nisDofhrtimParrhiÃeiiÃum, CotraM.L. ex EccleÃaÃids Do^ribus defum^ plek, denuo recogniti ^ locuplctiitd.
AD CHRISTIANVM LECTOREM.
VONIAM PARRH ISI=s mfcs Theolo^firino potucrut in luam ucriaas oculars adan mtédc re, (iu£ per Mar. Lutheri j^iritm toti lüuxit orbi, lt;^[ui amore et pha rijdica fw. lujhtia occacatt c^ent^dili Ari^teUs benefi
dQ,qucin ipà numinis cuiuÃam loco hahcM,pro uirili parte corum deploraam calimncm.pro chariatiio^= do mifcrati,in hoc mcubuimv.s,ut uel fan^ru patra Qperis fe luculendÃim ii fci iptis (c[u£ tatnen tcncbr£ c[U£dam «J= c^uetura- ^(.^1 poffuntcum aerbi deiÃle collata')^laucomam ^°' oculorum peÃem, ab oculis deduceronus, id ejuod hoe Ãdinus a}nÃlio,ut eorum mÃiiti£ 'm ChriÃo nos attem per.mtes,non uerbidciantuÃoUdo dbo,ut Lutherie, fed ij- lacitfandorumpatrum M.noÃrorum inÃrmi uÃ:uhs dentibus conÃuleremui, Vidimus enimgenuines corum dentes çy mandibulas,tton plané comminutas, dum mtonperanter nudbus uerbi dei effringtadis m-cumbentes opcram ludercM,^uo Ãdum eà uteti.en amifÃonuclco hiantis lupi mmoremdcluÃÃnt. ücci; eà g, mircris uerbum dei nuces hix appeüitAri,quod aU as panem alias uite alt;pias memorat Ãriptura. Non po= teà enim non eÃe nux adeoc^i petra m (^lum impm^nt hi,ciui cum iaiktntia,cüÃd amore z^ÃÃu,audenc Mf= lutiilloti!imanibus,Ãicra deiEuan^Ua contin^rc,de^ libare er tnolaribus conÃ'm^re. Sii^uidon myÃeria
EiWjgelij ablamdit deUtS, Ãapienlibuf,Oâ rcitddtdt päruulii.- QnodÃdemijjbfuperdlio,cum timoré dei, er fuic mÃrmiMK mn^Ãiotie, reuerendu Chrijti adi^ a,fupplices ddij^cM pbilofophia Kdbbim uberrimum long:Ã-uihim ex hisrctuli^ent. At idmcruds Ãrmo Ãihis cà ijs ojfcndiculum er fh(teft'4, c^ui mÃdti arms fu£fcnfu,non demiferunt diumum dd Etunglij humi- Crudi fir Untern.QUOÃdum cÃ,ut Chrifii boiMfrdgrdtid odor jno c^uös mortis Ãerit pdrrhiÃienÃibus condemnAConbus/im cj^u^ oÃinddt rentibus,idc[uoduni debent gntilido dcoAriÃoteli, AriÃete^ qui fui ÃudieÃos amnestic iUudit^Ãc Ãfdno.tÃitismo- Hi )nord=â rdhblisent ter mtÃri hommes, Ãiidmc^aatcm,cd'mm- U^quid t!!.tem,nudiatem neqitcdnt dntrno dduertere,quoduhi afÃeidrK. Ãt,ibinuüd requmturluds grdtid,nullus uoatur din-mdrurn medicus,nuUd opaw.r opulentid,Ãiquidcm ipft Ãbi lucent,Ãbimedentur,perfe[unt diuites. ^eÃp'iite ucl andern dcplordtiÃime[ortis theologÃ.e, çj- mord*
lium dutorem dd mÃros relcgLte,ne d uobis duÃrut lumen diuinic[dpienti^, ne uos d calejbsmedici phdrmdas dbdrccdt,ne inopu ueÃr£ pr£*^
cluddt diuitids glorie dei.'E,t h/u noÃnis dnnoationes db dÃrehbus purgea dnimo euoluite ,Ãc Ãitdrum Ãpero,ut uobiÃpÃs red^ diti notiorcs ,[u[pire
tis [olé iHÃiti£,dpidtis nudiatisueÃr£ coÃÃione er opumini Ãola iucudiatis er iuÃiti£,qui nüc dÃligmifüÃpu inuidi£ ermaroris.
d »
INDEX GENERALIS MATE« riarum cjuictn hoc opcre di^cruntur.
|
quot; SdcnmcnUi propn^tionff ui^ti-^Ha |
t. | |
|
ConÃitutiomhM ecdejie. |
0- | |
|
Opcrwin xquiliate. |
ft. | |
|
Votis propoptiones duie. plia |
«4. | |
|
Diuitu epentid. |
7». | |
|
Cona:ptione beat^ Mdri£ uir^nis. |
74. | |
|
Conintione propoptioncs dexm. |
rs. | |
|
ConpÃtone propoptiones fcptm. |
Sgt;r. | |
|
A hfolutionf propoptionet (putuor. |
itt. | |
|
Satispfhone propoptiones odo. |
liS, | |
|
Aaedentibuf äd Eucharifliam. |
Ut. | |
|
Df-^ |
Certitudine chdriatis hlt;ibU£. |
*J4. |
|
Pcaatif propoptiones qumc^. |
ȔS. | |
|
Prxxptispropoptiones px. |
Vf. | |
|
Coplijs Euigehcii^ppopitioescpMuor. |
168. | |
|
Pur^mrio propoptiones fepton. |
131. | |
|
Codlijs ffneriUbus ^ppo.eputuor. |
161. | |
|
Spe tun ex meritis. |
tof. | |
|
Hereticorum pand. |
107. | |
|
Ec^Uum xjpitione.plio. |
lit. | |
|
VeUo ddnerpus Turais. |
lit. | |
|
Immumntt EcclepafliaoruM. |
117. | |
|
Libero arbitrio vpoptio.ciMtitor. |
lit. | |
|
Philofophèd er theolo^a fcholafliai,propop | ||
|
tioniSjeptnn.pilio | ||
INDEX ALPHABETICVS OPE rts fequentLS,numéro pit^nA= rum feu filiorwm adiedo.
Ãfolutio eft efftax jnSejuidfttjù t^uacuej^ fut,fedcjuidcreditur. folio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;m.
r SBSLw'AtptetrcHffrrt^wâhfcrt facerdoi^dpoe* nAiyculpd^dutpeaut.ftlio. nbsp;nbsp;nbsp;nr.
Abfoluun eft,qui ffonte confiffuiftue correptws uenl= ampetierit Årdm^uoun priudtim fratre. $f. Abfolutum te firtiter crede , c uere erii dbfolutus, e^uiequid fit de tud cmtritione. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ti .
Adridni Tr diesen fit fexti RonjiWi pontiftdSjdefderd mentis fententid.
Ambitio,dudritid, er luxus ccclcfidfticorum tAXAtur, folio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ui.101,
Amoredti odioepiisfit dignusnefdri,(juomodo mt[l* U^ndum.
feninu in pur^dorio pcMnt,(piAndiu horrent panAt CrelUieruwreeluiem.
Arbor mdld,bonos fruüus non poteft fieere. Arbores ,aialogum diuorivm monAchorum refirentes quA de aufd mnftiit.
Arbitrium liberum.uide liberum Arbitrium.
Areftoteies eil thcolo^£ fcholdftic£ funddmentun^in cuiiu tabylonicd: tiarris dra fedet Peld^iu. 1 ss. Areftotelis philofophid,nec m populo doceri poteft, necadferipturxinteüiffnsidmunhscft. 114.
Are^kUs mroliii^pugnAtU cum Chriji PMUcp do» itrïnd,^lio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;if^..
A re^klid,^^ neutrales theolo^jhe arguutur. i oj. Articuli duo damnAti, qui non funt Iohannis Hus,fed Au^flinifuper lohannem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ijs.
BAhylonic£ tufris,O'fcholafiicie Theologie coâ paratio.f)lio, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tft. âÃaptifm uotumfanHiÃimtvm,quomodo monÃchorun phanfnfno^zy operum iaftuMiaobfeuratum.70.
BeUumTurca: mfare^probatur effe contra fcripturoi O-ttolunntcmdei.^lio.
Bernardus, Benedits, Branafcus, quomodo in uotis uixiffcycrcdendifunt.Ãlio. Bohemrum, zy Iohannis Hus ,)nulti funt articuli ChriÃianiÃmi,quos nee poÃit uniuerfalis Bcde^i Ãa damnare.flio.
Bohemi,nec funt hcrctid,nec fchifmatid.fUo. 40. C nantis eÃplenitudoic^s-Ãlio 167.
CharitiS ubi non eÃ,ibi omnia opera damnabi^ lia,zy indijfonentiaadgratiain Ãlio. 79.zy-.31. in charitite nos exiftre,quomodo Årti effe debcamus.
Zy peÃme docent contrarium dicentes. ira-. Chrifliani omnes habent eandem poteflitem in uerbo zy facramenm quocunc^.fUo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;10. Chrifliani omnes,qu6 ad tria nota tnonaflicorum obi Ceretnome: zy exerada corporalia, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(,flridi.67. quitenus cxerccnda.fllio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iss.
Claucs ecclefue,charitis eflyfeeundum Auffiflmü.is.
dilues FxdeÃit omtubus fient communes.
CUuisef uerbum donuni.flio
dauium uirtute garnis foliii ne^turfUo
Df Conceptione beutte uir^mSyi^uüm da;rb£ er per-maofic fiermt contentiones .flio
Confüijs ^nerdUbus^qMiido contrudixndum,^- co» rum decrca (juomodo dijudicundu.filio
Cofrm^tio, (^ imdio extreme, 110 fimt 4 Chrifa m. Confxndi ars^hucknus tradia ef 'muttn ( flitua.is, lisjmo ars perdendi ammas^t^ defferandi. 57,
Con^fio auriculans ,nuüo diuino iure probari pouÃ^ nec[i ia febat primitus. folio 100.^7.104..
ConÃÃio iure diuino preexpaephe ft.fôlio ioi. ConfiÃiononpoteÃeffehomini afemetipfo. s^.
ConÃtendti,à funt ocaila Årdis,c^U£ tune mnfxii-ConÃteri uenialia peaigt;.a,nuüo modo (,dlt;i.Ã. los.
homo prxfumat.folio
QonÃÃio auricularK,^uomodo doxuda^aut traihn= dainÃdc.Ãlio
ConfÃioms publie £ duplex forma,, folio 10}. Confà cntixnonobli^nturprxxptis humants.
Conflia Euan^Ua epue ponunt,ftmt pr£xpa. 159. Conflitutiones human£ non poffunt U^re confà en =gt; tiiM.|oI(o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fS.er.igi.
De ContritioneyCr ijs, cpt£ cam præxdunt: 77. Contritio paraa per difcuÃionem,coüedionem, er det teflitionem peaumru^fat hypocrite,CT ma^s pec.
Contritio omnis uanAimfi dominus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;( atoremss,
(ontirdt fithMumfub pedibiu noUris. it. CorpMChYi/hreik diaturc^cpdrih.
ConÃuctudoMnfeiÿicnddjfeddeiueritiif.
DntcrirdttAtA multd Ãint perperdm nottiÃimn tremüsannis.
Dionyfij feripafommjf ÃmilimA dicimtur,e^U£ in myt Ãia thcolo^d Pldtomz^t cyc.
Dc Dianyfij hierarchijt quid fcnticndwin. 7i. Ditiorum apud mondchof ambitioÃi mubiptiatio çy fupcrjlitiofut cultui. *
rioi^csÃcholdÃid mtruperutferipturdf 4 trreétis an Doähru fcholdfiicoru^cymottAcboru ty^ (iwaft.
rÃnii contra fynmorit theologe ÃudioÃos. i4r. Cochrum fcholdliimrum cy mondchorum tyrannii noÃra ^ate excus'd cy cuerfa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;d't-5^
Cochrum nundiantium ambitiofa antmtio de [uora
ordinumdiuK cydo^hrihuf.
'DoékresfcholdÃiä SUenoprepoÃtro copardtur. at. Doilorcs uidc theolog.ÃcholaÃi.
ECclcÃdfdncktatholicd unaantum cfl,Ãcutttn tum unuf eà numeruf predejündtoru, de qui maliprefätinonfunt.
BcclcÃa non poteà noMmÃacramentum mÃituerc.aut ullum articulum Ãdei conderc.
EcdeÃaÃieorum liberatem ,Ã reuoarent principe!,no poÃitcifÃnepcantorcÃÃi.
T,ccicÃaÃid in quibut non deberent pne alij! laids eÃe Dc Laetitia duuna curioÃui diÃu^ (fxempti.au
tmtetiirgaiiiitur.
n.
iuinfflium tria doxt.
Etian^üai mnÃlia qua: ponant thcolo^,non Ãunt oon^
ÃUa/edprjexpai,.
FAmam gt;Kgli^re,mitmam perfirre, iptomodo de beanuts. fides ^ ma.ÃtÃteramenmrum efÃada, t^ multi lieà deicomeniatione. t-^-zy-sS-eiT-^^^- Cf.ns.
Tide accipimui eptod credimui,(luiciiMdag.t out non a^tmmÃer.
Tides nulla operaÃnit eÃe mortdlia.
^lne Gratia primo rémittente culpa,nee uotumre* miÃionis epterende habere poÃumuSt nbsp;nbsp;nbsp;* 9.
LTominum traditiones nonfeciuendx,neclt;^d alij JOL Ãecrmt,atmndendum,fed quid ChriÃus û cent zy pr^xperit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sa.zy.si.ty.rst.
quot;Videedam mnÃtutiones.
Haretid autEthmdludei nouÃintoo^ndi adÃdem, fâ^'o- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;91.cr.t07, 'Hereticos mmburi,eà contra uerbum dei,er uoluna^ temÃirituÃdnfli. llxrcticcruminquifimres,q mpij er crudeles meedia rij^erintexfacris litterisoÃenditur. io^.o-.x^^.
InpoÃibiUa quomodo nobis Ãnt omnia mandat»,
InÃrmis opus eÃ,ut certis oÃicijs,cdebus ac modus om pentur,uitlijs,ieitvnijs,or adonibus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,^5. InepäÃtores hterctilt;ouim,lt;p(amimp^0-crudeles Ãa
«t f
'idrij.^lio
prieÃru^tur fcripttsmub 1 7.
Iohannis Taulm [crynoncs anim.^Uo
Iohannis HMarticuliChriflianiÃimidanAti funt. i5lt;ï. irafams fratri,quomodo iudiandus. Ãlio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;irs. Ãnantio qu^opm twmcn imponit,charitAS efr, o qMo ntodo oculusÃmplex,totu corpus lucidum frdt. Si. lure naturiC deÃnÃo diatur liaa,lt;iult;£ non eà liati iure lurare non debet Chriflianus propter Ãdiuino,i6s. temporalid,lt;luia ea non debet amare. frlio nbsp;nbsp;nbsp;175. ïurare quare permifrum eà lucheisfrUo is 1. I urare in caufra Ãdei er pictatis ,quomodo licet. 1 s 0.
LAyd quomodo etiamhabent claues zy potefra= tcmli^ndizyfrluendifrlio i^-.C^.ss. i^ayÅ produÅntifrripturâplus credendum quamtoti Lex ma^s ddta,ut ofrndat peaatunt nbsp;nbsp;iconaUo-iss. pri£tmtum,q ut prafens autfrUirum prohibeat.eGi. l.ex ante chariatem mm operatur.folio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7s. J^e^Ua opa ;pbantur licita,fr charitos fraterna reqrat. Lept mamfiftati aut in metnoriam reuoaa, (m, mox Ãâquitur augmentum pcaati,Ãc gratia de frit, 77. Lex ebarn dei obefr cr aufft pää nifri adfrt gratia. 77. LfX nulla neeeÃaria homini hahenti charitatem. iSj. Li^re cy froluerequid frit,zyq,nemo Chriflianorum autfrexu,uel conditioneprohibeatur.frlio. is.cy.ss. Libertas Chrifrana qu£ frit folio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yii.cr.iââ¢
Liberum arbitrium nonefidnsailuumfruorum. ill. Libe. ar.dum frat ,^ in fre efr,peccu.t mor ah ter. aas.
Liberu ar. ante gr uh j. nihil uakt mà adpcawdü. no, Ltbirum arbitnumaddili^ndtimdeum primipea^^ tigrauiattperdidimui.jèlio a^- ty-.m.
Jbitigirc ar om iudia: Chrijiianii ,phibitum efl. i7f. MAtrimonium non eà facramentum à Chrifa
M.alononefji:rcft^ndum (mjbtutum.4.2.. C de maxilla porriffnda.^Ão nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;153.
Matrnnoma mn^rmanda etiam contra leges pontijid-as mntrachi,in quibus papa poteji dijpcnfare. as.
Herita,,uidc opera bona.
Ai-ijJa ,ppri£ c[uid fit, er lt;}, non fitfacrifian, nee opus M iffant appluare ,feu offeree ,p (bonum.ti.er.n. peantis aut nea:fj'iatibus,efi error.^lio la.er.ao. i^iffe ufus qua ft,erc[uifM miffe abufus o fendit tur.flio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n.e^.is. O'-â^'T. (y.a,
Miffarum abufus per ma^flratum effet tollëdus. is. Miffaru mpieati no aduerfantes,cxcoiantur. tS. Monachus non ma^s obU^tur ad le^rn £M.ngtli^ camipiamfecularts.flio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;174.
Monachifmrot^busautorititibus fubuertitur. ss.70. Moralia Arifi.pugnat en chrifli paulii]^ dodri. ifs. OPera qu£cunq^ ante chaïit),tem,fnnt penna O' damnAbUia indijponentia ad graham. 7s. Qperabona, non funt ante fidem (y ffem.fho lof. Gperumhumanorum diuifto eft,^ autfunt uirtuoft aut uitiofa, er axantur Artfoteha. folio aor.
Qpa nihil funt coram deo,aut omnia funt ceepalia. 5i. Opera nofira bona dci dona funt, nee plus de illis prie
fumere po^umii6,lt;lMmnoulÃimM pfcator. Sh G per a nojim epMin immunda cr uidofa fw, etian à à nobunonuideitur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;10».
Opmbonu optimeÃäü eft peantZuenidle. zi.o,i4-f\ Operanoftra deo phiccrenun'^ debemws dubiare,ali= ds opera perdimui,z:r fruftra laboramm. liS. Op era bona non alia Ãwt ,qium chariots. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iOS.
Opa Ic^s qua adhuc funt lida,ft reqrat chantas fraisée Opibus nee paniontijs,nec conftfti= ( ttmA.in.
onibusiuftiftcamur^fedftolaftde
Ordo^ non fttÃaer amentum.
P Anis fubftaiwia in [acramento euchari^M mane^ reaftcritur.
Parrhiftêfis i^ amlumnia nmpo^fiint deftndi. a. Peanot p cosftolos diniittutur,q habent ^irituftan. 11. Peanot deus O' fetnp 0 gratis rcmittit,nihil a nobis re quirens^q ut in pofttrum bene uiuatnus. u». Peautiuftusinomnioperebono. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 0.
Peaatu ë,i^ no 01 tpc penitemus amp;nbsp;reftpiftimus. isa. Peantoru ta multipliées feéliocs ex ftdei ignoratia ftx Peantiuenialia à moraUbus (rut theslogiftje.ist.
diftinciocftedixnos,quantum errent. iff. Peanm morali 0 damnabili tion crederefte obnoxiu deo,eftmortaliftimtm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ifi.
Pela^anishxretidsqftnt annumerandi. ss.Oioi. PanitmtidfecuMdà poft naufta^ü cfte abulam eft ftlt Pcenitentii à peantoru dcteftatione ante nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(ftum.fs â¢
ieleitionem iuftitiit non wdpit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;80.
Pirmtctidnoïnapitdtmwrc,rttam fiïohStu! bdpUjln docuifjct elfe mitiu/m pocnumtit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ss.
Patü cz culpi Ãmul Ãmre fentëtu eft dpoftoli. 1*1. PatM qM deus wdt pecattum pumre^per homiuem aus ftniwnpoteft. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tis.
PÅnà mtif ft-uibis abaptiftmonon feoemendus. ». Panitentia quo nabis femp eft uex^urid. ifo, Pr)ea:piftedeumpoftibtleqne^t pcftimeftcit. iss. Pr£lt;xptii. duo ultimo, decaloÿ à nuÃo quantuUbet fatt* Pricaptohocyfabbanfan {éh implëtur.ifS.qt.igo.
fhfta:s,Hon opus pr£dpitur,fted quies.
Fr^erptu dei oê ma^s pofttu eft,utoftmdat petteriti er prüfens peaatUyqutftiturumjphibeat.
Pr^cepa dei quare nobis data^cu fint nabis mpoÃibis PrxlM non habent potejhtnn obUffn ⢠(lia.iS7.
diconfaentiM.
Pr£latus,fi pr^dpit,prater quad in feripturis euideos ter pradpitur, tan^ ftlfus teftii dei, er facrilegus eft habendus.
T)e Fur^mrio.diuinafcripturd mhilhabet.
I« Purÿiiorio exi fiente ,non funt extra fhtum merendi, er au^ndiC charinlü. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f 184.
BI Eli^nis ChriftiMie u/na eft profiftio tCpum mo ^ nafticorum pharifaifmus obfcurauit. 70. AbbaafaniliftoeSjiftud tertium præceptunt affouit propricjmà oiaquoadperfiëhs. i54. SabbaafanchftasÃm hoc preocpia^no opus,fed quies Soeerdotium quid fit. »®« (pnedpitur. i6s.
Sdixrdotes funtomnes ChriÃiani.fiilio
Sdxrdotts cjuotnodo omnes Ãmm, ç^ (Hundo hacpo=z tijb-te uti lixbit. folio
Sntardotcsi^ dpkbofinteU^ndiydutreeufondi. 7.çy Sdxrdotti Qf mondchorii cupidité,luxuf (S-Cf-a. er mm oaum reprehen^tur. folio ns.cr.üo.
Sdlt;xrdotcs,M.ottAchiy ^ Epi/cDpt,(jmrc j» periculo= ÃÃima ftiitu a^nt. folio
Sderdmentoru,!^ recés fit inflitutio.quo inkUi^tur. i. Sderdnuntd quornodo ,pfgt;tic deapiendd, qt qult;e fmt, de quibin Vuiberui difpuM. folio
Sderdmewd fwe fguA qudre mfiitutn. folio
Sderdmentum noimm eccleftdnonpotefo 'infituere. 4. Sdcrdinentd nou£ le^s,ddre gratidin iuflifofdntcm,quo= modoheretiaiefofoitttntid. folio
Sdcrdmentorii noult;ek^s toa effocudd,?ipfdfodes. 47. A Sdcramentorum dialog,qudre ordo^mdtrimonium
VnéhoyCr Conformdtio fepdrentur. folio
SderdmeMum ordinis Ecclcfd i^nordt-foho
Sderdmentum euchdriÃiie dÅdens ed foduad, $ mn^ Ã{Ã^^^ p^^pdrdtorid prjenüferitjiudidiim fbi mdn dual f^bibit. folio
Sderamentiutrdnqi Ãgt;cdemldyds ne^rc,e^ impium Cr tyrdiinicum. folio
Sderifodum unicum, er unica. fatisfolHo, Chrifous efo, er nuUddlid externet-folio
Sdcnti£ f^eculdtiu£,non fount uere foacnä£,foedpcad-a er errons, folio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;na.
Scripturie oorrumpenie libidinem ÃM firme treeëtis an ms patitur EccleÃa à fcholaflids doibnbu^.Ã. m.
ScbolAfiica,uide Thcoloÿay dochres.
Spes non prouenit ex meritii.folio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tof.
Sperarc m Chriflwn,cà de fe f^erJre.fèUo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;so.
SignAfcu ficrdmeM4,nofimtiufiitid,ne![i pu^siu^ Sdti5ficho£iii.n^liatcpi£ fit. folio. 115. (.fiiti£,it^ Satisfiëhotum publicum,eptindo er coudre Lcclcji.t mdi SatisÃeri diuin£ luflitix,proprio opère ucl (cet.119^ mdulgtntijseÃfolfwm. folio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;m.
Sdtisfiëhonem probdutes djinnat propbeti,dicens,epio* niamà uoluiffes fdcriÃdum dedifÃem.Ãlio
TAulcri fcrmoncs.mfoUddthcolo^d pr£Ãrun, tur omnibus fcholdfliâs doéhrihus.
Thcolot^d cruets lt;fU£ Ãt, er ^ à fchoUftias doëh^i ribw Ãt eudeuda. Ãlio
Tbeoloÿd ftholdftiat eà Ãlfd, [cripMf£ er [dcrdmen=^ arum mtclh^ntid. Ãlio
Theolo^dfcholdÃiacpu.ndo coepit,tunc eudeudtdeà tbeolo^.t cruds,Ãuntep omnid peruerfd.Ãlio
Thcolo^d fcholdjiiat pixidi pddor£ copdrdtur. 115. Theoloÿ fcboldfiid Hc^noruifÃe Ãmilcs dicuntur,er Silenopr£poliero.Ãlio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n.c.er.ni.
T(heolo^dfcholdflicd,uide AriÃoteles,doiiorcs.
Timor bonus er utilis ,lt;pio db Au^Ãino diattur. 94. aecTimore,nec dmorepoteà homo fecriffre ddea^ peÃmddmgfdtidm dei.Ãlio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;87.
Timore dd pnidin Cbrijhts nimp pHores mcÿt. sif
Turat! iebelhireiejl repugn^rc deo^cumpt cotrufcA pturM,cruoliinatemdei. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;m.
VErbun dci cLiuii cfijCpiie cïaadit er nemo apc^ rit.jitlio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iiü.crâs .
Verbun dei doxre etiam layd dcbcnt.plia n^ Verbum dei mmlijs ^neralibut na eftfubie^m. 19}. Verbum dei peana dimittihpuxrdos nutliuf potefijb tis iura exenet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ts.
Virtutes omnes morales,non funt uere uirtutes^pd pee aa, Cf errores.
Vn^o extrema, g, non pt facramentum à Chripa in» flitutum.
Vottmeplc^Cfdrcudponicoparandum. «y.
Vota non naître,mp adoperum iactantiam cy prie» fumptionan.pHa
Vota aiÃiatis,lt;}uä imfnundum,fadn,cr periculoPum apud monaftioos Cf facerdotes.
Vota ut prfus müantur,aut uitêtur,epptadendum. 64.
Votüpiii,crexdco(ptodpt. 66. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(Cf.70..
Votum panchÃimum,lt;iuod m baptipne uouimus,obfcu ratumämonAcbis,adcpiod expediret rcuoari,m» gledis omnibus alijs uotis.
Inuenies hic lefhr, AutoritAtes, Rationes,er San» diorum Patrum Æ 'ntentias ,tam ontra ParripenÃ'S,qua eontra Lammum, Rolpenpcntter RomanenÃes, c^te» roÃe^ ueriatis impugna(ores,pudioÃc er appo» Ãueconffftas.
CONFVTA
TIO DETERMINATION
NIS DOCTORVM PARRI
ÃenÃu contra M. L.Ex iS-cdeÃa^
fiiós dodonbM deÃumptAt
denuo recognitA z^ locupletAtA,
Dc facramantis,
p RO P O SITIO prima liartim Lutheri..
Recens eft facramentorum inuentio,
Condannatio ParriÃenÃum.
Hæc propofnio innués rechter ab ho minibus inueta efle facramenta,Slt; no a Chrifto inftituta,cft temeraria SC ima pia,ó(Smanifcfte hæretica»
ConÃtatio condemtiAtiotHi.
QUO maior Luthero muidia tnouereturJjanc ;ppo» Ãtionem,diÃimulÃtcs aumris menton, fatis turn fupère^ literiiexpre(Ãm:,trtMcntim excerpferdt (nlumniamres ma^Ãri noÃri,^^ quo uidcri poÃit condtAtior:,co odio Ãw m ipfo jhiim Itmine er ueÃibiilo colloarimt,qua Ãtutma^suideanturÃudiofe qu^ÃaiÃe inLuthero^ quod alumni.ircntur,quiim ut ucritAttsÃudio,Ãuditi
A
* DE SACRAMENTIS.
fis ommhM reéit conÃulcrcM.^t non po^unt mhi non ffff[ti{^c'ilo,(luiecui^ PamÃaifcs Thcolo^^mentt cor rupü.rcjprobiareu fidan,m tutbero^atro carbone w tirunt, enunio m primis à dto gribus,m columlnncon ChriÃianorum ÃmpUatutem mpin^nt. Aperte no uno loco M.drtinus protejlitur fe de Ãtemmentif diÃputire^ quiO diuin^m habet promiÃionem cum adiunib Ãigno, cuiuÃmodi funt eucharifitte c^baptiÃmiÃacramtnta.De pocnitentia alia lonff cà ratio,quippecuiiK Ãuäum à ^ baptiÃino non Ãeaermmus. ŸiM ut au ChriÃoÃbo.Ãuper cpiÃoldadiiebrxosOmelianoiia-.VcreeÃpaenitetiat frd baptiÃnuis aUm tion eÃ.Qincüe^ enm baptizantur in ChriÃiojChriÃummduunt.EttptipeenitrntiUde ne* ua cÃÃautur in ChriÃio creatur.t,in nouiate uit^ ambu= lautes, ajtare ^ poenitet,m ChriÃo renAÃatiir,^^ eptaà baptizatur du moritur peaatum ztruiuitÃpiritus.'Vidt* athtcÃudioÃtit Icchr,quid interÃt inttrhos baptiÃni er peenitentiie Ãu^us ,uidedt annonbaptiÃmi Ãuäus i« omne setitem apud poenitentem pcruadat dum in oon* ÃÃÃo eà omnibus,mhil huic conÃrre baptiÃmi lodoncm quam no poemteat aaide aélje uitce,Cgt;riinc,IAatrime* mum,Extrema undone, ConÃrmationem non ab re à facramentoru oialo^ arccntur,quippe qucediubutm non habent promiÃionem cum adiunch Ãigno. Qjioru uÃbus nonnihil tarnen deÃrt Alar.Lutherus,de quibus Ãuo loco diCturi Ãumus. CLuantum attmet ad. hanc pro*
DE SACRAMENT!^. r po^tionem^c opiner inkrpreoibitur,recent c^lpcrj^ tnencoruM tnuenao ( hoc ejl ) nomencLitura festem fa^ cramentorum cH reams ^d cjl^receaccrttimirum humd= tiitus muenti^ut cjuieaiiticpiis patribus Qdempto uno Dt onyÃoicuius humiUor eà hie MtoritM epum cui indues bianÃdts Ãt adhibendj.') plane fit tneognia. Premia Ãtaiimproxme Lutherus h£c uerbayHihd prorfus in relujfus patribiupoÃDionyÃumfilia: t de iÃie fa^ eramentii le^mus^mc Ãeramcti nomine anfuerut ciuo ties de his rebus loeuti funt. Hie cnim diat patresÃa^ cramentorum uoabuhim non indidijÃe his rebus. Et tu alio laenaperte pronundat, tionhate dim. ^ damnent facramentd fcptem,[edlt;^feripturnedprobari ne^m. Verum ({uoniam aÃerente Hieronymo id eptod de forint ptuns non habet aumnatcinycadem Ãahate reijdtur qua probatur, cur non er quatuor licet reijecre ac re» pudiare facramen(a,ne pro MUis habeantur myÃtrijsi Ho ne^t itacp Luth crus Ãynaxima domino mflituant utlabefentes ammehuius uÃumChriÃum attoUeren» turret-mortis Chrifli femel noÃriauÃd perpeÃioom^ moneÃerent non ne^nt baptiÃmum ut rem omnino nelt;t aÃariam prediatum CT imperatum, uideluctdct hac au ianua quadam pateatin ChriÃi Ãaera 'm^eÃus.iioii nc^t metAnilt;e frustum omnibus ChriflianisÃaluarcm, utqwz euidenüÃime arguât inanem (^Ãi^damÃdd opinione intus cubare in ipÃs. animi penetraUbusÃmo
⦠DE SACRAMENTIS â
mbdftc af^eucTMiM deforndit fentotthmtutgrdtidtn tonfirri alfeuaettft in Ãde uerbi dà , (^ tUumti pro» miÃionis h£c facranunta. perdput ChriÃianut.TdMK dheà Ut ab bonüne ueüt muenta. Nam à ab homitubut Ãacrameiui rem a^fereret remitter inueatiim,cog:retiir tue^rc gratiam lujbÃatntem inÃde diumæ promiÃio* ms daritOrÃe ueriatem ipÃam mendaamt mnÃiturret, quad abÃt,cumÃcriptum Ãt,non hominis, fed domini rà falus.Boxant i^tw ParriÃefes prias fluid autoria» tK babeat PedeÃa in inÃituendis out au^ndu facramê tiSttlui ferioforum more er muliebri adeo ma,ledixn» tia exploddnt,mfeäenturtmÃnKM ea, qune fui apitis tenebricofo arebro turn aÃidfnt.üoe fdOiBedeftam non paffe diuMom promiÃionem dare,(iu£ dan non Ãt per QhriÃü,lt;iui4 impium iuÃiÃaire no poteÃ. ïd ^Kod diKWi« iüe nates didt:E^ furn c^ui ddeo inieluiates tu» as,propter me. Quare facramenta folas habet tnÃituc^ re clui iuflifioet impium er ddeat imquiMcs. Qwd er Adria Adrianus Komanits PotiÃx no uidetur neutre in qiwr* nus, to fubmonens PedeÃam ut nourrit fe no cffe dominam facramentorum,fed nüniÃrant,nec poffe ma^sÃrmi facramentalem inÃitucrc,ciuam leg:m aliquam diuinam abro^re. Quod de facramentis putbus gratia gratum AuguÃi. ÃdensoonÃrtur inteUi^tii.r.H£:iUc.Augu.inh£cuer bafcribens ianuario PpiÃola.xia.numerat facramenta 4 ChriÃo imÃidita, er memorat nonnuüa alia, aut ab
DE SACRAMENTIS j
Apo^Jn aut condlijs trddMifluie [dcramenti uotu» bulo non digndtur.Suer ament n^mquiem,numéro paut aÃmn, obferuAtione fraïlmui,Ãoà tatcm noui popuU faluitor ÅÃi^uit, Sicut eft baptifmus triniatis nomi* ne confccTiitufjCamuniatio cor pu cr fanguinis Chri* {^^(^Ãlt;iuid aliudt» feripturis anonids cotnendatur. Et [ubiun^tillaauttmcpi£ nonferipta Ãunt,fcdtradi ta cuÃodmuty([u£cluidfm toto terrarum orbe obÃruan tur^ dafür MtcïliÿyUel eda ipÃs ApoÃolis uel plcnarijt condlijsyCptorum eà vnV.ccleÃa falubmima aumritas commendata dtq; ftituta retineri. ^.t mnÃrt exanpla, Sicut $ paÃio dontini er rrfurreilio,ty aÃinÃo in ex lumyccrtis dirbus alebrantur. AmbroÃus item m traäf. Ambro, tucuidefacramentis tifidumÃdt,tantum duorum me-minit facramentorum, nempe baptiÃmi er fynAxeos.
item er diuusBernArdutfermoe mcanAdonünitnul ternär. taÃcntit,ut l^utberMycjÃcfacramentayÃd nonfecundu exa^mÃaeramtntorum rationem, ut precationes yUer* bumycruemydeniep er pedum lotione,cjuibuf oatÃ^U lis nonindicat dominus gratiam confmi addita pro* niÃione.Sichabet 3ernArduSy duonobis artioraprx-dtmns Ãacramenta ad hoc ut inuiÃbilis pratia,Ãgno ali* ejuo utÃbili praÃAreturyinpifutafunt omniaÃacramen^ taydd hoc euchariÃfie partiapitiOyäd hoc pedum dblua tiOyddhoc deniep ipfe baptiÃnus,initium Ãdcramento:* rum omniumÃn ^iw mmplantamur Ãmilitudini mortis
A f
« DE SACRAMENT^.
dM.Augujhnus (Tgp crAmbroÃm at^^ ^cntArdw ia dido PärriÃenÃum bic anfentur kmerarij mpij CZ »»* mÃÃt hicretia,^ de facrametwi a^ntes ÃleMto prjeÃ^ Ãawnt ordvnrm^iw.trim)mtiin,mnÃTmAtioncm,(^ ex treiMm unfhotKm,c[uorum uÃum Luther tu non res pudiat^tnodo non abuantur ijs Chrijham, (^ Ãfaerd» mentd ne^t d ChriÃs 'mÃitua,iuxa earn rutionem(jud Mere dÃruit Ãderdmentwrn cui ut Ãgno uiÃthili ddiedt ipÃc ehriÃus gratine ^pmiÃionem.
P R O P C SITIO fecundd M.dr.Luthe.
Sacramentixm ordinis Ecclcfia Chri fti ignorât,
Condemtutio PdrriÃenÃum.
Hacc ^pofirio eft hæi ctica,ôô eft er« ror pauperum de Lugduno Albigenfi um amp;nbsp;Vuiclcuiftarum,
ConÃititio condernndtionis.
ApoÃolus diät quofdam dedit ApoÃolQS,fecu»do prophet AS,ter do dolores. Ordinem er^ nouit ecclc= Ãd,quis ne^UAt de Ãdeerdotum diuino Ãdcrdnuntali ordme,ne iota, quideni unü commenünit. Säo dodiores uombulo dignos, qui doomt uerbo er uitte Ãanflimos nid. AmbroÃta.e.Corinthe. ApoÃoluSyinquitiÃcripÃt ecclcÃiO CorinthiorÃ,quid udhuc omnibus eccleÃtjsno erdnt reihres conflituti,non potuit i^tur eÃe Ãderds tn(asum,quodpoÃtd tetdtedoeÃitjUthic oniinc intwit
DE iACRAMENTIS. v inueflu. AmbraÃuf,VerbuÃquide domini minet inte* ternum. interim tamen non ne^mut diieonos inflitu^ tas,id eli,miniÃros,non qui Buin^Uum erudirciH,fci quimenfis miniÃrjrcnt of uiduU. Inter doShres ucra Cr pujioresyu EpiÃcoptts diccbatur,qui primat crat, AmbroÃui.i.Xinwth.iAn aliquibUi cr^ ecckfijs,ut» puti m momflerijt Ãn^loi m ordmem redi^ conflit, itiut hic primas fit,ille fecandut,ifle tertias.ltem in lt;dijs ecclefljs adhuc ordinintur flffores qui monument: id lt;iperiMt,amp; euflodes er ofliarij quos ecclcfllt;e tarnen fro uo(o,de munerc or offlaofluo deflituant,etiam pa^ florts alculo non intercedente. Qu^rf tôt font ordi^ nés,quot font miniÃtria. Ordinesautem in gr.tdoseca deflaflicos (fl fl facula tempora fldem adhibcmus') pri* mus rcdi^tyCaiui dus nominis primus.aais uero dia ^ftiardos ordinetur. Ambroflut notât U.epiflobtrwm to.epifto.Si.Merito uirtamat cuAflt,quem omnis de* ^t ecclefla,Cf- merim creditü ^ diuino effet rlcóhis in dido ,quê omnes populi poflulduiffent. Cui confamt iU ludCypriant mepiflo.^^.ddFeUcem preflyteru.Plebs vbfeepicHS prexptis dominids çy deum metuës,it pec=i eeuore pr^poflai feparari debet,necfead ficnlc^fd* terdotis facriflda nufeerc^eam ipfa maxime habeat in poteflite Hel dignos eU^ndi fixrdotes uel indignas re= ^ufdndi.Qwd cripjurn uidemusdediuim audoriti--^ defemdere, ut facer dos plcbe preefente fub omnium
Cypriet.
8 DE SACRAMENTIS
oculii eU^tur, zy dignu! dtq; idoneiK publico iudià o i^u.ii. zytcfiimoniocomprobctur.Sicutin numerKM.oftpr£ apit dominas dims-.Priehende Aaron fratrem tuum, Oquot; Bleazarum jilium aus, cr impones eos in mouton coram omni lyna^^, (y exue Aaron ^lam ÃM^fy indue Eleazar um jilium dus, ty Aaron appoÃtut tno riatur lUic.mram omni fyna^^iubet deus confiitui fat a:rdoton,idcÃ,wÃruit tyojkmUtnon niÃfab popus li aÃiÃrntisconÃdentiam Ãm oportcre^ut plebeprte-fente,uel dea^ntur malorum triminAyuel bonorum mena, predteentur^zy Ãt ordinatio iuflA er légitima, que omniu Ãijfra^o er iudido Ãterit examinaa^i^uod poÃeafecudum diuma ma^Ãeria obfcrMtur,inA(Us Ail.is. ApoÃolorum,cjuädo ordinando in locum Ãudæ EpiÃm po,Petrus ad plebem locjuitur. Nee hoc in Pp i coporti tanta er facerdobm, fed e^ m diaconorum ordination nibus obÃruaffe apoÃolosanimaduertimuStdequo (y ipfo in Alks ApoÃolorum feriptum eÃ,hec Ciprianus Vbi iam precor primitiv iÃa fecundum feripturam re ^laa ecdeÃ^fodesiProh ncphas.tiain er Ãc apoÃe^ h fuÃragijs er preationibas creaucrunt perÃm^ha ecclcfias preÃyteros. Nnde zy Lutherus bis Cipriani uerbisconcordans optinudiatinli.de Cap.Babylom-a-Liat^inejuiens,omnes nos eÃe uejuales faardotrs tjuotejuot baptizatifumus-Attamen non licet (pienquam bac ipfa uti poti'Ãatc,mÃconÃnfu CDmmuniatis,aut
DE SACRAMÃNTIS j»
KoaüioiurMioris, Quad enirn omnium e^communi'^ or, nullut Ãbi ÃiiguUritcr pottà drro^re,niÃi uoa^ tur.Vnde or Ãcularium hominum cotiu cpifapu paà feclcÿydiiMs mdiait Hitronymus,KuÃico motucho HiWi feribensAaidff ^uiue m mon^jitrio,ut clcricm rÃe merearUtCr puulo paÃ, cum ad perÃitam letztem per ucntrHyÃi tarnen uita ootnes ÃieritfZytt uelpopulm ucl pontiÃx duiatii in clerum décrit,a ff tptx tierig « fumt,zy inter ipfos festere mêlions. Idem palet da^ rede cledtone AmbroÃana, ummundaniÃimi.Qt^od er^ diuerÃÃerint in BcclcÃa ordines Ãbens adnutm, uerum eptaratione ij facrumenti nomen mtreantur^doB eeant ifli magniÃd ma^Ãri noÃri.AmbroÃut,ubi enar Ambv». raÃet libeüum (juie de facramentts titulo inÃgnitor,fe^ paratim alium de dignitate faatrdonli exorfus eÃ,uelut ü mÃnuans hune ordmem facramenti re cy uocabulo non alebratum. Sed Ãrte AmbroÃj O' Cipriani ati^ liieronymi leuis apud ParriÃenÃes eà autorias,^ ma^ ffÃtrij titulo. O'rabbia lüa adÃalutatione.Ai. U.non funt iaihd.'Videat hic omdidus lefhr,O' iudiat lt;juif* ^ pim,iure an miuria hæreticii clament,cui diHaÃan^ dortmi patrum taMum patrodnantur, O' potiÃmum diuimÃima feriptura.
PropoÃtiotertia.
Omnes Chriftiani habentpoteftate in uerbo QC facramento quocunep.
to nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE SACRAMENT^.
Condetu. Hçc ^pofitio cft ordinis hiérarchie! de boVarri. ftruAiua amp;nbsp;hçretica,amp;^ ê error prefato rû hxreticorû fimul SC præpucianorû, Confùtdtio omdemnAtioms.
Diät Aum.fuj^ lohannem tmäntu.fo.si in Petro no e^ct ccclejie fderamentum,non ei dioeret dominus,Tu bi ddbo cLiues re^ calorum,Qupdcunqi folueris fa* per terram ere.Si hoc Petro tantum didum eji,non fr dt hoc eccleÃa.P-t fubdit: Si in ecclcÃa fUtt^tundo da» ues aaepit, PedeÃam ÃandiÃauit, er in pr^Ãtione Pfalmi.io3.Qu£ddmdichi funtad ApoÃolu Petrum, nechabent iüuÃrem inttüedum,mÃt cum reÃrunfur ad ecdeÃam,cuius iUe agnoÃatur inÃgura ffflamp;Ãe per* fonamSicut eà iüud:Tibi dabo daueserc. lam omnes AugtiÃi. ChriJlianifunteccleÃa,utditAu^.fupPfal.\ii..lt;piA re omnes Chnfliam hone poteflitem in uerbo er potea ÃtUeamperunt.lde notat Au^.in ApoalypÃca.t. fermone.x.Denic[ifup tokannemfermone ultimo aperx tiÃmc contrjhns PedeÃ^, inquit,Petrut ApoÃdus propter ApoÃolatw fui primatum,^ebat Ãguratant ftneraliter perfonam. Quod enim ad ipfumproprie pertinet,nAturaHnus homo er at,gratia imus Chriflia* nus,abundantioregra(id,unusidemcli primus apofio* lut. Sed eptando ei didum eÃ:Tibi dabo daues regne caîorum,ç\updcuncu ere.uniuerfamÃgmÃaibat ce» deÃtun, (pia m hoc loculo diuerÃis tentationibus ue»
DESACRÃMENTIS. n
lutmbnu flumMiti zy tepcflAtibm c^iMtvr^O'ticn aidit,ciuon(ilundlt;it4 cft fii^m petram,undc Petrui no men aaepit-iJon cnim à Petro petra,fcd Pctriu li pe* tra. Sicut twa Chri^ à . Chrifliano, fed Chrifiionus a. Chrifia uoatur. Ideo quippc ait dominas,fup banc pe^ iram£difîf3boecclejiamnKÃ,cjuia dixerat Pctrus:Tu es ChrifiusfUiusdeiuiui,fup h-wc,meruit,pctrâclMm tonfiffits es a:diÃabo ccclefiam meam.Petra enirn crat ^ ^.^ Chriltus,fupcrquod fundameiuumctiam ipfciedifjcii= tusefi Pctrus.Pundamentum quippe aliud nemopoi teflponere prêter id quod pofitumcfl,quod eflChrU ^sleÃtis.Ecclefia éthique fundatur m Chrifo,clai ues ab eo regni calorum ampit potefhoem U^ndi folucndiq; peats.ta, Qÿpd efi enirn per proprietatent in Chrifb} ecclcÃa, hoc eà per ÃgmÃationem Petrut in petra,^^ ÃigniÃatione inteUigitur Cbnjhif pctra, Petrus eccleÃa. Idem ibidem. Omnibus [milts ad cor^ AuguÃ. pusChrifli infcparahiliter pertinentibus, propter bu= iusuite proaüoÃÃime ^bcmaculum ad li^dacr [oluenda peanta, elaues regni calorum primus Apo« Ãolorum Petrus aceepit. Ac deinde de lohanneApo^ jfe!o,Nlt;c iÃe,inquit,folus,fed ivniuerfa eccleÃa Uÿit, foluité^ peanta. Caterum eccleÃam eÃe congreg/diox turn predeÃinatorum ,cx ipÃs liquet preaUe^tis Aus ââ ^Ãm uerbis.^amfuperius exponent, queÃt uniuer faits ecclcÃa,li^ndi foluendiqppcauta,poteÃi}a(m na^
ix DE SACRAMENT^
Ãt. Hlt;ec,»MqMÃ,fjl jpMà rfd (»rpui Chrifli ïnfepardU Utir pünenteSydcc^tu.mdttridplcniut cum ïóhine HW Au^jh. d^t Au^flinusfuperIohannis caput.io.Vndequino funt tcclcÃa,e^ Ãt papa cum omniÃu curia,per hos tun poteà uel minimum [olui peautum.Ham ut ait bea Cypria. tusCiprianus'E.pi^ola.e.dd Magnu,probat,mquies, Cr déclarât in £w.n^lio Ãto dominus, per cos folos poÃe peaatii dimitti e^ui habent ÃiritumÃan^him. Poà reÃerre^honem enm difapulos fuos mittens locpiitur lob.11. ad eos (y didt. AcapiteÃpiritumfan0bim,à cuius rrmi Ãritts peaatt,rcmittuntur lUi. Quo m loco oÃendit eu Ãlum poÃe remiÃionem peaatorum dare,eiui habet Cirittus, Ãiritumfan^lum. Cui aÃpulatur Cirillus in ciuÃdem lo à expoÃtione.Demc^ omnes Chriflianos habere ronde Js^i.r. poteflitem in uerbo,patet A^hrum.s-deStephane,qui nonordmatusut P-uan^Uum pr£diairet,fed utbona. numiantibus ety uiduts miniÃraret, atatnen opommu fermodnandi tempus nachts,non potuit non loqui qu^ uidit,audiuit er le^t,ut apoÃoliai ach. déclarât.Hoc ipÃum er Paulum omnibus concedere ChriÃanis patet» dd Hebrxos.s .Ptenim,inquics ,cu debeatis eÃe doch= res propter tempus,rurÃum opus hobetts ut doceamut CaryfoÃ, quieÃm elementa initij eloquiorum dei,ubi Chrû* foÃomus,oÃ(müt,inquit,quia cylayd debent dooerc. Quemuis doihre or Interpretern no reijdt Paultts à co ÃcÃuetiAmdoäiÃimorum,quoloa monet [uperioreSt
DE SACRAMENTIS u
/î t^uid rcucldtumÃierit aÃidenti, zy ^neritim onnt* buf doandi manui permittit prteter^ mulieribui,lt;iuiii monet ut uiros domi i»tcrro^nt,fruÃruid prttaptu= rut mà liberum effe uoluit omnes in uerbo eandem hu* here poteftitem.Spiritulftmfh afflutut non meratur epi* fÅpdlé ordmationé (^chdruütris iÃiui impreÃionem, cà Ipiret ubicüc^i uelit,maxime autë,ubi minimu uidé» bar I^irdreypropterea ^ humilibui locupletem infimdat gratia.Verü enimuera no permijfum eà cuilibet pubU cumdoxncb munus obire^à uocKm,quë un fucrurnen W udmeruÃrure phus Ãt fecluens locut dubit.
PropoÃtio epu-ra M4r.L.
Claues ccclefix funt oibus comuncs,
CondcmnAtio PdrrhiÃenÃum.
Hate ^jpofitto ê ordmis hierarchici de# ftrudiua SC haerctica,SC eft error pfato rS hxrcticorü/imul Si pepucianorS, Con^titio mndemnAtionii.
ConÃrmAturhoc uxiomii, pcrdpoÃolu,eiuiÃcipÃu.m Ro,/, nobii donuuit ,c[uo non etidin omnid nobit cü illo donu uitgum à cldues funt dliquidi epiod ne^ri no poteà ) quomodo non funt omnibui ChriÃionii truditu:} Prxte redferiptueÃ'.Ddtx cà mihiomnis poteÃus inccelo a- jj^f.^Jf, in terrd.^tdUbi: Animu iuà fedes eà fapientu,modo ChriÃut qui Ãibis eà nobis à deo pâtre fdpicntid,hdt bitet in corde ainiuÃi,hübet er^ ornné potrÃt,te quip
BE SACRAMENTIS. »4^
^it ChriÃum hihet.Veru cji amen gt c^uif:[;(uo mim'^ forio O' uoationc ÅntëtiM e^c debent. Alioqum per* diturut eà Chrijium o potejiitem,^ fuos limites pro* ^^^^â prutcmeriatetrMifgrcdiatur.cin-ä^ cnim,utditGre^
^riuunornliumlib.ii.Omnes homines ttAturdteepu^ tes ff nuit,fed oriente merioyrum ordine, alias alijs oc euln dif^enfitione pojipofuit,ipfa ucro diuerÃas lt;pue aceefit ex uitio diuino diÃienfutur iudido,ut quoniam omnis homo iter uita non graditur,alter ab altera re^^ tur.Qws nefft obfecro baptifmü à lay co coUatum forti n e^eihimiAn no^y p baptifmum tayd remiÃio daar bapdzdteitfsm fdemfufdpnat f Miror num fine dauis AiiAro. bus id mimferij afft laycus.'^t eptoniam Atnbroftus in li.de poenitentia cap.r.affirmât,nihil intereffie inter ft* cramenticbaptif ni o peemeentije. pieptere arbitror pa rem pateffitiem cuim bay co competere in panitenti£ mi* niffirio,idcpuirtute clauium. onasomnibus Chriffia* AuffS. nis effie communes apn'te contéftittur Augaflinus fuper
iUa domim uerba idipfum r.idicantia.Q^cucp alliff* ueris fuper terra,er tint liffa in caio. Et qu^eSqj fol* Hat.tS. ucritisfuperterram,folua crunt tn carlo.ïAatthai.13. ^iff nes Vnde O'Griff nes,QJticuepyinepiitjueffiffa Petrimi
tatur,habctrciieliffndi ofoluendipotefkitc.P.tqiue funt ueffiffa Pctri,nià cxxüentioruia chariatistcpu.m exaëlifime expetebat ab co dominus cum perconaba* tar infftninAn^iSimon diliffs me plus his. Quapropa
DE SACRAMENTIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ly
ter optinu Au^flinus Ãupcrlohdnnem ecdeÃ^ caducs /^^ja^ expliat chdriacemper^iritumÃdnihim m cordibmà lioriim rcgw diffufdm, Bccl(âfi£yinquiés ^chdrtas ^m^ per j^iritufdiiÃum di^Mtditur tn mrdibuf eorum qui pdrtiäpes fuifunt peana. dimittit,eorum qui non funt tenet.iam c[ui ucre eà ChriJUnnus er ecdeÃxÃUuifhd bet ecdeÃt£ er pdtre er aiput ChriÃum. Hdbens tute ChriÃitm hdbent chdritAté:T)eut enim chdrMs eÃ,hd= bet i^turfecudum AuguÃnum poteÃ3,cem U^ndi ty foluendi infaerdmento quocuc^.Soluerc enim cÃ,mn^ fidtrem chdriatis Ãmilitudine m confortium redpere, U^rc dutein,diÃimüitudiru d confortio exdudere.Et (ptonidmÃic in mnÃorditm Ãnnlitudints redpere pieatis md^sÃtitpid dutonatis ,(iuiÃ[i uere ChriÃinnoru nuU louel fexuudagt;nditioneprohibetur,utdit 3dÃliui,lU VfpItfS ^re er Ãoluerc.Hdm ChriÃnrw fpirituÃando plenm, à Ãcumdiem trddttionem Chrià er ^lunffltj ntimÃrrt proximo ÃweÃdei Herbum,Ãue chdriMH exemplum^ dut myÃerid grdtiæ ,dut præaepti Ãtlutts ,erdudimrÃs deliter dcapidt, reuerd ÃdeiÃodrme, er Ãeatu nü* ntÃr,qui d Ãrii dei cooperdtor cÃ,Ãoluit erlist m lev rd,Ãlua erlist», in calls, fed mniÃrio nonrnpio. aup^do enim unus eà qui bdpUzdt m fpiritufundo dumriateerimpioÃutAu^Ãnusfupïohdnnem Idte AnguÃ, fr. ^.^Ãic un u'i antu quillst er foluit,ut dit Ambras Ambro, fustyerbum dd dimittit peautAifdardos eà iudexfd»
1« DE SACRAMENTIS
cerdos (guidon offidumfuum cxhibet,Ãcd mtUim poK» fildisiura cxerat. idem dit iüc folMpeavLa dimittit, c^ui folm dâpcadtii noÃrii mortutis cji. Idemfuper.i. Ambro, Corm.i.fdp.n.peaatidutm dimittere,crliâiritum.^ fmitZ ddre fount dei cÃ. Si cr^ effi^ü falutit dent de dit^nuUd gloria in bde re hominis ef. n^c iüe. Attend An^fi, ddiUbjec PdpiÃie Augufiinitt contra. iulidnum:iiema toUit pecentit niffolutdeut,cpti eft agnut tollens pean^ tf. mundi.Doxdt bic Pdrrifdni,numqiu. dud uid (pum ebdritiUs comumont ad cpiofcucp etii lay cos profdfat tur cldumm ufus, qui in tierbi minilkrio ty fdefufdpi* enits podÃime regrutf
Propofdo quinti M.drtini Lutberi.
Omnes Chriftiani funt facerdotes, Condemnatio Parrifenfuim.
Hæc ^pofirio ê ordinis hierarchici de# firudtua 5lt; hxretica, Sgt;C eft error pfato rS hacretfeorft fimul QC pepucianoru.
Confutitio condemnAtionn,
Hirro. Tsiuus Hieronymus lAdïdchilt;e.i,m hecuerbadidt Genus regale f^ fdeerdousle fumut omnes qui haptic ZdUin Chriflo,Chrifh eenfemur wmine. Et Petrut: t.Pr.2. Vos duttm ffnus dileélum,re^lc facerdotium ^ ffns fdni^tpopulus dequiftioms.An buec folis obfecro fcri pftfdÅrtùstihut^Huicfententite er illud confondt. Eelt;i afii wsregnumdeo z:yfdmrdotes,z^rcffidbimusfugt;^ per
DE 5ACRAMENTIS. i^ fertcrr^.iiocipÃum aà nitEcclefuinoitAuii pafeha hbiK.Ad htec AmbroÃm m Luam lib.z.oipite.G.iiti^ Ambra, uid.imiuit.cum efumet ip[e fim foà js panes propoÃ=: bonis fumpÃt,(ptos no Uxbatmanduexre^tuÃi fobs Ãtxr dotibuf^utper tüam monÃrarctÃ^ram,Ãalt;ierdoalein abum^dd uÃum tranfiturum eÃe populorum^Ãue g, ont- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
nesjüij EccleÃi£ Ãnt Ãaardotes. Vnimur enim in facer* dodum fangum,oÃirentes nofmetipfos hoflidsffiritt^ les,de quo rationAlifdcriÃcio Vatdus aUÃeribens Ao= Ro.i. mams :Obftcro nos per jmfradonesdei^ut prxbettis mpdueÃra, hofliamuiucntem/dnSAm, acceptim deo rdbonAlemcultim ueÃrum,wgt;niud£ortim 'mflxr,pclt;* eualem,fcdrdtionAlcm, nimirum ipfum hormnemfen* bens JientArdus in fentrntiÃ^abbn patribusnondif-fentit.KeffsfiWt,tnquit,cr fa^rdotvs omncstlclh zy tos oportet olco unctionis inun^.. Vidctur er^ eddem non tnÃmAri,Petrus Apofcolus, iohinnes,}.iicronys tnus,AmbroÃus,'ReriiArdus,qtdl.uthero ÃÃrd^n^ ternär,, hr,qua h^c ,ppoÃtio trddiiater,Sumus laq; Ãn^U qui q^ ueri fxcerdods quite,w$ mortiÃanks mmbra noÃra quje fient fuper terrain, c^fdcriÃäuni Ã-intus contrit, bulati,carlt;üiqimntriti,dlbÃittfo oÃtriinus. VnAuidet licetÃintus unfhoneddibukt^CT' ChriÃo tefu permor bin dus in qua baptizatt fumus in authcrati. Scriptum eà entrn, Z^ crunt oimes theodidafh. Atfacerdoks, ^os ordimkis diämus ex'Eccleã tnÃituto,ut part
It DE SACRAMENTIS.
ChriÃijtM O' ordo certui conftamp;rct ,ucrbum dd pubÃix admimftrure hlt;ibét,quod du/m fddivnt dt^petifdtorcs an t.Cor.4. tudguntuerbinottnpatorcidudorrlute.luxtiidApa ^li,Sic nos exiflimet homo ut minijiros Chrijbodif» penfumres my^iorum dei.Cui fententue adde CyprU num Ãcnbeimnyconjrdtnfuo Cortulio,hoc efl,fu.mm9 pontifia.Sdixrdotes,inquit, id cà difpcnfimres,populi uniuerfi[ufra^o m peux deligtntur.
PropoÃtio fexti.
Confirmatio et extrema vndtio no func aChrifto mftituta.
Condens Hæc propofitio eft hæretica £C pro pri tiopam= ma parte eft error AlbigentmSC VuB ÃmÃum. cleuiftarum, pro fecunda uero eft Ho racleonitarum.
CoÃiatio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;v t donem epiÃoldm c^ux I dcobo ufferibitur eunoni*
eoadÃKAs ds Ãeriptuns dnnumerdri, de qud turnen probdbilitcr eà bonis. nbsp;nbsp;dubiatum,ut pdtet per diuum Hieronimum m athdlo=
Hiero. ^ uirorum iüuÃrium, dtamen unflionis extremte j ufum pro fderdmento hcd)cri d ChriÃo ^non probd^» â ^' tur,ïieqieniinhicldcobusdudct ddiun^re((^uemdd=^ modum Pdulm ) c^ dexpi d domino, quad o trddi^ Augafli. dituobis Au^Ãi. ideobum interpreatur boe loco,fed lon^ diuerjo modo fermotu. diz.ubi diiit,Quaties aUcpid mÃrmitM fuperuenerit, corpus 0 Ãunguinent ChriÃiiüc (pit xgroatdenpidttO uidc corpuÃculuM
DE SACRAMENTiy. tgt; Æ, illitdquodfcriptuejltimpledturineo, injirmdtur ejuK tnuohK induat prejhyKroSjUtorent, fuper eum U'n^mes earn oleO:,aic perfpicuum fit per dei unfhonem,t'uchdrifii£ faerdmentum dcfignAri,td* tumabeji,ut fdn^ doemes hunedei ufurn fdcrdmeiu^ tiuaatbulo celcbrarint. Quodà omnino conumd poft ptcxfdcris literu effe fderdmentum d domino m/htu^ turned atmen ex Scholdfiicorum fententijs probdrinon poffèt,dum ipà extinguunt unchoms rdtionem^con-trd Apofioli menton,non pdruicrimmis rei fiant.Sic hdbet iüe,lnfirmdtur qninnuobis, induat prefbytea ros Ecclefi.e ,e:y orent fuper euin,ungentes eum tn no* mine domini.Et obfeerddo ^dci fdluwn reddet Idbordn tem,zy erifftewm dominas,çy fi m pecatis fitcrityes mittenturei lnfirmdtw,mciuit,([uis mter uos,non aitt fi fit in inortis drticulo,ut docent Scholc.ltnn ordri cy un^ pr^dpitM ordtio in fide pofiuldtd,non unHio^fd ndret infirmam m dninidper peantorum renüÃionent er tn corpore ne ntoreretur,d cpio inÃitum toti diffienti^ tint fcbolaflid,dum non conccdenddmuolunt unfiionc nifiidnid^ntibutdmmd,c[uofitat cu/m Apofiolo pu~ gnent^cr ftmatem infirmis non precentur. Dr hde dut itnHtone,^u£ non fderdmentum,fcd ritut quidl primii tiuc^eclefi^ddnos dcriuitut uidetur,loc^tur Aidreus Kdr^f. olp.d. Ef egrefii difdpuli yprodiabdnt ut refipifxrent, lt;2demonidtfwltn ciidcbdnt,zyanÿbdnt oicoinuU
*« DE SACRAMENTIS.
(üî^groî cz f(aMb^^nt.De facrdmenaautan confirmai* tionis ,({uoduoaibulu/in manuum mpofitiotu. mpofu^ it pointât,non uideo quid Chrifim inftitucrit,mAnu . dominus parados Åntin^bat^Apoftoh mpoÃa mat nuÃpintuinfaniium declarabantiam datum,zy prcjby* Timo i ^â^^ ^ â^^^^ mimfitrium euoabant^ut 'Paulus Timo» thco,ïieminicico manu/mimpofueris,qu£quarati,one ad conÃrmationetn torqueantur,Sorboned ma^firi nos doccant quicfb. At quomä Luthcri luà dam fententiant nulla rattone conucUitis, nee prior propoÃtionis pars tonuinectur efÃe hieretica,nec erronea pofkrior. Tanti tamÃdem bic nobis Ãxre nopotTÃis,ut quodeuqÃpà tanquarn ex ueÃro espiti afÃuatis pro Ãacramentis profit nus habçatitr,quando ex facris Uteris tantum harum re* rum iudidivm petmdumÃt. l^ain GT ApoÃoli 'm A Bis amp;nbsp;Paulus,dodrmarnÃuam audoriateÃcripturaru coin probantiQuoarcadoactc wsÃlicius uerbadei,autbu» iuÃnodi temerarijs parate iudicijs ,ignotii probantes per ma^s aut £quc ignota^quid enim docent hic porten ta,imö tcrriculamenta quidam uerborum,Prror Pepn danorum,Vuicleuiflarum,-neraclionitarum zy Albi* ffnÃum. iiihil poteà aut dodorum aut condliorum aut toritas 'm deÃrudtonan Ãdd. PieÃruit autein ea Ãdem, dum nouos condit articulosÃdei, ut adÃalutemnecefÃtt riosddÃÃeut uerbo.Porrö conÃlium tacobi (yconÃrt inationis ufum non tolliinusgt; fedÃaeramenta w^mus , nbsp;nbsp;nbsp;â
DE SACRAMENTIS, «
« ebn^fo mflitut!»,.
PropoÃtio fepäiM Uiitr.Luthe.
Mifla paflim creditur effe facrificiS qæ offert deo. Inde Chriftus hoftia altans dicitur,SedEuangeliüno finit mifTani efle facrificitim,
CondemnAtio PjrriÃctiÃum.
Hæc ,ppofitio quo ad fecunda parte, fcilicet, Sed Euangcliü nó finit 06e.eft impia,in facrofandlu Euangelmblaf# phema ac hæretica,^ut uocabulo Mif# fa cum Gregorio utimur.
ConÃitutio condemnAtioms.
Scribit M.oÃes,0mne ÃteriÃduM faoerdotu igne cott crernttur, nee c^uÃi^uim conudet ex fo.Et Hebreos-s. ^fuis. liecj^utfiepc o^Atfeipfum,(luemddtnodum potiÃx Ãeb.s.. mtrdt 'mÃcinitA perÃmgulos Annas inÃengitine aliéna, nUocpivn oportet earn frequenter pati ab ori^ne )nun^ di.Nu'ue Autem Christs femel in confummAtionem fe^ tulorum per proprium fanguinem mtroiuit in fanitAi ecternAredemptione muent a. Lt m aUo loco Apofra Ro,S. lus, ChriÃus reÃur^ns ex mortuis, imt non moritur, mors iüi ultra non dominAbitur.Lx quibus palet,frlum Chrifrmdincr efreuerum facriÃdum,femel deopa» tri oblatum ty nè miffaniim qua folum memoria habe»
B t
DE SACRAMENT^.
turumiÃiutfäcrificijjfoneldeo patri ichrijio oUds Augafii. ^- f'ï ^âlt;'ââ^ fentmtiä ejt Auguflinus ad Bonifadum Epis fiola. ti. O'[up er Pjaiio.Ccrttmi habemus duia Cirri ^s refur^ns ex mortuK,iam non moritur,mors iüi ul* tra non domiMbitur,tarnen tu obliuifcamurcpiodfatul Ãchm eÃ,'m mmoria no^raomni anno jit,fcililt;iet epto Ambro. ^^^ pafchaceiebraturAtem Ambro(iuf,in Chn^xifcmel oblaa eji hoflia ai [alutem potens . Quid cr^ nosi lAonne perfingulos dia offirimm! Età quotidieojû ramui.ad recordationem eim mortn [1,0 una eà hot flia,ru}nmult£.Sicctiamdidmus,hodie eà refurre^ho domini,ideÃ,hodiereuo(amusad memoriant refurret Cypria. Tonern dominicain. Vnde o- Cypnanut libro EpiÃot
larumÃuarum. 10 EpiÃola.t.ad Cedlium,PaÃiodomi m,meruit,eÃfacriÃaumc^uod oÃir'mtu,no attmiÃa. AnguÃ. Adde bis omnibui AuguÃnum U.t-.a.i^.de trininte, ubi clare nwnRrat,lt;pquc.tuor conÃderantur in omni fat criÃdo,Ãdlia:tcui oÃtrtur,quid oÃertur,ä(luo oÃir* tur,o proc^mbui ofÃrtw, oÃndendo,(^ ijhcjM.üior concurrant 'm ChriÃo^c^m imum cum iüo manebat cui oÃircbat,0' nnum 'm à Ãdebat pro quibut oÃrebat, er unui ipfe eÃet qui oÃerebat, er quoi 0 Ãirebat. 'Verum g, Btun^lium non Ãnit miÃam eÃe facriÃdü, nultis er eÃicaabui autoritatibut ey rationibm pro^ tat.l^.cum alias,tum in libcUo cui de miÃd titcdum m^ diditMiÃa enm uere 0 ,pprie,eà ipÃm uerbum jpt
DE SACRAMFNTIS. »⦠miÃioncs^cumÃgw adieih puis er uini. i^M à c£a tera omnid deÃnt (;y credidem hii uerba Chrifli,lioe efl oorpm meum, quod pro uobis datur, ucre iutrgram tmjÃam hohes. Deinde,à ompcris Ãgnum codent Ãdc, uÃum z^ ÃuHum m(Ãe aaepiÃi Jaq; mijÃi non eà Opus neq; focriÃaumyÃd uerbum er Ãgnum diutnoi grdtilt;e,quibiuer^nos utitur,,pÃde meum engendo CZ conÃrmondo.
Prxm-eoPhilippusMehnchthon aliquot^ppoÃtio })ibus,brcuiter er erudite rotionem,uÃum er Ãu^im miÃie ofiendit,quos plocuit hi» adijærc,ut nu,igÃri na Ãri PorriÃenÃes mteüi^nt quid damnent.
PROPOSITIONES DE MISSA Philippi lAelonchthonis.
« PMuffUum tria tradit,dodlnnam Ãdei,dodirinâ opaum er ÃguA promiÃionUifeu uerbi Ãdei.
* Pides eÃiuÃitio.
» Opera funt fruOns iuÃiti£.
⦠Sigru,,neqi iuÃitioÃimt,neqi Ãu^s iufliti.e.
f Adeoc^necbonAOpa,necÃacriÃio funt,qHtepr9 remiÃione pecatoru impetranda offirumtur.
« Sed res,quibus er admonemur uerbi Ãdei,er art tiÃcamur.
7 Duo ÃgnA Ãmt nout ta^hmétidd eÃ,dâmiã grOf ti£,3dptiÃmus ey partidpotio menÃe do mini.
⢠Sigfia, trodunM in hoc,ut ddtno}KMt,er mr ar*
B 4
H DE 5ACRAMENTI5.
ti^Ånt de uolunate dâ.
$ nbsp;nbsp;Qü-Jii jignorum ufuf eft in mnftgnSdif epi^sîii.
10 Vf mtucri pictam cruamtnon efl bonum opiis^Ãol fignum ddimmens tnortis Chrifii.
Il Vt intueriÃolem,non eft bonum opiK,fidÃgnum admonensBuinffUifeu Chrifti.
ii itAnec pärtidpatio menÃe dontini,bonn opu^cÃ, fedÃgnu, tidmonssgrdtix donatie p ChriÃum.
U Sed hoc difjert p^rtidpatio menfe aut pifh crucif» aut folii confpeikis,^ fol,pi£tA crux,non funt ÃguA i deo mÃtutA,cjuibu! certo ÃgniÃaitur mis hi dottAtim ejfe gradiim.
14 SigUA db hominibui repern ddmonent tintivin,Sis gtiA d deo tradia, pr£tcr^^ddmonent,(ertiÃs ant etiam oor de uolunate dei.
i ? Non idco imamnes probo, fed htcc de ima^nihut exempli gratia dixi.
1« Sic apud fe homines codant,Equidem libenter cre derem deo,à mecum Ãc,ut cum patribns,collo: lt;lueretur,à Ãuoris fuiÃgnd mihi ^woqj ogende: ret,utpdtribus. Quando enimmihi cor am di^ xit,Ãcut Abrahlt;e, Ero pteihr tuns? Aut Ãgnu aie oflc:idit,(iMlc iUi,cum ,p Ãlio immolanda fupponeret arietem.
17 quot;Vt hicc diÃidentia humdm pecinris fubleuetttr,ai uerbnÃgnAfunt dddia,Ãcut in ominbm hiÃi»
DE .SACRAMENTO. it rijs fcriptura ddpjrtt.
13 üula erant GcdconifignA.è quibus coUiffre pos tuit,non dcfutwiim dominum populo bellum iU laturo Palcflinis ,fid utrumperfe helium uellet injirri dubiabat.
15 Ideo artuÃgnn udeo pofa:bdl,lt;^'.o eerto [dretfut is mdnibus/e duie,populum feruAndumeÃc.
»0 Itt Chrijhdms mulagr.itùeÃgndfuntmempeont Md ChriJii mirdculd,f:d ed dd hoe nonfumt i«= fiitutd, ut oern ÃffuÃeurent dd nos pertinere gr otium.
11 Vnuser^,dc[olusbic nijÃeuÃui eÃ^certiÃaareà dem cordis per com.
11 Atq; hie uÃusÃffii^ejuö Ãt neeeÃdrius tonÃientUt crejudmiucundusÃpudlesÃaltinteüigunt.
a Quid enim poteà lætius aradere conÃacUic,'^ oeäs pere Ãgnum artum diurne uolunahs.
i Ni ardjiffhir confdcwid,de uolunatt dei,impo[» Ãbile eà eomÃuhÃiÃtre.
if SicutpiiliCcrudscontuitus,noniufliÃcdt, â¢
»« Sicut Gedeon? ueUeris daeptio,ttà iuÃÃat.
i7 la,,necndÃdiufliÃcdt.
13 Sicut intueri pifbim crHam,no eÃeiuÃnodioput^ quo uel pro noÃris,uel pro dUorum peautisÃot tisÃdt.
i» Sicut doceptio ueUeris Gedeoni,non erdt eiuÃnodi £ f
»« DE SACRAMENTIS.
opus,quo pro peautK nus futisjieret:, i o Sic nee m^A facn^aum ejl.
tt quot;Vnieu[dcriÃciu,uniafAtisjictio Chri^s ejljpra ter hune,nullum cA externum.
3i nbsp;nbsp;nbsp;Signijicubat uellus ^deoni à deo fuaeffum donutu
3t nbsp;nbsp;nbsp;lafigmÃait partidpatio mensje nobis in EuM^Uo dottAOmgraticim.
34 - mhU of^ebat Gedeon meo^ uellus daipiebut.
3r la nos nihil ofjirimus,menfe parUdpuntes.
3S nbsp;nbsp;nbsp;Erg) nee ,p dlijs offirri punis potejl.
37 nbsp;nbsp;nbsp;'Vniaobiatio ^ppcadtisnolins Chri^scji,prjea ter hnne nuïla cà externs.
33 nbsp;nbsp;nbsp;lnChrillo,mortifiatiouetuflidiS nojirte[derijidii eli,(T obludo.
3s nbsp;nbsp;nbsp;Ho item eiufmodi mij^ ejl,quo quo foplus mgp^ minetur,eo plus ofjerut deo.
â¦Â» Sicut ,pfe quifqi bupUz^tur,ia ,pfe quifq^ purtid» put menfo.
41 B.cikpdrtiapdt,ÃuelutÃgndddconfirmdnddmfi dem utitur.
4 * Pcmtqpurtiaput ïnhoc,ut deo dUqdoÃirdt.
43 nbsp;nbsp;nbsp;üiffo ufus nuüus eÃ,nià udmonere ,pmiffogrd» tio, cr aertifiare cor de promiffd grdtid,deuoa lunate del.
44 nbsp;nbsp;nbsp;Adeoc^fmeuerbo mutilesfunt mijfe.
4t EtfempÃgno,mampubiliRz uerbum polius eÃ.
DE SACRAMENTIS.
*7
â¦5 CrfffreÃgno potts,ucrbo no pota.
â¦7 into à deÃu uerbum t^uid ÃaM ÃgmÃari?
48 AbuÃu nuÃ'£p nMÿÃratus tolli débet.
4a üo aliter,dte^ifuÃuhttencumferpenttm Lzfehie lü,aut excelfa danolitut eà loÃM.
fo Sunt abuÃut, 5, ,p alijs, ,p pecunia, 5, i madis,^ ab ignorantibut uerbi O' Ãdä,(tlcbratur.
f* Sed abuÃu abontinabilior eÃ,cMn ;p ÃatisÃdtone, ,p peatem,jgt; botw opere, f ÃaenÃeio miÃÃi hy= pocrite utuntur.
fa Et layd abutuntur menÃa doniini,cum per id opm fe peanaÃta delere credunt,Ãeu ,p peauttt p= bsÃiare.
ft N4m Æ Ãgno debebant «h',q«o admonerentur ans tun ^pnuffe gratie'm Euan ff ho, oe[uo arttÃa aren{ur,de beneuolentia dei er^ Ãe.
t^ Nö plut jpdeà (Ãedumri m^Ãa,quamfdeà intue» ri pidum abulam.
fr M ddueäti ;pdeÃ,à p ea admoneatitr ooertiÃatur.
f^ Propter leuem ntiÃarum abuÃum Paulut Ãeribit Co rmthiof peÃilcntia muldutos e^e.
17 Not ,ppftr «uturn abuÃum »non dubium rÃ,lt;pün beüii,peliiliatt,o- quod eà miÃerrmum,C£iis tite puniantur.
f9 Eo perténadiu aduerÃandum eà nii^arWM abuÃuif ^uo pemütr ocoiltiui.
it DE SACRAJMENTIS.
$9 M.dxime,cu antu peadtum public £ ignorMiitt Ãt Ãn^lorum peadtum.Humc.if.
69 luéhnuidc partiapdtionemenÃe,Nivnc dcorci» tionibui.
6t Crationcs faardotis in mÃ'u.m'ml pr^ftint hyi orationi.
61 Omnes enim Ãwerdotes Ãumuf^
6i Nee aliudcÃÃtardotium,lt;ptd ins ordndi,feu inM pcUdndi dcum,(y offerendi deo.
64 AndthondÃm Thomas er Scotus,qui huiui abu* fiKmiÃÃe aurores Ãiwt.
if Anathema,Ãnt EpiÃmpi er Scholl, quiimpictati miffarum no aduerÃuntur.
PropoÃtio OÃHua lAartini l,utheri.
Mamfeftus c error miflam appKcarc feu offerre ,p peccati's, ^ fan's factiont^ bus,,p de fundi's aquibufeueà necefR^ tatibus fuis aut aliorum.
Condcmnatio ParriÃenÃum.
Hxc ,ppofin'o eft in ccckfiä cathoUcS Chrifti fpofam cótumeliofa SC haeretw c^,SiC eft Erianorö hæreticorû 6^ Artot rytarum erroribus conformis, Conffatio condcmnatio ms.
ContumelioÃus prohpudoripÃe cenÃetw Chriffuf»
DE SACRAMENTIJ. «
[tdi pea7MribM,z}^ ^hmrij'dico fupcralio,(lui apud l^atihxu aliudimperat difmdu ^ facrifiarc. Dilate, l^att.n, inquiens^epdd cjl^mifmcorHam ucdo,iicnIâucriÃauin. er, 9, HolocauÃum pro peanto wn po^iïafli, ait Prophete. Pfala?. Tune dixit,caxucmo. Holeau/hsnó delc£tamp;berii,fcd Pfahro. facrijiau dco ccmplMtu,j^iritui contribuldtu^ ait Da- Pfdl.^-a, uidSacrifiaum autem taudis houorififabit me, er iUic ÃC-Non prohibet Lutherus preiahombus mutais de= urn foUidare.iuxa illud,Grate pro inuiam^utfalue^ laco T, mm,id quad Pu^n^heum eà ergere Chri(iianu,na non alia de cau^a,teÃe Cypriano, Chriflus pluraliter preamdim inÃituit ,^utpro plunbus femper orare* mus.Sed i^uid hoc cemune habet eu applicatione,pr£3 ariquidan po^umusdino debetnuSjÃeddiuinetnuniji antike e^,bcneÃdo amtiereepuos wait. Stida er ridicu» laelitemeritM,lt;^nosimpium,cum deiuolunate pu* grutitcs,bcarc uoluinus labiorum nolirorum peuchbta quibus nobis ipà nihil lucramur.Conatus Ãepddem no* flri nequeunt ex impio reddere pium,ex miepto iujlu, ex mfidele Chriflianum.Uoc efi cnim deum de ealo de duarc, er noÃris imperijs fubdere. Que non prede* flinati fusitutfiant,neuti^uim obtinebuntur oratiom^ bus-Queautimfecundumdiuineuoluntatis benepla* dtumpreordinati font,ilia non contin^rc impoÃibi» leefi.QUomänero ipfiefuriétes à dco exfatiamur,in* opes locuplca,mir,nudi conte^mur^rufirmi robora*
?⢠DE SACRAMENTIJ.
mur,cad iüumindmur^ciuoticsfacrum pcrd^miS,ctt inChrijlumbene credulij^mcfÅntcm ammAmfdaan* üdmo^mufycum tnopiamnoÃram dpermui,cutM diMan uere confamur, cum mfirmatem non dtÃi^ muldmus,cum demc[; dedans noÃr^ nufi.nam,{x ani *^ dgnofanus, luÅm ilhan diumie grditte ardenter fuf^iramus.iiihil cjl g, ipà duddculi,tmerarij,cy md* lcfdni,dlijs uduiun ud uta dcÃtndis mpëdimui,cont muniaimus,offirmui,cpUindohtecontnid infolij dd TMnuÃa[untyCpMcnus noÃrdi preattones ud exau*^ didt ud reijddt.Si unimfwnt energje ÃderMuntwrn but ptifnti O' euchdrifii£,tluiÃt,utnonpro ahj^ baptize» mur,uti [dcrum dlijs dppliamus.Sicut erm nuttui po» teà pro dltcriui fdluK bapnzariÃn nee jacramentum perapere out mifÃdin offerre.Si enim in hoeÃaerament to bdptiÃnü nullum eà opus bonum mmnw.mabile dlijt nee in nüÃd erit ullum,lidm ChriÃuf m fdcratiÃmid, il ld eoend nobiiÃeÃe rcliquit fub hocÃderdmenti Ãymbos lo ietem£ hserediatis pignui, ijs tuntum pro^tvrum protpiibusÃdnguisiüic erit ejfundenduf,hoc eÃ,i^ui» busipÃe udlet.
PropoÃitio nondlAdrtiniLuthcri.
N5eftdubiu uniucrfos hodicfaccrdo? tes amp;nbsp;monachos cS Epifcopfs Ã^ oibus fui's maioribiis efle idololatras t ftatir, Periculofiflimo agîtes ob nuff^ feu fa
DK SACRAMENTO. 9«
crament! ignorationcm,abufioncm Si irrifionem.
Condemrutio PtOriÃenÃum.
Hæc ^pofino e falfa, maxime feada lofa,uniuerfo Ecclefiaftico ftatui côtus mcliofa,arrogâter ô6 ftuke ^lata.Et in CO qd* prætedit nemine in ftatu falutis c(re,niÃqui hmôi erroribrs acquiefeit, eu Donatiftarû AfeitaruÃ^ Apoftolico rûpfidia coueniens afTerentiS, no nifi apud fc remafiffe Eedefiam dei,
Con^atio condemnAtionis.
Qÿpdnùmnwfit fcidiilof^jÃiitis dire pdtetfiynxri orUiudicij iuris.Per Apofialum^Vinioti omnacre- Ro,j. Aturdfubie£taicfi,ç^uAni0,s,ttfitAmbrofio,cfi q«od= Ambro, dam idolum.Idolu autem mhU efi. Nihil er^ fiant qult;e Mimisfidcerdotumtimmifiere imponunt^ut pluireues remix er uenerationis habeam ijs rebut ^e^ux fir it ara tuis oculis fiubiedti fiant, t^ua qux m dnimifidelis ho= mnis pcrdgtintur.Qtte omnia fit quit redt ficcum ani* tnorcputet,uidebitinpericulofifiimo jhtuhos Ppifico) pos ,monAchos fiacrificos uerfitri. Titvinfie credunt hoe dignius er ucrius ccnfiare,i^ holofierico,purpura,una dilatduefie,dlbisdn^lisdrcumamidi,eralijscreatit: ris in hucufiü dcJlitMtiSitttputi fiM,bus,pdüis,orÿ»is,
DE SACRAMENTIJ. «
fart idnwtis,rcm jiaut ÃAcr4ni,^Mmà Idycui w hum Hüte cordis fui proÃratus, anhclus grutidm fuÃintns ferÃdem, ChriÃum 'mà cuaxt, per ejuod huic iuxü I^OIM. t. ApoÃolu^chdritms dei diÃÃimddtur 'm corde Ãuo per Ãi* ntuniÃn^ium qui datas eà ei Hic enm deà penitus de ferons ocuHs'c^ humiliter m terrain deÃxis,pe£ius lot chrymabihter ttmdens cum pubUcano iuÃÃaitus à mit | Ã^edu, dei abit.A t iüi mÃati operumÃuorüÃduda,ac ' aremoniarumfuarum ele^tmaeljti^ueÃq; pompofa plonoÃ,ÃccpÃui(phariÃlt;t:i moreyiadütoreSjdiu'mü mat
^sexafperant uultumqemoUiant. QuismiÃie uÃum nbsp;nbsp;i
bodie habet «lebrem, iuxü prxfcriptum ChriÃ? An i non ab exerdümento fdei de^tnerauit ad uamp;nAm fus pcrÃtionein,dum mgledo dei uerbo, quad hic impris mitÃM^naum effet m populo,üntü Simias quafdam f urpuraas faarrdotes miÃarij reÃrunt. QUotafquià qie ^,qui non hoc dnimo facrum ddcdt,utdeo pdtri ChriÃim oÃirdt,nlt;m daxpiat. Taxa auponam qiuit* dambonAntfacriÃecrumparXm exerxre. Taxanihil intereffe quid oaths tun Ãris a^xtur, fderum ne an praphdtuenyium aiüimis mtus na dÃenXt Ãiritus ope* ratiom, quam non miffe impetrat radoyfed unactiM Idymrum ardens 'm deum ÃdesÃdm Ãdle liquet faxrda tes baud quaqium ntangelix uiucreycum non miffarum: â i regnum ,imô ne^d.itio;vm yfcd uerbi dei eultuin ma^s Cyprin P-^'^^^piif tranare. tHam ut ait Cyprianus fermant
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,s,delaf
DE SACRAMENT^. «
f.de lippis,iS-pifapos,id eft^Sttairdotss orMinento ci^ terisejje oporkt o- cxemplo, Ipfe enim donimui,lt;{ui in LuMffUo in uerbis eft Do^, er confimmAmr in frais,iubet [Axrdotibmj'uis exemplo, utfrnt frltcrr£ per boum ooiiuerÃâtionem, z^ lux inundi per pr£di= mtionein.SicenimlAdldcbilt;e.z. defcribitur: Ldbid fa- M-dU.f^ «erdotis cu^dium fiencidm, ey le^m ex ore dus re=^ fuirent,(juid dn^lus donum exerdtuum efr. Qv,o cent ird efrx.^-.diatur : Quid tu repuli/ti fdentidm,r epeüd Op^. 4. V fgp te,ne froerdotio frn^ris mihi. Non enim,ut dit Hieronimus va Epifrild dd Heliodorum, ecdefidfliai Hierony, digruidsfrat Chrifrdnum. Scd nimirum difrpulu Ufus urndt plurimu. Lutherus menté fiumfdtus expreÃit in (!tptiuitdte,(pum uel ob nimidm pertinAddm inaüigere reeufdtis dut diÃunuldtts, ne hic ucOrd mdleÃdS theo* io^ grduiter pericUteUtr.
PropoÃtiodedmd»
Credo firmiter pane efle corpus Chrw Ãi.ait Luther.
Condanndtio PdrriÃenÃum.
Haec creduljtas Lutheri eft abfurda, hæretica,ô^ ohm damnata.
ConÃMtio mndemnxtionis.
Abfrrdd quidemherctiat, er olim dumndti ca en crcdulitds Ãcd d fooldÃids (lucÃiondriis. Porrà domi^ mis bencdiaum corpus frum punern dppeüdt, dimst
C
U DE SACRAMENTIS-
loh^h e. Eg) [uw pMif qui de calo ieftenä. Ef larum : PtOttf quem e^ dabo, aro meu ejl pro mu^diuia. Pid le[u botte,üu^quidtibi ,cumtetcrnAfis[ipicnti4,Ãedendti erit m medio HoélDrum PamfienÃum,quo ab lüii Io= qucndi fôrmeim Åndifais ? Equidiem uerbu tua [dent tidhibere imIo , q honumbu^ mtudaaÃimn. Quod à Clptricins omnis homo mtndax, ut Mt Ciprianui lib.epiÃ.^. lt;^ folut deut uerax eÃ,quid aliud [erui, er maxime fdxr dotes dei fixre debemus, mà ut hiematios errores Oquot; mendaaa relmquamus, ef prxapa, uerbaq^ dominiat cuÃodientcs, tn dciueriatemaneamus ^ Qwdclariut JJi.lt;tt. as. EuAn^UdsuerbisiCcenAntibitf eis,aaepitleûpane, Crfre^t,deditq^ diÃipuU5Ãui5,crMt:Acdpifr er au media,hoc,id eÃjtic panis,eà corpus meum.tpÃeicem t.Cor.ia, ApoÃolus corpusChri)ii,apcrtepanemappcüat:Panis inquicns,qucm Ãangtmus ,nonne comtnuniatiO' oorpo* ns ebriÃieA iQuoniam umuspaniser unumcorpus snulti Ãumus,KAm omnes ex eodcni pane partidpamuf. O uerba omni lua dariora, qu£ non ab homine, [cd à domino aaxpit Apo^lus ,ekd:um Chrifli or^num, »f Cor.tt. qui er ahbi: Quodenfeunqi, inquit, comeditis pattern hune crc.iai^ quiÃquis ederitpancmhtinc,erc. er probet aut [eipfum homo,er Ãc de pane edat ereAté in AihsiPran^ntes,inquit,p Ãngalos domos pattern. Anathema, eÃ,qui non credit ÃimtumÃandüÃtaaper ⢠tii uerbis docui^e,er ideo,Ãi credtntes panem eÃÃc cor
DE SACRAMENT^. îr
fus lu^jiaMur » 4p«lt;l dcum patron, deÃUo [uo, er ApojïoUs, hanamuriam txpo^larc üæbit,f[M fie la eutifunt. Sm au^ dum tranffubjÃMtiationem ^nefà o fptam ,fin£ uerbo mordicus tuemur, pugnas feitiimur ucrborum,et modefiiom pcrdmus,cr fdem ne^mus, quos ciu^fo 'm lus uocabimus^t^umuanum Arefote^ lem,huius pugn^ auchrem ? AmbroÃus libro de Sacra AmhoÃ. mentis,cor pus ChriÃi panem appeüans:Quomedo m^ (ÿiit,c^uod parus cÃ, poteà e^c corpus ChriÃi f Confer cratione,(pi£ÃtÃermone ChriÃi.EtritrÃim: Pane iÃü igj,^ ^^ (piemfumimus 'm myÃerio,ilium inttlU^ «ttq; ,i:iui vm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
nufan^ii Ã^iritus frmatus in utero uirgmis, crigne paÃionis decors in ara cruds. Parus cum Angeloru Ã^M rà abus hominum,Herum corpus,ChriÃi mandu s tari ,Ãdci ortie ulus eà ,cpiid refer t c^uo andern modo corpus panis induct ÃguramfQuidproluhet hic pa* nis ÃubjUntiam remanere, cum er nos conadatis cor* pus gloria fer enatum natura paffe'm eodcmloco cum corpore nongloriÃato fubÃ^e^P.tut mueÃra ipà härene Ãpcreinim,Parum conuenit facro anoniÃbe* ne penÃtetur eu hoc ueÃra codemnAtione, iüe cn 'imÃ'c habettiube hac perfem p nonut fanih angeli tui 'mfuâ hlmcalarc Pau. Quid t nu ChriÃus ( ul hie nuUà effe pan: aÃruitis ÃSks mnuru confecratione')no poteà aÃo. , redeopatri,niÃperma,nus angrlim fublman aram prrlatiis, epu alias per fe nullius Ãiltus proÃdio con»
»tf DE SACRAMENTIl
fendit iw caelum ty dexter d^idet deo patri f Quid amp;nbsp;hic uult Cdnon ? Per i^uem hlt;ec omnid bond fernp cre* d(,fdn(bjieus,benedias f Num ut iterato Chrifiuf créé* tur,fdn^bjixtur,cr benediatur, etidtn à oonfeerdtione f Kef^ondednt Tbcoh^ ParriÃenfes.
PropoÃtw undeamd Martini L.
Negate laids utramep fpccicm,cftimlt; pium Sf tyrannicum.
Condemnatio PttrriÃenÃum.
Hæc propoÃtio eft erronea, fchifmati# ca,impia,6^ ex damnato errorc Bohe# mor am elicit a,
Confututia condemtutionis.
Theolo^ decremrum, cz iumpontiÃeij pdtronit Celatiui dije^i tutelarcs Gclatij feutentidtn decretif infertim cr= flt;^P^- roneam cldmant^ubi in h^ec uerbd didt Papa, Compel rimui dutcm,ciuod(p(iddm fumpti tantumodo corporis Chrifli portione , 4 aliafderi cruoris abfineant. Qjà procul dubio(i^uonidm nefao c^iu. fuperfiitiotu doantur dÃrin^^äut mtegru fderu perdpiat^aut ab inteer is or» adntur.Qiud diuiÃo unim à ufdëcl^ myfkrij, fine gran difdcrile^o non poteÃprouenire. Cuius fententid nos parum moueret, à non ipfe ChriÃus Ãtb utrdcp jÃede docuifÃt comuniandu in fui memoriam.Cuius mÃitu^ Cori».«. (j obferuMor Paulus^P^jincpiitiacapi à domino ^uai
DE SACK AMENTIS. J»
amp;tradidiuobifcrc.Quptien[cuw^ imndumutritis .. pitnembunc er alixni bibctii^mermn domini annuif dahitis ere. An Ecclesia prêter uerbum habet autori* utemi ApudÃetudi(hn.e erCartuliane profiÃionis homines flatutum efl de purgandaÃut idà Mr)flflula,lt;piA fangitnem fuMerefolent tmltis retro annis. Qÿod fi Chriflus, ipii pne omnibus ut pater eflaudiendus, er pofl hune Apoflslus, dotent flub utrac^ fleae conmuni eandum^tiuod er atoK Cipriani obÃeruatum legmus^ (pu, nobis id fronte Uare arbitramim, ut prater Chrifli prefcriptum^er ApofloU traditionem,er totius Eccle fla nudtis annis oelebraam obferuaiionemdaicos ab in* terris facramentis arceatts i An uobis Thcologis er Papa fls efl, pro libidme ueflra inter praari, temera* â'f^ feripturas? Eeflondete tptafo.Ciprianus de lapfls Cipria. fermone.s. commémorât ,cluo er parusdis dabatur fa* er amenta fub utraipfpcde. Et in EpijfoU fecunda hts uerbisconfirma,tl,utherirationem:aam(piodotxmut autprouoatmuseosmeonfiflione nomints fdn^inent ändere ^Ãi eis nüli taturis,Cirriflifangtiné dene^us { Aut (pio ad martirij poculum idoneos fà âmus,flnon eos ad bibendu prius m Ecciefia poculu domini, iure conmuniationis admittimus fEeatus epioep Ambro flus Amiroft, fuper epiflolam Cormt.i.cpurefub utraepfflede Chri-* (hts flt fMnendus,appertsm reddit rationem.'Valct,in* ^Mens t ad tuitionem torpor is tÿ- anima quod perdpit
C t
58 DE SACRAMENTIS.
miK^cjuid airo ChriÃi pro fdlute corporis, fun^is um pro dnimd noUrd offèrtur ,fcut pr^f^nuit lAofes : Cdro, ïntiuit, pro corpore uefro offirM,fdnguis pro dnimd.Sed amen fub utrae^i I^edefwmiar,cjuoddi ulnmc^; lalet, (juid fub utrdfji fumitur ipfe atus Chri» jlus.Sed ji m dlteru ancum fumerctwr dd akerius antu, id ejl,Mima nel corporis, non utrlufc^; pdriter tuitions lUltic fgrufiuretur. Eje epdbus uerbu aperte confit tyraniw c^c hodie epifcopos,cjui hÅt corpori mededm turper corpus Chrifli ,fub quo er fanguis eius fderda tiÃimus continetur,dtamen dmmim^iuxa Ambrofu) Anthrof. fan^mem nofcadlitcr propmdnceSiinterimuHt.Q^^A ettim peruerftds, concéder é contmum popeUo^mAius, hoe ef,rem fderdnielitiyer ne^re minus ,hoc ef fgnZ uifibde. Quideptjefo foUsluids uniatis fdcramentum diuiditur ,(piod nif integrum à . mifferijs fdoerdodbut pcrdpidtur,peau.tur lealiter fecundum M .N. An non Mlt;tó. 15. (y pro luids Chrifli fun^is effufus efl i nic eft^inciuit fd^^is metis cpii pro uobis et pro multis eff^undetur in remiflionem peantorum. Bibite er^ ex hoe omnesfa* heet pro eptibus effundetur. An perfondrum refeilus A^l.x o. deum tHuud ^udn^,Pctro dixnietc^i nouit cot dudeus yteflimoruïl prxbuit ffmibus, dunsiUis fint» feut er nobis ,nihil'cp difcreuit inter nos or iUos.QM propter fihominum mundatu coMemnenSipeantmora aliter, non uideo cpiomedo d mortijiro exeufuri pote»
DE SACRAMENTIS. î»
Wrt^ pwcKb, qui contra domitti pr^xpium, bibia ex t.Caf.i i« hoc omnes, ne^nt llt;uco denote expetem communionè fan^mii Cbnlh, QUa auduau beatm Cipri(tnm,mÃâ Cipriani tutiep orthodoxi patres,hoc fubditu uBiaudum lujje» Tuitt,po^trist^ mfcriptis rcliquerunt/i non domimca aumnatis iuÃionem haeÃuperre, ex on^naU eim in» Jhtutione aceeperuntf Cur fanât patres poÃeriati con= mend.irunt, mó pneaptum uoluerunt utriufq^ jfeaei partiapaSionem,^ Chnjh exnnplar hic nonfeftantur ? 'Renedidt Cipriantis li.^pifbolarum.i.epijl.i. ad Ced* hum. tnfacripao quod Chrtfttis influât, nenneft Chri ftum fcquendum effe.Vtiq^ id nos,mquit,audire er ji* are oportet quad Chrifus fiat, q«odq; fädendum effe mandauit, cumipfemEuan^ho fuodiat : Si fiarritis qu£mando uobis,iain non dieam uosferuos,fed amicos iQhtin.t, Et quod Chrifus debc'at folus audiri, patir de calo te= fb,tuT,dicés:iiic ef filius mens dileüus wt quo henefen Ã,ipfwn audite, duarc ft folus Chrifus audiendus e^, ]^^(h.t. non debemus attendere, quid aliquis ante nos fsaendu effe puaucrit, fed quid, qui anteomnesef Chri fus, prior fizrit. Et tihrogjuj mold.as smIas confuctudmes. Nrq; enim, mquit, hotnints confuetudmem fcqui opor* tet ,fcd Dfi ueritAUtm,cum per Efaiam Prophetam 7/ De«lt; loquAtw or dicit : Siwe oiuffa autem coluntme, ]i«a,nda». er doitrinas hommum docentes. Et iterum
iommus m £uinsfUo hoe idem repetit,dians : Keijd* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
C
â¦â¢ DE SACRAMENTIS.
tis rMnidtum dei ut traditionem ucjlnan ftitudtii. Et ^ditgt;f, m aUolocoponiter-didt:QuifolueritunuexvMnd^ tis iflis minimis, or Ãc docuerit homines,minimus uo abitunn regno ccelorum . Qwd Ãne minimum c^uU dem m^ndutorum dontim licet folucre, (Quanta m^gis nephels f A teim rMgnA,tdingrMidid,tAm ad ipfiim dos numce paÃioms zy noÃre redéptionis fetcramentum pertinentiei, humAnei truditione mmutire i i^uomodo poÃumus propter CriÃum Ãunguinem Ãindere,lt;pii fan guinem ChriÃi crubeÃamus bibere i Cernitis iam ne ó ^P7 Ct^pfycotyrdnni PdrriÃeini,c[uomodo non 'Luthe rum,Ãed ipÃimtcÃm, Pdulü,Cipriätum,AmbroÃu, erroneum,ÃchiÃnuticum,impium,impie,iudaicec^i pro tlanueÃis i Hie LuÃebium prettreo, qui in EccleÃa hi Ãb)rieli.6.cd.-i-e.trddit populum ChriÃi corpus etian tUAnibus traSiure Ãolitum.
PropoÃtio duodedmA.
Bohemi hxretici 5^ fclnfmatici non funt nonunandi,fcd Romani.
Condemnddo PdrriÃenÃtm.
Hacc propofitio eft fa1fa, perfidie Bo# hemorum impie defenfiua, QC ecclefig Romany contumeliofa»
ConÃtdtio condemnAtionis^
Mule metuo uobis PeirriÃcnÃes, ne ipÃÃchiÃniAtiä CZ wpijÃtis t^in Lutherum xnÃoreem mr^hm lt;{»
DE SACRAMENTIS. 41
fumcnics, fexcentis nominihui hnerefcosreum tntonA* tis, cuim Ã^AS Gquot; fententiton, ne fummA c^uidem cute mteUi^tis^Aut aerte pertinAdter inteüi^re Abnuitii.
Scriptu/meftii^oliteante tempusiudiareiCpioodufc^ i.Con.t, nenidt dommm^ (pii çy illujiraturuf eà omla ténèbre rum. QMW enm te difemit ? Qui Autem iudiait nu,do* mmia e^i. SeruM ibnùn» fuo fUt Aut adit. Sed douté uerbo domini, ZT non hommum ucl conâlijs uel deter* minAtiQnibutthoi eÃe huretims CZ fehifmAticos, (ptod ubi ficcritts uitAndi profêéh^terint, indigo trAdu^ andi,ne(p ami bit mngrcdicnium,necp communiatn*: dum.ïnterim Luthertu Bobemos non exeufat à peans a,cpiod tyrAnnidis ^Aue iugum dedmetntes ,f:hifmA* tue à KomAnenÃwin imperio de^cerunt. De RowwnM uero ,qMi fine uerbo domini iudicunt tpiofep, buretieos et fcbifinAticos,cpiid flAtuendum fit, ipfi iudicik,remitien tes mnoeptim m Lutberum odium, t^uo tenure de 'm*: oognitu iuii(Atis,Ad iudiamdum (y dAmnAndu prom* pdores, 14d refUuiendum cz feruAndum.
Vropofitio dedmAtertiA.
Matrimomum no eft facramentum di uimcus inftitutum, fed ab hominibus in eeelefta inuentum.
CondemnAtio PArriÃaiÃu/m.
Hæc propoficio eft hxre£fca,6^oh'm damnata,
C f
o DE iACRAMENTIS.
Coiifùatio condeintMtionis.
Dwr^iJp
Non quicritur quidÃdum Ãt, fed quid iureÃdei amp;⢠feriptur^r um fieri debuit .Keanfendd promde efi ru^ tia er uunritM quA dumnAtur prüfens propoÃtio, ut hteretia. Cam rMirimonium nullum habest Ãgtium rdfacrie out mAoriulc out uiÃbile, quad in fucrameu^ tii à Chrifio injhtutis,puto buptifmo, er fucrumento ul am efi uidere,ncn fit mihi perjfiieuum unde coüi^ni ftcr amentum uere eÃe matrimomum ,neq; in uüa feri^ ptura ennemca ^natrtmonium facrmnenti appeUatione efi cdebratUyiuà in EceleÃu er Chrifio, j turnen apud Apofiolum redtut luxagr^aniaun ueriatem,et Apo fisli, aparn fententiant myjkrium didtur.Quaumii mat trimonium Eutierut ne^t facramentum eÃc^myfierOc anteni quad umio iüa inter uirum er uxorem fiÿeifi= (ut')ucneratur,er infanutfiierit,qui uerba Apo^U na fufii(xrct,dehoc differentnadEpheÃos.e. Matrimo* mum MC^ Chrifiut infiindt er approbauit, fed non ut facramentum haberi uoluit,quia nee protnifionem ad» dit, neq^fignum adiunxit. Chrifiut inq; luxa Pauli warn erEccleÃaÃacraynentum ell,id eti,myfieriumt hoc efi res facra er magna, qu£fi^rari quidan per matrimomum ceureaUquadam aUc^ria potuit er des buit ,fed matrimomum turn hme facramentum did de huit. y crifilme tae^uefier Hie Durandut, beneq; Ãtet: tw matrimomum i reoentioribut theologis numerari
DE SACEAMENTIS. â¦Â» teeptum i/atcr ed ejux proprie dicuntur ^ccleÃdifderd-rtutUd, iiî^ rx ignordntid nm rei | uerbi.
Propofitio deaini, eptdra, ar quinti.
Coiundio uiri ÃC mulicris tenet, ^jeSq; modo côtra leges hominum cotigfent, debent facerdotes eaoïa matrimonia confirmarc, quæ contra ccclefiafticas ud pontificias leges fucrint côtrada, inquibus Papa poteft difpcnfare, â^ quæ no funt in fcriptura facra expfla*
Conimndtio Parrifienjium.
Vtraqjbarû propofitionû eftfalfaco elefiç poteftati impie derogatiua,et ex damnato V aldenfiS errere procedens, Conjiitxtio ooniemndtionK,
Tdlpm er^ cr'EcclcÃijepotTjh.ti impie derart ^^^ ^ «m crit SdÃMCorii w^ri mdtiddtum ,Quod de us con» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â *
iunxit ,nec homo^nec homines feparent.Si contrahétes in grddibm htmidno iure prohibitis antum, contra ins dHuinum non contrdhunt,de iure diumo uidentur miu iu/nfh .Quid er^hurnwo iure feparanturf An non ^^ oportet indgis deo obedire q hominibus ? No mm con^ . '5* fuetudo cpi£ irreplnçut Cipridrù war uerbis) impedire iebet lt;[uo minus ueritM praudleut cr umat. Ndw «WjfuptueJo Ãne ^itate uetufias errors e^t.Veritas
â¦â¦ DE SACRAMENTIS.
Mtsm Miet er inuAlejat Wietemum. ynde caÃdend^ eÃe ([ult;e feripaÃuM, deuf teflAtvr er proponit ad le» jum ^Me cdxns: üon rexdet liber Ic^is ex ore tuo,fei meditiberii in co die de weie^ut obferues liiere onmd Vldtt.iÿ. (ÿtse[cripti[uni.Atferiptïieji^tquoddeuimniuxit, homo nonÃepdret, hoc er^ ex dominico prtexpto ob» feruAndum eÃ.üempe cpto iureÃbi uendiat epifmpm contra iut ditimiim diuerfa flAtucre, cum id in Ãcriptu» rd anonica feriptumnon fit. Sedfiueriim fideri licet, pecuniae ^ditim,er eptie^s amor,onerdriM hue no» bit nAues,ftAtuti!, GtÃbut,impedimentis,er dijfenfd» tionibut impietM aduexcrunt. Ex epiibut pecimidrijs hommum conJUtutiuncuUs, fehifmAa procldnMt bed» Ciprid. tut Cipridnut trdSUtu deÃinpUäate praldtoru in dei
EcclcÃd exoriri. Eilij Aaron c^ui impofucrunt alari ignem,([uem non pr^experat doming, in conjfeilu flu tint dontini uindicantit extincli funtyC^uos miantur er feibMur, cpii dei traditione conumpa,,aliénât dodri» not appetunt, er ma^fleria humano eonflitutionis in* ducunt, quos increpat doininuf,er obiur^t in Euin» Katt^f. ffliofuo,dians;Kcijdtitmandatum dci,utueflra tra» ditionem flituatit, ([uod in huiut er flnuhum propofiti onum condemnatione mpletum eernmut.
Propofltio dedmafextu.M-.L.
TotaefReada facramentorum Noux legis eft ipfa fidcs.
DK SACRAMENTIS. « CondfmiuÃo Pamftenfiom.
Hcc propofirio eft efficaciae facramen torumNouae legis impie derogatiua, amp;nbsp;hçretica«
QonÃ^atio condannAtionif^
Impie tr^ derart cfficude facratnttUoru l^ouie legn Ambrojiuiin'Luamli.e.a.xo. Tidestudpetra., ÃnidmeMuWEccleÃte fides. Idipfumfuit cz Paulust *â Cora. Vtfapicns architeiius fundamensum pofuit, hoe eÃ,à dan. Pundamentum aliud nemo potejl ponere prater hoe,quad poÃtum cÃ,quodeà ieÃa ChriÃus. Si aute ChriÃus,induit AugaÃinus, proculdubio Ãdes Chrifli ^gt;*S^Ãigt;^ Ãnddmentü eÃ. Q^is autem vnÃniti mUigtret è Paulo ^'^^^ ⢠loa, queÃdei energam nohis conmendant f Nonne in oibus fermé epiÃiolarü prohemijs, aut bene ufe^ fcriu.= t}.m,aiitretwMtsmfde,fimmo prosequitur pracomoi incpiÃalaadRomAnoSiitemadGalatas ^neenoinea qua Heb.i6.ÃripncÃap.ea.probatur^wtiai Taing: ^^bt.s». lij uis ipÃaÃdes.No aliunde poffe parari iuÃitiam, nià per Ãdem Tomanis feribit, luÃitia^quit,deiperÃde Icfu ChriÃi in ommes c^Ãperommes cosqui credunt^ KoiM.t. quiideait.SineÃdeimpoÃibilceÃplaceredco. Ttom=^ Roma*. ne quod non eà ex Ãde,peantum eÃ. Multis oÃmdant vobte draÃdan reprobis Paulum ubi quict^id eÃedt tiinoru praeeptoru abrogèrent ^ quo unicam flübiUat Ãdei anchoram f Samus, inquit^^ quacun^ lex diät, Roww.*.
DE SACRAHENTIS.
ijs qui in lege [uni ^ dial, ut omne os obturctWy (^ otut noxius fiat totus mundus dcoipropterca quid ex open bus legis non iufiijiabitur omnis aro in mnljpedu eius At ne putetur loqui de kge xrcmomuli omnem confer quenteradmit tuaUadonan, diaens,perleffm aigmtio Si*m4,r. peazti. NndezyaUbi ait : Peantum non cognoui mà per leffm. NJm amcupifxntiam non noui (fentymfi lex diaret,non ÅneupifxSyquod dedinum eft mandatum. Erat enm antea Ãbiigiwtuspeaamr ^porro ueniente mandata outlet,Ã/iuseà mamfeÃus preuaricittor. Sic quoty lex miniÃratio mortis Gr damnationis, quto iuÃo non eà paÃtet yÃed iniuÃis er adulteris ^quorn mn* Uÿd in deada^ prohibenturdra operatur. Uxe dixi, ne peruerà interprètes P.tulum in legis nomine depreo-tiemA.J. nent. Arbitramur igitur ÃdeiufliÃarihontinetny^Ãae CrA^ nbsp;nbsp;nbsp;operibus legis.Et rurfumtSi Abraham ex operibusin»
ÃiÃeatus eÃ, habet quodgiorietur, at non apud deum. QuidenimdidtÃriptura : Credidit Abrahatn deo, ty reputitum eà ei ad iuÃitim, ia ff; qui exÃde Ãuntybe^^ tiam.f. nedicuntur cum ÃdtU Abraham.ïtem,illi qui non opc*^ rotieryÃed credit in cum,qui iuÃiÃeut impium, repua» Konut.fi. MeÃdes Ãa ad iuÃitiatn. Vnde er ait : Corde credittcr Konui.f. adiuÃitiam. Ate^ tÃahel quiÃiättbaterle^m iuÃiti£, ad Ic^m iuÃid^ non peruenit. Propter quid fQJu4 non ex Ãde ,Ãed anquun ex operibus, iuÃiÃeati igtur Galat, i. ex Ãde. Et ad Galatas.idtion ab'ijdo gratiam dei/i ex
CE SACRÃMENTIS. 4r
k^ iullitii,cr^ gr-itii ChriÃM mortuui c^. Sdmia du bin twii iufdjiari hominan ex operibia Icgh , »ià per Ãdem If/« Chrijiiyi^ nosinChriÃum leÃumcredi^^ tiiin, ut iulhÃa:mu,r ex Ãde ebrijh, er non ex operU bin legii ,proptered ^ non iuÃiÃcubitKr ex opmbm le» gnomnis curo.Ab ibidem : QVfld autem 'm le^ miUut iuliifio:turapuddcum,pAlAm cà Siepiidcin iiiÃm cxÃ--de,non ex operibus legn uiuet-Uà iaepÃecundu Pm^ Ium bdÃs Ãcranuiuorum ipÃiÃdes, epuim habens^non fudeÃet, Omnii enim qui credit m ilium, non conÃm^ detur, eonÃmdetur erf^ qn non credit â¡ qudes funt qui tffiatiam iiUam puant ejÃeÃneÃde, Petries item uirtti^ turn jtruilnreem iediÃatsirM,ipÃitm pr£Ãtpponit Ãdem tinepiAm omnium Ãmddmentum.SubntiniÃreitc : inqui* ens,inÃdeueÃru uirtutem,i» uirtuteueroÃaentidm^m fientia uero temperuntidin, zyotttru Adern in A^is j^^^ ApoÃoUds, Pide,inquit, puriÃams cordei corum. Sed â'^â imnreÃit, ut pluru deÃde, hoc eÃ,Ãduäd miÃerioorâ^ di£ diurne in ChriÃo promise locuturi, ipÃum dudittlt;c mm Icguldtorem, non opern d nobis expetentem ,fcd Ãdcm,hoc eÃgrutie, boniatis, miÃericordie cr^ noi fue guÃum ,ÃenÃim,Ãuporcm, N^m turbu dieenteud eimuQmdÃdemiis,ut operdme-ropim dei ^AeÃon» dit ïefm er dixit di : Hoc eà opus dei, ut credatis in j^^tj^^ eiemquëmiÃt Ulc.EtineodenicupileiciU! creditmme nonfitut inekrnü.Atq, hec eà uolunt^ dm,qui »0?
4# DE SACRAMENT^.
fit,ut omnii ({ui uidct filiuM, er credit in euM,hiibet as uia.m leKrrum.Et paulo poft. Atnen amen dtcio uo» bis,clui confidit mihi,habet uiarn ieternAm.rienicp, tos turn lucrum,omtumé^falutem m fide Ånfifitre,^^ to» tarn damnaUonem increduUtati rcpunre, aperte mnuit apud lohannm, ubi fig^ficat ,lfiiritum damnaturum mundu ob mcredulitatem. Et alibi z^c. Qui credit m en,hoc efi, qui defi:dilfidens,omnem fuamfoÃidtudi^ nem,in patemiMs dus amplexus proijdt,ipfiim domi nu fiti curare finat, non Åndcmnatur,qui uero no ere dit,iam condemnatus efi, qui a non credit in nomen uni ïóhon. f. genitifilij Dei.Et apud eundem iohannem: Amen amé dim uobn,qui[ermonem mum audit, er credit ei qui mifit m,habet uitam leternam, er in mndemnationent lohon. 7. non ueniet,fed tranfibit à mrte in uiam. Atq; qui ere dit in m, fieut didt fcriptura, fiumina de uemre dus fluent aquie uiult;e. Si autem non credideritis, quod c^ fum,moriemini in peantis ueftris, hoe efl,fi non credi dcruis,quod e^fium,qui deleo iniquitites ueflras,pro pier m,non uclka opera, qui gratis peantores lufifi^ eo,qui omnium nufiereri uolo, tilem de m opinionem, amp;nbsp;fidudam mndpientium, tnoriemini in peaatis ue» flris.Talcm nempe fidem cxcgt dominus,ab eis, quos aatt,$. ^^â^^chjh.rumrelationecurauit,undedecorumfidé â coniefliituriCreditis inquiés mhocpoflefiuxre iDicut HUiCred^us domine. Tue tetiÿt oculos eorum c^xns:
luxai
DE SACRAMENTIS. o luxKijidemuefirainjicituobii,cr dperti funtoculi iU lorum.Apud Luam cpioc^^:Surff,dit,dlicgt;u^ne,udde fidcstuaKferMuit.ldipfum dpud ^\drcum:Abi,fidcs tua fdluum te reddidit. Bt ibidem mdieri ^pÃMiio pâ= ^miiobnoxi£,lilid,mqMt,fidcstudteferuduit,uade M.dr.f, cumpaa;,zy ejbo fand d fid^üo tuo.Ate[i m eodem ai^ pile rej^ondens , Pmapi fynd^gx fili£ curdttonem pol^uldittijHem(tudi(dit')aMummodocrede.Centurio l,ucte.3, nemefuoep dudicns^Abi.ineiuit.zy qucmddmodum ere lohdn.d^ dis,jidtabi.Pdrdhticum non curduit^mÃeogniti, ipÃm mat.». Ãde,lt;iuem er bono dnimo eÃe iubet. Bt dominus cre^ denci,omnid didt poÃibilid,Amen dim uobis, g, quieu* q; dixerit mond hiiic,ToUdrK er mittdris m mdre,cr non h£Ãtiuerit ïn mrdeÃto/ed credident Ãre e^uæ di= xerityCru uil epdicc^uiddixcrit. Vilde ob nullum domi* JWJT.fc mts caufdm in ApoÃolosda:rbior,cptdm obÃdei ardit 'ntem,linde ipÃs Ãiibmer^ pertimeÃeniibus,incr»pdt fosgt; QtÃ^^^'^ ^fi^^^ exigdd pr£diti Ãdudd.Etrur= Mdt.ir. fum. Quid mentis intrd uos ipfos o pdru Ãdentes ysy üjt.i?, pdnes nenÃumpÃmtiiyMap, dpud eundem emngeliÃi fubdeerbe cos increpdits quodob increduUt^tem de-monium non eiearint. O nAtio dnepiit dnereduln er di ÃorcAyCptouÃc^ andern erouohiÃum,uÃlt;iueelno pdtidr MsiSeneiacli HiercmiM dit,domine oculi tui rejbia: HÃTe.*, witÃdem,hoc eÃt mnÃlAntemÃdudJiiujlitieÃilutiÃ'e[-,d. IM miÃerimrdid. nAiidÃeende. Idlem Ãidem exemt 'm
y« DE SACRAMENTIS. '
Ku.u. ^uwerii dominus^ cum defj^erdret de PalcÃiU oau» tZ. «⢠Pâ^â^ fopulus,dia;ns:'Vflt;luelt;^o detrahet mhi popu^ lui ijk^^Monfq; non credent nuhi 'm omnibus jignis c^Uce fedcorametsfEt apite.io.irafatur violier Aaron^ -â non credidijjentaquimé petra promAnaturam. Cre= debat arte Aaron O' Miofes c^c deum, fed de diuina uox dubitAbant^quii pronuffa erat ac^ua de petra,quant increduUtatem axat do minus.De qua fide loquitur Aio Heute.i. fa m Deuterononùo-.Pornuit te deus tuus,ut folet hos mo ^jiarc paruulum filium fusm mumper quam am= bulafiis,donee ucnirctis ad locum iftum. Etne pc quit dem crcdidipis domino deo uepro qui pneeeÃit nos Oc.liabebantitlicerte fidem tnfirmem o hifioriant quandam opinionem de deo,fed promiÃiombus mifiri= cordie deinen fidcbant,non erantrcän cordacorum fiduda,O' non crat fenfus mifcrioordu dei,uiucbant in mcreduliate,a)ntannentcs uerbum dei,opus dei,re* duchonem ex legypm indigo firebant, idco eins ms credulitatis panas dedcrc,haud dubie alias boni uiri in Pgt;cciem, quales Paulus ad Titum mfidcles appellat, 7ittm.t. Gmnia quidem pura puris. Porro pollutis o mfidelis bus nihil cfi purum,fed pollua eà illorum o mens er confacima. Deum profitentur fe fare (cr^loquitur de pijs m ffiedem ) cettrum paths ne gant, cum fint ab ominabiles, 0 immori^ri ,crad omne opus bonum reprobi.lhin de huius fidei pnero^tiua effiaaus feri*
DE SACRAMENTIS. n iiturtn'Pi(rjUpometion:,r)eu,m 'inuo(HueYut cimpïte* PäralipcZ UiXTctur,exdudiuit eos eo c^uod credidijjent in eü.Pt.i. Pardi, a. Paralip. Oculi domini Åntemplantur ivniucrfam terra^ f^j- pnebetw jèrtitudman ijs (jui corde perficlo crcdiMt in eum. Vbi kfam rc^m ïuda,prophea Anam taxai Sirorum auxilijs confidétem. Quapropter Efaioxueat EpUî. ^uxUia Affyriorum implorare^pollixturq; opan diui=: ttAm,addens.Si non credidiritn^non permanebitis.ye rurnhaud fà o Ml upjuamfidciuim exempla potiore ex ijibeatfcriptura^fjMmidcIlquoddc lofaphdt.z.Para^ Pdrdipogt;. iip.leÿtur^cum iüc Ammonias er ModbitM folo ain= tu funder et,nee aliud pr£a:pi Ætt exerdtui fuo, cjium ut anÃ^ent mnfdentcr.
Propofido deamafeptima.
Quiegd credimus nos accepturos ef fe reuera accipimus quiegdagat, non agat/imulet aut focctur minifter, Condemnatio ParriÃeuÃum.
Hæc^pofirioeft abfurdaexerroneo fenpturæ îtellectu aflerta 06 hacrenca, ConÃtatio condemnationis.
AbÃurda cr^ erronea Oâ hxrctiai eà domni[ma ttntia,qM,ait,Dico nabis, qu.â¬cunq; ar antes petitis, Idha.is^ crédité,^ acapictis, amp;nbsp;erunt nabis. Cyprianus quoc^ Cypria.-'Lntberian£ aÃipulatiisÃen(cti£,Ãc mquit li.de exhort
D »
fi DE SACRAMENTIS-
niero.
Ro.i4.
AHÿvJli.
Uftorte iMrtyrij.'Vnu[qui[c[,fâecu/ndu domma ^^»tiÃti C^Ãdtifugt;e)neria,,tintu luapitdedà ope,c^iu.ntü.je credit dcaj^e^nec eft ejuod omiupotés prjeflitre «o pofi pt^iujiacapiétis Ãdes aduadefixrit.Erroneu cr^ ha betetta, Cyprianus inteUc^u zy h^reticH^ÃmA^firis noÃris crednüff,a:rtà eà miniÃrü ccclcÃ^ no eÃeftrs MtoréSerMtor eÃet,ÃÃuo miniÃrätis Muino aUi^aà Ãerct fdcramentoru uit or cfÃada.Bt Hieronymo ttÃc Roww.ix.VjMi/qKîfq; antü Jaipit,c[Mntum credit.Si mim omne quod no ex Ãde eÃ,peatitum Ãt,er^ omne quad ex Ãde eÃ,bonu,utile,zy uirtuofum.bio enim de» linquet oes qui ÃerÃt in te domine,hoc eÃ,qui ttcefeû duduUter comittut nulericordice. 3eatusquoq^ Augufli nus oÃendes ueriÃimi häc eÃe Lutheri fcnteittidm,Ãr tnone,deuerbiâS dontini.7.Interrog nunc,inquit,Cr ex dis à peantor ChriÃaiDids, Credo. Quidcredn^Gnix tisumuerÃi peantiâp ipÃumtibi poÃe renuttiHiubes quod credidiÃi. Huec illc.
PropoÃtio deamiiO^hu^ M.dr.Luthe.
Condens (10 Parn.
Pcriculofum imo falfum ê opinan poe nitcntiam efle fecudam tabulam poft naufragium.
Hæc 4:gt;pofino eft haerctica ac temera na erroneæ ac fatuae afferta ac beato Hieronymo illa poncnti iniuria«
DE SACRAMENTIS. fî
ConfiitAtio condemnAtionis.
dÿpd à pcriculofd ÃlÃ(i[i opinio, panitenùjm cÃÃe Ãecimdà tdbulam poÃnAuÃ-a^umyAc per pcantti bA= ptifmiuimcxadilÃ:,paletcx uerbis lohäms ChryfoÃo ChryÃo. midicmtii fupcrterttim aputEpiÃole adHcbr^eos, ^AptiÃmus nihil aliud eÃ,cp(A interitus eim qui baptizA tier,cy rcÃurrcclio itliuf. IdipÃum quoep panitentiain tÃe,ApcrtiÃimis PAulu^ mÃnuat ucrbis, An ignordtii, RomA.St g, gMicKq; bAptizAti family ïn ChriÃum icÃiim,in mor=i tè ipÃui bdpdzdtifumuiiCÃÃepulti enimÃumut una eu iüoperbdptiÃnuin inmortemtperoanfum utdit Au-- AuguÃi. gujhniA utt£ noÃr£ueteris, ut quemadmodu Chrifim excitdtus eà à nwrtuK, itA zy nos in nouitAtc uit£ agt;n= bulemus. Afq; alibipoenitentiæ deÃribesÃrmaiExub Cotto.t, te,inquit,uetercm hominem cum a^hbiie fuis,^ indub te noiwm hominem. Et iterum : tie dooommodetis nos ddÃ^rdmãculihuius,Ã:d trdnsÃrmemini pcrrcno= luüonein mentis ucÃr£,per quim noudeÃidmur creA= tura 'm nouitdte uiU ambuldiues. Ctt iMqj idemÃt pa:= nitentiaquad bdptiÃmus, uidcliect mortiÃatio zy uU uiÃcAtio,dcÃruäio zy £diÃatio:(AÃu zy reÃurrcäio, conÃitbAptiÃnumnuüum ÃäÃe nAuÃd^um,pcr pec aitum. Liait enim Ad tempus lt;i Ãgno aberret peantor, nonÃi-timirritumeÃÃgiium.QUdpropter totushuius uit£aiÃus nihil erit niÃt bAptiÃmus mntinuiis,hoctÃ, Coüo.i, ftrpetua qutedeim mortiÃadio mcmbrorum,qult;e Ãunt
D t
U DE SACRAMENTIS.
[up er temon^ne regnet peantum 'm noftro morbli. ars porCyUt diamtts cum Paulo,Vino iam non e^,fed ui= uit 'm m Chrijius.Vitum auttm,lt;jtum nunc uiuo in camp;r Au^fi, ne,pcr [demuiuofiUj dei.AugujhnMferma.116.idea rentiÃio peancorum, non ef m fold abfolutione facroa menti baptifmatis, fed etiamin oratione dominia er ^uotidianA.^niüaenm muenictii ([uaf quotidianum iaptifmA unum, ut a^mus deo gratiat, qui donauit hoc munut cccleÃefuo.Quod Ånfitemur mfymbolo, ut cum dixerimutfanShtm ecclcfam, adiun^mus re= mifionem peantorum.Quibuf uerbu fatis 'mnuit,lt;^ cjl una er eddem pcenitentid,qu£ in bdptifmo mehoatur, Oquot; uf:^ ad martern continu.itur,qucmadmodü ey Ulaxi maxU mus aif.Toaiuit«, Chri/hani hominis,f effecimdum mus. Puan^lium,crux eji ermArtyrium.Cuius poemtentije Au gu fi. très idem Au^fimus cdât ejfe aphones m homelia.7.
qu£ fummatim perjirmgmtur m aipi. Très atones Ambra. depoenitentia,diflin.r.ldemafferitAmbropuili.depoc tutentiacapi.7.
Propofitio deamanonA.
Qui fpôte cofeffus fine correptus uc niâ petierit 06 emedauent corâquouis priuatim fratre no dubito a pcccatis fu is ilium elTe abfolutum,
Condemnatio Parripenpwm.
Hæc ^pofitio innue/ns laycos ta uiros
de SACK.AMENTIS. ^i
mulicres poteftaté clauiS habere, eft Hlfa, facramêns ordinis SC pÅnitênæ cótumehofa,0£^ hærerica, c3 errore con uenies Valdcnfiu fiC Qumtilianorü,
Confüutio condcmnAtionis.
AtigaÃ'.nus fupcr uerfum, ne'c[i t(bfbrbc4t, ueÃriC Au^Ãi^ condemiMtiotu recUïMt cum didt: lActuendd i/hres eÃfrMresuebenunier.Si uiderii hominem ftdjje 'mi= quitdtem,merfus eà m futeum.QUdndo autem iUi dixe m imlt;ÿiitdltm ipÃiK, O' dixcrit ucre peav,M,j»tror non chuÃtÃuper cum putem os fman. Cum MCm iddc riscumdi(ere,QuidmAliÃdfÃSiuseà deÃnÃorpeau tiÃii,clduÃt Ãuper earn puteus os Ãuum,qMcyuJd:'r nonhdbetdmiÃione conÃÃionis.ldcmdpcrtius (JkoiJj idem, fuper ïohmnem^crmone.ss.ïinnciuidnon po^umm diarc,^ eddmÃdter Ãdtrem d deh^ pokrit oiiitd^o-neimtnddreilmóucroidnós e^e dm /Janitos m domi^ nid operis dltitudmc Ãalixt difdpnlorum pedM:i lo-tiorunouerinws,qMndo dif.^tuos debetis dldrdlte» rius IdMre pedes,ut oonfeÃi inuieem dcm^ noÃre. orci mus pro nabis,Ãeut o Cbrijhi; mierpeUct pro nabis, Audidmus\dcobumhocip[um eiddeKdÃi ueprmdpU idOd.f, entern,ConÃtemini dlterutrum pcnat4 ueÃrd,CT ord^ te ,p muicem,utfdluemini. ite emit o «nuridminÃrt Ãdermnento pixnittnUtettS' ordini prophad Ezechiel»
D
fS DE SACRAMENTISi
E^fc^aS Conuertimini ^ a^tc paniteMiAtn ab ontnibut micluh tAtibMucjïrn,zynonerituobii inru'mA mic^uiiT^s.^t Kiero. Hieronymus,Matth.i3.Sipcaaumtinnosfrattrnos fier,zyin quolibet cau^fa nos U^crit^dimità iidi habes mus potejl3,ttm,imone'j:Ãit3.tcm,qM pr^dpitur,utde~ bitoribus nojiris debia remittainus. Verum quid p ob= fcura probamus clariÃima,Qr per bumana trackimus diuinaf cum foie müÃet clarius ex dotnitùca feittemia, fdlitct claues fuperpeaaadumaxat lulenccs, omnia liâtes, bus Chriflianis eÃe communes. Nam ait,Porr à à pean uerit in te Ãater tuais,uade eraree cum inter te er ipâ fumfolum.Site audierit lueratus es fratrem tiMm,Ãn uerotenoaudierit,adhibctecum adhuc unumautdua os,ut in ore duoru/m aut trium tejlium,mnÃfiAt omne verbum,QuodÃno audierit eos,dic cccleÃie.Quod fi eccleÃam non audierit,Ãt tibiÃcut ethnicus er publia J^n^Ãi. anus,hoccÃ,interprete Au^Ãino,noli ilium iamdet paar ein numero Ãatrum tuorum. Et continua addit: Amen dimuobis,qu£cun'q; alU^ueritisÃiperterram, erunt U^a. in coelo. F.tqu^cunqjÃolueritis fuper tera r.on,eruntloluaincalo. Hane iaq^Ãoluendi poteÃi^ tem omnibus daam ChriÃanis,ex bis maniÃÃs domia ^^S^Ãi. ni uerbts AugtiÃnus mdiat de uerbis bis domini,fera mone.16. CapiÃ,inquit ad ChriÃanAmanimam,habe reÃatrem tuaim,tanqiMm pubhanum,allies ilium in terra,fed ut luÃt liffs,uide. Nd in iuflii vincula difrun
DE CONSTITV. ECCLESIAE, y? pitiufhti:t.Cumdutrm correxcriscr concordMerii cïi frdtretuojfoluijliillum 'mtnrlt;i,cum folutrii interrd, folutuserit incalo. Uiultumpr^elhs nontibi,fedilli, quid multum nocuit, non tibi,ÃedÃbi.H^ec iÃe. Tclixs pvKf cerK c? mpioÃnojln doóhres Sorbonici m nume= rMdo h^erctimru (ualo^,quo impêlt;Uo uidentur dele* ihn,du tragen quddÃuox crépît nobüh^reticos, ip* ^ ÃrtdÃn codé prognAti ouo.
DE CONSTITVTIONIBVS
ECCLESIAE.
Neep Papa neep Epifcopus,nccp ulliis hominu habet fus unius fylIabæcôftB tuédæ fug C hriftianû homine^mfi id ft at ciufdê c5Cenfu,SC quiequid aliter fit tyrannico fpiritu fit,
CondemnAtio PdrriÃenÃum.
Hæc ^pofitio eft adebita fubditorSer ga prælatos SC fugiores fubiedione ÃC obediétia retraAiuaJegü pofitiuarS fc ditiofe deftru(ftiua,ac i fide fiC moribus erronea,2C e error dänatus V aldenfiû, cum errore Erianorû conueniês.
ConÃiatio mndemndtionii.
nie VurriÃienÃcs fui product imperitidi libidinent f^f janbittonem^qui ft dpofçÃKHsliKrM pemlus intro» D y
0 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE ECCLESIAE
f^exiffent, de dochrc f^iritu mteÃexi^ent aliter lentil rent.Paulo te^,SpüaUs omnia dijudicat^nei]; à (juoqud Aumfti. dijudiaitur. Ad cuiut fententidm aexdit Auguftiiiut Ãu^ per lohannem tractAtu.107. Creatura rationalu non m-à deofubdia,r,ut ei ciu£ in^a illam [uni omniaÃubdait tur.PtÃubnecht.NecÃs eÃ,ut failli de cluibm htc lo* cutus eà cuiuÃiiuam Ãnt,mà eint à quo cread er fan^U* Ãeate Ãunt.Adde enndé AuguÃmum in ;pb(xmio PfaL idem. x o. chantât deÃnia ab Apo^ülo habet duo pr£ce:= pa,dileäidis dei (y dtlefhonts proxiini.ln nullis Ãern pturis aliud inquiratts^nono uobts aliud pr£dpidt. An charitAtem doxiK PapiÃic£ Decretales i ProÃdh ia chariatem ÃujpÃius {ut hoc uerbo interim abutir) qu£ noxia eÃ,qu£ diaboUtu eà ,qu£ nwraUs eÃ. Addc eu* Au^jh. ^f,ff qâ(,q. Augifli.Ãuper lohä. tradAtu.'t'S.Sedendo, inquit,Ãuper (athedram M.oÃi le^m dei docent, er^ per illos deus docet. Sm uero illi à uclint doxre,noÃa te audire,noliteÃixre.'De quo etiam in PpiÃola.ns. ad fanuarium.i.Iehx quidcm tu AupuÃine,qui in horum amdemnAtorum tempora non inddens,quippe cui Pat riÃenÃeshocacriusmÃultarent,quoeÃÃadits retrahis Ãubdims à PapiÃiea amp;pr£latoriim,ÃedÃuaflAtuentiunt obcdientia.lAodeÃius J-utherus loquitur,qui quantum uis graue onus,tyrdniee^iritu mponAnt pr£lati extra pietatis ne^du/m Ãrendu mculaint,^^ temerenon eÃÃ: obnitendn^udquÃmipà mterim perdidÃimc peoxi^.
CONSTITVTIONIBVS. is
T^tidem Augiiflitws dlibi:ConÃitue le^îdcorcmfupir cos.yidetur,'meruit,Antichri^m mihi Ãgiuficdrc, de idem, e^o Apo^oliK'.Cü reuelabimr homo peanti.BouA uer= p[jl.9» baquieÃo Au^ÃineAtunele^slMorem pdtiÃxm,An^ bchri^hmcompeütUilnÃuperfermone.is.Conflituit^in t^uit, moitiés iÃail iwmres fmpturdrum Aiui/ndrtvm t^uictÿiid indedudieritishoe uobisbene fdpidt. Quics fluid extrd cÃ,reÃgt;uite,ne erretis in nebuld. Eew c^udm feditiofe uidetur imnunucre obedienticon fr^Utis debb tdm,ubi uerbo domini non prodcimt coarmdti. Vctm» meneÃ^ut dixi,aiec in monere inw pr£aperc Aug»= fbnum,ut amen uelit nos omni creaturie [ubijd,etid ty^ rdnnisPduliexempïo^fiMniumddexteriorë hominem i.Pe.x. ditinet, ([uem omnium uÃibus expendere iubemur,ne lohas. dutpdx ChriÃidnd uioletur, dut chdritm [eÃe indlios non exerdt.Dum turnen fic,pcr hdne nimid aUerdutid ^ puÃtüdnimiatem 'mterioris homims Ubertus no prie pedidtur^tuÃo enim non ponUurIcx.KibcreÃ,expedU i.TimO.u tus eÃ,(iuippe c^ui Ãiritum dei fui hübet reihrem.Mi-rder^ pr£fumptio prelumrum, j iujium oner ut one= rofs jiamp;tutis^([ui idm ffiritu rc^tur domini ,cr ideo in liberate feruidtÃ^iritus,de c^uibiK Uieremids laquent, fâttlüolite dudire uerbd propheturum, qui propheamt Hiert, uit uobis çy deapiunt uos,uiÃonem cordis fui loc^intur, non de orc domini. Q»wi Gr Pdulus nos horatur^ne i. CôT.*» ChriÃinium noÃram uenddmus liberMem, Preep jwa
«o DE CONST!. ECCLESIAE.
lt;luims, empti e/Hs^nohnfitri ferui hominum, enure (i uni cum Chri^ü cuinortuifumm, quid adhuc nnq uU uentes mundo ^trudidombiK uexamirfPrtetereUjpries datum Lutheri mè ucriatu fententHiO' iw anombut fuii habent exprejjim çy oonÃmutm. Itt enim habe= tur.xi.queflio. 3.titulo,Siiiquipr£cjl.is qui preejl,fi prteter uolunHtrm,uclpr£ar quad in feripturu fan* (ils cuidenter pr^dpitur, uel diät aliquid, uel impest rdt,t).nqlilfus (rjlisdei,(tut fdcrilc^shubedtur. Htec ibi.Hum cumChrijUdnA Ubertiuju confacnt£libera tds,cos conflut hominum fieri feruos,quorum confident tijs hbertdf per truditioncs erepti efi. At homines non i.Cor.j, proefje hominum confiientijs, te/htur Pdulus,Omnidt
'tnquiens,uefirdfunt,fiue Pdulus,fiuc AppoUo,id efi, Nfc Paulus nee Appollo hdbet autorit.ttë obUgâdi con [détins uefirdS-Quibus pfiicuu fit,ccclep£ mAgnatet, * ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'Epifieopus,Pdpas,nofiuis [cd ncfirn ufibus dams,ddeo
ut iam nofiri fint,uetuit i^tur Petrus fiios comprefiiys teros,ne dominArentur clcro, nefeut UAfiumres (^ nu* minA quedarn terrefirid efierrent. Non aliam Apofio* lis dominus dedit dumritdtem, quimut doccrent feruA* re ed quit ipfi pr^xpifiet,quod fidentibus [efi perpe* tuojufique ad mundifinem prefintem djfuturum dfiru^ Kiero. xit.Threnorum. A.declarat Hieronymus. Pxtra mate via peauti,hominem non pr^efie homini. Ceterum ca Jiugitfii. peaatum fit moins out diîhim aut fiilum contra leffm
DE OPERIBVS. tft dumtAXdtdiui»dm,Auffxlhnoa^ercMe, f^ cumk^s i.Cor.t, conÃurndtio or pknttudo jit chantdX,quo tnodo a^cue:: ratii hwnc pemre^qui hunnanam uiolauerit iraditioné ubiabeÃfaiïdahratiotMaximecumfcriptuÃt,Tlt;eigt; Df«.4. turn quad e^ priedpio tibi,Ãaagt;,lit praaptis patrZ uc Ãroram nolia ambularctcr iudida eorum nolittv euÃo dire. Addite hii qu£ alibi lepuntur m TipiÃola,qu£ m» certoautoreprodijtiDaautoritite PaÃorum EcclcÃa^ Ãicorum.
DE OPERVM AEQVALITATÃ.
Opera nihil funt cora deo,aut oia func a:qualia,quant5 ad meritum attinet^ Condemtudo ParriÃenÃum.
Hæc propofitio eft falfa,facris eloA qutjs aduerfa, atcp errori louinianifta# rum conformis*
ConÃiaäo condemnAtionis.
Quomam PaulinaTheolo^a condemnAtoribut eÃparumperl^ecU,non minim uideri dcbct,ÃÃacrA eloqui.t fcciim repugnAre Ãn^nt. N^m hoc Pauli clo= quiu ÃlÃm er Ãacris eloquià aduerfum fraient. Ncq; ^âCoM qui plantat eà aliud,neq; qui ri^tÃcd qm increments dat dein,EtÃeriâ illam Pauli cotifrÃioncin,^ii'.il miniit frei ab bis,qui funt fupra modum ApoÃoU^ametfi ni-^ hilfum,cui fenti:ntie confonAtPfaiAt. P,ctrÃnquit^ot
DE OPERIBVS.
61
cflis ex nihUo^O'opm ucftrum,cx eo i^uod non eÃ^ni hil num iMim nihilo cjjc pottjltSiiaf^ Paulut m^ bit cjiycum timen non mhU fe pr£flitif(eglorieturfum=: ms apo^Us dignim,Si ne^i dpojiolorum quifpiam ail ^uid,cum dpofolico etium /ùn^ntur munere. Si nos exnihiloÃumus,[toperanoÃranihil funt. Vnde er^ operum melt;niiilitAs,cpum uos flituitts m operibus ue= firis perfe conÃderatisfhic uobis tn[dnK apitibus [m= HieVo, ^nt Hieronymn oppono fuper Ulatthei caput.n .In-hoc,'m(iuit,periculof(i eÃinterpretitiomt inter Ãtndloi mm meria^diferetioné qiumlibet frame uideamur.Ve ruenimuerOjque deignttia^hoc e[,deui in nobis opes riitur operd^nim omiua opera nofrra operates es domi ne,dit ^ppheti^de eius dono,quo ab Eterno prlt;eparauit ea,ut in eis ambularemus,(^ qua: per fidem propo[u= it,eafe nobis daturum fecundum benepladtum uoluns titisfr£[nntnofrrdmeritd,in diuerfrs timendiuerfa^ ïJq; ex deigratuia muni^centia, t:^ ex propofrtogra* ti£ eins,non autem ex acht nojlrlt;e elechoms, qui nuns quam non noxius ej[e pote fr,cum deus uolct eiim imp» turc.Pilius enim ir£,nd nifr ira operatur operd,(y magt; K.atihâr la arbor,non nifr milos jruihis edit. Quid efr homo ut iliero- êmmaculatusfrt,c;miufrus apparcat de mulicre:Hicro nymus in apolo^a contra ïouinianum in hiecuerba di dttVnufrquifr^ proprium donim habet ex deo,alius qs dem fre,alias autem fre. Et diuerfa frunt ^ncra dono=
de 0PERIBV5. «
rivm,klk VMlo, quibin dominus nos immuritos affidt. AjJunt quodra nobis opéra bona (^ meria ^z^non dÃimt.E,t aÃ'mtyipiia dona dei Ãmt,O'0pcra eins fo* lius. iZullafunt,quia non plus de eis poffumus prieÃu» ni(re,cpMmulliisnouiÃimus peaamrym e[uo nondurn operatur deus. ïa Ãu/mus,jutmus,manemus, omnes coa ramdco^ecpM,lesÃemper,utpcreat mjiatura uniusaib uerfus alter urn. ïuxtA illud Pauli: Quid habes,lt;piod non aaepifh:siaceepifltyClMdgloriaris,epiaÃinon am^ penstQMiÃbipulcheïlus uidetur mfiatus fenfu airnis fu£ ob dona dci,cpu£ non firt uni deo aaepta.Hic reuc ra, er animi aÃenfu didtÃe non aaepiÃe,etiamÃÃedulo fùlÃusfuAhypocriÃdiÃimulet,adeo([â nonagnoÃuiÃi» um ipÃtis morbitm.Deus noÃtrgloriam fuam alten da* re non uult eptare non inÃdtc ApoÃolus,Quigloriatur, inquit,m domino glorietur. No operibus etiam quMs tumcunep iuÃis moraUter deÃrturgratia er Ãalits,Ãed à det,de elitäre abunde mula ApoÃolus,Ãirtum ifraeli*^ ticivm ex fe malum non difplicuit deo. OÃete Ãuprum le ff uetitum à deo eà probatem. CoÃliumSaulis lt;lu£ pin guioribits feruatis madlentos maihrit boues,epeis non redum hominum more iudiaret, execratum tarnen eà à domino Cainus,à humanumÃecks iudidum, in de=* um muniÃeus Ãdt,dum primitias Ãu^m oÃirret,at ([uid promouit Ão ÃudioiVbiinhis er id ffnusmil» le aUjs exempUs locus operum miecpiiatii^iMnuo»
lt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE VOTIS.
â¢(d ut^rm Ari^khcdmlhtiirAm dppcnUtis.'P.cfpo» dcax dco fi quid potts, CZ tn^'cdere cum co m iudidu. Qniite difamit, quK te jneliorcm alijs dcddrdt'.qux^ rit lUf^non nefaus nullum effe.Grdtum efl quicquid de» iti doestut ^p muÃlio ardii fui^mmundum omne quoi impure fiât.
DE VOTIS.
Suadcndiim ut nota prorfus omnia tQllantur,aut uitentur,
CondemnAtio PdrriÃenÃum.
Hæc ^pofitio eft Chrifti dodrinac ÃC fandorS patrû obfcruarioni, qui uouc rc c5fulunt,cotrana,cx errore ^cedés Lâpenauoriî, Vuicleuiftarû, amp;nbsp;corn g fc iadabât de ordine ApoftolorS» Con^atio condemnAtionis.
Df«.*.
lufliddrij ifU PdrriÃienÃ:s theoloÿdyPcld^dnA Idie inÃdi^fuqpforum faluAtorcs cfÃeconAMur,pcropcrd, per (hidw dfeà eleitA,quibuf iufhÃationem extorque» re nituntur^ucluti premium de congruoà ut uoant) debitumSedfiultiÃmchic ineptiiunt eiufmodi perÃu.» dentes contra mAniÃÃAnt feripturam in ucteri teÃi» menn. t^onÃdttisÃng^tli quoduobis reihim uidetur. Et in (dix dufdê api didt dominus: Tantum quod c^ pr^dpiotibi antuÃda domino3nec addas quieÃnec minuits
BE VO TIJ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fff
»mmlt;4f. Qjwruw dutinorum uerbortimiuÃionem,ri^ diculum quodd^n. M-Ã.conflit efle PamfltnflbM, cum cnim jcripturd diuind nihil Mt prtapi4t,Mt con» fulat de hoc uomrum ffnere^ciuorfum ittinet t ei,;fgt; fan* ch (^ publico Muendi ^nere jhtuerei^quindo non ho minum re^Us, fed fliritu a^ntur fllij dci ) Cum totit monAchifmiratio ruut hisduobut facra: fcriptura tes Q^lj,z, Jtimonijs.Deufperfonas no dcapit,pcrfona5:,inciiMm, non hominum tantum,fed er loeorum,ueflium,dieru, dborum, in eptibut omnihut, tyrannis eptiedam amtier, Ro.tj, w monAchatu,Et nemini c^uictpum debeatis,niflut inui ~ amdih^tiijCpMm dilcchonem effundere inaliosnon liatt,pcrhumanisfui! traditiunculat,lt;luibui flefunt addict,ut malmt fximum epMtumuis flue de uia,tu animo, turn corpora, flue de flculatibui pericUari, ^fuii deeffe ueUent proferiptif offleijs^idetur uotum monaflitu dreumdfloni oomparâdum,lt;iu«e tarnen à deo ji^onta.4-mflitutiuotoproceüat.tiamutlex itner uotum iront operatur,eflc\; numflratio mortit erdamnadonis fl abc fltfldes,flcut feriptu efl, Quod g;n{csi[uo non feikhe bontur iufiitiam,apprehcnderunt iuflitiam, iuflitiam au temeamciuoeflexflde.Cotraïfracl,lt;iui fe{ùbaturle= ^oyna.s,. ffm iufliti£,ad legem iu flitio non peruenit,,ppter fluids QMM non ex fide,fed tanc^mm ex operibut le^$,mpe ffrut enmmlapidem offindiculi. Et alibi,Quotcpiot Gala.f,. ex operibui le^s flint,fubmahdich flint,hoc efl,ml
E
et
DE VOTIS.
ledi^Ãiint,c\M operit k^s cxtrdfidmfM'Mt.L^Mr tan lex iuÃt,fAnctA,bonA^iulk,iimäe er reibe^oc eji:,tn fidud^ nüj'cria)rdt£ dei foerit fernlt;iti. Sicut ait: Rouw. 1. No/gt; Mdimres Ic^s iufli fient apud deum, fed ftâcres h^s iuflijic^buntur iSicetidm uotumir.m operdtur,. efe^ mortis operdtio, z^ ddmrtAtionis pr^dpidum^fi ïneiusopenbus anclud bonis Ãnnittiis fdemnegUÿSt Cdld.e. ipu,foldferudra.Sicut(ptidrcundditur le^n,noiicu* ^todit,fed teflifiatur,(piogt;ndmdebia3r efi uniuerfe ka ^s ftdciidxjdum cd qu£ in rMmli^lo efl anus dreunt S^o.s. dfio^drcundfia non cft,fed drcunafio cordis, qu£ ff ia ritu confiât,non literd,cuius Idus non ex honumbus eft^ fedex deoAtduouentessnee^ le^m eufiodiunt,neci^ ua tAimplent,uniuerfe timen kÿs mpknebe debimres. Hoc dutem notion, non cxhomimbus,fcdcx deoefi, qua confenttmus diurne m nobis operdtioni,hic enim touts homo dein offertur^ut lüe uerns diumArum rcchr mnobis regnet.l^dm tune pium cmittmusuotum,lt;iuo tkfcuncii dffldtt ^iriti, ex dnimo regnum uni deo fermittentes,Optimus, Aduenidt regnum tuu,rex me* Ui Zr dominus mens,Dommifiquidcm efl regnum,CT ipfe donündbitur ^ntium,Tdli nom fefe dÃrmxitdea pfdlKs,cumd'.o[ret:'VtiunKntumjamp;ikis fum dpudte, er e^ femptecum.Et itemiDominus regt me er nihil mhi décrit.Surtti,ciiufquis oonfiUu donuni feeutusdha M^rit fcipfum,dbicns poft ueftg.t gpâegum fuoru,hie:
DE V0T(S. e?
«Off «0ttrt,M f/l,p totum i« deuw reijà t. Hoc uotum produit diuo Berner do,Bmediâo,l'rMaÃmyAlijÃi[i pa^ tribus, ifti dum operarentur fui opnA, turn hdbuere exaUentioruproperuotum,fed hoc femurs demfet re,quo deo uidebantur mA^s obnoxij, mhtl glorilt;e Ãbi arro^ntes, er dominus cos iimit ne m ^ulom fuper^ fiitionem er uAnAm confdentiam prohberemur,uti pu eri iUi in ÃmAce à flammé ignis iãà pcrfiittrut,Hoc eà iae^ uotum cordis quodjfiritu conjht,ncn literei, cuius Idus non ex hominibus, fed ex deo cÃ,qui iniue=â turcorcmon fecundum jidem externorum opcrum iudicst. Voti er^ illi qu£ forts cum tube amtu paÃim prefcriphsuerbss quAfiditatnus omnino toUenda out uianddfultcm doact,quippeqult;e in orc tuntim nda,et raro in alto peólore,dignes pariunt fruilus ammi,ui* delixt elationem,fui oomplaxntiam,hypocrifim,fupcrâ Ãitionem,aliéné uita defpcHum: Quis nonintelli^t ex uendum effe af^ilum rcrunt timporalitim, mortifiain» dam qiumcunqi amis mneupifxntiam, obeditndum prxlatis etiarn difoolis,id eÃ,dures erprcefrd^s,ercui uis laym antequam in £terna abernacula m quA nihil inquinatum ingredi poteà redpiamuri Quod à ucrum eÃ,uideo omnes ChriÃanos,dd ilia tria uoa obU^ tos, qua; menaça Muo cum Ãrepitu,^^ non Ãrendafuper bid,deo feofferre fmulant (ebonis ncnloquofj.Quis qtds enim non confiât in diuitijs,necrdpitur afÃ^iu'
â¢a DE VOTIS.
rfrww timpordium^z^ de fe humiliter fenM,uere piH percjl jjpirituiparätuiquicciuidpoÃidet in pauperes expendereydi^m charitM iubct,cti4m à ananA agri in ffrapoÃideat^GruotumpaupirMis effiaiciar uide» turuouiÃe. Item ^«i amu réfrénât concupiÃmiiam, troorpmia, tedi^ in[truitutem,ut audiat friritui, «jhï efr^cr uir^niatem re ipÃa eufrodit, ^iwin uerbii dumaxat promittumt alij. IduotoÃto freaofa debent monAflicijCpiod dumuruntur fruraÃimn m^ationi* hm er nefrndn libidinibut inuolui prins a)^ntur,c[UA ad coningij rentedium à domino ma^s imperAtum,qui confultimijdum didt,non omnes apiunt hoc uerbum, lixt aaedcre.QUpd ff nuf hominum frrif (luidem uide= tur retinereuotu/m,fed mente fruprum, adulterium,O' portentuofam quduis libidmem confrinmant primamfr dem plane irrititm fraientes. Contineiuis etenim mentit ffr,faniUm pur Meli eÃe cum eorpe turn friritu, à quA inÃnitihuiuf tempeftatts abfunt uotorum utriufr^^Ãe» xuf magmÃd ffrÃbres. PoÃremo qui prxÃi^run im perium in liberate friritut admplet,aut tyrannidem patienter tolérai,an negt;n obedientix fruchim mnÃequis tur. PereÃt,ut omnes plerii^ monAflià ,mAffs jkmtis V obferuationibuf Ãuis dominât is obÃequantur tigt;no= re adach,quäm libere Ãubdito collo, er tarnen bis frehs frris tantum ÃedoÃs,caelum Ãbi deberi putant,^^ na caelum tantu, quin (J- opera Ãiperrofftiois neÃdo que
DE VOTIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;O
»«(0*4 [omniet,i^uibu6 ^rte extra calum dcbctur infer nus.Adde hii ([UT^pximo infra lomfrbie^Ãunt.
Propofrtio freu/nda Ular.'Lutbe.
Probabile ê Uûta hodieno ualerc,nifi ad opcrSiadantia ÃC præfumptioné,
Condemrutio ParriÃctiÃum.
^æc 4gt;pofi«o ê falfa,ftatui rcligiois c5 tumeliofa ÃC pfatis erroribus côfona»
Confrntio conderntutionis.
tfrfrhoUfra doâhres ,dü fros errorcs frholdfrcos nimin tuentur fenmtvri nofrro iuftnm detrahut reueren Mut.f, tii. AtKndlayinquityfcrMmryXu rem maximi )no)nettti frjemoniMUf,neiufritiâuefrrâfridatis corâhomimbut ut uideamini ah iün. Et eu oratisjio critis freut hypo* trit£,lt;iHà amant in fyna^^s er an^ilis flatearü ora re^utuideantur ah hoibutScd eu oratif ,mtrate in eubi tulü tordis cr elaufro ofrio preeemini in abfeoditoQ^ii turn bo die ia^htent fraaopa eueuîlati nemo ignorat.Vul go dbfr in fuerbiutCn cueuUo errafro uertia: fimul ac crefrire or inexplebile auaritiam,id tÿiod frturum non efret,(ifrue for di tabs cr infirnuatis confreij opa frua no uendinrcnc.tiuUum uotum out fanBius out reli^ofriu habco co uoto y ^uo dud Chrifro in baptifrmate nomen dedimws. Cuius ut HcUodorus rceordaretury homtur ^10X9. âHieronymus in epifrola prima-Kecordarc tyrodnij tui
E t
70 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE VOTIS.
lt;Jio«,q«o Chrilk in baptifmAti confepultus/mfacrti* menti uerba iuraÃi pra nomiiie dut,non K patri pareil turimjnon matri Quapropar cxptdirct,ut omnia uo ta, toü(rcntur,c[uo ad baptiÃni uotum ubi plut eptom im plcre poffumus,noumuf,cun{h reuomremur. VeruM lüud obfcuraru^tjpenècp ( proh nephas) à fiirpe cxd* derunt^mt monAchorum pharifaica (upcrà lia,tot ope=i rum uà riiC fuperflitiones, tôt condona,toru/m uiniÃinut 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tiu^tntntd,^' permdoÃÃma dogmata,Vnatà Chris
Ãianorum tantum proÃÃio,cptA ChriÃo fumut mourns rati, per bapaÃmi ^gratia: dei donaria.,ad uiaÃnn ernostotos QrommatwÃra debemus, tantum abeà ut alüptot à nobli exco^tatis uotis Ãuperero^re pof= Ãutms.CiJiamÃdem Ãgrouittr,umditeinus noÃrd jha tutis,nojiris obÃcriuà unculis, erprjefixd leQbut,tu= hiloput. ApoÃolut uidetur htme eucuüatorum fratru patiun apertis uerbit defignare c^-Ãrirc cum diat,pioà d.m pietatii quidem f^edem habentes, c^ttrum uirs tutmeiutfoéhabnegantes. Optima eà relira, charit täte mutua copulari,nihil refirt quid oognominis Â¥ran= * dfa autOominid ,quis color ueÃis admoueatair ,atxr an alb ut, quit dborum dcleihs obferuetur. Hon cà Katar, enim regnum dci,eÃa out potus. Omnia manda mans âTitum.t. dis.i^on j mtr at comqumat hominem. Satii Ãum ÃHx, à ChriÃianut oenÃear,ut nomine ita,^ re humanä aps t.Cw,t. pellationemdeÃgido.Qwdcnimeà App9Uo,quidC(ae
DE DIVINA ESSENTIA. w pWlnCbrjjblf/K non efl lud£ii^,nee[i Graaff,non efiferudts wc^i Itber.non efi nufculm wij; faemiiiA,no Minors,non Clt;irmelit3,,noti tdoariut^nonfolinrinSt fedomnes unm fumm irnChri^. Ar^it ApoflolM cos,cjui mutuo nduerfumfe inflarentur^ inhominibus ^oriantes, Chriflum diuidcittes, dim miiuiiMt,£^ firn Ceph£,e^ [urn Pauli.
DE DIVINA ESSENTIAET forma, corporis humane.
Iftis nouifli'mis trecccis anm's milita perpera determinata funt,qiiale eft ef# fentiadtuma necgcncran',nec genera# fessle anima eÃe forma fubftantialcra corporis humant
CondemnAtio ParriÃmfium, Hare ^pofitio eft falfa, ab homme qui alienus eft a catholica ecclefia arroga# ter aircrta,acfacris conciliés generali# bus iniuria.
Confutatio condemnationis.
Stull as GT nu^mrias c[u£fhones, v de lanA aipris Tituin.t^ «4 h^mAchias, lt;lu£ mokfliam antum adfirivnt pijs aiuribusonminouitÃdas,docuitApoÃolus. Au^Ãinus Au^fl, percudt ucflram infanAm tenterlatem, cpiA nihil non prxfumitis ,tum in lt;^£Ãionem ucrtere, turn defimre.
B 4-
TT» DE DIVINA ESSENTIA;
ViiÃâre,inquit,nAnirïdei. H oc fà Kiquod»eCdM,nec in hoc contri^is.quid nefds,qMm er MffU nefacrut Oquot; no nutlco poji.ln dieiudicij na dlt;mnÃbor,quid di^ dun ,Nfftui nAturd creMrii nKi,à enim illiquid tenu» Te dixero,temeritdf pcenum habet,ignorance ueniä ^p: meretur. Sed Modbiticum fcholdjbcorum fuperaliunt hanc conÃÃionem fuiC iuÃiti£,cr aU^nis non pdtitur, Sed dd definiendum( eSetm mdxime incognittOeft pront ptulum ne nihil nefdre uidedtur. Diuinm tarnen udtei uidenshunc impoÃibilem doólorum condtum inarros Efxn. git.Generdtioncm eim quK enArrabit? Quid de eÃÃena tiddiumdeiuÃmodiÃubtilid nu^inentd indubium ucr* tunt, utrum Ãit ^nerdus ne an pnerdtdf quod enÃerU ptures inquirendum non reliquit dominus. TSionneo' feruator mdicflAtis opprimendus eà à gloria^ Non me pudetneÃdre,quodÃ.tludmr non dignatus eà iudimre. Quantum tarnen ddrem propoÃtuoms dttinet,fdtisÃt ChriÃidtus omnibus, conÃtrri er uere credere, g, per humanAm demonÃrationem conÃequi nequeimt,pdtré ^nerare Ãlium,Ãliu ^mtum d pdtre anteÃeculd,Ãiâ ritumfdnShimab utroc^ proxderc, er hos très unum Ambro, eÃe. AmbroÃusÃuper Lunim,Scruts.ri non licetÃupers
HA myÃerid,Hat fare quod nAtus ÃtÃlius,non liatdià cutere,quomodo nAtus fit. Ittud mihi negare non Hat, », Co.ti» hoc quterere metus eÃ. Paulus noÃr^ fefe mediocriati accomoiduit,^ archanA illd,quie in tertiü ufÿ caelum
DE DIVINA ESSENTIA. ft
/uhuc^s didiardt,alitrenuluit,cjuA cu pcriculo rede fâ^^rCyC^uÃneco^ationec^Mde poîfemus mn/r^M^^o fiCyUt mulm minus mdü Dionyjiu dixepiffe d Pdulo^ lt;pi£ chdrtis iüeuit, Dc calefli hicrdrchid,Pldto»izdns mA^s,ut dolores n;jhntur,lt;iud Chriftidnizds,quddo Pdulusipfearcuj^eéiusdddccrartius litirts trddere potui[fctqujrciic^i andéd domino dididlJct er meute er oculis, Ãfe opera ÃSbiru pradü diiundduerk^Ãt. Soerdtis fentédd nos reclus monet i^ud theolo^rü mn^ Soerdtef. ie^r£,er derebuf ditunis inxrta opiniocs,qui didt: Quafuprd nos,nihil dd nos An pracordijs noÃrif plus' eà ne^cij,lt;^d ut in det aÃrd erlo^ fflt;r^uÃa ddia^ curioà explordtorcs dÃmddmus. Vcrinté ;ppoÃtiÃnie Lutherus ,nec ^pbure uidetur nef improbdre,antum ii ffnusÃi^dM diÃaptitiones er uiniÃimds contentiocs, densibus tnÃ^h.tiir,au pjrum dignes theolo^s,lt;^ diui^ nis uerbis non dÃerdntur. Ãn eptem modum ApoÃolus prophdnos uocum nouâtes dcuiandds mAnddt.An,p phdnos ne^bis,lt;pia humams commentis, non anom^ as literts dÃrivuntur? Pulchre ferudtor noÃer t^uaue^ i.Tîm.t. reÃmt theologiedperit. Si uos,inc^tdens,mdnÃeritisin lóhi.if, [ermone meo,uere difdpulimeieritis, ex cuius ordculo conÃequcns cÃÃe poteà nos dlterius domini (nempe Sds tuna opinor ) eÃe diÃdpulos er d diÃdptind pdtris,^ ÃdnÃorum communione,lt;iu£ucrbum dei lutter dcain *^tgt;fÃedlienoSid,u ieiuni ermÃntes ^nudi erinermest
E f
^ DE CONCEPTIONE MARIAE.
ridicule ciaurritis pitrdtismhoc rMgwfidsbitUiS:,(y uerboru «mpuUif c? terriculMnentts^mumabilc! inex pugtubUcs diuini ucrbi motes fubruturi,uos ipfos ludit r^tl-sS. brio expoiiëtes. Bem^fM^ts deuobis pnedniffcuidetur
Spcculamres dus eed oes^nefderütjUniuerà artes mu» ti,no uilétes latrarejUidétes iunA,dormiëses er ornâtes [omnia.Sed reprimo me ne bilis nitniu e^rucat. Si cui curiofas tt^mopias ueÃras qu^ftioes coaxnutim depia EroÃnus (bis uidere libueritdoëhf.£rofminoÃrik^t Annota* tiSes Ml epiÃolä Pauli adTimotheu prioré api. primo,
PROPOSITIONES EXCERPTAE
ex alijs libris damnat o,Pt primo de Co xpkone beat£ M.arite uir^ms.
Cofttradidona huius ^pofitionis bea# ta uirgo eft cocepta fine peccato origin nali,non eft reprobata.
Condemnatio ParriÃenÃum.
Hze ^pofitio ê falfa, ignoratcr 6C ipk cotra honore imaculatæ iingis aflerta» ConÃitatio condemnationis.
KaniÃfliriu/m eà beate: uir^m mnatum ex Adam ^moradis eÃet er paÃionibus Ãubieikt tion enimirt fe naturaliter out effentialiter out fubflüntioliter ha*. buit,oblt;piodmmoralis eÃet, aut paÃiombus minus obnoxia,etiam à uoluiÃet. Verum cpiia id deo 'm deipa
DE CONCEPTIONE MARIAE, ^t ra uir^ne non difplicuit,priefertim, quinio per idre-: éiicrationinonrcpugttAret mimunK à pcav,mperjii= tit. Ncq; enim defirme e^e potuit, (ptod deo non èf^ plicuit. Ad^nonero mhil cr.it mnAtum,creatUf ple^i nas fapiëtia er mtellcóhi,quo,fi deo adhicfijifet,immer tills ftiffet,nee jime preffus^nee fiti,mfi cum uoluiffet: Anima autem ChriÃi,db initio creationis fue, fuit deo unia,per quam potiajfet deus, homo mmortiUs fuiffe non cfurqffe, quatenus id uoluiffet. ïAortuui Ãquident eÃ,quid ipfe uoluit.Vides ex ijits ,quod ex Pauli offd» «A dcriMtisifaemi feripturas loquor^quo pa^h ^ bea^ tie uirlt;gni innAtum^nou imputiuerit dem, quippe qi deo ex eins miferiÅrdie pietatt non difolieer et. Vi^f prxorea quid Adamo obuenerat quid ChriÃus potuifi fet,à uoluiffet,leflimet (:!r deffidlt;it,hic cddidus erpru dens leékr,num hxc res digna ft,ex' qua at difidid, totfedlie,at tumultiK, atfunulates condtentur, turn in theolo^rum fcholis,tum maxime mür Uiinoritas lt;y Tiominiainos Iratres,quosufqi uidemusquafigenuine Cr'ptinadfimo odio torrupas ,litts nunq fniedas a^e tare, er mutuisutrinqifeuire obtreittitioiHbutjftbilif O' uipermis dentibns. ld qnod proh pudor ati mundo notius ef,q ut doékre effat. Sed nunc muidiie fx Cr nuituu odium arpefere ecepit, aoedente Luthero,qui utrofq^ fcriptis ipettTct,no fecus,dtq; ChriÃianorH,ini tnidfimos hofts,Pilatü ücrodi codÃMit. Sedliat hie
»* DE CONTRITIONE.
dum Mto animo 'm aduerfariu irrult,priorin iUu abijt äaM,Ã)nulMö,e Ãimo amen 'm igné mädiitypugnji it hm lange atroiari trueb^ntes. Quià c^uï cultu rttu/o^j reliQone;pÃtentur,zy re ipfa er ammo exprimèrent, ad chariatis offida mutuo exhibéda aheriores concur!^ Terët^qu£ apud nuüu uita ff nut minus Ãruct,^ apui hos mendicités,ut uodt. Veru nolo hac extremi peda ris aimermi(cpiod dtatur')comouere, ne meis ipÃd nnri-bus oppedat. Ihec amen ia di£bl uelim,ut nullos Chri fianA mente uere monAchos,â mundi Ãrepitu Å^atia ne loff diÃimSyCadem pertia metiendos,dickt animus nec^i aies commouétw hac noÃra 'mueéhM, ut epd hjec nihil ad fe pertinere putét,lt;^ ÃÃunt ^ui mihi irafcuutr, lt;nbsp;fu£ conÃaenti^ irafantur.
DE CONTRITIONE ET his qua earn pr^cedunt.
PropoÃtio primo,.
Lege manifefta aut memoriam,reuoca ta ïn mox feqintur augmentum pecca ti,fi gratia défit»
Condemnatio ParriÃenÃum.
Hæc ^pofitio loquêdo de gratia,grat« facicntc,eftfalfa,a reda facrae feriptu ræ intclhgetia aliéna,6C a meditationc diumaEl^is rctradiua»
DE CONTRITIONE. ry
Con^tatio condemnAtionii. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
A Ucnm er^ à fane fcriptunt mttîhguttid, (y- Ãme di».tion( diuiii£ kÿS rctra^iMS ejiAugfi/hnuSfPfdl. Au^jÃ. iii.fcrmone.if.ubi (iu£rit,cur hoc M Apo^ioluf^Lex KomA. 4 iram opcr^Rir,mÃut oänderet lc^m,j'Me promÃio- Ronu.f. «(î grdüd, non ^olum non aujfirre, ucrum (y M^rc pcaAtimfVnde (y iUud cÃ,lcxfubmtrMit,ut abun*^ dArct pecatum. At (luomAm omnid pcrgrutidm dimt^ tuntur, non modo quie fine kg;, uerumetiAm (lu« m k^ g Åmmjpi funt ideo ibi fecutus ddiunxit. Nbi Autem Ro.r. fuperabnndduit delirium, fupcrabivndduit (ygratid. AuguÃi. Hiecille.ïdcmÃib.dc gratiA cr liberodrbitrio.Per k= Roma. gm co^tio peanti. QUAnda dutem cognovit homo peanlionÃ(um,Ãi non ddiiwet gratid^t atuedtur cognia tMn,fme dubio lex iramopcTAtur. Hoc dixit, c^uidird Ro. . dri mAior eà 'm pr^uAriamre, epti per kgm cognas fit pecaLtum,lt;y timen ji.dt. Idem legt literd, epie dos AuguÃi. at non eÃe pemndum,^Ãiritiu uluifatm deÃt,occis ditsdre enim peaAtum Ãat podut quim aueri,(yideo inAgsdugriepidmminuLQuidhitcldrim Addudpos aà pro îAdrtino. Verum ddddtur (y dUui teÃk-iidm AmbroÃm Ãper tertium aput epiÃahe ad KomAnet. Ambro. Per kgm autem dit,PcaAtum Ãuperabundduit, eptid Rom*.». per kgm cogmao peaali,ty coepit mihi obeffe,Ãdre id eptod per mÃrmititem uiare non poÃem. Cecterum pln Td m conÃecptentibut propoÃtiioamp;nf produSktriÃumut.
ff# DE CONTRITIONE.
PropoÃtio Secundi.
Lex ante chantatem non operatur nt(7 iram,SC äuget peccatum.
Condemtutio ParriÃenÃum.
Hacc ,ppofitio cft falfa,piarum auriuni offênfiua, indcu amp;nbsp;eius lege blafphc^ marnée intêtioni Pauh conformis,
ConÃtatio condemtutionis,
No« mouct nos,à uel ucÃrlt;if ud ediorum^qui nomine tantum funt ChriJtiani,aures oÃindMtyHoÃra modo ucru f mt, QJiodà prudentes haberi uultis n^ dam doxte uerbo dei Paula dtfermaa eÃe propoÃtio» Row.*, nem KomAms feriptim, lex iram operatur. Et hanc: ^etM.7, Sed peantum utappareat peantum per bonun opera» turn eà mihi mortem,utÃatÃupra modum peoMs pee etUu p mo.ndatu.t^^m huie Ãntentie ÃubÃerÃit Augufl. AuguÃi. pÃal.7o.Ecx Ãne gratia Ãola liter a eà ,minet ad c5uin» Idan, emdam iniquits.tem,non ad dandam falutem.ldé de uer» bis ApoÃDliÃermone,7(. Eex,induit, ApoÃolus pre» Uiriattionis gratia poÃn cÃ,ut teÃueret premricatore. Superbe per legem Ãchis es preuari(a[or,dgnoÃx gra» Ambro. tiam,(y ejio hudamr.AmbroÃus libro de Iacob er ui* « beaa capi.^-Eex peautum denundauit, fed in con» ditione lubriat penitus cohibtre non potuit. Etpaulo idan. '^ÃriusiCognitio eulpe ^uepraÃmre uidebatur,hge
DE CONTRITIONE. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7jgt;
nocuit ut färctn c^uod uiare no poterd.Qufd his fcriptu ra O' tcflimonijs locupletiÃimisplamMtQuid tnmeri* ite luamAinfliiec i^tur propofuio cà m deigr^tü ere ^iM. er dd noÃr^m fuperbiam deijdédaia injiru^Uudt TMUmeiatmtioni con^rmù.
PropoÃtio Urtid MiJr.Luthe.
Opa quæcûcp ante charitaté funt pcta, 5C danabtha Sgt;C indifponctia ad grada»
CondemnAtio ParriÃenÃum.
Hxc ^ipofino eft falfa, temerane affer ta,peccatorü ab emendatfone rctradlw ua 0^ fapiens hxrefïm»
ConÃitAtio condemnAtionis.
Imprimis dioo^Uemo hdbet de Ãio^Ãpeantimcr wenda!ium,ut ait Au^ÃiniKÃtper iohunnemferma* ne.A. o defuofttAUAS eÃ^fermBne.AS-er^ (piici^uid operatur hotna ex fe, ana ffiritiu ftmSh mÃiÃionem, pecaUum eÃ,mcniiMum eÃ, mAledi£i£ arbora ïmIus eÃfi-uihiSjCpd defcribitur Pfain. Dixit infipiésSecti do.Si omne epiod Mtum eà ex arne^mro eÃ^confetjui* tw ontnia opera humaiMrum uirium arnAUa cffc,qu£ defcribit Pauha ad Gala. j.Tertio, quornam feriptura ieÃt,non periMnet Spiritus dei in hotnine,cpiia aro eÃ, eonflAtdeu/mÃ^re eontubemium arnAlium honünïi. i^drnAla autem eÃ, ^if^is ffiritu dei non re^tw.
S« DE CONTRITIONE.
tohdii. *. DiOntut I ohannes qu^uis opéra liberi ar. Dédit jnept i ens,cK poteflAtem filios dei fieri,his epti credimt m no mine eim,ciui no exfanguimbta, n^q; ex uolunate air nis, «eq; ex uolunute uiri nAtiÃunt. Quid iai^,(iM Rom.*, amples fnnt deo plaare non pojjimt. Quarto ejuia arocpiieritiCiUieÃuAfuntinon emm fapitea,cpi£ funt ffirieuf dei,i^iltitia Ãtpiidc eà illi, cuiM affiâus mon Gab.f. eÃ.Et quia affiébis farms,inmit^aeà aduerÃusdeü, qui jfiritus eÃ(caro enim concupiÃit aduerÃus ffiritum, eiq^ contrariatur)c^ cum idarco le^ dei Ãubdi non poÃ-fit,neqi einsaduerÃario,id eÃ,dei pr£Xpto in uia con= Ãentire,mAnet m fame,hoc eÃ,homine aÃiritu Chri-fli aliéna,odium er contemptus dä,eiuÃqi prtecepmrum RonW.y. qu^ 4 nij, ruift delediabili arnaU^ reuocare mtwi-tur,quouÃq; eharitas dei diÃÃumdatur in corde eins, per jfirittanÃa-nchim, qui datus eà nabis. Eiact min£le^t. peaamrum remrdttio, peenarum oonÃideratio,Ãerub li quodam timarchominem poÃint concutevc,tcrrerc, commouere, manet attamen in eorde tantiÃper peaati rimar,peaandic^ naturaUs libido,dum Ãrtiorut mors, iileiho,Ãupcruenerit,t(inor'q^amore Ãuperatus Ãcrit. Quamobrem concludimus oinmanaturaUa opcr.tan* techariaitem, eÃe peana, arnalia, mendada,oilioÃa, damnAbilia,er indtÃoÃiu adgratiam,niÃuelis Ãden* da mala ut rueniant bonA,quod abfit. Cum Paulo itae^ /üi^Ã, O' Au^iÃino Lutherusjn unam deÃamdit temtriatê.
Kam
DE CONTRITIONE. Si
Klt;iimpfd.}t. Aug^ÃmM doÅt, cjMntum Miet wjhr iüe coiMtiK antegrdtMin extortm. üuUd operd debc= Au^i/Ãn miK pr^ponere Ãdei, id eÃ, ut date Ãdem qun diatur bene d^re.Ed enim operd e^ue dicuntur dntejidem ba KA j qMmuK uidedruur homimbui Ãduddbilia, indnia funt. Neme cr^ coputet bond opent [m dnee jidem.
Vbi fides no crdt,bonu opus non erdt,htec iüe . At ne Sophifite atlunientur^cpiid enim no deprdMntOAu^ flimm locpui de fidc 'mfirmi,hoc efi^fichadydemomdat fijnuldtitid^dddit conficjuentcriBonum opus ententio fi dt^mtentionem fides diri^t. At mtentio lt;^uie operi no= men imponit,chdritds efi. idem in epifixild ad lulidnü: Eot dperam confifiionem grdtiie qudm uchementer co menddt Apofiulus, ctA otidm menfurdm fidei, fineipM i^of^^o^ impofiibile efi pldÅre deo,ex epM iufiusuiuit,lt;iu£ per dilcchonem operdtur,dnte qua cz fitne c^M omnino nul ld cuiufipum bond, operd æfiimdndd funt, quomdm om ne^uod non efi ex fide, peautum efi. Quid cldrius ? ^^^ Opuser^ fidei chdritM efi,cptdbedtus Augufiinus in j^^mni tentionem dppeUdt,coMrd iulidnu lib.s-.Si oculut tuus ^^^^ (^ luddus fiterit, crc.Hwnc,incjuiens,oculum dgnofx »«= tentionem HM fitat ejuifep eptod fidt,^- per hoc difa eü lt;pti non jihtt operd bo)td,,intentione fidei bon£,hoc eSi dus lt;IU£ per dilcchonem operdtur, totum epudfi corpus, t^uodillis uclut nembris, opcribiu confiât,tenebrofum cffc,hodefi plenum mgredine peaumrum. Audite à in
F
8»
DE CONTRITIONE.
drcumiÃtbeolo^llri htecAuguÃtm uerba, deprome^ tia opm ante cbdriatem^jKdum eÃe peawunoÃum, ue «.Corn, rum plenum nigreebne peaumrum.Sed er Pauhim: Si Im^ii hommum locpu,r (^c. Si tradidero mrpui meu ere.Item er iUud apud SorbonicosÃpit h£rejtm ; yi* Proue if. ^m£ rniptortmi abhominAbiles .Etillud,incjuitut£ ffetim.s ⢠funt uite iüiui in omni tempore. Antegruttem neme pi= ut-OJirre pc obiur^t dommui impium apud Prophet turn etùmm pio ne^aoyi^uodamenc^uieiab impio pro P[aln,^9 petumynbpotuitnondiÃlieerediumnaurihm. Quare tu enterras iuftitias tneasyeraÃumtsteftumentum meum per os tuum. Quod[t inpdelis eà ([uif^utsgratiarn non habet ypropeb ut mundis omniafunt munda,ia. (^ in pdelibus nihil poteà eÃe mundum, dummodo non ha» beiHgratiam. ïnmundus autem non parat nee meretur prattamyC^uippe quæ mà gratis donearynon eà gratia y, fed meritum. Ex his liqucre pua ^ nihil operibus no* Ãris deÃrendum eà ante charitatem Ã^s .Konenm Katt.7. poteà mala arborÃuamp;is bonosÃccre. Nfc ilia fentit AuguÃm AnguÃ, pfal. »a.operabona appdläday^diu de radix bona non proeeÃerint. PruÃra er^ z^- mendadter prat dicantnobisopiniofi foolaflid theolo^ pr^paratorijs noÃriSyCurn faUeet pamiis quod in nobis eÃ, id eÃ,cti uehementer peanmus, gr Main promereri de congruoy id(^ noua meriti appeUatione. At quis eà mifericordiie locus ,à habetur na^orum opcrum reÃâcüns t qua
DE CONTRITIONE. O
gCAtUglorUyà dekctur neÃrii operibui. Dr bdc mn^ tritione^qu^ eÃÃtte ebdriaa, amp;nbsp;^iu, nitimur grdtinnt pronureriÃeriptum eÃ: Contritio (y inÃhactu 'm mà pfalm-U. corum,cr uidmpMSnon cognouerunt.Et ittrum: Du Hicre.x r plid contritione contere eos.VdnA arte eÃt coiwritiQ ho* mmii,^^ Ãuo Ãhi nurte pdrdt,nià dews ebterdt Sdihdt ndmÃub pedibut noÃrts. Vulta comonÃre^unde nwr= tiUd mrpord noÃrd uiuifiÅntur, p noÃru ne iUud fba:^ re ejuod m nobu cÃ,dn pgrdtidgrdtdim wbis dondtii ^
Pdului id expldndt.Q^dà Ãmtin eilte quiÃuÃdauit Ronu J ⦠ieÃum d mortuie,habiM 'm uobis,uiuiÃahit er nwm^ Ud corpord ueÃrd, propter inhdbiancem Ãiritum eine
'm uobiiHon diät,proper operd e^condtninA ueÃrdf quibue ho: beneÃeij de mngruo eÃh promeriti.
PropoÃiäo ^lum^M.L.
Qirihonumopus aut prcnitcntiam a pcccatorum deteftatione, ante dileóf io nem iuftitiæ, incipi, nee in co peccari afferit, inter Pelagianos numerandus eft*
Condonndtio PdrriÃenÃwin.
Hæc propofitio eft falfa,amp; ignoranter afferta, capiendo dikdionem iuftitiæ, pro ea quæ charitatem fcugratiä,graigt; , tumfacientem fcquitur.
«4
DE CONTRITIONS.
ConÃiatio condcmiMtionis.
falfd efi (2r ignordMcr djjerti quid non ÅnÃondt AugdlÃn fcMcntidriorü cömt'inis^Augu.amcn hune d(lerit,nec Vfdl.fo. ignordnter opmor,Pfdl.fo-üii : Et j^iritn fangum tun ne au^M d, nK.EjijiiiritM,'mquit,m confitcnte,ijm ad donumfan^ f^iritm pertines,lïtibi dij^liat,quod jia= Augajhn jb-Et pdulo poji : Quid non poteji e^fe conjeÃio peauti in homing à . fcipfo,cum quifi^ Ãbi irdfutur, er Ãbi di-jf licet,fwe dono jfiritui fdnâl non f/î.Nccdit: ffiritn fantam du mihi,fcd ne duÃrM à . me, Spiritut auté fan \dem. ^t non obtineturfine fde CA dilccdlone. Htfc Augu. idem in libro de correptione cz gratid. Ãon folum dit, cum dÿtur poenitentid,ucrumetidm ut d^tur, dei mife ricordidneceffarid eÃ. Ahoquinnon diceret ApoÃolm de quibufdam,ne frété det deui lUn pcegt;uteniidm,ut rc^ Lucie 11. Ãpifunt à diaboli laquées. Et eu Petrus amare fleret, pr^miÃtEiiang;lijh,,rcÃicxit eum dommut. idem de gratid c^ libero arbitrio.Nià donum dei,dit,ipfi con= Pfdl.x^. nerÃo effet,non ei dixreturiDominedem uirtutum cona uerte nos.Et alim Prophete : Conuerte me domine, o^ mnuertAr,quid tu dommm dem mem.Et poÃqium Ån-uertiÃi me,egt peenitentiam.'Vnde er dommmiEt con= uertam,inquit,eos ,quid mifirebor eorum,zj- erunt Ã= cutÃerunt, qmndo non proieeeram eos. At patribm dia!ntibm,d timore afoendi dd fapientiam, atq^ a timo= re peenitenticon duffiari inteUi^ndi funt de timore,Ãgt;i
DE CONTRITIONE. Sf
rhui fanétidono,chdrMtr m^riMix). Efienirn rcs pie «A timorii amor.Amor enirn nAturdUar timoré gigmt. Qumtumenirndïilt;luiiamAtpeciwion,tmnttim timet ne perdit e.m. De quo Idtim Augdjlmm fuper lodn= AuguÃin nein,Ãer.A4-. Arguant hic PdrriÃtenÃes,Ãe nihil aliud fa pere, cpià m cpuod Aeptmat iÃc O' Sootut arguamur.
Giffidat bic ledhr, Pela^anAm ne hiereftm mAgmÃä ijh condemnAtores habeant 'mpc£hre,(piiante dilccbo nem iuflitiee^quie non cà dntegntiiÃni opm bonum uel etiarn mitium boni opem audentflAtucre.
Propofttio quintA. UtartiniE.
Contritio que paratur per difeufRone, colledlionem, 06 deteftanonem peccaj toriim, qua quis recogitat annos fuos in amaritudine animas fuæ,pondcranÿ do peccatorû graukatê » multirudmc, fÅditatem,amiffionem æternçbcatitu dinis, ac æternç damnationis acquifiti onê,h£cinquamconrrtno facit hypo^ critam,immo magis peccatorem.
CondemnAtio ParriÃenfumt.
Hæc propofitio eft faifa, uiæ ad pÅnû tentiam impeditiua, feripturis facris, amp;nbsp;docflrinæ fanctorumdifformis,
ConfitAtio condetunAtionii-
E *
SS DE CONTRITIONE.
Quoi prantüM^st O' hypocritereddatur,^uiÃt q«ji credit jefe conterere sut dif entere fus peants, fine Ãfiritufdnih pergrutiam 0 f iem cbtento, fitii doÅt ^ierony. Hitronymits prouer.is. Quicunc^,inlt;iuitttribuitfibi bonum t^uod a^t, etiam f nihil rnsU uideatur minibut opcrari,ùiin cor dis innoeeiaidin perdidit^in epio fe lar= ^nn donorum pr£tulit,oideo tilan conditorfutit ab honùriAtur utreum , cpiemfibi benefeijs comemphtur ingestum . Scd corum commentarianoneuoluunthu^ iut teatis do clore s, ciuorum amen nia antutifimu ^ 0 cruditio propita aardens ud ipfos fsere feriptur^ fûtes, Quod fl cuiut ( in ut fit ) confdentiâ fxlerum immsnitate ooncuà titur timoré, cUret femilcm effe, ate^i uiolentdin oonuerfiomm. Sed wq; cupiditste prte= morum,petendit ef iullitidjnift meraensrid, 0 fmuld ùas, curn deut nullity eommodi refgt;cclu amsn uelit. Quarc,e^ui uel amore præmij, uel terrore panAru im= peUiturad amAndum, ii que fus funt e^u^ritynon ciu£ lefu Chrifii.Porrô gratuito,libero,^ontaneoé^ afji^hl s.Cor .9. querendM 0 amsiidut cf:Sicutferiptuef : nilarem Au^flin damrëdiU^tdeuf.yndeAug. teflstur omne opus quoi non ft amore iuflitiæ peastum effe. Admitto profen= tem propoftionem fcholaflids dochribui difformem,ji laustifflids 0 Apofolids confrmem,eam uidfm mit hi donets, quad 0 in fequentes propof tiones zy an-notstiones ,omnino auffrent,cidem penè remjlicet uef
DE CONTRITIONE. Jr
lisdiuerÃs declardntes.
PropoÃtiofexn. M.L.
Ncc^ timoré, neeà amore poteft homo fe engere ad capefeendam gratia dei» Condantutio PamÃfnÃtan.
Hæc propofitio eft in fide amp;nbsp;moribus erronea,omnem præparationê ad pÅ^ nitentiam impie aufferens.
ConÃatio comdemnAtionis.
2rimum er^ in fide cz ^noribus errat ^ernardut, fermone de tontteo 'EÃaiæ in ala:,qui utronq^^cf dtnoi rent or ainorem mfru^firos ofi(ndit,cum uel ifiim in» uitAmento^ud alterim impulfit ad graham a^ur^re co tendmuf 'Et qui timet ire, inquit, ad portât infiri, O' qui deum cupit uidere propter quictem fui, u«rq; quiC fuafiant,quicruut. Deinde Augafimut haadquaquam dififonat huicfienteutia,pfial.s .îioli tibi arro^re,nec ipfiam eonucrfionem,quia nià iüe te uoearetfiùgentem, non pofifirs conuerti.td Ãi uerc diat Aug.Quis efi iUe M mor,quit eÃiüc amor, quo fie homo diri^t ad gr attain antefidem tAddue eundem Aug.epifibola.i^-a-.ad Ana, ÃiÃum,inaniter puM fie uiHorem peaati,qui poene ti= more non peant. Quia er à firn non impletur ne^ds urn cupidMtis,ipfia turnen mala cupiditat, mtut efi ha amp;if. Et quif coram deo mnooms muemtwr, qui nuk
Bcmilf.
Au^fHn
idem.
88 DE CONTRITIONE.
fieri c^uod ueatur à fubtrdhM ^uod tunetur.Ac per hoe in ipà uolnnaa eà reui. Cepmxitneiflis ucrbn Au= AuguJlin gnÃinmhypoenam f Quidehypocriurumprindpe
Sdulo eademdiat adBom^dum U.i.ap.a. Nee quen=^ qtum ntoiicdt 5^ Pdulns ad PhUippaiÃesÃeripÃt, quod Ãierit Ãne querela. Potuit enirn intus efÃ: in aÃifhoni^ bus prauts prjeuaricator legis,er tanen conÃiiciu, ope^ ra legis implere,uel timore hominu,uel ipÃus dei, uel pxiu Ãrmidine,er no dik^one erdekibttione iufli* tie:. Aliud eà enm uoluntite beneÃarndi beneÃcere, abud aut ad maleÃdcndu Ãc inclmari,ut hoc Ãceretà impunc poÃet. EtÃc proÃ^h in ipÃt intus uolunate pcant,qui non uolütitefcd timore non peant.Uiec tUe Vude er in pr^dtiitA epiÃola,mimicus, inquit iuÃitilt;e j^^ eÃ,qui pen£ timore non peant, Amieus autrm erità etus amore no peant.Pt iterumiTantu quifq; odit pec^ aittim,quMtu iuflitiam dili^t. Charitas aut no diffun= ditur,nià per Ãiritu Ãtnäum.Quis er^ amor iüe quo adgratiamexpeÃemdamnoÃnet eri^mus Æ Quidmul-, tis immoror f An omnem præparationem ad poenitenti ® ^^â am impie abÃulit,qui didt umiuerÃtUter : Sme me nihil poteÃls Ãoerc t No opmor,imo p hone fold conÃÃione qua noÃrte pauperatis oonÃeij conÃtemur à deo nobis emanare omne donu optmu, gratiam aipcÃdmus : quä tarnen conÃÃionem neeÃnegratia uere,er ex ammo à ömus. StudioÃuidentur M .N. ut ueritatem Ãdant h£^
DE CONTRITIONE. *3
rctiaim,dum fua pïm fatis phihtutiie jouent tlrajbncs. Propofitio feptiwA. M.L.
Sine gracia primo rémittente eulpam, nec uotum remiffionis quærendæ ho# mo poteft haberc.
CondemnAtio PtirriÃenÃum.
Hçc propofitio eft falfa,impia,8^ pce# catOrum ad defperationem induAiua,
Con^tAtio arndcmuAtionif.
A^nn eà hac propofitio Ãuperioribui. Et ne nihil obijantur,cptod hic turatur Luthcrum,Augnfinu,m 4» Au^fin diamiK nonnihU prieÃdij hue adÃrentern.Pfl.77. Vbi diat in h£c uirbu:Quonu)do redit euro firitm ,Ambult;â lans,er non reuertens, urgente fe m inumaloru, rttqj hn^nquA merimrum, mfi per elefhonem gratige, c[U£ non meritis tAneptAm inertes redditur,fed tAnepiAm donu gratis dater,ut iufliÃtetur impius,crredeat ouis diper diai.ïion amen m uiribus fuis, fed mi humeris report aa paforts, quie feÃe perdere potuit, dum foMe UA^ ^rearfe autem inuemre non potuit. Ncc oinnino tn= uentretur ,nià miÃericordia paÃoris quaireret. Auditis fpuiduotihabeathomo palabumdie ouieuhe compara* tus,(juierend£ remiÃionts, dwm fonte uA^tur f Quid hts uerbis diluddius haberi poteà f PalÃus habetur Pro» phea,diacns ; Dixi conÃtebor aduerÃum me iniuÃdam pÃ^ft^jj,
s«
DE CONTRITIONE.
meam domino, c^ turcmiÃÃi iniquiakm pecatimeh Qj^d exponens CiiÃiodoriK,Mt:Dixi,id eft, délibéra ui apud intyquod Ånfttebor,^ tu renufifti.M agnu pb etoi dei, ^ ad Ãolam promiftionm pcantum dinuÃerit. Votum enim pro operatione iudiaitur. Cum er^ uotu habet peautor oonfttendi, iam remind eft inilt;piias,an turn abeft, ut perfonatum noftrum uotum cpiippiam Ep/rf Sf. impetret. Aaxdit ad h^c Eftaiai,clHi ab ipfts condnnnA aribui notutur diecns:'Erit anteqium clamcM,e^ exau diam. Ad^uc iUlS locpuentibm e^ exaudiam. Ai irum, ft qui uel audiantur,uel exaudiatwur,antegratiam iufti ftcuntcm,quam edam ante cerium or ftneerum uotum, aut a:rte in ipfo uoto obdneM.'Doleo hanc nuftram inft Udatem, cr inftxliacm miferiam tia^ftrorum, g, ant inftUdter defaertt litem ludiant. triune demum fentU muf fttcum nobis ftcium, cz miftcrc nobis impoftitu ab iftis theolo^ftis, qui ceu femidei er heroes apud rude plebeculam habid funt,^ lingua; uolubilitite,^ mon=â ftruofto titulo lamentabiliter heiu degluberunt.Ut^ notent propoftdonem prafumpdonis âmdufhuam, ia rn= dUi'^.quot;Defter at defcqui m Chrifto fterat,erquo mA gis in Chrifto) fterat,hoc minusÃdit ftbi.Et quanto ma, ^s deft fterat,tinto minus fterat de Chrift). Promde tinto uidmorpraftmpdoni. ,erin ftiritum (dnóiunt eommittms,quinto de ft plus fterat.QJii er^ non de= , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fterat de ft,de fuis uiribus,dcftis op mb us, in Chrifta
DE CONTRITIONE. sv
non pofrà f^erare. Qni no j^erdt 'm Chri^idcl^er.it. QUIdej^erat,idtndannutuiefi QuenAdmodumKif ronymuf dd Gdldt. f. lî dit,no amjidit m (!ime,lt;lui ont Htero«. mm utilitntcm expeibtt à Chri^, zy non femindt in cirm,m de arm imat corruptions,fed de ffiriü, de ^uo uiam akrndm meredtur. Ofalix zy terbeda de= i.Cor. s. fferntio, ex e[w. bonum crfdlutiire fandæ ^fei denunt effluxit, c^uoi donum non apiunt, qui m fedofhfunt tonfidere utfchlolid theolo^fri.
Vropoftio oitnuA.M.-'L.
Chriftus nunquam peccatorcs coegit timoré ad pÅnitentiam,
Condemndtio PdrriÃaiÃum.
Hæc propofitio, capiendo cogéré pro inducerc ,ficut capitur frequenter in feriptura facra,eft hærctica.
ConÃitdtio oondernndtionii.
Ar^unt hic PdmÃenÃs fup'indm Ãidm ofà tntio^^ tum,quA Lutheri dnimumferipaep coUnÃrdruM. ipà mim diÃingunt de cod(hom,îgt;\drt'i'nut de timoré pro~ nunadtyCjuim de timoré pr^fentK uit^ 'mÃrendo mteU U^t .i^on mm dut Ãamnis dutigm dut uiU diffeii'^ dio quenqudm cocÿt dommui ddreÃpiÃaentidm. Quirt . CZ lodnnis.d. cum diÃapuliquidum h^retiâ deÃarent iChriÃa ad turbdgt;n,ad ccclcÃam Sdthdnlt;e, ofÃnà per
54 DE CONTRITÃONÃ.
ChriÃum ,difà pulosro^t qui inoÃenà per fitter ant, num O' ipfiudlent reatdm^uduti opttonem defirms, utro ucllent indinandi, tmitum abefi ut uel uincuhs, ud mmis Åe^nt dominus ad unionem. Vnde o bea-tus Au^jlmus m cpifiohsnutto padh probat,ut h^rc tiet a)^ntur,uerum pro ipfis oreturyquemAdmodü non mdHiffitter fiepe intera:dit,p Donati fits fiteuiÃimis h£ rctiâs modo,ucrü etiain latronibus ne fieuiretur à pre* Koms s. f^^^ ^ iüorum corpora. Quare o beatus Paulus ob* i.Tbefis. f^^^^^KomanoSjpredpitepThefifialomamfiibus,ut co* fisderaMes cos qui diÃidia O' ofièndicula contra dodri nam quarn didiccrunt, ^gnunt, dedinarent duMaxat Ciprians ^^iüts.Quodpreceptum oobfieruajfieCiprianum te* flatur epifiola dus ad Comdium Papam tertia. Decli* neut,inquit, firtiter oeuitem dilcdtÃimi Ãatresnefiri uerba o colloquia corum, quorum colloquia ut ancer 1 .Cor is. P^P*^-S'^w^ Apofielus aif.Cerrumpuntm^mebona, Titum.i, ^^Ã^â^^â^donespcÃime.Etitcrum, Hereticumhomi* nem po^l unam O fiecundam correptionem deuitit,fid*
i.Tim.t
cns quu peruerfus c^ huiuÃmodi er peant^er eAafe nutipfo ddintutui. Cætrrum ^«4 hodie ^ueMur de* tnencM,fi c^ui parum andidc fentiunt, cwn (j^uibufdant Theolo^rum ammentn fubmde cti^m luniÃimii amp;nbsp;wedMÃmh,nemo eÃcpii neÃidt.ApoÃoluf Timotheo pTitÃcribit^quod uitiC feShretur 'mflitutum:SeruMn,in*. (pilt,donum non oporwt litière, fed pluddum ejÃc er»
DE CONTRITIONE. si
gi omnes,propenÃuin âd doandü tolerante iMlos,cum magmtudmc crudientë eos,(^ ohÃ^ut uerMti.aat ueri chrifliitni partes nu explicuiÃis dni doëhres ^du fratri ue^ro fine febo dei h£re[eos nota luritis nos uiderith?
Propofitioaona,.lA..'L.
Bonus cft timor 06 utilis,licet fit infufi ficicns per quem paulatim fit confiiez tudo tuftitiæ » De lus uerbis Auguftini fequitur tudicium Lutheri, Hoc cft(in^ quit)rneo iudteto ,confuetudo defpe^ randt SC odiendi deum, fi cxcludatur gratta»
CondemnAtio ParriÃmÃum.
ludict'um Luthert de illo dtdoAugufti ni,bonus eft timor amp;c.eftfalftim,terne rarium,Slt; impium,accipiêdo gratiam ut fupra,pro gratia pratum faciente,fi eut eam accipit feriptor»
ConÃttAtio condemnAtionis,
Quonia doits opa no reÃ^idt,nià prius reÃ^exerit péri Ã)nä,hoc cÃ,Ãdc opantis.Piemiror tptidÃat, utÃolo à more Ãne gratia iujliÃcäte quif^iam deo plaÅrc poÃit.
Sicut ÃeriptÃeÃ-.'E.treÃpexitdeus ad Abduct ad mune q^^ ^ ra eiM^ad Cam aut et mimera eins no re^cxit.Refpi^t ât pÃonä,hoc eÃ,Ãde pÃjne oÃjirentis uon ÃiiA adelnde
S4-
DE CONTRITIONE.
numéro,uifo cnim Cxm propter Ãdei AbfentiÃ, nee nut nerteiutreÃpexit. Ndm quifine chariateeÃ,Ãliui eSi ir£,i^uiA prxecpti donüiua trAnfgrejÃor.Et oculi domigt; PÃil.3!. fiiÃtpenuÃos tantum. An quifeputn eà iuÃut ÃnegrA^ tionui.î, ^â^ f^]^Ã(^gt;^^ ⢠^uÃdJ,induit,det per Ãdem IcÃu ebnâ.
fit m omnes Grouper omnes cos qui erdunt. Augufli* mtiAuÃitiAin didt Paulus, non honuntsaut propriauo Iu'»t3dts,Ãed dci,non qua iu^us eà deus ,fed qui induit hominem cum iufliÃeut impiu. Scd Ãrtt Theolo^ Par=^ Au^Ãin ^iÃf^nÃes noua quodarntnodo feÃe Ãtluarc didiaruntex AriÃotele Ãne gratia. Adde Aumfiinum in EpiÃola Io
Gtdtit.f
annis de Abelts ey CainfacriÃdo diÃtrentem. Hoc fa ne didt ApoÃolus : NeÃdtis ^ ChriÃus iefus habitat in uobis,niÃÃrte reprobi eÃts. Eece quem ChriÃus non in h.ibiat,reprobuscÃ,(yà diabolo reQtur.Quetncunqi er^ jlitucntis timorcntexcluÃa gratia,peemtum Ãatu* itis,quod parat diaboli mandpium-Etitadtatum à Lw» thero Auffsflini uerbum inttUi^ dcbere,declarati(rlU bro de natura (y gratia his uerbis : SiÃiritu dudmini, no cÃis Ãub le ff.Sub le ff cÃ, qui timoré fupplicij,quod lex minatur, non amore infliti e ,fe fentit abÃinerc ab opère pcauti, nondum liber ty alienits à uolunatt feaiindi ,inipfa enim uol-MUte reus cÃ, qua mallet à fieri poÃet, non eÃe quod timeat, ut libere fidat quad oeculce deÃydgt;.rat, cy er^ non beneÃat, fed peant, ÃuoaduÃqi perÃiritumÃanÃium lex libertés nonfer»
DE CONTRITIONE. sy
nitutis ,lt;iuid chäriatisutic^i non twwrts (de qui locobut M'-Qui perlpcxerit in Ic^ per^iâ^ Uberatis') eum ad bene operanduminjuxerit. QUidhif Au^flini ucr» lacobi. i. bu pro Vutbero luddiui,qui in eodé loco ubi h.ee pro= poÃtio odioÃÃimc (uti cetera omnia ) eà mutilati Ãa:= tur,hominem Åntinere quidem perfe timorem a pean^ to opa-M ,diinaxat externe pojfe,at intuf au^re iufti~ ti£ odium.ChnfoÃ.fupcr lAatth^um : Omae bonum,, ebripÃ. çuod non ex amoreipÃuf boni Ãdunt homines,in^a= turn eà apuddeum. Aug.Ãer.ifs- Vbi immunditia câ corporis,ibi bahiatio cÃ: diaboUd fpiritus, q maxime AumÃin ^udet m mquinatione arms noÃrt.Omnes autemm^ mundiae deo dilÃlixM, nwximr qult;e funt animales. Quornodo mundus ejfe poteÃ, qui gratiarn non habet ^ qu^e aidetfub pr^cepto Æ Et quotnodo poteà acreÃgt;era re,à diabolo obalcm immundidam poÃeÃ'us fQui Ãi ritum abriÃi non habet,inquit ApoÃoluf, bic non eA ^oma.3, cius.ludidtm Uttheri de AuguÃini dich, quigrationt non cxcludit,fanum adparet CT oordatum.
PropoÃtio dedmi.
Si Iohannes fcilicetbaptiftatimorê do cuifTeteffe inttm pÅnitêtjç,no idco fe* quitur poenitentiam incipcre a timore, Condemnado ParriÃenÃum.
Hæc prop off tio eft manifefte erronca
S« DE CONTRITIONE.
in Chriftum amp;nbsp;infpiratam prectirfon's cius dodrinam contumeliofa, Confiititio condemnAtionift
Hatt.7. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£à i^tifr mAmfijk erronctm diilum Sidult;itorii:l^o
ponji arbor mAUfruihis bonos frære, neck arbor bo= OA,fru£his mAlos fiocre.Ntimciuifciuis eÃ; jine fide per dilcfhonetn opcrante^z^fi timoré coaiius uidcatur pee iutere^cum id fiât fiaa^eji arbor mAla fecundum Au Awrufii. ^flinu libro ad luUanum.A. apite.s. t^uare nee ucros i.Tim.i, ^^^t paniteneije fruits .Ver actum peoutemia^tefit Paulo,donum efi dei. UccpiAndo det deus Ulis paniten tam ad cognofixndam uerititem,ut refipifiant à diaboli laqueis. Et fi confirendum eft exemplum,nemo ignorât,c^ue fiterit luda proditoris pociutentia,cjue ex hor rore zy tunore mitiaa ,fimilem er initio dignum for* tia efi finem.ltem et Antiochi iUius,qui uel hoc uerius uidetur pamluifie,^ reftitutionem zy oblationem poUi^ abatur.H£ pÅnitëtùe eu fine fide z^dilechone effent, AuguRL i^^^t^lcs nimirum fitere, er peaatum augentes. Augu.
fertnone.7.Poenitentiam certun non fiat mfi odiu peaA ti,er amor dei. Et paulo pofi : Vos modofiatis debetts Lucje.7, 'âquot;^ââ ^ ^â^^ gt;nbsp;cr timoreiamad dilcëhoncm tranfire, quia fic Icgimus in 'EuAn^lio de PeaAtria, Cui multü remittitur,tnultum dili^t. Et ideo multum debetis di= li ff re dcum,(pii nos expeetündo er non puniendo ,ad Ambra fi, potmtentiom adduone dignatus efi. Vnde Ambrofius
DE CONFESSIONE. sy fuperLucuntjtrdântu.'t-.Qtùd promut baptiÃmd lohdn nisfratres md^Si produit ali(juid,cr iwdo muneret çy-baptizarentur homing iohdnnii baptifmAte^iy Ãc ue* turent ad baptifiM Chrifti. Sed c^d dit^ Vt mdniÃÃeUir iÃdeUMi^Ã^pà populo lÃrdcl,ut nuniÃÃctigr ChrU ÃuSyUeuit bdptizdri in dqM. Hon eà i^tur uerd pa^ nitentid, mÃt dmori timorÃueeeddt. Et non ex timoré^ fed db dtnorc iuÃitue indpit uerd peemtentid, ©- ex dix kihonis intentioneÃc^uitir odium peauti mtenÃus.Ant broÃmitdc^^Lutherumnondocctm pr^curforancon* tumehoÃum.
DE CONFESSIONE.
Ars cofitedi.qua hucufeà dodi fumus arena nuerare, fingula peccatadifcutc i-c,colligcre,atcp póderarc,ad facienda contritionêjcft ars inudlisjmo ars de# fperandi 0^ perdendi animas, CondemnAdo PurriÃeuÃum.
Hæc ^pofitfo eft falfa,im|3ia,fchifma# tica,amp; confcdiom quæ eft ars lucrandt animas ,iniuria,
ConÃtdtio eondemnAtionis.
Xbi Au^Ãinim Ãtprd dtduimus PÃdl.r o.lieet ut= Au^fi^ dere iuudlem ejÃ: drttm,(iuid hdäenus doÃifumuiJtd-rend numerdrc,peav.td difcutere cre.Lt breuiter dontii
S8 DE CONFESSIONE.
nus fdlu^w no^r nun^ cuiciMm id miunxit oner is,ut pruM difcuterct, mUi^ret, (^ deinde fdenÃm nus nurorettdnaquü n nuffu dccldrct,ex quo ÅUi^ diixis dm lüdtn exmmm,^^ (eu aatrias peadarum retrials tionei'dypocmtiime orenuÃiom minime neerjÃmänt. Lucit.x, Sic apud Luaim,remittuntur ci pea^La muln, no quiet ÃudtoÃc collect, no quid umreite eld alculu/m reduxit^ iJlett.is. fed quid dtlcxit inulUem.üt ipud Mdtth. M-uhcrnids Kielt.5. gtui ef fides tud,feit tibi feut uis,Et eihbi,widens mus Kielt. sgt;. herem qu£ fungumisfiuxum peitiebatur. Dixit,Confia de filiit,remittumtur tibi peantti tuit.Eaefidem imprea fo; donunus, quibus peantei remitteret. Ceeds dixit » Creditts quiet hoc poffu/m fiiare uobtsiDicunt fijVUe^ domme. Et teilst oculos eorum dians,Secundum fis dein uefiretrnfiutuobts, non fecumdum ucfireim peux* M4f.i». forum difeuÃionc.Et eipud Kieitth.Cmniei,mquit,quee peticritis peitrcm m nomine meo, credentes, eiatpietis. Tuntiim credentes uere preoemur ignofd nabis peax^ a,,ç^ deapiemus.Ex quibus omnibus, doaticr fide ans turn obtineri f^iritum fetnäum, per quem peantores Ail.if. conterimtur Sicut er in Kóks, Eide purifians cordet eorum.Et ibidem Apofioli ubfoluimt aliquot miliei,^^ hil pofiuleintcs reoenferi aitheilogum peautorum. Et Erophea dit,Tu Ulferts me domine hyfopo,eymun* deibor,tu Uiabis me, (y fuper niuem dcdlbetbor. Vides rat prophea,non exfc aut pittndAm,dut p.(rdndA cou
BE CONFEÃSIONE. s?
tfifwiuW qui Ãfolo domino huiri cxoptdi.Def^er.it artc, c^ui de fe pr^Ãumit conirittonem exatare fine fi= ^m deu/m. Et qui fie confidit m corde fuo, flultus efi. Hec tarnen dt^uelmdtr.i. iniuriam duricuhrisÃut uoant)confiÃioms,lt;^Mmnemo toîlit modoandidc tra. datur. Traderetuir autem andide à m hoc fcdulo m» cumberent declamator es mpopularibus mndombus^ utuanumbiinceyxudenumeranda harena conatum elcuarent (y imminuereMtlt;ÿto ÅnanturÃngila pce» ata ad uitmm (quod aiunt ^excutere^coUi^rc^expetf dere^tjuo contritionem fibi parent Cf exmrc[ucanc. 1/: cuius rei locum doÅant deÃde ucrbi dei epiadcimc^; Ji=: guéris (yc. plene ty mdubitato conÃdere, y digna Mat.e6^ Ãnritufanäo fentire^nec inanes Ãnt Mahres en iaeient Ãe pur^s,lt;^ conÃÃi fint^c^ualcs utinam non tant mut tos nofarem etiain. facerdotes, c^uos aiidiui nonÃne dot lore y c^eâtatis commiÃeratione talia cfÃuticnte5,lt;y pertitiadÃhne deÃornachantes in eos qui Ãdem hie dei mcularc , tynoÃrum opus exknuarc conknderent^ Ruanda totü q, in anima a^turnon labiorum mortui zy ito((sofÃdo,Ãcd Ãdei (y diuiine gratia; debctiir. duod à peas,ta non remitterentur^mà prias in atrniÃdna mn^ faenntUnoÃr^ effent plcnc difcufÃa (yappcnfa,id^p=t Ãdh tyrannien efÃt lt;y no Ãrendn onus.neliäa enm quw mteUi^t-iieqi entm tibi ccclcÃuautÃatres noÃri pÃ^i ^^ no Ãwtto^iiÃ,aUquidiuris habet quo oncretChriÃio»
G i
too DE CONFESSIONE.
noî. Soll« deiK ocadtoru efl confaut er index. Hihil ti men ^phibetfratri dete^e,ft quid habecon ({uod mf rea mordent,ut hoc confiUo pacnaorjidt eonfdeiuix jidtus.
Cr ardentior arftor^j in deum fides. Sed e^uorfum lUd coi^deMU torturai
Propofitiofecundd M.dr.l,uthe.
Confeiïîo ilia quæ nûc agitur occulte in auré,nullo poteft diuino iure ,pbari, necitafiebat primitus»
CondemnAdo PdrriÃenÃwn.
Huius ^pofinonis prima pars e fa1fa, | £C ex ignorâtia iuris di ami aflerta. Sc^ ( cunda eft fernere pofita*
Confùatio condanndtionit.
Prinäpio PdmÃdnorum Ãdt partum, Ãeripturdm I tiperire,(iudprjeÃimereni conumcere conÃÃioneinqute \ in duremÃt diumo iure pr^xpamüb periHudidcobi epiod Ãrteprmo loco obiecerint, utaxumde P,piÃos Idco.f. j^ ^ dumris dUtorUdte^ConÃxmini dlterutrum peca (dtdueÃrd. IdcobiK enim cum Pdulocu, nKjnitufÃetde induxndis preÃiyteris utoleo mun^ntmÃrtws cum Au^Ãi. prcationibui,ideÃ,fecMtdn Augiflinwmjitdmininia firent mÃr)no corporis er fdugumis Ãdcrdmentu. Non fithdit: er oonfixmim illis,Ãaliat prefliyteris peantA uefird,Ãed dlxrutrum,Kei^ emmrddo rei grdmindtia
DJE CONFESSIONE. toi c^ aUum admittit inteÃeâtim,lt;luÃin ut alter alten,Ã'd^ ter fratri confiteatur,iuxtii, earn confrÃionan quant iure diuine afriro prlt;ex^tAm,utfr habemus aliquid adaer-futfratran wfirumirelmquamus numus nofrru ad ah M.at.f, tare,z:r prim recondliemur offinfo fratri exEuÃ^lq prtexpto, quam tnunus nojlrx uolunatis deo ofrira= mus.Sic enim deunt nabis efriaidter dcmerebimur, cy preantes uere, remittet nabis débita naftr.1, freynas dl nuttmus debitoribus mfrris. ld quad dominus ip fr Matth, s afrruit,Kemittite, er remitteturuobis. Hze confrÃio ctió.prlt;ecipitur alibi,Si pcaauerit in te frater tuns,core Mat.iS. ripe eum inter te er ipfrutmfrlu. De qua confule Auffte Augufli'^ flinus fap uerbum jNrqj abfrrbeat Pfraiss, Deinde nee Euan^hum de IcproÃis nobis frfrra^tor,quippe qu£ Mat.t. nan lcpram,ut nos pcaua,ofrndcbant,frdÃc id mutt* darns,quibus id ne^aj turn iniuxerat dominus ut pec* aia Ãua er frrdes Icprx deter ff rent facrifrdo,ueruni ut ex injhOito lemsÃaaerdotum eloffo, er amuÃi alba mté dides leproÃorum mnateÃceret.Quod Ãi eanfrÃionö clan culariamafrrucre Miltis prietepnm,iure diuino,quoi nb cfr imgt;nutabile,conÃeques uidetur oes,quiÃub ueteti le ff ante nunffliu miliarut,er item oës mfrntes intet rim pcrijfre,quippc qui m aurem no creddtur,confrÃi, iudidaenimdomini iufriinæternu. Prxtereatuuiqp^ bahut,niÃtfrÃor.M.Et.coÃÃioncmodernd i« uÃu hahi Uien. td,xtAte nieronymiÃd qiâ notatur 'm epiÃtola eiuÃde ad
G $
lOÃ
DE C0NFES5I0NE.
Oxâtium. Scdà qui publia: dut in EccleÃd pfondent^ publié or dpud ecclfÃäm pÅnitrbdnt,cuius mnÃÃio^ HiÃoria nismeminit iüequifquis foerit tTipdrtit£ hiÃori£ dUâ Uipurtiti ^r,qui rcjrrt^ci uij'unt cà antiquis pantiÃdbus, ut ue^ luti in theatro jub tcflimonio EcvleÃaJhd populi deU-£bt pdnddmur^O' hue eduÃdpreÃytefum bon£ conuct Ãitionis,ÃerudncemipÃccreti, dtÃtpientem uirwn deÃs gnAucrunt,dd quan .taf denen hij,qui dcliquerdnt,dc= üStA proprid Ãtebdutur. Atiüe fecundum uniuÃuiuÃ-^ cuïpdm,mulcbtm indiabdt.QUiOd ttidm hdiknui di Hinter in ocadcntiHbuf (crudtur EccleÃijs, er mdxits meRotn£,ubi ctidm locus cÃarrtusp£gt;un:ntium,ubi flint rei, uclut ij qui lu^nt.Vorro ubi Ãaerd alebra= fio implca flerit, iüi communionem non perdpientes cum gsnutu er Idmentdtione [cipflos in terrd projkrlt;i ruent,ad quos dceurrats F.piÃÅpue,er ipÃf cum Idchry tnis er ^mitu fÃiritudli procumbit, er totius ZedeÃe plebs illdchrymdtur. PaÃte primus omnium mn[ur^t ^piÃcopus,er ieantes eri^t ê tme.Tum Ãdü pro pce nitentibus ordtione,dintittit omnes. Interim,iUi fe mi'^ arent mrijs efflidiombus ex [ententie epiÃxipi,ÃynAXt vos tempus,quod pr^Ãaribit epiÃx}pus,cxpcildt. Qua tempore uelut iam perÃoluto debico und Ãyndxin cunt rcliqud eccleÃd pdrtidpdnt.'ii£c Kominipontifiais ai noÃrd ufep tempord feruduerunt. Sed ConflUdntinopoli tintifler preflyter pr£fitit pxiutentibus, donee mus
DE CÃNFESSIONE. loî
il fr quidam pnmie nobüitutii poft conliÃionem,m cc^ clefts panittntiam d^ns,cum didceno dliquotics Ån^ cubui^et.QJipdubi pdldm ft^hun cft,aduerÃu^ preppy teros coora plebs eft, quod Eedeft m utoldffènt, tbi neihâ.riM Epiftcopui didconum oftiao deicdt,cr uettré Ueddrutt p^nipentie tnodum diUiquAuit,nullo dejigtuto pani= tetwibus preftgt;ytero,perimftt 'qi ut pro Ãuæ quiÃq-Ån^ ÃaentiiC iudido ,pdrtiapdret menfte dotiüm cum bberet.
K£C ïnhiftoridTripdrtiti. F^x hts mtiigitw duplumt ftratim publies (onjiÃioms z^ pamtentiie fttifte quon ddm. Alter urn prm£Eccleftæ,ubi cordm umuerÃd cc^c clcftiddeeuÃdbdnturdüaxdtpubliât crimnA,utftcuel etedt émtninuntone ftdelium fidgtioÃi quireftpiÃxre Holebdnt,ucl totius ecclcÃttftuffrugijs dbÃolutiqui reft* piÃabÃt.Exemplumhwwpdtet.i.Cor.s. ^y.i.Cor.z, dfintrÃu. Alterdm übt pÅnd publia eft,confiÃio non item,cuius exemplum hoiüe exat m homiddurum pas nitentid. Cuius oonftÃioms tnemtmt Cyprimnus Ãerment Cyprin, s.deldpÃs,quicum de publimrum criminum oonftÃios ne loquitur, mdiat edm potius cordm facerdote qudm uniuerÃd ccclcftd ftaendum. Confttedntur,mquiens,ftn giliquefto uosfrutres delirium fusimdum ddhuequi deliqutt infeculo cft,dum ddmitti confeÃio dus pote ft, dumÃdtisÃdio erremiÃioftdüperftteerdotesdpuido ninumgrdtAeft.li£ciüe.Cuiuscy meminit Augudn AuguÃS, IbpiftÃld ad luUdnwnçomttm.so, Sicutitue^ iurediui
G
104 DE CONFESSIONE.
Cloffdtor dift.s.
i.loh.i. noed exiÿtur confrÃiociu^ deo Ãttdec^M Ãohdnnes A(gt;o^DlM:Si coÃtedmur peano, noftra Ãdcln c^iuÃus eft idem Ut remittit nebii perntd twftrd. Citrd hdne enim peadtum no condondtur. Aurfum non potiftnon amdoturi huic conftftiom, qua, noftpfts deeufdmus amp;nbsp;dumnamus ideo glorium ucriatii er iuftitiie tribumm. Iw O' eodem iure conjiftio iUdpublicn pubUmrum cri= minumiquibm dut ftuar out ecclcftu ieÃi eft præapi» tur,utfuprd pdtuit.At eu qu^ehodie obferuatur,uelob hoe humunu conflit effe inuentu, quod tuiüm uettrum Crdtids dm meminerit. Gratianus duté inultis uerbis de hue re nm dif.i. differit depanitètid dif.c.çy inutriqi partent ddduciis veterum fententijs,quArum amen bond pars fendt de conftÃione folenni,uidetur in dubio rehnquere utrum oblifftur dUqun ud conftKndum,dn non.Siquidem proa lixdin diftgt;uationem clandit hts uerbn, Qwbut autorit bm ueï quibm redonum firmAmentii utraq^ fentétid ina niatar,in medium breuiter expofuinuts,cui dutem hd^ rum potimddhierendumftitde^orii iudido refcruatur. Xtruc^ enim ftuares hübetÃapienteSiO reli^oÃos uia ros.EtglofÃdmr primi huim Ubri dif. s.pronunaut nos antu ex mftitutione homnum obU^ri dd confitédum, o ob idGræm nunpiü ftiffeobU^ms quod cd conftia tutto nunquam ftt db iüis recepa. Ãec mm paulo duria m eft quod didt Grdtidnm,ftueturnos glofÃd obU^a ri ex inftitutione o confuctudune ccdeftie antum.Grda
Crutida nm.
DE CONFESSIONE. to?
«anus finit liberum leikri utrum puM effe conÃtend'ü un non. Qiiodprofich fuiffet dichiminfunum,Ãh£c confiÃio profiÃA fùijjèt à ChriÃs ,uut ft Graaani tmi= foribuf confitendi lex faÃet lutet receptic[i. Aide h£c tn cu.Omnis utriufe^, jexm, de pants ty remiÃionibus Pdnomis AbbM Panormetdiws fentit conÃÃionem effe iuris hu^ tunas, rndm-t^ecabhorretdb hde fententidTelmus,dlijc[iiu= leUnus. rifconfulti ueteres. Dewq; deÃgnentParriÃtani locum wide eruermt forment ittam abfolutionis, qttó eona:~ ptis ucrbis timreUÿofe elatrtm altummunu utuntur^ ^uippe quim non reperient memorie prodinm ante qaadrm^ntos annos,hoc ef,ante fcholaficorumre=: gnA.OeepM t^m innumeras epueflionesmouerunt^zy follidtc dijfuarunt.Px hums mnÃÃioms mflituto wwa re illud diÃuationum nAtum eÃMuc iH^ tnueH^ font fechones peaamrum inÃlias,zyÃliarMn Ml nepotes^ hme iUe enAt£ refenudiones aifuales,ainonie£ confan* guinicites, gradus prohibid ,redemptiones uemarum, ^u£ omma non param fauntad frinas Papijhas, ali ociuHamdiu interddiÃent hit DecretAles,i^ coUapfa fiuÃent multi. PedeftaÃiea ditionis iura, ft nullus inde prouentusÃeraretur.Ãeiktreturep tamChryfoÃo.au* ChryfoÃ. diamuSyHebrtc.it.îAon dico^inquit^tibi ut teprodan 'm publicum,neeput te apudalias accufes,fed obedire te uoloprophétie,dicenti:P.euela domino uiamtuam. pfal.Ji, Ante dewmer^ confterepecatt),tM,apuduerum Wa
G ?
ïo5 DE CONFESSIONE.
dixm eu orations dsUiki;pnuda,no lingM,fed cofdstiie tue memoria. Et turns demu crede te mtfericordHi ^o^e confsc^uijà habuem in mente peana tua continue. Ad* Aat^fli- deeundëPfal.js.si oonÃmdarts aUsui diccre ejuia peca cajU^dtdiO ea lt;^uotidic m animA tua,non dico ut confitea* TK cofcruo tuo ut exprobret, didte deo ^ sur at ea, hos enmà non dixerts no ignorât ea deut.Cum Ãdebas ea praÃoerat.Uiscille. Porteex ignoramiaetiarn diuini iuris diatur ajÃeruiÃ'â .
SpSalis defedus foli deo e agiêdus.
Si oportet confitert,occulta cordis, tan turn ea,quæ plein lune co feu fus homi nes de bent confiteri,
Peccata cotra duo ultima præcepta de calogi cÃmiffa funt prorfus a confclTw ene fecludenda»
Condemnatio ParriÃenÃum,
Qiiaclibet harum trium j^poGtionS cG in fide erronea, óf impie confelïïoneni dimidians»
ConÃMtio condemnAtionis.
Hac condemnAtio Ãuln eà o' mepa,ciuia pro con ÃÃd haberi putAnt, conÃÃionem iuris diuini elÃ,cpio4 nes dum edoch Ãemus, utp.iMt 'm propoÃdone pra-cc»
DE CONFESSIONE.' »»y dnrti. I««dt ergs lie audire^t^uid rMoiiis tlddum potcritis,c[ui feucriÃmis ueÃrU fupcrà lijs ,cr trmcu= loÃs clamoribiK^zr tMidsfaldtatiMtatlK^cytheolo^ ^:d dcmq;nc dic.m ArcÃoKlia illdnui,iclh,tc,nettn* tdum quidem comoueantur. An (ftifnuK ueÃr^ mÃtâ^i niie duÃt recldyndrc dixtur erroneut in fide ^ mpiM, quot;Va-bo dci doxmarnunc omnem defirre fidem^reueren tidm,z^ obedientidm non theolo^rum quibufitis qua^ pionibui,(iMs(jinermd5 cum fiint^tuari QT comumrefi deiner Ãtn iK^ueunt.
Propofido Sex^i.
Nullo modo præfumat homo confites « peccata uenialia.
CondannAtio Pdmfienfium.
Hæc diHuafio innués præfumptionis efle cofiten peccata uenialia, eft terne# rari] animi indicatiua,ab ope bono re# tradiua,06 ideo perniciofa,
Confitatio condcmndtioms.
Quonidin filer d ficripturd teftitur, neminent peans tufiiAnee mtetli^rc pojfic,nec dgnoÃærc ^antum dbefi^ Ut omnem rdtioiwm cz numerum ampUfh i^uedt. De« f^erare arte co^tur, quon huim monet£ theolo^jhe pr^apiunt, plene er exdäe confiteri, ddeo ut nullus feawrum minndiif er ficrnpulof omitMi nee mufifi-
loS DE CONFESSIONE.
jionem diuiiLit.'Praj'umptuoÃÃimi fu^t c^ui plcHA Ãdu* (lAÃeomniitÃmul ddmifÃi tenere memorin, er pernor fare de confiteri paÃe tachant (ygloridntur,quippe quos facre feripturje codrguunt, pr/ediantes bonuni ignotum plane cÃÃe dei de fc iudidwm, ob quod precis PÃal .t t. ^ââ^â' PÃ^ita »Non intres in iudidum cum Ãeruo tua dos niine.ltem alius quijÃiatn diiMS^m eandemfententiant dure jiitttur iuÃiuam Ãam ,iniuflidcan juturam ,Ãt diÃri^ idem. ^ iudia:tifr,quitt non iuÃiÃabitur in confÃeibt dei oms l.ucie.17. ms uiuens. Sic Ãaluitor.Cum Ãccritis omnia que pries apaÃuntuobis diate,Ãcrui mutiles Ãumius.'Eaeinutis lias noÃra poà mandamrum obÃcriuJionem,Ãinon Ãuc currat gratia,qut Opus noÃrum per Ãclhiltum,uanumt mendax,uitioÃum,dcbitum,rcddatÃanum,cfÃaix,ues rum er purum,er quaà libere oblatum.Quanm inuti lioreÃilla lUÃcuÃio peaztmrum,quim non habemus prempam.Sed heeÃaere Ãcripture monumentano ms teUi^t, quiÃquis amelus Ãuperbie Ãrumam ter^ des entere non accélérât,qua contuÃa er depulÃaÃui abiedis one, procltue fiicrit conÃd£ mentis Ãordes aduertere, er mde ardentiori Ãurffre m ChriÃum deÃiderio,ut ob liuiÃaens que exaäaÃimt, ztr ad ea que ante fimt exs tentas,Ãcquatur ad palmam glorie. Quis enimamma uemalia plene conÃteretur,qu£ occultiora Ãunt,quant Muel uoa uelÃcripm, complech queant?unde ZTâ nuU lm ad caws conÃtendd obu^repoteÃ,M (tiMit,nona
DE CONFESSIONE. t«»5 nuUifcholia doékres.Sed preamur cum propJ]eta.:Ab pÃal.it, occultif menmundti me domine. Et ctimlob'.Vercbar lob. omnia opéra mea.
Propofitio SeptiiM.
Non luftificamur opibus,ncc pÅnite tt]s,aut confeflionibus.
CondemnAtio parriÃenpum.
Hæc ^pofino loquédo de opibus bo nis,fidê mediatons no excludentibus, eft erronea, pÅnitentiæ amp;nbsp;côfeflîonis contemptiua,Slt; fane diuinx fcripturx intel bgentiæ aduerfa,
Conpitatio condemnAtionis.
SuperuAanea eà hic ululif AthcnAs(lt;luod habet ,p^ uerbium') mittereaut m Ãlmin ligna fèîre,locuplcti^ but enimnfaerje fcripturie te/tiinonijs fuamtutheriK co mumuit propoÃtionan, nos'e^ Ãipra cornus de Ãdd ener^a,cpiorum omnium cum neÃyllabam epaidem und rcÃllitii, caÃumt nobis prias demolienda, epuà m in ueÃram fententiam amno deÃamdamus, ne mhil ta^ men interim diaim. Addum lÃud ApoÃoli, GradaÃer: ^phe.i. VAtieÃisperÃdem^non exoperihus nequis glorietw. Ro.4. Et alibi.Si Abraham ex opibus ç^c. A mbroÃus 'm epi Andsro. Ãolarum lt.9.cptjb.7i.Ex operibus non iuÃiÃaturho mo,Ãed^uiiuÃm eÃ^donatumhabct.ltemAu^t,pÃal. A.u^Ãi.
tt« DE CONFESS-! ONE.
' iio.îujlitùonhoino non opn-ittur,niÃiuÃijiaitut.'Et Vfid.7o.Qÿpniionnon cognoninc^adtionem, introio bo in pomuiMt domini,qui iuÃitiiim o^eribui qnlt;erif, RonW.J. nc^dariintendit.Vndeo-pfal.ni.trAélÃsiÃudPdu» b.injbtid dei momnes z^ fuper omnes cos,qui credut.
Ro.i. Qui crediint,inquit (non ait qui optrMturÿfufapiunt iujiitiain,quia iuÃsts ex fiele uiuit. Scd (y cundein piert tiÃimum patran audiamuSjOmnia opera mftra proq-: ^u^fü. aenté er Ånculantem in Epifinla.ioo.ad Afclhcum, No folum autm erinquit,illa opera lc^s,qu£Ãnnt m uctmbus [acranKntis,er nuc reuelato ttfhmento nouo non obferuantur à Chrifliana,jicut cà arcunaÃo prie pudj ,cr fabbati atmatis uacatio, er à quibufdam efds abfiinentia,er pecorum in facriÃeijs immolado,crnea
Uxo.ao, menia er azimum, crcietera huiufmodi, uerum etiarn 'iÃud quad in lege diélum cÃ,iio mneupifees quoduti^ er Chriflianus nullus ambi^teffe di(mdu,non iuÃi= pat hominem,nip perfidem lefiu Chrifli, er gratia dei per]efumChrifium.Hecille.t^ber^iulhfiant.\ret AtiSf^ju. fn^ m i^^ ^j(. pauUiMtUo idea bona opera frufira^ ^omfi.i. tur,cu reddat unicuiq; deusiuxta opcrafua.pfiq;glo= ria er honor erpaxomni operand bonum, fed quid opa ex gratia,idefi,fide,non ex opcribus gratia:quoni om fidesqu^per dilcchonem opcrancr nihil operare^^ tur,nifiipfa dilecho fimderiâtur mcordibus nofirisper ffimtumfittäum qui «latus efi nobiS,nec ipfa fides effet
DE CONFESSIONS. ni tnHobii^tuÃ-^icuic^i dem^drtirctur mtiifurdtn fidci. Vndc (jidan in epifiold.td Sixtum,aonfient,mquit, Augufi. bönAopcrdynifiiiU£ per fidcnny dileihonem fient, e^uidaltirumfneMroRuU'ui uirMn fruchim pdrit. Qiiodfcr^ixfidc opcremtepa-niKamus dutcenfis tiamui^ncmobomanopuf ne^it,id(^ non fui nAtu= f*^foii.fdci,ob (jUd di les daxpando, opem illites mqui KAtmntdwn impuM. in.,bcdtusclluircuinonimpu= pfählte tdiat dominus peantu. Non dum mirdculiloco,cp Par* rifenfcs ctnan hie am pueriliter errent, à ueriatt dU-em.utpote epeibus pdrum perffeSbi, ef Pdulma thcolo ÿd^e^ud'ex diametro pugndt cumfehold/baidntpMm omnid empendid ,omrtes uires ,omnm £a[em,om-nes feulâtes infumpfernnt, emo perdiderunt ex^ emplo tliiiis litmoroiffe Eudn^Uex muUerts ,qu£ tidt.»., oinnetn fulfbintian cxhdujldm, in mdims expended rdt, per ^uod amen uAletudinem fudm,ne antiüum cjuidem promenerdt.De huius fringe theologis Pdulus z.Tim.i, fondreuiditur,a,femperfintdifamtes, zy nunquMdd facntidm ueriatis peruenientes. Quemdimodum aut lolsunes er lAainbrcs rcfiterimt^ïofidtd crbire(i= ^mt utriadybomines corrupt mète,reprobi dra fdë, fed ultrd non prof dunt,tnfipientid enim ittorum meini Ãli^ crit omnibus, feut amp;nbsp;illorum fit.Et certe hdc het ru tbcolo^rü mppientid nampfletfit en turn pulte esf txeordtter Etan^Hum dumtuint, cz fdan oppnmut.
«1 DE ABSOLVTIONE.
^Miamp;iW nià ajÃ^s impofuiÃittt, fraie mcelH^rëtyhoc dixrc Lutherum. Noy fà UÅt no iuÃifrairi opcribM Mt confrfriombuf ,taii^ quibus debeatur luflifratio^fcd per fr dem luflifrari yC^uie frat nos uere poenitere, bene opf= rari^cy nonfräe.Cum enm operarefpias fr}la,feclu= frigrdtilt;i,pcaeitii inuenics,Qr cum dcprehcndis opera ex frdeprofrdfd,bonA houd dubie funt ex frdei merm, Crgratuim dei dono.
DE ABSOLVTIONE.
Abfolutto eft efFicax,no quia fit a quo cuncp tandem fiat,Ci ret fine non erret, fed quia creditur,
Confritatio condemnAtionis.
Au^Jh. Au^frinui and en hoe ^pituaM, frlfrut/nnplut cr ignordter quippia aÃerere cenfretur tn lohanné,traitai s.e^uo lom didt^ndeefr i)iAtantauirtus ai^^uXyUt ar* ïdem, pus ta^t,cr cor ablMt,niji fraéte uerbo,non eptia frt, mat.is, fed quia crcdioir.lté omelia.i.s.Q^ fr m main euageli aataj. flim qs indierit,fecurisfrt abeo,qdixit, tides tua te faluu frdt. Adh^c Pf.il,77. Police uobis uoaire patré in terris,dUiu eji,no ut mUereatr nomé honoris,fed ut farctur ne gratia dei qua à xterna ui ta rc^twramur, nA tur^.uclpoteflAtijUel fanëhtati honiis tribuerctur. Qui bus uerbis,luoe pakt clarius nihil defirendu ,uel nAtur^ uel pokfruti, uelfanchtatc cuiufuishoiMms,in quant fendntiam
BE ABSOLVTIONE. «»
fententidm ut pedibui ia (y animo defandit Kicrony^ Hier». mutapudM.atthAS.ïntelliÿtehiecinfipiëtcs inpopu pÃal.si, la,er puh aliquÃdo fapite.^bi de[acraituMK e^muf» notutUa hue pertinentia deteximuf. Qvaufiii patiemur uos pnintina uipcraru^ueriatis rationê erdeprauates er coÃaentes f Quisuosdocuit no obedircBuâ^Uoî
PropoÃtiones.
Crede fortiter te cHe abfolutS, êó abfo lutâ ucre cris,gcgd fit de tua cotritióe, Efto per impoUibile,^ confeHus nS fit contritus ,aut q? facerdos non feno, fed ioco abfoluat, fi tarne credat fe effe abfolutum,iienffïnie eft abfolutus, CondemnAtio ParriÃenÃum.
Hac tres propofitiones ad fenfum ferw ptoris funt falfæ,impiæ,ignoi anter,ec difformiter ad fanam facræ fenpturæ intelligentiam affertæ. Et in hoc quod dicitur a quocunep tandem fiat, erret, fine non erret, ÃC in co quod fubditur, non ferio fed I'oco abfoluat, funt piaiu aunum ofFenfiuç,facramenti pÅniten tiæ irriforiæjô^ confifiorum generaUS determinationibus contraria:.
CoiiÃiatiQ condcmtiAtioniiS.
H
u DE ABSOLVTIONE.
De bde propoÃtione 01 Ãuperiori titulo defaerdmen tis aUeptid dtti^n.propojüiiotK. Hic ucro cadem non laborant,Vetrui,Piiului,AuguÃmuf,Lutheriif.A£tA ti'jhtwur de Chrifro, m hune qui credit iujbÃaitur. Et j^^ ^^ nbsp;nbsp;ibi : Pide puriÃeans corda eorum.P.î ApoÃolut: Chria
fini cà Ãlcndor paterne glorié, Cf expreÃa ima^ fuhjhnti.e ciiHyd^nscp omniduerbo pountu Ãt£,pcr V.clr£ 1 Ã'^etipfum pur^tionem pcaMrum jidens cre.TeÃn tur ApoÃolm deumommdaffre uerbo potentiefute, non Ãaardotu dut miniÃri uerbo,anq exfe prolato,et perfe pur^tionem peantorum Ãetre, non habens rati» onem, loxtur ne number anÃerio faciat. SedÃÃufdpieti Ãt Cd Ãdes ut credatÃe uerbo potentiæ dei,non iocanti^ mniÃri pur(^ri,pur^tur, per quodÃAu puriÃantur ^Ãaix 42 t^^d^ÃdchuApÃeenimcÃquidclct miquitates. PxÃoa lo tantum uerbo Ãaludtio, non ex animo aut uoluntate homintt numÃratttis.üis omnibus adiun^te Ãyluam U* lain dedarationum qud udliiüÃime Ãud oommuniuit L» therut,de huiut propoÃmonti ueritate paÃim agent.
PropoÃitio quira,A\.L.
Quilibct facerdos debet abfoluerc a poena amp;nbsp;culpa, aut peccat.
CondemnAtio ParriÃenÃum.
Hæc propofitio ad fenfum fcribêcis, cft falfa,obferuationis 06 dodlnna? unt uerfahs ecckfie,in lus quæ concernât
DE ABSOLVTIONE. tiy facramentum pÅnitentiæ contraria »
Conluntio condantiAhonii,
}i£C propoÃitio proptered cji falÃiyi^d aptui Al.N. non eji demtrnnodd. E^itmi obÃerudtionis o' uniuerfd lu fckolæSMn£er Thonujiicie contrarid. QuodÃre üe intelligent menton dutorn fapientem, duadctouid hU uerbU uelit. An non hic lüe Luthero ÃuÃ'ra^tm: lioli prohibere beneÃare, Si uales, er ipfebeneÃc. Hum Ã. faterdos ( quod primoribut tantum dondtn ) ^^^^^' ^*-poteà abÃoluere ut d culpd,itA er d panA, er nonÃa at^c^uomodo charitat dei manet m Ulo tSicutÃeripturn cÃiQuiuideritfratremÃuumerc. AngrauioregtÃdt ^'l^quot;'^^â-tiorporii t^uà m anm^i In pducos hanc potefiatem db^ fôluendi d pand er culpd contrahitU,ut aliquid luatÃi inde prouemat ueÃrU crumenis, idq; nuHd fcriptur£ dutoriate^nullum cnim Ãaerx Ãcriptur£ locum dabitU, ubi peendru prapeautU pretentti, er ,prÃus dimiÃis debitor'll iudiaum 'm Pdp£ arbttriu reÃrri poÃit ) imi er contra chariatis r.;tionem,cum hlt;ec poteÃat toti Ec cleã,eromnibiiiÃmul chriÃdnUÃta dco colldtei,tit fitpra primo titulo deÃderdmetU docuimiu.Quarenot ebdemudtores ,qui nb efiis ÃraÃU 'mch.iriate,ÃcdÃhi tenebrarum, charitatis exerdtium aUjs preluditU ? De inde iuudret audirc^qud duthoritate häc fldtucrint diÃU mlitudmem poteÃdiU, ut hic reÃerudret cdÃut,quod iÃi Will luxrct, cum contrarium ÃanÃbis Ciprianm uc^ Ciprians
H d '
«« DE ABSOLVTIONE.
AA. x o.
Tifuw.i.
i.Ti?».â-Philip â¢*â¢
Ãt obfcfM,n,(luifcriben! confratri fuo Cornelio Pap^^ (pi^iola.s.'Vultttt tmufijmfe^ panitedtinfMdioccfi^ ^M fw Mf.Ndm ca ftAtutum fn omnibtu nobK,z^ æquti jüp(tricerdciujin,Ht uniufeuiupli atulfdillicdudidtw u bi eji er men ddm^um, er ÃngdHi pd^nbui portia ^regu Ãt dÃcripa, epiAm rc^t Miuf^uif:^ er oubtr^ net,rdtionemfui dihis domino rcddituruf,oportit utic^ eos,qitibus pr^Ãumu«, non arcumcurÃdre,nec epiÃcos porum concordum cohierentcm,ÃMÃubdold erÃUdd temeriatt cotlidere.Scd d^re iüic cnuÃÃdin fudm,ubi er dcniÃdtores hdbere,zy- teÃts Ãui crmmn poÃmtjLoqui tur enm bic dehn, qui in Affria peanuerunt ,erdd Komduum PontiÃeem cocurrebdnt. Ex quo putei uÃM prmitiute EcclcÃu de Hindis er Ãoluendii peantoris. buf.üe (J; quiequà Ãeripiurd tribuit cpiÃoopii, quod ipt Ãwn Ãdcerdotihut non dctulerit, cum idem Ãt cpiÃcopiti et preÃyttr.ndm ApoÃDluf,ut Euas dit.i. ap.mÃn EpbeÃum nucqs,davrÃuit preÃyteros EccleÃ^^qui et *rico pr£dpityUt oppiddtm epiÃcopos conftitudt, quos nunc epiÃcopos,nunc preÃyteros uoat. Eluüos dUos, Ut pdtet.t. dd Tmoth£um.}.lt;y dd PhilippenÃes.i.na Ãxns in EccleÃd dei mimÃros,qudm epiÃcoposÃcu pre* Ãbyteros, er didconos, ubi inÃnudt omnes in domo dei clerioos,dut epiÃcoporum dut didconorum Ãinfhones perdure, Con^rmdtur hoc etidm per Hieronymum» quod omnes preÃyteriÃunt epiÃcopi, c£Kri dutem did*
DE ABSOLVTIONE. mt
coni,(luire tf purrochi fuM epifcopi^erà clui ulij funt prcÃytmyiUi ucri funt epiÃa)pi,reü(lui ucro numfiri, funt didmm.QucmAdmoduM uetm lex,pontifies hd= huit AdronemtClus'ii filios leuitdf, cz minijiros c^tts ros.ltAC[i cum omnnÃPdulo afferente') preffyter fit epi fa)put,Gr deUn(iuentes omneSyiuxa Qipriani pracept tant in delich loa),eiut'lt;ij pr£Ãde abfolui debent, con^ ffiluitur nullumÃaerit initiatum, alium in dbfoluüonis prtero^tiMpr^aeUere.Pduluilt;elt;lui.les habereuoluit i.Cort4. fdxrdotes cum didt:Sie nos £ filmet homo, ut minifiros Chrifii, amp;nbsp;diffenfidtores myfieriorum dei : eptippe cui non erat obfcurum, non defituros, ([ui plus aUepild de Paulofentirent,(iuod non haberet cum alijs commune» Diät er^ omnes habendos ut minifiros (^ diffenfiam^ tes ex £iiuo, non ut nouarum rerum condicores, epidre allo lom uctidt finis^ne m clcro dominarentur. An non dominAntur in clcro, tpii fiuam adminifirationem aid» ns effirunt, aliorum humi deprimunt, idep mero ffi» ridt tyrannico er ambidonis i Deinde Paulus,cpii uern e^t(Jicpiis alius) pontifieem, confitetur, Corinthais fie non dommari infiJei nomine,fied adiumremfiolum effe ^dij,^fide fh.rcnt.Ciui er alibi: Non nofiipfios prie3 t^or 4. di(amus{in(iuit)fied Cbrifium leüim, nos dutimficruos Uefiros propdr Irfium. Pceefie fierui nominelcphe anti ttiri efi hu'militds)dignAtur,a cuius exempla tintum di fibuitnofiri perfionodi Bpificopi, quantum ab orientet
H t
«8 ' DE SATISFACTIONS.
t)códcns,lt;lui dum[u£ potcflut^s, cy mmmjÃe lectio* nis pomtrid Idtius extmdunt,fcfe prtdicuntyno ut Pdu lus ChriÃum dommum,^^ hune crudÃxunt,
DE SATISFACTIONE.
Peccata deus,amp; femp^ôf gratis remits tit,atqj côdonat,mhil a nobis iniiicé rc quires, tp ut in pofterû bene uiuamus» CondcmttAtio ParriÃenÃtvm.
Hæepropofitio eftafententia fando# rum doctorum aliéna, fideles,uana Si. ftulta cónfidcntia,a débita fatisfaAiOiS ne pro peccatis,retrahens ÃC hæretica, ConÃitAtio condemnAtionis.
pfdÃM^i t Komd.i. Vjalm.if. AuguÃin
lohM. S.
Didt ProphetA:Pro nihilo faluos Ãdes iUos,Gratis iuÃiÃcumur fecundum Paulum. Bonorum noÃrorum non e^t dominus,Dauid teÃt.AuguÃinws iw apitefa* ttsfrfiionis:SatisÃtfho,induit,panitmtiie, cà peaum» rum auffas exddere,zy de Återo cis adità non induit ffrc.Plac und eÃfatisÃ^ho,cpu.m er ChriÃus exe^t utÃÃiott amplius non peaemus,di(ens adultertciVade, amp;nbsp;amplius noli peaarc, cruatm arms morUÃandiC ei imponens.Qui er^ amplius non peaut,exddit auÃas pcatncorum,crucem poà ChriÃum baiulans, propriac^ membramortiÃans, er proinde fatisÃdt. Quidhic pojÃunt indul^ntitc f ^uid oblationes i efuid pecunia t
DE SATISFACTIONE. ug
lt;]nià dUd ducupia pecunidrid in EcclcÃd Ãec^umtdH f Si non poÃunt niujjM peantorum exadcreji non pop funt atmem mortiÃare, à non poffudU Mgm(ntîigrd= tiæ ddre ? NiÃ,m(iuit dominé,conuerÃÃeritis er eÃi LUCKAS ödmini Ãicut pdrimli, non mtrdbitis m regnum calo-ru/m.J^um mdul^ntij; PdpiÃiete^num pecuniold poÃ= funt hominum mrdd ndturdliar eldtd infleütre ? DU Hicrony, uns Hieronymus M.atth.i6.dehdcmemordt ÃtisÃcht one. Qui depomt uettremhominem cum dfhbus fias, dcne^tÃeinetipfum,dia:ns:'Viuo idm non e^, uiidt ue ro m me ChriflM,aîlit'c[i crueemÃunm^er mundo cru* aÃ^tur. Qui dutem mundo crudÃxus eÃ, hicÃecptitiir dominum cruaÃxum. Hxc,ineptAm:,eà ÃntsÃäio Euà fflia,expolidtio ueteris hominis,er mortiÃaitio tnem= brorum cpi^e Ãunt Ãiper terrdm.Q^dm pdÃm iniunxit Sdludtor:Vdde dmplius nolipcca.re.lüe non peantdm LuCte,r, pliiis er non efÃatur reprobus, ejui corpus Ãtum redU ^t (puntum poteà in feruitutem. ludiat his Icckr, dn no menddeijs mpudcntiÃimis^mendaxs, ApoÃoli hie propoÃitionem menddattr dÃcram, er doihrum fins tentijs dduerÃ-im mensidntur, I ntered dutem Ãteor longo alidm eÃe rutionem de criminum panitentid er Ãnis^ fiiHione ,dec[uAP.ccleÃdcjuAndo leÃonem daepit er oÃinÃd eÃ, publiceÃtum iudidum mterponit, indicent ÃdtisÃfhonem pubUam ergrditiorem,ut mnoteÃait om nibus uere pamterc, epti prompto animo ÃuÃdpidist
tx« DE SATISFACTIONE.
^«ic^wâj Bccleftit decreuerit. Aut ft forte pertituan re peril fierint, adbuc amë ermmibut alia deberetur poe mtentidfid^i ne mdU à impune lt;ju£uis duÃrant, graut Mî er atroduf l.edant.£t nuÃM nobifeum aff ns eccle= fia admittit ut Ãaaerdoti ea confteamur, qute aliÅjui toti eccleã front dctt^nda,ubi Ufa eà ecclefta. Item t« primitiua ecclefta abfolutio poferior erat fatisféhone, Kifkria ut indiat hiforia tripartite ^ de quo ladutfupra. idqi tripardO, ideo,utopereoeffanie jmagis mfideernouitete uiu exercerentur. At nune peruerfe peemMes abfoluuntur ante fatisfèilionem impletam^quo fit, ut ma^s follidti Jvit de implenda fatisfitchone quie durât, quam de Ån^ tritione ,quam tranfiffe inter confitendum credunt. Eà iaq; optima pcenitencia noua uite. Sicuti ait Augufii^ nusmEnchiridion, atp.n. Dekt h^c oratio mimma ^quotidiana peauta ,delet Grilla à quibus ui» fidelU un fixlerate fffli ,fed poenitendo in melius conmutatd defimdit. Ad quam panitentiam apofiolicum iÃud or-CoU.f. ^num nos creberrime hora,tur,IAortifiate,inquienSt Ronu.». membra uefira, qult;e fuut fuper terram. Et ^iritufitëbi Ephe fa. arnis mortifiaite.Renouamini in nouiate fenfus ueftré. Galat.a. Curam atmis nonfidatis indefyderijs,Crudfig;ntet '^om.is, amemewm uitijs Greoncupifcemijs.Qu£ omniaeo tendunt afiidue ^e poenitendum, quia peaatum fimi* tis afiidue mout'tur,^^ noua defyderia profirt,ceu ffi» CaU.f, naaettribulostmamaledtÃd.iUaerofempereocupt
DE SATISFACTIONE. ut
fit di uerfiK ^iritu, cr j^iritiu item aduerfm amern. PropoÃtio fecuttda.
Sententie eft Apoftoli,pÅnam, 2C euh pam fimul finiri,
Condantutio PdrriÃenÃmm.
Hæc propofitio cftinPauIum cornu« mehofa^ÃL falfa,ac impia,ô^ m fpiritu faniftum plafphcma»
ConÃtatio condantiAtionii,
Qÿpd bjeefententM non eà in Paulum contumeli^ ofa,aicronymM inihiÃdemÃät,ad Kufiieum in hæc Ufrbti,dims : Conuertimini er redite ab inieluMtibut ueÃrii domus lÃrael,cr non crunt uobis in tormentum implantes, proijäte miquiatts ucütm, quibus impie e^ Ãis aduerÃis me,(^ Ãate uobis car nouum. Et ^iwx rc moriemim domus ïfrael Æ No/o enirn mortem pean» torts,mà ut conueratur à uiafiu, mala. Et uidetur una feiiteMiaPzechielis,ai.iS. Cum conuerÃÃerimustdf iniquintibus ueÃris.P.t Kieronymusilüon crunt nobis in tormeMum impicates, eptomodo erg) Ãma culpa nonÃnieturpana f ld (pioc^ eÃe ueru,patet exemptas titer apud lM(am,de Ãlto prodi^,clui poà abfeaniÃi-mam uitim,nihil panarum pertuht-VeÃer cjftoep Ger» fon,hanc eandem affirmât Lutheri propoÃtionem,Ãn tiens ,5, in iuÃiÃatione impij naturiliter prius gratia me ÃindiM,(iu^m culpa dimtatur, er j prius reatus die H t
Hicrony.
EZecAt. aicronyn
Lueæ.f, Gcrfoit
ut DE SATISFACTIONE.
mittHur^^luÃm culpa dimittitur. Rdto pfmijC^uianon UDÃitur priiu,tio,nià conÃitutione habitus.Secundi ratio c^uia lex non muh^t ,mlipr£uariationem,prxiu.rini^ tione i^tur celante,a:ffubit or muliti. Poà er^ cub* pom dimiÃam,nullis reÃamp;t r cat us. Keatm enm culpa feu pr^uariaitionem hiÃet pro amffa toali.la.c[- poena, cum fuo peaam remiÃo remittitur .nee^i uüus prorfus à peanto immunis obliquer ad poenAm. At epiod purgi,* tio mdiatur,cà propter gratiam impcrjichm, cum qua. uenialia quidam rema,nent. Et feut iUa non ad mortem funt,fc illorum poena, fola temporalis eÃ. De mor tiÃaitiotu op er um carnts , qiwm iu^ter tenemur m cor* porc noÃro Ãrre, quid dumdum fit ,fatis eà déclara* tu,naan de ca poena, non loquitur hoc axioma, fed prx tendit earn poenam, quam décrétales papiÃie^ referuât ut inde nundmentur mdul^ntijs er alijs opcrum re^ miÃionibus,qu£ funtmeræ mpoÃir^ papiflicæ. op» tabilius cà enim per crua:m,per affiilhones, per mor* tem deniqi airnis noÃr£fcqui cruafxum dominum,co pati ar cotnuniairc ChriÃi paÃionibus, er eu ChriÃo mortuo tandem in gloria rcfur^re,quà m deUatule hic m arne uiuere cum noxia erfuiforia remiÃione ope* rum predpitanter delabi in mÃma.
PropoÃtio tertia er quarto,.
Deinduftria damnat Propheta fenten tiam probantium fauffadionê dicens.
DE SATISFY CTIONE; »i»
Quoniam fi uoluifles facrificfum de# diffem,holocauftis non deledlaberis. Irridet Prop beta Micheas cos, qui per opera fanfraccre uolunt»
CondannAtio ParriÃenpum.
Prima hamm propofirionü,efi: in Pro# phetam ,SecundainMicheam contu# mcliofa, SC omnes falfæ, impiæ, 2lt; in fpiritum fandlum blafphemæ,
Conpatio condemnAtionh.
Bene habet cauÃa Lutheri, Oâ^ieferio triumph at, j CHW Prophete Cf Hicbea ucriatli preemtubui 'm digits acapiaturtnodts.Obpero uos Parripanos,pdi» gnam de uobts haberi mdtii ieflimAtionem,do«te cewu meUarn Prophetic maam.Quidpdliuf,quam quorum civnqi turn dlÃn,turn pita nap)Pupendere,(^ prtiter (ulu/mmari { V erbi diumi proÃjÃores, nip uerbum dei adÃrät propbanAtores iure optima arnfendiÃu^t. Vo$ pr£pofkrum quendam Silenum ex primitiv, dum pris Ãgt;edoÃ,cr magruÃea qu£dam poUicentes, intus tarnen er ridiculam perptnAm exhibetis, er ignobili uul^ perponAti,mAle imponitis. Paruuli panem pet'mus er non eà qui porri^t. B^ni (^ pauperes ( ppaitts ait ) q«^«rtt aquas,er nonPum,lingua eorumpiti exaruit Sei addituriB^ dns exaudiam cos, deus ïprael non de relmqua eos.CiÃtrnas pbi eÃpoderunt penfentiterq^imo
Tren-A.
Bpai£si,
«⦠DE SATISFACTIONS.
AnfoaUd theolo^jiri,non tulentcs contmere ac^UM, ^uo fit,ut cum ucrbtmi dei approxmat cu Adamo er HeuA propriee nudiatis ,non tufcij habrM arcumffU dunt ,er in lucent protUrc detrcétent. Him ficiunt er affumuntÃbi perizonuca ex Ãculnea frondibiu, hoc efl,humiiM,nt,ffntilida)n,nu^tDriumÃapientidnt,(ÿii3 bin uerenda promptuli conte gmt. Scd co nunc uentum eà dei nuÃiciji^ut quAtuumcunej^ arui reÃeiient, uel calum mmii territrnt,nihil d^M,nià uerbi dei preÃdi um ddÃrdnt.üonhoc uos doxtpietdtchriÃiand,ut proximum tenure ddeo contumclid dfÃactn.Qum er concordidin cudduerfdrijs ÃcripturM udduccntibin pru» Kdtt.f, oeptum hdbentm 'm Eudn^ho: EÃo conÃentiens dduer^ Ãdrio tito,ne Ãrte trdddt d iudid , er iudex tormri, nee exibis donee reddidern nouiÃimum cpiddrantcm. Scria pturduobif ubic^ eà 'in'miai er dduerÃd, cum cpiA,non conÃ:nfitis,nelt;^ dextenn aniungere oontendun.
PropoÃtio epuna.
Virtute clauium ladant quidam folui pÅnas,per diuinam iufticiam requifi# tas,quodno credo u crû,nee probatur.
CondemnAtio PdrriÃenÃum.
Hacc proprfino qua ncgat uirtute, da# uturn poenas per diuinam iuftitiam re^ quifius folui, eft falfa, fcandalofa,po^
DE SATISFACTIONE. »»f teftati clauiQderoganua,et in hocqgt;di cit,qgt; no credo uerû, nec ^babitur, cft animi temerarq ïdicatiua ÃC arrogans.
Confitatio condemnAtionis.
QHrmdetKmiÃt,uerbiideiloquitur,^Ãomniihos pfal. «y. w mendtix,ÃoliK dem uerax,lt;iuonidm er^ PdrriÃdni ex proprijs laqieuntur, mendadum loquuMur^z^ non uidemur 4 domino mÃi. Proinde nec um ut noat Au Au^Ãn ^iÃmus Pfdl.ios. m prmdpio,P.t lob. Vos^briato= lob.st. res mendacij e^culmres peruerforum dogmAtum, uti= nAm tmacretis utputurcmini c^c fapientes. lob beatut [w uidetur de uobis expoÃulare. Uunejuid deus indi^t ueÃro mtndMo,ut pro iüo lo(juAmim dolos ^Nunejuid Ãaem eins dcapitis,^^ pro deo iudiaire nitimini i Aut pldcebit ei quem aldre nihil poteà ,dut dedpictur ut ho^ mo frdudulcimjs ueÃrn 11 pfe uos dr^iet^no uobis dut clduibm deus omne deditiudidu/m ,fedfilio,utomnes iohdn.f» honoriÃant ÃUum. ipÃe eà qui conÃitutus eü à deo iu^ dex uiuorum zj-nuirtuorum.Qjiïm Ãultum eÃ,pcend( queexiuÃtaddiumd nosmAnent cloues aÃirepoÃct qudÃipfe omne iutÃdum lt;^ fe totum 'm cloues transÃt= difÃet.Sed mplctum uidetur iüudbeotilob: Hobundot ^0^-^*-tdbernAculd predonum yO-dudd^r prouoamt deum, cum ipfeomnio dederit m mAnut eorum. Quod on in huim Ãeculi theolo^s mmpent (^ ^numum mÃ^t non oudeo iudicarctnoc edeotVerbu domini elouis eÃt
ix« DE SATISF ACTIONE.
q«lt; cïaudit,cr nono dpmt,dpmt,cr nemo cldudit, T:[m£ 1 x (pM.m fromiffdm hdbemw dpud Efuam: Et ddbo cldué Hftrlt;e.i. domut Idmblup humerti dus, cz dpcrict er non mt (^ui cldudet.Et Hebrit i. Parans omnid uerbo uirtutis , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fu£,pur^tionem peancorwmjiaens. Apofolus hoc lo
co ejl lilfM,fanddlo[ns, potefbui clduiu impie dero^ bMis,lt;^ didt deum pur^tionem peanrnrum. liarejfu^ uirtutis uerbo. Si probdri poteÃ: uerum quod Lutherut hic poÃibilc tte^t,ciaâ no probdtis dntei^ ebdemnetts { quot;Vos idculu temeriatis cz erro^ntu in Lutherum tor quetn^quod no miund m uos Ãierit retoreptendu, qian do Ãne uerbo cunätt coucUitts er dildnidre cotenditis, ^^refirouas ddultimdin propoÃtionemhuiustituli, PropoÃtio Ãexa.A\.L.
Commentum ÃC futile caiiillum eft dû cere quod dicût quidam, quia facerdos ignorât menfuram contritionis abfob ucndi, ideoep forte non impunit tanta fatiftaetfonem,quanta diuina iufticia requirit, quod proptcra necefte fit dû uinæ iuftitiæ fatiftïerijUel proprio opc re,uel indulgenties»
CondemnAtio PdrriÃenÃiim,
Hæç propofitio cft fal(a,ritui Ecclcfix SiC eius dodrinx aduâ¬rfa,amp;^ poenitenti
DE SATISFAC TIONE. 117
alibus fatifFadionibus cncmatiua.
Confiiatio condannAtionis.
Impcrito honune lùhU quicc[uAin miuÃM cjl ( (^uod nit Comicui) q«i mà quad ipÃcÃat, nihil rcihm pu^ Conucuf. M. Prudentim uero pcritiÃimuf Paulumion audeo in ([uit, aliquid /oqwi, quad per me non e^Ãdät ChriÃm. ^tapud pÃAiom: Populo ijk labijs er oreÃiogloriÃ= Pfai.is. (At meteor dutem eimdong^cà à me^ertimuerunt me, M-ditai,, mdnddto hominum er doârmii.Quonidmcr^dÃ'erlt;^ tioLutheridnA nuUii reÃüitur fcripturis , nihil apud nos momenti habet ipÃd mndemndtio. Solus Ãi^uidem ChriÃus eà audiendus, nee dockribus^nee fan^a ecs deÃe ritid cpiiccpidm eà deÃrendum ,Ãnon conÃentidt eu dei uerbo^quodhabemui drehetypo, d quo cuiuÃq^ rei QhriÃiane iudidum petendam uenit. Quem in nw= dum Cipridniu li.a. cpiÃDldram,epiÃe)ld.}. didt:^on Ciprid. eà Ãdur chdriÃime, ^ aliquis teÃnutÃequendam eÃe quor un dam conÃuetudmem : QUjeredum enmeÃjpà quem Ãnt Ãecud, Et quod ChriÃus debeatfolus dudiri, Pater de cceloeonteÃdturdicens: nie eÃÃlius meusdi= M.att.j, ledus,in quo beneÃenÃ,ipfum audite. Sic axdt domd er.er. nui phiriÃeorum nimisfedulam humandrum tradition nu obÃerMtionem.in uanum me colunt doclrmtict pr£ â^'' eeptis hominum-PJ addif.Bene irritum ÃdÃis pr£cep= tuut, 17, tumdei ,uttraditioncm ueÃram feruetis. QupÃt,ut tra^GiueÃrauerbd non pim nos pevnoucant^quan
tx« DE SATISFACTIONE.
tx pclui redditum Ãil^r. IDocete nos uerba do mi ni, c^ audimus,gratidm h^bituri, qum cz relaturi pr^diatia tubus ueÃris^d ^uod uefiræ projiÃionss,Qr chriÃiAn^ charimtis mAxie rnttreà y^pptcrea er^ hoc humanu et fitile ejl aiuiüü, quad jinc ucrbo,fine ratione ufferitut. Propoftdo feptimA.
PÅna,qua deus uult peccatS punirc, non poteft aufferri per hominem uel Papam,
CondemnAtio Purripenpum.
Hec propofitio eft authoritati ccclefiç a Chrifto conccflac, impie, amp;nbsp;fchifmaÿ ticc cotraueniens,SC fapiens hxrefim. Conptatio mndcmtu,tiouis.
H^epropopdo no omnino diÃidet à fuperiori epur tr propoptione huius tituU, CZ non répugnât iMnippt ^^.r^ Utensp4cris.ült;imm Ubro Regumuidcre licet,Sdgt;nuelt;= *' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lent non poùùffe Aupirre SuuU poerum à domino impo
ptim,cum diat dominiis-.Vpquequo tu luges Saul, cum e^ proieÅrim eum Æ Item dUo loco teÃutur Ãeriptura t Hdthdn non potuiÃe depreari pandm^t^uæ Duuidi int Vdenny* penderet. Accedit cj- Hieronymi ailculus,ptp uerbdt Tu es Petrus, Vbi diät : lAulti hic Epipopi cy peer* dotes non intelURittes iÃum locum, dliquid phi de phdriãorum dÃpmunt Ãuperdlio, ut uel damnent in* wixnkiiUclÃolunewxioi urbitrentur.Cum dutem etpui
DE SATISFACTIONE. «a
apud deumnonÃeiitentiafiixrdotiim,Ãed reorum UM c^uæratur , prout m ueteri le^, de leproÃs fenbitur. i)iinielii.4-. idem Hieronymus Ãc Ãriptim reliepiit. Utero, Daniel prafaus Ãturorum de Ãciwentia dei dubiat, rem temerariam Ãciunt, qui audaäer pcantoribin Ws dul^ntiampoîlixntur. Auditis hoc tmierarij iudices^ Cyprianus lib.de lapÃs. Nec remittere out donare m^ Cypria, dul^ntia Ãm Ãenms poteÃ, quod in dominum deliéh grouiare commiÃum eà ,nc adhuc lapÃ) er hoc accédai ad crimen,à neÃaat eÃe pradiäum.Malediäus qui po Hierc. 17 nit Ãem in homine.Quam Ãolidc hic Cyprianus ar^i^ mentatur pro ruthero.Sapiens aLutheri Ãententiano diÃidet cum ait,De propiciato pcau,co,noli eÃeÃne me tu,Aniüe contra diatÃacris Uteris,erÃan^iis doékri^ 'Eccls.f, bus,(pà tot Ãeripturas Ãtios habet patronosf Pixts iüa, pandore (quad Ãbulantur poé tie') in Ãede quidem lon^ gte pulchcrrima,hoc ë,thcolo^a ucÃraÃcholaÃat,car ncis quorueuqi oculis aruÃÃatam philoÃophico Ãm Ãub ijdens Ãdem,erÃiiamquaÃi ucnditans Ãontem ,u'nde hereÃeos guÃum exdpitis, miÃere minus uobis iUudit, fednoua Ãupiditatc Ãt,ut cum Ppimetheo nec poà ac^ aptum toties malum,quod occecatiper zelotipiam m hanctheolo^amnon aduertitis, nihil Ãlidus tandem fapiatis,cumçy Quitus accepto malo Ãaperc priediÅ=i tur Mil^. epuodà hec propoÃitio h.ereÃm Ãapitquod didtis,guà Ã' Ã^ quot;:m,Ãapidumreddiicquo
«JO DE SACRAMENTIS IN GENERE.
CZ twj erroran rnttUi^mus. il£retia enim elfe nolu» tiuis,errare polfumui.
Huic materiae anneditur vna jjpo^ fitio de Sacramentis in genere. Hærctica fentetia eft qua factaméta no uæ legis gratiâ iuftificantê dare dicunj tur illis qui nô ponSt obieem, eu fit im potTibile facramentû côferri,nifi iâ cre dentibus èC digius,
CondemnAtio PctrriÃcnÃti,m.
Hæc propofirioeft falfa, temeraria ÃC praefumptuofe adert a,
Confuatio eondemnAtionis.
Q«0(i Ãaerdmentd noux le^s non conférant gratis AmiulhÃ(Antem,niÃÃdelibM iam ez dignis per fident Tro.u. cidre pronunadt Apofioltif,ciw mAnduat er bibit m digne, iudidum Ãbi mAnducut z^bibit. inÃdclis non poteà digne mAnduare, conclude lechr. Subfumptum AuguJh. fbdt Au^Ãinuiin lohinétradOi.o QuidcÃhoc,in* qiii[,Bdp^fmA hdbeo ,chdriMnn no hdbco,dliud ^ fd= Idem, cramentu hdbeo,chdrit3.tcm no hdbeo,Et mÃd,Sicha* rdéitrem nnpamrn tui hdbeMfccuna mlitM.Si extra hdbedi,no i fol'dm nbi dd militidmnon prodeà chord*. Au^Ãi. ilerille,fcdpro deÃrmre punieris. £t fubneiht,Sidt* äs,hdbeo fdcrdincntum^uerum dias,Sdcrdinentu diui»
DE ACCEDENTIBVS. m
nu ejl,hohes baptifmA,e^ cofiteor.Sed ^d didt Apofig Aumfh, lui Sifaero oi(iÃdcrlt;imëa,crhdbuero omiü^pphetü^ i.Conj. Cr Qmnëfidé,chdriMë dût no hobed,nihil fum. Idlfus
Cr temerdrius cr pricfumptuofus coumà tur Au^Ãi.à tierûejl uc^rû iudidû^ijdâ ntihi no Ãt umÃmik.
DE ACCEDENTIBVS AD EVCHA* rifidtn. PropoÃtio primA.
Magnus amp;C gnidofus error eft, fi quis accédât adfacramentS cuchanftiæ,ca nixus fiducia,qj cofeftus eft, qgt; no fibi côfcius mortahs perï, q? oratiôes, amp;: p# paratona fua præmifent, oés hq ludict um fibi maducant SC bibûc
CondemnAtio PdrriÃenÃum.
Hæc ^pofitio cftimpia, a débita facra menti fufcipiêdi,præparatioe maxime retra(ftiua,ad defperationem induces, amp;C dodnnæ Pauli cotraria, nec fideles ca nixi fiducia, fecludunt diuinam mi# fericordiam.
ConÃitstio condemnAtionis.
P-Ãer'^ hiecmultis modis t^xondd. QuiconÃdit Pro,z9. i/n arde fuo,Quitus eÃ. Pt illd Hieremiie. Mdlediüus Hicrc.ir ^i point Ã^cm [Min m homine.Pt Popo naÃer M.oder Adridnut
I i pOpA. 6,
1)1
DE ACCEDENTIBVÃ.
nus nonnihil fuffragij tuthero adfirt ti tula, de fderdme to dtxns:Non jme vugtid ktturiate^O' damudbiU cld* tione agt;unu,,lt;^uis mnititur ,pprijs nuritis, dut priepdrdti amper mnleÃionem orid or cordis compunchione .dut dlids an^ ex eis dignus fit uenerdbile [derdmeutum eu chanÃitÃumere.Sivnt enim meria noÃrd ç^ præpdru tio ueluù bdculus drundineus.cui dum quis intiixus Ãte j;p,tf4. rit.confrin^tur, er pÃrdt mdnum mmtentis, er an^ ftutnus }nenÃrudt£ omnesiuÃiti^ noÃrie. Veruh^c eti dm mhil fupe ueftro pdldm ÃÃgt;icor, ^ an[ultis ueftriS Kiero. repug^nt.QUireiuxtAconÃliüilieronymi inEfdrd.
Sdtius eÃÃet à ÃflidioÃs dbum no in^rcremas.er coru uwremus[uperalium,qui iudiarc amum de dlijs.ipà nihil pr£cldre nouerunt Ãmc.
FropoÃtio Secundd.
Probatïo qua homo perâ fua difcutiC atep p5derat,nó puncpniTi ad infenfa# tos amp;nbsp;craffos facramenâ cotemptores» Condemndtio FdrriÃenÃum.
Hxc Jppofitiocft temerane ÃC arrogan ter aucrta,inipia,amp; fcandalofa» ConÃitdtio condemnAtioms.
Superiusubide contritione er conÃÃione e^mtlft ^^^JH. hdnepropoÃitionemÃsriptis expoÃuimus per AuguÃn ^Ã^l-SQ. niim.PÃdl.7.ibi.E.tÃ'iritu.mÃdndiiimtuum.neduÃinf
AD EVCHARISTIAM. tn
« w. Et per Hieronymum,Prouer.ie. Vere ptinetad uien. inlenfdtos,cr crdjjbs^facrdmenli contempmres,probat bo iüd,ciu£ cft exec antmn,o- non cxfide,(in£ cjiu ni bil dcoplaxrcpoajl Sedhodieantum huiuÃnodi por tentis dodvrumy^scà profité libidmc quidun autdû nArc,dutprobdre.}nfenfdti fnnt çy craÃi ,lud£iiÃt tniUimi,qui mdgii ÃmeraiÃde:^ extom probadoneÃs runtur dd [acramentum euchdriÃi£ [dmendum,(iudtn Ãdei 'm ChriÃumdrdore er exerdtio.Quos pulchre I« dxh compdrans ChryÃiSi.m o pc imperÃJh.Omms in ChryÃo. quit ÃesÃdlutii apud\udeos in operibui erat, non inà de,Ãicut diät ApoÃolm dcillis,z^ dc^ntibui^Quoni dm Rittes,qu£ non feitabanturiuÃitiam,in lc^siufli= B.0TM,.9t bam peruenerunt,quidn6 ex opcribui,Ãcd exÃde. Co tra iÃrael Ã^hndo iuÃitiam,âm lege iuftiti£ non perue^ mt^quid non exÃde,fed ex operibtu. Primd autiin ius fiitid eÃ,cognofare deum patrem er ChriÃum ciu^,no uiÃimd dutem cà Ãarc bona. Sicut cy dem cum dixif= ^ohdn.St fctquibufdamlud^iSyOpanuni abumqui noptrit,fed ^ipmAnet,intirrogätibus cis ,quidÃacmus,utotere »nur Opus dei,rcÃgt;odit,Ploce opusdei,ut credatisin rum,que miÃt iÃc.illi dutem ludeÃut noÃri.M..)oput ieinegli^ntcs,fcmp dd diabolu trdnÃbant,cy dc ope^ ribus iuÃiti£requirebät.Proptered dei dgmtione pdide runt,er Opa iuÃitio nunq implcucrüt,quid uirtus fut» *bd£ iuÃiii£,agnidiQ dei eÃ.il£ciUc.
1 i
DE CERTITVDINE CHARITATIS.
habit,e. PropoÃtio fviiM.
Peffîme docét theologi,quado dicunt nos nefcire,quado fimus in charitate,
CondemnAtio PttrriÃimÃwin.
Hæc ^pofitio intelligendo nos nefciïe cerdtudie ftdci,de qua loqtur, fenbes» eft falfa,facris doflonbus diflonaÃL^ fa næ mteUtgennæ fenpturæ.
ConÃiatio amdemnAtionif. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
PLme vnÃdelcs [uni ParriÃenÃes theolo^ CTquot; lt;tw» nbsp;nbsp;nbsp;\
Ronw.s.
mAles,non perdpientes en qu^fumt ÃiiritM,nam ^uod P^ulut didt,\pÃe fj^iritus,tcfti)nonium reddit fj^iritui no Ãro quod ÃumiK Ãlij dei. Promde non mirum uideatur ÃtumpucrilinrÃibmdc ddirent o meptiant mucria tMK ftimiiliim alÅm impmg:ntes qui fpiritum non btt bentrecla ÃbiÃugffrentem. Noww« proÃfh Oquot; prie» po^um ParriÃunorum Ãudium qui de j^iritm fandi teÃimonio difÃà o* neÃeij ,uolunt nobisÃuA Ãomnid pro ordeuhs obtrudere. Putile eÃ, udnum cÃ,Ãdidum eft, quiequid diÃntore Ãiritu non eddtur. Vdlednt hi udni menddoes er mÃdelcs condemnAtores. Hoc nuila 'm» Ãdeliorcs ^ nobis perÃudÃum hdberi uelmt,dpud Ãe om nem drehdnArum rerum cognitionem qudà Ãepultdm U ttre^ewm quà lon^Ãime dbÃnt,tiim ab ipÃs ÃribM per quai mdiMnx Ãcripturlt;e aditapatet mgrcÃÃM,ncmpe
DE CERTITVDINE CHARITATIS. tK
ÃÃdc. Credidi, inc^uit, propter c[uod er- locutuf fum, Vfal. nr. lios credmoi propter c[uod er loquimur. Niji crédit dcritu )wn intelh^tes. Apo^lui aliam de j^intufMcio i. Cor. . fidem habitit, er doxt Corrnthios,lt;jucm aaeperrnt^t nf«iw,^wlt;elt;j; ÅntuftTà dona iÃe j^mtM.'i^os ,enquiss, nonf^iritumhuiuttnundi aceepimnf,f'ed I^iritwm^ui rx deo cji^ut(dämm c^ux a deo don^n funt tiobu Sic in alio loco ubi resuri^bdt iâ^TMim dixbat^Vua dm i.Cor.t. temlt;^cre^Kiritum dei häbeäin.QUodetiamÃde in= « .Cor.r. tcüi^c poffwmus,Chrijiivm m nobes effe.Augu f.m U AuguÃi, bro de cogmtione ucrx uit£ m hxc uerb.t dperit. dud* MS deus in omnibus credturis e(Jentidliter menere cre^ ddtur,propric amen deus in caîis ucl in iujits habiare prxdiatur^cpiidipÃper inhabiaUonem dus fentiunt, er dum m omnibus rebus adeffe (onfpiaut,(iué Ãbi mi turne ade(fe cognofcunt, epeiterrenA, diligunt. Vt(èrte hiternuferi PdmÃenfes ^cjui arnAÃes cwm Ãnt non mà craÃis oculis,(()iritum dominé contuédum opindntur.
EtitemAuguÃepi(ioldddPautmum.ee2,.decldrdt,ciuo AugulK. pdfh Ãdem eptiÃ^ium uidere potent in änina proprid.
Annefaluitoriepeidem creditisiVos Autem,inquit,co= lohÃ.xs-^ gnofxtis eum,ciuid apud uos mAnebit,er in uobis crit.
AnnonPauloftüefatis,lt;^templumdeieÃis erÃgt;iritus x.Cor.f» dei habiat i« uobtst Pt prophétie eptobesde fecuria= tegloridnturf Vt äpud CfeMn:Dormire Ãdam eosÃ* ofee.t, iudedittr.EtiliertmiitsAndiebusiUis ÃdluibituriudA Uint.ti 1 «
US DE CERTITVDINE CHARITATIS.
CZ l/rdf I habitabit conÃdentcr. Quid aliud ligmÃant 1 uoxs ^Ãduadliur, confidenter niÃfecurUatnn.QuJtn Ep.Ji. non obfeure expreÃU ^faiax, Et erit opm iuÃitia pax er cultus iufiititeÃilcntium,er fecuritoi «fq; inÃempi» ternum. EtÃedebit populw mein in pulchritudme pd* ds^erin tabemAculn Ãdudx, erm rec^uie opuletd.He «ÃeeÃi^tur armsws eÃe de gratia dei de beneuo* Biere. $. lentia dei er^ nos,apud ttieremiam dominuf^inquitt Inhoc glorietur lt;i gloriawr fare ernoÃe m. Vuk co* gnofi uoluntatefuAmdcmerdeeagloriari. Credunt ne ParriÃani infyfnbulo^renüÃionan peantorumicre* duntne fententio faÅrdotK, cum abfoluunturiQuod fi credunt,neeeÃe eÃ^agnofant fc eÃe in gratia. Quod fi non credunt, cur conÃtrnturiP.r^ inquiunc, Sophie Ã^e nihil eÃe^uod timeamus? P.camp; ,à uaa:tÃde timer impiiKeÃ. Porro qu£ cimi Ãde coniun£ius eà is non loi.s. eà ignorantia.Sed cum tob induit,Ver ebar omnia ope ra med.Sanäl timent propter opera fua, Ãdunt autent tnifcricordiiedei.Timorcmad opera noÃra,Ãdemad mefcricordiam da reÃrre debemuf. San£h timorisÃa des autor cÃ,Qui metu Ãduda bonitatis dei uaaitis Tfal.14s. impiMÃtneceÃccÃ.Sed,Beneplaatum eà domino fus per timentes cum ,erineis qui gérant fuper miferimr dia eiui. Dodte quafo cuius fcripturlt;e fante inteUigen* Hje, er quibui do^oribus Ãt diÃbna prüfens propoû tio.liià uobis aha ihcolo^a,aliud cuAn^hu,alw Ãi*
DE CERTITVDINE CH ARIT ATIS, tw rituf [Anóhn domÃt,lt;iudm omnibus uere ChrifiLmis, lt;Juà m Paulo,(juïun ipà ChnÃo. SedÃrailludobiaetis EcchMt fcclcÃafiid. Nifât bomoutrumatwre anodio dignut fit,fed omnia infiturum referuaniur. Verum hiec auto ritas non effidt ignorare hominem,condonArit ne noxa am deut,an contra,Alioc[um hoc etia Me efficero igno rari,irafatur ne peanto ^ut,an cotra. Sed hoc a^t au torias,no poffe difeemi inter pios z^ impios ab extern tut euentibui,e[uemadttwdu humana ratio iudiait.tsant fi de fue cuiufe^ confaeniiæ,Solomons interprenris ,n6 video,eptomotio ignoret peantor odiu dei,cum nihil fit artiut,^uam offindi deum peaato. Dcnilt;p ut donemuS de iudido confdeMiie fan^ru iUud aedpi. Hoc tinten fides fanihis nidum efic fecuros,nifi eputenus credtit, idcfi,eiutmifericordi^fidumtAuxtiillud KomA.Spe RowU.#. falui fi^ fumus.Pt utfide miferioordiii norut,itafide^ lititnorefediumte uolutiti iudiandos autdamnandos fmittunt,ut dentgloriam deo, dicentcs:Piatuoluntat M.Mb. t tua,ficut m ealo O- in terra. Sic Uiep iufius etiam fi da dit,rcfiir^t,crcotraconfidentUindei mifericordiani titur,ficut fcriptu efi-.QuomU rexIferat 'm domino,m PpI»*®« miferioordia altifiimi no cbmouebitur.
PropofitioSecu/nda.
Caueat oîs Chnfti'anus ne un^ fneer tus fit, an deo placcât oga fua, g emm
I f
»,⢠DE CERTITVDINE CHARITATIl fie dubKatjpeccat,^ perdit opa fua cû da,fruftrac^â laborat»
CondemiMdi) PitfriÃcnltiu».
Huiufmodi confiliû loquédo de cerd tudine,uc Ripra^cft temerariû,per nieù ofum^ÃC facris eloquqs difforme.
ConÃi^tio condemnAtionii.
Tniurid cr^ ajU^t Apo^ioliu,couitij$ m artitudmê t.Co.i. fidei Cormthiorü Anna cognofatis uoÃtntdp^oi^'iÃc^ci Us quia Chri^s le fus habint m uobss,nifi fra reproe hi eft is f Em reprobus eft,q ne fat Chriftum habiare i» RomA.r. arde fuo. Charitas enim dei diffunditur m cordibits no* ftris,pft^iricüfandlü, q datur nabis. Etftruamr ip efa osooarguitinfrm£ftdei. M.odic£ftdei,inquiés,quare Hat.9. dubiaftifEt lliere,Tu in nabis es dne,^^ norntfanila O'.11. tuu.muoaitüeft fupnos.Cu deus eftinnabis,nomédni Hicre. i vnuacamus ,ne derelmquat quos ocaipauit. Sicut Pau= Ro.s. lus ait,qdâfpus fanélus poftulat pro nabis ^mitibus m enarrabilibus,hoeeft,habitonsm nabis,nos poftulare Augafti. fiat,exponéte Auguftino.Sicut neealiquis poteft dite* t.Cor.t. re,dominas}efus,nift in ftiritu foiéla. Quier^ hanc fdem ftiritus non habet, nee dominum habet. Quad ft ueraeSlueftratemeraria eondemnAtio,fi,l}it nos Paus Ronu.t^ lus.Omne quod non eSi exftde,peaa.tum eü.Ptpnefù Hóat. 4f impoftibik eft,plotKrc deo. Ambroftus quoq^ noiwis
DEPECC ATO IN BONO OPERE tr* hilprxÃdij d^emVuthero Ubrode uoationeffiuU Ambro, itm.i.Etiam,incjuit,Ãin bonis nwribusejuis d^tjindlc ddhuc uiuit,à non in dei gloridm uiuit. Sed (lui dubitdt an opera Ãu. dco plaçant, conuindtur non uiucre in gloridm dei, er^ pea^re conumatur. Adducite erg) facra elolt;iuid,lt;iuibus diÃÃorme cldmatis Eutheranum, imo Apo^ioUcum coÃlium, ÃÃoliditdtis noam euddere (upÃK.Ãiunqudm debemus eÃe inoerti dn deo pldaant opera noÃra artitudine Ãdei,cpMn nobis inffrdt^iri^ tw iüe diumus. N^w q«t non credit Ãe deo in operibus pldcere,d^t c^uodcredit nonbonwm,v er^ peant, autà dubitet dumaxat utic^ peemt.Eà enim iuxa Ger Gereon, [oneaiyKemddyUt uo(!int,mA^Ãraiis,'Dubitt,ns de aUt ipioÃ^k an Ãn liât um, O' Ãdnte dubio iüuddffns,pec alt, \mpoÃibile ciuodroi dixerim hominem uirtuofam deoc^i pladtä poÃe ducere MtÃ,nià dei erga Ãt benignm er ÃuorabihsÃt ÃenÃus ac guÃus.SicutÃcriptu eÃ.Sen Sa^.t, tite de domino in boniate.
DE PECCATIS.
PropoÃtio Prima ac Secunda.
luftus in omni bono oge precat. â quot;nbsp;-Omne opus bonum optime factum,eft peccatum ueniale.
Condemnatio ParriÃenÃum.
Vtraqj harum ^pofitionum eft falfa.
HO DE PECCATO IN BONO OPERE, piarum annum offenfiua ac bonorum op erum infam atiua.
Confûti^o amdemnAtionis.
duoniS. oj^A nojlra femj^ defiatiorA effe poffv»t,Qr pliK habere puriatii,^ habet à pr£a:ptH chartatu int plcremu!,cofâc^uitur iüa qualccuc^i impuriaté peantti Cf- uitiu e^e,cui uemä precantur etü fanfhÃinu ijq; i» VlAt.s. arne agétes,tn or.itioe dominiez,cf dimitte nabis debt ' tt noÃra,lt;iuAremädadttr errat hij.M.li.hanc preaitia nê,etia cü ex intentiÃima charince^ia precemur annia . hilätesià in omni o pc bono no peanmus. Auguf.tn epi ^ola.f . ad M.aa;doniüteÃatur,debits, que iuftiÃmnt ^uifep po\iulat remitti uere,creÃc Cfdid peaM.lmÃ
* lob.i. inqt,q didtÃecÃ'eÃnepeaAm,nocÃinucriate,Cf^lui diat femope optitne fréh Ãne päta^Ãc^ipfeà Ãeduat, Au^Ãi. ^ueritMinconoeÃ,utetid notst AugaÃÃermo.z.et ucrboÃÃme 'mlib.depÃ^lioeiuftitUhomis.Qjti in lit bro q«oq; de natura ZX gratia audet diacre. Si oés ÃanHl in umà cogre^d ept^rereoa-jà peaatu haberêt.e^d eÃa Ãent in^tydiihrifdidaÃdixermusquia peaatu ere. Et ide de martyribus hauens Coterritus,mquit,rcjpe xit inÃmütatemÃtuin,cruidit nondeÃeÃbi eÃepr^a fumendum,quintumcnimadipÃwm hominem pertinet mendax eÃ,Ãed gratia det uerax eà Ã^hts. No« eà qui ^at banum^no eà uÃq^ ad Mtum^ait PÃalus. Et altbi.
DEPECCATO IN BONO OPERE. Ut
Ommshomo mendäx.Et inGcneÃ.OmnedcÃdirium Pfaiitf. co^ntionum cordis hurndni, Mnum er prautan omni tcmporc.Etrepctia,h£ccadentfententM inÃip,9.Senâ=^ Gene.s, fus er comntio humani cordis praua à pucridaAtem apudEfaiain-Omnes hypocritefunt er nequa^er umi pfa-g, uerfum oslocutumeÃ^hilütiam. Ptmeodem. Emoin^ Efa.-n, ties uani er MnA opera eorum, uentus er inane confia lia eorum.Qtubus luculcntiÃmis prophetdrum oracu lis olknditur,nos femper eÃfc peauieres ,fempercp pec* tare duodapertiÃimeidem ProphetAproloquitur Pa= pfa.64.^ fh fumus immundi omnes,erquAà pannus menÃruate uniucrÃeiuÃitienoÃre. Queuerba noÃro mnuemät propojm,necne Bernardus eà in medium dedua:n= BemAr. dus,qui de his différons uerbis,fermone.fo.î^ofra, in quit,ft qua ef humilis iuÃtia,recbt Ã)rÃtAn,fed non pu ra.tAià free meliores nos eÃe crcdmus,qui patres no* Ãros,qui non minus ueraatir,quä humiliter dixerunt.
Omnes iujbtie noÃre anquam panus menÃmate mu^ £p ^^ liens.QuomodoemmpuraiuÃtia,ubiadhuc nonpo^ tcà culpa deeÃei Rrcb turnen uidcri podà tuÃda hox tninum,Ãmodo peanm nonconfcntiat,utnon regnet in corun mortali corpore. N..i« primihominis initio quidem non modo redt?, fed etiarn pura Ãit,qMmdiu ei datumcÃ,nec fendre peantu.Cætirü hec ipfa,quorum pur.i nantit,er puritaumÃaleperdidit,er neipfam ^«idem retinuU reclitudancm Ãtam. Non enim iuÃfa- pfal.t^».
â¢4* DE PECCATO IN BONO OPERE. bitur in conjjgt;ci^ tuo omms uMcns^ait n ^ui dei iuÃi^ turn minimeignorat. næc BerMrdut. Audis o arena* fe LttamCt hune BernArdi expojitionemf ^fiir^ htc Efu.4-i: finiiorum patrum uox^Omnes iufliti£ nojlr^e,ut pMlt;* tionM.^. nutmenfiruitie.Quemadmodum cy ilhPaulicji^Vi* dco aliam Icffm in membres mets, repugnAMem leg ipentis mex,(y aptiuum meduxntan mleff pranit, Hiero. 5**^ ^'à w membres men . Hoc iüetineluitliiieronymui in£pi^la.!gt;- adSalutnAm pronunaat,cpti libéré fob perfoMfuA fra^UtAtem humam corporis fiitebatur. No enim e^uod nolo bonum hoc operor^fed (piod nolo ma^ LoiM.7. liem.Et infra,Condeledlor kÿ deifreumdum interio:* rem hominem,uideo ante aliam legem m membris meii repugnAntem leg mentis me^e, Vbi iff nue fruetxtr Apo frolus fe bene operari fecundum friritum, at male freu dum airnem,O'idea m uno codons; opcre ey pean^ re or bene opcrari. Atq; huius rd pulchram reddit ra Cyprin. Hönern beatus martyr Cyprianusfuper ondione domini a,ïieri,m(^uit,petimus uolunattem dd in coelo Qr in terra ,quod utruep ad mnÃummAtionë nefrre uoluna* tis ptinet tyfalutis.t^d cum corpus é terra,friritu pofr fideamus é cxlodpfr terra ty calu (umus,(y in utro* t^,ideÃ,corpore ty frurituut deiuoluasfrat oramuf. Eft emm inter etmem ty frgt;iritu collu£tAtio,ty difmr* dantibus aduerfus fe muixm cpiotidiana congreÃio,ut no cju£ uolumus ipfa fraamiis,dim (fritus calefiia ty
Es PECCATO INBONO OPERE. lt; » diuma (iu£rit,aro feeuhria z^hrretiA Åneupifdt^ amp;nbsp;idea petunus impenfe mar duo ifln ope er auxilio dei concordum fieri,ut dum erffirttu er arneuoluns tM dei ^ntur, épia per cum renAa eft MimA ft ruetur. duod aperte er mAmftfte Apoftslui ftu uoxdedaâ^ rat, Caro,mquit, ooncupiftdt,aduerftui f^iritum ere. GdU.f, Qutder^ nAUmeftex ftintu, ftintuscft. Vndc er îohÃ.t, ftudi famui, quAtenui ftiritu renAti fumuf. Adquod nAtum eft ex (Arne,cAro eft.Et qui è terr.( profess eft, 1 ohannett:fte,tcrrcnM eft,er terrenA loquitur,ficc^ ter= Idon. reno,ueteri,er exterionhominiÃemper peautum eft, quodfecundum Paulum diatur,lex membrorum Quis quii er^) ftiritu ambulat,iuftus erfandui eft, er non pcaAt,quia è calo proftdus eft. Verum qui adhuc tam beatui nà eft ut uel ad pundum nullts moucatur depde rqs ( tenatio eft entm uita hominis fuper terra fine uüa tnetrjhtioym hac parte peautor eft er^mAlis, quippe qui peautu habet in came,er cuius aro peant.Nam ft cut fine arne non fumas,ia nee fine carne operamur, in nee fine uitijs arms fumas, nee fine cis operamur, cuius uno malo deftderio extmeh ,ilico aliud pullulare pulchre beatus doaet Cyprianus,inhb. de moraUate. ^yp^^' item Augifpfal.i^.i.bioiipuarctc aliquidopari,nifi Au^fti. inquAittum malus eft Kullus enim unqua opus bonu ft at,antachariate,quanta potuit er debuit Quarequia Ubet miuftus remAnftt,iniuftus audm no poaft in opea
»M DEPECCATOINBONO OPERE remiujte non peanre. Quodfate admodum idem do» Austin, ihr 'm EpjJbJtf.Jo.dd meronymum deeo^Si (^uis md le^m cyc.oÃendit O' probat.Et ut 'mquiens ^neraU» ter brcuitir^ Åmplcibtr, t^uä de uirtute hÃ)câ notions, e^uod ad rem uiucndu attmet. yirtus eft charitm,lt;iuA idc^uoddili^ndum e(l,dili^ber,hiec 'malijsmaior^m alijs minor,m alijs nuüa.Pleniftimd uero,^Uie iam non poftit au^ri,quödiu bic homo uiuit,eft m nemine,(lui dm autem duffri poteft, proftch tüud quad minui eft, Ecde. v. quim debet ex uitio eft, Ex cjuo uitio,non eft iuftus in J?fd.iâ^. terra,qui ftaat bonum,0' non pcÅt.Exquo uitio,Eio iuftiftaibitur m conf^eüu cim omnis uiuens. Propter i..lobêi.t. quoduitium,Sidixcrimut,quia peantum non babemus noftpl'osleducimus,o ucrias 'm nobu no eft,Propter quod etiom quamp;ntumlibet proftmmut. neceftarium eft nobii diarc,dinutte nobis debia noftra,Eae chari» atii dcftilus,qui cunih quAntumuis fanRiÃimi homi nis operi,peatttum abAuguftino aÃipulantibmÃcri^ pturii preclamatur, unde o m omni opere peantur, Et timen dicuntur non peanre,etiom ft mconftummati ftt eorum iuftitia, ubi dem out lüa atmis deftdcria,aut minus ebariaduam afhonem no impuat ad peantum, berner. lt;^ia,ut ait EernArdui,fcrmone de Annundotionc.Vtt à pcantum quod Ãäum eft,non poteft non fieri,ipfo timen deo tton imputMte,ftc erit quaft nonfiterit. Per» (fiicium auOfn fit,idem bominis fian^h opus o pfo^* tunt
DE PECCATO IN BONO OPERE. t^f
turn cjjè C^ optimeÃäÃ^fcd diuerfisrcfjpcBibta.Pcaa, turn cfij^r indium fccundiim n^rem iudicij dci,quilt;i illud opera fandhrum bona, firre non pofjunt, iuxta il Ixd.âNozùMfr« in iudiaum cumÃeruo tua^ quia non iu PfaLi't-t, fifiabicur in mnl^eche tuo omnii uiucns. Cum auum iudiaum eins Ãu ucrax er iuftum, non damnat opera, (p(£ prorÃusÃunt inculpabilia, nuüi enirn fiat initma, fed Ãeut feriptum eÃ, reddit uKicitiq; iuxta ÃStAfua, RoW.*. at cum illife non audet comitkre,mnjh.t o' confequU tur opera bona, co rej^cihi effe feinper peanminofa, pollua,O im)nunda,O' hoc propter partem noÃrant ut dixi, arnalem aduerfam deo , o ob imperÃUeon charMtem. At eadem opera bonafuntcandida o it»^ pollua,rejÃeilu bemgniatis miCericordu diuma:,qudgt; fupernos ex eitisgrada o dono régnanteÃ'uradx, et iUorum bonorum operum inquinamenta ipÃo deo te^^ ffute non impuUntur ,fed mifericorditer remittuntur. Quapropter ne bos duos reÃgt;eilus,iufliti£ uideliÅt o miÃmoor dit diumt feparemus, ipà finch patres eraf fus hoc tradidcrunt.Aug.fuper lohannc : Qwd meru Au^tÃin. mus i interroget iuÃtiamdnuemet panam,mterro^t mifriairdiamanuenietgratiam â idem nono cenÃÃio= num,cap.i}.Vielaudabiliuitthomi'Mm,firemoami idem, fericordia difcutias cam.Quia nero no exquiris delight uehcmcnier,fdudalitcr fperamus, aliquem apud te Io= cuM inueniri mdul^ntiie.Si laudabili uitt hominu ra
US DE PECCATO IN BONO OPERE.
DWM mifcricordia tmprcatv.ruc ,quodnoa.t mfdcrii fcri^dVi cetcrndin dainnAtionem er g;hcnnj: fuppliagt; imymnfcquuur, t^uèd fccundum lufrtican diuïnMti,etiâ ümojptimum cuius^opui Ãt ddmttAtioiü obnoxtum, mà mÃmeordid fuccumrit foils mfens ç^ peaamrU 'tiicrony, bus neÅlfanu.Vndcbeutus Hieronymus li.z.contra Pe h^.j}ios:'E.(ve lob ,incjuit ,immAculatus çy Ãne CjUa:rc^ la,cy abfiinens ab omni mala, isuiU fine lujbti^ arona idem. tur,utmifericordiamdi^at.idemUbro.i.Tunclufifu mus, c^uando nos feaamres frtemur, 0 iuflitia noÃra von ex f)ra^rio,fcd ex dei conÃÃit mifericordia, quArc vtiferemis cf zy ignafxntis dei,non uolentis nrq; cur^ remis hominis. Gre^rius 'm moralibus,pfal.fufgt;er lob ^t:^. s. No,'i iuÃiÃabitur homo compoÃtus deo,quiaomne meritum uirtutis noÃrx, uiaum effe conÃiamrÃi à iu^ fa arbitrio difriclo iudia:tur,idcoreik fubnm^f. Si uoluerit contnidere cum ca,non poterit imwm rejfon^ dere pro mille.Secundo ibidem fuperiUud : Si repente â 'mtmo^t,qitii reÃandebit ei : ciuia,mquit,Ãremon picute dfeutitur in co examine,etiam inforum uia fuc cumbit. Tertio ibidem : Si habucro quippiarn infum, non rcjfondebo.,fcd men iudieem depreabor.Vt enim, inquit,f£pediximus, omnis humaneiuÃtiauniufeda effe conumdtur,fi difride wdiaenir, prece cr^ pofiu* fitiam indict, ut quifuccumbere difeuffa poter at, ex fold iudids pietsite conuolefait.Quarm ibidemiXerebor
DE PECCATO IN BONO OPERE. omnia opcïii men ^ fams quia non paras deUnqumti. Em* uirfancius in operibus ommbus non main , qu£ nonjaacbat fondus^t afotur de co dominas in pnn^ cpio Ubri 0 timet, (y dehquiffe fe ac mums fiajfe, ibi Gre^rim didt : Que aperce e^rim uideo , fed quid mtns latenter peraderim ignora. ojinra ibidem : Si fùlferint quafi mundiÃimie manus me^, tumen fardi-bus mUtt^ns me, Quin quaufq^ poena corruptionis afririâ^mur, quancumUbet rechs operihus, uerant mtwdHamneqiMquMn apprehendimus,fed imitanuir. Et infra : Ã^uia per fbidia reck operationis exenear, in tuatumen nodda uideo,quiamumdiis nonfum.^t in ftu moralium : Quis mcer ijhremunet falutiS locus., quando cz mala noslra, para mala fimt, (^ bona nofiraquenes habere credmus ,pura bonoeffene-quaquam pojfunt. Patet iaque his irrefra^bHibus fcriptur£ ez dodorum uerbis,opus bonum in iufo na turafua effeimmundum, amAle, ac peauminofum, (ÿcod fola mifericordia ignofxntc,purum, j^fiirituak ac meriiorium c^atur.Verum Sophifb,rum aliquis hie ob grumniens feripMAS förtuÃis erit obiedurus, que indi eent nihil effe peanti in opcre bona cz lidto, ut ef ik lud: Vir^ nubens nonpeaut,Et apud Mattheim :Si oeulus tuns fucrik fmplex ,totum corpus tun luddu mt. ey additur tn Eua t^iullam habens partem tenebraru, er^ nihil peauti. Item quoniam ex fde iuflifeatus ef
vt-r
i Cori.r. Matt.a. Luc as.n^ Ronu .
K 1
t4S DE PECCATO IN BONO OPERE.
AbraljM.Oportct er^ earn,mlt;iuiut,fidein fuiffè fcc a,tum,cr pcantum rcputntum iÃî ad iu^tidm,Ãc mfe riArcfokUlditt Sophift^ ,fcripturdrvm plané vnfà j^ qua é^pkx dc^munt peadta^regiuns aut dominans^ O' fubieHum autferuims. De regnante aunmjd ejl^ TAoiiM.e. mortiU ilociuitur Paulin ad RonumosiNe i^tur regmt peantum m morali ucjiro corpore, ut obediatn illi, Ãà liait peawo per cupidiates cim corporn.VbiAu^fi^ Auguflin nuf de bis Apo^ü uerbn : Non dixit, mcpiititionpt, Ãed non regnet Ancjl peantum^cum delecb.ris,regnat, cum confentis.pt imdc,meruit,mente feruis le^ dei,ni fl (plia dif^liÅt tibi uiti tM i Vnde Gime kg: pcanti,ni fl c^uia. non défunt fuggfiones 0 dekStntiones mahei Vnde 0 idem do flor nominAt banc uiam, mam tenta Kicrony. tionem,libro eonÃÃionum.a.aipi.it, 0 Kieronymut ad Ruflicum ciui lapfut fdtiCpifola.^y. ^ui inter ctete ra non,incp(it,habitit in turne nojïr.i, bonum nee ag^ mut c[uod uolumus,fed quad nolumus,ut aliud mens de fyderet, aliud tara fteere cottar. Pt paulo fuperius, Piullus quidem mundus à peana, ne ft unius tptidem dieiÃerit uin dus. Afra tpioip ipfa non funt munda ^ hl conlfeihi cius.Si in calo peca.tum,lt;pidnto mags m terrai SidcUfhim in bis t^ui tarent tentatione corpo^t rca.piiMo mags in nabis, tpti fragU tarne arcunda^ Ronu.y. ffmy^ç^ ci^ Apofolo didnius: t^tferego hemo^quis me liberabit de corpore mortis huw i id cjljdc peaan-
tiE PECCATO IN BONO OPERE. t J
a a^^but,An non dpera: bic protoftAtur deli^m no bis mc^e ex enmis corruptela^-ÃicutAu^ftinus ex cbii Au^fl'i riate imperfidaiiO' Gre^rius ex iuÃitid inmnfun:mi, Grc^r. Ui O'boe peantum ctidmÃdn^hÃimo noÃro meji ope ri,fed non dominons pea^tum. Talibus enimfanélia^ te mn^icuss Pdulus locptitur:?eantum,in^uiens,uobis Rowt.r. non domimtier ^ 'E.tcpiotienfcivncp feripturte er pâtres afferdnt,peantum non 'meffe operi bono er diióno, lo (juunturde boe dominante peanto .Depeantoautrin Gene.iâ» fubieóh,id cjl,ucnidlt,de c^uo Genefs.^-.fcribitur: Sub te erit appetitus tuus,cr tu dominAberis iÃius,bono HA^ turdUter me ff: operi ,fed^dtid funAnte tAnquAmnon fit ignofâ,fdtisfuperép probatum reorAutp jie 'Luthe rus uult iufum in omni opere bono pcasre, eptemAd-inodumlobânnes Apofolus afferiteum eptinAtuse^ lAobd-t-ex deo non peanre, cum nnunfecundum eundem, à dixermus quid peantum non bdbemus, ueritM in no= bis non eÃ, ^nde itte qui nAtus eà ex deo,non peant, ideÃ, exponente BernArdo, nntundem eà de Ãnon peaet, pro eo quod non impuutur ei peantum. Wdent ^f^n^^y^ de peanto operis boni quod ex miferimrdid d:i non im puUttti eà anquAm nonÃt, quod turnen ntifericordia ignofeentidpoÃpoÃuexnAturdfuApeantumeÃ. Qui apit,cdpidt.
PropoÃtio tertid.
Quomodo omni tempore pÅnitemus
DE PECCATIS.
06 rcfîpifcimus uimim eft.
CondemnAtio Parrifienfium.
Hec propolitio ut uicmm dicà culpa,' ad (enfum fcribends eli falfa, irratio^ nabilïtcr, 06 ex erronco fcripture intel ledit aflerta.
Conjuatio condemnAtionii» lHC(f.t3, Ergo Ãlfm qt irrationAbiUs eÃSdhiAmr^ c^ui iubet i.'thcÃ^. ms feinter ordre,iy nu/nquan dejia:rc.E.t Apo^ïolus: Sme marmiÃione orate. Etapud Lucum : Si qua unit ueiùre poft me,ahnest Ãt metipfum,cr tollat cruamÃu am quottidie,cr fequatur tru. Atiüefeniptr,ut mt^i-^ unt,orat,qui mn cc^ftat beneftare, ac mala deftyderia ware, non alisÃemper reÃpiÃat i Grat iaqi, mn qui , labra concutit, fed qui quotidic corporis fta mortiftatio Hierony. ne crucem baiulat.Giuta Himnymus, Matth.io. Ne ftemel putemus ardorê ftdei po^e ÃuÃixre, femper crux poranda eft,utfanprrChriftum amarc doccamurAO, i.Cor. A. Apo'ftolus porabat iu^ter amis mortiftationc m rar= pore fuo,quod qui frat omni tempore,femper orat,fcm Pfal.i s. per poenitetAaVrophea : Benediam dommum in am Gucx.13. mtempore,femper laweiusinoremeo. PtapudPu.
Puatis quia ipf debimres frerint pr£ omnibus GalUx^ is,quia alia paÃi font i Non dim nobis, imo nift reft-pucritis, omnes ftnuliur penbitis. Ear, an non omnis iMcx X . bus reftpifeentiamindidt iEtapudeundemiGporttbat
DE PECCAT15. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tn
pr^fdiarifub nomne eim panitcuciam ac remiÃiotieirl peantortiiaomncs ffiitcs. HinKiuid iigtumo Euing:â liai tuba, unamfonAt pxmtentte amundutionem f Ccr te Econucliirdfbs,tfeutentia ^ qui tommuitAm CkriÃidt LfO. m hominis,à jit fecundum EMn^liuâm,cruann z^Ån tinuum mdrttrium ejfe conÃnnAt. Ciettrum , ifli qui in crotets funt enutriti ,fed jiercord uerim amplcxi, cru^ a:mrejï)rmiddnt,terrcnturpanitentixuocubulo , cruas C hriÃi inimid,Chrijio mdtg:u.i\ondUternune Eudn^ ^Uum ç:^ o-uds Ãrcnd£ pr^mmum theolo^i fdpit, dtq^ olm \ud£is,ipÃd ucriMs tuba, qMm ob hoc mpi Uentiui Ãrebant, j corum operibus rccldmiarct. Sic luxuriofo uerbum oifiiatis oÃinÃo cÃ. SicÃybarm Ãot brietAtis monitorem cxplodit. Sic mule mit cumÃupcri bo M.oibit3,,humiliati5 prem. Sic Sdthdn obiur^t tic* riatem. Qti'dmihi er tibi leÃu Ãli Ddidd ! Hurony* i,ticj!;.s, mus epijiold.s-f. QuodÃquiddin iuÃidppcUdiuur tn nicro, fcripturii^cr nofolum iufii,Ãdetidm iuÃi in mnflpcóhl deiÃuxa iüdmiuÃitidm dppclldwur iuÃi,puntendo fd licet fe ,fccundum quoi diäum cà : Septics in dicadit Yfoüc.t (⢠iuÃus.Si adit,qiiomodo iuÃus i Si iuÃus, quornodo dit i SediuÃi uoaibuln non dnùttit,qui femper per poe* nitentidm reÃur^t.Er^ cpiid femper peamtus,femper fanitere cy reÃpiÃere debemut,
EropoÃtio quira. M-L, Hoe eft mortahum mortalilTn-nn,non
K
V* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE PECCATIS.
credcre fc efle damnabili, ÃC mortali peccato obnoxi'um coram dco*
CondaniiAtia P^rriÃeiiÃ-um.
Hçc propofitio eftfalfa, impia,derpc# ranonis indudiuajS^ fapiens hærefim Confutitio condemnAtionK.
Gre^.â
loKlt
Proxdit Luthcrifentcntia:Si uirium nuarum tuns turn rationem bubens uclim emetin operd med, m^ i me proÃi^^qui enim jibiÃc perÃidderett mortiÃris Ãe nullis peantK lUi^tum ,mortdlts peanti eulpdmnon cudderet.^idm cum per Ãdem in Chriflum,Ãigt;iritu das mini 'm dnimd med aduerterequedm, à amen dd med ipÃus operd rejÃidens non lealid cenÃedm,cu eiuibus in dex 'm iudiau mgrederetur, proÃch dd mÃanidm uÃe^i ertdrem. QuisentmÃefe iufliÃareponÃ^QuodiUud epus hominis fqnod non adulterium er letifirum repa ridtur ,ÃiuÃt er dmuffdüm ddiumu iu/titid iudixtur f Vnde er Gre^rius.is.mordUum : Vie IduddhiU uit£ hominum,à remca pieax iudixtw, ciuid diÃriik diÃs cuÃd,mdc dnte oculos iudids, imde Ãe pldxre ÃuÃpiai= tiir^obruitiir.'De epio IdtiusÃdprd.fdxÃm.t er^ jht/ct de Ãe mnÃdciuid, exdltctur drdens 'm ClmÃum conÃdens tid.lob hoc predare dnimdduertit,cuius ipÃd preconi* um anitÃcnpturd,c^ in nullis Idbijs peanucrit,uir Ãm» plex, redns ,dc timens deum ,cumdeÃe Ãuum aperit tonÃdeiKidni dieenc- Si iuÃiÃaire nte wlucro^os meum
DE PECCATIS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tfî
wniemnAbit nu. Si ïnnoxntem olkndcro, frduwn me (omprob.xbo.Eti)tm à Ãmplex Ãicro,hoc cüMifftom^ bit .mimA mea. Ef 'mjra-.Vcrebdr omnia oper^ med,fdlt;=^ lob.9. tns quiii no paras delmquéti. Si autem fic impius [urn, quare frufira laboraui SSi lotus Ãtero quaà uxpiis muis, ty- ÃtlfTiJit uclut mundiÃim^ maniis nxæ, amen for» dibus intingnis me, er abbominAbuntur ,ne uejhmenu mea, Hicc mnÃÃio, h£c credulity cuiuis iuÃs dignA, uobis VarriÃenÃbus no uidetur neeeÃari-t, (pua ÃraÃe ali.t via eaep a)mpendioÃore,iuÃi,loti,er ntimdi reddi potiritis,^ (pu beitus prophet à iuÃumdotum^mun dum Ãrc imdliffrct, hoc eà , per proprio: miuflitijc, turpitudinis,miÃiri£Cp conÃÃionem.ümc PÃal.epiid no eÃet infaus neminem delish paÃe intiUi^e, er pro=^ inde de fe incertum deiiudidumauertitetiian iuÃuser pr.j ^^^ poeniten5:llt;le entres,mepeit, in iudidim cum feruotuo, quid er c. sic Paulus cum teÃdretur Ãuam innocentiam, ne indeÃperbiret,aut neÃe nullis pcantisobnoxiu per ^ çgj. hoc inÃinuAret,didt'.nihil mihi confausfum,Ãedno in hoc iuÃiÃatusÃum.Sapit h£reÃm quiequid ueÃro ap tui nonÃierit aaomodum.
PropoÃtio quinu.
Thcologt docentes régula fua, uenfaîs lia peccata efle diftiniÃa amortalibus, ad infaniam perditiflime nituntur tra# here hominum confeienuas,
K f
DE PECCATI^.
CondemnAtio ParriÃenjiâim.
Hçc propofitio cft ftukc ëé prefumpm ofc a lier ta, facris doctonbits miuria* ôf in quantum prétendit, ucnialia nonâ diftingui a mortalibus, cfl hæretica» Cunfoatio condemnAtionii.
CliCrum f/t (Quodlibet peantUM, dut «quodlibet oput bominis perfidem opcrdntem,per dileâionem eÃe ue^ nidle^non ^rurtiferum. Qomrd ornne oput fine fide ope rante per diledionem^eÃe morale,c^Utifèr um. Prior purs aÃumpd dependet ex fiuperioribus ubi diximuSt iufimn in omm opere bono pcanre,(piod peadtum uc:* nidlc dppeüdmuijd efi uemd dignu,(lu!ppe quod deui non mpuat,qnfine eo uiuere no poÃumuf, er amen peantum fiat iufiui,quid minm fiat, quim debet,ob mpcrfichm chdriatem,qu£ nulli cotin^t in hoc tnor tail corpore. Pofieriorpars innititur di^h SaluAtoris : lobdn.i. Qui lif terra efi,de terra loquitur,terrcnw quiequid lo^ quitter,terrenum efi , çy non potefi infidelis animo ars bor,jrHilusbono5projèrre.Stuiteer^ Theolo^firi in aliquibuijibiucniam promittunt ,ficcurc ingredientet iudidum domini,(y in alijs de uenia perditiÃime define rant,ne habia quidemfidei ratione. tides enim ut nuU la finit opera eÃe moralia, ia ty infidélité! nihil mfi heafirum parère potefi.C^uare fides fiolaut lapis lydis us auri efi index,cuim Ãedei,quod(^fitpeaiatum,ara
DE PRAECEPTIS. »rr
^ut.lt;luiit!uftK er ex per mentum ([uia .iUtpiodannot tgnotum er fupprejj'um extitit, cmerferMtt,er tiMt-i Ãunt mjimtiliAillana^metaTheoloi^ru,lt;iuibM peau. torüaltttudinem,cnornüattmy er pondm cotMiitur mi nudim peruefli^re,librare,er expeiidcre,quo Ã^htnt cjl,ut non aliter peana in fillet er nepotes,tum has in rdmos porrexermt er di[f'ecuertnt,qu'im à earn ee^ttiâ librio dppendettda futt in die iudicij, ut urn deo nihil rehntpuM,quod non ipà prim dnuditdrmt. MuntÃjh Opern amts habemui mfncrif litmi,qi(je mAmÃjhtrin Gnldt. f, Ãn^dn regnum dei non (pnfelt;lucntur,nià miÃericordin del remithunur.VenAlid inborn peann, petr^dd cÃ, ÃdeifoUdintt eoÃiduntur, impm^tntur, er eonÃin= guntur. Septies in die adit iuÃu^, c toties reÃur^t. Pro.i â¦Â» Ham pétrie beneÃdo ÃdeUs mdnet.
DE PKAECEPTIS.
PropoÃtio prima.Ilt;\.L.
Qui negat deum nobis impofTibdc iufrifle,pe(rime facit, 06 g hoc falfum ciredicic,plufquam pcllime facit, CondemnAtio ParriÃenÃtm.
Hçc propofitio eft fcandalofa, impia, legis chriftiançinfamattua,ac authorc Auguftino in deum blafphema, Con/îicirto eondemnAtionii.
* tyr DE PRAECEPTIS.
Md^liri noliri ParriÃenfeSySerMmrii noftri diflÃt faindAlofiim/mpium.crchriflidnie le^s infamAtiuuM lAM.ts. Ãdutyubiro^rét diÃapuh-.Qvn poteÃÃdlumÃm^Ke f^ödu dns : Apud homines hoc mpoÃibile eÃ,Ã:d deo poÃibile cà omne uerbu.Et ittud Sdpientis,cdndcm m-Sdpien. s. cumt inÃmidm :Sdcbdm g, non potcram cotinens eÃet nià dominus dederit. Quodc[uidemSdpieit(is elo^um Au^Ãin A uguÃmus übro de per^dhone iuÃiax hue non inepte dcmmoddt^cpio lom dperte dccldrdthomimmdddtd dei , impoÃibilid cÃe.Pr£tered Paulus eleilum dei or^nUi i.Corli. s^iidnoÃris uiribusiie^timfitydpmt: IJemo.mquit, poteà diare,dns leÃus,niÃt âm Ãintti Ãdneh. Qt^od Ãm nomen quidem ChriÃi proloqui poÃumus,ut id cédai 'm cumulum menti,mÃi Ãiritus fanch bencÃao,quidglori oÃuU hie nobis adblandmur f Ouid fufÃ:»i(lt;luod diatur) nobis uidemur, ui mandata dei uiribus humants dira ^atiam mpoÃibilia nc^musi No cà blaÃphemus 'm de um,qui Ãtam impotentiâ non diÃimulans,drdcntiori ra pitur in den animo, ut inde reÃrat uirium augmentu et robur,p er cpt£ le^s diurne uerus reddatur obÃcruator. Preterea ^nerali régula mandata dei non mpleri,mÃt AuguÃin giâatia,diuusteÃatur AuguÃi.r, retracUtionum ca.isi.
Aiandaa dei implentur, lt;luädo ejuiequid no Ãt,ignoÃi tur.t^ónne aperte hic diat,mandata dei impleri noopt rantibus plané nobis ,fed dei gratia ignofcence t nullus f^^ poteà impkre dei mandata,Ãem ger omnia [atis«
DE PRAECEPTIS. v?
fiadt mïddtii dei,ut ignor'd nihil fit opM.Sed idm Bfr= HAT dû audiamui fitper cuncioi^fermone.fo.'Efi duplex Bernar. churitM m AÃhi cz in afii£lu. Et de lüd qùidem qu£ operii efi,puco ditam efie lege hominibus, mAndatücli firmAtum.'iiiain in dffià uieluii iti habatut mAndatur 'Er^ iüd mAnddtur ad merituin,ifiA m premium datur Cuimmitium c[uideni,profiihimcp, ummepioq^ pr£:^ fentemexperiridiuinu pofiegrutid nonne^muf,fieii plmè eonfummAtionemdcfirimmfiibtrx fihaab. Quo modo er^ iubenda fiüt,quie implëdd nuUo modo erat^ Autfit plaat tibi ma^s dcafficiuali charitite datum fiiifie mandatum,non inde contendo, dummodo acepde fais ZJtu mihi,cluad minime m iflAuita,ah aliepto homi num pofiit uel potucrit impleri Quis enimfibi arro^ re id audcat,^uod Paulus ipfe fiteturfenon oomprehen difielüec lalMt pr£ap[oretn praapd podus hominum exadere uires,fediudiaiuit utile ex hoe ipfo ,fuie Ulos in fufiidentiie admoneri, ut etfdrentfanè ad cluan iufli ha finem nih pro uiribus oporaret.Er^ mandando int pofiibiUano pr£uariaitor es homines fiatficdhunules, utomne os obfiruatur,et fubditus fiat totus mundus deo
^uia ex operibus non iufiifiaibitur omnts aro cora Ulo. -p^Q^ j^ Aaipientes cjuippe mandatum e^fentientes defi^hun âEitnni,j clamabimus in caelum e^ miferebitumofiri deus, cz fdanus in illa die,cjuia non ex operibus initie epix fi= amus nosfiedfecumdumfuain miferieordiamfaluos ws
vs nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;BE PRAECEPTIS.
^âJt. Alt cr^ non pr£Jipit nnpoÃibiliti,ob id ut mifm cordixnÃii'n nobacomendet ^ Vtiqi-lnfuftercum AI. N.diaM in hac uia nulli gräd^rn confnmmAtim d^ri, fed femper Mi^ri, cum ipft .id dei mindua implcnda dumaxutdetur ,ucl ejuis bme non mtiUi^t (mà Ãipcs fit Mt cundex) in ea parte nonfattsferi mandatis dei^ ubi deeà agt;nfumma,ui gratia, clU£ nulli oontm^t lute as ba domos mcolenti omnibus fuis numcns abfoluti.
Propofitio fecunda.
Sola duo ultima dccalogi peepta fünf, que a nul Io quantulibet fando aliquo mode impletur,cetera omnia implcnt Sed in his duobus manent rei et pecca tores,quia nihil de ifris implcnt.
Condemmstio Parrifienfium.
Hcc propofitio eft crronea,rmpia,in le gern ôC legislatorem blafphema, dC in fanftos contumeliofa.
ConÃttitio oondemnAtionis.
Si impie er erronée affera à Lutbero pr£fens fit a[fcrtio,profè(h inftgni doUnna elari, AugiÃinus et Auntllin nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eodem mnfÿtmur pumone. AuguÃmus
fuper loannem traiUtu.si. drae finemdidt : Que eH enim perfeho boni, mà confummatio er finis mah i Exo.io. 02* â^^^^ mnfammAdo mah^mÃlt;^ lex didt .âNo mit
DE PRAECEPTIS.
tfî»
eu pities ^ Omnino non concupifa:rc,pcr{iBio boni eÃ, j;)fu ^ tjuiii confummAnMtio mAU cjï.lloc dixbat lÃc^pcrÃx-re bonum miln non ddidxt,cjuid non poterut effixre ut
non concupifxrct. No/t po^um,minuit, implerc c^uod diäunl cfi : J^on mneupifxs.Quid cr^ opmeÃut im plcdifVoji ÅncupiÃxnnM tuds non ai.Hoc d^te ina rm qudmdiu funt illiatlt;e concupifxntix in aime, ut pdulo [uperim. Qudindiu,incjuiens,peantum nex^e cji c^c mmembristuis ,fdltm eiregnum duffirutur. Q^dnio er^ pïend cz perfèün libcrtdt erit f QUdn» do nullx inmidde f epudndo nouiÃimd inimied deÃrue= turmors f EMdem feMcmidin uideo dpud eundem de uerbis Apo^Bli,fcr}none.i.(j.4: AmbroÃus librode bono mortis, apite^dbi : SucriÃabo hoÃiamlundis, AmbroÃ, HonÃdcriÃco,inlt;\uit, ÃedÃdcnÃaibo ,Ãggt;uÃans iüud perÃehtm eÃcfdcriÃdii, c^uundo iwuÃcluiÃ^; dominio corporis huius ulncuUs dbÃlutus, dÃiÃtret er offirret Ãe hoflsum lundis, quidunte mortan nullu eà perÃetd laudutio . Mia-onymusÃtper illud pfulmi : Vluabo do= Uierony, mino in regtone uiuorum. Quid loquitur iuÃus Æ Quid PÃal.itS-. uerbu zy operu bonu non kubeo,(y funchis uideor er luudor ub homimbus.E^ unternnoui conÃeientium me^
B-omd.?.
um. Sdo^uibus mgitT.tiombuscormen'mÃuCb.tut ,Ãao 'Komu.7, (juutje in me libidines ueniut,er uideo uUum legem re* pugnuntem menti mex,cr aiptiuMtë nw in le^ peau» diproptereu di«gt;,miÃer e^ homo, ^uis mt Hberabit de
»ffo DE PRAECEPTIS.
corpore mortis huius.Bt idea dico:Ab oaultis meis ma Pfal.ii nbsp;nbsp;do. me domineiG^ ^b alicnis para: feruo tuo No« eji me
urn ^uod p4rtono.No/o co^arertu,ld,Gr oo^a. No/o m^nre melum^cr (pufi aptiuus cz muitwi in mdlam tto^adionem trdbor. Sed^uomam m men poteftite non eji Mt co^tirc,Mt non co^arc quie vMldfunt, prop-tered dioOydUcnA f^uidem funt,(iu£uemunt in mr men. Sed ptonidm neaeÃitdS mihi imponitur^proptered dim. Ab ocmltis mets mundd me. AlienA guident fuM pcc^ aa,fed fluid fuÃdpio ed, dico i« dUenis peautis, pera mihi femo tuo. Hoc dudm tpidre dixi i Quomdm dixit Pfdl. 114. Prophete ;PldÅbo domino, non pldoeo,fed pldxbo.
Hie num ^«od jiao,non poffum effe perfiélus. Sii^uU dem ApofoUyGr fdnih,non dufifunt dicercyfaneh fu^^ mus,nee-pldxo, fed placebo. Hze Hieronymus, modo titulus ncnfilldt. Ambro fus lom pr^dato pdulo mjiri Ambrof. j«. Bond eft uitA dbfoluto artamine, ut iam lex amis^ le^. mentis repugndre non noucrit. M.orte i^tur hos minis extinouitur mncupifa:ntid,(y prtaipti implen^ tur. Si iuftus Paulus, ft iuftus Auguftmus, plus Am=-broftus, non potuerunt gloriari deuHhm zy fupera^ turn mneupifeentidm uita fuperftite, fjo Parriftenft^^ bus id non mneeffum, ut Åneupifeentid: malum eucl-tere queant chdrintis confummatione, qu^ num hie pole ft obtin^re, ut iam lex membrorum nihil repugn tut Ãeÿ mentis. Si puriftimum triticum habuit mixtus paleas
DE PRAECEPTU. iSt
plt;deM,utisT:iieronymianis uttru(rbif,(luid denobii did potcjl^de quibw Ãcriptum efi^Quid païen id frame liiere, it turn,diät domntn? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
PropoÃtio Tertia.
Omne præceptum dei magis pofitum c(l,utoftêdat præreritû,^ praefens pee catum,c^ ut futurum ,phibeat, fiquidc iuxta Apoftolum,PerIcgcm nihil nifi cognitio peccati. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
CondemoAtio VarriÃenÃum.
Huius pröpofttionis prima pars cfl falfa,temcrarie Si fine ratione afferta» Sccundauero epiuxta Apoftolum per legcm Sic. eft erronca, kgi mtetionieà Pauli contraria.
ConjutAtio oondemnAtionii.
Quoniam fads aefuper docuimus le^mnon nià irarn operari luxa Apojb/ifoUfftttdm, c ftiwuw po fam ad conuïncendam miquitAOm.no ad iuflifcatiotic, tpiafi ca gradam cen^rre mie at. UlanifeÃAriMn effe pu todegemma^s poÃamjUt ofmdat peaatum pr^teri* turn, | utÃturam prohibeat,cii idÃnegrada dei qmm lex non habet in manu, fieri nequeat, quod perffiicue doxtApofiDlus.Sedpeantumnonoognouinifi perle- ^9ma.7, ffm, c non uno lorn affirmât ex le^ no eÃe iufiitia.
DE PRAECEPTIS.
QMpfspitr quodpo^iorem portent propoÃtioniles ^jCr ^nuntioni Pauli,contruri{0nbldtrdM,nihil quics quant tnouerit, niÃà quant aliam ^numam Pauli nun^ tan entrant in luæni,id quodÃHun funt ad üalendM ^æcas.ï^dm banc UarariamiCr uere theolo^aim pas lcfiram,poUiÅs nimirum re^éios habentes, ey Ãte tes meritatis non ne[cij,cr horrent (^ reÃigunt, (pticloa moribut tantu Ãrtes Darhetas exprimer e,zy- uoÅ qua» ».Rc. 17. Ã, Stentorea triüpharcdidiccrut, no fecui atlt;^ iüe pr^es pudatut PhiliÃtM ,qui Dauidi exprobrat,q, puÃüut et defÃeik) uultu, cr item inermis, badUo aiKum fretus, quo uel canem abailurut uidehatur, e^ lapiÃK prodb vet cà PoUphetiw oongreÃÃim habiturui,amp;gladiamrii commiÃÃurui.Sed encomium omens,ante ui^riom mas gna trophea criffbat,qu£ tueri ia non potuit. In quent modti,i!^ bij mAgmÃd,cla)noÃ,ÃtÃuoà tbeolo^ pras fradim ittam artuiÅm funt inclinaturi, qumqi iUii é torrente itliui Ãittis,aqu£ uiu£ ÃaUends 'm mam æters nam,pctitis lapittult5,quibiK f: communiuit Lutherui, bumtli er dc^gt;eék habitu aducrÃirijs obuia tendens,m bil territus quibuÃeunq; opprobrijs, mÃmia,nugt;rÃtbus. Ambro. AmbroÃuslibrode iamb,eruinbeati atpi.s.Lutbe» ro apertisuerbisfuffrafftur.
PropoÃino Quara.
Quia homihi chanraté habentijNulIa Ãcxnçceflana eftjideog hoc praeceptu.
DE PRAECEPTIS. »^j Sabbata fanâ:ificcs,no opus prædpü turned quics. .
Condetntutio PeirriÃcnÃum.
Hæc ^pofi no cft ex erroneo fcripturae îtclleÃu aÃertaqure in cocilioViennc fi contra Begardos reprobata QC hæ# rerica.
ConfutAtio ÅndannAtioms,
No c^U£rituY c^uid m c^uibuÃH cèdâdjs JMtnAtu Ãt,fed ^«o iurc,(iuod(^ Ãt mprobAtÃ. Q^onid i^turutm am mbm ahjs, ia nec in h^c ,ppoÃitione adduatis, quibut b^c 'Lutheri Ãcripadonolidmim. AmbroÃu^ uidetur AK^Sirit hoc code arbone notÃdiK cü M-Miw, ^ erronete hiec diat.'KomA^.No opiK eà lcx,cu iufluspÃdem iufiià Ronw. J tttur,ÃcutÃcriptu eÃ, I« hoc qui credit,iuÃiÃatur. Et Apo^liK,luÃonoeÃlcxpoÃtA,ÃedtwtÃiniuÃis,er t.Timo, noÃubditis. Qui fideliseÃ,Ãdem twn habetoaoÃdm, Uudat dominum,in cuchs benedidtur dem. 'Et quomo-do lex ponatur ei,qui j^iritu afflatus lt;üuino,nihil a^t ^ fe,quQd deus wn opereturt
EropoÃtio Quinbit, Iftud præceptum tertiiim,Sabbata fall öificeSjCeffauitJ^pne, imo omnia quo ad perfedos Chnftianos,quia iufto no cftlexpofita»
tu DE PRAECEPTIS.
CondemnAtio ParriÃenÃuM.
Hæc ,ppofitio eft erroneo fcnptixræ m te 11 cd it alerta,turc i Codlio Vienncli côtra begardos reprobata et hacretica, ConÃMtio condamutionis.
â ^tfgf^Ãi. Cum Lutbero hic Augifimu in codent cà fentma tid,id ïanuitrium hh nabis,idea intaomnù itla decé fr£(cpa,Ãoliimtibicltiod deÃihbäto poÃtumeÃÃ^^ rate cbÃ:rM.ndum pr£cipitur,(iM.mÃgiiri0n nos intcllU ffnd.(nt,non ctum pa odtmi eotporale akbrandan fuÃcpimus. Cum mim Ãibbato ÃgniÃectur j^irititaUs PÃil.4-s. requies, de chilli, dii^u.me^,Vdat:zj-uidete,quomAin eg) Ãum deus,er çw uoamtur omnes homines domino Mat.a. diente: Vernte ad tne omnes (lui laboratiser onaati eÃis erc.Tollite iu^m erc-erinuenietis requiem ani snabus ucÃris.C£taa tarnen ibi pr£Xptt,propric Ãeut pr^ecptaÃintÃneuüaÃpurata ÃgmÃatione obÃaua^ ^oUo.z. umi^Ylteciüc.CuiÃentetLecoÃjnatiUudApoÃoli,TiJe mo nos iudiat in dbo er potu, aut in tempore diciÃÃi ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aut neomaü£,aut Ãibbamrum, qua Ãent umbra Ãturo
rum-PapeUMm a^Ãabbatum in CbriÃo,quicum do» mine» intus eÃiilus Ãiritus abÃorbetur, ut legem ne res f^idat quidcm,nec operum le^Uum habeat rationem, ad Ãâiritwin Ãtbueilus er ChriÃum indutus,ln le ff do mini meditatur die ac noäe,qu£ mmaculata eSl cons ucritns ammas^quo diuinitus tnÃiraa utiUs eà ad dos
DE PRAECEPTIS. Kf
tendue ZTc.c^ute did ejl ab eo i^u£ humano ^idio ac= ^uiritur,cr cÿte tibulu aut membrani^ exdpitur. Dem ipfe iufio exemplar eli,qu£ fumma,,perfecta, fanckiéli ejl !cx,c[u£ ab omm le^ nos eximat,oés alias leffs cor ri^t,cpi£ nos iu^a non reddat nià hic diuina charia tu lex doa:dt,ut eim conÃlio cuda fà dcntes,(ptod aie: aiero, ronymusait,!. Timos. luÃaiuÃt foiiamus,utiu^nt ttiam ab operibm peoati a^mus fabbatiÃnu.'Vnde amp;nbsp;AugiiÃinmm caput lohannis.^.Sabbatumf^iriüiale, An^iÃi. hoceÃ,nohaberepeantum.OmneopmaitÃeruilcnon Deus. Ãdetismeo.QuidopusferuileiOmmsclui Ãdtpeao: loh an.3. tumÃriws cà peaati.ludiei er^ fabbatu arnaUter ob feriubät,Ãiritualiter utolabaitt. Noamp;w f^irituaUter ob: feruittdä pradpitur.a^c Au^jbiim. Annoubi Ãiiris tm dominé,ibi libertas?S.ibbatn Ãemp aÿt,e[uiflt;iuis ope ranti inÃe Ãiritid nihil réclamât.
PropoÃtio Sexta,Mar. tuthe.
Infirmis qui nond« fuut mortificati fc cundS ueterê hominem opus eft ut eer ds offïcijs,diebâ,modis ocaipêtur» Vw gihjs,ieiuntjs,oratióibus,difciplinis et fïmilibus,quibus puentat ad pfedS in. tarions homïs,Vcubi corpus fucrit ca ftigatS ÃC in feruitutê fucrit redadtCt^ó^ mortifie at X pa{Rones,tum ipfa celTent
DE PRAECEPTIÃ.
paulatim, 6C tant« minuâtur quant« ^^ f ccerit îterior homo, adeo ut fi pfedus fuerit illaomnino ceflare debeât^ CondemnAtio ParriÃenÃum.
Ifta ppofitio c« duabus prxeeddibus eft erroneo feripturæ intclledu aflerta iure etiam in co c il io Viennenfi contra Begardos reprobata ^ haerctica* ConÃiatij condemnAtionii.
QjtAtmui aremoni£,^diA,conAtM,ui^U£,difdpli^ n£,conducut dd ebdriaté ad mortiÃcutiomm amii, no funt abijdédd^quïn er edoU nexfldrid funt 'mjirmis, donee in Chri^lo Ãolidi h£c Ånteptui habere indpiätt E redone dut horn opcru fiduà ie mmti er fupbireyqu£ fir K exterioribus quibafim mëbrK, er corpe dgumurt eft in ïuddifmü à k^ eud^Uai reddereSed nihilfuf^b actes h£c exteriord ueluti jich gradu db his,lt;pi£ nos tumiü irretiut,d^ur^re debemus dd uidniord er poti=â ord fdluti,ut tu demumfenfm abduch ah opcru Ãdudd {qu£ ex fe dut nihil funt^dut squalid funt fecluldgrd-tid^l^udUbus inher camus,er in^pclamus,récoltai tes er lutter animo uolutätes er coÃtetes domino,qua niam in fcculum nufericordia eins. Hoc probantur per RowW.ï. Apo^lum. Plcnitudole^ cflchdritA(,ubicr^diles dio, ibi le^s plemmdo, ubi plenitudo, ibi mhil dee^.
DE PRAECEPTIS. lUr
^lUrc bdfcfuti chariatrm, le^ nihil eà opm. Nrfm (jui i.r«bji. . lM,net m chariatc, 'm deo nunet, id quod non fit le^s fcripubenefido. tarn alibi. Gmmslex m tmofermo-
wimplctur.Gili^s proxmum,ficuttripfum. Qui dc= Ronw.u m diUÿt, le^m admpleuit, Diledio non obtinetur leÿs operibm, quod nemo ignorât,ficd per ffiiritumfan
Hum gratis datur. Et adTimothcum ficribenS:Einis,m= *gt;Titni.i, quitypr^expti efi chantas de oar de puro, oanfidentia bo
OA,fide non fiHlt.Cum Collojfienfibus fcripfijfict,M.or CoHo.t^ tifiate membra ueRra,quxfiiwtfupertcrra,fi.ilicet mt mwididam,fi)rnicntionem,adiedt. Super omniaautent chariti.temhabentes,quod eHumculum perfichoms. VbiperfiHio eH,ibi noneH defiHus. Sine leg: datur charités ex dei dono,quam quifiquis habet,leg no pre* mitur ulla, ut qui folo ffiiritu ag^ar. Si labitur mter'nn firdorrefiurgt. tuflitiarij uero qui hanclegs perfiHi* onem 'm fie experiuntur, o peribus, uiglijs, xremonijt corporalibus,(y uifibilibus rebus fie faluandos puumt. Contra qui charitute dei 'rmbutus,quam legs lom ha* bet,noua fitilus creatura renouatur de die mdiein,in agnitionem dei er ueritatis, quo proucOus autore jfii» ritudcfpidt,cr nihil momenti haberi puM,xremonia^ rum manem ufum ,ut quae nihil bonte jrugs adfirat ani Wit,dumcharitMem nihil promoueat.Eteqs deffiidtut anxius rationem habés,quibus ueficatur,qMbus uiHitet, â¢inantum pfialmorurn,quoi precuïaru dnliades adinur*
k 4
»SS DE CONSILIIS EVANGELICIS.
muret uoÅ er labioru flrepitu,^uippe qui ou fui^ht* did und metitur chdritaK^hucep, ^utur atus^ut deu art deat^t 'm deu trdns^rmlt;tur,ut iÃiiK eorpori altius mt feratur,ut demqiai eo imui efjeSus [pus,er ipfe fat^t dus p^ihifq^ pt ficut dcM(cuiu^ eji ficutÃUm chariot Ãmus 'tmitator^fanihis ac pfHius eü.
DE CONSILIIS EVANGELICIS. PropoÃtio Prima.
Illud uerbum Chrifti Matthxi.f.Qui te pereufTerit m maxillam dextra èCc^ Et illud ad Romanos.iz.Nó uos defen dentes chariflimi, nó funt cofilia, ficut ctiarn multi thcologi errate uidentur, fed praccepta.
CondannAtio ParripeuÃum.
Hæc propofitio eft falfaJegis Chriftia næ nimium oneraria, ÃC fana: intellige tiae feripturæ aduerfa.
Conpitatio condemnAtionis.'
Patiendam er aquAmnutatem ut do^rma itd er exemplo commmdauit nabis ChriÃus.Ex ame (^ can cupiÃantia nabis eà 'innatum^ut impdtieMius pramus contutneliam,utumdiilæ Ãntus cupidi,Ãed hatte k^nt membrorumÃex ipÃt Chripus, qui noÃra e^patictia, reÃenai t:^ mortiÃeut.Si uales lux chtrius, er ^^ w
DE CONSILHS EVANGELICIS. 169
J^eculo conkmpluri.num um mortifias opéra tumir, CT uiuamp;le^ rcÿ.ris.A^,mAndauitferiu,tQr.Quite p- Mat.f» euÃit in unam maxiUam, præbe ei (^ altérant,^ ü no faas à charitate exddifii,Qr à non rcÃiÃis aÃli^nti^Ãpi ritus eà (pii hanc le^m arnis,correxit,(iuA alioepti re~ Ãrire,aut faltem dccUnare miurias promptulus eÃes.
Sic er^ neaffeeÃ^ut prins moriatur quod animale t.Cor.ir, eÃ,quam refur^t quod f^irituale eÃ. Sic,Ãgranu'm lobtn. frumtntidcieélumin«rram mortuum Ãcrit/Ãuäum multum ai^rt. CruaÃ^tur er^ cz moritur hic aÃi= éhis arms,quo impatientes ÃumuSyÃÃrtiteraÃü^nâ^ turn Ãramus miurias, etian nihil obnitentes, mo ut uberior patientje meÃlS reddalxtr^t Ãirituales prouen^ tus reÃtr^nt locuplctiores, ultroneos exhibere pr£a üpimur concudendos: tantum abcÃ,ut anÃlq uideri poÃit,non indigUAri aut deÃornaehari maÃh^ntes.
Quienim feminat 'marne,deamenutet eorreptione. GaU.f, Contra qui trnquam deo placuerimt,crudÃxerimtart nem cum uitijs er concupiÃxntijsÃiis. üec fum mÃdus deÃnÃonem eÃe iuris natur ^e. V er um enimucro,à iudi aborÃecundum ea qu£ mihi ttadira tulerit, mdubitato condemnabor.tiiÃi enm me abne^uero,ChriÃumnon fequar.SinonfubfequarChriÃum,fublata in humeras Philip, t. crua:,iam perij. ChriÃiemÃequiturquinonqu^rit qine fua Ãunt,Ãed (pÅ lefu Chrifli,qui non a^t 'm quu natu* racà 'mcli/natior,Ãedcacuratqu(e arnalem hominen
L f
»70 DE CONSILIIS EVANGELICIS.
ffrlt;lt;itfW er iimcnc fj^iritum. Excutiamus dochresec* ChryÃojl. clefi.c.chriÃofomiÃSMdtth^i.^.m h^c uerbdlocum Ãdt.^. cMn^hj traduit. Sic emm cum didt^quifratrem fuu ^ tutiuo(!(t,rciKcritgehcnie,nûn dcfola t^ud ^pnunadt lUuK fcrmoms miurid,fed de omm profiéh mAlediôlo. Ita hic ^Ko^ non ut antumodo palmis cdà Ãrtiterfird tnus iubct,Ãed ut c^uodcunep illud jumt irro^tÃ^ubs^ «J; uüd perturbdtione pAdamur. Proptcred ibi extre» indm ele^t iniuridm, er hicfidci uerberddonem loctt» uitQnod arte mAxitne exprobrabUiter ^prxdpuc in Au^uJli. iunoÃum ejje Ãolet.U^c iüc. Cui mnÃondt Auguflinui de fernutne do mini, in monte lib.i .aip.zp.Pdrum enim ddbuc uidetur domino ft pro nulo quod daeperii,nihil repende iMUymà etidin mdli quippiam ampliut pdrdt Xdt.if. tusÃis dcapc,qudpropterno Mt: P^ dutem dico uobit, no reaUdre mdlum mdloÃqudnqud etidm hoc mdgnum pr£a:ptum c^^fed dit, No rejiÃtre dduerfum mdlum, ut non[olum turn rependds quod tibi fiierit irro^tum, fedetidmut non refijhis,quo minus dliud non irro^tur. Ambra, phec iUe.Eiufdcmfentcntu eà AmbroÃmfuper hunc locu euAii^Uj,quireÃiubethiecfdlMmr id quod gri^ initiccs ratio uult,quiÃtut confulat ^ mixime cum er poems mtentet. Confulit arte, fed non till rddonequii uos id colligit is. Ncq; enim qui fe Ãrendis nulls expos nit,fuperero^t dliquid, quindo fe totum debet deo, fed padeMiie bonum auäius reddi optons, ÿtiAsfua
DE CONSILIIS EVANGELICïS. m
cjM« [enumri fuo dut ueUentibw, o-mAxiUiix futts per cutientibuiAon^mjrd impletionem mAndatorumre^^ fidens.Si enim ddimpleretomnem iuJlitMm,lt;^iU.m Chrio fiianis pr^efcripfit ChrÃ^s, proftih airo mertiÃan e^et,^uod non obtintt uUi arne peanti adhuc dreunt dato, iidm i^uo minuscy.rouïndiibtm opntiboc pro^ pint doeditur dd huius m^ndati ob^eriutionentiomni» no Ãc tolerdri muridm, O' Ãrremdlum ut aro nihil fjuic^wm mnd(etur,non fecus quAm à «htf eÃet Ãiri= tiiS:,id non cà hominis.U£c enim nùlitid,cpid aro reÃ= flit Ãirituijetidm iniuftis,eà uia hominis. M.ortuo uero corpore peanti confummdtur charités o florid exurit tur. QHoti dutemÃn^tis hoc dxiomd, Chrifliame le^ ^sexonerdtum, idne^mus. Qui enim per ÃeoÃuis uiribus mdndda er Ic^m dei ddimplere conAretur,hu ic nihil no eÃet oneroÃum, ddde o impoÃibile.Scd i^ui in Chriflo mteüugtÃe mandats, ddimplere diÃÃÃtu de ui* vibus Ãuis,nihil Ãentit oncris ,nuüis præmitur dngiÃijs^ nuUo retrdhitur podere, tantum ut ^^s exulat dd cut renddm uidm. Cui o iugum dominiÃmue cà er onus leue. tieri enim non poteà ut pure dnunti alicpiidÃt diffLale.Verbo donum lümsroborciter aminusnc Ãuba Ãfidt cimctzintior,ne improbe premdtur^ne hum cond* ddt. Sicenimmediaturcumingruuntab improbismdy Uddäa, preÃur£,torÃones,QportebdtChriÃimpdti, Lu.n^ CZ itt intrdre inglQridmter Ãc lt;iu£cimlt;^ÃcriptiÃunt
t7* DE CONSILIIS EVANGELICIS.
Ronw.iy rfti nojlrdmdoólr'mamfcriptd ftvnt,utpcr pdtientidin er mnÃoldtionemÃcripturdrum j^cm hdbedutus. Span mqudm (iu£ non conjundit^epum Pdulw priediat,(piAti turn cr^ nel ird uel exandifxntid, nel perturbdtione cornmoueor^c^uoties dffliéboiubuf, miurijs O' mdledi^^ chs puljbr,tantum deeà mea perjichomyer iuflitid: er chdriatiy^u/emli amfunuturer perfiddtur andmor^ tm regnum dd mihi pr^dufumfum experturus.Adue niditt cr^ opprobridydducmdiitfldgrdyddncmdt mor=i tes. Sedtu domine, dd uolnmatem non reintenccm,dd pdticntidmyPolcrdtnan, dd mnftAntidm in jinem ufque ^^^ perduraMfmyquo tiie prescriptie legis films execu^ â^â arcSyi^ueexatdpud M.dtthtenm. Eg) dutan dim uo= bis nonrefifitre mAlo,Ãed fiquis tepereufierit in dexte rdm mdxiüdm tudm^prebe iUi er alterd,er ei qui unit tecum iudiäo contendere y er tutiimm tudm tollere,di* mitte ei er pdUium. Et quicunq; te dn^ridumt mille pdfiiUyUdde cum iüo,er dhd dtio-DiU^te inimicos ue* firos, er bene Incite his, qui oderunt nos, er orate pro perfequentibus er culummdntibus uoSyUt fitis Ãlij pa* tris uefiriyqui in calls efi,quifiolem fnum oriri fiat fit* per bonos er tmIos. er pluit fiiper iuScos er iniufios.. Kefondes, nonmihi iÃA dixit.dixit Apofiolis,dixit perfidis.Nonne dudifliyUtfilij putris uefiri fitisfsifili* as dei non cupis efie,nihil ad te pertinet iftA lex.QUdn* quAm ne bonus quide efl, qui pfiSius efle nolit. Acape
DE CONSILIIS EVANGELÃCIS. »«
CZ iüud,Chri^s,ctim qui iru^nturproximo,autquià Mdt.f-Ãdit proximum, rdchddia:ns,iudicijrcum fiat-Quod à conÃulcbat tantum tu ir.iÃrrcmur,quid intvrminAbde turiudidum^Si liberum eft iraÃa o^ndenti ,Mt non irctÃi(hoc eÃ,Ã. cà a)nÃliim)cur panAs mtcidbut^Ac ident. ' dpe er aliud.Si meradem non deÃiderM^mhil ad aiÃm mAndM. Sequitur cnm. Si diU^tis eos, qui uos dili^^ gunt,quAm tnerudem hubcbitn f qiuÃi diat,nullcun, neq^cnmtifludÃare uirtutii e^jfednonÃare [celui eü,quia pulam Chriftm damnAt eos, qui non diUgiint mà amiÅs,cum ^ntibiu erpubliatnis eos ^equls-Pr^ terei cum prexptum[t diliffre proximos,An noom^ nidillaqu^ ià inter couÃliu numerunt amor ample» (htur.Et Paulus magnus ChriÃanArtm k^m inter» pres,hlt;ec omnia reÃrt in legem.aemini,inquies,quici Ro.igt;. quam debcatts, nià ut muicem dili^tis,l^am qui dili^t alcerum, legem impkuit. Siquidemilla, Non adultéra» bis,non ocades,non ÃrAbens, nonÃlÃum teÃmoniunt dices, non aiicupifos, er à quod aliud pr^ceptum in hoc [ermone furnmatim amprehenditur, üëpe,diliffs proximum tuum[uut teip[um. Dikfiio,proximo ma» lumnoopcTAtur. ConÃmmatio Mq-k^s eÃdiledho.
Vnde er pr£apit prteccdcnticupitulo.ictudidte per» Ronw.i» [equentibus uos,bctudidte lt;^ nolite makdiocre, nulli malum pro mala reddeMes,à fieri poteH, quod ex uo» bk efi cum omniblit hommbus paom habcmesinon
174 DE CONSILIIS EVANGELICIS.
noÃmetipfos defindentes chnriÃiini^ fed doit locum ifie Ãeut feriptum eÃ.mihi uindtikuntCy c^ rctribuA,di à t donùniu Sedà efurierît mimicus tiMs^abx iüu/nt,à Ãtit,potum du iüi,Hoc ciim faens,carbones ignés con près fup taput cius.Noli umâ à mAlo,fcd uma: in boti no nMlum.lnfupcr unicum dutixut^t credim m cul* ftlids littris me^emnÃlium,poÃipfum le^lutorcmt Hta.sf- ^'â ^ ââ^05' P°^à lt;^Ã^â^ apidtyCr poà Paulum dice» t.Cor.7. ^â 'OcuiYÿmbus pr^xpium donum non habeo,muÃt f^yfif, Hum autem do, idc[i eÃe caUbatum, er ChryfoÃornui mihi Ãdem Ãdt in PpiÃolam ad iiebrteos,omeliafepti» ma-.üon enimfeculans debetalicpiid ampHus habere monachojcpulmcum uxorcconcumbere tintum.Uic num habet ueniam,in alijs autem nequai^uäyÃd omnia tequaUter Ãteut monachi a^re debent.üam zy beatitu» dines,que à ChriÃo dicuntur,noii monAchis tantum di aæ Ãunt,aliolt;lum uniuerÃusmundus peribit, cy accu» fabitnus crudehtate dei.Si uero beaütudmetÃolis moitAt this didltepeculate autem homnem impoÃibile eà cai implcrc,qu£ nuptias iuÃitÃpfe cr^ oes pdidit. Si ent non poteà cu nuptijs ea ejute mona^horu fumt impicre pmerimt er corrupa funt, er in angiÃiün oonciuÃt ea t^uic uirtutisfunt. Hec ilie.
PropoÃuio Seeunda.
Requircrc corä iudice dc miuria repas rationc^Chridianis ^hibitum eft*
DE CONSILIIS EVANGELICIS. i7ÿ
CondemnAtio ParriÃenÃum.
Hæc ^pofitio eft falfa/candalofa iurc diLiino,naturaIi(^ diffona»
ConÃiütio condemnAtionis,
HiCc aÃertio mneomiaturfuj^iorë.Si mint pdrdm,^ exÅlfo animo expofui eÃe pr^apimur ad fèrendat in* iuriMinuHaradoenob 10liberü eÃepoteÃ^ut eM decU* nemus en obrunt autdetre^mus cü advint,out eu fa-norcrependi optemus cmü aaeptlt;e fnnt. Qua de au fa ApoÃoluiacriterobiur^nsCormthiosdehoccumeii ^ cpy.j^ expoÃubt, j firn fechtrécurie!-india a Ålebrarét. lant dcUélum eÃ,mciuit,interuos,lt;^iudidahabetis. Quare no ma^s miuriâ acapitUfQuare no ma^s,fraudé pa* timinifCorripit corsait AugufriniK,ciuia nopaduntur ^tlt;Sf*P^' iniuria,ut ad iüud rcdeadirjcpiod domina ait,Si g; uo biat.f-luerit tunica tua tollere,(^ iudido tecu contédcre,dintit te ei er palliu.Et apud l^uca Qui abfrilerit tua noli re ^dc^.s, petcre Quidfaluatorisclarauoainaut negh^musaut paUiamusfAffiélus rerum temporalium no eximit nee reprimit,(lu£ obreparAdonem iniuriarum lites fecpii* tur-Aes temporales mdigmuf cruiliushaberi debétà pure Chriftianis qut earn amiÃioe inimiadas,^^ odia fmultates, lites exertcre debeant, ut epd non oirnAlcm non temporariarn expeiient hiereditAtein,fed friritn* lem,fcdteternam,pro ipiicdam nudosfetjui Chrifrunt priefUterUf^utfreulatum rMdonejiur^amoucamtif.
»7« DE CONSILIIS EVANGELICIS.
Maie mô pcÃme txmueni.iiMt,(i)nor deicum peculij Hft.io. Jîwdio. Commendit ApoÃolui Hebroos, ficinquicns, T)ircptwnem Ãculatum ueärdrum cum^udio Ãtfx^ fiflisfdentes nos habere 'm ealii podoremfubfkiitiMn ac mènent cm. Nf abieceritii i^tur fidudam ueSlram, t^UiemAgnAmhttbet pr.einij retrihutionem.'S^dmpdd» entid nobis ejlneÅ^drid utubi uoluntitm dei pcrc= ffritii^ reportetii promiÃionem. Chriflidnim Ãiidinm nil nifi diuitidf illds uenerdtur ,lt;iu£ erugni no funt ob~ Kdt^i. noxiis, or (pids tine£ non detnohuntur. Eos enim the* fduros reponendos eÃe monet fdbidmr,proprium ni* bil habet Chrifliand, Ãmplidtds,omnia omnibusÃunt co munid. Taxa nunc de commodo Chri jÃante pdas quod conturbatur quoties alter alteriim 'm ins uoait uel db iracundia uiclus uel duaritid, ob rem turn jùtilem,ama lUC£.t}. ^5 nullius momenti. An non ÃitUis (y nullius mo menti, rerum aÃluentid erdt diuiti iüi euin^lioo, cuius uiam ne pundk quiiem temporis poterant protrdhere,cw)n repeteretur anirM iUiiiS: Studium pddSyCymutue cocor di£ potiÃimum dl argutnentum ueræ pictttis,Ãc dice Ãoha.tj. ttdonüno:{nhocdgnoÃxntomnes,lt;^nKieÃis difdpu* li,à diledionemhcdfueritis admuixm. Et alio 'm loco iohdAS: preaitur diÃdpults pads fuie bonum, Paxm meam do Efal.7s. uobis.Et Pfal.ln paeeÃdius eà locus eins. Er^ Chrifi anum decretum Ãt, cum omnibus amore^manfuctudis ne,benefdo eer are. ConteMiotu,odio obtreihdone, antunulid
DE CON5ILIIS EVANGELICIS. 17^
contumelia, iniuriii, uel mfitnii cti.(m libcntcr adm. Sed mdignw cà cui bcnfjîdtjcui amadiittir, at dignum tt ut jMxiydignwi Chriliui,dd cum gratiam ^t.At om Hi iniuru obnoxij erimusjfi uMiarc non lixtiKcilT^ nAnt kite urn cruas eii^ut onnù iniuruepmM obnoxij. KdpientnojirdmAh^fi repeterc non licet. Hocrwci« Ãr at Minorer it aucre.ne damnum dci det duis dui, tu urn cà boni Ånfulcre hos ^nutcafus. Diximus ros dm por aies indigmorcSyC^uam ut per cas uUa contemio i«« terfratres condandajit, quippe quas centemne-re, er «nq pro rudenbus alare debet uere pm. Nipre aut ob maledióiwn,ob Ånmaa.ob aj^erfam jima: macuU, condtdre tragediam^iudices inclamArc,drrcm,calum, maria,cjuepibui implere inulto Ãiabit minus. Expra:-fcriptoapojwliexhibercnosdcbemuSyUtdeimnijlros 1. Cor.s, pergloriam er ignobilitiü:m,pcr infâmiam er bonam Ãmam^ut fedudkres, er ueraas,Ãcut i^ui ignoti, er eogi'tidjCHu.à moricntcs,er coxuiuimus. Cuius mjiitutt feildtvres lioet ut bardos cxplodant, er 'mxjfent ope=: rarij milluiatis, apud Sapientem timen computiti[imt Sapien.r. inter Ãlios dei, er inter Ãm^s fors iUorivm eÃ.Apo= c.Cor .a. Ãolus iudidsmunies non patitur Chriflianos obire.Ham qui contempt funt, inquit, inter uos hos iudixs conÃi= bute.Sed er hoc ad erubeÃentiam ueÃram dim, Qum eripÃe Seruator prophanum dedinauit iudidu,cum ro Lucte.ii.. ^tus de dtuidéda hjereditite inter duosÃ-atressrejÃoii^
173 DE CONSILIIS EVANGELICIS.
dit : HomOj^HW me con^ituitiudiÅm aut diuiÃorcm[us fer nos i No» me friant dccrca pon(ificnm,hoc ne-^dum maxime [oucre,zy uelut oleum flammis udijee^ re,litis jerM-ncU mAterium et j/ômentu .ïddere. Crudely ejl,inquiunt,qui negli^tÃmAm proprium,imôfideU'S cjl,pius ejl,c[uijcpns nomen fuum finit obscurari,lube=: ÃctAri([i ffiritudlis lucri umore ypr^fertm epiundo per eum non jhtyCiuo minus impij perfiflAM agere no quod debent,fed e^uod fdlcnt,drbitr.m5 id,quod res eft, corn inftnudm nonftbi,fed nomimChrifti muri,qudmftioft 7^omd.e4- bHumauonondaerftuit. \pftcnimf'weMuimus ,ftue morimur,domini fumus. Ipft cum nihil fumus, puluit tuntum er umbru. Quid de nobis did poteft turn mule, quod non comerid fumus ? Si uero dUquid ftumus im id quicquidmiuriolje uideturnobisiUdtum ,rcdtmd4tin (dput noftrum lcftim,undc fluxit idud tioftru dUquid, qudre noxre nolo commerita,fted prodeffte etium mîmes rieut.Sd- rentibus,memor mills : M.ihi uindiékiyZJ' e^o rétribua 1. Cort.ii ^â^-^i ^âmn omnesfumus inuieem membrd,M.embrd cos herentid conftituunt corpus,corporis aputleftus Christ ftus,Chrifti aput deus.Mibi fit,finguUs fit,Chrijio fit deo fit,quicquid unicuilibet membra fit, feu bene, feu mdle.lntcrcd non nc^ ftr-i amp;nbsp;iudidd neueffiaria rcipu= blice,ob iUd crimmd,prduiord'q; fidÿtid,qae non am ab ecclcfidftico,qud, prophdno indice pumridebcnc,ut pdoitius adminiftretur ret publice ÃAtus,utin fb ata
DE CONSILHS EVANGELIEIS. 173.
anmiducratuï.cliio riimu^ noxMi imuÃi, cr iuà rc= (^uictint d^nc, ut dtmf^i proteruorum improbitm, cf improba protiruitdt cciitundatur. Ãon eft hire propoji ho fi.lÃd,qii£ tôt feripturii cjl confanA, non efiÃandalo fd pijs,(ÿubuf tempordUd (^fuAgiorid omnino fordere dcbciK.iio cf iuri diumo di^fond^qud: iurediinno affe riuir-Et ^ tuturdU iuri fit dijfotiA â¡ nihil nwuet^neÅfc emm cfi ut moridhir nAturd,lt;pid: corrupa cf, ut finde refur^tinglorididm deftan c^repur^ti.Quimim dviAt diùmxmfuAin, perdet cdm. Et qui odit dnimdm fiuoninhocmundo ,inuitim£ternAmcufodiet cdm. lohdu-n Btqui femindt in arne^metet corruptionan dearne. Gdldt. s .
Propofitio tirhd.
Quia chriftianus teporaha non débet amarejdeo propter ea no debet lurare CondemnAtio PdrrifienfMm.
Hçc propofitio eft in moribus erronea, SC fapiens haerefim»
Confutiho condemnAtionis.
Hdud obfeure quidem dns no fer iurdmenti omnem
ufam uetuitdpud M.dtth.E^ ainem,mquiens,dico uo= M.dtt. f. bis no iurdre omnino.Sit dunm ferma uelkr,eli,ef,no no.Porro g, uîtr.t hec adlun^bir, 4 mAlo profafdtur, no antu iurÃtis,fcd audovris, qui ob infrmitité dut in credulitAté ,no dUter mouctur ddÃde, ut ait Au^. ite Au^ fin etibi:NpaffumesnomédeituiinuAnü.Annointunn Bxo.io,
lîo DE CONSILUS EVANGELICIS.
djjHWi^ijMi/'qMM dworf dd temporalis à ciu£ pure for* det chrifiaiio ) deum exhibet tefem Æ Vetuit lex, ne concupifores. An non mncupifaSjfcuo tuam rem fer= ucs^ficramento teteafrm^ ^ 'Vaniati omnts creatura Tien .f. effubicibi.An non ob iianA,cr er^ nxne iuratjCptif* Ronu.s, (ptnob crciüuras deum aaerfit tefitm !Seddicunt:gt;iôn Gala.i. ne (^ Paulus iurauit fVdep utibuPere cor.tm deo^c^uia i.Cor.is- nonmentior.'Et alibi: Qnotiiüemorior,propter uefra
gloriam fraires,quam habea m Chrifo lefu domino no fro-Verum m aufftfdei cr pietatis, non pecumiolj: graua,pro qua paf im deierat. lurandum tf i^tur ali* quoties,quis nefft ^QUflties aliquis diat,uel fut,quod expcdit ad (alutem,ut credatur, ubi tinutur non crédit, debet iurare.Pt ratio riufdan ef: Quid per ipfum m* uocatur umtos dus lt;sr creditor m earn,ac propter earn fit pax or mnmrdia iurantium, ideo fanât oolitur in eo opcre, quia defiruitur opus diaboli,dilfcntio o- Us. Hebro s. Vnde ad ti-chreos : Omnis eontrouerfix finis efi iura* AuffoÃin mentu. Sed çy iam libet ipfius Augufimiuerbadehac re in tnedium profirrc,fcrmone primo in de uerbis do* mini in monte. qui mteUi^t er^ non in bonis,fed i« nexjfarijs iurationem habendam ,rcfrenet fcquoimm potefi,ut ea non utotur,nifi in ne(eÃittte,cum uidetpi* gros effe homines ad credendum, quid eis utile efi ere* dcre,mfiiuradons firmetur.Hecide. Vide obfecro mi leder,lit hone propofitionem, pro fua tintum Ubidme
DE CON^ILIIS E\â'ANGELICrS. iti
WM interrogea oredomini condemnArU SorbonA. Eà tr^) h^c propfitio in tnaribui Ãm quiercntiimt crronca ter ftipimshiereÃin plurifiids dccretii, quia EâMugçU atucrias nonrcà pit iuranttntum tcüomnis ferma fi dehipraiureiurando fit mutait liiero, ma.i^ïatth.f. uicrony^
Propofüio quAm.
ludæis ad libitum uerum nirarc eft pcrmilTum.
CondemnAtio ParriÃenftum.
Hçc propofitio, fi intelligatur permit fum tan^ lici'tum,falfaeft,diumo pce^ pto aduerfa,ôd antiquus error iudeorû
Con^tAtio condcmnAtionis.
Quoi folumÃudioÃquxÃcruw præcldriiflicont demnAtorcs inLuthero , quadalumniarcntur, trflAn* tur hic fitis Aefuper. Cum Lutherw iurantes ad libitu (ut fie loquAr} ïud£os à peanm non Hat mmunes, id quoi iftifumniA tnttum cute wffeân propomre crimi nAMur. î^am iuxn Scruamrii fentemiojn audifit,quia liatt. r* diclum cf:lion pcriurabis ,conjht prohibitum,ne per P,xod. it iurent lucLei.Cutter urn Al .N-proJuant locum, ubi ad liter am iurarelucLeis fit prohibitum. Ttiamattcfaiite Hicro.in Matth.in le^ pr^xptwn erat, ut noniura^ Hievon, rentni(iperingt;ndeum.E.t hoc quuà pantulu Ãerat le ff conte^fum,ut quAndo uiäimAs immolabant deo,ne
tSi DE PVRGATORIO.
Pili idolii immoldrent ,fic er iurare permittcreutur in deum^no (piod rdk hoc Ãxrent^fed quod melius effet dco id exhiberc^quuin denuaujs j firma enm iuruMis, dut uenerdtur^dut dUi^t cum,per quem iurut. Ihec eÃ^ erg) mens Lutheri, ^ quoacs iurureut lud£i, peetam le^s non incurrerent,quAnqud iurantes etidm uere pee arent.Vrophetd: admq; peÃimum corum per element td iurundi confuctudinemjÃepiÃime derius dreunt. Ar gun font plane er pr^apites admodum ad dlicM ar» pendd dochres Sorbonid.
DE PVRGATORIO,
VropoÃido pr'mid.Ll.'L.
Scriptura dtiuna prorfus nihil habet de purgatorio,
Condemnd-tio PdrriÃenÃum.
Hæc propofttio eft falfa,Valdenfiuni errorem maxime Foucns ,ac fandom patrum fententierepugnans^
ConÃaatio condemiiAtionis,
'Lutherus in^nue Ãtttur,cr pdldm cldiMt,fe erc^ dérégler pro compere habere,pur^torum efÃe,anta dheÃ, ut VdldenÃum errorem ne^ntium pur'^mriu, Ãueat, hoc didt : Pur^mrium non poteà probari, zy dfÃeri , pcr cuidens Ãdcr£ Ãeripture teÃmomum, quo pertitUdbusÃatiiÃddt. Quödà qu£ÃtwÃcripa,atioi.
DE PVRGATORIO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i3i
Hta , /î qu« [mt fandorurn patrum benedi^, cpabiK pur^wium ajjïrdtuï ,lt;jK£ Lutherui. non uiditidge du pro^rantur in lua:m,lt;ÿiod ucjir£ cà prüftÃioms. C^^ tmvin ,ji omnes dtonnAtioiü Ãiwt obnoxijyllui nefduntt quA (cripturd pur^mrium probcOir/mÃiutiarttlMci mndemn4buntur,cum tnultii ctidin mnndi fdpientibut Sed fdtis Ãt nobis pur^arium um effe.i^ djfcucran= tins pr^diaire. lino tnultoÃdUus uidetur uiaexutos, dd unius iudido rdmciuere, ne^j qiiicqudm de eorim Ãa.tu curioÃus mciuirere, qudin de omnibus üm impu^ denti fronte Scholdflim more deÃnire. Non Ãne ddmi= fdtido dei conÃlio frchim eà , ut nobis nihil comperta efreuoluerit friritus fundus de defrndvru friOt ^.uMt ^Uum hübet ne^tum diuiti mAndumni, ut ipfrusfrd= tres tArarci crucidtus emnoneÃerent, ^«o ÃgniÃaitur ad nos nihil pertinere, cpiid cum mortuis a^tur. Nd»« quid ex htsfriÿdis (y ÃerupuloÃs difrutationibus ac^ crefdt quxfo pieM i T)ili^mus iufrtidm dei, cz eins miÃricordiam nobis imploremus, ad hxc enim nos uo== cut Ã:ripturd,huc per friritum dei wuitanuir.EccleÃdt fra enim eà conÃlium,\lumilid te in omnibus,(y cora Eccîf,î. deo muenies gratiarn, quoniam magna, dei potentid Ãgt;-lius,zy db humilibus honorutur. Aldora te ne qu£Ãeris (yfrrtiordtenefcrutatus freris ,fedqu£ præà pittibi deus,illd co^tiÃmper,et m pluribus operibus eius ne frerts curioÃus, Non eà enim tibi neoeffariu ca qua ab
M 4-
184- DE PVRGATORIO.
fafndM funt uiderc ocuUi tuii in fupmiAcuis rebuf M li [cruari mulà pliatcr.
Propofitio fecundd.
Non uidetur probatum efle, qgt; animx in purgatorio fine extra ftatummentî, feu äugende chantans,
CondcmtiAtio PumÃcnÃum.
Hçc propofm'o cft falfa, temerarie 8é impie aircrta,amp; l'n hocquod prétendit animas in purgatorio non elle extra ftatum meriti feu agende charitatis/ft infideerronea»
ConÃtütio condemnAtionii.
In bac pr^atione fatis twl^ri mnuit V.cclcÃd dni^ Coïteitih, ^^ ^'^ ^iÃ^ ^^^^flatum mtriti. Fartmi brat^ refur^ reckonii obtinedM dnimæ omnium ÃdeUum dcÃlt;ncb= ïum,uiam'ii xnmdm habere mercdittur in calls. Sà o animdx tn pur^^ono no tncrcri ex uolunate elidti ope ris,ut loiiiiuntur,fedcx grdtia cz miÃericordid. priui promi^d cr idm donAn, utfi dcÅrndm, artAm pecu^ niie portionem laturum, (ptem ucl inuitum uel inuolun tmum cieddero,Ãc cxÃus c^Mni^ muitus Cf inuolun= tirim dcÃignAtum er pdiklm meraedem duÃret, an^ Gre^r. tneritum. Drmq; cum Ãeribdt bedtM Grc^riuf, libro diÃ.z7. di.do^rum.i. in pur^torio culpM remtn,e! redtAs
DE PVRGATORIO.
«S?
fiff diÃ.ir.QUdlK, zy cum apudomnes mnlhtyculpd non mmttiyjineaugnKiuogriüi^, ctiion umalium, ut palet per beaUÃimum Paulum-.VentindatM Ãm.in^ â¢jwt jÃub peauto, (pm me liberabit de corpore mortis Imiui Æ Kej^ondet ; Gratia dei per IrÃlvm ChriÃum. Certum eà autm ApoÃolum wn ÃiÃe obnoxium cri. rtumb litter^ ex pretniÃis Ãceptitur anitmn tn pur^tos vio miÃ:ricorditer mereri.
PropoÃtio tertia.
Non uidetur probatum effe^quod ipfç animç m purgaroriofint de fuabcan^ tudinc certe et fecurç faltcm ad omnes Condemnatio ParriÃenÃum.
Hçc propofitio eft falfa,2lt; prefumpru ofc afterta, 5gt;C in hoe q? ptendit animas purgatorq non efte certas de fua beati tudine,cft traditioniEcclcfiç, 5Cdodri n^fandorum contraria»
Con^tsttio condemtMtionii.
ihec propoÃtio buic qii£Ãom 'mmtitur j utrum ad uiam reuocatiif perdiuwn Gremrium, z^ uitlt;e rcfliiu tm per beatu KettÃQumÃerint in mÃrno aut in pur-^torioAndubitatiÃimum eÃ, ^Ãierint deÃua beatitudi ne incerti,in eo timen ÃAtu,m cpio poterant obtinere rc^ demptionentjCiprianui Ubro.^. EpiÃolaÃecZda Ã^m^
KorM.7,
Ciprian»
13« DE PVRGATORIO.
Jicat noituliix dnimM mxrtM de I'm falute, dUerem hIm demeii penderc in die iudicij ddfententidm domini.
Vropofitio (iMra.M.L.
Animç fn purgatorio peccat fine inter miffione/^din horrêt poenas et petunt requiem,ga querunt q fua func,plus^ uoluntatê dei,qiiod eft cotra charitate» CondemnAtio PdrriÃenÃum.
Hçepropofitio eft falfa^impia-purgas* dis animabus iniuriaSlt; hæretica, Confùado condemnAtionis.
Augunfi nbsp;nbsp;AuguÃinui dd AnApAÃum: TdMn eÿâfc^ odit pec
Gitum,ciuAntn iufiitidm diliÿf.Quod à dnim^ inflitidm dei iuÃe inÃiclAm non diU^nt,minim qui dciim ex to^ a corde dili^nt,cum plia ÃeÃe, quÃm cdm iuflitidm di= U^nt.'Deiano mima cà iuÃa,qudm nüÃericors.Qui obrem nee mima cà Iduidndd iuÃitid dei,quint comen-ddndd miÃricordid. Kel^ondedin hic M .N. dn ne mima Ãdunt quim debetK,qui re ipÃt dicunt domino, no tM uoïimt.a,fcd noÃraÃdt i Qui minia Ãdt quim de bet,an non iniuÃia cà t Qui autem imuÃia cÃ,dn non âBernards peaAtfVndezx BernardtailSiemini quippedubiunt vn lib. de cÃ,quod raillia in tormemis poÃtia, aóhtm iterare pec gratid Cf ^tidelecictur.'VcrunamenÃuoluntdfetiam in armen libero «r, ii^ W^^^^ pcriMirat,quod artum eÃà noUct oinmw pK»
DE PVRGATORIO. iSi iurijiuÃum eji autan pmiri, lt;^ui purdenda ^^crunt. ^oïmt i^tur,(ptod iujium iji. Scd i^ui wn wdt qued iuftumcjlduflAciutuoluntoinoncft Eô og)iKiuJh, ac per hoc q^ mala efl uoluntM, tjwo iu ji!ti£ non con^ tardai.hlt;ec iUe. Ear htereiieus efl tier nardus.
Propofltio eptmta.
Impcrfccfla chantas, fiuefanftas mori turi^neceffario fecS fertmagnS timorc tatoc^ maiore, quato minor fucrit ipfa
CondcmiiAtio Parriflenflum.
Hçc propofltio eft falfa, temere amp;nbsp;fine ratione pofita»
Conflititio mndemnationii.
Textus efl Gre^nj : c^uaUsqwfqj bineegreditur, talti in iudido apparebit. Qnifliuis ante in imperfliln GYC^* chantait detedit^non po^fl ejfe finetimorc, quia quM= to ch arilM minor efl, amo efl amormaior. Et contra utm apSicutde fladepoenitentiadifl.z. t^ eflAu=^ Dr pnta^ ^flinusfluper canoniam Ioannis.Eltnim iuxta fluten difl.i^ tiam Ioannis, perfleh charitas flras miltit timerem,et i.t.oha.4., timornoneflmcharitate. Quiarrgper imperfl£tnm charitatem in pur^toriu dcflxndunt,ti)rterc inteUi^n^ turanimie inibidetent£.
Propofltio flexta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
PÅna purgatory eft pauor, amp;nbsp;horror, damnationis ÃC mferni.
»93 DE PVRGATORIO.
CondemnAtio ParriÃaiÃum.
Hçc prôpofiao cû preceded,uel iitracp harum propofinoniim eft falfa, teme# rarie Ã^ fine ratione pofita*
Conjuntio condeinnAtionii.
Sdpien. t. nbsp;nbsp;nbsp;QttOli pduon^ horror partie fuit ,pdM dpud Sdpi
entcm,ibi tVidentaturbubiintur timorékorribili, cr mirdbuntur m Ãubitntione tn^crAtie fdlutn, ff mentes Sdpië.x7. {^^ dnÿiflid Pt dUbi : üihil emm cà timor, mjl pr^e^: fumptioms adiumrium, perditio co^atione duxilioru. Et dum ab initia minor eà expedntio, matorem pu-at potentiam dut auÃ'lt;e, de (pu, tormentum pr^Ã^t Qiiodautem anima: in pur^tono tinuant, horreant, paueantep ,fcftticndum uidetur. QuapropterÃutrdcp harum propoÃtionum eà ÃlÃd,temerarie, cz Ãne rdti= one poÃa, aliam defyderamut a. ParriÃanis rationem, (pie tuUdior Ãt.
PropoÃtio Ãeptimd amp;â oéh'oa.Mar.L, Probabilc eft animas purgafori] prae confufionenefdre,qLio ftatu fint, dam nate an failure, immo mdentnr iä adi^ rc damnations,6lt; dcfcedcrcin lacS. Anime i purgacorio nihil aliud fentiSc ^ incipere fua damnarione,nifi q? fen^ tiutnondu claufam poft fe porta miert
DE PVRGATORIO. t*5
Condemnutio PdmÃenÃum,
Vtraq; harum propofinonü cftfalfa, piarum aurium oftcnfiua, uoluntanc QC nrationabiliter pofita, ÃC ftatui anb warum purgatort] miunofa.
PropoÃtio nouA.
Omnes anim^in purgatorium defeen« dentes, funtimpcrfcd:efidet,feu fani# tacisjmmop quantamcüqj oblatione pÅnarumiUà eÃent fane,nifi prias ab eis aufferatur peccatum, id eft imper# fectio bdeiJpcijô^ charitatis»
CondemitAtto PurriÃenfum.
Hçc propofitio quanta ad omnes par# tes eft falfa,amp; temerarie afferta, ac fa# nçferipturarum intelligentie diffbna.
Qonjùntio condemnAtionis.
Scriptum cÃ-.yiÃtA domine urne am iftim, er pcr=gt; pf^ Ãx earn, lt;puun pluntduit dexttra tiw,. Perfdt urneum,
7 5.
er pur^tdcui,qwdptiM in Emngciïo.Omwmpdt lohan. if miam m tne non firrntem fhiHum, pur^U cum, ut fruébim copioÃorem Ãrat. Et upui Matthäum : Hd» ^^(^^j^ betuentUdbrum mnMuuÃu,,(y permundabitarcdin fluim,er cogre^bit tritteum in horreufuu. Superduo uide AnJfro.pftlais.fcrrnone.i.Cum cr^ (inimlt;epur j^broÃ.
190 DE PVRGATOKIO.
* ^:itur,ch.i.rMKccrtt: ^erÃd'Mtur, nullam enimdUäin pur^tioncm intrlli^ ummabus nea^uriMn, quà hanc chdriatisinfuÃonem. Quodautem perÃeUo chariatis en priui necejÃuria cÃ,quMi pÅnArum ablutia,inde fit eri puto,lt;luà d ex mperÃihone chariatii patiantur pÅ nm, ^ȣ napteunt tolli, mà Ånfummetur czÃmetuVt unde O' poen£proÃMnt.Sic ablaa cnuÃÃd^o efÃihu eeÃdt. Temerarie o Ã-dic hje propoÃtiones de pur^to rio diumdMes ddinnAMur d VdrriÃidnii , qiundo null! dlidin Ãeripturdm ddducut,qu£ conuinext Lutheri opi^ niemes ÃultM dut ineptds. Hie conÃderdre debuijjent LdrnÃidm,Lutherum ne undnt epiidemÃenceittidm dfÃe uerdntiia dÃÃerere ,Ãdo^or per quoÃsunc^; eudderc poÃÃet.Udm eÃprotcjhtin (quodnenw infidatur') fein hoc ne^tio nihil deÃnire aut fldtuere, fed de dubiabili bustitn{umdilÃutdre,utuos o dofbÃimos quoÃp ad feribendum erdoemdum eliieret,non decuit i^tur pro avertis trdducerc. Sudin ipfe ignerdntidm ingenue Ãte= tur, tpidm ejuidem infatie oonÃÃionem fuperälium ue= Ãrum non patitur. Sed aueuis tpuuttumuis reamdia,^ qiuntumuif ignea, in epteÃionem uerterdes, auddäer dkÃnitis ne nihil ne fare uidedmiiù. QȈ d fi hic tnper= tindecs indderitis dij^utnturi, neÅfum Ãierit ab huiuf= tnodi deÃniiionibiu domi ueÃre excogtitis tempera^ re,(lMppe (pae pertinddbiis non fdtisfuirent. No« de:: digndmar ignorare (pi£ memorie no prodidit diuinia
DE CONCILIIS GENERALIBVS. iffi
f^iritm. 'Vidcinui Lm q^dm impudenter dut turpis lu^ cri ge Add , aut ne tenterdretur ucjird theoloQoirMtc-ftds ^mcndacip, trehnii, uerlutij5,impo^rii,à rcivm=â uenti Ãmuf dh ijiii qui CdtoniKA grauitate ucnerdhiles^ er bdrbd erpdïHotenut Ãdpientes nobti diuos quofddin erfolonwnes exhibueruMt^cum amen mhil Ãterint mi nus. Octode s nojlrd ferma,cr crumendi expildre dg^ grefifunt,n«uis er effehs de purgitorio auponAtiot mb ut,quaf non na^s pirate fcchtur deut dd conufe^ rdà onein,q dr^nti pondéré, quo Sybdriarum luxu jô ucmui,quo effeemindtorn muÃeroftati fmentd fubmi^ niÃrdmuf, quo omnl^f^fui,omni^ Mmatis, ommsuc nerii lefM protioamm. Num reÃpuerumt andern qua rum oculos prjeÃigijs ÃfanArumt.
DE CONCILIIS GENERALIBVS.
Via iâ nobis fada eft, eneruandi auto ntate conciliorum, ÃC libéré corradice di eoru geftis,ac iudicadi eoru décréta, Condemndtio PdrriÃenÃum.
Hçc propobtio,fi uelit feriptor licitum effe cuipiâconcilq legittimi autoritati contradiccre,in r)s,quç fidem et mores concemût, eft fchifmatica Sf bçretica, Confiatio Åndcmndtiona â
Non credo uerum confiUum, quodÃne uerbo dUa
»S* DE CONSILIIS GENERALIS VS.
quid(htucre priefumit.Error mm i jï,lt;[uic(iuid amorti fcriptumm dcomutur. Et rMÃuij'inc ucrbo dd rà Mdd Kicro. mdt^yfectindtim nieronsm^m adGaïatbM.^.ubi di-dt, mUtÃne ucrbo dei credendum ejje. Spiritui fancti dodrMd eÃ, c[u£ anomiis librii eà prodia. Contre ^UAmÃ(ptidÃi.tiilt;mteoitaliii,tKphAiduco. Etihilcrlt;^ minui eà (pdm hereticuij epui cum uerhi dei dunriate conaUorum auti oriatiréclamât. QuadÃt mnalium,, G' f^uid ei deÃrendum fit, c^uodÃne ucrbo dei mnÃd^ EÃdf J . tUTyEfdii! dpcrit : Vf Ãlij def rtorcs,didt dominui^t Ãaeretti condlium,cr'noicx me,utordircinim tildin, (y non per ffiritum meum,zy os mcum non interrog Ãti.Conälid cpif os dc mi d interro^nt^uerbum dornt m ex orc Ãuo proÃrimt. Spiritus enm ex ucrbo er pro Au^Ãin nunuAittc prooedit. Au^Ãinmfupcrlodnnem traiU-
tu.i.9.Elc£lafiMdncluit,(lUf feriberentur, c^Uf Ãlu-tt credentium fufÃdreuidebdntur,antum dbcÃ,titno= nuüd fmt Ãiturd condliorum rcÃerudt».i(pif litcriiano^ nids non dcprel.enddmur. Quid ? un ApoÃolus errat,. i.Tim.t. cumThimotbeofcribensÃacrainfcripturain^duam dae perdt hypodpoÃn appellat,undo petendum Ãt cuiuÃ[i rcimaxnnc diurM iudidum lEt certe tim ÃudioÃe in hoc incumbit ApoÃolus, ne alid admittiM dog^ndti, Gdldt. ». ut Ãc feribit Caiatis ,cpiife tranÃulcrunt ad diiud Eud=.
^tium, lt;pidm Paulus prfdiarat : Verum, 'meruit, à no: aut an^lus è c«lo prfdiauerit uobu Eudn^Uum protn
DE CONCILIIS GENERALIBVS. ijj
pr^ttr id lt;jdâ pr^diai'timus Mbn,dnAthcinA Ãt. QU?= admodum ante di^imiK, lt;/ nunc iccrum dim. Si iiids i.lohA.i. uobif prtediewerit EMUffUum prxar idquoi JOTpi« flis,anathema, jit.Etloh.mn(S uemueiuit^ne quonm-cum^^ doUrmis aure, aamnmodaremu^.Si quis,tnijiiit uenit ad nos,er hanc doärmam non adfiri yne rcapia= tK cum m domuniynec aue ei dixeritis. (^i enim diat ei, aue, cominuweit opibm ciitt mahs.Eae no eà in do mum noÃram admittendua, qui extra uerbum dei ali=: quidadÃrat. Quibuf matin rationibm Panorméanin Panomù^ m (u.SigniÃaifli.de eleih.Ãdcnter didt. Plus credeadju anus, uelfimplia layÅ, fenpairarn produa:nti,quMn atifi= mul Åtià UoyCr non impieÃentit uir ille.Verhum emm domùn,conalijs non eÃÃubieôhim,n£c mirorq, paires i» inÃituerimt,quie edam lon^ uÃu obfemaa, uim ac= aperimt legs. Ndiw prophea nu terreÃdt, ne legim aUquamputemÃolida)n,quie uerbo dei non aÃruatur, , ^Mà patres iraanÃserunt.tn pr£a:ptis patrurn ueÃro*
rum,mquit,Ezechiel,nolite ma:dere,e^ iudida eorum Ezfc.io, nolite euÃodire, tantum in pr.eÅptis mets ambulate, Oquot;iudidamea cuÃodile, er Ãdte ea. Qin indi^tfapU lam.i. entia,non consulat condlia,ÃedpoÃiilet adeo mÃde nihil h^Ãans, qui dat omnibus aÃluenter, ey non im
proper at.biolite,inquit,pÃaltes naÃer coÃderein prin PÃtl.iae. dpÃnis, in Ãlijs hominum,in quibiis non eÃÃtlut. Solo PÃaLn. enim uerbo dotnint cceli Ãrmati fund, e^ Ãu oris eins
19 DE CONCILIIS GENER ALIÃ VS.
owjMî wrlMî corum. Multi Åc^runt condlid, [ed non fotucrunt jhbilirc.quid utrbum dontim non exhibue= runt in condlium.Vdx^dt bic Pdlpui,ciuo papteÃuppd rdÃtamur,pdpdmclfe ÃuprdÅnahum^ey execretur uoxcorum,lt;^uiuerbum domini mndlijs commiÃumi CZ fubditum ^rriunt.Pdpd non ejl iÃd eïduif Dduid^ quot;â r^-**« (piidpmt,z:rncino claudit^dauditc^ turno dperit. T lt;. or.}. i^Midameuturn Christs Icfui eÃ, CZ n^tna poteft aliud L/vC^. 11 ponerc,pr£tcr id quod po fit urnejï.E^gt;diat doming, dabo uobis os (y- fapientiam^cui non poterunt reÃfie^ rc omnes aduerfanj ueftri. pquidem uclab afnauer-burn dominiexapere non dcdigna,rcr,nedum à papa uelhomine.flocdixres mdgmpontifex,no ucrbis,fed P oM.is ipfare, quod Apoflolus didt.t^on audco aliquidj^= rc,quodpermenoncffio:rit Chriflus. Effiat ChriÃuf per te,à quod fräs pontiÃx maxime,cum facris Hurts, Cftterbo dei reck coeat. Hoc dimt conalium, Ãreâ ék omnibus Chriftiants confuleret,)ton uerbis, fed efÃ-ioiu. s. cadter,quod ipÃe ChriÃus, Non po fÃim aliquid Ãm, quod non uideo patrem Ãaentem. Si quod dear mt con= Ãlium uerbo domini déclarât oonÃonum,proÃdp id Ã= dt quoduidet patrem Ãdentan.Pater enim uerbum fu'^ ^lt;i(tttâ urn inearnatum( quad Utens anonicis defcriptum hos lcmus,Ãcut didt.Scrutamini fcripturas,^^- iüe uÃmo.-mum perhibent de me') audiendum pr^apit, dixns: Mats, nie cÃÃlius meus dHeCtus,m quo mihi bene complaci::.
DE CONCILIIS GENER ALIEVS, tsr dira eÃ,ipfum ituditr,uolens nimrum ut omned confulz tt uno Chrifio mttidmur. Vbi muiceli autoritds avi^ aliorum,c[ute pro Ic^ diuuid obftruMidd^iMiiddtyquic (luidflAtudtyCumduerbi dciti'fiDnomo digrediiwturi dnodauttm Pdrrijidni 'm lintindri Epi^U uideri uo= lunt dpo^lorum nwrem imiatiÃ(iffc,id tnfde amp;â piu pidefuntcommenti Aibium ir.Apo^Uconcudcbant /^^^ ,j. exferipturdAmosyPoüh^creucrar(^recdiÃabo, Amos.9 O c-^ntes non deberc ex Icÿs neeeÃiate drcnädi,qM re hoc conaUum non Ãine uerbo dei eelebrdbdtur. Cum duttmdedbjbnendod Ãuffoatm fyfängume condUum coeigffrnt,fuAdebdnttAntum,non ddieÃA hxrefeos in^ jdmidyi^uod nunc noÃri Ãdunt Epifmpi. Abhis dbÃ'.^ nere,hic certt dUquid defemre no podrdntyquum fdlMz tor anted dixi^etytio mcpimare hominem ejued p os m= ^14.1?. traret-Quodh^reÃnb mÃmabitur ([id afuffoato (y [anguine no temperdbät,exmde lic[uety c[uod ty nos ho diedbeifdemno abfiineinusyUerbum domini manet in tecernumyÃdternA antum chdrMSyhoc apoÃolicü exh ÿt mllitutum,no legis exaHtoAtm, Apo[olus,deuirgt^ mbiu ymc[uit yprexptum domini n'a hdbeoymnÃliu aut 1 .Cor. 7. do An dlijs dutem mnÃdenter locutus ycudngelium tradit ([uod nb db homine dorpijfet.
PropoÃtio Secimda.
CertS ê ïter articules lohanis Hus ucl BohemorS multos cHc plane Chriftia»
N j.
i$6 DE CONClLlIS GENERALIBVS. niflimos êC eiiSgelicos,quos no poflit intuerfaiis ccclcfia códemnarc.
CondemtiAtio ParriÃenfium.
Hæc ,ppofiti'o loquêdode aniculis con dênatis,dcquihus intendit fcriptor,â¬ft falfa,impia,SC facris cocilijs iniuria»
ConÃtt3,tio condemiUitionis.
Articulé cà Eiun^liciKCö^Mcuuid ÃtÃAtuendum Aixt.r, de oonaUo ConÃMtienÃi) No« poteà .trbor nulä,Ãu-ihis bonosÃo:re,ne(]i^rbor bonn^fruihsm^los edes re.Qj^ Ãt Jirbor wLi,©- c^uæ bon^s., feruAtor mdicut^ L«. s. Bonus de bono tbeÃuro ourdis fui proÃrt bo num,M.ttâ i.Cor.io. lus homo,de ïMlo theÃuro^Ãat indium. De bis qui bo jiA urbar dppellAnttir,CA boni Ãunt,diatApoÃolus.Si= ue cditis,Ãue htbitis,ommd ingloridtn deiÃate.Et dU-Ro.s. bi,NibildcunnAtionis eà his,^»^ 'mÃtiÃunt ChriÃo Ic» Rom. 13 Ãi.Et dUa m loco,T)iligentibus dcum,omnid ÅoperdU-tur inbonumbisquiÃecundumpropoÃtum uocutiÃunt Ãm^ti. De mdld urbare pdÃim Ã:ripturd comme mimt. Jobd.s). Fraarora deus non exdüditfVi^m^ 'mpiorum dbbo* Pro. is. minAbUcsdomino Peanâon dixit deus,duure tuenAr P^iLss). rus iuÃittds mc.is (yc. Vt iuÃis omnid ooapcrutur in bo^ inwn,quiquimuis Cepdes in die addnt,atics amenre^ furount,^ miuÃis er immundis,nibil cà inundum,ni
nwritum.PccleÃdÃicus utrarum(^,Ãti
DE CONCILIIS GENER ALIEVS, ts?
turncümplexuf diat inh^c ucrbd. Bond, boniscrcatd Ecclc.is funt db mitio,jK nequiÃtmisbond (y mAld.initium ne alÃtn.t rei uitæ hommum^M, ignis, or firrum,Ãd, idc,er pdinsÃmild^neus,er ml,botrus,iM£ erohii erueflimitd.Hec omnid utÃmäis m bond, pc impijs er peantonbus in mild conuertentur. Articulés item Chriflidnus cfl.Blcÿt nos deusdntr conÃitutionem mun Epbe.t, di,ut effemus funih er immdculdti oor dm eo qui num rut multitudinem flelldrum. Viide Au^flinusEpiflxild Augitjh, so6.iiouitlt;luippe ille tpiid d^t,er (liMiKus numerus effe debedt eorum primtus ommurn hominum, deinde fdiióhrum Ãeut Ãderü.ldcm à lohd.tradiA.Oinmd no= Augujli. mindfdnihrumÃaebdt,cpuos dntemundi conÃitutionem ^ohd. u. prxdeÃinduit. Lt Ãdludcor , Egj[do cpios cle^,C)ucs *o- er-ii cpids dedit mihi puter, nemo pou ji apere de mAnibus mis.E.t e^uos dedià nuhinon pirdidi ex eis c^uic^uAm. i loh.d. Et loh.mnes de hts lohnens qui deÃardnt é ccetu Apo= ÃDloriim,tiionÃummt,induit,exnobis,Qtiod ÃÃiÃ^ font ex uobis,mdnÃfÃ:ns uäqi uobiÃeu. Articulus etii Cdtholicuscà q^unueà ÃdnctdEcclcÃd cdtholi(d,de lt;liiAnu,li prcefatinonfunt,de quoin atpt. tncccleÃd. diÃ.x.Q^uippe qui Ãimt eiuÃdem cccleà e atholic£ mé= Ji^iÃ- â ⢠brd,utin ap.cà unias.de cÃÃecrd.diÃ.^-.AuguÃ'Mis AuguÃi. mtohdinetrdchtu.76. EuptoresÃolosà di(um,mem- EiiÃu. dc bru dcapitris pofÃimt eÃe,non columb.e. Et quad ium conÃecrd. aaiumus noÃcruntexnobn,quiÃÃiÃerc.üjeccsl i.toh.e.
N t
173 DE CONCILIIS GENERALIBVS.
ccckÃii ilia unûn, Ã^nch ecclcfia athohai, Ãanéhrum uidcliatcoinunio. EcdeÃahiec milites utriuf([iffne= rii mm^leihtur botws zy nu,los ,ex omni ^nerc piÃda âiggrfg^tA^ciUie pur^bitur ut area, in cxtrcmi exami-mshorti,ciwntriidituruieà dominui regnum eccleÃa Ã(£,dco Cf patri,Ãepatts ouibm ab heda graue olenti-bui-Adde hie ;pximo loco [ubieikt.
PropoÃtioTertia.
Ifti duo arnculi Vnica ê fandta uniuer falls eccFia, quæ e prædeftinatorû um# iierf)tas,Slt;uniuerfalis fanda cedra^tS tueft iina,ficut tantum eft units nnerus prædeftinatoi^,no funt lohanis Hus, fed Augufttni fuper lohänem» Condemnatio ParriÃenÃum,
Hxc ppofitio ad HulTîtarû intelligent tium,eil falfa Auguftino attributa,arti culi autCjloquedo de ecdefia militate, de qua ibi fit ferma, funt propofitióes hæreticæ,
ConÃtatio condemnAtioms. _
ParriÃanorum eÃÃet PtuÃiarum mtelliffittiam edoa are, Cf quomodo Auguflino ÃlÃum attribuât Luthe-rui,à andidi cÃÃ:nt uerintii arMmres. An putantÃta ainuolunntempraratioiie eÃÃ:faMi£rraittà id créa
DE CÃNCILIIS GENERALIBVS. 159
dunt. Ex fupmoribu^ articuUs clarct,un.un effe fun^ étant ecclcÃam atholicam immerfAlcm,qu:e Ãt priedi:= fintAtorum unii(erÃtM,lt;^c.imtdntimi unum ejÃe,Ãcut tdittü unui eà pr.cdcflinAmrum jMmerui QjiodÃb^c hicrctiat Ãt propoÃdo, ut qiu iuri dtumo Ãt aduerfd, Cr rcpugnet,enixc premr.M..N.Mt boe doxre 116 de-digneiitur.ApoÃoluf nonmemiüir,VirinumÃiiiddm(U: i.T^n.'.. turn deiflat,bubensÃignaculu hoe. Cognouit dominus
quiÃunteins. Ita'mCÃtieisiVniedeflcolumbd nud,p= Cdnti.6. fleta ined,und efl matri fuee,dc euius unice flonf^ Ec= deÃ^ puriste,qu£ ex prædeflinAtis miiÃdtd efl,diât Ãeripturd.VtexhiberetipÃe ÃbiglorioÃum EecleÃdin, ei^Jx^ç, non bdbentem mdeulum dut ru^m,dut dliquid huiuf= tnodi,utÃtÃdnita orimmAeuldaL,qu£ abAu^iflino Ai('^i?t\ aicrufdlem nuneuputur in probanuo vfldmi.lt;s . Hcec accepit exordium per Abelem, Ãeut Bdbylo per Cuin, Qn.eduicurbesaertis temporibus oonditiÃunt,quo de cldretur Ãgurd duarum duitdtum,idm olim eaparu cf in flnem huius ÃiecuU manÃurdrum.At in Ãnem tarne Ã: parädarumycum ÃeilicctÃegre^turus efl dominus ones dbhedis.AudiflineAu^flmnmi'Hie uieruÃdlcm ee= cleÃam predeflinAtoru er impiorum conuentu,bdbylo nAnuneupantem.
PropoÃnio oyarfli.
IftearticuluSjdux naturæ diuinitas S^ huanitas funt vnus chnftus, e a catho#
N 4.
too DE CONSILIIS GENERALIS VS.
Ãtcis eocedcndis.Et fimilttcr illc. Diui^ fio humanorö operS cft,qgt; funt lurtuo# fa uel intiofa, quia fi homo eft uitiofus amp;nbsp;agit qu(c^,in«ofe agit,amp; fi êuirtuo fiis,6ó agitquic^,uirtuofc agit,
Condanrutio VärriÃcnjium,
Hxc ,ppofitio eft falfa, amp;nbsp;ex ignoraria uerŠthéologie aflerta,primus aütillo rü arnculorfi, fcilicct,duænatura: £lt;c» eft^ppofitio hxrctica, fecudus uero,fci liccqdiuifio humanoid opci^; Svc^elt j)# pofitio fa piés hxrefim.
Confando amdemiMtionis.
jKthaitA. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hanc fdo Atharujio dttribui. SicutdniriM rdtioM
lA, er 01^0 urtiu e ji bomo^UA dem er homo, tinui ejl ChrijÃM.Scdjbrtr hic aitiillumhabcm argiituU er ai* ptiojifophiji^, ^ diuinitatis erhurndniatii-^toaibu* lo.qiidrebunc ardculMn pr£Kreo. Qadmum attinet ad pofimorem partem propofitionn,nb put» fynarioc rem aut ueriorandari polfe,qiu,mhaac humanorum oper:imhimembrcmdiuiÃonem.iuxtAiUud,iidâdatum iJldt.7, eà Ãcmehatc[iiterMn,Nonpoteà arborvala ere,Tie achbui neutrA,ciU£fommat,nec plaant pijs mentibut, nee facrU literii, quod faam confonant, habeat iu^ui lüe AriÃotelicui, f^ui didtur mcrahter bontin, er ctfin
DE CONCILIIS GENERALIB VS. xo. bcdtitudmem^quiinÃbi er fan [hidioÃs tribuit Arijis^. tries ills dem ffntiUaui.Ei^uidim non muideo Aristote lias,utpdtirn£ jiliaatisÃnt partidpcs, quos pr^jli^ recrechusfupieutes, er uerain ffrmAnAmé^ afo:ndc:gt;^ re beatitudmem. Dcimror thcoïoÿtrum jlipinun: jhu piditutem,quod hutte bom. t uoautit, qui ob a eins il* loshimano tantum iudido bonos, bonum uirum pr£ fe firat,id quod indigne firmdum eÃ,ab omnibus Chri= Mat.itf^ Ihanis,qtu jiliauf edoók,neminem bonum fctunt,nià fo lum deum,idqi ex EuM^Uj teflmomo, aut ft qui boni nomen mereantur,id eomtnunioni bomtatis à deo colla* turn habcnt,graiuita dei beneuoleiuia. Et nuferi nefd* untinhumannopmbmdifirnendis omnino frUino-pram anfuram,m quos etiarn mnueniuntt qu£ dieun*: turinpuleos,caudex,Ãipes,plumbcus,ut eà apudCo* Comicus^ micum.ln operibm eiüm noftm ,quaiuülibet etiarn op* pareant uirtuofa,partim hypocrijis,prtefen{iÃhni no= fre amit peÃis,picumpat humanis obtutibm. Item inanis lilagloria, er fui quidam ccmplacentia, in me= dijsippsu::-tutibus,ueluti hydra herculana inftdians, ocutts noÃris,glaucoma obduut, deinde Pela^analai* tes,qud.nonnullambonor(mi operum portionem libe* to arbitrio,er nobis uendicamus, dona nusqi humana anfurain ener nat,er equilibrium inequaUttr propen= dere pdt.ü^c cuncta linoeis oculis alhierttrCfer pen* pculatUK cxpcndere,utf»lius ef dei,^iu renes probat
N f
tot DE CONCILIIS GENERALIBVS.
O' mrdiijitttO' Ã^ri non potrjit lt;[um 'm teÃimandii ho nünwrn operibm hnüudnemur, f^uippe qui freiem tMi= turn acapicntes, non mtuemur id quod pexnitiui o re=^ ton^äuf latens, opera nofrra reddit ue^tiora^prauio-ra Mt mmmtndiibiliora,quo fri^ut fire pr^pofiere iudi at humane, ratio opera hominivm.'Diuus Hieronymus Hiero. ad Galat as.quot;Ripartims iUos carnis offâiyitusfruäus re anfret. No tarn de hominibus,mquit,qiM,m de fru^bus Mat.r, amis 0 f^iritus arbitrer pronundatum. Non poteâ arbor bonA,fru(lus adfirre males,quia nec unqua jfi^ ritus prêter ca uitia, qua 'm amis operibus enumera= ta funtfrare,nec are pote fr his fruMus, qua ex f^i= ritu oriimtur redimdare, potefr autem fieri per negii= ffmiam poÃidcntis, ut fr^iritus quiuerfetur m homine fruShes non habet fiuos. Et econtrario aro operibus fuis mordfiatis peaare defifr3,t,non tarnen iüo ufq^ j»= adunt,ut arbor negleibi, fr^iritus,opera arnis ad^at, 0 arbor arnis exculta,fi-u(lus ^rmmet f^irituales. Hac iüe. Arbornn malam,malos fruéius edere,O' bo Au^fri. nam arberem minime acerbes fru (lus parère. Augufii= Gene.4.. nusnobis 'mdix commonfrrat 'm lohanné traSlit.r.liifi effet charitas,mquit,m Abel,non acapcret deusfacrb fidum eius.Cotra Cayn facrificiü abominatio deo fite= rat,quia charitas defiterat. Cum aut ambo obtulijfcnt, inc defruchbus terra,iüe defatibus ouium,quid puta= tis fratres, quia deus fruits terra neglcxu^ 0 foetus
DE CONCILIIS GENERALTEVS. voj
cuium dilcxitfîion intrndit dem dd munus,fed in År^ deuidet.Etc^ucmw» chariate offirreuidu,hi(iuf facri: fiaum ref^exit,tönern oMé uidit cum inuidid offirre,ab huitufdcrijidooculosMertit. Opéra cr^botM iiÃdi= ât nià chdria,tem,opera autcm mala no diat nià odium fiatrü.H(ec AuguÃinus.O neutrales AriÃoteUd, à me dioru operu theolo^,ubi operamedia aut neutra?Ke^ j^idt ne deus ea,an non rej^idti Si reÃpidt, honetÃunt^ non quia à nob is proÃiht, fed quid per charitatem nobis gratis donettd. Si nonrel^idt,a)nfe£ktneMne§lut maldÃni.Quia Au^tÃino teÃe contra tulianum lib.4.. Augufli, atpis. quodbonum eÃ,bono diÃgt;liairc nonpoteÃ, (y quia Ãlius ire non Ãdt mà opera ire. IiUus autem ire cÃ,quern deus charitate non beauit. Qttare replica q£ dixi,AutÃdte arboré bona,er ÃuHu eiusbonum aut malum,er fruäus dus malos. Arbor,inquit, AuguÃi AuguÃ^. nus Mt Ãermone. x.i« mok,ipÃa eft anima, frucius uero opera hominis. No er^ poUtà malus homo bona opa^: ri,neqt bonus mala.Sedmalusà uult bona operari,Ãa at prius bonus,jicut in alio ait loco euidentius ipfe do= minus didt,Aut foute arboré bonam tyc.Qifodiu er^ Mrft.w« dli^i malus cil,na potesifruUus foonre bonos. Si enim frudus bonos foa:rit,iammalusnonerit. Sicn«npo= teR nix eÃÃ: alida, cum enim ailidd eÃe eoeperit, non iam earn muem,Ãcd aquam uoamus.Poteà er^ Ãeri ut cpite ruxfoit non Ãt, non autem poteà foeri ut nix alts
10 DE CONCILIIS GENERALIBVS.
AuguÃ.
J.Rfg iS
Afgt;o^-^' M.lÃ-7.
da Ãt.Sic poüjiÃeri ut c^ui mlu^fuu non fit mAÃuf,no tamé Ãm poteà ut mAlui beneÃadt.'tiiec AuguÃinui. Quid hii ucrbn luadim. Idem cpioc^ loquens de bis AriÃoalicts operibuiPfdl.io.pura ea ipfu dechrat eÃ^ fepcautd. laéiet,incpiiens,impiiK opera. Ãua,dicat,da pauperibut, nihil alicui auÃro,nonuxorem alienAm concupifco, non quenquarn ocado, nulli fraudem Ãdo, depojitum apudmenuüo kÃercprcÃeiim.hec omnia di eut, quiero utrum piuiÃt an impiui? Et quoinodo fum impiue,induit,ijik fiaens^ Qieomodo illi de quibin di-â cium eÃ/Scruierunt créature potim, cpiam creanri, qui eà benedidlui in fecula. Quomodo non eà impius^ Quid fi de omnibui bonu openbut ,aut iUudfferat qdâ Ã^erandum eÃ,fed non ab iüo à quo jÃerandum câ,aut hoc Ã^erM quod Ãerandum no eÃ, etiarn ab Ulo,à quo æterna, uita fÃeranda eÃ. Pro bonU opmbM ÃeraÃi terrenam quandam fliataamjmpiui es. ^ion eÃiltm merecs Ãdei,char.t res eà Ãdes,uili illam adduxiÃi,m^ plus ergo es,O' nuü.t funt o pa tua.Hiec Au^jb.Exeâ cratur per os jpphete Hclu eos qui utroq^ pede clau-diant,id eÃ, quiÃmuluolumt uiuere in ame, o qui deo uolüt placere,id quad AriÃotelia bom uirifibi Ãu= dio habent, o dum utrumq^ male conantur, in utroq; claudiant-E-t fit ut dominus euomat eos,ut qui neqi a lidi fint neqiÃipidi,fcd tepidi. Aut fidte er^ arborent bonAm^ty'Ãuiius eins bonos, quod fidunt quieuqi in
DE SPE.
10;
fide ChriÃt mortifiaint opéra airnii.Autfiidtt arborem mAlam,Cf fruäus malos edite,c[uodfraiinti (^uicunc^ per obfeepiiu, affiüuu, m exitum tcndiint. Aut mundo cruafi^ris cum ChriÃo,à uoles am ChriÃo regnare. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
AutarntsdefideriaperÃdcns,diaboliÃiturus esmanâ dpium.Qui hic media opera intereedunt non uideo.Vt tandem po^ uerbofam annotadone receptui cauam^opi-nor Paulum, (^ totamÃmul feripturam ab iÃis anjhr chu thcolo^s infà mari^cum hanc ypofitionë tam [edi= tiofe traducu/nt bjerefeos.
DE SPE.
Spes non prouenit ex mcritis,
Condemnatio ParrifienÃum.
Hæc ^pofirio cft falfa,præfumpti'onis îdudiua,ac facris feripturis diffoiniis.
Confûtado condcmnationis.
Opinor omnibus Ånjhre Ãem non eÃe anteÃdem, Aliotpun pnefumptio effet,Ãerare de co,oui non cre= datur. AnteÃdem non cfl bonu opus. Vnde Augiifiinus Au^fH-pfal.iQ.Toa ipfa opera,c[U£ dicuntur ante Ãdem ,cpu\}n^ UK uidcanturab hominibus laudabiliaanama funt id mihi uidentur effe, ut magn£ uircs, zy curfiK eelerri-mus printer uiam. Nnwo er^ computet, bona opira fua ante Ãdcm,ubi Ãdcs non crat,bonum opus no erst.
H^c ille. Ex ^uihus confetjuitur ,bonA opera no effe an teÃdem ^ fÃem.iiamlt;jMÃonte,t::r ^uo iureaxedam
165
DE SPE.
rogitoriM aUilum, apud quem credAm m non exM^ ditum iri,nec j^cran me Mtn potiturum. tides pr^ea^ dit bonum opus,cr f^es conÃeciuitur Ãdem.'t^ià diurne demente crcdulus,non pojjum ex animo Ãgt;erdre,Ãc er^procedunt operabona ex fide (^ ffie.Quare Ån= dado,non prouemtffies ex meritis^ eptia ante jfian no funt mena,,fied ex fide O' bemgmate o demedafiab uatoris, cuius dona fiunt gratuia, fides, Ifies o ipfid opera Anterea no diffiteor cpi'm ffies 0 fides ex operb bus dinoficantur, probentur^omatnfifientur,cuius gt« nerts fiwtquemadmodum arborum predum defrudi= bus dignofiatur.'Diuus Hieronymus mepifiiola ad Ga-latistiiec mirum,mlt;iuit,fii jfies m hoc atotlo^ non refer atur, cum in fide fit ejuot ffieratur, 0 itu earn Apo* Hcamp;.ii. fiolus deficribens Hcbreisdefiniat,Elautem fides re^ rum fficrandaru fiubfluntia argumentum necdum appa rentium. Sieptidem ideptot fficramusefifieuenturum, 0 necdum efi mprefientifide pofiidemus. ffierantesnos ttnere eptod credimus. QUod fit hec propofitio eSi pre* [umptionis mdudiua.cxtmant. IA.'!A.Augufiinum cu Hieronymo ab eadem noa,,imô 0 fieipfios fiuos'e^i ficha lafticosrabinos. tAam ip filmet confitentur fidem,ffiem, channtem, infitfias efific uirtutes, 0 prindpia omnium bonorum.Ncc[^ cnim ipfi nuria ante chariatem fieri di cunt,tumen cum churitAtefimul mfimdiffiem ofidem confiUntcrufifierunti erff corum quoepi ficMentia,^ent
DE POENA HERETICORVM. io7 non ex nuritis,jed meriti ex j]^e prouenirc artum eR. Et timen j^cm defineentes uertimt hanc fententiant Ãbic^; mntrddiaMyÃpcm cxmeritis produxntes.Sed Cr iüud apidnt. Spa folum ex meritis ,puenit, nuUut er^peaitorfperdhitifed folusiuÃus meritortmiplex mis,Qui^ tuw ad pamtentum conuertriur!Vbi erit inÃiis,à nullus peamor pamtedt^ Aut quo paemtebit, ^^à 1^^^^^ miÃ'rimrdiam deif^An diixndu eA tnorituro peaimri-AbÃitd(e,noli j^erurc, non hdbes )neritd,ex quibus tibi /}gt;« poÃit proucmrd Vide quo rediÿit hæc doélorum dcplordn caateis.
DE POENA HERETICORVM,
Hxreticos combun cft contra uolun# tatemfpiricus.
CondemnAtio PdmÃenÃwm.
Hæc 4? po fit toeft falfa,cófra uoluntatê fpintus diuini afferta, amp;nbsp;errori Catha* rorö, 8C V aldcnfium cofona,
ConfiMtio condemnAtioms.
Quiequid eà contrei uerbum dei, eà contrei uolun= titem Ãintuf,h^retioos comburi,eÃcontra uerbum dei, dut certe non cum uerbo dei. Subfumptum probat tur per hoe. Simte utrdqi crefare. Qwd uerbi Hierom nymus,de har etuis omnino ^rendis exponit. Et dd Get ^A. ApoÃiolus. Trdtrcs,ÃpraomipdtusÃierit homo in
Kett.tt, Hiero. GeiAgt;^»
îo3 DE POENA HAERETICORVM.
dUiluo deUéio z^c.nc c^' tu tcntcru. Non cjl emm ^ecs Au^jÃ. atum.quad fr:it: homo,Uit Auguflimii,qi(od nonpoÃ= fetÃccrcdlttrhonu),Ãd(M deÃt. Su fi j^iritudUs jù^^ m(is,m^s m^tArc debcmiis, ciuomodo ficruemus pce Titum.î. atorenh^Mm quoinodo pdumusAit dUbi Apofiolus^Sc ihrivm dumran^quem h^redeum uommus pofi tmum er alter um ddinemtionem Ãi^ ,fidens ^cuerfitu cH^cpui JjuiufinoiU cfi,ut peext per fie ddmuAtus.'ddon didt prc= nK,urff,perde,deniq^ ignibiu cxurc.Suppomtc muU M.dt.lt;r. o:m,dit, mcbdrMtc. ipfic dcM bemgmts cfi,quiplu* it^uperiufioi Griniufios^ciuifioleinfiuuntoririfidt fiu* per bonos z^- mdlos.itidem ey nos debemus non immi tes efieer^proximos. Quod fiomnino mdignus efi, cui benefidt, h£rcticiis, ne anun dignum efi, quifiquis ChriÃidnum gens peébis ut non mdle huie preurts.Sie Hiero. entm nierony/mis dd Gdld.'t-.mfine. Nii«^ fÃirituaUs perficeptiturcurmAlcSyficd ignofidtei^cpidfii rujhanofid--tri^fintenim pofie profixre dd tempus. VJ fi epundo Aegptix filium uidcrit irdfixnië,rea)rddtur unius pd^ tris.i^ui luutn,boucs creduerit,zy culionn. Int etium re ffioniet Pcldno, heretic urn hominem, ex preficripto A.Time.t J^pofioUuiteredidid,nonigni trddere.Quem ïnmoî dum Timotheo Apofiolus ,Serwtin dei non oportet Uti^ ^re, ficd mdnfiuetum eÃe dd omnes,corripientem,non perdentem, non ooddentetn cos qui refiifiunt uerititi.
1^0quiiidodet deus iUis poenitentidm.ztyrefiipifiaint 4 didboli
DE POENA HAERETICORVM. îo3
diaboU U^KfW. Alio([uià dcui um promptui effet ad perdendosÃbi mimicos,([iMm mxndiArij iff impiiÃto^ res hjeretia, ffnguiffgiC ft^nt, olm omnes pmffemus, e^uos omnes,te ff Paula, mncludit fub peauto,ut ontni= Galat. t, urn mifererctur. Ab bis iÿtur pietatis exemplis, qnAn= Kre^uifferitne adlatumcptidein cubnumdifadere.
Cuius rei gratia Hieronymus pfflm.7. Qÿi ff,inquit, Hieron. i«Chriff)didt credere,debetquomodoiüeambulant j.loha.i' Cy ipfe ainbulare. Non enim uenit ut cäderet ,Ãed ut c£dcretw. Non dedit alapam,ffd ampit. No» cruds ffxit,ffd crud affixus eff.lion alias ocadit,ffd ipfe paà fus cÃ.Qui clt;editur,ChriÃivm imiatur, qui ucro credit AnsichriÃum.Haäenus iüc. De codem quoqi domino Ãeripturneff: Arundmemcomminutamnon confrin^t pfaue. 4* id eff,exponente Hieronymo m Aïatth. porrifft ma= Hierony, num peaaKiri,O' portabit onusfratrumÃuorum. Et li mm ffmi^ns non extin^et,id cjl,iuxa eundem,tno diamÃdem in paruis non extin^ct. 'VtriuÃq^ iam Ãnt imiatores,Chriff ne anAntichriff,qui flammas,ignë, mortem,ffirant,clamAnt,mÃrunt,Hieronymus expli idem, cuit. Quoniom er^ param eff chriffanum ffriate plusq militari, rabic plusq canina, indementia plus^ tyrdnniai,in palabtmdam ouemgraffari, inter miÃeru deÃauire, çy in deploratum er reiedum à deo homi^ nem irruere,dominas de hoc cum paÃoribas,qui paë:
O
210 DE POENA H AERETICORVM.
E:^cc.î4 âquot;^ debueriint,non rnttrimerc, cxf^o^ldt apud Ezechi elë:Vlt;e pa^ribiislÃrdcl,(iuipdÃa:bdMÃenwtipÃo5 etc. Qwd conjraólum f/l, non aUi^jln, e^uodubicibi-m erdt^non reduxijits, (^ lt;ÿiod fierier ai, non qujeÃlhs, fed cum du^riate er poKMidimperdbdtii eis. Audi^ tis dufitriatem,dudite potentiM,mcrndidrij inejuiÃtos ves f nis Ointum urmis ,uiolentid et potentid,non uino er oleofemiuiuum in l.itrones deldpÃum,iuguldtiSydU jhri er potentes homiiidd:, non prins tnijfuri cutem^ (fuMi plcni cruoris libidmem ueÃrum Ãdngumdrij cxd mdtt iS ^^^â^-(^^è^â^^°Ãrit,erglddio reÃrietur. Diuus Pdu â. ' lushicretioos Sdthdnotrddidit , tmoidm fefe Sdthdn£ emdiMpMerdM, dum rejtpijmnt, non dcleuit, non exuÃit igmbns^nec Ãdmmis coercuit,ut dd defends cd» lus redirent.Qui ubi pamurent remndiidbdntur eede ã,reÃituebdntur m mtegrum.'Dominus lefus peanto-rem d uid Ãn mdld reuertentem non dffcrndtur,mó pn tientid dei dd panitmtidm, hot dUoelui ddduat h^reti^ cos,Chorum exddium prcemUnre ÃrtifÃe uos diitcuer^ titis. Dommus tefus luddmÃuum prodimrem ( à cfnià e^udm dims hxrcticum^mdgnd Ãuit clementid,mcrcdi= bili demerebdtur humdnitdte,chdrd dmpleücbdtur mu^ mëntid,dum hune tollerdret,dum oÃculdretur, dum prxÃcbitn conÃitutret fu£ Ãmilu, cpiein poà in ipÃo proditionts drticulo, bldnde t^udm poPdit dmidtue uoapt
BE OBSERVATIONS LEGALIVAR zit
bulo dppcüauit,qiio ucl tindem rcÃpilarct, cletnentid commatin fhumamtAtc uichis, muntÃantidfuperatuit «zwit dbc^,ut iracimdU mucronem m earn cxcreret^ Mt wmIm darct Sedhem eiuo progredior mei mftituti ià pene oblitm ? perge iatji fnperim, ubi de exitchone ad fidé emmm,nonnulld diximia ad hüc locu perdnentict DE OBSERVATIONE
L E G A L I V M.
Li'cct operalegis quccüq; fieri, fi ea re# â quirat chantas fraterna, tnodo non les ge cogcnte,quo cafu licet etiam modo circuncidi fine periculo,^ cum multo meri'to,
CondemnAtio PamÃenÃum.
Hec ^tpofiuoeft chriftiane legfi'm'mi# ca,Iudaicç pcrfidiç fattens,6(^ heretica ConÃtatio condemnAtionif.
niât ApoÃolm : Nrq; drcimäÃo eà aUfjuid, nec^ Gdlti, f, prjeputium,Ãed obferuatio vMiidatorum dei. Vos in li= bertvem uoati eÃis, antum ne libemtcm detis in oan* Ãonem amis. E)! libertés ifln, in quam per Chriflum nocati Ãumm, qua nulli prorÃus externo operi Ãumm ob li^ti,Ãed libcri ad quolibet, Herum in oauÃonem eure ni dut haue liberate»!,qui huim liberals sauÃont in=-
O 1
ill DE OBSERVATIONE LEGALIVM.
tzrmittit operd quie chrifiiinA fraarnittis cxpo^ldt, Mt (^uifrat open percjuic o^findatw pax fruKrtue. Vromde non fwet luddicce perfidhe bicc propolidOt Huippe gHie non ftituat leslid ad falutem nexjjdrio fet lundd ,idqnod ludaia pirjidnnnordicuHuctur , fed tAntum ÃgmÃat nihil probibere^quin jint lid»,, ut fis anc Ãne pratM^mö cum magno merim, cvm fraternA chdri».s Cd requirat ,(^Ãnon an^ le^ exdébrebuc AuguJan firaris. Au^flmm uefiroiudido efiebriflidnok^s 'mimicus,lt;^ in 'E.pifbld ad Hicronymum,cxcufdt Apo '^ââ folum , qui aUqudmio dreuddiffet Timolhoum in lege grado,lo^libits affantibin, cu id ampaticntis djfiebt ficcrit^ö mentientii dfèn.Vndc t:yin eddem epifiold in jnedin a»,nsillud Pduli : Si arcMddntitKjChrifluf uos bis nihil proderit 'Dexpit er^ ,dit,Thnotb£um, et fi dt ut nihil prodeÃfet ei Cbriflui. E» itneii diän efi ,à drciidddmini,c[ui propdred uolebaiw dreuddi, q, alittr fcpu».bdntin Cbri[k faluos effeno paffe. Hrc Aug. Pt ipfc Pdulus defe tejktur : Tailus fam ïudois, an^ 1 .Car ,$. iitd_fui,utludoos lucrifAÅrcm, Hwe^uifub le^funt, cpiaà fub le^cffcm,cïi na effem fublc^. Idi^i fiat bde rddone^ut utrofe^; lucriÃaret yC^uid utrifj; debebat ebd riMë,de corde puïo,confacnti.i bond,tyy fide no fdn. Qui er^ in nfu propojitionii dreuaderet, dut dUud Opus le^s fia:ret,ffontc zj' liberalittr,non legs togen
DE BELLO CONTRA TVRCAS. lU tis ratione , fed tantum mipendendje chdriatis gratis, non peawet,nee effet h^cacut, ut quiueritati ferip^ turæ non effet miuriut. Apofiolut feribens ad Cormt. i. Cor.3. de idolothitu dijferit ad cum tnodum , i^uem hie de ar^ euafiotie etalijs le^hbw obferMndttferM!ümut,prie dians in prmii ehantaa fattrne faden.ium.
DE BELLO CONTRA TVRCAS.
Prçltarf aduerfus Turcas,eft répugna redeo, uifitâti tnicjtates noftras g illos CondemuAtio Parrifienfum.
Hçc propofirio uniuerfalitcr itcllccta, eft falfa,nec facris eloquijs conformist Confutatio condemnAtionif.
ïntcUeâa er^CkrifiScruAKirit nofripropoftio ^\^tt.t^ wniuerfaUter efl fHfd-.Diliÿte mimicosuefiros, er be= ne fax his c[ui uos oderunt, cf ordte pro perfeeptenti^ but crailumnidntibut uos,ut ptitphj pdtns uefri qui in ealts ell, quifolem fuum oriri pat fuper bonos çy mAlos.Siplint pdtns no eupis cffe,nihildd te h£c pcr= tinebumt-Si diliÿtis eos,qui uos dUi^nt, quant merec-dem hdbebitis i Si benefatis, qui de uobit bene meriti fumt,qult;egratiduobisi ApopolusTuraisnonfecludit Gdldt.S-dim. tempus habemut, opereinw boniim,tum ad omx nes,twin mAXime ad domefims pdci.tdion doat per den
* 414 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE BELLO
dos (^ cxpugMndos, qui tionÃnt donKflid Ãdei ,Ãelt;i uult etidin de bis bene meredmur, ut cos benejichs iw= ÃHati^dS bis conahemusAtdSerudtormAnddf.PriediatK EuAnffe lium ommcrcdtitrÅ. AiiTura noneà deicredturd f ^udn^Uum eis dnnitnadndum pre/xpit^nen dumnuw 'mfirendum , nee beUorum tumultibus Ånerudendos. Mdt. i». Qf^odÃqui uosnonrecepermt,inquit,cxcutilepuluc-!.»â¬Â£.â¬. rem de pedibus ucÃris,per quad indignas teÃimini uct Jüdrä .6. bo dei,O' cmdcmnAtionis reos, Non dixit timen,ctc^ dite,per dite,iu^ldte,cum non audidMEudn^lq nun* dum.HumtinA pdtiebdn{ur,o-mdlcdudiebdnt d donti no lodmus ey limbus,cum exemplo UcUie, ignem de coelo optirent deÃendere Ãipir Sdimrianos ChriÃunt non redpientcs,quos increpdutt dominus: î^efatis,^* quit, cuiusÃpiritusÃUj Ãtis. Eilius hominis non uenit adperdendiU dnmdSyÃdddferMnddS.Cuius exemplo MC uobis liberum eÃe poteà tyrdnnict ui z^ oppreÃU one, eccleÃe boÃts in reliÿonem noÃran dÃcrerc. Si Ãumits Ãirituiles, Ãddmus quodÃnritudlium intereÃ. Spiritudlcs d Spiritu pdrdcleto dcnotninAtnur.Confole* nur er^,non dÃli^unus, pdtrodnemur, non muidd* mus,mitius d^mus,nen condtemus. Quid Petrus dudie Rdt.is. ntcumTurcteUhludeorumipfdmuerititem compr^ benfuri dcairrerdnt Ãrodentes, quad ÃdÃdaretur d dolt;i mino,nu)nglddio Ãriendi eÃent, nemo nefat. Non r/l
CONTRA TVRCAS, tty
»â¢tfcrf«wtt rMnui domni, ttojirarum uirium nihil eâ 'mdi^, habd cnmà ur^it nexÃitM, ut pij uindixii^ tur anfflorum numerofiu copiiU, Ãbi in minifkrium de uotM,é quibm uiittmuinAÃiriorumiÃorumaÃrii p^r.f» Ãnre potent eâ,centum o^hÿitta tniüiaÃde^ moment aneo adeo temporis j^Mo . Sed inÃdclcs Ãlij firmiter animo non deÃinAM adhuc putrem uiucre, ueriim iu^^ dicein er iniuriarum uindiaem,(pi6d aimeif ocuUs non conÃ^idutur. Uumc autem artnorum uÃumubi ChriÃus pr^fcripÃtÃuSjCptan Lan uidemus toto terrarum orbe^ er apud ChriÃinnos inÃ^iiter Ålebrcm er frmlurë,. noam terreme ditionis prmdpibus, cpià m Epifeopis et Ãmmis PontiÃeibus i Quis regum prefentium aut pra donum, ia ob pecumiarium cpijeHum magno, cumin' ÃdeUate er periurij crimine, am leuiter fraudulen-tereji monafieria uulcano tradidit,utriuÃ(ÃÃexus rcli(n= ofasÃacerdoalest^i perfonas mmpediuit, ut huita ejui^ dam tempefiutis PpifcopiK i Aliam repcrio ChriÃtani militis armaturam f^iritualcm epu, efÃaidÃime expu^ gnatiÃumt hoÃes cruds ChriÃi^quos nobis dominus dc^t dit,m materiom erÃe^um uirtutum,cpi()d à cos elemtn tia nobis epu-ntum datum cÃÃet adiim^rcmus^Ãi condli* oremus patientiie inÃffuhus,deumeercmus picatis ofÃ^ cijs , ÃeÃtturum fÃerarem,ut in ChriÃaniÃimum aÃÃe ransur, ^uemreUÿonis er ChriÃianx päds Ãplcndci»
O â¦
3t« DE BELLO CONTR A TVRCAS.
rmt,cjuilt;i 'm nobii non dduertunt, wn mir um à iUis lu» dibrio Ãumui er ignominite. QuodÃommno drmis et bcUico tumultu dnimw eà 'm hoÃes irruere,d^ dum no hn^ ad exttros petenda belli feminAria, cum hoflihui tioÃris donuflids, er plutcpudm Ãnuliaribui iuffm mit Ãiihim 'mgrediamur^cum hii acriter depugnemut qui^ bin mmnuÃi à ui(hres diÃecdimm Ãrio triumpharc li= abit,plaudere licebit. Ui cum muiftbilesÃnt hoÃes er Ãiirituaks, Ãiiritualibui prieÃdijs fimt propulfandi, abiffndicii-,nempe ÃcutoÃdeiy^leaÃalutHy toraceiuÃ^ tiie,gladio ÃiritM .c^uod eà uerbum dei. Uac eà mÃgâ= nis cz nuncÃiAm fatu laudau ChriÃiam mUtis armAB tura.Uiecpugna Chriflianodigna, hanc ChriÃuf ue* nit nuttere in terram,altitm non nouit chrifliano, reU^ Huie nennen dedmue,huic maumrati Ãumut, dum doa nAria m facro Ãnte ab ipÃo dux ClmÃo accep'mut,doB noria mquain grade baptiÃno milan.Sadtum eà Tur^ cas hello petere, qui Årpon poÃunt nutum rneommo» darc, preterita (T negleihs bit hoflibu^quouisTura long: priefentioribiK, qui m an'mue noflrx penetralia bus , tyrannidem faam exercere non deÃflamp;nt, qiw non tontum rem perdunt er corpus, quad alioqum promp tulo aio exponere debemus Chrifli amore,qu'm er amB mom conflaunt uulnere 'mmedicabiU, niÃfuceurraturt nià aduiÿletur m tempore.Et ut libere animum meum
DE IMMVNITATE ECCLESIAST. «*
aptrUm hoc dpcrx de me prædico,^ tan inuùie; Tur^^ aimglddio mpetercmiClUdm chriÃidnum frdtrem.Hon dum cnim audiui Ãaerd eloiÿiia, (juibuf hitc iMtheri fententid non fit con^mii,fed fdtii ac fuper his immo= rgt;iti fumut, ad alia dam^mur.
DE IMMVNITATE ECCLE«
SI ASTICORVM.
Si Imperator ucl principes reuocent libcrtatemdatam perfonis Ã^ rébus cc clefiafticorum,nô poteft cis refifti fine peccato Ãl impietate, CondemnAtio ParrifienfiMn.
Hçc ^pofitio eft falfa,ïpia,fchi'fmatica libertatis eccîefiafticçeneruatiua, acb ptetatis tyrameç excitatiua QC nuftiua» ConÃttAtio condemnAtionis.
Pdtienciant (^ omnium mAÃorum toleruntiM no^ . biiÅmmendMtÃdcrieliterie .SeijibenejiacMcs pM^^' ^ 'quot;^ enter fuflinetii,hire efl gradin npud deum ,ïnhoc enirn tioatiefiis,quidChrifimpuffaefiprouobit Cfc .Et _ dlibi:ChdriÃimi,nolittperegrmdrimfiruoreqddkn^ *â nbsp;nbsp;nbsp;'*
titianern uobn Ãit, quifî nout dUquid continet uobift fei^communiamtes Chrijh pdÃionibui, ^udete,utre» ueldtionegloriaedei Q^udedUf^cxulantet. EtApo^a
O y
ii9 DE IMMVNITATE
Kornd.n 'Deut.il. i.Petri .i
lui â¢.'Vos 'muiccm non defindentes cbariÃmi,fcd dette h cum irlt;e: Scriptum cà enim,mln u'mdiibi,^^ c^ rc=â tribuAm.Et upud Petrum: tStonretitliitntcsmilum pro mAloyMit mtiuidum conMao,fedcontra benedicciKcs, fdentes uos 'm hoe uocaas effe^ut benedifhonem h^re=e. dititte poÃideatis. Sic omnes epti pie uolunt iducre t« ChriÃo lefu,opus eji,ut perfecutionem plt;üidtur, cpiod 'Luc£ 11 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dit.item ipÃe Scrudtortin patientid ueÃra poÃi=
dcbitis Anmas ueÃr as ynonuindiid£cupidinK,no!nn mdlorum deprecatiombus, non 'm deÃnÃone ucÃri '. i Cor 5 Ommutn feruum Ãe Ãdt ApoÃolus, ut omnes ChriÃo lohdati ^^^^^Ã^^^'^- âii-h'^^Ãt^^ipÃitenitminiÃrator, ApoÃoli ' dcauiibcbdM. 'Vos epd Cbrifli idots geritii, quid inmus impenditis doambendbus, qw.un uerbi miniÃtrium ? AtÃc ApoÃolorum ÃimÃ'orcs exprimitis f CbriÃus ueneratyUt mimÃrdret ,non ut Ãbi mini Ãrarelur, uob'tf nià rcli^oÃe ddimdum er pompdttx adminiÃretur ex commumcutione, tyrannide protinus 'm ouiculds irrui= lobdtt. 6. td,per dentes maebintes. ChriÃus imperij ÃÃes repu= diduit, cum in rc^m ddoparetur à populiaribus, uos pr^poÃero adeo ordme qiuà pro Ãas,cr aris dimiam tes,etidm quoad TurcuÃeuiores,cr^ntili ^ntihores, civmÃummd prmdpibm ambitione, er mperitindi Ib lohd. i s. bidme contenditis. ChriÃus regnumÃuum non eÃedc
hoc mundo dtteflf,sur.Vos pdtrmotuum Petri, cui du*
ECCLES! ASTIC ÃRV Aï.
119
MUM cy arffiKum non end, appeUatii tmenAm urbi^ Mn,^rc^norumdiUoitem. AiincÃatiS([u6dcp(iÃehic AÃ.ï. exilti-t,humihtibitv.r ' Si ut titulum Chrifli ^itts, ia LucttaS, Gr gloriën defldcratu, cur non gloriie con temptu po= tim ad earn dato gradu propcrata t Chrifti aittmglo= riam,non proprio gloria ^idio:,fcd coincmptu tÃK in ieptun. Sigloriam mamcpi£ro,didtiüe,ucm anima lohan. s^ rum no^lrarum Epifmpui,gloria ma nihil cjisic an= nbsp;nbsp;'
turn edtempoi nrrem fäfligii re^s dominAb'mitr,apud mundanos mglorij, m regno patris purpura^ rcÃde= bimwt. aie\hiltiÃ^ ,Ãapientia clan inregno patrif enUebimus. aieremiM lüe liâtes eadem nom fehi^matis Hirrejj culpatur, cpiAm 'm 'Lutherum mpin^tis, damans ac pr£dic3ins: Tradendo tradeturduitas hxc in manu ex* cirdtus re^s Labylom^^cr aipient cam, de uia pcricli tahatur,Sic enim fccpiitur, Et dixcrunt prindpes re^ ;
Kalmus, ut oeadawir homo ijk, de 'mdu^ria enim dd^oluUmanusuirorum bdlamium. Quod Lutherws mordmemredi^econatur ecdeÃaÃioos c[uilate im= peragt;it,cpii luxudcflimnt,quiuitiCÃdendoremunda* nos Ãuperant, qui denies ne ueÃi^um quidem chriÃa* me humilitatis er parÃmome,prefer tint,ir^le audire co^tur, Ãc ado ulcere mclamat £grotiu ,Ãc ChriÃo anÃiram 'm rabmos^umentc,m neenn ueriatis mnÃ^ia ratum ed.'Vti uiuercnoÃ^rLuthcreiloqucrewbii
»X«f DE IMMVNITATE
pÃMntiA.Viigrdtut haben Æ adulari difæ. Calero cara dmeo ojptoi c^rri f nuüi ledas os,palpo fic fis Papifli cM.'m cafunttemporaiHt c[ui ucriati fua ferai fujf ra fairem mortes amclametur, ab hésepai fficac cedefhe uindias,reuera ho fles refer uni. AbÃt tarnen uerbis ma uidia,bonos non preetendo hts dilbs, malos contemno. Scd non fadet hac Lutheries,fi à deo non deferatur. CiC terum quód caufamini hanc propofitionem, impictatis tyrannèc£ exatatiMm,id per Lutherum no flat. Nrfm ejui hue prorumperent prmdpes, non didt non pecaia rc,cpu.nciuam ex uero fidicam pricÃiterit ecclefiafticit ordmanjlc retundi,ut prouentus Chrifiane rei audia ores reddantur.An non uidemus quoquo uerfumflexe ris oculos prorfus extindamp;in iacere pietatem t Quid monAjiids £(lue fhidio dl, at^i agros eoemere, extent dere laufundia, zy tere fermia faturare. Quid de uul^ g) diaim Ãaeerdotum, quod aut merti otio, aut uentris Ãudio defouetur, aut aléa lufu in cupiditatés ajlum inââ à tatur fQwd denies apud ignobile uulmis paforum ne fi^S^^ fe^lt^l^t-e mambulans, animo aduertitis Chriflo dignumf'Vbi charitatis offidatubi amortvbi pads Ãudium l Sed hic uerba perdo 'm re, de épia conelama^ turn uidetur,lt;ptAre ad propofitum diuerm.Porrà liber» tatem ecclcfiaflicam hic uocari fubodoratus fwin exema ptioÅm ülam, ^uam uoamt, (pu immunitate donaties
ECCLESIÃSTICORVM. ixt fft Clcruf,ru ucfh^Uä,trtbutLim,exdäiones,lt;y- id ge um alia, pecuMidridimpendid m^tur perlbîucrc, trrre no prmapi,ciute res g pulchre faerie feripture condtut nemo non wdet. Schifmdticin impie er ecclaftaflicie Ubertatis eneradtium eji Chrifus,fi M..N.phdS efl ere dere,^ fuo exemplo cum foluendss tributis neuti^ effet obnoxius in Petro docuit nihil repugnAndum cutn ex aihnbus eu pecumiie antZ res a^tur, eptando aeceffui out deaffus l^culatu pietittem nobis no adimant. Vide rint magnates eedefix cpiul excufabunt apud ueru iu-dicem (^ui non ludifatur^p paoem ehriÃtanam zt^ reip. tranpuUitvemyO^s, iurgijs, lidbus ,dc)v,p O' beUis, furfum,deorfum mifeere antic^Musduxmnt, ^ Chrifli exemplum, 0 ApoÃolicum mandatum miari.E.ifde omnibus dctimdus es diuino iure, eptifepiis rafo uertiee Uberatem uindiais,tptibus alij infinx plebis homines tc nentur obnoxij,iuxta illudApo.Cui ue^^fuech^l, cui honorem honoré,cui tributu,tributu,id'lt;p ut resp. e^UiC fine maxmis impendijs conferuari neeptit, paxflo reat,O' conardia uitfat,ni ft ÃrteApoÃolos imtMus uerbum domini priedicuturus,fiae zona 0 xre nudus obcdSdpo'jlolicum domdimunus. Sed quid hie uerba perdo i ad propojitum redeo foopum : Chrifus noluit fe unq his rebus immifucre, quihus nihil additum effet pietutis,ro^tus eum de pendendo Caffari tributo,dc (^
»X» DE LIBERO ARBITRIO.
wdcndd htcreditmyfatis confiât^c^udm neglcxerit id ge nut findia cju£ .ib eedefiaftias fimiïiKr mdt negligt.
DE LIBERO ARBITRIO.
Propofitio prima.
Liberum arbitrium non eft dominus aduurn fuorum.
CondannAtio Pdmfienfium.
Hçc propofitio clt ialfa, facris dodo^ ribus, ac omni doering morali aduer^ fa,cum manicheorum errorc conuenii» cns ac heretica.
Confiatio condemnAtionis.
Si Adam cui erat liberum arbitrium needum uulne ratwm,pfr quad actibus domuiAbatur^ eodem domimo nihil promoucrit, adeo ut à rt óbt uia nihil etiain cun= ärttus fefe pr^apiuret, ^uid obfecro mificüi t^uibui U-berim arbitrium efi miferc labcficiumihoc prjefiide Ag grediemur ? ^woei non impur urn,non Mtiofum,non ira AjtmJnn dignum deo uidcatur t Augufimu^ refiondet huic i^ute fi^f^nii^hypoitofiimn, tertiarej^onfione : Quidhomo Ainbrofi, p^^f j^iy,^ ucüe perdiditpofiebene, item er Ambro= firn deuoadone^ntium lib.i.Lia:t,mquiens,infitho mini bonum nolle,timen nifi donAtum non habet bonté Helle ^çr illud comraxit nAtura per culpamfioc redpit
DELIBEROARBITR.ro, tzî
natura. pergmti^m-'Boncrum erg» tiGuum liberum ar bitrium non c^ dommui, ([uia nonbonum.Sed cui dcgt;^ beatur bonum ([uod d^miB,AugnÃinui de uerbiiApo jiolifer.i$.indicat: Spirits re^t^aro repair.Hec j^i= Au^pin vitM bene re^tfi wn re^tw.Vndc pfal. Dommui re P^alm.zi ^t me cre.non liberum arbitrium . Vnde er Paulus : Ronw.s. Qü'cw^ /^^ââ lt;^ d« a^ntur,biÃutttfilij dei.Tu es rex Pfdlm.4-ï meus or deus meus.Spiritus tuus,aitille,dedua:tme,no Pfaii^-i. liberum arbitrium. in te domine inmimt nojlros uenti Pfal.^i. labtmus cornu,non in arcu uoluntatis nojire. A domi= pfalm .36 ^ gf^Sfui hominis diriguntur,ut mam eim wiet, non Pfal.7» 4 libero arbitriotunepiam domino.VtiumentumfOhis pfal.m., furn apudte,(y fg) femper tecum.Tenuiflimanu dex^ teram meam,CAin uolunate tua deduxifli me,non imuo luneate mea. Quoniain e^ feruus tuus (^ÃliusandUe Idem. tue.Sicut oculi andüe in manibus dominorum Quorum eject. Et apud HicremiM : SdoAmiuit iüe,domine, (pua no ejihominis uia dus,nee rÃum ut diri^tgref= Hicrc.ia fus fuos.Tfiudith iUaprecatur : P.expacif(t,utcrcfer uitio wÃro.Eae rex nofier deus re^t,non liberum ar= bitrium,quodferuit.Augufiimis de uerbdApofolifr Au^fin mone. i. Ergo fecundu deum debet uiucre, f feeundü feipfon uiuitfdefidt.Tunc autem recit uiuit mro fecâii= dum animam,f anima uiuatfecudum deum,un de Ppd cur ei uiuentes fecundum arnem, zj- Stoid fee un dum
xi* DE LIBERO ARBITRlO.
tigt;iiiMm,nec hi nee iUi fecundum deum uiuentes,défis, arunt. Defidt er^ ([ui uiuit fecundum libcrim arbis trium ,elMm dam uideMr in bonté firn, qui no uiuit fis A,ugtifSn cundtédeuAtemidemAug.epi.adtiilurium.ss) ùber tM fitte gruau nihil eÃ:,niji Åntumuau.non efi liberteti lobm ,s. y ere enm liberi eritii,à uos ÃUus liber uucrit. I n libes ro arbitrio nuUd liberté ,fid ueru feruitut. Breuiter, hicretia, efi fententia ApoflBli,à h^c Lutheri eà h^re Kontit.». tien.'Non eà uolentii neq^ currentis,Ãd iniÃerentis dei.
Nf q; qui pluntut e^ ttliquid,neqi qui ri^t, fed qui ms t.Cor.j, crementum dut deeti. Nihil enim hbcruti mÃgrutiu^ut Au^Ãin ait Aug.epi.tai.ey lob 'm terduref^on. per totum.
PropoÃtio fecundu.
Fruftra garnunt föphi'fte,aAuni bon3 efTc toriim a deo, fed non totaliter, Condemndtio PurriÃenÃum.
Hçc propofuio eft fandis dodoribus cam ponétibus intnha,Ambrofio po# tiffïmum,Auguftino,óó Bernardo, ^s bic Sophiftas appellat,06 quantum ad id, quod prétendit adum bonum elfe totaliter a deo, 06 nullo modo a libero arbitrio,eft heretic a,
ConÃtntio condenttudonii,.
An non totus homo, cr lotilittr eà à dco t An non uoluntdt
DE LIBERO ARBITRIO. ny Koliwjttï homms etiarn toa er- naliKr à deo e^^in. credo.üam fine ipfofióhim eji nihil. Si atus ho^no eÃ: lohd.i^ d dco, cà er toahttr. Si uoli^ttM cà d deo tot», er m-t»litcr, quomodo non aOut homing cà d deo, er totiu er toaUart ApoÃolm hoc ito, effe dedarat, qui dat ueUc er operuri pro bond uolunate. Item AuguÃinui deuerbis ApoÃoli,fertnone.u. Eà enim liberum arbi- Au^Ãi, trium,fcd nihil lulct Ãne dei gratid.Cum emm dico hbe rum hominis urbitrium, uide quid homines dim. Quid demde homo cÃ,quis creduiti^âus. Quis ei liberum ar bitrium deditiDcut. Si er^ hominem deus creauit,er homini deus liberum arburiim donduit, quiequidpo^ teÃhomo de libero arbitrio, cuimgratie debetiir,nià dus qui eum eSdidit cum libero arbitriotUec iUe.'ticc liberum arbitrium, ne^mus, id quos uos ueluti mnfes {tuneum iudiatis,mo m deo ma^s frmames .QUanq. enim i« an^lis, fold uoluntas dei perfatur, eis timen liberum arbitrium non duÃruir,cum fe libere deo fub= ijdumt,qui libertUtfedeofubieéium Pfaltes gratula^ tur. IStimnedeofuhiednerit anirM meat Au^Ãmum ^[d.ft, bicoper^prediiÃieritaudirePpiÃrila.ioz. Quiputät ÃbiauÃm liberum arbitrium ,Ãnecipfam uolunato Ãne adiutoria dei, hominem haben confenferint ,Kon inteüigumt,nonfeÃrmdre liberum arbitrium, fed im* feilerejUt per mania firautrÃSion in domine anquä in
11« DE LIBERO ARBITRIO.
'ââ^^^^fli. petraihbilicoUoxüir.QuolomdoatAuguÃinutUbe» rum arbitrium Ã?[c ÃrmAre non pofÃ^Ãd id inuniu an fcüi,mà petïis adh^rcat.Et AthunAÃo feribensepU ÃDU.i4-4:Sinedei grattd,tnlt;iuit,uoluna,s tmplet hu^ m).7iA,lt;^uid nee liberal dumdde^l,cnu.nidiu eil umixta: du, Q^ umcentibui cupidiatibus fubdia. A epeo enitn ^uis dcuiihis eÃjmic eil orfermis addiäus.Hxc iüe, A mneupifeentu dcuiHum eà liberum arbitrium, era Ambra, g? ipÃm eilÃeruum e^^m. Et AmbroÃut de uoai^ tione ffMium, api.ÃnAUÃibro.i. cum Au^Ãino in unum mitÃcMentiamSed cpiid obÃecro hocuoabuU cà toaUter-ScriptureiÃud (eptodÃadm} neÃat. QuiÃt eY= gj, ut tinta Ãt hæc diÃaptitio , tum axr mnÃiehes apud theolo^s,de huiiK ucrbi efÃaä.tf Nww alijs uer^ bis, qmm (pubui proditaÃunt, traetända Ãmt diuitu, elaquialQuodÃhonufaäui atusÃicadeo proÃaÃd=i iur,ut turnen non totiliteryUt nonnihil etiam a noÃra uo F. orM.s, limak deriuetar, mentiUir ApoÃolia. Scio, inpiienr,^ non habitet m me,boc eÃ,in arne mea bonum.Quibui uerbis, nut (luibui lineii mihi ddumbratis, 'mo ptibui indicijs perjjgt;icuum ntibi eÃe poteà boc lt;ptod libero ar bitrio debeo aarptum reÃneyà actus bonuf totus non xe^Utradeo eÃeii^onfum timÃupid'MyUtuelmÃi^ ne libero arbitrio, alieptid a^ à nobiSyÃne libero arbiu trioÃnepidynon tunpMin autoreÃed timpta in (pio a^t
DE LIBERO ARBITRIO. 127 dutorgrdtid dci.HancnK^ententidm docuit Greinz: Grego^ »wJjfcraM0r4Iittnt.il.«pi.io.lt;j«i apertiÃmnuerbii toam huiM rä coMrouerÃMn eà complcxui, ubi in h£c uerbd pranunaat. Saunt finéh um, ft poà primi pdrentiildpfum,dc corruptibiU (h.rpc éditas, c^ non uirtutr proprUy fed prxuemente gmtid fupernA,Ai mtliorafc uel nota (noa uota) uel opera commutcims. ^tc^uiequid Ãbi nu^li me^e Ågnofcunt,dc inortaU pr» pagine fenliuMtnierituin.Quictpiiducro boni infe in* Ãpidunt, mmortalis gratia cognofount donum. Etau* di qua fec^unntr. Enj; de umpto munere debimres funty^ui c^praucniciido^dcdit eii bonum ueUe,quoit noluerunt^o-fubfecpicndo conxfit bonum poffe,cptod uolunt.tntelh^tis opinor^epiod dixit,noluerut c^ no* hint. Et idem alio in loco omelia.s.fuper Ezechidem^ tpfe, inquit, nosperuenit, ut uehmus, c^ debunando fubfcqmtur,ne frufra uelmM.Hint oral cede fid,in fc cretis mi(fe,domiinat. s. à firijs pcnteai(ks,ut cuan ec* clcfidfticii loqiur.Et nofras rebelles ad te compeUe no luntdtes.EixercbeUisnofra uoluntds,nif compeUdtur ad de urn,non fdlMmur.Sic diatferudtor. Nemo poteà tolja.ö, ttenire ddme,niftpdternuits traxerit eum. Trahimns nolcntes,ducimits uoleMes.Eiithcrusfynzrioris theo* logea uindiÅs çy dffertores non appellat fophiflAs,fed feholaÃieos thcolo^Ãros ta^ppudiofo antpeUat note.
P *
«3 DE LIBERO ARBITRIO.
PropoÃüo Tertid.
Liberum arbkriû dum facit,quod infe cft,peccat mortalker«
CondemnAtio PdrriÃenpum.
Hæc ,ppofiuo eft fcâdalofa,impia,m fi de Ã6 moribus erronea.
Cmptatio condemnAtionis.
OpiM Uberi arbitrij an^ pnuAtum, cr propriu/Mf Ã0M,if. ^j^ pcaAtUjCpiAre peut palmes no pot ederefruüu à fe me'jppo,mPi mAnferittu uite,itA nec nos,nipt mAnferU mus wi Chripo,id quod dont P.UAn^lium.Quipquts eH extra Chri[ium,âmAla eâ arbor,er extra uium^qui aut twüos,aut aan bos, aut noxios edit fruäus. Valmtes Mtemqui mAnent m uitt,idesi,m Chripo,pur^ntur ab agrimla calefii deo patre,quin(p pur^t aimpu= trefcunt m Ptreorefuo palmtUâS,hoc eÃ:,homines libea ArguÃ. ri arbitrij fordibusuoluM. Augufiinus iUe optimus üt bm^bitrij uiriumi explorator, m lohamiem tracht-fa. t-o-candem î^utheripententiam epirt.'Ncmo,inquit, pbi pdlpet, defuo Sathan c^. Sathanautm non ualet, mp ad peaundum. cx^dhis uerbts darius. idem ibide tradntu.ar.Viti noÃra anquAm noPra,idc^,de uolü= tite propria,non eritnipi mAla,peaAtrix,iniquA. VitA nero bonA ,dc deo in nobis csl,non a nobis,à deo nobis datur non à nobtî. qui male uiuebat, va uMpia er at,
DE LIBERO ARBITRIO. 119
(jui bene uiuit, ad uitent ChriÃi trM^ijt, pcirticcps^ élus uitie.Tuifin,mlt;iuit,Apo^iDlusnli^Mtido tenebræ, Epje.f. nunc auttm lux m domino, mtt er^gt; trnebr£, m do- A-nbi'j-mino lux.Vl£c Augufirnus.item AmbroÃus dcuoatio ne gentium,lib.i.aipi.ultitno. t-iatmlit homini,mAlîi nolle, amen niÃdonAtum non hübet,bonum uelle. ih ludcoatrAxitnAturtiper culp.m,h£c reà pit nAtump grdtiam.Expendite becuerbA Ambrofij.Vnde Au^^ Ak^:;à flinus deucrbis domtmÃiper M.Attheim,fcrmone.so. Uemo mAlusÃat bonum,SinemomAlus bon um fut, homomAlnSyCiuomodo fiât Ãc bonumtîdat de thaIo bommjCluifemper c^ bonus. Sa»a me domine,meruit, liiere, i ? cr fdluAtor. Sdluwn meÃc, er Ãdluus era. Qjiid mihi die un t UAiù UAUA? Tu te Ãilnum Ãas, Ãi uoluens? Saha nie domine,er ÃdnAbor.^t cfuiA,(lui uidentur bota agt re libero drbitrio, non dco hoc tribuunt^nec dcutn in afhbusÃiisglorifiaint.propteredddbitiüosdciismÃen E-omn.i. fum reprobus, uitdunt e.t efue non cetmemunt er euAnefaintincoQationibusfuis,e:yob[curesur inÃpU tns oor corum,dixntesfe eÃe fdpiétes ,Ãulti ÃSifunt.
Sic Hierenûds.Canuertr me domine,(y conuernr,(fuid Hierc.s â¢.. tu dominut deus meus. PoÃcpià entm mnuertiÃi me,c^ poenitentid, er poÃtfud oÃendiÃi mki pereuÃi feemur meum.Quid hecuerboÃus difhuto^Toa Ãmul Ãriptu rauobis mpifs Uberi (trbitrij truStnaribiK recldmAt.
P î
wo DE LIBERO ARBITRIO.
Prættreo locupktiÃimos feripturarum t^^hs, z^ qiuft CdrohÃA düe^itionum plciuÃrd,^»^ Carolojhdim iUe^ucre pua dim, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rm theologe,poà Lutherum accumulduit,quibm
purum iliumLedj fophijite conAtum rejlr'mxit. Q«^ omnid^ubiucrbo dciÃi,ermt AUobi^ MA^ftris noSiris debeUätdÃd lt;^uod nuiiqmm futurum du^ror in ueÃri partem meÃnAbimm.inter ed in hdnefententidmperÃs, fierce^ dnimuf.
PropoÃtio Qvdrtd.
Liberum arbitrium ante gratiam nihil uaktnifi ad peccanlt;ium,nö autem ad pÅnitendum ex Ãuguftino,de fpiritu öd itéra»
CondemnAtio ParriÃenÃum.
Hæc ^pofitio accipiendo gratia ^ gra tia,gi atum faciete de qua loquirur feri pcor,eft erronea, errori Manicheorum c0formis,afacris eloqutjs alicna,puer fe,2C trucate ex Ãuguftino allegata» ColiÃitdtio mndemndtionis.
Ihec propoÃtio fuperimbm dgndtd.t^ emÃniir ijfdcmÃcripturis jhbilitur er aÃruitur, qiMiT opera; ui= debar Ã^rm predum,Ã alteram ahm eoniun^rem^ Ãed ^uemÃecutmÃuM ordmem uÃ^i adhuc.hic no mufi
DE LIBERO ARBITRIO, ut
to.kuguliinuiP[i(l.x4i. tJoliputdrc,inlt;luit,dlilt;^uidte Au^jh. opemri, nià w cniÃtà vulu^ es er aucree te ab ope tua ad opus iÃMS q ÃcittCy ipfe Ãrmet,O'ipÃc g, jirnMitc: rat, er ggt; tw exterminAfli rcÃmiet.ldem de uerbis Apo Idem, Ãoli Ãcrmone.if. Hoc poteà uolimtas tnea, hoc poteà li herum arbitrium meum, t^uot liberum arbitrium mà il le re^t cadis, niÃiUe régit idees. P.tpdulopoÃ,prort fus à deÃierit dei adiumrium nihil boni dgre poteris. Ags cpiidem iüo non muante libéra uoluntM, fed mat le. Ad hocidonea eR uolutas titaqiuttoatur libéra, ut male agndo Ãtt damnAbilis andlla. Vbihic hbertas Ml bomemt Et epijbh.ior. Noneftgr^rt^ dei in natut Au^.Ã. ra liberi arbitrij, Mi leg atep doärma, Ãeut Pelagana peruerfitM deÃpit, fed ante Ãn^los aches datier illius Holuntdte,decptofcriptumeSl,Anintam uoluntariam Pfal^cr. fepregbis deus h^reditati tux, quid er liberum drbi= trium ad diligndum deum,primi pcantigauitdteper didimus.Pt lex dei atep dodrina tpiduis er fanikt,^^ iuÃa,ZT bonaÃt,tarnen oceidità non uiuiÃait Ãnritus per qucmÃt,ut non audiendo,fedut obediendo,non le fiione,fcd dile^oneteneatur.Vide oro eptam Au^Ãt nus totes Luthero fuffragturi Infuper milita diximus titulo de contritione,cpi/ehic repetenda Ãrent,Ãtain copi£ÃideremiiS(piäbrcuitati.Hisuerbisnobii Apo^ i.Cor.s. Ãülus faasÃat, 'StionfumusfuÃdentts cogtare aliepiid
P
in DE LIBERO ARBITRIO.
4 nobbc^iuà ex nobii^ÃdfufÃdentiä noÃra ex deo eÃ. Quxre quiUnuK multi fais dix'mw c^u^ Lutheru uvit^ dicentAfaioÃiueÃrà condemmtionc,timen pmue^ui pro^eÃar libet diui Pauli ftrium eloÿum, er fentenz tiain ueluti eolophonein ( tiuod dicitur ) addere. U iuc^ poÃ^ium in iudaiÃno fupra coteuos omnes promote rat,confcriptte le^suirtutes Ãbi phariÃanu paraueratt utiuxa earn iuflitiam qu^cxlcff eï^fidus eÃetuir iuÃus er irrtprehenÃbilii. Horum omnium rationent pro ruderibut duat,ad legem gratige :,erleÃu ChriÃieoi 'Philip, î, gnitionemprouediis.ii£cuerbaÃcribens PhilippenÃ.
Sed (pi£ mihi eram lucra ea arbitratuf fum propter ChriÃumdamnum eÃe.Qumeüamarbitror omnia dît num eÃe propter exaüennam cognitiona icÃi Cbri=^ à dommi mei,propter quem omnia pro damnis duxi, habeo^i pro ruderibus ut CbriÃm lucriÃidam, ut repe nar in lUo non babens meam iuÃbam ex leg;, fed earn qux per Ãdem eà ChriÃ. Hadenm iüe.Quibui uerbii clare conteÃ3,tur,quim nihil Ãt quodante Ãddgratis am inculpati nomimsÃerat,cr legs obferuamr er aà fertorzelofui.ptquam contemptrn habeat ea omma queecumqi ex leg etiam diuinA,Ãbi pooraM prouem^ re aut operarijpra Ulis quae exÃde Cbrià er cognitio ne Icfu iam cognouerat,qu£ amper at er operatus Ãe* rat. Quid hie qu^fo tantum de libero arbitno glorias
DE LIBERO ARBITRIO, «W
mar?Si ne diuinA (guident rtund^UjCr eorumdcm Ic^t lu er morAHi obferMtio fitfuÃpicndAjmo deelden!: dA Ante grAtiAmfSi nihil permorAliA, per Icgein ipfAin, per iiiÃitiAin k^i promeremur,quid uel liberum Arbhâ trinmhicÃbiuendiat potentU? Quid ex hts inferet Ãudiofm ChriÃiAn£ rci,nuÃ)n ut per liberum Arbitriu» per lc^m,pir iuflitiAm,cr opera legs mAlediHu red^ datur Au^M ? Sinon ^atia com^tur^^non ex pur= g.MÃde,Ãnoneuretur chArMte.Qÿid babes quod t.Cor.1: . non accepijii,inquit ille. Si ampijU, quid gloriaris qitaà non acet pens? vtiUtcr er [eTuitoryNemo poteA ueni- loW.ff. re ad me,nià pater meus traxerit eiim,nntum abeà ut uelnoÃromarteynoÃris Ãudijs,noÃro perfonato cor tuttUygratiam in nos qwiÃi de congruo debiam euox* mus,o-emereamur.Quicquid autem extra gr atiam liberi tuntim arbitrij patroanio mente conapimut ,non ne iniquitas eÃ? Quiequid ÃneÃde deccmimus,an non peantim eÃ?Quicquid tandem apertsattendamus,no dutore deoydnnon apud EuangUÃeim nihil nomina-tier?Scd iam fatisÃuperi^ de hoc articulo traibuimuSy fi cui deliaitioris Ãomdchiy out copiie [iudioÃo htte no^i Ãra non fatis arridcAnt,aut fatis Ãdant, Vutherum,Cd rolaÃAdium confulaiK.'Ãieqi per hanc tanduÃonem L» therus aliquid commune out confirme hdgt;ct cum Uia* nichdSfquippe quorum h^c er at fentemiA, 'mo error
V f
«4 DE PHILOSOPHIA ET
bominibut bonis pdYté ici me^e, p c^uim nihil uitiofe a^ct.Kurfum imUs hoibiKypirté m^U principe non pe flt;ttlt;in£ indUdyp ^kJ fmp nuk aèrent.
DE PHILOSOPHIA ET THEO i LOGIA SCHOL ASTICA. ' PropoÃtio PrimA.
Philofophia Ãn'ftotcP,de uirtute mora li,de obiccto,de accu elicito taFeft,quç nec m ppFo doceri poffît^ncc ê ad Ãerb pturæ intcHigêciam utilis, quia connec dûtaxat portêta uctborû,nô nifi ad co# tentiones iierborû conficta, CondemnAtio Pamjienfium.
Hæc ^pofitio quantum ad omnes fuas ptes,loquêdo,de philofophia Ariftote lis, in his maxime,in quibus a fidc no difcedic,ê falfa,S6 tâcp ab inimico feiê« tiæ arrogâtcr,ac infipieter aflerta, ConÃitado condemnAtionK.
PhiloÃophi «fq; hunülcs Ãunt,nec^ mtts, Ãed Ãbi muh twn pliantes,o- hoc ipp3,lt;^ pliant Ãbi,deo multunt Cypni. di[pliantes,Cypruno aÃt,ex arne nAtifimt,t:y c[uo= mint quod nitu/nt e^ ex cKrne,aro cA, toti Amhicyx rd digndiC^ eoriim mÃtnid, qui AriÃvidiatm pbHoÃa
THEOLOGIA SCHOLASTICA. i,?
fhiam, ^tdio er arte humane pardtam, uUd in parte ncjlra: rcU^oni confentaneam garriunt, lt;pii(^ indU gniÃime Ãäam damit ant, c[uod philofophut improbe:-tur, quiauÃqium in jidc ^rmMiA ftatuit. Quienimde ïohiin.S. terra eÃ,de terra loqMtur.Affre addud poÃuni,ut ere-dtw.M.N.eodementiteprouedvi^ututcondemnAtio- RonV^u ne huius propoÃtioni!, Ãdem Hiam theologe am,quam ab auditu uerbi dei manarc doat ApoÃalui,quaq^ cor= da puriÃcari tradunt AdaapoÃdica, pbiloÃopho gen Ad^e. hU, qui aurcs habuit incircunaÃorcs, quam ut audire poÃfi-O cuiuf peduf Aegyptijs abhonunatibibui pro phanAtum Ãtit, perf^edam aut cognitam uelmt.Are* Ãotelcs qui ex auditu uerbi dei Ãdem non habuit, per ÃdemjÃiritwmÃandum non poiÃedit,nee uerba dei,nee euangeUum traderc potut, id quot eonÃequi Ã:ribit Hieronymus Galat.e.Qm dij, inquit,Ãunt,tradut dei Hiero. euan^lium,(x no homtnis, M.artion t:y BaÃüidcs,(y â cetere herctieorum peÃes, non habent dei euan^li-umiquianonhabcntÃiritumÃanilutniÃnequohumA-: numÃteuan^liiim,epiod deatur. Hecille.Vbi dem ^H,eà (y- ibi EuangeliumAuxta illud,EMn^lium ed RonU.i? d« uirtus ad iuÃitiain omni eredenti, ty bonus homo l,ucte,6. de bono theÃauro cordis Ãti proÃrt bona : ApudAri-Ãotelem no cd deus,id quod nemo non donat,quare nee euan^hum habet,nee Ãdem.i'ides ed donum Ãpuslux
«fi D E PHILOSOPH! A ET
tt ApoJb/utn. Quif^MW fidelii Chrijium habetinhäs Ronw.io bituntem. Nam corde creditur ad iuflitiam. Perdit dem fapientiam fapieMium,ct hos Ãfiidiofos diuites cuiuft modi funt, quicimc^ mlyao Arijkteln uerfatifunt, dimittitinanes, c^aippe c^uorum fapientia,^ltitia fA apud deum, quorum diuitiie adulterina funt,çy alui mmati, ut ada^onc diam, aliquid olknantes rei, fed nihil mueneriMt uiri id ffnm diuitiarum in mambui fuis. A quorum meUito txgt;xico,zy blóda pe^,ipfe Pau^ lus nos non retraheret,ft non fub horum perfonatiifat pientiareconderetur,quod penitiÃimaammi pénétra^ lia confaret.Qu^mundana philofopkia,uosquicunî^ lt;J eÃis theolo^jiri ocdeaitos reddidit,CT cied cum Ã^ tis, dedtatem tarnen ueftram, duld itto philantia pr^s lohas. texitis.Quaredominus inPMn^Uo.sided,inquit,ef= fetis,ideÃ,fi uobis ipfisnon adblandientes,ciedtat{nt ueftram dcprearemini,peantum non baberetis. Nunc autem didtis,uideinus, qmre peautu m uobis manet. Apoai.s. AriftoteUcus theologus,hlt;ec uerbare uera eftirt. Dis ues fum zy ditatus,nuüim cffns,cy nefdt,quia zy mi ., ferefter miferabilis,cr deern er claudus.Qui ft om» fultumftibiueüet domino,arrechs auribm aufcultaret, qui mnfulit fapientibus m eodem lom. Suadeo tibi à me emere aurum ignitu,ut locuples fttu,cr ueftibus al» hts niduiris,ut non apportât dedeeus nuditatis tute,t3'
THEOLOGIA SCHOLASTICA. iï7 collirio ïntvn^s oculos tuoi^utuidedSt^loquiii mm Pftd.n. domitHidociMci afti. ïgnitum tlo(juiim tiwmuchemm Pfal.iiS. ter.Vex donum mnMculAtty conuertmi dnim^s. Ueme Pfdl.xs. Ic^mnon apj^ehendimt philofophi^m Mmtuafcn^ [ut dmhuldMcs.Au^fliitui Pfdl.i4-a. Abforpti fuutiu Au^fii. xn petnrn^idefl^mmpdräti^tudices tnigm,patentes dofh,ipf dicuntur indices eorum, ancuum iudiantes de morihut^çy feMeMidm projirentes ,dixit hiec An= fiotrlcs:Adm^^ iüi pétries cz äbforptus eÃ. Quis eil Arifxgt;telc5,tiudidnt,dixit Chri^ium CT ctpud infiros co tremfat,dixit hoc Pithd^rdSidixithoe Pldto,ddiun^ ^iüospetrx, compara dumritstem iüorum dunrinti euan^UcayCompdra mflatos cruafxa. Diamus illis. Vos literds ue^rdsconfcripffisincordibus fuperbos rum. lüecruamfumfxit in cordibusregum. Hdéh* nus Auÿiftmus.duibus uerbis claret e^d tribuëdum fit philofopho,c[ui petrænufÿtâddhtefit Cbrijfo. Quam^ obrem oLiididusiUe theologus,diuus Hieronymus,eo3 Pliero, rum fe à tenens tejh-tur annis documentd,diumts affer aatus effe mifccre eloquijs feribens ad Theftphontem, inhume modum. M.ultidnni funt,ciuodab adolefem^ tid uf^ue ad hanc etitem,diuerfd feripfi opufcula,fem* peri^ habui fndiwm dudicntibus loqui, t^uod publia 'm â eicleÃadidiaram, nee philofophorum argumenta fe= üurij^ApofbiloruM fimpUatUi acquiefere ,facns
US DE PHILOSOPHIA ET
- *,Cor.i. iüud fcriptuniyPcrddm fapientiton fjpientum, ^pru» dentiam prudcncium reprobabo. Et Ãtuum deiprult;* Ecck-i. deiUiM cjlhomimbM.Hlt;cc illc. QmmsfdpïcntiiHtdo^ Coüo.i. mino deo cÃ^O' cum iüoÃatfemper, q;- ejlMeauu. in Chri^iafMttomtus thefMnfapunti-e er fdentiie ah fmndin.Vdw [imt omnes homims m quibut twn fubeti faentudn, O'debts qu£ uideWur bond,,non potue-ntnt inttüi^rc cum qui eÃ. Vanus cA er^ Ari^te= ».Cor.i. les.b^os pr^diainus ChriÃum dn uirtukm O' dn ftpi nu-idm,wquu lüe.Ari^oceles fe[c pr£dicnt.fiumuirtu= temyfudm [apientidyldbore aittum cr Ãi^dio conquiÃ= aim.Ex bis mnüi^tis apinor AriÃj^dle cumÃdenihil [entireyZj- dodrmi tradtre quit non d domitu) doepit, Z^Pbro, fluoré[itilis cÃ,uAnus cÃ,nu^r cÃymendAX eft. Amâ broftus.6.libroExdmeron,aipi.i. CerteMoftsérudit tus erat in omniftpientid Aegyptiorum,[ed quid ftgt;i=t ritum dei lt;iexpit,qtu,ft niintfter dei manem illÃ,ç^u[uv pMriam philo[o^iie doiirind.m,ueriMis ntiocpoA babuityty ea defcripftt qu£ noftr£ ftd dcamtmodd iu* dimuit .Vidit enm mfdiiéhjpiritu non Hits mArafeenâ^ tes iam ftpienti^ umuates [equendds,qu£ rebus mexpli abtlibuSytnentem noftrdinoecupdittyluiuntqi operdt fed cd potius de[cribendd,qu£ dduirtutis ftedduere ;pfi£him,inh£redmus i^M prophetids digits, nec ftù itituftdnili lt;luAft uilid deftedui babedtnus eloquid. axe
THEOLOGIA SCHOLASTICA. iî5 A.mbroÃiif. Ludibrioer^ habet ignia domui eloq.lt;i, 5 ea comifixt fri^dis ^UAiuÃimii ,rixoÃs'cl^ philoÃopho= rum nu^nuntiSjln Ã^on titulo de libero arbitrio pers Ãncuü ÃdmM,ciuim deliret AriÃote.de uirtute morally er aäu a noÃra uoluntite elidm p liberum arbitriumt tpi^re ad Ãe^uentia decurro.
PropoÃdio Secunda.
O mnes uirtutes morales, SC fdentiac fpcculaciux,non funt uerac uirtutes ÃC fcientiae,fcdpeccata amp;nbsp;errores»
CondemnAtioParriÃenÃum.
Hæc ^Jpofitto quanta ad prima parte, qj uirtutes morales funt peccata,cfteo dem modo qualiftcâda, ficut prius fuit ilia qualificara.Opa quæcniç ante cha ritate funt peccata. Q uantu aöt ad altc ra,q»fcilicctfeientiæipcculatiuïc funt errores,ell manifefte lal fa.
ConÃmtio condomiAtionis.
Triorê ptë huius ppoÃtiüii,Ãatis mÃupioribiK aÃÃeruis fnus. c^uatu attmet ad poHn\orë oës Ãaetia^ Ãieulatis vas eÃÃe errores ex p£bä,cojht,lt;luia inÃdele nihilo red dut meliore,q.cq.d enim aioudlutat, ^cçd ploi^tix,lt;ics fluid »ndem jMuibui opaturwÃdiUs aiurua: arbor^an
X4O BE PHILOSOPH!A ET
£101714,1 noMrbu,lt;innouitiofhm,iinno pcautuejif Quod non Keb.it. eà ex jidc,piaKtu ejl,Et fine fide impoÃibile eft plant Ambro. re deo.Q^i ant deo non placet,cui nift,ut ait Ambro ft» iK,fibi er- diabolo plaatfSdêtiæ ftcculatiue non iuftifi^ Pfol.aj. cat impin. Chriftus fiejuide eft dei uirtu5,Qr dns uirtutn ipfe eft rex glorie,ipfe eft iuftitia noftra,ipfe eft paUe* tia noftra,cpUii patters fumui,lt;piia no eft m me,cid' pa» ties ftin,fed in te ^ donas patientii dne.ïpfe eft miferi» cardia nua,lt;pu. nufericorseffe poffiim. Et no egtedie» ris deusmuirMibus ttoftns.faUax enim eeptus ad fain Pfal.a-s. te.lnntultitudineuirtutn fueiwfaluabitw. No faluawr Pfal.il, rex p nmltä uirtutefuam, nee^^s in multitudmeuir* Icta.i. tutu fÅ.ïn fumma,St deus eft omnia in omnibus,à e^uo omne datum optimum, cj-omnedatum perft^im eA, defeendës. Quid nam extra drum funt faentie ffecu» latine, O' uirtutes morales,fate gratia aaptifttf^ poffeffc,qaam errores e:^ peantu^Qui non ambulat in luj:,mpin^tin tenebras. Deus eH ilia lux,(pti lütt» tninat omnem hombum, faentio non iilumi}U.nt,fed tnftant,cr ma^ ftdunt homme in fenfu mrnis fue ob Ronu.i. brutefeere Propcerea,in(piit ,tradidit illosdeus in fen» Hi er any. fum reprobu (yc. Hieronymus fubferibit huic noftra fentencia: epiftola.t, uirtuftS uoabuluno mereri,lt;iuod extra Chrifttim,cy ftne fidehumano paraurftudio,c'ii didt,P^ cxiftitno,lt;jHia ficut ffiritut fandus fangum ftat
THEOLOGIA SCHOLASTICA. i t f^t eivin,cui fucrit tnÃifui^ in fj^iruM fapientix f^pU entern,jj^mtM intrUiffnti£ mielli^ntem, tonftlij am^ fultnm,^rtitudtnis ji)rKm,faciui£j'acntm,pietitis pi=. urn,tunern a)nidum,dcic\i Ãtnore trcpidaiutm.lti, f^ns ritia repromiÃionii nelÃgt;intt£i dei jponforem ZT den Ãtat mc^uo habiauerit. Quontodo ecomrarioimmune dui,jpiritn immivndïi z^c. tntclhÿtii opmar fpiritu 'mjpircirc uerifipientii (^ pudiam ac pAaÃantypro^ bati faentii,fmiln timoré,picaté chrifiiatü crc.lt;pfi£ cuÃicnMlpeculAtiU£,nnimAÃcs,terreux,dcinomAC£t. ut ApoÃoliäs nar uerbii,no mÃerdnt ÃudioÃoru menti but,error es Ãmt.Qnod dût uirtutes mordles,qua neu^ trdlibus tribuutur peann Ãnt,;pbduimus abimde fdtis ^ ubi de achbus medijs c^mui,lduddtits CbriÃus, in quo funtomnes theÃduri Ãpietie erÃientix dei reconditi, cuius tÃn eà ubcrtM,ut db eins plenitudme acapidmut omnes,no enim in lumme noÃro,fed in lumme tuodo* mine uidebmus lumen, quad tenebroÃum eÃÃc no poteÃ
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PropoÃitio tertid.
Thcologi'a fcolaftica eft falfaXeript«^ rç QC facramentorum mrelligenda, SC cxulem nobis fecit ueramamp; fyncerä thcologiam.
Condanndtio PdrriÃenfium.
Hcc ^pofitio eft falfa, temer ane, fuÃ^
141 DE PHILOSOPHIA ET be ÃC ancrta,ac fane doclnnç mimica«
ConÃttAtio condcmnAtionm.
Non ÃcTheolomamfchoUjham traduarntti, qmlî erroribm et Mmuhbuijit opira.duis eium liber nm bumilis hAben poteft, qui non Ãn AliqM fiArte profit ? Verum hoc nos mAle hAbct,quà d plusfitis fcholias do éhribus Addilh funtThcolo^firi, ut plane 'm horum quicuti dichyOpmionesjfigmentA ,fimniA,fiententiAS, fint iimAti ,utex ca wïA,tAnq exemplari pcam^ci^uic^ quid lam chriÃionje rei opus uideAtur,neglechs hts lite= ris,qu£ file iminAculAte ^file mtidefiole uere effiAn il£ ab Autore ffiiritu funt profiele. Thcolo'^d Alitent ficholAflia non pottfi mln non effie fificitn, nel hoc fio lo nomineÃut interim aUa txxAm')q, Arfitotelem redpity quem Cf pertmAdui defindit,qui mfidelis cfUAma cu fient mendAdA fiiituit e\proprijs tantum locutus,quAi re confiequitur er uanum er nu^corium efific,quicquid ArifioteUds er philofiphids uerbis Afieratur. Tamdiu enim Hicronymo a^ m EfiaiAm humanus fiermo habe reuidetur radonem.qiuundiudiumefinpturenonfie^ i rit comparatus. Cum, mtem mendaau quifii fipula igni AppropinquAuerit^dto uoratur Cf dépérit.Quod fi Ari fiotelia Cf philofiophim dempfieritts exuefiratheolo-Qa,uidebitis prorfus, ridiculam alicnis fi-iolidtum plu= mis corniculam, nuditatis fiue ridiculam exhibere fie=i ddculum. Qupdautemfihohfimrum regnu mualuit
THEOLOGIA 5CH0LASTICA, ut
t^uAdrin^ntii H fermé anna in aiuffa. fuit uerbi dei aut negkäus, aut fujcglorijeffudium . Dum ïranafami enimÃuum Alenfm mordiem tufiitur,^uem ob fui no= Pr^ediata miniifficndorcmfuie fiimli^columi, no imts mhoc rüct Wi* reprrtu afiutijs afaueruntjam ipftgloria mtunufærc:, norittrà iam calum uertix contin^rc. Cuiglori^e muidentes ambitiofa Dominiani fratres, Albertum quendam magnu huic coiUemi» oppofuerc,(lui Alenft nomen fima fuper tethera notü^ nonnihil obfcuraret,eruditions miraculo.KurfumMi noritlt;e,fiere tur^c rati,^uo fuos temtilos,uel infginter eruditorum numero anteuerterent, Ponauenturam i«= Jli^.runt,ut feripts fuos atulos,a tnnt.( gloeide compc timribut umdiarct, «i epto fiidio inde fÃi palcfrit£ pr^dicatores, nehic poftriores partes ferrent, diuum eptendam Aquinatemftituerunt, ^i prêter eruditionts fckolafhcic palmam epum mdeptus uidebatur, eita fan^^^ ditatis noux inpgnijs alebns effet,quo iam equis,quod didtur,albis pr^currerentA d non ohfeure animo aduer tentes t^Xinorita:, dolentes nntum bolum ereptu èfu abus/mo clauam herculenam ê fuis minibus extoram minibus pedibusepfunt adnixi,ut hune in diuorum et thalogum refèrrent BonAuenturam,ut cui etiam bic ho nor debcatur, id quod f non alia commodtore uia, ud multo ære dam impetrare licuit aSixtoBpifcopo Roa manor urn,qui eyipfe Pranafamus erat.Suh idem tempus, Scotus lüefubtihs ex hac fmilicprodijt, qui imil
1«. DE PHILOSOPHIA ET
hî doéhmm mlUbta par eÃent, muióhis c/pcrtiMâii C^ ambitionii ^i,dio . Cut Capreolin CT Currcups ex tirMia. priediamrum ÃmUdeji obietlus.PoIlrcmo ctiam Li= QurffuÃs TAiiM iüc, uel paÃim ddiräiis prodijt, qui Bur^nÃs prædiaitoris Kin cil conÃjÃui ^fed non obtint Sursit à incruentii uichria. Næw minoria. quidun, qui Lia runi purKs deÃnderet,protmtn ocaimt. Turn metuen* Ki pr^diaKinj fratres Ãuo nomintyinulRtuimcÃc «mw Arbore: ucrut,Arborem emmneÃo qu^nÃiixcruntdiunonut diuorum Ã3.m,quoru pArs,ut anteÃign^ui,Artem Knerent ^ pAn t x ordim uti medioximi rAtnuUs mh^rcrent, pars uti dij pAKÃA* bus nundi res^humiUores fedes ocaiparent.Quo exemplo Pratis antiu e^ dÃerntiÃmlem edidcrimt opmin^ quippc qui uno Ãi* aliorü ms ritu diuorum nomina, quibus Ãà magniÃce eÃerunt^ KAchorü non posent Ånpledi. Hic.eà iüc Ãandorum patrum ainÃiite. cathalo^s, quibus non tam Luthcrus, quÃm facra do* quia riÃa^Mur. intermnolo mihiÃmftitM iuÃsrivm quomodo noxat, quippequos faam nihil minus exop* are à nobis, q hunc eultum y quemÃipcrÃitioÃuU ilHs impcndimus,cy non paruin moueri, quod Ãic uideant morales Ãuis laribus Ãmiliaribus a^desy ut præKrito ^muno diuorum cultu,Ãngulis ordinibus,Ãngulisofi cijSyÃn^dos qiiofqÿ deos prxÃlt;.erunt,anq ^ntHitioSy quibus glorie riualibus,Ãc utrinq^ alterantibus, mare uolummim cjÃuxit,et tnula dodorum porunta emer feruntyin quibus quiÃquis uel neuum uel labeculam ie*
THEOLO^ÃIA SCHCLASTICA. uf
prehenderet proÃcnbc-b.inir,d mA'g^nj aithcdra prOi pulf-indui. T MH ciunifuji gloriie pra je qui^ji inoMÃii focrimt jiudiofi,tit uel hodie ums adxt uiùiorUi nefd-tii,t!un ddarMittinii umculis pr^cordiji inÃxum hnne hdboKglorié ajÃShim,O' t^^m alto (orde mnzperunt dlterdlteritisgloriie muidiom. Quidhkobfecrotdiitïi tribui fidei ^Quid de bis fendendum atn bene, ut ue^ ra credit, (jU£ pc apich conmittunt literis Æ Scd audi (ju£ nu^ri unimus co^t. Si quindo pierc cjui bis orgijs ïncjuijtm non afjidti,ueYbum dei pure, cundide^i conAti pent rc= rum b^re Hochre in ^ntAMm puriatem, Oquot; (tb borum initma ticx prj-umdicdre, ij mune m ipÃo jhtim mitio, minis er cr^^ uib.tis im Ãulis mn^rieh, niMc in umculd coniech, nutteÃam- pictM er mis er igne ttntiti,Jut operi adere, Mt m ipfo conAtu crudeludi deparc punt much, in tjuo ne^do , qui alius interne tmituo depugnAbant,miituo Ãagrabaitt odio,tmis dni= mis in unummeunt \}iidiian,ut pdliait perdant,lUA-cknt,igmbus trad.mt,fcbolaflic£ do(irin£,er MonA^ pica fibhomparum candide jïuentes,bic fdngtlinarijt inandiarij ,uAjlitores , quo fuis tyrannos pbalaridat, dioniposattr^ reliquerunt. li£Comnia amen tam tecie er diÃimulanter geffere, ut male aÃieh animi morbum nemo poffet inteüi^re. tstam hareÃs eVat er nouA hicreÃs, per huilas papiÃieas promulgate, bis turn Ãmehs Ãiiddjs, tarn zeloÃs (fi deo plaat') oonAtibut obmurmicrare er obÃrepere, mterdum buc folum jÃc
14e DE PHILOSOPHIA ET
L«clt;c,ti.
ihitum cf:,ut OU andidius feinienteSy uel in monAflico rumey fcholdflicoriim portes pertraherentur uelre=â amtarent fu^n^um , uel ad pAlmodiM adi^rentur, non ut gtidio jftrilM , inliitui rentur, Mt fclidut fopèrent. Qua jÃchim cjï,iit hune theolo^am fchola/bnm udfixera elocpiia,a:u ad ainuÃim exigere ç^expenderc plané mfiliater Ãt tentatum.Vie uoba le^tperitis, di-à t dommus,lt;iui tuliÃn dauern faentia, ipà non intron iÃis,cr eos ({ui introibant uctuiÃis. Et i{uii non uidet uerbum domini lefria (quod aiunt) recela prlt;tpolkre adeo adfcholimrumÃgmcrtta,fomnia, er moles obtor to collo périr ahi, e^ amuÃim ad lapidem apari, cum timen contra fcolaÃicorumtraditiones addci uerbum, -utlapK adainuÃim funtcontrahendi. 'Verumhociu-gum aptiuititis Babylonicte,hoc regnum Sathanic, de us Optimus maximus hac noÃra demum tetaitc difcuÃit er diÃipauit,audiens ginutus compeditorum,cr inter empmrum uinculafoluens. Quart nunc repertis Ãu^ ^bus f icro fandi Eiun^lij, philofophorum filiquis priemrdia noÃra con^urcare nolumus, reÃitutis Ulis puteis, ab 1 Ãaac,Seruatore noÃra, quos terra,hoc eÃ, humants ccmmentis,erphilofophias nu^ments opplc ueranc phili{lei,id eÃ,philofophi, pela^ani,fcholidqi dolores,in horum uerba iurati, coeno er lacunis alti= us immergt infamam arbitramur. Deniç nunc ora, ea
hæ.
â omriem hominem lufiiti^e foie, tene-
THEOLOGIA SCHOLAsTiCA. * 7
fcziW nmArc toto p céhrc mul'.tmui .Apud A mbroÃum Ajnb. wwlf audit ueÃra pinlofophia m cxaiTuron lib.^.en.14. f^Mm Ãuetit (y or Mite xM.N. cum diat : Sunt aliqui, qwi cum oculot habcant, ad uidendum, non uid:re fo^: leant, er nifutfui oÃietum fob jiinglt;mur in tmebn-s. De cordis ocuUs lotjuor, c^uos habtant fapientes huim mundtyO- non uident, in hue mini iernunt,tn tenebro^t fis ambulant, dum d^moniorum unebroÃa rimantur, CT each alttifeuidcre credunt.Porro auttm inÃde de-uij perpétua caidatis tenebris impUantur. A penut os quaji faentes omnia,acuti ad mm, habi tes ad £terM, Cr langte di^uationis anfraebi prudentes, mfeij pro* prite inÃitiie graphix xrX, c^ Ãuis colaribus philofo^ phiatm eptxthoMriorum theologant depmxit diuus AmbroÃim. Valait as ,ttnwritas ,Ãuperbia,prxÃintis pro paÃdonis, egre^e innotuit, ejuibuÃdam non pimoà iu= dieij uel cpiotidianis experimentis uel alioru,twm Phi= philippin lippi îielancktonis libellis er oradonibus editis, cpii Alelanch digne, xiiÃtra, dignts enconijs philoÃaphiam theolo^^ amÃrhola/htiim xlebrarunt, non Ãne magna omniwia admir alloue.
PropoÃitio (jiUrftl.M.L.
In fermontbus lo. Taulcri lingua ret» toica cofcriptis,plus reperio/heit: Lu. theologioefolidac ÃC fynccrac,t^ in unü ,ucrfis oniniu uniuerfitatü fcholafticis
248 DE PHILOSOPHIA ET dodoribus repcrtû aucrepenri poflît in omnibus fuis fentenn^s,
CondemnAtio ParriÃenfium, Propofitio quam Luther a lier it eft mâ nifefte temeraria,
ConÃftitio Ån^emnAtionii.
TemeritAS Luthero impin^tur, $ parum blinde Appcllit fcholicos do^hres quiÃbi pulchelU er gloria full uidentur,^ humilii uiri eruditionem, ^nAgim prient Ãr^t numinibui M.^.Mir.iarK (y temeruriALuthc^i ri ttmeritAS,quod turn gründe fuptrdlium auÃt impett^ re, quod quifquis imqMin mduiUuf er immode film trAitAuit^trr^ foluit panAf.Sic heÃu mAiejhum phA-rifdiaimdommui, quad mÃgniora cderet,quÃmqu£ ipÃÃp^i imiaripoÃÃeut, qw^iw qu£ hominiruÃiomo x.Cor. 17 {qiudn in Ã^cdem apparebat) conuenirent. Sic probra ' fiât humUitAS 'DMidfuperbu PhiUÃei.QuibiK exem= pits o-uos Tdulcri eruditionem ^rmAnA hn^td pro=: diarn, dcffiidtis er contauptum arxÃitn , ^ iüe firte ffntilem iüdmAd Ãdlutationcm duirum liter drum M-N Ppl. ns. nonÃtuenAtut,quAÃdominut iüe wn eÃet quimtrUc Pfidl.s. nbsp;nbsp;diim ditretpdnuulis,qHi ex ore mfintiim er Idamp;Mi^
urn p erficeret Idudcm ^qui Hn^ At in fintium Ãueret di= fertAt,quifiiA my^erid dbÃconderet à Ãdpientibuf,er re l^uc£.z, ueldret ed pdrudilis. Temerdriut erdt ipfe ChriÃm, ^ pueüui in dochrum anÃenfiuduÃt derc^dwinduerbd
THEOLOGIA SCHOLASTICA. 145
flirre, zj' iüotis ([UAà numbm diuma truihns frlxiit imttcre m meÃnn alicnAm,id ([uod phtiriÃitis ia primd fora cuttuiliebdtur. ApudEÃaiam dominus : Adquem T.Ãdi£.lt;S7 Mttm rcfÃiaam niji jd paupmuïum,Oâ contritumffi ritu,z^ tremtntem Ãmnoncs meos f Orat Prophca:ïn telleaum da mihi c^ uiiam. Drf mihi inttUcitum cz vfal. n#. fcruabor Ic^m tuant 'Efaiat ait: Ãiji credidcritis,non 'tnttUifftis.VbiÃdc5^ibiucrbüm,ibiinttlkihts. AbÃt EÃai£. Ut à ueÃro Ãuperdlio rimdo ^ ommsÃapicittia in omniu uiarum apia diriuctur.t^am adÃuÃpiria humilii animi in tugurio CordtsÃd m^miÃxims, cuoatur j^iritusÃan (H gratia,er ^rmana deiÃaentia Taulcrus hoc twtni» ne imdo eà mngt;nendatiÃimus,lt;^ in Ãgt;eaem minutus Cf abieihts f^iritu digna intus jhiraucrit. Vos de Ãde an turn iudiatis ,pcrÃonä hominis ampitis, non icÃiman*-tts Ãaentiam dci,ChriÃo bene creduUs erinÃeparwdts efÃe peruiam.tnÃnna mudi degit deus, ut fortolt;J«zq; t. Cor .t. conÃmderet. Uumilisexemplo pharizaia Ãupiditas ütitt.M, Chrifli Senatoris mnÃula negU^nterreiedt, utpott à ÃbriÃlio Uttrarum uelut neÃdo,proÃibi. Scd Silenum ilhim alabiadcum non explicuerant,(iuippe c^uiÃub tt* ihrio uili Ãordido'e[âi nempe arne p(aedi,merum numen er attmam patrn Ãapientiam oceulabat. Sed ut audio non luit à Ãacris theologt£ ueÃra alienus hic Taulcrus nAmÃiMeÃmonaÃittncoluiÃÃe erma^Ãtrij inÃgne titulum è ÃchoUsTheologids reporaÃÃc,Ãed ÃraÃÃc ca
Cb 5
ayo DE PHILOSOPHIA ET
mnorf fuperbu cr yMiore eruditions, qudm uos Sor» bomd iMâgfolli, ([ui rabbicum uejlrum fapcralmm uerbo deiprje ferre ^idetis utcrmmlefje vMejiAtif Ãt,am fanétinunuiM nonudomffe,eorumc[j([ujeuii diän ut orjiculd delphia non hubuifjc. Confundat dem uel andetn hos mftutxss meabitm, c[uorum nuior eà fu ferbii ^udm firtitudo.
PropoÃtio (juintA H.L.
Quoteporc cnepit thcologiafcholaftu caujllufona^codê ciiacuata cft theolo gfa crucis,funtcç omnia plane pucria. CondannAtio ParriÃenÃum.
Hçc propofitio eft falfa, preftimptuo^ fe Ãà irrationabiliter afferta , amp;nbsp;errori BohÅmorvim damnato uidna»
CouÃuntio condemnAtionis.
EpteJ.
Quonium thcolomsÃehoUJiids AriÃotelescà pene deus c[uierens in omnibus quaÃu, fumt,C!â Ãutrn uolcns iufdtium a)njHtuere,per quod ez iuÃtia dei non eà fub ieólus, theolo^a cruds qua fui abne^tione er iuflitia dei deÃyderio purAtur,pcr htme ^Miheum deum euA= cuAn eÃ, tJij; iuÃo dei iudido. Pro eo,mquit diumus uites pÃlim, quod eleuAtaÃuntÃliaSion,Cf ambulu= uerunt extento collo er nutibus oculorum ibunt er pluudebAnt (y umbulubunt erpedibm ÃtiscompoÃto
THEOLOGIA SCHOLASTICA. 771 gr^du inatifbdnc, dccdluà bit dommui ucrtiam Ãlurti Sion,^^ minen corum nudnbit. Quorumuerdxficde fnhcOyCluidobti^^rit^Apo^hl'Maperit: Qiniadnciuitt inda[Apientia wncognouit mundui per[ApicntiMi i.Cori.t. deum, placuit deo perÃuhitiam pr^diadonii [aIuos ÃLae credentes. Stulam enim Ãdt dem ÃipieMiAin hu= iui mndi.Ham omnt quod nAtum efi ex (f.rne,niro cÃ. lobän. ». Qult;tm oh rem AmbroÃus libro EpiÃoldrum.io.EpiÃxi AmbroÃ. U.Sÿ. üonglorabiiur oinnii euro in conÃciln eim, id eà ,nemo Ãe pldccre deo permundi fapiciwiain putet, e^Uit aaoenMUs eÃ,^d iicr.i fdpientid cam omni ui= mau ÃuA deÃruitur. Dominm enim comtuiiones bomi= PpI. Hï. nnmfdt,quoni.'m uMie funt. Etfubdit : Siue agt;ntem= pldtio mdairnrum, Ãue ficrorum ferief uolumutum, Ãue[dentindiÃerentium,ÃyiKcro er nÃiduo teÃimonio i.Cor. t. preedixtueritAtemynec^ eptiplnntnteà dlic[uid,nelt;[^ epei t.Cor.i. ri^t,fed qui meremtMum dnt dem. Theolo^n cruds eÃjcpnxdidtnonminmÃdcntcrc^udinuere Sermome= m ty prediatio men non ernt in perÃuAÃorijs humnne [npiemix uerbif, [cd 'm xÃimntione Ãiritm ne potedje utÃdes ueÃrn nonÃt inÃnpientin hointnitm,Ãcd in po= temin da. Et Ãipicntinm,(litim r^ loquor, nemo prin^ dpum huimÃmeuU nouit.Et 'm alio loeo,\eÃum prxlt;ü=i i.Cör.t. amm er bunc criidÃxu,no pradinbnt gloriÃ,Ãed cru am,^uin glorix pnrdapcs no eÃidemur mà per cruce. t^exÃÃe eà morintur aro prim ^unm obtingAtglorimn.
V* DE PHILOSOPHIA ET
GaUt.î. ^^ ^^glori^i uolumM, nos gloriari oporM tuntum i.Cori.i. ^^^^ffâ^lt;io^gt;^gt;^ft'^^^^[â*^)^T^iftiâ Fj^uiglorutur^ii Mn m fe,Ãed tn domino glorietur. Uanc cruas Chrifli gïorilt;tin,fapicncia mundi non nouit,philofophia mm^ orienta non (onÃoeptnntur, neopfophiflias atuiUis paM. falle Luthenu temerarius Oquot; pr£fumptuoÃor ænfe-mr, quia per theolo^Ãros inflates, fenÃuarnis Ãu£, aÃmit tuacuAri cruas theoloÿum. Sentensiariorum mim libri non uno loco hune odorm citant iquoÃub odorari liait,pr£fumptionem,ÃÃum,arro^ntidm, pe nitiÃim£ rndiam fuis aumnbits. (xuando auditur cru= ds Chrifli prieconium infeolis Hnnu^aflimts folum nu^s uerfan{ur,in quiddit!gt;,abus,h£aicaa.biiSi frma^ iimbtts,cf id genus mille ar^tij5,mû oaofis Mnita= thus Mm tempui infumunt, f:y miferc flefe exhauri:^ wnt,quibus peÃime Ådet,q, poflhabim^ne diam defers lohan .7. to puro Chrifli flnte, umdc flummafiimtK dqu£ uiuiS, ad turbulentiflimos Utia:s,cr canofas lacune philofo phorum O' humanarum traditionum deÃivrunt.y^u^ . Hiere .17 Icdicbis mm qui pomt If cm fuMt in homine, Ef P4«=5 CoU.i, lusiVidett^inquit^ne qun nosdcapiat per philofophi=â âm,z^ munern fllldà am,fccundim traditionern homi-nim,fecundu elementa müdi,(y nofccundu Chriflü.
Propoftio fexa.
Libidinem comimpcnde feripturç îâ ferme trccentis annis patitur ecclefia.
THEOLOGIA SCHOLASTIC A. iff incomparabfli danmo fuo, a dodlorb bus fcholaftids»
CondemtMtio PdrriÃenÃum.
Hee propofino eft falfajhiltc 5lt; maU^ ciofe afferca»
ConÃiU,tiQ condnnnAtionii.
QHod libidman corrumpmd£Ãeriptw^ paÃÃiÃt lE.ccUÃtt,declAY(irut dbundc l,uthcrufiCdrolojh,diu^, VhiUppui M,ddnchthon,Qccoldmpddiui3Ubcüii adi^ tu, er düce hos mÃgni doHrind cldri, qui hu diebui, diumo Ãiuorc e tmcu (y- Ãtu, quibut mputruerMt, in luxm ÃibieruMt VucjÃflui 0'Gochiui,Gr dlq plmq;, quibui ommbui Ãdan ddhibanm indubmaÃimdm, qiWftziiw corum bene Ãeripa, nonpoteftisuerbo dei Ån udlcrc, cum uerbo dei Ãm coiiÃentdned. NezJ; mirum uideri debet ,Ãhdiic propoÃtionem uerdnidÃÃerimut, NdJ« quii non uidet thealomdm Ãcboldfliam purddlem md^s Peld^diiorum mdeuhs iuric^a.mt id quod uni debemui AriÃoteU ,cui ut baà er Ãmddinento innititur AriÃaU^ tumidd iüd huwdiie theologie mdehind, in cuim alÃd les Ãmddt fedet dra Pelu^us Ãrtis heros. Sed turris hxc3dbylox menta tur niai harene non petre Ãoliditdtr Ãxd cum ludfiro ,^= ruÃchoU ç^ntets frdtribus er hebreu Ãuperis £gt;nuld Ãchjui^ Ãimrü,in ndm deo duÃi« mindtur.iidm Ãuminu iüiÃu,qu£ flu= cuius uer unt impeM libdno ÃumÃÃd, er glddio Ãiritus tene- tiai Ãedet brdCA,tum IdpUlis HitsÃdeneÃeriptur^ petta Ãubruitur Pddÿut^
4f DE PHILOSOPHIA ET
^iwjpfur er müabitur.Quidrcliquum eft,^ ut den in^ clumemus ardendÃimii uotd, ut bis Ism imtijs wui coHAtMyUtUi ref^ondeut cxitM,ut .td nes redeant pa rA,chrifii4nA,Ãüttnrici ciiAit^lij uerbA, quibta imbiia, quibuf oempAtij^uibui m dcum Ãubucch , ab bac M^ ^uacumlaruispugMinm, aavudamur^de^briemur^ aeÃorfd Cbrijh amore.VeritM propoÃtiond patet^cS^ mtataÃcbolimrum eu diuinis fätd ,ÃdcliRr auiÃrcuti.
PropoÃtio ÃepdTiU.
Thcologi fcholaftici Ariftotdis mora Iiaprorfus conuenire mentiti funteS Chrifti Paulie^ dodriha.
Condemnatio PamÃenÃum.
Hac propoÃtionc iinpudenter.SC falfo Thcologis fcholafticis imponit fen^ pror,quod non eft iicrnm, quan^ fan's cxploratum fit in main's, mor alia Arif ftotelis, cum Chnfti Paufiep dodrina confentire,
ConÃititio oandemruttionii.
Ulentiuntur (^ui cariialcm AriÃoteln fapientiam iÃt Ronu.J. yifuÃm^hdigium ^niunt.Prudentiaenm amumi^ miai eà dco,et k^ dei non eji fubicitA,neque cnim po Gala.f. tcÃ,p.t qui in (ameÃuM^deo plaare non pojÃwt. Cara cnim ancupiÃeit aduerÃm IÃiritum^ cz jÃiruut aducra
THEOLOGIA S C H OL A STI C A.' iff futcurnem.-Vcrddukm jdpieMU cÃ:donum Ã^iritu^, -nieron quod per liicronymum fupertui documus, ficut fcri= pç^^j^^ jy ptum eft : QUfd dpuda eà Ãmuiu cyc. EtipÃÃns lumen cÃ.Vnde AugaÃmui pÃil.lt;fi.si Ãns eÃ,Qr lu-tnen eÃ,merico er mtcUeäus ,quu (yÃMatdnimÃMU dam fd,emid,cr omnis qui mteUi^tlux qimdi^non ar pordli,non curnAli,iwn exteriorc^fed interiore iüuÃrd tur. Eà n^ Ãutres quiedum lux intus,quü no hubent, quinö intelligunt,ut iuin non ambulantes,Ãeut içiKcs ambulant,in uanitate mentis fux,obfcurati inklli^ntia alicnati a uit dci per i^gt;u)rantiam,qu£ eà in iün ,pro= par cgt;edu.té cordis ipforu.Si cr^ iüi obfeuradfunt in^ teUiffntiaÃd eÃ,quiano mt(üigunt,obÃ:urdntur,cr^ qui inttUigintdUuminantur. in illiut lux lumen inob-fcurdbile,lumé hoc deÃyderare quendä ÃMem,quoddd lume quäle no norüt oculi tui, cui uidendo lummi,ocu lus interior preparatartCui hdurimdo,Ãtii interior in /LumlUn ardefdt.ihec Augu.CuiusuerbaÃÃxiusexpenderis, * uidebis qua mbd ffittibuf Ãt deÃrendum. Conueniunt iaq^ethma er moralid, eu ChriÃi PauliÃdoärma, ut prudetid arnis eu prudétiaÃtiritus, ut mendaau eu ueriate, ut lux eu tenebris,ut deus cà Selial,ut deniq; uiti cü mor te. Cl wd Ãdt, ait Hiero.cum pfalterio Ho= raduSyCum Eum^lijs MarbjCuApoÃolis CiferoNeu trdlcs iÃos AnÃottUmsfio diuerfam ab bac ttnere Ãn antidm,quippe quibusparum cogida eÃ,uer£Ãdei
ifS DE PH ILOSOPHIA ET
rittiOfOquot; chdriatis mgnitio. Ccljenti^tur,cr fibitem» pcrét theoloÿ fchoUÃiciyfacrM liter m oÃaancer leiku pro Ãu. libidnie temer dre, cz twbti ÃM fomtud pro le^ EiMii^Ucn flAtuerc, noitpnechrifliAn£rei dij^endio, ^Mdo oculos reapcrumtjtiuos tot Annas preÃigijs /à = janATimt. Verum ft uerbum dei AdÃrAM.omnem reuc^ rentidni mp andere, omnemfidem Adhibere, ey pro-penÃurn Animum reÃrre crimus pdr.ttiÃmi. Hw iraqj contenti,Ãnem jidAmuf, hoc unum prieantes,ne Sor* bowA do livres, poà hue turn Ãnt fententurijs Addiftii ut db bis diÃfemtre Ãd^tium uideatur, tpuippe qui cum iudtio a- dclcCtu Ãunt legedi-Utula beneyurÃum plu riwA iMlc,gt;nemoriie trAdidenmt.QUArcconÃulttÃtmu Ãicrit liter Arum ÃudioÃis nd ÃcholAÃim ne reÃÃieere qui dein yue eÃain apantes ,hAmum unA mglutiAM, Ãcd ad CA ÃeÃe Ãudiu couÃrAM, que ÃuÃ'enÃA heder a nihil hA= bent opus,que non e^nc pr^cone,ÃAtis perÃe lAudAa, hoc eÃ,^uAn^U(A çy ApüÃoiiat,qu£adbonAm m(nlt;^ tem ÃuM proÃitura.
ADDITVR ET H AE C PROPOSà . à o, ex libra de atpäuiate HAbylonien.
In Dtonyfio,qui fenpfit de coelcfti hfe rarchia,nihil ferme eft folidç crud/no* nis.Et ola funt iUius meditata i pfato li bro,ac fomnijs ^ype fimilhma. In thco logia
THEOLOGI A SC oLASTICA. if7 Ãogiaaut mydicagniciofifTimus c,Pla tonizas magis q;Chrilb'an)zans,in cc^ clefiaftica nero hierarchia ludit aUcgo n]s,qd* eft ociofoi^ hominu ftudiu.
CondemtiAtio ParriÃenÃum.
Hæc^pofino ê falfa,temerari⬠£gt;C arro gâter afferta, ac uirofdo tnfigm érudit tioe claro iniuria, que Damafcenus di# uinü areopagitS Paulidifcïpulö.facer rimü,óó dei loqurtilfimu appellate
ConÃitAtio condemnAtioms.
Demiror ([uid diuo nicronymo in menton uene= Hierony. rit,quod cum omnium mÃgmter cruditorum (uthulo= ^m conÃriberet,quorum digrum pofkrituti cemmen-^ret memoriam,hunc quiÃqun fucrit CionyÃum prs= tericrit Ãlentio.NonÃtmihi ueriÃmUeliieronymum turn fuptnu incurie uiros turn uit£ÃdnchmomA duros^ turn cruditione præccüemidnuméro complexum^ut cr huiut Dionyfij uoabulum ldteret,à antuf effet rcuerA qw-ntut DdmAfvm uerbKÃriRjÃ: in hue parte maïefo^ brijs pr^dicatur. Ad hiec,GcnAdiui iüe qui pof Hierom GenAdim nymum, hanc eetndem operam afumpfentt, reÃrens Ãquos pr^trrmiÃÃet Hieronymus ,a)nen nihil huiui meminit DionyÃj. çyuin çy EraÃnus Theolo^ca rd EraÃnus ÃudioÃÃimus C interpres, ex tribus DionyÃqs unum
R
iy3 THEOLOGIA SCHOLASTICA.
tandem wbis emerfifje mUi^t in prindpio quartito^ mi ïiieronytniani, c^uo fit ut fujfectA mihi fint epte DU onyfio Ariopa^ tribuumtur, truanda quid cui debea» tur incerti juinus. Verum quomain I ahanm DamaÃeno {d quo uel fentvntia parum diffirre non Ãne h^rc» feosfuffitione Hat ) aput thcolo^s uifum eA hunc iU lum cfje ariopdgam Pauli didafcolum, neciffum cA, er quafi amfequens uidetur ut bic hber quem de cce=s ieÃi Uiearchia mfcriptm letmus, inter anometsfcri pturas Ånfeatur. Tam hodie fiunt iurati in Damafce^i num, er fententiarios theolo^Ãri utmaleaudiat quisâ^ quit uel ad latum unguent parum reuerenter ab h $ dià fentiat tam opiniofit dogmatis, ma^s putantts autoris tiomenquam uerbideiuerMtem,quare curnTfaite lE-fd.s. loquoryVtequididtismalum bonum, er borium ma,=:i lum,ponentes tenebrat luccm,er luam tenebrof, ponen tu amarum in dula:,er dulx m amarum. Vx quifapU tines efiis in oculis ueAris ,ereorain uobis ipfis prudé» tes.Tt alibi uidetur de hac nojlratetAte uatiarutus pro= Jafa.i». phew. Populut ad iracumdiarn prouaams cA, er Ãlif mendaÅs,nolentes audire legpmdei, quidicunt laden^ tibut,noliK uidere,er affidentihus, itolite affixre,!o=i quimini nabis plaaentia,a:fjet à Ãde noÃra ÃaiiAus I fra el.Nunc hieÃnemÃaamus. Valetv 'm ChriÃn IcÃudo^ nuno noÃro quieuqi in harum annotationum leehonent 'tnaderitis,er precor candide, Ãuetote noÃro mnatui.
EPISTOLA AD PARRISIENSES. ^19
Si (^uid mordadiK diximui, dut rei Migniati, dut no-firx mÃrmitdti douAte^nà (juod uidebitur peaM igm^ fd cupunus.net^d hie waU nobii dmrfdinuf lOës enm in ebnjb dili^mui Chrifiidnos,(^bui Chri= ^is uere eÃ: cur^!
M. N.PARRISIENSIBVS SALVTEM ETSANAM MENTEM.
AEC SVNT EXIMII MAGI llri nojiri, cpt£ pduds ocairrerdt obijei endu ucÃ:r£ cSdend,tioi,(j- cpi£ Luther ro uidenturfuffru^ri, ^Moj à (^U£ per zelum in diuinAs lieerde mtêperuntius
exaderint dut ebucanAtu Ãnc^conutir qu£fo interpreter nunijbenigneé^ dcapidtit,id eptod er ueÃr£intercà ;p* ÃÃionis er rä ne^dum preineretur.cjuicc^tiid enim Ãä }tius,pio arte dntnio ftdgt;nus,ut oms huim Åndemnd, tionis duthores, er e^noÃeunc^; dUos ueriatis ÃudioÃos dddocendwm cuoaireinus. titcÃmnniueiiter cumue^r Ãrd condeinriAtione dg;remus, uerintis periclitnretur rdtio. Non muidebmus amen yà qui lon^ Ãhdue h£c trdOttturiÃtU:,necp rurfum probri loco hdbidiri,Ãt ldp=: ÃnonnuUislocis mnuinatnur. Numut hienoÃer ld= bor potiÃunum ijs defudät, qui ucl purum promoues rmt in re thcolomotyetidm num 'm primo h£rciucs. lia R x
*lt;î® EPISTOLA AD PARRISIENSES.
wttrtfjWfrttMtt dbejijM mxgms th colons le^nddo^r^ re uclimuf, ia cy in drdun dejuiffe coMtiu tyrombui omni glorid turn poteji mrerc, q«4/i^[wm interim nihil mnw ^gloridm fciirmur.PcrtinAddin omnem tyy prie jradnm xruixm deteÃAmur ,antum diuini uerbi pabu* lum impatienter efurimuf,lt;juod nià lt;^UAm primum uos ddtnini^rducritis,pituofimueSlruimdc J^uthero indi= cium.uttrd^aifimoforunïhomitwm ucrba,ut buüda Bardorum nu^mentd,cy infant ommdm.-mtichyrdnt relc^bimM. Contrd,tum uos pd^m uoabulo ,çymA ^Ãtrij tiudo digtws anfebmutycum pdHum uerbidei quot;nbsp;fer mdnus uc^rds exxpcrimiitycum uos uerbd dci fo= ndre dudimmus. tuxa iUud Hieremi^, Cum urnerit uerhum dus tuncfuctur prophea quem miÃt dominui in ueriate.Inter Cd noBri tenuiatem mgenii,cr propen [urn arfte,à non Ãlix,m pids Hardt Ãudium boni obÃcx era confulatis,cr Ãuore proÃequdmini.Quod Ãomni* no h^c Chriftidnorum le^bone indigna uidebuntury Mäeuno trdddntur^dut in IÃon^dm denuo redcdnt,hu= nüliord enim fumt qu£ dc nobis fentimus, quam ut pro ordculis hdberi ueUmui,qu£cu»q; d nobts prohaÃeun-tur.OÃirimus cr^ cuiuii Chrifliano ,h£c noÃrd mrri= gtndd:,dutperdcnddutlubebit,Ãed per uerbum,quod fieri£qnum eft,(y ^paÃhunurnihU pertindäm deÃnÃi ros qi^ cum uerina pug^ ^Valcte,
Ad Kdkndds ïtmids.un.
afft
DISPVTA
TIO HABITA GRVNIN
GAE IN AEDIBVS
PREDIG ATO»
RVM, IN«
KT Do^m'x
amos rftq;
ftiordo
tts 'E.cclep^ Diui M-ärtini,
ANNO reJempfi ortis
t!!i3.inlirijsiiU
ui lAdgiui:^ Pa
ti^cii Gre
ERVDITISSIMO AToVE OMNI« BVS DOTIBVS MAXIMO
D. PETRO AQVENSI C«wmŠapud diuü M^r numMonAfaij.
ON ITA DVDVM EST quoi neun fubmde Herrn meexd-turn in uicuriam fcriptionë,cnw= uiis jibulaair neten unuco objire-^ po foleo alir^uodcs dcplordre hue prolnpfain ÃynaritAtent dodirmte
Euinfflicje,ut nullum fit ilUtn uefie^um^quod no conâ: tuminArit h^c mua nefin örbn theolo^d, cuirn auto^ rem Arifiotelem fidmus. Optimum arte quiddAm con= tigerat diuo Aurelia Auffiflino,quod in Acudemicorn feShjn indderit, qui m mueÃi^nt omiüd, ut arti w= hilpronunaent^fiacb.üqj nonmhildd mutAndos Au^ ^ftini Ammes daroms Hortéfiai,lt;^ille liber,non ar tim dliquAm fechten tenure arro^werq^ appro bdrit, fied quod cos doabat audiendos philofbphos qui quant proxme aar dirent, ad rei ueriatem, quam muemfie philofophiie aput eR,nos bis prophann philofophis, hec ara plus famus fiupidi,plus miqui,quod cteco no* firo arbitratu ftntuimuf ,no qua habet ucritat, fed qua no fir is d^ihbus uifd funt optima, torn fi nobts fiucrit
AD PETRVM AQVENSEM 1«
' Ari^trUcn MmritM^qidd non audcmusfciuo fuperd^ Uononpronunädinuscd ciiucxhuiui bc]ii£ finden lixbitfcriptis(h.tuere,pcrindc qiuÃmox doärinAjk EMn^Uai,(luiccluidcxilliM lixbit fcriptis ftutuere, Audiui olim ddolcfa:ns,d andidiÃimi pa^is D.The font uiro oorte mtd uitd IduddtiÃimo, AnÃotcliam phb lofbphidm non minores piÃrs inucxijÃc m ccclcÃdm,^ olmmpijdogmdtisdÃertor indexent Arrius. (Xiiod à tdnti uiri exigtu uidcbititr diandi dutoritds, Addo uctuÃiÃimum pdtrm Cypridm md^^rn rtnuUdnmn le.libcüo de hxretimrum prxfcriptiombus ïnhxcuer bd. axfumtdneluitydodlrïnx: hominum domoniorunt frurientibus duribus nAtx, de m^moÃdpictixÃeculd ris,qudm dominus Ãultiacm uoans^Ãuhd inundi conÃiz Ãone etidm philofophix ipÃus ele^t. l£.d e^ enm md^ HxYeÃet terid fd^ientix Ãculdns,temer und mterpres dwine nd 4 philofo turx diljigt;oÃtionis.1pÃc demii hereÃes dpbiloÃophid phii. ÃtbornAntur. HtnaUe iuxtd ApoÃobm euitdndxib lo Ãd)ul.e ^ ^nidlo^o indeter minAbües,Cf eiuxÃi^ ones mfruiiuoÃx zy fermones^Ãerpentes uelutanarj 4 ciuibus nos ApoÃolus reÃendns nomindtim philoÃo^ pbidm,cx indnemÃedu£honem contrÃdtus,cdueri apart terc,Ãcribens dd CollofÃenÃes.Vidcte ne quis Ãt arc um^ uenims uos per philoÃophidin cr indnem Ãedufiionent Ãecundum trdditionem hominum,prefer prouidemidm ÃirimsÃdnch.tucrdt Athenis^zy ifldmÃdpicntidm hu
gt;64. AD PETRVM AQVENSEM.
mAnAm, adjichuriÅm er inorpoldtrixm ucritAtii de mngreÃibui tioucrat ,ipfam ijKoq; mfuM haref^s mulâ apAïtias UArieMn fcilamp;rum inuiem rcpugnAiMum. Rej^idt Quider^ Athene er liieroÃolymisfc[uid Aademiie orbu. er Eede) ie^quid h^eredas er Chrifliaim ere. 'Verum
exaat hodicjnbinde fuos ChriÃu,:, a^jue nouo j^intu dit At apoÅs atumo5,(iuos ad EMn^liam philofophi=i amiüe apparat. Quanqium wej^ hodie deÃnt uetcrii crronbiK Ãudioà patroni,c[uibiis non eà conÃlium ita abijare Ã.mel inbibitam pbUoÃophü, quAà iÃa offidat ad rem theoloigcamymnmtuMur ij improbiÃimo Ãndio Ãgt;nul diÃdpuli eÃe er AriÃotrlid amp;nbsp;EuAn^Ud .Atq^s neÃiat,(piam tegrebi duo Ãirituscoheereant^ Verum nonnutla Ãpes ajfulÃt Ãre^ut prorÃa excutiant uctt= rem philoÃophiam.idempe qui nuperaggreÃiÃunt in= ueÃi^re de rebus theolo^eis.Magna quidamÃes eà Ãre ut ad paÃhalcs Ãrias plenum phafe Ãdant,ab Ari Ãotele ad Paulum,à MoyÃe ad ChriÃum,a le^ adgra* tiam,à (arne ad Ãmtum, à feruitute ad libertatem,i metuadhilaritatem,etenmiüe nonnihU deÃdt à pri= ore autore,qui de illius dogmAtis auÃus c^ addubitare is nonnibil promouit ad dodrmam Eiu.n^liam,qui andido peâcre mquirit iüius pr^Ãcripta, qui diÃcuM, qui uerÃa t,qui meditatur,qui diÃquirit qua Ãunt optima amabo igitur atq^ toto peélore adamabo noÃraduita^ ta Dominicanos, ÃÃliabus auÃieqs, partim perÃuaÃ
AD PETRVM ACtyENSEM, xff?
Ari^tdem cxuti,Chri^m indiuntAd dutem jict à ue^ Imt admutre corddtd CDnÃlid,hdbedt Ãtdm latidon theolo^dÃholdÃia,ueru,in ? duimde theologie prmd^i Tbeolog. dcmu.soport(t.Vhilofophi,i^(lt,TcrtuUidnuf,m Apo Ãholdjbt lo^iim dduerfw ^ntesapi 6. aÃi£ta.nt ucritdton, afuitne^ or dÃiilando corrumpurthut ({uiglorucaptant,Chri-- rcturlau^ flidniedMnea:Ãariodppctunt,z:^ ir,ti'grcprcftAnt,ut dem, qui Ãluti fu£ curant, adeo neq; de faentid, nci{i difa^ plmd,ut putdtis,£{iiamar.[^mr({!aando apud noÃrd= tes reÃorefeunt Ãudia opti)nd,cà fane quod mecu ^u* dedt uir crueütiÃimeMibi utt dixi eximia quidam j^a dlfulÃtÃre,ut honeÃiÃimus noÃri munidpij Ãaterdo^ turn chorus, mdioribui feÃÃudijs nuncupet,qMndo nuper pulcberrmum fut pr^buermt j^edmen. Siqui-dem prouoaiti d Dominicanis in difputationem Ãcholds ftiam non inuedidis arte ar^amentu,contraÃrebant ar md,prodibaitt in bdnedij^utdtionem.M. A G I.H E R MANNYS Aberm^us legim dodhr lAA O A N NES Tmmermdnnus. M.GERARDVS PiÃo= ris. M. NICOLAYS Lesdorpius gymndÃarchd, quos ob id uif am eft monumentis confeerdre,^ hoc mo do plurcs extimulandos putem ad Ãudid optimA,à per f^exermt eos uiros neutiquun orbi eÃe inalebres ,quoa rumÃuoredtc^induÃrid,re^b!)i Ãudia habe nt optime, uerum hone laudis partem debemus noÃr^e duitdtts pdÃtiribus,'Vuilhcimo,Prcdcrico pcrÃonit perÃonatM
R s
tes . AD PETRVM AoVENSEM.
artiimi Uberdhum mAlt;gliro,Medians dodhri, omntf^ ^; mtUoris eruditions djjermri pr.edpuo ät([; Ma^=. jtro TS-ucrurdo L^rns legum do^ri ornAtiÃimo, j hi ineampugnAm fuxrdotum aniimis ïnaiArivnt, Addct Ãyero bic congrejjis multii ftimulos ad meliores Ute-ïM,dabuMiji gruuiter operdin turn clcrid,tum noBri Tgt;onu)ucxgt;u epto m huiufamodi difopMonan (pum il-li HOMm inftituüt :,(idjirdnt fatu dignAà cruditis theo^ lams ^iMentid potiÃmum à Ånf^exmntgramo Ib terisep exapi ft uidermt mm orbe leiht, r faxt difac= pMuncuU^.. At^ui ut c^ fttar quad res eà bac potif ftmumedufd hdiic noudin pugnean ebueano non quod ulhusfirMufoedd mAculddlÃergam,fedquo iüo5exâ à temddliteras optimds. Q^dsfubiea condufones noÃri Domiiunm coUdtis nerus mKhantur Ãdtuerc, euoabdnt in nouarn difepationcm, onmis ordinis om^ nis mnditionis uiros,Proffit mufdrum conuentus, dt= cp in firijs diui Gre^rij Uttrurid pugnA conferuere ma tuis, hums rei nos tibi fbulsm d^mus, uerum non hec ibi daa funt omnid, exduxi pauas earn difmpaaonem neep enim pduculs horis liabdt mt dumritdtum tnA= rid elf andere, frebant phericp adhuc tndms fub peihz re textus. At omma depromere non ftnebat temporis ra tio Hos i^tur ft quid exduximus, inde cü quod iUi po= terant m eumconfeÃfum deprompfiÃfe, ftM fuÃfent ÃiQidÃimAtempord.'Vdle.
DISPVTATIO HABITA »ff?
GRVNINGAE.
B^TrGChriftusbndictus ab ho rdÃutc riA^MMisfiiecrdosjimul jùerit cf (fi mj^dtor,ati'[i Mi hocfiiAinerucrU pdÃioe.
SdcroÃdnilum poÃinotiArchidf tjuxfeor iuxti Damdis pviefd^d mpiu Chrijk nero deof^ho mm Ãecundd ciM huWfdnmte db mitioÃue bcmdtd£ ndtiuiatis inabdiabUitcr trdditü fdmdoalc Ãmul er tnoriArchicum cÃ,(nu.rc mularum reru no tnodo dono CZ Ãih proprio dcquiÃuit proprieatrm, urrum omni um mÃÃum habet domnium.
, Sid propter MriuÃcii glddij dutoritas apud ( Komdnum pomiÃam ChriÃi regii res V gam^ Cr Ãummi fdordotn uiatrium ple= Primum ^ nario iure reÃdet, epiorum alter ab ec= corrold.^^ cleÃiaesluttndM. Alteruero pro (y non ab ecclcÃa eà cM^nandui, Ãcut (y ims r perdtor Romani pontiÃeii autorimte 'm (aÃt uemt deponendut.
^ Cum ChriÃus uerbo (y exemplo altiÃis k mamdocuerit pauperatem,dd Ãupremi Secudu ) 'm tempordUbui monarchitam digniatem corrola. A Ãmplex reli^Ãu neeptaquä mhabilii eA, £ quo Ãt ut duile dominium Ãuper umuers ^^Ãum orbem habere poÃet.
ChriÃus^ci^cÃufiançât td iKtà RovMtio poMiÃd 'ta
t^S
DISP VTATIO
tcinporalibui indixcrit generalem amminiÃrationent, particularem tarnen minime,(luim ita apud imperam-rem e^je uoluit, ut nullm mntra earn pnefcribere pop fet.Habetur enim meliM elecHone (ptamfuceeÃione ém=i peraeor,proinde non minuf at^i Oclauianui Chrifii ui* as^rit m terru.
Cimperatvrii i^tur autorit ai,taUiat impone Primumjre,bellum moucre,uÃura5, lupanatriatp per corTola.\nuttere poteà ludteorum autemufurofab ^en atnouere tenetur.
Quiaomnis poteÃM ad honorem er utilita \ttm eim à quo eà exerari debet,Ãc^i quili* SeeZdu J bet prinaps dei er ecdeÃue uiarim tene* corrola. X Wr in hxretieos prhnu, deinde in le^m dei /mamÃÃi delinquétis congrue mhertione eti ^ om ufep ad arms mteritum ammaduertere, quot;Vtraeppoteflas fuit lesbiesfubdimsin confeientiteÃ= ro,obligat noaMem,in afu libérât eim panam miti^ ^s,lnnocentem uero cognitum talem noimuntpu,miu Ãe conde)nnAt,EuAnffli(u tarnen lex plm M.ofayai fo* rum flatuta grauata.
r Vnde Romania pontiÃxÃeut Canones ca jdcre etiam mntra quorumeunep doéhrum Primum\determina.ta,nugt;donon,out mntra feriptu^ corrola. Iram, out mntra priorum quatuor mnfilio= rum fint di(Uta,potesï ita m wits c wra»
, HABITA GRVNINGAE. ts, f nwitii difj['enf~tre.CæUrutnrcliçjofo!,c(ut S m facm mnÃitutos,lt;i» horum Idhone peni v tm abÃolucre poteji miniine.
Secimd-i \ ^^^âS^^f^ ,pi^dc benedichmb hom fua ru,^ mrrola. ? duiatisfaardoslüit Ãmul çj- mj^Mr at([;
«^ htec Ãm. meruit pAÃione.
INPERTINENS PHISICALE.
Lfgj n^turuU er à repugnet mundum inca piÃe, ipÃti,mta,meiiiiaepiÃe eÃe pottenen ueriati mmpro-butur^tiutneclocin Ãne oorpore,nec econtruM nee Mcuum ^«0 amen poÃto, f^ à motui m co Ãerct,non amen m mjhnti.
Titulus quaeftionis affîrmatfuæ,
S A C R o fanäum, poÃmonArchiM c^MtuorÃu-xa Daniclii prieÃd^d imperium, ChriÃo nero deo or homimÃccundum dui hurndmatem db initio Ãu£ benes dide tutiuiatis 'mdhdiabiliKr truditum Ãdlt;erdoaleÃ= nuil er mondrehicum eÃ,([M.rc ChriÃm mularam re rum non modo dono er Ãlt;^ proprio dccpiiÃuit pro= prieatem, rcrum omnium inÃÃum hdbuit dominum. MAGISTER HERM A NNYSAkringw legum dockr.Ec[uidfm eptindo de mondrehijs frito, eà inquiÃtio ,pulcherrimum Ãret hic Philonii Jtc[; Annij monument.t reÃrre,(pundo præter unum Philonem ne* fdo,cpiis hic Ãt dliut probda Ãde chronogrdphus. Verum tnulif. euolucre nonÃnet temport rutio. l^tiir^
170
DISPVTATIO
Chrijliff idtresoptinünituntHrChrifio^iuxtid^wmptim humA nttloÿd mtitemregnum dÃtrere, ud hoe joh nomine uidebh ü,r abfdrdiÃimü i^ per bidthun, non per Solo^nonem Chrijlui ducdtori^nein.Quin o fderdtiÃimduir^ Maru, non per Solomcnem trdxit dia prmdpidÃcd per ISidthdn^ut mteUi^M pdtres noÃri,ifrdeliticum re gnum, iuxa djjiimpam arnem nunqudm conti^jfe ChnjhyCpando imia Sdlonwnis pojkritdi Ãuecedänid funétione lüi regno [emperÃtÃubjhtua. ebriÃm dutent quonidm ex lined hidtbdn dueebat ori^nem, inter eos Abidfd^ erdt^epios Philo dtep Anniin, AhidÃdrimdient frdtres rm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uidelicet dtep nepotts Sdlomonii,qiios ia uoabdnt Hfa
briei,q, poterdin cuocuri m regiiMnJi Stlomonis pojk= ritdf deÃajÃet
Cum Chriftus SCuerbo SC exemplo al tiÃimdin docuerit pdupcratini,ddÃprenam m tempo rdlhM inonArehiam digniatem Ãmplex rcU^ofiif ne= qiaqudm inhdbilts eÃ,quo Ãt ut duik domimumÃuper uniuerfwin orbem hubere poteÃ.
Et hoc Carroldrium ia eludo.Cu ChriÃm Cfuer= bo O' exemplo, ju^rit digniatem publicum, certe cdi Reli^o= ^'^^ inhabilis eÃ,quAtenus ChriÃi uolet ejÃe imiator. rusinhdbi ^elt^ofus iÿtur,qui dbÃolutum proÃtetur cbriÃidniÃ= Us eà ad f^fi^y^tiiuiainhdbiliscÃ.JtüdievemÃcaÃcro.Exem tionarebi P^^ fU^t,lohänis. e.uenerunt ut râpèrent er Ãoerent wdigni, ^^'^ regëçrc-L E C T 0 R.Rcx eÃe noluitÃdeo rex
HABITA GRVNINGAE.
t^ï
nonÃtUf Qu^confeejuontidfD O CT O R. Abe.Cent optima,dhoqui ^«w muitum coc^t imperium fujape^^ refqudndo er in ludiccm uoeutu^,index cjjc noluit.Lu-cæ.iz. Hoc exempla docuic fii^endos honores eUant ultra obldtos ant urn dbeji, ut cuii^Mm liirdt Chrt/hd^ no deal dinbitiaiu ucndri nc^ü monArckidin, ut olim ConjhtntinopoUtdnus And^s lodnncs. 'Verba quoij; docuit Qhrijlus huncdignitatis dpiam fitere. Mdtth. 17. à nnapis ffntiumdamindntur corum. î^oniaerit inter nos,fed quicue^ uoluerit inter uos effe mdiarcx c. M A G1ST E R «ojîtr.No hts uerbis Chriftus Apo= fbalts interdixit orbis monArchiam,fed aate fubmonu-it dpofoheos fdtrupAs^ne Ethnicorum prindpurn more impid tyrannidefuos prcmerent,non Etknicorii/m mogt;^ redominArctur. A BE. Mihiarte id non probubitur, cum dunt Chrifus ,Ciÿicuqÿ uoluerit mttr uos ejfe m ior,non dit, quicuni^i uoluerit mter uos exercere ini^ c^UAm tyrunnidem. M.inorctn fic fhtuo, qui diat fe in Chrifo ntAnere debet,feut Ulc dmbulauit,cy ipfe dm=^ buldre.e.lohdnis.z. Chriftusdutemmauia ffftänt» phfimdm digmatem I ^tur mhdbtlts eft reU^ofus ,fi n men ille uolet Chrifli effe intiator. Itt er Apofolus do at,non altum fdperc,fed humilibus oonfentirc,dd Ro. n.itA ad Philippe.ic.humiliate fupiores inuiam arbi* trütes,ia.i.Pc.s.humiliatem inuiam infinuate.
lam ut nuttamus ifld,miror patres optimo^kanc
171
DISPVTATIO
orbis monAYchian uni Petro umdicurc^quu Luais nAr rat Petrum,non ut monArcbAin,non ut prmdpcm,fed ut euAn^Ucum mUtein ub ecclc}i£ fenioribui mijfum SdmAriton,Adl.3.l^E C TO R,Non eft miffui Petruf ueluti ordme inferior, fed ut primes upofioUa or die nts,ciuiedmlc^tionetnÃierdt grauiterobiturus. ABE KlüGlV SSi Petro nufepiAm non mnjhbit Apofiok d ordims ÃupremA diggt;titdx,cpiid eH quod non Petrut, fed I acobut reffondit ad I ud^orum quafiionem. A^iu, if. quAiido ammipfe Pctrut fyiwdo dÃidebat. M A= GISTER nojier,Pulchre orduit doiior,grdtidm hd= beo. ABE Alii GIV S.Siia pldccbit theolo^S dUe ChriÃus ud infero Chrifli imperiu,ut hie exirnij theolo^ re pde juc^ fdcer ruintcUeeh'm torquet,neqjfdeerdoiAle,neq^mondrehie ios, neq^ cum eÃ.l^eqi enim illefuit dut fdardos dutmperdmr, vnpdtor. quAlemuoseumfin^tn,Aegm tempor di it monArchia nunquAm contigit Chrifio. Sed neq^fdeerdos ÃtitquAles fumui nos,qui dUenum fditguinem offirimut. B^egnum meum,inquit,non eà de hoc muado.Iohunniss. Nrq; enim umquÃm imperdtorem e^t ChriÃus. l^tur nec^ huiut uictirio AomAno pontiÃd lixbit imperdtoré d^ re, Spiritudlem Chrifii mondrehidm (dequA dicium ejl Pfal. 1. PoÃiU* dwecr ddbo. Et Pfdl.s». Quonidmtu hereditnbit m omnibus ff ntibut.Et.s. Omnid fubiede fiifub pedibus eius. Et Mdtth.zs.Eidn eH mihionmis poteflAs ) MS mrquetii ad munddnum Ãrepitum, hoc modo
HABITA GRVNINGAE. ' 17,'
nudo , Chrijim [ccundum bumAnitttem 'm mundo Ã.i^ ardos Ãdt er imperator, igturhuiui uiarii^Ko-nM-nus pontifex cre Nt-qj aduertunt patres optimi m Chri jte mhil fuiffe craÃi,fcdomniet jlnrituaha,!^^: er ipp: I^iritu5,dcus mquit j^irituseÃ. lohan.^i-.Scd m[criptu= rts,Chrifit regnum diaturietemum. Dtinielts.ï.Et reg-num dus rcgiium ^urtMin.er .(s.Regnum dus nondiÃgt; Ãpabitur. eÃm£ o . M.ultipliabitur eius imperium,er f jal.ss. Da imperium puera tua. ChriÃus igitur iux^ ta affumparn humarnttttem non babuit ommum rcrum mfuÃum dominium, ut patres noftri rem param intelle dam Ãunt interpretiti ,cptando ilium pater non impe= ramrem miÃt, fedpropidatorem per fidem tnfiangui= neipfius,adRomi,.i.er-'i-iohan.i.cr.4:EtEfiaitelt;si diatur apatrc ouis deflinAtus aduidimam.Propterfice^ lus 'mquit,populi mei pereuÃi earn,Stout ouis ad ooifi^ onem duatur. Audit epiid Chrifis iuxta afjumparn bult;= manitAtem promt fit pater,non utie^- imperium,non reg num,nongloriam,fied(iuidiïtion efi,tncpiit,jfiedcs ei, nec^j decor. Et defideranimus cam dejfiedü,erc.L EC TOR ,Hfi« tu,Euoïi!ito prophetarum ordcula,rcpc= riesubie^i Chrifix) er fiioerdotium premitti er imperiii Audi Zacharie uatianium (ap.(gt;.Eae uir oriens nomen dus,Et tedifiabit templum domino ,er dominabitur fuperfoliofiuo ,Eterit faardosfuperfolio fuo.Et ent amfiUum pads 'inter Ulos duos. A B E R1N G l V S.
174 DISP VT A Tl o
Vätidiutus eft h^c domini prophètes de ftpaali Chrifti intperio,quo iUe in recie crede ntium Mms jibi folium pr^purdt ,iuxteillud ,AninM iuftifedes eft fapientite, Verumne cjuid ad dubites de mis enterpretAtiombus, diui Hicronym commeutdrios in hune locum expend de jarnesiludin non fis prorfus prophétie udtianium uffeeutus.
Vtraeppoteftas fuis legibus fubditos in confaentiie fro oblige,notant cm m lufu libérât,eim paman initions. Innoantem uero eognitum ulem non= nutv^ iufte condemnAt, cusn^lia tumen lex plus t^o-fdya cor um ftututis grduntn non eft
SVP RI OR,M rorpatres noftros Umprorfus temeTehancnobls uniuerfalem obtrudere, VIraq;, i» epiiumtjpoteflis , perinde tpiaft quidUbet ilhs litratflA^ tuere, ob id dunaxai poteftutes fiM, Et quid ft roma, nuspontiftx defafcutaftdenum obidiUi liccbitciu£= libct pr£fcribere,lt;^ poteftus fit i imó nabis turn uemt iu diandus atlt;]i dr^endus,tant urn abc ft ut iüi quiccjuï in tios lixat, perftdem t^M Chriftum prof (fus eft jilium dei,Petrus U^ndi pontftdum mruit, ecquid ? ft itte m Cdyphæ £dibus degeneraffet infathdttAm,iUinquid da uesfecum tuliffct Petrus, quo illi adhuc heuiftet hane poteftatem in nos exenere i L E C T O R , Et nos olim pueri dididinus, ob hjereftm fuam maieftAtem dedde^i rePontiftd. S V PA^turftobhtercftinnoncftaudi
HABITA GRVNINGAE. x^r
rnduf PoMifix, ^kij h^ic nobis umnn-Ãlein Ãa.tuis, 'Vtriti^iimciuiSjponflAsc^c.PmndeqâMÃnihililli non lixtit^boc dunaxat nomine g, poajhs fit,ucrü turn efi hiepdtram mor crafiits ut non mereatur crudiare: Ãâonj'a.üioquiciuidefi quod Paulus obiur^rit Petrum ad Galat.i. quid cfi j Paulus nuÃquam non elamitat eui nndos fgt;feudoapofiolos,qui j^fonAtaÃan^hmonia tmpe rite multitudim uenerabiles, m mendado loquebantur dcilrmas d^emontorum.i.Pimoth. 4.quidcfiquod 10= hannes clamtat auendos Aiwichrifios, quos iain in mundum exific a^ficrit.i.ïohan.s-.
MAGISTER lOHANP.Tim)nertnannus,ït!t inquium patres,Vtraq; potejhs, Eg) autan in, NfH= 1x4 potejits[uis le^bus ad peautum obU^t, nifi id pra aptat,qund prxcepit Chri^hts, nonlieet cuiuis pontifi-^ a ad dei Ic^m aut addere aut tollere, Ptcut.a-.Apofio^ lus non folet Conntbijs pr^edpere,quod à domino pr^s upturn non habuit, folet ro^tus cordan dare confilia i.Corin.âr(^.2..Cor.s. i^on quafi imper ans dioo.Confi Hum autem 'm hoc dot^edn O' Apofioli iubentur non fuusn fed Chrijk annundaroPuanfflium, Aiard ultima Puntes baptizate omnes ^necs, docentes fenurceos, non qu£libet,fed qu^cimq; mandaui uobts,}aO' P'lt;k lus nufquam no clamiat fe Chrifli nc^dum affrc,atq!i illius fepriediare Puangelium,ad Gal. 1. Credaum cfi mihi cwutÿliwM, 0 ad Conn.'s. No/i enim pradua^ S x
»75 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DISPVTATIO
musno[)wHpfos,fedclomimi lefum^nosMimÃrua^ eiuf,O' lid }lt;oma,.i. Ãtgriÿ.tU5ÃMn tn EiMigtliüdtigt; iU ijKOc^j ut .tpud iSalMMliet autontatéd^iriret,tiflit, tur nc'ijuum c^e cuMiffUum, non huinAtM mmnwiitay non tradidones boimtuon fed EnM^tlnim det, quot Argtimen abipfolcfu Chnftüdi^iÅrM. Quit bic diduri jiicr.tnt l.â.m hn^ Gâildt£,fPMl-Mfuopte m^iuo nouum .lUquotEuMU ti.iUdifi= ^hum 03nfla^et^tpi£ till fajfet diandi autorits ? quis L.uin. mdidiffet Enulo Aii non ^ Chr.ftja toto Euan^Uo defninAciiMur m traditiones cr tnAndna hominunty Mkdthiei.ii.tjquot;iA4rn.7. ia o Collo.i.fccwndumdo: TertuUid. UriiasQJquot; traditiottes hontinufn. Addo TcrtulimM^
toriatvin ex UbeUo de prefcnptionibta bjeretteorum^ NobiSy inquid, nihil liÅt ex nofro orbitrio indul^rc, fed nee eU^re, tjuot dhqun de arbitrio fuo induxerit. Apofolos domim hibernas numres .qm nee tpfi qKic^ de fuo arbitrto quot mdueerent elegerunt fed Accept am n Chrifo difdplitam ftdeUar natiotubui lt;tdfigiaâ runt, iMqj etum ft diigsim de calo aliter éuan^lifai ret, anathema dixreturd nobu, hæcide JM A Gis STER. NOSTER, uwTertuUiani uerbit ciutn^ lieu c^fertnonê oppono ,0^11 nos audit,me audit etre TI Aî M E R M A N N V S, Chriflus ne fia annunci arent apojioli prius illosabduxit m monte, ate^i ibido= cuit e^nidficrantdoôhtri,Mattha:. s. l^turquandoea iubeiK poiuifîtes, epiat lu/iit ChrifaUs terte audiendi
HABITA GR V NïNGAE. 177 funtutipfeChri^sJtj er Apo^lM.x.adT/m.i.Poi tuns me m mm^rio EMn^li] juiyO'c.z.Cm-.f.'Le^ tione fiin^mur ere. Etmim ttU Christs pAtriifuiau^ fu,htc Ic^üotw ÃmHusiÃ, nihil deerns aliud c^uim quad a pâtre amperat, mxn illud lohan. r.Aïed rfo= ^rmanoneftintii, er lohd.ii.Sicutraandatumdcdit mihi pater jic loquor,er toha.is. A meip^o nonueni, er toha.i^. Amcipfononloc[uor,itafu.mcluoepjiin^ ^bowm Chri\}u5 m 4poJfe/oï tranf^ojiiit, neep ipÃs li= at dauere aliud, aut noimm euan^Uum condere, pr£:: ter id quad aChri^io Hits eji creditumduxta illud ad Ga lat.i.Credidum eji mihi euan^liivm,Sicut miÃt,incpdt me pater er e^ mitto uos, Chrifii iubentur annundare Euan^lium nonfuum, ïndiarat h£c uario enigmate Cbri\{us,uerum turn potiÃimum , e^uum aoeptas panes ipfe dijfre^t, fiilóscp a ChriÃo ApoÃoli oÃerebant multUttdini,uel hoc paradigmate fads clamians,lt;luales eÃe oporK.it do^res fermonis ^uan^lid, Vt enim il= ^^ â^êS^'^^^^ dtfbis , in ealo tendit obtutus, hac ÃuÃie^ ihone inniicns ,fe nihil agere, nihil tradere, cpiod non accepiÃet à ceelcfb paire, ita doabat dofkres diuini fermoms nihil apponere Ãmplid tnultitudini, pr£ttr ^uod à Chrijlo ipà aaepiÃlntynofi è fuis af^Hibus ap= panèrent humana dogmata ,non prophanam philoÃo^ phiam, Chrifii admifxrent Euan^Uo ,Ãed pur am Ãm^ phÅmepdoârmam cuangeliatm »ea fide apponerent,
S î-
«78 DlSPVVAT.ro
^iU Ã ChriÃs HIM AoxpijJ'i-M,nec nouH fuhinde dittifi ombui turbis euAnffliam Ahtnoinatn aliter frMg:reiw, t^uiim earn frc^lfet ipfe Chrijha.
N O C E N T E M in a/u libérât Cfc. Et hatte ia impugiw, non licet euiuis etiam eximio prindpi c^uie^ contra fcripfarat canonieof. Vétant iã etiam ^dioftà Ãme mnocentemperdcre J^tur potefias innocentem m-gmtumtalem nunc^uamiujk condcinnat, ^iaioremaà fera,Deutero.4-. Non addesnon telles le^ dei tui ,mH iwrem Ãituoauterititibus grauMiÃitnis,Dagt;uelts a.tn nocentem cz iuÃum non interfides. Si hominetn'Mem-tutum non licet fla^llareyAdl.zi.c^ui pottrit iuÃe ple-fh,(iui iam pronundatus eft iuÃus ? aut à id Ãdent,quo modo lefftm conditorcs iuflti dextnunt. Prouerbi.s.M C^ üimdemus, lohattn. 7. Ãunquid lex noÃra iudient t^ucn^ ,nià audierit ab ipfo pnus e:^ mgnouerit quid à dat t intyE-faixuatiamuni mirum,cur patres mhil me tuant.slt;gt; PeÃinantjUt eÃundantfanguinem ittnoxntcin t^ lohelis.s.EjfudcriuntÃnguinem innoxntcin,e^ to 1 nlt;e.t. Nf desÃipernosÃanguineminnocentem. LE C» quot;Tloccnte T OKdnaÃudixitnusiu^mndcmnAt.Tl M Quid poteflis ituertum Ãrtuituinà caÃum mihi in^ris, quaà proti= dimttit TMS generali leg: Ãt liattm, quoHm aà ÃraÃts uide= tX quan bitur tolerabile.Eg» hunc tibi nodum ia diÃdluo , No= do. centem pottrit aliquando poteflas dimittere, aut certe tnuarep.enam ,Ãia uidebitur noxij Ãalud cxpedire»
HABITA GRVNINGAE. 175 iuxtiiChrijbiudiaum deddultera,lohMi.sAt.{ er Au rcliuf Augiflinusapud M.lt;iriTllituun iudiain pro Cir-cuccUiombu^ Mer^Ãit. ïnnoimtnn uero , quisunquà iujk damnât,Si non locutus Ãnm mdle, ejuid me cxdii ? EVANGLICA TAMEN A^kK^EthMehu iui mrroldrij partemita impugno , tà oji le^ autum rrat^necpiii ab eo fumer et capitis Ãupplià um, quinon fronte patrajfet homiddiim, cpiando er huins effurno trèsurbesaddixerit^Uu st .VeÃradutempotejkts tn nocentem dti]; iam pronundatum iujhtm, iudiat, quo modoi^tttrEum^lia lexplus lAofaica corumjb,tu= tisgrauata non eÃ, EuAn^Uca lex Ãex cà Ubertatis^ quartemini quiequam debemus,niÃut inuice dili^mut j autem tributa damas ma^^iratibus, non id ÃämuSf quo quiequam Ulis debeamas,fed ne HitsÃtmas oÃindi eulo,aut irrte ut bis lüi publicis commodis conÃulant. ulioqui nullius pomiÃeis,nuütus mperatons le^aus fumas fubie^,nift qiuntu poÃulat ebriflianA ebaritas quAiubemur,craceeptam iniuriam,er fraudem diÃimu litre,i.Cor 6. Qiiarcnomamsfraudempadmimf ia^ fhtabantiud£ifuamlibertatè,^nemigt;ùfcruierint ums q,CbriÃiis conuindteospeMtisfrisferuos. Nor doxt liberos,quos fliusno lAofes liberarit, loban s.P^udns ff liai i^tur lex , nonfolumab bumanis edichs ,fed er ab ipfa lAofaice lernt feruitutenos libérât,ideo er pas Um liquet,plus elfe hbertatts m euAnfflio,quAm in ue*
S lt;
aSo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DISPTATIO
Kri lc^,civm ip^A kx[m ruturd nihilÃt eiliudt^üÃer^ EMn^U uitusyEMn^lium mhiltüÃ, libertM,)nojdo nu^Ãn w^ iMM eà li- Ãri heute ciMi^Uattn libertakm reih mteÃi^iu:. berttii Ãi L E C T O R ^ Uanei^tur liber erts ab imperiaUbus ritus. edicts Æ Certe poterit iüe taillas imponere, ufuras per= nuttere Cfc.T I M M E R .Et hoe quiequid eà ita elu do,imperator y^uoiuam CbriÃanustÃ,Ãattr naÃer eà cuts dem óp corporis membrum, i^tur nee^ÿ nas quie= f^uädebc/nusimperatari, nec[i ^«oqj ille uidÃim debet nabis,nià ut inuicern dih^tnus.ad Ko.n.'Verum i^Mn do pubUeus ille eà mituÃer, proÃtare debet non Ãuo e^uicÃuyÃd mmmadis pubhcis^igturà ob publicum re* rumtranquiihtatem, iUetributum exe^nt,pendemus non grauate epiod poÃilat,(iuando(3- noÃris commodts er paa militât pubUca. CatcrumÃiUeuolct caca am= hitione exaugere fuum fdtellidum, à exteris re^bus^ fiias oÃendarc opes, à alea turpiter perdere,illi mhil de bemus,ucrum à ille exc^rit pendemus,non ut debitti fed ne noÃro Ãrepitu turbetnus publicum trandnillita* tern neep enm temere reÃÃendum eà pote)kuibus ,(pian* do dco rcÃflit,quibusillius ordinations rcÃÃit ,Â¥ erenda ctiam duriÃima exaâio, modo ille ad impia te non im= peUat. Augu.deciuita.dci,libro s cap.17.Quidmareà fub quibui re^bus uiuas modo ad impia te non conpel= lant.Porró lixt nos pendamus quad iüi exigunt,Prin* dpi tomen cuangelica outcritote non liât tallies mpoa
H ABITA GRVNINGAE. i3i n«f, H à fèÅntyiubcmur nos nb apoÃolo tynmnidan diÃbnularc ,ille dutcm excufdtus non eft,iinó reus eÃ, 5, /ï reus eÃ, qim aumritace patres mei aÃerunt prinapi liÅre tdllids mduvre : MAGISTER noÃer^Audi ApoÃohimddRonw api.is. OmntsdrumApotefliüi= bus fubdidi. z^c.Keddite cr^ omibus debitd,cui tribu turn ,tributuin c^c.T IMMER. Hoc huius epiÃol£ aput, ut uideo d nemne non le^, itd d pdudÃimis ui= deo reiie muUiQ^UusK^uAm tntt'lliQ:t cpii uolet ed trd= here dd ccclepdjücos proares, dd ecdeÃdrum pontifié as, dd chnÃidnos md^drutus, iuÃithieetwn ChriÃus turn dpoÃclus Cd tempejhte cpiAndo nondumeÃÃentutU chriÃidiuprinäpes. PronuÃeue tum d^bdnt Ãdelcs cü etbiucis. Pdulus i^tur neepus putdret ob ÃuÃaptdin chriflidiu nominis proÃÃionem, liare publicum ethnic amcp potejhtem contemnerc, dut huius imperdtd negU ffrc, doat nihil ne^ndum impijs md^Ãrdtibus,cjuic3 quid illi ceuÃuo iure exigunt^c^uod atra pictdtis idSlu^ rum liaret penderc,non q his quiequdm debeas, fed ne tud culpd po turbetur ordo publicus, ne iüisÃs oÃindi^ culo , cjuos oportebdt tud potius modeÃid dd meUorem nuntem uocure, itd cr Cbrijhw foluit didrdchmum,no 5, tpiiepidm dcbire imperdcori, fed ne fcdndelifcmus, bncpiit eos,IAdtth.i7.\^tur md medeflid qud fro pre» mentemtyrdnnidem ,nonpdrit prïndpi mnoantiem, ut iüi haut cpMlibet ex aiu]fd tdlcds imponere. ApoÃo*
S s
8» DISPVTATIO
Iw ubi âd ChriÃianos uertijjet flilum. Cietmm,induit, mirruos nemini quicqiMn debeatu ,»ià ut inuiam dili ^tis^cid Kom.3.quitndo zy mper.mr er pomiÃx er â ft- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pidfeitu,umutÃgt;nus corporis mebru aeÃdtres inuicem
c ii an BELLVMmouerc,Ef hanc pdrtrmexpugno, Qu era à Chriflidno uttum bellum Ãt lidmm, qui iubc^ tur d ChriÃo er ininticos dUi^re, er toUenti tumam, pdütumddijccreyM.dtth.f. er ÃPdulo iubeturfr.indem puti.i .ad Cor.s. Qutn erupoÃoli purddigmA de infini bris ,erChriÃi er dpoÃolorumdoärma dcÃiSteriM co cor diu non admittunt utlum bellum. Sunt pontiÃdr /f= ffs,q!i^nonomne bellum mprob.mt. ChriÃus uutem er ApoÃoli paUm dehoramur d cxdibus qiuuido non liÅ.tt quenq odiÃl-, qu^ndo er is quiÃdtrem odit homo addeÃ.1.1 ohdnnis s.Ãoui quid de beüoÃemidterAu» gufli.er Bernardus,dumÃios milites inflituit .Eg) di= coChrifti doétrinumnon ddmittere pugnaces dmmos, non irum, non nutUuolentidm^onodium, ad Galat, s. Tantum abeÃ, ut permiitatgraÃari m Chriflianosdn fratres, ut non conuenit apiti pugna. cum pcdibus,itci nec^ Chrifliano cu Chriflianis,quum muiaern Ãmusme bra,ita. i. Cor. n.Epbe. Prouoare ad pagnam nemi ni liait, à lueat prouoaitum contra mauere armd uide= rmt mAgtÃri noÃri,qiiando neq^ id mihi probatur.Non Ãnebat lAofaia lexÃios pnndpes adornare prclia,ni Ãprius parm obtuliÃent, Veut,10, Quandodeernes
H ABITA GRVNINGAE. iSt
ris ad vxpugnAndu duiti.trm,o^rrcs ei primutn paam C^c. id à M.oà kÿ non licuit, cptie row eà in pugms, qui paar it cuan^ha le^ , id eÃe lidttim,quf paas eà lex,quie m^t cr inimims diU^re.
LVPANARIA permitKre, Non licetimpcra-K)ri,Ãcdne^i uUi potiÃa pemtittcre Ãcorta publia qu£ , cz M.ofciia le^ funt ueda. Deu. u .Non erit tnere= trix deÃlidbus c^c. herum m^tur permittere,nolens, quando aliter tua eÃe non poteà uir^num pudiadaÃa olim Paulus Cormthijs permiÃtÃecunda coniu^a,non g, non mtcüiffret ,quid Ãrct optimum, fed g, alittr tua pudiatia eÃe non potuit^quanquam aliter b abeam hone^ jins nupthes ,cr foeda proÃbulaÃa i^tur cngitur impe= rator admitterefcorta publia, ne quid delmquaturÃa-^doÃtus. tpfe autemfuaautoritate Ãierc non poteà ut apuddeumnon Ãtpeautum . Conniuere poteà ut non denepanas legibus publicis.
Quia omnis poteftas ad honorem 5C uhUatem eins à quo eÃexeneri debet ,Ãt 'qiquilibct princeps dei ccclcÃie uiarius, tenetur in herctims pri= mum, deinde in le^m dei maniÃÃi delmquentis mn^ grua cohertione etiamufdp, ad arms interitum ammadi uertere.
Et hoc e^ ma^Ãri noÃri corrolarium , hoc modo arrodo ^NonftMetur mo nee^liatuüi poteÃadquen^ qaammamÃÃe coherixre ,quem priuatum nonmouit»
îH DISPVTATIO
mà mAmÃflü Ãt fla^tiUm^aUocitii itixtarfguhnt eMn ffham adtmtuiidui fà proximus, lüatth.17. Eccles fiaÃic£ autan pütcfliM extrema poena eÃexe0muni= eatio filadio ChriÃus nthil doemtÃuos attentare, R f= uoandiaeà potim tolerMa^atiji dodirints Ãms, (ÿiod à tile eà mÃanabiUs ,Ãuo donuno relmqucndm ent. No= bis non liât iudiarc (luencpiam, ita doemt apoÃolm eïi dcCormtho inx^io ejÃet e^uteflio ,itaiubetChriÃiis Ã= biÃeruari nmdicktm, ita redarguit ApoÃolos prcan= tesignemealo deÃendere,Luc. 9-Lapidare Ind^orum eÃ,mederi ehriÃiMortim eÃ, LLeretieus nemo pronun aandos eÃ^toÃt qui apoÃolids autoritatibus erroris pub-. UÅ eonmäus,mutare noluerit mÃana dogmata. Turn demum huie pra;Ãeribenda eà p£nitentia, ut ab ecele= Ãa depulÃus Ãolm maneat, HtÃtiffuÃm pudore quandoc^ jnutetur ad meUorem mentent,ita e^t eim h^retiasBy meneo atq^ Alexandra ApoÃoliK. i, T/mo.i.Itj eum ïiermog:ne,Phyleto ,atq, Pbifflo, c^oos arte iüe api^ bis poena nolebat pleitere. JM A G IS T P R noÃer, Q0£bona fobola iQuatn nouant rem nabis eboceunas Et ubi quiequam traditum eÃ, de hiÃa h£reticis, epios tu nobis inverts,TI JM JM E.lioÃi Tertulliam libellus coi de pr£Ãeriptionibus hareticorom iüe dédit titulum ? MAGISTER naÃer,Humquam uidi codiam.TlM. JM E E.PraÃaret zy hune patrem leihtaÃe,(iui miet de cioÃamodi re dalla diÃerere.i^l A GIS T E R non
HABITA GRVNINGAE xsr fitr.Somniti mibi turrM.T I M Al E R. Ne ^^ualb »«4» ÿjkr no^kr bas hkha jabulM rideat ^Exigwu^ ejuidé eà libella,uem nlif cjl,tcintui cji, ut oparim m orbe no e^c Dominioaumt tbeologum, cpti buMc uetufliÃimi pa triâ libeUum non edidia^et, adeo probe futi coloribui pm^t dochresÃÅlaJhms. Hoci^turUbeUo ,iüenAr» r.it hec eue nwnMi.Porro Ãabbieredas Ãumendu crit apias juppliaum quid cà quod ApoÃolm iuÃit dcui== tAndutnyquibuiuÃmodità ,ädTituni.i. HiOreticupo^ primamet Ãecundum amnwmtionem deuia^mÃÃrK MdgiÃtr noÃtr uolct^deutare uoabulum ,iti, mttrpre ariyUt audio quoÃdam ma^^ Ãros noÃros,PauUnam di= ^^^^i^â^â^ chomm torqucre,dum deuinre Ãunt mtcrpretiti,de ui= qÃilt;^Ãggt;ti tu tollere, idÃi ia uoluit apoÃolut ,quid cÃgt;^ nuÃquam Ã^^ non damitit auendos pÃcudoapojÃolos, quos certe non raro poter at tradidiÃe poteÃUu publient atq^ ab bis ca= pittsÃuppliaum ÃunipÃiÃÃcyucrum non its, uoluit apoÃo lus, habet Cf cMiigeUea manÃuetudo Ãuamiram, non quaÃcuiat,Ãed qua corri^t, bme eR quod CbriÃis a= uendum doxt aÃiÃis prophets, Attendite, 'mquit,uo=: bis o, ÃlÃs,nÃn ait pt rdite,truddate,inflate,CbriÃia= li£retià no enim non litst inÃatrein Ãcuire, ob id mim Ãiria= ^°gt;^ Ã^t lern ecdeÃte gUdium CbriÃus eÃÃe uoluit, ne ethniagt;= exurendi rum more fraterÃatrent iuQalaret,ita (ÿ- TuronmÃs ÃeiÃ^Mn antid:cs ebuus Al artinus ( ut autor eà Sulpidus ) apud ^â imperawem preator intereeÃit, ne apud GaÃias iüa
X7i
DISPVTATI O
iugularet h£rcna)S .i^cy-pro Dorutiflis dri^mcrllio nibui inareeÃit Aumjhnus. I^fta htme imperialem gladium,^t patres noftri Komano tribuunt ponti= fia,^ imperatorÃt, prorfitine^mus er Komano er cuiuis alij eximto aiiajha yCpiando ChriÃus pacemdo= cuerit non pugnAmJujÃis eji petrui,erhnnc gladitm ocadire. Matth. ^s.non Petrus tantumyÃd in Petri per fona, eceleÃa, quam ChriÃus pacem docuerit,Paam me am,mqtat, do uobts,lohen .t 4..qumeradeo non licet Petro ,ideÃ, eceleÃagladium educere, ut co^tur,er etrus ec beneÃxre Ãeientbus male, er diU^re inimicos, er amp;f tollend tumcam, palliumadijeere, Et ApoÃolits docet, p Pjona. quj^ittum 'm nobts eà cum omnibus hontinibus pacem hu bendam, AdKom.ia. cumÃ/nusinuicem fiatresalter alterius membra. C^terumc^hodic gladium per nuttin mus pontiÃa.non hunc permittimus cuiquAm^q, Ãt po tiÃx, fed g, prophanam ^rit potejhetem, cui apoÃolus gladium per miÃt. Ad KonM.is.PontiÃdliccttnouere arma,,qui iufÃts eà pro: di arc euan^Uum pads,allant pulchri,tnquit,pedes ere.ad Ro.io.Nfqj enimgladio quicquam attrntauit ChriÃis,alioquinonÃerat pifa^ toribus fedimperamribus aggreffurus totum orbcmÃ= bi fubdere, Imperator mgitur audtre, PontiÃaern Ro= magnum ut preconein doÃrine euan^Uce, PomiÃx a^tur audire imperatorem, ut poteÃitm pubham, cuinosomnesexequo ApoÃolus fubiedt. AdKo.n.
HABITA GRVN I NGAE. 137
Omnis im^uit, animApoteftAtibui crc.Qupià ZTim-pcramr uoli t Ronwno pontifia tribua imponerc , co= fftur ille iuxa Pduli doSinium lecpte pendcre,dtqi qui libct cxtremi ordmn chriflidnM,ia er CbnJiuï mpc= rdmrifioluitdidrdchinwn, Wtttiww abefi , ut quiequAnt in imperdtorem poÃit potifix. Vult Paulin chrijhditos omnes obaudire pottjhti publicie , id fii fiare nolet Komdnus pontifix,fiturbdrc ,fiobfirepercimpcrM= rn décrets ,ipfi' uidcritfifit chrifbanus, quin zy ddeo mhil liabit Kornano pontifia,m imperdtorem, ut O' liait ethnic urn iufifin fit honor are. ». Pfhi. i Subie fh efioteomni humAn£ crcdturie. Siuere^ qudfipr^ivU Icnti z^c. la er Ambro fint nongraudtut efi dueentd duri pondo mpcratori pendere ,cpi^h}l.i. Ji . Si patrio monium ,inquit,petitur inuddite, bafiliaim non trado, ere.Verum h£c iafie hdbcbunt,fiÃn'Xriatim fipeéies doélrin£ cudtiffUcd:. Cietrrum fibuc adfirat parum conjlitutiones, de immuniatibin eccleÃdrum atqi cleri-corum. Qiin non ndebit meamfibuldm ? AllerglddU tn qui efi excommumcdtioms non efi peculiarii iüi pon tifia ,f ld mmiTuinis ommbin, etiarn luids ,id efi, eccie:^ fiæ.üonenimPdului excommunimuitCormthumin^ Pxeemu cexfiiim ,fiedccclefid qu£fiierdt ofiinfid,fiedneq^ eiim nieatio pc reoonaUduit, ficerimt id dues Cormthij, qui eitn ccr= nes quos. reclione reconalidti, condonarwit frutri quad ddmi= ferdt. Paulus i^tur quando iüi fiterdM pldali libens
ISS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DISPVTATIO
condoMuit admiffum.Si cui, inquif, aliquid condonAs fits (ye^. i. Corm . h^tur f^iritualu ccclcjue gladiut noneù penes u/mm KomAnum ponti^cem, fed penes cos, qui leji funt fratris fla^tio.Quod(i tUi recoiiali^ antur, çy ChriBus rcatnahaws cü. N« habet Romanus pontilix, quod in cumjemat, luxa lUud EMnffU cum . Siaudienttelucratus es fratrem tuum Matthei 17. Item, ji duo ex uobis confenfermt. A men dim uogt; his,quectinq^ aUi^ucntis juper terram Cfc. Quod fi penes tinum pontijiiim, htec ent aüigmdi aucorias, cur Apo^lus hoe quiequid eÃ: autoritutis,non nMuda-uit Ecclefhe zy Epifcopo taut certe curid noniuÃit Tsmotheo, ut cum incaÃum eijccret ccclcÃe conuen^ hbus ,quando per Timotbeum mittebat epiÃolain t Va rum ecclelu hanc autoriatem detuUt, que fado crimi^ ne o^fa ficrat, L E C T O R.. 1« nei^turtuutrum lt;ÿ gladium adimis pontifia, quando zy Cbrifius cos no ademerit t Negj enim lüc dixit, ïiimiunt c^,fed fatis efifTïN.. Pontifia fuum ius nonadimo,{mó tUi umdi a),c^ autoriate euan^lica illi donauit Cbrifius, nempe uerbi minifitrium, gitdiumqi fipiritus , qucin timen tm, peculiarem nolo eÃe Romano pontifia, ut cum adima rcclcfilt;e,cuicum quouispontifia coïs efi. Cicttrum im perialemgladium iufiiiscft Petrus ooMkre. Conucr-te ,mquit,gladiim in locu fuum. M A G1S T E R no=i fitr, Adeo no iuÃit Christus bune gUdium abderc,i!t
ez emere
HABITA GRVNINGAE, xJlt;)
O' enureiuffmigljdium.Qui habet,induit,jaceuhmt tollat,fintihter er piram, Et^Ht nonhabet,umdat er tuniam fuam er cmatgladium,l.ucte.2.z. 7 1 M.Irt nei^tur feaim pugnat EMngelmm f an fecum diÃidet ChriÃM,ut iubeat ergladium ebnere,er gladium ocen lere i An Ãrte areann quid hiec Chrifli uerba innuunt f Audiant patres optinti, riiaimquid hiÃefuis uerbu tA dte Ãbmdiant Chrtjius. Emtre lubetgladium,atfirb Gladium re prohtbet,ut diftas etiam tum non ulafd, quando ula.= emere quA fa poter OS,iuxtn illud, BeneÃdte his qui perfequuntur fe iuÃit uos,Ai.atth.f .er ad Komanos.xi. Hon uoÃipfos de= chri^ut^ pendentes chariÃmi,Ãd date locum iræ. Benedidte per [equentibus uos ere. I« er ChriÃus cumÃe ulaÃd po-i tuijÃet ,maluit immolari,hoc enim eà er gladium eme^ re,er gladium abdere.Porro ^ duos gladios admiÃerit ChriÃus,dum inquit,Ãatis eÃ, puto e^ hts uerbu Chri Ãum eadte ÃubindiafÃc ApoÃolis, ne quid temere proâ^ phanam poteflatem mceÃÃerent,quando er iÃa hac par= teÃui oÃieij non mutilis Ãiticra erat pietati Puangelic.e, dum ÃumoroÃorumhominum coherxt uita Ucentiam, alioqui diüurusÃerat ChriÃns : üimium eÃ:, uerimt quill hunc gladium mtuntur patres noÃri PontiÃd tri-buere,quumPetro Ãt diclum,ut huncgladiu abderett VndcRomanus Pontifex fientcano#
Mft condere etiam cotra quorucunq^ dochrum deterttii tutu, ,.modo non out ooniraÃcripturam^aut.oontra pri» T
*90 DISPVTATIO
or«»t ^iMtóor conÃliorim fuit dióUtA, potrà ia in uo^ its (y iunmencii dil^mÃtrc,cteterum reU^ofos,dut in fdcrii conÃitutos db horarum lechone peiuttn ^bibines re poteÃ,nimmt.
Et hoc corrolarium hoc modo impugno,AÃcro Ro« WAno pontifia licerc(fi ia uidebitur ecchfia expedire) diffienfiareinommbuthummii decretts etidmciMtuor confiUoram, cam fit Epificopui, id efi,ii ciui confiulere debeat dte^; prciffiiccrc dUorum fidlud. l^turfi t^iiiccpiêi decrcuit NixnM conuentus, lt;^uod(ut none fant homi^ nwm mores^Pontifix uidcrit fino populo eÃe exitio,no efi Epifoopin nojkr nifi inutet, mfi ddtempcret inflitu^ tam ,ut nobis uidebitur expedire^diam id exemple lu^ calentiM. Colmar pontificu décrété dd IrequeittiÃi^ mdf diaorum firidx. Si conffiexcrit Ronaniu pontifix mdicht firidf dbfumi^libidindtiorK^dledycbneatibuSt luxu,cgt;tdibut,fibula cre.Peaauit pontifix fit non tok lit fidbbdlifinua ,fii ob fiynodorum,fit ob hominu dccreat. non umdioet iniuridm dei. Quod fit Konanut pontifix indimt firiM, qua nofir,e ecclefitx Gromngdnx pdfior uideritfiuo populo efifie exitio,lilt;xbit illi contrit Kona^ nipontifidf ediSln dbro^re firidt, tptM uidetm pemi aan aergtre fiui gra^s.Et (pure efi pdfior,nifi ut pro^ fiiddt c^uicmran fidunt cotnifixmuldtuiinaiP.o^ mAno pontifid non fiant conmifit tu£ oucs,tu pdfiorent profiteris,dlio(pti fidtis firet urnam efiè ChriÃioni orbit
HABITA GRVNINGAE. »s»
fdjfcrw, cum amenEzechicUi Mtiänium ex lequa. ' omnespd^lcrei increpittt,ai.3 . Et Ndiwn.î.Dormtftt uerunt p.tjfer« tui, tion Mtpd^r,^- âZdch.^o.lrdtui eà dommuifuper pd^iores. I« Pdului ex leiiuo omm= biHïMndduit de ouibui ASvrum.zo. Attenditeuobis tj- umuerÃo gre^ (yc. l^tur à licebit Gromi^iw pd Grondt» Ãonfci« muare Komdniponti^ds decret»,,hdc au^d, nis pio^ Quid niliabit CT Komeno pontiÃa inuare dccrea ribus.a-pdtrumÃiorum,dtc^(luorumcMic^a)nÃliorum,Ãui= bit dgt;ro^ derit illd no expedire noÃris moribus ^Sdbbdtum, in= ^e Huo-^Mt dommui,propter homines cÃ,id cÃ,obferuiet ho- nt Ãrids^ minurn uUlitdti,non homo dudiet [dbbdtum.Video pd^ tres noÃros Gre^rij exemplo Budn^UcKm dumrM^^ Quatuor tem tribuere qudaiorÃynodis.At non hic nuhi probatur coÃiUa^i/c Gre^rij dutoritds,lt;pundo Gre^rio h^et anttrarium quAMor diuus AureluK AuguÃmus mntrd CreÃgrdinmd.li.z. zud^lid oip.zz.ïtemm cÃmonitorio dd BorcunAtidnum. item dd Trobdm . item m prolog in librum.î.dc triniate, ty Ub.z. contrdDonAtiÃdS, aps. ixmad Htcronymum epiÃold.19. item Hieronymus ddTheophilum aduer-[us iodnuem HieroÃo, itm di.s.ap. QUis neÃadt, ty diÃ.s.etp.iioli.
In nods et luramêds difpenfare pote ft Devotie TIMMERM ANN vs, Poteà «rte ,Ãid Ãat «mfulens iüorum Ãdluti,Ã. Ãuo c[uteÃui,no poteÃ. Neq; mm pontiÃx prohtbere poteÃ,ut non Ãaam bonu ^d* ÃunetnÃituerdm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T *
»5*
DISPVTATIO
cetera in fa cri s conftitutos Sgt;C religion \oi 4b bortiru leHione pemtiK dblblucrr pot minime.
5e horn TIMMER. Mirww quid hic uelmt Theoloÿj Wnids. ^^nefecum pug^ntipÃ, DicuntKomAiw pon-Uccre di^gt;mfurc in omnibut qux iurn funt (quod Muntypoà bui. An hor arum le^o iurtt eà diumiiQuii me nouât ApoÃolut Åeÿt certum pÃ^lmorum (^ prccivm wuine* rum quotidie cnuirmurare, cum ChrtÃut doxdt non multis uerbit orandum ethmmrum more,I^4tt. e. Et quidà gruuioribut me continet rebut oempdri, dum lt(hm qu£ Ãaent dd erudiendam rudern plebeculdmi (quidÃÃm occupdtui conÃoldndit pupillis dejliüitis'qi ui duisiQu^nerd eÃreli^o,ldoobi.i. ïtdnei^turmihi liabit hditc pulchrdtn pictitbs Ãeaem dnteponere Ãi^ dit praculis, quis è [uo ingemo nefao quis mibi ho^na pr^ÃeripÃt.Si hune diÃenÃaonem non permittis Ros me,no pontiÃdyquid orbit monArchidmilli décrit i MAGISTER nobler Si ia Åntiwgt quempid grd aioribut ompdri, turn, ii liabit Komdiio pontifia cM amoniats prêtes ia, muare, ut ter oret preationem do^ miruamyUcru penitus dbfioluere non poterit. TIM. Row itoudm Audio,Grdtidm hdbco,quod nejaui,didici. LECTOR. Sabit hitc med fiententid,perpetuo ad* dicium eÃe anomds predbut,qui benefiadtut efi cleri eut. Tl IA.igiturnelt;^uosaigemigt;iiddedtprccuÃdS, qMndouobisnonfiMbenefidd. Al AGiST.nofitr.
HABITA GRVNINGAE. i5ï SuntnMx'me nempe quipauperum UbcrulMtt odoà uiumui. T i M. Oreti^ er^ in dei nomme.
Legi natural! ÃC fi répugnée mundum wcapiffe ipfum turnen daepi^e c^e potejl non ueriate conprobatur ia, ut nec locut fine torpore nec cÅntrUt itn nec Mcuum (pto utmen pofito t^ fi motui ïn co fie= ret,ncii umen m infiAnti.
MAGISTER Gerharde piloris- Hor Årro litrium plures hübet partis, epurum primam mpugno hocmodotrfitphilofiopho.iz.MetAphi.cii.7. Turn ex lu/m turn terra à dco primo prmdpto dependet, tunqua ââââ^jp effidente iüo eiuf iem, iÿtur non repugnant leÿ naturell mundum mexpifie.
Secundo fictSi Ic^ naturel repugnaret mundum in capifie,mat(ria mundi tota effiet cocternA ipfi deo pri= mo,accoeternumfiramentumfiempiternie (uulfiaUtAtis ipfiw dei,quod fianè efi abfiurdum afificrere.
L E C T O R. Et fg) noui, quid coe^rit eximios philofiophos dubitare de mundi mitijs, banc enim aus fam uidebantur adjirre, quia nifitfiemper antefüffett fempiternus demaps efie non pofict, quanq aperüÃU me elamitet Plato mundum CfeÃe capiffie, (y tumen non habiturum.finan. Veru fine iüe efifie caperit ante tempus fine pofi tempus,fine cum tempore, ut cum cor poreproaditumbra,nonefi buiuslod neq^ temporis deute dijÃerqre.l^ AGI fier Cerhardut^ Keile narras
T j
454 DISPVTATIO
T er do, Ã. mundta lep tuturte fuit ab ictmo » rr^ generatio Ãtit ah tetemo, patri confequentia per philos fophum fecundo de^neratione durntem, motM Ãolii in obliqua drculo eà muÃd^neradonis (y oorrruptio ttis in h/ec iMfirior4,(y fic mfmti homines proafferut «r^ infinité corrupUbUes anim^, (y mfiute drcula^ tione foils mundo exiÃtntc ab teterno prlt;e«fferunt,era gj erit ponere infinitum in a£lu, ey infinia contineet pertranfire contra philofophum.s. Phyfioorum.
Qüarto dehac eaiem fententia diuerfa fentiiae coMraria.ïdlain primo cali diffiuuit calum eÃe m^ni^ turn eymoorruptibile. in primo Topicorum itero »Ma nififie didt, $ qu/edam [uni problenMU, dialclha, de quibus rationes non habemus, ut utru mundus fit teter^ nus, er^ uActHanter, ey non demonfiradue loquutut fidfie uidetur mundum fiiijfe Ir^ naturte m^nitum lt;y inoorrup.
item Au^fimiK libro de duiate dei.ti.a.n-.eon^ fiitdt hanc Arifiotrlis,(y aliorum opmionem de ori^= ne mundi dilt;xns,quèd Philofophi,qui fic tenent,putunt non quod fdunt,fed quoduolunt.
QUod locus poÃit cjfe fine corpore.
Si id quodminus uidetur inefie,er^ tyc.fed extra calum uidetur eÃe locus fine corpore, er^ locus fine corpore efi reperire fub hac Ãhera afhuarum et paÃt tiorum.Probatur,quomam fiib]h,niiefcparate,aut m»
HABITA GRVNINGAE. isr-trUigentiæfunt extra clt;xlum,Ãed extra denotit locunt uel w/ninat mnditionem cr arcumjhntiam loà . Nx)» didinui extra calum, cr intra calum, er^ uidebitur ibi locui ejjeÃne corpore, VtrûChnftus benecUdus ab hora na# buititis Ãuit jSaasrdos fùcrit er Imperator,ati^ hiec Ãua paÃione mtruerit.
Chn^ut j^uomam Ãliuf dei [aoerdos Ãü iniettrnu, nonfecundum ordinem Aaron, fed IAelchifedech,cpti inducitur ab ApoÃolo, «q; initium dienern,nec^yÃnem haben!, ut mtelli^s ChriÃiÃaardobu,nei^ coepiÃe ab hora tubuitab! fu£,nec[ÿ deÃijÃe. Ncq; entm ab homine iüe eft inÃitutut aut un£hi!,iuxa illud ad Hebneo!. 7, tjui non fecundum legem mandad (arnAlit Ã^as cà fa eerdo! ,ÃedÃecundiim uirtutm dei, comeÃatur enm, ijuoniam tuafaxrdo! externum fecundum ordment lAelchifcdech. item lex homim! mÃituit faxrdotes,f(t ne autem iunfwrandi Ãlium inxttrnum. item pfal.a-a., Vnxit te deia (^cA^tur VeuiticumfaÅrdotiumfecun dum Aaron, c m tempore coepit, (^ in tempore de^ fijt,Chriflifaxrdotium,lt;iuod non i.euiticum,fedex tri bu luda, er mxtemum Ãit, er nxiernum manet,ut teÃatur ApoÃolut ad Hxbreo!.7. PaÃione fui, non nu^ ruit fibi cpiicepuiycui nihil aÅdit,nihil dcadit.pfal.iot Tu autem idem ipfe es ere. Verum nabis meruit,ut na hts profit ipfiM facriÃdum ipfe enm Kobis à pacre da
T â¦
»S« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DISPVTATIO
«Atm eÃ:,ut nojlrisuÃbui impendcretur.i. Cor.u Q^ fi^ius eà nobiiÃipientiaduÃdii^ÃM^Ãoitio (credent ptio Cf-c.ltn Cfïottnnif.i.Sic deusdilcxitmundiim,fet ÃUum fuum duret. er.i.Ioan.4-. TeÃiÃaimur,lt;iuonia pater ntiÃtÃliumÃuumSahumrem mustdijer.e.Tiphe t .Qtti ele^t nos in ChriÃo,ante mundi confiitutiomm. EtEÃiite.5. VuernatuseÃnobis ere. Jriobés, mquit, datus cÃ,cum nondum iUe nobis eÃet teditus.ita Chrit fins nobis ÃitÃtcerdos, (^uum eÃet ab £terno wni^ni^ tus tepud Patrein.Verum ejuifacerdos erat tn^temum, non enim ab homimbus inÃmtus eÃ. er ApoÃolus ad Heb.?, tnÃnetemporim homo ÃäusÃaerifidum obtti lit,^uodÃbi nihil meruit fed nobis, in etfuos uocut pa cros lt;^uos fuo facriÃdo nonda à patre meruerat, Efai£ â¢r.Empueri mei quosdedit mihi deus, ita er ïoan.a?. Ante hoefacriÃdum, Pater fancie^Ãrue.eos,cp(os de^ difli mihi. tmtur ut ChriÃus fuos didt, ^uos nondum fuo facriÃdo à patre meruerat, ia zr- nobis Ãit faters dos,eu nondum obtuUffetfacriÃaum, cum uni^mtus », Coï .t. ^S^^ ^P^*^^patrem, uerum quiinaternumfaardos erat apud patrem,nobis facerdos Ãchis eÃ, iuxta aÃimpti humaniatem,id eÃ,tum pro facriÃdo nobis confuluit, turn nobis profit, quando Ãäus eà nobis à patrere^ condliatio,quAndo deus m eo agnitus eà reoonctUans Ã* bi mtindum,aliaqui Ãfecimdü humaniatm dumaxat rà facerdos,à ab hora aatiuitads Ãue facerdos eÃe ca»
HABITA GRVNINGAE. »s?
fit,lt;lUK cü^Mr dotrm inflituit ?([UK wnxit ?Nf^ enim lex eum fticerdotem inflituit, ^ux nen Admittebitt ad Ãa-: ardotiu/m,nifl Leuittcte tributuiros.ApoflolM AUtem, Mt icteriiiim Chrifli fAcerdodum AfferAt,c^ è tribu luid 'tndudt,O' inxa ordmem iJiclchifledech, cui n^tj; initi um,neqi flati dierum. Sm morte fAcerdos fleri non Sui morte )neruit,fed e^uifAxrdos erAt,fM morte fAcrifläum obta^ fl Chrifla ht. Porr à ut pAter nos prxdeflinAuit in Chriflo Ante fAcerdos mundianjituttonem.i.Ephe.i.in (t^Chriflumnouit fleri me* fAcerdotem Ante mimdi conflitutionem, cuius flAcrifldo ruit, falMndi crunt predeflinAti.Si ub hor A nAtiuintis iüefla cerdos ejflc coepit, SAoerdotem Autem nos didmus flooldfli d ,$ flaAt flAcrA. Chriflus Autem non obtulit fluim fucri^ fldim Ante eurn caenAmjCpiAmflub nociem flue pAÃionis cum diflapulu myflinm e^t,Aut certe Ante cruds fluppli dim. Igm^r ub hor A pAÃionif,0' non nAtiuintisflAccr* doseflfle coepit. MAGISTER NOSTER. CAptiofle contrA ws ArgiimentA 'mflituis.Quid fli iüe Att te mortem non obtuleritflAcrifldim, e^uum ernos hodie hAbeAmiK flAeerdotulim,ejui nodum obtulit flAcnflaim, num ideo is non efl fluardos farte oblAiurus efl,idcp, die uk hue (piArn.
GYMNASIARCHA. Siis eflfluardos ,(lui uU* t^uAndo AbÃAturus efl flAcriflaummum^bo er me inter flAxrdotes, t^uippe qui hoc flAcrifldim non deuouerm, MAGISTER NOSTER,Bo«A«o-«gt;lt;lt;.GYM
T f
»S3 DISPVTATIO
LübensMiUoydaboc^fUrntesauditus, modo mA^jiw autorintibus grduiÃmh obtundAt Lefdor^ium. Aut «rte à id ^«(lu«,^^^ Ãbuhtm textre,ChriÃum dicut filtres opiimiÃixrdote, ob id cpiod olm obluturits erdt in cruxfdcriÃdum,quid ar guit eum ab lt;eterno hoc tn» dofaaerdotem aÃerere f quando ab attrno huic fdcriÃ^ äo à paire de/htutut cratjuxa. illud ApoÃoli ad Hf« br£os.$i- Apparuit facerdos cum hoflia faa^ïs i^ui faxr dos erat cum ho/lia,id eÃ,cum ajjampa atme 'm crux apparuit. Verum mittamus iû,, tjuefeiÃja: aut nefaffe retulerit mhili,
Sacrofandû poft monarch/as quatuor iuxa Dam ein prxÃt^a 'imperium ChriÃo uero deo er homini ,fccundum eins humaniatem ab initio [ute benedictie natiuMtis 'mabdiaibtHter traditum facerdo-nie jimul er monarchicum eÃ, cpidre mulnrum reru non modo dono,er Ãch proprio acejuiÃuit propriété, tem,uerum omnium 'm^fum habet dominium.
Lt hoc epticquid eà ia cludo,îgt;ioM quatuor Dame» lis monarchids m ChriÃum deÃuiÃc, uerum hanc am* pitÃimam digmatim lüius diumiati tribuo, humanité, ti itlius pr^eÃcMiÃimo animo adimo, Neq; enim quicq huius impcrij Ãlio dotuuit potter. A hoqui quid eÃquid in rc^m uoaitus,rcx eÃe noluit,ïoan.6.qui flubit lüi^ usucrbivm tQU£plada funtiUiÃdoÃemper,lodn,3. Et regnum mtum non eÃdc hoc mundo, loan.is.
n
HABITA GRVNINGAE. isi
MAGISTER m^XhriHi regnum non erat de hoc mundo,at m hoc mnndo emt.G Y M Grati.m haheo,quo nefiui,tedocentedidtd,ÃiuodÃà ui,te dieen» te no perdidi. Dextre nodum atneuit theolo^s.Lubet Oquot; nhud muefli^re, ciiundo m omnein nodum diÃcuti» endum M.ei^^rno^»mÃtjialit.
Ea propter utriufque gladij atitoritas e(pud Kom^num Pontifioem, Chri/tire^sremm, Oquot; fummÃncerdotit uiaârium,plcn^rio iurcrepdct,(pio^ rum alter ab Cfpro EccleÃa eji ii tendut,alter nero pro C^ no ab BcclcÃa ejl ciu.gnAndut,ficut (^ imperator Konum PontiJids autoriate m afu uemt deponendut.
GYM. Ethoc corrolarium adeo non approbo, ut edam totisanimi nerutiid niter impugnare, Quo co feeptenda i Conxdmut Chri^ ^Ã^^^ imperium mo= turchicurn atepÃaardooie ,tpiindo Ãmul eyrexcr facer dos ÃueeeÃferit (j-Leuitico Ãacerdotio criÃracUta^ rum regno. 'Verum negtmut ChriÃum hatte ampliÃi* mam digiuntem cuiuis PontiÃd tradidiÃe. QuadÃi iu^ re diuino earn monarchiam Kotna.Ponti.uindicas, ni^ temur ÃdÃtÃtmam aÃerdonem uaUdiÃmis argutnentts eludcrc.Quid plus Koma.Pont.aÃÃtris cam tnonarchi em epuà m Alexandrmo out Antiocheno. Si Chrifti ha^ bet momtrehieu imperium epti Chrifli eà uiatrius, ha* bent earn ex ac^uo pontiÃoes omnes, qn ex aepto omnes ührtÃi agum Mxs. Ne$ enim tuitpiOm pecuUaritH
JO» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DISPVTATIO
Chrijlui can moturchum tribuit,qMm ajjertionem,fî non Ampitn,nittmur earn ^Mn^has autoriatibuf fli, tuerc.Prmum i^tur ne^mm KomAni pont.moturchi am.IAimjirosfuos Chrijim Apollosflmtuit non mo=i nArchiiii,nenfAtrApA^,non prmà pes non rAbinos,hoc miniÃros cjl,mA^Ãro5nojïror.Ai.iiiiflros inflituit iuxtt, illud.i. ChriÃm Cornt.3.Quid äuttrn Apollo,(luHucro Pauluf,tAônno Apollos minijïri dm cui uos crcdidiftts fEt.i.Conn.Asie nos inflituit, exiflimet honu),no ut autores ,fed ut numéros ChriÃi non fitra A.Cor.s.qui O'idoneosnos jidt minijlros,Colo.i.Cu» piü. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ius fiéius fum c^ Paulus nünijkr.SdtrApAf dut pnna^
pes ejjc noluit-M.dtth.io.t^on ia, crit inter uos,Prina pes ffutiuM domindntur eorum oc- Q«â^w^5 uoluc= rit inter uos rÆfc mdior, erit uefler mini^. Si Petrui uoluitÃbi dxro^re orbis monArchiam, omnium muÃt tuendiu erdt tnimÃer. la 0 PdulM omnes nos numbrd diat twins corporis, cuiq; aput no eà Rom. pont.qui 0 ipà ntfmbrum,Ãamen cà in ecclcÃd.ChriÃus düt ecdeÃteÃt^ eÃaput.Kom.ii. in uno corpore mulat, membrd hdbemus oc. Ãn^U duam dlter dlnrius ment brd.i.Cor.ii.Sicut unum corpus mulo, hübet membrd Ephe.n-Quonid Ãimus inuicem membrd.l^tur à pon= tiÃx nolit nobiÃum ejÃe membru (cuput dut no eÃ,iux Ratinoj ^ ^^^^ Ephe.s.ChriÃus dut mputecclcÃa') uidedtille rÃÃe nolu, ^â'â^^ P^ ^P^^ ^^^ membrum. Kdbinos ApoÃolos eÃe ». n9luit,iA.Att. u. Nos dut nolite uoatri rdbbi, units eil
HABITA SRVNINGAE. îoi
nifiM«ug/îer ue^ç^c. N. AGlIkmoUtr, ïmà rc^hÃime diamur omnes quotciuot rM^jirifumut m= fmtic muldtudmis. G Y M .Non ia eà uoabulù inter f rectus Aeuchl'mmÃüe induis uoocbuln Rdbrno; uo atnoc[iioslibet,Ãedex'mios mAlt;^jlrosnojiros. M A= ^jitmo^, AeuebUnus fuomore nosridet omneSt nuÃ^uà non Ãom4.chAtur in^dcroÃanäugradnm Ãculn tii thcolo^cte,Herum ejl,cluo iüiui exfufflemm oonui^ tium.Aidet iUe Ribbinos, hoc eÃjnM^Ãros noÃros^ ChriÃus aut Ãdt Aibbi, i^mr Ãret nobiÃeum comune iniuridm. G Y M. Si quemc^uM itte ridedt, mihi certe no eà mm^ertn, uirn uideo dpoÃolico pedorc non pd~ ru quid nnolumenti peperiffe Uteris optimis,cui quoc^ nb purum debet, quifquis hodie theoloog eà mndida^ tas , QHWt er e^ hoc iïli debeo, ^ iduoaibuU mihiÃt interpretdtus, ut mteïU^m cos olim difhs AdbUmoSt quos hodie uoamus md^Ãros noÃros, qudles turnen ChriÃus ApoÃjlos eÃenoluit.Vos dutemnoUte,inquit uoari Rabbi, unus eà enim md^Ãer ueÃer z^c. Hoc eÃ,Procul Ãtis dÃuperälio pharifatorum, qui Ãbi pld3 ant, quoties dudiunt mdgniÃcum iUud nomen Rabbi, iiolimhorwin exempla pro eximijs md^Ãrisuos ^^ rdtis,qudndo uos mhilÃtis aliud, qua nui miniÃri, ac fratres inuiam. Vnus eÃ, quem comuntm md^Ãrum habetis onmes,huic imi tranferibendum à quo honore
quid wbis ucUùs Arro^rcj
di^tdbiMruos
DISPVTATIO
^Mndo nonÃtts tliudquinüniÃnrctalicn£. ^U.i.int Thi A.Polens nte m nuntfkrio euAn^üjfui.Et.z.Cor. f. Ic^done Ãm^mur C^cAaorPMlM mcrepat cos, qui fc pro cxMiiji ff rebâtit dpaÃDlis,qui EiunffUj glo rum Ãbi dÃcribcbdM.i.Corm. .Quidhdbcs,tnquit^ quad uon deKpi/li^SiauUmdctepifli ,quid glondrUy qudà non dar perK lt;â Si tint trddh, mquit^teipfumt prlt;e= dims,non ChriÃum,Sm dUend ,Ãn EiunffUj es mini= Ãrr,quid dUenum Ãl^rcm tibi dtroffis, qiU, fronte tibi uindiais,quodtuum no eÃ^tÿtur hië dutoritutibus liquet pantiÃatum non ejÃe mondrchidm,no imperium ut patres noÃri dicunt,Ãed minifrriumyquod ex £qua omnibus ApoÃolis ChriÃusdeleffuit, M.dttno.Comi uoaittsduodedm,miÃt eosercAdem c^ M.dr.ultimot Buntes in orbemuniuerÃum. iffturedndcmÃolliätudi= tKm,qud debeat Petrus Komdtm, debebdt (^ Idcobus HicroÃolomitAnis,qiuindo er- ipÃum epiÃcopi uombulu pdl.im non mdiat prindpiitum,Ãed mimÃeriu,Ãed ÃoUi atuimem .ïtA^^ Paulus, didoonos er prefryteros uos tat epiÃcopoSiAd.io.Attendite uobis er uniuerfogre ^,mquo uosÃÃiritujÃdniluspoÃuit epiÃoopeserc. I« erApoÃolus iubet prxldtosnon in mperiOyÃcdmÃolli eimdmepr^ejÃcyKom.iz.quiproeÃmÃolliatudineyia ad Col. uolo uosÃare qudlem Ãoüiatudmcmhdbedm pro uobis.i.Corin.iz. Pro fr muixmûUiäts.Ãunt membra^ iQtur pontifiatus non eà imperium, Ãed miniÃermm,
HABITA GRVNINGAE. tôt fed folliatudo ciM unta profilât multif. Scd dicunt ob ffneralcm folltatudmcm Ko.PoM.nwrebitur orbis mo* tiAYchiam. c^odÃia twltit,priu6 cft,ut Pitulo edm demuitcui curd fuit omnium cccleÃdrum ,([ui plut om* nibut Idborduit ,t^ Cor.n.z^.i.Cor.if. Pontifias cr^^ g) offidum efi, non imperdmrem d^re,fcd pdfborem, fed nutuÃrumyidà etidm fuo periculo, epuindo ipfefud fünfhone oonpcllitur (.â¢sufKo-nttfi dlijs mfiruire, dUo rum mmtnodhprofftare,non proprijs.i.Cor.s . Vlt;e mthi efi,fi no eimgilizMero ,ia. iCd' qu^ioir oés,(lu,e fudfunt (pixrerc.la.i.Cor.io. Hone^uteroepiodmihi utile efi Cfc. l^tur in hdc follià tudme oes epifimpi ex tequo Clmifii e^m uices,ficut illc pdtrts fui aiuffd,hic in murndo le^tione fùnfhis efi.id ejuidnituntur pâtres mei Chrifium mperdmrem ft».tuerc,dtlt;p mox huiut uh arium KomA.pontificein f Imperdmrem dicebdnt Ro=i inAni,lt;^ eduxbdt exerdtu. Chrifiodutquidcomunecti drmis,(jui ton uia prxdiat pdcem .'âLEC T O R. At turn ([uidem mperdarem e^t Chrifius, cu templo eijce ret fid^Uo ementes ïod.t.G YM. Certe hdc eiechone non imperdtorem, fed ludtmd^firum uideo effe Chri^ fium. ï^mr nwlxgt; iure mihi plduddm lixbit, qudndo e^ Chrifli d^m uiairium, idep firafits nonnihil ucri= ut dtep orbis mondfchd Korndnut Pontifex, dut arte tmpcrdtor,lt;^uiglddto dnimdducrtunt,fi quid ddmiffitm efi feiens. Chrifius dutent non enfe proturbdmtne^^
JO* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DISPVTATIO
âanteSjÃcdfid^Uo^ ut inKÃi^tii Chriftum ludima^a (irum,ctt([i pi^no turc tne lüiui uioirium^tlui et ipfe fltt ffÃo ad nKliorcm meutern meos cUentulos perpello, MAGISTER naÃer, Bum orbii nunArchiamt qtM Imperator eÃ, eà pontifex, eonacdtmm iuris effe quod didmui poÃdui. Verum Petri monArchium, quA iUc chriflidni orbit eft prmAS^euAngeUaim dfftrimutt cum dmpliÃimMn hdne Apofiohaundi dignitxtem non cuiuis tribuerit extremi ordmis Apoplo ,fed uni Pe=: tro, apoftoUd ordinis prmdd. GXMâ EthAnc iUi monArchum ne^^mut, quAndo miniftros non fatrap as Cbriftus Apoft;olos fuos mftituit.
C hriftus eccleûç fponfus, tametfi gc^ neralem Pontiftd Romno in temporaUbus inardixc^ rit admirnftrationein, particularem urnen nunime, qui ia apud Imperamretn effe uoluit, ut nullus contra earn poftu priefcribere. ere.
G Y M N A. Chriftus temporalis imperij nihil de dit ApofloUs, quos au ones inter lupos direxit, Eax fgo mittouos ftcutoues,IAatt.to. quando ne ipfequi= dan Chriftus huiusmundi imperium, aut admimftra^ bonem habuit,iQtttr quado Petra Chrifti didtis uianu Chriflus Imperator nunq fuit, iÿtur neq; Petrus erit^ Quin ercontendentesdeprimata difdpulosredargUââ it, E^,inquit, in medio ueftrum fum, qui miniftrat. Qttidcum, OAduiauolmpcratoïuiïmperauit tdemt orbii.
HABITA GRVNINGAE. Jay
oramp;w nÃtiombutyCluot turn fubiedns babel at fuo mpe» â rio,fraat iam (^ nojier imperator,c[uid h^ec adrem the oloÿoim, imperator apo^ioUai autorinte prient fuo imperio, qMiitum quantum ejl, imperator non ^rit ChriÃi uMS,qui nufquam docuit mauere ^rinajfedChri fii,mquit,minier ell,ad Koman, M.dum aUqua parte fuiofficij patroanatur iufiia£ euan^Ucit.
Vndc Romanus pontifex, ficut Cano nes etiam contra quorumeunqi doihrum determinaa, modo autem non contra fcripturam aut contra priorum quatuor conahorum Ãnt di£hia,condere pottfi.
GX m.Et banc afjertionem ia deÃruo, Si Rom« no ponnÃ.nihil habit contra quatuor condha.qua auto* riatt orbts tnonarchiam Ãbi umdiM, qudimfuburbua* rum dunnxat ecdeÃarum curam, iUi dele^rit Nitr» mts conuentui. Si contra quatuor conalia nihil poteÃ^ rr^ iniquiÃimo iure orbit tà mo nar th a, (y Itbert crut tot ChriÃiani orbts EpiÃcopatus,quos coittra i^iana de créa poÃidct. Videtnus hic quam teneant probe hijio* riam patres optimi, quomodo Ãeum pugrunt ipÃi Gr* bis monarchiam poMiÃa afÃtruntt er üiana flatuta ratnuolunt,que hanc nobis monarchiam Kn.po.aper tiÃimedene^nt duishosmniiM^thiatustduaÃnS er aUa ÃxantaÃnt horum conahorum décréta ,quie peÃea aut obro^rit aut permutarit temporis ratio. Qj^odÃcrinun eà contra HixM ÃAtuuquieqÃare,
No« «tt dl de le* dor ar ent C» jwntK qlt;^ tnÃiMM
îoff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DlSPVT/TIO
qu4 jronte du^us eft CdlÅdonenfts mnaentM ,u^iuerpt-lem politisant pronunadre, antiÃiam Komtnu feptd, Gre^ri^ confaeittiti auSm ju it diuutmAgnatci; Gre^iuidm= M uniucr pliÃtmdm bic digmaam Komditie fedi depcücrcjid'c^ faits poii= contra Caladonenfis fyitodi dccrca.Lc^nt patres opa uSx cjje timam epijiolam ad Eulo^wm epijcopum Alexandria noluit. num,cui eà 'mituem. Comimnis Slius,cuiuf hac fwt uerba :^ax in praÃtione cp!jlola,fupcrba appeUatioa nis uerbnm, uniuerjdlcm me Paparn diantes imprimez re curants. Quodpeto mihiultra fanéhtas ueÃranon jidat, (plia uobis fubtralntur, quad alari plusqua ratio exi^t prabetur (yc. Et mfra : Et quidem in fanebt CaladonenÃfynodo atc^^ poft hoc à fubfee^uciKibus pa tribus, praajfortbits mets, hoc oblatum j'anéhtas ue^ Ãra nouit ,fed amen nullus eorum boenun^ uoeubulo uti uoluit ere. Si ermen eà contra Eliana deerea cptic qua facerc, quare cum clerids prater matrem er foros rem manet faerntna Æ quanio er cd interdixcrit Elianu condlium. QuareÃmicarij faardotes,notorij(utipÃdi cimtladmittuntur hodie adalaris minijkrium, cu hos iujjerit Eliana jynodus cum laids comunimre tQuare ab epifiopatu minore, ad maiorem hodie quifepum aua fus eà tranfandere, quando er id auerit trianus con= uentus i Sunt id genus fexanta alia,qua hodie mutarit temporis ratio, Quidnii^turliabit Romano pontiÃd antra horu anaUorum décréta quiequa flAtuere,quod
HABITA GRVNINGAE. 307 (oties i^n fiihim aljcritvr. MAGISTER nofkr, Certe non mMÃdn ttrgnmeMH c^u^e dias ajjcrii,Gratis M habeo uirii optima,(^ cuoati m hanc dij^uationent protx^crint.üifamM inttr hoc quo nefaumM,doa.bi=: mus quo didiamiis,Ãquide hoc nomine proÃ^tura t jino jïradiÃccpMo, utca i/nquirtanus,quo fumtoptimAyeii tenedmui quo funt EudngeUed.vent M:,mqui[ Aurelius AugujïmuSjdij^uatione mquiritur, non uerian dij^u tittio, 01 prolog quoÃionu m Gen. Eg) humdmÃmis uirts ,prMidium condio), apparmbitur uentuns
Theolo^s tenuis epuhtnoÃiterarijs iods exhildrdbmus conuiuium.
FINIS.
}o3
EPISTOLA
DO CTI C VIVSD AM(VT APP A RET)
ET CHRISTIAN! VIRRDE CERTA IM (if « fidità d habëdd.De amnonidru ufu, ^fu perÃmoneyDe cofiÃione^De ordme ec= cleÃdÃiaiy'E.tde aufd l^utheri, fluid cenfendumduere
Chriflidno.
^^=?â=^g5^ITERAS TVAS HVMA niMn (^ officij plends, prxapmr colediÃime,darpiÃe^,c^inallexi, \ OfÃaim tuum in me boni mnfulo, Ammum tuum mihi quidan dmaÃ^ Ãunum compertum hdbeo. Cietrrum
^UiS moites indigniord mihi uidétur,^ quibus dlbus Ãub^ dendus Ãt cul:ulus. Frimu g, Frioris Anteuerpidni«(«= culd Cf curceres, ceu ^Uieddm pucrorum terculdmentd ob dures obijds, non plus me mouct,cpidm ex pclui(ut diumt ) redditum Ãlgur. i^eeeÃmn cà enim, omnes epti pie uolunt tiiuere in ChriÃxi,perÃecutionem pdtidntur proper iuÃitidin. iJolo interim putes me Frioris cuu-f£ ddinixtum,à modo iüe Chriflidtu Ãdei,mdle Ãibi Ãt onÃauSyFtluidemÃdei me£rdtionemlt;luibuÃuis expo^i nere pdrdtusÃum ^Frioris uero eduÃtm, ucl preatiom-bus (Ãiepiid peattivrti apud deum udlcdnt preas )dd»
*»
EPISTOLA DE CAVSSA LVTHERI Jos imo,uelxrtiÃtmii deiiudicijs dcdo,}iocurnen pcr= fuifum hdbeo,utChrifii probrd^fljg^lb^crtta.üu-i.dc-nilt;ji cr dcterrmum mortis ff nut,non obscur dW uerbi mdiejhtemÃu nec^i Prioris CAufdm(modo pidÃt ^clcuA repoteÃapud iudixmdeum obfcuri m-ms Ãtut,(y xrex mmpedes, Imo utdiwit ille lob fubUmior erat lob.i. lonff in ChriÃo,lltrcluilinio mÃdens humiUs,^ cum in re^dfederet purpurdtut.ltn cum undic^ fubeunttentet tianum,^' perfeepientium flaffd ( cxplordU nimirum Ãde^iudentior redditur, o- in ChnÃo [ublimior cpii[= pfdl.sa. ^ pius,lt;piippe cum quo deus ipfcÃt in tribulatioe cre= pturut,gloriÃciitHrus,zrlongtudme dierum repletu= rus cdptiuum,tMidèmq oÃenÃurus fdluuredei^luxu [u£ pro miÃionis uoccm,Vos e^is,qui mdnÃÃs mcum ïMcic. ü intentdtionibusmeis,cr egâ diÃono uobisrcgnum,Ã= cut diÃpofuit mihi pater meut, lam quid popul-tribut rumuÃeuUsde meiacietur,contemno,fat id habens mis hilft refa^nte amfdentiee teÃimonio aÃrium nihil.
Surdut fum ad SyrenArum blandus euntUenAS, quic mo prxapitm dure moUwntur in canofam humanArum opinionumuora^nem, kpdff honcblandam peUaciS Ungute pcÃem,quieuelutmellelito gladio cripereoons tendit,mihi uerbi deiÃu0lum,ldion cà q eafdemPrios rit mmpedes,mihi timeam,qui in dominun artiÃimum a^iilorum male afylum f^ci eerteq Ãdei facram dn=-ch or dm corne clem,d cuius unius uolunnu etufeopo, V t
EPISTOLA
utinam nun^ continet .ibcrrArc. Adc^ium m cynefu-räm, utinAm ÃcÃcdulo ohtutu deÃxui httream, ut non fubinde Ãrrc m^rcr arnis mex pertribulationes fedu^ lo obtnoUentes lUtnc oculos metun refteäcrc.üon p4= titv.r dei timor confortim timoran (nrnu.lion reih coe^ um Amor da cum Ãui permdoÃt dilcfhone. ticaeÃariZ in primii cà ut merutur, quod curnAle eÃ,ut refur^t iohan at idquod j^irituak cÃ.Grdiium Ãumatti,mÃÃolo mAn= Proucr.7 ^'^^â*^ emoriatur, non edit fruélu. Honora,mquit met dominum deu tun,(y w,libis, or- prêter cum ne timue m ilienu. QuadÃpojÃcÃioimmeteuéhirü reueritm Ãcuiuf tu amplitudinëuidtriidemirari, er qui c^ con temptim h.ibeo^d'iumd cofuloi negh^ré, hoe ipfum au LKcz.18. ^^^^ ^ domino, quad de luuem locuplete memorat Eua ^Uum. Porro mÃdclMtn tu^e ulciu quad bic in té Ãub= odorats Ãum,nolo nil gère ,modcÃi£ gratia parans^ nonihil pr^expeorio nonuni,q, ocraÃduaa, er torn pe^ flore,no crédit deum noÃru propiau ÃeruAtorem, prie loba. 10. /fW«â ciiÃDd?,erucru pdÃorcm,dilefliÃim£ Ãbi Ãon Ãe Ãinfle ecclcÃe, qm amen ne uni quidem ouiculam ex er edit is, Ãbi à pâtre aulis perditurum aÃruxit, ut quoi obÃcruare uimlamer tucri, er Ãaluari pabulo pa^ Contraee ['â¢^'^Pâ^Ã^^ fiâ^^ er uelit,nonÃcciK atq; pupillam oculi remoma- ^^*^^ ^'^^^ â^â* quidem Ãententia ,hiec eà ratiotma. rumÃdu^ ^y^ta:fÃarentacrcmonialia,Ãcxoleretconfi:Ãionis er s dam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1pocnicenti.eÃacra)nentahsuÃus,Ãtturu ut homines rude
DE CAVSSA LVTHERL m
er runUar^ut fuit u er bis utnr^uiumnt^quAft dco non c^ct curx de omnibus, (^ cpuifi non itidem CbriÃi ment
irent, Ãeut feriptum eÃde ci4,uti Ãlius ipfe bomi- M.lt;Ãt. iS na tuit,[teut feriptum eÃde eo.Quisobfecro am JtM= pide eji mentis , qui no inteüi^t borum nibilfmilixrc ftiffe{qu£ aifurx anto pertinus^ieremum quondxnt in mlentibnSify-joUarijs quibufqj,lon^ x unl^ autfodx hum mntubermo fonotis ,quoru turnen fxlutc,cui xox= pam Ãrlt;iis,quAm dei clementiÃmie bomati.cuius reglt;= Luc£.x7. num non uenit cum obfcruxtione.Tu ,no uiuit crude et rurxliter,qui(lt;iuis pieuiuut, pix xut uia non è areino-nijs (y fxcrxmentorü ufibus,pcemnntixprxfertim ey cöÃÃionisfacrxmeMxhi propendetyÃiuituc,fed èfu^ pernis defanditex deigrxtuiamumfiantix.ïtemftni^ hil dxmnxtionis eÃbis , qui funt in CbriÃo hÃu , quid quicfo reÃrtyudis ne fit xut à uilis ,bumxnis oculis uiti, modo non ingmta, fit deo Æ Qui rudiatcm lt;y rurxliatë (utfic loquxr^dechnxt moribus ,infdelis tarnen,x^ bx bext fux Ãlidatc eu morxliu pnecone AriÃotele,boc ei demu no inuideo,Cui deus non imputât peantu, is non peantAx uita auihs bois,hoc eà ,uiuetis fecumdu ritus aremo)uxru,cy uita xgreÃts,expert oim ceremonixru à deo iuxta imputxtur ,quix utrinq; mala xrboris noxij Ã-uilus eduntur.Keliquu eà er^,ut(,quonixm deus na Ãrxs, quic ex leff xut decret is pontife ufumt,iuÃidxs mbil remorxtus ,feruit quos unit, cleflos ante miimdi
V
Jtt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EPISTOLA
CDnjHtutionem,nonnun^ atiatn deifu^entes pr^efentitm er exofarn habewes da uohmtutint) jiitilc jit,c^ hue de fnnÃa dinentur Lutheri feripa, ruralis UM alioqui pnf fit exoriri inter Chrifliancs ,ut autan hlt;ec omiiainjeiu^ hic m twfram fentétiam posent addua, quæ phirimlt;t fu^t libct pMculn indiare mtntem mam de confiÃio^ ne er areinontjs ,^Mndo hue me uoauit tue litere.
Of eonfif nbsp;nbsp;ConfeÃionn uad^ris ufum,utnon toUo, ia. nee pro
fiois ufu. bo,Cum ad mnftendumfpujfaii^is commouct pam^ tentem,er iieiufdeaffiatuiparens ereredens confite* tier detenus peaamrum fardes, turn mhil addubito^mn^ ffal. tio. fjfionë opus elfe domini^iuxn itlud,ConfiÃio er nui-gmfirMia opus donum,er ,pvnde benam eÃe paniten ti,idép quia dei donu eÃ, defeendens à paire lununum, fine CUIUS lumine nihil poteft non ejfe m tembris. Aho: q i fecundum Ãaem quidcm confiteretiir,cu are turnen ejfet aliénas,qui tantu pr^eeeptiratione,non exÃiriius decrem ad numeranda faardoti peana. feamn^ret, quando a labris amen pmoriia dcCentirent, neep ii corde exceraretur, epiod apudMos feerdotis aures, A-U^Ãi. dcponerct,Augufiinum hie habeo me^fauentie affer torem Pfal.s unfu,Lt ^intuwfanélum tuum neauÃ* rasante,quo locomh^ecuerbafenbit,Kon porfieÃe confiÃio peaati er pnmtio in homine a fcipfo, eu qfqs fihi irafatir fbi difi heet, fine ÃdrituÃanfli donc nett fÃi^fi enim Ãiritus m confianie,hiec lUe. Là i^turfa*
CE CAVSSA LVTHERL »ij
har K oon(iÃio,non (ÿtte ex ecclcÃu nundAtv efl rehe-: rendti,fld qiam ffliribn reddet efflaam c^ uerdm. Ni nifluwsnon conflterii,nifl exMaj^mtii^,deliélum non agneflas flilubruer. Morbii périt et- nulla efl Ger= Lcclc,i7, nana, coflÃio^ab iminundo nihil mundum profldflatur doraenmi miciuorumnon probat altiÃimuiiMäm£ impiorum abominabUes downo. ldgwod claro exem= Pro.ir, plo do^t MofleosGene.CumCayn opus dcoplaxre Gene.s-. non potuit,^ ipfl mmundus eflet ob infldcliat{m,lm-purusitemut er.it Chrifli proditw iflariothes ,flc er fla conÃÃio morbida eratycuim rei fldem flat dignus M.at.17, pcrionaa mnflflione mtentus Poflonaa erat^t^Ãdes dee flit.QUAproptrr ^ prophea jigniflains remiflam iniciuiaam et ,cui diuini numinis benefldo obtint uo= turn confltend^miuflitixflu, aperte- didt, nixi confié Pp/.Ji, nbor adui rflam me iniuflti.m mram domine,er tu remi jijtnmquianmpcaaa.mi.Qonflc[uitur er^,cum pcci aarenufla Ãm ante confeÃionem ,uerbalem ipfam cont flflionë ^jignum er argumentum rfle uer£ reflpifeëti^ quippeciu^idorc detefletur ty uoa:, quod corde intui odcrit.Hoc (juidem uoa confiuri efl,uere intusodifle. Intus autem odifle,(iuis dei donum auflt inflaas ire^vU dr tam quid conflflionis riui fit deÃrendum, quem tot tterborum ampullisiactmnust'E.piflnlaris anguftiahic non patitur pmlixiorem. Ad fleer amentum ordmitres ffliat aiurnus er properat alamus.
EPISTOLA
Df ordine ccckÃaflico quidanÃendum.
Ordmem 'm 'EcclcÃd Ãlubrittr injlitutum Ãao er proba quo diffÃiM er reciuienu^ u^tur uerbi er chriJliMit reitnituÃerium. Corporum ratio efftord'mibtu , non animut,quippe cuim urnm dem eà dom'mm redhr et paÃorlon^ potriuiÃmm,long; ÃapieiKiÃimm ,erlon ff clemeMiÃimm. Periculum autem eà 'm ordinates,ne qui 'm mimÃtrium tmitum reiÃacr£ afatiÃnt, donünij preÃrant ambitionem,id quad paient, qui ordinum ra done,gratie mUationein,peaatorum ueniain,falutis 'em pendendene^aum Ãbi arroffnt, distantes heeuel rxÃeÃ: uclexordmis facramento proÃuere.Hommes enm cum Ãnt adfalutem mnÃrre dum libet, aut eandé pertyranmdemadmere, tn Ãia non habent manu, ne quod Ãjlim eà dei er agni, Ãbi temere er mendaattr i.Rfg â^ uendicent,panam temerimtis cum OÃi non euaÃuri. I« AuguÃin quäÃententiam deÃendit Augu pfal.KnAnÃlijshomi num in quibusnon eÃÃalm. SmeauÃÃt,inquiens ,Ãbi arro^M homines,^ dantÃalutim,Ãbi dent, ReÃonde Ãuperbo ho mim, Gloriaris te mihi darefalutim,uide à ipÃe habeas earn. tAumÃÃula dixerit Ãe dare aqium i
Vana eÃÃalus hominis,domm nimirum eÃÃalus, er fÃal.i. nbsp;nbsp;Ãuper populum domini bcnediébo.'Dcus eà qui cor mn
PÃalm .so dum créât,erÃiritum reiium mneuat in uiÃoeribus no PÃabn. 3S Ãrts,non homo,nonÃaerrdos,non pontiÃx. Salus cnim iuÃorum à domno^ntn ab homine ucl ordmibus. Hon
DE CAVSSA LVTHERI. Jif onrnrrntw dpMti Liithcrum Ic^jJè, ordincs tallen dos, (T'i ceremonijs(ut rM.lis')m totum akfiinendum ,uerum cnmucro ,arro^imMn, Abu^umySymonidm ordmAco= rum infeamp;ntur uerbo dei. Arro^ntiam cnm co prola-buntur uefdm^ ,ut uchntÃdnn in^rmë( ut cum fchoit dpud fchoUms loqudry^iMtim reddere chdnntc ,ut([; pw plane humants mjlitutiunculis (y mmnuntif,falu-temucl Ånfèrre,ucladimcre iachnt, idé^^ ordinum txn turn rations,CUIUS Ãdci fit fuÃapiais,contra tnantjrflitm fcripturä.E^fumcpddclcoinicptitates erpeautapro y;^^ ^^ par ne.EtiUud'.Aântc^iomniauerbopotédjefujepur n^i,^^^ ^donem peaumrum fà dens.Qua arro^ntia (luid Aio abidcum ma^s tAbufus cjifacramentorTi,qp pretext» ty laraa ordinum auponantur uerhum dei, nundman turbona opera, cy neminem non emungunt ar^nto, mhilrefra'^ntefcripturadeterriti,gratisaccrpiftts,gra ^^^^ ^^ tu date 'P.tgratisiufh^eatiefïis Aufusex Ãdc uiuit. quot;Verba danum cali Ãrmantur cyc. Symomamuero ad mifoent ordmibus,(^ ne^tum fit hos in pontifcij mune ris ey cccleÃaÃia ordmis gradusfubuehi, mà int(ra:= dente Ãipe {contra cpiidem exemplum Chrifh mitten- ^^^^^ tis difdpulos fuos in meffern Euan^heam ) ey- huma= ne Ãdeifacramento,contra iüudSaluatoris fatum : No lite iurare omnina ,necii per ccelum ,necp per terrain ,Ãt j^^^ ^^ ferma ueÃer eÃ,ey non , ejuo Ãt,ut ne^do Euan^lieo plane neglecTo,humane fubÃituantur decrea^tiue mot
î*« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EPISTOLA
dicui tueri uolunt wAgMtes ecdeÃte. Porri ccre-moniarum miram [uperflidonem er Ãutam conÃden= hdm damnAt er traduat^cum eM ChriflieiniÃno opida neaffdriM, minimeqi intrnnittrndds prxdiat, ne( quod tu hma^dgrcÃi er Ãrino more uiMturapud Chrifli po= pulum.QÿdiÃc truihmdM cradhibendM monet,ne in Ãiperflitionem dbcant,id quodÃtiCumÃipÃitioÃui ha^ bentes oremoniM dcoÃueriÃari animo pcrÃtAdemiis^ cum utrum Ãt ÃacriÃaum,no facer iüe externm cultin feddeuoM ardens^i mdcumuolimtas, cum fui plena, PÃ^-^9, abiedione er effuÃone.SacriÃdum niq^ er oblationent Ji-f^gt; *â qu,e Ãm ffedofa apparent, pro peanto non poÃulat domina,mo odio habet erfrlÃdit apudPfaM,à non intut corda in deum effundamus. Qwdà ,pcul anitna abÃt conÃdcntia,cr tradentur ceretnorualia hoc ani= mo,ut qu^edamÃnt admimculaerÃubuehicula inden (quihut tarnen ipÃf,ne tantitta quidé iufliÃeationit por= tio debeatur ^Tum dann reik caremoni^e adhibentur, quMuelut alarum ÃibÃdium iam in ChriÃo adultut, abijdendat er contemnendat dudt, cum uidelicet uir,^ tute dei potent, alieni nihil indiens prteÃdij 'm deum rapitur er inaleÃdt. 'Haiknut, inquarn, Lutherut diâ gna, uerboru contumeUa mceÃit,er ceremoniarum Ãtpâ fliticnë,er ordinum conÃdcntiä,er Ãcperdliu theolo^ c,e maiejktiSyhisà quid habet quod obijdat, a^ reÃU Ui er coueUoA meä fcntentUÃdi^ uerbo deiner' tî^ ^^^i
DE CAVSA LVTERI. nr noüdm A me exf^e^re lixbit, dt^ dindnter [um dmps turM,à pro Chriftidni doâkris offido^zj- ebdritids frd^ tmie debito, mihi feripturx[enfum reduÃriSi dlioqui in hdefentendd pÃÃtre aertum dl. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^i^q
quot;Decdufd nero i^utherand probdtd, nihil txpeiïp j^Lj^jf, [ddinwnite^errurfum de mproba».,mhil dmeo ddmni ^M m hominibui glariandum cum ApoÃolo turn pu^^ tOj'E.t^uiciuorumcunciihominumnoinindjdtulos ,rM,= , Q^^i^ , ffuÃxntiäprimtiipÃondhÃledorc^critnnhumiliate obicuritAtêitcnuMtcrn^neglcdum, iuxtd teflimo,cpiip= pe ut hruitë z^f^dlrd,mó ut res nihili,(ymundi aute dam proieddmentdi Quä mentein ex puulinis hauÃli= dn^ yCpadocet dcum per[ondm bontint non ampere, q^^^ ^ i^uiteflAtur nihil e[[eplantantem,nihil c[[cri^ntë,qui fccimdà Ãdeniiudiaindum iK^t,qui déniai oinncm et le^lcm U'humAnam iuflidam cd mudi lucra dirent ^ ^(jy ^ dia ueriui e[[eq compendia aperte amÃtetur, quo Ãbi ChriÃum lucriÃäat,m mtüiu^ hois uerbaÃimiuratuf, humante doHrinte, à aUquondo name dederim,iam w= ^ly^ j nie exauthoratum glorior, c^rcpudium,reinitto philo= nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
[ophorum nu^libws,Solum enim uerbum dei eà uirtm ad[alutemoinnicredenti,EÃouel[axumueldÃnusqui ^gy^^, uerbu adnüniÃret,uerbo equidemÃdles aureiincUnds bo,rcieild er mteptiid habita perfond doxntif, No à ät mihi ÃdS Lutheri nom: Stauer a creda qucecüqiferi* bat^net^ idÃbi optaOÃd uera cuan^hu audio (^ teÃc
îiS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;EPfSTGLA
f^iritum,c^uë in poutrabtUbui ttnitni ^ro prefeMiÃi^ mum mnÃlxrem.Sic nec^i m mtiw etiam fcbolicfcnten tium pedibut co, jÃcfchola uel maÃentiut,Mt nug:= PÃd.i4.f. tur,hoc eà mm m homines eonjiderr, 'm quibm no cà fulus,hoc eÃ,in homineÃem ponerc, qaadexecrudas ne dignum clumAt Prophea: Verum audio,quid m me loquatur dominas, cü uox hominis aurcs cminus Ãrit. 'Et mimÃri hois uerbu ad facras Ultras, au ad amuÃm lapidem mflech,cum no delirante dmuÃi,probo Ãru= durain, qua non iam hominis,fed dei fit, iuxa lüud : t.Cor. î. Qut mcrementu dal deus.El alibi :Deiplantatto eÃs, dei adifcatio eÃis. duo aquilibrio,à Oquot; fcholtcorum 'mnumeramt^menta, lo^machiasqi appenderes,ui= deres quam ridicule, quam dcÃrmitir,mö qu.un pug= nanter apprehendcrentur ad feriptura rcgulam, au x.Cor .6. landbusexanünanda.nihilludcum ctnebris,male con ponitur deus cum Belial,ex diametro pugnat mendad= urn hominis cum ucro dei uerbo. Haud quanq igtur mi Pfal.ns. hiplaao Luthero nomine, fed fuÃnuit anima mea in uerbo do mini,quod pouf feruare animas noÃras.Si mi hi in prmis falua manere poteà Biblie autoritas(mane bit autrm,rumpantur licet Uta emuhs')Si deinde Augu Ãmo hahenda fit Ãdet Uteris facris affntienti, Luther ro car ere non Ãerit moleÃu, interim tarnen detrahentU bus pio ÃraÃiS uiro, er alumniantibus obfiÃamgla-dio jfirttus. Videa cnim mulat maximam param ad co
DE CAVSSA LVTHERI. n» danrundu promptiorehdd alumniMidi'i. procHuiores, objirepere Lutheri fcripM, cluteuel hoe noie fuI^ecbi habet,t^ LutheransÃm CfcSi aut Lutheri mentéuel fumma cute exc[uirerët,aut certeà no diÃmularet ,t3.m parata no haberët uirgulâ mÃoriä in um eruditionem, no platte impia,nec^ tiÃticuloÃe, utfanguiarij pfyeho tyramuflämM ^iraret, (y uulanu inclarnaret,di5 di apafon à ChriÃo uit£ Chriflian£ cxemplari diÃidetes.
Cauffa arte Lutheri tills eÃ(i^uod meus diktat ani= mus')iiu£ mlumbmo oculo eyrepur^a à Ãabus huma narum opinionum ammo expenÃa, nullius pijhomi= ms non arrideat animo, à demferis, lt;iu£ mco^tinter VM'ÿS ([lUm impieelapÃa funt (ye. Nrq; enm fieri po Lutheri teÃ,ut non inconditius aUqua elabantur è buecis, qui eu tnordad tnultis eiscp pugmäÃmis hoÃibus rem habet. Eà Lu- tas exen thero res (y pugm eum arne abo eonÃiti, (y pror^^ fatur. fus morbida,cui Ãintum indere uialem mquit mà ad= motoauterio ,eluomuã arniredeat ffnuïnushabi= tus Sal nià mordeat,inÃilÃum cÃ.Hee epuÃjuisÃeeum £lt;IM tnente putiuerit, Ãdle hatte Luthero uemam da= bit,(^ liberior,mordador, çy dentador ipÃus Ãtehar= tiyuitijs nemo Ãne nafatur, optmus illc eÃ, e^uimini= mts ur^tur. Chariads eÃ,non iudiare, humanum eà labt,qm non labitur Imgua ( teÃt iacobo') hie perÃäus i^f^lfi ^f, eà mr,propurca ^ Ãalts eylubrieus lapÃus eà lingue Qui Lu. unam tnerdadads nota murÃtÃpà tod oper^
Jîo EPISTOLA
ft fw«! 'mi^umtibui, qui in[è minirte defxndentes^non indent nukntiÅ quod m tcr^ cjl. Sic jireÃc^ut in alto rum erratii, ud Imam fuperemus CZ uquilam^m pro= prijs ucl ttlpd caaores. Supra hominem cft cum mt monÃroÃs homimbus (quos perhnAaa muidos reddit) ImgUiC hello depugn^rc^o mhU inde monÃrojum con trahere, emu Luthero ueniam ne^it^mó ^quh ant acrem uerbi dei putronu (j uindiam non ÃufÃiaet^qui rem ut arduam, im c^- cum multoru mimiatia comum* {hmÃc e^t,Ãc pene dixcrim triumphauit, ut à tot ho fit bus, à tot obÃcruamrtbuSyd cot coryceis,immoderation: ris,non mendacis tarnen Imgue notart poÃit, quanq ne immodcratioris quidi,à ChriÃuin ipfum er apoÃolum ab hac rioni eximant hoÃes,qut £jhiitndi in ucramÃde vlo uehementius funt dcÃomachati in phariÃos ,pÃu doapoÃolos er rabinos .V tad te tandan re deal frmo^ ^dm.iz amiaÃime,eridem preceptor non panitende, Luce:11. ^,^^,â uettem hanc mentent induites iam pridem ,ut per Philp. 3. ÃonarumrcÃcamp;im ,nM^Ã:rqu-tnamappcllationem, er theologee maicjhtis gloriën poÃhabens, imó ne^ gU^nter habens,ddunu det uerbum oculoru adem de* flexiÃes ,ab iÃis laruatis laruis er perfonatis Ãaebut, qiiibus mulxirà oculi Ãc uelut prefb^.id [unt,ut inÃli ttterÃapiant,inÃlidus iudiant ,mÃliaÃimeauum in la* pidem oÃinÃonis,nempe ucritaté ,impingant, Qjiare premrdeu optitnumnuxmwnï^ quantumpoÃum,ut Criibi
AD CAPITONEM. nt
CT tibi (ir omnibus theolo^d nommis ^dio^s mentê hr^iurmeUorcm. ignofas f^ero pro tua humamatry g, Ubcrior^iicrm mtrrcuoaindo m uiam-Noui mnda-z rm mdolK tM,cum momncs,tum cr^ )ne,hocuebee. nuntior m K Ãiiy^uo te magis cupia m uiÃembui lefu Chrifli,ijs bene tule digmff.domine, Po^truke Kalende ïAtWAriM,
Anno.ifii.
MARTINVS LVTHERVS^WOLF GANGO FABRITIO C A= PITONI, S. D.
VANTVM LITERAE
1 Cardinal» tui unimum meu irexc'^ ! rumtyOintu lux deiecerunt, mi tas , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' brid. Gelaat fèrte cr uultum tuunt ^^°''ââ^^^ ^°lt;^ t^^ff fy it'grdtum, j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ffd ma culpa, (lui (^fidemor auâi torimtem liter» CardinaUs turn mttmpe^M rbeariai
adoner». luier inula emm eptx mouerunt, hoe crat wnum, (^uodferib» te inuandarum EiunffUj partium, diuerfam à nob» mijffe rationem. Hoc enim cjuid aliud efiyC^uam aut mam, aut nofram rationem damnAhilem effe i cum nexffe fit mirnfieriumffirittK fibijpji, efuam minime pugnare. Paulus mim eiufdem ueÃigijs Thim»
m EPISTOLA M. LVTHERI
t. Coï.4; ^^^^^ tnxdentem.Cortnthijs comenidt. At^i e^ tiui^ dm pro meo iw K nttdorc, uerbum hoe diutrfiatis Ic-nijjj'anywà tuipfc tuus inter pres,me^ffes Ãc intelliffit dum c^c, Eiu.n^lium twte pronwumyà Prtndpikui conniucdtur, pdrat»r,eorum Ãäti exeufentur, a-(ut tud uerbd foMM^ne pugiü proaixs prouacumm. ihec tud rdito cÃ, f^uieyiuxtt, noÃrdin rddononypulchrd ddu latio cÃ, zy urnatis chriÃidme abne^tio cÃ. Egs nee inmids opturim hunc diiimum probdri,tintuM dbeÃ, ut op tem bde ratione iuMri Eiun^Uumy ut nihil uthe:: mentiiK deprexr.Et frxit ChriÃtit,non ut nihil promo ttedXy^d ut Ãeruct te nobiÃeum ,ne twædi. AlduÃictudi^ turn zy bmgmnttm exime, fao. Sed lt;^uid chrifiidno, CZ ddulumri f R« eÃdperti erÃinpUdÃimdy chriflia niÃmUyKcmÃeuthabet, zy agnoÃat zy Ãxtur. Male ualere uolunt ctiam gentiles eosamieos epti uitijs amii corum bldnduntur,zy ueritas ChriÃi uitijs zy impietA tiÃmul blandiri poterit i Nos autem tibi no ^ram ciuoe^i rationem exponemisyt cum fidudafub iudidum tuum zy orbts proponemus, nihil ueriti,cjuod Ãeribis oÃ^di multitudinem mordadtute. Quan enim non oÃindebat Spiritus ChriÃm ? aut quan non arguebat t Et Spiritus ueria-tis ar guit,non blanditur. Arguit ucra non aliquot,Ãd totum mundum. igitur nos Ãc Ãapimus, ornrna prorÃus eÃÃe reprehcndcnda,drgienda,cmÃindenda,nihil par* an dum,mb il mnnwendumyuhil exeuÃandn, ut media
AD CAPÃTONElvt. nj
Ãrt oimpo^O' Ubcrii (^ pK^ii Cr aperte umtiit.Porró «Uud eÃ, ([uo5 corripueriifuwm nM/jfMftuJmf fufd=^ fclâe,mkrare,muiarc. HoyJ ad chariatis cr officij Chérit Af rxemplu/m pcrtimt.twn 4d mimlirrium uerbi.tium ç^ Chnjim cumomnesaanrimeargticret,turn opat ^m M.titt.zi^ KA iïlisejfe,c^ fubdlAX coUi^rc.ChdvitAt omnia fiifli= Cor.zi, net,omn(dÃuffirt,omnia ^^erat.ïides uero,Ãcu lurbü, 'mhilfufhnet prorfut,fed ar^it ,deuorat ,feti ut Hifrfs milis didt,cucllit,dejiruit,ztr diÃipat, o mdlediihs Ylicrc .i? esb lt;^MÃdtoput domini fraudulmtcr. Aliudeà enim CT.^s. Tabritij uitium lat(darc,ucl extenudre,aliud bemgmter Cffuamp;uidr curare.Primum omnium diandum eÃ,([uid reihim amp;nbsp;non redumÃt.Deinde,ubi auditor fuf.vpelt;i rit,rolerandiis,(y ut Paulin dit, inÃrmm inÃde fuÃd^ Row.i . piendut eÃ.Tudueroratio id efÃdt,ut mmî^ ueritat ag noÃatur,^- amen mterm blanditta er Ãda humanist: te priefimawr uitium fanari. Sic impletur illud Plierez
mi£ : Et fanabant contritiones populi mei. Et iterum, Hiere .3. ConÃrtaueruntmanut mahrum, ut non conuertantur eFgt;gt;'i^ unuÃiuiÃ:^ à malitidÃua.t^ec f^ero nos tales un^ ÃiÃe ejuibut chant at defy der ata, in fafapiendn cr tolerant in mfirmn poÃit opprobari. Ncq; deeà manfuctudo, bcntgmtat,pax,er ^udium ,Ã(luK uerbum noÃrum frobarit, er Ãatm non epteat perÃdus eÃe.Contenti tnimÃimut interm,dgnouiÃe ilium ueritatem,nó reÃi affe, iw« damnaffe. Qs^oddemeeps a^tur, charitatis
X *
31 EPISTOLA M. LVTHEM
e/l,(J«^ cxhoratur,ut et jMat quad cogner it.i^am ty-Æ ex animo Cardmalu tuin hoi httrat (cripÃjjet,ob[e= cro,ciuito ^udio, qM h^milit^tr nes pedibus eins pro uolud,dignes non arbitraremur nos,qui puluerem pea pumeius ofcularcmc.r f Nónne z^nes Ãxfumus Uquot; peantiÃentma ^Agnofat uerbum nwdo,(^ feruos nes Contemp- prieftAbimus. Porri ijs ejui dodnnam ipfam er uerbi tus uerbi. mituÃtrium aut damnAnt, aut contemnunt,autfubdole exelt;^Mintur,ntiïlagratia,nuÃa chantas,nulla bmigni tas.Quan^ er hocptfumnecharitatis,jiirm er imgt;: pimti eorum omnibus uiribus ermedis reÃÃtre.Si aüt ex tua Ãrmatura ( quod ÃufÃieor ) Cardtnalis tuns, tant egre^um hypocritamprefittit,uides tuipfe,quod nihil nes mouere debeat Sed nec^ frUere nes poteris,quando er Satané co^tationes non ignoremus ,erex uerbis ipÃs turn iuÃiÃare,tum damnare poÃmus quemlibct. Scribit CardmaUs tuus ,ÃeÃe preftituru demoeps,gratia dci,quod eccleÃaÃicum ASa^Ãratum decet.Si hoe Ãde fynxra didt ,ertu eum hoc non docuiÃi, an^te animus nus huiuÃnedi cà ^qui laruam Cardmalatus,er pom-pim Epifcopalem ablegare,er uerbi miniÃtrioÃ:Ãe ad dn^re pr^eÃituerit. At hoc,qua namÃiadelà Ãre cre= demus ? impoÃibile eÃ,ut Ãc paruulam parochiam ad^ miniÃrare potTnsÃt,ac difÃale cÃ,urreÃgnet,er Pa^ nchus Ãat. Et quisCmquis'jaudtbit hoc exi^re f Rf« Ã^ondeo ;£t quomodo tu Ãecurus erts,nià ueritate hone
AD CAPITONEM. siy
c^'ttw à fiaerK ? Yout,O' domine po^hi^fed prim» hxc ei non(Magt;.Sddt,c^uo pcanri,(luo non peam pof ft,riemde ne peattur,cooper are, Autà pcamt,mle= rare .non autan a)lcrau),Qr conniueto,Ãue per ChriÃi anam,Ãue humanem modeÃiam ,à impie errauerit. Alodejha Hoc enm Ãdt crudely adulatio, (iu£Ãn^t mode fr am Ãue Chrifranam ,Ãuehumana,m. tamueroquomodo (tr hoc un-um cfre eredam, cfrod er tu fcribn,faa:rdo= bm tixorium liberdtur,t,er iUefertbitaufras feribendi libeUi mei iamdudwinfublatoi è medio ? Pulchrd libéra tio,c^M.à non potior frifret ci ocafio . Abiurdre coei^â fr uxorculam adutrfiit confrentiam, de epto ntme dolct. Qbfecro ,dn tentât a etiam friritum fangum i nóime perfeuerdtif 'm odio faardoahs coniugij ,doiuc non re Comu^u uoaitK cxacium abiurdtionem,lt;::;^ diuortij frm uiolen= fdxrdon tiam i Scortum dnefrif,er at,rhetor optime. At hoc prit le. ut explorandu frerat,idm, ut maxime foortum frerit. Cur mhwte umummfanijfrSjCrprofrbuldueÃrdllal berÃetdiana, lAo^ntmd,(^ Aâidgdenbur^,dliacp iw« numerd dauÃbua auribue perpetuo trdnÃtn irides tu=i am Khetoriaim nihil effe, Pabrii i Ceraubi confabd= tur uxorem e^fe,uos epdefeere oportuerdt, dut Paulum coufMre,ciui dodrmam dienumiorum uoains,clariÃb i .Th*. medamnAtiÃum eoeUbatum. QuodÃimendretitruxo^ rem effe,periculu, eiiu erdt,uos falui cratis. lam c^uid pcriculum diuortij atuÃaris mifro nouo coniugio,f
îiS EPISTOL A M. LVTHERI
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pcrtrducrit inokÃijc uxorie,arhitror, amp;'ipÃiin non ex
amnio A tc dia . Quid mim hoc ad doHrinie pientim, (piod mAh bonis m^k utuntur Æ Nos à uobis non exi^ mus,ut coiu^A pr^eftstis omnibus molejiijs libéra , Ãcd tfMCum^nedodirinam dus cr exempla damnetis. Noi nihildefacerdotum coniu^o promittimus,niÃcpiod au Pr^pofU tonnte dei liceat faardotes cjÃc cornues. Pra-poÃtus tquot;s Kem- KembergsuÃs uir eÃ, in cpio nihil poÃis non laudarc bergen, tuntum abcÃ,ut Icumtis ar^ii poÃit. Ni/iÃrte ideo le ueseru'nt,ciuiatumettus leursÃre. At admetum tuumt uelÃem noÃram mhUÃenuitur, iicl nonfcijuitiirinÃ^ dis hommum,nedum in uerbis dei.Alioqui mhil diui= norum priexpiorum nos hic mttus Ãnet tentare. Vides mi Pabrid , quantts ar^umentis c^ uexer, ne eredam Cardinalem mum ex animo h^c feribere. Taao denic^ A ndreas tyrannidis illud cximi£,c[ua Andream KaugÃdorjÃum Kaugà Magdcoburgn. ÃtggÃi cum tinta ignomima fubmos dorff. uerit,uiru, cui uixÃmlcmÃib Ãia ditione habeat tuus CardmaUs.l^ec uos adhuc ifous pamtet. Obfecro te mi Pabrid,cum eu exigs L VT H E R VM,^ui adom= ma ucÃra conniueat,faits Uteris blandiufculis palpatus cumÃmt turn inonda, efu^ uos molimini, ty non eÃK eontenti, quad parad fumus ignofare ey tolerare per charitatem. Qwn expoÃdatis,ut iu^feemus lt;^uoep, hoeeà ,ipfamdodr'mam abnegmus per impietitem. Satis ,cf pittig fat is tentatis me,optime Pabria.^t e^
AD CAPITONEM. 117
fdtisj^plufijUA fatis benigniter rcj^ondco^cum hn^ fitumorem rcjjionÃonem merueritii » c^ui tion nwda nenfratii, t^iMd toties ludiM er irridetu Ãtas ,Ãcuti uobn uidetur cgrcgijs,Ãed Ãcut ego uidco,wÃgmtfr int cptii.l^os dodrinam picMis tuebmurtfluintis umbia poÃumui,ofÃndatÃwe coelum,Ãuc arturum. Habes iwq; L V T H E R V M.,Ãcut Ãmper babuiÃi,obÃe= queMiÃimum ma,ndpiu/in,Ãi modo fiea,tis amicus Ãc^ ris,Kursus egre^um anttempmrcmyÃperrexerts cum tuo CardmaU ludere mreÃacra.SumiMeÃo, Charitas noÃra pro uobis mori parata eÃ, fides uero à tämtur, , . tan^tur pupiüa octdi noÃri. Charitatem expoÃum^^ ~ lt;nbsp;betote omnibus,Ãwe ludibrijs,Ãue honoribus. fidem et uerbum adorari à uobis uolumus, er Ãanüum fdnch= ^ rum habm.'DecbaritatenoÃranihil non pr£Ãumite,à dem uero wÃram nuÃpiä non titnete.Cardmali tuo non rejÃondeo,lt;pi()d tnedium iter non potuerim tutus mxde re,nelt;^ laudAre,neqi uituperarc, Ãue hypocriÃm,Ãue fynxritatem. Ex te autem mteUi^t Lutheri Ãnritu. ft e^, ubi de fyneeritate oertus Ã^sÃtero, me totum non difÃram ejfundere er proÃendere ad pedes eins. Vale mi fabrid, er animwrn tneim ne dubia andidum eÃe in te.KesipÃa Ãcutuides, magna, erÃteraeÃ, cuinos dext accommodare, ne Ãrte Ãatres aut Ãororcsplus di»
litmus,quamChriÃum.fx cremo mea^
äeAntonij M.,D.'X.'X.H,
o c M fc S' SOO6-^0