COENA DOMINI.
ADVERSVS lODOCI
HARCHII MONTENSIS dogmata. THEODOR! B E Z JE ReJ^ü^Ãü.
G E N E V Ã, APfD ErsrjrHirM f^IGNOP!.
M. D. L X X X.
ÃE COENA DOMINI,
ADVERSVS IODOCI HARCHII MONTENSIS DOGMATA.
TheodoriBezæ Refponfio.
0»}/itf(ta Sacrameftffiie^f/tfio-ne^ (^ in fuaf partes, tsi eJi, i» 5 ÃS^^ amp;gt;'es fi^»ificataf,parti-tiotte, mihi ^ȟiem z/i^extur om/tes sie Cæ/ta. Domt»i cott-SS trof(erÃa!,qutb/ss ^ttoUra'eà Patrum memoria, ta »topere agitata EccleÃam vi-demMfUsi has ^uaÃi0»es commontj^imè reuocarî.
^iij^ Ã^^ÃSi^â^â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
^ ^âi resÃ^»iÃeata.
^ J^^^Ã^Ãgttifyttm cJ return ÃgniÃea tarum a»aio^ia.
^ ^â^ Ã^ttorum (à reritm ÃgniÃeatarut» copulatio.
S ^gt;Homosio percipiautur Ãg»a.
^ J^omosio percipiautur res /igniÃeata.
7 ^âf Ãtft Sacramettton/m vpss eÃe cia.
A.y.
De Coe N A
Nuf/a eà au fern iÃarugt;n qu^Uiofii/m, ^uam xoà depr/tuariiSatan in fini fis modiiyZif Sacramento, lt;vel in contempti/m adiJifceret, ea extenuandOj'V^i ea [upra moditm e^erenela, in iMa transforitio-^ey e^fiû magis emnes PaÃores, in ^»ibu^s (^ i[gt;f( nomen meitmprofiteer, laborare eie afierendave-ri: aie in tanti momenti contre h erÃa olecet. De bis igituremmb^is, (fi oü PapiÃis, (fi cü Anabaptifiis, magna tjaannis non vnins generis nebis, e/^ita/n in He/ue?ia Confiefiionem vt veram amplexù, contenttoeÃ. Cam its verb qui Latheranio/ici,ifi haberi volant,iZaabas fantam de rebs/s, nepetam deÃgnoram (fi returnÃgnificatarum cepulatione, tam de return fignificataram perceptione contre-aerÃa fapereÃ: cf uibus de rebus alias a nobis plf nifsime, Deo fauente, diÃutabitur. Nile verb cum JodoceHarchio efuedam MontenÃnobis negotium eÃ, cuius librum rt'ormatsa,à veta efi inferiptio, ante feptem annos editum quam perlegÃem,pto-baai cfuidem hominis veluntatem, ijui bac a fe fcriptafedandtsislis centreuerÃis tcslaretur.-Ãd ilium ad fantam cauÃm agendam credidi malte plus f udic^, confidentie verb malte minus aÃerre debaÃe. Tacui tarnen, amp;nbsp;licet vrgentibus non-nullis vtfalfiÃime fane ipfius dogmafi, vtpote/fue neue potius controuerfie excitarenfHr,/fuam vete-res tolleren für, refutationem oppenerem ,flentie potius eiafinedt feripta effe ebraenda re/lendi. Nullum enim fore arbifrabar,^ui tarn abfurdis
Domini.
fffiteatkiajjeatiretur : (fult;ejpes ^au^ me fefe/fer Ht, cogor amtcet um precibitt, tjuam hac 'vana ût ^(n/ä/Ãrare, i^icÃ-,pc/;c cum ratine in/aK/rc^. â ^äfenbam autem primo loco itjh/f lodod verbot (xvarUs eins Hbn paginis optima fide defiripta, 'vt eju^ÃarÃm-,!^prorfusperturhateÃcripÃt, adeb ^fgt;ti^ à ^éeddç (fi obÃfire,vtde indufitra texiÃe fotiui ijuam apertefutim dogmaÃiecfandum pro-P^ÃÃe videatur,melitis appareantt^fi ne ifuam c-fdm, homini prafertim^vt audio, iam mortiio, in-iuriamin ipÃm erratis annotand^,(à refutandis, fedfe me ^uiÃprtamÃiÃficetur.
Ex pagina 12.
Qvà precor eft illa gracia quam Dominus addidic pani amp;nbsp;vino? Refpodet ÃuguRinus vc fupra, Spiritus amp;S vita, hoc eft verbum viuih- â cum amp;nbsp;Spiritus fanétus. Non igitur amice le- â dor,dat nobis Chriftus corpus illud fuum viui ficuin,crucifixü olim,ore in Sacramento man-ducadum, fedfpiritualë fuam camera amp;nbsp;diui-nim,impalpabilem invihbili hoe fur carnis nutrimentodat nobis mente potilî'imùm dc-guftadam,fux nimiruni diuinitans fubftancia: quæ vt vbiqueeftper generalem prælcntiara, itanon nih per verbum amp;nbsp;in nobis eft per ipc- â cialem habitationis gratia, amp;nbsp;potiftimu in hoe Sacramento:cuicertè carni,vt ait Auguftinus, vtrobique debemus quoque {pccialcm latrine
Aâiij.
6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De Coe N A
cultiim, externis verô ilhs rebus, in quibus fic habitat, fan élis fcilicethominibus amp;nbsp;Sacrame-ris (ne quis in poftcrum putet, eaiie contemni deberc,vt hadenus fadü eil, proh dolor/) fpe-gt;â dalem venerationem. Sûbftantiam ergo diui' â nitatis accipimus in Sacramento, amp;nbsp;cum hac â licèt fimilem, non tarnen candem numero ( amp;nbsp;â nota^corporislui vilibilis fubftantiam.
Pa^iva 7 j.
â In Sacramento lolam fuam dat tibi diui-ânitatem, non animatam humaniratem, liue carnem.
Pagina J4.
â nbsp;nbsp;Spirituale amp;nbsp;impalpabilç eft corpus quod
â nobis dat Chriftus in alimoniam fpiritualem, â in vifibililicet fuæ carnis Sacramento concen-â tam.Impalpabiléigiturdico efte, quod nobis â vel extra Sacramentum, vel cum Sacramento, â fed fide erutum, amp;nbsp;propter certum Dei ver-â hum in panem illapfum, daturmanducadum, amp;nbsp;intro in animam recipiendum realiter amp;nbsp;vere.
Pagina aj.
Corpus Chrifti naturale non fufeipirur ore a fidchbus in Sacramento, fed fpiritualc illud â amp;nbsp;diuinum ; de quo in Threnis capire quarto â dicitur, Spiritus ante freiem noftram Criftus Dominus. Id exponens Ambrofius de Sacr. Corpus,inquit, Chrifti, corpus diuini eft Ipiri-tus.
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7
tus. proindeverbum illud æternum, quod ca- « to faétûeftjamp; Spiritus fandus., in Sacramento « nobis proponuntur, amp;nbsp;à ddelibus, in animam â Mei oreadmittuntur: qua: tarnen mirabiliter â vnita pani amp;nbsp;vino, panem amp;fVinum fuo modo â carnem amp;nbsp;fanguine Chrifti cfficiunt ; ex qui-Ms etiam alitur caro Chriftiani. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«
Pagiaa /tf.
Quodnam corpus, precor, Chrifto vnitum j^ eft vt homini, nonne corpus diuinifpiritus, nenne Verbum Deiæternü, nónne ip fa Cbri-ftidcitas5quæ fuo modo dicitur corpus?
Pagina jfi.
Magna cum laude aifcrucrunt hadenus aliquot Euangelici, D.2uingUus, Occolampa-tiius, Caluinus, Beza, Dathenus noftex. Petrus Martyr,Chriftum, in quantum homo eft, non nifi fide amp;: fpiritualiter,aut ( ft mauis ) fpiritua-li coiitemplatione paflionis cius manducari. VnumiUis videtur deefle, quod modum man-âlucandi non adeo ftudiofc explicarut. At nos pro modulo facultatis nobis à Deo concédaâ, adeo firmiter rationem manducandæ naturals carnis Chrifti fola fide amp;nbsp;fpiricualiter tantum fieri afteremus,amp; cius rei modum ita lucide exponemus, vt amplms non fit futurus ( ni fallorjcotradidioni locus. Quod 11 igitur quis, niei confilij ignarus, quærat, cur alienis vefti-giis infiftens actum again, Rcfpondco, fruftra A.iiij.
8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dê Coe N A
cquidcm iV id accentaturum fuiffcjriili fimul id pquod NeocericiS illis Euangclids dckicrac, fubiidio veteruin Patrum amp;nbsp;doftorum refard-reprofpe rcconciliationis admterer. Nanid' cuci nemo nonmulnsefFcracencomnsillorum amp;nbsp;diligcntiain,amp; induftr/am,qua aliquot Pon-tificiorum(non cnim omnes ita fenfcrunt)ini-pium dogma fubucrtcrunt:ira nemo eft,qui no dolere debeat,illis tarn paruæ curxfuifle,vt quemadmodum fpiritualis, criam Sacramcn-talis maiiducationis amp;nbsp;dignitatem pateface-rent, amp;nbsp;rei verithtem digna veneratione celc-âbrarent. Quum cnimnonnuUi exiisvidean-â tur Sacramenra pro midis iignis habere, nec 'â vllam rem /piritualem, vim ant cnergiam cum â hgno realiter ediungere fimul amp;nbsp;ineftabiliter, â amp;nbsp;fic diuinam ihftitutioncm minucre: veren-dum eft ( h animo hoc peruerfo amp;nbsp;ambitiofo hatyiic parem condemnationem fuheanreum illis,qui verbo Domini addunt: amp;nbsp;tarn rei lint, « qui vllam Domini carnem, aut (vt melius? vl-jslam carnis cius fubftantiain Sacramento man-^gt; ducari aut negant, aut dihimulant, quam qui /impliciter ipfam,quæ in exJo eft, dentihus al-feri defendunt. Eft quidem pofterfor hre opinio nefandihima,£ireor,amp; intolcranda .⢠prior tarnen non eft di/ftmulada, nih Dominum no-ftrum Icfum Chriftum, quifead infamie no-ftram accóraodac,contemnere velimus, qui in feniibi-
* D o M r K i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9 fenfibilibusdignatur nobis Jarcinfcnfibilia amp;nbsp;inuifibilia,quialumvis corporci: vndc etiam hi-ftumeft,vtinter Mart. Lutherum amp;nbsp;Philip-pum Melanchthonein, nunquam fatis kiuda-t$amp;: pietatis amp;: eruditionis viros, turn inter i-piiim D. Zuinglium amp;nbsp;Oecolampadium, Cal-uinûmque nulla piotuerit haftenus inuenin ûrciendæcocordix ratio. Lutherusenimexa-minata vecerum Patruin dbdrina facile colic-git aliqaid reale effecum pane poll confecra- â lioncm quam vocant, aliqnidmquam carnis â dominicæ quo aleretur caro Chriftiani, vt in- â* terim anima de Deo fatiaretur, Vcriim quo- â niameam carnem ipfiflimum corpusciu- vo-lwc,autvoluiirecrcditu,s eft,quod Chriftus ba tictincxlocum Pontificiis, amp;nbsp;(vtpaucis dicâ) Chrifturnipfum realiter cfie cu pane Sc man-ducari ore : non mirum cftfi ei reftitcrunt amp;nbsp;forticer Sc laudabiliter tu 2uingliu$ turn Oc-tolompadius. Contra; quum iple Zuinglius vidcretur Luthero Sc Rus omnia trabere ad Spiritualem manducationem , nibilqucreliqui -faccre in S.icramento quo reuera aieréfnr prç- » ter communem vfum caro Chriftiani, tadum « eftvt pari obftinatia nee minus laudabili cum conatuillis contradixcrit. Interim bar diffen-
l'one adhuc in hodiernum diem perdurante, Sercligió pene abiit pelTum fproh dolor)Sc'fé-uerentia circa Sacramcnia penitus intercidit,
IO De CoENA
^eorundemfufäpicndorum ferucnsamp; quotidian wm defideriü pene eft collapfum. Proin-dc vt concordiæ aliquam viam inueniamus, neque tarnen aut ad üniftram, aut ad dextram veræ dodrinæ via declmemus, fpiritu Dei nos per gratiam adiuuante, dicimus ipfum 2uin-glium fimul amp;nbsp;Oecolâpadium,aliôfque Chrifti manducationem fpiritnalem bene alTcruilTe,amp; magna cum lande cu Athanafio pronuntialTc, corpus Chrifti nosfpiricualiter nutriteècçlo, quoties vera fide credi in cÅlu lefum Chriftu amp;nbsp;facemur amp;nbsp;afpicimus pro peccatis noftris (quibus tarne mori ftatuimus)quondamnatü., mortuu tade amp;: crucifixü:Cuius refurreóbonis beneficio tu omniü bonoru eius fimus participes , tu fpiricualis carnis amp;nbsp;fanguinis ipfius occulta amp;nbsp;potenti opera SJandi cófortes.Ethsec cft pulchcrrimailladifpenfacio carnis Chriftigt; amp;nbsp;fanguinis potatio fpiritualis,quam li fuilfent cdodi Capernaitæ, non ita temerè ad Domini verba exhorruilTent.Eam quoque li 5c nos ho-die reciperemus,nihil horrendi,nihil impiput doccremus, aut committeremus manducado, tatum fub alTucta rccordatione paflionis Chrifti, fpiritualiter torus Chriftus manducaretnr, amp;illius caro velutiin partes comminuta, aut diftraftain vifcera cordis traiiceretur, Vnde cxurgerer in anima mirus charitatis fapor,mi-tabilcamoris dclcftamentum.
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ii
Pagina 2}.
Sacramentum vocatur corpus Chrifti, id- » lt;iue non line racionc. Nam licèc naturale corpus Chrifti ibi non fit localiter aut corporalis ter cumfua anima, fed nominctantum, vir-« tute amp;: imagine ( vti poftea dicemus ) ab ca ta- â men veluti à typo ad veritatcm fcilieet,ad cor- « poris quod in cÅlo eft contemplationem in- â ducimur ( fi cccleftium aliquod nobis hip ere ft â ttefiderium) vt poftmodum in eins quod eft in Sacramento polTeftionem inducamur.
Pagina 2tf..
Intelligis igitur amp;nbsp;percipis, amice leftor, tjuomodo in pane laccat gratia corporisquot; Chrifti, latcat eius natura, dotes amp;nbsp;virtutes. â amp;nbsp;quomodo ilia er ni noffint, hoc eft mandu-cari, extenta fcilicet fide amp;nbsp;amore cordis fur- .«« him ad fignata, pnufqua manu vifibili amp;nbsp;car- â âtali ad figna.Verum fi nee tibi fatis eft coniun â giChrifto in virtutibus,in natura aut dotibus,,, led vis quoque fubftantiam corporis ipfius « tibi imparciri,amp; cam habes in Sacramento vi-hbili,habes amp;: cam in teipfo.
Pagina 2^.
Dua: funt carnes Chrifti, non numéro, fed t^atura amp;nbsp;fpecieeadem,amp; fibi fimiles(vci diec-®gt;us) quarum altera quæ eft illi naturalis, amp;: è Ilaria virgine fumpta, in ccelu gloriofa afccn-dit, altera qua: eft in Sacramento virtute dC lt;,
It nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De Coen A
â potentia, fafta ex pane amp;nbsp;vino, in alimoniatn »âCorporis cjhnlb myftici,hoc eft omnium hde-â lium quotidie fumpta trafic, à qua fideles cor-â pus Chrifti dicuntur. Si igicur vis carnis Chei-fti verum experin guftum, amp;nbsp;tibi non fufficic Sacramcntu,tuum arripe amp;: deuora brachium, âNam non aliter diffère caro Sacramenti à âtua carne (modo verè fidelis fis) quam quod â tua eft in adu, ilia in potentia, vtraque per âgratiam.
Pa^ifta 2^.
â In pane eft caro potentia fimilis illi fpccie, ,, quam ipfe geftas in corpore : ergo lumens pa-â nem, fumis tua carncm. lam quumin panem ,, lefe infuderit Verbum viuificum, amp;nbsp;Spiritus â fanffus, Sacramentum autem hoefitappara-turn iis qui Spiritum fandum habent,amp;fidelcs funt,deniqueamp; per Baptifrnum regeneratife-, quitur quod fideles, qui in charitate,vnitate, veritate perleucranc,hincaccipiut nutrimentum pietatis,veritatis,charitatis, vnitatis, quæ funt ( tefte Auguftino) ipfum corpus Chrifti âIpirirualc. Ifta igiturfunt quæ videnturomi-j, fiffe Ncoterici aliquot Euagelici D.Zuinglius, â Caluinus, amp;nbsp;alij. Omiferunt inquam docere â populum(quod feueriter vulc fieriCyprianus) â quomodo panis fiat caro Chrifti, ex qua alitur â caro Chriftiani. Nam in eins rei cognitione rotum pendet myfterium amp;nbsp;dignitas Sacra-menti.
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îj
â ^enn. AtD.Zuinglnim facileexciifabit,o-â pillot,diuus Cyrillus,qui inloan.fcribens, lib.â i'Cap^y. hc air, Atccndamus,obfccro,nos qai â iloccndi poteftatem acccpimus, melius elle vt â ümplicitcr fidem, quam profundiori ratione ââ ililigcntiiis expofitam Ncophyris cradamus.â Nam amp;nbsp;lafte Paulus nutrit,amp;:c.Ex hoc colligis â leftor , nó apud omnes fidei myfteria elTc pro- â niulganda. Proindc fatisfecit D. Zuinglius â tudi fuo temporise populo,iamdudüm in ido lolatria fubmerfo, docendo quod Euchariftia non effet Chriftus,nifi forfitan ,co modo quo petra erat Chriftus, de qua dicit Auguftinus, Petra erat ludæis Chriftus , nobis Chriftus quodfuper altare ponitur. lam autem quum â popiilus Chriftianus magnos fccerit in fidei â cognifione progrcffus,aliqua opera fucccdoii- â dum Euangelicorum, line peiiculo docere, amp;nbsp;â poffumus, amp;nbsp;debemus, quomodo Euchariftia â üccaroChnfti. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠â
Pagina ji.
Scias Sacramenta non effe nuda Cigna, aut « illisdiuinitatcmadcfte vulgari modo,lcd inet- ct fabili. (Quocirca etli certü eft fidelem omnem aliverhoviuifico , amp;nbsp;proinde fpirituali carne Chrifti criam extra comunionem, quotientâ cunquefidcli oratione fibi tale alimentuma Parte Deo proprer Chriftum depofcit : Vt ta-iiien Deus imbccillitati fidei noftræ fefe ac-
14 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De CoENA commodaret,amp;conuentus fidelium ftabilirct, haberemufque vilibile iioftræ refurreélionis lyinbolum in vifibili fuæ carnis nutrimento â ftabilitum, denique vt cerco fui concatfu nos â tons amp;: incus fantiificaret,voluit quoqueAin â Sacramétalem pane ineffabili modomfundi, â'vt tibi corporeo in corporalibus quoque Ide » tnifericorditcr inhnuaret.Proinde quicunque â⢠hac ineffabilem diuinæ maieftatis præfentiam, â (nam alias etiam iuo modo vbique eft)inSa-ââ cramento non doccc,amp;: annunciant,qua fit vt â panis, qui potentia caro eft, in camis Chrifti « vircutem amp;nacuram tranfeat,minuit Sacra-» menei dignitatem, inde amp;nbsp;circa Sacramenta deuotionem : amp;nbsp;per confequens refiftere vide-tur Chrifto præcipienti amp;: dicenti,Accipitcamp;:
â manducate. Ipla eft ergo diuinitas fine vcr-â bum viuificum qnodfeinfiindicinpanen),nia â nenre in ccclo Chrifto, fic tarnen vt iJladiui-nitatis prçfenria cum pane,panem efficiat car-
â nem Chrifti in potentia , ex qua ahturcaro » Chriftiani.
Pagina J2.
quot; nbsp;nbsp;Carne Chrifti f quæ eft m Euchariftia) car-
nes noftræ vera nutririoncalunrur.Somnianc
â ergo (ne quid durius dicam; qui in CÅna Do-, mini foJam ahmoniam /piritualcm affeólanr, amp;facramcncaJc finecarnalcm vel ignorât vel nbsp;'
reipuut.QuicórraCyrilhdodrina Euangelio / confo- 1
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;15
^nfonam nos vniri tantum Chrifto per Spi- â ntum,amp;i: non per carnem affirm ant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
Pagina j2.
Panis amp;c vinum altaris tranfeunt in virtu-tem carnis amp;nbsp;fanguinis Chrifti,virtute ineffa-bilis præfentiæ diuinx, aut fquod idem eft) ra-tionemyfticæ benedicbonis,vt vultNyflênus, amp;nbsp;Nyffeno confentiens ipfe Cyrillus.
Pagina jlt;}.
Notabene amiceletlor, vt fcias quæ fucrit fides de Euchariftia per vniuerfum orbe, hums ^inftiflimi viri tempore. Credebant enim Eu- â chariftiam elTe corpus,fiue carnem Chrifti po- * tentia, amp;nbsp;habere eius imaginem, non tarnen » Chrifto per omnia ftmilem aut æqualem, fed « pergratiam liue ad menfuram. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
Pagina 37-
Ergo conclude ledor, Euchariftia non cft â Deus: Nam licèt Deus incident amp;nbsp;coniunxc-m fe pani ineffabiliter, non tarnen aiTumpht lt;umfibi in vnitatem pcrfonx,vndc vere Chri fins dici poffit : fubftantia tarnen eft carnis â Chrifti viuifica amp;nbsp;creatura nobiliffima ( fa- â teor)ac vt ait Ambroftus lib.4.dc Sac.crcatura heet folennis. Vnde etiam pater,quod non per vulgärem gratiam adeft: Deus Sacramento, led per mijabilem amp;nbsp;ineffabilem.
Pagina j^.
Panis U vinum altaris per verbum Dei à cc
ïgt; legitime ordinato miniftro pronuntiatu,fïunt »5 moxctiam ante m,iducacionem,caro vcrbi,amp; »gt; languis verbi, non languis carnis. lîcigiturvi-num languis Chrifti non formaliter,led virru-tc,languis inquam Chrifti non idem numéro, led fpecie idem cum là nguinc quem Chriftus habet in cÅlo, vel fvc mox dicemus cum Cy-hllo) idc fanguis per affinitatem: aut cum Epi-â phanio, idem per gratiam. Eft igitur languis jgt; pocentia non atlu, languis verbi non carnis.
Nam vc hat adu languis,aut caro, debetman-ducari non circungcftari, amp;nutritionisordi-jie in veram carnem con uerti, amp;nbsp;noftræ cami aflimilari.
Si panisquem Chriftus comedebat non e-rat caroadu ante manducacioncm,fedporen-,, tia,itaneque nunceft m altari. Erat quidem ,iamp;:Ecbat diuinus inChrifto propter diuinicu-,â , tem in Chnlio lub it am cm. Sic amp;: nunc cA^ â Eediuinus in ^Itati, propter in fuCaniillidiai-Ji mcaccni per Verbum. Vnde caro qux ex pane -.j illo in nobis pcrconcodionc cttlorclcit,quum gt;1 fit caro diuina, efficit vt ma^is fimus diuini: »fqnumütCinäa,ci'Scitnosfiaäiorcs. Quodfi 1 ff dicas mihi, cur Dominus igitur vocat fangui- ' », nem, fi nb eid verus fanguis,cur carnem, fi non -, eil vera caro, amp;:in forma, vt dicunt.^ Non re^ 1 fpondebo dbi vc faciunt Pontifeij, qui dicut, Æ id fa-
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17
U faà am à Domino vc horror carnis euite-tur, quonia horrendum eft comedcre crudam carnem, propccrea voluilTe earn Dominu tcgi accidencibns. Nam obfecro,nonneæquè horrendum clTec fi quis diceret, Accipe, comede, hæc eft caro Pat ris tui teèda faceharo,æquè,in-quam, horrendum, acfi non elTcc tefta ? Audi â igitur Auguft.de Genef. contra Manich.affir-â Diantem phrafim efte Scripturæ paffimvfita-'â ram, vt aliquid dicatur efte quod non eft, fed ^lt; ^uod vel mox erit, vel efte poteft. Informis, ** 'nquit ilia materia quam Deus de nihilofccit appellataeft primocÅlumamp; terra, non quia 'am hoc erat, fed quia efle poterat. Na amp;nbsp;cce-lum dicitur poftca fadum.Quemadmodum fi lernen arboris poftea confiderantes, dicamus die radices,amp; robur amp;nbsp;ramos,amp; frudus amp;nbsp;fold, non quia ia funt,fed quia inde futura funt. Innumcrabiles tales loquutiones in Scripturis dminis repcries, hæc Auguftinus. Ex quo di-** Icis Icftor nihil efte abfurdum quod dicimus,*' panem Euchariftiæ no eftcarnem aftu, etfi fie â' appclletur, fed quia manducatus abhomincâ I fideli,^ eo qui eft corpus Chrifti,tranficdemu â ! ân carnem adualem, vt fie dicam, licet antea â
m,virtutem,energiac3«nis Chrifti habucrit. â Pagiva 42.
Duo genera funt eorum qui manducant â' 1 corpus Chrifti, vnum infidclium amp;nbsp;hxrctico- â Bj.
18 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D E C OE N A
prum, qui totum quidem Sacramentum man-jâducant amp;. proinde corpus Chiifti gt;nbsp;ied noini-âne amp;: Sacramento tenus : alterum coru qui in 3, vnitate fidei in Ecclefia perfeuerant, amp;s hi rem âaccipiunt Sacrameti fvnitatis fidei donum fci-j,licet:)quæquoque(vt alibi Auguft.)nonnullis ,»ccdit ad vitam, aliis ad morté. Tcrtium refiat, ,gt;lt;Si eft eorum qui amp;nbsp;Sacramentum amp;nbsp;rem,amp;: â firudum Sacrament! ( qui eft Spiritus fandi óC j,caro Chrifti fpiritualis)pcrcipiunt.
Pagina 4^.
» Corpus quod dat Dominus vel contem-j,plationis fideique ore fufeipiendum, citrapa-jjnem vifibilem extracÅnam nobis orantibus, »vel quod in Ecclefia dat cum vel in pane, eft jj corpus Verbi æcerni,quod tarnen in panem il-vlapnim mirabili amp;nbsp;incftabili modo, panem fa-5, cit tranfire m fubfiantiam ilhus carnisjqtâam âfurfum cuexit in ccelum, eftq; cum ea ciuldem »generis caro, ex qua verc alitur carnis noftræ jjfubftantia. Manet ergo fubftantia vim,licet
Ipirituali mutatione tranfeat in nacuram fan-guinis Chrifti.Sic ftabilitur pulcherrima amp;: minime horrenda maducatio carnis Chrifti, cius, inquam,carnis quçfitex paneamp; vino,amp;eftin Sacramento.
Pagina ^f.
Siigitur qui Auguftanae funt confe/fionis de tali fubftanria carnis Chrifti intelhgunc, quum docent
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;19
«docent in fui$ Catcchifniis,Chriftum verè,fci-Hcetfecundum diuinitatem, amp;: fubftancialicer . perfubftatiam carnis, quæ fit ex pane amp;nbsp;vino, per gratiam adeHe Sacramento, nihil abfurdi îut à Scriptura, auc à Patribus alienum hadte-nus docucrunt.
Pagina 47.
Panis Euchariftiæ eft caroChrifti poteva-â te Só virtute,non aftu, per gratiam, nó per na-â turam,denique caro qua: faélaeftexpane amp;â ^ino, noquæ ex puriffimo Mariæ virginis fan-â guine, nifi fpeciem accipias pro indiuiduo,autâ partempro toto, quaratione dicebat Augu-â ftin. A ccipe in pane quod pepédit in cruce, amp;nbsp;â bibe de calice quod effufum eft de latere.Nam â reuera diuinitas amp;nbsp;æternum Dei verbum fu-â mitur cum pane,quod aliquando pcpendit(lo-â Quendi quodam modojin cruce.
Pagina 4^.
Quocirca certum nunc eft eos errare quiâ nihilagnofcunt in pane aut carnisdominicæ,â aut maieftatis diuin æ. Deinde amp;nbsp;eos grauiter ** falli,quieandem numero fubftantiam carnisâ Chrifti ponunt in Sacramento^um illa quæ eft m cælo. Proinde fÅde, amp;nbsp;fonîtan damnahiliter nonnulli,qui Auguftanæ funt confef-fionis,intalifentencia pcrliftcrent. Licet enim. (vtbencdicit Cyrillus in loänem ) Chriftus amp;nbsp;fpiritualicer amp;nbsp;carnalitcr fit vicis,iios palmitcs,
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;B.ij.
20
De C OE N A
vilde Chriftus noftri generis carné liabct,amp; iiosquoque ciufdé fubibntiæ carné cumipfo habeaiTius,proinde vnii fimus vnitacein Chri-fto,ficuti palmices eiufdem fubâanæ funt cum tninco amp;nbsp;vite,palmes tarnen trunensnon eft, nee Petrus Chriftus eft: qu.are etia amp;nbsp;hocinte-ârojquodetii fubftantiapanismirabiliinfuhoiie â diuinitatis tactaht fubftatia carnis Chrift^pro ptcrea tarnen panis Chriftus noneft,niii nomme amp;nbsp;per gratiam,nec eins caro, ruà natura amp;nbsp;Ipecle,
Pagina Æ.
Quod ad meattiiicr,amp; credo,amp; ad mortem vfque eredam in re Sacramenti, amp;;aliishdei myftcriis(Deo iuuante^Cypriano, Iren.Neo-exiarien/i, Aug. Orig. Athan.amp;ciufmodi turn h'biconfepcientibusin hac re, turn Scriptura\ Præterca concordi voce docétibus,quodSacr. corporis Chrifti aliquo modo corpus Chrifti eft, quem modum ex Nyfteno explicauinius. âEx quo didicimus ratione myfticæ bcnedidio-â5nis, quam accipimus in pane amp;nbsp;vino, nos vni-ân Chrifto per carnem, vchomnu,amp;pcr S.S.vt Deo. Et heet quoque id quotidie fat fpiritua-litcr citra Sacra.ht tarnen per Sacr.ad imbeciJ-hs fidei noftri robur magis efficaciter. Quum enim perpeccatum contra eon/cientiamiiue morcalcquis Spiritum fanétum contriftauit,amp; ' à fc expidit, vtnonniü præuia pÅnizentia ea- 1
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ii
Cjuefcria propter Icfum Chriftum fidereuo-catur, itaii rcuocatuiu amp;nbsp;quafi redeûtem pcr-cipere certo argumenco volumus, muko melius id ex Sacramêto,cui fefeinfudit cum Ver-bo inetfabiliccr, quam ex fecreco illapfu co-gnofeemus. Adcunda igirur eft Ecclelia, amp;nbsp;pa-nis iilc if^'^'ai©' a Domino de facerdoris manu petendus Sc fufoipiendus, tu ad redcuntis gra-dæ fanftique Spiritus certitudinem, turn ad augmentum noftræ fidei,quinimô ad fpiritua-lispotiifimum alimoniæ incrementum.
Pagina Æ;.
Quanto melius omnes Patres, qui confti-tutint panis fubftantiam,qui,quum dt potefta-tecaro, acccffionc Verbi viuifici tranfit in car-nem diuinam,Sc proindc in Sacrametum car-nisChrifti. Siciuxtaid quodhabet materialeâ Euchariftia tranfit in nos, iuxta id quod habet â Epirituale»tranfimus iniUud Se fimus fpiritua- â les, quia hacratione pafcimur carneChriftiâ Epititualigt;fpiritualiter tarnen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
Pagina ^j,
EftChriftus innobis proptcrafhnitatécar-nisquaiUiconiungimur. Audis affinitaté car-nis,vt feias fubftantiam carnis que cl 1 in Sacra-tïiento,Sc quaalitnr caro Chriftiani,non ede eaiïdemidentitatcnumecali cum Chrifti car-tie,(edeiufdc generis amp;nbsp;nature , fiue fimilcin, finulem dico,non iplam eandern.
B.iij.
De CoE N A
il
Pagina ^4.
Duæâproinde Chrifti carnes Hue duo iHius * corpora maducari debcnt,fi vera amp;nbsp;anime cor-porique falutaris communio celcbrari debet. Vnacft Chrifti caro quæ incælocft gloriofa, quæ fola fidcvV contemplatione delideriôque « vircutum manducatur, Si è quamyftica benc-» didio hue fpiritualis caro amp;nbsp;in pané amp;nbsp;in nos »tempore CÅnçpræfcrtim, déduit. Altéra eft » caro Sacramenti vifibilis amp;nbsp;tangibilis, quæ »oreamp;: fide( nam habet aliquid quod per iflud 3gt;os mtrare debet ) manducatur ad corporis, û^ jj animæ potiflîmùmjnutritionem.
Pagina ss
ii Vfitatus cibus Chrifti erat panis, qui ficuti » propter habitantem in Chrifto diuinitatéfie-sî bat diuinus quum maducaretur, ita nofterpa-»nis propter verbum iUi additum per verbum, » Hoc eft corpus meum, traftt in naturam Ver-»,bi,amp; quumlitcaro potentia,fit caro Chrifti » ? qui eft verbum Dei : proinde caro diuina, pro-»jpterhabitantemin eadiuinitatem. Dieet hîc aliquis, Si diuinitaris præfentia in pane aut vino facit panem ede Sacramétum carnis Chrifti,ergo omnis paniç etiam communis, eft Sa-cramentum corporis Chrifti. Nam ft diuinitas omnia implet amp;nbsp;vbique prçfens eft,ergo etiain in omni paneamp;omni vino .-quid igitur opus pane altaris ? Audi amice lector, quid refpodet Augii-
Domini.
ij
Augiiftinus cpidoli ad Dardanu. Vbiq; quidé inquit,amp; totus cd Deus per diuinitatis prçten-tuded no vbiq; per babitacionisgratia: deinde etiain quibâ habitat nó xqualitcr habitat: nam vndc alij aliis effent fandiores, nih abundâtius habendo in fc habitatorem Deum? hre lüc.Eft â proinde f fateor) Deus in pane tuo vulgari per â» diuinitatis præfentia, fed non per habitationis â gratia : proinde nee corporis fanguinis Do-â mini proprium Sacramentum. Pag- slt;f-
Inalrari tria proponunrur,aut potius quatuor , vtlucidioris dodrinæ gratia omnia cx-plicemus. Primo vides panem, quern qui folo orefumunt,fi animalia merintirrationalia, di-niut foliim ad beneficiu prçfentis vitæ,fi hicrît rationalia fumût illu etia amp;: ad eu fine,fed quer « fi in infidelitate perftiterint,quu etia fumât eu » pane Deû per generalem præfentia diuinitatis, » indicé accipiunt no Saluatoré.cauiam fi requi-ris, refpodeo eu Paulo, O alticudo diuitiarum feictiæ amp;; fapiêtiæ Dci.amp;: venio nue ad fideles. â Ex his igitur funt qui accipiunt'panc, cui vnita â eft diuinicas per habitationis gratiamâ- fed quia â talis nonadeft nifi opérante Spiritu fanfto, tria in altari proponutur, panis ex cuius fimili fub- â ftantia audaeft fubdantia corporis Chrifti,di- â uinitas fauorabilis,tcrtiùm Spr.fanétus.Fidelis â ergo credens çternum Dei filium incarnatum, â fifuerit extra peccatum mortale, fufeipit ore â
B.iiij.
i4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Decoena
fubftantiam carnis, cui adeft diuinitas Chrifti , fauorabilis due perhabicationis gracia : proin-de Patrem habet iu fe habitantem amp;: Filiu per Ãdern.la cum Spiritus fandus efficiat amp;:opcre-tur,vt hoe pado adht Deus pani Sacramenta-li, fi dilexerit Chriftum, accipiet etiam iimul in fe operantem Spiritum fandum. quod ii di-liget Chriftum, diliget quoque domumhabi-tationis Chrifti : ac cum Chriftum credat ex mortuis rediuiuum iam relida terra in cælos afcendifte , debebit quoque relidis terrenis ad fpiritualia contendere, hoc eft trandre à vitiis ad vircutes, quarum fumma eft Charitas: ergo charitate amp;diledionc reciuecuramp; totus poffidetur Deus. Quum igitur fint quipkiS alij minus diIigSt,fit(tefte Auguftino prçdifta Epiftola ad Darda.)vtalijaliis fint fandiores, abundantius habendo in fe habitatorem Dcu: â vnde fit (forte) vt quum panis abundantiHi-», mè habeat in lè Deum, meritó Sandum lan-â dorum dicatur. Qui igitur nihil diligunt (funt autem illi omnes qui in peccatis mortalibus perfeuerant amp;nbsp;fide hiftoriali tantum credunt in Chriftum ) hi præientiæ diuiniratis Chrifti beneficio indigni adiudicium æternæ mortis accipiunt Sacramentum. Verum dehis toto hoclibro non loquimur, vrpoteadquosnon pertinet cceleftc hoc de quo loquimur nutri-mentum.
Domini.
^5
Pagina lt;)2.
Si rette communicamus, ad Chriftum fur-^iim mentem dirigere dcbcinus,quia nimirum I cüm realiter cHe in pane non credimus, non i lt;iuód nihil lit in pane verbi viuifici amp;nbsp;fpiri-tualis alimomæ, fed quia quicquid ineft quod ineft, amp;nbsp;in nos St in pauem à fanéla Chrifti carne defluere debeat,veluti lumen à Sole.
Pagina ój.
A Chrifto veluti maternis mamillis defluit 'n nos panis Angelorum, St fie Verbum in nobis fit caro per habitacionis grariam non per ^^ il!am vnionem admirabilem St hypoftaticam â Quæ fattaeft in Chrifto in Mariæ virginis vee- â robeneditto. Quoniaergo hoc verbu viuifi-cum quod in folo Chrifto filio Dei corporaliter habitat, à fanfta came Chrifti, quæ totam viuificandi vim haulit, St in Sacramenta, St in nos defluere debet : nonmirumfiappofite di-X'cRaban.St Auguftin. quod flrette commu-u nicamus, ad Chriftum, qui in cælo eft,méccm lt;lt;nbsp;dirigere debemus, vt ex ipflus flnu æternum lt;c Verbum exugamus. Proindc iieuti hre diui- « nitas eft quæ in Chrifto corporaliter habicans, « amp;nbsp;hypoftaticè inefFabiliterque illi vnita Chri- cc ftum facit Deum abfolutc,fempcr falua homi- « nis proprietate St natura : ita illa eadem miro te niödodeplenitudine fanftæcarnis Chrifti aut « innos aut in panem CÅnæ dominicæ infufa, «
De CoENA
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;w propter fidem amp;nbsp;verbum Dei, facit panem amp;
I » nos diuinos quidem, fed non fimpliciter decs, â w quia per gratiam amp;nbsp;per menfuram, itemv^ 1 Chriftos, at nec id fimplieiter, fed panem per I potentiam amp;nbsp;virtutem,nos veto aétu tales, de I quib. dicitur, NoJite tangere Chriftos meos. | Hine etia feqiiitur, quod fienti necnoftra, ita nec caro Sacramenti eft naturalis caro Chtiûi, licet tpecie amp;â natura fit illiftmilis.
Fatendum eft igitur quod Jatetaliqua caro fub accidentibus panis,«!^ fanguis fub acciden-libus vini. Sed antea probauimus, quod ilia caro non fit adn, fed potentia, deinde quod noniitipfiffima numero caroD. lefu Chriili, fed fpecies illiuCque imago, non vifibilis,fed inteUigibiUs.
Pagi^a i^^f.
Vides lefior Euchariftiani efTe ChriHuqui-dem, fed in imagine intelligibiU, no omnimo- 1 da veritate i Accipe familiare exêplum vt melius intcUigas (vulgo enim loquor, non doäis
gt;} ipfeindoäus.) Accipiat facerdos in faute iam jgt; iam baptizatum S£nudum, efferatqueeum ad }gt; altare fuprahumeros Sc caput,Scdicat Deo Pa ff tri, Sufeipefanäe Pater corpus hoc hlij tui. ff Certè non mentiecur. EU enim in fans ille verum corpus Icfu Cbridi, Sóquem diccrepollis iure adopdonis dfe Chriliu. At obfecro nón-neme- i
i
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2.7
neinericô confpuendus eïTeefacerJos ille, qui tum puerum amp;; proponerec amp;: contenderec adorandum ? Nemo negat,opinor, fed quare? (petit aliquisjRefpondet prudentior,Qma edi â ft Chriftus, gratia eft Chriftus, no natura,etfi â fit vera caro Chrifti in imagine, tarnen non vertäte :etii fte Dcus,participatione tarnen, non effentia.
P A gift a (Æ/.
^^i panem videt,quodammodo videt cor- »» pushumanum, qui panis in corpore exiftês fit » lt;:atoamp;: tranfit in corpus. Eft igitur panis ima-« COjintelligibilis ici licet, non lineamétis mem- »» (gt;rorum infignis : eft inquam imago fignum fi- » ^c charafter naturalis carnis Chrifti, interim » non nuda imago , fed implcta Spiritu fantto » amp;caro diuina., nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»
Pagina (fS.
Caro Chrifti animata,coniuneta eft in cælo ^ypoftatieeque vnita diumitati: at caro Sacra- â ânonti etfi haber diuinitarem coniumftam per ââ ^ïbitadonis ineifabilem gratiam, animatara-â Lennon eft, aftionibufque animalibus perfi- â vendis idonea, ne inimpiam illam amp;nbsp;fcelcra-^'101 de manducando homine opinionem in-cidas.
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pagina yo.
Quocirca vt paucis totum de Sacramento ^ouciliemus negotium, diligenter animaduer-
18 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De C OE N A
tendum,qnód aliud de fumere camem Chridi quæ de ex pane amp;nbsp;vino, aliud camem Chrifti inanducare,quæ eft in cælo.Siquidé hæc man-ducatur folande vt oftendimus,adreeordado' nein mortis quam Chridus palTus eft in ca carne,alt;l xmulationem vircutum quas in Chrido contcmplamur, deniquead immolationelpi-ritualcm pro impetranda noftri apud Patrera ââ rcconciliacione.Atcaro Sâacraniéti,quæetiam â carne Ipirituali Chrifti perfuia eft, amp;nbsp;quæ à â^palpabili ca^ne Chriftiin panem dcduxit,amp; ââ oreamp;r dde fufeipitur, licet non tam ad corpo-ârisquam animæ nutritionem, amp;potiusadd-dei amp;nbsp;charitatis quam ad odium incremetum, Prætercacaro due corpus Chrifti quod inex-lo eft, animatum eft, nee defcendirin panem tempore CÅnæ, deinde veris membrorum li-neamentis diftinitum eft, amp;nbsp;potens proprios motus exercere. Atcaro quæ quotidieexpa-ncamp; vino creator,amp; dealtarià ddclibus dimi-tur, natura quidemeft dinilis camiilli,quam habet Chriftusin ccclo, viuidcanimirum ra-â tione viuidcantis diuinitatis, quæ fefe in pa-âricm indidit amp;nbsp;commifcuit inedabilimodo: intcreapotentia tantum homo eft non adu, virtutecaro non formaliter,amp;: denique diuina quidem caro,fcd non Deus. Ex quibos omnibus iam difticienter probatis potent fbrdtan redargui D, Zuin^U) de Sacramento doftrina, qua:
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;19
quæ non tantum illi tribuit quantum debet. Potent reprebedi q,uoq; amp;nbsp;Augullana, quam vocantconfeiTio'jquæ ita fubftantiam carnis Chriftiin Sacramento ftabilit,vt indeinferat quodcum pane adÃt Chriftus verus Dcusöó homo. Verum hicillorum error hinc(opinor) ortuseft,quód initio fcipfos maluerint (cqui quam Patres, à quibus facile didiciffent, quod lt;lt;nbsp;ratione Verbi viuifici mirabiliter vniti cumlt;â pane, panis fubftantia trandt in naturam car- â nis Chrifti : quæ fubftantia non eft iUa cadem « numero amp;nbsp;dignitate par cum ea quam habet « Chriftus in cÅlo, fed fpecie eadem. Qupd ft â hacdmilitudine vti licet pro ftabilicndis Patrum didis, Nonne ouum eft imago quædam gallinæ ? amp;: qui videt ouû intellcâ:u videt gal-linam.Nemo tarnen dicat ouum eftegallmam ipfam,quæ ouum pofuit. Deinde etli gallina fitin ouo fubftatialitcr amp;nbsp;virtute,non tarnen adu amp;nbsp;formaliter. Præterca nec fubftantia gallinæ eadem eft numéro cum fubftantia oui, licèt fpecie non différât.
Pagina- ;^T.
Euchariftia eft corpus Chrifti fymbolicum amp;typicum, quod amp;: boni amp;nbsp;mali comedunt, fed ratione amp;nbsp;vtilitatc difpari. Qru cnim « niali habent quandam fidem, comedunt Sa- « cramentum ad aliquod bonum vitæ tempo- « tab's ; fed quia non diligunt Chriftum imitan-
P nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De CoENA
do,quem credune incarnatum,quondam mor tuum,amp;nûc in cælo gloriofum, quia inquam non ca fidequæ diligic,fic eumcomeduc, pro-pterea nihil illis prodeft Sacramenti comeftio ad vica æcernam. Inde nee mali, mulcô minus infidèles,dicuntur comedere corpus Chrifti.
Pagina yj.
Si quis eft igitur qui fie cumintuens credit in eum,amp; pertæfus luæ feeleratæ vicæ doler de fua inobediétia, ob quam leit filium Dei pari, fiquis eft qui carnis fuæ impudiciciam dete-ftatur amp;nbsp;fÅdicatem, appecitquefimilem car-nem illiquam in Chrifto contemplatur, pÅ-niter qued omiferic præfentiæ diuinx iola-tium amp;:gratiam, vellet quoque fibi reftitui Spi-ricuin fandum, admoueat manum ad Sacra-mentum, amp;: illud manducet ore amp;nbsp;corde. Sic »enim amp;nbsp;in carnem corpufque excrefeet illi jjfimilc, quale Chriftieft, particépfque eritdi-5, uinitatis,amp; Spiritus fandti, corporis Jine carnis amp;: languinis Domini, Sic ficuti non nuda fym-bola carnis amp;nbsp;fanguinis Chrifti accipiet, ita non ipliftimam carnem amp;nbsp;fanguinemChrifti, quam fide intueturamp;contcmplacioncinfto-machum detrudet. Valeant proinde qui hoc horrendum dogma adferut in Ecclefiam, va-â leant amp;nbsp;qui Sacramenta tam parui æftimant, â vt in ea nec mirabiliter præfentem diuinica« â tem agnofcanc, nec operantem Spiritum fan-dum
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p
ftumfufcipiant. Scio dodilTimum OEcoiam-padium in ea non fnifle opinione: cuius verba bnè pia amp;nbsp;catholica poftea apponani. Scio amp;nbsp;I^etrum Märtyrern in fuis fcripcis latentem in Ãuchariftia diuinam virtutem agnouiire,amp; in ^0 præfertim libello quem de Euchariftia edi-'1âtad Archiepifcopum Cantuarenfem, cuius ^æefunt verba. Non mihi magnopere placet, ^Hquitj quod noftri tam paruam faciunt men-donem mutationis panis amp;nbsp;vini, ad quem Patres diligenter refpiciunt, nee cam dcdignan-turScripturæ,cum Paulus vocet Sacramenta, non fimpliciter panem, fed panem Domini. Eft enim in eis virtus quædam latcns, quam â nonhabentex fefe, fed ex inditutione Domi- â ni,turn ex virtute Spiritus fandi, tum amp;nbsp;ex â Vetborum prolatorum efficacia. hæc die. Nee â potmifet Auguftinus multo plura aut augu-ftiorade Sacramento dixilTe.lam fcio quoque ^his pofteriorem licct,eruditione non impa-renn(li rette iudico)Theodorum Bezam idem forte fentire, cuius hæc funt verba aduerfus Vcftphalum virum quendam dottum. Auguftinus fatis indicat abfentia vere carnis Chrifti 1 Sacramento,lieèt fpiriru prælèns ht in verbo (iiiquit.) En amp;: diuinitatem amp;nbsp;Spiritum fan-dum fatetur cum pane.Reftaret tantumfcum ''onia dico) vt confentiant ad pacem Ecclchæ mm antiquitate, amp;: ad renerentiam rcligionis
J2, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;U E C OE N 4.
circa Sacramenta, vc in CatecJiiimis doceanr, ââquomodo ipfa diuina maieftas inefiabiJi mo-âdo fcfe infundat Sacramentis, quomodoiW ^â reuera adiic nó per generalem diuiniratis præ-â ièntiam tantum, ièd (opérante id Spiritu lan-â doj per ipeciaJem amp;nbsp;admirabilem habitatio-nis gratiam.Cuius ratione,panis akarispoten tia aJioqui caro, tran/it in natura carnis Chri-/b, non tam corporali quam fpirituali tran/ï-tione, vndepanis fit fubftanria corporis, fine carnis Cbniïi. Hæc omnia concinnè breui-terque, ied pauJó intricatius afieruifie videtur confeffio Augu/lana, quædicit, quod CÅna Domini eft communicatio corporis ^fangui-nis Chrifti, in qua Chrifius vere amp;nbsp;fubfiantia-iizcr adcR.i amp;c {vt Melanchthon in Apologia explicate non Colona eiheacia, fed edam Cub-üanda. Vere nanque adeft, vr cgo(pacc iHoru) expUco, ipCe ChriHus per verbum viuificum amp;nbsp;perdniinicatisCiibllantiam,a qua nonabeit nbsp;nbsp;1
Spiritus eins. Hains dininicatis mirabiliter nbsp;nbsp;nbsp;1
prxCentisratione, bt vtpanis ipicaharis, qui Æ anceverba Dominiindeterminattefpedeicor nbsp;nbsp;Æ
pus üne caro erat, bat Cnbilantia corporis I gt;y len carnis Chridi, mirabili qnadam,qnia l'piri-}f tualimntatione. Vnde etiam Chribus aded ^Hubdantialitcr, hoc ed pcreinCdcm non nu-j} merited fpccicifubdatiam,b carnem fpedes, ^laUoqui reuera per candem fabdantiam dini-nitatis
⢠D o M r N i. l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jj nitatis amp;nbsp;Spiritus, cuius refpedu Erdefia verum corpus ChrilH eft, amp;: Chriltus ipfum caput. Sic (üilloru menteinanâequor)non ipfum Chriftum (qui in cÅlotantum eft,(altem in vno loco cÅli vthomo) ponimc localiter in Sacraméto,fed tacite cum Epiphamo gratiam corporis Chrifti in Euchariftia annuntiant, lt;luam nomine tantum , ft corpus naturale IpedcsjôC re ft fcorpus Chrifti myfticum in-tuearis, appellant carnem Chrifti,quæ poten-tia interim caro eius eft non adu, gratia non natura, ex pane amp;: vino futura in nobis, non realiter immediate, amp;nbsp;ftmpliciter ex Virginis Mariæ benedido (anguine.
Pagina ^fgt;.
Eis proinde naturalis carnis Chrifti parti-ceps per hoc Sacramen turn, non carnem eius naturalem, aut tangendo, aucun ftomachum admittendo, (ed fide ante ömnia eliciendo in panem amp;vinum dehpfam a glorio(b, quod â lurfum eft, Chrifti corpore viuifiti verbi vir- » tutem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«
Pagina ^o.
Non ergo defcendit caro Chrifti in panem, led verbum de Deo verbo,amp; virtus illanos vi- ?, nificansafanéta carne Chrifti, amp;nbsp;in nos, amp;nbsp;in j, panem tempore communionis à fupernis de- ?» fluit. Sed nota bene,in hoc dilferimus, amp;nbsp;nos *pane, amp;: partis à nobis, quod panis fiat verè C.j.
54 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De Coen A
caro Chrifti, nos vcra caro, vrcrque aJioqui pcrgraciamjitet force propter fideidefedum inxqualcm, de vc vno verbo ablbJuaw, Panis eff potentia dó virtiitc caro Chrifb, nos adu tales fïmiis,eciam extra Sacramencum.
Pagi/ia ^^.
Qiiæ diligenter nota, vt partim feias non ita concemnendtun panem SacramentaJem, vthacfenus horrende fecerunt nonnuUi, qui enin ka» /e igt;/a»c vocarunt, quern Chry-foftomusdicitSpiriru fancto vndiquecircum-ucfticum: partiin vc cicdas,ccrriihnic aliquam efle muracionem in ipfo pane Sacramenra/i, non quidem ex dignitace iacerdotis.verba Chrifti pronuiKiands fuccedentem,fedcertis Chr hi verbis, ^inlficucionefirmacam. Efrac proindenonnuili in hoc paru m Eaägclici qiu-aam,quj Euchariüiæ pancm in co tantum dit-ferre à panecommuniaÃernnt, ouiain aiium ! SiCanäurn vfumtranstercur. Nonenimpro- / peer id io/um,fed f vc difercis verbis omnes Pa- nbsp;nbsp;nbsp;I
très dicunr) quia mirabilitcr, patenter, ineda- Æ bditer panis fit caro CbriAi, mutata quidem I natura,led Ceruata forma,amp;!: Cubdanriain dim-
nam abeuncenaturam (ait GelaC) non tarnen / pereuntc..
Pag/^a ftf.
CarnaJiter Sâ aliquo modo vnimur Ch ri do
icr carnem , quia panis eiieiuPdem nature Æ caro /
caro cum carne Chrifti, quandiu mirabi-â Icm hanc habet in fe præfenciam diuinica- â tis amp;. Spiritus fanâi. Igitur coniunólio hæc â mirabilis diuinicacis cum pane, mutât panis,, fubftantiamiiilLibftantiamcarnis Chrifti. Eft,, proinde panis amp;nbsp;tame alius,quia diuinus,quia viuificus, amp;nbsp;(quod mircris) quia panis fimul ^icaro eft,panis forma,caro virtutc.
Pagina Sy.
Accipis quidem elementum cui'accedit verbum amp;nbsp;proinde Sacramentum,icd non (vt rein)forte ita virtuté accipis Sacramenti.Nam panem quidem fanftificatum virtuté myftica: benedittionis intromittis, fed Spiritum Dei f^nftiheantem non admittis.
Panina SS.
Sicuti certuseft amp;nbsp;infandus aliquot Ponti-fidoru de traiTubftatiatione error, ita nonnul- â lorum quoque Euägelicorum præpofterus ze-,, lus(fimodô zei Lis eftjreprehendendus eft, qui â ptitanc nullam efte mutationem in pane, nul- â bin ad cum accelTionemdiuiniratis fieri mira- â bilcm, Deniquenon nifi inaftione pane fan-,, ilificationisgratiam retincre. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
Pagina Sp.
Viuifica gratia perpetuo raanet etiam in re- â liquiis communionis. Nee valct quorundam â ; argumentum qui dient, quod ficuri Baptifmus tantum valet in vfu, ica nee Euchariftia, quo-
jfi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De Coen A
niam generatio eft aftio tranfiens, at alimen-turn res manens. Proinde vtbenemonet Oe-colampadius contra Melanchthoncm, quan-diu , benedidus panis feruire poteft etui, tamdiu ad fandimoniam eft vtilis, à quo nun-qua feparatur Spiritus amp;nbsp;viuifica gratia. Qua-â propter(adiicit)hefternisreliquiis iadihcan ç-gros non negamus, tametii in Ecclcfiaid fieri hortamur, vt verior fit CÅna dominica. Ha-denus OecoJapadius amp;: iane amp;nbsp;catholics fen-tit de hac re,vti certef opinor)de omnibus aJiis religionis articulis, docens viuificam gratiam amp;: Spiritum fandum non abefte vnquam à Sa-cramentis, quandiuillarcrrena elementamanent incorrupta.Et certc quid alioquifprecor) deterebanr Diaconi ad abfentes, tefte luftino in Apologia? Quid pctiit Scrapionfibi tranf-mitti per presbyterum, narrate Eufebio? Quid feruabat vxor TcrtuHiani domi fox? Quid portabat frater Ambrofij transfretaturus mare? Quid in eremo iolitariam vicam agences à feipfis accipiebant communicantes vbi aberac facerdos .^ tefte Bafilio in cpiftola ad Cæfar. Qmd accipiebant Diaconi in Eccefia,præci-piente concilio Nicæno, amp;nbsp;dicence, Proférant ipfi,fi presbyter non adfir qui eis porrigat,amp; e-dant? Vidéfiie,Icótor, quod amp;nbsp;tuncféruabatur Euchariftia,amp;quod fiodie etiam non male fér-uatur in cemplo Chriftianorum? Si Sacramcn-tum
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Æ/
turn eft verbum viÃbile, quidloquitur intiicn-Ãbus, nónne Hoc cft corpus meum, licèt per â granam 6ó virtuté, vc air Epiphanius ? Adenc-,, neigicurgraciai veritas corporis Chrifti ipfi figno amp;. Spiritus Sacramento ? aderit ccrtè ( vt ex Cyrillo didicimus) aderit inqua , modo ad-fic obcdientia,hoc cft fi iumatur, aut ad madu-cationis finem afteruetur. Alias adeft quidem a'hs, fed tibi non adeft : rcccflit, qui tarnen eft vbiq': rnortem ibi reliquit qui omnia viuificat, 8i diabolo loctun deftit qui omnem alioqui lo-eum implct. Denique femper illi adeft fpiritus fi^ vita,fed tibi aut n5 credent!, aut myftcrium non iutclligentiftblus cft panis, folia cft vinum, Mt Auguft.in loan, traft. z6. Quod ergo olim pij Chriftiani in Ecclefta priiis fumptæ Eucha-dftiæ portionem domum aliquando deferc-bant, quod adægros quoque earn deportabat, nuoniamad manducationis finem amp;nbsp;reconci-bationis cum Ecclcfiafignu tendebat, non aut inperftitionis aut adorationis, indulgcntiafuit cnaritatis(opinor) non inobediétiae peccarum. Vnde hoe intuitu fuaferim ab iis idem fieri,qui nondumin fidead plenum lunt confirmât!.
Pagina po.
Vnde fit vt non poftim non approbate ilia-min Ecclefiarum morem in Germania refor-nianda amp;nbsp;pium, amp;nbsp;fedulum,qui vt ftequentif-fiinè Ceenam Domini celebrant, ita etiain po-C.iij.
^Æ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D E C OE N A
fcentibus Euchariftiam infirmis benigne illis earn impartiunrur.
Pagina p2.
Diuinicas fine verbum Deiæternum,inc{Fa-â bili modo in panem illapfum, per mirabilcm â gratiam nimirum(alioqui etiamvbiqueeft per â potennam amp;prouidenciam) panem mutatin â vircueem carnis Chrilli,cuius energixratione, â non immerito vocatur caro Chrifti, amp;nbsp;corpus â cius.Cætcrùm bæc my Plica benedidio fine hie â Spiritus Pin éti afflatus, à facra carne Chrifti e â Pupemis in nos éc Sacramenta defluit.
Pagina p^.
â Caro Chrifti non defcendit ad nos, tantum â abeft vt earn ore amp;: dentibus premamus,fcd ab â ea veluti lumen à Pole in nos amp;nbsp;in Sacramenta â illabicur Verbum de Deo Verbo, vt vocat 0-rigenes.
Pagina
Cuperes tibi ftmile corpus,expofceres fimi-1e alimétum quod iimul tibi effet medicamen-tum,vt tandem in hmile corpus cxcrcPcas?Ad-moue manum ad Sacramentum, amp;nbsp;quale defi-« deras,tumâore turn corde Pufcipeniicrimetum. âgt; Siquidem hic panisquem tägis, virtute amp;nbsp;po-â» tentia caro eft, fimilis illi, quam cum tanta ad-»â miratione PurPum conrcmplaris:amp; vinum hoe « fanguis eft virtute,illi Panguini cognatus amp;nbsp;af-» finis, quem è Chrifti latere diffundi proPpicis, plenus
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;39
plenusvitaamp;: Spricu fando. Eft proinde hoen Sacramentum quod, dece premis, amp;nbsp;cuius vim ) j corde fugis, vera imago , fed mtclligibilis illius gt;» corporis Chrifti quod furfum fidcintucris, amp;: n *d vicæ eux xmulationem manducas. »
Pagi^i/t P3. â
Conclude igitur vel mco pcriculo , ledor,quot; quód caro illa quam in pane córcmplaris (po- '' tencia tarnen amp;nbsp;virtuce nonaéduj nam debet lt;⢠aanducari vt fiat veracaro) nó fit illa natura-lis caro Chrifti amp;: numero ipfiftima qua in cçlo contemplaris : fed caro illi germana , caro ill^,, affinis,aut denique caro vicina amp;nbsp;natura fimi- â lis carni Chrifti, plena tarnen vita amp;: Spiritu â fando, ne typus amp;nbsp;fimilitudo omni veritate â deftiruatur: interim non eft tota veritas, neâ non fit typus.
Pagina 33.
Multi quos nouimus Euangclici facile ad â mittunt quod fit fignurn,figura fine imago,fed â (quoddolcndum) aut diftîmulant ant ignorât, â quod fit imagos figura non nuda aut inanis,â* fcd viuifico verbo plena amp;: Spiritu (ando. â
Pagi/^a 33.
Per hancigitur vim vitx fiuc virtutem, qux »» acarne Chrifti profluit in panê,dicimusquódâ inEuchariftiaeft vis fiuc veritas carnis Chri-â fti,vnde diffcrt à pane cömuni. Hic enim cor- â C.iiij.
40 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De CoEiîA
âpustantum nutrit,ille autem amp;nbsp;corpus amp;nbsp;ani-â mam, quia amp;nbsp;fubftantiam habet terrenamSi cÅleftem.Iâroptcrca eget amp;nbsp;ore carnis Se fidei, â vt Se fidei Se cami noûræ præbeat alimenturo.
.ifa^ina pg.
Accipio in Euchar. fidei donum huevircu-âtemquädama Ãhrifticarneillapfam, quæmè â coniungit Chrifto carnaliter,hoc eft,facit mca â carnem Chrifti, cami congencrem.
f Pagi/ia fiÿ.
, SicutcogniciojPatrisSe Filij vim vira Semy-fticæ benedidionis vircutem immittic, hoceft fid mquæ nos coniungit Chrifto vt hoinini: itacognitio Se eófeiho Spiritus fantfi qui à Parte Se Filio procedit, vim quandam infundit, quæ charitas vocaiur.
Pagina. loa.
Cùm dicit vel Irenæus vel Cyiill, nos natu-rali participatione vniri Chrifto per carncm, intcllige id fieri potifïimùm quando manduca-âtur panis Euchariftiæ,quiob inexplicabilem n vnionem(quæ tarnenhypoftatica non efi)ver-,3 biviuifici cum panetranfitin naruram carnis â Chrifti:proinde per illu pane, qui verè nos nu-â trit, naturæ tacarnis Chrifti quà m diuinitatis fimus participes,modo acceircrimus ad corne*
* dendum Se fidei Se charitatis confortes.
Pagina 105.
Audeo(inquam)Se fide qua poirum,Se dilc-dionem
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;41
dione quam à ce accepi admictcre in animam »» fficam corpus, hoceft, fubftandam Verbi tui« Viuificiamp; Spiritus Ctnd:i,qui iécreca amp;nbsp;præpo-« tentivirtutepanis huiusamp; vini iubftantias a-« lendæ cami mex idoncas, in naturam fanétiffi- « niæcarnts amp;nbsp;ianguinisdiJedi Filij tui Domini« nortri leiu Clirüli per miftica benediólionem « inimutat.
£X 2. Ul'.
In cælo torus Chriftus eft,in facraméto verô ipfius quxdam imago fine, vt ita dica, portio.
Pagi/ta 1/4.
Fruftra in manducando, hoceft occidendo vetcre Adamo tuo, fruftra in obleruadaLcge defudas,nifi noui Tcftaméti beneficium quod ineftufo Chrifti fanguine iiobis oblatum elf, Si fide iufeipias, amp;nbsp;aliis hoc dilcótioms chari-tatifqucdonum propines. Bibitc ( inquit Dominas) hue mcæ charitatis fanguinem omnes, riuiefiunditur m rcmiflloncm peccatorum: amp;: « Facite,hoc eft (ait OrigJ panter in alioseffun» dite. Quare ergo omnes? quia falutis fymbo-lumamp;remiiïionis qua omnes egcmuspecca-torum fignaculü.Iam quum in remifhone peccatorum potius confiée noftra iuftitia (telle Auguft.)quam perteclionc virtutum,ei potius oblatione fidei , amp;: amoris plaretur Deus, quam facrificio iuftitiæ operum noftrorum, potius etiam in bibendo fanguinem, hoc eft
'41 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De C OE N A
fidei charitatciuftificamur,quaminlegis mutila noftra obfcruanria.
Panifia iTif.
Scd Wc infurget Chriftiana? militiæ ignauus aliquis tyrunculus,amp; dieet,Si non magnopcre prodeft ad falutcin obferuâtiaLegisiîueobe-dientiajquam tu efeam Chrifti appdlas, vndc amp;: cocius Ecclcfîæ, verùm iufti fimus in biben-do fanguineChrifti, hoc eft credendo quod efFudene fanguinem propeccatoribus, aut fi-dclitcrdiJigcndoDeum,qiiod appcJlas bibere gt;â nouumTeftanicntum. Ergo cotra vécus Pon-â tiftcum inftituciim bibamus de Calice, amp;nbsp;non â comedamus de pane. Rede quidem infers, fi » tempore excluderis.Qnum enfin manducatio longius exquirat tempus quam potatio,fi in animæ ddiquium meidens,nónnein os pocius inneies vinum quam carnes, quoniamillud ci-tins repente delà plas inftaurat vires? Et tarnen guis fucceftù temporis panem ncgligat,qui vi-num ddigic?
Pagina rj^.
Populns cum fit facerdos facriftcare etiam tenetur fub pcena xcemç damnationis,neqiiis pntet in poftemm in CÅna Domini nullum efte r:icriücium, quod ab Enangelicis aliquot (doleo ) nimis impudencer aut negacum aut omifTum ,neque in Cutechifmis explicatum. Scio qu6d folus Chriftus tit; fäcnamp;aimpro* pitiâto- I
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4-gt;
pitiatorium, foins interpellas Pattern pro pec-caconbus cum indubitataefficacia.
Pa^i/^a 1^2.
Nemo interim negabit amp;nbsp;populo amp;nbsp;mini-ftris nouæ legis prçter laudis,precum,eleemo-lynæjfpecialia duo alia elfe amp;nbsp;commi{ra,amp; præ cepta facrificia,quorum vnum eft oblatio cor-porum fuorum, luxta illud Pauli, Offerte corpora vêtiraDeo hodiam viuentem. Alterum patffo Icfu Chrift),amp; bencficiorum eius in nos cômemoratio, iuxta illud Chridi, Hoc facite in mei memoriam.
Pagifia /
Panis duplicem habet analogiam. Vnam â qua refpicit amp;nbsp;dénotât Chridum caput Ec- â deiiæ : altera analogia ed qua refpicit Eccle- â fiam amp;nbsp;fingula eius membra, fideles fcilicetâ omnes.
Pagina T42.
Andader panem ie vinum offeramus, hoe eft, corpus amp;nbsp;animam nodram æterno Abra-liam^öó Patri nodro Deo.
Pagina r^j.
Offeramus panem obedientiæ fcilicet,offe-tamus vinum fideiamp; charitatis nodræ, amp;; fuo tempore effundamus ea in proximum.
Pagina i^f.
Proinde,mi Lindane, fi intcHigeretis cano-nem vedrum,cùm dicitis,Sufcipe fanóte Pater
44 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De Coe'na
hanc oblationemjamp;rc.deindc/ubeeam perfer-rifurfum per inanus fandi Angcli tui : rantùm eftaefie diceretis,SufcipePatermeamp; populu hune,qui fumus corpus Filij tui fath in Bapdi-mo per gratiam tui paibonis ipfius .⢠fufeipe nos, inquarn, qui in oblato hoc pane repræ-fentamur. Hæc igitur fuit cæcicas Ecclefiæ Romane,quæ f oculos aperire vellct,amp; ad vc-rum redire facri£cij Chriltianiintcilcétumud-que peragerc cum populo ( vc fît in rcfor-matis hcclcûjs hodic ) vuJgari amp;: intciligibili lingua fvt bene meo iudicio indituerat Bonnenfis reformatio lub pio Blo Archiepifcopo Coionienfi, adiuuantibus amp;nbsp;fua operam eirei nauantibus Buceroamp;Mclanchthone^nonvi-â deo curtain abominabiJis reputaridebeat Ca-ânon iUe Pontifîciorum, quam clamant non-â nulli magno boatu,æquè ignari antiquitatis amp;nbsp;« veritatis,ac Ponnficij.Id quod bene intellexif-fê videtur hodic nunquara fatis laudata Eccle-fia Anglicana, quæ fêrè totum Canonem rennet, amp;nbsp;in eelebranda Cerna Dominiipfam ve-tuffatem quam proximè æmulatur, præfertim in confecratione panis amp;nbsp;vini:quxetfi nihil fa-ciunt ad confecrationem , explicant tarnen confecrationis Chrifti vim, amp;nbsp;quidam hint veluriparaphrafîs,cuius hæefunt uerba. Concede mifericors Pater,vthæ creature panis amp;nbsp;viniperfandumSpiritumamp;; verbum fandih-cata
Domini. 4S cata fiant nobis corpus Ã0 fanguis Jilcfti Filij tui,qui pridie quam pateretur,3óc.
Pagina i^g.
Auguftinus pancm amp;nbsp;vinumin alcari con-fecrata ligna elfe elicit bonæ noftræ voluntatis ^puritans cordis,quæDeo offeruntur: neque elicit figna ede pralentis carnis Filij Dei duc integri corporis eius amp;nbsp;animati.
Pagina i^p.
Quum Chriftus feipfum, hoc eft corpus amp;: anitnam obtulilTec Deo Patri in Spiritu, pane ólt;^vinö repræfentatus,amp;:iuflîftet vos potilTi-naùm ( alioqui pertinct ad omnes ) facere in cóinemorarionem fui hoc eft memores, quod ipfeprior hoc feciftet ,vos contra, non voû-p(os,fedipfum rurfus offerte vultis?
Pagina 262.
Si non poteft ofterri nifi per facerdotem iu-ftum, Sc Bernardus dich, quod facrilega cru-délicate furripitur paupcribus,quicquid faccr-doces præter vidum amp;nbsp;veftitum accipiunt, amp;nbsp;certum eft illosretinere ingenres diuitias, do-minia amp;nbsp;terras ,cfuricntibus egregiè pauperi-bus:ergo omnes abbates,epifcopi,diaconi, ar-chidiaconi, cardinales, canonici funt lacrilegi, aut mentieur diuus Bernardus amp;nbsp;Auguftinus, ^ vtinam officiofè mentiantur ( Deus itame ametvel vniusmei brachij iaélura. ) Si igitur bme facrilcgi, funt infames, proinde non tan-
4lt;f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De CoENA
turn non pofTunt ofFerre,fed peccato contaminant eciam cos ( vt diximus ex Cy priano ) qui-cunquc illorum oblationi affiftunt, etiamfi nihil eÃet amplius,quod in illis reprehendas.
Pagina Df^.
OfFerturpriinû corpus amp;nbsp;caro fingulorum Chriftianorum, hoc eft EccleÃa millcans Deo in precibus communicantium commendatur, quodetiam bene obfcruant Euangelici, amp;nbsp;in pane id quadam analogia fieri non negant. Pagina nf^.
At cur non audis Cyprianum,qui inonet lib. de VndionejVtinquiramus quoinodo panisil-1e dicatur corpus Chrifti?T unc refpondebic tibi Tertullianus, quôd fit figura corporis licet noninanis.Clemens Alexandr, quodfit Tem-peratura vini amp;nbsp;verbi. Origenes, quod fit vcr-bumdcDeo verbo. Theodo.quodideodici-tur Corpus,quia pani addidericfuagratia Co-minus. Idem Epiphanius, idem Auguft. Vide-bitis,inquit,quod gratia ciusnon confumitur morfib. Audies à Ncocxiancnii,quod fitima-go carms Cbrifti implora Spiriru fando. A Chryfoftomo,quod fit ahquid inteIligibiJc,in-uifibileamp; inpalpabile.A Theophylado, quod fitvirtuscarnis Cbrifti. Gelafio quod fitpa-nis diuinus. A Nvfteno,quôd fit pains cui vni⢠cum fit verbum. A Damaiceno, quod iUi con-iundafic diuinitas. A Cyrillo in Catch, quod J fit 1
Domini. 47 lit panis quidcm , fed non nudus anr lim-plex , fed cum co diuinitas. Ab eodem ad Calofyr.quod Deus infudenc in cum vim vitç. ACypriano, quia in illo infufa eft diuinitas mirabdimodo. Ab Ambrofio, quia eft iimili-tudo carnis, aut quia eft cum co diuinus Spiritus. Ab Emifleno,quia eft panis cuius fubftan-tia propter prælcntiam maieftatis diuinæ lie mutatain melius. A Rabano.quoniam eft cha-tafter fine figura carnis. A Nazianzeno, quia eft figura figura:,amp;imagni figmentum Dei. Ab Ambrofio,quiacreatura folennis. Denique ah omnibus,quiafubfigurapanis occultet (tantum habebis ex me)figuram fine Sacramen-tum carnis Chrifti, vt diximus ex Beda. Demum quod in paneadfic veritas carnisClirifti* non tarnen vera caro amp;nbsp;formata, vis iUius non Caro ipfifiima, Sc fubftantia etiam eadem na-turacumcame Chrifti,non eadem numéro.
Panina 121.
Dixit Chriftus, Accipitc,manducate,amp; po-ftca,Facitc.Nota lcâor,otdinem, quern nefcio an bonozelo inuertcrit anciquicas, quæ facit panera,hoc eft (vtipfi accipiunt) offert priuf-qüam comedant. At fi ordinem verborum fe-quaris, prius comedendum eftet Sacramêtum, deinde offerendum, fie foris nullum effet vifi-bilefacrifîcium.fed totum in nobis,iuxtaPau-^nm, Offerte corpora veftra Deo hoftiam fanc
4? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De Coen 4.
ft am. Sic Petrus iubet nos ofFerre fpirituales hoftias. De panis amp;nbsp;vim hoitia nufquam leges in Scripturis, imoneque in Patribus , nifiea ratione ofFeramus panein, amp;nbsp;ciufmodi vifibi-lia quæ Irenæus vocat creaturas, vt non appa-reamusin conipeftu Dei aut vacui,autingraci, Hæc quum oblata cédât in alimoniam paupe-rum, amp;nbsp;admoneant populum fui offieij fiuquc mentalis facrificij, pulchrum clTcc,amp; moribus antiquorum conionum, vt ab Euingdicis re-uocarcturin vfum. ld quod fiefvr apparet) qiundo poft aut ante concionem coJIigirur cleemofyna, à lingulis pro fuo arbitratu amp;nbsp;fa-culratibus oblata.
Pag^a T^tf.
Eft quidem panis altaris corpus amp;caro Chrifti virture amp;nbsp;pergratiam , tV proinde in-teJligibilis admirabilifque Chrilb imago. Ar »tu, quifquis es, qui panem digne fumis,fis »âcorpus Chrifti vidbile, fenki amp;ratione præ-»ditum.
Haftenus Harchius.
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;49
EThM i/iüde Harchif/f z^o fw^/us übÃure tjuam perturbât^, 'vt qui ab zgt;ffa ^uaÃioffe ad altera deÃliatytjr phtrimis ambiguis â vecibtif ac firmuUs quot;Vtatnryadeb vtmthi fepiÃtme hoc omata relegeda, toftfiderada, per/crutada faeri/it, prtaÃfuaw quid bomo ÃeÃbi veUetd^^dligere, c^itt Juos lecos di-ÃincieÃfigula rcferrepetuerim. Ita^ »e huius mei f^^tipti leéloribu^ ide eueviat^ diÃit/ild^vt eà a me tfiitio di/lum, quaÃionibui ,primùm om»ium ex-f^»am quid de Ãnguld itt Heluetica co/ifeÃie»is £cc[ââlifs doceatur, cui om»es queque Hbetica, Sa-b^iudica, Ga/lfca., K^f^glicana, Scotica, Belgier-, ^ folonicarum, MorautetiÃum, Behemicarum., Hun-^âiricarum dexiqueplurima EccleÃaÃubfcripferut: ââtdemeeps quid Harchiuf de qfdem rebus fe^fe-â'itofie/idam , vtprotrude t» quibus confe/stiamus quot;^d dijÃntiamus, cuné^fi perfpicue cogno/catît.
Defignisia CÅaa Domini.
Igt;eÃg»isÃuc SymboUsÃue Sacrame»tis(quuw â iÃi vox anguÃiore ziotatione Ãumitur ) bac doce^ *' ^xs- Primum baeÃgtta à rebus communihus qua ^ Pgfiano» Cunt, eo diÃÃrre, quod in bis fubÃantia ipÃad naturalem illarum ntfum adbibeantur ^ illa '^^gt;'0 aliudquippiam quam quod ipfaÃint, animis ^^pt£^»iefjf_^^[pyoif^de adaliumquam naturalem '^Ãmaccommodentur: vt exempli gratia, commu-^itpanis ideirco proÃertur ^ Ãumiturvt corporibus-
De COENA
fjeJiris fiaiurale »utrimetumpr^ebeaf exfai i^Ãus ÃtbÃaeia.-pams aute SacramcfituÃc ad fiati/rakm z-Ãum adhibeturore comcsiits (^ /»^i^^riculo ea^-lt;0c7f/s, vetaf^eff ve^ue in ipÃus fab^a^tia, fK^Ke i» ^aturabi ipjius zgt;Jbfibpjïatuyjèd adÃirdualeffi cam ChriÃa caa/diaffem a/iimusaJfurgat.Docemus pneterea SacramefftaramÃg^/Ãeattof/em diaixi-fas ix/Ãdatam, »e^ue »udam ejÃe, faillis cÃÃlla-ram imagmam (à abtaram hatuÃ^adi vulgariafff Ãg^eram,fid cum /pÃa reramÃgaÃeafarum pra-bdia^e caxiafiTbammeifue iff rebxf bumams ^ cadged, fid i» rebas c^beÃibus dr aterfrisverfiri. Sic exempli caafi,i» carf/ald eexiag^ obligaciû/fe,av-xali tradifia nadam figm/m »o»efi,fedi^uâipfia cff»iag^ abligatiafi»cifar: faxis autem SacraweÃ-ei ixfiirdaali cam Chrida coffiagiafi»cieda adbi-bdas yfiirdaalis ac perpeCa^e cam ida vaSira caa-iuffblioffd, d^ ammam ex ea defiaeadam maes baffaram cerfifiimam eÃpigffas.DeffÃac pre Ãgms gà Sacrameffds ix C(r»a J)emixi primo lace eexÃe-mac ipÃam Domixi ixÃdadoxem, ^aa xobis fatum illadmpÃeriaxfÃgxÃeafar. DeixdeproÃgad »ex faxfà mpaxem dr 'vmam, fid efiarn ÃdÃafiales /lier^ illias aHioxis rifas babemas,de galbasfiorÃm à xobisd/Ãerefar. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/
aVos igifarbacde refie ex Dei z/erbo fax fire dd dicimas,xempefam ex Ãs ^aa de i/eferibas Sacra- mexfis adaer/asplarimos ix reficramefaria erro- res à Propbefis (à ix cpfiola ad kebraos doeexffsr:
turn 1
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p
turn ex ^s ^ux ^ äe Baptifmo A/at.u.j,^ ^cf.n, ^/Sydâ I Pet.J.21, i^ de CÅua Demi/ii, i. Car. lo.^, 0â 10,referuiitur: qu£ »ui/c atti^ijjefath eÃ. ^^id Wem Harchius? dgnofeitpavts (^'vi»tÃgnis co-gitatioȑ »oÃra admoneri camis ChriÃipro nobis (i'uci/x^,dP nunc no in terns fid in calls codocata, tx qua cunila in nos Dei vera dona , ipft^ i» pri^ ^ù vita aterna veluti ex capite in fubieé^ia mebra lt;leriuetur. EthaSlenns quide re^fefientit, realem torpor^ Chri/lt in terrüprafintia,firmifiifnis plu-â'intd argumet/s.nobifiii réfutas. Sednimtumpro-fdlo parce ac ieiune de ifiofignorum genere loqui-^tr, quum ea luvn/ASiruva tatum voeat, quod etiam fi^ù imaginibns conuenit. ^amun enimpofiea fits etiam idis quam nos tribuere videatur,nedum quot;vt ilia extenuetfiquis tarnen rem totam propim in ^Kiat, comperietomnem Ãgnoru rationem ab ipfi obolen : vt qui panem ilium amp;nbsp;vin urn idud, non ^orpord idit/s pro nobis traditi (^ fanguims idit/s fgt;'o nobis effufi figna , fid ipfius efientialis ater-^i Pilq Dei conceptacula efe contendat: vt ficut ^^rificaro propter inhabitantem inealoZ Aoyou hf^fi^fin faifa efre ipfa Diuina,fic propter eiufi ^tm eJjentialem in ido pane ^ ido vino inhabita^ ^ionem atque adeo cum illis vnitionem, panis ille ^vinum illudfnt resdiuinifiima : adeo vt exil~ ^^fis^ententia haclou Aoyou in pane (ir vino inha-^itatio, ab ilia hypofiatic^ no toto genere fidficun-lupins ^ minus difierat.Haifenns videlicet quod
D.q,
ji nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De CoENA
hier cufft ipfa car»e chri/ii Ãf pefiitior ^ arefior, adeovf howo Ule Ãf ipÃewef Detts, jÃa quot;verocum Ulo pitfte à â â'^i»o fiigt;»Ãt vffjue adeo iKfimayVftlle pa/fU(^illt(UTjinüûftpJemet£tei'^i Dei Filw-ijitem teterrimum ^Tplane cum manifeÃa jmpie-tafe conUléfum errorem funcalemitm refutabimf^s, ^uum eUÃUem Ue rebtii ÃgniÃeatU, ^ Ãgnorum cum rebfis ipÃs analogia, (^ 'ufrorumt^ue inter]e copulaUoneUfém^fitepenepiione,Ur effeffUÃenfen-tian/ expoÃuerimus, ne Ãepins idem incalcafe co-ganinr.
De rebus Sacramentahcer in CÅna Domini fignificatis.
Edo ch Eâer bo Domini ,proutfinanf (ÃÃg»iÃ-cant inÃifufionis verba,perpanem id/(m,corpi/i il-Ind chrÃi pro nobis crucifix urn .-pervinum illud, fianguinem idumpro nobis ejÃiÃum:perpams U/ius fralhonem fi idius vini efi^uÃonemÃiros Ulos ine-narrabUes Cbrifiipro nobis Cum in corpore turn in anima tolerafos cruciafus .-perexferioremeorun-defnfimbolorum eraddionem, inferiorem ac Ãiri-fualem ChriÃi prabdionem .⢠per eorundem deni-^ue fi(mpfionem,Ãirdualem eiiÃlemperÃdemre-cepfionem ,/à cramenfalder ex ipfius Cbrishordi-nafioneÃgnÃeari docemus. Harebius verb fripU-cem nobis ChriÃi carnemfiafud,'vnam naiaralem, aderamfitcramenfalemderfiam mpÃieam. Naturalem carnem defind eam,^uà m è Ão^çÃbi bppo-Ãadee i
Domini. yj flitice VfiiuU »u»c iff Cit/is peÃtam ^ ^ caiffs f^vn-KxfMjitÃfitpaffif i//e (fl- VMum iZ/nc/, [ieufpaula ifite dixiȕfis:ita 'videlicet z/ti/iacaro i» hacfiera iHioKe ffon aliter { quamuis i/i dtuerÃum fi»egt;n) ftnÃhui fio^ris exterffdproponatur, quam imaget, '^treiptéla admofieamar- Sacrame/ftalem carffem mtem vecatipfietm illut»paaef» (^ illud 'vi»ton,iff ^KaiHapÃa diuinitar eÃentialtr rë^óycLi,elfiue 'v-gt;iita, faciat'ut panis ille (fl-'vinum illud^»t caro ChriÃt , non fluidem eademn/imero at^ue natu-tills ilia,fed natura, ideÃratione viuiÃeantis Di-'unitatis , ei carni fimilis. Tertiam dengue my~ fliant nosipfis appellat,ciuipane Ulo 'virtute 'viuÃ-^i pradito ritè'vtentes,ipfium ChriÃteorpus euada^ »ins,
Defignorum amp;nbsp;rei fignificatæ analogia.
ReHifiintefierih it (^ugu/Hmsz, nià conuenien' ^ii ^ fimilitudo iiuadam ejfiet interfigna (à res flgnÃcatas,neÃgna fluidem fore. Namvifia equi '^d boats imagine, cui tandem homo 'veniat in t»etem? Quamautem analogiam inter illa fgna à tes illasÃgnificatasÃatuamus, facile 'ud nobis ta-dtibas, ex iis ipua paulb ante diximus intelligipo-^eft./1pparet enim gt;noxfimilitudo aptifiima interpa »e^ 'vinum,ideficorif oralem alimoniam nofira-ijr ^briÃufff, exfiuo aterna vita faceum haurirntts.-itiilém^ue interpanesfiralfione, amp;diros eiusent-
54 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De COENA
ciatt/s imitervi^i m poculum i^fuÃo^em Ã'Ãw^ni~ »is ipÃuf ejÃuÃ0nefn .⢠ac ole^i^ue inter cörpüralent (ÃÃintualcm, tumprieoitionem tum receptiaaem, Harchtui autem^omnibu^ iÃit neglects, dupUcet» analogiam no interÃgna ÃrefÃgnÃcatas,Ãiiimiter rem eÃentialiterin pane (à quot;Vino contentamyà intime ac ineÃabihter illis permixtam, (Ãpanem yium aevinum tÃud comminiÃcitur. l^namvitle-licety^ubalÃcut caro chrÃi natural^perhypoÃa-ticam inbabitationis gratiam euaÃt caroeÃentia-liter Diuina, vtpote FU^ Dei caro: fiepanis iÃe à uinum iÃurl eadem Dirdnitate ipÃs eÃentialiter â¢vnitaÃanfearo ChriÃiverayÃUlicarninaturalh ^uodad viuÃeam illam virtutem attineÃÃnfHis: alteram autem in eo ifubd Ãcutpan is quo vefeeba-tur ChriÃus,Ãvinum quod bibebat,in terris ages, ealore naturali concoffa, Ã, i/t loquuntur medici, (fuit autemprofeÃione medicus Harchius, cuipro-pterea Ãmilitudines iÃa fortafsis in mentem ve-nerunt)carni illipro nobis aÃumpta, à Diuiuitati IcvAÃycu vnit^ aÃimilata euadebant ipÃaChriÃi caro naturalis:ita etiam quiÃquis ilia Sacramenta (quibus eademilla Diuinitas quamuis non hypo-Ãatice,tamen eÃentialiter à abundantiÃime vni-ta eÃacpermixtaÃite,id eÃtum ore turn viuaÃde fumit,Ãat verum chriÃi corpus, à q/todammodo ipfe ChriÃus.
De
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yy
^^eÃgnorum amp;: rerum fignificatarum Sacra-mencah iii cÅna Domini coniun-dionefeu copulatione.
^^Hw Sacrament a fi/if Ãg^orumÃedesÃat^^-^U}» eà /ieeeÃanoÃg/iÃcatiaa relatione res per ea fis^Ãeatas caw ^s (^uo^ammoalo co/siungi. Ojpo-^iiif»autem »on ^uidquid fett 'verbis fsuMs ,fè/f ^â^{»Kiïis praterea Syff/bo/is ac 'viÃbUibusÃgnis ^gt;'0f»ietitur,re ipfa pr^bafur-.idcirco »0» tantumÃ-^»icatione ,fei^ etiam ipÃarum rerum ÃgniÃeata-^um âvera praÃatione Sacramentalem coniun-^ ^ionemÃue copulatienemdeÃnimus. Ethacesb ^^cramentaUs reriim commusiium tranÃmutatio, ^ua^t nimirum, vtex rebus comunibus Ãat'vera 6â »Ãper nosÃeterit, efÃcaciÃima, noÃra cu Chri-fis Ãneienäa coneorporationis Ãiritualis inÃru-â^eta. IÃam aute tranÃmutationem istÃlo 'vÃu,non tafabÃantia ipÃus panis er vint poÃtam-,vni Dei nobÃcumpaeiÃentis voluntatitribuimus : ex ipuo cfÃeitur, ^uum SaeramentaUs hac mutatio inÃoio 'vÃpoÃta Ãt, i//a Sacramentorum rationem extra Ãam, eum^ legitime obÃeruatum, nullam habeas' In bac autem äoefrina t^ui non acquieÃunt, [tfanÃubÃantiatores nimirum (à conÃubÃantiato-tes} hoc praterea retfuirunt, vt res ÃgniÃeata re ifÃnon tantum dari {efuodnos minime negarntts} Ãä etiam in terris vna cum ipÃsÃgnis aäeÃe di-eantur: ^uod^uatenus concedamus, eà quatenus
D.tiÃ
5^
De CoeN A
negemus ,fuo locû äicefur. C^terùm Harchiusno-. Ãer i/f eû/^emprorf^ti atque tUi eryore verfatur, ia eo fameff diuerfum fenfie^f, quod HU i^ui/slem cer-pf^s tpfilt;mi (^faffgtfi^em Christ re tpfi adejfe vff-lufit-, fyanjp/biiafitiatores^uiâemÃ/tepa/ie ^vi-KO, covfuhÃa/ftiatores aufem i»,p(b, vel cumpane cà vi»o : Hanhius autem »an ipfum corpus, fichue ipfum /as^gui/icm, Ãed piainicatem ipfam ejfe/itia-lemlou Ãoyov, ^ carfiemil/am potestpalew eus» passe dr vi»o, atque adeo »obifium coÃubÃa»Haf, ideéque extra vfum quoiquepa»em (à vissum ha-berejacrameatoruf» ratiosses» exiÃi/ssat.
De fignorum amp;nbsp;rcnim fignificatamm in CÅna Domini percepeione.
J^tt Sacra»seta(Hoc vocabulo latiore »/ftatiouc accepto}duab(^s reb.co/beKt,vf3a 'videlicet terrena, altéra caleÃpdocemfis re terrenam,ideÃpanem ^ 'vissum, terre»û issslrumesstd, ma/ju videlicet ^jâ ore percipi, e^Ãmiliter ritets Sacrameutales ,Ãa^ Hiossem videlicet, prabitiossesK (à receptionew, corporels itidem i»/lrus»e»tà peragi .⢠rem autem calefiem,id eÃi^uidijfuid per ida facramesstaliter ÃgKidcatur ,Ãcuti me»ci obÃiu»tur,Ãc Ãla me»te per^dem apprehessdi. Ãurfium verb PrafsÃubÃa»-
\ tiatores (Ã Co/sÃubÃa/stiatores,propterea ^uodrem , eale/iem tampraÃentem eÃe volut iss terris ^nam rem
Domini. jÿ quot;^(fn ipÃtf» ferre »am, ia/ctreo carper^ i»sirume»tis quot;^trafit^ue Ãmul percipi co»tc»du»f:0ec aliferfe»-^i^Harchfi^s, eo ^uoâ mode äiximus excepte.
De CÅnæ Domini efleétis.
Ctp^am Domini non propterpanem (jr âvinrem, .N propter homines in/iit»tam ejfe odcimi/f, c^ ^lüüem ad d/oru fà lutem. Sed puonia a!^ quidem ^ig»e (id ejlcum pænitentia ^ pide) al^ vero in-^i^nè (id eà vel puid hoc reiÃt ignorantes, vel ^»creduliyVel impénitentes) ad earn accedi^nt, id-Ãco contraria duo effeâf a idi tribuimus :vnum idaiÃeum, puodipÃus Cénæpropriu eÃ,alterum 'â^tro j(Ã^ lt;jvfa,^iërK0Q , ad condemnattonem , non dipfa Céna, fed ab indigne ipÃus vfn émanante, f^erurn igitur iditts infihspémtentibns (^feredesî ^ibiis eÃeâfum eÃ,cofirmatie cenÃoeiatiems ipfortim ^fw ChriUeÃirituahs'.i^ua Ãt vtÃiritualiter cum ^pà ChriÃe connexi,drÃc ipÃus meritoru omnium fâitticipes faifi, hoc etiamconÃepuantur, vt,Ãcuf »i corpore naturaU animate membra cum capite lt;^ohierentia finÃum (Ãmetum indepercipiunt : ita Ãiritualder ipà ChriUo copulati, dona omniaÃi-â'itualia regeneratorumpropria , ac tandem etiam Vitam ipfam aternam, à carne Chrisfi, ceu eÃite, ' to coharentia membra emanantem, magis ac ma-^h adipifiantur : cuius etiam propterea Ãgidatim Addern membra, coiunófim verb myÃieum corpus
58
De Coen A
appeffa^tur. Et ^uMiam fiparata a lia ah aüii ntembra gt;îeque v/t/im corpus effcere, ^epue -v^jit/f eiuföéfttque capita corpus 'tmum ejfe pojju»t, ici-circa imiter Cæ/j^ Dof^ifn e^effa i/t primes nitmc-ramus charitatu f»creme»tum, ep/to alp cum aUis fub eodemcapite ar^ius co»iueigatur,Ãcfst eun-dem Chnflum iiÃlem Sacramee/tû omnes parti-cipa»t. J» hocporro myslerio coeicurrevtes causas ficdiflieiguimus-,TJt/ïcutv»i dtumaoralif/atio-/etjacrameeetalem, de pua diximus, trav^matatio-fiemgt;tribuimus, ita v»i Spiritus fà ^ffi iplluifa (^ i»epfabili poteuti^ acceptam ferim/sf iv ÃHdum U-' lam»oÃri, pui iee ternsÃtmus, cum CbriÃo,per dus car»em pua uu^c i» ccelu eÃ, (^ uufpuam a-J{bi, copfociatioe/sm , puam Paubss EpheÃs-S-t. Mpderium mageaum uocat . ^fod autem Ãc faéü Jpiritualiter ipÃus Chrish participes ,Ã-dei incremeettum , aliapue ealeÃia doua;-ac iu frimes rosira regeeteratio»es obÃ^f/atiouem , ac tatedem etiam at era am turn corpores teemaxima 'vitam adipiÃeamur, totum i//ud ab vuo CbriÃo Deo (^ homiese ,per dus car^emproeeobesaÃum-f tam,cruciÃxam,(b' tandemÃepra res omîtes creates eete^iam,iet etas emaaare credimees. IxÃrumeu-tales deeeipuc caufas iee hes myÃeriü agvoÃimus, partim ipÃees Dei rcÃec7u, exteriores Idas, puibus i» extereeos /baÃes iacurreatibess, meates aoÃra ad rerumÃga^catarum coaÃderatioaem commoueu-furtaemfe fa/ilorem if/um, verba iaÃitutioaü,.
Spmbo-
Domini. 59 ^Jimbolaf (^ Sacrameatales ritin': partim »offri â'(Jfiecfti, iateriorem df i^ »obü ex Dei olo»a ha-gt;'i»tem v»icaw, »empe Fidem. Ft rurfum i»ter bÅ iafframe»ta hoc äifcrime»Jlattdmxi, quod fxter»û i/ftsÃc vtatar Dexs, vt tame» ipÃs »uF i^f» vim i»tri»fecam eÃjcie»tem ixÃxuetyfeä lt;^xgt;itaxatcfuiol ipÃe vxix mti/f agat, »obis per ea ^(sü/jcetur : i»teri(fs autem i/iu^ if//o »os ipà vti~ ^ur,»empeFidem-,ag»oÃimiss hac vipradita effe, ^â^âJtte ex Det ordt»atio»â¬, vt Chrifittm vere »obis J^iritualiter appltcet, De» itfae «.civavia^iÃue Co»-fitiatioais voce ex Apoffolo ^ZeÃ/mpta, »ft/Za ipÃta ^origt;oris Cf^riÃt cum »offris mujsuprv, »uffum rea-^ioico»ta fium, »Cifue corporali, »e^ueÃiritua/a ^odoÃatuimus. (^^uorÃum e»im hac moxfirofa, ^ydoffica^cum corporis ChriÃi veritate ^ eiuÃfem ^gt;1 calls co/focatioxe ex diametropugxaxtia, (à ab boccaleÃi myÃerioprorfus aliexa?) Sedita Ã^xÃ-^^ddocemus, lyuemadmoduxs^vt cibo xaturali i» bw vita »utriamur,»o» fitis eà apparatus eÃe ^ ^fpÃtas dapesÃed idas praterea re ipÃa Ãumere,^ ^oncoefuere »os oportet,mixime alioqui Ãuccum ali-^(utarium ixde hauffuros: Ãc, vtmeritis ChriÃi, ^iisqu£ ipà i»ÃuxtÃuamur, ac ix primis vta-^erxavita Ãuecumfeu vimÃiritualem ex eo hau-^Umus, xo» Ãtis eÃe efubd aÃumpta ab ipÃo caro, ^iif» acceptaÃiritui plexitudixe, tum ix ar a crucis Ã^xobis iuÃiÃca»dis,[äxcfiÃcaxdis, (à taxdcmgla dÃcadis,perÃeiiiÃime aptata.Ãdprater ea oporterÃ
^o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De C OE N A
vt i/iÃmet Chriffui verè ac re ifà ^o/ierfat, ^«a coa/ttiove f^^y/tica (^ÃiritKahjipà t/^ /i0bis,(^ »es i/t i//o zâi((a»i/if. Hac auteln arf/^ifima crea/entia/ff fttm ipà Chrifff ca/z^exio, »0» aöf v//um cürtoi'um Cü^taófam,aut a/iimarum realem cohareKtiamfiii ad ifitimam in n^bis ipfui effeacitatem relata, tranfatitéis omnibM il/it vocabalis, Camedendi, £ibendi, Cûncarpûratianisy/nftianiayCbiHgÿ, tni-tianis deniyae, inficris literisf^mfeatar, yaibaa 'videlicet archfima c^nnexiones naturales in communi bominum 'vita dedarantur. Pofremb docemus ne^ue ipf/es Chrifi virtatemÃue èv'ipy{av paffe à nabis participari, t^uin ipÃmet naPler pat dmasidws: ncyue vicifirn ipfum fferi noslrum P^Ã^i^^f'dn ipÃfss ener^iam participemns,yuüd cara cum T/irtute, ac 'virtus cu ipfus carneÃc cabareat, 'vt neutra ab altera diuedi'vntyuampaÃ/t. £xyua canfepuitur turn in 'verba nuda turn inverba cum Sacrametis caniunffa,'vnum (^ eundem CbriÃum taturn curn ipÃus Splritu Ãu 'virtuteÃluiÃca nabis jpiritualiter apprebendendumprapani, yuamuis accedentibus ad 'verbum Sacramentis,fdemvebe-mentius in nabis cammaueri, ac prainde efffcacius agereaparteat. Deinde ^ i/lud e^fcitur cbrislum ipjumÃue in nuda â¢verba,Ãue in Sacramentis,nan naà a credentsbus,acprainde ad â¢vitampereipi.
^^idautem Harcbisesiâ /ta zâarius eff ac multi- nbsp;nbsp;nbsp;Æ
plex,z'tvix,yuidliquidaÃntiat,inte//igerepatue- nbsp;nbsp;nbsp;1
rim. I
Domini. 61
^iffi. Iff Ãumfna vero 'vult 'vlrtute hefieäi^iofiis f^jiïücie/vtle^uiturPagina j^.} id ej},per'verbü ^ii a légitimé ordinate minijlropronunciatu, (vt firibit Pagina j^.} diuinitatd Chri^i Jubslatiam, ^uavbique eÃperprajentiarn generalem {pagina â ^2.} Deurn : (pagina j^.) Ferbum idudaternum., ([»od caro fa ff urn cà : ( pagina j^.} ipfm ChriÃt I^eitatem: {pagina }6.} Perbum'viu/Ãeum, (^Spi-ntum [anffum : (pagina 2f.) ipfam diuinitatem: (lgt;agina ^j.) Perbum atemum, (^ eÃentiam diui-nam;(pagina 4y.) diuinitatem-, qua in chriÃo cor poraliterhabitat : {pagina ó^.)carnem Chri/liin-xiÃbilcm-,id eÃ,aternum P er b um (ÃS^iritumfan-Hum: {pagina y^.^'viuiÃei verbi virtutem:{pagi-^a yp.) verbum de Deo verbe: {pagina Se.'jvirtu-iem^vimqitandamà ChriÃicarne.-{pagina p^.} fubÃantia verbi viuiÃei (ÃSpiritus fanffi:{pagina ^oj.Ãuandam ChriÃi portienem : {pagina lotf. ) ^jft potiÃtmum in hoc Sicramento: {pagina tj.) filam dari in Sacramenio : (eadempagina} In Sa-^â'amentocontineri:(pagina 14.} erefujeipi à Ãde-ious:{pagina js.)alerecarnem C'hrÃiam:{pagina ^(i-idl 2i,c^ aS,^P2,(jr Sl-,dlSIgt;Cl 102.} tnpane atcre:{pagina 2P.} infundere feÃe inpanem,inef-fa ilimodo: {pagina 2S^(^alibi fape.} immutare fanem in corpus verbi:{pagina po.} impertirefeje f^gt;'carnemnonillam,qu^ in ccelis eÃfedeam qua fxpane (^ vino conÃituitur, fdeliumque corpori (oniungitur : (eadem pagina.) facere vtpanù in
De C OE N A
car/i^ Chrilfi virtufem (^ nafuram traxfeat: [pagif/a ^i.^facere pa»em corpi/s ChriÃi alfuale, ^ua/ido mandffcatf/i (ÿ co»cofftts eà ab hemifieÃ-tieli, hominem facie/fs al/a eürp/^ ipÃffiChrfiH: (pagina 40.} Juwi à qutbuÃf/is ,Ãed eua»eÃere Ui ÿs qui carent ealore charitafis : {pagi/ia 4/.} j/hbi t»pa»e?ni»eÃabili müdo.^pag.^s.Ãacere vfpafiis tra/ffiat i» fubÃa»^iam carets ChriÃt in ccelwft eucéfa: (eadempagifia} perfunäerepa»em: (pag. ^tf) mufarepavem i»ÃbÃa^^fiam chriÃi ifffuÃo-»ea(iuiffifa/-isficretif i/ZapÃ/: (pag.4p. ) Vf/iri pa/ii mirabiiifer, cÃper habifafiaxisgratiam: (pag./f, df S^^idf 74f amp;nbsp;So,dr^/.} facerc vt patfis abu»-iZant/Ãime habeati^fe De um: (pag.j^.) mirewe-t/e afe plet/itualiKe Jattä/^ tarais chrtÃi it/ttesdâ i/ïpattem it/fuja faeerepa^et» ChrÃumperpate/t-tiam ^ 'virtutem :Ãi/e/es verb affu ta/etÃequi-bua iUcitur.-Nahte tagere ChriÃas meat.-ÃagÃ^.} quotiahe ex pa»e dt vixo creata, ^ de altari à fi-dehbu^Ãumpta »aturaÃmibe ejÃe i/h eartti, qttam habet CbriÃ.ffi ificæbâ, viuiÃea »imiruw ratiatte viutÃeattfis diuixitatif, qu^f Ãefe i/i paffe ififudit, dreammiÃuit tfteÃäbi/t made: (pag./a.')idapÃaw ä» parfCM etdem vair^vt cera hquefaffa abteri ee-r£ hquefaSiifdpag.^rp,') faeere e/i^'abehrer,patett-/erdtteÃabdfter vtpaxebÃeruatafjrfffa fr Ãbfa/t tia,ix diaiftar» abeat ffaturam: (pag.S^f DÃift-^uexs autetK idem Nareb/us iffter ear, qui adCæ-jaam aeeedu/tt,vtdt,à awmaha Ãuer/fttirratiatta-â
Domine nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6^
^gt;\folo ere pa»em iff um famere ,feff ffuutaxataff ^gt;iefiium pr^fentis vif^e.-ft 'verofaermt rattoua-^^^famere ctiamiffamyfiffu0» pari exifu.uam ^»fideles i^uiffem (^ hareticos fumere etiamil-^»m aff euxffem/»em, feff ^ut à ju i^fiffeUtate f^^ihteriut, cum etiam fumant cum pane Deum f^gt;' generalem prafentjam ffiuin(tatts,acctpere iu-âlicem non Seruatoremfpag.^tf.} (^totum t^uiffem ^(ramenfü manffHcare,acproinde corpus ChriÃif [(änomine c^facramenfo tenus: ipag.^2.) malos '^(ro habentes zaandam fffem comeffere Sacra-^entum ad alilt;^uod bonumvit^ temporalis,fed ^uii non diligunt ea Ãde qua diligity nihil iffisâ flt;'odejfe Sacramenti comesfionem ad vitam ater-^w: {pag.yi.} Tertium genus re^iare eorum, qui 'gt;â'( ^ fide dt Sacramentum ^ rem ^fa ff urn Sa-^i'smentipercipiunt:(pag.42.')(fi tarnen mali {in-^titpag.j2.) multo minus infideles dicuturChri-fii corpus comedere. Idem Harchius interdum ^âiptifmum Ccena Domini exaquat, vtpagina j2. ' ââhijuando mere firitualem vim extra' carnem ^hrisli ei tribuit-, vtpag. 61, non minus ( inquit} 1 (iichriffus in jBaptifmo,quam in Eucharifiia,ve-^umperdiuinitatem-,non humanitatem. Praterea fjusmuis Papislas meritb reprehendat in eo, qubd ^oculi vfum in ifs quos Laicos vocant fuffulcrint-, é illam Deitatem non minus in vinum quam in ^«nem veld infundi:{pag.44.)videtur tarnen vi-»iéquot;/tnguinis illius viuÃci potum magd etiam,
De Coe N A
^uawfa»^ efum ärgere, ^«^^^(fVi^uifJex Orh ge^e, Ifag.H).) ^a^aUxif Demiff/is, Hic ejifaills 110ni Tefiameiili:Ãeuf c/ixif. Hic e/7 cahx usai Tei/amemfi : aeieo z/cà z^uà Ãada temfaris frcina-f»r, ii7 cH, fvr/a^iiictir fa^^.ïiif.) lefare exclura-far^ma/if fralerirtfan^ Z'ûifxj//ica/icii-ff(fââ enim (i/^^mc) mani/ticafio /angiiia ex^niraftein-â^ fusj^/iairifalaCiaÃin anima Mi^ntnm mcuier^) â^ nenne in ex fecnei inÃies z/.innnt, ^nam carnes, â^ ^neniam i/Zia/ cifius refenfe Maf/à s insiauraiâ^ Zaires ? FraSerea ma/e s/efenafens fanem (Ãvi-num Coma Hemini halbere SacrarnenSeram raiio-nem edam exfra zifnm ,_ ie/ tarnen nen vn/t in £aftiÃne zia/cre. Ãag.^p.) Casnamantem ^nate- I nils ziecetÃaerifeium , (jr/j/c mrÃimiauet a/Zega- nbsp;nbsp;Æ riisÃacra mjÃeria centaminetHarchiis, Ãna Zace, j tsZ esZ,in reÃiitatiene iZicemiis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/
De CÅnæ Domini adminiZtnmdæ modo zc radonc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Crz?rf Dâmiai ai/^^^/i/f^rafiif^e/ii^y/îcufffar ej7f a/7 z^j^/fUi'/if^Af af/uz/^a z^ar/^aw (^ a^fuji//^ (x/~ ^/m^. /fa^ae a Dûmf/^/ ^^f/t^caf/a/^e exfif^i, 7gt;a-égt;//-a ea/^eia^/e c^ refew/i' freciigt;U:f^ if/à »^ Zfÿfxi/u i^f^iruriiv^e^ ma^/^a cv^x arrexw^^^e rec/rafa^i f^Ofi/a/è/e/iifarr^u/a exfüra^/xf,acafe7m-ef/, eafz-/a /y« cAr//?ia/fi£ f^/ZV/rx fer ^fa/?a/M ^^-^a/z ree/iar/a^eii/f fra/^/a^e, ^ua^ ù/yf^rfaerre j
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;d'y
^ottii^ttiÃicifnas. Pane enimfra^um, (j^ viffu/ff foculo infufum tra^ufjt ^uhJem miwÃri, acet-fiu»fvero, comedu^t, (^ hibuiietûgt(lt : tjuibuf, t'O'aél^, ry rurjum gratis Deüaéfu, populó^ue âifhge.'erde cofere^^la eleefK0^»a, c^tenj^uecha-â^Katis prieÃaȊlt;e üÃ^c^s cümf^o/^efa^fü, ( t^uibus quot;^»is radonibus, quateaM videlicet Deo ^ratia^ ^Ãmusy/olevfii noÃritu corjporis, turn a»imi ,cü»-beratiof/z^ Chrifiia»lt;e ebaritatif o^dtjquz^ te-fiificatif, hafte aedüKcm âoeemat fù^a.eaçiXâOv Ja-lt;^gt;^(Ãciuf» vocari ) miftiÃer populum earn Ãle/nni ^enediliione difftittit. Et guottiam fiera eU in ftiwis hae alfio, ^uaà itj ealtspotius ijttar» in ter-â'is eelebra»da ; ettramM ,vthaeo/»»ia nof/ tatt-*^^»^ ho»eÃe amp;nbsp;deeenter, ( [teut reloua onj/tia igt;ido»to eiomiftiÃeri ^eet}fiei edam reuerenter (^ quot;^efterabiU euffi^rauitate admif/iÃre/ttur. 0m»ia Wem ilia quorum ^uada ad imfietatem.,quadam â^âlfiperfiitio»emeoftuerfi fiftt, quadam dc»ique âquot;idicula fiftti^ér hiÃrio/iiea faltatio»i quam vf^ *^etfieris myÃerfi eoftueme/ttioraje domo Domi-dta»qua firdes,eieeimui :reima i/tfi^qua adia-fborafififfiftguhs EeeleÃis libertate.Harehiuf au-^W, quattu^ pattern ^ vittum dtuitta ipfius efi Iâ»iialislou AÃyov.'virtutedjtfis abu»dafttifiimè,'vt âfiloquitur, â^ttita repleuerit : ttihdomi/tuf tame» ^doratioftem i»teriorem ad illa dire^farn toUif, vt Weriorem , quamz/etteratiottem appellat-tpfbÃi-^w.âoblatiofte dr â^^i^iv ft oÃmplieiter damnat;
Ãâ , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D E C OE N A
li^iea desi/jue ficer^iofä v eÃe ff o ifff^robal: impia tafffCff ^fupei^ifiefi ^u^da ffferifo reprehedeffs.
£t hacieffffs^mdefff Harch^ /efftefftiam de fffg(dis hidus cofffreuerju ^f/ÃHoffibfi^ cuffgt; ffe-/ha cofftparauifffffs. Jtaejue fipereÃe hoe vide-far , vt ffejf-res ceff^rmafù , degwafa idif/i ex Dei verba refuterffus , aedeff/i/m d^, ^Uie pre fe profertjrefpaffdearfffif. Eritaufcfffhec ffobdeefa-eihffs, quod kcfp ede fff quidefff vblaf» vUiffi arga-fffeffd Harchif^s ex Deiverboprofert, pratervffi-ciifff prorffis el» fff be, ijuod fua loco explicabiff/»s. PrifffMfffjtiubdpaffefff c^vifffifff ddafff»sÃgffaeà fecufffijfÃi reru fff ÃgffiÃcataruffj prÃlatioffe eau-iufféfa yprebadeffe ffOff eget, ff ià apud T raf/Ãt/b-Ãaffdaieres, ^ui pre fffutadoffe rerufffcefffffff/^ix^ iff SacrafffefftaÃaruut-earufff affffihiladffffefff. Sed eufff Hareh ia ÃefftireffOff paû fffus ifff ra ipÃiÃgffa re ipja cofffifferi resÃgffÃeafas, efuaeufffffae taff-defff ida: fifft. Hec effifff ff eg ne ipÃt reriitu i id eÃ, S.ïcrafffefff0rufffaatrerufff ÃgffiÃeatarufff ff af»ra pafifur: ffeque iff Ãerd liferâ âvda vincula iffue-ffiefur,epua coffÃifui fale ^uietjuaf» peÃd-vfplane videafur hac^uide iffparfe fffiffus abÃurda eorufff Ãfftefffia, (fui ChriÃieorpua realifer adefÃe voUfff, If u à fff eoru fui iff ,ûb, vel eu pane reipÃa illud ad-eÃe cafeffdufff.SedHarehius fffagu efia inepfaÃuâ fefffiaff/fuefur,fui,vf cerpord ffafurald localcfU prafin fia fff excludaf, deifafefff ipÃuf verbi,ex carne aÃufffpfa iff pane illapfifff,velif infra ijfÃ/fnpa-nefff
Domini.
^7
panew habifare, disleó^/te ipÃre ipfa v^iri (^per-f^ifieri. De qifedogf»aie mex/^icemf/s.
lam vero quodad res Ãgfiificatas attiKet-, ve-fum iZ/udip/um cerput naturale, (à Tâeri/m dlum «aiuralem (aMgui»em Sacramextis idix^ pa»d (^ i/Zius vifiiÃgntÃcari, dicimu^ conZZare ex addit/s Docibitf.OJfO D TR^ DIT rRgt;amp; ^f^I RR-P^NDlT^R : item ex difertis Pauli zgt;erbd, i, Cor. lo.iâ, vbipaxem ejuidem corpora C/jr/Ãi,po-^ulum autem,( id eÃw/itimpoculo cofiteKt»m}Jà »-^liina ChriÃi commumof/em eÃe teÃatur. T^jc e~ âtim dubium eÃepoteÃ,quifi idipÃum ijuodcör//u»i-taturÃt tdud ipfum, quod i» Cce»a Domini Ãg/ti~ ficatur (^ praÃatur. Itaqae z^ihU abfurdiwûgi ^otuitiÃo Harchq commefito , qui momifie corpora lt;juodtraditumfuitpro »oba-, ^[anguina quifutt ÃuÃa,Deitatem ipfam chriÃiÃue 'verbumipfum lt;(ternum Patrâ,dP Spirfa»bfum mtedigit. Diuer-à efi autem quaÃio. jQtÃd i» Cæna Domi/iiÃgxi-^etur^b'praÃetur , ab caquaquaritur, quo Ãe/Ãu ^otpM idud ftaturale depa/ie d/o,(ÃJaKguä iZ/e
gt;^ituralü de vi»o iZZo dicatur. ddZ)a»c eaim re-^»»defidum eÃ, Sacramentale hoc eÃe dteendi ge-â^âi, quo, 'vtipfe Harchius agnofcere cogitur, rei ÃguÃeata nomen ipÃÃgno trtbuitur. de proinde a~ ^»ofcimus Corpora nome interdum non ipfum naturale corpus f ed dus Sicramentu Ãgnifcare: quod t!o»nuZZi ex 'veteribus patrib ta corpra Sacramenta-^ vocarutfid eÃ,Sacramentalitcr i»teZZeffu, velu-
Rf
lt;^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D E C OE N A
ft (fitum (éieuf. Corpus Dommi vtalert, fattgi, df^' tes it/idud tnÃgijt» terram cadere, creari,fert, cÃ-Ãtmi.-fed»udampropterea Diurntfat/s chriÃiÃxf lou Xerpov in ipjis Sacrament^ realem inhabifuti^^' xemponimifs. Pr^terea (à hoc agnefdmuSyEede' Ãam ijHo^ue corpus chrisli vocartjedmyÃieu!»Ãquot; ue Ãitritualiter,mpÃerio magno,zât lotfuifurt^p^â Ãolus Ephef.^.j2.iffterfeÃuhv»o amp;nbsp;codemcapite, ChriÃo connexum ,(^ eit/Jdem ^trifu viuiÃeatum, £ph. 4.0}. neque id^uo/jue mâ}Ã^erium inÃeiamuf Ãg»d pant's amp;nbsp;quot;vmi , amp;nbsp;eo ifuod omnes ex eo-dem Ulo pane (urnimus, Qr exeodem illo poculo ilium Spiritum b-ibimus,i.Cor.jo. jtf.adumhrariat-^ue etiamJanciri : fed hoenuntfuamprobaat H^tr-chius, necfue alites ^uiÃpuam hts verbes inÃftutio-nes eten,« Domini: COPP ES Pst E EM fSÃ'^ ^ PRO EO RIS TR^DITER,EccleÃaÃuetpà £cclefiamebra,id eÃcorpt^ ChriÃi miÃdH hRflH-gi. Pari.n. rationeper HOC EST SANGPIS ^'I EEFENDITER idem corpus myÃieuf» rurfum intelligeretur,efuod adhucneminivenit iit mentem,vt dtceret.Etcerteà corpus illud eÃet my-Jlicum corpus ,Ãngult fideles EccleÃam comedere vider en für. Apage igiturplufiyuam aniles iÃius-modi nugas, (fi vertigmofisfiles iÃa deliria relin-^eeantur.
Tertio, analogia intercaducam hanc alimoniarn (fi vitam, dt ccdellem i/lam naturales ChrÃi carnes virtutem, aternäm^tee inde in nos, non in pa
nent
Domine nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;à ÿ
mm auf vi»u emaKatem vifam, tjuuff/ i/ifiefis li-teris miZ/ies t»culcetur ^ ipà co^fuhÃatiatores idi-tfumt» fexfs I0.tfî»û caÃte agf/oÃea/ff, probaftOKe »o» egef. Tof um unfern i/iutsl HarchpeommcKfum de pa/ze cammu/fhefUâ ChriÃus 'vefiebaf(/r,ijut ax-teu ^itjust/iei eure Chr/Ãi, ab ea^empaÃea camefus équot; ealore xatui'ali co^cecius euaferif ivipytia, caro Cb/'iÃi,(^ gutalem diui^^ia, propterwto^emlcv Ao-yoy hypaÃaHcam â , tjua[ï propterea pa/iis cce»lt;£ Do-»imi corpus tpÃus dicafur ,^uiol aliud eà guim tbà deliraafis fom^ium ? Nam efiamà iÃud i^m abp/rdum commesstum illi co/fcederem, opor-fuiffifjame ChriÃuprins huxe ipfiempassem-, cfuem corpusfuum appedafcomediÃe, coeexiÃe df [Ãf borne aunbus] reiedfi, ac pc tandefn fadium corpus Ãum difeipuUsprabuÃe. Ef xuuequoyue vbicu^-i/ue (à quofies Domini Ciefsa admmiÃrafur,Cbri-dum oporfuerif corporalifer praÃe»fern bac eadern â^gere, auf ixuiÃbilifer i» eÃlumÃubducere,»e »u-dampaKemPumeremus. Eerum»eÃc tjuidempa-^is Ule fuerit Dommi caro, quum cibi excreme»fa âlonpauf ipÃusPume»fis caro, Ãedis demumcibi fuccus,tjui car»iÃmefis aÃtmUafur. Sed bis om»i-^Kipufatfipulcbre occurriÃöyguum CbriÃum dà Ãeamem illamÃtamÃc expa»e creafa i» ealo ba-, Ãed ex ida car»eÃuam Deifafe i»pu»dere i» fanem (pag.^d.} yui promde diuiaas effeeJus, pf â}'âOâjue,»oÃri reÃpediu, caro CbriÃi Ãwaud, ,y désuni efiam crede»fes, ore (ÃÃde comeÃus, pltciafi-
E.iÃ
70 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De C oE N A
ttdewi^iui/fos ^ ivipytix ipÃuf ChriÃi carxem, i/Zî i/î c/elis w^t/^efnH »aturaU /ratura (^ specie, vt lo-guitur, [iwilis, at/^ue a^/eo , âvflotjr/ifur jp^ng- 77, caro Chri^i caro i^uÃhihs, £ter/i»m verbum, à â Spirifi/s fane fus : quieao/) tantum ÃultaÃeal etiam impia portenta ^u/dattinetpluribus repftare,e/uit nuffa ne rationù quidemfpecie nitantur ? jhÃf emm vt Patnbus, quorum teÃimoniis Harchium nuüo earn puafore abuti eÃendem/^, h sic montra vn^uam in mentem veniÃe cxÃimemuf.
JÃÃei au tem aef SacramentafernÃimboforum c^ returnÃgniÃeatarum, lef eÃ^eorporis if/ius naturals pro nob es trasliti, ^ ÃnguinS pro nobS (Ãà praÃationem cum ÃgniÃcatione coniunffam attS net, ^uoel baeele re c/ocemus,c»rtb ^ expreÃoDei verbo nititur. J^um enim conÃet Sacramenta tie guibets agimus,eÃepromiÃionibus EuangelecS aal-iunffa,vttantomagStle illarum praÃatione cer-tionesÃamus, eÃe^uitur ne/pue ipÃspromiÃiomtm quot;verbs, nepue SacramentS aliam coneunflionem tribuipoÃe,puam efÃcaces ÃgniÃcationis puaapro-mittentes Ãla vi (ÃÃslelSate emanet. EtenimÃÃ-ritualia funt pua tumverbo, tum SacramentS (à ÃgmÃcantur Ã'Ãeb Euangelica, laleÃ, Ãdei conali-tioneprabentur.-mere verb Ãiritualiaac eliuiuina caiuÃnoe/eÃunt incorporate in Cbrislu, Ãin eo^e coUatum iuÃ/ÃcationSÃinHiÃcationS, Sr tandem gloriÃcatioms Ãu vit^ aternn donum, peralium vt vdo modo eÃfcientemcauÃimà puis nobS tribui exiÃimet,
Domini.
7^
fxiÃimetyauf rer»m diuiaarum prüxÃis eÃimperi-,i idiyaufplaKe tmpi/is,vf (ffii,/ju!^tslzgt;ffif^Dei e/l if^-(omm/zf^icabUiier tam proprium lt;juam ip/a eJlDei-taf,aiipa»em (^ âvifium,res if^ar^îmataSytra^sfe-fat^autcerte cum iZ/is commu»ice»t. 7vcgo igitur, 0âperuego Dcitatem aut vim vZ/am aZiui^^am i» i-^â^figtia i»fu,^ali,amp;impiü eÃe hoc oZogma rurp/m dicoyCo ^uieZem fenp/quo Zo^uitur(^ fertbitHar-(bu/fjuo» epuo locutifu^t Patres, i^uorum Pe/stc»tia peuitus cZeprauat,vtptoloco olicemus.Aio(iK^uam) ifupiii eÃe dogma, exiÃimare t^uod res cpmmie»es, ex Dei ordmatione Sacramenta pant,aliter issteZZi-gercyi^uà mijubdadaliumzÃum'idep, adres di-«mas ÃgKiÃcaf2d.fs,trafisferafftur,(juarum prapa-tio uuZZo modo fteque a mmiPro ne^^ à verbis ipÃs i»fiitutioffis,Ke(^ue à [ymboliSyfcd ifsfilidum ab v-ttites Dei vitKulU proiÃus rei create vtsquamcom-ffiuuicata.,efpcitur FalÃÃimu eÃigitur hoc dcliriu tb Harchio tot modis i»culcaeü,i»eifabili modo ver bum ipfum in panem ^ vinu reippt illabi, vt Do-romicaro pantJbvdfxn. Nee enim SacramentaUs 'mutatio eÃmagis mtraculofum aut ineÃabile guip-piujt^uam tjuum ex comuni cera pt autenticumpu-bliciinÃrumenti (IgiZZum. ^anitis cnimiZZac/ui-j demfitdiuina (p diuinarum reru caufa, hac ver o humana (p (anciendis rebus humanis inÃituta or-dinatio: tarnen rcs ipfa in genere eade ep, tantdfn ifi eodifferes,cfubdin iZZis Deus devita .etcrna,hïc verg homines de negoïiis humanis pacipuntur.
E.iiÃ
7^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De Coe N A
^^i!i (^ TrafijfubÃatiatoresÃg^oru, (à CofubÃa-fiatores reragt;nÃ^//^cafarum,(à ^/di^effttK ffrimif f/archiumy/jui ipÃm ^teraum DeiÃlium maximit cum impietafefgt;a»i realiter âvvirielöcet, filtern ex; toties à ^üÃris citato AuguÃi^i laco lib.ale Trinitj. cap.io.üliÃereepertuit.-vbi Sacraweata äicitvtre-ltgiefi hö/forem baberepeÃe, »o» autem /Ir/perem z^t aämira/fi^a.Seilbfie iÃes nm^etfefe/lit, ^uhälea ^u^ Düfniv/^ 'veret^ejfibiliteragitÃurjf^ua corporaliter per fimbola ^gÃÃeatj^ creeletttiuf^cor-ehbus Ãpiritualiter fua vz/if/s virt/tte exeijaiti/r, cam Sacrametttali mutatio»e eo^fujioiat : ^uum il-luol Dei opM,id eÃ,EccleÃ^ (^ ChrtÃiÃiritualis ilia connexi^ 'yere magnum fit mjÃerium,z't lo^ai'-tur lt;^poilolM:hoc verofid eÃ, return alfiuarum à commani v/u ad aliu extra ordtnariuÃgniÃean-dum tranÃatio à pacifientiu voluntat^endeatjclr inter bominet etiaÃt ^uotidianum. Sed^t'iÃ'^dco-mentum,^uo aterna id a aterni FU^ Dei Deltasfe-cundumfubÃantiampani vnitur, tpuomodo impiu ^^ ^Ãâ,^^^ ^ttimPIarcbius bppoÃatica bacTmione Deitatis (Ãpaais non eÃe cotend/t,manife7l'e,vt in Sebold lo^uuntur,contradi^ioneimplicat.^(id e-nim aliud eÃ,bypoflatice verbum idud aternu Dei ^ carniaÃumpta; vnitumeÃe,^uam ^3-' 'cenQçztmv ideÃÃua quot;^jsmçôini, non autemfila hfp^ia aut im. psvoTiz idi carni vnitum eÃe? Sed audio ^uid Har-ebius refiondeat,verbum videlicetillud aternum fic idi carni vnitum eÃe,vtcum ida vnicum vtpiçi-
Do MINI. 75 ^i^or cof/fHtv.if, cam pane 'ueroÃc vniri, vf eum xan ai/ofj/ed Jbvct/^lt;l thum ef/^ciaf corpus,»^ talem iZ/udipfum ^uamp;d eà in cieläÃei/ aiiaai namere,natura famen amp;ÃeciC', tal eÃ, etiamper mhabitan-tem re ipÃtinpane Deitatefndiuinurnypysiijfiam i/iuä Potentiale corpits ore (^Ãde fnmptHm ,come-fuxe,^ concoilnrn fuerit.Enimnero tjuid hoc ahad efi, i^uà m totidem incarnatesÃlios Dei Ãatuere, lt;juotadCernant Domini rite, dtâÃeutipar eÃ, ac tedunt? Et ineÃabdem tdamgratiam vni i/li car-xi ex ^/arla Ãir^ine aÃiemptapropriam, ^uanud impari , ejuod ad energiam attinet, efÃeacitate, turn credentibics omnibw commune?» Ãatuere? Et nutem apertius etid intelligatur, ^u im (à rtdicit-lum (à impiumÃtidud commentum, ej-uo ipfemet Dei Filius cum fpmbolù re ipÃa vniri dtetfur, fin-gamees Harchium non ipfium Deum, non Eerbeem ipfum aternurn,fidquandam duntaxat ipÃ/et vir-tutem, guam carnem verbi, (à verbum de Deo verbo Pati^u teÃimonia non intelliges, velperuer-tensfapiees appellat,intedexiÃe: (à e/eeanam bacfit quot;virtus, à eu tees eÃficacta diÃieiamees. Deum cert e lehique ovenaJ^ç ejui efie »egat,Dei in finita eÃen-tiam negat. EbÃue autem tllum eÃe, vtrerum ereatarum partent ,Ãefuafi cum illls compofitam, leetus Manichaorum delirium eil. Et tarnen cù?», 'ftdicit JpoÃolus, in ipfio,ideÃipfius vniees vi vi-»amus,moueamurÃfirniss:Ã,vt ipfi prophani fttiptorescognouerunt, qua vicreata fient omnia,
74 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De CoENA
eaale/n etiam ii/a(^na»dit/ Ã(»t fate/tät^m Ãtcoa-firvart.-ex que efÃeUurDeum w^ fa/uw ièiftalt;f£ç JciJetiafn ivtpy^ntaç rebw 0mfiibu4, ^//4Ki(is »ofi eaaiefn ziec pari eÃieaetfafe aalejÃe. Seal eadezzti/fa er vzzica vis äiztizza zzozz paz'i^er fefe tzz reram creataz-z/zn caziÃz-uaftizzie exerif,vfizz pzâizzzaearm» crea/iazze Ãe/e dezzzoxs^ira/eit. Sicezzizzz ipfi res ex zzihil(zc(gt;zzisl,:alit,vf zzozz tazztuzzz prizzzaÃfe^lehaz» fobaÃf rerazzz ozzzzziuzzz exisiezzti^ cauÃa ,Ãeu zzzaie-riazzzfeuÃorrzzazzzÃze^fes. fzz rerztzzz autezzz,^aas ex praiacezzs^e zzzateria eozzahe/it, cazzÃeruaZiozze-, Ãue Jpec/erizm propagafi/zzzezzz , Ãzze izzaliifidaoruzzz perfiuerazzf/az'zzJpeffezzzus, cazzÃas ÃcKzzdafx oreii-zzau!t,per zjfza/,^z/azzuzs ies zzzizzizzze e/euizz^zts, re-rz/zzz ozzzzziuzzz acÃzzgubarzzzzz zzatura/ cozzfir/zaf. Sic à cæ/o èr ^b agriculzura Ãoli 'zzbertar : à fikjuxa, fie/Zes, Tzezzf/s, aerzs cozzf/ifutio : à cibzs Ãzx zzaZzzra accozzzzzzoo/afzi azzizzzazztizzzzz zizfa z/epezzÃ'C-Sei^ Zozz-geabiu J eà rezzz a/iifzzazzz vi Ãbi e/zuixitfi^ i^Ã^^ fouere,/fuarzz res zpÃas ex zzzbzbo cozzsiia/zÃe. ka^ue iffuffÃzzzzzza zjuaffa bezzigzzifaZe rebzzs creafzs Dezzs eerizs graffzbzzs cozzeeÃzf-, res zzaturabes xaturaiibzzs cauÃs, proutfazzzezz ipà libuit,coxÃrztazzs. fff iffazzz creazzffz,iff eÃ,ex zeibffoalizpuiff efÃciezzffi,vizzz Ãbi 'izzzzpropriazzz eÃe aeperzzzaz^ere Tzobzif, vf^ÃipÃus zzafurx orffi^b izzzzzzufafiozzezzz. Efezzizzz lebouaÃf oporfet, zpzd /puiffpiazzz à Nozz eÃe aff EÃ^ fraffucaf: vzzffe efiazzz Ãr Ei/.à (à Spirifz/s Ãzz^i Deifafezzz ex eoprübazzzzzs^^/zoff Ãs rer/zzzz ozzzzzb/zzz exiffezzfiazzz
creadOf
Domine.
75
^i'eati0,'vt-d^ Patri,if^picrü literfs/ribuatur.^.oal ^â ti^et autemaiiorali^iû Katur^e mutatiârâem, gua f^iraculi voce propriè accepta /igxi^catur : va/fie baZ/uciKa/itur ejui ('UKO excepto Chr/Ão hoKu-^t) vim eiufmodi miracula ede^dt cuiquain v.k-^!lt;am itaÃtam a Deo fidÃe exis/ima^t. Itaque nd-^aculaproprie appedata, tputbett Kirmrum ordo ipje fintura fmmutatur vel etiam abo/etur, »ui/i »ec â Angelo »ec homi»t accepta fere da sut, quaf cauÃs quot;^//o »lodo eÃfeientibus ,Ãed vt vieres ac »udd i»-fli'umet/s.Nam »ec ûge/i quidem bo»i,»ecfa»c/i bÃmi»es guiclt;juam v»/^uam -ts^^ t^vatv egeru»t: fd d/i ^uidem Dei »ia»dataJudi^ executi, rerum âAutura »o» ipÃs vdo »2odo ,Ãed Dei v»iits co»dito-^Krfja»datd obÃeque»te. Sa»c/i autem /}omi»es, didef» Dei ma»dato , Ãue expreffa , fue tacito à ifitri»Ãco aff atuÃf^ggtÃa, fue precibtts i»ipetra ^a miraculaÃc edideru»t, vt »u/la ipÃs i»fta vls fgt;Ãc eficerit,fidv»icum eorum exter»um r»i»isie-gt;'ium i»terue»erit. Multo magd ergo qua ab im-furdÃueÃirittbus fue ho»ji»ipus édita legu»tur, quot;oelmera fueru»t pras/tgia : vel caufarum »atu-gt;quot;dium »obd quidem occultaru,damo»ihi/s autem, ^uos »uda res ifiuf»odi latet, cog»darui» rÃecla, lt;]iia tarne» homi»ibus miracula vide»tur .â z/el ab ipfo Deo per malos etiam d»gelos ius/a fua indicia txeqtie»te,édita. Itaque »o» magis Mofis, quam ipfittsvirga,tot miracula i» ^Egqpto,(à i» deferto {didit:vtmeritb Marcus lä.^o, DeumipÃum dicat
I 7lt;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D E C OE N A
I ^^i/'aculis ^pof/j/icam doefri/tam câ^fr/^aj^^, â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4.70. Petrus fa77afi c/audz miracu-
â ^u.n Ãc ad ehrtet ï77uocatum »o/ae» referat, vt â Ã^i amp;nbsp;/ua»77i whd prater extersss missi/^er^par-r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â^â f^'^^f^ilujt.t^d ChrisZ-um autem tp/ur» z^uedat-
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tt77!et.Ã77ae/idu eÃ, eus» c^ verum Deum aatura
Ãue ej'Jefstia, c^r /pui etiam puatestus homo eÃdz^pe-fsum iff res osffffesiffferioresaceepertt.-Ãedtameff ^pera p77aprater ffaturam edidtt: rJ7(gufiâiffus vm ihitati ah hismaffitate ffOff puidem fèparata, fid di^7ffé/a, attrihsdt hts verbis '/raÃ. iff loaff. jf. ^^Ãa fiffpuitj Atari a 77 o ff erat mater diuiffitatis, â CZpord/77'77itatet^futurum erat miracu/um p/zodââ petebat, reppoffdit ei, puid mibi (^ tibi m7//ieri â^ /dem eodem boco .⢠iÃisriebat Cbrid77s, puia homo ^â orae.-pauit pttsupuepaffibsts totmi/Zia, auia Deus â orat.-dormiebappuia homo erat,vefftis ^ÃssZ/sbus '^ ift7pera7sit,puia De/ss erat. DtCprid/u fff /od./ib.a. ^â oap.rjp. Propriu iÃ/iff puit)Ã^premafubÃafftia, vtâ mortuospofsit viuÃeare, puodiepua/iter P.itriat^ â I /â ï/70/ffÃ,propriu(i^pud)ciX7y7igt;i/ti7ae.JVä a/iop77iff â 1 ffOffprocederet Cpridi ar^umetus», Deitateru /dp 1 ex mortuos viuifeaffds virtuteco7Zi^efftü.£tide»t 1 C/r77/777//b. de Tri ff it. Æ /a pua diuiffO modo fà c7a â nbsp;I
fufft a Câhri^o,ffoff fùfft h umaffd eoffditioffibus at- ââ nbsp;nbsp;1
trebueffdaÃduatura iffeÃabs/i Ãr ornffem mefftem â 1 traffffeeffdeffti. 7dem eodem b/bro .⢠PoÃe impbere â â ornffia, à traffÃre per ornffia, drÃput ix omusbus â â rofftedes ettamabtert statuta à dtuiffa, puam diui- â
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;77
â'âæ' No» CijHidem. Dew^ue ChriÃas ip/e feÃatur I^ in Spirita Dei eticere d^rno^ia , idesi, vf idem ^Jfidu^ recie i»terigt;retittur,t» Spirifu fi»c?o, ejilt;i à amp;nbsp;Patris (^ fU^ quot;jirtiif coej/entiald. Jdcm Cy-^dit/s libro i» loa». primo, cap.yi. expiiez»/ id a ^âtptiPbx verba, No» e»im admenjnram ei dat Spi~ ^dum, amp;nbsp;Spintum ipfum eÃe»tia/em à doȈ ab modern per participattonem comm»»icatis dtPii»-^'iens,No» ig»oramies (i»qurt) dpo/iolorum ^uo~ lt;]ue ma»ibiu datum Spiritiim,fid orabant idi Spi-gt;'ifum,(jui quum veniret, mambus eorum praberi dicfus eÃ. No» c»im ipà beatles Mofos de Spirita ^ui erat i» eo accipere videbatur, (à aliisprabere, ^âfedfolt diui»a hoc fer u atu eÃpoteÃati. Soins e»im ^^Ãeus hac fùblimia Deó^ue digna effcere poteJf. ^orfum autem hac omma? »empe vtfc aduerfds Harehium codigamns. Si per ha»c virtutem,c»itis iSapfu reali per be»ediÃio»emmyÃicam, vetpa-xem hu»c Ãeri po te »Ha corpus Chrim, i^tedigis iffam aterni Hl^ Dei eÃeutiam, plus certè haic fanirei i»a»imata ,ijuamipfs etia ^posfol/scoa-cefum fuerit, vtijui Spiritus fatumparticipafioxe, id eÃ, doua ab ipfi in ipÃs ere at a, amp;nbsp;sfu/dem ad KeuÃram habucriut. de eiuibus late ^poUolus i.Cor.12: Deitati etiam,vt osieudimusferuata ilia iacomuuieabili mtraculorum, i^utbus ordo »attira imiKufatur,effcie»dorumpoteÃate. lmb etia i» eo ijtiodvim »osdiuinitus rege»eradi diets ejfeutia-hter illi pa»i i»fu»di, plus huie pa»i, quamipf ebridi car»i »attirait, per Ã. fitte i» feie coufide-
O
78 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De CoENA
raf-æ tribuis: 'vtpote ijfuie,Ãcut ex Ãuguftino (^ Cy-ri//o firobauimus,i//a verèjubhmia (^sHuina epen ediülerit,(lretia»)nu eeiat,aeff gratia v/Za habitua-/i,vt iii fihölts/ocfuu»tur,Jei^pla âviiien^ gratia-, ie^eÃ, »OK tjitate»iis homo fuit ^ eà om» ib us do-»n'i^uorurKcapax eÃ'epoteÃhuma»a »atura ,per-feefib^tmè or»atiis,Jè(/fobiusÃohus {i»yuam}i»ÃÃe co»Ãolerat£ Deitat^ reÃel/u,huma»itate,taifuam i»Ãrume»to,aei ea yua mere huma»aÃt»t praÃa» äia,vte»tis:yuauis operum ChriUi '^Ti^iir/t^ceio!., totiperfo»s:asiue:Ãis Nesfonu [hattribues/a.^od Ãperiffamvim »o» ipfummet Fibium Ãei eÃeutia-/iter,»ec Spiritum ipÃimÃȊfumÃeül e»ergfam i» ipÃacar»e ChriÃi »aturaliab i//is creatam i»te//i-gis,primum meraspraUigiasprefers. Nu/Za e»tm tails ^gt;iuÃca vis ipà ChriÃi car»i i»Ãripotuit i» Ãfe co»Ãe/erata,vt ex ÿs teflimo»iis, yuaprotuh-r»ifs,apparet. ^uode»ir» hac caro viiiiÃeat, ideo ft, ^uia hic homo ef eÃ7^»ti aliter Deus, »o» ijuod hsiccaroÃtvita i»fefe ; efuodÃvita i» ffe »o» eÃ, »e viuiÃca ijuidem eÃi» ff. ^omodo igitur ex illum car»e viu/fca vis creataÃue exparticipatio-»e t» pa»em reipf Ãf i»Ã»uarit, yua »eyue creata v»ifuam eÃ, »eyue crearipotuit, ciuo»iam ^uicyuid i»/cmetipà viiiifcum eÃ, Deus vtÃt»e-eeÃe eÃ, Deus autem eÃe »ihil tjuod ftcreatumpo-tesl? Et tarne» ta»tum abeÃ, vtyuo»iam, »epro-prietates cum Eutychete co»fu»damus, »egamus chriÃi car»em i» feà viuiÃca»d} vim habercy, propterea
e
D o M i N t. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;79
pfopterea »aturof cum NeF/âorio Jeparemifs. 'vel f^omifti ebri^o jfiae car/tj ChriÃt z-im viuÃeaf/fy montra tpÃtts verba maatfeÃa adimamtis, vt centra 0quot;'^'ngt;^ilt;r/brÃ^ tonpeÃr/.s^Ãdih o^i^um eÃ^tri-Iâuamiü,c0»tra Nesi-agt;'ium-,ià ^uumear^em chri-Ãi dtcimtüpropterperfixaliter {»habitas verbum i/bid£ter»um Dei,»osproi»de eÃe»tiaU vi Deita-^nvif{Ãcare,mftlt'oplus ei tribuamus^quam Ãqui pi'oprietatib/zs »aturarumcur» Eutpebete coxfuÃs, quot;Virtute ijuadamereata cÃp^gt;'ticipata.,car»e»i idam '^luÃcar» faclam eÃe co»te»dit»t. ppp^t ejuum ita ft habea»t,iteriim dico HarchiumÃof»»iapÃe,quam p^»em Cce»a'^omi»i ea vi, ptta »»Ã^uamfuit.,»e-^»e eÃtue^ue erit,e carue cbriÃidelapÃa.uo» modo diuiuu faclum, Ãed etiamviuiÃca»divim,ad »OS videlicet re ipà (Ã^ affu ChriÃi corpus e^-j tie»dos,adeptumdiceret : quodà verü eÃet^^aa»-nis alÃuideÃe al'fu pbnÃt, quim eÃe tautiim db-vafanytame» cum ruaius puiddamÃtpcpradla»-^iusyvim habere alios viuiÃca»di,(juam ab aho vi-»ificari, amp;nbsp;hoevtrump^ tribuat ilhpa^i flarchbis, (»ec e»im viuiÃcare nos ChriÃi corpus poÃet biepauis, »iÃprias ipÃmet eÃet talis eÃeffus) er fÃerius iÃud tautum »ohis reliupuat Harebins^ tniiiorer» certe gratiam Deus in huepanem, paam i»vllos ebriÃianos contalerit. H/mcaatem erro-i â'em alp multi conÃepuanEar y diJlinEle puopite re-futandi. p^oniam enim exislimat HarchiUâS banc vim h nie paai reipÃa inÃeri (Ãvniriy binc triaefÃ-
So nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D E C OE N A
ateafur /^eceffano. r»um,t]fuafKis/iu /nanexfpafiii amp;nbsp;âvi^um, fgt;ercepfa femel be^eaii^io/ie myffica, Jiue Juma/it/fr , Jiue »à » Ãtmafitur, tel efl extra vfum quo^ue ratioeiem SacrameKfurum habere, /llterumy^fct/^que are Sacramema fbmaf, vtru-^uefumere, etempe dr tlla ^mhala dr re il/is reffa if/Ãfam ^ v»itam.Tertium elem^»e,St fiHus ffi Ãel dr Spir/fus faxl^lus reffa amp;nbsp;fab/latlaliter iÃls ÃmhüUs laharet^Fi/ium Dei,à SpirifumÃaxffum ia iHis aaforari elehere.-^uos dr ahÃurelfÃimas amp;nbsp;fe-ferrimas er rares, Harchia cum Traa/t/h/aaffata-hh/^ dr CaaÃuhÃaatiatar/hus eammnaes ,ÃearÃm refsttahtmus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
(.^af primum^/eaaf afti^ef ,^u£riia l/a ea rata 'vertitur, N/tm heaealie^iaae Sacrameata/i fiefeÃ, ea reatatiaae er explicafiaxe iaÃttutfaa/.f Ceet/a Damiai, ^»a Ãf ia légitima {pÃus aeimiaÃratia-aef fgt;aais dr -zaaum certa effealitate ^aaÃam aÃÃ-eiaatar,^aa t/Ãs re i/gt;à iahareat,vt etiamà ea ifÃi tembare,^ua haeÃaat, aaaÃumaatur,tÃa ^uaHtM' i/^Ãs 'vtÃuhietHHs imfreÃa permaaeat.-acpraiaale, Ãue aal ahÃates ea Ãfa tembare ^ua mg/leria ia eirt» geragaatur, aleferaatur, fiuefiarÃm re/gt;aÃ- nbsp;nbsp;nbsp;1 ta,graut ta/erit agratarum aeeeÃitas, ÃÃsgraheaa tur, »aua caaÃeratiaae, iaf eÃ, iaÃitut/aais récita- tiaae c^ exgl/catiaae^ aleauaÃ^a aaa Ãt ag»s. /lias ^uaauis 'iret/Ãam eÃ'e Ã/amus rei/^uiarum ' Fucharisiia ia has dr ^^tas z'Ãus reÃruatiaaew, / tamea, g/taaiam aefue fuat/ameat/tm ha heat if/a
iaDei Æ
' Domini. 81
in Dei verbe, »eque alitenäe ^aam à Ã/per^itiene »afafunt, c^., vtferfa/^/s aU^fnande eelerabiUs iÃe mosfueri^^jitodeb v[Ãte nennu/ü pnfarinftÃud «liquerum infirmitatt concedena'nm ) nunc ta-men,propter mox fequutarn ifJolornantam,morem isiumprorfus abolenc/um cenfimus, ^Ãmbola do-cemut extra vfurn ,Ãae extra i/Zorumfumptioncj nui/am habere Sacramentorum rationem. ConÃat enim hac mysieria religioà meras eÃe acftones continuait ^ ad t^uas ideireb non adhtbeantur Ãm-bola corpore a vtinps ÃÃatÃfe cogitatio,fed centra vt eos gtiibus prabentur ad aliud cogitan-dum (^ agenda comtnoueant.Itayue ficutpanis amp;nbsp;vinum ex rebus cornmunibtfs funt relatiue adre~ Hum illorum vfum Sacramenta, citra vil am realem in ipÃfinet mutationem ; ita mutationem illam Sacramentalem illo fne ef vfu meritb circunfinbi-mus. Jfertmus e^r alias rationes ab exemple turn veterum Sacramentorum,turn etiam Baptifmifum-ptas. J^um entm ejutÃiam tinelus Ãue pefuÃ/s aijua f»erit,inuecato Patris,Filf (^ SpiritusÃnHi nomine, ce fat Sacramentu,^^ued idem in circunci-Ãonefuit: amp;nbsp;ide nosiri aduerfarp de fuis illis fHi-tfSîcrametis Cofirmationis ,'Ãxtrema vnHionis, PÅnitentiacbfteri coguntur.j^bdaute excipiunt alitldÃatuendum effe in EuchariÃia, e^uoniam in ailione fia non confifat,nihil cf. Nam delio genus eà , ad quam omnia myHeria referenda funt, extra quam perabfurdum eÃet feciem aliquam
81
De CÃe N A
imagi/^ari ; (^ i» Bap^fino zjuoque a/jnaf^^ a Po^f-ti/ïc^s qiiOifue oleum i» Co^fmatioxe (^ p/iclione plunbiu (^ operoÃorib»! ritibtts pr^parata adbi-bentur, i^uam paȟ (à vinum i» Cceffa Dom^t-fjuæ tarne» »e ipà ^ultiem Saçrame»ta 'voca»t,Ãlt;^ ad Sacramentorum admi»iÃratto»em, veluti m^t-tenam adhiberi co»ced/i»t. Siue ergo fat/s fitjewd redtatam dt explicatamffdÃe i»publico Åtufactte CÅ»a i»Ãitutio»em, ad hoc vt jÿmbola ex rebut commu»ibui Sacramexta euada»t,du vtmprabe» d:s ear urn reliques adhibeaxtur, ^uaà iamprapa-rata, flue repetita be»edi^lio»e i»digea»t: »0» ha-bc»t tame» Sacrame»torum ratio»em extra acho-»em hd 'verbis prafiriptam .⢠{_^ CCIPl T£ CO MEDI TE: dCCIPlTE, BIBITE. Nam »e i» »aturaU ç^uidem alimo»iapa»^ habet cibi ratio»em, »ià i» eo efuipa»e vefiatur. Sedi» eopa»is hicc(eleÃd,tdeÃ,addiui»um'vÃfmÃgni-Ãca»dum (^pr^Pl.a»du extra ordi»em deÃmatut, (ideoijue Sacrame»tum faTlus) a »aturali divert, ^â ibd »aturahs vim alime»tarem Ãbi habet à »a-turaÃc i»Ãta,vt qua»diu pa»is eÃ,illa »0»careat, Ãue/^uiÃiam eo vtatur,Ãae r»i»us : pand autem tÃe cieleÃd, Ã('»iÃcatio»e_^ tantum Sacramentum, id eÃ,Ãirituald cibus eÃ, t'd^^ aÃ^ ipÃuj reÃe^u, »empe eÃiss amp;nbsp;potus .⢠Ãeut a^ua, ^ua i» BaptiÃmo adhibeturno» eÃhaptÃmi a^ua,»iÃ^udeaÃeuti par e.d, fingatur. Et hoc ^uidem mirum »0» eà 7'ra»jÃublla»tiatürcs (à Harchium agnoÃere^
»oluiÃe,
Do MINI.
85
^olKi^ei/junf/i lût quialem pa/^em i» vefumcorpi/s ChriJh reipfa traj/ubÃafiari dicaf-Harchùts autefn â^ ipfummet ^eternuf» Dei'verbff/n, pu virtutem exâ ear^e ChriÃi reipfa efKa»a»fem impaffari, tal ejp â ip/i i^ani t^fèri (^ v»iri r/tysltca bettediclioftisâ virtute 'n ebt. Seal Coftp/bilat/tiifteres ipfu^n-ftter carptts Chrijft »0» mt/tus realiter i», pib, 'Velcumpa»e caftulafttes mirumvialeri pa^it ill aal âjuoijue Philippi veriÃtmuM axioma, quadÃmbo-b extra'nÃum /ton habea/tt Sacra^^iitaritm ratio-item,»ott 'utlt;juaalam alia.,faljitat^alamf/aÃe-â rbà t'esipfa fatù juperque alemo/tsiraret »oxalum blos ^omi/teSjtpuiel abea/tt autpribaitt fat/s togitaÃ^, Profertautem hoe loco Harchius aoftnuUa , g ui- â fgt;tu rejpo»ale»dum âvieletur.Nam (i»tpuitpag.Sp.) â Hifi viuiÃca gratiaperpetuo ma/iet etiarn i» reli- â ^»iis commumouis, ifui^ elcprebaiti Diaco»i aalâ tihpntes, teÃe IuÃi»oigt;i Apologet? PeÃo/ideo,xott otiual abcere PuÃbsufff, tjuà m /juo tempore Caena l^omini in publico cÅtu celebrabatur,habita etiarn fuÃt ratioitem eorum, qui propter morbu abeÃent a C(etu,(à adtllos fitiÃe miÃa per Diacottos Eucha-biba. Pita igitur (^ eade erat hac aclio,acproinde ttihilpertinet aal aÃeruatas epttli facri reliquias.â 1 Pcofert HarchiuspoÃea Serapiouts cubifdam exemâ plitm ex Eufebiodib.tl.cap.^^. Cuianimama^eittiâ-oocle mÃum fuerit paululum EucharHHie. Item, â e]uoel dicic Hiero/tymus ale Exuperio EpiÃopo To-â^ Ãuno , qui corpus Domitti portarit in caniPlro, â
F.ü.
84 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dt CoENA
â¢âfi^gtfif^^^i afffef» i» wti'a. Item i//ud eie Ter-» tit/Ziaffi vxore fêruatite t/ttmi fà æ Encharilüam. » ItemiZ/ffdde Satyro^atre JmbroÃj, EttchariJliam }gt; efuaà fiaticitm i» cû/Zo p0rta»tc_j. Et de Heretm-31 td-,à aheratÃcerdos, a fe ÃÃs Ettcharidiam acci-31 pie»tib!£i : cufiÃmodi aba Ãlura repeti ex a^tÃuit htfloriapäÃ^uht. ^^Ãrp/m a/ttem hM ? xempe^ vt cffüigatur fi0 temer'e aÃen/atof olim fuÃe fas rebqutasjd^ »ut/c et tarn /to» male t» templis Chri-Itianorum feraarij maiieute iii Sacramevtis et-iam aferuatü benediElioais virtute , vt difer-te ad CaläÃ/rium firibit CpridM. Nesveraxo» ^^ â^PÃrtiata,Ãd an meritb aÃeruata fuerint ida fagmenta tjuarimtis. Conllat enim ex Del verba dijerte inhibitum à Damtna fuÃe, ne ipitid ex agno PaÃha^expreÃb EucharifUx nestra type, in poslerum diem firuaretur: (^ in aliisfacriÃciis Eeuit. 7. idem nan temere practpitur , nempe, vt ümnis aditus fuperltitiani pracluderetur. Et certè tjfuum Paulus idelethpta in macedo vanalia expeÃta , nen Tiult inter res prepbanas een-feri , extra vptm prefanarum faerifcierum, Ãtis etiam eHendit , quanam vieiÃim tumfue-rit in £cclepa de^ Euchariltici epuli rclipuid fententia. Turn autem puit valde diffcile lt;à pene aJbva.'Sv, ^uum Cbristiani cibum Ãmul ca-perent m fuis ^gapù, (^uad ad multa fecula, praprtim in cencurpi ad martprum /uv^i/^a vi-guit} ita dtmetiri panem di wnum ^ua peeu-liariter
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;85
J liantes Sacraffie»tali efui iiefti/iaba^iur , ^»i^i aliijitidplerufitjue fuperejjef, ae quib/a ^jaria,imo ettam repug^anUa Ãafida fui/fc ex vetuïH-orum firipfis appa^ef : ac proinde optniaaem islam tsle_^ Si»lfi^catiofiis a het/kis in ipjis Jymbohs inh^ren-ha non /batim irrepji/fi^. Jubentt/r enim ex de-Kenfe Romans Pontz/ce , ebe Cenfècr. DiÃinib.2. cap. Tribut ^rad/bui, deriet reh/puias fragmen-Corum eoiperis Domini Jepfrib/s in ficrarit/m eo ipfo die con/i^mere.'c^ HeÃchius Nazianzeni difei-palus in Leud.^^Jùi frecuUmoremfui/fr docef yZ/t quod Ãperfr/ifret, cremaretuf .⢠quod e hamnum bodie tn mulhs ,vtloquunfttr ,cafrbus apud itfros Ponfifreios obfreruatur. Jpud Nicephorum autem lib.i;^. cap.2s. dr i^ Confilio Matifronenfr ficundo, a/bbibebanfur eham Scf^olasbici i/hs edendis reh-qwis., Ojnd amphus ? Fafetur ipfe Harebitss aU-quando fuifre zgt;etitum, [Tjeluti Coneiho Tobefano primo cap.j^. £c Cafraraugufrano cap.^^. addda ^^ ehamperpetui anathemahs pæna) nequis domum ^^ EuchariPbiam deportaret : contra quamfreit Cor-gonia Nanzi^nzeniforor, dtCg^frente paulahm faperslihone, qua tandem in islam horrendam cir-cangeslationem ^ idolomaniam deuenit] alq pro-culdubib nonpauci. ^^id igiturhic profertHar-chias , quo iPlud frum dogma.confirmaripojht? ^am, vtcatera omittam, ji qua ratio efr feruandt Eucharisbiapanis, eadem etiarn in alterofrmbolo, »empevinovabeat neceffr efr,nifr difierpendam HiÃ
8^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D E C OE N A
ejfc putetj/jUit De»fiff»^ ci^/7i»»xit. Cede quot;jefü c/if paffem potigs iÃt t^uà ^t ziitium aÃertta»f? nempcy (i/tffi/nt/it ommaftiijjo pudore Trat^/tbfiaiiiti.'tfff-res} tjuÃd âvixttm Ãtetütts acefiaf, ^a/tm tat/ieft ernttemz/tm JftbÃaatiameuafiiHiÃeveltKt. Efhtic fürfa^its fuif pr^cipua rafifi azjwi zâp/rpa^di päd nis, df orbicuiares t//,ir tenues â^uias pr^bendi. Den^it^uc ^tttsptnæ mentis nen videt,£gr0tis{nam alitefuperd-ttwnes dami referuandiftteri panis iam pridem apud ipps abplertcn/nt) etiamd tda vs-leret Jententia, lange melius ea/tfuli , p deinte-gro fata Sacramentalis acha apud ipÃs renauetur, g (tamp rancida pane , preterita verba, i^uade/1 fymbalaru vel ut anima ^utsdam,pafiantur ? Et de hac ifaddem haffenus.
Cy^ltererrarexiHa re^ifipite carparts ippuspue DeitatisChriÃi in pane ^vina inexijletia bic eÃ, tpuad^uif^uisare fttmie PymbaladpÃtfn et/a Cbri-Ãum are fumât, ^uad (à verba Dei expreÃa ff Sacramentarum nafura ex diametra répugnât. Ac de carpare t^uidem ipÃa ebriÃipbgÃca nunc nan diÃu-ta ,pd aduerÃt/s Harebium dica vix v/lurn paà ma-gisinÃnire,cfuam ^uiapineeurDeitatem ipfim Fi-^d amp;nbsp;Sp.Ãanil/i paÃe carpard fenpbuspercipi. Ad bacautedeliriu acceditetia duplexifnpietas:vna, â^ i^uad carpus CbrtÃi,^uad vacat,putatab inpdelibus â et/a ^ barctic/sp/mi, ^uaà camunia vda ÃtpaÃit â lucicu tenebr/s .-altera, ^ubd ab ippt percepta Dei-^tate virtutem eins in nannudd Ãeparet .⢠^uadeà ipp/n
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;87
^^Ãtm Deifafern diuii^ere. ^^ lt;s/e re ?^ox a'i-(t^fUi.
Terthv errer eà i/t a^ioratiefie Ãimbolerftm, ^uam moiJo te//ie,m0dè i» ve/ierittio/femfraKfmft-^iif^me^/üÃatuit Harchi/fs.-öquot; ccrte,à veru eà duf â^ogmaÃe reaii (^e/Ãeȟali atemi verbi (^S^riit/i Ãfi0}ic/(mj)mboltsv/iido/ie, aderal-iefam i^^er-^ittum exterfia exclu^^i »ecPeteÃKee Met. j^ta^n diÃufatiü^em i» tra^ationem t^t(^Ãiü»if e^e Ca»^ ^c»ii»i adr»i»iÃra»ci£ rafiene placet reÃere.
Nii»c igitur agat^tx de Cce»lt;e Domi»i effèl?is, ã dupUciaÃatuit Harchiix: v»a videlicet, qu^e ^tJ^ C)âf»bela refpici»»t,vtpote z^uæ Deitatd idapÃf â ^eali fiant ipfum ChriÃi corpus Jbvd/à ; altera qu^e ââ âid ziospertineant, qui viitificerumfpnbolerum orcâ\ 0 viua fide perceptorum virtute fiamus ipfin» 'â CbriÃi cerptts ac7u, »ea tarnen idudipfum ide^n *^ »uwere^efttodfiuntpÃt ex rirgine.ià ifuodnunc esl â tnccelif,fed eiÃecie dr natura Ãmile. nbsp;Erde i/hs â
^uidemprieribixpauro antecepiose dixinws^ijiiüd proprte pertineantad quxÃiünem de fijmbelerum (firerufnÃgnÃcatarumcüpulatione. Je i^roind^ fitpereÃ, vt de peslertoribu^s agamis, id eÃ, de t/s-, quorum in nebis efficiendorum.velpetius fiancien-derutneattfia Dominés h^emysperia inftitait: 7«^ traeJatio in tribui efuaÃienibut poÃta videtur. Ena videlicet, quid ex Cana Demini ennfiqua-^nr : altera, per qaid, ceu efificientem caufiam, id cenÃequamur:tertia,queperceptionis mede id cen-
88 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D E C OE N A
fc/jnamur. Nam i» his tribus ^ah^e ab Harchilt;gt; ^lifje/itimus. ruit e»im ipje i»Jumma,i^ui}sladptt^ â mum quaÃtà attmet, ff os ff ou ipfum illuol natural^ fro »obis traolitum corpus, amp;nbsp;naturalem iliumIgt;tlt;^ uobis effufumÃtugui/fem,fiel potentiale corpus p^f' ticipare,ex Deitate Chrifii (^ Spiritusfinltiin p^' nem (fi vin urn illuelJubs/anttaliter illapfi,(^ ipÃt panis (fivini fimbolis creatum.-cuius manducatio-ne,potu, ^concoHione tranfiamus in corpus Chri-fii, id ell,Ãamus homines ChriÃo,etÃnon eezjuales, tarnenÃmiles. Deinde DeiÃeationem illa noÃram vult ex ipÃÃnetfymbolu,e^uibus vnita (Ãpermixta Ãtilla transfufia Deltas, in nos emanate : vt,Ãcut naturaUter (à corporali huiusÃeculi allmonia,corpus hocnoflrum aliturÃubÃantia ipÃtpanis dt ttitii propter vimnutriendis nofird corporibusa Deoil-hs infitam : ita etiam Ãpiritualem illam vim, ^fta regeneramur in aternam vitam, exillo ipÃopane propter Deitatem in ipfio ex chriÃl carne ÃubÃa-tialiterpermixtam,^ ejuaà cumilhsÃymbolis tem~ peratam, ^ ore (ÃÃde Ãumamus. PoÃremb firi-tualem ^uidem eÃe vult iÃius in ChriÃi corpus trÃitionis modu, fid cü corporali, e^uod adpanis ^ vint ÃubÃantias oreperceptas attinet, coniunllum. 7^0s autem de primoprimum agamus.
Primum igitur ^uaro expuo tandem Scripture loco didlcerit ,plura ipà chriÃo corpora tribuere: vnum videlicet naturale, alter um potentiale ex
⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Deitate
Domini.
89
^dtate (^pa^e cû/jJh^um .⢠ac fermium i/e»itjue_^ ^cfuale ex Detfate verhi (^ Sp.fanófi ej/e^tiali 1^ gt;^^iijgt;a»ii acTJiftiJjmbolü crea^u.Scia rejpü»furufn ^jf^jvd ipÃusfautores, à ^»os habet ( tjuaxdoqui-â^e huachffmt^e^fDetf^ ex hocmunislo temp eÃtue Ãfiultt] à »0» htte ^/uo p/Ãertü^a corpora, ^uapo-Ã^a in vnum conÃmtur ipà chriÃo attrib uere, f^dpotentiale tpuidem in ipÃsÃmbolis co^ituere: ^Hualeverb inÃngulis ChriJlimembrtf, £tfor-^Ãu tarn erunt etiam nonnul/t impuelentes, vt ad fium iÃuddeliriu probandu verbi Bei teÃimontd ^butatur.-quonia nimiru dtpand iUe corpMehriÃt dicitur, (^ vinum idud ChrtÃiÃangud: (à EccleÃa ^uo^ corpu^ Chridi vocatur. Sedfi talem corporis ^briÃi propagationeÃatuamiiSy^uidÃpereÃni-Ã^t f alentini etiam o^dfizç ab inferis reuocemus? ^es autemitafi habet.^^um de Filp Deiincarna-^ione loquimur, corpus intedigimus vere ht{ma'gt; ^nm, (^ ante amp;nbsp;poÃdepoÃta i^rmitatem circun-Ãi'iptum,viÃbile locale, vtpote cui gloria nantie ÃibÃantiam ipfam humana natura,neipue eÃentia-^^sproprietates ademit:/pua in re Harchius quoique ^tefe nobis aÃentitur. ^uum autem fymbola au-dtmus corpus (à fanguinem a ChriÃo vocari, nos didem, ^uod adipfas in Ãefe voces attinet, nul-b«m ö^wvu^iAv Ãatuimus, tjuum non altud corpus ^à verum idudÃt pro nobu traditum, nee ahus Ãfgt;tgutsnià ide verus amp;nbsp;naturahspronobiseÃu-Ã^ â¢amp; expreÃü verbispanis idedicatur eÃe idud
pa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D E c OE N z
ipÃfm corpazpro »obä iraofifufKtC^ v/auw i//e ipfe Ja^uis pro xob/s ejfuÃaa,fiJ Sacra/»e»fah /u^lcwth Z^ict ii/cimu^ fjfmbo/^' affr/bui reram Ã^/it/icafa-ramaorni^ay vf Sicramea/a/Ãf Ã^^iÃcafiows vit perÃiciafur. ^um au.^em £cc/eÃa CbriÃi corp;0 'vocafurytufn corporis »ome^ pro compara cre^ie^-riu muic/tuais/se ô^ayil/zaç accipimus, 'vei/fd ^i(S corpsss a/icuius ciuisafis,afff re^,^i,auf co//eg^ xo-wi^amsis .⢠»ec famea aii^feyyiur Eccie/iam «o» Ãfr/piicifer corpus,Ãcsi cum aoHeéHoue ebriÃi corpus oi/ci: uimirum r^uouiS bui/ss omuiu mebrorum couiu»^/io^ü C^' afeui/s^Ão/iis vincuium d^ ^aiuf amma ^u^^am eÃipÃe ebrÃus, vtcopioïèaieciaraf muitis Zoets ^po/oZtss, aeprÃertim EpbeÃ. j.^j,d' 4.!if. Sed boe corpus mp^icum y ^uo^xos Ãmus,a corpore pro uobis trat^à o dr Ãdvguiuepro uobisef-Ãufi,oZe tj/uibess s/emum iu z/erbis iuÃifuftouts Ctruæ Domiui agicuryv/pue aoZeb uou eZtÃ!vg/tere,vt boe et ta SU atZ iZ/ut^ tutrosZuceaZurn exfruoZatur,/tou tau-furn iuÃtuieutisÃetZ efiam impp bomiuis eÃe vitZe-fur, Pr^tereapartis i/Ze iam turn puum iu marrus, fraeZitur, imo ^uum verba irtZZitufiorris Cterta ri- , fè recitarrfur (^ expZicartturyCert'eÃtSacramerrta- nbsp;nbsp;nbsp;Æ Zifer ebriÃicorpus, auf irtartis esZmÃZica beuetZi- nbsp;nbsp;nbsp;1 ZZio t auf rtou corpus ebr/Ãt, paZ partem accipiurtf Æ creeZefes. ClEerum igifuroZeZirium eÃopirtari furrt eZemumÃeri Cbr/Ãi corpus ^uumper cortcaZZiortem irt corpore cretZertf/umfaZZarn ipà frart/eufirt Cbri- nbsp;nbsp;nbsp;. Ãt corpus, ^cproirteZe rtort fuerat tZicerreZuru ZZ0C nbsp;nbsp;/
£sry /
Domini. i if/ ES^r,fe^/ HOC ERIT CORPrS METM. Et rurfum ,Ã,vtâVftlt Harchiut, tUu^^ ale corpfire â nysPcfi t»te//tge/fde/»i ePf, aut ipÃ, aut Chrisius â {lt;jued ab fit)me»filax efimperietur. Ethicoperapre-, dum eÃtffte//rgere, quomo^o Harchius, ijuumfe fremi zgt;erbfiESEprafe/itiste^Kpfiris viüleret,huic obieeJioffi occurrerit. ( pagi/j. jp. } Primus re-J]gt;o»det ex '-^^aguÃinfiyfape iff Scripturis diacffe'^ ^tocifififj eÃÃedqufialT^eimox erity^jelejjepfiteih â* Ex^ufi ( iff â '/»it ) iffteZ/igere pates naff eÃe abfur-ââ^ äuffft/ufitlalicifnus, neinpepanefn Eutbar/Ãia ffon â' ! Ãecarffefn aHu, ctà ficappe/Zetur .⢠Ãeal^juia fnan- â tZucatus ab ZaaniiffeÃäleli, (fui eà corpus ChriÃi, â fraÃt iZenfUfff in carnem aHu i/cnt, Zicet antea 'v;fn'â 6' energiain carnis ChriÃi habuerit.Si hanephra-'â ÃfiScriptura Harchius iddreo protuliÃet, 'ut hac 'â''^â'ba, J^O D TR d DITTR, er ^'J E F~ ETHD i TTR, t/uamuis praÃend tempore enun-(ief2tur,dere tafnen moxfutura inteZligäturfappo^ fite loz/uutus eÃet. ( Hoc enim hiÃarica ipfia narra-fiodemoÃrat'jled e/uod interdu in Scripturis occur-rit, hZe locu habere, fbi manifeile no quid fut u rus fit hic paft is, poÃpua comeÃ^ (Ãcoeoefu s fuerit,fed if aidfit oÃenditur, id efi, 'vt à communi vft ad Sa -damentaZem trdsferatur, extrem.f profeHo eÃiw-fadentia. Ttdemus enim pro EST friptum eÃe ERIT, an de corpore r/tysZico tlZud, D To D 'ER ÃDITTRamp;^TI EF FTNDITTR,iâ. ^âZZigi,poterit? isZa igitur ne refutatione quid ein-
/â2'
D E C OE N A
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^/ige»f.(^/fef'a a»fern rejpo/ffit^f^aam ajirf Har-
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â chiui,»0fi mi^aa emmpat^e»/. Hec e^im{ix^ui()
I â Dawi/ius afix/f, H^c eHcorfas fneuw,acc/^ife cfw-f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â meaif/ejè^ j^ccifife, camei/ifeyHiec efi corpus »tcUt
I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â ^»ax/ami (/»/^uà fa^. ^a.) efiamÃpa/aH £uehari-
^^ j?{£^f virfufecara Chr^tti^rea/ifercerpffsverhi â afffe mafft^ucariaxem.-iaMe^ vtfiafaHu 'vera caro â* ^/eèefpriùs maxt^ucari, ^ xufritioxis /ege i» car-x/sfarxaa eaxuerfi. ^^aà z/ero res ipfi xa 0^e^/a^ max/fe^è^z/ü/xi/^ ChrsH^x af/Jci^u/fisprius ixfe/Zi-gere, ^ua/e e^èf ^uü^f i^H pra^ebat, ^xam u/acei-lererer caxteafcref./^aaSe z/a/eref Hare^i^^gme -tux/,p/â{us aecejgt;Sum ^ maxafucafax/ fuijfepa-xem ^z^arSereS, ^uaxa ex C^r/s/a, ^xa/zs /fic ej/ef ri^xSy/xSeZ/igerex/.-^uüt^Ãz^erum ejèf, ^uexîâi^a ex^^ejgt;axerx zZ/xm xsax^xcaÃexrt!///c/gu/i,^//uxf z/erèà s xaxaZ«xa ex cZfrijzig auaf/sH er ediere xax^gt;0-fxerZxS? Pr^serea /^xax^0aZt^ÃaZ^Zr///«nZHarc^à nbsp;nbsp;nbsp;â
^axexj eSsax^ axfè x/axaZaeaSZaxeeergusverii ge-
fexfiaZiserÃeri, ÃmaxiZueaS/axem xex/gt;rd;cesZ/fxr
ZexeiZ/ZZZaxss verâa Z /fa^xe xs/ssZ iZZcsjxgt;Sxif Ãis
ixeÃ/xs.
SraZ à ZZZ«aZexZxÃxxaZZ SaxaZext eZZ,/^uÃÃxgx-
ZasÃaZeZes z^^Zs C^rZ/ZZ xnjsZZexxf ct^r^f/jÃers, Zgt;ee
(Zx^ssamÃZgt;Ãcr0 i^xax/rZ^ZeaZxxii ÃZ ZVecexZxf 1 ÃxguZZÃZHes aZsexxSxr cZfrZ^Zcarff/s ÃH C/znà xsexiZgt;rx,^xxÃxstsZÃfZgt;CZfrsÃ^gt;ca/gt;Zre c^gt;xZZZcZa £câ eZeÃaxi caxÃZexZZf. £Zee exZxs HZcZr FaxZxs'ey s-M//jlt; nbsp;nbsp;â¢
'Zf^ç étr^ÃHh a-â^ H xvZ^o) Zs-ÃÃ- ^ samex nbsp;Æ
/ZâreZsZxf /
9
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pj
Hdrchtuf(pa^-if ä.^aefiio ^uo inepfiÃjmo dialogi- ^^ fmo vult i»f 'a//tâ¬m baptizafuf» ejfe corp/if ChriÃt, into etiaw ChriÃam i/tre adopfioms: ^ /juodam e- ^ tiam alio loco, »os neotericos E/ta^geUcos Zui»- ^ ^lianos ^ Calui»ia»os ij/ftos vocaf, cofnmi»ifiitur jic lo^/te»fes probare. Proculdubio ver o »obd imprimis bic obiecerdHarchiffs ex pafribus,fpirit/fale t/iam car»em,ifuaf» à cruci^xa di/li»gtiu»f.^^j^afi verodupltd refpeófu,(cürporali videlicet (^Jpiri-taali modo,Ãue corporisfènfu dr i»tedeó}f( ^carfsem ChrtÃico»Ãderare dr percipcre, efficiatd/tas carnés exv»a;vt ex idd duabr/s v»a demumÃt »a-turald dr tpnald eÃvere humava , altera verbÃt ipfamet Deltas,idcirco carovocata, e[uo»iam à corne CbriÃi »atifrali i» ponem ineÃabiliter idaba-tur eiquepermiÃeatur, vtpoÃea expotentiali corpore pdtnaturald caro.
J^id ampltasPHarchittsfu/im iÃud idoluÃupra ipÃm ^no^ CbriÃt(,iji{atemismediator eÃ, euehes {pag.libri ipÃicsÃcudo editi.}^j.}inûita {impuit} â^ nia beats: Trinitatis eÃentia cum omnibus natura- *â hbiis dr eÃentiahbusproprietatibus ChriÃi dr cor- â pord eiuÃlem, eÃin hoc pane in terra, nun^uamâf^ \ ah fens à ChriÃoincalo. lt;^t^ui ego adhuc credi- â di,puamuis vnicaÃteÃentia diulna dr tresperfi-n£Ãnttwnbi^üi,»ihilominus tamenfolam rsAÃ-Z^vt^ro^aenveÃe Inçamatam. Ita^ue, fi verum eà ^archfi dogma, aut tota trinitas {idem enimeà ^finitatd eÃentia atpue ipÃatrinit.ts, fiue eÃentio
^4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D E C OE N A '
abfil/ite^/fün autef» relate (MÃ/^erata} earttemn^' Jlra aÃumpfertt.-autparus tÃe plus iufeÃe iHapfiif^ ÃbiÃ^ vniturn (à permixtum habebit,{ vtpafi» ^ââ'' ^uitur iislem Harchius^quarn ipfa ChriÃi taro-1^^' que iam iÃe pa fus fiOK erit appella»elus CO RPl^^ CC ÃBI [lue SP ICI TCSChnÃ^Ãc e»ifu l^teC-pretaturipjemet Harchlus(pag.emÃlem libri iS ó-} Jeelfpintus Triaitatu: dp Ãc fahlem digne b une p/i-nemreeipienfes non tantum tranÃbunt m Flium fed etiarn in Patrem dp Spir.fancdum.£t quu tande eritiÃorumportentorumÃnisi Deinde yà natura-\ les (à eÃenttales omnes corpora chriÃiproprieta-tes cÅlitus in huepanem reipÃa ÃÃeper myÃieä be-nedi^itonem in terra infundunt t palpable autem eÃe, ac locale, dP circumÃriptum, natural^ ^e ef-Ãentialis eÃprorÃus corporû ChrtÃi quanturnlibet gloriÃcatt propriétés, an no maniÃeÃiÃifneÃubuer-tit Harchius quiequidcontra TranÃubÃantiatores dp ConJubÃantiatores hoc code hbro reHe aÃeruit?
^Ã^aropraterea, quum ipà minime neget opor-tere nos ex ChriÃi carne peter e, quiequid ad vi-tam aternam neeeÃarium eà , imb ipfammet etiarn aternamvitam,quæro (inquam^quomodoÃcü ipÃe corÃentiatÃcÃribenspagpriorü libri à i.?[on mi-,â gt; niiSjnquit') eflChriPlusin baptiÃmo, quamineu-,, charÃia,verumperDiuinitate non humanitatem: ,, dp fernen non pudet eundem Harchium (pag. daà ,, dem lib. Ãecund.eeditionis /^2.] hac Origenisver-â bapsoÃerre: SuÃipimsx carnem verbi nonÃHum in Sacra-
D o M i N i. X nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/»y
^acyarne^tû,Jèt^ etinyn ^uumJideliter audiwM Det â Verbum: à â iÃa Hieroaymij^^afiiio aadimus ver- â bum Dei, fu»ccaro ChriÃt (^ fi^gtt^ eiitf i» »0-^tras aures funditur. Cede i^itur, Harch^ difcipu-iiyt^uid amplifii i» hec pane amp;nbsp;hec vi»e, rpum i» «^ua baptiÃni (^ i»Ãmplici verbe ^uitritisi SeÃondet HarchiM {pag.i^j.} Ifi htsquidemper- â ^ionem verbi afertti (bâ ^irit/tsÃatj^i.-tn idis verb â ^otum corpus verbi æSer»i i» ChriÃo corporaliter'^ââ babitantis cum rotaple»itudt»e grafts apponi ,vtâ lt;}uifo/uc ta/ftum deeo fumât, quantum capitÃdesâ Ãgt;tgu lorum propria. Ãts^uihoc »ost eÃreÃottdere, fed dludere^. 7^ec e»im »u»c ^uartmus, plus au minus i» hts vel illis detur, fed an idem detur, id efi,illa ipfa ChriÃi humauitas. Si hoc negatis, ergo extra ChriÃi humanitatem filutemponttis, ideÃ, vultis aliquos (cruan, qut vcslru illud potentiale ' corpus Chridi nonperceperint,niÃfortaÃe ab[olute »ecefaria eÃe omnibtts ad falutem putatis Eucha-cidta fumptionem : fin verb conceddis, deeperit feà amp;nbsp;vos Harchius,cfuum humanitärem ChriÃi à haptifimo excluderet, (fi tot um hoeveÃrum dogma de corpore verbi (fi potentiali ^aduali corpore corruet. Sed efuid fi rurfum oÃendero vedrum Harchium altbi plus tribuere Ãmplici verbo, quam huic potentiali corpori, cui totam Trinitatis eÃen-fiamvnitam eÃe vult? Sic entm ille pagina eiuf-dem Itbri fecund a editionis S4.Ddi^ens lediofan-darum Scripturarum ed verity corp tu Chfidi â , id
ÿâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De CoENA
â eÃ,mel{M »obis ChnJlum (^ eitts fa^a, i^/ffa^e ob â ocitlos p^wf, ^ viiHoltM if/ius aobis memoriif» ,,refitcaf, guà m panis EuchariPtia t (fui mcf^m^ ,, t-t^^um ejp f i^muta ChriJli ^gura. Et «e mirum c/iitjuam 'viiileatur ÃefiripÃjà Harchiu, eae Ang. zietba de verbis Eamp;mit/i i/i orat. 2^. ab tpfi citat^i p^tg-priorislibri ioy.( Na i/tpocher/are eddioxepar ^, te hütâ lûci coÃltbpraterr/t}Interroge vos,patres,. ,, tnepuit jlftguÃintts, e/uid vobis plsts eÃevidetur, â Nerb/tm Det, an corpifs Chr^i? St veritm vultis â rejpondere, dteetis qitodno ntintts fit verbutn Dei, Intedigit a rttent dt/gufiint/sper Dei verbum,idud tjuodper pradicationem erogatitr,vt eodem/eto fub^cit, ^Q^tnam igitur Harchiumfecum conciH^-binttts? Id certe fiert no potefi, nifit in haepofieriore fiententia tpua veriÃtma efi,abnegataprioreprorfits phanatica,perfieueret. Ees enimitafie habet. Mediator nofier efivnicus chrisiusfietindum vtran,^ natif ram ,fied ita vtficutperfima nond/ifidititr, fi fi»a cuipue natura inconfuse tribuantur, dittina nimirum diuina, humana humana ,ficut Leo Lomanus Epificopus, operaprofieePb cgregia in hocar-gumento nauata , in tda eelebratifiima Epifiola firibit. Totum ergo idum fieri nostrum oportetvt tn co cucLt obtincamus ad falute necejfiaria : amp;nbsp;^uant Jecundum carnem ad nos accédat, irnmo idcirco fi^^us fithomo,vtfi-aternofier effet, necefie edvt ipfius Caro fitmediumpropinpuum nofira cum ipfigt; tt^niunPiionis , ^uanuis à diuina virtute^ tpfi coniundto
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p^
tOffiuliiope^iieat. Opi^t e/iim ifludinchoet^per-ficiatdiuiaa virtta eporM. Seal zgt;ft» chrifia ele-^1 famit^f ita t/f ipfi d/Ugimur, »0» tahim adÃtti., fed etia adfcifcedt:$âpojlea vocamurifa vthiCC di-itiva vir/w opit^ idud/»u extra carfiem ChriJfi tta ^fftiat. £t»e quis excipiatcum Harchi(gt;,'vtrtutem tame»Jeu'V(mi//am df»i»a Christ,ÃHeTov Ão^ov extra carne eina fefe exeruiffè,faite antequam rei-pfa in zitero virgints crearetur : refpandendum eà ^hriÃi carnem, ^aed ad Deurn attinet, femper fuijfe in ipfins ocfilisprafentern,(fâ vt ne in ea qua-fiiamexijlente ^ateertè propter earn nafeituratn, ob origine mitndi ejfnfa fuÃe in omnes eleffos do-Kaadfalutew neceffaria. Fidit enim abraham dtem Domini, inijuit ChriÃui. Dauidautem Pfal. 2.^ Ito. inprimis ChriÃum oculiifdeii guaf iam Regern in cruce coronatum, ^ ad dexteram Patris ettelium oculiiÃdei contemplatur: ^ patres ean~ dematcrue nos cfamcomederunt-â amp;nbsp;eundem po-tum biberunt,id c/l Chrislum, interprété t^pofo-lo,ijuod adfolarn Deitatem Chrifi cum Harchio re-firingere,e/lfundametaÃdei ChnÃianacourllere. Statenimillud,ChriPlits erat herijCr cPlhodie' ^on modo guonia Deus esl Patri cujb izidicQÃed etia ^uoniam ab aternodccretus cà fee undu vtramefue gt;wuram Mediator, efuamuis in plenitudine tem-pÃu Perbumftfaffum caro. Denig, Deumin ido-llt trasformamusf citra fanguinis Fil^ipfus eÃu-f one eurn exist imamus z.ângua fuijfe cuietuarn haai.
;ilt;f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D E C OE N A
}»i/û recâciif^îtum.hslclum e»if» es^' De^ts, ^ui dO'^ pec^aj'/i cigt;»dignam i/z v»ico fnediafüreperjolutai^i ^ue/Kpcim Jo'/ta/ienf : gitam eb cauja:» cti-Wh qriod aal propidatio^em aftiaet, olicuiir ^gnm i/Ze ab origi/ic muffili oceifas. Sieufafttemz/ffieus fait, ef, Qr erit a^ ifidaiji^mar/ï z'Jqae diem me-eZiator chrifa^s feca/iiZam vtram^ae natural , id es/ »atara huma»a p^»as ssos/ris peccatü t/e-bitas perfolaesite , Deitate 'verb i//i übee/ie»ti£ c/ig»ttatem , ac cffcaciamfsccejfariamco/ici/ia»-te : ita 'vsiicam Je neper fait in Eec/c^ia ers/ina riarn in//ramentafn,^ao elec/iaä Chrif/arnfbiap-phcaalarn isZomi redderétur, FiiZes âviüle/ieet,vt v-nmerfafiriptara tef/atar: (^ ktecrarfia fiJes,gaarn ft ex aadita{mataa enimef(f perpétua inter Dea /aquejitem (f elects aaalitisajjèntientes, drcretli-tajibi applicantes relatif} confitjuitar terbum£-uassgelp i/Zad ejfe vnicam infran/entam, efitOiZ ^ner^t0'Vffeat Apefo/as, Deipotendam aalJa/ate/n caiaa eredeti. Ahoejai mentito-s effet Petras ,guiim e/ieeret fo ae eltfipaloram nomine , Perba vita aterna babes : (f rarfum qaam verba ;//uA ipfunt pradicata,preceptor à Cbrifi vefjgjs inffeses fernen isseorraptum appe/Zaret. ^teZ aatem efje-mine prias in tjaoZibet generato? ds' quieZ iZZi femi-ni tZeeJfe potef vnole profec/as fÅtus gignitur? Nam etiasn aZieabi Htrebius vaZt^CyriZZi tefimo-moabutens,Eacbarf ia fernen viaifcum inejfe,eb Juum iZZam ejfentia TrissitatZs in baefZiainam pa
nera
Domini.
vem if/gpÃtm detarque/gs. Af nos non ambigimmf à ' ChriJ/nwMam, lt;^ tof um ChriÃi nobis tam in verbaJimplici,(]fuà m Sacramentis adhtbitis-, ve/uti ^obu etiUenttorcfac/o, zgt;erepcrfiAem percipicn-lt;/uwpropon!,e/HÃolnetjue Dci/s eleófos /uos aliter ^uà m vni Chrijlo ['uo,'uerüDeo ervero hominifpi-rituaUfervnifos z'n/jua feruarit,autferuef, aufÃt jeruaturuf.-ne^uea verboÃmpheiSacrametaÃgni Ãeafa cà prabifa rei reÃpei/uÃdÃp^niÃeationd mo-äü diÃcrre arbiframur, tjuonia videlicet,'VtÃitifs'i-fne loijuiturAupuÃinrfs,Ãunt verba viÃbilia,ie/ cÃ, hoc ipÃum oculd gt;'enufianf-,cjuodverba auribus au-dienttum ÃpniÃeant.In Ãtrnma igitur tum in ver-boÃmplici EuangelÃ, turn in fieni myÃerps Chri-fius totus no bisfpiritualiterper Ãdem applicandus prabetur : neijue exiÃimandies eà aut in verbum vocale, auf in fymbola Sacramentalia il/abi vel in-fundi reipfa ,jcd ipuod externes fcnÃbiis vtrapue t/la promittuf, hoc in cordibus credentiu efÃcere (à obÃpiiare SpÃmclu do/forem il/u zgt;eritatis,omnes creÃentes ChrÃo inÃârente,cx quo il/i poÃea,quic-ijuidadÃalufern neeeÃarium cÃ,hauriunt.
â Qunro Ãf illudvbi didtcerif Hare hi ns rem Sa-cramenti ab ipÃtis frueftt feiungere, ideÃ, à ChriÃi Carneper Diuinitatem in ipà corporaliter habitan-feviuÃeata (à viuiÃea , viuiÃeationemÃeparare. ^arn audio quidem Euangclium,ideÃ,Euangclà pradicationem , alà vitarn Ãaliis mortem Ãpirare, a.Cor.a.\6.af ipfummet ChriÃum vifam nonmor-
ZOO
Dï CoENA
feme^ 'vbiijue ix/te^to, óf ChriJlant ^jfuiz/fma-^»ojcocredefitesJeru/ituruf»,a /putbus «t»iirum/~ ^c redptfur gt;nbsp;Cit^eros autem morti aa/inaltcatufuffii »empe a ijtcbi/i f C'jetfur : ófJ)'Mbü/a quitsfemle-â go ab al^z (Zigne ad viiam, ab ai^s vero indigne ad indicium Jumi, rem andern ipfam Jjmba-^^^g^i/icafam ah.'er quam vera /deJumt »afiaa ^^^^â ^(t^ e ^^ffJ ^ » i ver a ^defrtmif, i/jdignéfit ⢠mif? Ne(jite bis 6b/jf,qu'odapudPatres amp;prafer^ tim L^/tgu/iffumyCorpus Domini {»tetdum j/tmi etiam ab imp^s dicdifr, Turn essim hac Corporis voce voit res Sacramead Ãg»/cata,fed /ig/mm Ã-gmÃeaas i/itedigitur: quo/enpi etiam ha locaiio-»es iKtedigeisdaÃint, Corpus Domi»i mtrare i» os,cadere i» ?erram,co»Ãimi,0r eiupnodiplurima: ^^^ ^^'^ ^Jp ^d^^de idem dttguÃimisdocet-, ifuu »ois defruefu, fed de re Stcrame»si,id eÃ, de ChriPioi-pfiioijuesis. Hiccibns^iKtjuit') »0» eà ve»trd,fid mentis : (Ãalibi corpi/s Domini,Ãmbolicumvide-licetÃue [ymbolo reprÃc,atattim,i corpore Domino, ideÃ,ab ipft re Sicramëti manifePle diÃinguit. £t hac profertijnidem etiam Harchins aduet fis oralem ipfiiscamis Chridi mandiicationemÃedita,vt magd etiam abfirdiim errorem iniiehat. ptriim enim magis abfirdum eÃdiH» , carnem Chrifi , naturalem^poÃtoreipf tdaprafintemeÃe, inÃub, velcum ipfop.ine}i ifitibufuspanem ore fumenti-bus ore /juo^^ ^mulfu^i : an vero dicere cum^Har-chio,totam ipÃus T/initatis eÃcnfiam,vtputa pani reipfi
Domini.
101
re ipjavnitam (^ permixtam, tu/n ore turn ^ete fuwh id^ abÃjue fru^u ? Nam h.'c ^uoi^ue ejla~ liuf /pjw gramjiimiei error^/^Hodin hocargume-to nomme Fieleiju eos etia comprcheo/tty ^mjidem tantum hiÃoricam habent: qua qui praditi junt, nihil eertè ampâtustaut fortaÃn etiammmuf ha-bentquim demones, Jtaque horrendumeÃcogi-tare talea v/lo modo exiÃimare Dedatem in Jeà recipere,quum nudaÃtcommunio ChriÃo cum Be-haltue^dÃt .JooÃolo^poÃmt eÃe participes menÃe Domini er menà dxmoniorü. Nequehdmihiob-Ãiat Harchius Diuinita'cm vbiqueeÃe, aeproin-de hocreÃe^u abindi^nü quoqueÃimi. Nam hac reÃonÃone non modo n iÃabihturÃed etiampror-Ãa euertit/vdogmatis ipÃusfundamentum, ^Ãf-nam enim dixeritid inpanem illabi mjfHea be-nediffiond virtute^quodiamantea, quuÃtzibt^y inpane etiam eraP. Jt non per inhabitatioms gratia^mquit Narchius. ) quod fi ceeeÃeroyeÃeque turveraÃde deÃitutosÃÃumätre Sacramenti,non tarnen fumerequia Diumitas ftvbique.Num ve-roidcirco,qubd Diuinitas inÃtin pane per inhabitation d gratiam? Demus hoc HarchioÃuodta-tucn, urt ipfe quidem intedigit, falfÃimum esl, vt mox explicabimusÃoncludendum ent prüfeffb, i-pfat etiam besfi.tsÃuandoquidem hanc habitatio-nem defnit reali èr eÃentiali cum ipÃs fymbo'd v-»itione\ffymbol.i fumpfennt, quadipÃs Ãymbold tealiter coharet, neeeÃarib Ãimere .â quam etiam
J62
De C oE N A
cofjfetjui/tioffe eÃ'/igere vl/is si/vphis ne/^ue TrapP J/{bsiafîiiatûres,»eijue Cii/^pibsiaKtiatof^'es peÃiixtt f-âerîtof a»tem fh(ceÃ.S^gt;^a^K hjpüsiaÃ/f Filp vni à â fail aÃumpfte KOibr^ Kafur^Ãta tpÃtts p/bsbi/Jtia v^ Kifam : ha/ic camcm eÃe v»icum,reale, iÃpropi»-^aum ffoslr^e enf» Deo rece/ic/liatiMis vificulum.â hancreeöeilia/ionem ael effs elefKumperfi//ere,lt;^i(i ' Ãà h/iU carru perveram fijem aäi/i^gufiFha^cÃ-elef» leÃeÃ/^gulare Dei e/eaur», cuu^i efÃcacia à ^. Ã/iäla proma^avf Chrifbi carfier» iel eÃvi/jc/dnw iff »elereffe^tibies applicatum iffos Cbriiio Ãirifua-iil'er'yÃial': Spir-Ãa^il/i/m, zifhaxic Ãffe»gt; i» «obis creef, à femelereafamÃ)»ea(,tf{m verbo Ãmpliei fum Sacramextif vfi, ^azi vim alÃuam iffis i/illil-lafiffi},Ãülivf/iff/a zgt;/j!i^ zi effcie/!ffÃ,(]!H0ffverba m a aribâ^f à Sacrame/ffa oeulis re»u»fia»( .-fêlas igifar zgt;era ffffe pr^ffffes rem Saeras/ie^i à fern rerbiparficipare. Nee iss eie ce sjfixait ar, mte^fam igitar Saer.amema felis falelibaspr,eberi:Ã(e proat creffef/tes vel isserealali faerissf, ijssi aff me»/am .Demissi aceeffavtâ, slafueeiffam eÃe vera vel falfa eÃe S-tcras^eafa. Hec ( iss^uam^mimme eÃequifar. Fiffsc a la essim esl vfra^ae hac cû^fe/^aude, Da far, erga accipifar: Na» aceipifar, erga »a ff afar. Se ff bac vere caaclaffi 'ar, Cb ri sises verax eH, erga »as^aam nbsp;nbsp;nbsp;j
aÃerf facraÃmbala, ipai» efiam verè aferaf, ^aaff per iffa fg»ifcaf: ac praixffe vera f/»f femperà t i^fe^ra Sicra/sse»fa ex Dei verba. Se ff, s/aamam nbsp;nbsp;nbsp;j
fm^ala paiffem prabessfar ma»ai à ari, re.r aa- l
fera nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
Domini.
107
iem pgm^catæ^td eii,ipfemef ChnÃi^s ^KCfitiÃi^eli fgt;gt;'abetur,idcii'co offices tjuidem ma^Hm dquot; ^^ ^ff'^-rentesÃimbolapercipMKf,fnc/7s verb vera Ã^/e ab pradila,rera Sacrameati repurtial : acproiade reas aea Jjt falls qi/ifptaKi iaaltgae fumfi car^eris (^ Ãag/t/ais Denial, ( aià percerpits (à Ãaagteiaem ipfa l/lorum[ymhamp;la wefoayraia Sacrameafali ia-^e/ligas ) Ãä corporis ^ faagaiais Doraiai coa-fempfi, (Ãperiacredulitafefn répudiafi, ipÃuÃftie ädeb faraÃcr,e aeiioais furpiter coataminafx. Haque , Vf femel huaclocum coacludam, vfqne adeo eoaiuaefa fugt;ff (à coaaexa vifa (^ caro Chrisli, quoaiam caro/ly Dei eÃ, vl acque vifa p arfceps eÃe quifquam exfra iditos cargt;7is,vaici viac/di ao-dra cum vifa coi'/igafioais ,parficipatioacmpofs'if, fseqaequi/quamidifis efe parficepsÃue ia verbo, Ãue ia Sacramcfis-,qui ex ea aoaviui^cefur:^ /qui coafrariumÃafuuat Chridumdiuidaaf, de ^quiba Æ quiddafueadum pf, docef SpirifasÃac77^s,sJo.:a. 4.7. Proiade quaafum fadafurHarebiasaft^aref, qui Deifafem ab modb ia hypoÃaà vy AÃyiv rcdifb coaÃderafam, q/ix vaa eÃtacaraafa, Ãd abfola te fofiusTriaifafis idabivulf ia paacm,vf ido ad Diuiaifatem pofeatialem . redac7o,poÃea Ãa^rdi Ãamus ipÃus CbriÃi aduale corpus, e^uaji verb ex carae Chfisli emaaarepofs'if, quod aoa cÃia-earaafum.- aut CbriÃidtuiaifas Ãtaodrx vaifio-ais viaculum,ac aoa pofibsper caraem adaos dÃe appropia.quarif,vf per earn aodram faäam,Deo
De C OE N A
/lt;74 aditt?7gawur^q»a)nnis hMevimearo K0» Ãh/e^/ta-Ãjüh/e^o i»hlt;efe^femÃed (fuafe^f/fs i»Ãl^ Det hypo f/aà Ãi(bÃÃtf,ohfi»eaf:Ãue,vt zgt;cfe ^uawifb barbare ^oyua^rur i/iÃboHs,»^ de gratia vdaha-bituabi,Ãd de gratia 'vtiioaitÃt tÃud aceiÃe^-d»m : ^»odpt/i ^^g^ i^tedigu^t, multa Cyrtdi loca deprauat,iiuaà vt T^jUor/yÃcopuUm vdaret, Eu-tycbia»M euaÃrit.
Sed iamtepu^eÃahipuiddeiEia iababitotiot/^ gratia die ere. T^ g'as eÃide âve/Ãadm, Enterpra-Jenter Eeits eà (à vbiy^poteter. Et bacyaidem eà 'vni/eerÃaidjid eÃ,ad res omnes creÃos relata Dd tüM exiÃentiayt^aa, vt imifuit daguÃinus, neewif-le dislenditi{r,»ccpartitioMe nanuitur : tum etiam tif idis /puamdm tà paomodo idi dbet, conÃeruadd tsirtusacpotentia.Sedamplius alÃuidÃgniÃeatur Habitadi Tsoce. Nä amp;nbsp;babitare in ccelis dieiturEe^ »empe ab eÃ'ec7is,ifu(gt;dâvidelicet UluUnora ibi eol-/ocarit ma leÃatis ac gloria ÃuaÃgna. Sic etiam di-71ils eà in medio pop uhÃi babitare,partim propter 'vÃbiha Ãua prafinha cumÃngulari benignitate eoniun7?aÃymbola,partim propterea yubd, cateris gentibw ad tempus defirtis, buieÃoli populo gratia idamÃuamÃalutare impertiretur: Ãeut (à bodie in ^s quorum ià animos à corporaÃbifin^i Ãui Spi -fitus virtuteÃanEhÃcauit,dicitur SpiritusÃn^lus tayuamin templo babitare^, /.Cor. j./^.-itidemi^/ie pater ÃÃhus,/oan. 14.2j.-denÃue diciturpleni-tudo Deitatü babitare in Cbris/o. ColoÃ. z. p.
EiÃri-
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;105
Difcrime» autem inter isia t^ui non intei/exeruntf iamfridem teterrimos errores in EcdeÃant inue-xerunt â , cuiufmodt fuit Ji/an/chportint delirium à Serueto noslra memoria renouatum , efuod Dii efentia rebiff omnibus fef e vniret , jicut apud Poétam dtcitur Spiritui Ãue^ mens totam mun-di mo/em pc a^itare , vt fe magno in corpore^ niifieat. Contra ver o NeÃorim aterni verbi vnio-nem hypoflaticam cumhumana natura non inte lügens fia TitiÃ^wix, zal a^a] , Deum putauit in ChriÃicarne habitare-,vt (^ in relÃuü fandü:recela tantum ChriÃo à ^Uvalt;l, id eà Jutoritate ^ eminentia, vt inter multos fiatres primogenito. Hanc impietatemjuperioribus annis ab in fer ü re-uocarunt Brentiui (f lacobusAndraasÃifirte fri-bentes-, Deum, c/uodad eÃentiam attinet, non aliter eÃe in ChriÃo, ejuam in rebus omnibus, fed petendam eÃe dislindionem ab enerçria : (b' hü verbis,KB R BEM CARO F A er EM EST non aliudfgnificari,esuamiju'odDeus in reliejuos qua-dam, in fhu autem Maria omnia dona,im'o omnes Oeitatûproprietates effundat : vt fic (f fecundum P^efiorium diuidatur perfona, ^fecundum Euty-chetenproprietates naturarum confundatur. Har-ebitu autem contranam prorfus viam ingreÃus igt;ult non in ChnÃi tantum earner' eÃentiahter 'oniri Eerbum aternum,vt illam reddat diuinam, (ejuod epithetö ambiguu eÃ) fed etia illud in Ceena preminiÃmbola reipfa ér acht illabi ^ eiÃue vniri
106
De C OE N A
^ permifieri , vtÃ^if O' ipà diuifia per eandem ipfaw Deifatem{(^ ^uithem fio» tantum 'verbije/^ ettam totiui Trinitatts ) ^ua camem naturalem Chrisit tshuinamree^Mt.-vt Ãmbda flc Ãant poten-tialiter( td eÃ,vt ego i»terpretor,h^hitudine ódif-poÃtione ^uada) corpus ChriÃiyno» quidem tdem numero atsjue idud phyÃeum (^ naturale ^uod esi In ceehs, fed ei tarnen virtuteÃmile : ac tandem quot;jera Ãdlt;zy praditi panem idum Ãfmentes ÃantÃnguli aciuale cà rpiu ChriÃt, hypodatica tarnen z/ntone vni Chrisio pruata : ^uod abfurdtf-Ãmum O' inÃaniÃimum dogma, t/uamud à nobd alisj/uatenus reÃutatum,priuÃfuam plenifts refeda-mies , dicendum arbitror , quid hac de re Ãt ex Dei verbo 0â orthodoxs DccleÃx Ãntentia Ãa-tuendum.
Primùm omnium igitur exisbentia ida Dei, qua Ãeut eÃentia ipÃiu indnita eà (à impartibilü, ita etiam vbique eÃ, eÃentiahter praÃe ns, ^ omnia Ãbi babenspraÃentia, neque tota ex integrantibus partibus conÃans, neque i^t in loco,Ãdnon minus ineÃabilicÃincomprebenÃbili modo,quam ipÃa ed infiÃe immenÃi, tum abipÃtu pra/entia vniuerÃa-Zü energia dialing uenda eÃ,tum in primes ab bq-podaà filq Dei incarnatiane. ^Quanud enim nuÃquam Ãt Deit^ oeioÃa, tarnen aliud eà ddeÃe, quam aliquid efÃcere,^ buius eÃeZZionü non vna eÃÃecies. Nama/ia eÃvuiuerÃlis res omnes ea ip/à virtute, qua condstaÃunt, tum viÃbiles, turn
D o M I N Ã.
107
^»uiÃbiles .-turn ex satura; orpine, tam pr.tter aat ^o/itra iZ/um or^Ziaem^uberfia/is-.alia ejiverom-i-^is etiammiriÃeaf^à itÃsetiam z^^relis mcomÃre-bcaÃbihs, t^^ua 'vialehcetfaZZurn elZ, vt, /jua»uis fgt;'esperfiff^Ã^t vmca Deitaf,Küf^ ex tribitfa^^rc-amp;^â^,Ãt^i^ûgaZif v»tca (jrprorÃi.s eadem, ÃiiO'Z bx perfoftiS iviTisçaSi , »ihi/eminuf tame» Jat a perfonj, f/Uie Ftlixi Dei efZ ie'^erna^ , itaÃefe areZe turn »fff/ra car»e ex DauiaZis ÃZia FirgiaefeCüfieZü /u^xpromiÃâioxies aÃ^umpt^i aÃiufixit, zâtKO» mâj(/o cim^Zsye/uaram capax eÃe rex ereattpoteÃÃotibas iZtam perfe^ZtJiimè repZet/'erit,fe^/ etiarn, (Ã't/aix fiwpermavexitibifx (à »atani ipÃs (à eÃe/itiahbas t irampreprietatibax,putbus Kimirum fabZatis eÃe (ZeÃ/jerent id Ãtad Ãf»ty(à zjuibas immatati(,ta/ex urapliax Jio» eÃefit^i^uales Ã{/it,acprüiKde CfxriÃitx «ec â¢veras Deas eÃet,»ec veras homo)i/Za ad pu.im ippas hypifaû redegerit:»ec iam Fdiia iZ/e hemi-«à pt diui»as da»taxat autetiam diai^iÃimsss, (ideà exceZZentiÃimss do»!s Dei pipra res Ofn^cs ^lUs creates egt;r»atas) ^ed etiam ipÃemet Dei Fdisss «o» ex duobasÃlt.Zs co»ÃatasÃeda lihe Dei (vtita lociuar')perfi»atas:ct ita i» ChrFZo pt cf aide AZtad amp;nbsp;^liad,»empe 0 Foy®',ià indiaidaam bamana aÃamptum, »0»Ãt autem Alias à Alias ; peut ad-uerPas SamdÃte»um ÃiÃov ci,i®^7icv Ãat a entern: ^duerp^ Artam creatam Deitatem inueb.en.â-em, tamifae pro anima in earne aÃampta PubsZitacn-ftm : adaerÃs NesZoriam a-pevnarv Si ivipynrtxin'.
io8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De C OE N A
Jicut (^ hoffte »ûsM rb(ifuifar^.,7r:tfovina.v loco hj-po^atica vnio/its fabricuecem.-aoluefÃii Eutyche/f de^itjue pro v/iioae co»fu^io»em na:»rarum po-»ef}tem,tofa verus Ecclejia ex Deiverbo,cxi/ff«i-t/s ohfÃculiatibus dr cerfamtaibus ela^ataicon-Ãirutt.
SupereEl ea Habifatio qua Ãc ôjueorv/oieiç cum fiperioreÃgwÃcacur tji^i qua quam à Paulo, acl-lecla parCicula uw/^vki^jç , dra Ptfribuf 'u/tio»^ EijpofiaficavoceeleCer/xit/tei-urÃaci'e ib ea dÃcer-Kafur.^e/jiw iHa wi Chrifl-o oroprta,droùcncôtbiç ianiq byporlaÃ.-tÃa zferb ellow gt;ribu f fanais com» Kilf,dr mere (r;)^rngt;Cij ;i itnpytirui^, quo^l aal Deitafif CbriÃi parriapario^ë atrt/tec : burnt »a verb »acu-ra rrobis cómuuicara reÃeffu etta ivumtoiffidcifra v/lamaworplv realem: ac mereJp(gt;'iâualu,quanuii! eiua beneÃdum aal corpus edam bomluu realuxalet. Habjfare igiCurDeus tn folis fuis faults al/cifur, rsou eÃevdalis »eque v^iuerÃlis, ac mulfo miuùs byposfadca alicuius vxionis reÃeälu,Ãeal quouiam fHos ist rilio mealiafore facie omnium aal vieam afernam neeeÃariorum Bonorumparficipes. Did-fur auCern edam Deus babiCare in tes, qteibus rum gradatum edam tuaUciorum fuorum iuÃrumentä vdfur yy^am amp;nbsp;in tabernaculo dr in templopa firn alicidtr babitaÃe dr fee eÃe in Propbet/s, nbsp;nbsp;area ipf
fribuieur Dei nomen, qua dr ipfà babitado tota ePf fvtpytmxb,Ãala fuperiorein eo aliuerfi, qubalDeus verb agir qaicqu/al Ãiridtale eil, 'in/rurnenta verb
Do MINI.
109 i^tro, ^lucun^ue ta/tiiem i^aÃnt ,Ãt(e inaftimata quot;vuielicètfVt Sacramefgt;ta,Ãue a/fimafa,v^ Praphe-fi,Pastor et (à al^,extegt;xum taatï/m opus ai^ww-firaat. Sed hacomvia fupereÃvt- ex verb» Dei pra-fgt;Cf»»f. ^(tfcl arti^ef igrlttr ad tüam gt;v»iuei/aient ^umpraÃneiam, turn etiam potenfiarn, xo» vide-fKrprobatiexe indigene, ^urtx/ xanÃta xebisad~ lt;t(Ãw Epicureffs tx/ldufa di^uiafb, Djposlaticam Wem v»iâxem eÃe ipfaram xat/erarum, (^e0:o ^Sfiere ab ea habifatioxe tjita: ix fax^/s eÃ, differ-^(,(juum ixxuxierabilibK^ pexe teslimoxiv aduer-fiisomxia illa hiere'icörummoxPira ,omxiumparfum (^ veterum illaruxi decaxtatiÃimaranf Ãxo-âlorum perÃicu0 c^xÃx/u Ãuerif demoxshatum, ^olui multas ebartof isbrum certamixum repefi-^oxe implere. Taxtum dico xox eÃe badie Chri-fit^tvum eexÃxdum'', ^ui CbriÃum verè (à eÃex-^IdderDeum^ bomixem eÃe ixÃejetur. Sed ba^ lgt;iWi0»em Dei ix Ãx^drxere a-pr'nxrv^^ïvtf'yfl-ââgt;^m eÃà ^ rurfitf earn, qux eà ix amp;tcramexttft oliam eÃe prorf^ ab ea , quam poxit HafebiaSf Ãipereà vt ex Dei verbe demexPlremui. Idud i^i-^xr xobif texexdum eÃ, xex alifer xos Cbnsluxt ^Ãipere, quam perip^uó Spirdum, qrti eÃSpirifus jauefui, ^ rurpixi xex aliter Spiritum a xebd â^^âpi,quam ipfe CbriPlM acceperit: quæ q/mmÃxt quot;^^erbo Dei teÃatiÃima, cita tu tePfimoxqs xex pitte ^^digerc. Sed (à IHâ^ cexÃat,CbriÃum, quatexift ^f^ eÃ, eÃe xatura vxitm cum Patre à Spirits
HO nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De C OE N A
Jaffcio Deitm, ac froiaale femperfaijfe Palri(^ Sp^ ÃiKch ivv7ioçu^v,vt tam vere a/icerepotucrit ch/i-Jfu/ySpintitsfa»^us i^ me epi, i^ eglt;^ i/i eo, tjuam eaaiem prorfits ratine , tslixit, Ego i/fPatre,^quot; lâatcr iff me e^.-e/Jefftialtter ffimirum i^ ab ^terffO. Secuffii/tm humaffa aatem ffat/iram Spigt;^itumfa^-chtmiiicituraccep/jfe. loaff.^.jf^. Seiicr/oaff.i/. ip. ^Hçitur fèipptm faffEi/pcare. Ex qua iffte/ZigE va/s ülua^s effe ff attiras iff Vffa Chripiperfiffj, Dei-tatem vic/e/ieet Ãffeitpeafftem, Qr humaffitatem p-iKcfif/catam : tjt/oti vtruff/pu e tsiiuiffiÃ/m'e Paubis iieciaraftit,Cii//op.2.p. ^uHm altcercttotampieffjtii-eiiffem Eeitatis habttare iff chrisio azD/z^vKä;,-peutloaffffes Eaptpid loaff./. j^ .perSpirttamffOff aj/ mefffuram aeceptum de Spirit» participate le-tpuebat»r.-vtamp;Spiritusfiffift/s Pfal../4,rffxittc^ Egt;eftf Eeastiiffs elee latitia pra participibas tatst iff/puem lecum Cprtlltts iff leaff. ltb.2.cap.j.A/emi-^â fferisPiutpait} Jeet/ffdum fermamfirtti,tpi(a Patrc_a â mi ff er eji,dr à Patre cp a Spiritft/affc7e, (P afeippe, â pui Pirbam ^ Et li as esl, eÃe pffcitpcatam, Ãcat ââ ipfi dicit,pre eispffcii/icabe metpfim./dtpae ettata 4pcrttÃtme ab ^pePele declaratter^tpaamdicitepp-cacitate Dei Chrpiam-, pcadamcarffe»tzgt;idelicet, à mertais fitiÃe excitatam. Et bt/c Ãec7atappeÃ-tipima ida dt/Uffffiea SthelaÃicts itpurpata iff ter Ãratiam itffieffis, pc a ff dam ^aam bic beme eà eÃefftiaHter Deas, vtpete zterbam (^ Dei Etlias vffige-
Domini,
iii
ââ^»igemtus : amp;nbsp;Cratiam,tj»a»i habituale»i vocant, i ^yri/Zui aatem (r^^^Ttxw, (^ Latini exparfictpa-^ioneappef/a^tt, fecundum ^»am hac aÃumpta »a-^Wa httma»a »0» eÃZ)e»i e^è»tia,fedquaUfate^ à â efficacitafe ühuimÃwfis .⢠/fee taf»e ^ópop®',vt ^!bim âvocabal NeUoriu^ perÃ/^a di/{iüle»s,vt puf a ^'âi hacdiuiKttafemcarfit^-vf Pubieé/o^ff/ïtam »Off ^Ãtndc fiCipue extrinficus ,fe.da fewetipfi, id esi, â^ Deifafc^ iff ipÃmef per grafiam v»i(gt;»if fff-^âibitafitc_^fibiipfi donel. ^^^ q/tum if a fe ha~ ^^âinf,efpcifurneceffaribDeum dici in nobis omnibus habtf are non ejjenfialifer, (nam altud eÃe di-ûi(s Ad eÃe quam Habifare ) fed er^-mue fue^ 'â¢^^f^yyiTixSiQ , ex carnis Chrifii parficipafione, vf ^ox oUendemus. Ef corfe non alifer poÃunf ida ^bridi'verba infedigi, Ioan.i^.2_i. Ege(ÃPafer quot;^eniemus , ^P manÃnem apud ea^n faciemus. Kff enim dici poÃunt 'venirâ¬_.s'vbi iam erant ^ffentialifer , f d fecundum energiam, non U-l^m 'untuerÃiem , de^ qua loquens ApoÃobtt fidorum decimo fpfimo, in ipà furnsts (inqtiif) ^»onewur ^ 'viuimus , (ed fêeunduon idasn Ãn-dis (^ eleebs in Chrifo propriam. ^^^ipod ergo ^ifit Paulus , i. Corinth, â. /^, p^d adbaref Do-gt;mno vnusÃiritus ef: er idud Pefri, Diuina na-^âlt;f£fiertpartic/pes,a.Pcf.i.4.ad energiam Crdona ^^iritus praterfim ida d^'^/at^nja, non aufem âd vUum eÃesitialem infra nos idapfugt;}gt; referen-⢠diÃnf. Dafür igifur , cf ,(^ habitat in nobis
112- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De CoENA
S/ftritui fancHui, fiae Deus ,Ãue Pater, Ãue fiHiu per Spirttuf»Ãa»ifum, ^f/ia docet »os om^emvert-tatet»,loau.TÃ.jj, ^ Ejai.y^.i^ .⢠(Ãre»ti»ctat »0-, bis, tfua ex Chrid-a acciptt, Da».7 tf.4:(^ operat/tr omuta t» emvibsu V7deiicetÃa»cfts,r.Cor.72.0: à â teÃimo»iufn redd/tÃiritui »oi/ro, quod Filq Dei Jimm , Som.S.sä : qt clamat i» cordebus »osPis dbba Pater, Ga/..^..lt;f, id eÃ, facit ut damemus, Som. ^.if : ac per e/tr» adto»es corporis morttÃca-mus, ^ abipjo ducimur,Som,^.rj,7jf; (f peretim cog»oÃim7(S »os i» Deo babitare, (f tpjum i» »0-bis, 7,Ioa»../.r^ .⢠(Ãdata »obis eÃme»s, utco^»o-Ãamus eum,qui uerax eÃ;cuiuûodi a/iape»e i»-»//merabdia exfacris Oteris depromi poÃH»t. Ita~ que co»Ãat dtDiui»itatis quadtafem, idesidi/ii-»Ãiimas /das om»es dotes, quarum capa.v eà caro ex Spiritu ûdo i» utero uirgi»is coucepta (di-Ãi»gu/m//se»im/»'er S^OTtt/a., ideÃDe/tate»/, ut boquitur Pa/d7ss,q7/a eÃeÃe»t/aiis:^ 3ci0'n;TZi,qua eÃquaiitas creata) i» ebrisd carve tauquam p/b-ieffoi»bare»tes, cp-dova Dei, q/torum reÃedui» Ja»ffis dicitur bab/tare , adevergiam utad com-mu»e ge»us eÃe refere»da, drfecuadum pbueP m/»us d/Ãerre .â qt/ov/am uidebcet ex ebrid/p/e-»itud/ve om»es accip/am/cs : tum etiam i» eo ud maxime ,qubd idaquabtates »0» ût i» cbr/Ão extri»Ãcus adue»'itia,Ãd ipfervet cas DeusÃe car»/,utÃbi proprie amp;nbsp;bjpoÃatic'e uvits; perpeÃf- nbsp;nbsp;f
ÃmeÃ/ppeditet. /amautemdoce»dum»obiscÃex 1 eodem
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;115
to Jem Dei 'verbâ,'u»Je tandem i//i£ ^uaUtafes pro-deaat ,per ljuemdrtftiibies iasirume»t/f iaterffe-^ie/ttibui i^ »obû efficiatur. Proue»tre i^itur ld ar Offices a Dei bo^itaie,natura ipfa ^uantumuü cor-f'iepta nos Jocet : (^ teÃatur etiam Scriptura lacob. ^â¢r/, iJ^ue in Chri^o. Loquimur emm Je JonJ fanc^orum proprits. Spiritus enim^inijuit) Jemeo ^ceipiet,(^ annuntiabitvobu, loan. ré.14: cr-,Pgo f^eipfum fanéti/co, vt (b' ipÃfanffificentur, Dan. ^7-tfi : dfi Paternos in tüoJiieâfoÃbigratis elicit ^ratos, Eph.i. tf.-deni^ ex ipÃus plenitudine ornnes accipimusjoan.i.itf. Cedo verb,num chriÃum hie conÃderabtmus vt instrumentalem duntaxatcau-fam, ^ua non agat,Ãd agatur ? Afinimè id verb. Habet enim vitam inÃemetipÃ, (à verb J^ediator, acSeruator eÃtotus,(Ãfeeundum Ãuitotum, ^uia, {vtrelteÃenbit j4uguÃinus (à al^): ne^ fU^ Dei-âgt; tasÃne humanitate, neque humanitasfine Dei-â^ täte Atediatrix eà .-Ãed ita , vt cuique natura fia â* turn ouata., turn etiam voluntas, turn operatio di-HinHe, dtuina diuina , hutnana humana feruen-tur, ejuanuls ''^ân7.ia-/^Ta.Ãnt totiperfonacom-tnunia.
Omniaporrb ChriPliin Eccle(iamÃuam proprib collata dona, ad quatuor reuocantur ab HpoÃolo, i.Cor.i.^o : nempe adSapientiam, luPlifiationem, SanHificationem, eà Redemptionem : quas inquit, faUum eÃe nobu ChriÃum, id eà quarum eauÃi ChriÃus Ãe in mundum miÃus a Deo, Ãue faillis
114 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^E COENA
hofKff : ^ux üf»ma -v^icov/ffi/icati^/i/s 'verhe^w-preheafif C/jr/Jl/^fflffav. i.j/.S'.-^ a4pâ/iü/us,Efh..2. 7,C7 j . ^e^iw anus eH/zanir^t viu^icare ? s/i/nua cerfe 'vunu, cunu (^ creare, Deunjp.r, Sa^f.^. â. â (^ a/ii^i i^i^ui/if Zoas. Nam (vfiu/f/nr Cjri/Zus H-ââZ/ra sZe rec7a /aZe asZEegivus) pa£è viu/^care iaZ gt;'quoa -j/hiiusZ/gum e/Z,/ü/t Deacauueuit.-vuaZc^ eSiam Detfatem J/ta grabat Chrt/7^, ^uum iu^uit à /jabere fafeÃarem sZefosseuoZi a^f/mamÃam amp;nbsp;rur/um t/ZamjumeusZi, Jaau. ran^ : (^ ex ea^t/èiZ eZsrÃus Ãa ZpÃus 'v/rt/ae reÃ/rrexif , Deinem ijÃus aZemeuÃrat ÃÃZäZus aaZEam./.^.-^MsZà Ze-â eum ZjabeStu buisss casZuctS fiSte muxe^e iseZ /7'Z~ iueuaZa, 'ueZ,peÃ^tlt;am ÃmeZ amiÃum fuif, refZi-fueuaZa, muZfa cer/e maguÃe quot;ji/a zZ/a ^e/erua Ãu/Z iu/e/ZigegzaZum esZ,^u^ ^sZiÃeme/Deuf, ^ua/e/zus iÃe Zufeje a/eruz/m viuz/: eZrpraprizzm iÃzuÃe-eZz/m ziz fiZzzZ/zm , zfzza/e/zz/s res crea/us frizzei- ' piz/m ex/sZezz/ZiC ZzaZzezz/es 'vz/Z/sZiÃeZzz/ztzzzis eÃe_j ex/)er/cs.
£/ zz/ aaZ iZZa t^ua/uor acceaZamz/s, ^//^Ãuzz/ à nbsp;nbsp;nbsp;1
zzebis ex ^peZZaZa cezrzmemara/a, ezzzz/s eà xa/z/rs: ( zisZ SaÃezz/iazzz ,zsZ eÃ, azZÃZuzfeazzz 'zzerz Dez co- nbsp;nbsp;nbsp;/
gzzz/zauezzz bazzzÃes eb ÃÃe fua ez/Zpa aZeZagÃs, / â^^ Zfifrzzzzz lt;P£$iiZ!^ Ãt eoZzzzzzz aaZzzerÃ/s Dezzzzz, ^^^ ^'7â ^ ^'^'^ 7)ezÃuzzt zze cagz/are ÃzzaZezzz ex JÃÃ/ Ãfzzz/, 2.Carzzz/Zz.j. f. z'ezzecare, zzà ezus 'vzzzzes, qzzi, t^uasZ xebis izzgraZis zuÃo Ãiz izz/Zzezz? / erzpzzzt, tzzzus ^ue^zze_^ pü/eà reÃz/uerc^? Sic / ezzizzz /
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ny
tffiffi Chrifitts Petn confeÃio/ief» lanäa^ts, Cara amp;Ãfâ^'fi^ {iv^uit} hoc ^0» retexit tibi, fetiPater »/eus, qui eÃ- i/g cÅlis, Atatth.ió.g/ : (à loanees Deum (iaqmt) nemo vialit v»quam, 'vtti^^tfitus iüe fUius, qui eà i» Ã^u Patris, »abts cum expo-fuit, laa». i. rS. r/i^e (^ iZ/ud loagg. j. à . ^^ufj gef/itum ex ear»e eÃ, cara eÃ, dr qua^Zgexitufn ex ^iritu eü, Ãiritus esi. Nam Gignexdi 'voec_^ frmeipium exiPfe»tia aleclaratur .⢠^ quum Sa-fieutia camparetur lud , igggaraatia verb ter/e-bris, hue referersalum eff, quaelalidtur Eph.r.i/. Patrem gloria glares »obis Spiritum fapientia 0â reuelatio»is, illuminatis ocuUs mextis xoPlra, ^uodelieexeli gexus paÃbx apud Prophetaf,dr ix firiptis JpoÃoltds xotum eà ixculcari. Et de fa^ pie^tia quidem haffexus.
Cuixaxi autem luPliÃcatioxem tribuemus? vxi (erte Deo, Som.s.ad, dr 4-S yamp;S.4j, Galat.j.^s vxus Ãquidem Deus peccata remittit, Eue.^.^r. foÃta eà autem omxis iuZliÃeatio ix remiÃio-xe peccatorum, Pom. 4. ^ : dr ideo iuÃitia hac ix ioiputatiöxe^poÃla, Pom.4.t} : iuslitia Dei voca-fttr,Rom.7.i7,amp;sgt;.3i, 2.Cor.s.2i, Phil.^.igt;,dr ^pi-iS-tt.
lam vero quad ad SaxZliÃcatioxem xoPiram attixet, qua dr regxeratio dr puriÃeatio cordis, dr »OKa creatio vacatur, »eeeÃe eà earn xox alifcxde ^tiri, quam ab eo, qui jpÃaxset eà ÃixZilitas,quem â^ompeilas Dauid,Corxiuxdum {iuqitit} créa iss met HÃ.
IK?
De Coe N A
De/a : nee diceretur nomts homo nat»s ex ^iri^u, nià Spirif/isÃtn^fia ejjef i^Hut generafionü autorj Joan.j.tfyi^ j.Ioa/f.2.2ÿ.
SapereU redeptio ,lt;juo nomine Patd/^s inteffigit nosfr^e à peccato amp;nbsp;morte libérafiondy amp;nbsp;in vdam beatam introd/fffionis coplementum,ultimo demit idodiefutHrumft^uomodo efiam lo/paiturDominiff Luc.21.2S:(^ Pom.S.2j : t^uod benefcium ^udin nobdper/cere pote/,nià vn»s ide Deut, cuiusgra-fi.1 p/mufy0fuicijuid fumus?
Stat igitur idud abundè conprmatum, vnita eÃe diuina natura, hac omnia ^Ãngula in nobd efpeere^. Qgum autem Trinitafd opera ita Ãnt triumper/onarum propria, vt tarnen Ãngu/arum perfinarum d^in^io in eodem opere efÃeiendo Jeruetur : idcirco dicitur Pater nos in FiPo ferua-tor, Filius autemperÃemetipÃum, .^irit/tsfanSfees dengue, tjuod miÃi/s à Pâtre (^Filio mpderium falutd nobd app/tcet? Sed ebriÃi Ãcuti proprium eà corpus, itaproprium eà opus, ^uodtn corpore^ Ãuopro nobuperegit:ab eo cfuidem non Ãeparadum . Ãd dÃinguendum, t^ubd^uaten/u Deus eà communier cum Pâtre ^ SpirduÃanllo eà operat/u, (à efuotidie adhuc operatur.^^a diÃinc?io,vtper-Ãieue intedigatur, age per ijuatuor ida, de ^uibus diximus, generalia Dei in nos beneÃeia decur-ramtss.
ChriÃus Sapientia nodra eÃ,primum vt Deus eu Patre (Ã SpirituÃn^o diuinavirttfte^depulÃs depra-
Domini, i
117'
äeprauau nature te/iebrûjuce i/i zich à acceKdes, vt verii^tfitpuhÃamfü ad ifzCeätgeztisla ,quæ Dei funt. Deizidenobd eà Sapie/ztia vi horna, !^ qua quum recü»ddi fünf ornées theÃturi fapie»tia (à ifitedige/ztia, Cel.2.j. »ecejÃe eÃvt h af qaoque ex ipfiitsple/zdudine bauriamftf.EÃauiehac fapietia a»ifffje ChriÃi vt fubieäfa i/fhare/is , »o» tda fa-fiextia effextiald ipfif/f car»i hypesialice vziifaÃd qualifas ab badpfa vnita Deitate i» azzifnam Chri fiiplezziÃizzze ^ abuzidazztiÃizne effafa, vt izide iz^ Ofnzies eleefes redifzzdet, qitoruzn »izniruzn caufi btizzzaxam zzaturaz», (^ ernzzes ipÃtributaf dates ^JÃ/f^pÃf' â ft'^t'i'iâ^
Siezzas quaqueti^i/tDeifs iuiiiÃcat-,zzab^ zzazt imputazzspeccata,(à gratis ea zzabd remittezzsT, atz^ adea, laca earuzzz azzzzziuzzz qua martezzz aterzzazzz »zerezztur,^ iustiÃtzzzas etiaz» izzÃefi hazzzizzes zzza~ lediéfiazzi redduzzt abzzaxios,ea azzzzzia zzabuizzzpu-tazzs^qua vitazzz aterzzazzz expalfa dzuizza legis zzze-rezztur. luslificat igitur zzas efiazzz z)t hazzzp, zzazz iuÃdia ida e/Ãezztiali ipÃvzzita,'utftzzizziauitizzzpu-rus nie 0Ãazzder-,Ãed habituait ÃuequaUtatecrea-^â^jÃ' CÃcut de fipiezztia dixizzzus) ipÃus Chrihii azzima aÃuzzzpta,tazzquazzz Ãtbieffa, izzharezzte.-qua rarÃus diÃizzguexdazzabis eÃ, vttatuzzz haczzzyfle-riuzzz izzzputata zzabis iuhlitta ChriÃipezzitusper-Ãiciatur.
liabitualis erga Ãue creata illa iuslitia Chrisli fartizzz ÃgzziÃcat illuzzz pezÃdUÃizzza izittgratis (Ã
118
De C OE N A
ad implenda am^^em iuÃdi^ aptdudinü habitua, ^U0ab ipà co/jcephi pcrÃecfij^mii à i»tegerrimA ipÃas anitna imbafa eÃ,cu»t perfe^fa if idem carports (à omnium ipÃtts Jenà um diÃoÃfio»e,ad vlfro implendum,^aictjuid puriÃtma anima per corpits agere 'voluif:parfim autem iÃins habitas eÃe^io-nes,QracijaiÃtar/i hoc etiam modo iaÃitiam déclarât. Itaqac tribas modis iaÃiÃimas fait, (^ in atemam erit ChriÃus.âiino,eÃentialitâ¬r,qafitenas eà veras Deas: ,altero vt ornniam virtatam habita praditas homo : tertio 'deni^ae, tpaatenas omnem iafitiam reipà impileait perÃe^/iÃime pra-Ãita Patris volantate,propter tpaa mijfas faerat:(lr cai Patri ta anima tu corpori^'erfeéf^ime obedies v^ae ad mortem,mortem aatem cracis,meritb iu-ÃtÃtmas hac etiarn inparte dicendas eÃ: Idi^ae^ contrario ^aam homintbas accidat ordinc^. Pra-ceditenim in hominibus Ãaales poPtlapfimnaÃi-mar.) ^demç ex Ãnffi Spiritas gratia, tjaa tandem Ãe^aenti vfu eaadit i^iç, (de ^aa lot^aens Ioann es, laftcss eÃ,in^ait,t^ai iaditiafacit,/.loan. ^â¢7-J hic tpaidem (vt modo dicemas) inchoata, in altera aatem demam vita confammanda. Sed in ChriÃopraceÃftperfeÃiÃima i fç, ^paa realem alteram ia/iittam in ipfi peperit.-^aaldetiamerat fatara Adami iaPiitia aHaal/s, nià habitaali per peccatam excidtfet.
£x hac aatem iuÃitia triplici eÃent/alä ida tarn propria eà Deo (à dx/vdvn'^ç , tpstam ipfamet Deitaff
Domini.
119
I I)eitaf,acproi/t^ie,fideUri}( Ofiadrivaleretjow^ef j credent es ejjefit tali Dei iu^^Htia iu/lifcati ill t/d tfgt;fum eÃe nt, ^i/ed efl Det/s.-Ãcitt hotne ide aÃum-ptiaprepterea diciturDettSy/^uod eJÃe»fialisDeifas quot;jerbi, ac prei»de tuilitia Ãt ipà 'u/tiea. T^m reffe omaitte Cyrillus i/j Ioau.lib.2.ca.si. Nihil {iu/juit} â^ Ãrmum acÃabile, nihilperpefuumfili Deo atiri- ââ bitetur, à creaiura quoque ea Ãibffantialieer (à per â^ »aturantÃuÃipcrepoterie, çfua in DeoÃubffantia- â* literÃt nt. Nec tant en prop tere a cenÃendu effnull,ts â^ e/à eÃentialu iuffitia in nobü iuffiÃcandispartes. Nam illa ipÃa eÃ, ^ua duplicem illam alteram i//,~ ^Htiam creatam tnenarrabUi virtutcperÃundit, vt Igt;eo Patri inÃntteplaceat,cÃpropterea ii/ffitia Dei »uncupetur, vtpotc^ ^u£ 'unie a cor am Dei tri-bitnali Ãtcoronada. Tarn verb,ejiunm,'ut att EÃaia^s-, Puer iffe natusÃt nobes : ^teod etiam AngeltpaPfo-fibusinculcant, Luc.2.1 r. vtraejue etiam illa iu-; Hitia nosiri cauÃa aÃumpta eÃ: 'ut videlicet Dei : iuslitia eÃÃeiamur in co^^.Cos. y.u/. id effvtra/fue j f^âgt;bù, interuentuÃdei, imputata, non modo a pec-1 lt;^itû abfiluamurÃcd etia coharedes cum ipÃfaffi â fitnulyuotfue coronemur.
Nj/nc ad SanffiÃcationis beneficium vcniamus^ ^uod ^ ipÃum duplex efi.-vnu videlicet ex fan ffi-fieatione humana natura Chriffi ab ipà Virginia vtero plenifiimefanffificata,A/at.i.2o,(fiLuc.i.^ ^.
, ^obü imputata. Sanffiftcat nos ergo ChriÃusvt P^i^tts, natura fua humana fanffimoniam gratis
H.iif
no
De C oE N A
if»putans,i^ua »o^ wö^ö fegafur »oÃra ownts ratifia com/pttü, qua?» prffpterea i» aj/umpfa car^e.^ »ojira abeleuit, fed ettam fa»m (^ immaculati ce»leamur:(^»ffsfaȊiificatâvthümo,quo»ia}» hac ipfa fan^ftÃcaiit? qua »ob/s i^/pul^afur, hufwaua ipÃ/es »atura,vffubieffod^Ãdet (à i»heref,vtpote qua/eipfuf»fe»mÃcduerif, vf i»eo ÃaxicfÃcare-f»ur,Ãcu/ipÃe/»ef loquitur foa».//.ip. liberum autem ÃȊfiÃcatiü»is beaeÃeium prorÃn diuerÃtm quiddam efi. Sic c»im vocamus danum idud, quo vêtus quidem homo mortÃcatur , »ousts autem i» idtus locumÃuccedit, id eÃ, turn mentis facul-tatesom»es,tum mens ipfa idumt»atur i» agnitio-nem veritatis : voluntas autem immutatur,vtin-cipiamus dr velle,drfacere,qua Deifunt.Et hac eà iuÃitia ,ideÃ, noua qualitas in nobispermeram gratiam creata, dr animo noÃro quaÃÃubie^lo in-harens,quam rurÃum ChriÃus vt Deus cum Pâtre drSpirituÃanffdin nobis efÃcit,qHamobre etia mo-do Patri,modo Eilio,modo SpirituiÃnefobeneÃdu iÃud attribuitur.Peile aute Cpridus in loanJt.ii. f cap.2S.Participatione SpiritusÃanUt viuiÃcare,fü-^jprema tantum natura opus eÃ.Sedrurfum eandem ChriÃus,vt homofnon aliter, quam fons rtuum,in nobis gignit,quatenus videlicet ex ipÃus humana natura perfeila finilitate in nos ipà adiunHos, qua ipà libuit meÃra, eÃfssnditur, quod vtrumque beneÃeium dtuiniÃtmePaulusÃc explicadRomjj. ^Mm en im (inqutt) legis impotentia nihil poÃet in
D o M I N I. i2T tft car»e,Defft,p(0 ipÃus Filio miffûjCûKformatû car »ipeccafo ôbnoxiaf n^/J^ propeccafo ( id eÃ-, ad abo-lc»daf» t^ ipfo »o/ira earn is or»»em corrupfionem 6^ labern} co»demfsauitpeccatam i» car»e_j ,vt il-htd tus Legis camp leaf ur i» nobis,/jui K0» fecu»-dam carKem iKcedimus.^fed fecandum ^tritam. Ffreófè Cyri//iis,Spird'am{ if/quif ) propterfsos a/t homo recepit, 'vt totam »aturam fastliliÃcaret, i» ioan. Itb.z. cap.j. T^eepigebitplura eiafdem Cj-filli verba exlib.i» loaa.n.ca.2.^.referred,vtto-tam hocfavHiÃcationis turn i» ipfa chrÃi camera f^reat^s^tf/m !/i nos ex ida ema^a^tis my^eria pla-»Ãimeexplicetur. SanälÃcari{i/iquit)ficu»dam legalem confuetudmemdicitur, quod, vtfacrum, Igt;eo tribuitur : participatione^ verb Spi/. fa»ófi fanclÃcare^jfuprema tantum natura opus esl: Et ffiox, Arbitramur autem carnem DominiperSpiri-tum fuiÃc-gt; fancliÃatam [Imilitudinc^ aliarum eceaturarum ,proprio templo à Filio Dei perunllo, ficut PÃlmisla quoque_^ vnigeniti perfonam cum bumanitate cbÃderans,clamat, Propterea vnsiit te Ecus Deus tutu oleo latitiapra cbfbrtib.tuis:amp;pro-fter nosfeipfum fan^Ãeat, vtabeo ad nos redundante jan ff Ãcatione,ipÃfanfftÃcemur in veritate, idefiän SDsrÃanffo. Item.-T^ulla res exnibilopro-daffayfanffificationis fruffum per naturam habet, ff eÃ,a feipfa, fed eamgratiam ab eo acquirit, qui natura Canffus eÃ. ^^oniam ergo caro ChriÃi non natura fanffa ,fanffiÃcata in ChrtÃo eà à verbo
5gt;
^â 2^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De Coe NA
â Dei, ^uoal habitat i^ ea, ^ue^^uetefn^iut» f/tuf» ^â/a^^^caitit .⢠Item, Ãal ^u()mffisf0ûffÃcatur,/jff(i »aturaiiterÃa^M eÃ? Kempe »aturam neÃam abÃ/utÃime abÃtazjpeccate iKeÃabiHterÃefite^ ÃbicMiuK^eKs, vt eamiKfeprime tà perÃipfam aafpriÃi»a/'K paichnt/iisliKem reÃitueret-.vÃaecte-ÃÃis ipÃe hemo ^y^amÃeuKüli/fprimi/^ emKium i» »ena vita, initia, (^^Kéii^atioKeÃiritali ce-ÃitufuiyCUK^iaperfe boKa ^eKeri »eÃro immittat.
^ ^^^^ igififffaK^n^ KaturaÃt DeuSf^uam^ue^ â^ fp/^f^^^^c^tieȑ Spiritus creaturis immittat, eà Ãciatpae^ vtcreatura amp;Ãt(^t^uretiKÃa^e ^i-â ritii,prepter »esfi^s;iÃcatur,»0K ab abie ief ac^ui-â reKS,Ãab ipÃÃa carKiÃK^ibiÃeatieKem immittem. /ta SpintumÃbi ipà vt Deus prabet, ^ vtheme, â aceipit,^uei/kokprepterÃeipÃ/m ,Ãsb prepter xes ^feeit,vt ex ipà ^ iK ipà prime receptaÃKffiÃeanie-^ ^bs gratia aà têtu gea'â traÃret. Z/a/i/eKus Cpn/Zus.
Cum bacÃKe/itate ÃriuÃitia turn imputata tumi/ibarete vÃue aabee cebaretvita aterK a perpétue Kexu,ÃribeKte f/abacue Prepbeta /uÃum ex Ãa/e viuere_^ ,vt duÃeatieKis KemiKe emniaÃ-periera iKte/big iKtur, ^ue»iam viabebicetvt ernaà mabeÃit/Z/eapeceate eÃ,pueabKes a DeibeKigKitate ÃeiuKgit, ÃiuK^/ie autem à Dee mers;ita beKe-Ãi^/ie cum ÃaKe/ztate^ d/ i»ÃÃia eebaret, ^ui-bus Dee aÃtuKgimur. CeKiuKc/ie verb rum Dee vita eÃ. Seà zk ee quarte CbriÃi beKeÃcie, pueà Kebü^ KUKc exp/icaKÃumÃzpereÃ, vita KemiKe m- nbsp;nbsp;;
teÃi- Æ
DOMINÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J2^
^^^igi^mtf pere^^em i/ium feliciÃimum siafu»i, t» 1^0 cum ChriÃa capite »oÃro iK cæhs regnabimuf, ^ cuifti arrbab0»em i» me^ifibu^ noÃris iam »itfic 'â^^iaemifsÃäet ^Ãripo^^eJo^ muiÃbtlia eer/te fes, ^J/'^fÃffffiftfff ^uaà tarn in ccelû conÃÃentes , (^ ^^^ritate^ fuis fruclibus noÃram adopfionem tn ^obû teÃÃeanfe, alacrifer huius viU curriculum ^^efienfes, donee non mortes ,Ãd [uauiÃimo fo-^^0 Ãuperuenienfe^, anima tjuidem ad Chri-flâtm emigrefpleniusfelicifimam illam vifamc» ^Hodegusiatura,corpus autem terra mandatum ad âââ^^poias' paulatimformetur ad vltimum vÃue^ tllum diem,iti tpuo beatiÃima vita totiperfruemur. Hrtncigitur vitam CbriÃus,quatenus Dee/s eÃ,no-^h cum Patre df S^ifnefo largitur, epuumfit Deus ^mcus fons exiÃetia (^ coÃruationu rerà omniu, âeprafirtim huius aterna felicitatü. Huic autem opponitur mors tumprima turn Ãecunda , ^ua qt a-^crna vocatur: vtratpue etfi iuÃo Dei iudicio ordi-fâ^ta (fi decreta,mimime tarnen à Deo, fed à Satha-â^âi ér peccato exorta. Deinde hanc ipfam vitam ebriÃus, vt Deus, nobu non aliunde,quam in fua ipÃus carne largitur : epua de reficpulcherrime Cyrillus in illudChriÃt loan.ó. Nifi manducaueritis arneÃl^ homines, ére. lib.in loan. lo.cap.rj.Caro ^* 'vitafaffa vnigeniti caro advirtutem vita tradu- â da eÃ: nonpoteÃigitur morteÃuperari, propterea ââ ^ ianobu faÃa interitum a nob es expellit. None- ^â nif» abeÃab ea vnigeniti DeiÃHus, id eil, natura â
n4 De C oe n a
huma^a ^uum ajfumeretur ab vnige/^ita^fa^a ià ater»a vtta viue»sper Deitatem, iff ^uafubÃÃiC: â¢Vffde i/»o cofffe^uufffur, xewpe ff^poÃ^ Ã^f^ ^ mariefuperari, (^ quo ff ia fff aÃufffpta efiffoÃri viatica ffät caufi y Offfffet quiÃuffi eiufparticipes,i^ i^a quoque viutÃcari. £t ffe quispufaret haffe vi-uÃeaffiit vifff ab ipfà carffe^, lt;vt caufi efficiënte, pre fff anarch, aafditpruoleffter Cyriffus, viuifcaf» ejfi,ffoff ifffifi,fiisi iff ^erbe ipf hypoÃatice offfito. j^efffac/fffoc/ufffergoelefipiefftia, iuÃttia,(fi fin-imitate i5lixifffu4,ita c/uplex eÃiff vffica ChriÃi per-fiffa vita, vt (fi aluplex ffatura:Vffa ajj^âi^att,ffefff-pe Deitas ipfi:altera,iriiuseÃeffufn,vita videlicet creata amp;ajf/(fffpta fiatur^^vt qualités, ifffita: ea^ rur/ufff duplex, «efffpe tufff affifffald, qua videli-cetfib/iUefftefff ifffife aÃufffptaf» »aturam totant viuificauit o Ao^oç adtenspui, id esi,tafftifeerdufff pre ffoba iff iffÃrfffitate illtusfitisfieret : tumfeiri-tualir efiaterna, quapo/lperaffufff fuut» opus cæ-lufff afeeffdeffsfrui cæpit,(^cuius velutifefffe» ad-tuff^isfebi fffCffibrd ia fff ff une iffUidat, donee ple-ffffeifffe toti iff eo (fi cum eofifffpitema felicitate,^ perfruafMur.
Horufff autefff 0fffffiufff,qua de cbriÃi in nos be-neficqsdixifffus, bac fit fff ma ell, fnicam Deitatefff Patr/s iff J^iUoper ^iritum fiiffcium bac amnia Ee-defia (Ty^niK^ç nen eÃentiaUterlar^iri : depromi vero ex ebridi bumanitate, tanquam abundan-tffetfffOffeevnquam exbauriedo, nbsp;nbsp;in buncipfitfff
fenefff
Domini.
i^j
ûef» co^sfruffo äittif^iifa, (^Ãtmm^ locupletafff thejauro, vt ingle in omnes credences exuberet. £t bic/^u£slio duplex agdatur.Sunt.n.^ui nobd^tjufis f^lfi ^ tnuidiefi nomine Zwinglianos ^ Calai-»ianos appellant,hoc dogma fribuant, ^aodin Cce-^i Domini pro re Sacramenti non corpuf ipfumpro »oba traditum,neijueJanguinem ipjam pro nobis tffufum , fed ChriÃi tantum mérita ^latuamus. Saltern verb pro Meritoram voce dona (Ã- ener-giam ChrifliÃatuerent. ^^l verb nobis hocob^-cit{nt,çiuia (^fymbola (Ãquot; remÃgniÃeatam (ideÃ, ipfumcorpus nbsp;ipfum fanguine) reipfacupane (^ vino eodem loco ffli volant : vtra^ue eodem oris iofrumentofumi a tjuibu/vis contendant:acproin-de,ficuti nos accufant falsb i^uaf energiam Chri-fli abfe^ue participatione corporis etfingumispona-f»us,ita hoc in illis,(^ verb yuidem reprehedimus, tfabdpro fideiÃintuali organo os corporeafabÃi-tuant, ^ in indigne accedentibus corpus Chriili energia viaiÃea Ãolient. 2(os aatem Ãc de iff is fentimus ac docemus.
^uum ChriUi beneÃeia, turn quaperfolam im-putationem, turn quaper realem effcacitatem nobis conferütHr,Ãnt qualitates Chriilicarni, vtfub-ieclo,inharentes,a quo in credentesper Spir.fmilü tedundanl, non minus abfardumeslexigt;limare, quempiarn feri bonorum iïloram compotem abfque Garnis ipfus,id eÃ,fibieili,cui proprie inhärent,^ * quo émanant,participatione, qaamà quit dice-
J26 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De Coe N A
rctfCorpM poj]e ex ea avima vitam haurire^, i^u£ tpfi »0^ tnjityautpojfè quempiam ctbo,tjne km c^m-edat, autpoi^ff quefgt;i»o» btbat fiuteiri. Uai^ficy tantum abe/ivefila ida Chrifb dona Ãue ener-giamÃue werdaà t^ud volef-,pro re Sacramenti in Cæna Ão^ftln^ datitamusÃec/ufa ipÃ^s Christ car^ ne (^JangHine^yVt eùâ er inÃmplicis verbi pra-dicarione_j, ér in baptifmo ChriÃumfemper i-pfurn in earner nobdperÃdew femperÃumendur» proponi a/Ãeramus, (jKoniam, ( vt reife in^uif Cy-Jâ ridm ) Spirdtti in ChriÃofumme enm carne coiun-^â ififi eÃ, er caro efiameum Spirdu : da vtnequej carnem eiu^ abÃ/^ueenergia , neque energiam abÃ-^»ecarneÃurnere vel in ûipliciverbo,velin Sa-cramentd poÃlWf^^.Sed hoc addeiwu^ Ãeut inÃm-phei verbo verbum ^uidem pradicatum chriÃum nobd voce annundans aurium ÃnÃu percipdur, Chriditf autem ipà verbo pradicato ÃgniÃeatus non nià intedeifu credenfe recipdur : da eiiam in £apdÃno qiddem corpus a^jna i'/a tingiimentem verb credenfisÃmguineper aquaÃgnÃeafo ablud in Ccenaverb panc_a ido er vino ido corpuspa~ Ãi,carnc^ aute er finguine Domini animam cre-denfis {vt loqudur Terfudianus ) Ãaginari. Sa-ginado autem iÃa non eà in reali contaifu carnd ipÃus poÃta(quod ne^carnisChriÃi verdos, ne^ analogia inter ChriÃi carnemperceptam, (à men-tem noÃram.,qua velutinÃrumentopercipdftr}pa-tipoteÃ,Ãd totaÃirduald eÃ, ^ hue tendens , vt, quem-
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j^/
^nemadfftOiium naturaii 'vinculo anima cum cor-fore coniunóla fen/um ^ motum naturalem corfo-gt;'iin[inuat: if afpirifuali ^ ineffabili my/rerio ( 'vt lo^uifur Paulus Ephcf. ^.jo.(^ }z.} cum ca ChriÃi »afura ^uafraternoferePl ,f?erfdem aPprehen/a (^oniun^i, ab ipja non ipfamcorforü a ut fan^utn/s fubfantiamcum nojlro corpore (Ir fangume^ realiter aoHungendam., nee ipfus animam cum anima ^oÃra reifja agglutinanelam ad nos atrahamusz [^uaomnia nequevirtuti ,ne/jfue_j noPlrafalutis f»yf erio confentaneafunt ,feal Cyclopica dr Caper-gt;iaitica.}verurn'vt qualitates in illa ,fcuti dixi-fuus, humana Chrifli natura, no/lra caufa Diui-nitus abipfo 'verbo ajfumente^creata,ficutetiam voÃri caufa fuit à 'verbo affumpta,nobü fan^i Spiritus 'virtute 'vere communicentur : alia eyuidem fer imputationem , alia verbfefe nobu reipfa influantes, dquot; exflliusceucapitfs plcntiudinc^fcut lumen ex lumine^ accenfum, dr fcutcalorexca-lore prodiens,innos fpiritualiter ipf adharentia membra deÃuentes.-cuiufnodi fünf ilia Spir.fanlli Xiteicr/i^Tet dr ivfpy^/^TO., t^ua commémorât dpo-fiolus, i. Cor. 12. turn omnibus fanclis communia, quot;Pt cognition csv eri DeiÃdeifpei, chardatû, viui-fieadeniejuevirtutis corpora et ta noÃra fuo t epore quot;piuÃeaturadonü: turn pro diuerfa parhculariu in Eccefa vocation urn rationed, fpiritualiter huic amp;nbsp;ilhattributa. Pirifimum ef igitur, ^uodait Cyril lus,ill am vituparabolam ex cap. loan, i ^. lucu-Itr^ter aduerfus i^rianos difutansfiribit : litis
itS â De CoENA
,gt; fiifnirufn appef/attoKe^ »0» ipfam per fe ChriÃi ,^ Deitafem,JèâDeÃeatam carvem i»te//igi, cm ffff^ ,} inferi fpirtcftalicer oporfeaf,ve dasÃteeo TjiuÃeati, y-iceupabMtesfrucfu'/nferamuStac proinde nonha-yy hitudine Jolam ,qu£ per charitatem inte/iigitury ,â gt; ebriÃmÃtin nobis: verum edam participadone^ â naturaU. Nam quemaalmodum,à ,juis igneli^ue-âfacJam ceramal^ ceræ fimilifer liquefad^e ita mi-,,Ãcuerit, vt vnum ^fuidalam ex vtrijefue^ faclum ,, vicieaf ur â Ãc communicadone corports er finaud y, nis ChriÃi ipfe in nobis eÃy(à nos in ipÃo. 7(onpo-yyteratentm aliter corrupdbids hac natura corporis yyaolincorruptibidtatemamp; vitamtraduci, niÃna-yy turads vita corpus ei coniun^eretur. Hac Cyri/Zus.
J^em locum eyuoniam er 'Tran^^ubs'landatores amp;nbsp;ConjubÃantiatores in peas partes trahunt, ^ Har-chiiss quoijue^, proUpà carne_j eÃendam verbi ÃubÃituens deprauatÃienalum edi non ipÃus natu -rads pardeipadonis modu, féal ^uidpardcipemusy Ãcdeclarari, quoedapertineteera d^ueÃaZfa per-mixtio. Hoc igitur dtelum voluit Cyrillus.-ipÃum-met chriÃum oportere noÃrum ^eri, vt, ^ua ipà inpendab eo po/lca accipiamess:^ huiusnoÃracum ipÃo coniunedoms vinculum eÃe naturam, cuius aÃumptione frater noÃer primogenitus faHess eÃ. {^t à y tees iam efuarat, ej/uis Ãt eius pardeipadonis naturads modus , audiat reÃondentem Cyrillum, ef ex eo diÃat,non oreferi, Ãd mentes, eà vnica Spirfandd virtuie'.vtmereÃiritualüÃf hic modus
~ Ãue
4
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i2igt;
Ãue Diuinam virtutem zgt;eram i//ius efÃcie»fem fauÃam,fitteJpiritum »oÃrum fidei quafifttatfum amp;nbsp;tKihâftwentum rectpie/tde chr/fia adhibenfrm, Ãue httitti cetsiunmo/tts efièlfttm ,JÃir{tualem-vi-delicef vitamfpeefes: Ag/tefitfe fi^tjuitlib.i»Le-uit.^. figure ejfiei/i Diuiti^s voltttnt/tibtts, (b^ideè â* tatiquà mfipirifales, ö* tton tatjuam cartta/es exa- « ni/tatc-J,^/ t»fe//igite^Hie dicu^fttr. Si e»im ^ua- ^â à camales iÃa fiuÃcipitis, leduftt vos non altt/tf. Eà â à quot; i» Euangelto litera,/jult;e occidif eut» t^ui »0»fit- â fitualiter ea qu/eâicu»fur aduerterit. Si e»imfie-*â cutidum literam fi^uarû hoc ipfium lt;^uod diâfum â efi', Ntfi f»a»eiucaueritis carnet» t»eat»,(fi btberitis â fanguinet» meut»,occidif bac Idera. EtSernardtts â iK Cantica: ^^afi 'verb Christas, quut» iat» afien- â^ deriti» calut» , tangi aut velit autpoÃ'it : (fi vti~ ^t â]iiepoteri!,fiedafiedu »0» manu, veto »0» oculo, â fidc non finfibas. Sed de his Ãatis, quut» hlt;ect»i»i-gt;»e »egetHarchias, aduerfits quet» proprib »une dijjgt;utat»/ts.
Superefi,vtquibas inibrumentaUbas caufis iUa eut» Chrifio confiociatto nosbra fiat, (fi- qua fit ida-tuw vis Jtaulo flenius quà t» a»tea dijptciamus. ^od adDeut» igituratti»et,ordi»aria fiant eias i^firumenta ,pabbores ac doebores, lt;fi verbat» externa , interdur»fimplex (fi nudut», interdut» ad-ditisfimboUs vebuti vebbitatn. t^dnos aute quod «ttinetpercipiendis extemis illis inJbrutnentts.i0r-^ana corporis adhibent/ts, aurcs nitnirut» ad ait-
ljo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De CoENA
£lie»alu»f ex FaÃaribui verbum, oculos pr^gterea, es,dF manual Mum i/enii^ue corpus adviÃbilia Sa-crameuti fymbola »obd applicanda ; rebiu autem ipÃs, turnperÃmplex verbu , turnperadiecfaÃm-bola à DeoÃ^niÃeafü Ãmtd ^ oblatüpercipiendif mer/'e qt tn(e//ige»fia vfimur, tfuai ÃÃdet lumme tdui Ira ta eÃ, turn Ãt»e res illits ^ iutelltgit, (ÃÃbi applicat,û mixus, aÃerxatur, ^iuterdum et tam irr{det,aut etiam iHis offe/tditur. Et hac omnia eÃe Veramex vtiiuerfo Dei verbo couplât,ut Eph.^ .ji, Eom.toJ, cà 1^, loax.d.tfj, i.Pet.^.j2j, t.Cor.1.^2, df 2.iö, Rom.fi.^0. (à âi^ibi paÃim. lam verb, qua Ãt ill or um i»llrume»torum eÃfeada à quaratur, facile hoc fuerit diiudicareà qua de re hîc agatur: qua Ãt ixslrumextorum exter»orum,quibus Dei^ vtitur,»atura : ac de»ique, quaÃt »oslra turn exterior turn i»teriorvts, co»Ãderemus. lt;^gimush/c ergo de repe»it/ts (à mere dtui»a,»empe de »oHra cum Deo per ChriÃi car»em Ãiritualiter »obts commu»icatam reco»ciliatio»e .⢠de »oui homi»is »oua creatio»e, dr veteru abolitio»e .â de imputât a iusltfcatio»e : de toti/u hor»i»û ad i»corruptibili-tatem 'dr cteleflem perpetuam vitam tradullio»e: quarum rerum,Ãvel v»icam d/camus, ab vlla re creata, ta»quam effcie»te caufi i»»obu efÃci,ida-lolatra fuerimus. Nam »aturaltbus quidem efe-ffd Deus »aturales caufts efÃcte»tes t»didit, vt qui »0» ta»tum crearita»ima»tia,fid etiam addi-derit,Crefite df multiplicami»i;»ec ta »turnpla»-' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tus
1
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^t
t/M crearit, fed etiam 'Vfiam^uan^iue^fccu»dum fieciem fuam feminijicare tulerit. Seal i» hotni»ts lipfi iffjlauratiof/e, qu/e altçfa eà creatie, glariam fttam xon wagdalteridederity ijfuam^Hum omniit ex nihilo crearet, (^ ^uum fibijVflieà videlicet ar--di»is rent fff creatarufffDofffinoJeruaretintegram eitts prêta tpà libuit ifffffiutaffdi poteilate/ff. Facit tfiim wirabihafilm.Hoc igitttr epi^s em»iu \a^ipv.. entiSv excell efftiÃtfffu,c^0fffffiufn mfracftlontfff mi-raculofi^ifftufff, »ià vffica vfftus ipÃttf virtute^ aefotefftta iftcheari tgubernari, actafidemperÃci fateafn/trjplaffe idololatra fitmM. Ettjuuff/ iafff ante osleffdenmus ipfuin ChriÃum, ^uaffu/s ito ff abf^ carfieaftt^off »Offfua carne^ffif vt fbi proprio infirnffteffto ,/èdpreprie ditxtaxatfua Deitate ffti-racola i» cerportboa a^retantiom, ^ fffortuoro/n edidiÃe, tfoiifiroorHrftaufffs foerit fibiplu^trib/te-fe,^uafff ipfe fftagiUer haboerit? Sed xc ratioxibot à confecotioxib/ü ex ratiocixatioxe buxiaxa petiots agere ix re taxta videaxtur, age, ex vxo Hei ⢠'verbo faptaxtus, tfitax^uam illa faxe rationes xox altoxde foxtpetita. 7^ullufx e/fe arbitrer xobilius ^ei ixllrumextom iù ix quibtis pefoit recexcilia-fioxüfirxtoxefx : i^taxtex ,xeejfoe is qui plaxtat (inquit Paolw) xeqoe is q»i rigat, eà altqteid, fd qoi ixcremextum dat Heus, i.Cor.^.j.dr alibi, ^Humfe dixiÃet laboraÃe, xox ego tamex (ixqait') fed gratia Hei, qua mecum e/1. ttaque ix adfxixi-fitatioxe verbi xe taxtidum quidem ixteriera
IJl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;D E CoE N A
i//iuf virtutis mhfiUf is lefif(e»ftbus reHatjuit/fr: nei^uz^ ba^c fjK£Ãiajfem tsfeci/Junt qui 'uinuiis iäius pr^cipuof partes 2^eo,/ècüülas hemiaibus tri-buurit^ periode ac fi fcrtpÃÃet ^pü^amp;las. Gratia Dei mecum, i/tvu/gb Suph^ia i» j uisfchalis hu»c locuffi dlprauar/i/it .⢠ast (^ td/em prii/rem, £ST {^ L J j^/D corrufftpu/it, addita gifjJa, S0-LTS, r£L '^£Sp^£ GHdTI-d. Ne-que tameii propterea »epo fdeles Pa/ltires (^ De-chores ej/e Deia-iugt;(fgt;yoLç^vtloquiturPaulus,i.Cor. j.p.adeo quidej^tjuo Timatbej fcrtbefis,r.Ttrfi.^. ïtf.ia hacverba erumpat, (^tte/ide ttbiipfe (^da-clriaa.-id e»im fi feceris amp;nbsp;teipfum feruabd, amp;nbsp;ttgt;s qui te audieri»t. ^a vt i/itedigatur queviede ac-cipieifda Ã^t, obferuaadum eÃ,ia zi/io (^ eadem epere najlra 'uacatiaud duplex effeÃee/andu opus ad /dum quot;j/ium faem co^fpira^s :v»um quidevt exterius, quad per externa inÃruwenta Deus fie exequiturjVtipÃi qu equity agant^quoniam agun-tur,quu^» hominesÃipites ^ trund non fint in Deirnanu.-alterum ihterius , à quo tota in Ãlidum priori affionis externa efÃcacitas dependet, (fr quod Ãc eà Deita/is proprium , Pa tris videlicet tn £ilio per Spintum fan^lum â , q/t iÃius ne minimim quidem particulam, vel Angelus vel homo Ãbi pofsâitfineÃcrilegio vindicare. Gunt igitura-hquidpaslores loquentesper eurn (freins nomine qui ipÃs mÃtÃd in externo duntaxat opere. Nee , enirn aliudpoÃunt, quamÃurdis loqui, nÃDeus nbsp;nbsp;j
ipfe fun Vfitus'vi aures def adaudiedufn.-zj/^a^fui-dem atrium cerdis apertio vnn/s Dei opus eÃ. .'^ff. 16.^4. fides ergo ex auditu ejuidem eji, ideÃ, i/t-ferueuie/ife exferffo operepr zedicafio/üi, df audk fioftis verbi aures ferieafis : ^ hoc ejbexfernum opus,quod Deus per miférirordiam perferuos/uos r^pjos eff'cacirer exe^uifur, fed z^ttod i/sfedtgifur é'fdc recipifttr hoc verbum, hoc ef ioiferius o-pss ifi auo xudum habet Deus truiuip^, Su^te.'iif» omnes [i»epuitDjaias, citante etia loanne, Ff /^. iJii^ loan.!). z^^,} ^OcdditK^i. Neijue exifbiman-dum e/b,Paulumfcvocare fefe dtfuos codegas,Coo-peratores Dei-, vt PhH. 2.2S- Fpapbroditum vocat fuum c-M^pfi'J ndi ffvçç^Tidrlw. Erant enim in eodem opere externo eandemoperamnauantes fiib eodem domino.,opere ipfrum vtenfe.^tin eo,ipuod iuteri/is effdt Dominies,(bâ ^»ed esi exterioris opera vKicus fnis, ne^^ (ibi Paulus, ne^^ codegis guiç-e/ua tribuit.^Quod enim miniPleriü ipfus no fuerit itiutile,infilidum ex Deo ejfe fatetur, non quod Deus hanc ipf gratiamfecerit^ vt cordit potuerit itnmutarefiueviutfcare, Iquodnudivnquam rei (reatie comunicatum fuit, neque communicabitur} fed quoniamper SpiritumfuuKi Deus d/fpofuerit ^udientium menfes ad infedigenda ^ (^ verarde Ãbi applicanda,qua; aures corporis ex ore Pauli au-diebant. 2.Cor.^.^.qitcmodo etiam loquitur.-j.Cor. 2-4.Gal.2.^. Thef -f.f.
^^od f in ipfs hominibus Verbum adminiÃra-
iJ4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De CO£ NA
fibus ^uUa vis{»ferierixe/ifje^eam tolamÃbt De/fs i/ftegram firuarif,faits ex ea it/teffigiturf ^fiialft ipfiverboprâfftevtiafa tribueftisl/iw./teft^e lt;veriftme^ tjuitieM täefe ^Heti aftcHtfr, Verbum ^(taaiema, laatt.ó, (gt;^. ^ 68 :^potettita Detail falufeitt,Rüm.T.76:^ t^ftouis glaelto pexeit^aatiitSf Heb.^.r^.'dr fi»e t»cigt;rn(ptibtleyLuc.8.li:ai»o» ^uatex/ts vex eÃaraes ferih, f'^el ^aatet/t/s Deus, ft^effermetZ/e Dei 'vittiittierter meti itl it^uipit, ^ueel aurtb/es per extern»»/ verbum fg»^catur, viefett^tiParus, i. Pef. s. z^t 7(ef^uelt;jHumbac elico, exierttumepus, ^uesl Deus per homines ad-minisPrai, ab inferiore,^uodvnius DefeÃinJoli-elum,feparo cum Dutbufaf/s qtphanaficts,fed iantf/m difitnguo: vi in eocommendetur /ingula-rü Deimifericordta fijubd bominum mintferium adbibere^ in bominum falute dignefur, ^uod i^»i /pernani ida dementia fèipfospriuent: df tasnen Jua Deitatigloria tota,feutipar edferuetur.
Sftperfttnt Sacramentales adiones , in putbus ^uu pracipua partesfnt verbalis promifionis, cut fmbola vifbilia, velutifgilla ^uadam, ad^iun-tur, ex ÿs ^ua modb diximusde exterioris verbi pradicattonc^fitis intelligipote/l, non effe aliter de eo fatuendum propter fymbolor/tm adtundio-nem. Ppfsverbfymbolis aUtpuidDinina virtutis tribuere ab/t/rdius ef ipuà m f verbo tribueretur, 1 nuum i/la ab iÃo habe at, ^uod ex rebus communi-' bus Sacramenfa euafrint, ppata enim ePlregula
D o M i N r. i^ j i^fihöljs trita, Propfer quoiialiquid tale eÃjdi. ffum magis tale. Totum tgi(ur iÃud cüfKmeKti/m ^agis ^ Incafitatoribf/'S reliv^jKamiis, i^ de hit f^yÃer^s idem eped deÃmplid vefbo Ãatuarws: i» v»a 'videlicet eadém^ue affioKc^ BaptiÃni (^ CÅ^^ Domini, Deum alÃaid a^creper hemi»es, {idvidelicety^ubd i» mydenorit ixfid/ftiofie fieri (xter»0 mi^ifieriü madaftit}^ abc/uidfiolu amp;per fe MerutSj ^^uauis ne ahf^ue idodd fiimirum ijuod Verbi fif/o ik ^mbolis -verbe adiuf/efis, tetégrie^ SacramefitaU ritufuitÃg^Ãeatum. Sic ettim belui ^os decet A/ofes cordes circufsciÃovem -vesi Deo Tribue fis, Deut, y o.6; 'vt^k P^iulus Pom. 2.z{e. Set ergo Baptifinus lauacrumpurgatio/sisper verbum, EpheÃi.tf.ik l^f^^erum regeeieratioKis errenoua-tioKis Spir. faulfi, Dit.^. (k lt;^ct. ^2. lü. Sedita, vt exterma aejuee Baptifmut »on /juidem fepa-retur,fed authoredloassueBaptist , (Ãent.tpud çiuatuor EuangeliiEts bculcatur ^ repetitur:.t4c7. ^.j.) ab i»teriore Baptifmo Spiritusfauffi yd/fiia-guatur , quofie quo que baptizari oportere coerfeÃus e/lMath.j.14. Et ne quit ÃphiÃa quippia hîegar-riat de BaptiÃmi Ioannis (k Baptifimi Chrisii v-triufque exteriord diÃrbnine^, audiatur Petruos falutem tribuens Baptifmo, non quo carnis fiordes abÃiuptur, fed quo fit, vt bona confeientia Deum interroget, fiue,vt alq vertunt,Deo refpondeat per refurreebonem ChriÃi: i .Pet.j. zx. id quod Paulus copioseexplicat.Rom. (éj.iy^.ó' Col.2.12. Sedek
I.iiq,
jjlt;f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De C OE N A
pulchre Tertuf/iaffui ^ie refurre^io»e carets, A/ii-W'-jà ia^uit ) ^o» l.î!(aùffȍ^,/edre/pexfioxe faa-cü»r: aUvülensprocu/dubio adpablicam ^deipro-feÃfo»e»f,ijua ab adultis baptiza»^!^ reqttireba-tur, Vf dt/erfe [cnbif Lucaf ^ff. S.j^.^nod ridiculepffjlea amp;nbsp;ifnperifè à bapfiza»dis ifffa»fib. recjuiriccepif, ?{ecaltter ejfe«obis de CcenaDomini [enfiendum, partim communis Sacramento-rum ratio demon/lrat-,partim etiam idudoÃendit, ifuodnon omnes eandem efeam fumentes ,nempe exteriorem ab hommibus adminislratam,e^' ha-clenusfpiritualem (Sacramentum enim eÃ,non res communis ) nolit tarnen ApoÃolus advitamfume-re,fedtjuofdam etiam addamnationem: i. Cor. 10. ' J-amp;S-à 'iC27.
Et de his ^uidem h aile nus, ex ^uibusforefpe-ro vt omnibus verdpietatis fine praiudicioÃu-dioÃspateat,(^uà m vana ifiafint Harchp commenta de fiubÃantia Trinitatis reipfii inpanem illapfia, ^ ali/s inde confieifuentibusportends, acproinde^ epuarnfiai fie fint calumnia, ofuibus homo iÃe nos o-nerat, s/uafit inter Sacramenta (fi gt;'os communes nullum difirimen confiituamus, mutationem Sa-cramentalem ignoremus, aut tradere in catechifi-mis nofiris negligamus.-adeo epuidem impudenter, vt Oecolampadium (fi Martyrem, beatamemoria Ãdeles Dei firuos, tn partesfiu.ts audeat pertrahe-re: Zwinglitim autem ilium v ere hominem Dei, partim inficitia,partim etiam per ludibriumdifii-mula-
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;137
gt;»ulatiofiis accufet, ifttaà ^HÃÃuläram habuerit t'iiHöKem , fjuî »o» fuerifitfiiiâæ Thedogite alt;sl~ bue Ãafif capaces .⢠^^»imo m^ ^noquc^ Be-zam, pöÃi^uam eÃmiht affe?itat(tf muit o hofjorÃ-ceKtiore^,quammerear,erudttionis teÃimo/iioÃbi fed (Ãalà ferÃuaelet a fgt;Dtefitial( (à adualico-Kentitio ChriÃic0rfgt;orc_j Kü» vdde eltffefjtirc,^. lt;nbsp;J^ibi/{ edumn^s omfitbus hoc ÃtjemelreÃo/z-fumd^taw eÃe ha»c gratiam magds illis (eruif â Dei,quorum of era pro Pafifmo verus Chridia diffuus in Helueticis frimum^Khetidf, cà Sabauclicü .lt; EccleÃis obtinuerit, aeÃt deincefs longé dilaté in orbe terraru frofagatfts:vt neque de Ccena Domi-d ne^de ziHoÃdei ChriÃian£ articula aliud fue-Wfradteatum, quam quod c^friore (^foflertore Heluetica confeÃione continctur: quorum vePli-gqsÃc inÃitiÃe , i^' deincefs ferreeluros illorum fuceeÃores coÃdo, in quibm amp;nbsp;ifle,DeoÃc valente, nomérneu fraÃteor^vt a Dei verdate,quam tlli ad extremum vÃque halitum (Ãvace (à Ãriftd f erfreue , (ÃÃnevlladiÃimulatione teÃatiÃ/nt, ne latum quidem vnguem diÃcedamM.
dd hac autem error um monÃra de quibus dixi-mus ,libet etiam alia du a adiungere_^, vtà quos illein errrarem abduxit ,temfe.fliue in viamre-deant. Harchitts igiturfoÃqnam de eÃentia diui^ utin fanemfercalatione, ià alà ciuÃmodi nugis^ veluti fotentiali ChriÃi corfore, à naÃra in Chri-fiumtranÃ/iane, quaÃÃufra codas omnes tranCue--
ijj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De CoENA
Ãusiii^utauifi taadem ttudiamifi, ^»emtandeffi fruifttm uos velit ex hoc mysierio eUcere^, vhi Chrylum ipfam lo/jueatcni indifcdy (paginapó^e-t, riorts libri fut 2/1.) HO C F A CITE, tnijtüt » Chrifui, idef, offerte Deo Patri;^bâ deinceps, CO-}} ^/EDITE, ldeffdonum,tjuodeffinhoevifbili âpane, (Jymbolo huius mei corpora eras provobü âcrueifgeadi^cttmdtleHione^a f'fide fufiipite,vt â hinemeo exemplo dtfatis offerte vefra corpora, ^ â exponere âvitam ad Deigloriam (^ proximi defen-âfio»em,fopus eff turn amp;nbsp;bona omnia,^uaaeeipit(s âà Deo,pari affuefeatisItberalitate alifs egentibus âdtfribisere,cr fimili charitate in alios effunderc^.
Hac verb ,f fiefehabent, efuid aliudfiteritCcena Domini,ijuamyuadam, tjuantacun^ue illaftt,ad folendamfraternamcharitatemincitatio ? 7^eijue verb nos infeiamurlongeprafantiffimum hoc effe diuina in nos mtferrimos peccatores charitatd pi-gnus, y uomutua noUra dileHtonisadmoneamur: fedabfit,vt vel pracipuumhunc fnern Ceena ef-à exHlimemus, vel hac Ãera myferia pro imita-tionis exemplo ^myÃieatantum t^uadamcommo-nefaHione habeamus.Suntenimlofe alia benefcia nouifæderis, ijuod ifis teÃris nobifium Ãneitur. Primus igitur (^ primarius huius fera ailionis finis eà , noÃra cum ChriÃo confiociationis , per ipÃus carnemÃiritualiter, adhibitû illûfy mb o lis, interuenienteÃde, nobis verb communicatam, (^ animi noÃri yuafi intimis vifieribus infiulptam diumn
Domini.
159
^iuMa folennis cof/Ãrmatto ; aber verà , omnium ^onorum,^»^ i» ipÃM came infant,nobiÃumpar-^icipamia, turn perimputationem, turn per realem iatra nos effeadtatem ma^is ac ma^is fancita itdeptio. Sant enim hac myferia,vt ex Jnà it ut ion is amp;nbsp;Apo/ioli verbis apparet, noui TeÃamenti tefe-tainremifionempeccatorum : pracipuum videU-tetnosira cum ChriÃo reconcUiationis benefcium, 0â ^uod cater is praire oporteat.
Sed tllud^uo^ue mirarifubit, ^uïnam tandem Harcbius, poÃ/fuam nulla vini fêla mentione,vf ^ueadeb panem illum Deifcauit, in vino tarnen i Ulo nefcio tjuid amplius, quam in pane, ideÃ,in fngutne chrifi amplius aliquid quam in dus torpore conHituat : adeb quidem,vt,à temporee excluder/s (inquit pagina editionis prioris Jiâ.) bibendumÃt de calice, (fnon comedendum dlt;zj â fane,Ãcutà quis in animideliquium indderit, « qubd manducatio longius exquirat tempus quam « potatio, in ospotius iniecerit vinum,quam carnes, â quoniarn illud citius repente delapfas inÃaurat vires. Enimuerb, an non bac potius ebrioÃtm quam ChriÃianum hominem decent? J^aà vero non manifeHe Chrifius duplex Ãgnum in Ccena Domini inÃituens,vnum dbi, alter um pottts,Ãc demon-firarit totam nosfram alimontam Ãintualem in quot;ano ChriÃoÃtam eÃe,fquidem mortuo pronobis: quod etiam eo adumbratum esi, quod feorÃm vi-nÃfeorÃmpants difiribuitur, vtÃanguis à corpore
14° nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De Coena
KoÃfi caufafeptrafa!f»//fe,fîc quo^/teÃgai/cetur. Citaf fame proje Hafcha/s ol/ias telles, ÃmbroJiam 'videlicef , amp;nbsp;Ori^mem , fed ^»arum aeatri ia meafem 'ueait, vf calicem abf^ue paae nfe [âami feffedaceref^ quumleage cenè Hf ab/ardn^ffibres emathf^s ieiu^if biberc_^ ^bifue ctba, ^uam d' bum/ifatere ab/t^uepafu. Sef zfuidait y^mbräfa^? *5 i.Cer.n.Cafe Seruatartfy^ fa/utecorpora.'Ãtagdiiy »pro aaima efafia esi. Hac verba, fateor^ ta CoM-meatarfs -^mbro^o adjeriptis leguatar,eb ^uo^ae hacverba Mofisdetor^ueafi, Leuit j^.j^-^^iâ^^ carais eà ia f taguiae,^ ego dedi earn voba faper alfare,adexpiaadam aai//iafveÃraf,lt;/uiafaagHä ipfe aaia/am expiabit. Sedijuit dmbroÃo coacedet, tpuod iade coüigit? aempe pro filo corpore oblatam futÃeviä/iraa caraea/,vf hoepoJiea ad ChriÃi cor-piti pertrabatur. 7poa excludit ergo Mofs ab ex-piatioae aaima, caraet oblatæ vi^iraa fed propt erea (fabd aaimalis vita ia faaguiae eÃ, voluit oÃireates aoa ipfam materiamcarais vidima ,fèd vtifima mortena ia eÃuÃoae faaguiaitÃedare_j: ^uemadmodum Chrii/i caraem, vtfitaobisferua-trix,aoa debemus Ãmpliciter ia /efe,ÃcHt eapradi-tus fuit chrifda, Ãd vt craeÃxam dt mortuam pro aobit coafiderare à participare ; t^uamobrem etiamÃpÃime, vbi de aoFira per Chrisiura recoa-ciliatioaeagitur,pectdiarit fteinspiaguiai) mea-tio :fèdita vt corp ta mi aime excludatur. Nam de toto chriÃo dixit /oaaes,Ecce Jgaia Dei,ijui tod it peceata
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;141
piccata mit»i/i.)(^ ApoÃolui Col. 1.2a,ole totis nobif ifedentibui lotjiueas, JieconctUauit ^os (i^^uit] in corpore camisfua per mortem .⢠(^ Heb.to. to, ^ua 'âJoluntateÃtnHiÃcati ['urntaper oblationem corpo-gt;'is Je fa CbriÃt/emel faHam : (^ Petrut t.l^et.2.24, £Pa peccata noÃra pertidit in corporeÃuoÃtperlignum,^c. {^bÃtrgitur.f'vtin redempttontf noÃra ntyÃerio allegoriamtllam dmbroÃ.tnam,autcuiuf-^uä .ilteriutÃquamur, ^uodtarne tanti viri pace ÃtdiHum.^tadautem Origenes idea/legoriarum »tagiJler turn certeÃomnians., ^uum attentiÃime 'videtur vigilare? Cur (intfutt Homilta j^.in â Hatth.} no dixit Domi nut, HIC EST PH NIS NOT! TESTA.VENTI, Ãcutdixit, HIC EST CALIX NO TI TESTAMENT!? ^uiapantseÃverbu iuÃitt.c,tpua maducatesanima nutriuntur^potus autem Ãue calix,eÃverbu agni-tionis ChriÃi Ãeundum myÃerium natiuitatis (^ paÃionis,Qrc. Pudet enim me iÃiuÃnodi délires Chartas tmplere_j, ^orfum enim nobis allego-ricamÃacramentorum transformationem, (Ãefui-dem vfijue adeb inÃulÃam? Si tyuis tarnen illuts quaÃionis explicationem deÃderet, Ãc potitts rem accipiat. Sancitu tpnidem fui^/cedt/snouum totitts ChriUi ohlatione,Ãedtfuia mdri interuencrat,cui~ dentiorfuit in eÃuà Ãtnguine, tfuam in ipà carnis materia. Proptereafah vetere fÅdere Mofes dixit, Ecce fanguisfcederis,n»od pepigit Dominus vobif-, nbsp;cum : ac proinde ChriÃum ^uotjue vt veritatis ad
142- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De Coe NA
tj/pnm relatie fieret exprejiier., »eui fa^leris appel-latie»em fan^ui^i fnepotutfy quam carport applt-caplè^y fic tarnen vtcorpttfcutus /an^uif finit e^u-fifts, nequa^itam exclufèrit ab aninta tnprimis re-demptione. i^ddo er altantrationcw,qu0d^(tut» Chrifit/s bibendivini ,^aod fangninem fit urn appellate mentionem fiecifjet, nece/fè finiti/ln/n noui fiæderis nteminifie, tj^noniam fui vetercfitngninis 'v/ifi difierte probibebatur, ^nod in altera panit Ãmbolo exprimer e necejfiarium non finit.
Expei^abit andern fiortajfie leclor hoe locOf^tfin-gulix Patrt/m teÃimoniis refipondeam , quorum multitndine pntauit Harchin^ Junm illud cömen-tnm aperte confirmâti, i/lis certè non diÃimilis, ^uibnSffippecillisviridtbnf vtantur,viridia omnia apparent. £t mihi quidem propofitnm hoc eraf, tjuum haneferiptionem aggrederer,fingHlof videlicet Patmm locos ab Harchio citatos, ofiendere partim mala fide dejeriptos, partim perperam ap-plicatos ^male ab ipfi explicatos efie,partim etiarn ipfins [èntentiam manifejl'e refie/lere. Sed tardins poderiorem ipfins libri editionem naclus, inijna ordine paulo meliorefiinm dogma proponitt^^ tem porisfpacio exclnfiua;t guanto mihi adptiora rete-xenda fnijfiet opns:cogor accuratiorem hac in parte refutationem aliqnantnlum difiérre. Tantum interim hoc dico.ijuemadmodum TranJfiubfiantiatores ^ ConJubfilantiatores videmns ignoratione, vel difitmulatione Sacramentale tropi ,^nofit,vtrei
Domini. 143 Ãgn^cata »ûmen ad Ã^»a tra^sferafur ^ détordis Patrum tePitmon^Syfefi magis acmagisdeme»-dare :Ãc etiam Harchium, tjuacun^ue Patres de 'vi 6quot; e^cacitatç_^ fpirttuali facrorum myÃenarum diÃere»tes proferurst,adÃtum iäudcommentam ÃtbÃantia diui»a reipà i» pastern idapÃt per-drahere^ ; ^uod tarnest, haudÃio ast cui^uam 'v»^uam , prater buste asstum Harchium , ist fftesttem vestertt ^ vt vel Ãomstiastdo cogitaret^ fiedum vt fuerit v/isjuam hoe ahÃurdsÃimum ^ falÃÃimum dogma ist £ecleÃa ChriPliasta rece-ptum. Nee idudetiam homistibus ist veterum turn Gracorum tum Latistorum leHioste^ verfatis j-gstotum ejfepotesf, idos stoststustquamfuis allego-riisfuijÃe plus aejuo deleHatos, (à hpperboltcè eum de facramesttali traÃnutatioste, turn de facrameto-ruÃruHu^rebus idoÃculoeuiuis ex£ecleÃa stotts ac perfpeHis} stostustspuarn fuiÃe loquutos : quibus tastiest hyperbolts TrastÃub/lasttiattostis (^ CostÃub-fiasttiatiostisfomstium ist EceleÃam istÃitia vel ste-ghgeutia PaÃorum istiteHum debessiru. Sed alias hac de re plura, fi Damistus dedertt.
Nuste veroÃtpereÃ, vt, quid ist CÅsta Domisti adssiistiÃratioste^ idem Harchius requirat, diÃi-ciasst/ss. Primum omsiium igitur eum cultumyquem ssiodb adoratiortem, modo vesteratio^em voeat^st EuchariÃia eelebratioste vultvfurpari,qua tasttest »ost ad ipà fymbola,{ quod ist PapiÃis men to repra-hestdit: qui tamest feà stosipattern steque vistusst,
De CoENA
144
fed ipfawmet Chrifuf» Deum (^ homi/te^ rei-pfa adarare^ re/pünde/jt J fid ad täfiu^f Tnffita^ t/s ef enfiamia paKem de/apfam, (^ a ear/iis »a-furald Chrifi i/t cccio »u^^efta: mi^ime/èj^araearn referahir. £^o vera frim/tw ^ult;erü de tjua ade-ratione,Jett ve»eraetü/te iequatitr, ititeriore videlicet,an exterwe,ande vtyaque caniitncJim.Nani t^uod adinterierem attinet, ^uis vn^uatn itafuit tmpudens,(jrtii mentale/n adarationem, at^ue adeii tottit^ cerdd ad Dettm conuerfMem, i» d/a tamfi-ieni chrijii mortis ceiebratione necefarib adhibe-dam ne^aret? dbjit igititr,vt ida ft in myferiord ceiebrati0ne_^ tat nef ris £cdefiis fublata, tritam f otiffs,tjuitm ejfet infodis modis inpapatu conta-minata, adverampuritatém reuocaitimits. ^^od ad exteriorem a »tem corpord geji»m attinet, fate-mur t^tfidem a nobis ftbiatas turn bifrionicas idas ^^fieitiationes ridicitlas poti»s, /^uà m reUgioJas, turn ida,t^»am»isferfe non damnanda,tarnen hj-fiocritd inf»biico t^i/idem cæt», ^uam veris Chri-fiand in fmpiicitate I)e»m inuocatibt/s conue-nientiora , ve/uti toti»s corpord profralionem, terra deof/dationem, a/ta fjpina, pei/orisper-c/fiones, ^ fmdia nimirum rn/n'ta.-qt/a fortaf fe domi efpri/eatim ,folo Deotefe ^ conjcio.pop Jintvtv era refpifcentiafgna vjurpari. Honeda a »tem ida, er communi pop u/or»m conf npt apud £»ropaosadhiberi confeta,vt capitis apertionem ac demifionem,gen»fexionem,dt f ijfuid eà duf modi
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^^
medt »en moda iff fft^Ãerioruw celebr^fit^/^e ,fed ettam i» quetidiana zferbi pr^sdicatio^e, (^ fa-croru/n pÃtlntÃrum ca»fioae, co^cionemÃc ff' in-choaafes (^Ãz/iefitesjittdiose, (^ ift/anfa cum re-uerentiaÃen pofeÃ, obferftamus. Sed hoe »imirum Hareh/tt^f amp;nbsp;altos »ontittllos male habet, quod ta »oflris EccleÃ/sÃa»tes,ÃecpoÃtd ad terramge/ti-bui,alieubi etiamfedemes^dt' turfum aUcubt^vt ttt Anglia,ad menfarn difcumbentes fymbola expa-fiorum ^ diaconorum manu accipiamus. Imb etia non défunt quipaÃores relient in Hits ,fi non ori. gine, at ce rte vfu, vere £aaliticâ veÃthus appa-tère. Scilicetquum ipfe adÃans ad menfam Dominus ver e adorandus quâ Deus,(^ qua Deus (^ ho-nio fmul,ca?nam inÃituebat,furrexeruntÃnguli df ipulivt in genua procumbentes panem idum amp;vinum illudex ip[ius manuacciperent : (^i-^norabant fiilicetipà Apoftoli quo ritu deinceps telebranda myÃeria EccleÃu traderent. Agapas ^uidemcerteconÃatvixacnevixquidem genu-flexionem admifjfe. luÃinus in Apologetico nuda fant islarumrerurn mentionem. Inlibello Jid^. gt;W dementi adfcripto,cuius liturgie ritum fate-fnr Harchius proxime ad Caluinianorum, quos ifii vocant,formulam accedere, nulla gt;cs^lt;rx.uju{i~ ^'â «à in ipfà fumptione, ne tenuiÃima quidem ngt;entio,fedaccedere poll Epifiopum, presbyteros, ^iaconos,^popuhts reliquus iubetur iudamp; d^Sç ^idj^Q^iof etviv l)vpüÃu ,ideÃ, cumpudtbunda K.}.
J46 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De C OE N A
q/taalam reueyeni:M,ûe tumultu acceiiere. PaÃest »ui/uifuit externii rttibits at^hibifui ntoilw,hofgt;ü-rafidorum my/ieriomm obtentu: EKcharisH^ji^ü-2num /Reportart, Ãruari, ca/Zapro 'viafico appe^M ccepiP- contra verb tan^/empiacubtm füllâiHam vel rftatiu laicif,tf»es voca/ït,atli»gere. O^idplura? fait dem »oPiræ, cum Deo co»fociatio»ii' pigum Safa/j iuÃS'iÃyy/^, (juo nunfjuam vllum execra-biltM iieque exliitt, »ccpoPihacpoleritâ excoÃtari, aperte lala g uc cum err or is effcacia cotiuertit,vt fymbolorum idorum (ÃmodoÃmbolaejfepoÃmt, i» quorum praparalto»e l»Ãttutio Vomitti tam borrendd modb contambiatur} adoratioprofumma lotius chrislianæ reUgioi/is habeatur. Hac eau fa eÃeur no/i modo dpT0?\alpamp;leu/ ipfamfid eiut quo/jue initia radicitus euedereÃuduimui .ferua-ta religio fa turn animi turn corporis adora tione, lt;jua vni Deo tota debetur.-tum etiamgrau/tate (ft reuerenlia qu^ in publico cætu faniiorum re^ui-rttur,diligenter cuÃodita. ^(odÃqui vel infrmi tätefuorum coacii,vel alias ob eau fas alÃuid am-plias ex vetuÃis i/tis ritibas fbi retinendum pu-tentfua cuique maneatltbertas. Sed^jfuis ferat Harebium eos reprebendentem,^uipanem alÃuo modo pulet adorabilemaiuód tefùs Dei fines verb er realiteribiadÃteum mera fua carne, fr mere fio fanguines^uum tarnen ipà longe frmiùsÃa-t»at adorationis fundamentum, realem videlicet amp;nbsp;ineÃabtlem ipÃufmet eféntialis Deitatiscum pane
o
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1^7
pane munitione acpermixtione?y£^! ^uo liogmate apparel,t/ium non multo aliter certe nunc in pane ChriUti adorailit cefere, ^uà M quum elint inpr^e-fenti came in terris ver/à retftr.Id aide Ji ita ejjet, immemor prüfet) eerunt reperiet/tr, t^ua ipjcmet pag.iSp.ex Nicane conjilioprime citaidt, ifla 'vi-,, delicet,Ne harearntts humiliter intenti ad paneer ,f â¢vinumfijua peÃtaÃuntjuper altarejJedvl Ãdejur-fum eleuemus cercla. Nam,ebfecre,à cleerÃum,icl eà in terris (^ i» ipà pâ^»e realiter (à ejÃentialiter vnita (Ãpermixta eà Deltas tjuavna prepnea'-deranda eÃ,cur nenege mentis ecules ad tpÃunt panem cenuerterim, vt in praÃentem ipÃns car-nem,à adh uc in terrisverfaretnr? num ^uia care incælis nunc ed,nen in terris? t^tijui hac ratio nullius edmementi. Nee enim prepter carnem i-pÃus Chrtsli aderatur ipÃus Deltas, Jed Deltas nen abÃfue ipÃus carne aderatur, ne dijÃeluatur perjenavnitas. Et de aderatienequidem havenus,quam certeÃc ponit, vttellat Harchif/s.
Superefl nunc alla grauijiima tum neÃri tunt Lutheranerum,quos vocat, accujatie,quednimi-rum vljbile Chrisli ÃacriÃclum in imagine,Ãue iugem eblatienem fanefa EuchariÃla in Ecclefiis nosfris abeleuerimus,id eUÃcelus emniutn maxi-quot; ntum admittamus. Trlplex autem eÃe vult Har-ehius hec JacriÃetum, quantum quidem excapitl-bus ipÃus libri 2 j.22.2^,dr 24. ceniicere petui,li-tet tarn ebÃure (^ lam perplexeferiptis, vtÃertaffe EÃ.
i^S nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De C oE N a
ne nunc /juieiem ipÃus finfentiam fatis cap tamped in ftmma hoc mihi vide furfintire,triplicem obla-tionemin mysieriorum ceiebratione fèmperfuijfe à Deo reijtiijitam amp;nbsp;in EcdeÃa Chrt^iiana objer-uafam:vnam mereJpiritualem,qua fefè vnuf^uip ^ue corde confrdo ^ Ãde prædî/ocoram Deo /iÃd, guarn oblationem vnicam à nobis obÃeruari dicit Harchius.-alteram viÃbiiem,afferente vno^uo^ue cjuidpiam ne coram Deo appareret vacuus : ter-tiamipÃus corporis eà fin^uinis Domini jt^uam vtramifue conclude Harchius à nobis t^uidem fubiatam, à papifiis verb penitiis adulteratam. £go Papi^as minime defenderoffcutetiam meum patrociniu minime deÃderant. ^uod ad nos ante attinetyneutramÃre^é intedi^atur, a nobis ab-ro^atam, fedpotius vframpuc_j adverum vfum reuocatam eÃe afÃrmo. Nam vt de priaaforum oblationibuspriore loco dicam:li^uef,tum ex t^-clis,tum ex EpiPloUs dpoUolicis, démi^ue luÃini nbsp;nbsp;nbsp;lt;
^ Tértadiani apologetica, (^ var^s antiquorum | Synodorum canonibus quos hoe loco repetere noluiy codât asfuiffe eleemoÃmas, ex quibus, turn corn- , mîmes epula,quas y^gapas vocabant, inllrueban-tur, turn miniPlris verbi , tumpaperibus, dfalqs £ccleÃa neceffariis vÃbusÃibueniebatur. Hac autem Ãccodecla in communic(etu,commoda ratio ne,puta vel in meÃt,vel abaco ad id conÃruffo, qui dvojst^vamp;iov in Canonibus, quos (^poÃolicos vacant,Canone a, vocatur,primum imponicon-Ãieuerant, i
Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^P
fueuerant^iquot; file»»i prcce adhibita Deo, idesf, plis v/tbus cofafecrari , fepoÃtis i» prims pane amp;nbsp;vi»o, quibus feorÃm adJacrameafale^ zgt;Ãum be»edicebatur,recitdta cà exphcata Dommi j»sii-tKtioKe, qtfa de re dininäre mox agemus. Idas igitur oblatio^es disfiK^ar» ali^uidfuiÃe a facris Kysterks co/fliat: ^uodetiam^ut» hodie H^uet ex Soma^a Mifpi particula, ^uaw OÃertonum vo-ca»t : üew ex idis precibus, ^uibus h^ec dona ^ munera ( magno/yuidemcum DdeÃa Cbri-Hiana ludibrio}adhuc hodieÃacrÃculi Romani pefuntà Deo benedici.Sublatis autcm iampridem y4gapis, équot; da paulatim conÃdutis in Ecclesia chrisHana rebus,vt non de quarendis nouis Ãacudatibus la-borandum 'videaturiyuibus Ecclefiadici alanfar^ Ãdpotius curandum,vtopes, ijutbus redundant, pys 'vÃbus impendanSur.-ejuorÃum, obÃecro, obla-tiones iÃiuÃnodi in noÃris Ecclefiis retinuiÃe-mus? Daque pleriÃfue loots, zibi ntmirttm Chri-diani/nagidratus imperant, cautun3eÃ,qua ra~ tione turn minisiris verbi iuJla Ãipendia perfil-uantur, turn cuiuÃ/yue loci paup eribus conp/latur.-turn fcholis indduendis or paupertbus alendis fcholaddis (à tuedis EccleÃarum adiÃdisproÃi-eiatur.Necpropterea prittatarum eleemoÃnarum code^io , pue tjuü dimdtdur publdus caâtus,Ãue domatim codera slipe,negligilurJn ysaufem lo-cis,in putbus Romani ç/uidem ventres Ãuis adhuc ÃacrilegUsÃeà ingurgitant,pauperculi verbplç-K.iÃ.
ijo De Coe NA
riquegreges cuwfiüspai'i-oribfis eff/-riu;it,ibi^ui)-^tiet^ua ratiofie^eri ffotejl-) i/ijfitutis diaco»is, eleemofjfia cofifirafttur. Ãem tgitur ipjam reti-»uirnU'S aut ifjJiaurauimuspotiiis : format autet» i//am vetere)^ oblatio/ntf» operojam, ^ftoleÃaft), Ku/^a certe lege i» verbo Deiprafiriptam,tam varie apital veteres, vtex JpKoolorum caKonibui (^ Patr/tmfiriptis apparetadmi»iÃratam,deKii^ueD vt ambitioptmpotiusy /juà mreligioJà m abrogaui-mus. ^^tdaittem Harchius? Duit om»i»of'uijfe myUicico»uiup,(^uod Sacri^cium appellat,alteram partem:^â velatipriorum ommumoblitus, ac i» primss eius ^uodtotiesrepetptjMon de iÃ^obla-tiouibus,fedde eopane amp;nbsp;vi»o,/juod perfilos, vt lo^uitur, facerdotes offerturzeum videlicetpri-mum guidem perfacrambeuediffionemÃeri po-re»tiale,ac detuceps comefum affuale chrisli corpus my/licum,^s »imirum, a quibus fumptus, co-mefus,ac tandem coucolHus eÃ, i» v»um ChriÃi corpus traufeuutibus .⢠eius ( iu/puam ) rei obUtus, vult viÃbiles etiam iÃas priuatorum oblatio»es Ãde vmuÃeuiuf'^ue oÃereutu duplicem habuiÃe^ ÃfttÃgur£,Ãue Sacrameuti rattouem. Primum e»im fuiÃe Ãimbolum eorum bonorum vel tem-poraUum velÃiritualium, tj/uaÃbi quiÃfue auta-i^s dari vel conferuari vel etiam augeri poÃula-baut,vel de ijuib.Ãbi coeeÃü gratias agebat.Dein de vult etia Harehius tranÃmutatas eas fuiÃe in ÃhrifH corpus mpslicum.Nam haeÃtnt ei/u verba.
Domine nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iji
f^S'-^^7- Offercbatpûpuli/s ( (^ ceinte adfalemo-'» blafio/fdvfumreuocandcbet') vifïbile quidpiam âgt; adaltare-)de»ûtans t»uiÃbile,qu0dvel mafiduca- ^^ bat, 'uelpro quo grattaf agebat : quin d^ eadem âgt; hoftia, (à idem/implexpan/j ob/atwÃnelÃcaba- â^ , iur ab idorum/de 1/ Spiritu Dei, qui in idd ha-â^ bitabat,c/âin Sacramentum Ãueantitypon (^ Eu--» charisliam corporis Domini tran/mutabatur ab i- » pÃs. Et altera pagina ,Panù quern o/ert populuf » Ãdeld,exiÃens pmdl/catus à propria /de amp;nbsp;Spi--)} ritu Dei,que quiÃque po/idetproportione Ãdei (/â âgt; charitatli f ua, a figura earnd comunis ,tra/batin » figuram fiueantitppon corporis Christi,fedmyÃici. jy Hacide, quaÃquis roget,quo fundamento nitan-tur,cetrè vel nouam aliquam nobis Ccena institu-tionem proférât à Domino traditam oportet :aut idam,quam tres Euangelifia traduut, lt;/ tx Euan gelifiis Paultts repetit, hucquoquepertinere nobis demonPlret: autdenique demijfum fe ccelituso-fiendat,qui noua nobis mysier ia euderet. l/a i-gitur ne réfutâtione quidem indigent, nee funt e-tiamin alium fin erna me prolata, quam vt hine faltem, cuius J/iritus i/e magi/er fuerit, omnes intedigant, nam quum ne Patrum quidem tePti-fnonium vdum Harchius ad hoe delirium proban-dum protulerit.Euerintfane tarnen oblationes i/^e rerum vi/bilium fterifieq fiiecics â fedqualesfunt nominis Dei inuocatio, / eleemofyns iuuandis fratribus codata:quamfacri/candi rationed» tan^
K.iif
De CoEN A
tuw abcifjVt ix facrorum mjJieriorum celebratio-/fepi^iulerifKitf, vt i» ^uottaliavis etiarn cætibui hod» pdw^ vr^eamus.
Jtejfafprteciput/m ^süu^ accufatiâ^is caput, fit-blatumz/idehcet à ziobü iu^e tZ/udÃtcrt^ciumi» Melchtfideco adumbratumy à zMalachiaprepbe-ta pradiifu/n , (^ ijuo fublata »u/Zt i^i tems fiuperÃt Ecc/eÃa.Saltern verb iFle taw ravcidof fto-bâ aceuÃtiones repo»e/fSyrefutatio/ies »eÃrat re-fe Zieret. T^obif verbfimpeme aal ra uit» vÃue f»culca»dut» er it, tjuoti er ipÃe textus tZet»6»Ãraty »ullam t» MelchiÃecZeci hiÃeriaÃeriÃaertfe^ me»-fione/n, tjua»tu/»Uis Ãbi veteres i» iÃZs Panis èr Z^ni nitminibusplacuerint? Et tjuoties nobZs iZZftd iteraiZum erit, Malachia/n de nutninis cuitu in Spiritu ^ veritate naui feedens, abrogato vetere (^ adgentes tranfatafarmuhs dicendi, ex vete-re cuitu, ceu Prophet^Ãolent, deÃumpt/s diÃeren-tetn,»0» Sacramenta nomineÃfÃtus (^ oblationä mundlt;e,Ãed ÃaeriÃeium iZZud declarare, ^uod poÃolu'S copiose Pom. 12. i .déclarât? Nee enim Sa-cramentapopuli funt oÃerentis,Ãedà Deo data re~ cipient/s ; adeb ^uidem, vt nihil eÃepoÃtt à ba-minibus ineptlus, qui Sacramentum cum ÃeriÃeia confundunt. T^eque tarnen inÃcior Ctrnam Domini aliquam etiam habere noÃrireÃeZZufacri-Ãcq rationem, ^ propfere a iam oltm EuchariÃia appeZZatam. rerum idÃeri negopropterpracipu-um ipÃusÃnem,nempe vtnÃra cum ChriPZo con-corpa-.
Domini.
155
corporatio fandatur, i^uuw 'uxtuerfam KoÃram Warn eporteat veludperpefuum eÃe ^ucharisü-cum ÃtcriÃeium, ^ i^ i^uotitslia^if 1» IxcleÃa cce-lib^ÃleK^is gratiarum alHo nie Ãm»ib^/^ in Chri fio cÃ/atif nobis beneÃciis,etiafn extra Cæna^Domi fiicelebratione/n^à nobis re^uiratar.Nihilomintts tarne ^uia peculiaris ^uæda mortis Domini imnS^ tiat^ in CÅna Dominipradpitur yÃtfane acslica tur^uodad nos attinetj £uchariÃicu facriÃdum. Id veto an nosÃÃulerimds, ac non potius,mérita fublatis ex veteri Canone ^uamplurimis, in-fiaurafierimus,age ex noÃrartimliturgiarumfor-mulis{(Ãà Kon per omnia in ipÃs verbis, at certe in dolfrina fubÃantia penitus confentientibns'jiu-dicetur.yludiamus tarnen , ^uid hie amp hiss à nobis expatribusreqi/irat. luÃitnos (inquit) Chri-fiusfacere quodfedt.Concedo : quamobrem etiam hu manos omnes idos riitss in noÃra Uturgia aboleuimus. Sed Dacere {inquit) eo loco idem ell atque SacriÃcare.Imb idem eÃatque panem acd- ⢠pere,benedicere,Ãangere, comedendum prabere, itidernquepoculumypræeunte benedidione,biben dum tradere, quod ad minisfres attinet : fumen-tium autem reÃGlfutacdpere ,comedere Tbibere^ mortem Domini annuntiare. Itaque etiamà Har_ chio concederem Facere idem eÃe eo loco atque^ Sacrifie are, tarnen qteum totidem ill a conÃeta nobis diligenterÃeri,calumniator in eo deprehende-fKrfqHadfacriÃdum à nobisJublatum eÃÃy dicat.
ij4 De CoENÃ
c^um autem negari »u»pa^if, facrifciKm ejfc^ v»f Deo offerendum,^uifiam obficro dicenturmi-niffriÃtertfrare, quumpanem ^vinum non Deo Jedpoffu/o acetpiendumprobenf? Ef rurfumpopu-iusipje fanem er vinumacetpiens, comedens, équot; bfbensdded, nonoÃirens,fed obbatum fibi acci-piens-,ifuomodofacrtffeare dicetur? E( tarnen fa-tendum eji,quum bac ffunt, velferi /ju^ Cbr^lut feed ^facienda pr^cepd,veftjuod abft) non efe h£c facienda fed omittenda, ijtium id demum in Ctmafaciendumft^uodebri/hfa fecit. Ex qua efffettur Facere non rcEle expltcariper Sacrifcare, c^fuum TbtumnonrcElè per ipfue Partem defnia-tur.Res autem if a fe babef. Patres Cænam Domini facriffeium vocarunttriplici reff elfu:vno,propter Jfmbolorum bencdiéÃonem.-altero, propterfierf-effuodfemel à Cbriflo in cruceperaffum cd, co-memorationem, (f quandam fub imagine Sacramentorum reprefentattonem:tertio,propterfolen-* nemfdeiprofefionem ,preces,acprafertimgra-/tarum aElionem peculiarem.-ijuaomnia recorda-tionis nomine à cbrislo, (fannuntiattonis mortis Domini ab lt;^poslolofignifcantur. 2fam verum etiam facriffcium eff, vt reife fcribit dugufinusy ^^ de Ciuit. lib.io.cap. i. Omne opus^uodagitur, vt ^âfanefaficietate inbareamus Deo. Totam ver ofui temporis liturgiam fc de/cribit idem dugusfinus â Epiff. sp. fuaff. f. Precationes accipimus ddfalt;fgt; ^â ^uasfact mus in eelebratione Sacra men forum, an-te^uam
tet^uam iZ/ud, ^aod e^in Do/nMà mexja , i»ci.piafgt;i benedici: OratiOKeSj^uum benedfdtur ^'faitef^- gt;gt;nbsp;(afurj^Zr addi^iribue/idmcommi/iuifur, q»am to ^» t^ampetitio^emfere om»is EccleÃa Dofni^tca ora-jt fione coKcb/dit : ad i^uem i»te//eZfam verbi Graeci n origo Kempe âarpoerwynç fios adiuuat. Sic emmpro-gt;» prie i/ftedige/ida eÃoratio, epuam facimus advo-^i turn, idejiy Ttç^otu^w. ioue»tftr autemom^iaty ^Ka offeruntar Deo,maximeÃanefi altaris oblatio^ » Ãiitofacrametito pradicatur votum idud rrtaximu,if ^uo f2(gt;s vouimt/s tn chriÃo ejje ma^iptros, vtifp/ey* m compage corporis Chrifii: cuius rei Sacramentu ?, di^ ^uod v»(tspaxisvniimcorpifs multiJum/ts.» luterpedatiottes autem â , Ãue poÃulationes fiant» ^tiumpopulus benedicitur. Tunc enim antisHtes» velut aduocati fufeeptos faas per manus impoÃtio-1 gt;nbsp;nem miÃericordiÃtma offerunt poteÃati : quibcssy» peraEiis,dt'participatotanto SacramentOjgratiarn » a^iocunZ/aconcludit. Hacide. Ex quibiu ^uo Jènfu veteres Catnam Domini Ãacrificium voca-rint,apertiÃime liquet.Offendat autem Hare bias, ecquid tandem isiorum innofiris EccleÃisprater-mittatur .⢠(Zr ftttK ^ nobis vifibile fiacrificium abo-litum eÃe clamitet. Nempe hoe idum male habet, quod evdet^iv, id Hi, abominanda: idius à plo^^ tpdeeç cauÃm vnam e.v pr^ecipuis fiufiulerimus: cuius tarnen neque Clemens tde, quiÃuis eÃ, in ConsHtutionibus .Aposiolicis quasvocat, nequc^ i«Ãint(s,neque Tertullianus memincrunt.-^Zr qu£
ijtf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De CoENA
ChriÃ/tw aatifrem habere cerfe mgt;/i poteÃ. Sit i-^itttr zgt;etuÃus hic rititf, cuiM etiam mcmiJiit BaÃ-li/ii ael ^mphilffchium^ à mode id a omma BaÃl^ Ju»t : fuerit ctiam hoc »o» i»ttttliteri//d temport-bfis vÃtrp4tum-,Ãffe ^aum exprtuator/fmoblatio-»ibf/ipanem (^ 'vi/tt/m fepofucramquot; i»peculiarem Sacrametftorum 'vfum, fitte qitt/mpera^tt be^edt-^ione pcpulum adparticipatiottem praparabatit. J^a tamett /teque hic rit tu fit »ob is à De0y»etjt(e ab^pofioliipræfc;iptttSy»et^ue i»i/ia vetuÃtÃi-mapftrtÃimaque EccleÃa,vtapparet, obÃeruattts, (fr ei iampridem idoloma»iaoccafio»em prabue-rit^qua, perma»e»te ida ivoJïi^lt;l vix ac »e vix ^uidem todi ex hof»i»um a»tmis poÃit, »0» modo »osytfuttm idam abro^arerntts reÃfÃime feeiÃe^, veritm etiam eos a ^uibtt^ reti»etar,»ctf/icÃbi »e-^tteÃu/s gregibtts be»e co»Ãdere arbitramar: ^ue-admodum etiam i» eo, ^ubd,Ã/blatapa»ifÃaÃio-â »eÃt/.e »a»^uam t» 0rie»te fait abrogata, Ã-iVt expriecede»ttbtts apparet, ÃugttÃi»i tempore apud t^Ãos obÃerttabatur, Si{crame»ta/ts »imiram ritus à ChriÃo ipà i»Ãit»ttts')oÃ//las mtegras^t^iti-dem ori »0» ma»ibus co»trâ totius 'veterd purio-rd EccieÃa morem,i»Ãerit»t, adhac Papiffare fefe (à horre»daÃtpetÃitio»if Ãomitem fouere, »eÃeio ^ua ta»demratio»e i»Ãciartjgt;oÃt»t. ^id igi-tari »empe etiam abatte tvodi^i Ãaiuama»et 0-biatio ÃcriÃc^ i»crue»ti,id eÃÃterametaiiterper-ac7i,Ã/te be»ediÃio»em ipÃmffmboioram, id eÃ, i»Ãi-
Domini.
U7
Infiitution^ Dantifii yedtatio/fem ^ expUcatia-Kem cawpræeugt;fnbus drfi(bfetj/te»ttbui à tofa Ec de/ia cff^eept/s^pafiorepr^eu/Jtepredbus cox/iulfl Ãiedes^ ij Kibas ipfa quodammodofil^paÃtu., vtlo-i}utturCyffriafif(s,De0 Pafri offerfur, ffiota Ec-cie/ia Chriffi morfem annundans, Jefe i^uodam-' nbsp;nbsp;modo Deoffcriffcafffuefidei ChriffaK^ fblev/iefif profefiûKem.-fae deai^ue grafiarum a^ionew dr eleemofynaru codât io »em Oblatioms dr Sacrifie^ »owiae acciptas.
Neijue de alia oblatiofie loipuutos effe Patres, ex ipÃs ab Harchio prolatd teÃimoaiis omnibus apparetitjui tarnen,quotièsfcribunt Chriffum fefi Patri, quumfacram Cænam inÃitueret, obtuliffe, impropridloquuti fûnt.-quum ChriÃus feff^ pro peccatis noÃris non bis,z/no 'videlicetmodo in-cruentè, altero 'verb cruente , fid fi/nel dunta-xat, dr t/uidemin aracrucisin remifiionempec-catorum noÃrorum obtulerit .⢠nihil edam nobis oblatione illa incruenta adidprofutura,^uum te-^te t^poÃolo, abj^ue finguine nonfifpeccatorunt remiÃio.Ex quo effidtur ChriÃum fife non obtu-liffe Patri in Ccena,nifi 'vniuerfam dus 'vitamper oblationem iutedigas,fedoblationis moxfiquutu-ra Sacramentalem (f^mmemorationem, (^ noslra eurnipfi Spiritualis coadunationis mfferium Sa-eramentaliterreprefientanduniac Spiritualiterper fidemfiandedum inslitui/fe.
^ffod a utempoÃremo loco Harchius addit, er-
De C O£ N A
158
rare »ifnirum grauwer turn L/ffh erases turn Cal-///mÃofj/^uas appeZ/af, q/i/ Chr/jZu/n a/ica/ifccrtu criJiz/em ficerdot^ //o» erd/z/ajje a popaZan aUÃi» éZum,(ÿ vZ/am pec/tltarem alar/ potejlatem pef ma/zUKm impaÃtio/zem els aal Euchar/Ã/a/n Dee Pafr/ oÃere/zala/» aege»t.Hoc (////j/tam) p/tt/eZ/Ãi-mum iwpitale»//Ã/m/ hem/x/s eliwealaci//m.^/s en/w hemi»/(f» hoc /gs/orare pofePl fanf/zm s/os ah eo aheÃe vfpaÃores,aloffores,preshÃerosÃ/a-coKos cum mag^ratu vel cum plebe co/ifu/ida-m/fs-, (^ cuiuis auf Euangeà /»cæfu praal/camlf aut preces publicas co//c/p/e»ali, aut Eapt/fmum, Ctr/iamve Domim aalm/z/Ãra/jal/, aut eleemofj-»us ree/piend/ (^ al/^r/bue»al/, aut EccleÃaÃica tual/c/a exercerai/poteÃatefac/am/as,zgt;tco//tra df Ecclef/aÃ/CiU omz/es turn el eel/a//es, til ord/vat/o-Kesad ApoÃol/cam normam dr regulam Dei hexe Ãeio reuocauerim/as,dr puimÃuer/Ã/me^mÃÃcu-b/pr/uat/mpeccatur) obferuem//s? Etemm z/e-pue vita »epue morum exaElum exame»:»ep/(cy aloelr///a à aloaorum aalfuvlf/o»es FxcleÃaÃicas obeuaalas »eeeÃariorum aUl/ge/ss exploratie : //e-pue magiÃrat/zs, vbi chriÃia///as eÃ,authortitas: z/epue pleb/s voluf/tari/as co»Ãf/Ã/as,/jepue accurata cautio z/egligitur, ne pu/s^mbit/o/ii vel gratia vel 7rQ$cna7ro\n'^lta vel JiÿÃÿchbüia, lac/zs reli//pua tur.^/odadorali»atio//em autem attinet, hUmanos puialem il/os omnes ritus tam op erofis, quam inut/lesjdrnMximaiamexparte in Ã/perUitio»^
mam-
Domini. j^ÿ waffifeÃamverfii ,imo ettam alit^uatenui impie-täte contami^atüsf/Ã/dimi/i :fiai k^pa/iolica ve-t^orahaatiania [ubfiafiti/tm refiituimus.Etfi exirn »oafiu/liï lacis eer erna nia intpafi/ianis man »um non okfiruatur., tarnen res ipfia altligenter cufioalf-tur,pafioribiss légitimé eleclis ^ tandem oralinan dis eorampopulo deteHo capite afiantibus,(^ cum graai commonefalfione fblennibus precibus Deo Opt. Max. cuiusoperar^futurifint, commedatis. p)»pd autem Harchius impofitionem manuump-sltca benedtifionis nomine dignatur,tum idi in eo afiéntiemur,qu»m vel tale aliquod Sacramentum à DeoconfiitutumfuiJficyvel hominibus licere_j Sacramenta eudere nobis fiueritex Deiverbode-monflratam.-^uanuis maxima efic^pondusprecu Ecclefiapropasiorefiuo minifierium ineante De» Opt.Max. interpellant» y minime infieiemur, vt ^ui verum idefie reipfit ^uotidie experiamur. Sed perlepidus esl tnprim» Harchius isle noficr,^uipo dpuam Pontificios vt omn» ordinis ylpofioltci ^ veteribu-s etiam Canonibus confiituti, manifcslos violatores at^adeo hareticos appellaHit,nihilomi-^us ficcefiionem ApoPloltcH in eis agnofiitytamjua filtern fiaccefiionem Hpodolicam redolentibus, ^ ficefium a Pomana,id efiyJntichrisliassa (fi Chri-ft^ifundametum todente Pfieudecclefia fine exceptio ne non probat. ,Quaà verb ex omnibus vetcrih. ttiam canonibus non aperte Platuatar dus ordina-ho irrita ^ spu/dem grant cum ahathemate , vt
i6o De CoENA Domine
iÿ/èmet Harchitts citât,eorum emvium, efui contra ^poÃoUcam reculantfuerint eletfi, autfe/e vitro adobeandam EccleÃaÃicam funHionem obtrufe-rint. Bat igitur Harchim cumpfû aÃeclfs Offtnib. amp;nbsp;habeat pro Ecclefta cætum a i^uo expulfus eà verm ChrÃus totius veræ Ecclefu caput, ^ in ^uo null um ab ipÃo Papa advltimum clericumin-uenirepoÃs, tjui ChriÃumhabeatfua veldoHri-na velfunlfionic auclorem. T^s autem in vera veri chrÃieonfeÃione lèvera eiuÃdem Ec-cleÃa,aduerÃusquam inferorumporta nunqua praualebunt,Deofauente, pergemus, cui gloriaÃt in a-ternum. tarnen.
FINIS.
Errata ficcotrigito.
Pagma.i.lcge inJuÃria. p.ió.iUcamM. ibid.piiÃ,^uicigt;rfiuChriÃirtâilâtegt;'^ b^ *lgt;r% t*quot;â- r7ii.l 4-lt;lâlâ â^»''ââ- f-7i-l.n.delt exifiimart-f-7(. MunMot. f^fj-diÃerptnda.