SENTENTIAE _ SANCTORVM PATRVM, DE COENA DOMINI, BONA FIDE RE-CITATAE ET EDITAE WIT-*

TEBEï^GAE, A PHILIPP 0 %IEL^HCHTH0KE 3

ANNO M. D. XXX

O^IBVS ADDITA EPISTOLA PHILIPP! MELANCHTHORlS, amp;

IOANNIS BRENTII codemannofcripta.

HE YD ÉL^'jé^(f^,-AD PRlORIS EXEMPLARIS FIDEM excudebat Iohannes Spies.

M. D. L x x x i i i i. ' A

VMex authoritateamp;iudicioDomini Philip-P^ Mclanchthonis de ièntenda Auguftana: Confeßionis pronunciandum efle, multi ap bitr^ntur, has ab iplb colledas fententias amp;nbsp;iHo ipfo anno trigefimo,quoAuguftanaConfefsio eft exhibita amp;nbsp;conferipta, éditas, tibi Ledor communicate volui-mus,quoreâ:iùsamp; pleniùs,cùmamp; authoris ipfiusamp; Confeßionisjmentem aflequi, turn de prælèntibus controuerfijs iudicarepofsis.

PHILIPPVS ME?

LANCHTHON PRIDE-

RICO MYCONIO.

S. D.

1TTO TlBI LOCOS VETEKVM firiptorum de ccena Domini j'Vtfromiß, quiteßantur Ülos idem fcnfine,qnod nosfentimus,'gt;’?//eZrce?j corpus zirjan-^uinem Domini yereadeßeincasna Dominica. ^anquam autemßdes non pen-deatah^umana authoritare,ßdayerlo Dej: tarnen cum Scriptura imiecilles à ßortiorihi^ conßrmari yeht, iuuat hagere Eccleßa teßimonia in omni généré tentationum. f^t enim yiuot identer conJulimM,quosiudicamus yfum aliquem haler(__jßiritua-liumrerum: itaamp;yeteres, quorum/criftaprolantur,cen/eo conße-lendos eß'(_,. Sunt amp;nbsp;alia cauß, curyeterumteßimonianon conte-tnnam:e\ißimo enim loc cemmuniter/enßße£ccleßam,quod ißißri-ßerunt.

^eq^yerotutumeF-^a communißntentiayeter!^ Eccleßa di-fieelert^j. ^dußdam yaldè hébétés yidemutyquèd in yer hts Euange-HßHoc EST co KP vs MEv Ni,nonyideamus metaphoram,nee mteUigamus nosahinßnitisquaßionihus y ni/a metaphors bénéficia Iderari. Eidetur in/aniae//(_jßntenttam omnium longéah/urdißi-mammordicùsteuere,cumaliam commodißimamoßerat metaphora.

Hldeßderahuntin meiudiciumhîc etiam, quod in hd teßtmo-’^ß ^perholasamp;allegorias non deprehenderim. Ego yerc non ignora hxempÀ q)ó,pfM.v^,yt Eoêta yocat,qu-ihus medicantur has ßnten-tiasalij. E?rtim quidnonpoterit eludihacart(_,ßlieehitaHegoriaj fomminißinoßro arhitrwßwdam enim caUidi homines totam re-^ a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hg ion is

P R AC F A T 1 o. ligtonis ilo^rinam hoc modo tratuformarunt in T^hHoßjihiat»- ^Squot; has/enrenria/atithorumßnegloßemact^ nuciasfrojgt;o/ùi, yc ludiduquot;^ Candida LeUori relin^ueremj'Virtim de corporalijineßncia lo^ult;tfit'^^’ ^n defola e^icacia-gt;.Èquot;o quidem ftatuo ças p»Ta$ afleuerarCjquôd corpus Domini verè aftit in cœna Dominica.

2donnullißne doleau ma\imum numerum feßimoniorum coït' ^eßeruntßn^uihttfplera^funramliiguaamp;olßura. 7\[os cantùme^ recicauimccfj^uteyidehancureße^tiäm m^imeJjerßieua-j. Origen^ ludir/ùomore allegorijs,necquic^uam e^eo cerri/oce^^ coHigi-d/t^ ddteronymam estant loci qniddf^uiyr ndmagnopere muniant noßruit ßententiam,tarnen aduerJarijs nihill^atrodnantur.^jjud Na^iait^^' num nullamßttsclaramßntentiam reperi. £x 'Saßlio draf GraW' nut locum quenda.m,^uicertenonaduerßcurnoflrteßntentiie. Vitin^ feenum nonaßerijß, qui noftram fentendam copiosè defend-' Et^uan^uamnon admodum yetuiferiptoreßeyideaturjtameno/»' nor eumjcri^ßße hoc,quod diu iamfenferatj^uilicè Graca Eccle[t^' IBeßarion multorum author urn nomina recenft,quem optarim/mt^ intégraseoru»ißntentiasfofuiße,praferttm cum de re tantaiu/i“quot;' dißutationem inßituifet,zirin ijs locd yerßretur, yhi locupletißii»^ ^thUorhecafuerunt, amp;nbsp;itaahundaret otioy^ttarn magnum Ithrufflamp; flenas cc/M^cLiXiipoiiaduerfus Era^e:^ontiumfcrij)/erit.

Quadam ex Auguflino Gratianus intern peftiue detorft^^ cœnamDomini,quæcitanturcontranos,amp; multos vehemcO' ter exercent. Sedillum locum j)roftùs inßedum comj^eriemus mitt adremfacer(_j- quot;Duos locosadjummum, nee amfiùs firoferunt ißt! ^ui à nohd dißentiunt, é^Jcrijftorihm yeterihu^, adßntentiamßt^ttt aßirmandam.Ego nouum dogma,quod maicemam ruinam return m^' ximarum/ècum trahitßneßrmiorihus teßimonijs non yelimgrößte' rt. Graue eft enim fuftincre con feien tiamexcitatæ tantædilcof' diæ. Caroloftadiusprimùmexcitauithunc tumultum, homo férus, fine ingenio, fine dodrina, fine confenfu commun'’ quem nullum vnquam humanitatis officium aut intclUgerC’

P IL AE F A T I o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3

autfacctc animaduectimus : tantùm abeft, vt in co fignificatio aliqua Spiritus fanfti animaduerla fît, imó extant manifefta ü-ÿ:\3.impictztïsJnto[adoÜrinafolebat îoult;îk{Ç«» jçjq lt;^aió.^ziVtda-mnabatomnes leges ab Etbnicü conditas, contendebat inforo ittseie ^oyfedicendum ef/e, non inteUigens yim amp;nbsp;natur am Chnßianx li-bertatts ,totam ilïatn/anaticam ^nabaptißarum do^rinamßaam initio TXißa./Mlt;^öltample£{ebatur,ciimca!pißeteamin Germaniafere-re Nicolatss Storek^, Si. controuerfîam de coena Domini, tantùm odioLutheri,non aliqua pietatis opinione moult. Etenim cùmeizMvo/xa;^lt;xipfîusàLuthero improbata effet, cœpit ifte inflammatus immanicupiditate vindiûæ querere caufam ven-dibilem,quaLutheri exiftimationem prorlus obruerct. 'Bona ^ArsGermaniisteflaripoßet,nibilmeinhacreßn^er(_,. Quanquarn, H tribus opus lit, libellt ipßus aduerfw autharem dicent certißtmum teflimomum, In bis apparet hominem ne rationa quidem aliqua inße-tieprobabilimotumeße adß:rihendum Quamfuauiter nugatur dede~ tnonfirationeyoeis'sQ'w. Quodaßertadcaujamtantam Eccleßteye-terts^autyllnismagniauthoriitefiimonium? Quayo^e^ in tota^ äißutAttone,tnquafitaliquapietatisfignificatio 1’ 'T'antumyocife~ ratur^’^tnuncjolent homines Cavainroi interpocida^ qui nuUtsfabu-Us^fimaximeprophanü deleÜantur, Ad hxc magnam librorum pattern confumit in conuicijs, amp;nbsp;homoinluUns ftudet etiara ^ftbanitatislaudem anfette.

Qm2 tam imparatus ad tantam caufam accedit, is ofienditfie aU-quacacacupiditatepnecipitemferri, non moueri rationed autßudio ^ief4tM.Atquehicefthuiusfabul3E'Sgt;fc«)‘^'gt;lt;«)vilt;pi4-Nlt;t»ij,oêflt;tlt;t/i«4 qwfiiame^,qui nullité dit hanclaudem inuenti dogmatis. Etrinn bat de Carolofladio fcripfipropter yieinos noflros,ytfi quid autborita-tise^^innolïroteliimonioyadmoniticaueant abifloportento. 'éliras enimartestenet.,amp;mire fucata oßicia-,quibusfeinfinuat in hominum Animos^tametfinaturam dißimutare non diupoteï^. Habet ingenium \ nbsp;nbsp;nbsp;l’ebemenJ Gr inquietum, quare ambitionem, iratundiam cito prodit.

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A 3 Infield

P R. ÀE F A T T 0.’

/n^êici amp;nbsp;^'v!^lejgt;hutn,^ui'valiiè tumuhuatur in ^ac controuerf^’ Jètiiiejtre^endi in eo multa alia errata^, i\ luibui iu/licium (le S/gt;i^’‘^, tiii4jieriporeii^,jjrorjiisnecinrelley;if,nectenmtjieleiiufii[iaw-i^^^l’^‘ confuneljtEuan^eliumamp;Poli(ica,nec'fielet Euangelium nol’i^^'^^. cederej^t legiâm^ omnium^enrium J^olttijs ’vramur,con(en(li[f^J. ^teri4nonlicer(_, yrpoßieleanr ^uicquamjgt;rojgt;rium, decimal f^if^ 'VukJölui,nißdocentilgt;f(i,^uaßyeroEuangelium'Vecec'V[ipol3iie^^’^ dinationilicî. 2)e Vonuno duilißj^hißice airplane/ediriaièrjxa«^^' AdcundemmodunidecœnaDominifophifticècauiHaturp'^' blicèrcceptamfentcntiam. ^pj^arerhanccau/am amp;inyeterie^ Synods agitatain eß^.'N^am in aecreid citacurßragmentum^y^^^ ii Epheßm non aß^emandnm. /^rinam yero ifli,^uiaurhoritaieffl ^'‘‘ nonum de/endunt, halerent yeteres canones de dogmatism, 'i^’*’^ enimfere nulloslgt;algt;ent,nißnuj^er natos, de re^noßedignieacil»^^’^ ßmililfus remits nihil ad Eccleßampertinentihuf. Egoyeterum lt;^ dorumauthoritatem lihenterß^uor, amp;nbsp;quantum e^ißhmatejWß’^ é\ hdmonumentd ,qu(e alicuht in hißonjs rej3eriuntur,yideo eosß^' denrißime amp;ßn^ißime iudicaßc^. Tdam Synodtts IdicenaEuanii' Hum Eannts mirahili diligentia intro^éidt amp;nbsp;Gangrenßs Sy^neii* fraclarèintelléidtyim amp;naturam Chrißianalilgt;ertatis,^uaconn^, Janaticos^uojdam homines, Tepußanosopinor,ßmiles ßnahaß^P noßri temford,de yfujioliticarum ordmationum décrétaplenajnet^' tiscondiditßdnihilop/isd^omnes Synodos recenßr(_j. H^^o ƒ’'’' dem iudicio magna ei^ temeritas,dogmata/erere,non,conßdtaEccli' , ßayeteri, ItaquecollegihoslocosdccœnaDomini,vtia

promptuhabercmusteftimoniavcterum,inqui-busaffirmaturjvcrèadeffc corpus Chri-ftiincœnaDominica.

rallt;i^.

CYRI^

CYRILLVS IN CAP.

XV. IOANNIS, VBI TR A-CTANTVR HAEC VERBA: E^o/um yuM yera,amp;c.

O N tarnen negamus,re6ta nos fide can tatcque fince-raChrifto(pirituraliterconiungi. Sed nullam nobis coniunôtionisrationemlècundùm carnem cumillo elTe, id profcéló perncgamus,idque à diuinis Scriptu-risomninbalienumdicimus. Quis enim dubitauit Chriftumetiamficvitemeire,nosvcr0palmitcs, qui vium inde nobis acquirimus : Audi Paulum dicentem,quiaomnesv-num corpus fumus in Chrido,quia etfi multi lumus, vnum tarnen in co futnus,omncs enim vno pane participamus. An fortaßis putat ignotam nobis myfticx benedidionis virtutem elTe ? Qux ciim in nobis nat,nón-neCoRPORALiTBR quoque faciecommunicatione carnisChrifti, Chriftum in nobis habitare?Curen im membra fidel ium membra Chri- • fti funt? nefeicis,inquit,quia membra veftra membrafiintChrifti?Mem-braigitutChrifti,meretricisfaciammembra? Abfit. Saluatoretiam:qui raanducat carnem meam, ait, amp;nbsp;bibit fanguinem meum.in me manet amp;nbsp;ego in eo. Vnde confiderandum eft,non habitudine folùm,quz per charitatem intelligitur,Chriftuminnobiseire,veriim ctiamamp; Partp GiPATiONE NATVRALK Namquemadmodum fi quis ignclique-fiftamceram,alijcerxfimiliterliquefa(ft2itamifcuerit, vt vnum quid lt;xvtrifq;fadum videatur: fic communicatione corporis amp;nbsp;fanguinis Chrifti ipfein nobis eft,amp; nos in ipfo. Non poterat enim aliter cor-ruptibilis hxc natura corporis ad incorruptibilitatem

amp; vitam traduci, nifi naturalis vitx corpus eiconiungeretur.

CYRIL-

Se NTENTIA CVR ILM

CYRILLVS IN CÄP. SEXTO

JO^NN/S, f^^f 7^P7{£HEN2gt;rNTf^J^

Juiiai,quó(l o^enßeßenr/ermone Chißi^e man-iiucatinecamii.

AMcumoportereteoSjquidiuinam virtutem Saluatons acpoteftatem fignonim- miraciilö perceperunt, fer'EO nem eiuslibentcrfüfcipere, amp;fiqua difficiliavidebantuf) eorumiblutionemquxrere.contraomniafaciuntiEtqu®’ modopoteft biccarnem fuam nobis dare ? De DEO» nöquot; fine magnaimpietate coclamant^nec in mentem venitjiiihilefTe impo''

fibile ap.udÜEVM Nam cum animales elTenr,at ait PaukiSjlpiritualia J»' teUigerenon potcrant.Sedfatiiitasqiicdatam magnum bbi videnirw^ fterium. Sed nos magnum quxlb à peccaris aliorum profedum tada* nniSiamp;firmam fidem myfterijsadhibentes, nunquam in tam (ublim'' busrebus}illudquomodojautcogitemusautproferamus. ludaicui«®' nim hoe verbum eftjamp;fupplicij extrema cauQ. IdeoNicodemusetia'” cumdiceret,quonTOdohxcfieripoffunt?Meritóaudiuit.TuesMag’il” in IfraëLamp;hxcignoras ? Aliorum igitur,vtdiximus,culpaperdoéi:i/“'’' Devs operatur.non quçramus quornodo^fèd operis (ui viam atqjfö*quot;' tiamilliioliconcedamus. Namquemadmodum ( quamuis nullusn^ uit,quidnam(êcundüm naturam Devs fit) iuftificatur tarnen pef“; dem,cum credatprxmiaillum redditurum, quxrentibus eum : fic«'*' operumeiusrationcmignoras,cüm tarnen fidéornnia illum poffe noquot; dubitet, noncontemnendaprobiratisbuius premiacon(èquetur. 1*quot; profedó nos affici per Prophetam lilaiam. Dominus ipfe hortanir: N«quot; enim(untconfiliamea,inquit,vtconfibaveftra,necficutvixveftr*/'^ mexfijntjdicitDominus: (èd ficutexaltaturcœlum à terrajficexalwJ* fiintvixmexavijsveftris, amp;cogitationesmexa cogitationibusveins' Quiautemüpientiaamp;virtuteadeöexcelbt,quomodonon operabimt ita miraculoic, vt operum fuorum ratio mentem noftram effug”'’ Nónne vides quid (xpenumcro Mechanici faciunt ? Incredibilia videquot;' tur nobis nonnunquam enarrare,(èd tarnen quiafiihilia ip(bs feciffed' dimuSjpofTeperagiabipfisfacilècredimus. Quomodo igiturfüninin cruciatibusdigninonerunt, qui rerumomnium opificem DeVM ƒ* contemnunr,vr,quomodo, in operibus fuis dicereaudeant? Quer” t°quot;quot;^

DeCOENADoMINI. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5

^^P'cntixhrgitorem eße non ignorant,qucm omnia poffeScriptura nos ^ocuit. Si verb tu,6 Iudxe,quomodo etiam nunc clamas,hanc tuam im« peritiam egoquoque(ècutus,libenterquomodo exÆgyptoexiuiftiro-gabo? quomodo in ferpentemMofaicafuit virga conuerfa?quomodo lepra manus affeâa,vno moment o temporis in priftinum ftatum reftitu-ta iterum fuit ? quom odo in naturam fanguinïs aqux tranficrunt ? quo-modo patres tui per media Maria vt per aridam effugerunt ? quomodo pet lignum am^ritudo aquarum in dulcedinem recidit, quomodo è lapide fontes aquarum fluebant? quomodoftedtlordanislquomodolb-Îoclamoreinexpugnabilislerichocecidit? Innumerabiliafunt, inqui-bus fi,quomodo,quxrisjVniuerfam euertere tibi Scripturam neceffe erit, Propbetarum doétrinam amp;nbsp;ipfiusM oyü (cripta cótemnenti. Quare cre-didiffeChrifto potiusvosoportuit, amp;, fi quid arduum videbatur,abeo bumiliterpetere,quamvelutitemulentos exclamare, quomodo poteft bienobisCuamcarnem darc?Nónnevidetis, quiacùmhxcdicaûs, fta-bntcum ifta voce,arrogantia magna fignificatur l

E T D E 1 N D E.

ÂMEN amendicovobis,niffmanducaueritis carnem filij hominis,, amp;biberitiseiusfanguinem,nonhabebitisvitam in vobis,amp;c. Mt-fsncoKcerteacmitisChrihuseftjYtarebusipfisviderehcet. Nonenim afpetè adcrudelitatem eorum refpondet, nee vllo modo contendit : fed viuificantembuius myfterij cognitionem iterum atqueitcrum in men-libus eorum imprimere ftudet,amp;quomodoquidem carnem,fuam dabit ’dmanducandum, nó docet,quiaintehigere iUi non potuerunt-Quanv ngt;agna verb bona,fi cum fide manducabunt,adipifcentur, id iteru m ai-queiterumapcrit,vtxternxdefideriovitx adfidem compeUantur, pet quam etiam dccerifacilms potuerunt. Sic enim Efaias dixit,Si enim, in-quit,non credideritis,neeintelligetis. Oportebatigitur fidei primum radices in animo iaccre »deinde iUa quxrete, quxhomini quxrenda lunt.. fill verb, antequam crederent,importune quxrebant. Hac igitut de cau-faDominus,quomodo id fieri pofsit, non enodauu:, fed fideid quxicngt;. dum hortatur,fic credentibus difcipulis fragmenta panis dedit » dicens : Ac£ipite,amp;manducate,Hoceftcorpusmeum. Calicem etiamCmilitet ótcumtuht.óiccnstBrbiteexhoc omnes,biceft cahx fanguinïs mei,.quV Ïtarauldseffundetut in remifsionera peccatotum. Petipicis, quia fme-

SeNTENTIACYRILLI nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;

-fidequxfentibusmyfterijmodumnequaquamexplanatntjcredentibus autemetiamnonquærcntibuscxpofiiit.Audianthæc, qui exarroganoi nondum Chrifti fidem fiifcipere voluut: nih manducaueritis, inqurt» carnemfilijhominisjamp;biberitiseiusfanguinemjnonhabebitisvitani''' Vobis.Non enim polTunt cum fandiificatione beats vifs fieri participé) quipermyfticam benediólionem lES VM nonfijfceperunt. VitaeW^ fècundum naturam ille eft, qui ex viuo patre genitus eft : (èd non minus corpusquoquefiiumviuificat. Coniundtumenimineffabilitcreftfilio DEijaquovniuerfaviuificantur. Iccirco corpus luumdicitubamp;vnus cumeoeft.Nempepoftincarnationemvuuseft, amp;vnus manetabfqu® diuifione vlla,prsterquam quödDEipatris Verbum,amp; templumaW' gine lumptum,idem natura non lunt.Non enim eft eiufdem fijbftano« VerboDEi homoalTumptuSjVnus tarnen cum illoeftconiundione iæ effabili. Quoniam igitur Saluatoris caroVerboD E bquod naturaliterv}' taeft,CQniunlt;9;a,viuificaefFelt;Staeft : quandoeam comedimus, tuncvi' tam habcmusin nobis,illi coniundti, qusvitaeffediaeft. Hac de C3uü in exulcitandis mortuis,non folummodó verboatque imperio,VIDEOS’ Vtebatur:verum etiam carnem fuam quafi cooperatricem nonminq^'^ adhibebat: vtreiplàoftenderer carnem quoquefiiam, quoniam fibitoæ iunlt;ft:aeft,viuificamefle,atquefideles doceret, fuum, non alterius corpus cfie. Nam quandoSynagogs principisfiliü'amfiifcitabat,manumeius apprehendit,vtftribitur,amp;erexitdicens,PuelIafiirge,itavt DEVSamp;vet' bo amp;carnis fus taâu earn excitauit,vnam ab vno le Chrifto, D EO viil®' 1 licetatquehomine,operationemproducens. Quando etiam in dato' tem Nairn vocatamingrediebatur, amp;efferebatur vnigenitus matris fi' lius iam mortuus,tetigit corpus eius, dicens, Adolelcens dico tibifurg^ Non ergo verbo folùm ftmper, vt diximus, verumetiam tadlu morn»’* excitabar,vt oftenderet corpus quoque fuum viuificare pofte. Qiiodfi!»' lotaduluocorruptaredintegrantur, quomodo non viuemus, 0.^1 . CARNEM ILLAM ET GVSTAMVS ET AIANDVCAMVS? R®* | formabit enim omnino ad immortalitatem fuam participes lui. Neeve* ’ lisIudaice,quomodo qusrere, ftd recordari, quamuis naturaliteraqua j frigidior fit, aduentu tarnen ignis frigidicatis/us oblita,sftuat. Hoefane i modo etiam nos,quamuis propternaturam carnis corruptibiles fimuS) ' participationetamenvits,abimbecillitate noftra reuocati,adpropric' 1 tatemilliusadvitamreformamur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|

Oportuit enim certèjve non Iblum anima per Spiritum landuniin 1 beata® '

De COENA DOMlNl?

beaamvitimdefcenderetj verùmetiam vtrude arque terreftre corpus hoc cognato fibi guftu/adu)amp;cibo ad immortalitatem reduceretur»

CHRYSOSTOMVS IN GAP.

n. IO^NN1Sgt; HO^ILU LXK

r^§©ï:^^ Vando enim(ùbitquxftio,quomodoaliquidfiat,fimuï Sfubitincredulitas. Ita amp;nbsp;Nicodemus perturbatuseft , in-quiens: Quornodopoteft homoin ventrem matris fox ite^ rato introire ? Itidem amp;nbsp;hi nunc. Quomodo poteft^hic nobis carnemRiam dare ad manducandum? Nam fihocin-quiris, cur non idem in quinque panum miraculodixifti ?:Quomodo-cos in tantum auxit ? Quiatunc tantum üturari curabant, non confide-tare miraculum. Sed res ipQ tune docuit, inquies j Ergo eX eo amp;nbsp;hxc cre-dereoportuiteifaciliafaftuefie. Propterea idpriusfecit miraculum,vt perillud non effent amplùs increduli his,qux poftmodo dicerct. Illi qui-tferntunctemporis nihil ex his di6tis,nosipfiusbeneficij vtilitatem'ce-pimus.

Quare neceffarib dicendum,quam admiranda myfferia. Si cur da-tafintjamp;quxnameorumvtilitas. Vnum corpus Turnus, amp;nbsp;membra eX tarne Scofobuseius.Quareinitiatieiusprxceptispareredebent. Vtau* tem non folum per diledionem ,fed R E i p S A m illam carnem conuerta -tuur,per dburn id eflScitur,quem nobis largitus eft.Cüm enim fount

*J3 nos amorem indicate vellet,per corpus fourn fe nobis cora-milcuit, Siin vnum nobifcum redegit,vt corpus cum capite vn iretur.Hoc enim aman.

tium maxime eft.

CHRY^

SENTENTiA CuKYSOSTOMI

CHRYSOSTOMVS IN CAP.

X^4 ^ÂTTHÆ/ HO^I-lia.LXXXIIL

ÏOILANDVM igitureftj non enim pannim fiippliciuw indignècommunicanresexpedat. Cogita quantaind^ gnatione aduerfus proditoremjaduerfcs eos,qui trucifixc-1^ runtipEimjmouearis : amp;caue ne tu quoq; corporis Sitin' guinis Chrifti reus efficiaris. Illi acerbißime trucidarunti tu poft tot tantaque beneficia,fordida tutcipis omnia. Non enim fuffici: ipfi hominem fieri,flagellisinterim cxdi, fèdnostècuminvnam, vtiM dicam, maflamreducit, nequeidfide folum, fèd RElPSA nos corpu» fiium efficit.Quaigitur remundioré elTe non oportet eum,qui hoefien-ficio participaturus eft? Quos radios folates non deberet excedere manus illa,qux hanc coronam pertrabfat ? os quod igne implerur fpiritualijin* guaquxcrucnraturhocadmirabiliGnguiHe^Veniatinmetemtibbqu® i fis honore honorants, qua menGfruaris. Ea namque re nos alin’iquot;’ quamangelividentestremunt,necabfquepauore,propter fulgoremjqni inde refill t,alpicere poflunt.Si nos in vnam cum illo mafiarn reducimuri Chrifti corpus vnü,amp;carovna. Qiiisloqueturpotentias Domini? Audi' tas facietomnes laudes ciusfQuispaftorvnquammembris fois oues to* nutriuit? Multx matres poft partum, alijs nutricibus infantes dederunt. quod ipfè faccre noluit,fed proprio corpore nos alit,amp;fibi coniungitatql conglutinat. Confiderem us autem,inquies,licèt aperte ad omnes perd' near. Nam fi ad naturam noftram defoendit, pater quoniam ad omnes: quodfiad omnes,amp;advnumquemqueprofedo. Sed cur non omnes inde lucrum confocutifunt, inquies ? IdcertènonilIiuscauG, quim4‘ ximè hoc opta£,accidit : led eorum culpa,qui eum fotcipere nolunt. Sin' gulis enim fidelibus per hoc myfterium fo coniungit, amp;nbsp;quospepent) nonalij nutriendos tradit, (èdipfeHudiofitsirnèalir. Hacetiamretibi perfuadens carnem illam tuam airumpfifie-Tantaigitur charitate,atque honoreaffedi non torpcamus. Non videtis, quanta infantes animi ah' critate mamillas arripiunt ? Qiia preßione pa pillis infigunt labia ? Nol minore cupiditate nos quoque ad hanc menGm amp;nbsp;ad huius calicistpin-tualemaccedamuspapillam,imö maiori defiderio quafi ladantes pueri gratiam Spiritus fugamus,vnus fienobis dolor, vna mceftitia, fi boe alimenta

De cOENA Domini. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7

mento ^intuali priuamur, Non Hint human« virtuos h«c opera^qu« tunc in ilia cœna confecitjple nunc quoque operatur,ip(epetficit, mini-ftrorumnos ordinemtenemus : quiverohxclandificat fictranfinutat; iplecft.

CHRYSOSTOMVS DE DL

GNIT^TE S^CE^7)0-

turn.

Ç^'n^eiv/M,T@',ù 'TVS'T^^^eZ lt;pt\tii^pa)'7na4,o fie^7ia.TfQ5 xWK^S«-Alt;V'©^X5lt;-'amp; quot;t^ lt;^pfiW'èXÆi viu) ^Ï5 iWtVTOVX^TS^^/^/)C71,5(9^ h-j!i«TtF0,u'rov'TO75(^yAo^t«vo/5 't^'^t^ac^tiLj^^ /Ot^^oL^Sv. o ingens miraculum, ômagnarnDEibeneuolentiamerganos^isquilèdet fiiprà turn pâtre, ilia hora omnium manibus detinetur, amp;nbsp;dat fe volentibus theundare amp;nbsp;compleóli.

VVLGARIVS IN MATTH.

Ç^J y^ iiTn^T^'w’^ (TU^QoXoVyk^a. tÇ-to ^U’t^’ö^ TO 0-a/MiL, S''amp;t%'n^ , ^i,'iVAfti\ïouiov 'nsTUTTov eijfitj^ ipst.ro^4lt;^!X.ïdeftjNonenim dixit,hoccftSymboIum, led hoe eft corpus ineum,demonftratiuc, ne quis putarec,ea,qua5 cernuntur,typum eflè.

VVLGARIVS IN MARCVM.

Vm benedixiflet,hoceft,gratiascgiflet/regitpanem, id quodeciamnosfacimus,precesadiungendo: Hoceftcor-pusmeum,hocinquam.quodlumitis. Nonenimfigura tantum amp;nbsp;exemplar quoddam Dominici corporis panis eft,(èdin ilium conuertiturcorpusChrifti.Dominusenim elicit,Panis,quem egodabo,c3ro mea ethnon dixit:Figura eft carnis mee, fed caromcaeft.Et iterum,nifiederiti£carnemfilij hominis-Et quorno-do,inquis,caro non videtur ? O homo propter noilram infirmitatem i-ftudfit: Quiaenim panis quidéamp;vinum exhis fiint,qu«airueuimus,ea nonabhorremus: fanguinem veropropofitum amp;carnem videntes,non

B 3 ferre-

- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H I L A K. I V s

ferrem tis,ïèd adhorreremus. Iccirco mifericors D E V Sj noftrx infirmitJ-ticondelt;cendens,(peciemquidem panisSi viniûruat, in virtutem âu-tem carnis amp;nbsp;(àngu;nis tranièlementat.

HILARIVS LIBROVIII-

DE TfiJN/T^TE.

^ verèigiturcamem corporis noftriChriftusafi'umpiît.Si '^^^^ homo iUe^qui ex Maria natus fuibChriftuseftjHÔfqu« verèfub myfteriocamem corporis fui fumimiis,amp;perhoC vnum erimüs,quia pater in co eft,amp; ille in nobis,qiiofno' ü0 YQlmitaris voilas afleritur j cùmnaturalisperSacH-mentumproprietaSjperfectxSacramentumfitvnitatisiNon efthiinW' no aut (eculi (enfii in rebus D E iloquendum,neque per violentam arqu^ impudentem prxdicationem cœleftium diélorum fànitati^alienxatqu* impixintelligentixextorquendaperuerfitaseft. Quxicripra finit,J^ musjamp;quxlegerimusintelligamus.amp;tuncperfedxfidei officio fi'’S®quot; mur.DenatnralieniminnobisChriftiveritate quxdicimus, nih abw difcimùs , ftultè arque impie dicimus. Ipfèenimait: Caromeaver^® efca,amp;Gnguis meus verè eft potus.Qui edit carnem meam, amp;nbsp;bibitfâæ guinem meum,in me manct,amp; ego in eo. De veritate (anguinis amp;r^' nis non relidluseftambigendi locus. Nuncenim amp;nbsp;ipfius Domini piß' fefsione amp;fide noftra,verè caro eft,amp;verè languis eft. Et hxcaccepö^^' que haufta id efficiunt,vc amp;nbsp;nos in Chrifto. amp;nbsp;Chriftus in nobis fit.Ann' hoc veritas non eft?Contingat plané his verum no elTe^qui C H RisT^^ IE s VM verum efle D E V M negant. Eft ergo in nobis iple per carnem;^ fiimusin eo.dum fecumhoc,quodlumusnosjin DE oeft. QuodanS'^ eo per Sacramentum c5municatx carnis amp;fanguinis fimus,ipft telbi»^’ dicen„. Ethic mundus lam menon vider, vos autem mcvidebitis,qn^‘ niamamp;egoviuo,amp;vosviuetisjquoniamegoinpatremeo,amp;vosinii'*f amp;egoin vobis. Si voluntatistantuqj vnitatem intelligivellet, enrg®' dum quondam atqueordinemconfttmmandxvnitatisexpofuit,nifi''^’ cùm illein patre per naturamdiuinitatiseiret,nos contra in eo per cotp^' ralem eius natiuitatem,amp; ille rurlum in nobis per Sacramentorum in® ' femyfteriumcrederetur,acficperfe61:a permediatorem vnitasdotef®' tur,ciim.nobisin ftpermanentihus iple maneretin patrejamp;inpatrein’'

DeTr.IniTATE» 8 nensipfêmaneretin nobis,ê^ira advnitatcm patrisproficeremus, cum qui in eo naturaiiter fècundùm natiuitatemaeternam inert, nos quoque ineon.ituraliterineflemus,ipfoinnobisnaturaliterpermanente. Quod autem naturaliter in nobis hæc vnitas fitjiprt ita tertatusert, qui edit car-nem meam,amp; bibit finguinem meum,in memanet,amp;ego in eo.

Item : Sicutmifit me pater viuens, amp;egoviuoper patrem, amp;quï tnanducat carnem meam,amp; ipfè viuet per me : viuit ergo per patrem, amp;nbsp;quomodoper patremviuit, eodem modoamp;nos percarnemeinsviue-mus.

Item :Hxcvitxnortræ caufiieftiquod in nobis carnalibus manentemper carnem Chrirtum habemus,viâ:uri pereum caconditione, qua viuit ille per patrem.

Si ergo nos naturaliter fecundum carnem per eum viuimus, id cft, naturamiuxcarnisadepti, quomodonon naturaliter (ècundùm Spiri-tum in fè patrem habear,ciimviuat ipfè per patrem ?

Item : Hxc autem iccirco corn memorata fünt à nobis, quia voluntatis tantum inter patrem ßcfilium vnitatcm hxreticimentientes,vnita-tisnoftrxad Dbvm vtebanturexemplo, tanquam nobisadfiliumamp; per filium adpatrem obfequio tantum amp;nbsp;voluntate rcligionis vnitis, nullaper Sacramentum carnis amp;nbsp;fanguinis naturalis communionis proprietasindii!geretur,ciimamp; per honorem nobis datum De i fil!j,amp; permanentem in nobis carnahter filium, amp;nbsp;in eo nobis corporaliter amp;nbsp;inlèparabilitervnitis myrterium verxacnaturalis vnitatis fit prxdican-dum.

CYPRIAN VS AD CAECI-

ÆRENDVMeftenimipfi,quemfintfecuti. Namfimia-ificio,quodChrirtusert, non nifiChrirtus fèquendusert, iqueidnosobaudireamp;;facereoportet,quod Chrirtus fe-:,Öi:quod faciendum efle mandauic.

CYPRI-

SeNTENTIA IlLENAEI

CYPRIANVS IN SERMONE J)£ C0£N^ DO^/NI, SITJ^E'^^

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nonfallu riruh/ifèd cuiu/cun^j e^ authorü oÿ»!, afparet non ej^ recensfcnprum.

5^.^’'ßP^ ^ ^ ^ s ifte,quem Dominus difcipulis porrigebat, non e»*' ■^' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gicjfèd natura mutatuSiOmnipotentiaVerbifaduseft«^ . lt;^^^amp; EtficutinperfonaChrilbhumanitasYidebaturjamp;laKW' diuinit.'K : ica Sacramento vifibili ineflabiliterdiuinafe''’' funditeirentia,vteiretreligionic!rcaSacramentadeuotilt;’’ amp;nbsp;ad veritatem,cuius corpus Sacramentaiùntj fîneerior pateretaceeflu’’ vfq; ad participationem Spiritus.,

IRENAEVS El B. V. CON-

■ A NI autem omnimodojquivniuerEm difpoßtioneniD® contcmnunt,amp; carnis Glutem negant, amp;nbsp;regeneratiouf® eiusipernuntidicentesjnon earn capacem cEe incerrupnl’*' ’^i^^^^l*tat's.Sic autem fccundum hæcvideliccrjnecDominusû'’' guinefuoredemitnospieqscalixEuchariRixcômuniwOO Qngniniseiuseftj neqticpanisjquemfrangimus.communicatiocoipû' risemseft. Sanguis enim non eft,nifiàvenisamp;carnibuSxamp;àreliqua,q*'^ eft Ecundùm hominem ftibftantia,qua verèfadum Verbum DEl/’quot;' guineïüoredemitnos. Quemadmodumamp;ApoRoluseiusait:IiH'*’ habemusredemptioneminlanguineeiusjamp;remifsionem peccatonnquot;' Et quoniam membraeius fumus, amp;nbsp;per creaturam nutrimur : CreatU' । ram autem ipfe nobis prxfiar/olem ftium oriri faciensjamp; pluens,que*^‘ 3dmodum.vulf,cum calicem,quieftcreatura,.fuum corpus confirmau’fi ex quo noftra äuget corpora. Quando ergo amp;nbsp;mixtus.calix,amp; fradus pgt; sispercipit verbum D E i,fit Euchariftia fanguinis amp;nbsp;corporis Chriftij^^ quibusaugeturScconfiftitcarnisnoftrxfuÖlantia. Qiiomodocarne® negant capacem efiedonationis De 1, qui eft vita ïterua,qu«ünguii’®' amp;nbsp;corpore Chriftinutritur?

Adhuncmodumjamp;alio'oco Irenaeus ratiocinatur^non pofleof' nein

De c OE N A Domini.

nemprorfuspenre, quia corpore Chriftinutriatur, Ebro4.contra Va-lentinum.

Quomodo autem rurfiis dicunt carnem in corruptionem deueni-re,amp;non percipere vitam^qusa corporeamp; (anguine Dominiabtur? Et paulbpoft: Quemadmodum enim,quicft'a terra panispercipiens voca-tionem D H1, iam non communis panis eft,fedEult;harlftia,amp;ex duabus rebus confiftens,terrena amp;nbsp;cœlefti,Sic amp;nbsp;corporanoftra percipientu Eu-cbatiftiam, iam non funt corruptibilia, (pern re(urre£tionis haben-tia,8cc.

Extantinter Ambrofijlibros,duolibelli, quorum altertitulum habet, de myfterijsinitiandis, alter ^deSacramentis. In his palam affit-matur,qubd non tantum fignificet panis corpus Domini, led reipfa corpus Chnftidetur in cœna. Ego hos libellos video non admodum difsi-miles effealiorum Ambrofij fcriptorum.Et inpofterioricitatur grxcafi-RaraT^v e7nouc7tiGVgt;i^«poU', mote Ambrofij. Sed vt non fint Ambrofij, wntenimficfatis confuse fcriptijapparet tarnen circiter ilia tempora natos effe,recenfetur enim vetus mos,qui folitus eft obferuari inbaptizadis his,qui iam grandes naturecipiebant Euangelium.Et tantum duorum Sacramentorum mentio fit, Baptifmi, amp;nbsp;cœnx Domini,ibi fielegitur. Forte dicas Aliud video, quomodo tu mihi affens, quod Chrifti corpus accipiam ? Et hoc nobis adhuc fupereft vt probemus. Quantis igitut vtemur exemplis? Vt probemus non hoc effe,quod naturaformauit ,fed quodbenediétioconfecrauit,maioremq',vimeffebenediétionis,quam naturx,quiabenedilt;Stione etiam natura ipfa mutatur. V irgam tenebat Moyfes,proiecitearn, Sefaóta eftferpens,Rutfusapprehenditcaudam hrpcntis,amp;in virgx naturam reuertitur. V ides igitut Prophetica .gratia his tnutatam effe naturam ,amp; ferpentis,Scvirgx. Currebant Ægypti ftu-minapuro aquarum meatu, fubitb de fontiumvenis fanguis coepir e-tumperc. Non erat potus in fluuijs, rurfus ad Prophetx pieces cruor ceC 1 fauitfluminum,aquarumnaturaremeauit. Circumcluftisvndique erat populusEbrxorum,hincÆ.gyptisvallatus,indemariclaufus,vitgamle-uauitMoyfesgt;feparauitfe aqua.amp;in murorum fpeciem congelauit,atq', intervndasviapcdeftrisapparuit.lordanisretrorfiim conuerfus, contra naturaminfuifontis reuertitur exordium. Nónne claret naturam vel marinorumftudtuum, vclftuuiahs cuifiiscffe mutatam ? Sitiebatpopu-lus patrum ,tetigitMoy fes petram ,8c aquadepetrafluxit. Nunquid non prater naturam operataeft gratia,vtaquam vomeret petra, quam non C nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;habe-

SEKÏTEMflA I HE MAE I

habebat natura ?^Marath Ûuuius amarißimus crât,vtn«en$populu51’*' berenon poffetjmifitMoyfèslignum in aquam,amp;amaritudinem fw® aquarii natura depofuit, quam infufa fubito gratia temperauit. Sub EH' fico P roph eta vn i ex filijs Proph etarum exculFum eft ferrum de (ccurij amp;nbsp;ftadm merfum eft,rogauitEli(«um,qui amiferat ferrum,mint etiam E* li(suslignuminaquam,amp;ferrumnatauit, vtique amp;nbsp;hoc præternâtu-ramfaiftumeftecognoicimus. Grauioreft enimferri{pecies,quatn*' quarum liquor. Aduertimusigiturmaioris efte virtutisgratiam,qui® naturam. Et adhuctantùm Prophetiex benedidionis numeramus gW' tiam. Quód fi tantiim valuit humana benediétio, vt naturani con-uerteret,quid dicemusdeipfaconfecratione diuina, vbi verbaipfaDo” miniSaluatoris operantur? Nam Sacramentum iftud,quod accipis-Chrifti (èrmone conficitur. Qubd fi tantiim valuit lèrmo Elix, vtigne® de cœlo deponeret,non valcbit Chrifti lêrmo,vt(pecies mutetekmento-rum? Detotius mundioperibuslegifti. Quiaipfè dixit,amp;fa(Slafunt,ipl^ mandauit,amp; creata (unt. Sermo ergo Chrifti,qui potuit ex nihilo facet«) quod non erat,non poteft ea, qux lünt,in id mutare,quod non erant?

Hxc tam longa recitatio exemplorum clarè often dit, authote® knGflejpanem non efte tantum £gnum,lt;èd naturam panis mutari.

Gratianuscitauiü locum ex Auguftino, quintals detortus ad eoenam Dominicam multos ofFendit.

Quare ne quis imprudens falleretur,duxi eum afleribendum act«' ponendumeflè. Prius recitabo totum caput, vtextat inlibroDecr«' torura.

Prima quidem hxrefis in difcipulis Chriftï,velut ‘a duritia eius f«^' monis faéla eft. Ciim enim diceret,nifi quis manducauerit cameni n«* amp;biberit{inguinemmeum,nonhabebitvitamxternam. Illi verón^^ intelligentes dixeruntadmuicem. Durus efthickrmo. Quiseump^ teftmanducare.^Dicentes,durusefthic(èrmo,kparaueruntkabillO)^. remanfitcumduodecim difcipulis, di(cedentibusillis,inftruxiteos,q® remankrunr. Spiritus eft,inquit,qui viuificat,Caro nihil prodeft-VetW quxlocutus (urn ad vos, Spiritus amp;nbsp;vita fiint. Intellexiftis (pintualitef' Spiritus amp;nbsp;vita fiint. Intellexiftis carnaliter, eriam fic iUa Spiritus amp;v’? fhnt,fèd tibi non fiint Spiritus amp;nbsp;vita,qui fpiritualiter non intelligK,'r ritualiter intelligite,qux locutus fh.m. Non hoc corpus, quod vid^^'^J manducaturi eftis,amp; bibituri illum fànguinem,quem effufuri fiint, q“^

D E C OE N A D o MI N I. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;10

mecrucefigentj Sacramentumaliquodvobiscommendaui, (pirituali-terintelleCTumviuificatvos. Caroaurem non prodeft quiequam. Sed quomodoilliintellexerunt,ficreïpondcrunt. Camem quippeficintcUe-xeruntjficutin macellovenditunautin cadanere dilaniatur. Sciens au-temlESVS,ait,hocVosfi:andaIizat, quiadixi,dovobis camem meam manducare,amp;(anguinemmeumbibere. Si ergo videritis filium hominis a(cendentem,vbi prins erat. Quid eft hoc ? Hîc ibluit,quod illos mo-ueratjhinc apparebit,vnde fuerant (candalizati.hîc plané intelligent. UK autemputabantjerogaairum corpusfnum. Illedixir,fealcenlurumin cœlumvtiqueintegrum. Cum videritis filium hominis afcendeiwem vbi erat prius,cenè vel tune vidctis,quia nô eo modo,quoputarisjerogat corpus fuum,vel tune intelligetis,quia gratia eius no confiimitur morfii-bus.Icem,donecfeculum finiatur. Dominus furftim eft,ièd tarnen etiam hîcnobifeum eft veritas Domini.Corpus enim, in quo relùrrexitjn vno loco elle oportet,veritas autem eius vbiq; diffuû eft.

Haftenns reeen fui totum caput,eo ordine,quo apud Gratianum extat» Eft autem ex varijs locis confutum , quorum ali qui intempeftiuè detorquentur ad coenam Dominicam. Nemoignoratjquantumrcferat,quo loco, quaoccafionealiquiddica-tur,ac multo aliter dici,cùm obiter ad aliquam rem alludimus, quàm v-bitotadereinfticuiturintegraoratio. Quareamp;nos expendere conue-nit,quoin loco,quo con filio h« lenten tiæ ab Auguftino dicantur, quod cum fietjintelligemuseasnonrefragari recept» lëntentix de erena Donum. Ac iure defiderari diligentia poteft in his,qui tot ßeculis docuerunt ^clelias,amp;infinitas dilputationes de erena Domini rcliquerunt, neque ^gt;nendederuntoperam,vthuiulmodilocos,quipoterantleä:oremnon ftyltum offendere,vel patefaceren t,vel refutarent. Ego Cratian um exi-ftinio priuati vfus caula hoccentones collegifle,qui poftea, quia pontifi-cesnoncurauerunt.vthaberet Ecdefia aliquam ftimmam,veldogma-furn,velordinationumEcclefiafticarum,abomnibusauidereceptiftinr. Nulquam enim alibi extabat vllius Synodi memoria, nufquam ordina-«onesEcdefiaftiexperinde in vnum aceruum coUedx reperiebantur. Porté nemonon cupiebat veteris Ecclefix ada amp;decreta cognolcere.Sed apparetiftum bonumvimm, dum omnia conuerrit, quxdamparum «onuenientia interdum contexcrc.Certè hoc caput ex dilsimilibus locis ^oaceruatumeft.

C 2 Nam

Sen’tentia Ikenâî

Nam în’itiô verfus aliquot lunt fumpti ex enarratione Pïâlmi qui”' Suagefimi quartijvbi hxc extant verba: Primahærefîs in dilcipulis Chri-ivelut adduritiem (èrmonis ipfiusfaôùelh Cùnienimdiceret.Nifi quismanducaueritcarnemmeam, amp;nbsp;biberit fànguinem meum,ncn habebit vitam in fe,illi non intelligentes dixerunt ad inuicem: Dumseft hic lcrmo,quis poteft eum audire ? dicentes, quia dums eil (érrno hicjlè-parauerunt le ab illo. Et remanfit cum alijs duodecim. Tantum fump^ ex enarratione Piàlmi 54. Catera,qu« fèquuntur, vlquead poUremam periodum mutuatuseft,partim exenarrationePlàl. p8. partimexconi-meptarioinlextum caputIoannis,vbi Auguftinusdefrudu Sacramen- , ti,fèude manducatione(pirituali,multadicit, qu«nos non inuiti angt; j pledimur. Atquihxcnonimpediunt manducationem ceremoniakni« NamvtvlùsSacramenticognolcenduseftJtaetiamritusà Chriftoinamp; , tutus retineri debet,ficut verbum oportet retinere. Paulus enim inquif» Euangeliumeflèpotenaam Dei adftlutem omni credentijhoceftj»' dem amp;nbsp;Spiritum (inélum concipi per Euangelium, per verbum amp;nbsp;1*^ ■ Sacramenra. Neque enim Rint inftituta Sacramentatantum,vtlint^fO' feßionis noftrx fignacoram homnibus,ficut togafignum Romanic™? cratjcdhinttradita,vtper ea coram Deo erigantur cordanoftrajSci^' ( demconcipiant.AdeftDEVSamp;impellitacmouetcorda perhxCjq“® , auribusatqucoculispercipimus. Idquequxde manducatione alien“ fpiritualidicuntur.nonimpediuritceremonialem. Nee idebabroga”? eftChriftiinftitutio,quiafineSpiritufan6toinutiliseftjftdiUudmag'* । confiderandum eft,nec Spiritum fangum contingere,nificum völ*’^ Sacramcntiscordaconcipiuntconfolationem.

Sed poftrema periodus magis offendit, quam ramen, ciim vilt;lf''' musvndefijmptafit,intelligemusnihiladhancremfacere. Eftau^'J fumptaexcommentario in lêptimum cap. Ioannis, exiniriotrice“ tradatus EtvtinteI!igipohic,nullamibimentionemcansfieri,intcgf* j ßntentia ponenda eft Sic inquirAugflinus: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

Euangelij^àn(5l;ileâ:ionem,dequ.apridécharitative^lrçIocutiƒl^’^’’ ifta,quxiT!odolei5taeft,hodiernacoiilèquitLir.Dominüloquentéaiin'*^ bant amp;dilcipuli amp;nbsp;Iudxi,vericaté loquentéaudiebant amp;veraces amp;nic'’ dacesjcharitaremloquenléaudiebantamp;amiciamp;ininlicbbonüloqC®'!' tem audiebant amp;nbsp;boni amp;nbsp;mali. lUi audiebant,(cd iHedifcemebat.Etqn'' bus fermo prodenèr,amp; profu turns eher, videbat amp;nbsp;prxuidebat.Nos lt;®^ Cc audiamus Euangelm quafi prxlènté Dominü,nec dicamus,0 »” ‘^

etSjquï eum videre potucrunt,quia multi in eis qui viderunt, amp;nbsp;occidc-runt Multi auté in nobisjqui nonvidemnt,amp;crediderunt.Quod enim precioftim (onabat de ore Domini,amp; propter nos (criptu eftjamp; nobis fèr-uatu eft,amp; propter nos recitatur,amp;propter pofteros recitabitur,amp; donee fxculum finiatur,(ür(üm eft Dominus, fed etiam bic eft veritas Domini. Corpus enim Domini, in quo re(ürrexit, in vno loco effe oportet, verkas eiusvbiquediffutä eft. Dominum ergo audiamus,amp;quodip(èdonaue-dtgt;deverbiseiusamp;nosdicamus,amp;amp; Vulg3tl Codices habentgt; bic eft veritas DominuSjCorpus enimDomini,in quo refurrex5t,vno loco effe poteft. Sed homines non omninb nidesliterarum,faciiè indicate poflunt, handeftionem mendofam effe. Hanè habet aliquam (èdulitatis laudem Gratianus, qubd non grauatus ïft tot authores excutere, amp;nbsp;hunc fententiarum acetuum vndique ex tam ^«ijslociscongerere, Sed cum in hoc negotio confeientiæ indifcrimenvocentur, non eft tutumhuiufmodiex-cerptisfidemhabere. Interdum Icntentiscfimtmutb latædnterdummalédetortæ. Idem enim alio didum loco non femper idé vakt.Neq- opus eft procul exempta quærere,vel hæc vna Auguftini fententia oftendit, quantum fuo pofttaloco diftet abincelledu, quem pa^ min alio loco.

Palam eft,Auguftinumhicprorfus nullam mentionem coenxDo-minifacere, iubetaudire Chriftum inEuangelioloquentem,tpiiaipfè co Am nunc non doceat homines. Loquitur igitur de conucrfatione vi-Chilijqualem oportet efte docentis. Hanc negat competere Chrifto pat firn inter homines, quiaopotetvno inloco,videlicet in cœlis, perpétuant dus effe conuerfationem.

NevcrbumquidemhîcdecœnaDominidicîtur Tantum negat conuerfationem vifibilem , qualis eft docentis, competere Chrifto pa(sim.Hocmihiquidcm nonvidetur aptè ^ cwnainDomini detorqued, Ac fi quis eftjCui hidocus petCuadet, Aiu

C 5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;guIH-

SENTENT! A I HE NABI

gudinü Ienfiflre,qu0d corpus Chrifti non fit in coena, is meo iudicio,vtitur conieäuta leuiore,quam res tanta i poftulat. Ego quidem nouum dogma in Ecclefiafecutus hanecon-kdluram profiteri non velim. Tota oratio de perpétua conuerftriondo' quitur,ex qua fi vnum verfilm tranftulerimus ad alios prçfèntix modes» quomodo{ciemus,Auguftinumvo!uiflehunc dealiareintelligij qua!” de qua in prxkntia loquebatur. Vulgo aiunt,verba fecundùm fubieclaH' materia accipienda efle.quod fi hie facimus /acilè potent intelligijhuquot;^ locum non patrocinari his^qui negant corpus Domini adefTe in cceia.

Non ignoro multa paßim didta occurrere in (criptoribusj qu«figt;‘ ) {pieaxingenium varieafScere queant. Nam alias aliter loquuntur, cum inalioargumentoobiterhacremattingunt.Sed non eft iudicdn-da conieduris hæc caulà, certa amp;nbsp;dara teftimoniJ proferendafunt,cx quibusvetensEcclefiæfèntentian’ ‘ colligamus. Si in refigione valebunt coniedurx, omniapoterunt ïabefaAari.Hxc eódico,vtleéhorexpendat,quomodoin hodocod'''^ t Auguftinusdicat,aliudperGonieduram ratiocinenturifti, quieumaa cœnam Domini transferunt. Cùm autem Auguftinus bic nullam men' tionem cœnx Domini feceritjuon eft cauß, cur hic locus offendat queßquot; quam.

Nullam hîc dilputationem inftitui, neminem decreui Ixdercj n^ i quiequamdixiadvlliuscontumeliam. Tantum hunclocum Auguft*; ni patefacere volui, de quo fiepe interrogatus fiim jNeque quilquam J^ ferre debet, quodin re tanta iudicaui, non temerefidem habe:'' dameflevulgo citatisteftimonijs, fedconfiderandumeS«» quoIoco,quoconfiliodiéi:afint. HxccurameanoneftreprehendendJj | inhisquiveritatemquxrunt. Namfiinforoarbitranturin-ciuileeftejuoninipeda totalege pronunriaregt; muit® magis in controuerfijs religionis decet nos Integra te-ftimoniarequirere.

Nequeverb quilquam mihi perfiialèrit, Auguftinum hoe locoamp; sdHgarç corpus Ciuifti ad vnum locum, vtnulquam alibi eflèpoflecon-~ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;“ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tume')

DECOENADoMiNJi^ lî

firmecpraelèrtim dim Scriptura nufquam affirmer,Chriftiim ita vno iä bcoeffcjVtalibicfTenon pofsit. Quid-enim afferri poteftj præ-terhumanærationisiudicium ,cur hoc loco includa-mus Chriftum in vnum locum? Quod fifatisdTe putaffent Veteres, nunquamextitiPfent vHs controuerfi«deprx(èntia corporis Do-miniinecena. Quisenim nonviditabfurda,quxcon(èqucbantur,(cd emnesitafenrerunt, iudicium rationis debere Scripturæ Cedere. Et idem author Ioannis 6. de Chrifto inquit, filiumhomi-nis,tametli verfàrctur in terra,tamé in vnitate perfoiix in cœlo fuiflè,ver * ba dus bac (unt : Chriftus ergo vnus eft verbum, anima amp;nbsp;caro. Vnus Chriftusfiliu$DBi8cüliushominis,VnusChriftus filius Dbi (emper, Wius hominis ex t^pore. Tarnen vnus Chriftus fecundum vnitatem ^rronx,in cœlo erat,quando in terra loquebatur, fic erat filius hominis iquot;cœlo,quemadmodum filius Dei eratin terra, Filius D El in terrain fufteptacarne. Filius hominis in cœlo in vnitate perfonx.__

Egoigiturmoneole£torem,primùm vt meminerit non poflede tœnaDominiexhoc Auguftinilocoiudicari, dim dus rei nullaibi fiat imentio. Quoquo modo authoritashuiusloei defendatur,tarnen non 1 nbsp;nbsp;debetplusvalere, c|uam aha claraamp; apertatcftimonialdi-

1 nbsp;nbsp;larij,autGy rilli jquæ manifeftè affirmant corpusChrigt;

1 nbsp;nbsp;nbsp;fti adeffein ccena.Neq-,egovllamfatisfirmamrationéinuenio,cur

l nbsp;nbsp;nbsp;ïbhac fintentiadi(cedamus.Fieri poteft,vt aha (èntentiablandiatur otio-

1 loaiimo,quxeftmagisconfentaneahumano iudido, prxfertim ficin-firufta Scomataargumentiseruditè cogitatis.Sed quid net in ten^ 1 tatione, cùm difputabit confeientia, quam habuerit 1 caufam diffentiendi à recepta fententia in Ecckba? i nbsp;Tune ifta verba,Hoc eft corpus meum,fulmina erunt.

1 Qmdhisopponctmensperterrefacta? QmbusScri-\ nbsp;nbsp;pluris,qua voceD El muniet fc,ac fibi perfuadebit ne-

i ceffaribfuiffehic interpretandam metapboram ? Non \ Idisperiti vidcnturhQtuuicwuminumifti, quitamfatUs feruntnoua

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dogmata,

SeNTENTIA lONAEI

dogmata,qui fie deledantur ingenio,vt magis admirentur vafrè coggt;* tas rationes,quam verba Scripturs. nbsp;nbsp;EgO fciO QUam IcuitCfl^ tentationeexcutianturnobisè manibuSjrationes iH^ diffentientes à Scriptura,quantumuis antea vife pl^^' fibiles. Et accedit hoe in ifta controuerfia magis,quam in alijs, qo*’^' niuerGeEccIefia:, actotiimperio minatur horribilemiDi^' tationem. Tantilcandalifiiftinereconfcientiamfe^ * claro amp;nbsp;certo teftimonio Scripturæ, quis pofsit ? Eg*’ itaquefequor veteris Ecclefiæ fententiamjquæaffe mat adeffe corpus Chrifti in coena, ac ipdico hanc ha-bereScripturæteftimonium. Non enim inueniofif-mamrationem^cur nomine corporis in verbis cœn^ oporteat tantùm abfentis corporis fignum inteihg’' Oyanquamenim lermo in Geris literisplenus fit figuranim omn’5S'* neris,tarnen plurimum inter narrationesreturn geftarum intereß,^*®' ter ordinationes diuinas,fèu dogmatade natura, leu voluntateDEt narrationibus exponunturresinterhominesgeftx,vbiferiesfaftoru'quot; fiibieda fènfiii,eogit nos abfurdè diéla figuratè interpretari. Si in.P* eeptis feu dogmatibus,quæ de natura Si voluntate D e 1 loquuntur.y^ i «onemurfaeere, quid eonfeeuturumfit, faeilèpoflunthomines dUü’^ ) exiftimare-Hic cùm abiurditas impingit in alios clariorc^ locos Scripturæ,feu fidei articulosjcorrigenda eftl^' neficio figurarum 5 ièd fi tantum inrationem imp’®'., gat, non in Scripturas,conuenit preferre verbum E^ iudicio rationis. Neeeliêeftenimcertamefle fententiamiUoW® locQrum,vndedogmata feuarticuliflimuntur. Quod fi nobislic®l’® Suoquomodointerpretari,deprauaripoteruntomnix Fucruntoliw^' uti homines,quihaeratione totamdoótrinam Chriftianam tränst -

maruntinPhiloIbphiam.HiiudicabuntChriftianos, hominesi ios,quiaparumaftutèintelligcrentea,quacfiguratèó£tedè diiftaeiW ।

De COENA DOMINÉ o' inuItaaMirda dogmata ßnecauß amp!exoseflê.PoflêmeXempTarecî-tarçjfèd habenda ell ratio infirmi lectons, facile enim pertiirbantur im-peritorummentes.Annemôfûitno(lristemporibus,quingnificauithu. iußnodi callida interpretatione pleraq; dogmata mitigari polTe ?

Abrahx mandatum eft,vt circumcideretprxputium. Quis non ir-ri/ïtinterEthnicos? Neque tarnen licuit illbcùm inftituere-tur ritusjaliud fufpicari , quamquod verba fonanr. Homoaftutuspoteratdilputarejremtam ridiculam nullomodoprxci-pi'aDEOjIèdfignificartlibidineseirecoërcendasamp;frenandas. Hoc fiim vfus exemplo j cùm alia multareperiantur magis illuftria, led nonvc-^lni leiens perturbare imbecilles animos . Nullus autem loCUS Scripturæ proferri poteft, qui teftetur Chriftum non eflèin eoena^qui cogat interpretari verba cœnæ alle-goricè. Nee vfus Ecclefiæ veteris cogit ea intcrpreta-nallegoricè. Tantum répugnât verbis abfurditasjqug impingit in judicium rationis, Hæc non eft fatis magna caulà^cur à verbis dilcedamus. Si hoc genere ab-furditatispatiemur nos abftrahi àScripturis, nihil ha-bebimus præfidij in vlla tentatione. inafflidionibusiube-mur peterejlperare,amp; expeftare auxiliu m à D B O. Non cernitur prxlèn-da D EI, fiquid promifit bonijvidetur alijs promififlè, videtur enim ira-fdnobispropterpeccata. Hic maxima rationi diflenfio eft, cum promit ^onibiis.

Quam diffiailtcr perluaderi poteft rationi^qubd DEO ftmus Curx, quod affciatiirnoftrismaIis.Hoc verb multo etiam difficiliïisperluade-tur,qu{)d propterChriftum gratis, finenoftris mentis in gratiamreci-piamurjexaudiamur,defendamur amp;nbsp;adiuuemur. Itaque n hic vincent 3blürda,qu«ficrationividentur,fiplurisfientquam verbum Dei, nullam confolationem in afflidionibushabsbimus. Neepauciora abfurda in talicertamineincurruntinoculosgt; quamin quxftione de erena Domini,led hxc non mouent otiofos animos. Dix Geometriex amp;nbsp;Phyfîcxi Ipeculationes magnum mmulrum excitant in anim o vacuo,amp;qui con-l««uit wtionss qujy'sxs dç dodrina reügionU'Et id fadmus onmes pau-

D Urn

SeîJ^ENTîA IILE^^AEI nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i lummodô{ludiofi,iêd recurrcndum eft ad Scfipturas,vbi cùm non inueniam teftimonium, quod corpus Chri-fti neger adefte in cœna, aut interpretetur verbacoC' næ aliterjquàm fbnant verbajnon habeo rationem 6- * tisfirmamjnouælèntcntiæ docendæ, pr^lèrtim qu^ tanta fcandalaexcitât ,quæego nefcio non pofte pr?quot; ferri,nifihabeamus firma amp;nbsp;certaScripturæ teftimo-nia.

Me verb edam alia multa in Scripturis moucnt, de Chriftodito vt verè eum adefte pofte Sacramento lèntiam. Nee video caufam5cur non ibiverèadeftepofsit, vbiverèa-, liquid efficit. ConfiatautemSacramentaadhocinftitutaeiTeMP^ 1 ea D B V s moueat amp;exufeitet mentes ad credendum. Non enim funt 1 înftitutâjVttantùmfintnotxacfignaprofe(sionis,quaEdilcernantnosab 1 alijs gentibus,vt toga Romanos difternebat à Grxcis, aut varieras veto- l tusdilcernitMonachos.Nequeparumrefertjnhac conttouerdaveru*” r Vlum Sacramentorum ténere, de quo magisproderatEcclefias fidetoef docere, quant de Geoimstricis fpeculationibus, qua tantiim reddunt i mentes prophanas^non aluptfidem aut timorem D E i. Scd facio fin«*”’ non enim inditui di^tationem, led dum Auguftini locum répond I hze dicenda fuerunt,vt clarè appareret, illam fenrentiam ad liane eoH' trouerfiam nihil pertinerc.

Cù^ ali/juotpatella y^carenf, a^iecimtif etiarn nHa lüC4 yererum, qui^u^j/rajentu Chnßi in ctsn^ Domini,C4 • '-* 4jßrmatur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t

CHR.V-

Bil

, D E c OE N A D o M I NI. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14.

CHRYSOSTOMVS IN CAP. XIUL 'U^TTH^I, HO’^^I.

^^-®^ ■^^^^^^^ ®*^S° euam nos fimbriam veftimenti eius, imóverètotiim.lpfumenimfivolumus.nonveftisfolum, ^^ corpus ipfius nobis propofitum eft j non vttangamus fblummodójfèdvtcomedamusamp;faturemur. Adeamus igitur Chriftum finguli xgrotantes magna cum fide-Nam fi quifimbriam veftimenti eius tunctetigerunt, reftè omnes conualue-runt : quantb magis corroborabimur, fi totum in nobis habebimus? Cumfideautemaccedere noneft, vt tantum modó propofitum corpus recipias, vcrumetiam multb magisjVt mundo corde tan gas, vtfic adeas, quemadmodum ad ipfum Chriftum. Qtndenim fi vocem eius non au-üisiNónnevidesiacentem jimb Yercamp; loqucntempcr Euangeliftam ipfum audis ? Crédité igitur omnes,quia etiam verè iUa cœna eelebratur, in qua Chriftus ipferecumbebat. Nihil quippe intcreft inter illam 8C hanc,nonenim hxcabhomine,illaabipfoconficitur. Quando igitur (i-cerdotem corpus tibi prabere videris,noh facerdotis,lcd Chrifti manum ad te porrigi arbitrari,amp;c.

VHRBA AMBROSlï OBIVR-, ‘ GA'NTÏSTHEODOSII^’UI’M'PE-ratorem ,11^ arcentüillum à communions^.

THEODORETVS UB.V. CAP.XVUL

StASNRadhucft'dlantesmiuftxcxdiscruoremanusex-tt’^^®®gt;^ij®f^’^^'ftimumDomim corpusprehendesWel 0^ ^'^”' pceciohim dlum fanguinem admouebis ori tuo, qui tJuntumeffuderisfanguinisdictatofurenüsanimi? propter di(cedc,ncqueveilspeiorem iniquitatem hacaha lidqulutcaugcre.

D i IVSÏt

IVSTINVS IN SECVNDÄ

/fPöIOCZy/P^^O CH\^r-ßian^t

ON enîmvt vulgarem panem amp;vulgarepoculumb^f^5'‘ mimus : (èd quemadmodum per verbum D e icarofaw“* ÏBsvs CHRisTVS{èruatornoftercarnemamp;langui®*? pro Gluts noftra habuit, ficetiam per verbum precauon« ,— .... nbsp;nbsp;^ amp;gratiarumadionis, Gcratamabiploalimoniamj q^* i mutata nutrit nonras carnes amp;nbsp;Gnguinem,illius incarnati IB S V carne*® amp;ünguincm efTe didicimus.Nam Apoftoli in (bis fcriptis,qux voca®®® i Euangelia,fic fibi mandafTe IE s v M tradiderunt : ft mpto pane aâilq®* 1 gr a tij s dixiffe : Hoc facite in mei memoriam, hoc eft corpus mcuin»»* militer ftmptopoculojaftilq; gratijs dixifte : Hic eft languis meusjamp;c-

AVGVSTINVS CONTRA

F^LGEi^Tir^ SON^Tl-ßam.

SIcVT enim,qui manducat amp;nbsp;bibit ßnguinem Domini in* dignè^udicium fibi manducat amp;nbsp;bibit:fic amp;qui accipiti®' dignè baptifina,indicium accipit,non faluté.Nam Silurs proditor bonum corpus, amp;nbsp;Simon Magus bonum bapö; » frnaChriftipercepitjftdquia bonobenè nonyfiftn^nis)* male vtendo deleti ftnt.Bonum eft baptifina,bonum eft Chrifti languit amp;nbsp;corpus,bona eft lex.lèd fi quis ea légitimé veatur. Quibufdam cnii* eft odor mortis in mortem,quibufdam veró odor vitx in vitam.

IDEM.

ÇIC VT enim ludas.mi buccellam tradidit Dominus, non malurn a^ ‘^cipiendo,locum in ft Diabolo prxbuit,fic indigné quilquis ftmens DominicumSacramentum, nóefficit,vt,quiaipft maluseft,malumfc aut quia non ad ftlutem accipit, nihil acceperit. Corpus enim amp;nbsp;langui« Domini nihilominus erat etiam illisjquibus dicebatApoftolus,qui man-

ducat indigné,iudicium fibi manduçat.

EPISTOLA

D. PHILIPPI MELAN/ CHTHONIS, ET IOHANNIS SJ{E}^TII: SC7i_lPT^ AD ILL^STT^/S-ßmuntPrtncifemPhilippvm Lanä^rauiufft

Haßia, A^nno M. D. XXX

^ LlVsTRissiME princeps,Domineclcmentißime. Scriptum,de ineunda cum Cinglianis (acietate fîua fratemitate, nobis rcdditum, ftudiosè, diligentérquö f^ legimus: amp;C. V. humilimèoramus,vtnoftrumre-^ ljX)nfutncIemcnteraccipiat.Poirumusenim DeVM ^•^ vocarcteftcm,nosnulliushominis,necftudiojneco-^^^ dioin hoc negotioelaborate: imodiflênfiones illxeX änimo nos perturbant,itavtnobisinhacvita, nihil ad acerbilsimi dolo ris renlumgrauiuspoffetaccederejquamhocipfilm.Videmuscnim multos fingendisopinionibusludere,exquibuspoftea in Ecclefia,amp; animo-rumdillraóriones,8i perturbationes conicientiarum maiores exoriun-tur,perquasetiam,fubindeadalios errores, maiori cum periculo con-iunftos, homines delabuntur : cuius reiiam multa exempla extant» Quidam enim,qui initib duntaxat de erena, allegorias in medium attu-lerant, iam eafdem in alijs articulis quxrunt,nempe Campanus, Marti-’'usCelJarius,Caroloftadius,Felinus: amp;nbsp;in hoe omnianimi contentio-Iifi61aborant,vtperfaériones 5cvim,fialiternonpoßint,erroribus fuis paxïoeinentur. Qui conatus non folùm cruenta bella, lêd diftradiones inEcclefiajamp;dißipationesIinperiorum, aliquot ftculis, imbad finem Vfque mundi non inftaurandas minantur. D E V M immortalem, quam tnlte/pïdacuïum efl,horrendaifta,veltacitis duntaxat cogitationibus perßqui. Periuadcat ergb C. V. fibi de nobis, nos ita non his rebus dele-riari,vt(èribetiamperturbemur, nee (dequofortaße Cufpefti quibuC. dameilêpoflumus) captandx laudis gloria’q; cauialites contentionéC quemouere. Atqucideoetiam humiliter C. V.oramus, vt relponftim nol1:rumclementeraudiat.Breuitarienimftuduimus,neC. V» derine-i«mus longius, Deinde ctiam, quod non iudicaremus opcr» precium

D 5 nos

Epistola

nos faduroi, Cad Cngula capita (cripti nobis propoCti rclpondet«' mus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;'

Initibautem quod adfraternitatem attinet/ortaCis ftatres.qui»“' quo errore impliciti funt/ollerari poCint,vt amp;nbsp;ip(ê (êruator Chrinusd'' fcipulos errantes ferebat. Atqui dodrinas prodigiofas non modó intW' ducunt in Ecclefiam,(èd etiam defendunr,pro fratribus agnofcendino^ fiint,nullo enim modoimpijsamp;incertisdogmatibus aflentiendiim«'' Quarequxineolcriptogt;quodnobisredditumeft, de tollerandisinto' mis prolixe agitantut, de ijs demum intelligendaCint, qui incerta do* gmata nonconanturdefendere. Etenim D. quidem PaulusCalatasitt fratemitatem ftiftepit : deijs autem,qui errores defendebant, dixit: Vu* namamp;ab(icindantur,quivos labefaólant. Hxcnoftraeftdehacrefim* plex fententïa,quam etiam (peramus nos D E o approbaturos. Quomo doenim coniungerecumaduerfarijsfraternam amicitiam poftLimus,amp; I conftntire,vterroresftios pro veraamp;pia doétrina propugnent, CÙni^ conftientixvulnera ftatim ftnfiiri,nec medicinam ex ipforum Icrip^'* (quxillifttisfac!at)inuenturifimus.Bonoforta6isanimocandidóq;2U‘ torhuiusfcriptidilputationemiftaminftituiuicd nimis frigide de tb®® logicis rebus loqui videtur, quia amp;erroreminarticulisfidei Setiptur* teftimonijsfijftultisjapprobatiamp;ccrtitudinemdeijrdeminEcclefianott putatefteneceftariam. Atquandoconicientixinter certumamp;incertuni fludtuantjiniudicioDEi ièueriori illo conCftere nequeunt. D. enim Paulus dicit;Quicquid non fit ex fide, peccatumefle. Magnaergocu» diligentiquererum ßerarum experienciaopus eft,vt fides,in feuerißim’ ^ illo iudicio firmaimmotaquepoftitconfiftere. Et propterea articulid* Sacramentis, quibusquotidieveimur, nequaquam contemnendi«ui afpemandi fuut. Sed facileconieâuram facercpoiTumus,vndenouaM Theologiaproficifcatur,quxparumreFeiTeexiftimat,quicquid tandem in Ecdefiadoceatur : ac Deo latisfaólumeireiudicat, fi primùm qu*' dem otio paci'que ftudeamuS;deinde vitam virtutibus politicis vtcunqj ' exornemus. Sedfieaperfedaamp;abfólutaad bené beatéque viuendum ratioeft,multi Philofiiphi Ethnici, in numcrum Chriftianorum erunt referendi. Quantum ad (ècundam partem propofiti negorij attinet, de Concilioinftituendo,fiijsrationibuscogereturablmperatore,ficutfcn-ptumeft,ponècpro Concilioagnolci.Atfiue Concilium inftituatur^ue noninftituatur,cercénemocogenduseft,vtverxamp;pixdolt;ftrinx,quani t profitemur/enuncict. Prxterea diligenrer cauendum eft, ne nimiafib. '

AD Lands SLAViVM. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ïö

tïl!tate,qu« tarnen nihil habet cem, curfiis doftrinxverx JZcertlGimx impediatur,quod fine iam etiam aliqua ex parte fieri experimur. Poftre-möC V. oblècramusj nein hoc magno amp;arduo negotio,decœna Dominica, patiatur fè à verbis inftitutionis, ad nefcio quas allegorias ab-duci. Nam in ordinationibusdiuinis, proprietas verborum tenenda eft.Etquidemfirationes,quibus Cingliusmouetur, confeientijs itafa-tisfacerent,vtiniudicioDEi ijsnitipolsint, facile nos allegorias ipfius adprobaremus. Certum autem eft, non polTc acquiefcere confeientias i-ftisargumends. Deinde manifeftum eft,horribilitereospeccare,quiin-ceruprocertisdcfendunt,amp;occafionemprxbent, nonmodö fchifma-tis,fèdetiam bellis. Oramus autem C. V. vt fcntentiam,pro tenuitate nodrajdehis rebusfcriptam, dementeraccipiar. Nam finélifsimè con-firmarepofrumus,noscompeodij noftricaufimihilhorum fufcepiflè:fcd orareDevm Opt. Max vtC. V. non modoliberamà falfisdogmati-busamp;erroribusfcruet,fèdinreliquisetiam periculisdementertueatur, Videmusenim Diabolum magna amp;horribilia machinariconfilia-Qua-recauendumeftnobis,nequicttemerèagamus. HxeC. V.breuibusre-fpondere voluimus,quöd fi harum return explicatie copiofior à C. V. re-qiliteturanobis,agnofcimushocnosdebere C.V.amp; quidemfum-moftudio: acpaulôfulîùs,quàmnuncfecimus,fümus

bduri. DEvsOpt. Max. C. V.dementer ƒ quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tueatur, Amen.