GILBER-

TI COGNAT! NO.

2ERENI DE IIS CLVI RO-mæius dicebant olim,de« que eorum origcne amp;nbsp;poteftate libellus»

PRAETEREA

0 E REGIS AN, S^i? diuortio fententia ciuf« dem ad clarifs lureconful-tum Vdalr. Za-fium.

VN A' CVM

^Ï-IQVOT DE LE GA’

li Audio epiftolis ciufdcm.

B A S I L E AE

ß B Ils O VI R Oi ^tAE ivs DICEBANT OLIM, deque co rum origine amp;nbsp;pos teftate Gilbert! Cogna ti libellus*

quot;^^sï Am ^rimum omnium con» V/ï flut initia duitatis Romu^ f^ nlt;e Reges oinnem habuiflè Spoteflatem, omniaq^ munit sier urbitria à regibus gu-3\bernutufuiflè,utetium Po^ „ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;—^ponius de origine iur, te^ I ^^iir.Qtioiquidem urbitriu non tuntülicentite , ^ ^^^(’(gt;‘it,ut j^cgiliceret etiumperuiolcntium ^jmeiudido id quod deberetur uufferre, Nrf»» ^düo duititis iuf litiguatibus didum fiiijje, do^ ^ttZußusudd tit.deorig.iur.l,icetnon eu falen ^^ide,utipofl!egem Xtï.tubulurum feruubutur. ^lt;^^lu.metiumquos patres elegerut iüßifliut fleru cururent er lus dicerent, ld quod poflei ^tg.X I I.tab.fuijfe immututum probat Cice. lib: 111. df legibus'.tumetfl non negetur cotrouerflui f^penmero regijs iußibus futffe diremptus,fei titruuiolentium : Regi enim lt;equu iubentifacile purebutur, Et in fumma Reges illi,eundem in iu^

At- re dicen-^

4 GILB. COGNAT!

re dicenio poteüdtm hibebÄt^quam ^'^^‘^^..^ dprs Romani obtincnt,qu£ ejl utfola negotij ^, ritate inj^eda, parte Citata jvieaho or^[ ^^ dario cognofcant. Deindefinem cotrouerjilgt; ponant,proutdeclarat3al.inl.ß. Cdeleÿ^' in c. l^.ult.de. no.ßr.fideän ußb.ßud. Ü'^r in c.ad petitionem.de accufat.lam ueróijp‘^^‘’ quos etu fub ^egibm iiu dixiffè legimW, ^^'^^ resterunt, à Romulo primum in^itutnit^^'^* Liuiuf in primo de Romulo ait: Cum üi»^^ haudpeniteret ConfiUum deinde uiributp^^^ ’ Centum créât Senatores^ßue quia ii nttin^r td erat,ßue quia foil centum erant qui cff^_ f^f trespofjent. Patres certèab honore,plt;ti^^‘n’ progenieseorum appellati. DebtsSenatoribi^ multa cognitu dignißima refirri pofi'entnif^^'^*' menfam digreßionem uitaremus: bonampit’d^. uidere poteflis per Bud£um in fuis Annotsdo^ bus ad l. ult. de Sena. Tantum uos admoniW T uolo ne in eodem luto, in quo Accurßusp4^’ h£reatis:îs enim in l. qui répudiants C. de R' fie. teflam. iniult. C. depet- hiered.amp;l^^'. C.deUbe. prater, uel exbared, conflanter ^' mat eofdemfuiffi Centumuiros qui Semtorest' rant,zr contra: In quo ualde is hallucinatiir,^^'^^ inter eos ordines diffirentia fiterit. SeMtoft W turn cura Reip. Centumuiri ludiciisprteerf^i-

LIBELLVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r

De Stihitoribttsita Cicero libra lit de legibus M. Settori necelfarium eß nafje Kempub. idg^ ^tc pitef.auid habeat militum,quid uale^it cera no-tiliosfocios Rej^ .hibeat^quos arnicas,quot SUfendiatos, qua quijq; pt lege, canditione,pce~ ^’^ftnofp exempla maiorum : Ex quibus Cicer. gt;gt;(rbispus apparet Utium cognitionem cx ludi-lt;^^lt;iiineceßit4tem non frifpmunerts Senatorij, [lt;dtem pojlleg.xiltab. ut prius annotauimus. A ^tfm autem DiHatore opprefra Repub.langue ft Semtus audoritM, ac deinde paß Augufrum ^’'itrireetim expit, quemadmodu/m tradifËu-i‘tK in d.l.vlt.de Senat, tuneq^ Senatorij mune-f^toefritfrireorum ludicatio qult;e print Cen-tumuirdis tantum ludicij notio erat.Quod qui-itmluiicium à fenatu aliud friffe uel altero Cice fonisteüimonio manipfrè comprobatur.ls enim ^’^'Verremad.ult.ad ludieem loquens ita inquit: quo confrgientfocijl quem implorabutl qua^le ^™q,ut uiuere uelint,tenebuntur p uos cos defe rifriad Senatum deuenientquide Verre fupH' riti/mfumatinon ep uptatum,non eP Senatarium. Centumuiralia ludiciaà Centuuirit diüapint: flt^ienimerantex Curijs Centum ad iudican-iii/m,qui Citumuiri appeüati funt. AuHut eP p» ßtt Centumuirorum numerut manente tarnen (tntper nomine,diuifutqs in quatuor conplia.Q-Pendit

»r GILB. COGNAT! flcnditid Pliniui Epiji. lib. vï.epiftoUii^'^quot; inmum.Scdcbiint^incitiity^udices centum amp;' o^'^ ginta^totenim quatuor confilijs confcribifflt»^’ etci£tera.

Hiï dutem praerat Prietor ut ex eod-Pl^o^^ telUgimmli, V.epiftolault.hisuerbtf.EocftÜ^ nepotis commotm Pretor qui Centumuirdamp;vf pr£fidet deliberatuna dn fequcretur excmshtt' inopindtum nabis otiii dedit. De Pritorc po^ti uidebimasjam ad alia fecundum rerun ordntlt;lt;* fucceffumq;, Exdäis Ecgibus^duo Conj'idcscoii-ßitutt flint, penes quos fummum ins effetiü^^ funtdb eo quodplurimum reipub.confultttitt-l.i—^.exdäis d. tit.de orig, iur, e^fcnutatitt^ Regid dominatio in confularein poteßitein,lt;llt;*^ ut Dinius in princi.lib. i. dit, omnid iurd,omt'‘^ iißgnid ex Kegid potefldteretinnit,nifi ^MÜiW; perinmconfuldrednnuufddlum eftcum Ptf''^ fiiiffetperpctuunt,cf quid fdfees non uin^r mal fed per uices hdberent : horum enttfini’^^^ dutoritds fubq-eorum poteftatee^inperiop uincu conftituebantur, fuosq; proconfuks butt bunt ey ijsfuos legdtos:de quibits udridamp;l^^^^ da uidere Dicet per totum titulum de offe, pfO' confer legdt,

Porro qunrn ipfe quoq; Valerius PubKcol^^ terexprimif Confs, accerrimusregunboj^'’!

LIBELLVS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7

A^itionr iffcditi regni uocdretu.-

uulgi dnimi)ne per omnid regiitm poteSia ^f» Confs, fjbi uendicarent, lata legefddum eft^ *^lt;6 cis prouocdtio effet ad populum tn,ne pof-r^ incitput duts Romani animaduertere iniuffu (’“puil Roitt^ftt, cokercere autem çx in uincula ^lt;*^lult;i dud iubere poffit : author 'Liuius lib. i. ^P’Foww in d.^.exa£Hs,de orig.iur.Vcrum ea f^lt;^tdtas co pendebat,ut Senator tuffu CÖfulis pre ^He^quot;in carcerem dud poffel. Q«o iure C£fa ^futtonpore fui Confulatus in perfonam M.Q-^’''is ufum effe tradidit Geü. nod. attie. lib. 4. ca. ‘°' deinde Cenfores agendo Cenfui duitatis con ludtifunt: honor initio quidem Ifretus à Primo deus duitatis,qui tarnen à\parua origine tanto ^teremcnto audus efl,ut morum difdpUna^ Ra mnx rcgimcti apuieos effet,teftatur Liuius lib. 4. Cenforis pot^atis exempla habetis apud Gek hb. s-Cip.ii.cy cap.ult. e^ lib. 7.ca.uit.

Audo po^ca populo cum crebrabeUaari-ftntur,P)idatores creatifunt quibusad tempui fumma potejias credebatur : t^am ab eis prouo-tandi ius non erat,iüis etiam capitis animaduer-fo permiffa crat: ut d.tit.deorig.iur.Primum di datorem creatum effe. T. Largium fribitLi.^ uiusl.i.cuicafecures pneferri uiderentimagnus VkbetaiactUi iaerßu^neq; udumeratauxidum A. 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«’)Ï

P G I L.B. COGNAT!

nifi in cura parendequin c^ f^^ plt;gt;^^ß^^^!^^ fiscfuoi^; hojiibui magna terrori frißf ^^è‘^ apudeundem Liui:lib.VL Nf^;«fWp’’‘^f^^ dum,lt;]uèd (juêadmodum ante Kegei exiao^ iunicelerum Equitibus pnerant dcfeeH’^“’* locum à Regibus obtinebant, ita ipÇ didätof » magißros equitum ßbieligebant qui fecu^ paß cos poteßatem gérèrent,ut d. tit.de orig^^^' erk unicaffdeofß.prtefedl. pretor. ^‘‘^^^^ ßeuti in didiatom locum fuceeßit Rontiiitis^gt;^f rator, ttamagißri equitûuice eledus ^A'^P’^* i cipibus pr^ß(iuspr£torio,cuietiädttitlilt;^ j plior poteßas,ut nee prouocationi äb eotult;»l^ nbsp;nbsp;i

tentia locus effet,ut uidere licet in d,l- unit^ amp;nbsp;' tCdefent.preß.pr^to.quamuisabilliißPf. riualeateadem 1.1. Huius pr^ßiiiprtetorio^^ fiareße CanceUanatum RrancU Scribit Ui in d.l. unica.Sed tex.in Lepifcopale.C-dttf^ co p ali audi.Epißoporum iuditium per pro^'^i tionem eleéium fententite prierai pr£t°f‘^ ^quot; quiparat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

Sed e^r Trihunus plebis in prima fecefiot^r, bis creatus eS.d.tit.deorig.iur.Cum.n.pk^^^* dilère alieno premeretur, ex creditores «»iW’'^ feueri in eos effent, ultra à poteßatibus ^f'^’^ f^efferunt. Cuius reuoca^iegrdtia'rribu»^ tUi permiffiu efl,quo interrogante plebißillt;^^'^.

LIBELLVS, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9

^tiMfokbitnt, ut habetis in-^plebifcitum, tnfti. ^f wr.ntturali, genti. er ciuil.qult;e ertribuniti^ ‘fg« lippelldri poUunt. Creati autem funt Tribu t^i contre uim magijimtum plebis tuenditgrutia. ^^’'c^iui'.lib.üi.Tribunitium auxilium er pro. t^ationm, duas arces libertatis tuendte appel-bti-borum intereeßioni parendum erat, diceba-*«gt;'$ iHoru audoritasfacrofanila, qua in ordiné ^^ßfireud ei imperare netnini licebat. teflatur ^•'niwlib. i, epiftola penult.Et ob id legimut lm p^itores Romanos tribunitiarn potefiatem af-i^^ejibifoUtos, ut augußiores fe er Sacrofan ^otjoeerèt: ld quad numifmata fepiut oflèdunt. ^ißribit Suetdn Augu. Didi autetn funt Tribu-gt;'^P^bKitribub.folebantq^ tres creari quad cü populuf in tres partes diuifus effet exfngulis fut ÿ^u peubantur d.tit. de orig.iur.Porro Tribuni pleb.nö iuri dicendo,nec Caufis qu^reluq; de ab ßmibus no fendis creebÄturJed intereeßionib. faciendis^ ut iniurix quibus prlt;efentes fuffent ar ttrentur, e2- itn pr^fentium oculis opus erat:Vn nee in iuf uoeädi poteftatè habebât, taetfi pre bndi, in uineula publica ducendi,er cohercen-iifwmmd audoritatè habuere:tradit GeU. nodi. lt;gt;^ili.ij.C(ip,ii,

Tribunosfequuti funt Aediles, quoru partes fTMtferanm public arum éy tedium erlocorü

A g curam

»O GILB. COGNAT!

curl habere ä.ti.d( or.iur. Sed et ad eos in eié^^ reris deferebätur Senatusconfulta,et (»nnUlt;llt;gt;f fgt;rolegib.haberetur,nefcilicetarbitrioCojttamp;,ii^ antea fdäü erat ,fuf)primeretur. iüud aperiit(^‘^ in d.tüde or.iu.et Liud. ^.ab Vrbe codiKoru ed^ partes erät, uiderean menfuræpublicieaqMK^^ inique eßent, prout fuere poffumus ex 1. iff ^** rit-§.. Si quis mefurasff.locaU.Porro qnäuis wdÿ firatns imperia aut cohertione habet in ins noci ri no polfet,l.2,.de in ins uocaipoterat tarnen iÿ lis in ius uocari,ut docet Geli.li.ij.capas.e^^ex. in LZeHos cum duabus Ü-feqq.de pericn.amp;eoiH mo.rei. uendi. huiusrationemexM.Varroneti tem affert GeU.eod.ca.t}.quèd qui potefaiemni que uocationis ueq^ pr^henfani^ habent,eos Wii giftratus apriaato in iusquoq- uocari efpotefdf-Cui etia aUudit tex. in. h. ff.de in ius nocaioMii les autè er quaftores neq; uocationem «eq^ f^^quot; benftonë habuiffe liquet exit.ca.eiufd.liv-^^quot; propter no mira ft in ius impune£diles O' q^‘ floresuocaripoffent. Pxquointettigiintistdikf fliffe P.o£ inter minores magifiratus. Vernqnt diximus, deplcbisicdilib. accipieda crediierini} neobflent uerbal. quinto tit. deuerbo-obliés qu£ dicut ædtlicias flipulationesappeUari qno^ pr£torias,quoniSh£ettai iurisditionenenidt. Kxm çr tex. m-^- pr£toriu,inflitt(.ie iurt odtn-

L I B E L L V s. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ii

^‘^^igemi.Q- ciui,oftendit,lt;ediks curules ediUum P^oponerefoUtos dequibufdd caußs^quod edidu ww honornrij ßt portioAtaq; fcitndum eft duos r‘(/f eiUium ordincs, alter Plebeius feu populo. ^^^^tigifrdtiKcratyde quo fuperiora inteUigi-\ Wi«: A,ltcr iuridieëdo proent 4 feüd, cui inßde-^^^i^wulis appellatuftCuius meminit lurifcofut ^^itii.l.quin, ç^ tex expreße de tedili Curuli la ^''^t'tieclanitquodnam edidum proponcrefit félin«,

^■^cruntpr^terca dupUcis generis quießores^ ^^tiï.n.qu£rëd£ ç^cbferuâd£ pecunio publier

1 ^infii crati erât, quoru antique origine uidere 1 nbsp;nbsp;nbsp;1*«^ itil.unicit.de ofß.qult;eßo:horu nbnuUi rè mi i ii^'irècomittibatur,0‘cu imperatoribpopu. Ro.

ftttcicbfulibMtprotorib. mittebaturadadmini ) jlridi rè pecuniariâ , o“ proda^çr manubids in i Riittofics pHbltcAj referëdds.idq; eß quod lurifcb 1 nbsp;nbsp;fuluulndd. unica de off. quofio ait,eosprouin

dos fortin foUtos, Nâ eu imperatore belli cornu

\ ne prouincü fortiebatur et diferimina bellica o^ ibdt- Alq Vrbani qufßores dicebätur,de quibân ftpivA alle.tit.de or.iur. ifn.orariu curabât eius-quepecunias expèfax zx ^t^t^^pi^ts referre in tabellas publicasconfueuerant: Turn etiam eorum

i fMt officium, legatos aut reges Romam ucnien-1 tfsprodignitilt;t£Po[)«IiRocxci()crcgt;donMpro-

tt nbsp;nbsp;nbsp;GILB. COGNAT!

fequi, tegrotos curare, er fi quango uitäff morte mutarêt,fumptu publico fepchre. Aut^ ■ ' generis qugBores parriddij nominabantlt^) caufi: capitalibus pr^eerant, de quibus in ^-^^^ orig.iur. Ltquia dicebantur etiS indices q^y nK,utattïurifconfitltifsinl.i-§-i.i(d.l.comeM ca.Qjt^rere enim eft inßrmdtionem(ut iiuwi cere er legibus uindicare, ut per tot, tittdoti» queftioPorrà quad parricidij qufftoret äpf^^ iantur latins accipiendum cft-lühic tnw p^''^'‘. cidium pro homicidio fumitur,cum tinUfff quam à patredici poßit:quamuis bodiepit^^' ! dium ad certasfpecies coherceatur.utfflt;t^ ^' ^^‘ pei.deparrici. Quodantemfuperiusdiäiaor it ex Geß. c^M^tores in ins impune uocaripH iffe, accipiendum opinor de primi non eßMfi* ' cundi generis quitftoribits.Cum ißinuUitmtobif tionem,iüs plurimam babuerunt,ut perd.1, di L.come.de.Sicca.erper totum titu.de que^ioß bus comprobatur, Porro quaftoribus pitricHi fubferuiebant Triumuiri capitales, qui Circene enkodiam habentes,cum auimaduerti oporterd tanquim executores mtmfterio carnißeumutt-bantur,ut habetis in d.tit.de origiur.i-ueruntut tem ey alterius generis Triumuiri, feibeet mout nbsp;nbsp;|

tales de quibus in d. tit.de orig. iur. quorum wf-minit Penefießa cap .10. erB,eip. confiituenie,

LIB E L L V s. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«j

iJnn FffiefteSd «. n. er paßim äpud TrantJ. ihiucro notißmum eß, protore ius in Vrbe iixißitCretttuf eß enim prtetor ciuddam urgente necejUtiie. Ndw cum bellisßnitimis Coß'.duoai rmtur ne^ eßet qui in Ciuitate lus redder et,con jiituti ßnt Preetores, alter Vrbanrn qui in Vrbe Mir dues, alter peregr inus qui inter peregri-nos ins dicerent ut f£piusdllegd. tit. deorig.iur. Pretors tanta pote^as erat,ut iuris condendiab foganUq- haberet autoritatem,idqs propter pu~ blicam utilitatem,ut aperit lurifcot^s. ini lm aittem .§.i.de lußi. zy ïure,gg fitflus PeneßeUd c. 19. Pretoribusautem propter beUa abfentibus, Decemuiri^quos litibus iu^candis con^tutos ef ß,ßribitPompo.ind.tit.deorig.iur.)i.Centum^ uiraUiudicio præcrant, quemadmodum eleganter z^ acute,ut omnid,tradit Dominus Zaftus in fuis Schalijs ad d,tit.de orig. iur.tametß quod ai Decemuiros attinet dinerfum opinatusfuerit do dißimus Sudans: Num ut Domino Zapo non e-tiamBudeo hacin parte fubßribdm,inducunt me que PeneßeUa Scribit de Mag. Ro. cap. 14. iiei^ uero pretereundum eß quod legimus e-tiam pretoribus abßntibus, preßdum Vrbis co flitui folitum, qui lus in Vrbe diceret: Ndw illius ofpciu à Decêuiris qui pretoris loco haße fre-erant,dißinguebatur.Pluius enim fidei Vrbs ipfa partiels-

«4 GILB. COGNAT!

particularius comittebatur, etiamß in uärijs^^^ fis tut dicer et, ut legere licet in l.ide officio I^f^ fiâ.urb.ÇiMm legem fumptam opinor ex Ff''^' fieUa cdpit. 6, de mag Ko.Pneter eum pr^fidu«^ alias conftitutoslegimus.qualesquiannottitf^, ftdus dicebatur,item VigUum pr^fiâm, dt^^ bm in dM. de orig. iur. c^ de poßeriarc in toto titu.deofficia pr^fiH. Vigilu. Prat infupetfff figura military rei pcrficiendie fabrorunt,ü'i* genusalij, ReftrtPeneftcÜa ca.if.o'is-

Puere er alia quada officia qua: uolens pritt reo,maxime quad nonuUa fitere quie iniuffipff terq^ Senatus auHoritatem quifiq- nondicamfof titus fiterat,fed per dominandi libidinem arnfOf irat.Pa officia tiränides potius quam migi firatus aut poteftates appel aridebenti

FINIS

S E QJZI T V R

DE REGIS AN-ghæ diuoroo.

GILBER;

GILBERTVS CO^

GNATVS, NOZERENVS

Vdalrico Zafio Clanfs.Iurif-confulto. S P.

E reg« hnglorü négocia ob id, opi

”®*' » ”’f cogitart uis, quad iurecon hollarnordininomêdiquâdo dede 5^^quot;;n»i.Nfmo certè quid fado oputßt, j nbsp;nbsp;teneliut nouit ßngulari prudentia fapientinque I nbsp;nbsp;HirttW!,)i) m^xâfj «f^x^iafj x}c\uf/, yerum quan-do tibi no petruißi pidculu duco, quid fentü pa» cis Mcipe.üo ionoTM^mi Zdß,uulglt;itd lü de met trimomocofumato uel no cofum^to, iurifpStiß-dj interpréta diüindionë, hic pStißci potefiaté itrimêdi,imc no itë ficiëtiü: cuius dißindiois ru rationes mihi no futisfdciut.yidentur.n.coardio res,prefertim cu ab ylpiano didicerim : nuptiM j no cocubitu,fcd coßenfum faccre.M.e^qi hapUti onis caufas ddprrë,nip te i),ué4gt;‘igt;e/f haberc/am absolute ca de re in tuis Lucubrationibus diperê fê.Et [anè comuiië iÜÜ dipindionë ab om mb. et id iuris interpretibmo pijp receptà,Petr. Anchoret nus indicat,qui ante annas plus minus eëtii à régi Anoloru de ducèda patrui uxore cofultus, p5tip cc in omnib. prieterqnä in articulis pdei dijpëfan iifUt^iio uerbo utar,facult4të habere répondit,

Q»i4

iff GILB. COGNAT!

Z^iÊiA Ottati tntr» ^j^^i/ttiftt Ç^^imit

quam fort panitcntuU^ prapdm nupt^^ i . fe iuuenis non contrahendi animo,f('i ‘^''?‘’' impotentia cekbralfe prlt;etexebat,pojl dini^'^. etiarn cohabitationem,dirimere pofji pro»^^,. attPoffèm eiusgenerit complura adferre,lt;»P huiufcemodi nee audire,nec mihi feriberf ^t ret.üe plura,dum nihil no [ito ponti[ki trib^^ gt;nbsp;qtad non poter it t PriefertimcumAnckoräm ilrinam Pelinus Dedut, or pleri^ ex r(ec'^'° tribus tanquam ex tripode profedam, f‘'''‘'‘. ’ -^ re^lapiUofignandam putauerunti ^’^’'ïj genus fpeciebusfententiamrogdrer,uide°j ßi canonem habere: Q^s deus coniugt;f^^‘’”'^. ne[eparet,quo nißfaUor,nontanlt;iud«t ^r normautemuradarbitrium nodirum infie^^' tes, quin potius omnia noßra ad hunt exi^e^‘ expendem usq^.^nderef^onderem omnempo'^ tißei, poßeaquam matrimonia rite eoietunb^ teßatem ademptam, niß magna aliqi«^ caufa diuortium profuo iureexpoßeret. Df nemo P-rafmo noßro aduerßts team ,amp;'gt;’gt;'' * alijs in Iods abfolutius feripßt. in propoß^f^ fpecie, Rex puhliclt;e tranquiUitatis confenur^ caufa diuortium meditatur. Vereor, mi Ztlb^ iuHa diuertendi caufaßt,qua ut alia prftfl fJ”'’ tam incerta eß, nihilq^ [olidt in reeeßu habettO''

DÉ DIV o RT. ly

ittw. duid ftfponfifutura ßt fieriUs, quid ß ho tUtun mareiaut että fi tdat, an qui fie proxi moi in fiuceeßione uidebunt,propterea ffiem abif HentiDeuoce porrOiquafie nunquam adfiüione nuritaU coniugem amplexum propalam profifi-futefi,nefiao quid dicam. Vt eafiuam intêtioneni iionidiuuit, ita uxoris pudicitiam, çy inprimis fide nudes infiignüer traduxit.frxterqua quoi uulgnüßimum iurit axioma habemiii,Propofiitii w «letf retentum nuliiuf eße momenti. Quis m/t fUülem animumnon ddfiuififie dieet,qua cum om-«u nuptiarumfiolennia publicè intereeßerunt^ V^ qua CU tot annis fiine ofifienfia uixitiTac in priais minoren: metu, ut contraheret,adaâum: fiac futorumtechnis circumficriptum. Sui certè iuris fiaduf rerumq^ potitut, nifi earn pro iuda uxorè ognouißet, turn diuertendo utfitbifiuas res habe-yet nuncium,quemadmodSm lureconfiultiloqui iur,remißum oportuit. Qjd porrè üxor u-filia ob banc cofißionetn in integrum refiitui poßinti tue prudentii cogitandum rebnquo.Pateri earn uocem per imprudentiam excidi^e,Kegium noti modo hi humani loues quam potentia, tam Wetis prudètia praüare debent.In peUore pró pdo non in ore natam uel inde apparet,quod etS buncupatim infiitutumfiuum plebi probabilefia-

B qutereri«

»J GILB, co GN A TI

qutcrendo ßUo regni fucceffore uertitur,tll pw- ; creandißlios modut olim Grtec^^dcin etidm W' | manti ufurpatui,ncmpe peradoptionem. Et tf^quot; magis tumulttn excluderetur, quidfi magndf^^ er plebis confenfu, uelgmerum, uel exfü^’^“ potem,neletidm extraneum dUquem inbt^ , filij rex ddoptareti PubUcus fortafsis mdÿgt;lt;‘^'^ regni iuxtd er plebii confenfut femel interfof[ tui,tumultudturiiobftdret. Perddoptiona^^^ fuceeßbres qult;erendi ritum Romanis pE^’P'^ ußtdtißimum fuiffe non ignore. Sic odduins j beritvm,ftc Hddridnus Antoninum PM»^ • Antoninus cumßirpem uirilem nonb^ff^ modum^t infinitd exempla pneteream, ai^r^ uit. Pieret id maioreßrtaßii regni boaogt;^^ j genuerimusßlium an elegerimm mult^ i”^ fe folet. Hdturd qudlem dederit dccipidf’lt;^^ quot;P tet^adoptione,ßlij pro regni commoid^^ ^^ luntate afßumuntur. Quod ft rex diuortio cç^^ j gern omnino res ßbi funs dgere uelit, Voider .^ ( benignum futurum non dubito,nift ritatem reuereatur. Vteunq; negociwn cejj confißionemfrequente condone fgt;lt;*^!f‘^^’ jffi no redemptdin oportuit, qua fi^dtmeonß^t. nbsp;nbsp;j

tem paterndm,macula tantum,non me^di ^^^ ßrmduit. Vern y Xxvnxi de àdiîi'«t,qM ai gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!

Superioribusadderèft Damis cS'^'^^‘°^‘^^f^» ।

o E D I V o R T. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JJ*’

^* Wfiifrf nouitm etiam fuperinduct paffe. Nxw •*^ w Meterî tesldtnento mXvyx/eint putriarchii f^^iffitttißimit, ita in noua non inueniri probt.-^‘^w, is infuK in libros Koßs commentitrijs do wù. Tk «ifum tibi morigerandi jludiuin boni co [uIm rogo.3ene uale CUrißime Zffi,pA^

' ironcincompdrdbiUs.'Exxdt-busErafmids.

B 1 DELE-^

DE LEGAL! STV^ DIO, GILBERT! COGNA- j d Nozcrem' epiftolac.

GILBERTVS COGNATVS

Üozfrfnm loMni Metello amp;nbsp;Se-baflUno Rofo-

rio S*

0 N V S urn agitur dtmiK, cS-perpetuilt;tmici,lt;iul)i B nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘”^^'Z/° legumfludio,ctii W»

fietyixof^omnè opera tiCbrijü nbsp;nbsp;। difcipUnâ atlt;^ medicina cotuli. Et tune (}uiiëè-tof noßra (lt;jute adhuc intra eos annos coßßebd, nbsp;nbsp;i

guib. pnetor reflitutionë in integru conceitt)iii dicio cares,^uid deligere,(juidüeinntari,aut^ti^ modo deberê deßgt;icere.nondü permittebat. Um^ fruflra uidemini à me uiain petere, qu£ tnibiifß nunquam perfpeila cognitaue ßitiifint-^^^^' men ab amici officio difeedere omnino uii(aigt; quid fentiam quam^ ratione olim fequuttußi«, panels aperiam. Vbi enim ad lus difeendum aif eereanimum ecepi, offenfus nonifihil barbarie impob-

E P I s T o L A. M ’wpo/àif^j eorum ijuos tarnen uidebamrerum ^^ê’^ofcendtrum caufa non poffe omnino con-^^ni:ßrte mihi uenit in mentent, ut mecu quoi '^'^puiendigentu infiituerem. Nm qua etiant '''^^P^etumprolixitM fajlidiummihi maueret, ^ntram breuitatem,merdmq; quandam Latini t^jnonis elegantiS in lurifconfultü animaduer^ ^^gt;ex quorum librif PandeUtefunt confarci-'’‘^^t,tum quoi^ in uetertim Imperatorum confti ^^tionibiu, qui ffvyY^eyDifiiêrc lurifcofultorum, ^lt;llt;*orMn inlegibtu ßrendifconcipienduque tonjibo çy^Ho utebanturxepi confilium,ut qui i^ijcnolis iudirem,uel qui legerem pricipuè M iartolun interpretum Hoivfüüo/f. ea tranf-f^min earn rutionußrmlt;tm,qtMueteresil-“ƒ »ßt uidebcim. Kouebat me etimn ad hoc in-ihtutum perfequendum,quod ipfes item lurifcon ßboißeiße ex eo coUigebam, quad tanta effet bi eorum reffonfit tequalitiu,ut uideripoffent eignes in eodem ludo doHi: nel ut toti PandeHi ab eodem faipti cenferiqueantffi nominum in--fmptiones e^ent fublati. Arguta etiam idU bre^ Miu, oratio^ (j-ft non redundant,plena tamê, perfficua,propria, pura^, maxime mihi legunt interpretationi conuenire uidebatur: inquaii tantumrequiritur,ut ratione uelautoritatea-bqiMlegß,qnid û^um, quid aequum (y bonum,

H 3 quid^

ii GILIlCOGNATï

guid^ contre fit, doceamut. Ethdcäuidanri-^ i tionc aliguandiu furn ufm etUm, dun tuflmiiHii nbsp;nbsp;(

inftitutiones mihi legerem, guieq; ddiU^funH diuerßs interpretibuf annotata, exerdtitionis grdtia breuius purlmq; expritnere^titqiddiunf-confultortm ftylum refirmare conarer. Kicnero labor inhoc certè mihi profuit,quodconi‘ i tnentatione quotidiana ftylum aliqua ex pitte emendauerim atq^ c onfirmauerim. Wc igitiit fuperftdem er eutem tantum intuitui fum, nt' gleda carne er fucco.tlt;uncucro,fthuicdj'ciß‘‘

‘ Ute animum mrfut appUcare ueÜem, primo M-no circa legum contextum tantum confijlereim poftea in uulgarium quorumcunque interpre- , turn commentaria penetrarem: qute erß i’^tbi-rè fcriptafunt, ad rertim tarnen cognitionem fX plicationem^,de quibiu in iure agitur, pluriwn fanè conßrmt, turn in certos quoßq; locos,qmi de quaq; re apud eosfcriptum reperitur,reiist^ rem. Prudentem Vlyßem predicant poetieMnl-torum hominum mores quoduidit er urbes.l^os eodem modo ttrbitramur legim inteUigentiim^ ex multorum fcdula led tone, er crebra dodom audit ioneparari.^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘

Habetis candidißimi amici, quid fteerim, nbsp;nbsp;nbsp;lt;

quid^fadurus cfßem, ad iuris ftudia animneen- nbsp;nbsp;i

tendens. CeeterumquoniamcitraexadambiSio-,.

runiftt

E P I s T o L A. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»j

h'ijrum Utterum cognitionem ( uti non pämm ^ttlti,z^ quidem maximi nominif interprétés WWCiuilif teftantur ) inteUigi non pofjunt un^-^lt;tï iurifconfultorum fcripta, maxime ea gua tntitulo de Origine inrit ,a.Pomponio tradun^ *«r, Comme ntario! in httne pulche^rimum titu-^^flegantißimos atlt;ß doilißimos ab Antonio ^^^one,uirolingult;e Romanie candore ac iu-^’^[apientii iUufiri, olimferiptos, er nuper in Ma repertos^tq^ à me tandem non fine magno lt;gt;»ore exautographo deßeriptos, ïoanni Opori ^iiHgetißimo typogra^bo (qui er Grecos er Stinas Ubros, qua eft cam utriufque literaturte ^^^^iioneftnguluri prlt;edituf,tum elegätiß.cha-^taaeribm, inftituta ad boe nuper adeo ef^cintt f'^opna JnftruftißmiK) excudendos, in publie ntrudendus deditindignum, minime^ ft^ ftwuin ratui^bostam mirè utiles iuris ftudiofts ^onmenturios inobßcuro totanniseft'e,in qui ’’'« qtiamßeri poteft breuißime er planißimi tu W Ciuilis hiftorü explicatur. Tibi uero Ketel-t tt^dUißime, er tibi Rofari charißime,bosp-^*^^r^^^fconftlium pit ,ut quando uterq-**^ncertatim de me bene méritas eft, er e^ ^nnmn benemeretur, uterep etiam ueftrumft-'*^*tne grati ^nimi monimentum er pignwt P^prtMMn aedpUt, Oubium mim non eft,quin

B 4 magntwa

»4 GILB. COGNAT!

Wdgnum ex hisfruélwm accepturi ßtis, amp;nbsp;ÏD^f^ tus quoq; hißoriarum rudis cgrcgiè iuudrifolquot; fit. An autê aUcjuid adplenuinhunctiiuludutt Garronis noftri comcntarios fcriptu extet, wifgt;f noducertocognofcerccotigit.ExtÄtcruiitißfii^ 'Vdalnci Zafij,magni illiuf iurif duiUs omanK^ ti, prieceptorn noftri. Scholia,fcio,fei 4 (juindt' cim annis nata. ü reftat aUud nihil,niß amicosß lutare. Vos igitur magnopere rogo, ut clarißh nos ftnatûres,T).ilenricu CoUnteü, auuculu nt am undequa^ dodißimtmicr ü.loannem M ricianumftngulart quoit doârina prtUtu, mc-is uerbis reuerenter cr diligenter [alutetis. ^(»^ turn itè Perrotum multi nominis cy magne trii‘ ditionis medicum.Tum facile,ut loanni (^ Nif« lao TauchijStdoHorihus omnilaudedignißimih ftm comendatiftimus. TEadem opera uiciftnanca nomine falutemannuncidbitis, utriufq; iuris iO' gribus, Vauchardo, Chuppino,cr Balde,widtis mihi nominibus eharißimis» Nc$ pretcribitis Claudium Lefmaum, à primo gtatisgradufwi-mumamicummeum. Exirnio uiro D. BcneUdo lAarino,Eifci procuratori,fcribSftquid erit odj-Valete beni,candidißimi amici,cruittiteftlii:e(lt; ExHozereto,o{iauo CalendasNUrtios, Omo Salutis reparatie M.

D. XXXVI.

D.GILB-

E P I s T o L A. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»j

P, GILB. COGNATVS

Anatolia ¥rontino S.

Nlt;^tfitmmo tuodefiderio prima (juoque id retterendiß. Bdlmitu nuncio fatisfacie tflut iftudiumq^ omne pollicemur, atque detumtu bené/^eramui. Sed interim quid tefa cm uelimut, tuut perjeribet pitruut. Cognoui ^tterea ex tuis Uteris ,quod incompertum mi-^^^^tchAcfuerat^tedd Legumfeientiam omne fKi^mjluHum conuertiße. Equidem tuum proba cotijiliutn,quQi reliilis AcademU umbrdculis in c^moßm jorum uelis trans/ugere : ueriim inte' ^tfn pbilojophiam nunquamate poßhabendant cenfeo. iq^u, ^^^^^fßientiam eiufmodi ejje opi-^°^,qu£ekm noßrie regionis homines maxime quot;J*lt;tf gt;nbsp;turn phUofophig or eloquentie admini-potiuf Çt,quàm impedimenta. HuUum eß cnim dijeipUnggenus alienu à philofophia, pre fertim id quod ad leges o' inflituta maioru per-^“'’* turpeßt unicuiq}homini,nedunt P ^°l°pho ßgnorare quibus legibus fituiuen-“quot;’•Nf^ ex^imo idftudij te totum ufque adeo ^^cupiturumiUt fuarn partem ceteris nonre-p^ffd degotij res, cr que pau-^^^ contineatur, modo cum frugalitatepruden~ £ s tia^

I* GILB. COGfïATl tu^i trä^etur: oti^inprimis non iidt^uiS''^^^’ fed itd (ommunan hominum unlUdtemdirii^quot; tur. Ndw eornt»,quiprimi legescondiderufdi non id pr»pofitum fiàt,ut luesexHtilnuff^^' rent,fed ut eis toUerent, piicici- cr guieti (Oi^ terent pubUeg.At poßqud in animos iurifco’'r torum irrepßt auaritia, pofthabita legum pxf^quot; iateeyplanitie, omnia efuteftiunculis inuolm^^ impUcari capta funt. Hinc uarig atque intef^^ contraria legum flaxere interpretationes. HWj immenfa fcriptorum uolumina, in omni re, apertißima , ténèbre offundentium, ut igu^^^ plebs eos tangua oracula confulcretacueneritrt tur. Sauijt autem hac lues nonmodbin legum » fciplinamjed etiarn in Philofophiain,^Uit(f'gt;“ fels) iamdiu contaminata barbarie uibid feref’'^ flinadignitatisagnofcebat. Eteaimmemmi^‘ audire Ariftotelem ,fme Arißoteleproftentes-C^uum noui quidam philofophia corruptorei omnia fuis ineptijs refirfiffènt. At noflrii it^‘ te beneßeio Gracarum literarum,que longo teruallo reßitute funt, prißinum in locumrep tui capit Philofophia.Atque iUi ipß ueteru PW' hfophortmeontemptores ,qui antea infebo» Uerbum nullum niß ineultivm et barbam/m^ÿ'^ fcebant,inodà Ariflotelem fua lingua fcr‘b(^ tem t Gracos^ interprétés Udlitare non plt;J'

i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;borrer

E PI s T o L A. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17

^oiîffcttnf. vtf^enndumfit,plt;(ee GaUiarum f ^durante, breui fuum orndtum de nitorem n~ ^^ituram philofophidm. C^od utLegum di y^fliniicucmdt,fivmtndopenip funt AlcidtiK^ ^t^ieut, VigliiK^Ualodnder, ZdßtM, Bdlduinut^ ^^''''^[(onfultorum nojlr£ ittdtii dequentißimi. ^^^tfroßdo K Idbor tibi bontint mitioribut df. t^^iofludqsmulto ntdximus. Cuienitnttrbdno ^^^'^MnjlomdchiiK moucduttot binbdrdutr-’‘lt;gt;fot inutiles controuerßa, tot contrdriæ fen-‘f^tiæ, quihus recentiores tunfconfalti fdndif.i-^'^^^^sfaddrunt, mqi inuolues-üti Ated qud-^f^^^fttit^ncnomnino pratermittenddfunt. ^^^imdeduiid reseß,utquide controuerfiji, ^Wdint ( Ueluetios exeipio) ed fequdntur, cisq~ ^omdnws^qudm ipfn legibus defirdnt.QUdreß ^lt;^nuidm ueterum legumnotitidm itiiudiciu *!lftfi,is ab eo, qui contnouerfum ius aoticrit,fd ^^^^^tnplicabitur^hierebüq; in omni interrogd. ^ione,ac ineptus iudiedbitur, Contrd uero,negle Lfg«m fmplicitdte er «equitate, indnid legu Riorum fomnid confeddri hominis eßdbuten-^WociOj/ttKg. rationibus mdle cofulentis. ttaque tMe tibi z^ fujpenfo ( ut aiunt ) grddu, per ue-pw ie dumos incedendum eft. Unquote non pd-t^naiiuuabit cognitio Ldtinifermonis db Ac-^^^i^i » iartnlu, çr id genus hominibus interdit perpereW

1# GILB. COGNAT!

perper^m !tccepti,dum puritatem Latino uedl, quam in primis ueteres lurifconfulti ferMrut,lt;i^ ngnofcentes ,fud fibi cjuiq- mon/ird conßngunl, 4 cjuibui infini!£ propè controuerfine fiborii, Hfflcilemedin fcientidm reddiderunijquiipff^ pducis GT minime obfcuris Uteris continebituf' A d hlt;£c tud Uld dnUtjUd philofophixftudid, tf friefertim didleSUces,magno tibiddmmiculoC' runt. Omnis enim lex non folu principis nol^«' tdte,fed etidw rdtionemunUd eji,(jU)e tune redt dignofcitur ,citm exiufiieiæ ßntibuf hdurüiirt Gf db omni fophifmdtum Idbe perpurgdtur.W igiturftudiorum rdtionem ingrcjjiK, necldbori nee fumptibitf pdrees ulUs,honefium cjfic drbitH tusbomimbus GdUicisnon ignordre quid ie iu-rerejfiondednt, ffieramq; pefji te bderdtioM mdgn prodefie reipub. quim fi perfirututusfit-ru, quóndtn pdâo elemenU in ftruUurd c0rpO‘ rum commificedntfiefe, dut qud ui, er quomoio cceleftes globi circumferdntur.ïidm cumex oW“ mbM rebus hamunis nuUd fitfocietdte t^ciuib cultu praftdntior ,ed^ conferudri nonn^bp buspoßit ,fdtebimur mdximè ddrcntpublicdM pertinere legum fcientidm,fi quts dd eumfee-pum edm dirigdt,dd quern initio fuddententtufi direUdefl.Ego dutem quantum in edßerimisf fecutus, dfftrmdre no audeo. Scio me olim DoU nonmub

E P I S T O L A. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i»

’o muir« quü^ têporK,fed labors ^lurimum p» , ^^Ir-Suadebat^fi^ jpp iMtura er xtM,uitere on ”« «mtrfgff^^f^ circuits,Q- ad uarieteUë reili wWfn4frf.if4^ fcci «fuod nonnuüi peregrèpro | Memftjf^ctre confucuerunt, qui ucrentes, ne t j “*^4^^ ^^^^^ ^^^ accelerant, uiarumq; longi *«*iië/t«4io ac diligentia uincut. Quiequid aut “”«°”^^‘^’*f‘“’*” pt’Omptu femperfiiit amp;fiitu-^lt;^^aijdru utilitatë,qui mea opera uti uolue-1 *'Wt;^K4 ƒ} omnibui debeo fidele ac diligenté,cur ^^nitbeitis qui de me benemeriti fiterintf Scrip P^jfiplunb.quam necejjèfuerit de legali fin ^o. Qjjpi aut io. Surrinui nofier mihifalutë ad Pfffirit,efi id quidem mihi gratißimu:fed certè 1 ^^^^^S^itiusfuiffct^tdfi fua manufacere maluif fit.TuzriUiuicißimmeo nomine S. Pi dices.çx f'^^fttifignificabit, me non alias cSuiHores te ^iptre,qu'amfiudiofos:tü comunicabis huiiis epi foleexentplu. lüivm quidé ob dus doilrinäfin-iolarem, jumma deniq; morü integritatem iapri dëamo.Qtfn^Q nero refinbofimulq; fnbulonX tna Cipitalnt cornua mitto. Cura ut per Petrum iiechlinièfem Tiguru fiatim mittätur. Hero aut tue et uxori eim comendari cupio: amicis porri amnibus:in prima D.Calio S.zx Gilberto 1 CaffoS. P. t^ozerethi,cal.

ApriUs.ifSo,

SILBER*

J»

GILBERTVS CO'

GNATVS NOZERE-nus N.amp;D. loanni Tomon' do S. P.

HON fcfeïlifti opmionet9 wf“^^“’ prudcntißime,quiinhibitori'^^^‘ riU è tribunnU tuo furrept^J^t finüs de cauCts reuocafii. ^^^^^ '^^ fdecrent c^teri, qui MetropoliLmM occupent il des. non.n.tot lites ex litibus fercrentur, t^tnlo cf pauper urn incomodo, qui peruariesanfri^^gt; fuper quouis articula lange à propoßta edußquot;^ ftradi litigarecaguntur, Bß quidemÇutfdiM! buf arnica ßmpUcitas, atq^ ilk plerumlt;^ p^^'. cué er eleganter fcriptnefunt.Sed perutrß^^ nZ Ingenia ambitioni er auaritite dedita fÄlt;®{ fundut,atqi impUcant, ut ueluti oracula cwittt» foli ipß lurißeriti confulantur, ingentts'^ opi^, ex aliéna iaàura canquirant. Ua^ £qui C^ßf^ its iitiicis cß reieiOs ealZnijs ueritate amph^b^ que in primis meminiffe leges non ad contrent' fias excitandas/ed toUendas à fapientißiwu conditasßiffe. Qÿpd quum abs te diligenter ferùari uideajibi gratulor immortales'^ agogt^ lias huiuße boni er pauperis facerdotis nerbib quefan^ißimotuo iudiciotnagna moltfli^^^

fe P I s T o L X.quot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0

•*“lt; Qtt4nq«4nj crut» aduerfariut iüefuut aiu-^^^üiieem(ut 4udio) prouoeMit: puto tamtH ƒ ^wu pTouocitioneni iure optima refiitaffè ac ^^^^Iff'Kintegru fuit priufyuu tertio iudexi» ie principe CM ft cognofcere, quodequi perlibèteriuüitii inprimisfludio: de ^‘^° obtemperaretfCuiuianticiua ƒ ficerdotes bene mor^tos quibufeut^ ^I^^enefcijs ornare ucprofet^ui. Q^ödai w ^inet,ueiim tibi perfuadeas meomnibutin eJf^ 3'*‘® ‘^i iuam dignitatem pertinebutfludia ^P^^utfemper futurum, quod cum uetut neeeßk-^*^io inter nos,turn tuiemultiemaximlt;e^

Uirtutet poftulant.yale Nosjcre thi,Septimo CaK • Septemb,

FINIR

*ASILEAE APVD HEN' RICHVM PETRI, ANNO SÀLVTIS HVMANAE

M. D, tXII.