D E
CHRISTIANIS-SIMI REGIS PERICVLIS:
ET NOTATA Q_VÃ-
DAM AD SFONDRATÃ PONT. ROM.
Litt eras monitorialet
AD CL. V. D.
Cafparum Peucerum.
Pfal. 54,1^.
t.^ukd/unt trihu/ationa i»Ãi; at exomniitHf hu/itgt;eraé'it eum D o M i n v s.
FRANCOFVRTI
Ex officina Typographica Martini . Lechleri,
M D X C I.
Ad Cl.V. D. CaSP A RVM PtVCEKVM»
HVOTIESCVN QjVE Ãtl Chriftianiflîmi Regis vi-tam intueor, venir in me-tem fuperalTe ilium æru-mnis fuis, ærumnas, quas dicunt, Herculis. Et fubii inde admi-ratio : Quare hune, inter tôt Principes Chriftianinominis, folum, Satanas amp;nbsp;Mundus, petendum fibi impugnan-dùmq;dilegcrint.
lt;^Lubc.t,PeuccrcClariIïimc, Mà gni huiùsPrinâeipis,grauiffimapericula,leuker pcrcurrcre.Lcüiter,inquam:nec enim parem me iis explicandis agno-fco, quibus ferendis, fuperiorem le il-ic, orbi comprobauit. Percurram ta men: vtexemplarhabcantadolcfccnT
A a
t
4 De Pericvlis t es pri ncipes, piiq; omnes, ad quod fe, inter has vitæ lubticasambages, amp;nbsp;fu-bicas incurliones, rccipfocafq-, vicifli-tudines, conforment.
Igitur natum altùmq; accipe hune Principcm inter tubas rurbâfque ciui-liumbellorum : Galliæ clauumtenen-tibus iis, qui hbi per regiorum Princi-pum exitium, iter ad Regnum molie* bantur. Et Pictatem quidem, vnà cum ladc fuxit : Militiam, puer, fub Con-dæo patruo, amp;nbsp;Amiralio Galliæ Coli-gnio, didicit. V t Herculi in cunis,cum immiffis abiratalunoncanguibus: ita huiepuero, cumatrociflimismonftris decertandum fuit,Impietate atq; Am-bitione Lotharingica,quç Satanas tur-bandæ Galliæ, extinguendælucisEu-angelicæinfcris excitarat. - u i
Quæ tenera ætate,inter arma,amp; fub armis pertulit,eaprætcreo. Vnum hoc comemorabile eft. Interfefto ad Baf. lacum,contra fas belli Ludouico Con-dæo,nutantibus duceamifto partibus, accurrit adexercitumReginaNauar-ræ Ãohanna, Angularis exempli fÅmi-
na:
Henrici iv, y na;filiumHenricvm annumagen-tem x v,exercituiliftic, Huncfc, in-quit, quem vnicum habeat, poftquam hoftiü icelcrc Condens Princeps cc-ciderit, Deo amp;nbsp;patrie confecrare: vtc-rentur in pofterum auftoritate eius,fa-cultatibus, corpore, ad propulündos patriæ hoftes, pacérnq-, publicam,libe-raReligione,conftitucndam.Ita,offc-rente macre pientiffima, accipiête ex-ercitu,Henricvs Princeps,Deo patrixq;, volens, deuotus eft. Anni-balemferunt, annorumnoué, aris ad-motum,iureiurando apatre adaftum, fe, cum primum poiTet, hoftemfore populo Romano. Inde tam pertinax Annibali in Romanos odium, vtillud, non niü cü vita amitteret. Noftro, tam conftans,exinde,in D E v m patriamq; pietas, vt extorquere cam, non coniu-ratæ Mundi vires, non Satana: vetcra-toris artes, non blandicntis carnisfti-muli,potucrint. llle, aerate infima,rem generi humano cxitiofam, Diis falfis iurauerat. Hie, quod aerate adolcfcen-tc, adpiorumfalutem, D eo iUovni-
g De Pericvlis
co aurore promUit, non præftarct ?
Confeéta, anno 1570, pace non pace, ofFerrur adolcfcenti Pnneipi, foror Regia, Pontificia ipfa : qux Pnneipi partium Euangelicarum denupta,fcif-fum Gallis: Regnum, in vnum reduce-ret. Conditionem auidè amplcétuntur Proceres noftri: matre repugnate; nee ipfo Principe fatis approbante. Quid faceret, deuotum Deo patriæque,ca-put ? Nuptiis dicitur dies. Lutetian! conueniunt ad Regem , Regina Na-uarri~,'mocrta â¢, Princeps ipfe noder, dubius i Euangelici proceres omnes,. tamquam certâfirmatâq; pace, exful-tantes. Regina Nauarra: lohanna, vir-tutis incomparabilis amp;nbsp;lagacis ingenij feemina, in iplis initiis, è medio tolli-tur. Proceduntnihilominus nuptir. A nuptiis, Amiralius fclopeto perfidio-seidus, crudclitertrucidatur. Truci-danturtota Lutetiâ,toto Regno, poft ftdem, imoper fidemipfam Ãuangcli-ci omnes, abique vllo conditionis, Ic-xus, a:tatisdifcrimine. Cædisamp;perfi-diîç audores Hifpanus amp;nbsp;Pontifex:ex-
Henriciiv. 7 dis inccntor patratórque, præcipuus, inter alios, Guifins. Principem no-ftrum, iam, defnnéla matre, Regem Nauarrx, feruauit ætas: quæ deinceps, amicis Scconfultoribus bonis orba, fa-cilis videbatur ftitura, ad omnia qux Regiæ matri Medicex coUibuiflent. Volnptatibus amp;nbsp;deliciis aulicis mer-funiadolefccntem, numquamad vir-tutem exfurredurum putabant. Pallor, H e n r i c e , Rex Magne, non x-tas t(: tua, qux alias amp;nbsp;aliis faluti fuif-fet â¢, non hoftium opinio : fed propi-tius Gallix D e v s, Gallix te tux feruauit.
' D etinetur, in aula,annos aliquot: in aula,
â¢-----finie äafiLM^^ cruentû
Int tu opaca.'------ Cogita tu,prudentiirimePeucere,qui, optimo Principi, animus fuerit, ver-fantiviuennq; inter hommes, qui nuptias eius, optimx Matris nece, tam-quam nuptidi hoftia,inierant;qui tha-lamum, amiciffimorumeiusfanguinc cruentaucrant: inter hommes, quibus
8 De Perïcvlis
nulla fides,quibus nil facrum lanédum-vednter quos,vel leuiter traélum fulpi-num, aut facies decolor pro criminc cflet. £t vidcndi tarnen illi cottidie: amice etiam compellandi. Sed ita fc inter feras iftas , Princeps ad omnem humanitärem faólus,habuit,vt nó modo , vulgo illorum, fed Regi inprimis Carolo,amp;, quodmireris, ipfi Cathari-næ matri Regia:,carilfimus haberetur. Detinetur, inquam, in aula, tamquani apudCircenVlyires,annosaliquot.Scd non cÅleftis regni, non return fuaruni oblitus.Semper ilIi in patriam animus; non hanc Ithaci alpcram amp;nbsp;faxis horri-, dam, fed cÅleftem illam patria, quam certis Christi promilïisjccrtus np-uerat ipcrabatque. Itaq; euolat,quam-primum data occafio ; amp;nbsp;fe aulâ Cir-Heèr.iu ce?eripit: Magis eigensaffligicumpopu
lo Dei, t^uam temporalispeccati habere iu^ cuttd/tatem, ^c.
Exercuerunt eum, inde ad annum 158 Vi malaplurima,publicè priuanm-que.Retentata aliquoties arma ciuilia: fed Icuiùs. Et cùm ilia ceflabant,hoftiu in liée
Henrici i v. 5 in hoc vnum intend animi, vt Princi-pem noftrurn in aulam retraherent. V-xor, ad id,amp; mater Regia artes fuas co-modare : Hic, aures occludere, amp;nbsp;ob-firmare animum.
Ex omni parte beatum, mortalem nullurcpcnas: Vixetiamquemquam omni ex parte mifèrum: cui nee foris necdomi fit quidqiiam, inquopoflic acquiefcere. Noftro, ad fummam mi-fenam (externam hanc dico, quæin 0-culos amp;nbsp;primos fenfus incurrit) nil 0-mnino defuit. Nofti illud, ab Carfare Auguftorepetitum : afO'o^ixovrtja/JjT f^x-/«na/.
Fueruntha:c,velutipreludia, qui-bus exercitus Rcxnofter, grauioribus certaminibus, pleno iamrobore, ad-inoucrctur. lam in eum Reges terras infurgunt. Educunturmeum exercitus validi,tot, quot milites vixillc in co mitatuhabebat. Terra, marivndique clauditur: vt nulla ei ad elabendum patere via, nifi illa in cÅlum, videretur. Vixcredas, vix, mfiquividit, credat, quantum infrequentiâ militum,quan
tum
to De P E R i c v L r s
turn inopiâ rerum omnium , Regum Optimuslaborauerit, cùm erumperet anno i j S j, Liga illa amp;nbsp;coniuratio fcc-'* Icfta: cùm o ft o frmul exercitibus,vnus peterctur, Vix credas,Regem,in rants luorum folitudine , in tanta return o-mnium defperatione, hoftibus vndiq; cinftum,iterfeciire,medio die ; flumi-na traiecifle; cibü fomnumq-, cepiiTc, fuis horis, animo tranquillo:iieq;,cum aduentare hinc illinc, iamiamqucad-cflehoftes nunciarentur, quidquam, aut properatius egiife, aut de folito re-mifiife. Præclarù illud Athcnicniium:
â¢i/Miua 3 Q -ü^iifSv, à vaÿ oalav, KS^MS^oç, KS^/^ vmfi^vv. Idem, noftro, animus.
Nc quidautemad eum percellcn-dum prætermififle vidcrentur, etiarn Achcronta mouent. Pontificem Six-turn v. concitant, qui, auftoritatc, fci-licet, Apoftolica, Hæreticum, Regni Francorum fucceflione indignu, pro-nuncict: prouincias eius, bonaq; pro-fcribat, amp;nbsp;primo occupanti cócedat.. Addunt calumnias, amp;nbsp;ex lefuitarum oIEcina, famofos libellos. Memini-â
Henrici i v, ' it fti jPeuccre, de Rege oprimoamp;inno-céri (Timo,inter noftros amp;ano(tns fpar-fa: Noftris-, nonaures tantum, fed lin-guas etiam Satans commodantibus-. Ad hæc ficarios amp;nbsp;veneficos fubmic-tunt.. Tandem Regiam ad eum matrem ablegant Catharinam:
â ----cratriÃiabef/a
Ific^ inÃdi^^^ amp;nbsp;crimina fjoxid conH, ç^c. â Et, ilia quidcm, contemptu cltifit.
SedCatharina, modó eumminis ter-rere-, modó auxiliorü, qus exfpedet, defperationê proponerejmodó ingen-tibus promiflis, amp;blanda nouarum nu-ptiarum fpe tentare.Excepit amp;c ifta,feu minas, feu pollicitationes, immotus.
Poftquam fruftra elfe artes fuas il-livident, pergunt, nonintermiflam; vimapertam exeiccre. Sed doloseo-rumiuxta ac vires omnes,Noftcrvna virtutcfuperauit:CertainDEVMFide. Vincit bofte,ftermtqâvbi vbi obuium habet ; inuiftus ipfe, amp;nbsp;illsfus. Hominem , qui, tot continuos annos,ma-num cottidie cum hofte conférât, mi-
. tcrisintcgro efle corpore. ATfaQiTntj/ii
iz I^^ Pericvlis *^i»;nonStygiapaludctin0H:fcdD^i » tutelâtefti. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Seneca.
ViaciCjinquam, hoftes: fcdviciiTc armisparùm habet, nifiamp; dementia vincac. Conftat,præcipuis inter coniu-ratos, non feme! vitam donafle : qui poftea, ingratiffima amp;nbsp;(acerruma capita, armainipfum crudeliffime refum' pferunt. Etaccufari cum ob nimiam Clemcntiam amp;lcnitatem,audio aMa- â gnisviris. Iniuria. Laborat, tamquani bonus agricola, cura cultuq; fterilita-tern loci vincerc. 7(onesh^agnianimi, Dare dr per der e. ffoe eU t»ag»i animi, Per-dere dr dare. Principem Auftriacx fa-milia: Imp. dicerc folitum lego : Seue-rtf ar à à peenifu/Ãe non Ãme^ : C/emenfiat Kuta^ua/».
Sed, quidquid Nofter agit, crefcüt per damna fua hoftes : Nouas illis vires Mundus fuppcditat. Noftro, extemi è Germania au xilij fpes,vtairulgcrc cÅ-pit, vt extineta ell. lam poft crebras vi-dorias, extremaadeft return omnium delperatio. Vires confumptæ,ærarium exhauftum : fernes fociorum volunta-tes,
Henrici i v. 15 » tcs,exterorumalienatianimi. Comi-tia interim Blçfis habcntur:Ord.inùin-quc fuprema fententia, iamiam fuprc-ma Guifio Duci poteftas decernitur: lam ipfe Princeps nofter, iure feccer fionis Rcgni peUicur. Dum iacent 0-mneSjamp;nefcio qux confilia,animo an-xij, volutant : folus Nofter ereftus ipi-rat, fpcratq; : diuinum illud lobi rumi-f nans : Etia^»à occiderit f»e, tame»/^erabo i»eo. Cum fubitó nunciatur, interfe-ftum, madante Rege, cum fratre Car-dinali,Guifium Duccra. Vides,vtdul-ci guttula, falfum hoe mare, De vs mi-feeat ! N uncium hunc, grauis, amp;nbsp;cuili-bet alij læthalis morbus excipit: amp;fu-ifleRegem,fawavoiat: amp;perucncrac ad portas mortis,cùm damans ad D 0-M i N v M, bono publico, feruatus eft, amp;mortiereptüs.
Mortes Gnifiorum, horrenda fc-quiturin Regem rebellio: quæfinem Regnofeciffet, ni propere Principem noftrum,Regem Nauarræ,aduocari, Devsauftorimpuliffet. Vocatusac-currit: amp;nbsp;fefe Regis, paullo ante hoftis.
«4 De Pekicvlîs
fideicommittit. Totum bellicæ reio-nus in fc fufcipit : amp;nbsp;ita adminiflxat, vt quod imminerc Regi,Regnôqj exitiû modo videbatur, hoc ia côiurata capi- j ta preraerct.Eo ftatu res erât,vt dedita Lutetia, Rcge reftituto, recedendum fortafie longius ipfiRcgi noftro führet: cùm Monachum fu bornât hoftes,qui Rcge, per fummûfcelus,fublato, Re- । gern Nauarræ Francorum Regem cf- f hccrct.//.7 t^uoi/mifiimè ex^ec^as, ex traf uerfo fii .⢠amp;nbsp;fiper ^ds D E y s negodunf eurat.
Vt Nofter, omni iure Francorum Regnum adeptus eft, exiftuntrepente fubditi, qui Régi fuo de Rcligione controuerham facerenr. Hos ille amp;â rationibus amp;nbsp;inuicta conftancia repu-ht: nihilominas,vt conftantem fe, non pertinaccra probarct, fequi fe para-tum prohtetur meliora, h monftra-rentur.
Horum fedatisanimis, vtDiepam cumexiguamanu, adresinNorman-dia componendas fecefllffe cognouit Manius, cum numerofo amp;nbsp;recenti ex-erciru,
Henrici i v. 15 crcîtu, adiiolat, in ifto angulo deftitu-tum oppreiTurus. Manum hïc quiuis dediflet. Nuila, nid in fuga, fpes : amp;nbsp;hæc, folo pacebat mari : quod ipfum, fuiffet, poireffioncRegnicedere. Scd magni animi eft, amp;nbsp;Chriftiani, Sperare Ãwper: nee vllimalo cedere: amp;quod de Magno Alexandro narrant, fi ere-ftonon licet, de genu pugnare. Regi congredi cum holle viribus æquis, autiuftaaciecertare, perfuorum pau-citatem nonlicebat. Icaque vrbe amp;nbsp;caftris, pro rempote, communitis, velitationibus amp;nbsp;leuioribus prceliis fa-tigare tantam multitudinem , amp;nbsp;car-pere aggreditur. Incredibile eft, tot ad bellum egregiè comparatos militates viros, à tam exigua amp;nbsp;pane ca-ptiua manu, non folum inhibitos, fed tories etiam pulfos, fufos, cæfos. Rex» femper inter primos,imo omnium primus, fuos voce manuque accenderc: pugnam ipfe ciêre amp;nbsp;regcrc:confertos in hoftes fefe immittere : Ducis pru-dentiffimi, fimul amp;nbsp;militis fortiflimi munia obire.
xé^ De Pericvlis
Ingentcm hîc tibi, Cafpar PeucctCj perfidiam militis mercenarij Germani narrabo : Nihil enim tam integrum, fynccrumve , quodnon nefariaeiftius Ligx confuetudo corrumpat.Non pü-gnarcapudillos, amp;aduerfum hofteni militanter ferire : fed per infidias amp;nbsp;/ dolos, perfidioseviros fortes aggredi condifcunt. Cum ad diem x 111. Se-ptembris varium amp;anceps initum effet prcclium, noftris appropinquant Gennanorum peditum figna aliquotï vclut delpcratis rebus, deditionem fi-mulant: aproximis intra folfam reci-piuntur. C^i longiusaberant, vt voli-tantia intra valium hoftium fignavidc-re, arbitrati occupatu ab bofte locum, accurrunt:impctumfaciunt. Hivoce geftuque fignificarededitiosfe : Regi militate veile. Itaad Regem vfq;, alia curantem, penetrant, Is, ad ftgnorum hoftilium confpedum, irruere in illos parat. Eadem bmulatione luditur.Ple-rifqucconclamantibus, perfidos elfe, amp;nbsp;occidione delendos,nihilominus in fidem accipiuntur; üeramentum pèx-ftant
Henrici iv. 17 ftant.Rex ad alia belli difcurrit. Illi in fraudem intend, vbi adefle fuorum e-quitatum vident, velut iignodato,in turmamillam equitum, cuipermiftus Rex erat,globulos fclopetisomncse-niittunt:vano conatu. Poftquamfraus patuit,magna accepta, nonulla etiam data clade, loco pulfi,ingentifcclerc nequîquam patrato,fe ad fuos recepe-runt. Quæ te fortes, Cbriftianidimc Regum-, qua: te, inter volantes globules, carminaillæfum feruant? Dicam, Peucere prxftantilïimc: imo dicam tibi, Lector ; amp;nbsp;arcanum lioc tibi rete-gam, Peucero notum, probatumque. Carmen Dauidis nofti : 7««, D o M1- Pfi/.^i. N v.,/^es mea.ÃlüÃmam p^fi^^f refugiu^t tuum. No»accedet adfef»aiftm ; c^Ãagel-lam non appropinquitbit tabernacuio tuo:S£ quæfequûturapud DiuinumRegem. Hoccarmê,nolim,fuperftitiofus,char tæinferibas, collo appcndas:fed,pius, menti infigas, fide appréhendas. Tu-tuscris.t?«^ifr aridem,^baÃliftum awba-babisy ^calcabu Leonern draconem Ã-furm.
18 De pERîcVLiS
Hîc video viros bonos plerofquci de Regis optimi empire follicitos, m-entem ilium inpericula animum, ani-maîq; magnæ prodiguin re prehende-re.NecegoprobaueriminaliOj quem autinanis cupido gloriæ, aut fuus furor,non Dei Spiritus agitet.Innoftro, impetus effe diuinos, notarunr, non obfeure, qui eum intentius obferua-runt. Necquidquam aggredicur magnum, quin inuocato Numineqam de exitu certus elfe videatur. Itaque non tam quid palfurus fit, quam quo tédaq cogitât. Annos fuos in numeratö D E v M. habere: cos, feu pauci illi, ien multi fint, D E o impendendos amp;nbsp;pa-trix. No» e^ res f^agaayviuere: Offnes in»-probi vu(»»t,o?»»ia a»imaüa 'v/i/itn^N/t-g»a 'vero fes e^i, bene 'viuere, beneÃe mori-Itaque corporis euftodes,ad dignitatem potius,q.uam ad tutelam adhiber: amp;nbsp;ttullum ferècubiculo,nullum inen-faprohibet: nc eos quidem, quosfu-Ipedos habere mcritó polTit. Andro-nicum Imperatorem hiftoriç narrant, tanta, tam conftanti in DÃvm fidc führe,
Henrici iV. i^
FuiHe, vt plcramque incuftoditus age-ret: fepè etia quos infidiarifibicom-pertum habcret,amp;in çdes admitteret, amp;nbsp;menfe participes facerec. Dicebac enim,vc eft apud Gregoram^Hominis vitaminmanuDEi clTc:quamvtrc-traxiflct, aperiri Continuo periculis omnibus fores. Certè hac hominum perfidia, nice Devs feruet,fruftracc obferuesipfe: neque cecucumccncu-p!ex mucus teneat.Animacaomnia ac-que inanima, fuis armis nacura inftru'-xit: Nosfolos, nudos expofitofque in* iuriis,dcftituic. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' '
O^^tt^^âifftyxivrTTni«. dofti citera.
Etbis hominibus, calliditacc doloïq^ robur,opes, amp;excerna illa omniacn-buic. At fuis, quid dédit De vS)quö Cuti edent? Fidem:
A»tâ ^iain/iav agirai», Avt i^^av «TOfTtai'. Nma Jà njtj a-l/iffiiVf âK.aiTrvf.
Perfidemenimf/ä^vicerunt Jfe^na,/)feraet Hebr.i i. fant iifÃitiam, adepte fint repromifiones, obturauerunt ora leonum : Extinxerunt
B i
lo De Pericvlis i/npefum ignis, ejfagerunt aciemgla^/^', coft^ uabura^tde if^rmitahjfories fa^/ijti»( , i/j bc//o,caÃraverterunt exteroru. amp;c.Mi-rari iraque amp;c reprehendere deÃnant boni, inuidum Chriftianiffimi Régis animum : amp;adillius nomen ,horrcrc difcantimpij. t
lam ingens hocpericulorumopti-mi Regis æquor faperaiTe me feriben-doarbitrabar: cùm retrofpiciens, vix me foluiRe porta video. Neepergere animas eft, cùm mare targidam ,amp;i-Rosaqaaram montes intaeor. Tam pertinaeem plebcculæ farorem : tôt vndiqae tarbantes ventos : amp;nbsp;iftos, ab Heiperiâ,nimbos. Totarces,oppida, vrbes qaas fingillatim obfidere, oppu-gnare necefTum fuit, Rege ipfo difpo-ncnteomniaamp;componente.Totccr-taminaquæ inire Regem præfentem, primumque neceflùm fuit.
PrÅiio,quo,cæfo Egmondano,turpem infugam aâ:useftMa:uius, pro-curnfle, amp;cquû medios in hoftes, reliais longo poft fe interuallo fuis, egif-fe, amp;nbsp;in ipfum Egmondanum impe-tum
Henrici i v. ii turn fecifle,Regem,conftat:amp; fugien-ics hoftes, cum pauciffimis ad multa miliaria perfecutum, multa nofte re-uerciiread fuos ita tiiiólunfhoftilifaii-guine,vtcoopertumvulneribâomncs, pallenrcs iudicarent : nulla amiffa fan-guinis fui guttula:Regiurn,fublatavo-cc,Pülmum cantitantem, Domiauf Segnat: confurbanfur^opuU, amp;c.Akero Pfi^-s^-( die,intëtis in tot funera oculis,dixi{re, Ecce mantis D o M i N i ⢠£.â c^ w^r/xfinies. Nee iilum pûtes,difliraulato, aut cum alio communicato habitu, bellum in-gredi. Confpici amp;nbsp;dinófci vult abo-mnibus:vt amp;nbsp;cities fciant, qué fequan-tur,amp; hoftes qucm fugiant.
Quid hic tibi obfidione cindam, amp;nbsp;ad vltimum malorum, famem, ada-ftam Vrbium matremreferam?Quid virtute prouocatum , prudentiâ tra-dum Parmefem ? amp;nbsp;vnâhorâ, fine fan-guine,recepta,quæ Poliorcetes illc, a-liquot mcnfibus, multo fuorum fan-guine,vixceperat ? Quid fumma vi, magno Regis ipfius vitte difenmine, addeditionem copulfum Carnutumï
B 3
41 DePericvlis
Quidcæfà jadNouiodununijprçcipua aliquot Coiurationis capita? amp;nbsp;vrbem, ⢠infpeélante,necfecommouente Mx-nio,captam? Saltim, auertiflet afocio-rum calamitate oculos 1 Aduolaucrat, vile illud mancipium, fuis alienifque panter vilis,cum exercitu ad quartuni Ãapidem, vana vomens incendia: futu-rus Regix virtutis tcftis:fimulque for-tiorcminimicum Regem, quam fe a-micum,fociis probaturus.Simuladue-nitjimul eu familiaris inuafit morbus.
Quidtibi, vndiqueaccitos, vndi-que in Regnum immiflos, externos exercitus? amp;nbsp;proditam Hilpano pa-triam? Quid magno huic Leoni, obla-trantes caniculas, Lotharingum amp;nbsp;Sa-baudum commemorem? (^idcum fulmine fuo, amp;nbsp;bullis Sfondratam Pa-pam?Quid cum exercitu Papali, Sfondratam ducemîOminofumPontifîciç dominationi nomen.
Pfilzi.
Mcritó cumDauidc,autcumiplb Magiftroexclamct Rex optimus. Ctr-cum^ieder/ent me canes mui^i : concilium mah^naniium oh/eeüt me. i..
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Infisnem
'Henrici IV. ij
Infignem hïc,nonledam, nonau-ditam ingratitudincm noto. Pofitifexy cui audoritas imperium que à Francis,
, Francorum Regnum, elauibus, gla-dioq; impugnat.//^4»Z4r»w7?6â.v,f cuius olim maiores, Francoru, amp;nbsp;Borbo-nij quide Principisvirtute,quod.bodie tenent Regnu obtinuerunt, Regnum Francorum amp;nbsp;ipfum Barbonia: famri, lixeaput, petit. Lothariffgus, cui falus aliquando, dignitas fxpius a Francis contigit,Regnum Francorum,latrun-culusinuadit. GidfiJ, quorum dignitas omnis à Borbonia affiniratc cÅpit, Regumque liberalitatc^ immenfum creuit,RcgnumFrancoriarn,fccIerati^ iiccrant-Sabattdus, qui amp;nbsp;ipfc, Franci-ca affinicate, Francorum Regum libe-ralitate, habet quidquid habet, partri culam iibi de Regno, ingratus latro, pofcit. c^i refiät^ mala, pro bonis, non Prott fr. 17. reçedef maliide domo eius-.mc^MïtSii^ïcns,
x4 Dn Pericvlis
Alfonfus x.
Rex CafteUa: amp;c.
fquot;.--^^/O----^
Petruscrudelis. Henricus nothus. a Petro Rex,interfeótâ Borbonio, amp;nbsp;Bertrando afratrennuen- du Guefclin , iulTu Regij tus circumcifus. Francorum, pulfo Petro, Rex conftitutus.
Iohannes i.
t-----------------
Henricus
Fetdinandus
Rcx Arroga-' num.
(---x-^y--
Alfonfus, loanncs
Rex. Rex.
â FprJinandnl
j.Rcx
Caftdlz.
I loan-ncs. x. --1 Henricus Ifa-
Rex. bclla.
Ioanna
Carolus V*
imp.
Philippus
RexHifpa-
niarum.
Scd Regis noftri pcricula laborefq; enarrando, defcllus fum : ita alius a-lium
Henrici i v. xy lium --'veif/f 'vnda ,Ãperuenif âv^Jam. Itaquc, antequam mc ferant in altum, nouifludus, vela conuerto: amp;nbsp;ad id quodprimü propofui reuerto: Supe-raiFe Chriftianiflimu Resem ærumnis lLiis,ærumnas Herculis. Manus quidé, cumferis non conzvXiv. ijuofconJeciari., ^enator/sagre/^ij^uees/â nee inferorum euftodemtricipitem Cerberum, do-muit:nec cÅlum humeris fuftentauir. Sedcumiftorum, quos dixi,Hifpani, Guifiorum, Lotharingi, Sabaudi, im-menfa habédi cupiditate, malo multi-formi : cum illa,multorum capitii bek lua,furente plebe,congrcirus eft: Tri-faucis Potificis Iatratus,c5tempfit: nee fuperftitioni,Tarcareomonftro,ceflit: amp;nbsp;cadens Francorum Regnum hade-nusretinuit.
Et me quidê inter tot RegisChriftia-niffimiintandos labores, iuuat audire veras optimi Regis de hoftiumore ,vi veritatis exprellas, laudes. Iuuat vidc-re fandum amp;nbsp;integrum Principis in-nocentiflimi animum,rcdaqnc confilia reteda. Iuuat intueri ad tantum lu-
14 D « Pe R i c v L i s
mc# oGulos aperientcs Principes pios: 5c ad comune propulfandumpericuâ lum,paulatimairurgentes. Paulatiro: namque HoftiumiUum caloremnon «quamus. Aduolant illi,amp;inftant ardentes operi. Nofi:ri,lêto adliuc acce-dunt pede: amp;nbsp;fummis digitis onus tan-gunt. Ita eilhumanum ingcnium:ad mala,prompt! amp;expcditi currimus.V-bi quid boni conficiendum, cochlcas vincimâ tarditudine. Seditsl/midiittfifi-é?i,^ui oppit. Nee ipcro pios Principes, qua iünt prudentia, temerè reuocatu-ros, quod maturo nimis amp;nbsp;ncceirario confiliocÅperunt. Imó vtcÅperunt, pergcre neceire eft. Nec lidcre gra-dum nec reuocarc,eo progrciris,licet.
Quareautem, hadenus præ exte-ris, Rex Chriftianiflim us, tot amp;nbsp;tanta negotia,fuftineat vnus:quare onus public fi, fera t folus: Quarc tot eü pericu-lis,D E vs obiiciat: Quare folumilluin Pótifex, Hiipanus, amp;nbsp;estera turba ty^ rannorum, impetant : qusro abs te, Peucerefapientiflïme.Faciani tarnen, quod apud magiftros difcipulifolent:
â expli-
H E N R I C I ^.I V. 17 cXplicabo fenten^im mcara, Tu , H aberrOjdocebiSj amp;nbsp;reduces inviam.
Et primum-quidem illud , Quare tot eum periculis D E vs overat, tot laboribus vrgeat,facile foluo.Herculis illilaborcs,quos Poëtx celebrant,ab iratalunonc:hia D E o propitio funt. Itaemédat fuos,ita cxercct,ita probat, ita oftentat. 0 feruum M/m hedfuf»,cuiui Tertu/l. th emen^latiof» D E v s in/fat, cui d^gf^d^ ar panent ia. irafd, tjuem aeslmofieKeii iliÃim»U£io»e KOft decipif. Dauidern pucrum,Leo S^wfus inuaferunt : Adolefçentcm,SauIisin-uidiapreffit: Regem,dcccm tribus rc-pudiauerunt : Receptum , films iple perfequitur. Et vix alia, nos in cÅlum
I via, De vs deducat. Plano adiri cx-celfa,contranaturam eft. Padmur.^on ed pæfta,wiiffia e/i. Perrumpendum eft in cÅlum : amp;nbsp;vis facienda obftantibus, Nefcio quomodo,ailùrgcrc mihi, præ cæteris illis fapiétibus videtur Seneca: amp;perillud obfcurû naturæ velu, vidif-femulta,quæliodie pleriq-, ,in clarifli-maluce,non cernunt. Oratio ci præ-tereaaptata rcbus,prefla,amp; virilis. Ita* e nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;que
18 DePericvlis
que eius amp;nbsp;lectio m^^ehementeraffi-dt, amp;nbsp;verbis, quantum licet, lubenter vtor./W^,inquit, D E v M dicere:.^i(l nbsp;nbsp;nbsp;4
hjhelis, lt;juodde me qr/aripo/iitû, vos, ^ai-has rec?4placuerimt ? t^bis ho^a falfi cir~ camdedi, d^ aKimos i»a»es : Felut lo»go f^dac/^^fimmodu/i : Auroidos, arge»/o, amp;nbsp;eboreador/jaui-.Ifitiis, boni nihil eik I/li, gnospro felicibusajpiettis,/i, non qua occur-rftnf^Jèdijita latent videritis, miÃrifint, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
Jordidi, tippet, adÃmilitudmem par jetant Jà orum extrinfecus calti. Non eà ÃaÃUda, d^fjncera félicitas : cru/la e^i, f' guident tenais. Jta^^ dum illls licetfare, dquot; ad ar hi â triumfuum ofendi, mtent, dquot; imponunt: dim aU^uidtnciderit, quoddifurhet dâ tlt -tegat, tune apparet quantum alta dquot;^tra 9 fÅditatls, alienusÃlendor ahfconderit.ro-bls,dedi hona eert a, manfira: quanto magls verfiuerit aliquls, d'vnd/queinfexent,
' tanto videhit meliora,maiora[qua permif vohls: metuenda contemnere, cuptendafa-f/direl\?fonfulgetls extrinficus: hona ve-fra intrerfisehuerfifnt. d^t, Hxcau-tem ipfa bona,vt oftentet D e v s,amp; in apertum producat, committiteuhoe mundo,
»1
Henrici i v. ±9 mundo,cum huiufmodimonftris, vi-' ros bonos. Vires, ipfc fuppeditatau-getque, vt ferre, vt fuperare externos
â defejpiube/tdo e^i
Situa fouis coKiux: £go Ã/m issJefeÃiS
' ageudoy
int^uit apud Poëtam Hercules : cui, quaminiqua Iuno,tam xquusluppi-ter.Bonis viris,corrupta hçc natura rc-rum,Nouercaeft:parens, Devs. In-pugnat illa, bic défendit : illa impellir, bic fuftiner. Dat laÃe 'virtutem : dgt;-his, /fii.40. qui KO ff JuKtfortitudinenfamp;roburntuiti-Jgt;licat.DéficientpuehyCk iaborabuKt:amp;iu~ tteKes in infirmitate cadent, .^i auten» fierant /»Domino, mutabunt forti-tudinem:aÃumentfgt;enas,Ãcut .ilquiU: current ^ c^nen laborabunt : ambulabunt, c^ non deÃeient.EtyC^m ftare ta fragiles pu-tre(q-, poflïmus,ninosD E vs teneat? MilliesRegiCbriftianiflimo genua fuc cidiflenf,millies onus,defperabundus abieciflet,nifi in cÅlum intuenti, Spes cÅlo dclapfà , animos virefque addi-dilTet.Filius terræ Antçus,robur à ma-
3amp;: nbsp;De PericVlis
tre terra,accipiebat,quoties cam cort-tigerat. Quanto certius è ccclo, D E i filij,nöuum inuiébumque accipient robur?EtÃquando, labafccre videii-tur, atque dcficere viribus (quodfit, Deo permittcnreme fortis fuæoblitij nimium efiTeranrur^voluntatcm fuam, Diuinx voluncati volentes fubmittut: InRegnonatos, fe cogitant, in quo, Seruire D E o, regnareJif. Inferim/ola-tium i//ü eii,pri) hoKeÃe dura te 1er are: ck^ii caufim à pattetta re^iciu/jt. Et,fi ita D EO vifumfucrit,iuuabitetiam, pro falute publicaoccumbere : amp;nbsp;cftufo (anguine fuo, aliis, qui defides {pedant, fan- -guinem fuffandere. Non eft igitur quodmiremur,fi ita Regem noftrum D E vs habet, vt difcipulum, præce-ptor;vtveram progeniem fuam, feue-rus pater. In xternum virtutis exemplar, eumeducat: fibieum educatSt præparat.
Alterum nodum, cadem manu fol-uo. Deo carus eft : D e i membrum eft .Hoftem ei elfe Satanam Mudum-quenecelfe eft: amp;Satana:Mundique membra
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H E N R I C I I V. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jt
toembra. Altum cftliocodium,amp;in-ueteratum.ÆÂ»/«?;?/Æ/lt;Â«Æ po»am iff fer te c^'' mulierefff , inquit D E VS .⢠inter fime» Zoh.i^i
Æ tuum, cèquot; fernen ///tus. Si e/e mundo fuij/etti, inquit D o m i n v s, Mumlus, ^uad^um t^ct i/t/igeret : ,^wa vero e/e A/une/o non t/ts ,/ee/ ego e/egi vos e/e tnune/o : propt erea ee/ttz'osJMune/us. Simul vtaudiuit Satan, de ore D E i : Nu/n^uie/conJie/er/tJ/i feruummeu/nlob ? amp;c, Inuidiaamp;odio accenfus, poteftatem fibiin ilium petit. Vt data eft,quid non illecommo-uetf Sabæos,ChaldÅos,aërem tempe-ftatefque,quidquid morborum eft, v-xoremiplà m Damicos,inillum Dei Athletatn concitat:qui opes aufcrant, liberos opprimant, corpus torqucant, Ãimum dolore faucium cxcrucient. Fert iftalob paticrcr, tamquam impo-fitaà D E o. Bonum,inquit à D E O4cci~ piemusi çfr tna/a non accipiemtes? Sediu-uat tandem viélum, patientiâ viderc Satanam: amp;nbsp;hominem nudum, incr-mem, deftitutum , vidcrc de huius Mundi Principe, trium phantem.
Ad odium Satans: infljmmandum,
P De PERicvLis vnumfuflicit, Piumeffc. Scdinquof-damvchementius exardefcit, quos di-uinirus excitatos iudicac : quos diuini-tus agi regiq; vidée. Ab hisjibi Regno-quefuo metuit. Quidquid, veterator, calice, in hos explicae: vim omné fuam viréfque in hos effundie : amp;nbsp;mouee eur-baeque omnia,ve eos opprimae, mo-raq;, fi poffie, diuinis confiliis adferae. D EO,verô,fuacônftaneecmpora;qua: accelerate, aue proferre nenio poifie. V r naeum Regem vidic, fibi fuifq; fcn-fieimpendere ab eo periculum. Eura ieaque, bellorum ciuilium, veluri pro-ceUisobruere tentauie: Scdar/.Jç3a7riân, /uZa^ 3 75/ où Si/Mç â^v. In aulam miris arci-bus induxit: Sed murare aue reeinerc eum,neq-, Circes pocula,nec Sirenuîïi caneus valuerune. Veneficos ficariofq; immifie; Sed his, aueanimus, aue fuc-cefliis defuit. Calumnias de eo impu-deneiffimas fj^arfie: Sed bas Régis no-Rri Iplendor difeuflîe. Toeum denique in cum,armauieM undum. Guifios pri-mùm,qui rem Gallicam rurbarene, in-pulie: Sabawdum deinde, amp;Lotlia-ringum,
Henrici t V. 3J ringum, qui Regnum carperent, cxci-tauinTandemHifpanum, Regum po-tentiffimum, palamin fccnamprodu-xit : qui amp;nbsp;aurum India, amp;nbsp;milite Germania,Italia, Hifpaniâ, Hcluetiâ, Bel-gicâfuppcditarctConiuratis, amp;Con-iurationis fe caput profiteretur. Ponti* ficem pçnè præterieram:à quo fulmeii olim in Regem vibratum:^ nuper minaces editæ litteræ, quæ amp;nbsp;Ecclclîafti-cos,amp;: Principes ProccréCq;,Régis ob-edientiâ reuocant : amp;nbsp;thefaurorum D. Pétri apertæ cataractæ : amp;nbsp;exercitus, Duce nepote,immiflus.Sed que pium Regem tuentur, exceliâfunt,inexpu-gnabilia,nullis aut armis, aut dolis per-uia. Satanx, vt marinis fludibus, fui limites conftituti, quos fuperare illi ncfas.
Et, Illi quidem, vident folius Regis buius virtutem obftare improbis con-filiis fuis : co fublato,inundaturos fe ty-rannide fua, Chriftianum orbem im-punè. Hic veto, Pontifex, eademqua Satan ealliditatc,libi Regnoq; fuo me-tuit. D E ofacrum Regem, perdunda:
C
54 DePericvlis
Babyloni natum metuic. CercèEcclê-â fia: reftitudonem, amp;c Romans: curia: i reformadonem , è Francorum Regi-bus vni deberi, amp;: vates olim cecine-runr,amp; fuperiores aliquot Reges intel-lexerunt.
jâi-vij«^lt;fcv nbsp;nbsp;EpifcopiPortuefis ad Paulum i.PP.
de FrancorumRegno, vadcinium ex-ftat, in lacobi Papienfis ad Fr.Spinu-lam cpiftola. Surged, inquit, nobis »off exj^eâianfibus, ab^uansio J^egnum ibudi^ nos,ferre non -vales inutile fnini/leriuin no-Ãrum. amp;nbsp;grande ali^uod negotium fedi tu-e exhibebit. Brigitta, Regij Succorudn-guinis virgo , ab ipfis Pontificibus in beatarum virginum relata numerum, inter alia, qua: Romana: fedi commi-natur, Potens eÃ, inquit, D e v sfu/cttarè amp;nbsp;Francos aduer/bs Eccle/iam,amp;cc.V t üdc qui cxtulerunt,dciiciant. Quod affine eftiis, quænobis in Apocalypfi Spiritus fandus aperit : Nempe, cos qui po-teftatem fuam Be (ba tradiderant,ean-dem defolatam faóluros,amp;ilt;rni crema-turos. Exftant alia claris verbis expreb fa,amp;huncipfumRegemindicantiava-ticinia,
K E N R I C I IV. JJ îicinia, quæadmanumnon funt. Ca-rolum v 111 Regem, Sauonarola, vir fanâus, miffum à D E o publiée præ-dicabat, ad caftigados Icaliæ tyrannos, amp;nbsp;Ecelcfiæ ftatum reformandu. Cùm auté excreitum in Italiam Rex admi-rabili fuccelîù,pciâduxiflct: idq; ipfum, adquodvocatus erat,neglexinet, co-dem prædicéte Sauonarola,iufto D E i iudieio punitus eft. Regnum ab e-o accept Ludouicus x 11. quem populi pa-trem men to ferunt : amp;nbsp;cum Regno, perdundæBabylonis animum. Qjiod eius tellanturnumifmata aurca, cum hacinferiprione. L v d.x i i.D.G.Rex Eranc.D vx M EDI o L.amp;altera par te,PERDAM Babylonem. Seddatum hoc illis à D E o non eft : vt nee Dauidi xdificarc dotnum D o M i n o. AtDauididatû,hoftesEcclefiæ Dei, armis perfequi Je aftequi, amp;nbsp;faftas populo D E i iniurias vlcifci. Inhgnc eft quod Sauonarolam dixilfe Cominæus fcribit: Viamp; armis Ecclehafticum fta-turn ,ad e m e ndatio ne m pc rd iiccd u m. De quo, hoc loco, non difputo. Mihi
j^ De Pericvlis
nunc, fpcrare fans eft, vt olim Scipiones Carthagini, ica hodie Borbonios Babylonifuturos fatales. Regem cer-tc noftrum
----waiorOxfi ire per alt/tm
K^if/piciis, ma»ifeÃajieies.ââ EtfidemmihiÃrmät, ardenseiuspie-tas virtufquc : admiranda, contra tot coniuratoshoftes, conleruatio: amp;ad fummum tandem faftigium, omnem humanam rationem exfuperans c-ucétio.
lam mihï videor, Peuccre virorum optime, ad id quod quærebam fecun-doloco,rel{3ondifle: T uum,fuper bis, iudiciumcfto:meum,ego fuipendo.
Attigi fupra litteras éditas elfe à SfondrataPP.adEcclefiafticos,amp;Prin cipes,procercfque FrancorumRegni, minaccs,quibuseosa Regis obedicn-tia reuocare tentar,amp;ad perfidiam co-naturadducere. Adeas,ferentehoc æftu,notabopauca. Näfingidaexcu-tere nó libet : amp;nbsp;fruftra fit, poft tot excellentes doftrina viros, qui hoc argumentum præceperunt.
Henkici TV. 57
Etvidcamusprimum, vc titulus ad totius orationis contcxtum aptus fit. Grcgorium fe dicit feruum ffruarum. Latet fub hoc humili tans pallio, faftus ingens: qui fcfc tota oratione prodit. Nil enitn ni fi arma tonat .⢠amp;nbsp;arma non folum fpiritualia, amp;nbsp;tempora!ia,fcd ct-iam militaria. Mandat:præc)pit:mina-tur:fpoliat:poteftatisplcnitudinefnia-dat: amp;nbsp;loco paternxbenignitatis,fe-ueri iudicis perfona induit. Et tadcm: Nu/à , inquit, om/tif/o homiftum Hceafbac faginam ffofiræ req»iJïti0»fi,fKonit/onif.p-Ãxio»if,aÃg»ationis, déclarâtio»/i., mada-toeum^decretorum, c^ 'voluntatis infringers, vel et temerario aufit contraire. amp;nbsp;c. Vides vt de feruo, amp;nbsp;fcruo feruorum, répète exiftat dominus Dominantium? Quis hanc in fcruo audacia ferat? A ur, fiferuus non eft, quid nos inaniludifi-catur nomine ? Scruus apud lurifcon-fultos nee voluntatem habet, necius habet. V ndc huic feruorum feruo, po-teftas ? amp;nbsp;mandandi atque de.cernen-di ius?
Incipit: BeatiÃimi Apo/îolorunt Prin-C ,
3? DePericvlis cipü, Petri cat/je^ir^e, fitter quam D o M l-^^w.i 8. N v s acredempternoÃer IesvsChri-Ã^ io. s T v s, fuam ^i^Ãcauit eedefiam amp;c. De â Principatu inter Apofl:olos,magiftcri-pfe Christvs, fentétiam tulit.Nec Ga/at. Petriim Principem, Paulus Gentium Apoflolus agnouit. Ecclefiam vcro fuper cathedram Pc tri/édifie ar 5, non nouimus: amp;nbsp;falsó Christvm ar-'chitedum laudctSfondrata.
Inde fuceeÃ/üvem Petri, eÿ- paà oralem cur am, d^^ yipÃoüeum mu»us iâamp;.ât, Re-ijiondco,quod olim Nicephorus Grc-goras. Si/e, ineiuit, Petri cathedra: fuecef Jores ö'' heredes d/cu/^t, c^ hoc i» nos vi-hrant,t4mquam nuhesÃu/men: atquemde tud/cant nos corum qu^e ipÃs videntur mi-niÃres Ãà dehere : hoc vero mimme curan-dum esi, E o emm magis ed/o c^ auer/atione d^gnijunt-, quodà no»,zgt;tfedd dii^mtatem decehat,geÃrunt. 7\(on emm quacunque 'tâedentÃoeere dementem (Ã- ahosfuceeÃ-res iuÃif Petrus : fed ea ligare, qua: Uganda eÃent, (Ãfoluere fó/uendaMt quot;veroprateritd cis qua omnibus faerd Coneshd conÃituta amp;nbsp;decretajunt, ea oh/rudunt quaÃds/pÃs placent,
Henkici IV. 39 placent,c^c. lam vero videamus vtA-poftolicisveftigiisinfifl;at.7V?wlt;gt;^Zmgt;- 1-Ãôr.j ⢠turi» hominihus-.inclu'it Apoftolâ. Sfon-orata Apofkdicus, inPetrogloriatur: qué illo ipfo loco nominatimexpref-fum voluit Apoftolus.
Admoneillos,mellit Apoftolus, Prin- 'Pâit i-ciphus ^poteÃatibus/»bditos ej/ê. S fon-drata: f^uóloritate ApoÃohea priedpien-domandamus,illico.,omni amp;quacun^^po/l-poÃta mora, exccpiione,aut excujatione,intra terminum xv. dierumc^c. ab codent Henrico, acab dus fe^uacibus amp;nbsp;fautonbus ommno recédant, illumtjue amp;nbsp;tHos prorfus déférant c^ derelinquant. Apoftoli,Ca-ligulis Slt;Neronibus fubditi ipfi fucrut, amp;fubditosfuosefl'evolucrunt. Sfom drata fuos à Principis Chriftiani, cuius fidcm,inrcgritatem,clemcntiamcon-fenfus bominum prçdicat,obedientiâ, quam primùm iubet recederc.
j^rma mtlitia noÃrantn carnalia fint, i.Cor.19, inquit Apoftolus. Sfondrata: Noscer-tèquacumijuepoterimus, non felumfiiri- ' tualia cà temporalia ,fid etiam mihtaria aiixiliapericbtanti Reb^iom Catholica, ac
C 4
4Q De Pericvlis
Ãegaofubmi/tt/îrare non omùtentm. A r-ma,non quæ licet, fed quæ poteft, de-promit. Ruanda nobis clauef Pefri nihil profint: a^embiginofitm Pauligladinnf di-ÃringamM, Verba funt prædeceflbris eiusIulijinLudouiçum, de quo ante memini, xii. Religioarmis, neque i.Ttnt.1,^ propagatur,neque defenditur.Jâ^r««»» Domini non oportet Utt^are: fed man-ÃetumejJeadomnes, docibilem,patte»tem: Cum modeÃ/a corripientçm eos qui reÃ/lut 'veritati.Liü^^re non oportet ; quanto min®pugnare?Cutnmodcftiacorripe-re: no armis inuadere,amp;vim adhibere. Mahometicumhoc eft : nonChriftia-nu. D.Bernardus:Prlt;y2t70, inquit,/labi-muis(^ pugnabimu^'f/^ael morte, pro m4-tre noÃra,armis,tjuibus licet, nonfiutit amp;nbsp;^ladiis ,/edprecibusÃetibusd 4^ D e v m-£t Romanos Epifeopos legimus, turn cùm piçtateamp; innocenta ante omnes erät, Barbaros hoftes, vrbis moenibus, non manu militari,fedieiuniis,oratio-nibâj humilitate atq; fubmiftione pro-hibuilfe.Et Petrum ipfum, Christvs iubetgladiumin vaginamrecondere.
Prin-
Henrici iv.
41
Principes Gentiftm, inquit Salva- Matt, 1©;
TOR no^cr,doniinant(fr iiszf^ tj^ui maio-res p{»t,petefidtem exercent in eos.Non ita trit,internos^ç^t. Sfondrata: Difiriâiè pr^cipienelo mandamits ; dre. PÅnas ad-dit fi ^uisinjregerit, dr contrainerit: ad-dit amp;nbsp;milicarem manum quæ vim fa-ciat. Vtdubitare ncmopoiTit, vnum eum elfe, amp;i quidem præcipuum de illis Gentium Principibus. Seuerietiam Indicés perfinam induit. Apoftolos iu-dicaturos quidem tribus Ifraël Chri-i[.\i3tei[3.t\ir;{cd,ciim/ederitFtlti^shomi- Matr. 19. nisinfide MaieÃatis/ute â¢. Non in hoc mundo, neque huius mundi armis.
^^urum ^ argentum non eii mthi, in^ .^tl.)-quit Petrus. Sfondrata, Pcrri fucedor,, ^^^ Iv^«^»«' poftquam arceSantAngcli mulraau-^i^yAM«C reorum millia a prædeceflbre fuo Sixto v. cumulata, prompfit: mittere propt diem iÃue decreuimusy inquit, milftares copiasHelueticanationiSj'una cum e^^uitatu non modico,quibus praficere in animo h.t-bemus'vnum exconfinguineis nofiris inti-mis drc. Hïc paternus illc eftanimus, Idc fpiritus lenitatis amp;: manfuetudinis,
41 DePericvlis hæc amons amp;nbsp;caritatis abundantia, quam Sfondrata prédicat: qua: Reges Regibus, ciues ciuibus, fratres fratri-bus committit : qua promifcuis cædi-bus atque incendiis complet onmia: quæ denique vaftitatem inducatorbi Chriftiano. Nempe is Sfondratam habet Spiritus, qui Petrum,cùm ad eum Mitt. iS. D o M t N v s dicerct : FadeposimeSata-tta : Scatïdaiuf» es mihi : quia »e» fipis ea z^tM D E i funtyfideaqu^hominutn. Qui difcipulosjcum zelo prçpoftero inter-^^'^ * nbsp;nbsp;rogarent, Fü dicamus, zit ignd defcendat
de catlö,dr confiif-Kaf idostâ Qtu b us Gh r i-s T v s; Nefcitd euwsJ^ird^ e/iü. Filius h»-minis non vend animas perderejèdfalua ^c^.Niüquod in his, moderatiot: qui inconfulto Domino, vim faccre no ⢠luerunt.
Multa inlitteris ridicula prxtcrco: Qua: vt fpcro, alij notarunt. Hoc pra:-terire non poffum. Caterum, inquit ,Ã paudo adtus prafintium arumnarum radt-cent querere 'uelimus,vtÃ^ inueniemus,gt;}on muite ante tempore, Francia Feges, duva-riis bedd tmplicdi, dominandi cauÃ,fade-racum
Henrici i v. 45
rd cum inÃJelibfts, ç^r am/ctl tam cum hæ-retuiscontraxerufit, eorum^^auxiliaacci-uerunt ,hac potiÃimum de caufa,guam^f(am alla non defrerint, D^ï iram tn fepo^erôp ^uejuos, amp;JubieéïospopulosprotiocajJê.Di-uinam irampeccatis noftris promcri-tos nos effe nà diffiteor: imô profitcor. Et in ter ea primum maximù m quc p 0-no,quód Epifcopos Romanos maio-rcs noftri cxtnlerût, amp;nbsp;in templo Dei, collocarunt: quod Idolum panisado-rarunt. Et pcccatorum noftrorum numerus non eft. Scd immcnfam,infini-tam,inexhauftatn Dei mifericordiam imploramus: Et Diuinæ eiusbonitati gratiasagimus, quodcartigarenos,nô perdere vult. Judic/um à Domo DEiT-Pft-Aâ tncipit.^LZ nos vox illa Prophetæ confo-latur: Eccein dudateinijuainuocatumefi ^er.iSâ nomen rncum, ego inupwaffligere: Et'vos (juaÃinnocentes amp;nbsp;immunes enttis ? Non e-ntis immunes , (ÿ-'c. Etenim calix in Pfd.jSr mAnu D 0 M i N i vini meri plcnus: dr tn-dmnuit ex hoc in hoc: wrumtamen fitxe~ lus non est exinanita : bibent omnes imp^ terra. Venio ad Sfondratam. France
44 nbsp;15® Pericvlis
fcumprimum Regem adlatrat Canis: amp;duoobiicitcrimina.FÅdus cûTur-cis ; amp;amicitiam cum Principibus Im-perij. Audis, prudentiflimc Peuccre, vt hie perditionis filius,eodcm loco ü-cri Imperij Chriftianos Principes ha-beat, quo hoftes Imperij, holles Chri-ftiani nominis Turcos ? Et de hoe qui-dem,viderintpotentiirimiipfi Principes. Ad criminarefpódeo. Fteduscu Tureis non excufo: amp;nbsp;velim non faélü. Anno 148 3.vcnit ab Impcratore Tut-corum, ad Ludouicum x 1 Regcm.le-gatio,multaferensamp;oflFerens: vnum petens, vt, captum ab equitibus Rhô-dûs fratrem Gemem, probe afleruan-dum Rex curaret. Rex nee audi rc,ncc admitterelcgarioncmvoluit. Regum amp;Principum noftrorum in Saracenos, Turcos, Ãgyptios, Mauros crebras amp;nbsp;forrilfimas expeditiones non comme-moro.Nec natio alia fit,quç tot numc-rare pro fide (vt turn erat opinio)fufce-pta bcllapolfit. Notaifta tibi, harülit-⦠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;terarum, vt ita dicä, parenti. Sed poft-
quarn Pontificum artibus, (quibus fo-
litum
H E N R I C I I Y. 4à litumillis, addominationé fuampro-pagandam firmandamq;,Chriftianum orbem lacerate) amp;aliorum cupiditatc improba,coniuratione inRegnû Francorum fæpiusfafta, in fummumperi-culum res cft adduda Gallica, adne-ceflà nam defenfioncm , aduocari ad auxilium T urci.Non,quod impuden-tcrPapaefFutit,dominandicaulâ: lcd adcoërccndam aliorum cxundanrem imperandilibidinem, amp;nbsp;tuendes Rc-gni fines. Et faluti aliquotics Rei Chri-ftianæfÅdus hoc fuit: pace, Regû no-ftrorum intercelîïonc,Hungariç data: Damno, numquam fuit. Hîc veto, iu-dicentcordatiomnes: Quisdamnan-dus, quis cxculà ndus potius,qui adam infe ipfam Chriftianam Remp. hofti-busfidei Chriftianæ, nudam exponit, vt turbatis rebus, dicere liccat, Ã^o Papa fafn^ Cafir: an, quipetitusvndiq;, fcruandi fui caufa,Turcû,là lua reChri-ftiana, de auxilio appellat. Habcoamp; aliaquæ Papæreferam. Reuocatos fe-pius, amp;nbsp;prohibitos là cra expeditionc Imperatores: proditû infidelibus, mif-
46 De Pericvlîs
fa ad viuum cffida imagine, Imperato-rcm: aliaq;, traôiataaliis. Vnum Alc-xandri v i. PP. iniigne facinus explica* bo. Imperatorem Turcomm Baiaze-tem, multaofFerentem muncra,vtdi-ligcnticuftodia Gcmez frateraflerua-retur, ne forte liberatus, re Turcicam turbaret, Ludouicus xi. rcpulit. At Papa, ab eodem eadem de caufi, qua-dragintamillia aureorum annua,non repudiauit. Idem eurndem Gernern, quemCarolo v 111, Régi, Turcicum belliim,deuiâ:â 1 taliâ amp;nbsp;reformata Ec-clefiâ, animo agitanti,coaótus tradide-rat, lentovcncno extinxit: indudus, vt quidem tradiderunt, ingcntibus à Baiazcte promiffis, qui inter aliaduec-ta millia aureorü,fccleris premium,vc-Li^.z.ht- ncficopórificipollicebatur. VtGuic-A«r. ciardinus, indignatus priuatü fe à Carolo Rege, annuisillis x l. aureorum millibus : aut Caroli gloriæ inuidens, amp;nbsp;proiperos eius contra infidèles fuc-ceifus^aquibus reformationem Eccle-fiæ ten raturus videbatur,rcforraidans. Etmiflum abcodemPapa, Conftanti-nopolim
Henrici i r.
47
nopolim hominem certum, qui Tur-cicum Impcratorem de Caroli conh-liis redderent certiorem, Itali ipd mc-moriæprodiderunc. Hunc veroSfon-dratamjfcire velim quare no theÃuros luosSé militares copias inTurcos vertat. Nempe, Chriftianum fà nguinem fitit. Quare non Hilpaniarum Regem pacem à Turcisquotidie coëmentem vtChriftianos inteftareliberius poilu, in Turcos à Chriftianis, litteris moni-torialibus conuertat.Nempe ambo,ad perdendum Chriftianum nome, cum Turciscolludunt.
De illa, quarn obiicit, cum Hxreti-cis,quosvocar, amicitia, noncftquod multadicam.Ego cam,amp; Regibus no-ftris ornamento fuide, fcio: amp;nbsp;futuram Papæexitiofam fpero. Nee tu ignoras, Peuccre,cum nónullo Impcrij amp;: Prin-cipum bonofuifle. SedvideantPrincipes veftri, anSfondratæ ferenda ht audacia: qui cos amp;nbsp;hærcticos profcri-bir, amp;proTurcis habet. Memini,CL. Peucere, cum hxcamp; Pontificisaudacia, amp;nbsp;tyrannorum improbitas opera
48 De Pericvlis
.ÃnegHgafitur amp;nbsp;roboea.
leui opprimi potuifFer. Crefcic ilia indies :nccnoftriscrefcitanimus. Etre-primi etiâ hodie facile poflit, fi lubeaC. Quod fi {pesant diutius,vereorvt magno labore confcquantur,quod hodie CaJpod. aiFequi paruo poflunt. .^Mmwc vif-gultaÃ/tt, eruM
J^a/ju^modo fact U a»u^o»e dirimunfuf) poÃea vixfecuribi^siffaficcumbefiA
Sedlitterasvnas, Pontifexinferibit Regni Francorum Epifeopis : altéras, einfdem Regni Principibus,Ducibus, Comitibus,amp;c.PubIici iuris charta eft, fi nemini nocet. Sedalicnum feruum, filium, fubditumper litteras corruni-pere neminilicet. Et Gallis quidena Epifcopos,liberos iugo Romano fem-per fuüFe, amp;nbsp;hiftoris amp;nbsp;afta publica te-ftantur, qus aliis colleóta, in manibus funt. Cum in Galliam vein Het contra ^tM.Hb.^. Ludouicum Pium Gregorius 1111 PP. lt;^lt;y'H- tam Imperatorem , quam Epifcopos, vtferebatur, cxcommunicattims: E-pifcoporum fenrcnciafiiit: T^t/iof^odt Jé vede eidi volufffatifr/ccumbere : fedÃex- « â¬om?K»fgt;icafurM vefeiref, excommi/fi/iea-
H E N R I C I l V. 49 tfü abiret: citf» aliter fê habeat, a^ti^uô-himaucleritas Canofiu.GaMix epifeopo-rumad AnaftalîumPP.epiftoIa, inter alia hoc habet, contra ipfiim Papam amp;nbsp;Italiæ Epifeopos : J^o^Ãcauteriu/ûu»» adhuc ai:luer/(i^ noÃros mauere dÃofiuKtf Ga/ücam in fe Ãueritatem figt;itie»t, ^uam ûe caufaprauacaat. Non emmputaffduf eà il/emedicti-ffaw capitis eÃ, tjui a» tea vult aar o tos inÃammare amp;nbsp;ferro Ãeare, ^uà m gualitatesaaritudmiscog»ofcere, amp;cc. Exilant amp;HincmariRhemenfisepifcopi ad Hadtianum PP.amp; ahos, fuper liber-tare Gallica,mafculi roboris littcræ.Ec Amulphi Aurelianenfis Epifeopi, habita in lÿnodoRhcmcnfi,grauiffima in Papam oratio, édita eft : in qiiafcitum hoc : à Jioma^o Pontife, reÃon/a pet ere, marmora coKfilereeÃ. In eadem lynodo, fetipte ad lohannemPapam ab epifco-pis litteræ, Papam voluntpræcipuum quid amp;nbsp;excelles p^a;ftare,^'ZÆ^â z4«^zÃf,in-quiunt, dfititeUigamus, cur inter caterot yipofidatum vefrum praferre debeamus. SedfulEciat nobis Chriftianis C h r i-s TI fententia : rnus ePi magiÃer vÃer:
D
P De Pericvéis fimnes autem 'vos,patres eÃis.
Principes verô, amp;nbsp;quicquid eft toto Regno,quodvocant, fæculare, idli* berum omnino efle à Papa, amp;nbsp;Régi idli fubiedum, fatentur ipforum etianl Paparum refcripta. Et eo nomine, fui-mcaPapa inlohannam ReginamNa-uarræ anno 1565 coniedum, Régis Ca* roli ix.amp;Senacus fententia vanum ex» ftitit. EtParifienfisfenatus, anno 1580, litteras PP. Gregorij x 111. quibus in genere Lutheranos, Caluiniftas, aliôf-que communionc facra prohiber, pu-blicariin Rcgno aut haberi ab epifco-pisvetuit.
His autem ad Epiicopos,amp; Princi- j pesproceréfque noftros Papalibuslit- i teris propofitum eft, Regerh Rcgno deturbare : nouum Regem, Pontifîcis êf Hiipani mancipium, renunciarc : amp;nbsp;confcienrias indc fub iugum mitrere. Régna Regéfque à D e 0 elle confiât: In ea qui ius fibi arrogât, D e i iuta violant. Et Pontificibus vnde fumma ilia auûoritas, video eÃe abste, Peucerc doóliflime, in opcre de Diuinarionum *., 1 gene-
Henrici i V. Jt gencribus, cxplicatum diuinitus. Et traótarunt hoc argumentum diligenter, Guicciardinus amp;MarchiaueIlus,I-tali. Ea audoritas, quantos excitant in Impcrio Regnifque Chriftianis furores /quantum fanguinis effudent, clamant hiftoriæ : quas amp;nbsp;tu in promptu habes,amp; alij,in vnum à plerifque com-* pofitas,alibi Icgent. Ego quxdam,non ⢠obuiaomnibus/vt fe fub ftylum dabut, huic chart« committam.
Ãn Caroli Caliii ad PP. Hadrianum cpiftola, h«c verba lego. Reges Franco-fum^ ex Regie/iffgtfiKe Kati, »o^ Epi/copo^ rum ricedemisitj/eei terrée Dewmihaï/e-fittsfuimu^ cofnputati. Et vt Leo ac Roma-* fia^»odus/enpÃtf Reges dâ Enperatores^ ^ws tetris diuina potent iapracepit praej/è^ i»s HiÃinguendorum négocier inn, Ãpifeopâ fà n^^sfuxta dinaha coÃitnta permiÃrunt: nonautem Epi/copomm viÃici extsternnt. £t fanc/us AngaÃinKS diett, Per iura Re-^itrnpoÃfclenturpoÃe/^iones : non autemper ^ÃÃ^pak Imperium, eÃe. EtÃreuo/aeritis ^^S(Ã^ â^teeÃoram veÃrorum, taiia man^ ⢠^ta ,Ãcut habentur in litt er is ex nomint
51 De Pericvlis' 'Lâe^re^Kobis ^lirec/if, deeeÃores noÃros, Ã de^ ce/forthus âveÃris accepte md/atenus inue-nietd,c^c. Poftquam mukis oftendit, Reges, iurc omni, gentibus dominari, addit : ,^d fgdurhanc inuerfam iegem in fer nus euemu/t? ,^is tartar us defid ab-dit is dr tenebrofis curdculis eruciauit?^^-des vndcPontificum audoritatem ducat.
Hinemaru, de quo antea dixi,Rhe-rnorum Epifcopum, Hadrianus Papa, Caroli Calui Regis fui communione amp;conibrao abftinereiulïit: Refcribit prolixa oratione Hinemarus. Num-quam huiufmodi præceptionem ab ilia fede vlli decefforum fuorum miflarn fufde. ^ddeetiam ab htereticoruf» 'veiÃbi-ÃKaticoZ^^t^iÃ^te tyraunicorut/f ImperafÃ-torum ac He^t/ff^, ^aaies/uerunt CotÃattti-nus ylrrianus, ac JpÃata luit a ft us, amp;nbsp;^^~ xiifius Tyratifsus, ^r^tfifîtia d^fii^f^ficne fine codocutiofse ,Jedis ÃpeÃ^itCie PofttÃces, uel a/^ ma^Kæ aucicr/tatis cfifinéUtatd Efifc0pt,cum locus amp;nbsp;oratio ac caufi exegit, fefibtraxiffê kguntur, d'C. Et dieuKt,Jecu-larer»firi/tura dicere, quia omtte Ee^Kum
H E N R I C I' I V. - JJ ÃcuH huifis, he/Zis ^u^ritur, âviâ^crMpro-fagaiur: c^non j4peÃolici,vel£pi/c0poruf» (xcowmuweatio^ihfis obtir^etur. £t cb/n foteÃatefn ^Christ o,/a»c/o Petro prt-^0 ^poÃolorum, c^ in eoy/uüfucceffortbus dat am, Ãd (^ ylpoÃobs c^ in eis, epÃüpis, Pot Ãetum Uga^di d^fobuendf co da turn idis ^^Ãfiuare 'voi/tmas, PeÃondent : £t vos ergoà lis oratiombusveÃris, Pegnum cent ra i^ortmannos Dalios impotentes deÃendite: amp;noÃramdeÃenÃonemnolite^f(arere: £t, Ãvultis addeÃenÃonem habere n^rum au-xiltum,Ãcut volumus de veÃris orationibiss habere adiutorium, nolite ^t/arere noÃrum diÃendtum: eÃpetite Dominum ^poÃoli-oum, 'Ut ^uia Pex cà £piÃopusÃrnul eÃe »onpotefh, cÃÃi anteeeÃores £ccleÃaÃicum Ofdinem, ^uodÃ/um esi, amp;nbsp;non Pemp.^uod PegumeÃ, diÃoÃerunt, nonpraciptat nobis habere Pegem, ^ui nos inÃc longint^uis partibusadiuuarenonpoÃit, contrafubita-neos (ÃÃe^uentes Paganorum impetus : cà ⢠Nos Francos non ivbeat servi re, evi NO LVMVS SERVIR e: ^uia ÃudiugumÃianteceffores, noÃrisan-teeeÃoribus non impoÃierunt : ^ nos illud
D 3
J4 De Pericviis
^ortare »0» poj/ùmus ⢠^ui Jeripum e^e t» finé/is libris auJtuimus, rtpro übertage amp;nbsp;i/iereduateno/ira, 'v/^ue admoriem eer tare debeamas^c^c.i-iïCyCarolü Caluum,fub exc^municationis pÅna, Hadrianus PP. Regno Locharij fratris, quodfilio Ludouico dcbericontendebat, arcc-re conabatur: Epifcopis amp;fubditisco-tranitentibus.
Solum D E v M, furnmi Re2es Prin-cipefque agnofcunt, poteftatis fux SC dignitatis audorem. Et populi Rom. acclamatio CAR 0 Lo AvG./^PEO eoronato, Atag»o ^ Pac^co Imp. Pontifi-cis, etfi præfentis amp;nbsp;corona capiti Regis imponentis,nó meminit. Ipfi veró pontifices, quod iusbabent, (iure an iniuriâ habeant non diiputo) hoclm-peratoribus Sc Regibus coguntur ac-ceptum ferre. Hinc lUæ, ieu fîdæièu veræ, Conftantini, Pipini, Caroli, Lu-â douici donationes. Et de Pipino qui-dem, clamat Lapis Rauonnas : P1 p 1* NVS PtVS PRIMVS AMPLIFICAN-
Ãà ECCLESIà VIAM APERVIT, ET EXARCHATVM RaYENNATEM »S^C.
No
H E N R I C I âI V. JJ
Notumeft, quid Attabalipaj^rfr«/» terrarü,ijuas Hi/^anorufft atiariùaaperuit, (rutielitas exhat^f, Jiexfgt;otefiÃtmtis,M.o-nacho refpoderit, Pontificis donatio-nern inculcanti. Suaue veto inprimis, amp;nbsp;nuda ilia fimplicitate dignum5quod Potificiolimnefcio quidturbadi Val-demarus Rex Daniærefcripfic. Nff-turn tibifacirntts, Fitaw nos habere 4 D E 0, NobUitaient a Parentibus^ Pegnum a Ãb-dittsÃdent ab Ecclefia Rontana:^uamÃnO' bis inutdes , renttitinniS per praÃnies. , Cette Regnum fuum RexFrâcorum, D E i gratia,habet a MaioribusiFidem à DEo,cui foli amp;nbsp;adminiftrati Regni amp;nbsp;fidei fuxrationem debet. Rili nuper Hieran'. cum legerem Catholicû Regem Phi- Fran.lib. lippum,Rom.Ecclelia; dcliciaSjamp;mo-^^âquot;ââ^ rigerum filium,anno 1^79» repudiaf-feGregorium xm. Papam, qui fe de â â -Regno Lufitanix iudicem ofterebat: Non adinngebat Ittbens, inquit Hiftori-cus, adexewpla 'veierayhocnotsam, agno-ÃendiÃdem ApoÃolicant, iudicem Regnorum. Etipfum Rudolfum Imp. cum primumelcdus diet, audio,Gregorio
D 4
j^ D E rP E R i c v L r s XIII, per legatos reuerentiam polli-citum; Ecclefixobcdientiam:Ipfive-. ró Pontifici quam fibüpfidebericon-r tendebatjobedientiam negaffe.
Memorabile eft quod Matthäus Paris,Monachus amp;nbsp;hiftoricus Anglus, refert, aConfilio Francorum reipon-fum Gregorio i x Pontifici, qui eXr communicato Friderico 11. Imperat. Imperij dignitatem traftulerat inRo-bertum, Comitem Artefiæ, fratre Lu-douici Regis, eins qui inter Diuos re-latus,originem dédit Borboniorvm familiæ. Inquit enim ; l^iito conJiUo, cir-cum/Jiecla FraKcon/m pruele»Ha reÃoKdit: ^uo ^irà u, vel aufu temer ario, Papa tatt-tum Pritteipem, qua »0» ePi maior, ime nee par inter Chrifiianos, non conui^um wl confeJ^n/jeie ohieé^üÃbi crimimbus, exhe-reelauit,amp; ab apice Imperialipracipitautt*. t^iÃmeritis fits exigentibus deponendm eÃet, non mÃper generale Coneilium caffan-eiminelicaret/tr. De tranfgreÃionibf/sÃ/lt, non eti hoÃtbusÃtls fielet habenela, ^nomnt Papa elignoÃitur eÃe capitails. Nobis aeihuc inÃns, two bonusfnit vicinns : nee ^utdÃ-ntÃr/f
Henrici i v, 57 niÃri aeeoz/idimus i» Ãdelitate Ãculari^ â¢velÃ/iie Catholica.Scimusautem^uodDo-MiNo »oÃro Iesv Christo,Ãiie' liter militauif, »tarinii amp;nbsp;beZ/icisfiper écu-lit conÃilenter opponens. Tantum Jieltgto-ttù in Papa non muenimus. Imb ^ui, cum debuitpromoui^ amp;Dko mtlitantempro-texiÃe,eum conatus ePi ab/entem confunaZe-reç^ne^uiter prtecipitare. ?(oZumus noà metipfis in tanta pericula pracipitare, -vt ipfim Prtdericum tam potentem impugne-tnuSj^uemtot Pegna contra nosiuuabunt: amp;caufi iufiaprafiabit adminicuZum.^ial ad Romanos de prodiga finguinZsnoÃrtef-fiÃone, dummodo ir^ fuæ fatZsfecerimus? Si eumper nos df aZios deuicertt, omnes Principes mundi concuZcabtt ,Ã{mens cornua ia-cZantiiC dr Ãperb/am, quoniam tpfim Tri-dericum magnu Imperatorem protriuerit. S.(dnein vacuum papale mandatum videa-mur/uÃepiÃe: (ltcetmag(sconÃet,hocobof dtum Imperatorls,quam noÃri diZelZionem ah EcdeÃa Rom. deriuaÃe ) mitt emus nun^ dosprudetes ex nobls ad Imperatorem,qui, quomododeÃde Catholicafentiat,dtltgeter tnquirat, nosfùper hoc certÃcaturos. Tt,Ã
58 De Pericvlis
nihil, niÃ/afjum, inuenerint, cur infeÃau-äuie}i?Miffi ad Imperatorem legati, poftquamOrthodoxumcognoucrut: ; TVö/z/inquiunt, D E vs, i/Z 'vmquamä-Ãendat i» cor KoÃrum, vtahquem Chri-Ãtanum, fiue mauife/la cau/ä imjgt;ug»emuigt; Nec nos pul/ät j^mbitto. Credimuieuif» Igt;0/ni»um Regem Ga/h^i, ^uem liaea Reg^ fofigumü, prouexit adfeeptra Francorur» regenda, exceüenfiorem eÃe ahijue Import- i tore, guem fila ele^toprouehtt vohmtaria. Sufficit Domino Comiti Roberto ,ÃatreM eÃetantiRegls.i-ixc Monachus Anglus refert : digna, quæ Chriftiani Impera-tores,Reges,Principesincn-iincrintamp;: fequantur. Muka habet Monachiil-lius hiftoriajPapalisaudacia: exempla? nonnullos etiam Principum pro iufta libertäre certantium conatus: qux,ad alia,colligentij,quibus refjsonderePa-palibus litteris propoÃtum eft.
EgOjpræftâtiflîme Peuccre, itafen-tio ; Reges, à boni Ãnt, magna animi deuotionecolendos:à mali/erendos. ^ Placet Yuonis CarnutenÃs Epifcopi fcntentia : RegesÃal/^uatfdo/foteÃateÃbi coKceÃ
Henrici i v. ' nbsp;59
coucef/aabutunttfr, nonfinta nob^graut-i-ter exaÃ/erar^di : fed vbi facerdot urn ad~ fnonittofjtbits non ac^uteuerunt, diut»o/u-diciofutit refèruandi. Placet amp;:illaapud Taciturn iententia: ,.^//öwö^ö fieriltta-tem, aut wmiot imbre^s, ck cetera »atura maU^ita 'vitia Domtnafttium tolerattda. J» manu Domini potefias terrée: di-v-^J^-t 0; tilem recioremfufeitabttfuper eam^in tempore. Is itaque nobisexorandus: hic, interim ferendus.
Nobis veró, vt ad noftra reuertarj fumma D e i benignitate, Rex datus eft,quem amp;nbsp;conftans pittas, venera-bilemomnibus;amp;inui(ftavircus,terri-bilem hoftibus â¢, amp;nbsp;certa dementia a-mabilem cundisreddit. Quem nemo impugnct,nift qui à Satana fit: à primo rebellionis amp;nbsp;cædium audorOjSatana. QuemnonSfondrata, non Satan ipfc Mundufqueexpugnent. In adiutono Altiflimi habitat; inprotedione D E l cÅli commoratur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
Habes, Pcucere Clariflimc, cpi-ftolamvariam amp;nbsp;mifcellam; in quam congefti promifcuc, quæ mihi ven«-
do De Peric. Henr. iv: runtinmentem,vti venerunt, fine fuco amp;arte. Eamvotofinio.
D E v s Optiffie Maxime, Imperioru^ auälorÃator^ae Devs;Devs, t^uii^^i filutem Regibfti-, qui fttperbes/êale det urban qui Reegare hune nabis benign^ dediÃi,J^ra-pitiusÃruafii : Publica te 'voce obte/lor at^ frecor, CuÃodi porrb, firua, f/rotege Ser-aum tuum: fgt;r^ctngeâ¬um firtitudine : doet manus dus adpræüu: £x/gt;ugf3a imfugnafi-tes eum ; Dies eius,diebus cumula. MiriÃea miÃrationes tuas, Tu, quifiluosfacisÃera-tes in te. Da roburpopulo tuo, amp;nbsp;benedic ei. £xfirge. Domine, adtuuanos,c^redi-me nos,propterNome»tuum.£x/urge Domine, neinualeÃat ffomo:Le^iJlatorenf Cendbus impone, 'vt Ãiant quod homines fint: ebquot;Ãiant, quia manus tua, Mac: amp;nbsp;ftit Domine, JÃa feeiÃi Amen.
T n vero, Optime virorum Peucere, vale; amp;nbsp;Vota tuaprecclque,noftris ad-iunge.
FINIT.
Prouerb, xxiiii.
7^^me Do MI NV Myfilt mi, (^ ^egem: Ã^Cum ^lefraéfori h^ eort^m non commifiearis ^oniarepenfè conforme lper-ditto eorum : Ã^j rutnam 'vtrf-^/que,t^uü notait i^. i
PGl. L V 11.
J^Munt quot;J^eófi, ^Uta l^untur:(^omnisiniquitasop-pilabit os/uum.
FRANCOFVRTI
AD M 0£ N V M
'TrPIS LE CffL£ RPANlSi A-t^ vo Christi
M D X C !.â¢