AVREA BVLLA

CAROLI QJZ A R T I R O-MANORVM IMPERATOR! S, ET REGIS EOHEMIÆ,amp;e.

N nomine Gmftæ amp;nbsp;indi-uiduæ Trinitatis féliciter, Amen.

C A R o t v s Quartus Diuina fauéte dementia, RomanorumImperator,lèmper Au-guftus, amp;nbsp;Bohemiæ Rex, ad perpétua rei memoriam. Omne Regnum in (è-ipfum diuifum defolabitur.Nam Principes eius fadi funt focij furü,ob quod Dominus milcuitin medio corulpi-ritum Vertiginis, vt palpent in meri-die ficut in tenebris,amp; candelabra eo-rum mouit de loco fuo,vt cocci fmi,amp; Duccs coecorum:Et qui ambulant in tenebris offendunt, amp;nbsp;coeci méte fce-lera perpétrant,qux in diuifioné con-tingunt. Die Superbia quomodoin Lucifero regnaffeSjfidiuihonem auxi-liatricem nonhabuiffes? DicSathan

A a inui-

AVK.BA. BVILA C A R. 0 I-* jnuidc,quomodo Adam de ParaJilo ciecifres,nifi cum ab obedientiadifî* fifïès?Dic Luxuria,quomodo Troiani deftruxilïes,nifi Hclcnam avirofi*® diuifinèsfDic Ira,quomodo Romana Rempublicam defiruxiffes, iiifi in d^ uifione Pompeium, amp;nbsp;Iulium feuiéu-bus gladijs ad inteftina prælia coûtai-fès?Tu quidem Inuidia, Chriftianum Imperium a Deo ad indar Sandæ amp;nbsp;indiuiduæ Trinitatis fide, Ipe, amp;nbsp;car*-tatCjVirtutibus Theologicis roboratû» cuius fundamentum fuperChrifiianij-fimo Regno féliciter fiabilitur anti-quo vcncno,quod velut ferpés in pal-mites Imperiales3amp; membra dus pw-pinquiora impio fcelere vomuifli.v^ coneufsis columnis totum ædificium ruinæ fubijcercs.Diuifionê inter festem candelabra lucttia in vnitateSpi* ritus ieptiformis fâcrum illuminari débet Impcriû,multotiens pofuifti.Sanc cum ex officio, quo Cælariadignitatc potimur futur is diuifionû amp;nbsp;diflèntio* num periculis inter Elcdores ipfos,dc

Ç^ykKn ROM? T MPI R. t Quorum numéro,vt RcxBohemicefie dinofeimurjatione duplici, ta ex Im-perio, quamEleftionis iure quofun-gimur, occurrere teneamur.Infra fcri-ptas Leges ad vnitatem inter Elcdores vouendam, amp;nbsp;cleftionem vnanimem inducendam, ac deteftandæ diuifionî prædidæjVarijfque periculis ex ea fe-quentibus, aditum pracludendum in lolenni Curia noftra Nurenbergenfi, afsidentibus nobis omnibus Principi-busEleftoribusEccleGafticis amp;fecu-1 htibus,ac aliorum Principum,Comi-S tum,Baronum,Procerum,Nobilium, ' nbsp;nbsp;amp;nbsp;Ciuitatum,multitudine numerofa,

1 in folio Magiftatis Cæfareæ Imperia-i nbsp;nbsp;libusInfuliSjinfigni)S'amp; diademate de-

, corati, matura deliberatione pramia, de Imperialis poteftatis plenitudinc c-1 didimus,ftatuimus,amp; duximusfancic-\ nbsp;nbsp;das, fub anno Domini Millefimo tri-

1 centefimo quinquagefimo fexto, No-na indidione, Quarto Idus lanuarij, ' nbsp;Regnorum noftrotum anno decimo,

Impcrij veto fecundo.

AVKÎA «VILA CAROlI

duéltu Eleâorum,^ a quibuié

ro làncimus,ex certa f(;ientia,amp; lt;Je ^® perialis plenitudinepoteftatis,vt quo-tienfciinque,amp; quandocunque futa- , ris temporibus neeeßitas iiue cafts ' eleâionis Regis Romanorum in 1®-peratorem promouendi cinerferit, amp;nbsp;Principes Eledores ad eledioncm hu nifmodiiuxtaantiquam amp;laudabile® : confuetudincm habucrint proncild) vnufquifque Princeps Eledor, fi ^ gt;' quando fuper hoc fuerit requifituS’ quoflibet Principes Eleélores fuos vd ipibrum nuntios,quos ad Eledioneni ipfain tranfmi(èrint,pcr terras,territoria,amp; loca fua,amp; etiam vltra,ficut Ion-gins poterit conducere reneatur.'Et eis abfque dolo præftare conduâuni verfusCinitatem, in qua talis eledio fuerit celebrata,amp; ab illa etiâ redeun-do fub pœna periurij ac perditionis

QJVAKTX KOM. ÏMPTK. 3 proilla duntaxat vice,fux vocis,quam in eledione huiufmodi fucrat habitu-rus. Quas quidem pœnas eos vel eum, qui in præftando memorato conductu rebelles feu rebellem, négligentes vel negligétem fe præbucrint co ipfo de-cemimus incidüfe.

Statuimus infuper, amp;nbsp;mandamus vniuerfis alijs Principibus feuda a Sa-cro ImperioKomano tenétibus,quo-cunque nomine cenfeantur, neenon Comitibus , Baronibus , Militibus, Clientibus,N obilibus amp;nbsp;1 gn obilibus, Ciuibus amp;nbsp;Communitatibus Caftro-rum,Cluitatum,amp; locorum Sacri Im-perij vniuerfis,vt eodé tempore dum videlicet Regis Romanorum in lm-peratorem promouendi, eledio celc-branda occur rerit,v numqué que P rin-

' nbsp;nbsp;nbsp;cipem Eleftorcm ab ipfis, vel eorum

. nbsp;nbsp;aliquo conduttum huiufmodi poftu-

V nbsp;nbsp;lantem,veleiufdemnuntiosquos ad

cleüioncm ipfam direxerit,vt præfer-tur per territoria fua,amp; alias quanto potuit remotius, abfque dolo, modo

A 4 ptxcc-

ÀVKtA »VILA CAROLt prsfccdenti condueät.Si quivero huiC noftræ conftitutioni côtraire præfuin-pferint, fubferiptas, ipfo fado pœnas incurrant. Omnes quidem Principes amp;Comites,Barones,Nobiles,Militcs, ClicnteSjac vniuerfi nobilescontrariu facientes rcatum periurij, amp;prîuatio-nem omnium feudorum,quæ a Sacro Romano Imperio, amp;nbsp;a quibulcunquc alijs obtinent; Et etiam omnium pof-fefsionum fuarum a quocunque habitarum incurrant. Omnes quoque Cities amp;nbsp;Communitates eötraprsemilß facere præfumentes, (unihrer fint per-iuri.Et nihilominus vniuerfis fuis iuri-bus,libcrtatibus,priuilcgijs, amp;nbsp;gratijs aSacroobtentis Imperio fintomnino priuati, amp;nbsp;cum perfonis amp;nbsp;bonis fuis omnibus Bannum .amp; proferiptionem Imperialem incurrant, amp;nbsp;eoldcmipfo fado exnûc prout extûc iure priiiara’.

Deinceps cuiuflibet hominum au-doritatc propria,amp; fine i udicio feu in-uocatione magifiratus cuiuflibet im-pune licebit inuadcre^nullaque pœna propter

fJ^ARTI KOM. IMP5R. lt;nbsp;propter hoc inuadés,ipfbsjdcbcbit ab Impcrio, feu quouis alio formidare, præfertim cum contra Rcmpublicam, amp;nbsp;Sacri Imperij ftatum amp;nbsp;dignitatem, ac etiam contra honore proprium, amp;nbsp;Êluté tantæ rei temerarij negleftorcs, taoua rebellies, inobediétes, amp;nbsp;perfidi infidelitcr amp;puer{c agere couincatur.

Decementes infhper amp;nbsp;mandantes Vt omnium Ciuitatü Ciues, amp;nbsp;Corn- , munia,iamdiâisPrincipibus Elcdo-ribus,amp; eorum cuilibet hoe pofcenti, eorumque nuntijs, viftualia in córnu-nipræcio,atquc cui{u,pro fuis Icu nfi-tiorum prædidorum, hominumque fuorum necefsitatibus,dum ad prædi-dam Ciuitatem caufa celebrâdæ ele-dionis prædidæ acceflerint, amp;nbsp;etiam dum difcefferint ab eade vendcre feu vendi facereteneantur,nullam in pre-mifsis fraudem quomodolibet adhi-bendo. Alioquin contrariufacientes, poenas illas volumus ipfb fado incur-rere, quas in prxcedétib’ cotra Ciues amp;Cómunitatesduximus jpmulgadas.

A 5 'Quif-

S AVRBA »VtlA CAROLI

Quifquis infiipcr ex Prindpibu^ Comitibus,Baronibus,MiIitibus,Cli’ cntibus, Nobilibus feu IgnobilibuS Ciuibusfeu Communitatibus CiuiW i turn, Principi Eledori ad eleélionem de Rese Romanorum celebrandani euntfvelab ipfa denuo redeuntijno-Riles cuftodias tendere feu infidias pî rare præfumpferit,aut ipfqs vel eoruni aliquem in fua vel fuoru perfonis aut * rebus inuadere vel turbare, feu ipforü vel alicuius eorum nuntios antediflos fiue tonduduin petierint, fue etiam non duxerint exigendum, hunevna cum vniueffis malitiæ fuæ complici-bus,ipfo fado fupradidas pœnasde-creuim* incurrifre:Ita videlicet, quod quæuisperfona pœnam incidat,fiuc pœnas quas iuxta præmifïâ,pro quîli' täte perfonarum duximus infligédas-

SiveroaliquisPrinceps Eledorcó aliquo fuo Coëledorc inimicitiasge-rcret, amp;nbsp;inter eos quçcûque cotentio, controuerfia, feu difïènfio verteretur, hijs nequaquana obftantibus alter al-tcrura,

OyAKTl ROM. ÏMPIR. J terum,vel alteriusNuntlos ad clcâio-nem huiufmodi deftinados, prsmiffo modo conducere fit aftriftus,fub poena periurij ac perditionis,eavice dun-taxatfux vocisin dedione ,vtfupe-nus cd exprefCum.

S^quivero alij Principes, Comités, Barones,Milites,Clientes,Nobiles amp;nbsp;Ignobiles, dues vel Communia Ci-iiitatum,cum ab quo Principe Elenore,vel pluribus ex eifdé aduerfam ge-rerentvoluntatem,fcu quxuis difcor-dia inter ipfos adinuicemvel guerra, fine diffenfo veiteretur, nihilotninus omnicontradiÖione amp;nbsp;dolo ceffanti-bus,Principi tleftori,vel Principibus, feu dus vel ipforü Nuntius,ad eledio-nembuiu{modideftinadis,amp; rcdeun-tibus ab eadem,talé debeant præftare conduftum, prout finguli poenas iam diftas per nos, videlicet in fe latas,vo-luerint euitare,Quas eos qui fecus fe-cerint incurrifledecernimus eoipfo.

Ad præmifforum autem omnium, firmitatem amp;nbsp;certitudinem amplioré iubc-

AVRIA »VILA CAROll iubemus amp;nbsp;volumus,vt vniuerfi Prifl' cipes Elf dores, amp;nbsp;exteri Principes, ï^ecnóCLomiteSjBaroneSjNobileSjCi üitates,feu ipfarü Cóinunitatcs^pr^' mifPi omnia litteris amp;Iuramentisfuis fïrmare,amp; ad ea bona fide,ac finedolo impléda cfficacitcr fe dcbcatobligare* Quicunque vcro litteras huiufmo-di dare renucric, pœnas illas ipfo ßflo incidat,quas pro perfonarum condi* tione, per præmifla, fingulis duxinnU infligendas.

Si quis auté Princeps EIedor,aïiuf-uc Princeps,cuiufennque conditionis aut Status,feudö vel feuda a Sacro tenens Impcrio, aut Comes, Baro, vel Nobilis leu fiiccelTores talium,vcl hï* redes, fiipra amp;nbsp;infra feriptas Imperiales noftras conftitutiones amp;legesad' implere noluerint,aut cis cótraire pre-fumpferint,amp; fi quidam talis Princeps Eledor cxtiterit,cxtüc cæteri fui Coé-ledores a fuo ipfum deinceps exclu* dant cólbrcio,Ipfeque voce cledionis amp;Aliorum Principum Elcdorum lo* co,

^ARTIKOM. IMfKK.' tf co,dignitate careat,atque iure.Nce ïn-ueftiatut de feudis^quoe a Sacrolmpc-no nifus fucrit obtinerc . AUus vero Princeps, aut vir nobilis, vt præfertut in bas noftras leges committens,firnt« liter non inueftiatur de R udis, quæ a S act o Imper io,vel alias obtinct a quo-cuque. Et nibilominus omnes panas prxmifTas fuam concernentes perfo-nam incidat co ipfo. Quamuis autem vniuerfos Principes, Comités, Barones,Nobiles, Milites, Clientes, Ciinta-tcs quoque 3c Comninnitatcsillarum ad prsftandum cuilibet Principi Ele-dori,vel eins Nuntijs præfatum con-duftum, vt prædiciiur indiftinde vc-limus amp;nbsp;decreuerimus obligari.Nihi-lorninus eotù cuilibet fingulares con-duftus amp;nbsp;condudores,pro regionum amp;nbsp;locorum adiacentia cuilibet magis aptoduximus defignandos,vtbatim per fequentia plcnius apparebit.

1 nbsp;nbsp;nbsp;,, Primo namque Kege Bohemia,Sa crilmperiali Archipincernam condu-cent, Archiepifeopus Mogundnenfis, Bam-

AVREA BVLIA CAROLI

Bambergen. amp;nbsp;Herbipolcn. Epifcopi« Burggraui) Nurenbergen.rtem,illide Hohcnloch amp;nbsp;W erthey iii,de Bruneck amp;nbsp;Hanawe, Item Ciuitates, Muren-* befg, Rotenburg,amp; WindeHheym.

Deinde Archiepifcopü Colonien^ Sacri Impcrij per Italiam Archieaned larium conducent,amp; conducere tene-buntur,Moguntinus,amp; Treueren. Ar-chiepifcopi, Comes Palatin us Rhenv Lantgrauius Hafsiæ.Item de Catzen-nelnbogé,deNaffaw,dc Ditze Comi-tes.Item dcYfenburg,deWefierburg, de Runekd, de Limpurg, Sc Falckcn-ftcyn.ItemCiuitatesWetflar,GcyIn-hufen amp;nbsp;Fridberg.

Item Archiepifcopü Treueren. Sacri Impcrij per Galliam, amp;nbsp;Regnum Ardaten. Archicancellarium condu-cent ArchiepifcopusMoguntinen.Co mes Palatinus Rheni. Item de Spanheym amp;nbsp;de Feldentz Comires. Item Rograuen. Wildegrauen. deNaffaw, deYfcnbarg,deWefterburg,dc Rune kei de Lympurg,de Ditz, de Catzen-

. . elnbo-

«IJTARTI ROM. IMPBR. 7 nelnbogéjde Epcnficyn, dePalckcn-/kynjttm Ciuitas Moguntina. . DeindeComitemPalatinum Rheni,Sacri Imperij Aichidapiferuni,con diicerc debtbit ArchiepHeopus Mo guntinenfis.' .

Ducem vero Saxoniæ, Sacri Iinpe- • rij Archimarefcalcum tenebitur con-duccreRex Bohemiæ.Moguntinen.amp; Magdeburger!. Archiepifeopi . Item Bambergen. amp;nbsp;Herbipolcn.Epifcopi, Marchio Miflenen.Lantgrauius Haf* fe.Item Fu!dvn.amp; Herlsfeïden. Abba tes,Burggrauij Nurenbcrgcnfes.Item illi de Hohenlochjde Wertheym , de Bruneck,de Hanawe,deFalckenfteyn. Item Ciuitatcs Erffordia, Mulhufen, Nurenberg,Rotenburg, amp;nbsp;Windef-lheym,Et hi omnes proximc nomina-ti. Marchionem Brandenburgenfem, Sacri Imperi) Archicamcrariumjfimi-liter conducere tenebuntur.

Volumusautcm,amp; exprefle ftatui-mus,vt vnufquifque Princeps Elector, qui talem voluerit haberccondudö, hijs

AVREA BVLLA CAR.01.1 hijs a q uibus ipfiim populäre decreuc ritjhoc ipfum adeo teippeftiuc, viam. lt;|ue qua fuent tranfiturus infinuet, amp;nbsp;talcm condiidum expö{cat ,vtilli quiadcondudum huiufmodi impen-dendu deputati, amp;nbsp;quifucrintrequb fiti ad hoe oportunc fe valeant amp;nbsp;có’ mode præparare.

Præmifias vero Conftîtutioncs circa materiam condußus éditas, Ita fane debere deelaramus intdligpvt vnuf quifquefuperius nominatus ,vel for-fan non expreffus, a quo in cafuprx-miflb condudum requiri contigerir, ad præftandum ipfum, per fuas dun* taxat terras amp;nbsp;territoria,ac ctiam vitra quanto poceft remotius abfque dob mb pœnis ’contends fuperius eft a- | ftriftus.

Præterea ftatuimus, amp;nbsp;etiam ordi-namus,vt Archiepifeopus Mogunti-nenfis, qui fuefit pro tempore «ngu- i lis Principibus Coëledoribus,fuis Ec ' clefiafticis amp;fecularibus ElcCtioncm candem per fuos'Nuntiospatentibus debcat

QJARTI ROM. IMPERi 8 debcat littetis intimare : In quibus quidem litteris talis dies amp;nbsp;terminus exprimatur, infra quera exdem litteræ ad fingulos eofdem Principes, vcrifimiliter pofsint perucnirc.Huiuf-modiverolittcra^continebunt,vt a die in litteris ipfis cxprelïa,infra tres menfes continuos, oranesamp; finguli Prin--cipes Elenores Franekenford fuper Moganum effe debeânt conftituti,vel fuos Legales ad eundem terminum atque locum Nuntios deftinareenm plena amp;nbsp;omnimoda poteftatc,fuislt;^ue patétibus litteris maiori cuiuflibet Si-gillo eorum fignatis,ad eligendfi Ro-manorum Regem jin Cæfàrempro-mouendum.

Qualiter autem, amp;nbsp;fnb qua forma tales litteræ confici debcant,amp; que in eisfolénitas debeat immutabiliter ob-feruari.Etin qua forma amp;nbsp;modo Prin cipesEleftorcs,Nuntios fuos ad Ele-âionem hulutinodidcltinâdos ad po-teftatem mandatum feu procuratoria ordinäre debuerint, ad fînem præ(en-

B tisU-

AVREA BVLIA CAROlI tls libri fciiptum inuenitur clariusamp; exprefTum, amp;nbsp;eandem forma illic tra-ditam mandamus,amp;de Imperialispo-teftatis plenitudinc, vfquequaque de-ccrnimus obfêruari.

Cum autem ad hoc peruentum fu® nt,quod de Imperatoris vel R egis Ro manorum obitu in Dioeccli Mogun-tinenfi conftiterit, extunc infra vnum Menfem, a die notitiæ obitus huiuf raodi continue numcrandumjingulis Principibus Elcdoribus obitu ipfuin amp;nbsp;intimarionem,dequibus præmittt-tur per Archiepifcopum Moguntlnen fem,iubcmus amp;dccernimus fuis paté-tibus lirtçris declarari. Quod fi ideni Archiepifcopus in executione amp;nbsp;inti-matione huiufmodi negligens au re-mifTusforrafsisexiftcret, Extunc ijdent Principes motu proprio, etiam non vocati,pro fidei fuæ virtute qua Sacrö profequi tenentur Imperium, pofthæc infra tres menfes, ficut in conftitutio- I ne fupra proximo pofita continetur, in Ciuitate Franekenford fxpe diâa conuC’

QV ART! RO M. IMPER. 9 conueniant cleâuri Regem Romanö riim,in Cæfarem promouendum.

Debet ante vnulquifquifque Prin-ceps Elector,vel fiii Nuntij,prædidam Ciuitatem Franckenford,cum ducen-tis equitaturis tantummodo præfata: eledionis tempore introire, in quorö numéro quinquaginta tantum arma-töSjVel pauciores, introducere fccum poteriqfèd non plures. Princeps vero Hledor ad eledioné huiufmodi voca-tus amp;nbsp;requifitus, amp;nbsp;ad ipfam non ve-niéSjVel Legales Nuntiós cum litteris patentibus Sigillo fuo maiorifigillatis plenamq. amp;liberani,ac omnimodam poteftaté continentibus ,ad eligendu Romanorum Regem, futurû Impera-torem nondirigens, aut veniens, aut huiufmodi Nuntios fortafle tranfmit-tens. Si poftea Princeps ipfe, aut prx-lt;hótiNuntijaprxdido eledionis loco recederent, Rege Roman, futuro Gabare noneleóto,ncc ad præmifla Procuratorelegittimo Subftituto fo-ienniter, amp;nbsp;relido cledionis voce

B » feu

AVREA BVllA CAROL!

feu iure,quod in cadem elcdioncha-buir,amp; tali modode(èruit,careat es vice- Iniungimus autem ciuibus de Franckenford3amp; mâdamus,vt ipH vni-uerfos Principes Eledores in genere^ amp;nbsp;quemlibet eorum ab inuafioneal-terius, fi quid inter eos aduerfitatis emergeret,amp; etiam ab omni homine, cum omnibus eorü hominibus, quos ipfi amp;nbsp;eorum quilibet in præfato du-centorum fuorum equorum numero ad præfâtam duxcrint Ciuitatem, in virtute Iuraméti,quod fuper hoe ipfos ad Sanda præftare ftatuimus, fideli Audio, amp;nbsp;folerti diligentia protegant ac defendant, alioquin periurij reatii incurrant. Et nihilominus omniafua iura,libertates,priuilegia,gratias amp;nbsp;induira , quæ a Sacro obrinerc nofeün-tur Imperio,omnino oinittant. Ban-num quoque Imperiale,cum perfonis amp;nbsp;bonis fuis omnibus incidât eo ipfo. Et liceat extunc omnium hominuin audoritate propria,ac Une ludicio Ci ues eofdem^quos co cafu exnöc provt extunc

O^ARTI ROM. IMPIR. 10 extunc omni lure priuamus,tanquam Proditores,Infideles, amp;nbsp;Rebelles Im-perij itnpuneinuadere,Ita quod inua-dentes nuiufinodi poenam quamcun-que a Sacro Imperio, vel quouis alio, nequaquamdebeantformidarc. Clues infupcrantedióli de Franckenford per orane tempus illud quo fuper Elc âione fxpedióta tradari amp;nbsp;agi conti-gerit,neminem in præfatam CiuitatS cuiufçunque dignitaris, conditionis, vel Status extiterit, intromittant, vel intrare quouis modo permittant,Prin cipibusElcétonbuSjVel eorumNun-tijs amp;nbsp;Procuratoribus antedidisjdun-taxat exceptis,quorum quilibet cum ducentis equis debebit,vt prædicitur, intromitti. Sivero poft ipforum Prin cipum Eleâorum introitum, feu in ipforum præfentia in præfata Ciuitate aliquem reperiri contigerit, iUius cxi-tum Ciues ipfi debebunt,abfque mo-ra,amp; cum effeâu, protinus ordinäre, fub omnibus pœnis contra ipfos lupe-dus promulgatis, amp;nbsp;etiam in virtute

B 3 luia-

AVRMA BVILA CAROtl Iuraméti,quod Ciues ipfi de Franck* fprd,fupcr eo virtute præfentis conßi'’ tutioniSjpreftare debebunt ad Sanlt;^^2, vt in præcedentibus cft exprelTuni.

De electione Romanorum Re^is.

POST Q^v A M autem Qpedi^iE' ledorcs feu Nuncij ciuitatê Fr^c-kenfordi ingrefsi fucrint,ftatim feque-ti die diluculo in Ecclefia Sanâi Baf-tholomei Apoftolijbidéin omnÜp^ó' rum præfentiajMiHâm de Sanéto Spi-ritu faciant decantari ad fincm,vt ipfc Sandus Spiritus corda iplórö Üluft^Ç^ amp;nbsp;corum iènfibus lumen fuævirtutis infundat,quatenus ipfi fijo fuffulfi P^? fidio hominem iufturajbonum amp;vt*' lem cligere valeant, in Regé Roman, futurumq. Ca’farem,ac pro falutepo-* puli Chriftiani. Perada quoque M^a huiufmodi, Omnes illi Eledores^n Nuntij accédât ad Altare,in quo Mu' (à eadem extitit eelebrata, vbi Prints P«

C^VAKTl ROM. IMPER. Ïl pesElcftoresEcclefiafticijCoramEvü-gcho bead Ioannis, in principio erat Verbum,quod illic ante ipfos poni de-bebit,manus fuas peftori cum reueré-tia fupponant. Secularesvero Princi-pcsEleétores,diftum EuangcViü corporaliter manibus fuis tangant, qui omnes cum tota fua familia tune ibi debebunt inermes afsiftere. Et Archi-epifcopus Moguntinenfis formam lu-ramenti eis dabit amp;nbsp;vna cum ipfis, amp;nbsp;ipfi.velabfentium Nuntij vna cum eo luramentum prxftabuntvulgariter in bunemodum.

E G o N. Archiepifcopus Mogunti-• nen.Sacrilmpcrijper Germania Ar-chicaccUarius amp;nbsp;Princeps Eleftor, Into ad Sanfta DeiEuangcUa hic prx-fentiaUter coram me pofita,quod ego per fidem, qua Deo amp;nbsp;Sacro Roman, imperio fum aftriótus,fecüdum omne difcretionem amp;nbsp;inteUeäum meum cl

' Dei adiutorio ebgere volo temporale Caput populo Chrifdano:id eft Regé Komaan Cxfarem proraouendu, qui

B 4 ad hoc

AV REA BVI-LA CAR OXI ad hoc exiftat idoneus, in quantum difcretio amp;nbsp;fenfus mci me dirigiint,amp; fecundum fidem prædiûa, vocemquc meam amp;nbsp;votumjfeu Eledionem præquot; fatam dabo abfque omni padoftipcn-diojprxeio feu promiflbjVcl quocun-quemodo talia valeant appcllari,-fic roe Deus adiuuer,amp; omnes Sandi.

Præftito denique per Eledorcs feu Nuntios, in forma amp;nbsp;modo prædidis huiu{modiluramento,ad cledionein procédant,nee amm^o de iam dtâa Ciuitatc Fran ckenford Eparcntur,niii prius maior pars ipforiim temporale Caput mundo elcgerit, feu populo Chriftiano Regé, videlicet Romano-Wm,in Cçfarem promouendû-Q^od fi facere diftulerint,infra trigintadies» a die præftitiiuramenti præjati continuo numerandos, extunc tranfadis cifdem triginta diebus ammodo pane manducent, amp;nbsp;aquam, amp;nbsp;nulktenus Ciuitatem exeantantedida, nifi pous per ipfos vel malorem pattern ipforum Redor feu temporale Caput fidclium quot;nbsp;elcdum

QVAKTl ROM. IMPIR. It eleftum fuerit, vt præfertur.

Poftquam autem in eodem loco, ipfi vcl pars eorum maior numéro ele-gerir tails'eledio perinde haben amp;nbsp;re-putari debebit,ac fi foret ob ipfis omnibus,nemine diferepante, concordi-tcr eelebrata. Sique per tempus all-quod morari abelfe,amp; tardarc contin geret alique de Eledoribus feuNun-tijs antcdlâis, dum tarnen veniret an-tequam prxdida elfer clcftlo edebra-ta,huncad cleftionem ipfam in eo fta-tu’admitti decernimus,in quo ipfa ad-uentus fui tempore confiftebat.

Et quia de antiqua approbata, amp;nbsp;laudabili confuetudine inconuulfe, quod fubfcribitur fempcr extitit ba-i nbsp;nbsp;nbsp;denus obferuatum. Idcoque amp;nbsp;nos

1 nbsp;nbsp;nbsp;conftituimus,amp; de Imperialideccmi-

l nbsp;nbsp;nbsp;mus plenitudlne poteftatis, Quod is,

I nbsp;nbsp;qui modo præmilfo in Regem Roma-

| nbsp;nbsp;nbsp;norum cleóhis fucrit,peraétaftatim

1 eleaione huiufmodi, priufqua in ab-1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quibus caulis abjs ,fiue negotijs,virtu-

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;te Sacri Imperij adminiftret, vniuerfis

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;B 5 amp;fin- .

AVRSA BVILA CAROLI amp;nbsp;fingulis Principibus BleâoribusFd clefiafticis,amp; Secularibus, quiora Sacri Imperij mem cuntur,omnia ipforum Priui!cgia,Lir' *

teras,Iura,Libertates, Conedsiones, antiquas confuetudines, amp;nbsp;etiam di-gnitates, amp;nbsp;quidquid ip'fi ab Imperio vfquein diem eledionis fuæobti nue-runt amp;nbsp;pofsiderunt, abfque dilationC amp;nbsp;côtradiAionc confirmare iV approbate debeat per fuas litternsamp;SigiI!a, ipfisque premini omnia innouare, poftquam Imperialibus Infulisfuerit coronatus.

Confirmationem autem huiufoo-di eledus ipfè cuilibet Principi Eledo ri,in fpecic primo fuo Regali nomine facier, amp;nbsp;deinde fubimperiali titulo innouabit, Et in hijs ipfos Principes omnes in genere amp;nbsp;quemlibet eoruni in /jjecienuHatenus impcdire,Sed po-tins abfque dolo gratiofe tenebitur promouerejn cafu denique quo très Principes eJedorcs præ/ênees, Jeu ab-fentium N untij,quarû ex fc feu ipforu nbsp;nbsp;'

con/èr-

QV^ARTI ROM. IMPKR^ Î5 Cönforüo,videUce t P rincip um Ele fto-ïem,præfcntem vel abfemem ’m Regê Komanorum elegerint voce illius ek-^ âi^ præfens affuerit, autNuntiorum ipfmSjfieum abeffe contingeret plenü vigorera haberc,amp; eUgentium augerc nuwrum,partemque maiorem decor trimus conditucre, ad iuftar cxtcroiu PiincipumEleftorum.

DE §ESSIONE TRE-

VHREïilSlSjCOLONIENSÏS

BT MOGVNTINENSIS AR-

CHÏEVtSCOPORVM.’Iir.

nomme Sandæ amp;nbsp;indi sl^A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ttltiitaüs féliciter, ^^ï^^Amen.C a r o l v s 1111, ^^^^^Diumafauenic Clemen-tia,Romanorum Imperator femper Àuguftus,amp;BohemiæRcx ad perpetuam rei memoriam, decor amp;nbsp;gloria Sacro fandi Romanilmpc-rij, amp;nbsp;honor Cxfareus, amp;Reipubli-cx grata compendia, Vencrabilium amp;nbsp;liluftrium Principum Eleâorum

con-

AVREA BYLLA CAROL!

rum concordi voluntare fouenturjqw velut column» proccres,Sacrum æ^i* ficium-circumfped» prudentiæ foler* ti pietatc fiiftentant, quorum præfidio dextera Imperialis potentie robora-tur.Et quanto mutui fauoris amplion benignitate Rringunturjtanto vberio-ris pacis amp;nbsp;tranquillitatis commodo feiiciter profluunt,populo Chriftia-no. Vt igitur inter Venerabiles Mo-guntinenfis, CoIonienfis,necnonTre uerenfis Archiepifcopos, Sacri Impe-rij Principes Eleftores, omnifl litium amp;nbsp;fufpe(JIuum3qu»,amp; quidepriorita-tc,fcu dignitate Seisionumfuarumin Curijs Imperialibus amp;nbsp;Regalibus lub-oriri valerent impofterum, perpétua in antea teraporibus amputentur, Et ipfi in cordis amp;nbsp;animorû quieta códi-tionemanetes, amp;nbsp;deoportunitatibus Sacri Imperij concordi fauore, amp;nbsp;vir-tuofæ dilcólionisftudio cóuenientius meditari valcant,pro confiilatione po puli Chriftiani habita delibcratione, cum omnibus Principibus Elcâori-bus,

ÇJARTI ROM. XMPER. 14 bus,tam Ecclefiaflicis,quàm fcculan-bus. Et de ipforum Confilio decer-nimus,amp; de Imperatoriæ poteftatis plenitudinc,de ædiâali lege perpetuo valiturafancimus. Quod fupradiótive nerabilcs Archiepifcopi ,Treuerenfis videlicet ex oppofito lincari diredio-nc,verfus Impcratoris facicm-Mogun tinenfisvero in luis Diœcefi amp;nbsp;pro-uincia, amp;nbsp;extra prouinciam fuam in toto Archicancellariatu fuo Gerrna-nico, pronincia Colonienfi duntaxat excepta amp;nbsp;demum Colonienfis in fuis Dioecefi amp;nbsp;prouincia,amp; extra prouin cia fua in tota Italia amp;nbsp;Gallia, in dex-tero latere Romanorû Cxfaris,federe pofsint,valeant,amp; debeat, in omnibus publicis adibus Impcrialibus,puta lu-dicijs. Collationibus feudorum, amp;nbsp;in refedionibus Menfarum, ac etiam in Confilijs, amp;nbsp;omnibus alijs agendis, propter quæ contingit,feu continget, eos pro honore feu vtilitatc Imperia-litradandis, mutuo conuenire. Et hunc modum Sefsionis fub omnico ordi-

. AV ME A SV LIA CAROH ordine^cut expreflatur fuperius, ad prædiûtorum Colonienfis,Trcueren-fis, amp;nbsp;Moguntmenfis Archiepifeopo-rum fuGceflbrcs perpetuo extendi vo-lumus,vt nullo vnqua temporefuper hijs quæuis dubietasgeneretur^

Da PRINCIPIBVS ELE-SÜoribM in commnni. i i i i.

Tatuimusinfuper, vt quotient cunque Imperialem Curiam ex-nunc, in antca eelebrari contigerit, in qualibet Seßione videlicet, tam in Confilio,quam in Menfa, amp;locis alijs quibufcunque,vbi Impcratorem, vel Regem Romanorum,cum Princi-pibus Èledoribus federe continget,a dextero latere Imperatoris,vel Régis Romanorum, immediate poftArchi-epiieopum Moguntinenfem, vel Co-ïonicnfem,illum videlicet quera tune temporis pro qualitatclocorum,amp; va* netate prouinciarum, iuxta Priuücgij fui tcnorcm,dido lateri dextero Im-peratoris,afsidere contigerit. Rex Bohemias

QVARTIROM, IMPIll? Ij hcmîæjCum fit Princeps coronatus Sc vnftuspriraum,amp; port eum continuo Comes Palatinus Rheni, fecüdum fc-dendi loca debeât obtinere. Ad fini-fteram vero partem immediate poft ülum, quera exprædiâis Archiepifco pis in latere finirtro federe continget. Prinmmlocum,D ux Saxoniæ, amp;nbsp;poft eum Marchio Brandenburgenfis altc-tum obtinebit. Cætctum quotiens Sc quando deinceps Sacrum vacate con finget Imperium,extunc Moguntine-fu Archiepifcopus poteftatem habe* ' bit,ficut potertate babuiffe dignofei. tur ab antiquo:Cçtcros Principes an- .

1 tediftos fuos in dida Eledione confor tesjincratorie conuocandi. Quibus ' omnibus,feu hiis,qui poterunt amp;nbsp;vo* luerunt interefte, in Eledionis termi-noinuicem congregatis, diftus Ar-i chiepifcopus Moguntinenfis, Sc non l alter co rundem Eledorum fuorum \ Vota fingulariter habebit inquircre 1 ordine fubfequenti. Primo quidctn i interrogabit aTreuerenfi ArchiepiG-copo,

1

AVREA BVllA CAROÏI

Archicpifêopo, cui primam voccm coinpetcre dedaramus, ficutinueni-inus hadenus competijfTe.Secundoa Colonienfi Archiepifcopo, cui corn-petit dignjtas,nccnon officium Roma norum Regiprimum Diadema Regw iinponendi.TertioaRege Bohemia:, qui inter Eledores laicos,ex Regis di gnitatis faftigio, iure amp;nbsp;merito obti-net primatiam. Quarto a Comité Palatino Rheni. Quinto a Duce Saxo-niæ.SextoaMarchione Brandenburgenfi. Horum omnium vota præmif-fo iam ordine, didus Archiepiieopus Moguntinenfis perquiret,quo fado didi Principes fui Côfôrtesipfunivi-ceucrfii requirent, vt amp;nbsp;ipiè intentio-nem fuam exprimât,amp; ipfis aperiar vu turn fuum. Prætereain cclebrarionc Imperialis Curir, Marchio Brandenburgenfis aquam lauandis Imperato-ris vel Regis Romanorum’m3nibus ininiftrabit.Primum vero,potum Rex Bohcmiæ,quem tamé fub Rcgali Corona,iuxta Priuilegiorum fuorumeô-tinen-

Q^ARTI ROM. IMPER.

tincntiam^nifi libéra voluntate volue-rit,non tenebitur miniftrarc. Comes etiam Palatinus cibum afferre tenebitur,Et Dux Saxonix MarefcaUatus officium excrcebit vt folitum eft fieri ab antiquo.

Be IVRE COMITÎS RALA.-nw,^ etMm Ducis Saxonine^

QV o T1 E N s infuper, vt prae-mittitur,Sacrum vacate contin get Imperium,lUuftris Comes Palatinus Kheni Sacri Imperij Archidapi-fcr,ad manusfuturi Regis Romanorü in partibus Rheni amp;nbsp;Sueuiæ,amp; in Iure Franckonico,ratione Principatus feu ComitatusPalatini Priuilegio elfe de bet prouifor Imperij, cum poteftate. Indicia exercendi,ad bénéficia Eccle-fiaftica prxfentandi, recoUigendi red-ditus amp;nbsp;prouentus, amp;nbsp;inueftiendi de feudis,Iuramenta fidelitatis, vice amp;nbsp;nomine Sacri Imperij recipiédi,Quæ tarnen per Regem Roraanorû poftea

C eledum.

AVREA BVLLA C A S. O I-I elcdum, fiio tempore omnia innoua-ri3amp; de nouo fibi luramenta ipfa prx-ftari debebunt/eudis Principum dun-taxat exceptis, amp;nbsp;illis quæ Vanlehen . vulgariter appellantur. Quorum inue-ftituram amp;nbsp;coUationem foli Imperator! vel Regi Romanorü Ipecialitcrre-feruamus.Ipfe tamê comes Palatinus, omnc genus alienationis ,fcu obliga-tionis return Imperialium,huiufmodi prouifionis tempore exprefle fibi no-uerit interdidum. Et eodcm iure prouifionis illuftrem Ducem Saxoniæ,Sa cri Imperij Archimarcfcallumjfrui vo-Iumus5in illis locisvbi Saxonica lura fcruantur,fub omnibus modis amp;con-ditionibus,ficut fiiperius eftexpreifö. EtquamuisImperator,fiuc RexRo-manorum/uper caufis,pro quibusim petitus fuerit,habeat,ficut ex confuc-tudine introdudum dicitur,cora Comité Palatino Rheni, Sacri Imperij Archidapifero,Eledore Principe, re-Ipondere, Illud tarnen Indicium Comes ipfe Palatinus non alibi præter-

QVARTl ROW. IMPER. I7 quam in ImperiaU Curia,vbi Imperator feu Romanorum Rex præfens ex-titcrit,poterit exercerc.

I

Ï)e COMPXRATÎONï P R I N-ci^HW Ele^orum ad alios Principes communes.

V I.

DE c E R N i M v s vt in celebra-tione Imperialis Curiæ quotief cunque illamPrinccps perpétua celebrate contigerit, antedidi Principes Elcftores,Ecclefiaftici amp;nbsp;feculares,iu-xta prxfcriptum otdinem atque mo-dum, a dexteris amp;afmiftris immuta-biliter teneant locafua, eisq. vel corn alicui jn quibufeunque aftibus ad Curiam ipfara fpeftantibus, eundo, fe-dendo, vel ftando nullus Princeps alius cuiufeunque ftatus, dignitaris, præcminentiæ,vel conditionis exiftat, I vllatcnus prsferatur, Eo fignanter cx-preifo, quod nominatim Rcx Bohe-mie,in eelebrvione Curiarûhuiufmo

AVREA BVILA CAROL!

dijin omnibus amp;nbsp;fingulis aâibupn-tediâis J quemcunque Regem alium, quacunquectiam angularis dignitatis prærogatiua fulgetem, quern quo-uis cafu venire veladelTe forte conti-gerit, immutabiliter antecedat.

De SVCCESSIOHB Princifgt;um. vu.

NT E R folicitudinesillas innumc-ras,quibus pro felici Statu Sacri Im perij, cui aurore Domino, féliciter praefidemuSjCor noftrum quotidiefa tigatur,ad hoc præcipuemeditatio no ftradirigitutjqualiter defiderata amp;■ fa-lubris Temper Vnio inter Sacri Irapc-rij Principes Eledores iugiter vigeat, amp;nbsp;corum corda in lyncera concordia conferuentur. Quorum prouidentia fuo tempore Orbi fluduanti, tanto cc lerius tantoque facilius fubuenitur, quanto inter eos nullus error furrep-ferit,lt;k purior fuerit caritas cuftodita obfeuritatefuccifa, amp;iure cuiuflibet diliid-

Q^AKTI ROM. IM TIR. 18 diludde dedarato, Sane generaliter longe latequc eft publicum, amp;nbsp;quafi per totum OrbemNotorie manifeftö, lUuftres Reges Bohemix, Comitera Palatin urn Rheni,r)ucemSaxoniæ,amp; MarchionemBrandenburgenfem,vir-tuteRegni,amp;Principatuum luorum, in Rledione Regis Romanorum, in Cxfarem promouendi, cum exteris PrincipibusEledoribus Jus, vocera, amp;nbsp;locum habere, amp;nbsp;vna cum iphs een feri,amp;effe vetos amp;nbsp;légitimes Sacrilm perij PrincipesEledores,Ne inter eo-tundem Principum fecularium Eledo , nbsp;nbsp;nbsp;rum filios fuper iure,voce,amp; poteftate

1 nbsp;nbsp;præfata,futuris temporibus fcandalo-

i nbsp;nbsp;rum amp;nbsp;diffentionum pofsit materia

fuftitari,amp; fiebonum commune peri-culofis dilationibus,impediri, futuris, audore Dco,cupientes periculis falu-britcr obuiarc, Statuimus,amp; Imperia-li audoritatc praeCenti lege perpetuis téporibus valituradecernim’,vt poft-quarn ijdem Principes Eleledores fe-culares, amp;nbsp;cotum quihbet effc defic-

C 3 rint,

AVREA BVLIA CAROIT rint,Tus,vox,amp;poteftas,eIedionïshu-iufmodi ad filiütn fuum primogenitö legitimumlaicum.lllo vero non exi-ftentead eiufdcm primogeniti primo* genitum fimiliter laicum, amp;nbsp;fine con-tradidione cuiulpiam dcuoluatur. Si vero primogenitus huiufmodi abfqiie hæredibus mafciilinislegitimis laicis, ab hac luce migrarctjVirtute prxfentis Imperialis edidi, lus, vox, amp;nbsp;poteftas Elcdion is prædidæ, ad fcniorcm fh-trem laicum perveram paternam li-neam defcendentem, amp;nbsp;deinceps ad illius primogenitum laicum dcuoluatur, amp;nbsp;talis fucccfsio in primogenitis amp;nbsp;hæredibus Principum eorundem, Iure,voce,amp; poteftare præmifsis, perpetuis temporibus obferuetur, Ea tarnen códitione amp;nbsp;modo,vt fi Principe Elcdorem,vcleiusprimogenitum,aut filium ieniorem laicum, mori, amp;nbsp;barredes mafculos,legitimosj laicos, de-fedum ætatis patientes relinquerecÓ- i’ tingcret, tune frater fenior eiufdcm primogeniti tutor eorum amp;nbsp;admini-ftrator

QJZAKtï kom'. IMPER.. Ï9 ftrator cxiftat, donee fenior ex eis legitimam xtatem attigeiit , quam in Principe Eleâoredecem amp;nbsp;ofto an-nos completes cenferi volumus,amp; fta tuimus perpetuo amp;nbsp;haberi, Quam dû attigerit Ius,voccm,amp; poteftatem, amp;nbsp;oraniaab ipfis dependen tia,tutor ipfe fibi totaliter cum officie teneatur pro tinus afsignarc. Si vero aliquem ex hu iufmodiP rincipatibus ipforumjmpe-tio Sacre vacate contingeret jtunc Im perator,feu RexKomanorum,qui pro tepore fuerit,de ipfe prouidcre debe-bit,amp; potcrit,tanqua de te ad fe,amp; Im perium légitimé deuoluta, faluis tarnen femper Priuilcgijs,Iuribus,amp; có-fuetudinibus Kegui neftri Bohemix, fuper Heftione Regis in cafu vacatio-nis per regnicolas , qui lus habent eligendi Regem Bohemia: facienda, 1 nbsp;nbsp;nbsp;iuxta continentiam eorundem P riui-

1 nbsp;nbsp;nbsp;legiorum, amp;nbsp;obfcruatam confuetudi-

1 nem diuturnam, a Diuis Romano-rum Imperatoribus , fiue Regibus obtentorum , quibus ex huiufmodi

C 4 fan-

AVREA BVLLA CAROLI modi ündione ImperialiJn nullopr? iüdicari volumus, Imo ipfa decerni-mus,nunc amp;nbsp;perpetuis futuris terapo-ribus in omni fuo tenore amp;nbsp;forma in* dubiani teuere roboris firmitatem.

De REGIS BOHEMIAS B ^

Üe^mcolarum eim immunitate. Cv I I I.

v M per diuosRomanorum lm-pcratores amp;nbsp;Reges pr^deccHb-res noftros, llluftribus BohemiaR^' gibus,amp; prædeceflbribus noftris, nec-non Regno Bohemiæ, eiufdemq. Rfquot; gni Coronæ olim conceflum, ft^« m Regno eodem a tempore, cuius con* trarij hodie non exiftit memoria,con* fùetudine laudabili inconuulfc feruaM diuturnitate temporum amp;pr3elcripm moribus vtentia fine contradiftion'-autinterruptionis obftaculo introdu-Ótü, Quod nullus Princeps,Baro,No* bilis, Miles, Cliens, Burgenfis, CimS Nulla denique perfona eiufdem R^’' gnijamp;pertinentiarumeiusjvbicunque

QVARTI ROM. IMPER? iO confiftcntiumjCuiufcunque Status, di gnitatis,præeminentiæ, vel conditio-his exiftat,Adcuiufcunque aâoris in-ftantiam extra Regnu ipfum,ad quod-cunque tribunal, feu alterius, præter-quaraRegis Bohemia?,amp;Iudicum Re galis Curiæ fuæ ludicum citari pote-rint,fiue trahi nee vocari debeant,per-j petuis in antea temporibüs, hue pof-f nt.Ideoque Priuilegium, confuctu-dinem,amp; indultum huiufmodi audo-ritate Imperiali,amp; de Imperialis pote-ftatis plcnitudine, ex certa Icientia in-nouantes, amp;nbsp;etiam confirmantes, ac præfenti noftraconftitutionc Imperia li perpetuis temporibus valitura ftatui mus,vtficontra Priuilegium, velindultum præfatum,quifpiam prædido-rum,puta Princeps,Baro,NobiIis, Miles,diens,Ciuis,Burgenfis,feu Rufti-cus,autaliaquæcunque perfonapræ-milTa, ad cuiufcunque Tribunal, extra Regnum prædidum Bohemie,in qua-cunquecau(acriminali,Ciuili vel mixta, feu fuper quocunquc ncgótio ci-

C 5 tatus

AVREA BVttA CAROII ntus fuerit,quocunque tempore, vel citatus comparere, vel in ludiciojef-pondère minime teneatur. Quodfi aduerfus huiufmodi noncomparétes, vel non coraparentem a qiiocunque Indice, cuiuicunque audoritatis exi-flat,extra regnum ipfum Bohemia có-ftitutojudicialitcr procedijprocelTus leu fententias intcrlocutorias vel dif-finitiuas, vnam vel plures, in quibuf-cunque prænominatis caufis fine ne-gotijs,quouis modo fieri vel promul-gari contingerct, audoritate præmüû de plenitudine infuper antedidæ Im-peratorix poteftatis, Citationes, præ-cepta,proceflus feu Sententiashuiuj-modij neenon executiones amp;nbsp;omnia quæ ex cis,vel aliquo ipibrum quomo dolibet fcqui attentari pofsint,vel fieri,irriramus penitus amp;nbsp;caHamus, adij-cientes exprefiê, amp;nbsp;edido imperial! perpetuo valituro,eadera audoritate, amp;nbsp;de præmiiTæ poteftatis plenitudine dccernentes vt quemadmodö in præ-dido Regno Bohemiæ,a tépore cuius

QVARTl ROM. IMPER? ÎI côtrarij non habetnr memoria, iugitcr obferuatû exiftat.Ita nulli prorfusPrin cipijBaroni,Nobili,Militi,Cliêti,Ciui,-Burgéiî (eu Ruftico,nulli demû perfo-næjleu Incolæ Regni Bohemiæ fæpedi âijcuiiifcunque Status, præeminentiç dignitatis vcl conditionis exiftant, veî exiftat,a quibufeûque proeeßibus, Sé tcntijs,Interloçutorijs, vel diffinitiuis, fine præceptis Regis Bohemiæ , aut quôrumeunque fuorum ludicû. Ncc non executione corundem contra fe in Regali Iudicio,feu coram Régis rc-gntlèu prædidorum ludicum tribu-nalibus faâis autlatis,habitis,vcl feré-dis,in antea iêu fiédis liccat, ad quod-cunquealiud ludicium appell3re,pro uocationes quoque feu appellationcs huiufmodi fi quas contra hoc interpo ni côtingeretjCO ipfo viribus non fub-fiftant,amp; appellantes ipfi pœnam pcr-ditionis cauGrum, ipfo fado fe noue-rint incurrifle, lt;-

Db

AVREA BVLLA CAROLI De AVRI, ARGENT!, ET aliarum Jpecierum mineris,

PRaesenti Conftitutionein perpetuum valitura, ftatuimus, ac de certa feientia deelaramus, quo^i fuccefTores noftri Bohemiæ Reges, neenon vniuerfi amp;nbsp;finguli Principes EledoreSjEcclefîaftici amp;nbsp;fecularcs,qui perpetuo fucrint,vniucrfâs auri amp;nbsp;af gentifodinas, atque mineras, ftanni, cupri,plumbij ferri, amp;nbsp;alterius cuiaf-cunque generis metallic ac etiam falis tam inucntas quam inueniendas inpo ftcrum,quibufcunque temporibus in Regno prædiôlo,ac terris amp;pertinen-tijs eidem Regno fubiedis, neenon fupradifti Principes in Principatibus, terriSjDominijs, amp;nbsp;pertinentijs fuis te nere iufte pofsint,amp; légitimé pofside-rc,cum omnibus luribus nullo pror-fus excepto,prout polTuntieu confue-uerunt talia pofsid eri, neenon ludxos habere theolonia, in præterito ftatuta amp;nbsp;indida percipere. Quodq. proge-nitores

QJ^ARTI ROM. IMPER? IX genitores noftri Reges Bohemiæ ,feli-cis memoriæ, ipfiq. Principes Eicdo-res, ac progenitores, amp;nbsp;prædeceflbres corû légitimé potuerint vfque ad præ-fens,ficut hoc antigua laudabili amp;nbsp;ap-probata confuetudine, diuturniq. ac longifsimi temporis curfu præfcripta nolcituroblèruatum.

De M0NETI3.

X.

Tatvimvs præterea, vtRegî Bohemiæ,Süccclïbri noftro, qui fuerit pro têpore, ficut conftat,ab anti quo illuftris memoriæ BohemiæRcgi-bus noftris prædecefforibus licuifle,amp; in pofTelsione pacifica continua ipfos führe luris fubfequentis,videlicet mo-netasAuri amp;nbsp;Argen ti,in omni loco amp;nbsp;parte Regni fui,amp; fubiedarum ei terrarum amp;nbsp;pertinentiarum omnium,vbi Rex ipfc decreuerit,fibi(^.placuerit cu di,facere amp;nbsp;mandate,fub omni forma amp;nbsp;modo, amp;nbsp;in regno ipfo Bohemiæ in hijs adhuc vfque.tempora obferua-

AVREA BVLLA CAROK tis. Quodq. futuris perpétua Bohe-miæ Regibus,ac noftra Imperiali con-ftitutionc amp;nbsp;gratia perpetuo valituris aquibulcunque Principibus, Magna-tibus,Coniitibus,ac alijs perfonis quaf cunque terras,caftra,pofleßiioncs,hue bona liceat emere, comparare, feu in donum vel donationem ex quacuiiqj caufa aut inobligare,recipere,fub taliö terrarum,caftrorum,poffèfsionû,præ' diorum,fèu bonorum conditione có-fueta, vt videlicet propria recipiantur vel comparentur,vt propria, libéra, amp;nbsp;ea qux dependent in feudum, fiinili-ter emantur in feudum, feu compara-ta taliter teneantur. Ita tarnen quod ipfi Reges Bohemiæ de hijsquæ hoc modo comparauerint, vel receperint, amp;nbsp;regno Bohemiæ duxerint applican da ad priftina amp;nbsp;confueta iura de tali-busSacro cxplendaamp; reddendaltn-perio fint aftridi. Prælèntcm nihilo-rainus conftitutionem amp;nbsp;gratiam vir-tute prælèntis legis noftræ Imperialis ad vniuerlós Principes Eledorcs, tam

Eccle-

OVARTI ROM. IMPER? 25 Ecdcfiâfticos^quàm feculares fucceffo rcSjamp; legitimos hæredcs ipforum,plc- I ne extendi volumus fub modis amp;nbsp;con ( ditionibus,vt præfertur.

DßlMMVNlTATH PRIN-Sci^Hm I^leéîorum, x i.

T A T v i M v s etiamvt nuUiCon mites,BaroncSjN obiles,F cudales V affaHi,Caftrcnfes, Milites,Clientes, dues,Burgenfes,,NuUæ quoquc per-fonæ,Colonicn.Moguntinen. amp;nbsp;Treueren. Ecclefijs fubiedivel fnbiedæ, cuiutcunque Status, coditionis vel dignitatis exiftant,ad cuiufcunqueafto-risinftantiâ, extra territorium amp;nbsp;ter mi nos ac limites eatundem Eedefiarû amp;

pettinentiarum f uarû,ad quodeunque aliud tribunal,feu cuiufuisalterius,prç terquam Arcbicpifcoporura,Mogun-ùnenfis,Trcuerenfis,amp;Colonienfis,amp; ludicum fuorum,ludicium citari po-tuerinqtêporlbus retroadis, vel trahi feu N ocari debeant perpetuis in antea tépoiibusjfiue pofsint,freut in prxteri tisin-

AV RE A BVILA CAROLI inuenimus temporibus obferuatum, Quod fi contra præfens edidum no-ftrum, prædiftos Ecclefiarum Treue-renfiSjMoguntinenfiSj feu Colonien-fis Subditos j veleorum aliquem feu aliquos, ad Cuiufeunque infiantiam, feu ad cuiufeunque Tribunal,feu qua* cunque caufa criminalijCiuili vel mixta ,fèu quocunque negotio extra ter-é ntorium limites, feu terminos diäarß , Ecclefiarum, vel alicuius earura citari contingeret,comparere vel refponde-re minime teneantur, amp;nbsp;Citatio, pro-cefius,amp; feutentiæ interlocutor!^ vel diffinitiuæ contra non venientes^a ta-libus ludicibus extraneis latæ vel fa* ' âæ, fiendæ,amp; ferendæ, necnon præ* ƒepta amp;nbsp;præmifibrum executiones,amp; omniaquæ ex eis, vel aliquoeorum quomodolibet lequi attentari polfent vel fieri irrita decernimus eo ipfo,Ad' j ijcientes exprelTe quod nulli Conua, gt;nbsp;Baroni, Nobili,Feudali, Vafallo, Ca- ’ firenfi, Militi, Clienti, CiuijRuftic^-^ Nulli demum perlbnæ Eedefijs huiu-

- QVARTI ROMe IMTBR? X4 tapdi fubiedæ, feu eius Ideate cuiuf flanque Status,dignitatis *^vel condi-tionisexiftant,a procefsibus Senten-tijs,intcrloçutorijs,amp; diffinitiuis fiuc praceptis Archiepifcopor-üm amp;nbsp;Éccle fiarum huiufmodi,vetfuorum officia-torum prædiâorum iudicio fadtis aut lans,habitis,vel fcrendis, in antcafeu fiendis,adquodcunque tribunal aliud liceat appellate., Quamdiu in Archi-epifcoporum prædidorum amp;nbsp;fiioruni ludicioquærulantibus nbn fnerit lu-ftitia de negara jappellationes contra hoc fadas no recipi ftatuimus^cadasq. amp;nbsp;irritas nunciamus. in defedu vero lufttciæ prædidis omnibus ad Imperialem duntaxat Curiam ^ tribunal, feu ludicis immediate in Imperiali Curia pro tempore prxfidentis audie-tiam,amp; etiam eo cafu,non ad quemuis aliura ludicem feu ordinariü due de-legatum »hil^quibus denegata fucric lufticia,liceat appellate. Quidquid vero centra præmiflà fadurn fucrit, de irritum,eo ipfo tandem conftitutioné

D virtute

virtute prælêntis legis noftræ Imperial lis, ad iiluftrem Comitem Pahtinuffl Rheni,Ducem Saxoniæ, amp;nbsp;Marchio-netn Brandenburgenlcm , Principes Eledores fcculares, hue laicos hxre-des,fucceflbres,fubditos eorum plenif fime extendi volumus, fub omnibus modis amp;nbsp;conditionibus, vc præfertur.

Db COSGREGATlOKf

I JPrincipum. X i r.

N T B R lilas multipliccs reipublic« curas, quibus aisidué mens noftra diftrahitur,multa confideratione ne-ceflarium fore profpexit noftra fubli-mitas, vt Sacri lihperÏj Principes Elc» dorcs,ad tradandu de ipfius Impcrij, Orbifq.filute frequentius folito,con-gregentur,Qui folidi bales Impcrij, amp;nbsp;column® immobiles,quemadmoduin per longinquas adinuieem terrarum confiftunt diftantias , ita de incura-bentibus region urn fibi cognitarum defedibus, referte fimul amp;confcnc nouerint,fanisq-prouidentiæ fuæ «o?’

QJ’.AR.TÏ ROM. JMPIR. ij flijs non ignorant ,ac commodis tali-bus reformationibus faliibritcr opera darc,hinc eft quod in folenni Curia noftrainNurenbeig cum Vencrabi-libus Eedefiafbeis, amp;nbsp;Illuftribus fecu-laribus Principibus Eledoribus , amp;nbsp;multis alijs Principibus amp;nbsp;proceribus, per nodram eelfitudinem eelebrata. Habita cum eifdem* Principibus Elc-cloribus deliberatione, amp;nbsp;deipforura Conlïliq,pro bono amp;nbsp;falute Commu-m, cum didis Principibus Eledoribus, tarn Ecclcfiafticis quam. fecularibus, duximus ordinanduni,.’Qui quidem Principes Eledores de extero per bn-gulos annos femel tranfadis, a Fefto Refurredionis Dominica, quattuor

m ahqua Ciuitatum Sacri ImpcriJ per-fonalitcr congregentur , amp;nbsp;ad idem tempusproximeaffuturum 5 feu anno prxfenri Colloquium, feu Curia amp;nbsp;congregatio huiufrnodi in ciuitate no ftra Impeiiali Metenfi, per nos amp;nbsp;eof-dem Principes cclebretur , ac tune Dx amp;de.

AVREA BVILA CAROt*

amp; deinceps die quolibet congregatie»' j nis huiulmodi locus,quo fequenti anno conucniantipforûConlîlio ftatua* tur,hac noftra ordinationc, ad noftm ! ac ipforum duntaxat benepbeitu du-ratura, qua durante ipfos fub neftfo ' Imperiali condudu reeipimUs ad di-dam Curiam acepdendo, ftando, amp;nbsp;etiam recedendo, præterea ne traita- [ tus communis falutis amp;nbsp;pacis pertra^ dum amp;nbsp;moram fob tij, feu excefsiuam frequentiam conuiuij retardetur, vt aliquando fieri eft confiiètum,cöncor di voluntateduximus ordinandüirSjVt deinceps Curia feu cogregatione prç-fata durantCjgenerales omnium Prin* cipum eelebrare alicui non liceat in-«itatas,Particulares vero quæ expedi* tionem agendorum non impediant, cum moderamine fint permit.

ReVOCATORIA PRI-uile^iorum. x i r i.

RAETERBA ftatuimus amp;nbsp;hoC Imperiali perpetuo fancimus edi do,

» Q^ARTI ROM. IMPER. 2Ä Öo,quod vniuerfa Priuilegia amp;nbsp;litter« quibufeunque perfbnis, cuiuicunque Status,præeminentiæ, dignitatis, exi-ftant, feu Ciuitatum, Oppidorum , amp;nbsp;quorumlibet locorö Vniuerfitatibus, fuper quibufcunque Iuribus,gratijs, immunitatibus, confuetudinibus, feu rebus alijs etia proprio motu (eu alias a nobis,vel recolendæ memoriæ diuis Romanorum Impcratoribus amp;nbsp;Regibus, Prædcceflbribus noftris, fub qui-buicunqueverborum tenoribus con-cefla amp;nbsp;conceflæ, leu a nobis vel fuCT celforibus noftris Romanorum Irape ratoribus amp;nbsp;Regibus futuris tempori-bus concedenda,feu etiam conceden-dæ non debeant, aut poßint libertati* bus,Iurildi(ftionibus,Iuribus amp;nbsp;hono-ribus, feu Dominijs Principum Elc-âorumSacri Imperij,Ecclefiafticorô amp;nbsp;fecularium,aut alicuius ipforum in aliquo penitus derogate,etiam fi in ta libus Priuilegijs amp;nbsp;litteris, quarumli-libet perfonarum, cuiulcunque præe-laioentiæj dignitatis vel ftatus extite-

D 3 nnt

A VRBA BVILA CAROtï terint, (vt praefertur) feu Vniuerfitatö huiufmodi exprefïè cautumlit,velfue* rit in futurum, quod rcuocabilia feu rcuocabiles efle non debeant, nifi de ipfis amp;nbsp;toto in eis comprehenfo tenore,In tali rcuocatione fieret de verbo ad verbum feriatim mentio fpeoalis, huiufmodi namque prinilegia, amp;nbsp;litte ras,fi amp;in quantfi libertatibus,Iurifdi-dionibus, luribusaut honoribiis,feu Dominijs,quæ fiiperius exprirnuntur, didorum Principum Eledorum, aut alicuius ipforum derogare vel obuiare cenfcntur,ln a1iquo quo ad hoe reuo-camus ex certa feientia amp;nbsp;cafiamusjc uocataque amp;nbsp;reuocatas intclligi/epu-tari,amp; haberivolumus,de Imperato-riæ plenitudine poteftatis.

Da H i i s Qjv 1' B v s v r i N D i' ^nu auferuntur bonafeudalia.

X I I I t.

IN plerifqucpartibus VaGIli àTeiP datarij, Dominorum fcuda,feu beneficia, quæ a Dominis ipfis obti-ncnt,intépeftiuc verbaliter,amp; in fraude rçlt;

QVARTI ROM. IMPER* 17 cle renunriant feu refignant, eadem amp;nbsp;fada renuntiationehuiufraodi Dominos ipfos maliciofe diffidant/uasq. ini piicitias eis dcnuntiant,dana ipfis fub-fequenter grauia inferendo,amp; beneficia feu feuda fic reliâa,prætextu guer-ræfeuinimicitiæ iterum inuadunt,amp; occupant, amp;nbsp;detinent o.ccupata. Ea propter prçfenri conftitutione in perpetuum valitura fancimus, quod talis refignatio feu renunciatio habcri de-beat pro non fada, nifi libere amp;nbsp;realiter fada fuerit per eofdem, Ita quod poifefsio beneficiorum amp;nbsp;feudorum hiiiufmodi Dominis ipfis corporaliter amp;nbsp;realiter afsignetur,in tantum quod-nullovnquam tempore diffidates ipfi in bonis,feudis feu beneficijs refigna-tis, dominos ipfos perturbent per fè aut alios,aut moleftét, nee ad hoc eófi liö præftent,auxiliô,vel fauorc.Córra-riü facientes, feu Dominos fuos in beneficijs amp;nbsp;feudis refignatis,vel nó refi-enatis inuadés,quomodolibet perturbas vel dana in ipfis infcrcs,feu cófiliü,

P 4 auxi-

AV RE A BVttA CAR oir auxiJium præftans talia faciérjbus,vd f’ fauorem.feucfa amp;nbsp;beneficia huiufmo-' di eo ipfb amittar, infamis exiftat, amp;nbsp;banno Impcriali fubiaccat, amp;nbsp;nullus ad feuda vel beneficia pateat ei de cx-tero quocunque tempore aditus vel regrenus,nee de nouoconcedi fibiva leant vllo modojt fada eis contra,ac illorum coneeßio/eu inueftitura fecu ra,viribus non fubflftat.Poftrêmo oni* nes pœnas prçdidas, ilios vclilluni, quæ prædida refignatione non fada, contradominos fuos fraudulentcr a-gentesjfcienter cos inuaferint vel inua , ^rit diffidatione quacunque prxuia, vel obmiffa^vigore præfentis fan cion is incurrere decernimus ipfb fado,

^Db CONSPIRA TORIBVS. *

| jEtestandas præterea amp;

Sacris legibusreprobatas con-fpirationes amp;nbsp;conuenticula, feu colK-gationes ilJicftas,in Ciuiratibus amp;nbsp;ex* trapvel inter Ciuitatem amp;nbsp;Ciuitatem, inter

QVARTI ROM. IMPER? iS inter pcffonam amp;nbsp;perfonam, leu inter perfonam amp;nbsp;Giuitatem prætextu pa- -rentelæ, feu receptionis in Ciues, vel alterius cuiufeunque coloris coniura-tionesjinfuper confoederationes amp;nbsp;pa fta, necnon amp;nbsp;confuctudinem circa huiufmodi introdudam, quam cenfe-muspotius corruptelam reproban^is, damnamus, amp;nbsp;ex certa icientia irrita-nius,quas óuitates feu perfone cuiuf-ciinque conditionis aut ftatus,fiuc inter fe, fi ne cum alijs abfque au dor i täte Dominorum, quorum fubditi vel mininerialej,feu in quorum diftridu confiftunt, eifdem Dommis nomina-tim non exceptis feccrint hadenus,amp; facere præfuinplêrint in futuro, ficut per Sacras diuorum Auguftorum præ-deceflbrum noftrorum leges prohibi-tas non ambigitu r,amp; calfatas,illis con -federationibus amp;nbsp;ligis duntaxat exceptis,quas Principes amp;nbsp;Ciuitates, ac alijfuper generali paceprouinciarum 1 atque terrarum inter feforraafle not | cmuüï.Illas enim noftræ declarationi | nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'D 5 Ipccia-

AyRIA BVIIA CAROtl fpecialifcr referuantes,in fuo decerns mus vigore raanere, donee de hijs a-liud duxerimus ordinandum perfona Angularem quæ de extero contra te-norem præfenns conftitutionis, ade-gisnoftrx antique, fuperhocædifï, confœderationes, eolligationçs, con-Ipirationes, amp;nbsp;pada huiufinodi inire prxfumpferit, vitra poena legiseiufdé notaiu infamiæ,amp; pœnam decé libra-rum auri:Ciuitatcm vcro,vcl Vniuer- ’ fitatem in hanc legcm noftram fimili-ter committentem centum librarum auri, Neenó amilsionis 5^piiuationi$ i libertatû amp;nbsp;Priuilegiorum Imperialiö, pœnas incurrere decernimus, coififo medietate poen» huiufmodi pecunia-næ Fifco ImperialijReliqua veto Domino diftridusin cuius præiudicium fadæ fucrint applicanda.

Dbpfalbvroeriis»

A E T E R V M quia nonnulli Ci- / ucs amp;nbsp;fubditi Principü, Baronö, 1 amp;nbsp;aiiorum hominum, ficut frequens ad

Q^ARTI ROM, IMPER? 2$» ad nos querela perduxit iugum Ord -nariæ fubiedionis querentcs abijcere, imoaufo temerario contemnentes,in aliarumauitatum duesrecipi fe procurant, amp;nbsp;frequentius in præterito procurarunt,Et nihilominus in priorû Dominorum,quos tali fraude præfura prcrunt,vcl præfumunt defèrere terris Ciuitatibus,opidis,amp; villis, corporaliter refidentes,Ciuitatum ad quas hoc modo fe transferunt libertatibus gau-dere, amp;nbsp;ab eis defenfari contendunr, qui in partibus Alamaniæ Pfalburge-ri] confueuerunt vulgariter appcllari. Quoniam auté patrocinan non debet alicui fraus amp;nbsp;dolus, de Imperatorin poteftatis plcnitudine omnium Prin-cipü Eledorum Eedefiafbeoru amp;nbsp;fe-cularium,fano accedente Conblio^ex certa (ciétia ftatuimus,amp;prnfenti lege perpctuovalitura fandm’, qjprndidi Ciucs,amp; lubditi eis,quib’ Hibiunt tali-tcr illudétes in omnib’ terris, Iocis,amp; ' jpuincijs Sacri lmpcrij,a prüfet! die in pofterûCiuitaiüjin quorû Ciues qui tait

AVREA SVLIA CAROL!

tali fraude recipi fc procurant, vel ha-öenus procurarunt, luribus amp;nbsp;liber-tatibus in nullo potiantur,nifï ad hu-iufmodi Ciuitates corporaliter amp;nbsp;realiter tranfeuntes,ibiqueLarein vouen tes,continuo vere amp;nbsp;non fide refiden tiam facientes, débita onera amp;nbsp;muni-cipalia fubeant in cifdcin. Si qui vero contra prælentis noftræ legis tenorem recepti funt, vclfuerintin futurum,il-lorum receptio omni careat firmitate, amp;nbsp;recepti cuiufeunque conditionis, dignitaris aut ftatus exiftant, in nullo cafu,penitus fiue caufa Ciuitatiim ad quas recipi fc procurant, luribus amp;li-bertatibus gaudeant, quomodolibet velfruanturnon obftantibus quibus-cunque luribus,priuilegijs,vel confiie tudinibus oblèruatis, quantocunque tempore amp;obtentis, quasamp;quæin quantum prçfenti noftræ legiobuiant præfentibus ex certa feientia reuoca-mus, amp;nbsp;de prædidæ Imperialis pleni-tudine poteftatis, omniq. carere dc-cernimus robore firmitatiSjCircapraf-mida

OyARTÎ ROM. IMPIR. JO miflaPrincipum, Doininorö, amp;nbsp;alio-rum hominü,quos taliter deferi con-tingitjVel continget, In pofterum lu-ribus circa perfonas amp;nbsp;bona fubdito-rum quorumcunque ipfos ixpedido modo deièrentium femper ialuis, hos nihilominus qui fæpedidos Ciues amp;nbsp;fubditos alienos recipere contra præ-fentis noftræ legis difpofitionem præ-fumpferint, vel recipere in prxterito præfumpferunt. Si eos omnino nort dimiferint infra menfem poft intima-tionem præfentium eis fadam ,centö Marchas auri puri pro tranlgreisione huiufmodi,totiens quotiens deincepS faftum fuerit incurrcre decementes, quarum medietas Imperiali Fifco no-ftro, reliqua vero Dominis illoruni qui recepti fuerint,irrcmifsibilitcf ap-plicentur.

Da DTFPiDATioNravs.’

Ex v i r.

o s qui de cætero adiierfus ali-quosincertam diffidationis cau-^

AVRIA BVLLA CAKOlï firn fe habere fingentesjpfos in loos \ bi domicilia non obtinent,auteacó muniter non inhabitant,intempeftiuc dif fïdant,dcclaramus damna quxcun-que per incendia, fpolia, vel rapinas, diffidatis ipfis cum honore fuo inferre non poflè.Et quia patrocinari non debent alicui fraus amp;nbsp;dolus,praffenti có* ftitutiohe in perpetuum valitura fan-O/tlus diffidantes huiufmodi quibuf- ■ çunque Dominis aut perfonis, cum quibus alicui fuerunt in focictate, fa-miliaritate, vel honefta quauis amici-tia conuerlatij-fic fadas,vcl fiendas, in pofterum non valere,nee licere, præ-lextu dilHdationis cuiuflibetquempia inuadi per incendia,fpolia,vel rapinas tyfi dimdatio per tres dies naturales ipd diffidando perfonaliter vel in loc® qüo habitarc confucuit,publice fucrit intimata, pofsitq. de intimationc hu-iufgiodi per tefies idoneos fieri plena fides. Quifquislçcus quempiam diffî- ' darf amp;nbsp;inuaderemodo præmilTo pr^* fompferit, infamiâjeo ipfo incurrat, ac finub

«IVÀRTI ROM. l MRS nJ jl fi nulla diffidâtio fa^a effet,quem etil Unquâ proditorem per quofcöq; ludi ces pœnis Icgalib’ ftatuimus aftigari.

Prohibemus etiam amp;nbsp;danamus vni’ uerfas amp;nbsp;fingulas guerras,amp; lires iniu-ftas,cunda quoque iniufta incendia, fpolia,amp; rapinas,indcbita amp;nbsp;inconfuc talheolonia , amp;nbsp;Condudus amp;nbsp;cxa-âiones pro ipfis conduftibus extor-quericonfuetas, fub pœnis quibus Sa crx leges proemiffa amp;nbsp;eotum quodlibet fanduntpunienda.

LlTTlKA INTtMATlONt».

XVIII.

0 B i s illuftri amp;nbsp;magnifico Prin dpi,Domino Marchioni Brandenburgenfi, Sacri Impcrq Archica-mcrario,Coeledori, amp;nbsp;amico noftro carilsimó,Eledionem R omanorü Regis,qux ex rationabilibus caufis iam imminet facienda, præfentibus intima | mus,vofq. ex officij noftri debito ad dedione prefatam rite vocamus,qua^ tenus a die tail,amp;c.Infra tres menfes conti-

A Y RB A BYllA CARÔ tï continuo computandos,pcr vos fes ' NunciosautPrpcuratoresveftroSjVnS vel plures fufficiehs mandatum haben tes, ad locum debitum iuxta forraam Sacra rum legum.fupcr hocxditarum, venire curetis,deiiberaturi, tradaturi, ^ concordaturijCum aljjs Conprinci-pibus amp;nbsp;Coeledoribiis veftris amp;nbsp;no-ftris,de eledionc futuri Regis Roma* norum in Impcratorcm poftmodun (fauente Domino) promouendi, in eodem manfiiri,vfquc adplcnam có-fümmationem cledionis huiufmodi, amp;nbsp;alias faduri amp;nbsp;procclTuri, prout in Sacris legibus fuper hoe deliberate$-ditis inuenitur expreflum, alias non obRante veftra feuveftrorum abfentia in præmifsis cum alijs Conprincipi-bus amp;nbsp;Coeledoribus noftris, prout IcgumipQrum lanciuit auótoritasfi-nah ter procedemus-

Fon«

QJ^ARTI ROM. IMPER. }1 ÏOKMA PROCVRATORII matendi per eum Principern Eleélorem, qui Nuncios fuos ad EÏeélionem facienda duxent deshnandos.

1 o s taUDei Gratia,amp;c. Sacri 1N Iniperij,amp;c.Notumfacimuste-^orc præfentium vniuerfis,quod cum Êleftio Romanorum Regis ex ratio-‘ flabilibus imminet facienda, Nos de 1 honore amp;nbsp;ftatu Sacri Imperij folicitu-' dîne débita intendere cupientes,ne ta \grauibus difpendijs periculofe fubia-ceat,de fide amp;nbsp;circumfpeftionis indu-ftria dileftorum nobis, amp;c.fideliü no-ftrorû obtinentes,V tique prçfiimptio-nis indubie fiduciam,fingularem ipfos amp;nbsp;quemlibet eorum infolidû,ita quod non fit meUor côditio occupantis,Sedt

1 quod per vnum eorum inceptum fuc-\ tit,per alium finirivalcatamp; licite ter* 1 minari, omni iure amp;nbsp;modoamp; forma, | quibus melius amp;nbsp;efficacius poffumus leuvalemus,noftrosvcrosamp;légitimes htocuutores amp;nbsp;Nuncios fpccialcs fa-£ cimus

AYRE A BVIIA CAROlI cimus,conftituimus, amp;nbsp;ordinamuSjad tradandu vbilibet,vna cum alijs Con-principibus amp;nbsp;Coeledoribus noftrisgt; tarn Ecdefiafticis quam fecularibus,amp; cum ipHsconcordandum/onuenien-dum3amp; concIudendQjdeperlbnaqua-cunque habili ac idonea, in Regem Romanorum eligenda3amp; ipfis traâa-tibus fuper eledione talis perlbnæ ha-bendis pro nobis loco amp;nbsp;nomine no-ftris interefienduna, tradandfi amp;nbsp;deliberandum necnon vice amp;nbsp;nomine no* ftriSj eandcm perfonam nominadum, amp;in iplam confentiedum, acetiamin \Rcgem Romanorum promouendum, ad Sacrum Imperium eligendum,3cin animam noftram præftandum quod-cunque luramentum ncceflariumjde-bitum,{èu confueium fuerit,circa præ-mifraamp; quodlibet præmiHorum aliu, vel alios Procuratores infolidum fub-ftituendum,amp; reuocandum,amp; omnia amp;nbsp;fingulafaciendu, qux in prxmifsis, amp;nbsp;circa præmiflà,etiam vfque ad con-fummationem traólatuum,nominatio

Q^ARTI ROM. IMPER? 53 nis,deliberationisjamp; cicâionis hiiîuf-modi de præfenti facicndæ ncccflària aut vtilia fucrint,feu etiâ quomodoli-bet oportuna:Etiâ fi præmiffii,vel eorü quodlibet mandatû exigant fpeciale: Etiafi maiora,vel magisnngulariafuc-rint fupradiólis,amp; quç nofmctipfi face-re poiTemuSjfi huiufmoditraâatuiim, delibcrationis,nominationisamp;eledio nis,futuræ negotijs prælcntcs amp;nbsp;perfo naliter adcfTcmuSjgratum amp;ratum3ha bentes amp;nbsp;habere volentes,amp; nos per-petuo habituros,firmiter promittetes, quidquid per antedidosProcuratores feu Nuntios noftros,necnon S ubftitu-tos aut fubftituendos ab ipfis feu eorü altero in prxmifsis, feu præmiiforuîu quodlibet aftum,geftutn, feu faduni fuerit aut quomodolibet ordinatum.

DbVNIONE PRINCIPVM EkHorum,^ iuriumeius connexorum.

C^^‘ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. . -

VM vniuerfiamp;finguliPrincipa-tus^quoru virture Icculares Prin Ei ^ cipcs

AVREA.BVILA CAROLI cipes Eledores lus amp;nbsp;voce in clc^io-ne Regis Romanorum in Cefare pro» mouendi obtinere nofeuntur, cû lure huiufmodi, necnon offieijSjdignitati-bus^ôc iuribus alijs, eis amp;nbsp;cnilibet corum annexis,amp; dependentibus abeif-dem, ad eo coniundi, amp;nbsp;infeparabili» ter fint vniti, quod lus, vox officium, amp;nbsp;dignitaSjalia quoque Iura, ad que-libet Principatuum eorundem Ipeda» tia,caderc non pofsint in alium, prse-ter ilium,qni Principatum ipfum cum terra,VaflalagijSjfeudis amp;nbsp;Dominio ac eins pertinentijs vniucrfis dinofei-tur pofsidere. Præfenti edido Impe-riali perpetuo valituro fancimus, vnu-quemque Principatuum prçdidonim cum iure amp;nbsp;voce cledionis ac officio exterifq. omnibus dignitatibus, iuribus amp;nbsp;pertinentijs adipfiim fpedan-tibus,Itaperfeuerare amp;nbsp;efic deberc vnitum perpetuistemporibus indiui-fibilirer amp;nbsp;coniundum quod poflelTor Principatus cuiuflibetetiam iuri$,vo-cis officij,dignitatis amp;nbsp;pertinentiarum omnium

0^ A R TI ROM. IM PIR. J4 omnium ad ilium fpedantium,quieta debeat amp;nbsp;libera pofsefsione gaudere, acPrinccps Eledor ab omnibus repu-tari,ipfequc amp;nbsp;nemo alius per cæte-ros Principes Eledores ad cledionem écomnesadus alios proSacrilmpc-ïij honore vel oportunitategerendos, omni tempore alTumi, fine contradi-^ione qualibet amp;nbsp;admitti,ncc aliquid præmiflorû ab altero, cum fint,amp; effe inlèparabiliajdiuidi,vel nullo tempore debeant fepararijaut in iudicio vel extra,diuifim repiti valent vel cuinci,vcl etiam per fentétiam feparari. Nee ali-quis vnum fine alio impetes audiatur, Quod fi per errorem vel alias auditus quis fuerit,aut procefTusJudiciö, fen-tentia, vel aliquid huiufeemodi córra dilpofitionem noftra emanauerit, feu quomodolibct attetari contigerit,hoc totii amp;nbsp;omnia ex hijs amp;nbsp;quolibet eoru I fequétia eo ip(o viribus non fubfiftät.

Ba ORDINE PROCESS!OKIlt; inter ^rehiepifeopos.

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;E 3 Qv o-

AVREA BVILA CAROL!

QXXI. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Vo N i A M autem fuperiusin principio conftitutionu noftra-rum præfenuum, circa ordinationd^ Ecclefiafticorum Principum Eleftoru, in Confilio amp;nbsp;in menla,vel alias quo-liens Imperialem curiam celebrari/di Principes Elenores,deinceps cum Im pcratorc vel R ege Romanorii congre-gari contigerit 5 (ufficientcr duximus prouidendum, Riper quaprifcis audi-uimus temporibus pluries difeepratu cxpcdirecredimus etiam procefsionis amp;nbsp;deambulationis inter cos ordinem diffinire. Quapropter hoc Imperiali ædido dccernimus,vt quoticfcimque in congregatione Impcratoris vel Regis Romanorum amp;nbsp;Principum prædi-0:orumjlmpcratore vel Rege ipfo déambulante,Indgnia ante faciem fuam portari côtigerit, A rehiepifeopus Treueren.in direßa diamctralilincaante

Imperatorem vel Rege tranfeat, iHicV folimedij inter eos ambulcnt,quos Impcrialia vel Regalia contingct Infi-gow

Q^ARTI ROM. IMPER. 55 gnîadeportarc.Dum autem Imperator vcl Rex abfq; Infignijs eifdc inceP fcritjCxtunc idem Archiepifeopus Im-peratoré vel Rege præfato modo præ-cedat,Ita,quod nemo penitusintèr eos médius habcatur,alijs duobus Ar_ chiepifeopis Eledoribus loca füaiuxta diftindionem prouinciarum fuarû cir-wfefsioné fuperius declaratam, Etiâ circa proeeßione perpetuo (eruaturis.

Da ORDINE PROCESSIONIS Princifjurn Eleélorum , egt; perquos infirma deportenlur.

‘ x x i r.

D declarandum autem in Impc-ratoris vel Regis Romanoru de-ambulantis præfentia proeeßionis or-dinem Principum Elcdorum, de quo fuprafecimus mentioné,Statuimusvt quotienfeunque in eelebratione Imperialis Curiæ,Principcs Elenores eu Imperatore feu Rege Romanorum in quibufeunque adibus vel folcnnitati-bus jpeefsionaliter ambulare côtigerit ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;E 4 amp;Im-

AVREA BVILA CAROLI

amp; Imperalia vel Regalia debucrint in-fignia deportari, DuxSaxoniæ Imperialem feu Regalem enfem deferens, Imperatorem feu Regem immediate præcedat, amp;nbsp;inter illû amp;nbsp;Archiepilco-pumTreuerenlèm médius habeatur, Comes vero Palatinus pomum Imperiale portans,a latere dextero,amp; Mar-chio Brandenburgenfis fceptrum deferens a finiftro latere ipfius Ducis Saxonia linealiter gradiantur, Rex auté Bohemia: Imperatoré feu Regé ipfum immediate nullointerueniéte fequa-

tur.

Dfi BENEDICTIONIBVS AR’ cJjiepJcoporum in prie/entia Impeyatorif.

QX X I I I.

v o T i E N $ infuper in Impe-ratoris vel Regis Romanoruni præféntia Miflarum folennia cclebra-ri,ac Moguntinen.Tteueren. amp;nbsp;Colonien. Archiepifeopos, vel duos ex eis adefle contigerit, in confeßione qux ante Millam did confueuit,acin por-reâionc Euangelij ofculandi, amp;nbsp;pace

Q^ARTï ROM. IMP ER.' jö poft Agnus Dei portanda, necnon in benedidionibus poft finita MifTaruin folennia,ac etiaante mcnfam faciédis, amp;nbsp;in gratijs poft cibum acceptu agen-dis,Is inter eos ordo feruetur, prout deipforum Confilio duximus ordina-dum.Quod prima Diehæc omnia amp;nbsp;fingulajaprimo:fecundadic,afecûdo: tertia vero,a tertio peragantur. Primu autem vel ftcundum, aut tertium hoe cafu,fecundum quod prius vel pofte-riiis quilibet eoru confecratus exiftit, debere intelligi declaramus. Et vt fe inuieem honore condigno præueniât, amp;nbsp;exemplum alijs inuieem honorandi is quem circa præmifla ordo tetigerit, ad hoc alterum conniuentia,amp; carita-tiua inclinatione inuitet. Et tune de-mumad præmifla procédât feu quodlibet præmiflbrum.

Infra feriptæ leges promulgatæ funt in Curia Metenfî, per Dominum Ca-rolum Quartum Romanorum Impe-ratoré,amp;Bohemix Regem Auguftu. Anno Domini Millefimo tricentefi-

E 5 mo

AVREA BVLIA cAROLl mo quinquagefimo fcxto,in dieNaW lis Chriftijafsiftentibus fibi omnibus, Sacri Romani Imperij EIcâ:oribus,prç fentibus Dominis,venerabiliin Chri-fto Patre,Domino T. Epiieopo Alba-nenfijSandx Ro. Ecclefîæ Cardinali, ac Carolo Regis Franciæ primogeni-to, Normandie Duci, illuftri ac Deb phino Wienenfi.

Si quis cum Pnncipibus,MiIitibus, vel priuatis feu quibufeunque perfo-nis plebeis^etiam fedeftem faftionem aut fadionis ipfius inierit Sacramentu vel dederit confiliu de nece vencrabi-lium 5f illiiftrium noftrorum, amp;nbsp;Sacri Romani Imperij tam Ecclefiafticorum qua Qcularium Principum Eleâoruni feu alterius eorundé,Nam amp;nbsp;ipfi pars corporis noftri funt, Eadé enirn feue-ritate voluntaté fcclcris, qua cffeduin puniriiura volucrunt,ipfè quidé vtpo-te Maieftatis reus gladio feriatur, bonis cius.omnib’ Filconoftro addidis, filij vero eius quibus vitam Imperiali Ipccialitcrlcnitate cócedimus. Paterno chim

QVARTI ROM. IMPER? J7 no enim deberent perire fuppHtîo,în quibus paterni,hocefthæreditarij cri-minis metuuntur exempla, a materna velauita omnium etiam proximorum hxreditate amp;nbsp;fuccefsione habeatur a-lienijteftamentis aliorum nihil capiat, fintperpetuo egcntes3amp; pauperes,in-famia eos paterna femper comitetur, ad nullum vnqua honore nullaq. Sa-Cramenta perueniât.-Sint poftremo ta les,vt hijs perpetua egeftate fordenti-bus,fitamp; morsfolatiü,amp; vitafupplicifi. Beniq; iubem’ eos efle notabiles line Venia,qui pro talibus vnqua apud nos interuenire tétauerint,ad filias fanc eo röquolibet numero fuerint,falcidi3 ta turn ex bonis matris,liucteftata,fiue inteftata defcccrit,volum’ ^uenire, vt habeat mediocre potius üliæ alimonia qua integrö emolumentü, aut nome hxrediscófcqultur.Mitior enim circa cas debet efle fcntcti3,quas jp infirmi tateSexus minus aufuras efle eófidim’.

Emacipationcs quoq; quæa prædi-^s fiuç in filios poft lege dötaxat latä liuc

AVREA BVLIA CAROH ^ fine in Alias fucrint collate,no valeant. Dotes,donationes quorumlibet. Po« ftrcmo item alienationes quas exeo tempore qualibet fraude, vel iure facias cfleconftiterit,quo primum me-morati de ineuda fadione ac focietate cositauerint.nullitis ftatuim’eflc mo-mêti.Vxores fane,prædidoruin recu-perata dote,fi in ea côditione fuerinr, vt quse a viris titulo donationis accc-peruntjAlijs debeant re{èruare,tépore quo vfusfrudus abfumuntur,oninia ca Fifco noftro fe rcliduras effe cog-nofcant, quæ iuxta legcm filijs debe-bantur.Falcidia etiam ex hijs rebus fi-liabus tantum non etiam filijs depute-tur.Idquod deprædidis eoruinq. filijs cauimus,etiam de Satellitibus,có-fcijs, ac miniftris,filijsq. corura fimili lèueritate céfemus.Sane fi qiiis ex hijs in cxordio initæ fadionis Audio veræ laudis acccnfus,ipfe prodiderit fadio-nem,amp; præmio a nobis amp;nbsp;honore do-nabitur. Is vero qui vfus fuerit fadio-ne,fi vel ferio,tarnen incognita adhuc

Confi-

QVARTI ROM. IMPER? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

Confiliorumarchanapatefccerit,Ab-folmione tantum ac venia dignus ha-bebitur. Statuimus infuper, vt fiquid contra prædidos Principes Eledores nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|

Ecclefiafticos vel feculares, commit- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

fum dicaturjCtiam poft mortem rei,id nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

crimen inftaurari pofte. In hoc item crimine,quodad læûm inPrincipibus E'edoribus fuis maieftatem pertinet, etiain caput Domini fèrui,rorquêtur,

Volumus infuper amp;nbsp;prælcnti Impe nali fancimus cdido,vt etia poft mortem nocentium3hoc crimen inchoari pofsit, vt conuido mortuo memoria eius damnetur,amp; bona cius fucceftb-ribus eius eripiantur.Nam ex quo fee-leratifsimum quis cœpcrir,conf lium, exinde quodammodo fua mente pu-nitus eft.Porro ex quo quis lalc crime contraxit, neque alienare,ncque ma-niimittere eum pofte, nccei fblucre iuredebitorë decernimus.In hac cau-fain caput Domini feruos torquerifta tuimus,id eft,propterc3u(amfadionis damnandæ,côtra Principes Eledores

Eccle-

AVRIA BVLLA CAROLI Eleftorcs Ecclefiaflicos amp;nbsp;(eculares,vt præmittitur,amp; fi deceflcrit quis propter incertam pei(onam,riiccefforis bona feriictur,fi in canfa huiufmodifuif-fc mortuus arguatur.

Si exteros Principes cogruitin fua integritate fcruari,vt corroborctur lu-fticia,amp; fubiefti fideles pace gaudeant amp;nbsp;quicte:Miilto magismagnifici Pfin cipatus,dominia,honores,amp; Iura Ek-ftorum Prin.cipuin debent illxfa fer-uari.Nan vbi magisincumbitpericulii

^ mains debet remedium adhiberi,ne columnis ruentibus,bafis tptius xdifi* eij collidatur.

Decernimus igitur, amp;nbsp;hoc perpetuis téporibus valituro fancimus edi-ftojquodexnunc in antca perpetuis futuris tenrporibus,infignes amp;nbsp;magni-fici Principatus videlicet Regnum Bo-hemiae, Comitatus Palatinus Rheni, Ducatus Saxonix,amp; MarchinatusBra denburgen.terrxdiftriftus,Homagia, Vafällagia3amp; alia quxuis adiplàfpeâa tia, fcindi,diuidi,feu quauis conditio-nedi-

QVARTÏ. ROM. IMPER. 3lt;gt; nedimembrari non dcbeant/cd vt po tiusinfua perfedaintegritate perpe-lua maneant,Primogenitus filius (uc-ccdat in eis,fibique ioli lus amp;nbsp;Dominium competat, nifi forcitan méte ca-ptus,fetuus, feu alterius famofi,amp; no-tabilis defedus cxifteret, propter que non deberet feu poflet hominib’ Prin fiparijn quo cafü inhabita fibi fuc-cefsione, fccundo genitum fi fucrit in ea progenicjfeü alium feniorcm fratré vel confanguincum laicum,qui pater-no ftipiti,in delcédenti reda linea pro ximior fucrit,volumus fucceflurû.Qui tarnen apud alios Fratres amp;nbsp;forores, fc clemente amp;nbsp;piumexhibebit, c5tinuo juxta datam fibi a Deo gratia,amp; iuxra fuum beneplacitum,amp; iplius patrimo nij facult3tcs,diuifione, fcifsione, feu dimébratione principatus,amp; pertinê-tiarü eius fibi raodis omnib’ interdida Die qua folennis Curia Imperialis vel Regia fucritcelebrada^veniant circa horam primam Principes Eledores Ecclefiaftici amp;nbsp;feculares, ad domum habi-/

ÀVREA BVIIA CAROLI . habitationis Imperialis flue Regalis, amp;ibi Imperator vel R ex iple omnibus infignijs ImperiaJibus induetur, amp;nbsp;af-cenfis equis omnes vadant ciim Impc ratore vel Rege ad locum Icßionis ap-tatæ, amp;nbsp;ibi quilibct eorum in ordine amp;nbsp;modo fupra in lege de ordine pro-celsionis iplorum Principum Eledo-rum plcnius difrinito. Portabit etiam Archicanccllarius,in cuius Archican-cellariatu hæc fuerint/uper Baculo ar-gentco omnia Sigilla lt;V Typaria Im-perialia fiue Regalia.Seculares vero Principes Elcftorcs Iceptrum, pomö, amp;nbsp;enlêm,rccüdum quod fupcrius ex-primitur,deportabut. Porrabutur etia immediate ante Archiepifcopum Tre uerenfem fuo loco tranicunrem, Primo Aquifgranenfis,Secundo,Medio-lancnlis Corona,amp; hoc ante Impera-torem duntaxat,qui iam Imperialibus Infulis eft decoratus, quasgeftabunt aliqui Principes inferiores,ad hoc per Imperatorem iuxta placitum deputa-di. Imperatrix etiam vel Regina Roma-

’lt;5^ A R TI ROM. IMPER? 40 manorüm fuis auguftalibus amida in-fignijs,poft Regem vel Imperatoré Ro inanorumjamp; etiam poft Regem Bohc-niif,qui Imperatorem immediate fub-fequitur competentis fpacij interuaUo, fuis affociata proccribus, fuis^. comi-tatavirginibus,ad locö Scfsionis procédât.

^B OPFICII* PRINCIPVM in fólennibits Curi/f Imperatorum/vel Return Romanorum.

X X I I I I.

T A T v i M v s, vt quandocunqj Imperator vel Rex Romanorum i folennas Curias fuas cclebrauerit, in J quibus Principes Elcdoresftia defer-uirefeu exercercdebcnt officiajfub/cri pms in hijs ordo ièructur.Primo enini Imperatoré vel Rege ipfo in fede Re-gi2,fiue Solio Imperial! iedente, Diix Saxoniæ officium fuum agat hoe modo. Ponetur enim ante ædificium Sef-fionis Imperialis vel Regiæ accruus a-'îcnæjtâtæ altitudinis,quod pcrtingat Vfqj ad pedus vel antilenS equi,fuper

QUO

A VRBA EVI. LA, G A R O11 quo {èdebitipfè Dux, amp;nbsp;habebit in raanu baculum ar^éteum, amp;nbsp;menfuta argenteam,quæ fimul faciant in pon-derenduodecim Marchas argentb-xfe-densfuperequo,primo menfura ean-dem de auena plenam accipict amp;nbsp;fa-mulo primitus veniéti miniftrabit ea-dem, Quo faólo rigendo baculum in auenam recedet, amp;nbsp;vice Marefcalcus cius^puta de Papenheym accedes, vel co abfente Mareftallus Curiæ auena ipfam diftribuet. r

IngrêUbveroImperatore vel Rege ad mefam, Principes Eledores Eccle fiafticijvidelicct^rchiepifcopijftantes ante menfam cü cæterisPrælatis,bene-diccnt eandem fecundu ordinem,qui circa hæc cis in fuperioribus eft præ-fcriptus, amp;benediâione copiera, ijde Archicpilcopi omnes fi aflut alioquin duo vel vnus Sigilla ,amp; Tiparia Impe-rialia hue Regalia,a Gacellario Curi»' recipient,eoq.in cuius ArchicanceUa-riatu Curiam ipfam celebrari contin-gct,in medio procedente,amp; alijs duo-

I

Q^ARTI ROM. TM P EK. nbsp;nbsp;4r

bus cx alrerutro latere fubiunâis, Si-gilla amp;nbsp;Tiparia ipfa omnes quidem ba culum fulpcnfa fuerintmanibus contingentes,ca portabunt3amp; ante Impe-ratorem vel Regem reuercnter ponét in menfa.Imperator vero fiue'Rex,ea-dem ipfis ftatim reftituer, amp;nbsp;in cuius Archicancellariatu hoc fnerit, vt præ-fcrtur,is maius Sigillum collo appen-^ fum,vfquead finem menße geftabit,amp;quot; deincepsdonce ad holpicium fuü per-ueniat, ablmperialifine Rcgali Cu-naequitado.Baculus vero de quo præ tnittitur,eire debebit argenteus, duo-decim marchas argenti habens in pon dere3cuius ram argenti quapræcij partem tertiam,vnu{quifque Archicpilco porinn ipforum perfoliict, amp;nbsp;Baculus tpfe protinus vna cum Sigillis amp;nbsp;Tipa-tjisdebet Cancellario Imperialis Cu-ti$ alsignarijin vfus fuos beneplacitos conuertcdos:Poftquam autem is que ®tdotetigerit portando Sigillü maius' 2clmperiali Curia adhofpicium fuum Mierit 3 vt præfertur, ftatim Sigillum

F 2 ipfvira.

AVREA BVILA CAROtt ipfum pcr aliquê de fuis familiaribuS prædiâæ Imperialis Curix Cancella-rioremittet ftiperequOjquéiuxta pro-priædignitatis decentiam,amp; amorein quemad Canccllarium Curix geffent ipfi Canccllario tenebitur elargiri.

Deinde Marchio Brandenburgers Archicamerarius,acccdat fuper equo, habens argenteas peines cum aqua in manibuSj ponderis duodeeim marcha rum argcntijamp; pulchrum manutergiu amp;nbsp;delccndcns ab equo dabit aqua Im peratori,vel Regi Romanorum mani-busabluendis.

Cornes Palatinus Rheni intrabit fi-militer fuper eq uojhabens in manibus quattuor Scutcllas argéteas,cibis im-pletas,quarum quælibct tres marchas habcat,in fcatera,amp; defcedés ab equo portabit amp;nbsp;ponct ante Imperatoren! vel Regem in menG. » . .

Pofthæc RexBohemix Arebiptn-cerna veniat fmilicer fuper equo,por-tansin manibus Cuppam vclCiphu argcntciim ponderis duodeeim mar-■ quot;nbsp;' “ charum

«Î^VARTI ROM. ÏMPÏR. 41 charum coopertû, vino amp;nbsp;aqua permi Xtim inipletum Jamp; dcfcendés de eqüo, Ciphö ipfum Impcratori vel Regi Ro-nanorü porriget ad bibendum.

Sicut autem haftenus obfèruatum fui^ecóperimuSjita ftatuimus,vt per-ai^ds per Principes Elcdorcs fcculares pt^diftis ipforum officijSjiUe de Falc-xenfteyn Subcanierarius,equü amp;nbsp;pek nes Marchionis Brandéburgenfis pro ferecipiatMagifter coqiiinæ de Nor-temberg equum amp;nbsp;fcutellas Comitis Palatini, Vicepincema deLimpurg, equum amp;nbsp;Ciphü Regis Bohcraiæ,Vi-cemareftaUus de Papenheym equum, baculum,amp; menfuram prsdidam Du cis Saxonix,fi tarnen ipfi in tali Impc- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/

dali feu Regali Curia prefentes exirtat amp;eorumquilibctin officiofuo mini-ftret.Si vero ipfi vel eorii aliqui a præ-fataCuria feduxerinc ablèntados,ex-WcImperialis vel Regalis Curie quotidian! miniftri vice ablentium,pura quilibet in loco eius ablènris, cui in y^cabulofcuofftciocommunicatsfi- ,

F 3 cut

AVRIA BVtLA CAROtl cut geret officium, fic tollat in prærnif fisamp;frudura.

Imperialis infuper menla vel Regia fic debet aptai i,vt vitra alias aulæ tabu las fiue méfas in altitudine fex pcduni ' fit altius eleuata,in qua præter Impe-ratorem Romanorum duntaxat, vel Regem die (biennis Curiæ nemo peni ; tus colîocetur. Sedes veroamp; méfa Im-peratricis fiue Reginæparabitura la-Ç tere in aula,ira quod ipla menfa tribus pedibus Imperiali fiue Regali méfa lit bafsior,amp; totidem pedibus erainétior | fupra fedes Principum Elcdores, qui Principes fuas inter lè in vna eadé^. altitudine lêdes habebunt, amp;nbsp;menfas.

Infra Sefsionem Imperialem, meße pro fepté Principibus Èledoribus Ec-clefiafticis amp;nbsp;Iccularibuspræparentur, tres videlicet a dexteris, amp;nbsp;tres alix a finiftris,amp; leptima diredeverfus facie Iraperatoris vel Regis,ficut fuperiusin Capitulo de Sclsionib’,amp; ordine Prin cipum Eledorum, per nos eft clarius diffinitum,ita etiara quod nullus alius

CUiuf- :

QJV A R TI R o M. IM PÏR. 4j Cuiufcunqj dignitaris vel flatus exiftat, fedeat inter ipfbs.vel ad méfas eorum. Non ïiceatautem alicui pra?didorü feculariiim Principum Eledoró, pera-doorficij fuidebito, fe locate ad meß fibi paratam,donee alicui fuorum C5 principum Éleftorum eius Officium reftatagendum.Sed cum aliquis eorö vel aliquiminifterium fuum expleue-rint,ad præparatas fibi menlas tranlèat amp;nbsp;iuxta illas ftaqdo expedent, donee exteri minifteria ftia expleuerint fu-pradióla.-F.t tune demum omnes amp;nbsp;fin guli pariter ad menlas fuas fibi pofitas felocabunt.

Inuenimus etiam ex clarilsimis re-lationibus amp;nbsp;traditionibus antiquorö illud a tempore cuius contrarij iam nó habetur memoria,per eos qui nos præ celTerunt féliciter elle iugiter oblèrua tum,vt Régis Romanorum futuri Im-peratorisin Ciuitate Franckenford,cc Ïebraretur eledio , Et prima Corona-tio Aquilgrani, amp;nbsp;in oppido Nurcn-berg prima fua Regain Curia haberc-

F 4 tur.

AVREA BVLLA CAROLI

tûr.Qiwproptcr certis ex caufis etiam futuris præmidà feruari debere tempo ribus dcclaramus, nifi præmiflis omni bus,feu eorum alicui impedimentuin legitimqmobuiaret.

Quandocunq; infuper aliquisPrin ' ceps Elector Ecclefiafticus,vel etia ic-cularis,iufto impedimeto detentus,ad Imperialem Curia vocatus venire nó valens,Nuncium vel Procuratoré cu-iufeunque dignitaris vel flatus tranig miferit,minus ipfé licet loco mittentis, iuxta datum Abi ab eo mandatum,ad-mitti dcbeat:In menla tarnen vel lede qu? illi qui ipfum tranfmittit, deputa-ta fuerit, non fedebit.

De IVRtBV s OEFICIALIVU dum Principes fenda /na ab Im^cratore, quot;vel Re^e Romanorum reci^iunt,

D nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;X X V.

ECERNiMvs hocImperiali cdiâo,vt Principes Eledores Ecclefiaftici amp;feculares, döfeudafua fine Regalia abimperatore vel Rege reci-

QVARTI ROM. IMPER? 44 recîpiunt ad dadum vel folucdum ali-lt;juid nulli penitus fint afttidi. Na pecunia quæ tali prætextu pcrfbluitiir, officiatis debetur.Cum ergo ipfi Prin cipes Eledores cundis Imperialis Cu næpræfint officijs,fuos etiam habétes m officijs huiufmodi fubftitutos datos 3lt;1 hoc a Roman.Principibus amp;nbsp;dota-tos videtiirabfurdum, quod fubftituti officiales, a fuis fuperionbus quocüq; quxfito colóre encenia poftularét,nifi ffirtcipfi Principes Eledores fpóte amp;nbsp;hberaliter hijs aliquid largirétur.Por-ro Cïteri Principes Imperij Ecclefiafti ci vel fecularcs, dum prædido modo eorurn aliquis fcuda fiia ab Imperato-teRomanorum fulcipit,vel a Rege,da bit officialibus Imperialis vel Regalis Curiæ,fexaginta tres marchas argeti, cum vno fertone,nifi eorü aliquis pri-oilegio feu indulto Impcriali vel Rega h tueri fc poflèt,amp; probare fc folutum vel exemptum a talibus,aut etiam alijs quibufcunque,qux fb’ui in fuiceptio-ne feudorura confucuifient.

F $ Prae-

AVRBA BVltA CAROII

Prædiâarum infuper fèxaginta triü jnarchariim,amp; fertonis diuifionemfa-ciet Magiftcr Curix Imperialis, fiue Regalis hoc modo. Primo enimdecé marchas pro fèmetipfo referuâs:dal)it , Câcellario Imperialis fiue Regalis Cu riae decé marchas,Magiftris, Notarijs, Didatoribus,tres marchas, amp;nbsp;Sigilla-tori pro cera amp;nbsp;pergameno,vnum fer- , tone,Ita videlicet, quod Cancellarius amp;nbsp;hlotorij Prindpi recipient! feudum non ad aliud,quam ad dandura fibite ftimonialé,recepti feudi, feu fimplicis inueftiturælitterafint aftridi.Itéda-bit Magifier Curie PincernædeLyra-purg,de præfata pecunia,decem mar-chas,Magiftro Coquinædc Nortem- j berg, decem marchas,ViccmarcftaHo i de Papenheym,decem marchas,amp;Ca merario de Falckenfteyn, decem mar-chas.Tali ramen conditione,fiipfiamp; corü quilibet in huiufinodi Curijs fo- . Icnnibus præfêntialitcr afsint in fuis | officijs miniftrado.Si vero ipfi vel co-rura aliqui abfentes fuerint,cxtuncof ficiaJes

QVARTI ROM. IMPER. 45 fîciales Imperialis fine Rcgalis Curiæ, (jui talibns præfunt officijs, eorû quorum fupplent abfentiam, finguli fingii lorum,ficut vicem nomenq. amp;nbsp;laboré lulfcrunr, fie lucrum amp;nbsp;commoda rc-portabunt.

Dura autem Princeps aliquis equo vcl alteri beftiæ infidens feuda fua ab ^mperatorc recipit vcl Rcgc,Equus il-, le feu befiia cuiufeunque fpccici fit,de ' beturfuperioriMareftallo,id cft.Duci Saxoniæ,fi præfens affuerit, Alioquin 1 iHi de Papcheym eius Viccmareftallo, 3ut illo abfente Imperialis fine Regals Curiæ Mareftallo.

Præterea conlummaris hijs quæ in Imperiali qualibet Curia fine Regaîi fuerint pro tempore difponenda^reci-pict Magifter Curiæ pro fe totum ædi heium,fine ligneum apparatum Impe rialis fiue Regiæ feßionis vbi federit j nbsp;nbsp;Imperator vel R ex Romanoriim cum

PrincipibusElcéloribus,ad edebradas ' tiennes Curias vel feuda ficut præ-wittitur Principibus conferenda. ’

Cum

AVREA B VIL A CAROL*

/) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CöSacnRomanicelfitudoImp^'*

rij,diuerfarum Nationfl,moribus,vita, amp;■ idiomate diftindarum leges habeat amp;nbsp;gubcrnacula módcrari dignum eft, amp;nbsp;cunólorum fapicntum iudicio een-fetiircxpedicns,quod Elcdorcs Principes ipfiiislmperij columnæ amp;latera diuerforum idiomatum,amp; linguarum differentijs inftruantur,vr plures intel ligant amp;nbsp;intelligantur a pluribus, qui plurimorum necefsitatibus reuelandis Cælàrcæ fublimitati alsiftant, in parte folicitudinls eóftituti. Quapropter fta tuimus, vt illuftrium Principum, puta Regis Bohemiæ,Comitis Palatini,Dii cis Saxoniae amp;nbsp;Marchionis Branden-burgcn.EIcdorum filij vel hæredes amp;nbsp;fuccefloresjcum verifimilitcr teutoni-cumidioma fibi,naturaliter indirum fciri prefumatur, amp;nbsp;ab infantia didi-cifle incipiendo, a feptimo ætatisfuf anno in Grammatica,Italica,amp; Schlauica linguis inftruatur, ita qiiod infra quartumdecimum ætatis annum, exi-fiantin talibus,iuxtadatamfibia Deo gratiam

gratîam,eruditîj cum illud non fblum vtilejmo ex caufis præmifsis, fumrac neceflarium habeatur,co quod illælin guXjVtplunmnm ad vfum amp;vtilitate Sacrilmperij frequentari fint fblitæjamp; in hijs plus ardua ipfius Impcrij nego-tia ventilentur.

Hiinc autem proficiedi modum in præmifsis pofuimus obferuandum, vc relinquatur optioni parentum in fiUos fi quos habucrint, feu proximos quos in Principatibus fibi credunt verifimi-iiter fucceiruros,ad loea dirigat,in qui bus de huiufmodi poflint linguagijs cdoceri vel in proprijs domibus pæda gogos,inftrut^lorcs amp;nbsp;pueros confo-cios,inhijsperitoseisadiügant,quorö conuerfatione pariter amp;nbsp;dodrinain hnguis ipfis valcant crudiri.

CIO GRATIAS.

r IT V L I AVREÆ BVLLÆ CAROLI QVARTI ROMANORVM IMPERATO' RIS ETREGISBOHEMI Æ,amp;C.

v A L i S eße debeat condaiJut £le^ élorurn,^ a qaibus. Tit.i. foU. De eleÜidhe Re^is JïomamTit.ii. fol.io. De Seßione Treueren.CoIon.^^^Mo^unt.L^r cbieffi/copormtf.Tit.nx. fol.iy De PrinaptbHS Rlecl.cdmunitTit.im-lobi^. De lure Comitis Palatini^ ^ etiam SaxoitiiS Duas.Tit.v. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jol.i6.

De cotnfgt;aratione Principum ÈleSfoy^adalias Principes communes.Tit.vi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fol ij-

De Succeßione Principum EleÛ.Tît.vn.ibid. De Re^ibus Bohemtie t^ rc^nicohrum dus immumtate. Tit.vm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;foli(^.

De auri^ar^enti, ^ aliarum Jfêcierum fni-’ nerts. Tit.ix. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fol.21.'

Demofgt;etts.Tit.x. ^ fol22. De tmmunitate Principum. Tit,xi. folz^. De con^e^adone Prificipum.Ttt.xll./ol.24-De reuocattone Pnuile^icn'u. Tit.xïii. fh^. De hß auibits -vt indr^nis auferuntur bona feudaha. Tit.Xîîil. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fol,26.

Deco/t-

^f(onß)irdtor!btiS.Tit.xV. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fi^-^y^

ßePjilbur^erijf. Tit.^vî. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jol.22.

Dediffidationibuf. Tit.nvn, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fol.'^c.

Liiteraiatimationis. Tit. avili, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fol ^x.

forma Procuratorij mittedt per eum Principe fleélorem, qui Nuntios ad eledionem faciendi duxerit deßinandos.T it.maf0.^2. ß« ynione Principü Eleélorum ^^^ iuriu eiw connexum. Tit.am nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f°^-33*

Pc ordine proeeßionif inter iArchiepißopot,

Tit.aai. . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f°l-3‘^

Pe ordine proeeßionif Principum Eledorum,

amp;- per quosinf^nia déport etur.Ttt.ami.

Pe batedt^liombuf yTrcbiep.Tit.amii.fo.ih. ^f fgt;fficip Principum Eleaorutn folennibus

Curijs Imperatorumt^el Return Romano-rum.Tit.xmiïl. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;foL^o.

De lunbui oß^tcialium, dum Principes feuda fuaab Imperatore yel Re^e Romanorum recipiunt, Tit.aav, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ß^-^y

gt; i N x e.