CHRISTIAN!

FRANCKEN, IN Q.VA DE^ PLORAT SVVM A SOCIETATE lESV ET Ecclesia Catholica discessvm, eiusque fidem acreligionemà fe temerè oppugnaum.

WIRTZeVRGÏ, Excude^at HenricM i^ftjue»^/. ^NNO n. LXXXIII.

ADMODVM RE-

VERENDIS DOMINIS IE»

SVITIS VIENNAE IN ,AVST1lt;IA Degentib vs

CHR/Sr/^NTS FRi^NCKS?^.

S. T. 7)

V M miferego peccator errorem tandem meum agnofcens, dignum h^refi mca fupplicium diuinum expcótarem:ecce omnipotens Scmife-ricors cœli, tcrrxque Imperator Christ vs Opt.Max:hocmihi pro hæretico Dialogo non ita pridem contra vos fcripto,amp; ipfi à me dedica-to Catholicum nunc donum dedit, vt,cum non ego haélenus vobis, reliquisque Catholicis; fed in mecxiftens,mequefcmperagitans fanaticus Pauli rlorenij Spiritus fuerit mimicus:hicprecibus iam veftrisfita mcfugatus, priftinsque proinde pofsiin, fi id credere, meique mifcreri velitis, reftitui fanitati. Hocautem,vt fpcro, credctis,cum totum vobismeæ defcripferocur-fum vit®,à mco ex Societate I es v difcelTu ad hunc vfq;diem,confeótü.

AvobisinFebruario, extotaveröSocietate Martio menfe anni 1579. difcedensredaPragamad PaulumFlorenium contend!, vt ibi quærcrcmeam, quamiamdudumamifTam, apud vos recuperate non poteram,animi pacern, amp;nbsp;tranquillitatem.

Isetcnimminiquiduispotius,quamCatholicamfïdemefle falfam fu/picanti,imö vclhancefievcram,velomncsquæ vbiquefunt, falfas £(lercligionescredcntipcrfuaferattandem,non tam rationibus, quam mirifichfuismoribus, iftam quoque religionemnontfTeveramzSed aliaquanda in facris litcris diuina fidé latitare paucis hoe tépore perfpe éta,breui tarnen mundo reuelanda.Quafanèreeffeétt cft,vtpoft ipfius exveftraSocictatedifceffura amp;nbsp;totum mundunwegi ignorantiafufpi-careg'amp;certamcfpoliatumreligione fentirtm^ amp;animummeumtan-quamvasvacuum Chrifti tantumfide lignatum vidtrem: eademque

*A a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dccaufa

decau/à, multô mihifaciliùsinorifuînet,quàmdiutiusapudvos# nere, amp;nbsp;vers cognofcendæ religiortis caufa ad ilium non profeifei.

Namadeoanxiisde veraChriftiEcclefiacogitationibusiaftabarjS perpetuis animi ftimulisconcitabar,vt nullo certo loco fine certareü-gione confiftere, ac viuere pofle viderer. Verum cum hominem a» quem tanto religionis ftudio rapiebar, Prags conueniflem, amp;aliquo' apud ipfum dies commoratus eflem : deceptum me vidi, penitufqueeS eoperfpcxi,quodadhuc Viennæillemecum inveftro Collegiocon-uerfans,prsclarumfemundihuius, amp;nbsp;omnium, quæfuntinmundûi contemptorem oftendiffet, amp;diuinas,nefcioquas,virtutes,totioibi Chriftiano profuturas iaöaffet: iam vero eundem cemerem totumVJ-num, amp;nbsp;aulicum, diuitiarum amp;nbsp;lucri cupidum ; mulierum amante®) ßcfutilifsimaqusqueinanisglorixfimulachraconfedantem.

Hicegoftatimmeumavobis difceffum deplorare, quafiqueduâ” poft tergumoculis vifo Ies v amereliétograuiterfufpirare, atquetó mecum loqui ccepi:Quid nunc mifer tantopere deceptus ages? Ail huncenim tu hominem tanqua ad diuinum quendam totiusmundifuturum reformatorem, omnibüfque lefuitis meliorem confugifti®“®^ f vet-ö quid in eo cernis, quod non totum fit humanum. longeque dete-rius moribuslefuitarum? AdIefuitas ne igiturredibis? at tantocon- t fufusdedecore pofthacapud eos attollere oculosnon audebis; Si® K tua ibi vita multô ipfâ erit morte miferior. An ad Euangelicos tran»- H bis? athiChriftiani præternomen ferè habentnihil; quippequifoi’ I content! fide, ab omni fermecharitatisamp;virtutis ftudio abducuntUquot; quare multô tibi fortaffe honeftiusamp;leuius foretoccidiàCatholit'^ quam viuereapudEuangelicos. Atquehis, amp;huiufcemodialijs,tù'' diurnis,tùm nodumis angoribus, amp;nbsp;defperationum proceUis per®^ grummenfemin Bohemia conflidatus, amp;velutiin orbem. mod'’* vos, modo adEuangelicos animo raptatus, tandem veróomninu® Lutheranorum fedem, amp;: regionem fum deportafus. Nam à Floret® digreffus, atque ijs,qui meadfeinuitarant, Bohemisnobilibusvalef* iulsis, Mai o menfe in Saxoniam concefsi ; ibique afflidi mei reku^ animi gratia prsci pu (ïs Lutherans religionis dodores inuifi-Sediff®' fcio quo modo vel à me refugerent, vel mecum Theologisodyti'®^ grefsi,grsculis tantum quibufUam verbis, amp;nbsp;in hispotifsimum duo““

illisaduerbiiSjîiüî'uôüsfÿ w^tçifüo'ixcijîmedegrauifsimis rebus dubitan-tem,autdifputantem confolarcntur: cumquehis voculis non conten-tusadreinftatimipfamfermonem conuerterem, aUquo me affeftum conuicio dimittebant : pleriqueetiam, me totura adhuclefuitam effe, famamvbiquediCsipabant, necpriusmihicredendum, quamàmulto vino, vel cereuifiabibenda, amp;nbsp;ab vxore dncenda non ampUusabhor^ rerem. Qua tarnen iniuria non magn^ere commoucbar,eo quod pro-bèfcirem, necefleeffe eos, qui craUo præditiingenio, ad Pbilofo-phiæmeduHam penetrate non valent, circa grxcula quxdam verba ta-quam circa corticem perpetuo oberrare; amp;nbsp;qui fordido funt animo, nonpoffenonplurisfacerecorporisjquamanimivoluptates. Quarevt furama inuenirem, in Saxonia,rcliqua ; animi certè pacem non inueni, Sequodpraeliaccontemneremomnem corporis commoditatem, fru-ftrame duobus in locis funt retinere conati. Etenim cum tres ferè mé-IwinvariisSaxonis ciuitatibus, maxime verö ,Drefdx, Lipfix, Wi-tebergx,Magdeburgi, Brunfuigi«,Gardelebis,confumpGffem ; ac-i ceptoin patria viatico, iter Gcneuam intendi•,fi in eafortevrbe repe-1 rire poffem, in quo mens meaconquiefceret. Q^ cum Septembri » inenfe,poftvifasinitinere Hcidelbergenfem, Tubingenfem,Bafili-K enfem, Academias perueniffem, ftatim Bezant inuift: Sed is aduerla

Vaietudine detentus, non potuit tune de rebus Tbeologicismecurn

1 n ageve ; nee quenquam alium, quimibi quidem piaceret, doftum ibi • W virumvidi.Geneua itaque reuerfus fum,cadcm f£re,qua vénérant,via i W Bafdeam ; vbi inftinéiu Beftoris eius VniuerGtatis, Colloquium illud ' l lefuiticumexPauliBlorenijingenio totum fere profeélum, A me veto

, tontravos conferiptum amp;antea quoque Lipfix editum, denuo in lu-\ ecmpïQf(;Ygj-jdumcuvaui,adiunÊtis buit libello nonriuUis, partim de \ nbsp;nbsp;beraEuebariftia, partim deptxdeftinatione paradoxis, ex meo folius

\ nbsp;nbsp;rtpite, tune male fano, depromptis. Bius autem Colloquij materiam

l fermé totam mibi aPlorenio effe inftiUatam, teftis eft. locupletifsimus l K.eucrendus?,LaurentiusMagius, per Aubriamtune,Morauiam,amp;

' l Boberaiant Prouincialis ; nempe qui poft, fufpeamp;umeiusbominisex i I' Societate difceftum, facile à me impetrauit,vt prxcipua dodtrinx capi-gt; 1 UBccieb®Catbolicx contraria, ab iplo mibicommunicata litterisco-' \ ^CjaarernjConfignataque bbitvaderem.ln tp^o fcripto eadem profceto, $ 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A 5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;qu«

quæin dialogo poftea edito cerni!nmr,amp;multaadhucalia,quxib‘’ inferta reperiuntur, legere licet. 1 taque quas mihi in co colloquio’ PontificeKomano, amp;nbsp;VirgineLauretana fumpfi partes nonmei'®^ nij, fed Paulieffe Florenij confiât. Mes verôfueruntduæillæfpi''® tentationes ex Tapontcarum leétionc literarüm ortæ, amp;nbsp;furomanoc'® divoluntas,exinfinitomeo, in Paulum Campanum F ragenfis CoH^' Reólorem odio nata.Nam vt Societati I es v, cui omnem meamqu’'’' tl is exigua m,eruditionem, grato animo acceptam ferre debebam, p^ï' rimum meisferiptis nocerem . Horeniumego in illo dialogo halt' nem appellaui bngularem, diuinum amp;c. quem tarnen iamfeireffl^^’ mentitum in Socictatc virtutesfuifie; vt ex ea deinde difccdens,cxef' plo ipfe fuo multos ad idem faciendum commoueret. Scd foi tènef'’ veftrum credit,ex huiufmodi meis de Florenio malis opinionibuspf’’ ficifci id potuiffe quod infine proœmij eius eolloquij Ba lil ex reeuhf*; tat incredibili mes erga ipfum gratitudinisargumentum: pietath®''”' rum,beneuolentiæque inmefuæpatemæ quafiinfigniaficanimoUt' prefla,infculptavemeo manere,vtæternumipfi, finoninhacatin’'' ( teravita apudomnes fpiritusbeatos mentem meam cernentes prît' tara fint monimentum. At ilia ipfa verba ex fummo mei, erga Ra®^'^ dumD, CafparumChriftianum PrxpofitumClofterneuburgenfï'’’’’' moris fontehaufta ede.proindequetemporiscaufaadFloreniamdt’quot; , uata,tefteminuocoeundemFræpofitumamp;R.. P. LaurentiuMagb’^ i qui in meis ifta verbaliteris Viennaefcriptis viderunt. Quod vero^ mea illa, quæ de Euchariftia, amp;nbsp;Prædeftinatione contra vos feriph f । radoxaattinet:fateor in iisrebus diuinis nimiumme curiofumb“^ amp;nbsp;poft abieétam Carholicam fidem, tatummodo in illis myfterijsr reprehenderem,amp;oppugnarcminuenifle; nihilautem, quodipl'f derem,amp;propugnarem,reperirepotuiirc: vtin iisipfisvidcrei’^quot;^^^ xislicet, amp;indequoque intelligi poteft, quod abeo temporel^” vobis dilcefii nee vfquam facram lynaxim fumpferim,nee vlIiusS^ rij de Prædeftinatione,alijsve rebus diuinis conciones squoani®‘’^'‘ diuerim.

Hifee libellis (vtadinftitutum meæperegrinationiscurfumrî®^'^ tar) Bafileæcditis, nauigauiindeOólobrimenfe Argentinam: ®^“ Ciuitate non ita multis poft diebus contra Doótorem Theotog®

Marbacbiuni pro bonis operibus fie vifusfum publiée difjjutare, vtamp; illerelponfionetandem deftitutuseontieefccret,amp;cgo abaliis Profeß. foribusrefponfionem expeâans, taecreaDeeano iuberer;euius rei te-ftespluresfunt,quamdueenti, qui ei difputationi interfucrcjftudiofi. Sequenti porro hebdomada eum Sulmcnfium Comitum rogatu itc-rumarmmentari veilem (ter enim Argentinenlès ProfefTorcseaCdem folenttnefespropugnare) in liberrimafua,vtprxdieabant, Tbeologi-cadifputatione fum repulfam paffus : ægrè id ferentibus muleis,amp;,quia me difputare non permififlent, ex Gymnafio ftarim dileedenti-bus,Cumhaeratione Argentinæinnotuiflem,rogorà Comité Polono IohanneabOftrorog,vt,quoniamhyemsadenet^amp; alio profieifei eó-modum non foret,priuatim fibi amp;nbsp;quibufdam aliis nobilibus Organö Ariftotc]isexpliearem:vióiüpro eolabore,bonumq; in ddeefTu viaticü meepturus. Nemulta,eonditionem oblatam adm'itto.totaqueilla bye-•^'i atque maxima etiam eonfequentis æftatis parte intra priuatospa. ’^*«esdocendo Porphyriji5lt;r«7M'y*p, amp;nbsp;Ariftotelisx(XT*7oj/'clt;§, librum-tj|Uj(Vf/a§abfoluo. In medio autem hoe mearumpræleétio-Jiumcurrieulo, hoe eft, vltimo die Aprilis anni 1580. monftrofifsimü omnium,qui vnquam in mundo fuerunt.lunt, amp;nbsp;erunt ftultiC 'mum deomn.ipræfentiaeorporis Chrifti errorem publiée ita expu-,^aui, vtDodtor Pappus carum thebum propugnâtor,præterlùum ’'’''Slt;Pno'(KcÓe,quod rclpondcrer,non habuci ii.

Argentina Kalendis Augufti difeefsi Noribergam, ibi quoq; meam pcriclitaturus fortunam.Et fanè humanifsimus eius Vrbis Senatus inte-grum annum, amp;nbsp;eó ampliusfuis me deuinâum benefieiis retinuit,vt in quot;°'afja,atqueadeóAeademiaAltorfianaaliquam in doeendo ope-''?'^.?^'^^’'''m:idquod amp;faeere inftitui,ièd impeditus poftea partim 3hJS,partim à mcipfo fui : ab alijs quidem,quia eum ibi publieas ali_ S^otleftionesAriftotelieas in omnium, qui illïefunt, auditorum fre- r 5*'®tiafeciflem, turn Iohannes Thomas, FreigiusIurisDoftor, amp;e-i^? p °!æ Reâor fibi furque doârinæ timens, (explofo enim Arifto-« eretriRamiplaeitaisfequitur,atque a«*7rov?£gt;p7rÓA4/xop cum omni-iK^ •^”P^^^^æ’^^^^^P^’^™ habet) eœpit ftatim omnes meosauditores ^'^^^ habere: amp;nbsp;hofpitem meum,ne fuis in xdibus me reti-’■stfollicitare:amp;ecrtos quofdam hommes, qui in leâionibusmeis

A 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftrepi-

ftrepitum excitarent, clamfubmitteró: Smonnullos contra mef^ fcriptos Pafquillosper totumillud oppidum fpargere. QuibuscgoH’' duriis commotus ipfum publicè in publicum certamcn Philofopnicuf prouocaui : ad quod quia nee ipfe K.cdor,ncc fedatores eius venirea«' dercnt,fed barbarorum hominum more in gladiatorium certarnenH' expofcerent : idcirco pi æftantifsimus D. Hieronymus Baumgärtel Septemuir, amp;nbsp;.Scholarcha Noribergenfisftatim AltorfiumaduoW ' meque inde incolumem in Vrbemreduxit: vbiamenfe lanu.addj^ vfquecanicularcs huiusanni publicè docui in magno hypocauftoAf' batis Egidiani: auditoresque habui omnes ferè eius Vrbis Dodott^ Concionatores, Ludimoderatores, doèlosque Senatores, amp;nbsp;Patrie^ iuuenes. Diebus verb canicularibus dimißionempctij,eamque20.u' SeptembrisàDominisScholarchisimpetraui. Poft impctratamâtitef^ dimifsionem Noriberga Wratislauiam me recepi. Ame ipfoetia® id eft, ab animo mcofemper répugnante, ac reliftente impeditusW proptereaquodnccdum,quamquxrerem,ccrtam religioncminueiquot;' fern : iniö quöd in animo meo iam anteacerta religionc vacuo,Cnt’ ' tarnen adhucfide fignato, hoeipfum quoque fignaculum nonnih» befadatum effet, neque ibi, neque alibi apud Euagelicos coniifers’quot; poffefenfi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ '

Tantum igitur abeft,vtpoft meumavobisabitum, vcranialj^’'^ religioncm, vei äinqucaiihni p/acom Sr tranquillitatem inuenerii”Y ■ propèetiamanimam,cum totaferè(prohdolor)Chriftianaliilep^'’ derim. Summa enim vi fpiritualium tempeftatum, amp;nbsp;maximsrut^^ curfu tentationumextutifsimo, tranquillifsimo,placidif5inióqiie^ cietatis I e s v portu in altum mundi huius mare abreptus, firmaqust tisanchora,amp; folido veræEcclcfiægubernaculo priuatus,inceitoj^^ rabudo animicurfu in immenfum vagabar;fractaq;tandéadcraigt;^; Lutheranorumfaxa,amp;latentes Caluiniftarulcopulosmeafidf'^ ftianæ nauicula,errorum profunditate magis fempcr,magisqueds ^^^^, gebar. Verum enimuero in hoc tanto meo circa fidemnaufragiOi . mis tarnen rcligionis ftimulis mens mea concitara ,ihanc deinuæ lt;1,|)(, tabulamàPaulo Floreniofibi extortam, iterum arrlpere, ns^'^^gj periret, coafta eft : Kon omnem videlicet religionem, qua ,qu'ƒ c^j creauerit,quiqueomniagubernctDeu5Cülatur,drcfalfimpo'’^’J

1 Catholicam Vfram enerquiabaacfoïa adomnem fit pietatem propen-fifsima,quiain'hacquondam duleiftimis Spiritusfanéti conlolationi-

■ buSjdarifsimisqueeiufdemteftimoniis confirmatus fucrim ; quia de-

1 niqueiniftarcligioneardentem charitatemcum vera fideconiunóam ‘| amp;ipfeolim habuerim, amp;nbsp;alios haberefenferim •, Euangelicorum vei ö religionemfolonomineelfeChriftianam;quippecumineanihilferè | nifl Euangelium musqué verbas iaöctur, interim tarnen non al iter v i-' i liatür,achdeipfius falfitatenon dubitarctur :quapropter maxime ifti-’ 1 ulmodihominibus conuenire, quod Vir iUeingeniofus de infanis bo. minum ftudiisadnepotem fcribensfuum abt Magna profeet o inian.a cft,Euangelio non credcre, cuius verbatem fanguis mart^^rum dam at, Apoftolics refonantvoces, prodigia probant,mundus teftatur, demc-taloquuntur,Dïmonesconfitentur. Sedlongèmaior infania , h deE-nangeliiveritate non dubitas,viuerc tarnen, quafi de eius falhtäte non ùuViurts. Nam' fiilia funtvera, difhedimum effediuitem mgredi re-cnumcœlorüm,quidcumulandisquotidiè diuitiisinbiamus. Sêhu-lud eftverum,quxrendam gloriam,non quæ ex bominibus,fed qua; ex -; Deo eft,cur aiudiciisbominum fempci pendemns. Deo placerc nemo tft,quicuret? amp;fi firmaeftin nobisfides, futurum abquando vtDeus Jicat ; Ite malediéti in ignem xternura •. amp;nbsp;rurfus-, Venite bcnedidi, vobls^ conftitutlonc muudi', cur nihil mi-

: nus aut timemus quam gehennam, aut fperamus qu^ rcgnumDei.

* I Q^ulpoffumusaViud dicere,niü multos effenommcCbnftianos, fed '' 1 lepaucifsirtios? R.ogoitaqtetiamvos,óPatres,amp;FratresmihiinChn-

'' fto ante biennium ebarifsimi: rogo vos quantum pouum. rogo vos V^usetiatn,quampoffüm,vt mcerrantemouiculam, hnonadpropnu veftronufeio enim per conftitutionesveftrasnonlicerem Societatem

, nbsp;lESvrecipibominem, qui femel fi dem Catbobcam abiecent) fa tem

’ \ inœmmunetcclcbxCatbobcæomlcreciperevebtis,vtibi hUomu

‘' nusltsvs grauem mibibunclanfumignouerit,falutem lt;nbsp;m epc^-*'1 titpeccatorem,babeamfaltemillicfcpulcbrum. Q^od ipieci nsi i _ .’, nbsp;nbsp;meisnon content!,poenas quoqueabqpas expetitis:fa.tis ego rau as a-

- nbsp;nbsp;ftenustum corporis,turn anirtti dedtycenas •. corporis qui e, co quo 'L nbsp;nbsp;nbsp;mores Societatis Ins v mi prorîbM«bxibærentes,pcrmultasvDiqsper-^ nbsp;îteutiouespepererint ; ammiverö, quiaboram mœrorevacuam a^o

: läbui nullam, vt dormiens' etiam auditus fucrïm,lt;ïum ùfuro^ meum deplorarem, ranquam intermortuis vocibus clamire:W mini mei, miferemini mei, voslaltemamicimeirquiamanusDoH tetigitme. Autficondonatispœnis,merita tantum poftuktisaliq®^ recordamini, quod tideliter apud vos totum Philofophix curricu*' docendo biennioabfoluerim, amp;breuico temporenonminuspw* rim, quàm, qui ante me iftic Philofophiæ Profeffores fuerunt, toto^, ennio pracftiterant: quodque neminem meorum dilcipuloru®)^ quenquam alium à fide Catholica auerterim, fed omnesin eaf'’^ rationibus confirmarim: quoddeniquel vobis ita difcetTerim, mcis libris, amp;fcriptis ne chartulam quidem mecum extulerim''quot;’. Atq,hocloco totum ego mundum,qui hadenus me extra veftra®f', gionem aluit ,teftem imploro ;me nullas poftea in hoe fecul° t quæfiuitTe , nihilque contra votum caftitatis feci/Te, fed quam apud vos Deo promifi caftitatem conferuatTe. Attiré“ quoquemeritislàltemaliquampofthac meamin Religione coW“' tiamrequiritis: turn ita me iam affedum Ïcitote, vtetiamfin)ihiV‘’\ códonarinon putarem,multo tarnen occidi malim à Catholicism“’^ viuereapudEuangelicos homines nulla necfolida charitate,nc£’’ tutc,ncc doótrina præditos ; amp;nbsp;quantumu is nonnulli CatholiciD“ rcs,quos Euangelici noftri barbaros vocant, errarent; multooquot;' malim cumipfistanquam cumingeniofis,amp;propter reruin,‘l“’’ tradant,fubtilitaté, neceflario lingua barbaris, crrareiquà® cum his ,qui non lingua amp;nbsp;verbis, fed doârina amp;nbsp;morf

' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;busfunt barbari,verum fentire. ValeteWratilU-

yixiS. Odobris Anno

MSI. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;

Primo Vieanitt^Mfiriita Leonharda Na/im^ero imprej/à.