Dit boek hoort bij de Collectie Van Buchell Huybert van Buchell (1513-1599)
Meer informatie over de collectie is beschikbaar op: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Wegens onderzoek aan deze collectie is bij deze boeken ook de volledige buitenkant gescand. De hierna volgende scans zijn in volgorde waarop ze getoond worden:
• nbsp;nbsp;nbsp;de rug van het boek
• nbsp;nbsp;nbsp;de kopsnede
• nbsp;nbsp;nbsp;de frontsnede
• nbsp;nbsp;nbsp;de staartsnede
• nbsp;nbsp;nbsp;het achterplat
This book is part of the Van Bucheil Coiiection Huybert van Buchell (1513-1599)
More information on this collection is available at: http://repertorium.librarv.uu.nl/node/2732
Due to research concerning this collection the outside of these books has been scanned in full. The following scans are, in order of appearance:
• nbsp;nbsp;nbsp;the spine
• nbsp;nbsp;nbsp;the head edge
• nbsp;nbsp;nbsp;the fore edge
• nbsp;nbsp;nbsp;the bottom edge
• nbsp;nbsp;nbsp;the back board
;f Agt;j^ïlt;k.«ilt;o,, ;. f-gt;’4^ç^ï*’rfJ-l‘|t^-» C^-M
\ '1111 woUcCdVi tttlrc ifûi^^0ur^^
il / » nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vt^purt
i(«iw qm diniQVf midi ïF.* tt|[CMo’^lt;(’4lM odî âamp;raae^cal*P^^w0 ^tj^^r^elt;je udoviutat i^ifuAme^*(l^s^am ' pic n2M|gt;» ip «‘;j/{ t tf^tPfiit^^ tlit^tûê^pî.
t^f^ fP P gt;iißf^tUâfi^^^fSir
fiî ^»e-iSl^efi^aace^aurn ‘IntSl ’^ fttf^t tfii?^ifîn^^f'hfttâ 1^4 ^ilpHt^rt^era-ii^iSktiii altei ^j^iârei^ 4»^mala4o^ „^^ ü (T nlt;(V«i»«5Î7fl,o u(^e^^i?«rl ^ j ! ^^**d^f«tâ5ji5m-a»^f«4»jî «^
d(]wFnfn/2i7 ihûdc^f
161
'larU^ tfturOSnt / tutoie acoiaaty ‘lù'iP^^^iüàttrcSrija ; / l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Itn^ tuât
1 ^ ^f^gjpo^coe 4ttiy 1S
' rc iMlhfwîgt;r(7(Kccna un'
j^ igt;;lt;wr îîiccmn en
Ituaur
^ 110 n ^nr ej tti0dïingt; «m*
f odîtÂfF’ôW tt'oflr a fi
^ mn»rq»«îgt;Wô«?^4p0:^!^^
'J^iC AüeoflcfioegiiihjfptaPi^ßff^^ .(^^^cjh^plScöic t tu tiaar e^iThj^uCittCttt « i^^® 4*’'*’I1« 'voTrunpani
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;e^^ebu^ ai iniS-^t^
^'’ ?^l^^iîiraieorfcOoev,^nbjiTb^^fptàia^ 'r^jj ^lt;^*^lt;pte^tôii^At ^^^„raeiiSauIkt^ *^^^^'^**f^(‘‘pui'rpatiihio^tuÔi^^^ c^Mc ipu en-rpa^mf-c-^^^lâb^^ l't^Tv^o aipn ^là'ait’e^rij^^^ptfigiaip ,■ o^ij» t M «tf^ê'ipanadîcoG ^ ait-aerca' \t cifuui nb aHaretCaiamp;^i^' H'^turcabtaf 0^ » ßr«^ tlt;8ri^ t reCtpam «iFfiacSrctpI^i^ fUîtr lt;rtCuiUA»m^u^tvcaîtr^iuftaâiipatÇÿ ^ ^tuitgt;uiu-cnl^eitgt;f(f^fleait*”^'W'Uifnfni
A ff0if*^1ttutaüin7-^cirlt;^fhç^ttùttjiu^^i | p -^lia iffiuirfij^^tur Idirt uoa/ otp.
J^r 1) q^ motm coér^^^roiç vjWttiCïrniItôpr
^^^ rq «.r Tn^ltsTief {/ t Amfnar fit-ubicS
lt;Mplt;^lt;i9pîlt;»Â« if^Hf m ôî ml^tû-I^^MT^oj up^ferMaCtua^n^m^
i^^^p^tf tu^Huttfj mhaov etrtnfunfmûmSr ?! ‘^^^'^^^•*e^ea-tuutat^acâiflfip„‘^
î oiGu JD c^rocrpÂi. 1 Pt,Srmtamp;Sf^ni , hîïitr t fimr , mifplitbf iJpSiarf, ttuiP^m
c^ctintSini aucpcâi'aiji^fôft^f,^ W 4jwiP torWo i,„/, 7(g’ce’lt;r«r «r if meudi^ » ^^‘X'ttimt^caG» tytecutttjp ^i.aTi^„„^
, n?ppâmî|M//flt;|nib'0cm' |Kam tf^ifnîf|iodi ^t'J'^j qiiab' I Vja00^^^^ '^ nfi’fl^^fb’rtif« cm? 1 ivauradtpj^
tOt^tc^^êS' tSe-fi^if
\ti^'.
»«pi’
i ee»ttbj ^uftiTTUiU^mi », f^ v^liure^^ffûmcitc ttjfit-a: quot;^ ’quot; rv^ epos'mt^e^ipi^tX^tii *’*?^ en ßnei^iCtlie’llnla^nu^ou 1pi/^ ü^^tUa fpi ef^^^ if
■r
UCT' *«»’
Ij^agy^ 05^-? tâ'ev^êfo (f^t j l^'^Keryfiutffetfrur^/^^ j «^‘TlH^^f^-âW VM ! o*^ alrn^ou^ hn^y^ Uf^ (p. tSquot;min ^t me^ fl^^
(xc
1 nd!
[Vnmurl^naü-ereû^otuntit^ ^’^J^^^^^^S ixiinn lt;nbsp;ri^ff^ tnev ^nam if ft,r p^
\c«gt;-4jm4li^Jp4ÎK»(f lOjOPcj, ^flt; ^[jii^lf'^ ev^HmrÄn p^a■ f^ ^M
mrlamp;P* «p lt;^'p-*«*’lt;{J*M4r'rti»ï*i mTpiirfva 1*3 vgt;CT4|x:(Mr'lt;4? ■amp;({p5mlt;5fÄ» 4|»wy m-totMfunî
(’ci
quot;Of
weil ber Olt örttüm nt® df^w'^^ w alte 4 anïgt;tfcÇafffen/Âomgretci?/'pïo»mçen/ ^nfulen/ awcÇ totte^mc @tcamp;t vnü ^drcf (cZ (fa Oenu atku ^Mcfc^mbcm befant fefntgt;)mi£ r‘^lgt;fflt;bt«blt;n werben/ fonbemnuebfebr viel neuwe /fo$« vnfern jetten/julünl^r/
^^‘^S^’i^ ’”’ïgt; tonnais vngebranebu SeVtffarten/erfnrtamp;en feyn/wdebe tin anSecn/bifcm nadifolgen^ '’««d)von ©cbiffartengcnan^aw^ tcd)temgcunOtöec(CofMtogvapby »nötHeomercycrfitnöcn/angejetgc “ie 11.5amp;eggleKb£n and? etwas ron i^ew geftmöenen Weiten/ vnö aller bartnn gelegnen Vóld'evZ jbvet ^4t* flton vnamp; 0lanbeas lachen/ (brein 5\egtment/ polhcey/ Oiewerb/ banöttemng vnö anOem gebreneb^“
»nejjr/etc.a»^etU'chengla»bwir0tgen(famp;rnebwer@cttbenten)2bftchcrn/jn«:
grofler nuib.« vnb arbeyt/tc»
©ureÇ ©eOaßian ^vatuf bon ® ötMuat erften an tag ^cUn/i^^t aber mit fonbem flcfß miff ein neinvcu vberfeben/ »nbinelttwolgeformtes JOanbrz bueb verfaßet.
?(uf §0«^ Wf lÆf inWfem WffÆ cUimvtt^^nge^Qden.
|
^titiiM^ttonaift^ ^ompontue QJïfla ^(rabo^@noßue 3oannf6 ^utgt;anu6 OSecmi» ^nroniueSVïarganra €5rbapianue SOJunflrrua ^snibalbuó Q^ïrrftpmeru# €8ntu6 O^^anue ^true^pianue iobouKueSÖarromanmw ;, ‘9)üru62(liarw nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• . ^5Mr«öfon©9iKW gt;^^nj?offeru0 Kolumbus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;« 3(onfu0 StmaKUö ober Wrime ?0cfpunue ^aNnantUie (fortrfiu# SAW'quot;^“‘’'“‘'“» ^tu6 kr onber vormab ^rœ Qüun» nantir« lt;£in ^tebcnbärdrrswfpvnb^en^^fat in Der Xilrefep in gefdntfnw S^W^W» C9{aaobiue lt;^rtbo(omen0 2(n^(tftt0 3(m €O?aree((inu0 Coronie« ^err 3afob0 / Äirdj^err Ju Xrufen^rpm/^nno raufenr Drep^un^ Dert fec^e vnnD ac^pig befc^riebenZ oU fermeiß non ©tra^burg onD ^Ifdp* 9gt;b'l*PPWö ^ero«IDu0 ^7t(o(auö%er»fu0 SOïar.SOenetua/bepDe SöeneDiget 2lugu^inU0 libre de duicate Dei |
COfîar.ÇOaita Î^eopompu# JOoipbiue laurmtiueSneß y^armenibed . g^atp ^^ \ ^rißefdes 3uliu6©o(tn«9 ^uliuedefar €omeüu0^nd(U9 quot;^ iernnpmuD ©euiUntlU# ^ieronpmu0;^iuu0 ^erfu(ianu0 SCaienueSUfaximuD C^uDoxuD ^raßones ^Ia«ii»3ofep|t« OAiiMtoa Otv^UP ineanue ^ioDorus^ieeuiutf ÜoanneeQSwfaïiuj ‘ iaftaniwe ^rmiantts •Oteo^rifingenf» . iXap^ri SSoiaieranu^Z XitMuiM jfttnfïw SÖenerabtfiaOSeb« 3ußinu0 ^rginine ^onDue$fauiu0 ^örohutmßö ÏJ^ew^arr vö ^Strpreenbadj ein Äamlt; merer/ein fe^r geUri voD »e« erfar# «erS^anfi, |
©eeôfîwntgwnrf'wnOïî» lvûnlgt;(($t t'cm ©éttfcltgén Sefer «wgm vnlgt;
Çcrt} 60) (mtern Sîfnfcfecns/jiicrfoincti
btc wcecf©ot«0.
5f wol von «Wen Worten ent) ivev^ Ä?« dm ©Otte« tn tiefer fiti|iertt ædt (nieiit SS ““’ 8 £cfer) ein bUrttgt;cóDappcrt vnnbfd(3rclt;crt ’®*‘*^ von allen Sgt;7enfcbcn^nWerngcfcbid)t/fo fcbamnil^let boeß bic bOnbe vemunfft / bic «n^cit^oet fepnwii/wie in anew ëó«(h eben hingen/aIfo fenbedieb bonber^eft unfuttffi gar wunberbariieb vber^wer^ ‘^elbö b^f ein / mit eit ici Infftftreiebcn bnb fdigriffen / wie in meiner borge^ben Sb’^bnief gleich ^nanfung vicifdUig ange^eigi/bie nach (dnge Wiber ^uerhclen/üerbniplicb bnb bnnö^lteb ♦ nbsp;nbsp;nbsp;von ber ge^ (egenbevi/gróffe vnb weitfe berfeiben/ wer auch ein grower tbetl bn^ befant/ wo nicht beo großen SHeranbero onb ber $Xbmer gewalt bic welt anffgefchloOen betten/ onb fonberlicb jnletfl ie^t in bunberf M* ren ber ‘beliebiger benfebafft/ ber panifient furwih vnb golbfbnn^ ger/aucb beo Menigo von Portugal vnb ^ifpanien S7Ïeerfart / vief t*anbt vnb £enfb/ M neuwe Qlklt/vno vormalo vnbefant/gefunben betten / beren geiegenbept / belehr / fitten glanbwórbig an tag gèlt;# ben/vnb beren £dnber/ etwa gut vnb leut mit inen/ Jum war^eiebert braebt/bao iemant nicht vnbillieb ^picuro JufdUen meebt/co Weren vn^albare welt/ober 2(ri(ïoteli/ bao bie welt on enb were/ weil man beren an hin cub f ommen mag/ etwa von beo^arharifeben volcfo ^vrannev/etwa von ber wilben tbier vngeftimmighpt wegen/Da^ ber haben Wir vnber ben gefunbnen vnbhewiften £dnbcrnvn^o^ «igreieben/ nit alle/ fonber allein bie bdnptidnber/ bie viel Idnber irt fteh fchlicffcn/ crédit vnb an^eigt/ia auch bie nit alle/fonber allein eh wa mit cim finger barauffjeigt ‘Dann bie web / Öotteo weref vnb gefcbhpff/wicwol enbtlicb/iebocb tieffer/ volWmner vn verborgner/ bann epnieb feber errepeben ober ein ^ung au^fpreeben mag» Ödun nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' wann ich àrmeniam/ ^gi;ptum/ 3nbiam/ ^artaridm ober ^ûh nbsp;nbsp;nbsp;• * rfep befchreib/ folt bu nicht achten bao burchauf cinXbIcf/ölaub/ £anbt/ Xónig/ fitten/ regiment fep / fonber in viel ^ertbcilt» i^in (f ^ remptl von ^eutfchlanben/ bao gleich wol ein karnen / vnb nur ein tleiner theil Q5ermanie ift / ich gefchweig (Europe / noch h^to vieler^ lep Dolche / Glauben / Sprach vnnb Êdnber in fich / aio ^dperrt/ ëchwaben/Sranchu/peffen/ @achfcn/ Tïiberldnbcr/ïcbao/wet einbinghurebaup vonben^eutfebenfagt/offt berwarheptfdleit
21 « mug/
-ocr page 14-^om^e.
wupMïfot'5offttt?ibcrtvcrtt^eüina/fpraacb/^frïf6iAfft/rtft^A3Ï4n^ ten / ïHeaimettt von enn 'ÖolcB gefaxt werden » 2((fb ift 3tana tvet dn Tïamnv ^at aber is. eb er 18. ^Gblcfev vnO^dnper tn /m/ertva n^ie ^ntm/ ©praebenz u. viiberfcbcvOen /ob co tooi ^clfcamp; ^oißt/ iogt;^ ï'ie ^cutfc^cn àHco '^cutfeb. àlfo gc^eto mit ÖalttaW ^Ifpnnïv nnd^ jn / barum tool 17« ^ónlgrcleb fcnib / von Sprachen onO ^li** ten etwafo welt oondnanberz bao einer ben anoernglatnltoerflt* bet/feweni^ alodn‘^entfcbcn/^e(f|ett bod? all^lfpanl/wte^neb^ jen / onb ©ebwaben ^entfebe / wirbt aber offt on warbest ein bin^ von Ib^f « Ö^’f^Gl / lt;tlfb bureb ble OVeh nuf » 3nbia ifi allein woH« bunbert ^bnl^releb jcrtbcilt/ on blfe Kénl^releb nacbwalo In S^f * pentbumbonb £4nber/an ©lanben/fltten onb regnnenten gar ofv g(elcb;X)arwn wao wir nlt errelebt/barauff wóH^ wir allein aebcnt laben/onb ble^elt mit elm f olen nur entwerffen on boffleren/abcr hit erfcbbpffen/abmalen onb gonterfcpen/^cin nn blefe onfere ar* telt ml^fdlltz ober onm^ buneft/ber kßpauor/onb banortbdlee^ ^0 nn gieleb Me orbenUeb geMerte rcb be £cfer nloerlöplgt/fo Wirt ^rt boebble nenbeot/wnnberonb manlg^ltlgfevt ber bln^/lm ampt iebaltengt;^lr haben aueb nlcbt bte lögeiibafftla ^IRorl amp;nbsp;^ran* ton / rbepß onb Sy^eerfart ^eterlcbooon ^ern / ober ble ‘poppdt Joannie be 55?onte ollla anaemaßt / ober ble Jabel ^erofi hierein öefebt/fonberfoulel ono mügUtb l^ / ber warhept befttjfen / Onb nie* tnanbt Imlttert/ban glaubwürblacn angenontnen ißeUfebreibemZ fo /r rep^onb ^Iflorlen großm4ebtlaen Xbnlgm onb Mepfern beM* dert haben/ bale nlt $nnermnten 1(1 / boofte blefen (ó^en jn^efebde^ ben haben / onb mlt dteln erblcbten Worten ho^rt ♦^luß ben Wten haben wir nlebw bann ble angenommen onb angema^t/ aio @tra* bonem/S5?aeroblnm/pliniumr/$5ïelam/ptolomenm/ïe.beren^iV cher ohn alle wlberrebbepngofmographw aio glanbwörblg ange* nomen/wie wol fteaucbolelf4llt;m ondnofelnb/ nlt weniger ban bit ‘Phdbfophi oon ber 2Öelt anïunfn/leboeh haben wïr fonlel ono inter mügllcbgrwefen/alle fabeln ombgangen/ nlt lügen für warhept be/ fl4ttlgt/wlffenbe/ boo nlcbto ben giftenen fo gar^uwiber 1/1/aio 14* Ö^n.S^4hre fnept man In fabeln/ ble warhept aber fin^ljloricn. 3r* flomsgi;^ bod? foltnbao nicht g leid? für lügen nepten/bao in onfern£anbe» **^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ongewont/etwa gleich onglenbllcpfepelnet on lauttet,Öottl(l wim*
berbarllcp In feinen werefen/anep onenbtllcp / ber feln ’Welt ( bamlt er anep auß feinen werefen erfant/gejlert/Pn feln gütig allm4(ptlg* f rpt gtfpört werb ) mlt eitel wunberweref gegiert on oberfepûtt patZ baoetwa außgewonbeptonb täglichem branch frln wunberwerrf mehr fehetnet. '-Dan wer wolto glauben / ber allein co gehört onb nle gefehen hett/bao ein natûrllep blng an allen orten wcr/oil bleganpc ^eU erfand / wärmet / erUweptet/ onb fruchtbar macht/ onb both nicht
-ocr page 15-«lt;c6t auffev^rtc^ wefenVe/ab ^k@cnin mit |rcm fc^dn/tic 511 $)io ’’Mfalem/gahcut/^tït’ia/SCngha ^ii einer jeu etwa ift/ku^tet/ vnO ®^ kfem £mi^/ ©ta^t/^orff/ M 5pauß fie^ct/uno aik^ rtdent^ak t^en mit dnanOcr erkuct^tet. ^(e taiw ein blinder tmerfamer gian^ ï^en/bae ein tidier i^/bae weber im Rimmel noch «nfFlt;^rben ift/fongt; t^er im (nfft fanget vnb fc^webt/ ak bie v^ei/ ober im ‘^^aHcr (ebt/ ok bie Ï?if(b/we(d^0 wol ein fo gro^ wunber ift/alo bas ff aripua ak ^Ä to im fewr fein (eben ^at / ban bao eo nit fo gewon bnb gemein beç vnamp;fvtnec bus ifl/on bev bene ba es ifi/fein wunber me^r febeinet/fo wenig aio beponotbier onberm laffer ober erbrieb leben/aio‘Öifeb/ïÖïaul^ J’’cïffen. jtem wer glaubt ben ^kinwad?^ onb fein frafft/aueb uk t^v bing natur vnb art/ wer eo niebt be^be erfaren onb gefeben bette
^ierumb wer alk ff reatur onb @otteo weref/art vnb evgem vbafft/nabenb anfibet/berfinbet niebto bann eitel wunber/vn muß wit ©auib niebto bann von eim wunberbarlieben ^tt fingen onb Hgen/bub fieb aller werd’ ©otteo oerwunbern / barumb laß bir im herben nit gkió ein gefpót ober fabel fepn/fo hierin etwao felbamo/ ibetfebier vngkubliebo/ fürgetragenwirbt/fonber erfenn Öotteo pin^®® Wunberweref/ trap onb allm4(btige macht barbes/ ber niebto fan ^ann wunber tbun vn reben/bamit wir in groß marben/im aubaiv 4«i?«n3«n’ gen/bub ono ergeben/wie alle herben onb ffreafur für billieb erf en* «en muß/ wiberum wil ieb aneb nit bao bu alko glaubeß/bao in eim feben ^ueb furgetragen wirf » ^Öemnacb weil bie j^ißori ein $öïek ßerin beo lebeno nit vnbillieb von ben alten gênant wirt/bie ba kbt/ •nb lebenbige exempel für bie augen ßetlt/bao alle gefabbóeber auff dn hauten nun mit tobten ^uebßaben leren/ vnb bemgeßorbne» ÎQ^knfeben fûrhalten/ jubemwir außöotteognaben erfaren ha* tgt;fn/waofru(btbnnu(?berberßanbberwerd©otteomitfiebbrin^ . ôe/haben wir vno nicht ongern ^u biefer arbeit gegurt 0eif tenmal ktct/öicbü* hie erfarung auß ben exempeln ber hißorien erwaebfenb/ kret/vnb ggS^”* aller bing *^e(ßeriß/aucbniemanbton erfarung in ©otteo funß nbsp;nbsp;»lt;*
fünbig fepn mag/ wie bie èebrip krt/^ccl. Qp» non efi testatus quid ’^'’ fdt. ©eßgki^en *pfaki7, 'prouer.1. «^faaS. 3«hithlt;3» bnb biß nicht vergebeno/orfacb/hie weißheit iß ein jörerin beo kbeno Jhm aber bie fürfiehtigfeit erlangt man niebt/bannauß vieler bingerfand uio vnnb erfarung / biemannienberf baßmag^uwegen bringen/ bann auß erfaufnio ber ^ßorien/boch förnemlicb auß eigner erfa* tunginberßille von (Bott gekrt/fonßglaubt berblinbefurwipgc 5^enf(h nicht von natur/ ob er gleich viel leibt/ erfert/ vnb ben fopff barwiber ßbßt/biß er wie ein früg ben man lang ^um brunen tregt/ |u trümern gehet/ia er zeucht imer fein weg anhin/wie ein fchelliger gj^g^' ©aul ^um frieg/glaubt mit phavaone vnb betäuben nit/weber er^* , .fiinn^z to«rn(nzfi»a«n/f«a«»/}rtflf/t»o«e» win» werrf lt;»/6^a# ” quot;**
-ocr page 16-©errebe.
Sïh’^r 06 Z^m infamen fliegt / vttb er mU 3fvacI tu feffc« am fu^ ^at/ate Mn f rollet er öen f opff ^« fpat vor auglikufnr SeKt ein ^)cf onffdm eiß oüer pra^/fo meiOee er t^iefeib emia / vno mirt fmtm mit bengeln wi^cr Pabin braebt/aber Der wanwii^ige b7?enfcb amp;at nicht fonicl hirne / fai^ vnb wi^/ baö er bae erfaren »bei nnb ben gumpen barinn er fo »a^enb ertrnnefenifi/ meibe/ ia wie viel er vor ihm an# hin phtt febwimmen vnb ertrinken/noch febwimpt er anOttabh wol wie ein verwegner 2Bagenhal0/ immer bumacb/ bißeraneb ertrineft/ibafo ihm ©oft etwa einmalmitnot wnnberbarlicb bie hanb aerepebt vnb im berauß geholfen hat/noeb wirf er mit feinem -febaben nit weiß / fonber wagte immer anff gnt giuef hinwiber / biß jneMPie» er verbirbt/ba büfft nUbw für/ weber exempel anberer/ vnnb eigner ©er mtt efg^s febaben / erfamng / warnen / fingen noebfagen/ bee iß ibe ^nerbar*. fSÄ men/bamm iß bem ©ofilofen/wie alle weref/alfo alle erfamng vn .^j^» nbsp;nbsp;leiben vnrein vnb vnnüß/vrfacb/ bann er würeft/ leibet vnb erfebrf
^’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;viel/ aber niebt in ©oft / vnnb iß wie $n allen guten weref en/ alfo jn
allem leiben vnnb erfaren vniuebüg / ’^it 1» ^unfahr bie ^elt im* mer^n bin/ ieb wil ir aneb niebfo geßbrieben haben/ weil ße ir nif fa* gen l#t/vnb 5nhórm fein ohr haf/pfaU’ ©n wiße/©ofteo weref feinb atljnmal ©otteo voll/ ober voll ©of teo wort/ wer ihn in feinen werefen nif verßeht / vnb bao wort in allen hingen nif ergreifff/ ber wirbt in in feim wort noch viel weniger vernemen.^ann alle weref ©otteo mit allen menfeben^inbem vnb greatnr geöbt/feinb niebf^ bann ein außtrnef ©ofteo/vnb gleich ein fpör vnnb fnßpfab feine# Worts/barinn ©off im weref vnb mit ber that mit vnsrebt/ bann fein allmdcbfigs wort fan nimmer auß feim mnnb gehen/es muß et* was wnnberbarliebofcbnffenvnnb außriehtenL/wowirihmnnrnt ber ßille Zuhörern
„ ^în ab propoßfnm von ber gelegenhebf/form vnb^awen ber mnben fngelten volfomnen ‘^etf/irer völefer vn pronin^en/iß ein großer fpan vnbern alten vnb newen ^elifehreibern vnb £anbffa* rem/ bann ptolo. febier alle bing anbers nennet bann vnfere ießige ^anßlent/ 5gt;?eerhenn vnb gofmographi/ ia febier fein ort/ £anbfZ ^erg/2?olef/'Baßer/te,von wegen ber Mglicben ^uf4ll/friegßlenf* fen / verdnbemng menfeblieberh4nbel vn ber beweglichen QVelf (in ber nichts ßillßehf ober in eim wefen bleibCfein alte namen behalté/ ia nit oßf verwe^ßlef hab/alfo/bas vnber lo.bingen fanm einspin ijambetsg «tß«^« «^^«1 haf/wie ^nr^cit pfotgênant.‘Diefes acht ich auch nit Ä^^itfit tinfleine vrfaebfepn/bie vielfeltigeverfemng ber iXegimenf/ wie anoetvnö auch in ©ermania gefebehen/ vnb hernach gelefen wirbt/ bann wir vnOgUuben bie ©allier/©of hi/pnni/ ^anbalier/ Slrmenicr/ te» ’^eutfcblanbt lt;ns Aanot. ci cftgten/ verhergten vnb evnnamen/ alfo haben fie auch allen bin* gen ihrer 0praach naeh/newe Teamen geben/vnb wie man fpriebf:
3îow«r
-ocr page 17-®önebe.
^ö««$ ^eif / ^0^^ 9^^ / j-^|j|0 aUwe^ mit eim «eiiwm l^ofcf ^nt rc^ öuncut/ aKe ^ing neuw vnO ücranamp;ert weröat C^tifcv fomptö/öa^ wc alten^amen fo viler Oin^/^c^ncn/natiou/proiuu^ïcn/vóld'crn/ lt;ie. verfatUn/vn vorn newen Dold/nctt) genaue worDenfemö.^ic* l^’o^i aue^ edie^ arfxeu/'pïci.bab viel Ding o^nc gruuD/anVern nac^^ ócfagt vu gefebriben/ Cue boeb nienbert fep noef) gefuuben werb/ ai# t^ott vil puffen vnb ©tdbten aliein in ©ermania/ beren man weber ódegeubept noch war^ept finben mag/ aneb »ie anbere @e4be ober flóf# an gepimpeen feeiien ober oreen/ aifo/ ba# man nie fugen mag/ ^er nam fep vereanfebt- 3ebocb beforg ieb/ ^ip tw^W bie gpfmogra*» ^i nie gern vonpeot^uiaffen ober b^ren/ife boeb fo gewip/ba# aneb Perabo onb piiinuo in ber ^eeb feinb/vn anbere a(een mebr/wie ieb ^n^rmanim wijfen onb gewiß vrebeiien fan/banon au feim ore. ^uu km fep wie i^m wbü/fo iß boeb ^'ip gewiß/ ba# onber xo. ^er* gen/^edbeen ober 5‘vegiorten/nie eine/ren aleen ^?amen mehr bae/ ^lt;^0 man allein in nuferen tauben angenfebeiniieb ßbee/bann ßbier »iemanbtwepß/wer biefe voiefer Germanie /0egnani/^ebni/ ^dufti/z^euf l/^angione#/^?emefe#/'^)bi//^agione#/ S7?ebioma^ lt;hee#/«wö peol alfo genaue feinb/ober wabiu bie ^Xbeiufeabt fom/ wen feien/fo peoCam 2Sbciu ligen befebreibe/ D^aurieü/ Öannobu^ i^mu/iMugußa/^leebum/ vnb '’^erbeeomagum/ bie eineweber# wie ^abplonia ober '^roia gar verfallen/nnub/epe ein weie Belb ober pußba fepn muß/ober peotbeeibiegefdle bub ein lögen gefage/ob lt;r gleich niebe gelogen bae/ bann wer alle# naebfage/ber fügt eßt ein 4ûgen für ein warbept/kugi aber nimer/ bieweil er /bm nie gebeneft êu liegen mb awbetriegeu/fonber felb# verfört/irre121 Ifo gebet# mit ^^^^^nvnb guberu lauben aueb jn / biefe wancfele biufdllige Seit laßt/rer art m^S* uacb/uicbt#ßdt#iueimwcfen fein noch bleiben /^eitverdubert alle *^’ ^ing/aueb peb felb#/ba# maebt ba# noeb beut niemaub bie gefcbwbl ^»b greup viler lanb eigentlicb ^an außortern ober an^eigé auß ben «iten/ wae/vn welch# bei fep ©allia geltiea/^elgiea ober quot;Bellica/ Siuftrafiaz 7?orgew ober 7?orifum/pannonia/ 0arma(ia/ 0ep^ tbia/Sgt;?aurica/ 2lurea/gb‘^i'^»‘^f»®/ 0inu#©angetifu#/^^antM colpbuni/ober bie nambaße lufel ^aprobana/Wie biß wiffen fo bic l'unb An îHof# vnb SafJer erfaren babem @o ligen auch bie Unfein Sovtuuate/ vö beu vnfern fianarie genant/ 3tem gumaria vn atu here / weit aubere ban von ptoL ange^eigt/ ba# icb boeb Ptob foeim öngenomuen ßeißige alten auß^iref 1er ber CrOZ nit gern jufebreib/ Wo nit er felb# fieb be# bef lagt/ ba# im viel bing# nicht alfo ßeiffig fep ««geben worben.^arumb ich «ehf/ ba# ben neuwen Seltbefchau* Wem/S^leerbenn vnub geßrengen £anbffarern/ al# S5?areo Xumc# to^ur ^eit glemeuti# 4. vnub ©regor* 10. bep leben z^tem SlmericoZ ®efputio/ gbrißopbero golumbo/Slfeelino/ Oborico/Petro bc
21 ili/ 2(liaco/
1
-ocr page 18-QTorrft’f.
KïS3^lt;lt;gt;w/3iMmi(Ve5gt;fatte/ffaw(o/®e«wffa||wrl3Mh0/5rw RWa. eifeoDcâlbte(6eta/3ofep^oW3nWa/2((cvfwVegaîgt;amvfem’/Plt;^ tro SKenrie / Suteufeo ‘Öartemannv ^ononlenft / vnV antern gr* firengen ^auptlmtcn vnü5y?eer^erren Vcr^ónlg viW Xe^fer/^itr* lt;nn mc^r5ug(aubmfcp/a{0 tienen fo We Wng aUefo ftefc^reiben/ fetbe gefe^en vnb erfaren ^aben/Oann etlichen gleich auß Den alten/ wie auf^ y^7arttnue 3fafomÜu0 Stifte^ ac^t ♦ ^nn We munberbar* (leben fitten vnb tanfent^apftbnmb Çler Inn befeßrleben/fverOm Dir Wei vevßanbe geben vnnbwelt bringen/weil bn blefe felbame S eut/ gefab vnb orblnaticn/ auch S^^enfeben/ vnb 5)7eufcblicb mu(l bleiben taffen / vnnb nicht für Qidnß aebten/aneb gebenef en bae btc ^ett weit vnb fcbler vnenbttleb Iß/mIt eitel ©ettee weref/ble er nit
lanVokf
(gaffen fan/befebt/vn bus eln^urcf/^epb/ :c. eben fo wW ^ur bltbnls Settee erfebaffen/vn ein weref ©ottee Iß/alo ein ^eiufcber/ ben aP (en ber vnpartelf(b©Wt fein Wlb ebngoffen/vn fein gefah/ ml tien vK wort In fr berb gefebricben bat/5^om4|.^erbalb |n fo ein gudbigen ©ott vergönnen ato vno/weU ©ott aneb ber jpepben ©ott/f ein an* feber ber perfon 1(1 / fonber wer vnber allen 73VIrfem ©ott prebt vn recht tbut/|m angendm Iß.SIct. 10» 3tem ber albeit vnb noch biß ^um enb/'Danaifeln^'Irch jerßrewet bat vnber allen'X^olcfem/vnb eiß (ein jufunfftbao jerßrewet warbafftig 3frael von ben Wer ^m* ben vnb ^Vlncfelu ber 2Velt epnfamlen wirbt 2(lfo muß ïXiub ein 55?oabltln mitten auß ben ^)epbenberanß/lno©e(^lechtregl(ier Sbi^lßl/ Sîatx ©erbalb acht ich/ bao warllcb viel Xinber 2tbrabc außbenßdmmengebawen/vnbern ^ei;benfelub/5gt;?at3. fXom»^ 211(0 gefiel bem vnpartelfchen ©ott / Sibam / Ùbel/ C*nocb/ Tîoba/ '•iuwamp;«ib, 3oh/2(brabam/vor berhefcbnelbnng ein Jpepb/jtem ^aamonZ dmo/ girno ber 'Perfter Xönlg/ ber König ^abHonlc 7?ebneab* ne^ar/^atbanael/ber verfebnitten SW/2(tt.8, gornehue vor vnb vn ble befchnelbnng Irn ^anff/fo gar bat ©ott fein gnab vnb X^def mt an enfferUche ^lement/vnb geremonl gebunben/bao folten wir juberben faffen/vn niemant vrtbeHen/ ©ott gemein vö vnpartelfch bleiben taffen/ab ber anff femperfon fibet/ nltalfo partelf^ vnb vnfer eigen machen/ wie ble 3uben/ ble boeb bao gegembeK erfaren möffen / obn Ib»’en willen / wie ble 2(fta 2(poß. bur^auß beengen/ baratte anbereS^îenfehen WenIteben vnferofinno vnb feet weren/ eitel ©4nß vnb bctlpraub (clen.©ott fan auch anß ben ßelnenKln/ Ver 2(brabe machen. ^Ir folten vue bi til eb ben fpruch ffb^’W^n ob* ren fanffen taffen / ^lel von Orient vnb Ocelbent werben fommen
(tie man ’^ ûrcfen vnO ^c^hen genagt ^aOpnD nue 2(6raamp;^ jutife^ n^cn im tXc(c^ ©otte^z fargegen We ^müer öeö 5^ef d^ö ( Oaö ifi ixe vermeinten ff^rlflenz 3n^rn fo vemen an ft^en wWlenZ vn ©ott Ir eigen fevo ver^otf^n) V^an^ gefteffen wer W/mK fagm/ï^oe Mdtkm
-ocr page 19-‘Sombe.
^^^’^tft^iJmfaWWe erflettwaW t)te ktflcn/ vn öie ktflcnMe èf* ?^ («JiVWtr^c^Den fohen vue bitUc^ fcbmurfen/tvcü uur baft^art ?wb freinbhn^ in biefcm'^ efl.vn gnaben biwMa ein ivilber ètbnunt ^tti ginubé feinb/auß ben^epben auffS^rifin ^brafjame famen bn ^cn webten otban Gepflanzt /M in Öemnacb fettu eben warnem* Wien in mein bub alter bócher/^weper greffer feinb/ndmUeb menfeb* W^ber blintbeit bnb affeete/wetebe feinb mir faft in alten bûcbern be* Qÿnen/bn wae bie febrifft war fepn (eret/bae bezeugen atte 5)tftort lt;^auib fpriebt: alle ^lenfeb^ fepen lugner vn eitel/ enb bie eitelfept felbe fo mane anff ein wag legt'paulue fpriebt: bee S'JÏenfeben affect w«b weißbept fep ber tobt/ein feinbtfebafft wiber Q^ctt vnb bie war* ^ept ♦ ^un haben ^war alle ^nebfebreiber baP fleifeb niebt atfb ver^ SSJ^S« teebt vn bingelegt/ bae fie eittel geift feiê/fonber ber mebrerfeil allee c»ttftgt;ült;flt;u ein affet t vn menfeblieb nnmut ifl/waö pe tbun/ reben vn febreiben/ pnberlieb regiert ber affett^uvnfern ^iten m4cbtig/ berbalbwann Jwö ^ott gleieb ein mal einer warbept berabt/fo tftö mit affecten ge* ‘tümpt/ vn mit lögf vmbencf t/wie ein Jacobs brubennit mufebl^/ wiacbt allee bj bie welt fein warbept leiben ober annemen fan/Job* ’ gt;QÖeil nu ber lebenbig vnnertcebt affect noeb menfebléb/ ber baut iMt/ vnb niebt vmb ber biffigenfebarpffen warbept willen leiben W fonber fieb felbe in allen bingé fnebt/ feiner huift genieffen/^nm gierten werben/ vn nit entgelten wil/gefebiebte/ bas allee gebogen/ wbgenagt / vnb anff fein teller bepm baar genogen wirbt/ wae er fm Wrnimpt/bamit ee nit ein creub/fonber ein nnb gebdr/vnb er bamit fürber^eltepnvnb förfomenmóg/ bae aber mit ber warbept nit J?;Ï^*SS 9efcbdbe/fonber wnrb fm vil ebe fo er bie warbept geiget/bie geig am {r^t^rfoj« ^^Pff Jerfeblagen / ee beißt bie suentij tutifsimum premium, bargegen ^fingt Vie warbeit bafe/bamor ben affect ©ott beb«t /biß beweifen JJt ^ipori bepbee war fepmSllfo bnbé bie Deneti/3tali/ ÏSomani/ ^tc(i/Q34(((/^oemi/ Schweißer/ fa faß ein febee lanb vnb Surft/ Kin eige ^ißori fo repfig anffgejdmpt / bj md bie affect greiff^ muß/ lgt;a iß niepto ban eittel fieg/ßerefe/ratb/weißbept/glöcf vn bepl anff allen feitten/ lieber ©ott bae leben iß bem natürliche menfepen lieb/ fa allee bae man neben bie warpept fepen muß/fo fepmeef^ bie@üp* fin Wol/fo man mit bifem pofiern vberfompt/ barumb muß bie wat Çeptvmbgangen fepn wie ein Xapeinpeiffenbrep/vnb bem affect fiebient^nbern alte wepß iep hin/ meine bebûnetene/fo frep vn af* ftctloß/ale @uetonium/ber allein ber Xepfer leben fo frep befepribé
^at/ Wie pe gelebt paben.^ab iep ben affect aucp nit gar auß^ogen/ nbsp;nbsp;nbsp;ƒlt;*
ï^nmiep anberer affect verfurt/ bitt iep biep mein £efer/ wolleß miré Q^tSaa. ^^t^tipé/ieppab miepabergeßiffen ber warpeptfouil mir mug liep/ jubienen/ vnb bepbe liebliep vnb bir nöpliep ju feprt/ allee on gall ge* wieben/ anff niemant foubere gefepf ober iept gebeut/ wil iep mtep
-ocr page 20-^OÎAIVI «î6üj 4340 «36«iJ/«§4î)444 434)01 «a gt;1)^1^ 0Jiâd346nS ^«0 «36409440 )}3f^ 44JJV ‘^I1V^ /«3qV46430 jy^p )04^4Vaî 419 0^9 ^1^64010] /44«p6jytW^0«404O4Vaî 449^^0 t«Vj^pj6/46pj4j40 ^«0 041)6 0«9/«344)46 J494««t4 4)469Ô)V^14)6(«4944aîM64j«0))« 444)69 3«PUI 43«6 640j49 4)t ?449))V)«P6OÎP64OÎJ)V qV^/UV^PÔ 6««6 4| 4)69 «)4J 4lUl ) v4 «0 / 4(144460) «4)9)444)) V 449 «69/044O)J)Ô «J 4)t)«l4«4îl)/4jy)44))‘(^ 449 9)64444))«V/«444)y9 «4))V «16») 4)6)40 94^)« 411« 4 V4/^«J 404446014)9 61069 9)6444(^*964 4«041W46 440^^ 04 )101/llJ144ÿ ««y ^ «^ yP® «lt;49 446« 04 441)440 OHOApO ^49 ))44gt; ^40 0 6 9 444)46110(5) «00 ««69 964 «6W/4)))46@*^ 449 4)M lt;P«6/lJî |14))6)44««? 444)^ 4))J 4)119 «14.1 )|n6 Ul«469/«494)46)46 «4)669 JP^ *43 44))6«))49)Çt5 449 9)64441)66 9)14)6 449O/06))))496g)/6«)46I(fc /96)6)5*4)^/46)4g 0«))6£069/i)) 494401090) «0 96446 4)M qtUlUV(J *^6)0) )P444O 9«))9 43P)6 «P 0616 9«6t)446«Ô ^66 ««69 9166449)01 4110 /4l) 4944019«69)) 069/6490) 41)0 4lJ 069/44610144469/64964 «39 /4149))46 4490 466)46 9)60 44610401 )4)0 /«49«61)440 4)« 444446014)9 004601« 0)/4404) îJpill4)))V «4444)46 449‘6lt;)4^ «49949 «) t))4^^(^449 lt;j«0(4j) «49«6i)4«4 /«4444444O 4)9 «3444)46 4)Q;/U0069 44001^44^ «14 4)01) 9«)3j «3)40146 44) 9««0 44) «4^)«4îjÇ,Ç 49)1)4946« 449)449)) ^9)6Çt‘' ^«0 4^)^’)36 449 )1491444436l 449 «6« ))4{^gt; ’OP •«649£ ‘«^^ #V)44«3 494)« 4(1444601449 t)13Q «39 6661 «0 *))*4«)40ÿ*)/4(Î44404 «14 169) )J1449«0) «3431)430 4^)6 04 66616)/||) 03140Q 0601493)« 4466« #440 93j«3Ks WW« 339 ««69 ‘0 *6)^ /4^6614$4)) «IVd 0)11431)«^ 4)9 9«o / 49344601 «36«) 4)9 /4tl6 gO9 069 /4«6) £|«j 069 449 /9«6t|440 410 9«0 494494«))9 3W43j«31$^ 4j) 9«)3)449«6 44(^/06146944 440(^ ♦)))V40«’)^ ’0/63040014)4^ 4(114) 4)9 )J) )46^ o)/9)))494))«61)104 4490 /094) 4431)0436 04))6 03 ^661443)/04))64|)«^0443$ 960 «31j4«g 9)116 /43y6)3)9/M3)30136 44)44))4)0 «6611)19«in41J46^s61) 4|«0)/6)49))« 6)/433)j6 9«0«369)43))00 449)99 4)9 0494401 O)/«39)349))«?490661 ^4)439)O1/«361613« 0439)99 049 49a4)44) 3)4)9 4396 06614)01/1J) 6n«6 0)4400 0«3141)O4 960 00464)) 039 069 4393) 0)4 .pO494(^ * 04)1)34 039 ^4) 01)3614161 «40)19)0619)19)061)001/ 04)1)0104110^ 610 049))«36l 3))6 9313)6«? 494)) 9)) / 494)494)36 0)64 £J116 490 6613) 449)014)0 ^1069 /44(»®4)W 6114?49 9)£‘)10 04)09 449/6)0401046104) 439/gO9 900 6104) OOP)91644«3))6/9)P)6))6 449060)4 6169)5 0)4)010443)9000 90)3) 01/03606 44900 0443)449660)4 4)019))3)600 O) 9OO /449«6 449 0069 /9)64 3«)«^€ 349 /43JJ49 40) 0)4 493)6 93)63^0; «13 9366 y) 0))6 /449«6 069 ««^lt;Î 34))39 44))34 ^ 9«»5 «13) 6104/493)4d| 06614)019«0/«36144 jl30644^36g) 0)3 044906 049 )3j^«14) 00/046644 046066 440)3 06 43) ^|6«^ 1^^ «3113)/469 4449349330 0)4/ 90)4) 4490)^06169)5 93)3)6 4))6 41Ä P^ y^i 6(1301/03969 49346193)46 491166141« 4)6169 ))01/9)3493) ^0? 6104394)9^ 9«O446«)3)9«63O393)61)4 9))O)/O3^O?jy«6O3))O40 0)4 4«) 03)611)0019« 6613)6/9)69449 44)9Z«4604? 00 0393)? 4)09)jn6
-ocr page 21-'^errebf.
JWltpejïfln fefcreifcfn oSanatbfoóf” / fenttriitt wdlMcwar^oit ^tt fc(b$ ifï/^er fteb treuer fc^reibeu/ maïe/fagen/re^cn/oOer auc^ J’^^fiebu vn fe^n Id^t/Dan von Ven mr^affeigé« ^^i^T vnnerftan V fnin|jt V^ eigennützigen fore^tlofen affect/madx/Vno alle bûcher fin* J^f/lügenamp;affMa mit lögen vnV affecten Vurebfpief t fein V/vn gidc^ Zwanger ge^en^c^ «camp;i ^ ®ott Vie war^e^t griffee acht/ Vann ^lt;w erom bûcher füttern vnWerfaffen I4fft/ia fcblecbtowóü V^wir ^Jon im iernen/vn V nit alfo von menfeben vn nup Ven böebet’» ff den/ etuff Vao Ver fpriicb t^ bleibe: ©ie möffen aü von ©ott geiert wer* ^cn/ypier^i.èfa.s^.Omnishomomendax, Wie auffer Ver @(brifft aUc S^ïenfeben be^eugen/vnV ©ott allein Vie ^. ©ofteo lent fo in ranone w««^ m ^iblie begriffen feinV/vnV Vie anO epngebé Vee ^.©eiffo getrieben/ SS^L«. Sefebrieben vnnV gereVt/Vao ff e allein Ver marbept nit gefdlt haben/ Bunoraninieer vnnVfeVer/obftegleiebim iebenefmaangelauffen ^»b geffranebiet feinV / Vie anVern alt bat er Voeb etma laffen S5ïen* ffben fepn/vnV vnVern fineb verfafft/Omnis homo mendax, Varnmb ie duff fein SHenfeben jufeben iff / er fep wie heilig er Oner tvêlb Jvene* Vö/policarpnoz §lemeno vnn V anVere/ fo gleich anff Vie 2lpoff el ge* febrieben haben / feinV nit on meref liebe irrth«mb / fo gar/ Vao auch feinV/Vie eo nit för naebfomen Ver Slpoffet/fonVer för'^5blff achten/ fr 'Panluo nach ihm/Ver herV nicht verfebonenVe/ ^nf önfftig jufepn/ 9efehen haf/ 2lftio3cb gefebweig Vao Ver beffenè enbenfé bûcher/ ^hï^me von Slguin/vnnV vieler ^u vnferer seit/mchfo Vann eitfel irr* thumb vn 2(poff el Veo 2(nf iebriffo fern v/^arum foltn Vie mit fercht f un V ^itfern/bloff vnnV gefaffen/ ©oft vnVergeben / vnVer Vie zucht vnV zun föffen Vee j^erren ftpen/ im mao er in Vir re V / jölofen/ iff Vie einig recht groffe fchnl Sb^’f»/bannn man allein ©otteo f nnff/vn V ^lt;e Warheif hört vnV leret^nr gehen ^nniel anff vue felbo/vn V mer* J“j«;i^^ ^en von enfferlichen Vingen vorn Gleich ©otfeo/ Vao geiff vnV leben cynf^vireB, iff / nur auffgehalf en/ fo wir VarVureb allein foltert epngewifen wer* ï^eu/wie aller fiebtigen greatur ampt vn weref fepn folt/Vao ffe vno iuö vnfiebtbar wejert eprtfört ert.2lber wie Ver ^^ïenfeb verf erf iff/al* fr iff ihm allee verf erf / Vrtrt V muff Vie eufferlicb/ fo Vao irtrter vnfiebt * barvunV geiffliebvrtheil verloren haben /allee ihrer verferten art »adÿ auff vnV abfören/ nimer aber epn/ wie ee Voeb allein fepn folf/ VnV Varumb von ©oft erfebaffen vnV förgeff ellt iff.Sllfo lernet man î^ie warhept nit anff Ven böebern/ fonVer allein vo ©oft/ ^ao fucht man Vann Vie warhept bep alten^nenfcben ^inVern/eo fep in ihrem munV oVer feVer / vnnV nicht viel mehr bep ©off Ver warhept fetbef SÂ?* 2lber Vie ^elt muff ein fnopff an einer binnen / Vue liecht in Ver fin* gfjgg« ffenuff fneben/vnV nicht Vann eitel fdtgriff/ wie fie wörVig iff/thun/ Wclf/mö ttaunfie wil ©otfee nicht / noch feine weg wiffen/ ^faiejo^vb.il» 5»tuigen v# *;Kr, i8t gt;0, @ap, i» z» 'lt;bdT ^mtebt Vao er vber fie regier/ Siath-«» ^SS' fonVer
-ocr page 22-'Sîombf.
fouter ^cç^tftt ein 'Sciiff«I/S1Qar.;-Mrum6tnii0 er (rfreffri^e (rr» f^umb fenOetV |^r ja ein ^cujfcl fepn / auff bae er dm /eben fc» / wU ber tp bnb mit / verfett mit bett verfetten / 'pfabi?» wtetvol ©ott an 25rftttd)bcc vnb in jm feibö/emig gut vnb vnbewegUeb ift- ^iß adea fa^ ich bar^ SÄ vS «mb/bap wir vnfer leben/treft vnb batum/ nit fo gar auffb inter fe* £mn JikT ^‘^^^ / *^^^ fût (Bott galten / ober je neben ©ett vnb fein allmdcbtigti rcifctrfey/ lebenbige wert /in vnfer ^er^fe^en/|^a baß wir lernen bic ©elfter vnb ^lieber probieren / vnb wao wir von ben quot;jSiicbetn baifen vnb barinn fueben folien/nemiicb ein ^eugntö vnfete beri^eno/ bao ber eh nige rechte branebber Köcher ift/wae nicht vnferen bergen menget vnb mitftimpt/ bao wiro in feinem werbt/ato ein fügen/ beraub tap fen/vnb nicht hinein nôten/noeb vnfer brr^biß mitgewalt^ugian* ben beteben/ gewip bao eo nit anp ©ott noch ©otteo wort ift ♦ ©ot* teo wort foli ©otteo bilb in vno tieffen/vnb bie warbept ber warbepf tn vno jeugnio geben/bao brrb treffen vnb epn$4mcn/bao co bicfem/ Wie co jeuget/gicieb faut/ aio in ein gettueft figd in bcm bergen cup ■ pfinbet/erfennet/ fibet vnb wepp/bann ber inner S^enpb muf fein Ving alico wtffen / feben/ greiffen / vnb erfennen/ foli er fieb baranff erwegen/ergeben / glauben vnb iaffen / fo wol aio ber euffer Ö7enfcb nichto glaubt/ bann bao er mit ben euffern finnen begreift/ vnb mit dm vemûnfftigen aupreebnen epnfabet/ eben fo gewip muß ber in^ net Stofch/bet gdftlicb auff bao vnfÏebtbat allein fibet vnb geriebf lt;ft / beo feinen fepn / bao warbept vnb fein gefpdnft / geift vnb ieben/ vnb fein bunß ober berebung fep / fonber ein pleropbonia vnnb ge^ wiffenbept beoinnern Wnfcixuo/javicl gewißer bann bereuter 5gt;?cnfcb beo feinen ift/ ban ber mag betrogen werben/ vnb offt mcpgt; tiener febcviei5)7cnfchen/teutter/feeicn/ïc. foco aiicin einwobn/ gefp4nft vnb trögnip ift / vnb in bet warbept mebto / wie man vlet maio von ftancf en vnb abergieubigen erfaren bat» 2lbct ben innern byfenfehen/ bieweit et auf ©ott ifl/vnb nit funbigen mag/mag fem geficht vnb wiffen nicht 4ffcn/ fonber muf geift / ieben vnb warpept fepn/wao er fibet vnb wcpp / bann wao fichtbar ift / muf vergeben/ vnb iff in ber warbeptnidhto bann dn bctruglichcrfcbatt vnnb ^cr* gdnglich gefpdnft/Dao aber vnfichtbar ifl/bao ifr ewig/ vnnb bie felbfldnbig wefeniieh watbept/ bie nit betreugt/ wie fic nicht geidebf werben mag / feiig bic barauff feben / bie co begreiffen / wiffen / erfennen/ vnnb fich barauff veriaffen/ quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gorintb.
awu
©eogrep
-ocr page 23-«èwgrftü^tó/^pieöel Dît tnlö nuß apt/ Europe vnb ap^rt« / auch Per new*
gefunOiKii ^clt/vnb aUct barinn gelegner deleter gflcgcnÇfit/cpgenfe^affr/art/Oîfgtmcnt/âiauknZ
leben »nO we fen / in vier ^üe^er
geteilt«
anpepetluna vnb entWerffung Pe^ ^äußert
erbtbebenö/ erftiieb eitvae in gemeim
^V ititen ©eograp^ievnnb gefmegra^ pblö / tilted dnbeUtgUd? bcfd?lo,fcn vft gc^ wi^ / bas ber welt form vnCcrttrwmvuttb »leWdr ifl / eben baffelbtg brüten fie aud? voit ber ”quot;*®’ Ä Af rbe» / wie vorn tuimel / bic Af rb ligt mît/ p ten in benen binnen fo erfd^affen fetnb/ mit “ wnffer nm gró|le tbcil bebcebc/bie allee bae fi fd)wertfl/ anfid)$e«d?t/ wicbert^immcl aUe^ was geyvn leiebt t|ï.pi U6.2.me^t/ i) man nenne biefeTüeltnttvnbilUdKmjm ) fcl/ban wo man binauf wit fo tompt man «neUOccr/ bamteber gan^e vmbfreyf ber Afrb vmb5cunenfL*X)rtb ï^icWol and) bas IVaffer ein bobtr Af lemcnt iff banbic Afrb/ vn weit ob ^^^ nbsp;nbsp;nbsp;mft
^r erben febwebt/wie ben (^Óeerfarernwolsuwiflcniiï/fobatim bod? ^SSv**quot;* ®ott ein gebott geben/bas es on fern willen vnb gcbey f/nit vbertrettê «-«seje^op mag/nemlid) / wie weit es geben/vn was tbeil es verfebonen foU/gebot// f*quot;» ren/ wicwol ^ertnlianne in Apollo, febreibt / bas iOierapolis/ èebn/ Kbobon/ vnb Cbionbie Unfein/ mie viel taufent (V^enfeben gar vitter// Slt;'tt3en fcy en. ©o gebenef t aneb piato / wie bas ein groffer tbeil 2l)ic ^mb ^pbrice/vom 2Vtlantifdien dOeer btngenomen fcy en. Afs blt;tt and? ein erbbibem/ wie gemelter ^erculianns anjeigt/ bas Corintber (Deer j*w^3ciïojfen.3tcm gro^ waters macht brtt^ncaniam vomlVelfcben ttnbrtbgctbcilet vnb^ur Jnfel vnb namen Siciliëgcmad?t. Sojeigt fdjrift an/bas ein mal bic gan^c lüelt/bi^ an a^t verfoné/mit eim Swttb^ttlïvcvrciictt worbenjey / aberbif alles iffanp eim befonbern gebey ji vnb gebot ©ottes gefebeben/bie fiinbtlicbe welt auf gnabé auf wapev «ot jutilgen / bamit fic ber ©unb ein enb mache/ vnb ficb an ©ott nic noch S^f^^f“® bóber vcrgreijfe/alfo bas auch bes “Vatters rut ein wercT feiner liebe vn gJu* **^ gnabenifï/ gegen feinen bofen jnchtlofcn Umbern/nit weniger bann
fo er fernen frommen ^Kinbern brot beut/ bann wie bie fenigen ber tut beborffen/ vnnb beren not brot erbcyfd?ct / alfogibt ber fromme “Vatter eim feben bas fein/ was ihm nóg vnnb gut iff/bas fein liebe erbey fehet/ vnnb )b«ncr bey4^
ber noterforbert.
-ocr page 24-©Olt óe^ Ci^0f t icbü gr^Z
t)tnWr«;f; / iXeatmcnf / tiefe vut iveitre.
I^^jtó 3e2((trotwhïï fubenmit )6reu3HrïfnnïeHtnKrfui^J
“ b^b fiebett bunbert fïrtbtrt. nimbait tin fiablutn/^,if* Çd)vitt/ vnnb ein feber febritt fünfffi«cb»Öeit «bev »»** _____75 CCClj^.fïrtfjicttrtmlOtmmd/foa'nnbctnd^/brtó^wey^ bunbeec mufent/ vnnbp. causent fîabta »mb bee erbniebö »mbbreyp ©rSfle/weitc fetnb/nwd)cn5W0liftrtufniC 52.'^cutfd}€VtJKU »nibble tngdberiirvb. ïSek. ^^ ®‘^ t’*^^^ ***’^ mitHnilcnbet (Beometrey/ bee bee erbtnebe biefeb^^b l^SS ’^'^^f^*^^^bunberc »nb I\\»j^.flabm/mcbr ctnô/»nb ein b«lbö, vnb ein bditbcïl eine |ïabtum6.^dlrtbcrnrtcb lt;dtlt;bctrrt«^rccbné/ad?t{llt;ï*^ bia ein 'Welf^bc mctl rbim/ fo b^ t bee cvbtneb^ »mbbvey^ / j?g»^. c^tï* fent»nbfónffbunbertmctl/vnb batbce cvbn tdj^birfc/ jj Mufene»nb ^»a.mctl/ ein wente^ mebv. Tiber bic mcilen feinb bktn/ ban nadj btefem nn^reebnen blt;ïf dn |ïaffel mn tOtmmcl/lvxwvtj. meikn/ynb ein halbe/ baß nübet (ld?allee »nbetróglid?/ wie Jcannee Kinigfecrjeranjek get-iber aatf Ïeinfd?e medé au^gered^net/bat Cwicgebw’t)bie bugel bcv^rb/ jgt;ïbtaufettt/ Iq.metl/beren eine belt jjvvm. taufenc»nbad?t* bunbert gemeynev fd^udi / vonbem ^vbtnd^aber bi^ an iOimmelbe^ ge|ltvnó red7rten (le fi'mffgebentaufcntmaltaufent/jweybunbert mal tawfent/»g(»id.tau)enc/t^. bunbert»nb5?^»,.meil. gofmograp^fa fev/tmnO irdf vute^ bbcibö kebab »onlSeogvapbia »nb Cborograpbia,
lt;Cofrt1dlt;ff4#s pbwjfrt»/
^I^^ii^mie Tlptanne tn ferner Cofmograpbey jeigt au^ Dernero bie? yen»nferfebeib an / $wifd7cn Cofmograpbia/vnnb (BeograpblaZ »nb Cborograpbla / bas Cofmograpbia fey C wie es bes IVorfS 4^tbimologcy anjfbem meFen tregt) ein gam^se wik cygenthebe be^ fdireibung ber Welt / »nnb bas mtt bes iTtmmclB »mbfdjweiffbegnp fen wirbt / als bte »ier A^kment / ©tem / ©otm / (ïOon / ber planeten »nnb 5kdel/ barank ^ ‘^ »bcrbimmlifcb ©pber gemaebt wirbt/ ber and?bic gekgenbeit einesjeben orts/ »nnb bie b^be bespok/ burdgt; ©imetriam abmi(jet/»rfad7 »nnb »ntetfd)etb an^eigt aller Climat/ ■Cag »nnb Xlaebts/ ber »ier Tingel ber quot;Welt / bie bewegung / anffgang »nnb nibergang ber ge helft en »nnb frrenben ©tem/ »nnb was $11 bed t^hnmcls laulfgebêrt/alsbicbobebes poli/ ber parakljonts/dOit^ tagifeben/ oivefel/ Cltmata/ tc. burd? dOatbematifibc Bunfï anjetgen/ wie 511 »nferen geiten / Petrus Tlpianus / Caurentius ^mk / ©eba(ïigt; anus U0un(rerus/ pelicanus »nnb anbere/ inibren^üd)ern»nnb Wd« iH we^ lt;V?appió gar artlid? anjeigen/in »nfermquot;Weltbud) C bes Baum ein (Segt; ograpbey wórbig ijl genannt juwerben) rathe $ufud?en oberen hop fen/ weil wir babin nicht gefeben haben / and? »ber »nfer »ermogen »nnb proofs ifl/ber Welt eygentlid)e contrafactur für bie äugen ^n^ jlelkn/ bas td? ben erff ober^tkenbeflld? / fonber ber Welt »nnb Unber leben /wefen/ glauben »nnb regiment anjujeigen/ wie in manigfak tige ©ect bk wü(le»nbftn(ter Welt jertheikt »nnb zerrißen fey/bas febier foniel glauben »nnb (öottesbienfl feinb/wieuiel 'Volder/Unber/
laötebc
-ocr page 25-SBa^ffofinoarap^eofei). II
H ©tebt vnb Kóptf. 5gt;icfcrt jamcrCfp^'^ct? *^b ^ jubew^ne« / vnnb bev blmbcrttoncbteit Weltjrbltnbcö Mppctt/fAlgrcijfctt vnbfcbarmóijlc/ M/bten rCcrvcntolbenvrnb bejtboplf 5ufd?l«ï5enbabt4?btcfc arbeyt fût banbctt genomen/ ob wit bod) ein mal vetjtimben/watumbCbti/ ï)i^»«w^lt;fit ff 110 bic Welt ein ft nSïetnis vnb bee ‘jeofftb Ketd) «entte, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^abeu^^
©eogtapbin aber ift eitt befd?tetbung bet welt/wie pc etfaten/ge/ ©eogv^pb:« Fbtn/vttb ftgelegcnbeit cvBrtttt witt/viib gleid) ânabtnalun^bevfùv^ ^^^' «cmbjlcttott/ betg/ wAlbe/flófö/ wie C6 ntteittHttbetflof? vttb bangmit ibtett gtettnen vttb m4td’|ieyttctt/vttb witt vott Coftnogtapbin vttterz ffbctbctt/brtó fte bne 4!:tbcttd? mtlJct Vttb vtttetfd?etbet/ttttt betgett/Pop fen vnb Cüeet.Cofmogtnpbt« «bet buteb bte 5itcbel bes Oinnnelö.XJnb lt;5cogtrt pbin ijl fn)t nuQ benen fo bic ^tbel vnb «Uetlcy gefd)id)t vnnb f4blen$tmctflcbn begeven.
Covogvnpbtn / fonfï ^'opogtnpbirtgenant / befebteibt fonbete éti-tet (rtb pettuo ^pianne bas /bcyctlnnb / eygentlieb vnb volbomme/ ^b pebc CÔ vov ben «ngen ba / b$ fie tcin 13ctg fOof/ 23Aeblin / iOan^Z ^b»ttt/W4ttt/JDolQ/vnb*X)egt;llt;f etwrtttrtnjujcygenvnbevUpt»
Ï^ort Uitben»
feinbt vier fötnäinc winb bte beyflen 50vpett / ibet it^ winbt vottt4«ffg4ttg/bci^cSubfolanus/5n teiltfd?Óftwinbt webetvon ^^^^4gt;ticnt/ ip beiptvuef en/ vnnb gern febón/ fo et gebt/ b^t «»^ 5« i^'/ bet jetten ein bey winb t/bev $« v veebten betf t Vulturnus obev Eurus / 5« teutfeb Opjuben oberOïtfnb febt ttuctnet ttntnt bet $ut Itncf en beiße Cæcias/O jinovb/bvingt tvuefne wolefê / ben cv jenebt alle feuebtigbeit bevwolefennn ftd) bnbetnud) einfpviebwovt bey bcngelettcn ctttpä/ bctttjï/vottetmbófett^XOcttfcbettbctjteballcv bojibeyt nnnimpt/ Mala attrahit vt Cæcias nubes, Xtt jeitdlt b^ bóf nn ftd?/wie Cgcias bic wolcfCtt. SöiferWinbt ijl gefónbev bann alle nnbete ntebtet bic lïnnliebcit/bann cv ftlkó bÓfc6 an ftd? $etïd?t. ibcv (iOittng Winbt beift Aufter obev Noz tus/513 teutfeb Subwtnbt/tp wntm vn fettebt/bet jitv veebten Aufcrum/ j»tWfl« Aphricum / Subweft gnnt5 wntiit 5ut Itncf enEuronotus/ ©ubofl/ ijl «’m»»?» ntäföig wnvm/feinb alle fendit vn warnt/vnfevev natuv faff vngefunb/ ’””^*'** kommen auf wormen lanbcn ^pbtice / batinn vilgifftiget tbiet jeinb/ babetbann betbetgefótt lufft bic offnenletb vetgtfftvnbbtaneft/ ftc ntadien puf tn ben glibcvn/ btct5ige gefd? wet vnb vnteyne bäute/ and) febläfferige vnb pebertge Cent/bofe obren vn angen/träge/fey f te leut/ vnb ben febwinbcl / pub bcrbalben ^nmeiben.
Ï)er /vurp vnb oberp Winbt beift Zephirus ober Fauonius/Wejf / winbt/ ijl balt vnb fcud?f bat jnr redete Aphneum/ Wef^fub tp ^nr// mig mie regen / ber $ur linebcn beif t Chorus ober Cirnus/ Wepnorb/ bringt Hebei vnb flatbeytfeinb alle brey gefunb/brefftigen febr junge jfient/ben alten bringen pc puf vn bnpen/aud? enge vut bie brup abev jungen Centben viclgntó.ïöervterbtirinbt von (^?itternad?t beipt Aquilo / Horbwinb/ ip balt vnb febnecdit/bot $nr rcd?ten feitten Choz rum/ Horbwcp / ber fd?ttelet vnb begiet / ber lincfcn Boreas / Horbop gênant / tróef net mit bâltc / feinb allumai gefnnb/ verpeUett bic póp / mneben parct/ brepetg botte pulgóng wol batnê/ effen/ feinb ftud?tz barcWann vnb Weib/allc tbict follen in biefen Cuff^cpelt werben/pc «ntpfabenbalb / maebtaneb bAltc bolb wol be wen. Summa / mad?ett
^ ij ben
-ocr page 26-©emrtneßefcßwlßwng
îgt;É» ^pcttfctxtt nngfci-ftg/ldd^tfinntg/gutcr färb/ Bón /^Ï^tthU^/i ßnnrdc^/ «ber IVmtcre jett machen (te bu(ïen/ enge vmbbîe brun/ jïóföbed iOâuptô/gefcbwuljl berjân/nngeltcbtô/brtifdwebc/verlebt rung ber lungen/ vnb nnbere béfe jitf All. Hun ^uwiffen weidser Wt»^ jujeber (ïunb webet/ fo Ub bnuon jobnnnem Ä^ntgfperger/ ^P^^ nnm vnnb anberez wie mon nneb in gletebetn fnll wtffen vnnb nuf tew* mn fan / welcher planet 511 (eber $eît regiere / wet^ ober nicht ob fteb ^bt ebrifî mit gutem gewißen barnaebrid^ten vnnb banbUn móg/bnr^ umb ifb nicht in^ hab viel bariton jufebreiben / befilbe wben ^(Îtlt;^ nomid vnnb/bren anbängern/wiefte c6bargebcn/au(5rechncnvnnb verantworten.
^w gemeine weitieufftge befe^reibimg ber hier lf;eil her IVelt/nemlid) 3|te/.t^ urope/3lpbtice vnb 2lme/ rice / womit begriffen / vnb was für
Zianber vnb “IDolcfer ße in ßeb halten.
Ävy® her gan^e vmbfrep^ her ^rb^ wirf in fönffgieie^e i^eif gc^ 0 1 tbeilt/ welche ße Sonae beißen/^ö mittelifl biç halben vnbewoy/ ^xts^net ♦ löie cujfer(len jwey tbed 5onc ober otrclclöfcinb grimmig gerbülteb^lbleutloß. 0ofeinbnun$weytbetInntX^ciitbenbewoner vnb befenetnentltd?/ bie $wifd?cn ben brennenbenvon tÄlte vnnb b’^^ liegen. Hun ban Bein XJ^rbtricb biefer jweyen von Leuten bewoner/ wi^nnoch ertennen/was fürCeutanff bemanbern tbeil feyenZ vnnb von wem/ vnnb mit wae Centen ce befett fey/wjadybae mittel bren^ nenb tbeil von biQ wegen Ceutbloß/ febeibet biefe ■Volcter iß gleich ein maur/baß ßebt^ halben nichtmogen jufame rhetfen/ noch etnanberer^ kennen / barumb ift allein vnfertbeil ber Arbenz ben wir ebte wir au ff quot;Waßer vnb Canb jufamenbommen mögend»bewonen/inbrey tbeil abgetbeilt/nemlich in ^pbricam/ Ifuropant vn 2lßam/ bauon wollen wir etwas fehräben / bie inbem anbern tbeil ber weit laß ich (re weit be^ fchreibê.IVir wollen ben fünffeen tbeil ber weit barin vnfer dOeer/^n* fulen vnnbCünber wefenbe liegen/für bie banbt nemmen/von weichet außtbeilungbcr Eliten iß etwas f^Ännig/bas bemach volgt/ beren bi« ben vierbeentbeil ber Weltgefunbenhaben/mit(Oenfd?cnbewoner/ bauon wunberbarlich vnnb luftig 511 lefen iß / auch täglich noch beut newe Canb / Unfein vnnb Ceutgefunben werben / bas fehier bie mey^ nungfür war mocht angefeben werben/ es fey en viel vnjalbar Welt/ vnnbbas bicWeltobnenbfey/bann täglichßnbetßch etwas newes inben werefenbes wunbcrbarlichen (öottes/ber nicht auß5ulernen:ß.
2ßid ^Wfverkh.
@ia ber halbe tf;etl hnfcrer^clt/erßrccft ficb von mUternac^t burch ben 2lußgang biß 511 (Z)itcagvnb wtrt ^ßa genant. Hun '^^feinb $wcy ^(ta/basbldner vngrofßr/ 2?as bleincräßaßi^t Ho^ talia genannt wirr mit bcinCcOccr Klare Mediterrane um genant / eim gefangen vnb vmbgürt/vnbals ßch phrigia vnb Ciciaenbet/ ßchmic jufchlenß / belt in ßch gegen dOitternadit ^itbiniom / von Hiberv gang Propontibem / von 2lußgang Ciciam / vnnb iß fünßbnnbert ©tebt mächtig / babbaßt vnb reich / begreißt auch in ßch bie Cünber vnbprouini5cn(5allaciam/ZöttbiniamCycaoniam/Paplßagoniam/ 0alogt;
-ocr page 27-?)et Wertteil berede. ÎÎI
y^lonctrtX^'^ilîdin'^lpinrtm/pcrjamuin/Ürobdmæclt'iim/^oniâ/
'^‘^n«mCtbîrttn/£yttrtmp4irtpbtUrttttpbrigtrtin/(Ltltctrtnty7vbotgt;« ^Vein^ifût ^noCipvû bifî allcô wie es etwa tUtner^ifta gênant warb ulfo wirtcô Orc^d? ^«QtbeVmcbwrtbeil von wegen bee gro|fen£un«men0 bee ‘^ûvettjÿe» JJSïS£ ^«yfere/ (Tnrictia/bae tfl/Cûvcf ey gîtant* Jn bifet bat ber beiUg Jegt;bi ^Po|ïolu6 bae -ïfuang.lt;tbn|li vet£ünbigt vnnb bezeuget / barinn bie ^cyfet^nCon^ïantinopel vil dOavtiree gentae^t b^bcn/nnnijlbae wnbvetwüfï/vnbfafl allee von bet Tvónnf. Aivd^enwtber abgef allen/ ^ott^^Oadjometvnnbanbetn falfd)en3po|ïeln abgewenbet/vnb b^t
®tt (^Oattitum bcjlenbtgbeyt gat allba auffgebott/ bie weil bae lt;^a// nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
d)ometifd? gefaç allee in abgóctetcy vetbett batte*ï)a6 gtó||èt ^ba^.^fg'^i,^”'^ S*^cif|xwcittet/ncinlicb wie gefagrbtvonn nnttagbi|ïgcgcnmtttet'gt; ces gtoren naebt/fd?lcnllallee bar$ wtfeben gegê-ôtienttn 21 ftam ein/jtenb tilge« ^1*«’ geninittagatnßufenilo/vnb enbet pd) in nnet evnad?t am finjeca/ naim/bae lt;V?eet4gt;ccanne gênant / betört bif) Uhb an btey orten/vnb vetleutt baeeinig GOeetan jebcmortfent namen/nuteim befonbern namen gertant/imaulfgartgbeifï te MareEoum/bae Afoifd? (V?ect/von jrtbifeb/vonmittetnaebtbae ©cttifeb (V?eet/vnb begteiffe
**ï ßd? Jnbtam / batinn (öangee Vnnb Jnbne faft große fïöfe ßteßen tgt;ttbcntfpttttgen/ Cbcroncfue/ 2lrad)pßa/ paropamfabe 2gt;ragtana/ lt;Babtofia/2lta/ Catmania/ petpa/ öiißana/ UOefovotanna/Pbenb tia/2ltabïa/ Jbnmea/ Ü^gyptne/ paie jltna ober ^nvtdMtwa Cana« neagenant/Cbalbca/^abylontaobet 4Ifttiagênant/ Jtent ©trta/ ^acttia/Cappaboct4/Coleblt;gt;s/Watgtana/(XOcbia / partbia/ @obogt; nta/3lttmpbei bie voider amfd)necberg Ktmpbeo ^nant/ ba man fd?nce halbennit Weittet bommen mag/ gelegen/ gat ein geredet void/ wie Pomp. (^Oelontgefclle/baelValbcfötbcnfctbat/vnbvort walb« ftijehtennehentbelt. Ifefeinbtaud? in2lßavoider(Pofonigenant/ gegen mittetnaeht/bie baWenbölQtne ötöbt vnb tb«tn / machen Iren leib voll merd ober $ctdien mit brennen/ reißen vnb fetben/ elfen vnb treibe lirhelicbe werd oifentlid) auffbem pla^ on fdgt;am vor allen/ vnb halterte ebert fo wettig fût jehartb/ale effen vnb ttirtdcrt wóbl^rt offetit; Ken Æijc^ heb eirtS^órtig/vnnb bewaren jnwol geföfelet vnnb angefdninbctin hdicivcvct großer hut. 5)a6 ifl ein wilb ongelogen void / ben anfloffenben Vnnb ^ffewUeVi jnlânbcnbert febabbafFc vnnb verwegen» X^on 2lßa plintne ltbro»v« ’ïlt;'Pttet^»
Europa t^er anber lèeü ber ® eft.
Ij^Dtopabaeanbcttbeilberireltreydit vonmittetnadubif $nm
ntbetgang/anfabertb von uanai ober lOellefponto / vrtb reydet SSÏïr'’ ^^9^bi)?ine 2ltlantifd? V^Oeet/ ^n enb lOifpanie/vnb greißt bif in ©re« ctam anbcrtßuffTanai ober Oellelpontn / vnbbegreiß^c^raciä/ jUt« ttcttm/Partrtortiä/poloniam/obet ©armatimn/ ©etmantam/ 3 tali?
am©alliamt?i(partiamit)rcnanlroff£nbenjnfclrt.tftiropamfd?tci# bet plint* ein etnebretin vnb vberwirtbetin gewefen feynallct voider/ vor allé erbriebê bae fcbonfl/flóf t gegen mittag ane èentfd? (Óecr/ge« ’ gen auffgang teydne biß an ben ßnfe ^anaim/ ber 2lßam von ^uro« pa tbedet/ von ntbetgäg vnb mttternaebt ßofe Xfnropa biß ane 4gt;ce« nrttfebiV^eet/ibae etil void in tfutopafcmb ©ettbtober ©atmatcitt ßeitbia ober Öatmatta|CQt polonia genat bie poln/ welche ber ßnfe 23 tq î^anate
-ocr page 28-©4^ «ft ergert Wfeé^fltèut^É?/
^rttt4w vort Hettbtrt / irt 2tftrt febcibet/ ebatttt «ud) trt 2tprt drt Ödtht^ï «fitbut tit ijl) Hurt mô ©dtbw trt 4f«vopa $cUrt ctUd) Xciijprt ^tlarttam/ Ïgt;«d^ iewwp«» «tn (öotbmtn, (V?ifrt»rt/ ócvutam ^ulgamm/Dngavtrtin/ IWU^ dxy/ Cbvrtcwtrt banrtrtCortjlrtrtttttopcl Itgt/ bic l^at^tjlabt ©rede. 3tein trt Europa ligcir rtueb ^ebaw / ^occirt/ érigés/ ©etbe/ ZieUgeô/ '^yrattce/ (^acebortU/t» wclcbcv fetnb C«lccbicrt (^0«grtC(irt (ÀOigbo/ rttrt'Ïbejfhltrtjftctrt pdoport^uó ober (Dovea/trt welcher fetnb 4rcb4* btrt/2lrgt«/ Crtcortirtz-Ùbcitrt/ £itd?xortta/lt;lOefertt« ©parw/ U^piniö/ ^tlbrtrttrt / jlUrtvirtz ÏÖ4lm4ct4/ Cr o «et«/ iOtflrw/ ©eritumm/ ertrrtU/ Crttirttbtrt/ ©tetr/ 4^erreteb/ dOerberit/ Öcblep/ preußert/ ©aebfett/ 5rtcflrttib/t?olrtrtb/6cclrtitb/'Wcffpb4lrt/Ï)entrt«rd’/t?e)fertbïb/13cy* lt;rlartb/^Uinberrt/©ellcrrt/ 2llgcw/ Ctntbri«/ ©tcambrirty @d? wabert^ Urtb / rtlUd'^eurftbUrtb. T^berKcirt ©aUtageebdU irt^bagaufam/ ^dgff(t. 2tqiiiWrtirtnt^clgtc4nt/ct5t^iïrgiJrtbgertlt;rttC/Cocbnng/Ptcarbi4/ »1'31’11 . Xlortrtrtrtbtrt/Cngbwrtcrberifd^a^'r/bteDólcfer^rterrti/vbtf/^eU^^ rtct/25oy/CcUe/Certomrtttrtt/2)rylt;be/40«rrtcb7iOeb«t/iOel«etb7nlt;t^#/ @artC0rtC6 / ©cttortce ©cq»4neö/ Creiicri/ ©ubaubiettfea. ©aecup fer jï tbetl Europe ijl lOtfpaitia / wdcbd «ud) trt viel tbctlgerbetU wirbt/ ^^Snft ^etbicrtfortjl ©rrtrtlt;ttrtgctrtïrtt/©(tll4cm/£«fïCrtrtMoberportu34l/ amp;MnM(i. ^rtwerrert/‘^rtrrtcorttrt/ Cnrtb^irtcrtfeó/ Da jïortce/ Cdrtbert. oiliest Realia iit welcher fcttibKoirt / ilcnpcb/^Oertebig/ ^lorcrt^z (DeyIrtrtb/ ©erturt biefer gegrte l^aitptjïnbr. ^b wolbtf Unb ttt vv;. ober vutij. Ketch vrtb gegne getbetlt / wirt bod? JmU« mit ^^^ij. rt^mert gertent. ^.3lpr«ciuirt i^.DijÏria jnntt.^Oortó ferra/ g^v. if tbruria b.3lprtlia ^^Catmuin tud nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yyvt.'X)»nbrta.
ibf^rut# gbCigwria gi^. potrimortirttrt ^^vv^^Ocrtetia üb. Calabria ^b.Cegtjîrortee^^.picertumober yyvttj.Cavuifnrtt v.if milia ober ytb.Cocti nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;Óard?ta nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vyty.if rtotrta
Komartbiola vttq.Cöbarbia ^j^j.pbalifci/ yyv.Ctfalptna vi.Campartia ^v.Xiucartia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ifebrufa ©allia
vipforum j^vj.i^Oagrta ^iVb.öabtrtl jjvvf.Defperia » nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J^liuirt ©recta ^viq.Cerralaborie J^v^.Catin/Jtt
«’tb.^üfubreó vvij.dOarfi nbsp;nbsp;nbsp;yyttij.Cujeta nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©tetlia/neapoliô»
Jnfchi Europe.
jiiarlt;f(îcti» 2(be0 bic 31’^ Hfl dn marrfftdn Europe /(m enb (Branafetrt tói»wpe. nbsp;nbsp;(^^lOtfpartia gelegciïbartrtrt tbercwlió ©ewlert gefeben werbert/ ba^
«ort Potrtp.dOcl, Itbro ip. '23ritartrtia ober 2lnglta eirt fajï grof? fc Jrtfelim ©alltfchert(V?ecr. t0ibcrrtia/imWitrtAd?ttfd?Crt(V?ccrge4’ geit lOiberiavber gelegcrt. JtemdOaiortcaoberlt;Ï?irtoritica/ fortjl^a^' learee 3ttf»j’t gertartt/im jbcrifchcrt fOcer. Jtemfutijf'Jrtfelrtittber Xlarbortertjifchertgegrte/öcedtrtbcftgcttartt.Jtemöarbirtia/Corjica/ if olie ober ‘ÜnlcartieJïitfule / nahe bey ©icalia/ Jumamp;ictliaetn^nfcl vrtrtb Kórtigreich irt Jtalta/©tcartia/ Creta/Cocyra/ Corfu/ ifptrud/ vrtiib vielaitbcre / irt bent G0tctcrrt«d?ttfd?ert d»0eer.
2(pfjrtf 4 ber brille t^dt bet ^dt
3pbd#
-ocr page 29-‘2?oii2(p^«w. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IIII
^(Pbvtcaveyd?cvort(V?ttM3bti5 ttttttbcvgan^/vttttbtll iwcycvUy/ ÎK^’”’’ -S^ncïit 3tpbnca enbet ficV lt;«ntbetgang «n nutntbia / gegen4uff;' ' ® quot;’ ‘^gang an (Tyreneica/vnb gegen mitnaebtam GOcevinave (V?cbb wt^rtneum/bae 3tpbncam von^uvopa febetbt/bavin feinb Vtica vnb *ƒ i'cbago bie tOanptfïAbv. JÖtfee Hetnev 3pbvtcatn beiffcn bic (ßvicebe ^^ibiaw.ÏDiefegegnegebóvt (als piin.Ub.viij^gcfelU;) a«^ mangel bev ^40cv/bcv fclçamê ^ubauffbomenbeit tbievgav wunbcvbavlid?e tbiev/ babev bas fpvid?wow tomptee bringt 2lpbricaobcrCibia aUwegerz ^«0 ncuwc6.Ïöif? tbeil 3lpbvice bat vne 2{gt;ugu|linnm vnb Cipvianum 5^^*ft^’^fl53lt;ïgt;É»/^wlt;igt;n4nïbAUmvnbtgt;rti»tlc4vlt;ntbte webrUeben F ttegßrünbigen treiben vn t^ev^ogen / bauon anberfj wo melbung gc^ jd?cb«n ifï/3lbcvgvóffcv 2tpbvica febUnßc vil lanbev in Od?/vnb fabet in benpvouittQC^gypcian/ffoftgegcnnntnad?tan6 ÂS^uvopifèb (Ócer/ mare (V)cbitcrvaneurn gênant/vnb cv|tvectt fid) bif? ane (Dabitanifd? lt;^eev/2l.mante6/2lnbvogine6/vnnb bic vol cd er 3nglie/Jtem Cyrene/ ^gypt^m Wbavmavitam Wavmavicaniam djl tunibiam vnb vil an* bcvcvólcfcrp|tlo6/pb4Vufco6/(öetwloó/(Ï?acvo/lt;B'avatnante0/X!?tbi* vpc6/0ynapobo6/©cyopobod bicwunberbavlidjen Cent bevnatuv/ bic nit allein fclQame vngewonliebt menfeben feinb/fonbem and? Ceof parb/^afilifct/ (kameleon/ Cameli vbevgvoffe ^vaeben. ï)a wirt ein wiïnbcvbavlicbcv^vuügcfunben/wcld?eó waffev geevunefê cinftimm von fut gibt.2lmantblt;ü bawen fve benfev auf falç/ bee fie ein fowe vn^/ 5^’*^*; form b^ben/bœ cd fid? wie ficin auffeinanbev legt/ba finbet mancar// bunculoe bic eblen ficin. Anglic bic ‘Vèlcfer ebren bic febvetUn fut 2^»gUe. (Bótter/fve weiber fo fie boeb^cit baben/ feinb gewon bcy naebt allen Bommenben geveebt $wfey n/vnb eind f eben willen jntbun/aUcin cv Bom nit on gcfd?encB / vnnb f e mebv eine lt;l0anncv bat geb^bc / f e gróffeve ebr ifldfv vov fvem ^ann vnnbjeberman.pldt bic vektev von pftlo fvem Pl*^ ^ónig alfo gênant/ feinb einer folebennatuv / baö fncn Vein fddangen bife ober gifft wie bóft Cd ifl/fd5abec/l3.ucanud Itbvo vüf. Cyrene bic cuvette, bauptflatt bavinn/von bein lanb Cyrene genant / ber guten Kofe ein gebärevin. 2gt;a ifl ein ^runn ber $u mittevnaebt flammen gibt/ vnnb 5u tag Balt ifl/wie pomp.(l?cl. vnb ©olinud an^eigen.
^ü« 3(p§rt w/fcüwn IdnOent bniib 3«^ fein etwadin gemein au^ petro 3lpiano.
(welche bic O^rtceben 2i6iflnt ncnncn hat /wic^oft’^ ß^pbud Ub«^nti.an$eigt/von2lfvoeinem auf ben nadtBomnen 4^ ^iniptow ^^brabe ben nammen / herein iOeev von Cetbuvababtn geflirt bat/ vngcfdtw4l vnb nach eroberte (ig benflul fcineÄonigteidHt babin gefeilt.Zpbrica fabetan vonbem lt;5abitanifd?cn (V?cev/ vnnb wirbt bcfcbloflen ober geenbet mit dl^gyptcn/ floft gegen mittcvnad?t an bad mittel wcnbcl (lOcer/gcgcn mittag and Ü^tbiopifd? (Dccr wicwol and? 3lpbvica feine lt;Vboven ober Aftbiopcß bat niebtbinubev/fonbernbie fenfeit Mlb bed
lt;l0cerd. 2lpbrica befd)Uufl in fid? vil CAnbev vn Kónigvcid?/bocb von vœgen wilbcv vnb vngebewrev tbiev / an etliebeit orten md)t fo wol bo ßgt aid Xtuvopa/ifl etwa gar Ccutblof/ an vielenortben mÄdjtig/ Xgt;olcBreiebvnnbfcbv wol befeçet / foüberItd? Mumibiam / jCibiam/
23 n# Cartbn*
-ocr page 30-Sas?' erft tßnl bk fe^ ®f It6ucÇ^/
C4Vtb43tncttfetn /^^anttum/ '2'tngitrtnt4m/C'cfrtrïcnfcm/(V?4tJVtt4^ ntrtm/Ctwncïcrtm/fóttfï pcntbapoliö gênant / (V?ar mar team/ ^tb‘lt;’^' ptam/lt;Baramatttlt;6/0rttyrnoferam/ï^jatttam/(V?crlt;/'Ïvo3lotgt;tti4trt/
^arbariam/ tc»
Unfein 5^PVn«.
ÏÖerengelegenbeit/öcett vnnt'Vóleber ^Tpianue infcim2it4C^ gar eygentltd? erjelt lib. p. Colmo. 3ipbrica bat viel wunter vnt wilb« lt;V?enfcbcn / wie and? 3»ïgt;»lt;i / lt;*l® lt;i0ela. anjeigt / ta man bannt weiß ob mans àOenfeben nenncrt foil » Ï)aberbompt tas fpriebwort bey ben alten gelérten/3pbrica bringt allcweg etwas newes/ von wegen bas an^IVa(|cr vnb Canb/ tobt vnt le bentig / allzeit etwas news gefeblt; J vnt gcßintenwart/vonfelgamen vngebewrenwnntertbieren vnnt lt;V?eerwntttern/alsCrocotil/'2^raebê/^afilifcb/bflcpbant/‘(rigcrtbl^‘^/ Xbinoceron/ vnt anter viel vngenante feb langen / tbier vnt Cent lt;ri^ nocepbali / bfgipanes/^lemmies/nnbas/'^roglobie4s/ Ötrntopb^^ gos/Colopcbes/ ^tn4ngig fd?warç vnb b^nptlofc Cent.
JtemSattri/iOolglcnt/ bieobn i^enfer bin vnbberfd?wei|fen in 'tüAibert. 3lpbricabnt and? vielnambnffte^nfdnim^irabifebenvnb roten (Ï?eer/Opligt/ 3tpbrobitis l^cneris 3nfcl/@apbtrena/2lgatblt;’^ nis/2lllarta/ 2lrapalLabiS/ lt;5ipfiti8/lt;5omabeorn/ (Óironis/Catbn^z bree/'Ö^rifttibes/bie JnfclGOagornmfrnd^tbar von wcyrand) vnb mtr;-rben/ïöapbnina/ïlcantbia/^ïOacarina/bas tfï bie fclig Jnfel Orneon/ 5öad)t vnb 2lntibad?i panis/ Ï)ioborns/ Jfibis,Wonti/2lmici/ Tlmeir 'd ƒ (ibene / 60ir fiaca / tm ^arbarifeben GOeer / (lOinnebias / im mittel wenbel(ÏOeerbey (VDanrttaniavnbHnmibialigtin bleinem ^pbtit4 bilt;3nfel JnliatDtbrasCalatbaÏDracontinns/ ^gimms/Carnefte/ b.Copabnfa/iftbnfa/ Cercina/ Cotopbagitis/ rOtlmns / pontinnS/ Gea/CofiraWerrta^iOtltta/l^iras/ bey vn neben Cirenea/ (V^irmeP/ |*^***.^®^3«w ^‘^ Jnfcln Htli in Ägypten / fo ter retins gemacht b«^/ nein löcltagrof Ï)citavn bas britt löelta. Jm ^gyptifebe lt;l0cer ligt ^ibtnie.b.pbocufe.b.^nefipta/©inbari/‘^tnb4ri/bie3nfel3lnbóniö im 60eer gegen Pubergang.^ey 2tpbvica ligen bie Jnfcln fortunate/ jeijt kanarie gebeiltcn/2lprofitns/Piras/ pinitma/ Cafperia/ Cana^ Vta/Pmtnarta. 2ln Cibiarn |lof|in tic Jnfcln ÙOenà/pena/Xfritbi^Z fent itrina genantporta fanctatPebera/ etwa (Borgobes vn Cortna Jm groflen UOcer^lpbrtcc ligt bie Jnfel Jormofa principis/ new crfnrtÿ ^* ^^^^/^eUi/ pngeUe an ber $al vij.quot;Weiteer ber portngalefer jn«' oenc^^nfdrt feltn -dpbricaanno Cbri|tt/tV?.cccc.lpvn. erfunben im4bccibentijcben wJipVnc«- (V?eer/ beiffen mitnamen fo (ie inert geben haben/ ©. 3(ntborti ö. Cn^ da albajbas 1(1/ bie weiß Jnfel / 6. Dirtcentq/ ©alis Jnfula / bte falg Jnfel/*Pißbnis/bicfcbaw Jnfel/©. picolai/ ©.philips bemana/©. Jacobi. jamp;iefcieQtcrjelte Jnfnlen geboren alle art Vrtrtbin^lpbdcam/voit 3lpianom feinem
2lbaco adeleuatiönem poli er$elt. *Vort Jtmern
ca etwas in gemein / h);511 anfang bas viertt ^ueb tiefer Cbro^^
nica.
Soe erft 6«^ Oiik £^v0nitf.
-ocr page 31-‘SonSCp^rtra. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;V
^0tt tgt;ev öckgen^eU Sfp^rUc/wt) îgt;mn £4«^ ber/gUuben/ (t t ten/ wcifi/Xcgt?
mcntvnttbgcflaU»
^(*P^ti(amfc^cit)et7ïi(«0Vott 2(ftó/ vnnbt^ae 5l5?cevS5?eb(fc^2(p,,„,^,« ^v^^^^’^'’*’”^wropa / 3ftrtmabcr fcbcibctbcr ßu^ Canmô von «nebree tbed *^^uvoprt.nimb«r mebrevebeH 2lpbnccbï vnbewonct vnb wÄß/ JJ[^quot;^^^„^‘ 5iWtbctlrtu^bec vile be wcrgifftcnt bicr^umtbed 4u fin Abebe vSoiv/ bewonet. »ïett/fonbctltcb gegen (^Oittag/jum tbetlnuß vnfvnebtbnvtett bes a w|$gt; Sefebwempten fanbes. 2tnf Anglieb wnvb bi^ tbeil bev quot;Welt allein von ^er vóletern eingewonet/ ncmUebberlfcbiopcn/penió/pbentctó vnb ©rede. Ibtfcbabencwan vongcwtlb vnb etUeben bveiitem allein go lebe t/on allege fdg vnb Regiment tm lanb bin vn ber gefavenwo fiebie naebtbegvtf^/bavbernacbtetenvnnbrnwefenfte. ^bervont^crenU feinbfie ctwan fitfamer vnb leutbfeliger worbenb^^ben au ff ben febiffen fobabtnbamcn/bwttengcniacbf / vnb bamnber 511 wonen angefangc. ®egenX!:uropai^2ïpbrtcavold'reid?vnnb fofmcbfbar/baófiebem PyetbnnbcvtfAlttgfeinavbcitbclonct/vnbaö geiieben wibcrgibt/ fon^/ gerild) (^Oauritantabarinn weinfïóeffeinbt vnfdgltebcrgvöße/alfo/ ^mS«^^^ 5wecn (iOnnetnen baben 5« vmbfabê/ aß ober reben/ aló arm ober vnfamp;gug».
ßbenctel/vnb vil aubeve fmebt w unberbar lid) ev greffe. Ïgt;aßnbetmnn *^óbv/beven jwifeben ben tnoben eine ctwan nebt megen faßet. 2llba ^|^,.^j, feinb fo große bdwm ab ntenbert. 3HlevUy wilbc tbicr 2:)rad?en t?clf/ ïiifucc. fanten/bte ben wllben tbieven vil $u ley b tb»n/vnnb mit fbrem vmbfa^z ben bic Có wen vmbb vingen/ ^tem wilbe Öd) fen/ pan te vt btev / Oey ß/ 2lßen/2lt;aQcn/gcb0vntcilffcl wilbc35el ßter, b0d/ (rbcoGauf tOiena vnb wolken gebovn/ ©tvanßen/ pigavben/ ßovden/ vnb vilcvlcy go flt;blecbtbev^linbfd?leicbcnvnbnarevn ober fd'gt;langen. 5?ifegegneiß Cbambem fon Hoa wovbenaló ftebie etbaißtbeiltcn/vnb 0cm3lRa/ 3apbetabevll:nvopa/ ab Cbvifoßomne/Jf’bomö/plininö/vnb Glo? R fupev (Benefun ^.cinbeUig fagen / Jtem etwaó banon iberobotua.
‘2}cn jwevedev ^(Hcptni/v«ïgt; üc^ voldfó fitten bvewd^en»
lt;© tß^wcycvley (ÏOovenlanb ober lirtbiopia/etnó in 2lpbvïca/baó anbcv in 2f pa gelegen/ baô ein im Hibevgang gegenlt;l?auritania (iti)i0pia nabevt?sfpanie/ b$ anbev Ethiopia im3ußgang/bas ans Ürebi/ inorenUnw opienin mittag ßoßet/ beifr jegtjnbia/ein wunbev großer tbeil ber ’«’«ylt;dlt;r» IVclt/anetlidjcn orten auf big ber Sonnen vnbewonec eörey d?t vom nibergangbif anben berg 4tlanté/gegcn Büßgang bif an^gypten/ von (Wittag wirbt es mir bem (Weer Oceano / vnnb von (Witternaebt initbem ritlobefebloßen. XLhs bat viel vnnb maneberley “X^olef ev/man^ eberley wwnber geßalt vnnb ß tten. 3 Iba iß für vnnb für big wae ge^z gen (Wittag ligt / gegen nibcrgang burgig /in mitten fanbig/ gegen 3ußgang C.eutloß 3gt;ic rechten einwoner feinb nie vntev femanbts bertfebafff gewefen / allewcg ein frey ‘Üolcf / beö fod? ber bienßbar/ ïeyt vnnb geborfamvugewont. Sie haben ^wcycrley geßbrißt/ eine 0d;ttfftöe# bieße Weilig nennen / allein benpreißern begannt/bieanbergemeb^tbwen* ne Canbtö gefebrißt/jebermann gemein / bod? feinbbie geßalt jbrer SJnebffabennitgewefett/baomatt auf f brer jufammenßgung betet/
fßben
-ocr page 32-^ erft eße tl btefe^ CVcItruicfe/
fdben machten mogen/fonbern nur etliche Reichen von gltbern / thieren/ Creaturen/ inftrumenten/wercfjcugen/ic. berbebeuten vnnb figurße gewon waren jiiuerflchen/alö bey bem (Breiffen bie fchnclltgteit/bcym Crocobil bie vntreuw/ bey bem 311 g bas fleifötg aufffehen/ ic. Wer bey fhnen ßhnlo^ vnb wanwiçig hm vnb her Itcffc vnb aberbofet / ben ach^ teten ßefur heilig/ vnb ju eim pric{lcrgcfchidt/auß biefen wohkü nlt; 2i5«tct vnb auch ihren Honig / biefen beten ße an ab einen (Bott / ober auffe we* pruiFevber nigflab einen/ihnen vonben (Botternjugefchteft/biefer muß ßch nach *”^*'“’ nbsp;nbsp;bem lanbtßbrmich halten / vnb niemanbö weber belohnen / beleybigen
nochflraffcn.
5gt;en aber biefer Honig bcö tobe wirbigachtet / jubiefemfehicfet ^‘^ ^^” Viadirichter/ber hat ein jeichenbeö tobe / barbey biefer verficht SetSX. has er flerben fol vnb muß/ juhanbgeht er juhauß/ vnnb thutfm felbö iCbrbcr bentobt an. 3lfo haben ße acht auffiren Honig/ vnnb mitfblchereht 3R»»*ä- nbsp;nbsp;nbsp;Wirt er gechretbas/fb einer an etwa eim glib veriest ober fchwach wirt/ fo veriest ßch all fein hofgeßnbvn freunbeanfolchemglib/ fchanbtlich achtenb/fo ber Honig lam ober einäugig ifl/ bau nie alle feine freunbe vnb haußgenoßenbermaßengeflaltet feyen/ vnb fo ber Honig flirbt/ ad?ten ße für vnrecht/fo ße nit alle mit flerben.
zOdOnücT ibicfen tobt achten ße ehrwirbig / vnnb für ein jeugnuß wäret Oermaten. freunbtfchafft.iDermehrertheilgehtallerbingnacdenb/ bie fd? am mit blcttern bebedt/ctliche mit fchafffchwän^en/ctliche werben mit fehaffi* fÄlcn getlcibet/ctliche mit geßoehtnem haar.
3ht hai^thierung vnb vbung ber mehrertheil ifl mit bem viht« iOaben bofe vn hefftige hunb.©ie haben Bein anbre frucht weber hitfeh vnb gcrflen/barauß ße auch ein trand mache. Aftliche leben von Braut vnb wur^len/etliche meßen Baß/milch vnb ßetfeh.
2gt;ie Wirten nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jhre flirten jagen allenthalben bas Wilbt/vnnb nid?t ber 3bel/
g^cn/ vno beren ße Beinen haben. Jre Lawren beß^e bicgolbgrub/ bas inBlctncr 25.wccn befif jicht jj^y ^nt,| jg^ ^(g lOcrobotuö wil/ vnb iß fo ring geacht/ bas ße bar?
Rcn Öds (bolö bcyn iMoKen.
auß Betten ober fafelen machen / baran ße ihre vbclthAter hemmen
^rwfbt vnö tljicr Oec Znovcu,
vttb bânbî^ ba6 Aftfcn vnb Afrij t(l vil b^bev gcfebc^uÖtc fetnb vbev^ pófótg mtultc^wunj.ÏJtc AfUpb^ntc ja^w ße vnb eßene/bnben nueb £ówcn/ 13rtfiltfcf/£tcoparb/ jÖtMd?ctt/Kbtttoccron/:c» Stilbnßnbec nwnb:ccbkn|ldn ÓtndnctvnbCvtfopn^. Jtemotwwetrinbfrtmkf wanm Af tbiopta nicht wenig.
Jve Weiber werben mid? jutrtegen gewoner/ beren etliche Af tßne ôïot^stiùnfî ring bard? bns vnter leffçô bnben bangen / etliche beten bie Sonn im oevxnoveu. 2lnjfg«ngan/»nb ßiid?enber Gönnen im nibergang.
Af ô Ijl mich in Af tbiopia/wie in allen anbern Hationen/biirchmi^ nicht ein glanb/brmich/regiment vnb gewonbeit. Aftliche wertfen/b« tobten in etnflieffenb Waßer/ etliche fcinbgcwonct biefein irtbinege* fchitt einjnmachcn/etliche machen ihre verfîorbeneninglâfcringefâ^ ein/vnb behalten fie mitgroßerebte vberetn Jar/ opfferenbiefenvon allen blngcnib« er jiling.
2Vn ctUd)cn orten wirbt biefer allermciff jnm 2lt;onig creirt ber an • - gcflaltvnnbgcfdjtciligteitmitbemvibevmbjngcben/bieanbernför/ trifft/an etlid?cn orten ber an fferefe vnreid? thumb fórbónbig i|î. Ï?ie pnefîer haben macht an etltd?en enben ben 2^ónig juerwolcn / biefc ^örtevöev mad?t fleht an anbern orten beyanbern. Sie glauben an jwcen (Bot gt;nbsp;«gt;lt;gt;«»♦ nbsp;nbsp;ter/einen vntobtlich / ber allen buigen vor fey/aller bing ein hAf Kren/
Kurilen
-ocr page 33-^S(p|rlt;ra. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;VI
'?Mllt;i* vnb ^AWmeill»/ »nb att einen tóbtltcbenben ethd? (ten 2kó« ”’3 ‘^cbcctt/ctUd? für ctwan ctn vn^cwijfcn (Bott,
, lVlt;cvmbbk|l4ttwol«crbt«tttï(l/lgt;cnacb«tt (tcbcitAnbcrttttrtcb WW2lt;oni5 für dn (Sott/bauott Joannes 3tubanu6 quot;boenme weiter.
‘3öcn bem fc^igen brauch vnb gUuben bev
(Ivoren in Xtebiopta ober JnbU.
^^JefeoberjeUe manter babenetwan vor aken geiten btetn Xftbk ^^Joptattnbraudxgcbabc.^Hiinaberwtc^V?. 2lntboniuó 0abclU/ ^
^»ö $e«get/tjl pnefîer Joban ober Janes an fïaeteinô SVonigs K^^Î-^^ W btefem lanbe berbûmpt / ben pe OUm nennen/ber fo mâchas tfï/bas o^Æf J^ ^5?5Jbgt;lt;wbertt Äonigrdeben gebeut vnnb vor t|l/wte ber Äey fer am ^r^pp. ©ein Jórjlcn vnnb t^erren/ ober viel rnebr/ wie bem 13ap|ï ber Acyfer Jnb aUe A^nig/ 5ür|ïen vnb tOerm tn óedbent/ alfo fdnb bufem Jngt; otanifcbenlJapjï alle Aontge vnb ^'urflen geborfam,
«blferprie^er Jobdnnïlï bdnprtepcr/ and? bdn gewdebteper^ (on. ^ergrojfenprelatcnbtewïrXtrQblbbvïf/CarbuUlbdjfen/ttïbcy Wmetngrofjean^al/bcro jeberau|f6wentg{tnïcbt vntcr ^^^^tfebojf 'gt;n£er jm bat.Öo etn ^urp: ober Derr tm lanb gebt ober rett/ tregt man fw ein Creuç vnnb gólbtn gefall voll erbtrtd)ô vor/ baser bdbefdner gt;tobtlid?en conbttton vnnb bes leibens ebrijn $ubebencfen crinner c Werbe»
JreprieîîerbabenHinber^u^eugen/jbreeygnc X^bewdber/nach pnefîee Welder abgang fie febantUd) achten dn anbere ju ebeltd?en» ©roffe ^J^^J çjç ]^ilUcbe Ö^emvcl weit vber bte vnfere / fdnb alba / burebauf gewölbt. 7ttöRr. Jum vilgdltUcbe erben. 0. ^Cntbont;/ ^zommid/ Caltgurttant/ 3lm Sujltni/ dOad^ard/ te. 5gt;tfe gebrauchen lieh on vnberfchiebUcher bley^ ^mg/nach gefallen vnb angcbenibrcr vorgeber vnb prelaten. Sant ^bornas wirbt bafclbjïnaci) lt;Sott vnb feiner (Dnteer^Dartebod^ge^z ebret. ibifcrir^ap^ prteffer JobanCfeinbfteberebt) Bomme burch fonilaltervon Ïgt;auib ber vnnb btefertffc nicht wie viel ber Jnbianer/ fehwanjerfarb/ fonbern wdjfer.
(Barma ijl ber lïul vnb Dauptfïattbi^ Papils/ntt mtt mauren/ fonbcrmitgejeltê aufïfdbinvnb purpurgewanb /nad?orbnungge// SjÄ^* Relt JugerüR.^u^ altem berBomen belt fich ber König tut vber jween ^nour. t‘e3ittbengcm^urett/ fonber jufelbttn gejclten/ vnbruRct ftch ctwan wit jebenmal bnnbert taufent bbannfüntfpnnbcrtXtlcpbatirenzvjjb vnjdteh viel pferben vnb Camelenjufelb/vnbalfo ju dner Bidnen entporung vnb feinbfchafft. 2?ie lanbt|5Bnclt;ht ober befolbeten Briegfz Uuteberen in allen bau^gcfinben etwa dner iR) werben all mit dm in bieb^mteingcphnltnenCremjgemerrft. 2gt;tcprieRer fdnb inbergro# Ren wSrbtgBdt/bamaeh bie Katbf weifen Cbann bey incn wirt vil bev froinbBeytvnbvnfchulbtgemlcbengeben)^tebrtttw0rbigBdtbeltin ber Tibet bie vterbtebr gibt man be Richtern ©olbnern. été gebraut/ d^cnfîd^BdnsfiirgeffhribcnenXechterts/fonberau^freyervernunfft/ geredzitigBctt vnb billigBeit/ vrtbeilen Re alle bing.
5)ie RraRbes X^bebruchs iR ber vicr^igR rbed aller fernergüter.^U ônaffoe» ^bebredjerin bat einbauRRraR nnch auR|aQungber bar jtigefcijten. ÄbeVr«^»# ©te (Dünner fa chen Bdn ^orgengab / fonbern geben ber Kraut bk (V?orgengab von ihren gutem. ^crlVdber KUtbwng iR vonfdben
vnb
-ocr page 34-vnb3«(bc6e«ft((tnvkcc0a^b4tgt;cn;)micebllt;mgcf{lt;i»b'RS'- ^^^ 3Ucrtgt;ang ViOann vnnb ^«wc« tragen BUybung aUcrUy farb Con fd? warç/oat/ ixxOorctte mn (le B(agen)btß «uff bie erb. Jre verfîorbnen Hagen fte vierzig tag« ^nb fo (le woUebé/effen peamnaebetfeb tobe ßetfd?twn(lHcb jerfeb^’t'/
ten / vnb mît aromaten vberflrewet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
0îc haben tem woUweref/fetbin vnb leinin tiid? Hey bet alles voler.
Hit eine 0pracb gebt burebau^/fonber vil vnmancblt;rllt;y jungen bagt; ben (le/ beybe in (Beiftltcben vnb TTeltUdjen faeben / wie aneb -itwropa «CSSt ^^^^ ©ptacben bat/xreutfdvPolniffb/Dngerifeb/^obcmifcb/irang*?^ H^Kn. nbsp;nbsp;nbsp;pfd^/Tvelfd?/ 0paniflt;b/ ^ngliftb / tc. Jbr banbtbiernng ifl noch blt;«® wie oben/bas felb bawen vn bes vieebs warten/vnb baruon leben. ©»« haben burebß jar $ween febnite ober X^rnb / vnb aneb jween ©ommer, 5gt;a6 gani5 Obia ehret ben greweKIOaebomctis/wie auch bie (V^aurnn •i^gy ptlt;*^ bie guten (ltten verberbé/vnb alle vnfur in ^thivpien einfn* ren / niebtanberß bann wie ber'fröret / ober vielmehr ber 25ap(t/aues vbel in ^uropam.©enotnmen au^ ^^’hanne ^oemo 3ubano/ Jpbo* rolib.5gt;v.piirt.ltb.v.cap.^.lib.vi.cap.vj»^i.
^ß (cinbaueb wie gcf4grinand?eney^thiopen/lt;lOoren ober jn^ bianer/etlid?e wonen in bevww (len in löchern vnterber^vben/ pneben ber ©onnen/ihnen »berUffig mit ihrer hïQ ohn au(fhvren.^tltcb niep fen allerlcy feblangen / vnb beuten ihre reb mehr bann pe aupfpreebt^^Z biefe heilen C'roglobtte/bie anbern (Baramanteß genant / vermifebt« peb ohne If he mit bem neebpe Weib/ etliche haben rein haupt/fonbem Wunött' ö*i äugen vnnbmunb an ber brufï/etliche pinb allein von gemalt (*?^ «pu?i?’^‘^ r^b^^zrvnjî aller bing on vernunfft wie bie wilben ‘thier.^efeht pH«^^ □bamp;m. umltbro v.cap.v.
2me vierfüißigen thiet wachfen an viel orten / and? ^lephanr^Z ohnaUe obren / wie plin. libro vi. cavité jgt;y vi.gefelr. Etliche haben bie lOunb für ein Aonig / nach welcbcß heulen vnb lau(fen pe ihrauguria haben peb 5urichtett.^tltche leben allein von iOewfchrecten / vnb rom^ men nit vber vierzig Jar. Irlich iagen pan tert hier vnb jCöwen / vnb (eben von biepr^eifeh. Attliche haben ein eynäugigenÄönlg/ to. H«« Barth. Anglicus.
'Weitem befeheyb von bem (Blaubcn vnb ©ecten biefer 3i»lgt;*^^* Chripen/ lip mein vor au f gangen Cbronicfimbritten^ud? von ben Órben vnb ©ecten ber Chn (ïen/pich Jnbianer -Órb.
^ifiona £«bow(« ^Janeman^ bes geprengen
Kitterß / von Af thiopia in 3lphrica vnb feinen Dólctem. (10. Ï). v#. felbß erfahren.
l^'Ïhwpla ifï ein gegne in 3phrica ihenfcithalb Afgypto / gegen äoittag/ju cnb lt;ï0auri tanic gelcgen/in welcher viel wunberbar^’ ^-^^^licber '(Thier vnb (Oenfehen wonen/ alß Camdeoparben/ mit eim Kofßbalß/2kPhf0pen/2^amelthierßtopff/fchcinbar/ rot vnb weif ge«-fprengt.3tem Xtnoceron/bem auf ber naf ein grof horn geht. (Segen .Orient feinb viel gr offer gegnen vnbwilbnuß vnbewonet. ^nbiefetn lianb werben bie einwoner hart gepeinigt von ber ©onnen/ bethal/ ben baß “Volet allies tolfchwarç i(t/ bar^u naetenb / auf genommen ob ®^rtU D«t j)gf (cham tragen bieWanner ein hulgenc rinben / vnnb bie Weiber ein »Kei*” g^of laub vmb pch gebunben/ vnb eins bahinben.paben brauf hoor/ niehlt;
-ocr page 35-Î’cn 2(pÇrwrt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;VU
wlt;bt Ung/ beben gt^ofle engeftebt/ Uffiçen $wcycr finget? breit / mit S^'^ffcnjänen/wetfönlöberfi^neCi. Ite fetnb fefl febenbe leut/befonber h he feben gewepnete ^O^nner/elfo bea vf.(^04melucten burd? fr lenb •uit gewelf fo es noeb were/ euh^ógen. ite ijl etn vnwebrUd) verzegt fold / ju beim tèbtengcrüfl.$)e ber es vil fcbeuQltebc'ïredxn/grew// «cbeöel|fent/bie befonber frewbben leutben berr ^ufleUcnvnb glctd? wß voided fd?uQ femb/ bte men mebt benn bie leu c fórebten mu^/bcfongt; bev fo fu junge beben. nbsp;nbsp;nbsp;_
Î)i^ lenb beteneb vil Jnfeln/ger etner frembben ©pred)/ wee fic reben/gefebtebtmttgrojjèr erbete/eô truebt x^nb brómpt fteb / vnbrebet nét alle gUbem/bih ^^ fern ©preeb bereu hn^ttge/beöjnen jumel vbel ettfbebc/ aber bod? bte gewonbett itted?t bcy fnen etn wolfïenb beraub* (^0it vilbcutten ber finger verlieben fie etnenber.î?eô lenbt t)î golbcz *;etd?/be6 bey f btten wâd?ht lu ber Ürtben vnb weßern / eber viler bing erm.IDenn men Heme feb^rUn/ glódltn fcbdlen / glaßlin für fre bin/ ber bebln bringt/ Jtemfcberled?/ etltd? rud? juin furbinben / bte fd?ent inbecben:c.wiffin fie ntt wie fie ce bedelen feilen. Cub wig 'Vartomen bcm eblen fitter vu feinen gefellen beben ftebreißig bébrmbein fd?cr Jh^tp’^/bembb vnb febeUen gebenber^u ein wettten weg gecriebenber/ bl^tgenKube beben fte elleinfunff^ebe» genommen /genteynted fey tbcurgnug verben ffc.Hed?mel6 betten fte etn euffieuffin ber Ötabt fn^Shtopte semait/vmb bie febeUen/bie etn jeber bebenwolt. 0ie wonen vnter wnbema: ber erben in bolern vnb gruben, ibeßnbemen Jectneten/Cryfopes/ [^«‘««»»lu« ^tnemomû ben beflê / quot;aregobum ben vogel.ï?ifen bet (iOettbeuö ber 3lpo|lelbe8 ^uengelidnverbünbigt/wie etlid? wollen/ vnb ben 2^04^ é^S ^gypti mit eil feinem beuf geteufft / bed id? fd?werltd? gleub.
Don 3nbie ifl bey brey teufent mcil auff bem^ÀOeer gen Ethiopie In^lpbrtce/bertnnfetnb vil ^nfelnwie gefegt ifl/ eine euff Portugal 5u/ (iOo^embieb/ UOelinbi/ Cbilue/ Cumere mit enbern fcd?6 Jnfeln 'gt;mbftd?/in benen jimbcr$ndcr vnb enber gute fruebt wad?fen. Jtem bic Jnfcl Jpbele/bereuf ber König von portugel ein grof a uff be# ben bet en golb vnb ole.
In ber Qtebt ocyle tfl ein groffer benbel von golbt/vnnb großer yeuß^er menfd?ê/bie tn priefler jobend lenbt inlriegen erobert ober ^“’Jf J** pnfl gereubt vnb binweg gefért feinb bte verleufft men in elle lenb. scyU
•?ÿf’“^ ^^^^ ^(^ 3***^ ^‘^ bérgerltd? wefen vnb gu te gered? tigteir/ba ijl '’‘'n«tfd?/lorrt/ vnbfonbcrltd? vil óle niteuß olbeeren getrudt/fonber ^0é einerfriid?t/5cr$elino genannt. 3tlbafeinb vnmenfd?lilt;be große ^ejtvon/ ba ijl ein befonber erf ber tub / beben borner wie bie tOir^en/ êdçdme vnbfeinbwilbetbier/ nitbeymfd?. ^dfeinbend?anberetóbbe/btenit mebtben einbornvornenen ber jlirnen beben enbbelbfpenen leng/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
’®cld?ed binberftd? ßbeteuff ben róeten gebogen/beren ferb ijl rot/ber ^ébernfd?werf5.Ïbtefer ©olbant|lein(^5ad?ometen/bed Dolefd ferb breun/nit red?t(lOorenferb/©etnbfrcy big jur webt/ eber vbelgcwe/ ^et. Jrefeleyberfin^embber/vnb elle (V?ed?ometd glauben, ƒ Jtem ^oatberetjland? etn Jnfelin Ethiopie CDed?omet6 glaub end/Do ld '/ ^lt;ld?/frud?tbar/ ber mebrertbeU fd?werQ / vnb fonfl vnfóglid? viel Urn bcrvnnb^nfeln.
©ct^ulia ot)ct êt^olM»
(Betbu^
-ocr page 36-©0«? erft t^dl Wefe^ ®f ItCu^^z
iStftbulÄu
€t^uUa am enb Stp^ri« getcacn/ (ft ein (an^/ftne ïMin. Hb.^ (^^fd)rctbt/brtö ecw4n^i:tbolta5cnant/»tli2:lcpbrtntcttrtu^5cud?f’ ^y Ïgt;i| lanbtö geflab til voller ÖOeerfebneef en / i^Ouricee/ Oflrutrt vnb purpura geuuntburuul? man fdjarUeb vor ferbet / vnb Purput farb mutbet. 31» btefe tló^t et« Jnfcl (Daulon mettant / bartnn tetrt febUng wottet ober lebenma^.iÖtß volet buwet rttebt/fonber luuffc bi^^ vub ber î» ber wollen / nebret fid? ber felbtommenben frueb«.
£jbia.
AibiOt
^ 36(4 ein proiunb in 24p^rica/ wdebe anfabet von 2â(antlt;
v berg tu (^Oaurtwttta / b^t vorn unfang lt;^0armaricam vnnb -i^^ ^^^gyptutnvotnntbergungSyrceß/vottmittugCtbtfd? baß (V?eer/ vonmittemaebt ^tbioptam. lÖtfeß lunbß furnÄme Ötebcfcinb/ulö ptoU Itb. 4. «ttjelgt / Slrjtta/ nigra bie bauptjlact Z^zem Curant^/ ealatboe/TSagaja/^abila/ÏTa^ana/ (kagura vnb ©amtaneeß. Jrt bifer wonen/wte^pUniuß Itb.v.gefuUen le^t/ÖOarmartbes/^lbtrma^ cbibe/^lOareote. Jnbifcrgegneijl bie anber Öybtllageborn/ von beren broben gefügt ijl in ber erflêCbrontcf .ÏÖi^ lunb bat vil lanber vnb wü* (ten in ftd)/ bartnn man vor wtlben tbteren/ aU TTrueben / ^afiUfeten/ katern uitwonen tan ifl febrbey^/ ^Jürgig/vnnbbod? vergtfft/alfo baßbanon ein ©priebwortifl/SenexLibiaaliqutd noui adfert/ lüibia bringt aUweg etwaß neweß/bod? ijlßan vtUn orten fruebtbar/vn von golb/ ftlber vn eblemgeflein febr reid? / and? 01/ getreyb vnb weinreteb/ aud? aUerlcy Giromaten vberflüfßig. itin HujßPbut gênant/lawffic bureb biß lanbt/bieeittwottcr bifeß lanbß bellten pbutenfeß,
Sy?auritania*
i‘^anvit(^fi :Ua in 2(p pOnca.
®2(twtta«fa ein gegne ^u enb îlpljricc grgenj^ifpaninm walJZ weld?ebaß lt;ßabitanifd?(Weervon 73etbica ober (branante in lOifpania gelegen/febetbt/bie voleter barinn beiffen (iCaurt buß in (örteebifeb febwarQ lauttet / bar nt nb baß peall$umalfd?warQ feinbZ biemanlt;0auroß nennet/fon|ï XStbtopeß ober (Vroren/iflbod?niebt baß red?te t^tbiopia/fonber etnan|loß, pliniuß libre ƒ. copite;. fagt/ in (lOauritaniai^baß volet lt;5anilonum/beymberg3Ulante/in einem walbigenort/mit lufïtgcn'^runnenbefeudptigt/baaUerley früd?« von inen felbß betuinen vngebawet / boß ben müfßigen cinwonern ey ^/ mgerwollulï webt gepri|l/ba bie ^gipam vnb ©atyri mittäglicben# ntutwiWenfiebgeylen/vttbmitallerlcyittllrumententurQwcilen» 2gt;n wad?fen vberauß bobe fruchtbare ^Äum/mic woU vber$ogen / bauon fie tünftlid? ihre tleybung machen / bawechßtbaßebel traut ^pbor| piuß/ic.brtctenuß piiniuß itb. j. cap. j,
^umibia.
ï^’imiamp;tó.
gwy^mibia elnffart^aglncnfifd? cbcr^fphricdnifif? fanb/^wP fd?en Cartbogo vnnb dOauritania gelcgenanfabenbc von bem lt;5\iJ'öarbinifeben (liOeer/von nibergang i^Oauritaniam / vo mittag Iftbiopiambubenb/ bartnn tfl ein wilb freifom^^olet / barumb bip Canbt fonft etwan Barbarin genannt wirbt. In biefer gegne (wie piiniuß be jeugt^ift/außgenommen bic(V?armel|tein vnb etliche wilbe
-ocr page 37-'^onStp^twa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;VIII
^^t ttiebte befonbevô/ bod? fdnbt vil tvefßiebev 0«bt baviurt / Otp/ pon/Xb«9t«w/vnb Xwllidxtda.
^pcntapoHö Ober gevette* rtrv^’ntapoUo ein gegneSlpl^riee/bie feuft gprenefea genannt p^^^p^.
*X Swiï^t'O^n^fówiföt^bt/vntcvwdcbw Cyrlt;ttbU04npt|llt;«xi^ XtôillaucbpctttapoUô cinptowtnij inJnU/ aucbvonfwnïT fhucnnlfo gertantebanpenm bet^t fünjf/poltóöwbt in (öriccbtfcbcv jung) weldoe von jvet funb wegen/mit fd?webet vn bed) vevbevbt/ wm« Ueb @obomalt;öotnovva2VbuiiuiÖcgov vn ©eboim/nn weld?ev flntf jcQtbnó robtdOcer tjb / bauon Uß pUn.Ub.y.enp.j.
Ï^on if gbpten/feiner gekgenbeit vut» evgenfebafft/
nud? von bev l^gy prier ber rommelt/brand?/ gUuben fitten/Kcltgion vnbregu ment von alter bev«
i^^bptuo iß ein (nnb in^lpl^vica/obcr naeß edieber fag/na^e^ lt;Setegen* J^ an ^pbvicam floßenbe / vormals 2lerta genannt/ gegen 2tnfp beit Jtgypri ^~^^gangan2tf6trtamvnba6rotelt;V?eer jloflenbe/gegen nibcrgang bat |tc Cyrenem vnb einflód von 2lpbtica / gegen mittag ßopt aniSrtbietpiarn/ von (lOttternadit aber wire ju mit bcm ^gypttfd?en dOcer bcfd^lo^fcn wtcplin.ltb.i.anjeigt.
î6i^ lanbtô furneme ©tebt feinbt etwan gewesen / Cbebe / -dot* boô/2tlcvanbria, 15abtlott vnnb dOempbiô.t^eutaber Îamp;almata/vnb be6©olUns fnj 3llbeir ober Cay vus gcitannt/von ber bemad? meb bung gefd?ebcn voirt.
Jn Airgy pten fprtdK piato / iß nie gefeben voorben ey nteber retten/ fonberbas vervoefetber vberfebvoalvnb gufó beo auplauffenben * ttb» 3Öi^lanbtißbreycd?cdgt;t/voic ber (5rtcd)ifd)bucbßab JÖelca/ barumb es von etltcbcnibclta gênant wirbt.
ïbieiirgvpticrbabcner^liebjoii.namenber (Botter erbad?t/^em* . peiaitar vnb ^btlbwcrd auffgeriebt / vnb tbier in ßem gebawen/ bas lÆgj^ etltdgt;cn ein arg won mad) tße bomen von ben Ürtbiopen b«v/ weld?e bi*
(er bing erfinber gewcfenfeinb/aló Ïbioboruó ©iculus anjeigt.
Jre IVciber banbtbieren / treiben wirt(d)aße vnnb rauffmanlt;-fdyntj/rtud) vber lanb.JÖtc ODÂner (njenbabeim jwifdxnben wÄnOen/ vnb wîvden bic'æeiber tragen alle bûrben vber rud / vnnb brun^en ßebnbUngen/bie (TJÄnner tragen alle bing außbem bäupt/vnb fd^a* gcnbaöwaßevabbauenb/jubatt^entlabcnficbcnbaucb/vnbwcrßert ben vnßatber natur außabcranßberßra|5 vnter bem tuimel eßen ße. tJaußenweiß voerben ßc vtlcr Óótter pfaßen geweibetvnter wcld)ê iß einer oberßer 15 ßeboßz vn nad)bee abgang Wirt fein @on ober 5veûbt an feinßattcrwcblt.©iejungen feinbgewo willig jre tf Itern juerneb* rcn/btcdOctblctnoberJundfrawen werben mit jwang ob fienitwoU ten, barju gcbaltcn.
JÖcr mebrertbeil ber gefreunbten / foman ein tobten kid? bat/ be? fd)eren jr b^upt/ vn jieben faß alle bärt juuor ab bie CCaner/ fonß jic* ^gypt^v. ben ftc baar vn fdieren bie bärt alljeit. lias brot mad)en ße mit ben fuf* fen/bas trand aber mitbcnb^nbcn.©ie fd)retbê binberßd? wiebie Ju« ben/vnb laßen ßeb ammännltd)cn glib befcbneibe.tlaben wie buiStbv open/jweyerley febrißt/ein beilige vnb ein gemeine lanbtßfd?rißt.
C q KUweg
-ocr page 38-?)lt;ji^ «fl t^ftl biffer‘35eW«(Ç^/
wilweg vbevben brttren tng bcfd^crcn fteb /re prtefjer 4» fremUiW jBev^ay*’ ^gt;4öttt^rem(5ott6bkn|lbctttvnß4tcrf4)ät«/vttb fkrcyitfcycn. ur4^/ pnccrlt;btlt;t''gcnttc«jgcw«fcbncUyjwnc bleibcr/fbpc tbfcrt(5ott6bilt;nfï verwalte»/ prictïcr/Ce# ïj^j^jf ß^ wytt bcttcit/vnb /r opffer volbrtngen.Jtë bic priefber trag«» fp^^”* ^- 4ucb wctflcfcbucb/an^ujctgen/rbcrrligbcyt/rcintgbcytvnb vnfd’ulb. ^tmge ^on Wirt bcy ^nen weber gefret nod? gdtttê/bk pmfïcr borp fertaud? beine fAen/barumbbae es etn vnreyn $umójj ijl.0te taud?«» ftd? tAgUeb breymat in bnltem wafpr/jonaebt $wlt;y mal. 3lUcrUy Ubt^ bigenoptfere banptcflcnflcnie/fonber vcrbaujfenó frembblmgen/o^ berwerffenö inbcnriilum/ fo betn Kauffman fur b 4 nben tfï. 3HU-^^ gyptteropjferen /re beffen mAnnitdiffenod?fen. Ï)ie Weiber feinb ber lt;6óttin Jfibigeweibet.'23rotau^ weiijê ober bundelgcntadic/ niefjen ftc/vnnb tranef an^gerffen gemacht/ vrfad?/ba wed? fît aller bingbeirt weittgewAd?6/ nod? einig weinffoeb. Jre vifd? bod?en fïe awff 5wo magt; nier/etlid? robe an ber ©onen gebraten/etlid) in einer fallen ober falçz fnlen gebod?t.©ie efîcn auebX^ôgel fafî auffbife weiß gebod?f/bod? nie aUerley^nb fo fie ein greffe gaffung ober wirtfd?affcbabcn/vnb vorn mal atifffïeben/fo tregt man fnen etn tobten baar fur/mit eim barauff gemalten ober von bob? gefd?nitnenfd?e«çlid?en tobten auff ber baar bgenbober fiijenb fAmcrlieb/ bifen^eigeber trAgcreimfebengaff - fpre^ d?enb:t^ieber fibetrind vnnb erlwfhge bid?/al|o wirfïu nad? bem tobt jubónfftig.Dnb wo bifer tobtentrAger gebt/ ba weéetoenfbmblem vnb grof? mit ebrerbicttung au f? bem weg/vnb fo fïe fi^en/ fïebn ftegegen bi# fèma«ff/weld?enbraud?fïemitben Xiacebemoniern gemein baben.
ïbev^öy^ Witanbettenvnbgroffcrebrcntbiettingvnb budung entpfobt p«cv wetg fte einanber mit namé/ober fo fteeinanber begegnen. Äein wwllin tue# brawd?ett ^eweberjujbrercobcenletd? nod?m fbrem 'tempel, fragen aud? alle ein großen weiffen font vmbfre Häber.
‘Vorzeiten giengen fïe allen 'Poldern in guten gefagen / fitten vnb weifbcitalfo vor/bae vilanbere nation vnnb legation babing»* fd?idt bamen/bey fnen gefag vnb wd^ juleben erf«d?ten/al64gt;rpbett6Z .’^^ t?omern6/lt;V?ufe«ö/(V?elampobe6/ï6ebolu£/jC.yc»rgiió/0olon/pla# to/pytbagoraó/iöemocriruöVK aud? ber Jubifd? tDofee / wie fid? bie 3?« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^gyptter rbómen/vnb in fbren bnd?ern verfaffet ifï. quot;Pon bifèn babe»
cÄw nbsp;auch bieKAmifd?eCbriffenwiepbilippud ^croalbus fid? bebunden
feinb tegy^ U^t/vil entnomm/vnb in f bre Keligion tragen/alö bic Icy nine Heiber/ P“®*^’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;befd?orne platten/ ber fd?winbcl vn verbrAen beim altar / bae gepr Ang
jw facriftcieren/bie weif ju fingen vnb bettcn/ic.2)cm ^gyptif^en2kSgt; z^ónigs te^ nig ifl nid?t wie anberen Königen/fein will für ett^efag / fonber bat gypn gefff g. ß^j,^ gcfd?ricbcn gefag im einnemen vnb auffgeben. Seinem willen vnb lufl nad? Wirt niemanbtfmjiigeeygnet/nocb einig bticd?t vergönnet/ ber fbm liebbofe / fonber ber eblen prieffer Öón / m judjt vnb weif beit erzogen/ vnnb nit vnter ?wengig iarenauffbaser auf? bifer ratb / bey# flanb vnb wort bewegt/niditô tórltd?6 ober fdgt;anbltd?6 begeht / jube# reuwen.^u morgens entpfteng biferAonig alle ©enbbrieff/ fo fbm an eimfeben tag§iigefd?idt warben/ auffbas foervernAm was biefad? wer^r einemf eben ?uantwortenwifïe. rTa^bifemwefebt er in feiner KAtb vnb trcffcnrlid?crCcutangefid)t feinen leib/ vnbrûflctfîd mit feint fonbern Hey bjurtirdiennad? bemopffer erjclt ber priefterbes 2lt;onigs woltbat/tugêt ober vntugent/mit lautter (lim f Ar allé void/ vnb wónbfebt fmglAd vnb gnab/ jnregieré/ vnb fo etwas jutablenifï/ ; - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;witffc
-ocr page 39-eSon rfpßrtca. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IX
^»fff et alle febulb tu bic bienet vnb XAebZ bae peben Szenig nit hnt«» Jj3^nemmett.ïlrtd?malôetnwttctet ben Äontg jn eim tugentUeben ®ott«ngcrtemcn lebcn/jugetecbtigtcit vnb liebe gegenben vntettb^^ ^^^/^» guten fteten vnnb bue et feine obven vetbute vot bet obvenbU^z f«v vnb Uebbofet einbUfem
2116 bann lift et inenau^ fren TtnnaUbuö vnb gefd?icbtbucbetn/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;)
fdnet votfrtten vnb anbetetfutnâtnetfebetnbavet Sännet mtb vnb pwwgtö# ’^bat/weld)eó bet 2^ónig nuebtbun folt / vnnb 511 eyfet geteilt wetben ^srP«««’ «ojjbetenevempeL
J tem wivt abet nit allein futgefebtieben Zgefrt^jnnttbtyUn/Vnb öfef«^ bew Pbagungjufotbetn/fonbet aneb ju gcben/lïeben/wefcben/bey fernem J^l^KSL 'P^b jujcplaffen/vnb all fein leben juuolfùten/ Jtem jueffen vnb wein “ ■ JuttineVenein anjal vnnb maß/bannt btefet einfältig tifeb nicht ben baud) fulle/vnnbbte finit vcvjtoptfc.Jrt fumma/jt leben witbtalfo get ^id}t vn fo màfôig baô tUebt von etwan cim 2ltgt;jt ban von eim gefa^/ S^bet erbaebt feyn / geaebt werben mochte / alfo / bad auch bet Äonig *»jjht6 nach feim wille/fonber nach furgefchriebnet orbnüg/aueb nicht» allein müßt tichten/fîta^en/febag famlen/briegen/tc. fonbet fein eigen lonberltd) leben fchicfen/tc»
Kein vrlaub Wittum gegeben in ey niche weiß nach fernem willen Jufaten / fo wenig als ein einfame fonberlicbe petfon. ^e6 trugen ßlt; auchgar reinbefebwerb/fönbergebauebt ßeb auch feltg feyn/bas er nie ßad) feinem willen/fonbet nach bee gefagotbnunglebte / btewetl fehlet Kberman auß eignem anmut / begirb vnb willen Cwelcbee burch gefag ScwehrtwirCföttbigt. 2gt;ie aber mit rath vnb vemunfftficbrid^ten/ '’tetietfen ftd) in wenig |ïócf emClOit bifer güttgbeit gewinnen fie /te vm ^tthanen/betmaßen bas ße ehe IVeib vnnb Kinb verließen/ ehe ße ett ^uö an jrem König verfaumpten vnb mit einer fold?cn tlag beweyne Äilt;tgtgt;eK ße fein leicb/ bas fie jr Bley bung jetreißen/in ben rempeln ßecf c/an Bein »Smgi tu jnoref Bommen /Bein hochJcttlÄ ^eft begehn Ivvß.tag aneinanber/jr ^STP«»» baupt mit Bat befprengen/ vnb vmbgürten ßch betbc ^ann vnb 5rat J^en mit eim feibinen fchurg ober tuch / vnnb lauffen bie vvij. tag täg« «lt;h jwcy ober breyhunbert in ber ©tabt hetumb / bife Blag vetneuwe^ tenbe/vnnb bie tugent bee Kontgö ßngenbe*
, ©ie enthalten ßch biefe jeit für aller freub/gaßung/wein / vnb le// «enbigevfpeiß/jtem für allem baben/beth/beyf^laffcn/ falbung/ vnb Klagen jn mehr bann /re eigne Binbet»
^m keßen Blagtag fernen ße ben letchnam bee Könige jum grab/ varccitiert man bie that bes Könige in bey wefen bee *Volcf 6/ ba mag wer ba Wil/ ten vcrfd?cibncn Konig anBlagcn/hiebey ßehn bie prie t |tct bc6 vetßorbnen rechte that lobenbe.öo biß war iß/ fo jufchreit vn J»itßimptba6 vmbßehttb volcf mitgroßemgefchrey/woaber bae lob «olfch iß/fo wiberfpricht alles volet einhellig laut/ fchilt vnb ßueht mit ^J^igem jom bes verßorbenen vbelthat. ÎDaher etliche König gewónd «lt;heehr vnb hertligBeit ber begräbniöhaben manglen müßen/ welche prehr bie König vilmalö be jwingt/rccht juthun/ vnb wol juleben/be^ Ptgenbe bee voleté ewigen ßueh/ben ße vbel fórchten.
5bißlanbtiß invil theil gethciltba aUenthalbenbcrKönig ver// *efer hat/bie bce volcte forg tragen»
IVeiteraber wirr aller joU vnb eintomenbeeKonige inbreytheil 5®®/a^*^^ Sethctlt/bet erß gebürt ber prießer gemein/barmie ße ben (Botebienß nbsp;nbsp;nbsp;3««#^
C iq verwalten/
-ocr page 40-©4«? fift tßfil Wef«^ ®eft6tt(^/ vcmoaltctt/mb bae void? Uvctt.ÏEgt;»fcn tbdU» pcaii^ ju frem ct^nc ftti^/ ftcb^ucntb^lten vttb ^nbenopffertt bee ‘Rempele/ vnnb femb fóvncmlt; Unttn web vnb tb^t/mb in großem anfeben bcy aUent volcf »
Ï)tfe fetnb and? gt^oßc jïernfebev/vnb wie etUeb wóUen/ ^ûflê jw* bever/ vnb beeS^ónige K^tbZvnb bnbennic wie bte lt;5vect/etnpvteftlt;t^ nn einem ore / fonber viel prtefler viler (Bótter / vnnb feinb bie nnbern nnebbemS^ónigte.
Ïgt;ie4nberporögebórtben210ntgenfórib«nl?af/$nbriegen/U^ ben/ bof jnbnlten/miltigbeit gegen ben flrengen groftb^tem/ nwp welche rompt/ bj (id) bae volet reine gebens ober $inf befd^wert/ob ft« wölben fünften tbeil all jrer guter vnb fr uebt geben/ (Bene. vlj. S^*^*^
Ïgt;ert britten tbeil nemmen bie beffelten wnrtenben ©olbner vnnb briegflent/bie im folb ligcn/jnbriegen geruff.
X^ber bne wirbt allee volet in brey rotten getbeilt /in bitten/baWf fctmrtey ren/vnb wcrctleut bie bitten vnnb bawren tau|fen ibr vibt ober âeter uoirf 8 tn nbsp;nbsp;vmb ein kleine jimliebe fum vö bem Aonig/ Prieffern ober ©olbn^rnZ
jegypten. jj^jj warten bee leibte vnb bee vid?ô all jr tag mit alleren nach tornen» 5Öie banbtwercter aber nebren fteb mititer banb/ vnb barff feine bauten tinb ein birt/noeb eine banbtwerefe mane tinbt ein bawr wer^ ben / fonber ein iebee in feiner junfft bleiben / bamit bótgetlicbtt neib 4ttfeeblt;bt vnb fßrtommenworbe. IVeitterrlcbtenvnb vrtbeiUn ft mitvernnnfftallebing/nttaufgnabenober vmbgelt nacblafcnbe/ bamit tein confuf in ber gemein erwocbe/ ober cynig aretwon cyniget cTTcfid^tin vngcreebttgfett/fonber JVC Siebter weichen webet ben 3lteopagttie 5«^ Ägypten. SVtben/not^ bemKatb ju Cacebemonia. Qo nun bifet weifen vvv.m eim Kotb infamen tarnen/ warb einer 5utft vnter fnen crwchlct aud^ einer von bet ©tobt ober gemeyn / Îbife betbe werben vom Àônigev^ nebtt.iöet oberfl 5ûrfî ober 13ürgcrmeiffer muf ein gulbine tetté nut eblem geftein befegt/ tAglieb (tets tragen / btfe nenten fe gered? tig^dt vnb worbeit / barbey er bet gered^tigteit vnb warbeit gebadeteVfub eingebenctwere.
©cf^^ftet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVann nu fór gericht tarnen bie fp^nnigen/vnb ft fach fütlcgtenZ
w^cramp;tó nach aller verhör/teret ber oberfï 23órgermeifïet bas reichen bet wat^z beit gegen ben obfgenbenvnb feilet bas vttbeil.
Xlkyncyöig. f» nbsp;nbsp;nbsp;^1« mey ney bigé als boppelfch^ let / werben mit bem fd?werr ge«-
richtet/bieweil ftc ben glauben vnb gottfeligteit wiber lt;5ott / trew vnb liebe wiber benHeeHlen/ verlegt betten/vnnb mcnfchliche gefeUfehaffe mitfbgt;^Ê^ lögen aufpofeten.
rnóiamp;ct. tf. ©o femanbt ongefat auffeinen ftief / bet von C^Oorbern begt; raubt ober entleibt würbe / ober gc wait leiben fabe/vnb nicht jubdff«”' julieff/bet warb bes tobts fchulbig. dOocht er ober nit belffen/warb er fchulbig folchen nicht allein an$u$eygen/ fonber felbs för gerichtan$itz tlagen/ wer bas vbertratte/ warb mit einer anjalftreyd) gejlrafft vnb brey tag aller fpeif beraubt.
gagner, jj^ 35^-ctncnfalfchlich antlogt/muft eins verleumbers ftrafftragen, tüf. (Duften bie t^gyptter fre nomen juniOauptleutben ttogen/vnb on^eygen vnter was her:) eh afft ober rott fe weten/fo femanb lugober etfatenvövnerbaremgewinlebt/betftelinbas vttbctl bes tobts/bann geachteten/wiebey ben Kornern Cicero / tein hanbrierung erbarlich obernad?$ulaffen/btcwibet bie liebe bemHechlttn^unochtbcil teycht/ vnbbotoufgenKinemnugnitein^ufhwbvnbnugentftönbe,
-ocr page 41-'5ött rfpOriGt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;X
60 fentanb willig dn Äncebt obet ftden ju tobt fd?liig bcn btc^ ^^^*^ Î^^S^fcçmttgldcbcttttobtouguab tóbteu/vub wat gegen Bucebtvub ^^ ‘ F^cttemgefatj.
**/♦ iben Dâtetn fo jbte 0ón obet Atnbet erfdjlugen / bt^wet baß ^:^ S^htQhtntobt/fonbetnbteytagvnnaebtmu^etvttgeeffenobbesvet// '’‘^ ^ * Itotbnen leid? fiebert jut bu^»
Ï)te abet fte Trätet vmbbtaebtert/warb drtbefortbete fltaffauff^ S^f^t/neirtltcb/baßßemttfcbatpffentutettfoltettgebawenwetbett/bt^ i J»ffben tobt / vnb batnacb «Ifo lebenbtg auffein bauffert bom geworf? Wvnbvetbtent»
*gt;’#♦ Ï)te flüchtig au^ bem 5elb wutben / obet ein otbuung brachen/ ^dtps^j^ ®’«tbert fret ebten ewig entfeçt/ vnnb mit febetmanß fpott fût vnb fût ‘’®** 3«plagt/vnbalßebtlo^vetacbt/welcheßvielvbct bentobtaebteten.
fô» JfinfcbwangetIVeibjumtobtvetuttbeilt/folnicbt getobt wetz ven/biß fie von bem ^inbbompt.
^‘ nbsp;nbsp;nbsp;îben vertb^tetnbie bet freunb anfehUg ben feinben offenbare^/ Verrb^ter^
^^ttbief baß gefaç bie jungen abfebneiben»
Sb nbsp;©em fo falfcbemómj maebt/obet baß geit befebuitt/obet maf / f// W*^«»
Swbtieff/ banbtfebtifft vnb gewicht fülfcht obet macht/wutben beybe b«nb abgefchuitten / baß et mit bem bófte/ bamit et gefunbigt.
S^» nbsp;nbsp;wet einfrey Weibfbilb fchwAcht/warb entnieret/ vnb feineß
Männlichen glibte beraubt.
S^P» ï)ct Ehebrecher im Ehebruch begriffen/muf taufen t fïretch Jut i5bcbwlt;b«t» F^tf Idben / bem Weib fehnitte man bienaf ab.
S*^M‘ Wo ein geliehé geltfchulb geleugnet würbe/ folt manß bê fd?ulb / ^»iw* ««tauff feinen eyb geben / aber bie vmb beten willen fch weren / foil man ‘•^^»ce» ^«ngUiibengeben.
^’W Ï)etwuchet/auch aufvetfchreibungverwilliget/follinboppelbie xvudxrev. hauptfuin gcfltaffet / vnb bet fchulbiget barju gehalten werben/ baß ^r allein bie hauptfum bejale.
S'^b Ïöas feiner feinen eignen leib verpfenbe ober verfem bem glaubrz Pf««® ««'”gt;’ 9«r vmb ey nig fdy.nb bamit bie leut nit eigen würben/ bie leib foUen al / ’”'^* IdnbenÖtebtenmiteybfpßid^t vetbunben feyn/vub auch bet pfeu/ ^«v gcfltaffc werben.
W. iben bieben fofe ergriffen werbe / wirt bet vtetbtthdl freß bieb// 2gt;wb. H^lß Jugelaffen/baß fienurbtey theilwibetlegen /fofeinb fie abfoluirt/ *^bctehtlof/vttbfrerehrenentfeijf.
S'^^f» ^en prieflctn wirbt nur ein weib jugdaffen ben anbern nach ^ßWeR«» f hrem willen vnb vermögen/wie fe gclufl.
î)ic tinber werben in Egy pten fo mit leichter f ofl erjogen/ baß es du wunbet iff / mit braut vnb wuttjcln vnbet bet Öfchen getocht / wer// benfe etnehtt/ barfuf/vn mitringfehösjiget tlcybung.^^ein binbt von dnet dOagbt geboren vnb etm ftey en ‘hattet/ifl ey genober ein bnecht.
Jre binbet leren ft e rechnen mit bem jircbel ber (Beontetrey/aber lt;V?u// »ôrtfîôec H8 »ttb fechten lernen fie gat nit/alß fchöblich / weibifche vn vnehtlich« ^sypt^^v» ^^dfl.Jt btandheit bóffen fie mit faflen ober mit vnbo wen vnnb baß *:^3lich/bannvberef|èrt vu trineben achten fie fórein vrfad? aller ßjd)t Jdb plag/bcthalbenachttn fie ben abbtuch vnb faflen obet vnbowen fôtbiebcftcarçncy/alo bie bctbtanrfheitgtunbfefle hinweg nemme.
iamp;iebticgfleutobcranberebranàen werben on frenboflen vnb jgt;ec«gy^ lon/vonben Örtjtcgcheilet auf gemeine ferfcl. ©ichnbêdnfórgefchrn- ptuv^rßet* ben heilig buch von ben alten gelaffen / nach beß auf wcifung/alß nach
C iiq einet
-ocr page 42-©rt^ erft f^ert Mefe«?®^«^/ itftet «gd/bcy Un pc alle bing/ fo jemanbt anbe« Bunfl battn febnebnen buch angejcigt wcm/brauebt/bcr wivt mit be tob geftratftZ wo ihm aber bk hmflbi^ 73olt;bô vmbfd?legt / vnb aw ben (Bottern pb'/ iet / fo geben pc ben (Bottern bie fd)«lb / ed pil nicht feyn bas ber tronert gen^^/vnbi|lber2lrQtowaUentabeU
2[)ie ^gyptierebten nicht allein bie lebenbigen / fonber auch etliwC tobte chierais ÄaQen/lOunb/Jnbifche (l0eu^/lt;5rci|fen/ tVólff/ *^to^ 2wptte? wbiU/bes fchâmen he Rd) nit/fonberbnneté fiel? bee febt gut feyn. 2lu(b ’ tragen he biefer tbier bilbtnue in ber ©tabt betumb an manchen» ort/ biefe betten he an/mit grofpr ebtwórbe. ©o biefer tbier eine jlirbc/ far/ ben pe ee mit (Teber fafft vnb falç / fchlagen ibt berç / »nnb beef ene mit feiben/bae (te ben Icib fiir beiltbumb lang crbalcê. ^efchAbigt (emanbf biefer tbier eine/ber bate Icben v er würeft/fonber lieh foee eindlat? ober ©toref i(l/ba lauffen (ie alle bauffenb $ufamen/vnb tbun bem (Dórber manche plag an/bi^ (te (bn vorn leben jum tobt bringen. 3uh welche forcht fo etwa einer ongefÂr auff berc eine (lóf t vn tobt finbet/ fo fchrek lt;t er vonferrem/ flagenbe/ bae tbier (èy on feyn fchulb tobt.
2gt;iefe Oberweite tbier sieben (te mit groffem vnboffen in (b«n '2rem^ peln/von erbambar^u »erorbneten (Dannern. (B^nf gefotten vnb ge// braten i(ï (br gemeine fpeif » nun bie Oberwelten tbier blagen (te meb«ï bann (re eigene 2^inber/ vnb beffettigene bertlicher ju ber ^rben bann Wufagen vnb (br vermögen t(ï/ alfo / bae ber 2kónig ptolomeue longue fùnljQigpftinbtfilberelcgt an bie begrabnue eines Kinbe ôber-ôch^ fene / fo auf alter mit tobt (bmabgangen was*
^unberbarhefx weiß ber (^gpp tier/ (bre tobten wubegraben.
»egtSbn»« ^ O ein ^gnplicr bem lebeit vrlaub gibt / Klagen alle 5reuhb2 amp;eti€gvpner V^ wte oben alles Doicf bew2^ónig/mit äfcherigem bAupt gebn vm oveyerUy. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bie ©tabt / bif ber ver(forbcn begraben Wirt / bieweil wefchen (te
fich nid?t/trincf en auch^än wein / effen faffenltch vnnb fchlecht / brau^ eben fein feheinbare fleyber .5gt;reyerley begräbnus haben (te/fófÏlich/ fchlecht/vnb mittelmäfeig / f off ein (egtliehe ein fuma geUs.^tlich ver^ orbnen bey Icben/mit was gepreng (te follen begraben werbe, ilfd ver/z Uft man bie leich vmb ein fum gelts wuuerwaltenben verorbneten lew ten/bie (ich bauonnehren.©k haben auch (bre eigne (De^gcr/auf wey^ ber/aüfffchnciber/ falber mit vngent / bas bie lei^ nit fehmeef enb werb, ©alben alfo mehr bann J5^3^. tag täglich bie leich mit (Teber/(Dyrren/ vnnb anberm vngent / wann fte alfo ben ver(lotbncn in aller maf als fchlaffe er/ wugeri^t haben /wolriechenb vnb lüffig/ fo geben (te(bn ben ff cunben bie haben ein grob gepreng bamit / führen vnb tragen (n hin vnb her/vnnb führen (bnvber ein waffer/bafuwen mehr bann vkr^tg Xiebter/ba wirbt Wttgela(fcn werba wil ben verfforbnen/ ehe erin bie 2lrch gelegt wirbt/anwutiagenfo (emanbt Wahr macht/ bas er vbelgo »erz lebt hab/ (o feilen bie dichter ein vrtheil/vnnb erbennen/ bas er als vw tn‘^gypun^^ wörbig / ber begr Abnus beraubt werben foil.
IVer aber nun ergriffen wirtbas er ben tobten vnbillich ober fAlfdw lieh angeflagt hat/ vn fein flag nit probiere mag/ber wire hart geffraf? fet. ©o nun fein auf läge fwrhanben / ober bur^ neib angef lagtiff / fo laßen bie ffeunb bas flagen fuhren/vn fah^n art/ben verfforbnen wulo^ ben/nit wiebie (Breci/ von gefd;lecht ebann ße halten bas aUe^gyptict gleich
-ocr page 43-lt;250« 2(p6r(flt;j. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XI
»««bcM ftyen) fonbee »on jugott «ufff«b«n pc «n / pin Ubm alstu» S^^tbaffe rtuffjumuQCtt/ vnb erjekn AUïfcmhm|l/rcbUd?«t/ wokbat/ 3^*^^‘3^^f/ sUubett vnb Hebe gc^en (Bote vnb bm (iomfeb«»/ bitten (Bott bne cv ben vevfïovbnen mtev bic nnffevwcbltcn vnnb ^^^ttfebgcn vottieven vnb $elcn woU / bnnn wovtbn6 ‘Veld’ cinbeUi^Z ^wen/bne wólKBott/evjoUmtt bcnfelbtgcn leben vnnb bevgletd?en, ^«nmrteb begraben fie ben tobten in jbr eigen grab/obcv babeyinim brtulîbey einer fïarefen wanb/in einer ^rd? ober ^aar.IVo ihm Aber ^ird) bas vrtbetl bic begrâbnuô abgefeb lagen wirt / fo begraben /n bit J^eunbe mit febanben babeim on einiebe 3lr4? ober ^aar in bic Arbenz W ein tobten tOunb. liefen flncb fórebten fie vbel / vnb bebelt viel vor '’beltbat vnb ©ónben.
^twan fo biefe febwlben binber ibtte»gelaßen baben / fo verpfen* ben bic frennb bee ver jlorbnen leib/ bcy beranbung ber begräbnud / ju bejalen/wo biefe ntt glauben halten bcm gläubiger/vnb ben verfforbeo *i«a^fen/werben6 and? ber begräbnus beraubt mit gemeinem ßud?.
$)lc (Brieeben baben folcbö mit iren fabten / bannt ße bic lebenbtgeu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
5[jfolcber erbarBeit verbofften juerjebreden nid?t vermögt/baebie ^^ptier mit biefemfunb juwegenbraebt baben/ fonber feinb mit/ren rabUn verlacht worben/mebr bann bas ße bic fOcnfcbeti ju tugentge^? **^i^t baben. Hun bieweil biefe gcfa:5 lobe werbt feinb/ au ^ bero anlek *^*\«gmanmcbrtugentfamvnbwei|j/bannreid?wirbt/brtbenbie^ïrgy* Ptier nebenweg vnb gefaç er funben/bie oberman ju woltbat vnnb tu» Sttttret^en/ nit vnartUeb fürgefebriben. oiik^fi «wet/ -Ägypten wire '’0« etlichen in jwey tbeil getbcilt in bas ober vnb vnter ilrgy pten/ bas ’^ber allein j^t^ vittj . liänber vnb Nation in fich. ©umma vonXirgy^ PtenbefibeJ|tborumlib. vv. vv/.^arrb. ^tngUcumlib.gv. Jtemin ^Sypten wachfen auch Crocobilli / Jtem ein tbicr Cacod)cpba6 gco ’'ant/bas bieart eine ISafilifcböanjmbat/vnnb mit feinem anbiidbie ‘'‘'febenben tobtet. Î)auon pitn.lib. viij.cap. vvij.
Tollheit 10(0111 wnh anbei n ^^ïder
Slphtice/frem leben/ regiment/ glauben vnnb ßtten.
^yWpten ftoffen bic petn / hie peß in hiel ftikfen her ^g^Pü^ KSvsi^ feben weiß gebraucben.©o fie jrem König ein iugfrawjum Weib rfe^ÄpOvi«.
'^^ben / fo nemen fie jbr vor bic planen vnb ïungfrawfd?a(ft.
, nafomonesem große vnb tudifde nation / gibt viel (DeerrÄu^/ rrafomontó. ^v. ©te leben ben mcbrcrtbeil von einer fmebt Palmule/ bic ßeanber ©onen toeben/vu ben fafft ober mildi barauß truden vu verfddinben.
©ie baben nach gewonbeit bes Caube / viel Weiber/ mit benen ße ^»^’»llt;b ^^ öffentlich jutommen / bcy fcblaffen/ ober liebe pßegen an wegen/ febier 'öu bic lt;l0aßagctc / allein bas biefe etwas fchÂnbtlichers jbt Männlich 9lib vnuerfebampt vor hinauf reden.
If 6 ijl auch bey biefcn Dóldern ein gewonbeit/ fo ein Kraut hoch» ^eitbat/basfiemitjrem leib allen gaffen em ebrtbutvn mit allen boehlt;gt; 5eitdoännernßeh vermifcht nach orbnung/ vnb nach bem eilt feber bey ibtgdchlaffen bat/ fehendt er ihr auff bic bod^jeit was gaben er wik
Jhr eybfehweren tß’alfo gctban/©ic greiffen etwanan eins fumé/ ^yöFbwev?. ^'en nambaffetgen dOannegrab/ ber bcy inen in großer acht verfebei// ®(oiß/vnnb febweren bey feinem nammen / propbetißaen ober weißa//
gen
-ocr page 44-©(tramant tes.
0n francs haben bte Welbergen mein.
5)4^ erft t^ert Mefe^ æeltÔMcÇ^/ «ntauff bief« mani«/ fit geben jubetnorgemelten tOeiligen gVrtbZ »^^ bringen aUba jbr gebet / vnb cntfd)laffcnwa6 inen aU bann im fcwlm bcy bem grab fûtbompt/bas tbun pc als (Kottes wort vnb
©ie geloben vnb verbeiflen auch einanbet glauben 5ublt;tlcen/ nbsp;nbsp;' jwccngebencinanber bic bünb/vnb trindtic einer bemanbetnaub banb / ijl aber bein fafft fûtbanben / fo leden pc einanber ^tben 4«P bet banb / fo ip bet pact vep.
©atamantee Pteblt;n aller menfdgt;cn gcfcllfchafft/b^bcn «Her bins bein wapèn/befehûgen auch P lt;h nicht angefochten.
©egen nibctgangllopcn anbiefe et|bgemclten/ bic^Oólder cc genant/bie befchetenpch wie bic UOónch laffcn boch auffbemgipn^^ bes baupts ein wenig baat wachfen. Key biefen wonen große freiflûM ©ttauffen/bereniOeut pc fût ein fehitm brauchen / treibe auch 5*^^1r Kauffmanfdmn bami t.
xn#d7Ue#» □lufesbabctt tue Weibec gemein.
2Ulcnte«.
pftfîotûfj.
J54»ec
©ntbancs grennen an bic exacte / biefe haben vil Kclgin prem ober vmblcg vmb ihr blcyb / batumb bas pe von cim feben bamit pe $ufchaf fengebabthat/ ein bcbetlin von bein vmb jtbleybt 511 lohn begett/ vnb je mehr pe ptem but / je befjet pe pd? bcbundt/als bic von vielen (V^ûn'/ nem geliebt mb geebtet fey.
(4044?lic6 bic TJólrfcr cm ©cc '2'tironibc« wobnenbe / tvitgen b’^ b^at / bannunnarf. 31 bet bic 3(«fcö feinbimgegentbnUUet bi»9^* fdwren/ottaUcinrttt bctgla^cn obbet fli w niebt.^icfee Doidó 3y’^Ö^' frawen (ïUjumnlfïveittcnjArlid'Xïm^ejï vu tagdOinetucbctCöötttrt in5TOCcnb4»(f«ngctbctlet/mït|lcinett/ ptóglcn/bolbcn tntnbflcrf^^ fleitfmitcinAiibcr/vnnb wcl^c butuntet vmbbompc ober vetïvunbee wirt bic feigen fie ein falfdjc Jungftnw gewefen py n/ wclebc abet bne befï getban b^t / mnb tittetmAffig wotbenijï/bic wetten pc cinbeUig mitgemcinct wabUutf fût/te Königin bip fat / mnb gieten« auff (Sticebifd? manict/mb wit einet Corintbifi^enfebetn / vnb fûten fic nuff ein wagen gcfcgt/4 w ©cc bet«wb. Ï)ic (ioünct babcnbicWcw bet gemein/vnb fo nun bas Kinb 5« feinen tagen bowpt/wdd^enTP^f* tet cô ,mfütttiwpt/aup anweifung bet dOuttet/beo fon witt ce geacht»
3tlantc6 bic “poldct wonen vwb vnb bcy be w bctg 3ltlanfebicfc fetnb on allen cygne namen/ pc vevß«dgt;en bic auffgebnbe ©onne mît alletlcy fdmad)wott batumbbae ficjncnan|fbem balfe ligt vnbmiC Ibtctbiijvbetlüfligifï/ ©ie epen von beim bingbapbaß leben gebubt bat/ vnb baben nimmet bei« ttaum/wipen auch nid?t was ttAumen ip.
Pa|lottcp ein300 leb in 3tpbrtca gclcgen epen von milch vnb ßeifei?/ on allein bubpeifeb wie biebf gyptict bein fewpeifd? nieten/ nebtenaueb bein bub. 31 bet bic Treibet Kotcee vetf«d?cn webet fd? weinin nod? bubi» ßeifd)/von wegenbet lt;Sóttin Jfibe.©o biefetbinbet vict/at ctteyd?en/ febeten p c bctcngipffcl/ vnb brennen Ibncnalba ein aber auff/ baö jnen bein toßobet vnflat C bae fic fût cingtoflen vbcljïanb baben) nimmet^-webr nup gebe/vnb bcy gefunbtbeit blciben.©o pc ein riebe fdjlaebtcn/ opP^ctn pe baö obr fût jt etpling jten (Dóttetn/mitabgewenbetê ange^ fiebt bet ©onnen vnb dOon.
Ï)ie tobten begraben alle 3lpbrt/ wie bic (Kreet / au pgenommenbie 3l«fomoneö/btcite tobten pnenb begraben /aud)fo bet brand tneobta noten ligt/fcbe^Pe Petfóigauffbae emit ligenb petbfonbet pnntbbic ©cel aupblafc. Jrebeufer feinb wie bótb vbn rucengePocbccn/ vu bnW' gert
-ocr page 45-S^tt étttpor 4« Ccttttfd?cn ^äu^cn/bavauß ber (^afllv febwt^et/bas *»«3 wobtn man wil.
r. Wrtvtcó btevólefer befeberenben b4lbcrt2^opffrtuffbevlïrtcfcnm,vieiï. I ‘«ett / t)te anber mgm fte voll baar. Jbre Idber ferbe» (te mit (boertig ^^1 R9cn/ pc bommen von ben ‘Ïrotnnern beu
p Otganteö / ba bic 73tnen fontei bonigs cintragen/ ober vil mebr bic ‘Sigdmes cp ^^t bafclb(l macbcn/flretcben ßeb alle mit roter 0Dtni$ an/vnb effen f«« We». H|tttt^r6 brtnn giffen / beren etn grofjè menig aUba qb.
«*, ^^’bq bic “Volcfcr in Cibin/ führen fnfï alle ein walblcben vnterm 4tbi|. y’mel/ nuf ber narung bes wilde vernngc/eßen gar nid?« jub^nf euz ^Hen/tragê tem anber bleybt on gey ß bent/ bamte pc bic leib bederf en» ^«9«« de anf lünbern balte pc weder trew / frenbfebnfft nod? glanben/ ^*^ey g^v Icicbtc Unglin vn ein led fürflin voller ftcin feynaU fr waffen» uroglodite werden von den ®ried)enbirten gênant/dar nmb das m '’‘^^ Icbcit im Canb C^roglodea dae etliche tn 2lrabta etliche in Ethiopia ligcnd achten/ da weebßt vberanß gnter(V?yrren.jgt;iß Dolcb
»^»eU/bas fte wie t^nnb/bae gewild crlanffen vnd feilen. ÎDife b^h 5:ro£iioötte ^^^ Leiber vnbl^inbergemcinaufgcnointncnbae fte dem Ö^yrannen haben weth ^^ficygnebeb^ltcn. 00 dae vibe für alter nimmer mag/vndanp einer
ctwanfberbenwil/fo bommen fte,m5nnor/tódfcn6/bcbalten6Vrt®^” * ‘ * 7f^’’®’3‘^e Kinder beiffen nad? bc vibeanf(r 0prad?/©ticr/0chaaff/ '^d)8/ Knb îc. ©le trineten vom fafft der bünm vn eit er blnmenanp^z 9etrtirft. ©ic jieben mit dem vibe bin vnd wider / vnd ver wandlcn offt (br Uger vnd beymat/fey n allein vmb die fcham mit einer baut bedeett» “ie befchncidenfre Kinder anff die weiß wie die d^gyptier/ vnd führen ’’’iedie (V?eganare6/ein runden ©chilt von einerrohen h4ut/für(hre *^lt;irtfd)en/vndeineipnenbolben/etliche bogenvnd langen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;» ƒ
tbcrUgrübnuö achten fic garnit/ ftenemen dcô verftorbnenleib i^ifehen die bey n/btnden,'n mit reifem / vnd tragen ihn a »ff ein weiten FUtj/vnbcgrabeninlachcnd/miteimfbctnhrtuffctt/fïcrfendaratiffctn S«yßborn/gebn on allen fchmerQcn wider daruon.©ie gatteten vn brie* S«ttnttmtteinäder wie die (öreciauf $orn/ncid oderchrgeiQigbeit/fon* ^« vmb die vichweyd/ fic werffen erftlich mit (leinen jufamen / darnach JJ^tbogen biß etliche fallen/ vitd bomen nimmer zueinander bey einem neinwuvff/ dae fte einander bloß errcychen mögen /bald nemmenden ^*^‘e5lt;ibbiealtcnbetagtcn Weiberbey inen/fobaid dife fried ge bieten/ ^‘^‘^£f«n fie ab/ vnd darff fie ntemante bcfchüdigen nod? widcrpcbn. $)ie ntmevhinnach mogen vn dem vibe folge/ die bindt man an eine ©tiers wantibey der behlen/daô fic folgen/odcr fr leben enden / oder fo pc $u (terbenverzethen/vnd inenfelbódcntodtnitanthnn wollen/wer dann Jpil/dcr mag band an pc legen/ vnd incn ein fürdernuô geben/vnnd die* wirbt als dann gelobt / aie hnb er ein große wolthat gethan.ibie pe* ®^lSett vnnd mit andern vnbeilbarn branrfheitenbcladnen/ heben fic gleicher weipaup dem leben. 6teachtenô für ein groffefünd vnnd ^oel / bas diefer zuleben beger vnd liebe/ der nichts würdigs dem leben b4ndlenmag/vn nur andern ein bindernuefey/ach tens auch fürfünd/
Peden menfd?cnalfolcidcnfchen/vnimnit vonder matter beiffen. petobotus fagt: (Tvoglodt re wonen allein in aupgcboltcn löchern/ gar feiner reichthumb attende / fonder haben pchder armut willig erge* ®^/ fic haben allein ein gepreng mit etnem (lein / if vacoritbalitum ge* «4nc, Qi« nießen phUngen ßetfeh/wtldppet/vnnbBcin beimifd? viehe/ / nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cöfey
-ocr page 46-©«^ erft tfxtl tiffee ® cltüucf't?/ tefey brtniivonrtkcvvntuctitig jnmttuç/ ober am Ódjelmengc^or^/ ben/fetnb aller bing fpracblo^/bcutcn vnb jiffcbcn mebv bann nlt;
Àtinanbere'ÖolefinÜrcblopta/oberhalb Aegypten/Xy5öph«9 genanc/effen wurQlcn von roven / bic (ie mie fïcinen dermalen / vnb «n/ gemaebt/an bev Sonnen bad?en.©le haben bein an|ló^ nod) ^^^’? eînanbevy bann mit ben Cowen / ble be fd^atten nach/ et wan tnjre hwt / ten begeven/vnb biefe nation wev Ung^ buvd) ble Cówen att^5lt;«^7 woblenatuv /nennlt ein beyflanbthet/bann ju pelten ftUt dn jogt^p Krebmen vn pv fdgt;wavm fliegen Wit haulfcn in biefe gegne/von beim Winb P’^J^ «2? fSS. 9lfich ab von (Dott gelî^idt / bie ben ^enfehen gav nicht J«fei5lt;rt ober ’ leybthnn/3lbcv bte Co wen 511m thetlauf bemj^nuwen vnb faults
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;juwtheilan^bem liechen vnb beiflèn/au^bemCanbtveiben.
«ttwSei- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^” hiefe floft cin^old/ Jlophagi gênant/ bie nieffen ein fvoch^
‘ bie vngepflangt auffeiw ^anm wechll/bavnach Re täglid) (leigen/ vn au^ tâglidgt;cv vbung bee (1 eigene / fo gewi^ vnb fcvtig wevben / bae (K wie bie »Ógelobev Ifychhovn C bae für vngleublich angefehen wivbt) von eim^auw 511 w anbcvn fpvingen, if e feinb leidste mageveCtuf/^ ** leicht ein blein â^lein tvegt/ vnb ob/nen fchon ein fu^ entfdjluptft/c’hc*^ ein äfllein bvicht/bleben fie mit ben henben wie bie ^Ka^en / vnb bleibeff hangen/ vnnb ob (te gleich etwa bevab fallen / ifî ce jnen von wegen bee leibe leichtfevtigbeit/ obn nachtheil. Î)icfc geben allevbtngblo(î hetdw haben bey be ITcibvnbKtnb gemein/leben webv vonbcn javteneF^ leingeweltev^^nw/ bann vonbenfrüchtenbieftegav feiten vnbwe^ nig tvagen. Jhv viel (ferben uitlegt fo fte niwwev (letgen wogen/ vnnb |bv navung fliehen wie bie Dogei/ hungeve. Ötc (Ivcittcn wireinanbet vwbbie73äiiw vnb ovt/ allein wit (leden vnb pvùglcngeru(ï.
Cpfcü , ibieanbevn pvoHinten in Ürthiopia hevumb haben bie Cynidirt'/ nen einlTalbuolcf/bae auf fovcht bce gcwilbe/ junachcauffben bAw wen wuf häufen vnb fd?la(fcn / juwovgene geben (te gcwapnet 511 eim flie(|enbertwa|fev/ (leigen vnnb vevbevgen (ich vntcvbae laubauffbü -öXuw/ fobann bae gewtlb towpt vnb tvinden wtl vnb fd) wltlVap fevauf vnfäglichev bi^ebefchwevet/ laben wil/ fallen fte eilenbe b^*^^^/ fchlagene vnb wevffene wit tolbenflemen vnb pfcilen 511 tob/vnb bae ef)en fte getbeilt buveh vo ttcn/etwan wevben fie/ boch felten/von bon gw wilb be(ch^btgt. 60 fie 511 etltd)ev$eit fein gewilb auffbiefe weif aw bowwen wogen / newwen fte bee vovwale gefangnen gewilbe Oeute/ fdweibene 511 viewen / fchinbenbae baav bevab / vnnb bvatene bey eint fanffcot fewv/vn cfenalfo bie baut geiQig/bif fe fatt wcvben/furwilb/ pvet. Jve 2lt;inbev vben fte 511 etnew ftivge(leltcn jiel 511 werffen / vnb ak lein bifen ju elfen gebenbe/ bie ba tveffen bawit madgt;en fte gute wevffev. epennrao^ @pgi;iH4f0pjj^gj bie'Volcfev^äpbvice/bowwenihvevarmutvnb PWi. nbsp;nbsp;nbsp;not 5uhültf$u fomeve jeit wit einev frucht/bie on arbeit von ciml5atiw
feilet/ bie anbev $eit hvedje fte ein f vaut am fehatté wachfenbe/jurfpeif» aettwpböJ^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3lcribopbagi feinb bey einer quot;Wilbrnuf in 2lpbvica/nabcnb etwad
0‘’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;büv^cv vnb mägevev bannbie anbern / folfchwavQc Ceut. ^uv jeit beö
(ölen^enwirfftbevirinboephivuemirfluvmein aufbermafen grop fe menge groffev/abev vngejfalter l?cwfchreden in jv proulut? / bie bief fen (Vroren gewon feinb/vnb tragen viel bolg vnb anbeve matevi / bût: lt;lro/groffraut/:c.itteingrof/weit/lüg thaï/jónbene ju feiner $cie an/ fobann biebewfchreden wie ein IVolcfen babev fallen/ wetbeneburch biefen ranch verwöbet vnb gefchwed^t/bao f e nit weit von biefem fewt h^wffó
-ocr page 47-'$on2(p^ïtï4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XIIl
tlt;Æ®’’^^*^‘*^^^*’/^*^f^^^ ’”^^3^/^*'^ alles ^oW bas gan^c fac biiS^ ^**”^” 5«lcbcn baf. ibas tjljt einige fpet^eboeb füß vnb gut) ^i ^® jantje Mv/bU fie mit fal^Cbes biß Canbt vil gibt) erretten vnb h^ ’k*^ l’^baltett/ban ße effen weber vifd) nod) ßeifeb/ bic ße nit haben/ no ob ßlt; co gleich tnócbtenanbowen.Öiefetnb leicht von Icib/fcbneUeo .no geringeo lauffo/tur^eo lebeno/ alfo bao fr Älteße vber vUfar nicht 3^ ^nb iß nlt allein erbArmbUd) / fonber fehlet vngläublicb/ ‘^nftf0brte4iterher5unabet/waehfenlnfrenlcibenvielvnfelJ5awege4r Bügele leuß/crfchrodfUd) jufebe/blcfrcffcnerßllch ben bauch autf/nad?^ nwlobaoherQ/ balbtholernßebcb ganzen leib auß /wie ein mauß ein ®*’®t/ biß ßc fAmerUeb ßerben. ÎOerbife tranetheit vberbonunen wil/ fompt von crß ein brâ^ean/bic ihn rettet juhnden/balb fallen bie leuß jamptbem eyteer auß / fo reißt ber franefe für großem fcbmerQert/fcin btberß rechtaiiff/mit heulen vnb feuffgert/ fo bann berlelb geöffnet iß/ fdlt ein folchc menge ber leuß auß felmlcib/alo auß eim gelöcherte vafo/ ^** ^*5^*^ nnbero/bann bie Plenen auß eim bienßodf ober borb.3luß blfc Un^ ?f^^ **^^^ ^^’^^ berfpeiß ober bc6lußt6fchulbtiß)ettbcnßeeh
Snenb 2lphtice gegen lt;lOittag/wonen bie voleter Ctnamtmi/von «ttn^mimf ®«n naebbaum ©ilueßreo genant/ haben große lange bärt / haben ein XÄiSifo herb eittelwalbhunb/ biefeinbe freo lebend anßenthaitung außbife ^dß/^umtucro 5ett biß mitten in winter / tompt oßtmalo eingrofß herb Jnbifcher 4gt;cbfen/ eweyß ni t auß wae vrfach/ob ße ber wcyb nach^ S^hen/ ober von anbermgewilb getrieben werben / ober fonß anß einer anbem natur)an bife hegen ße bie h unb/bamit ße vil fahen/bie ße jum theil vber far bchaltcn/außjiifünßtige not cinfalgen/ 2luch fonß viel anber gewilb/fo bie bunb vbermogen/nießen ße.
Ichthtophagt feinb gar jucnb 31p hriccgegen (V^tttag/ ein vihifch Wiepb«* volcf /bao weibcr/binber vnb alle bing gemein hac/vnb aller bingnact/ ^'^/r^, «ab tß.öic wißen tein vnberfcheib jwifchenbem ehrlichen vnb fd^anbe? »»amp; 5ea lid)cn/vcrßehen ßd? nit außwolluß noch auß trauren/ leben nad) ber gemein. vatur ley tung/ wohnen in fpclnnden/ barein vnb barauß boßjubom'/ meniß/am vfer beo (ÎOecro machen ße viel ring vnb gräben / mit ßeim haußcnvmblegt/fobannbao (V)cer^weymalbcô tago anßlaußt/vnb alkrlcy vifch f hr fpeiß jufuchen / micnimpt / fo nun bao waßer 511 feiner 5«itburch bie ßein wiber hinber (ich juróef ablaußt / bleibt aUweg ein S«« fumma allcrley vifch $wifd)c ben ßelncn/ alo ineimneg atißtrnef « ^^fiy* nemlanbgcfangen/balaußcnbiclanbtßlcutju mit Weib vnb finb/ Mheno/Ugeno gegett (Mittag außbic von ber Sonnen geheygten vnb fchierengimberen ßein/ tocheno vnnb eßeno. Ïö^rren auch bao ßeifch etlicher vtfd)vnb $crmaleno in cim holen ßein/vnb bachen/fampt bem ^men PaUurtvermengt/etrt gntfnß brot barauß an ber Sonnen. JM^?
fpeiß haben ßeallwcggenug/vnb gemein on gewicht vnb maß* So h«6(V)ccr vngeßnm iß; bao ßeaußgemeltc weiß nit vißhenmogen/fo ”’«ßen ße (ÏOcerfdmeef en/ wo ße aber auch bife nit vberBomen mögen/ bebelßcn ßeßchbergräbt/foße Von vifchenaußbife notaußbehalten haben. Siceßenöabcrbeyeinanbermtcfrcubcn/fingenbarjueinvbcl lau ttenbe (V)clobcy/nachmale wie einer ein wetb erwüfeht/mitber ver// nnjehterßd) oßcntlid? one fd)am/auß vrfad? binber jujeugen/aller ßrg ber narung entUbenvnb führen gar ein forgloß leben, txach vier ober fwnßtagen gehen ßc wie ein herb vihe/vber einbrunne mit lauter
2gt; ßimm
-ocr page 48-©rt^ erft tßn( biffer ^elÆucÇ^z i|îtmm cînbdltg ptigcnbe dftwi^bcUiSS^fang.Öo Rc vomW^fRf mcn/vnb peb voll gefoffe« b«bcn/b46 pc rrtom wibevberen m6gcn/ elfen pc bes tags niebt mebr/fonbev liegen vorn lünflèr nuffgeblrtfen / wie bu voUenben necbflencng geben pewiber auff/bren viptfang / vnb »nn bkfemwefenvoUfubfen pe rtUfbv leben/ fonfïntebwpbaffenb. ®*r*T kn nnebvmb fbwtfcblecbten groben fpetp willen/ feiten in ein rrnner / belt/ fneben nieste b^nn ben bunger jntüf^n/ mlt trlnd’en von bl6 ^^^ gen / nicht nlfo ptptm.
3(maiones Odetten mo Vsiîfd^co.
ÎOlenup blefevrepevetwrte weiter felnb/bic kben noch wunberb4rgt; kcber/nls ble nimmer trineten / vnb von natur von aller bctvùbnlô vnb angflbee gewlPêndvnb bergens ab flt;lnb^©le effen bic vifeb bnlb ro^ genugig anbei' fpeip bie ihnen bas glùct ^ufùgr. Siebten für ble bóebfï^ fcligbcitber bing jumanglenbic einig Icyb bem bórfftige jofügenmo«» gen/vnb fcinb folebergcbult bas pc ein gejueftSebwertniebt Pteben m gleiebem tbun/febUg/febanbtwort/ vnb gutem wort Icibenbe / febenak tein ben fct?Ugcr an/ obn alle affect / vnb geben weber einiges jorns ober erbarmung ein jeieben. Sic manglen ber reb / mit ben bânben vnb win* eten geben pe elnanber jeteben / was pc wollen vnb bebórffen / vnb ver* fteben einanber febr wol. 2gt;ip “Volet ip niemanbts felnb / bat mit k* berman fvlcb vn mit niemanbttein anffop ©ie felnb aud? fclbs voter* einanber cinbeUigvnb friebfam. Jbr fpclunctenfcinb gegen coiffer? Macht getertbamir fie peb vorher ©onnenbig auffentbalten vnb be/ febûgen/aber bic gegendOtteag brennen vor btge/vnb laffeu ben clnwo* nern tein jugang. ©ie machen ihre l?eufcr von ClOeerp jlt;b grAcen/ bc* etens mit tat vnb blctccrn ju.
Slmajoncs fcinb vor jeiten in Ctbia gewcfcnpreifbareWcibcrble allein geberrfcht haben/ vnballe Ampter verwefen/ tein(bann unfein /nen gelitten / bann ju etlichen jeiten anberf wo ber geforbert peb t«*^ ihnen juuermifchen / tinber ju jeugen / als baunbiep wiber hinweg glt;* fd?ictt. Etliche jagen ihre (lOAnner fepen aUcjeit bep inen gewefen/ aber nichts bann Weibs ar b ci t ge than/bes bau fes ge wartet, ben Weibern geborfam. flach ber gebürt werben bte Kinbcr ben 'Vatern geben / mit milch juerjieben/ vnb anberer notturfft juuerfehen. ©o halb ein tnäbz lingeborn/warbs elntwcbers verfchlctt/ober getobtet/ ober fein red?ter arm abgebrochen. 2gt;en eDAgbUn/ bas pc jum triege taugltd) feyen/ brennen pc bie rechte brufî ab / bas Pe fnen nicht wadrfe vnb'cin btuberz nus fey. ^arumb pc von ben ©reels Slmajones genant worbenfeinb/ welche Inbcr^nfd iOefpera/inbem ©cc ^ritontbis gelegen /gewonef haben. jDlefe ^nfcl ift febr grop/voller guter früdit vnb vlcbe/von bereit milch vn ßetfeh pc leben.öic haben aller bing tein getrepb / tennen auch teins, ^lefc 3nfel ligt in Slphrica/ nabenb bep bem berg Sltlantc vnb Xfthlopen/ bauon bep he Joannem 13ocmum ^obanum.
3pborus lib. 9. ^artb. Xnglic.lib.v.fagenanber8/nemlld)bas Slmajonia ein eigne Jnfelfey/jom tbdlin^pa/ jumthdlin^nropa gelcgen/barinn etwan bie ©otti gewobnet/beren Weiber pch bes Kegi* ments vuterfaugen babenvnb ire dOanncr mit lip vmbbraeht/bauon bepbeanberpwo hernach völligere bcfd?reibwng.
éracidua.
^WCÄ»»«.
/f^3^ ift ^in fruchtbar t^anb in ‘2(p^nca von öl vnb trephTvaef 0/ vnb bas ^rbtrich ip fo frech vnb feipt/bas bie aupgeworffnen fa* men aUba hnnbertfaitig wibertommem
Crtr(blt;ïÖlt;?»
-ocr page 49-'Son ClpßriM.
xnn
I^^rt^agc ein 'prouin^ / vnü ven Çannibafe ein öerübmpte 3^ Ötabt irt 2(.pbvtca. lOtcfc nantbaffetge Stabt/bauon bue Ù^nbe £lt;tttb«3lt;’ bettnnmen b^evnb nid? ewe nt get benn Kom ctwan buvd?Uud)'/ n»«?«^*^' 23/t|l cvflltd? Cnecaba cuff 5entctfd?c jong genenne worben. 2gt;tfc blt;»t ’^«pio bet Komtfebe 2^ncgßfvibvcv/n4d? Vil vnb Inngcnlvricgcnvi/ «tftvntcrftd?bt;4d?t/4llcrbitt3 511 hoben gdeget vnb vmhhevc/2lhe v ^d?nt4lô vonben Xomevn wibev erbawec.
-5^0 tjleinnnbcr Cnvtblt;tgotnbem vcd?«n3pbvtcA gelegen/^wb ^“’”^^**''’quot;^ ^i^nntnm/gegen (SOttmgnn (Betultnm/gegen ^ttemaebt nn bn 60icnltfd?lt;Oeer fteb erjlvectenbbeven gvojlev tbetl rwfrud?cbnvtll«n0lvnbrtnbetnfviid?ten/ voller (V?etnU 7 aber bee ^^dl gegen numibU jn / tfl voller TTnlbefel/ ©cblangcn vnb nnberev ^tlbcr Ïbter / bn iff nueb her t^elffnnten etn greffe menge / bauen lefe Pltntumltb.^.cap.;«
^engineberjeugiö, STî biefer pvonin^ 3ipbvicc/ba cao gruffer Karthago vnb f fei^ w** ner2lpbricatft/$wifd?ert73t!ant5vnbnumibiagelcgenvnbge/ gen UÓtttag Rd? btR an (Becultnerftredenb ijl veil Vnge^tiferó '’önaUerley vergtffngen^btcren/vnvilwiinberbarltd?cr IX^albchter/ febeeb nu vilen orten frud?tbar.
^ripeUfand.
0 ‘beperkt) pronin^ haben bifen ^amen/bie ein in p^enicidge^ tupouwna. ^legen/vë ber l^Auptftat'tripoli alfo gênant / bj anbertn 2lpbrtca/ (j/$wtfd?enPentapelimvn^i5annûgelcgcn/vôbreycngroJfen|îÂb'/ tcn/4gt;$ca/©abtne ober (Tabrace/vnb Ceptie alfo gênant / jïóft an bte ©etbuloó/^ifanQ/lt;5aramantc6 vn'Ö^raglobitaó/ bif tn ii^tbleplam» ^(ngitditid»
^agitania ^dt in ber (dngc 17ö* tdufent ferrite / ba bat ctwan A ^«tttf»^f^^»u veld' v^aurortim gewoner / aber burd? Kriege alfo ^lFSvermiibet/baôfîefd?terleutlof/mltwentgvéleFernbefeçttlï.©îé Mï gegen .Orient bórgtg/vol Äpbnnten. ©ypbneie ijt aud?einlanbt Mauritanie tn3pbt^ica/bauen piin.lib.v.cap.if.
IJonbcrmccbfi^üi @tdbt g^dprum ober Äpr in .if gypten jent jumalbie aller gró jï vnb voidgt; reid?elï in ber Welt.
rTV^Mauo tin mccbtigc Vilöfruebtbare gegne Sip^rite / ivclcbc
ber vberfd?wal vnb auRlauff Hili fo ^ud?tbar maebt vnb bc// ^^^^feud?tigc / bae erlid?e Cbavrum ein parabeif gebeiffen haben/ fouft dOempbiö ober Kabyle nia if gyptigcnannt.jfcni ^leyanbria/ '’ub etwanubebe / feinb bie nambaftigfren ©tebt barinn. ^Ibeyr tfï 2nFlt;yt. aud? ven Cambife bem König perfarumerfllid? gebawet. Ktoboruó fagt: Ifglusfey ctnfltffter vnbanfÄnger biefer 0tabtbaö hó(ïlid?ge7 werhbauf /anfart vnport in Ifgypten? ein fuj vnb flul all ,rer König/ bie etwa pbaraone6 ict5t©olban genannt werben beren König ber ‘Giiret2l.nno(V?.ï?.vvtj. Vertrieben/ gcfangê/b$ Keid? eingenomen /be^ fe^t / vnbin fuma jfen 0olba ^um fuRfcpemel feiner fwf gemacht bat/ bem er vnrerflebnmup/fo er jurefe au|f ober abfujê wil/vn ein gute ^eic n tn
-ocr page 50-©fl^ erft fßert tiefet ® e ItâucÇÿ/
fît cittern VogclbAu^ 511 einem gefpott vnb wunber cince foleben (îj^Z jbmbatnad^fïibven Uben. rtim Cnurcntiuô 5««^ fn^trbtcp ÔMbe fey m berjave^ Vttb vmbfanc| v. ‘Îcueft^er mctl weit / bod? an viel orten mit (VOeer/ vnb nicht nUcntbalben mit manrett vmbfangen.^ernb^^rt von ^reyttenbad? vnb viel anbere lOierofoltmttifdbe Kitter / aebtett einbeUig/allein bne 0d?lo) 0 barinn bet Solbanl^of belt/ mit feinem vmbfang in biefer 0tabtfey obngefar in ber grofje ab Dlm ober b^lb niirnberg. ÎDie^gyptier haben etwanibre tobten weber^nnerbrem wen noch jnnergraben biUid? geaebt/fonbern biinffltd? geborgt/ vn mit vngent anlfbcbalten/ vnb jurgebAebtnie in fre (Genfer vnb gemaeb gezielt. 5)te e^Oäner haben etwanbie baufforg / bie Bunefel vnb Bneben verwalten / vnb bie Weiber bas gewerb geführt/ vnb bcn dOarebt ver / Vicr^4b0^ leben/baritm hat gemacht löebaluö ben irrigen Caborinth vnb bas ritten» nbsp;nbsp;nbsp;viclfücbtig Jrrhan^ / wnnberbarlicb $ugerilt;bt/ bae ntemanbtohneirt
îtTimAlnà’ê kOen )bcé Äitiöev «lie tbjflvtj.
naebgejognen faben wiber hinberpeb herauf Bommen / ein anberer /iaborinthnóifïin Creta/ ein anberer in XIemno / vnb einer in ^u'/ (cia.rCnniBgyptett|B0fletgegen 3lnffgangan0iriam vnb baß Kote i^Oeer/gegen ftibergang anCyrenem / von lt;V?ittag er|{recBt ftebee biß in If thiopiam/von (V^itnachtane t^gyptifd? (Deen ibemnach mit bcn verleugneten Chnffen wirbt ein folcbe gewonheit gehalten/focb nerauß fnen |Birbt / ijl fein gut bem 0olban verhalten/ baß jufürBom* men/ tAu|fen ßeihre KinberaUe in ber jugent/nid^t ber meinung/bad ße ChrifBen bleiben follen / fonber bas ße im alter aud) (Dammalucfen werben/vnb ihre gütererben/bann Bcin0arracencr obervngetüuff^ ter mag ein dOammalucB wcrben.©o nun bie Kinber ihre Jar erreich^/ cn/ vnb $u ihren tagen Bommen / führt fteber'X)atter fürbcn0olban/ bcn glauben ^uuerleugncn / ab bann werben ße jun ümptern vnb gü^ tern ihrer Dater $ugela^n / barauff werben ße befchnitten / vnb jur fchmach beeCreu^ô Chrilïi/inen ein Creuç vnben an bie verfen ober fôgt; len brent/ barauff jutretten/ bann ßeachtend fürbie grófï lt;èott6le|ïe/ rung/ bad wir fagen vn glauben / Chrijïuó (Bottee fon / fey gecremjigt worbê/ob ße fonfï wol vilauff in halten/ vn ineDachometin feim3lco*
VtclVolcfa
ran ein wort (Botte nenet/ em geifl vn feel (Botteó bauonan feinemort von ber Cürcfen glaube vn 3lcoran. 2ilfo i|ï bee ©olbane Dofgeßnb/ fprechen alle fo ich bauongelcfen hab/einbeUig/vnb alle feine 2lmptleut feiner hertfd?a|ft vnterworffen / nichte bann (Dammoduefen/beren gar wenig von ‘Ceutfehen vnter inen feinb / aber viel auf Jtalien/ Dn* gern/Winbifch/©clauonifch vn^Hbonifdj.Weiterifîbifc flabc fo volcB reich/bas Bernhart von^reittenbach mit feiner Kitterf^afftacht/ ’* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;baefonieKDenfchcttbafeyen/alö vngefchrlid? im ganzen Jtalien ober
Welfchlanb/ es wiblct allezeit fall in allen gaflen/wie ju Kom in eim Jubel iar. iBd feinb auch ba biß in v. taufent gemeiner Büchen/ barinn man täglich allcrley Bofï vnb fpciß Bod)t gefottcnß vn gebratena / ban bie einwoner Bochen wenigin ircn heufern / aber viel Kod) gehen in ber (labt vmbbaß feur auffeim jubereyten herb auffbem Bopfftragenbe/ barumbgefottend vn gebratend an fpißen/vnbfo iemanbtd ctwad ha^ bcn wil/hcbê ßebad ofelin vom hüupt ab/ vnb werben bem hungerigen nach feinemlufB vmcittjimlichgeltjuwillen.rCitgrof|èrcrmangeliiî ba/ia glat Beiner aller bing/ ban an holtj bad man nach bégewicht ver ? Baufff,2gt;ad lanb vmbifeflabt/ifïvbcr bie maß fruchtbar/an allem bcm bad mcnfchli(h( notturfft vnb luff erheifeht» ©obic©onnlm 2^rebd iff/
-ocr page 51-^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'5?önS(p§rtflt;». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XV
klt;S'A^^’“I^J^*ta»«i’?/gt;’»k'gt;*wrttbu(llt;tttblt;»w3lt;iwmft3nrfR/
'’^^ ^^9*”ff ^^® settee Canb-iVobin er aber ntt mag / ab lt;Camp;^?^^^^ *^ ^‘^ ^^^^ I^^*^ vn^uebtbrtr/vnb weber Uub noch gr«^/ ber e^^ ^^^ ^^^^ GOrttberea $wo mctl vort 2Vlbctr geUgert/ 4«fjtrb«lb u«^‘*“’^/3lt;*tt^ w«|l vn vrtfrnebtbar t(ï/ïrtrtcrb«lb aber ba ce bcrïlb fo -^5^^^/^*lt; ctrt parabel^ / voU^alfatrtblóbt »rtbaUetky fruebt/ {»t‘'*^'^®*'î^ïûbt mb fróebe eirtanber allzeit ntebtentwetebett battvnb ie 4-7*^^^” n^rtlt;bt vnb blübt gefurtbert wirt. Jm paUafl 5« bofc wirt «b Ö is^ ^‘^”(ïUcb gebanbUt mit großer rcucrcrtQ.2Hte grawe leut b«t ber fu^^^ ua ^^^ '’^^^^ 5“ rätbert/ tn frem gefebtef ebrUeb vn febwägertb ï vmbfïebenb.ÏDoreb«.etOrtpfortettgcbtnt4rt/ebem4rt5«mÖolban ^’^*^^^” '^” letb^wartem bcicQt.ÏOtc aller fcbónfleu febwet^/z
«oer ober ^abfïubert von tittel marm^cirt/feirtb ju ^Ibeyr foctn ^^rt|cbcrt 4yg ƒ( gefeben b«t.Iüeitter gen ?tlbeyr bringt man von 6e'/ «zc^^^^ ^*^® aulfivertd gclcgert/papagcy6itti(b/(V?ccr tatert/ vn SMm wenste affen ben bauffen/ ben baufpeuten in frembbeu lanben jü fc!*^^“ff*^*’’^*^*f^ lt;lrt eigener leutmareft vngro^ ge werb mit ben leut/ j ^n^tn vnb verbeuffern / alfo bas etlicb fon)ï niebte treiben / vnb biß «etn fr gewerb vn bauffmanfebaQ tfl/ bie verbauffee muffert alba/ wit wan bie binber von Jfrael/jtegel macbê vnb alle bófe arbeit tburt / eirt ^^t nod? bem er von febóne vnb gefebiebligbeit geablct/ bae glueb bat» ^wylontaXi^gyptiligtgleieb an 2Vlbeyralfo bas ee nit für jwofonber (»reine fba^t gereebnet wirt/etn anber^abylonia ligt irt2(ifïria/ba bie f’»oer von Jfraelyo.jar gefangêgelegenfcinbbif aber ligtinifgypté/ oa feinb audbCbrifben von ber©ùrtel genant ö.partie glaübene/ba^ nbsp;,
®m fr eigne tempel, Ïbie^lOamalucbertreittenalltag ober jum wenige Jam^èâ Iten brey tag in ber woebé auffein eben felb / ßeb in ritterfpielen vbenb/ kiffen. J^nberlieb ju feben / nUba vngleublicb gerdbigbeit Vn bamp ff|l»cb treb benb/ einer ligt im volle lauffauffein anb pferb / ber anber bebt etwas im lauff von ber Xtrb auff / vnb rompt nit vorn pferb/ber febenßt fo ge^z '»iß/bj er eim cinpomerangen vö b^«pt ober grofeben 4«f ben fingern febeuf t/ ober mit feiner gUnen rent/ ße rennen and? offtgÄbe berg auff vnb ab/fo gefcbwinb/alö obe (Teuffcl ober vogel weren/ fcbicr vnglaub'z bd) ju fagen. ^tlid) febegen bife ffabt fo lang/bas einer 4. fîunb {tract's fürauß bran jureitten bab. ^cm. von ^reit. fagt/ fie ba^ in ber maur «nberbreyte/ «171.febritt / nad) berlengt 15*07, ^ritt, Jtem esffim/z *^«tt a«d) alle fo von Cayr febteiben gleid)/ bas biefe ©tabt 24» tartine ^ontrabe/bas iff Pfarre bab/ ber felbc feinb allein gt;4. taufent befeblop fen/ bann es feinb etlid)e lange gaffen/bit nur ein tbor haben bit mart fperrt/berman nâcbtlid) 24000. jufd^leuft. 3lnrto 14 7^- iff J« 3llfcyr Ôterbe»^ ober Babylonia inifgypto tirt fferbert gewefen/ba etwa auffeinen tag io.ij.ober 24, vn jufelgamen jetten ty.taufettteîôenfebert gefforben feyn/ jvdebe man alle tag bem ©olban bat müßen gefebriebe geben/bas ffcrgt; oc» bat auff brey monatgewert/alfo bj in biefem fferben ju 2tlf eyr foU lengcftorben fcyn/24.b«nbcrt taufent menfd)cba6 treff aufffebeCon// traba oberpfarr/ioo,menfcbe/ober alle tag tin menfebe in einerPfarr/ bann j.monatfaff loo.tag baben. ttu feinb and) ctltd) kleine Pfarren ba/ bieBaum ober 100. menfeben haben/ bargegen beten eine 2000. ober mehr hat/ bas hat bes Königs 2kamercr etlid) glaubwürbige perfone Rlbs vnterridgt;t.©ic ^ebe alle Bein ff erbe. ibieSolban habe offt außgt fd)id't btrt vrfprung iXili juerfaren/etwa j.ober 4.fcbiff allein mit fpeiß
ip gelabert/
-ocr page 52-©a^frft tfxdWfRé'SBdtôucÇ^/
geUbcn/vn kutmit/btc i.obcr j»^***^ 4«^w4vé/abcc«4iV anbere ban wilbni^ gefunben/vnb fo gvolp bi^ / bas ber ^’wfó^V^*^^ v tl fîarben vn wenig wiberbamen. 5« 2Uccyrö fetnb ob 8. wnfent mc«^ feben/bk rtllctn mit Camden waffer vorn Htlo in bie Qtabt tragen 5» «erbanffen/ber mebrertbeil bie gaflên bamit begießen / ben flaub gen.5« ^Ibeyr feyn ob i5.‘Ïau|cnt 3«benbie all banbtwerd vnb b*^ bel treibe», ^e regnet in bifen lanben gar feite» vnb wenig.
StkranOria vin @mbt in (^^npicit
. /^fScKanbnabk greffe ^auptfUttltt^gbPf^nifltmjio.Jarv^f W««gt;rw». ^|(£j^|.i|fig(i,otrtvó^le^anbrodOag»ogebawetamffuf6rÏtk/lt;'i®
*^^5^nïi^lt;’ö fd?reibt/ba6 ifï ein wonungber dOaceboniei'.Ïgt;ie feben babé/ftbe^ê fie auffanbertbalb Nürnberg kQunb grof / iff bod? viel großergewefen/wiemannodjftbtrnngéfebeinlieb/nberfoofff be^ ff ritten/^ mit fo vilfaltigê briegê erlegt/ (te iff faff bawfellig gemach^ worben. Jrefeittenbabe ffd? etwaninbie weittegeffreeft 30. aebtr^“ einer meilvmbgreiffenbe/ffe iff aUentbalben Cab jofephndfeeCeint^ weberô mit v»weg(amer wùffniô/ober mit geffablofem dOeer/ober intt walbigen pfff^en be wäret / etwa/wie gejagt / iffó ein pallaff vnb /Inffbanffgewefen/aberieQnnbbermebrtbdleinffeynbauff/vollver^ fallend vnb óbes geb Awa. ^^Iba ff ebt ein wnnberl^ be feuille vanbro ^ïnffsc^^itbt / auf einem ffûd eyniebö ffeine gebawen.Ö.d0arcn6 blt;*f ' tiaerffliebCbriffumgeprebige. Ïgt;ie Denebigerbabenalbajweygt* werb benfer / bie (Genuefer eyne / barinn ff e jbre guter enthalten. Do^ ber ©tabt ffeben $wofeulen/a» berlOauptffatt/ba ©.Catherin ff» entbnupt worben feyn.
^u 2lleyanbrta fetnb tauben barauffgewebntbae ffebrieff b»^ ^wixinu^ '*’^^ wiber tragen/bann and? plintua fagt / bad bie 'tauben etwan in 2Uvx,;iiamp;i:w. grog»(neben botfebaßterin gewefenfeyen/ vnb^mtud ber Kómer ben Canben etlicb fenbbrieffan (re fuf gebunben / in ber dOutienfffeb^ belAgerungind Kémifd) tScer gefanbt baben foil. Jtem l?a»d ‘S^ueber vonÏ7«rnberg gibt jeugnif er bab bad gefeben/wan man eind Bomen* ben@d?i(fö$n Zlevanbria auffeiner boffen wart gewar wirtrennet wanimmiteimrenfebiffeilentd entgegen/ bte Cauben in etmtórblin tnitfiirenbe/vnwannmangefragtffat/wembiefebiffjuffeffnr wad ff* fffrenïvnb waffin/tc.fo febreibtd bet balb nuff einjAbelin/binbetd ber ‘Ïaubenvnberbiefltigeloberanbiefwff/lafftfie Riegen/bie Bompt ban vonffunbanindéeblofdju 3llevanbriageffogen/ banimpt man bie jAbelinvonjnê/bavernimpt ber^myreio alle bing. dOanffat baaneb 'tauben / bieman von 2tlcvanbriagen 2dBeyro (dtieft $um ©olbanZ wanetwadnewd votffabeniff.Äein byrober ap(fcliff inbicffmlanbt.
Dil febóneOArten vnb C»ff ffeufer feinb vor ^Hejvanbria/mit fel* i^ainen fród?te» gejicret/befonber vmb Weibenacbten/ald mit pome* rant^en/ jCimonifzwelgenvnb d0u(tf/bieman 3lbamd apffel beyfft/ beren blctter i;.ober i^.febueb lang feinb / vnb jween ober anbertffalb in»ft»utt# febneb breyt/bie dOuff wacbfen traubend weif/ir. »s. ober 10, jujeytten fi2^ * ^’^ ^’”^ ‘^Tranben / wie bie großen ^yren ober feigen / bat and? ein weylt;be fb^lff wieble .feigen/man ffbólee ffe auch alfo/ guteaffif ge* ru^d / Vielfüßerbannbie Jjeigenfeinb / vnb wenn manbie dOuffent* jwey fcbneibet/oberald offt man nureinfcbni^linbaruon febneibet/ fo erffffeinet aUweg ei» geffak cincd Cvucifv / baran ei» dQenfeben bUb
-ocr page 53-•Sott 2(p^rR«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XVI
?'n S*'8*^*'* ‘'H«» (tb«n tbeil/bas nennen (ïc^bnn»« «ba/bnmit ee jn mommen fcy tm parabete » 5tt»lt;cJ?|ï ^«7 ^Uj^AnbriA fdnb vul ?^ï’’flw/ vnb bic Uitben bringen ^d eyet bauonin bic Ötabt juuer* ^lt;«j|fctt/b«fcfctnbg4vgut^ucf|cn. Jtemman finbetaud^ba Ceopar/ ^’ï’WcUbc bic 2lrbcn nud) f^ben vnb verbau ffen.^*^ gefebweig bic bev bofbirt bet UOammaInden / mit beten fie vbetfebüte / foleben ptnebt treiben,/b4ónid)t banon^nfagcmfl/ biefe vnbnncfbAtcg^lïtegietcn Ptepcyben bic cinwonetbi^ C^nbö/wcld^ebiefcngtoffe ebt entbieten iuiiflcn / Wie wit b^ren werben.
dOtt biefer Öi|lort flimpt auch ^ernblt;trt von ^teytenbnd) / bet W^Unbgntcygentlieb erfnbrenvnb burd?fd?wci|ft blt;ttvor funtf^ig Jwen/ 3Inno 148^vnbfngtfrey beraub/ wiewol bi^von ^niiben 5« ^Uyanbriagatliigerltd? lautet / fojey ce bolt;b inber warbcitalfo.
5« feiner ^eit ijl etn (Balec 511 Zleyanbrta ongefaren / bic baben Hilt;btó anbero in ber ©ake bann bafclnu|5 geflirt/ fût 10. taufent buen# tenangefetoUgen/ bnrinn feinb etliche ^Teuefebe Cbriflengewefen iben* feitbee dOeetó wonenbe/ bieibm folcbe glaub wiirbtg angefugebaben/ J»ïgt;fclb6 $ufcbauwcninbic ©alee gefórt/bann im Orient w4d) ft gar «in bafelnuf / feyn berhalbentbeur vnb in bobentgelt bey ihnen/ niebt Anbetó bann bey vue bic lt;^nfcatnó^.
5u 2lleyanbrlafïnbetinanallcrley Äauffmanfebn^/vottgütern vnb tbieren babin gefutt/ fo in ber ganzen Weit feyn mógen.Ïgt;a ijl Srof^bcerraubens vnbfd)ïtffricgen0vnbi(l bein vnebr/wer baf mag ^er nimpt bem anbern baa fein on gewißen att^bem dOeet / vnb ijl ein rampjfjîûd/wie bey vnô etliche iOerfenreitter Itebim flcgreyffnebrem
^in anber vngleubltcb wunberweref febreibt gcmelter /Kamcrer/ OecanvnbKittetOernbartvon TJrcytenbacb/jtt^lteyrfclbó erfa* ren vnb gefeben/nemlieb baß er mit etlichen abentbeur vnb wunber 5U / feben/ ju 2llteyt fey vmbgefiirt worben/ vnb vnter anbern in ein bauf rommen/ barin fey cinbavhofcngewefen/voller lócher/barcin man ju-? jeitenbrey ober vier taafent bóner / gânf / enten vnb tauben eyer legt/ •SSHw/enf?/ tnitaOïjÏ jugebedt / vnb ringf vmb nach feiner maf vnb orbnung/mit f^mJ^* glücnbcn holen ben mijl von fettem vmblegt ober vmbjeunt/ von web emt bachot d)cr fónfften bitj bic eyer erwärmt vnb ftey auf gcbnitlet werben / alfo amp;quot;^ ’” ^lt;tö bic jungen febter jumal auf bem mtflhrtccbcn vnb lau|fen bie man nbsp;nbsp;'^’'*
Mibanb au^bie wey b ober marcht treibt vnb tregt/wiewol bif lógctlicb Iguttet/fpricht boch biefer obgemclt glaub wurbigbaptfetdOann/es fey mbet warbeit alfo/vnbbicfc ibietlmalfo buteb menfebenhunfïauf^ gcbtütlet / fey en auch jamer bann anbere berglcicben tbier.
^^cfc^rclbung vieler nam^afftiger 3nfe(« tu 2(p^rica/^iiropa/ vnb ^Ifagelcgen/ mit jtetgelegenbeit/ leben/ft# ten/breucben/glaubcn/hlcybungen vnb tnnbnlt.
A'vlluö/fonß ©iott genannt/ber aller groß vnb frucßibarß Puß g?»« r^jt ^Ibeß gangen ^rbbobenö/ baß gang Iftbiopiam vnb d^gypten ®‘^“ö*‘*‘**» 6^ vmbßießenb/ bcß vtjprung vnb baupt man nicht wißen ran/ barumb jn etUebeauf bemparabeif ßießen vnb entfpringen vermeid nen.^gt;icfer ßuf befeuChtigt vnb wäßert bas gange Afgyptcnlanb/ Cba esfonjl von natur nid) tß / ober gar wenig regnete wann bichonne imÄreb$ iß mit feinem auf lauff vnb vbetfebwaU/baß bifeßdtrbtrid}/
2gt; nq ob#
-ocr page 54-©d^erft t^rtltgt;fefe^®dt6uc^^/ iöbó wol nic beregnet wtvt/bod? anfruebtbarBeytbetnern Unb weichet’ *X)ottbtflt;w flu^ (4gê vil wiinberbarücher bing/Cucamtó/3lrtlt;lotlt;led/ ©eneca/Joanttcd73occatt«6/:c.btc juUngjucr^eltt/berfolbic wnber fruchtbar machen / vnb fibenbunbert Jnfcln m ftch haben/ ab îDb boruô fchreibt / vnter welchen tjh bte fûrnembjîe(V2)croebcr weifelen 2lt;6nigtn ©abc Kctch*
Syîcroc ein Jnfeï in 7?i(o gelegen.
z^^^roe ein 3nfcl TÏiii/hon her @Mht 5^?eroe harinn geie^en/ 1 C^^P* senant/her 2ióntgtn ©abc/bic 511 ©alomont bam.nf.^eg.
3nr4ku$ lÜeroele^
^^j)^.Kóntgrctch.ïgt;irc tfï breytaufent KofeUuffUng/mb taufent brcyt.ÏE)i^tfictn gute reiche Jnfcl von (îlber/golbt/ er^/ etfcn aUerley ebel ge|ïeyn ba6 man mit bauffen ba grebt vnb finbec. J^eeinw^nt/ abpompontu8 fe^t/ leben anbettbalb mal ablang ab wir, 3bt^ Weiber haben bermaffen große ^rw)î/ benbinbern gleich gro^/vnh fehwarge leut/wieCucanue zeuget,
ÖVprußcin^^ß-
3e welbij 3ttRï $vpriw/hi^ ireé lufw wegen quot;^eneri ge^ei^ ligt/ ijl gewefen Cab piinius jeugt^ein (lui newer Königreich» Î)iefc 3nfel bat ein wenig ein vngefunben lu fft fonff mit allergy
in(l gejiert/von beren fröcht Ibplin.ltb. i2.^ifc Jnfcl ligt joo.meil von Khobie nit ferr vonCimifo einer ©tabt in Cybern/ ifi ein reßer fo voll boß gewwrmö baß niemanb ba wonen ban/bau cinKlofier barinn ha haben bie eiOunch vil bagenbie ine vclbt lauffcn/vnbvtlvnge^tfcr^ abthunb/biebommen^ueim geleut einer gbetena 11 gclauffen In bad Klofïer.îbaifïeinwalbmiteytcclbcumcnbieÔ.Jobanpbrottragcn’ 3Îgt;ie ©chaff haben ba feh wAng einer fpannen brey t.
éfana ein 3nfci.
^‘^aha ein 3«^^ «ti SigufÜf^en $^5Ïeer/wié pfol.(ih.?.U’iMf/ gegen ber ©tabe Populonia vber/fchier 100, rofeleiiff Jn bih*^ öeefn »er# nbsp;nbsp;A^Jnfel werben fÏein außgegrabC/bie im feur gebocht vnb gebr^t/ Oen 51, elfen. ^(^ j,^ijgt; jy gjp^^ werben/ bas hat vor anberenbife wnnberwurbige Ja;
fel eygen/wie ©trabo lib. v.leret.
2(rbagt; Ófmat^uö»
^/ïHha wirt mUeim Keinen S^7eer ven ’p^eniciagefc^eiben/hiè etwa ihren König lebenbig verbrent haben/ barumb bas er von '^nnen mehr bannbillich 'fd?aJ5nng forbert.3lmathuô im 60eeritgt; âtogtUgcrt/lfïreichvone^OetaU/Ouid.Meth.lib.io.HgcEufebius,
ff orevra cher ff orfnn» 5^affra» i^pmlea vnb andere.
meil hè X'cnehig auff ^Xi^obie/ ligt bie 3nfel ffor^
^nfelOer nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^ hunbert vnb achtig meil vmbfich hat/ biefe ijl Ö5nc'^
Vemoifler. ^^^chtfchet fprache vnb glaubend / ben ‘X)enebigern vnberworffe»^ fafl fruchtbar vnb vberflófftg. ^cy hunbert meil von Corfunaun bie linebe hanbligt bie Jnfel ^afra/éin anbere Cy mica genant/nt^hr eine ©lafontageuanr/bicbey hunbert meil vmb ftch hat / alle in Oriec «hlfthetn lanb gelegen/ bie je^t ben mehrerthetlber quot;tTwreb innen hat» 3öreyhuu^
-ocr page 55-'Son 2(pÇïR«. XVII
. ^WybuttbattiKil von Covfun ligt (V?oW4/©. pnuU glaubend/ ^^^(Bvtcebifeber ©pracb/bann 6Oobonbic veflc ©tabt Ugt/cm ttVQ/ '’Mwmb. jöev ‘Ïórct bat bt ^ lanb innen / bi p an bic Qtabt ^obon vnb ’^«lt;bc Öeblóffet/ bic bet ‘Denebiget feinb.
Jwigo* fXagufeagt;
0 3viß0 bic 3nfcl ligt auff ^uubert 5^7ci( von S^obon / IXagnfcd -^auff 4o.btebaben bie Denebtget bem Otefen vmb fttebd willen O' »betantwott/vnb batumb fneb von ,m baulft. ^itigo bat bey 40» Wl vmb ft eb.
5anbiagt; greta.
ft^ Ön Sy^oben gen ganbia feinb bep 300, weü anffo neebft.'^ife ^^^3nfêlbatob4oo.metl vmb ftcb/t(lbct 'Venebiget/batinnifïcin ßetQogtbumb vnb ^tgbilïumb. ^Iba weeb^t bet (Dnlmafiet/
'gt;»b fott|ï an Beym ottb mebt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
Creta meynen etlieb/fey bie^nfel Canbia bic ligt mitten im (lOeet/ Sö« wèu ^'«ntbalb mit (ßttecbcnlanb vmbgeben/ntt weit von pdoponefo/ba^/ «djunethd^ btt fiemitten in bet Welt gelegen von^tifl.geacbt witt/ban ße bat vo ^^^ ’Cnnpi«» j^ittetnaebtbae (VOeetÜ^^geum/von mittag -Oceanum/obet bad (V?eet Ponium/vonauffgang bad (V?eet Jcateinn/vonntbetgangbadSl^ Pbticanifeb (lOeeu 0tei|B betgefeb^ betpfeil vnb bet fdntftinerßnbe^/ ^in bataueb Ktttetey/Xittetfebafft vnb iitiegßotbnung angetiebt/ bieBun|B bet (Dufte etbacbt/vbetPwflîgmit wilben (Seyffen/batgat Bcyttwolff/bitg/fucbd/nacbttulen/feblangc/fTucbtbatartweinwa^d/ y tum etUeb ben Ctetifcbc wein fût malmaßjtad)ten/vn bad bie^nfel ^tcta Canbia fcy vnb fonff genant wetb/ban ba 1(1 ein wunbetliebe tc^ pedevte big bet ©onen. 2gt;ife 3nfcl gebürt and? bie riegel Cattfîiad/bie C«riffeln ®u allen nacbtbeil ind fewt ßtge. tba ift and? bad Befllid) werd' vn Jrt/ wuß äöebaligewefen/Cabotintbudgenät/bauonanbetßwo berna d?,
Î^^obiobie^nfd £i(iegt;
^^^Scbbunbert mcilfeinb von ganbia gen O\f;obiö/vnbcrwegc ^^ligenvilBlcinet jnfeln/aUe bcn Kbobifetn vnberwor|fen/einc batunbet genant ntflena/an weld?et ßeb anbebt bet Xbobifet
'Wartal obet(iuf6/bey4o.meiilang/bictgt;aupt(îatt batinn Kbobidgc'/ ^'ant/batuon bie Jnfel ben nammen bat. ÏÓatinn feinb in bet votftatt J^tt^bet mauten n/cTbutn mit n.IVinbtmülen. Ï)ifc Jnfel ijl faff Bófï^ Itcb vnb bütgig/mit gewtlb tbalê vbetflüff tg/aud? wo man vbet (Deet wil/mußmanbey Xbobid ^nUnben /batfïein gebüw von paffcyen/ bol wetrfen/btuff webten/mit fo vngefebê großen ff eine/ bas vngleub^ jjtbifîjufagenmenl’dbliebtnbûnbenfolebed junetmogen / bie bat fegt ^'tîûrd innen/ ^nnolyxz.etobett/votmaldbet Jobannitet Daupt^ natt vnb bettenbauß gewefen / bie ße vier far beUgett/nit baben mó^ Stugewinnen/biß ße felbdin etgebung eingeben worben iff / ba feinb aUwegbißinaebtbunbert Jobannitet gewefen/ffoßt bey cinermeilan bie‘îùtefey/ba allein ein Bleinet arm bed (Deetd batjwifeVen iff / fegt ailed bed Jnrefen.
. itin Jnfel ligt bunbettmcil batuon $nr lincfen banb bet'^^nrefey/ ^tinn ein 0d)lofd Xuffo genant/aud) bet Kbobtfet gewefen/fegtbcd Curden / ^nno i;xi, worben» Jnbiefet ©tabt iff ctwan ein Colofd vnb
-ocr page 56-©4^ erft (Çrttbiefeé SBeUBucfó/
¥rtb fcul^cflanbcn/vonCarcCtnbogcmrtctot vnbauffgendJt/»^»«*^^ »nb cim |rócf gegoflett 70. dnbo^en bod?. Ïöiefe Jnfet bgt;ic erfUtd? vort ben Kómern viel «nfló^ cvltttcn/jlcQtsuU tfï vom^órefett glt;ïv crobevP ÏDiefe halben and? etwanbie Denebigev (tngefoebten / aUweg^rt ^rt ^rùbcm Jonnnttcr oebene cvbalccn/ bi|5 4u|f ÖoUmonbén u^wr/ fcbctt^cyfcr/ 3n«og^. bet wentgern jaL
£c^6o0 ober Swetow
Äe^bdseb« ^^^bes eirt 3iïfeH'teVim ^yïecr^^gcobev ‘^roaba/ ban'iniöic ^*‘^‘*^ $IL^^rtupt|Ï4bt (V?itilcnrt bcy^t/brtuon aud? bic Jnfel ben rtrtmert ^^^^bat/wcllt;bcÖtrtbtttt/ic^bo gebawet/jwo porten beo (Weero/vnb aller bing ein vberßu^ brtt.î)ieblt;tt ber ^urefifd? 2lt;cyfer Ottbom^rtU^ anno lt;VZgt;.cccc.l^iib\mttgroffer mad?t vnb bUttuergtefjung erobert/ be^ baupt/vnb an |id? bracht/ bartnn feyn naebmaU fünffÖtebt erbatst/ nemlid? ^miÇa / pyra / Crefos / Cyrana vnb (V^itilene / welcbct mietet vnb fdb gar tófllid?cn Wein tregt/'X)irgil.(5eor.2.pytbrtcuó/ 0apbo/ 3Hcciï6 bomen baber/Wetbnnna ifl and? ein weinreiebe Ötabt barinn*
êuboea.
fhib^M. nbsp;nbsp;|^^6cca eüt 3ttR^/ bauen bas STtcer fo bantmb h^t/ ^u6otnwt
genat tvirt/ligt an Boccia vn 2lctica alfo nabenb/ ba» ein jweiF» ’^^fe^was/ob mand ein Jnfel nennen folt/barin ligtbie nambafft|lrtb# Calció/oberrïigropont/ Jtem3lwirintu8/ i^retria/vnbCariliod*
£cmno0lt;
^mno6 cm Jnfet in bem (^^cifcbcuSlïcer gcïegcu/bd{gt;in ctw^n J^^Vulcanue von bur^weilwegen gewanbertiff. Jn biefer Jnfel fo^ ‘-^^kn bie Weiber au^ gemeinem ratb / i bren dOännemganß b^fö‘3 vnbgram/4u|fein malin einer ÎJacbt/aieftevombriegwlbcrberenb/ vermûbet vnb abgemerglet waren / fie all erwürge tbaben/ bt^ an bit lOipppbale/ bie libres dOannee bes Königs verfeboncu
0anw0.
w^mlt;gt; ^ ^”^?^ lt;gt;^ ©amocracid du Jufd im S^cer (f geo au ^rdddZ a/e«mif£i? ^^^vol Ôlbâum vnb volcfreicb/ba man jum erjlen bie irtbinen g^ û^aÎS^*”** ''^? rlt;^**^ ^ber gefAfs gcmad?t bat/ baber bompt aud? Sybilla 0a^/ mia/pitbagoras 0ami«6*
^arbiuld.
ßövölnt'o gibt viel Cö;! rallen.
^ 2(rbittta fagt ©era^/iige (» bem ^mn#(n Soleer ^sundi weit/ 2X0. lang.ÏÖiefe Jnfel ijl fo vnfrwebtbar an vielen orten/ als ^^^fmebtbaranweyb/ getreyb vnb viebeßewibernmb an etlichen enben ijl / ^ wirbt Bein Wolff noch ©eblang geboren.
Îgt;icfc Jnfelifl fommers jeit pefïilençifcb/fôrncmltcb an fruebbarn enben/belt vielÖtebt in fieb/vntcr welchen ift Calaroö bic tOanptftabf/ ba cin fur neme vifd?ung berCoraUen ifï.*X)m biefeJnfel haben gesunde etn lange $eitpeniauf Zpbrica/ bic Kómer bie fie lange ^cit ingebalflt;*^ haben/vnb grojfc anftó^ von ben barbarie/ pifanern vnb (Bennefern crlitten/jnlct jl iff pc in ber 2lvrogancr bertfehafft bommen/ banon bro'/ hen weiteer»
Corft^z
-ocr page 57-XVIII
îSon 2(pÇ«fa. gorfita drt3nflt;(-
Ç^Mtcm Sigufiifc^cn 8gt;{cct ligtcic 3nfcf gorfica? wnWf* ^^35n^V?trtcvn4d)tbiîrtbetcvnb 1^.rndlUng/vnb 1^^. breyt/ ^-3^ôcr vmbfd?wctff^cytrt«fcnt/2oo. vofdUulf/yooo. fMcc von bût Ï^'^^^^^^”’^*^^ -^”^’^^ ^**3^ ©trabo libre y. wire vbd gebawet/ s?c”*®^lt;^ (îct^mibe/vftartîg vnb vnweejfnw iff ah vtkn ovcen/alfo/ toHs^*^ ^^”^”’ bergen wonenbe/ bnrlnn etW4n nlfo erwtlben / bas fu bte b ffk^^k^^’’^^*^*^*^^^'^*’‘ ^*'*^^“^ blt;tbenble Xémer vielen ewiger ’^ttfîbArtett bin weg ge flirt Miß fie ee mît brteg eroberten, oiiKom ver* unbert manfid^rtbirer ^äurifebenart vnb groben ge finit vnbRt^ «tt/cin vibifd) bertigteit vnb tbierifd? anbUef nnjetgenbe / bnrtnn bn^ ’?ï*®^^”*lt;*^'^’lÖtlt;^f«*»lfSlt;rt4gt;t:/b4mïtpU»,ltb,fti.flïmpt/j}gt;rlt;eb^ lt;«b:^6 bife Jnfel etwnn vv^uf. ©rebt gebebt bnb.^n bifer femb feçt S®S? ?* nninbaffter ©tebt / vitter ben Üfr^bifliimben ber lt;Senwefèr vnb pià ^j énot
’^jf*^î*C '’on ^npfl Donorto inf.vnberworffen^ gelegen, ^Ifo iff bife jtt|chcQtinber ©eniiefergewalt/bicfie vonben Anurie errettetvnb ^^^^^' ’’^ ^’^ '*’^^ ^’^^ iOer^ogen bno bnuptnnmê,îgt;îefe Jm |d ift mît gutem weînwnebô vberßnfßig nn 4gt;d}fen/öd)aff ©cy f vnb ^rky vtd)8 fnfl reid? / ob wolntt gkid) nnnUen orten/wie ©arbinin. Cotftcaamp;te ^‘c freybigflen bunb gibt bife Jnjet fo man von wey^ vnb fcnbert fin/ ?quot;f^*ƒ‘^‘^ bcnmng.^lnno 232, vor Cbnfb gebure/ifl Benn bie Korner bommen. nbsp;SS?^
@inha cm 3nfcl Jtafic.
a^3flt;î[t^ïÎMf î’^« ^oebberf^ûmpe/wat erfcJcKcnvnbwoUr* tante JnfelöicHiA im ©iculifben (V?eer,i)er vmbtrciB biefer Jnfel wirt befd)lof}enm!t vierMufentjoo. rofdUnffen/nIe ïgt;ïob.
^H. ©oliniiófet5t aUeinbrey taufent. sötfe Jnfelwtvtvon ben Poeten Crinnerin genant bavumb bas fie breyeeted?t ifl/ïn febem ort ein vefle '’nb notwebr bat baa gegen COittag beifit Pnebinne / aber baß gegen ^^ittemncbPeloruó/vnbbif ligfnitfcvrervonjtaliabannvv.bun? bertfebritt/bas britt aber knetet feb im nibergang in Âîbiâ vnb in bic S^gne Cartbaginem/nit mer bann «©.febritt vorn gefîab bes 3pbrica^ «iftbenClOeero, ^ife ^nfeUflanfAnctUcb ber Cidopen vatterlanbtgelt; ’»efen/alß fm Juflinue gefallen la^t.lfo 1(1 aber ©tctlia an wein/torn/ ^ey^Fati” '’Haller ley frnd?t furbunbig fmebtbar/brnmb fie bie Komer fr febewr italic. ' »nb treybbaflengcncnt baben baß fte in alien bingen anbere gegnej^ ÿwcweit vbertrifft/ ifl aueb vberflöffg mit ©affran / ©olb/ t?onîg/ •O«cter/vnb vil anberen bingen / nitalkin in aUerley frûditen / fonber Äudj^^ibe/vol IVoll/Kâfo/tc. Inarin feinb bie fórn^men ©tebt/ dOep fana/Catbitta/Giracufe/ panormuô/4îrî^ vnb .Ceontinum,5gt;a feinb Vil wimber/weld)e alle juenekn verbniflid) werc.iDaß K^nigreieb bb kr^nfel batfe^tberKómifd) KcyferCaroluß yjnnen baß dOeer bat ï^«canîâ vouait alia gerißen abgctbeiltvn jur^nfel ©idlîc gemad)f.
Son bcmSÿ^ccr (^geo vn^fcmeii^nfclu, z^2b Cgcffc^ Sïteev ^at feinen namen vom Menig ber ^Ifbenk ^^enfer^geo genât/ber fid) vo eim tbum barein gepürtjt bat/ vn bem(V?eer von fm bc namengemaebt eß fabet aber an in bé enbe ^6 JOeUefpontifeben dOeers bcy t^leo baß im nibergang fid) wenbet in ebvacia vn dOaecbonm/vnb von mittag burd) bé aufygag gegé wit* ternaebteinjtrctclmacbêbe/ knetteß fid)inbaß3‘’H*rd) ober Jcarifd) dOeer/wb mad7cbey t^ko feinem anfand/wiber fein enb/barinn ligen garvilJnfcln/vnbcrwelfben’^.nambaffcigefemb» b ^mof
-ocr page 58-?)lt;j^fïft tÇetlhefï^ ^cltâucÇ^/ mStSw! ^’ ^^lt;*tbw0 «tnwctaUrctc^c 3^f^l ^” bicfcm GOcer Denevt gebctltgf» #. ^Vrttieem b^edn greffe po«/ vnbijt cm Jnfdrdeb von ntclîwanç. ip» Cen bic bnt Jttfcl btfi dOcevó/bdrtn Cens dn fon W^ gewoner b«»^ tt#. CbïuebteJnfelben ©enneferttvntertbnn/eint^flUcbe 3”P^'’^ ÏVetn vnb (V?rt|ït^ / ber Allein ba gefunben wirbt.
v. Cou6 ein to jïlicbe Jnfel von wdnwacbó / Alfo / bnó ber Coifd} wdn fór ben beften genebt wirbt.
Vf. ÎOelOô jagt pli n: lib. 4» b At erftlid) ben braud) beo fewrs erfunben/ vnb in biefer Jnfel feinb $nm erften bte WnebtUn gefeben worben.
vb. DeUenedn jnfcl/ von tOellenn ber tOaufifraw ^Ocnelni nlfo ge^/ nnnnt / bie parie von'^roi n hinweg fórte/ barumb fid? ber jebenfwig Brieg ber ©rieebert erbnb.
vip. Cemnoe/ bauon dn wenig junorgefngtifï.
ij». Cefiboe/vonbiefer 3nfel baf^n geirrt.
^. dOeloe ifï ein gefd?ctblet rotunbe jnfclinbiefcmdOecr.
gf. t7yfir«0 ijl von gutem wein bod? gerbumpt/vnb fïó^t an bie Ju'/ fclÇoo.
j^if. pAtmee / barinn bnt Jonnnee fein2lpocAlipfÏ8 gefeben / inbae eb IcnbbAbin verfd/ieft.
jjiif. 0Attto6 / von biefer 3nfd bAben wir tàrçUd) broben melbong getbAn. _
fviitf.ÖciontA ein Jnfel2lrgie/inpeloponefo/ gegen IfpibAuro voer/ bAtjott vor mebr^ebórt ifïi
^v. ©cyr»6 bte Jnfd ba13ld?illem in Iüetblid?er WAbt verborgen/et^ WA lAug bebAlten/bArinn bat er Ï)eibAmi am gefd? wÄngere.
^f. ©trongilefd?rdbt pliniüó/bAb Ivvv.tAufent fdgt;ritt vm fid? / vort wein frud?tbAr vnb berbómpt*
Reared cm 3nfct
JcArcA dnjnfcl/ vonJearobemSon 2gt;ebAli Alfogennnnt/ligf ^wifd?en bem dOeer ©Arbo Vnb ©iculo*
©Cdnbfana Ober ^ambmaufd^ zr\3lt;^R 3«Rï inteer Cccano gelegen gegen Wtemac^f/lt;^ ^^Jber CombAvber DAtterlAnb. tbiefejnfel fAge pltn.lib,4.fey einer vnfâglld?en grôffc/bcm’X?olct iOelleuionum wol erbAttC/weld?etf fimffbunbert ïJÓrffer bAdnn bewonet bAt. ©ie fAgen bife jnfel fey ein anbercWelt. 2lu^ biefer Jnfel feinb CfpridfiebL) bie CongobAtber ber# lommen.
Ög055?ea 3ontüm/vnnb bie
Jnfeln bArinn.
Oiuiw cm @cn 2(rc^gbff beg Wenige Slre^abum/ ffl eifva al# 1 fo berbómpt in ©d?tff triege gewcfen/bAó er von ber gegne pelo# S^pone p aUc C^nber vnb Jnfeln / bi^ nn bas 0i dUfd? ^av/an fid? brAchti^nb bAmAd? nAd? fbmbAó JonifebC^Oeernennet/ b Ann biefcott fo fbm JoniUó geborfAm mAd?t / nnmen ben vierbtert tbetl beo gangen ©ried?enlAnbt6 dm^lfo fAbeCbA6(V?eer3oni«m vonpeloponefo ober (lOorea an/ba fid? bas ^bnatifd? CV^cer enbt/ vnb bat von mitternAd?r bao Jbriatifd?/ von Orient bas Crecengfeb / von mittag bas Slpbrien# nifd)/vomnibergangba6 ©iculifd? (V?cer. Jn fumma/eo nimptfein an# fang vonberfórbórgfpelee/bA fid?bA6Xtgei(^ (^Oeer enbet.
-ocr page 59-‘^onSfpÇtR«. XK
* 3ttbtfcm(Wécv fdnb fed^e nambAffttge5«f«l«*5gt;»« etflb^yfjtCc^ ^^'ottia gcgctt^ptro vber gelegen ctwan ein Ketel? 'X^Uffió gewefen* ]P«nlu6 fagr.pe fey nud? (Óerenln geballert*
v» lt;^rcyvnoÏJCoefttrt/etttrtnbetJnfelbifiCOeei'è/vottbcvrtnbei'^wo. ^b» ibtobomen bie britt^^^pl^iß (lOeetó/vó bifer ijl nud? gebóvt/bntv/ ^tt ijl ein weiffev vogel/gletd? fewriger nugê/etn innigen febnnbelïöto^ wmebte vogel gennnt/bte wie ^vänebe/naeb orbnung ßtegen/vnb bte Rcmbbling tennenfottjt beifï bte JnJel^vemtmbn b^benbie gevegek ten Cbotberm ein |ït|ft ober doffer/ tófïltebe ‘^empel,ptol.lib.lt;^»fngt/ w feyenfünff Jnfcln bt^ nammenô. 0trnbo aber melbet Allein vort
5^eycnvnber benm bte etn bewoneebte anber wuff ligt* Hif. rUrtdAbtfeJnfeliffni^DltviXetebvnberworffengewefert*
v. nbsp;©tropbAbes fetnb ^wo Jnfclnm bifem (^eer / wie pomp» gefeit/ weleb^on Dergtlio iOarpie gênant werben*
W* Jtem piote/von ber ijl vil in fabnlen»
9Ï4mmm bte ÏSÏecvö/tviciitf ce ^a6/
Vnb wie offt es ben Artbere in ber welt vmbbreyf*
^m Óccanuö i0 alter waffer einiger 'Rafter/ wurf bub ^JJ^*
gafï / welcbee bas gantée erbtrtd? vmbfleuf t vn tn pd? begretfft/
barumb eó vonetltebenbae'WenbeklOeer vertentfebtwirt/baw
«mbbeyfeanebbie gefangen vnb bcfd?loffen erb vonvtlenein 3rtfcl/ biebif (^ccwmbfleufr/baó anetltebé orten fofdnteUabvnb^ulaufft/ bas es mit feiner fd^neUen jnbnnfft bte tbter vónbemgefïabmttfbtrt rdft. ‘Vortbifent auf bifem onb inbifes feiiftallesTPaffer bas alle brunnen/pfitjen/ lad?ê/ ©eevrtbbäcb b^ben/alfo/basaUe waflerbauo vnbbareingeleyttet werben/vnbgemeingblteb wo es fürßeuft/berfek b^p 3cgne nammen eurpfapet es / als wann es an ‘^eu tfeblanb rey d? t/ bufts bas^^etufd? CCeer-ba es Dtfpaniatnberitrt/ bas Pi(pantfd?oï? Jbertfeb/vort Jberiaber jnfeU^eyben Jnfeln quot;Baléares genat/beift js bas ^aleartfeb (lOeer/in ^ranctreid? bas ©aUtfêb/bey Xltguria/ ^*S«fÏicns ober ber (öenuefer (XOeer/bey Öieilia bas ©iciltfcb/vmb ^tttebtgbas*X)ettcbtgfd)Vnb 2lbriattfeb/in Jomo/basift tnGrecta/ basOOcev^omum Xtgeum ba es ©iriarn von ff nropa fdjeibet/PcUe^ 1Po«tum/ von^brada bif gegen Cortfïarttittopel/proponttbe8/^o^ iPborumvitblOellcfpotum/basgrof öOcerwirt ffnpinus genau tba ^^ 'Ä**’'^tgt;rada auf breyt/baes wiber blcyn wirt/ ^ofpbornfn.5)ar/ Ïi P fblgtbie UOcodfd? pfót$ / barburd? ber fufs 'fanais ßeuft gegen 4ftam/Painpbtltam/Pbenidam vn ffgyptum/bcy ©armada/Öaw tiens ober bas ©armatifd? ßOecr ober lt;5ermanicus/bas iff b^ (Teurfd) weer.ff twan wires nit alley n von ben gegneten/fonber volcf ern bar^ ‘^rt wonenbgcnartt/als bas ©dttfd?/lOipcrborifd? (V?ecr. fftgran vort ^”n §ufall/ als bas Kote ober ^obte C^Oeer. ff twan von ben Jnfcln bie barittnligctt/alsbas(V?cer‘53ritartntcü/Cold?ium/Carbadum/(rafpw Â^Ç^Î^^bttm/Ôrd)abtt/rï«mtbicum/3pbrtcum/(ï0aurtt/3.«fonitt/ jllirkum/ Jubien/pbeniceum/CöobiauuKbóbtü.fftwan von ©tetà tenbic baran ligcn/als2lrgoliCum/Cortntbium. fftwanvon jufÄUen s;?.nlt;tinbrtff=» ^rmct^^en/alsjcarcumi^on jcaro/^lOirtbeumiiWtfcbcnffgeovnb “2*^'niecu. Jonto,©umma ber berbómptenf^Ocer vns wolbe^ant/feinb 53*
ff jDU
-ocr page 60-5)4^ «ft (Çert ttefeé ®c{(6«^ff/
^tc befatuen t^nb nam^afFtigcn 3nfe(tt tnbem (iOccr rtckgcn/ttacbofbnurtg
^( S^rtf ^up eüt 3tip{ in bem S}7ccr ^geo/'Öcnert ^c(KVlu]fgt;
-^ |,2ttttt«m gegen Conneb / eben tn bem felbtgen (^cer / ba w Ad?|Ct Hteßwiwg.
“^Pbruó bie jnfcl ligt tn bcm2tbvtattfd?cn (Weer.
Arabia ein infelim (Weer (Webteerraneobauonifjcdjtel ir.Ïamp;tfedJn* felnolcnll $nfd?i|ftnegcnvnb flt;bi|fbwn|ï arthcbgerwfl vnb wo» gefebieft.
35al^bta ligt tm (Wtttemâcbttfeben (Weer.
ZSanonU in bem ©dtifeben (Weer*
Cea bie Jnfcl im (Weer tfgco.
Cnfeibevitee jeben Jnfeln in bem groflen(Weer Ocenno*
Caccravin in bem (Weer If uvino.
Colopbonin in ben» (Weer Jotno.
Crecrt in bem (Weer Cretico gelegen.
CicUbcó JJ. Jnfclnnlfo gênant / ïigenin bem (Weer ^ged/vnterweb fbenCipmö bie nambaffrigfl.
Cbitió tm (Weer ifgeo.
Cabononiabie Jnpl ligt im grofjen ïreutfebett (Weer,
Coltboö im Jnbijeben (Weer.
Columbaria in bem (Weer'lt;r«rdo.
Corcy ra in bem (Weer Jomo an if pirum fïoffenbe. Corßeatn bem (Weer I^igufltco, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' Cboo6 in bem (Weer if geo.
Curictaim 2lbriatifd)cn (Weer, 2gt;elo0 im ifgetfeben (Weer.
3:)iomebca tm (Weer Jomo.
if ningta im (Wittern âd?ttfd)çn(Weer. if pibauruô bey Î)almatia im jUirtfeben (Weer, if ritbrea im (Weer ©abitano. if tbalia in bem (Weer I^igu fît co.
if uboea tn bem (Weer if uboico, 5abaria im 'Ö^cutfeben ^ccr. fortunate fed?6 Jnfeln alfo genant/im (Wittagifeben (Weer, ©abc6 (tóf t an ©ranatam ober ^etbicam.
©angania imgroffen Ceutfcben (Weer.
©orgones im if tbioptfeben (Weer.
©lefcriabie Cri|ïalvn2lug|lcinbringt/ligtim (Weer ©ermantco.
Welenetm (Weer if geo / barinn wonen raube febneUe geflóglete Wei^ ber/©orgoneôgenant/pliniuô libro i;.
Winobee 7. Jnfeln biß nammenó/im groflèn'S^eutfeben (Weer. Wefperibcó im(Weer if tbiopico.
Jbernta gegen Mtbergaug im (Weer ©cptentrionalf,
Jcartavon Jcaro bem ©on ïöebalt/ jwifebenber Jnfel©arbi0 vnb ©tdlia.
2lba von (Wetall ebel/ligt im ‘^ußfeben (Weer. jnarmte bcy Campania im (Weer Cufco.
JiraÏE)Almadenabenb/inbem3lbriatif(bett(Weer,
Jttaca/
-ocr page 61-, . Q5ön Stp^rtf«. 3««M/ «Olifeiö •0«t«tl(«„Sgt;/ i« «pir».
XX
J^^mnos tm dOcer itgeo.
Ware in bem WDcer ©tculo.
Jj^pbos / bie fonfl lt;Oy tbilcne genant wirbt / im dOeet ifgeo begriffen« Mneofta in bem (Tirentfeben ^eer.
’J^^ugina in bem2Vbrtattflt;hen (Weer»
WeUtca ltgt nicht weit von ©icilia/ im ©idltfchen (VJeer« Welo8 inbem dOeer itgeo.
^onatm(V?eer Aritanntco.
witcertn/barinn bas Mey wàcbfî/tn bem dOeer ^ritannico, ^rcia in bem (^Ocer Jomo»
Ça^osbie 'Wcinreid^i^nfcl inbemCiOeeritgeo. j tem ntrfn^cbcl von 'Weinwaebs/ im (^Oeer itgeo«
•vreabeö 30. Jnfeln in bem d^eer ©eptentrionalt.
^ttbigia in bem dOeev ©iculo.
Poncta in Cyrreno bem UOeer.
Panbataria eben bafclbfl.
Pbarta inbem 3lbrtattfd)en dOeer/ nabenbibalmatte / fonfl Paton genannt/bat ben beflen ^armelflcin Partum/vnb ben nwçcflen ficin ©arbium genannt.
Plt;ttbmoö in bem (Deer if geo.
Py tbaeufa im (V?cer ‘Cufco.
Proebita bic J^ftl lt;gt;ttlt;h aUba.
Proconef}u^m (ÏOccr propontibe. ^boboe cm Jnfel Cidabum.
Salamina in bem if nboifeben (^ecr.
Santos an Cbtactam floffênbc tn if gco.
Sarbinta jwifeben ?wey en (Deeren.
Scanbmauia ber Congobarborum 'X^attcrlanb im dOitternAcbtbz
febendOeer,
Sena im ^ritanifeben dOecr.
Sinoma tm dOeer ifgco.
Sicilia tn ©tculo bem dOcer/cin Aonigteieb vnb febóne JnfeU
Öolt8 tu beut jnbtfd}cn UOeer / ju ber man ntebt kommen mag. üttongtla eine an^ ben^oUfd^cn Jnfcln. ^t^opbrtbc0m(lO«r Jomo.
Crtige ohne ctnid?c pPanQung cm fruchtbare 3»pl m bem tOircauf^ (lt;hcu(^ccr.
^‘Ictm (^Ocer Oceano.
Giles voller ebd gcflctn tn bcm^ubtfeben (ZOccr.
its fetnb rtueb anberc 3”fel” auffer ber'Welt/ ucwltch erfunbe vont betn Aonig von Portugal / als Cana via / auch anbcrc jwo von 5lt;rbi4» nanbo bem Aontg t^ifpanie erfunben/bfc ein Qanett ©aluatorie / btc anber Qaneca Coceptto/bie brttt ^erbinanbina/bte vierbt iOelt^abetb/' bie kt|l t7tfpantolagenant/vott weldoen allen jum tbdl gefagttfl/ 5um tpetl bernad) gefagt wtrtgt;@ouicl jc^t von Jnfclrt bcvftacb etwas mehr.
Strabo wil/man mog btc WcItvonfrolïvnb btt? wegen nit vnibgt;
-ocr page 62-©a^aft t f't’il bffó ÎPdtfnicM febiffett/brttwtber fdnb/pimhtó/DaotKttfïe »nb©oltno6/Alfot»lt;*5 men c ab pUittus fcQt gcfcbcbcn feytt '^ von iOtfpanU tn iftbiopbtn mag^mS pbitfcn/bod? gcfâvlid?.0o t(ï 046 (^ttttädHtfd? do«r vomKey pv ^»^ »mbfcamp;ffFw, guflobi^ «nbasgebórgbet Ctmbncroba^Ummmgbcfcbiffctwo^^be» 2gt;tc (ÜOacebontev b^ben jur^ctt 2^tttt0fbi vnb Öckuci fcbicrbug^’^^ ^ïtttAebdfeb gegne burd)fd:gt;t|fef.0o 5lt;«d?t (ïd) pliniuß «uff b«5c«5'' nu^Covftdp bes K^fucre vnb verwefcre (Ballte / bet fagt/ bas lt;Htdgt;lt; 3nbter baufPeiitbutd? vngefïtmmtgbett ber Kovtun / in ‘ÿeittfd^U«® fey« vetwor|fettwovbcit. 2gt;etgletd}cnfct5c -ôttoberCBefd^tcbtftbw’bc«^/ barntt bereit meinung verlegt ifl/bie ba fagen/bav (V?ccr fey nid?f ^Ult;nP b^lbeiï jwbefd?tffciT.
^infe(^amer/wunber6drnc^er/vner^creer
(Bottóbienfï Derculte/ ju jC-inbon t»
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ber 3wRl Abobom
ÄirtWev bte* TT Adlantius libre Inftitutionum Chrifttane religionis flbreibt / bas jn S£itcrt JLvCyttbum/welcbeó emÖtabtKbobtlll/ etn (Boetebtenjl lOerenÜ® vm^ fiZ^èn, fty/weit einer anbem art battit alle anberc/fcttteinal fte ntd)t mit gittert Worten vnb werd'en ben (Bottsbienjl volbringen^onber mtt eitclfcbeb ten vnb leflerworten/ vnb babeit btß fur ein grojkfónb vnbvnebr/p femanbtô vnter ben betltgenâmpter bt^CBottebtenfl/ etwanvngefw «ingntwort cntfd?litptfc vnb herauf fert. 'Wcld?e6(Bott6bten|l0 biefe vrfad?t^/3H0 l^ercuieBbabinbonuncnbe/mitbunger begriffen w^rb/ fabe er enten Lawren ober ?lderinan / mtt $wey en ^d?fen ebaran f b^l «U fetn narung lag j bas felbbawen/er bate fb^/bas er jbnt ben einen 5«'gt;' Snuffen gebeba^jbmber Pieterman anferflgemeltervrfacbabfdjlnS igt;nb verfagt/ba nam ere jbm beybe/ als er f bm ben einen nit geben woltZ mît gewolt/ba er nun b ar an me^get/jubereitet/boebet vnb af /bunb ber armCinbite fïeb nidjtanberöanbenKeubernreebuenbannmttbófert Worten/ Welches iOcrcules auf feiner grofmütighit verad?tet / lachet/ vnb fbnt fafî wol geßel/bas biefer fo fafî vmb feine-^d/fen fcharret battrt ta er mit feinen Kittern sutifeh faf / vnb ber Odermatt vor tifd) mitben aller befftigflen lefJerworten fchalt/vnb fr ehr vnb gefer antajlet / b^*^* ten fte es/ als einÖpilman/ mit Infî/frenb vnb groffem gelächter/ba fage jOercnles/cr bett nie mehr mit lufl geffen/ vnb rein burgweiligermal nie gettommen. ^l6 nun itad? feinem tobt ben Bürgern gefiel / f bmald eim verbtenten (Dann / (Bóttliche ebr $ubeweifen/gebad)ten fie nn biefe feirt teb/ baweten fbmein Elitär/ barauffopfferten pe allweg jween Ochfen/ wie er bem^awren eins mais genommen bett/ vnb vnter bi fern (Botts* fcicnfl vnb opffer mupen bie pricfïcr fampt bem'Vold/nichts tbun ban leflcrn / vnb alles vbel wtber lOcrculcm fagen / fbmjn bienfl vnb wolge* fallen/barumb bas er gefagt bett/es wer fm nie fein maljcit baf betom* «ten / vermeinten alfo Perculi ^ubienen / vnb baran ein wolgefaUenjii* tbun / barnmb bas es jm bort von bemLawren fo wolgetban bett.^if lieber üaetantins. 5enobotus flimpt bamit/ vnb fagt/ bas bey ben ^inbiern biefe weif/auch auf ber aitfag ber (Bótter/ cingerijfen fcy / bas pc fetn (Boetsbienfï binlaffen / auch auffcrbalb biefes/ ba fie nid}t Icperf wort mit einmcngcn.Ïöicfesgebencf tauch (Beorgius Hajanjenus»
^ûWa werben in 2(pf rfen aeme^î^e/ mb ©Ätwrno scopjprf,
Îgt;n
-ocr page 63-XXI
'SonSCp^rt«».
^S'Ö amp;a(l üi tiefer gbrentef ^in vut) witer t^iel (îjceitîpélÆdnter Wobt'fö45
Ïgt;icnfl/b4ó mattóbcmfrommcn^tbrab^ïw wit fetnetn ” oTv^^^ Jf^^c/^rtd? tbmt wtl/ vnb bet Affifd? ^èfd/ «üjj «nlcy tnn5 i^'^^y^fWctt/wtc (V?artaffc6 /bevebt/febo» lt;*» ^Hen ovtcnbtcfcit (Dotted «u)fgcvtd}t bAben/ vermetnenb (leb mitbcm 2lbvrtbAm fd?ón ^u^ WAcbctt/gkicb aie gefalle es (Bote »beraub wol/ fo etn quot;Üaetev fei» Dât^ tcfltd? affect vbetwmbt / vnb ein fo grof werd vmb (Bottes willen fû v* «wnpt / bos er fein eygen ßeifeb vnb blut (Bott auffopffevn batff / bav^* «mb bas es (Bott von bem frommen 2lbvabam fo wol gefallen bett/ ^»■Ab bod? (Bott tein gefallens beet/ fonbet nur fein geborfam / ber weit ewig JU einem e^empel/feben wolt/vnb fein glauben probieren/ oerbalben fürbompts (Bott / vnb wil nit bas bif werd gefd?ebc / Als ob lt;gt;; ein wolgcfaUen an blutuergtefjen bett / aud? bamit bie nAd?bommcn Webt ein X^^empclCwiebattnocbtgefcbebenifl) b At Ab nemen. iDerbAVz ® en alle biefebemîTeuffelf bre^inber opffern/ wie bananes/ bie gleich ^od? ein mal (Bott/ ober in (Bottes stammen ibte Äinber auffopffern/ »wbißauffs Proconfulat ampt Bibern in Zpbrica gefebeben vnb ge^/ . wein gewefeniß vonben allerfrombßen. Tiberius aber bAt biefclben JJ^ Pi^ießeran bic73âum neben btefen tempel/bie folcbe laßer beßättigten/ pfiffen, , An verbiente (Balgen gebendt. nun biß bompt vonben Slmmonitern ber / beten 2tbgott(V?olod? bieß/ bie 3ubenfeynwolten/vnb es bem 21? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;nbsp;brabam naebtbun» nun biefer brad?tbas Äinber opffern beybe mit y er gebognen ©d?rifft vnb if rempel ^brabAms/ alfo auff/ Was (Bott febafft/ bas gefeilt f m/ was jbm nun von einem gefeilt / gefeilt jbm vom Anbern aucb/berbolb ißs auch fein will basid? auch mein Äinb opffern vnb mein‘Vätterlich anmut vnb liebe gegen meinem eygnen ßeifebvn blut/vmb(Botteswillenaußjeud?. îDabat jeQtber'ÎTeuffeleinfpigigc
5«ng/ vnb fold?er exempel vnb griff bAt er ju vnfern jeiten in anbern
fällen / ben bAuffen. 2tlfo feinb faß alle argument vnb verißmilia
bes boffertigen (lOolochs vnb 2lntid?rißß/ bann foltenber? gleizen argument beßeben / C wit Auch nit Allein etliche ju vnfern jeiten/ fonber aud? auß ben Tlltcn ßd? btt
verrent buben ^ fo muß ben 2^inbern in ber
Wiegen bas ©acrament bes Altars geben vnb fd?ulbig feyn.
Cn(( tco crflcn tiefte tief« ^eMiu^ff.
If i# 2)40
-ocr page 64-^as (Wöet $Su$ titcfcr w wograp^ev / '5on Per gckgcn^rtf / ««(^ôturuns ^^ ócfc^wd vnO gretig C'urepc/mitfcitKn proufn^cn/ tknOern vöP ©tebten/ 4ud} btt bavin gelegne vólcfergewonbetc / pt«»/ vcltgionen/eygenfcbafft/ tleibnng/ KegimenC/U/ ben vitb wefe» / von ©cbaflUno franco “W^rbenp jupunen gewagen,
53crKbe a lift baa anber f^cK biefer §^rcgt; nïef/ nemUeb a»|f i^u vopam/fw V/
nemUd? 0evmaniam.
^ 3n6dïbiiöquot;^ircffxvnKriw fitrcióun^f^ pUcattone (Bevutanic/ es vetme pd? wlt;bw «gt;entgev6/bann bas bic^eutfdienbte wdt^ , nbsp;nbsp;te quot;Welt befdjveiben vnb bur^tbeip» ^^‘^ ^ Un/ vnb (öevtnantani tr eigen Dattetlanb ^p ntcwtjlen.ïXmnaeberjlred't erbtegven#/ marefpetn zarter vn malpatt (Berntante/ ffi vber bie póp ‘Vipulam vnb ‘Ïanmtn/ vnb ^^ bip aupberautbovitet/ vortbnnvnbanft* ^^ ben bev alten TPeltbefebreiber / welche b^ ©) marrf pein (Bermante babin pgenZvnb bip ïnagbcnCeutfd)en nitvetamt werben/ ba« pecinfo mächtig weit« vetlotn obcr viel mebr verlaßen / well pe fo fût ein vngneblgen Uln*lt;» vnb vnfvuchtbarn boben/eln fo bübfd?/ fruchtreieb/ bolbfeltgcrbtricbZ ab ba ip Pifpania/5vanctrelcb//a auch Jtalia/elngcnommen vnb ber fepèn haben / bas ld? von2lpbnca/vnb was peln 3lpavolbvad?char ben/^ebwetge,
itun acht «bev ^Ircfbeymeruó basgewtp/ woetwanben'S^en« fd?enober (Bermaniefo bapjfere vnb gleiche fd^retbertugepanbenwe/ ren / xde bapffer vnb gvopmiing pc viel rebUeber fachen gebanblet bagt; ben/ vn nlcbt allelnangvlffen/fonber aucb binaup gefórt/bj pe hinein ‘Volcf mit bet viele bev rebUebentbaten vnb Worten wlcben.
Xlunaber life babin bommen/$um tbeilaup betalten fd)vclbet vnPeip / 5« tbeil baf bas gang (Bermania erp fpatburebreyfet vnber^ bant worben Ip vnb beren geUgenbeit webervonptotnoebanbern eygentUeb bat befebriebê werben m^gé/ieb gepbwelg beren Dólefer ey * gentfebafft barlnn / jnm tbeil bas biealten ïentfeben vnfere vorfarn/ mebrPcif auffhlegen banauffble tunp berfcbvlfftgcwêbetbnben. 3iïf biefen brey wfad^enip hin wunber/bae it rebUebe wort vnb ebne verfalle feinb. Weil febed volet feiner art vnb anmut nach allein feina voleté wort vn tbnt mebr ban $nnil trenlid) befebveibt» 3llfo erbebebie Kómer (Brecl/tc. bet Komet vn cBrlecben tbat nut jnniel/von anbevn Unbern bargegen febreiben pe eben ab von einer fabel / bann wa^ bn^ ben bie (Briefen bann fablcn von (Bermania gefebrieben ^ ïgt;ie Kómen aber/ feittenmal pe aUcntbalb nur au jf ib^ eigne ebt geneigt feinb / bn^ ben pe allein ibte peg vnb (Bepamit wunbetbarltd)cin lobe erbebt/ nr ber bie nlberlag/vnb waô fte fût pbnbenvon anberenvóletern/fonr bevlieg
-ocr page 65-'5owb. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XXII
rtUcnH%^ÏL*^'^^^^^*’®’^*^**^^”*®''^*'^Ff^”3^*^bAlgt;lt;i»/vbct3cbtt Rcfcyti vttSrÏ^v ’’‘witfc^dgw/ ban weidser 4u|ï /bhma^eie bUntbetUg RoH u- ** vottCarbottc/oblt;r£ï..Crtf6to/0bcv©cauvd ^tuwho/ober ÏSS^**^
Jk' ©c^pbttc/obci; (^O.^lOrtntto cntpfangc' welche hoch ‘Îacime woenSm«« bm u L *^***^*®^^**^ ^'’^ ^^‘^ ‘ÏTcutfebctt litten vnb art ttcwlidi befehd'/ ftV^wUwm» bo o^t nbsp;nbsp;'^’^streben feln.^ultns Cefar$eygt Alleyn au CAfetum ben
‘Ïentfehe erfd?lAgen / vnb bA6 beer in bte ßndx ge'/ t2 s^;gt; ^^^** ^ ^’’^^ 5^ygt gl«t ^d« blflod ««/ ber X^mer mbctlA^ ievo? ^««tfibe / ban bte bt|ïort ^Ö Atercull / wie ^trd beymer«6 ant ttfunbett/welchebett vnbergAngCiufnnlO “VAd mit Alt tov nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ait^ttttctr/bem von^lrmenw bcm‘Ceutfd?ê tOeerfü*
oo '^ 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt^ofl« tJeerpAnter/bArAn jwen prächtige Cibler
5 ^Ut ftunben/genommen WArb / bAber bie 'Ïcutfeben noch beut ein ^öler mit ^weyentopffcnfurcttAud? etlicbÖtebt^eutfcher nACion» ^Arumbm^mAttArgwottett/eyntweberöplinil ober Ccrnelif ^ó'z ^ »Ort ber ueutfehenBrieg/feyen von ben ehrgeizigen rbnwfilchtlgc fiek u ^^ff^^® ber'îeutf^englorinitAu^Bome/vnbergetriîcff/oî? J ^^benöAit^vnwiffcnheye/obcrfonfl Au^eewAn cim Brummen Ap feb^^”^*^ **^^ trewlid? befchrtbe/bAnn es ift ge wt|5bA6 beibe bte (Sriechi* vnb K^mifchenfebretber/gAr vil au^ vnwiifenbeit ber $rter/gele* Ödheit ber Unb/geirret bAben berc ctlicb nie in (öermAniAm Bommen Hnb/w^eg gm genugfAme Anjeignngtll/bAöCcfAr febreibe/ber fliifö ^CAlblt; ßte^ in bie (I5o|Am ÖtrAbo Cupiom vnb Dtfurgtm bie ßÄfs ommenjn3mAft«m jufAmen/tc.bA«on bemAcb. 3lw^biefervnwtfgt; KUbeitVttAueb |lt;bwcreber (prad^volcberorterÖrebt/ ßüfd/tc.Boptd v**k* ^^* **^^^ verBert vnb jepBrüplet iff / bAO febier Beyn ßiifs / 0tAbt/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
*®w/tc.mehr fein Alten nAinen hAt.5« bemijt JtAliA/^BermAniA/Dn'/ Vrfädjö« ?*'‘^ÿ/^^’^»tcb bie (Dothier/DAnbAlter / ‘Ungern / vnb Anbere vólcBcr/ »^««»»a n,1; '^^’^ült/foofft in ein AttberehAttb vnb herrfebAfft BommenCbie SSew* p5^’ttAl6 jter fprAcb nneb / Allee corrumpiert hAben^bne febier ntebte nwnfe. '’^’’^^^^ten HAmmen hAt/Alfo bAS wir ben Alten fuftritten nAcbgchn ^»(fen / vnb in vil bingen gleich Auf eim gegenwurff/WAch ber fAd? ^*ippenvttbrAthcn/vttbmü||en vite in vil bingen An eim gutbuneBen ^’^uügen UflemtbAnnfebierBein Unb fufe ober volcB in ©ermAntA ha ^'^'^^^ ^^ Ptolomcue nennet/bA6 eyntwebere ptolomcue in
3^^^tcn hAben muf / Auf vtigcwtflcr AnfAg / bue ich hoch nie ^^^^*^^ nAmenbAeich Auf ober'/ 3 nen wfaeben ehe glAuben wiU 35Arumb wtl hie 23trcBheymente ra^ cn/^brtuf eim gegenwurff vnb gletchniö Abnemen/WAe bie ßüf/ yttg/ötcbt/v6lcfer/tc.feynvonptol.pitn.©trAb.genent/vnwtemÄ» F*5t nent /vnb Auf ber ftnfternte Ane lied?t bringen/ ƒ cboch bê gclcrtcn ^^npirgefehrlben Kegel ober ^iclgcjtccBtfonberbAmit ein vrfACh go haben/ber fAch wettter nAchiubcncBcn/fottberltch vbr fteb hierin jn ƒ J^f^ttfAfB^eAtns KhenAnu6 /0cbA|BtAnu6(l?ort^erue/pe» ttne 4ptAnu6 vnb Anbere/btcgelegenhett/iOt^ort vnb Antiquitet bea ^HthBreyf ber erben/Allermei 11 ©ermAnie / vnb bte Alten vetuften/mic i^^ ^”9^’^‘’utmcn vnb brüchigen nAmmen ^uuergleiehen/ beren vrfAch Anjujeygen/febod) woltich /bAO mAn nit ewig in v xs^^*’®^'’^^vnnotigen /hoch feynen fiucBcn Alfbgrüblet/fu^tZ rk nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^® nottig|B/J A bA6 Allein not ifl vergcjjen / nemlich ^Ari«
^heyl/bet von/r nit genommen wirt/Aujf (Bottee wort vn werd? fehtnZ
WA#
-ocr page 66-?)a^ anbev tÇfil Wcfeÿ ® eWucÇ^z es A '^^îôcrvrtôbrtmîtgcbi'âwcvrtbrtngc^cf^tb^bcn wóU/vH »SSSe *»ttworttrtcgcttU^crt/vonbctt ctrlcnttammcrt betbinge/0«bt/Çwj6/ cbnftê w4v^ betg vnb nntton/lbnbcv jun fôlpn Cb^ifît bçen / nad? evbnntniß ®^lt;^ Sî»^ ^^^” ^^® '’*^^ ^^^ ^urtng.îm nefev vnfere bev^ene begt*aben/gvlt;îben in fc»« S^pïQ vite übenmgvnb nadjt/bamitwirntt ewtgbê fjeynötßpbi^^'n ben ^evg weiten/ pcnelopte wepp wtber weben/vnb wiepviô im va^/ me rtl^dt felbô nad^Uuffen/vnb nimmer erhnffe« / wie alle benen $i^lt;f fcbicbt/bienuflèr Cbriflo vnb (Bott/fteb in ƒ ren tünfïen vnbnllcnlt;rrw/ turen fneben/ vnb bod? nid?t pnben mógen, prtuluó fpriebt $« 1^**^ y^^ motbeo/ übebid? jur (Botfeligbeit/nit in ben nnenven vn vrfacbcnrtlUr bing/wammb ein Uu^ ^.fü jj/ »nein 2knb nur 4.bub Z vn bod? vil grok fer fcyYwnrumb bne (^Oeemuffvnb unUtuff^wummb berXbeiu
4gt;ccibent/vnb bie '^bonnw gegen uuffgung lauff/mit bcrgleid?en gen 3lri|lotele5/iOomeru6/ vnb vil ber alten / (td? felbô burt bebómertZ jumtbeilvnfïnnig gemacht vnb getobtbubcn baó pc aller bingenu^ vnb vrfad? nit buben finben mógennod) (Bott burd? uu^ ebuß jn boch verbotten ifl/eófeyebunn bas ftein?bmfeyen)in fein fpielfeben» 2gt;er^/ gleid?enworguncf vonben eittelnnummenber bingbie ju Beiner er/ buwungtbun/f a vil mebrulle(BottfeligbeytZ wie pauluó juin ‘^Timo» fprtd?tZ vmbberen/wóllcn ßd? /egt and? wiber regen/nit allein iupbilj’^ fopbiu vnb weltlichen bünfïenZ fonber uuchin ö/beologia/buß ijï/’iï laubenôfuÿêzbuô id? nit loben tunzwir|bltê fragen von bêbingenvn wurbeitzvn jur fachen greiffen fo jancten wir von ben eiteeln numen/ bumit vn6 ber quot;Teufel auffbeltzbaô wir ber warbeit vergeflen / mit vn^/ notigen fachen vue martern/vnb bus ullein nötig iff z luffen anflebn» 2tlfo leycht vnb fegt vnô ber ‘Teufel auff/wo wir ƒ bn nit lernen Bennen/ bu6 einfeber ein vnnótigê weg jugebn vorfmbutz ulß müf? er begehn/ Et vi'am pad's ignofauerunt,amp; exillaignorantianeglexeruntj ich wci^ erfu'z ten wjich rebzwolt (Bott ich bett bie tbeure jeit vielmals ba^angelegt/ bunbie gunge welt/bus iff/ ulle menfd?ê Binber gehn mit eittel torbeit/ bocBcnwercB vnb vnnügenBünflenvmb/vnb nichts ban eittel irrweg ebun (te ligt in ben legten bes (Teufels frs (Botts/ber ney gt vnb ley tZ M treibt Rewobin er wil) wun (te auff (Bottes weg um aller rechiflen jn'' gebnZvnb nichts bun (Bottes ebr vnb Bunfî ju fuchen verboffen. 2)ur^ umb wolt ich bus mun bie tbewre jeit/bcren wir fo Burg feyn folten bup unlegteZvnbnit ewig mit bifenvunügen fragen Z fuchen Z grüblen/bie jeit binbrechten / verjerten/vn ewig ein Bnopffan einer hingen f JchtéZ fonber jucBenb wie ein bunb uu^ bem ritloz von bifen bingen trüncf en! auff bus nitetwan eindTrocobill vnsgur inbif (lOeer/wie ban vilengez fchid?t/rifs/baswirewigburinnverwaltenmüfjten/benwinb fchluge/ julegt verberben/vnb bem feinb ein raub werben.
£Iaf mich juuilvnnüg verjebrt buben / nimbbubiebinbusbefîZ bus ich bir vnb mir ju gut/vnb vilen entnomen / vn bieber jufamenge^ tragen bub.sDochbub ich mich mehr beBümert vmb bie fach bun vmb ben nummen/wurumb ein febes bingulfo genentworbé fey. nitmehr bann laf bir biemitgebienetfeyn/meinCefer/vnbluf birwol feynim i^erren/:4men.
Sin gemeine befc^refbung vnb begriff ^urope/auf petto âpianot
Xfuropu
-ocr page 67-•Son 2(p6«(«. XXIIl
jrtV'Sropa enbetfu^ gegen TObergang «mSitlantifcfeen Soleer/ g^3«5«»lt;V?ittcvttrtd)taw5toi]lt;tt ^cutfcbcnaOecv/gcgcnaOtttrtg lt;ej,copelt;t4»
mittel ob ev'Wenbd (Weev/gege ^luffe^ttg am ƒ «fô ‘Ïnnatm/ meynebe?: oen bic Scitbc ©dim b«f|ctt (V?co tiba ober bas (V^cerponewe. lUk^ f^wibung. wol bev Blctncfl theyIbcr Welt / feboeb nn ftud^tbatteyt vnnb nUcfley fvntbt/vnb mAfftgrdtbcó lufite/an ©tebten vnbÖcblónevn^fiknem^ lïjbaba*4rtBunjlvlt;tcbcm/attUd?cm/fr«imblid?cm/ tughbAlftevolcf/ «Uanbeve tbcil ber welt vbevtveffenbrtló ^fiam/^ipb^icam vnb 2lmegt; vicam.3lttbei;brcttte/nemlicb ven (^Oittag m mitnad}t / fpttd)t 2lpi4'/ *nïö/belt If urop4 ntenbert vbevziy.^cutfdjermetl banbaó có ftd^nn
*^”*We«ortmttjweye«flóglen/ fd?tevlt;iin ï^rntben glctd) /fidjer/ fencbp«$lt;M I^ecft vnb formiert. É)ic lÄngenbcr Europe vorn ßufi Cnnmbif nnß 2^^'* •t^bitanifebdOeer /baeß «mlXimflen iffer|îr edt fid? biß iny-bimbevt itv^^i. ^'n^o.^^cutfcfcrmcil. nu ber Anfang îf urope vu bauptbee Ïrrtebêô/ *»otn tlibergang / ijl tOifpania/ von (ßrieeben etwan Jbertn genant/ jenwiefe m’^etbicaje^tbas Aónigreid? (Dranarain enntantA/K^t PortugnliA / vnb ble refier vnb vmbfang ^'Arroconenjie. nunbat betbegriff‘Ïarroconenpó/ fonfl in gemein lOifpAniA gênant / fwnff «^^onigreid? in (tdj nemlid? bAó Keid? (DAlhcie m nAuArre/CAffeUe oberCAflilic/CAtbolonie/vnb^lrrogonie/beren jebee fetne nAmbAfT^ tlgeötcbtvnb^wtfïetttbumbbat/vonpetro^lpiAnoin feim 2lbAco vnb Anbern er^Alt. 5olgt ©AUtA / ^ranef reid? in vil ^órffentbnmb
vnb Prouin^en 5ertbey U/aU nArbonenfiß/bic ©rAfffebafft ©ubAugt; oU/fon|t ©opboi gênant/Jtem Ïbolopine/Ïöclpbinatuö/^lquitA'?
»JA / ^lïrgunb / baó l^ereogtbnmb 3l«ernle / HormAnbie/ Î'uronte/' 4nbegauie/^clgicc/©rA^f^Afft CampAnie. ÏbarAn grenst ^ra* bant5lAnbern/^icArbey/t?ommogey/£luccbin-gcit£el(Brafffd)aff»
ten vnb iOcr^ogtbumk 3^^”» baó Der^ogtbumb JuliAce/ bae ifb ®üll(b/lt;Bellern/Clcnie oberdeff. 5olgt weitter bae ©d)wei^crlanb/
«nvil ort vnb bcrjfd)Alft getbcyIt. Jtem baß iMfaf/ ber XbeinflromZ bas ober vnb niber 2^eurfd?lAnb mit vil^iflnmben/Der^ogtbumben vnb(5rAfffd?A|ftenmicbtig/beren ein« /nemlid) bod? «XeutfddanbAn yeyng fid) enbet/baß niber aber AnfAd)t. l^ierinnwerben ge^Alt bas ^Igew/'^riefgew/ ©d?WAri5wâlber / Wirtebergbaß t^er^ogtbumb/ ^bcr vnb niber ©d?wAbenlanbt/pfAlg am Kbein / ^V^areVgraff/ p^lttïu'öaben/tc.mitlrembegriff. ^olgtbaß^rancfenlanb ober
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Horefew / quot;Ïböringen / Doy tlanb / '^ebetn/ ^ey ergt;
Umb/niber vnb Ober 4gt;lïerreidgt;/(V?crben/©d)lerienWeiffcn/ © ad?^ fen/bie gegne am parti/fSeffen/^rief lanb/i^ollanb/'Ptrteb/baß l?eiv jogtbumb Polfacie/5)AniA/bAß ijl ©ennmarrf/^Pecbelburg/ 15rAngt; benburg/ Pommern. 5olgt ©armacia / fonjl©citbiA gênant / be^ S^^eljftinjicb Dngem/Poln / X.eujfcn/preujfen/CiejlAnb obérai not ^’n/bleWalAdjey/bic volder (Pajfagete genant/baß perçogtbmn ^^ajjbuie/Cittrtxx)/norwcgen/©cAniA/©u€ciA/in bem (PittemAd)^ ^cï^*' ^^^ ?'’»»» tbeyl gelegen, folget ÏTanrica / Cberonefuß /bas m bic grof ^artArey/©citblA/Ï) Acia/ im ^tnffgang / baß ijl bie ©ibe-^ borger/bAnn bic gegne vorn 5l«fö ï'bAnAi bif An ^bractam / beifc oaß^uvopP;^QQtbiA.5olget bAß Pod? ober oberes idA/etWAn^ar» ^nla genat/Jtem bAß vnber/ jegtbte’^ulgArey genät/Öteyrmaref/ Äernten/ bie lt;BrAjffd?Ajft Îirol / baß tjl baß Ai:tfd?lanb. Jolgenbic pclawen bae ^ontgreieb ^ofna/ Jltria/ Ctbumia/ Crain/Croa»
-ocr page 68-S)(i^anîgt;eït6e(Iîgt;(fe^2ï5elt6ucÇ^/ ^ da/baô ijl Cv4b4tctt/vnb ÎDaïmatta mtr jvcn
be^n|f.bîfîna/fon|ï tOifîcvcid? ^nanc/ ^rigaul/tc. ioÔ^^ ®J* .1 lt;04ccbont4obcr ^mrttbw/ bcô Büreten Unb vn bevtfeb^’fr/ '^Uïr^^ Cbalcte/OOigbonw/vnb fcbv vil 5ûv(ïlt;tttbumb vnb gc^nc/vonP Q^piano in fcitn3lbrtco evjeU/abif pir«ô//cçtKomani« menant/ y^^^ îa/Pictta/^matbiA//ioc«6/Pboci6/(V?cgrtri6/3ltttc«/ ^^^.T-^^ lia/ Î)onô/ i^dUô/Vttb vHanbcvcpvaaint^cn/'^hf^ACM/ l(mbscnâc/Chevf0ncÇu6/Pcl0p0ncÇns/fetiC(^0venscnant:/L.^^^^ lt;V?cfcni4/2lrgi4/Connt^a/3rcb4bw/öicottia vnb vil «nbe«» , gen mittag bat Europa Jtaliâ/in viel Unber getbeilt/ ab in CmaP am/Campantam/£taciujn/2lpuliam/vnb in bu lOetçogtbutnb^^^^^ tanomm/ pclignomm/ (V^aticinotum/ (ÎOardjiam /'^ »feiam/ ®r_ (et/etwan vmbria vnb 0avbinia gênant/ ^bntineam ober ^^%., bblam/etwan (BaUiatogatagebeyflên/ ‘Îetuipv marefobetbet v nebigetlanbfcba|ft/Cigutiam/ jnfubnam/bae Ceitomanonn»^ ïannnonîm/ieQt Xlombarbia gênant/vnb vil anbern gegneten/'^ flbumben vnb i^enfebafften. folgen bie Jnfeln Xtuvopc.
Sofgen Ne 3«R’Irt Europe a«j; 'Petro 2(pM«a»
3«pln nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'?7fclii fo lit (Europa in fern ‘Meubel S^ïcer hgen/feinb ffvjM/
ÄMwpe. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^Qj.Canbia/Clauboô/Xiatoa/ibia/Cimoltô/Webô/îc. 3«Pf^
O^^loponefoim (V?eet ligt-tfpla/Öco there/ ©alatie/ @paßa/-^3*'' «e/Ötrvpbabe6/tc.3ln 2t^aia im UOeer ligêXi?nbota/ieçt4Ïigt^lt;^P‘”î^ genant/Cbia/'Jbera/polyegoö/'^botaßa/ Ïbelue/ Kbena/ pb*^^' ^liari6/(Óiconta/Cytbno6/:c.Ï)ie Jnfel Ctclabeó/^lnbrirtayi/ön^ bitt/'iretti/öcytt/pavi^ipbni.^ln^piro ligt im C^Oeer Corcyva/e^c Corfutta/Cepbalenia/Jtbaca/öcopeluó/Xlrtcuja/Cotoa/Jacintb^’ö/ etc. 2ln(ÏOacebottialigtim(^Oeer Jome©afonb/im(V?eer itgeo^S^ ©cyroö/©copelos/0ciato6/Cenmo6/tc. Pnber^ofpbovo ligtCtaz neue inpropontibe/pretonefuó» Jm UOeev ^geo(rbalaf6i4/ 0amo^ tbvacta/Jmbvo6/pauca.X£in Jnjel(V?ipetfnmittel(V?eer/bacbie^^^ naw bet pufe gemacht. 3w ^u vinifd)cn (Deer ligt an (V?ifta/ bie Jh«* nemen Sw ^ovifleneó / 2td?illi6. Jn bem pn^ Ïanai ligt 3Hopecta / ©icilbZ ‘quot;^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;etwan Öicania/ ‘Îrinatvia ober ‘e^nctraïgenannt/ ivirbt von vier !
lt;^0jerenbamite6vmbrîngetifl/jur Jnjel gemacht/xgt; nbbatvilanbe/z re Jnfeln vmb fid?/ beren ctlid? beyßen ^commue/ Dnkani / |2tpera/ ÏJibinie / vnbnoch «.von Tlpiano erjelet. ©arbinta ein iOauptinfcl/ baran ligttm (lOeer 5itarnta/Wolibobó oberpioinbea/iDcrmea/tOeVi» cnli6/Ï)iaba|lavnb vilanbere. ^olgt Corpca bic Jnpl/ mit bê Cigiv/ (ïifchen vnb‘cittenifch£(^0ecr vmbgeben/fonflCyrenea gênant. ÏDem^ nad? folgen bie^nfeitt Jtalie int (Deer '^ireno/^yrentt/Caprea/par/ tbenopc/pombatofïa/poiK?a^platta(Ïa/tc. Jm£^ig«lïifchen (Deev ligtü^tbalia/Capraria/bie Jnfeln iDiobomceligê int eDccr Jonio.3n Zlibiirtna ligcnim(ÏOecv2€bforii6/C'uricta/©carbona, 3n 3gt;abnagt; da ligt Jf la/ Ïraguriutnf^oriura ober (V^ela/Weligtna. JmdOcer ^aUance Itgen t. Jnfeln / mit nammen pitbyniltc/^bplmilïa/ï^^/ bijftte. Jtemi. Jnfeln.^alcaribeó/^ÏOaiorica/dOinorica/tc. jtn(Balf lifchen(V?ecHigtbie Jnfel2lgatba/^laiïott/ ©tich^bceanber jal/^ Mleronid. JmdOeer ©abitano bic Ji^el(5abeö/tc. £.ongobrie6 ligt tm4tlandf5c»(Pccr,IVdtevanbcr7. jnfeln ©raciofa/ ^eptco/0.
(Pi^aef/
-ocr page 69-^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'SonSfrßvifa. XX1III
/ ©» (Bcorgif / Cbnfïi / ^awal. 2tn Oncrtbvt« tm ^nfclï?*^^*^ 3’^rlt;:l@topult/ Catrtbcó/ quot;GroUutc / Crttb«»bce7 vnb btc Wxi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jttfclttmitbcm S^eucfcbcrt (Dcctvmb^enttct fctnb
^b^è?^**^ ^’tSfll‘^’^b/^vteünta/öctrtß / ^urntta/bte Jnfcl Or/ 3»tfcl ^^*^^^®^®^*^/t^’bemta/jcQt 3’^^*'^^^^9^’^^*^/bor^» lig«« furtif inff^ ''^*’ JXpwrto mte immctt circle. 2lrt OtbevrtUw vuren gegen: Jrtfcltt/mit vibevttb leutert befett. 30^”'^’^‘^'^‘^^’5 batl 4p*'’^^/®lt;lt;^lt;*w^/v^gt;gt; pwlomeo/Scrtuta ober Gcanbin g enne/ bic 7 p 35^ 5emar4 vrtb (Botlnnbin vnb rtod? ?. ^’’f^^*'/^^**^^^”^^® • etcaï*'amp;*^ ^”‘*‘’P‘^’rt gebórig / vrtb nod) mein' evjeU^pUnue / wie pc »«mpoio ligcnaUcrtcbnlb artgejeygt/ben Uf»
Cm f urße mi^rtórw® ön ge fcbiiH^lgri'ni?bn;gival0fi»ftVA'ó
0tcbt Q^ermanic / von ^iObdlbo ^iref ^cb^
mero auf viel ■Wekfdireibcvn ge50/ gen Vrtb Äufgefiltert»
ä 3ctvoI Dié Frtnbbefc^rclhcr gernef« W®er^ marttam vottCBnUmbaß i(ï^etjrfd?Unb von: Startet retd? / mit bem ^«fô bee Abeinô febey^z ■^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ bcrt/foi|ïbod? gewif brtebieKómer nuebbife
^®S®Ï^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bie vberXbenr Ugê/b^e erft vnb nnz
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bet ©enunnirtin genat brtbert/b46 (ie war lid?
’rtïtgetbrtrtbettert/Wrtrtfieben'creutfebertent^ -jieben woken / aUcö fo vber Xbein ligt/ wcld?c vovUi^ / ebe bie Xómer in (Salliam |e bomen: . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feinb Cüalltatn ingebabt vnb befeffen baben/ ^en^fd^c«
poer pc mit fitten vnb jungen/ wie JuliusCcfar anjeigt/von bcn©algt; JSSS *^^ «6 Vttterfdieibetï waren.ÎDammb wollen wir von bifem tbeiKSevmanie gev^bu 50 vberKein ligt/ ben anfang nemmen/vnb erfilid} von Kbetia/no z *iJ?'^*'^'^i*tblt;Uct4/blcbkX.ómevvonblt;irj€tt2ll»gu|lïbcó2^eyflt;i:ó4n/ b V L^^^^ ^*”^^tt^ Oboaertö/baß ifl bey fnuffbunbert Javeminge?
9lt;»bt baben/ bauen in ber Keyfer Cbtonicf etwas broben,
SX^etid Wdö cö in pc^ begreiffe»
k^ Or^citen war vnterm namen ïX^ctia begviffen / waö für t'ób ^g^SSS Q^der vnb lanb jwifeben besKbeins vrfprung/bem bevg3lbila/vn ue.
/^^bempuf 2lenuó/ basifl/tn bem begriff waf/and? ba6 jwifdxn ^^f ebonaw vnb Realia bif gen ^em vnb Cornu in Welfeblanb läge/ ^po/baß au^ bas Curer gebiirg ^Cribenttner/'^trolcnfcr/vn baßXfn^* ebalvnterbiefemnammen begriffen warb / auf genomen ‘X^inbelicta/ a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^lt;*^Celt;bfelb/ba6 mebrinKbetialigt bann bran
1. p^^**^blt;tia belt in (id) mancberley ‘Voider/aUe öebwabê jw^ lettbcr^bonaw /Kief/vnb bas geburg. VTunbteQtebt inKbetiafo lt;t»an nad? ber Kómifeben antiquitet genannt worben feinb:
Cyna,
-ocr page 70-55rt^ aubcf (ßctl biffed ^eUûuc^^z
|
Curia, Brcgetiüfflj Sublauio, Abufiacum, Matreiö, Campidunurtii |
rCbut» ^tegni^* gt;nbsp;blt;«i*w 5»^ nbsp;nbsp;p*** (Óatran*' L^empten* |
©MîJt fort« Der ^^cnawDuD anberßweirt Kbetirt Itacn / vonden filtert rtlfo genannt«.
Tragenuin, Bracodurum, Dracuina, Via na, Pheniana, Drufomagus, RoftrortemanicCj
Taurodunum, A æHauiæ,
Viiifiana, Alcinoeus,
gt;wcld)lt;pîrctb«y menie acht mb abnimptfe^tge nanntfeyn
quot;ötnUngen.
Pfulknbovff, ^tbingcn» Weißenbotn» Cmibing. e^Oemmingcn» i (V?wnbclbcynt»
Ktcblingen. nótbltng ober beybenbty «*♦ (Stengen»
, Wotb/ay fîaetzob WcifJcnbuf^*
ÖtuDetieia fc^feußt in ßc^Z ^everlanDZ
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j rîorcfaw/vnbCecbfeU*
^e^t#8er UnöeeX’tfW ôehwmmt
Cr^^nDeHna flößt attîX^eef^/cDertfîWfme^rDrettt gefeßfef^!^/ 3^lt;ttDct (teb gegê ^tuffgangam fiuß Vn/ber 511 ^aßaw tn bie ‘ïblt;gt;^ ^-^9^ naw feUt/gegen (Wtttag am gebutg / gegen UOittenmebt an b^ ‘Ïbonaw/barinn wone je^tam meijten tbed ^eyem/am Ceeb boeb lt;‘^ gnttbeilÖebwaben/welcbeÖtvabo Ctcadon/ Ziecbfelbev nennt/bi« vntet ben *X)tnbeltctô ben votpretf^ haben*
©tdbt vnb fUrfe«.'SinbeKete/ etwan von ben ^orfavn/Kómem/vnb ptolomeo anbete / vnb jet^t anbete genannt*
Äugufta V indclicönini)
Damafiaj Ambra, Partantum,
Inutrium, Campodunum, Pontes Scaphonijj Carrodonum, Vallatum,
Fruxinum, Ifnifca,
Mocema,
3t«gfptttg*
3gt;teßenbey bem @ee timbre* 3mbet bey m ßufe gletebó namend*
Pattenbiteb
(VDtttenwalben* 2^emmat, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_
©ebeffeletn/nur etn blofïet an bê ßnfe 3fatlt;«*
2^teyenbi:tgbey IVaflètbntg* ^eilenbaeb.
5tteßngen.
3fenbey^eypng*
^o^tng,
I
t
-ocr page 71-Q^ott europa. XXV
^ƒonfüm, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ITtfclbuv^ ^wifd^ctt ©tvAubirtg Vnb 2)c^ Mcdulluni, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(V^elbirtgbcy VWülborff. Cef^hbortf.
Altenburg nteb^wett vonXlewcnburgatf bet; ‘ÏbonrtW.
Kcfd}tg /ntd?t wett von Jf^Solfl^tt. bumuntrio, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iOobc»ïVrtV£ctn2klofÏcr* Abudiacum Dannubianum,3(.bncb nn bet Ï^botww» Aurifium, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Xot, Abufina, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^benfperg» Exona,^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Egenburg ob bet Mewenfîntt.
Artobriga, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘X^nUenbutg ein Rieflet ob ÏVe^enfputflf* Abudiacum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tOrtpptngbey Xofenbeym. Tigurma, eintOnupjïrttt hottet/ obet ^ngufln ‘Ctbetq/ obetKeglno/ Kegenfputg.
Regium,7lt;ocf wg/nïlt;bt weit von Kegenfputg.
Vetera caftra, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pfeceten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CbiJtg gênant WitC*
Augufta Acilia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Öttnubing / ein alte Stabt/ bic bent 2l5eU ^mtianis obet Quintianórum cöïonia, 2^«çingbey ^d^bofen. 33eobutuw obet ^ocobut«m/ obet 15olobutum / obet ?3atabt6/ vólt Ptolomeo/Pebtcó/35afraw/ba bte'^bonaw vnbetp» ^ufammett tommen»
^0« ^erif 0 v«b feim begvlfi;
^^Örkum fa^ctan/an bemfïu^ gn/vnb crfirccfiftd) gegert^^'’^
2lu|fgang biß tn 4gt; flctteid/gegc Mittag enbet pebó am gebótg è^btp in Jtaltam/gegcn (Pitnaebt tn bet 'Ïbonaw/gegen bem Vïi^ ^«»^9lt;mg wonen fegt ^ey etn batinn gegen 2tnffgang ijtó ein lanb a« bet ^tt6 gênant vorn ßuß Ürmeein tbeil ^ffettetd? gegen 3l«ffgang/ Slt;3en(V?ittag ein tbeilötettmatct/tm gebótg wonen batinn Catnict/ ^tabaten vnb ©clauonen / vnb witt and? vntet bem nammen trott«' ^lt;’ begtiffen bas Petijogtbumb lt;6otQ vnb Ctlt.
©Mbt vnb peden tn ^^ortco*
PontesOcni, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J5eting» Bidaio, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£au|fem Bedacum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• ^ttcfbAUfen» ^uauium, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©alijbutg»
Teur(naobetBcninüm,petnawbeym^emfe6 Aredata, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£tntS.
Gamanodurum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^tannaw.
OuilabïsXambacb/ein2^lotïct je^tanbet ^nö gelegen» Lauriacum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Coteb/ein 2lt;lo jïet bey bet Ötabt XPn«» Geffodanum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JP^. Glaiidinum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(V?clrf. ^do, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^«yfdtnaut»
Auguntum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Vlcnwenflatt/obet nabenb batbey» Vacorium, obctwiectlid7 achten/ Sacarbantia, ©teg. Pedicum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ötneï an bet (V?»t gelegen» Virunnum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jubenbutg, Idia, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ctlt.
IijliumCarnicum Ipillacb»
-ocr page 72-y ^ lt;nbsp;2»d^ant»«fÇlt;rt îgt;t'efeé^fU6ticÇ^/
©40 ober panwnia/ ü^wifî Ojtemfe^Z vut» frul be^rtfr
' nbsp;nbsp;nbsp;-Cgt;lt;ïcvre:cb/Jonfï prtttttenwfnpatorgen^nt/enbet pebgejet#
»nnö was ïlibcrg^wg 4« Xionco /gegen4uff34ttg an Zingent / von mittagÄ« ffttrsicfev J^ifînd/ Jlliria/îc.gegcnmitternacbtanbev ^'bonaw. Munwopneif Opuntie», bat-inn 2^erntlt;n/0teyrmrtvcfer/X^jletvcicbev/ Ôtlanen/ Crabatet oK voleter.
^tdMvnbSf^^cfettinOfterrclcb» .
^ulibonn ober'Ümbibona/ ober^mbomana/ oblt;r^#ttUöw ’Wien, bic baupefjabtbavintt.
Sabana, Colonia diui Claudq ,@tef n am 3nger, Carnus, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;presborg.
Muriata, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;Ï?UVrCCt,
Bregicium, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Xab.
Carnunto, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;petemeH»
PcrouiumobevPatauium, petaw.
Nouidurum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Xlaybad?.
Emona, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;demona»
p4mio«U infcdor/lxw nicer 'patmonfa/R^f J^twgad4
gênant
5040 *0ngerl4nb bewohnen /e^t bie ©clauen / Dnni/ dmi/ 5^* 3igi/©ibcnbürger/‘Ïcutfchen/:c.4llermci|lbie t?ungern/ bübieb^* febafft brinn haben.
0e4be vnb Jfeefen in hungern»
Vimundria, Saltnum, Teufoburgum, Milans,
digram, ^fen» ©enna/^rbet; DiUrf. ©ymneb.
Syrmium,
Hermonadus, Zeugma,
2vilta. daufenburg.
Taururum ober AlbaGrÊ,(5rtechif(h Weifjenborg»
J^elneii/ bie ©e^wd^er ober ^pbgnoffen/ i^r ©i4b( onb Sleet en.
edjwefQéw nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*X)ntcr bem nnmê iOelueth/werben begriffen alle ©ebweiçef vnb
lanö vit fern eybgenoffèn biggen ^npk
bcgviff. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C4cn6 ^rignntmus/tn bê bey Cofïene ber Khetn Peufb/Cof^ïn
r^er Ãceben berühren bte^Vinbelict / wie Ãtr4bo fagt, Arbar Felix. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' 2lrben.
Gammodurum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cofbeng.
Vitodurum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ITinterbuer»
Turegum ober pagus T igunnus,5ürlt;h, Ananneum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^tbelfpurg»
Solaturum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©olothum.
VindoniGaober Vindonis, IVinbiftb bey 2^^mgpfelben.
Vifondum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;25tfan^
ToUnim, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5gt;ol.
Mafium, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Xlanfiè»
-ocr page 73-'2)0112(p6ttM. XXV1
ai «â**^lt;â*6Mgt;»«18lt;niw»âlt;«W«X«i«id/iMllt;^ iNWptillXw 5mlaK.anrtcorum/2lngfJ / ein borff dnmdlvon ^nfel gelegen. 13a«-H ^^ 3^^^d)fen auf bem fall 2lugufle / Hugfls » Strabo fc^tbar«-1^4/ ^ebiomatrices. Had) biefen halben bie jrtbocht bif tbeil erbtlt;s
inngebabt / bas f e^t bas ^Ifaf genant wire / bif an bte 0cquagt; **00 vnnb tSebuos/bas tfl 13urgunb vnnb Co tb ting/bennbabte tOu^ ^foen feepter tnbtelten/nenten fie alles fo fe tm auffgangbette/ Ãftere *^i^/vnb was fie tm nibergang vnter peb warffen/Weflcrtetch. Stra«-*®fagt: âÃriugrosfeynble voider an IDeflerretchfioffenb/ Ju welche« Jettbey biefenbte îvomifd)cn2^cyfer einbrnd vber be Kbeingemacht haben.
^reucomagus vel monte Bnfiaco, Dreifach.
^fgentoratum, Strafbutg.
.labarne, Jabern.
lOte achten etlid) Urgento artna/Colmar/Aflcebitm/ SchUtflaot Pyn/abcrpefclenwelt/bennamXbetnpnbbte Stebte gelegen.
folgen bte X^angtones / Speyrer / wtewol tm brauch tfl bas bic ^ormfer IPangiones/bteSpey ter Heomett gênant werbe/ aber ver«-Mich»
^cvbetomagu8/Spcyr/ptol.$elctStrafburgvnterbie'VattgU ®ttes/anbteflof|èn bte Hemetibiefe reychen bif gen^vieV.
Kupnlana/ Wormbs. Heomagus/ -Ãppenbetm / ober viel mebt ®peyr/wtewolnicht onift/ba8ctlid)fcyn/bie^ufïanam©peyr/Hco^ ^gumaber fürïüormbs achten/ 13auconumaber fór dgt;ppenbeym.
llnbtefe ff offen gegen nibergang bte âTrierer/beren gegneetwan *onbcmXbctn/bif an bte (Debiomatrices teyd)t/ bef gleichen bif an hic (^enapios vnnb dOofam/alfo/bas alles fo ber 13ifchoff von GOentj beutin Trierer gegne/ber Kindawer tract/vnb vmb bie refer ber berg lt;^ofelle bif vber ben Urbucnnam/ auch alles bas tun ber prouinQ ÿc^crretch »»b Cwçclbwtg begriffen with/ gehört etwan alles anbtlt; stierer.
îH^dn|tct( o îX^citt ^ck^crt.
OOocottttÃcum/WettQ. '23tttgt«m ober Xâtngw/'^lttgctt/ ba bk Mb«Wcw. ^rtwtnKbcmflcujl.Ccgto'S^rawtta/ Ã)rccbpba«fcn/ q«afiâeratant
â^ofaufa/fonlï ^tedta ober ITefel / ba tfï cvfd?la5cn Vnrtb begva^z
n ^?lt;*^w««lt;iëttlt;e2Wlt;gattbrt bes Kcyfeve, nodobriga, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Popavten.
Con^uctttté/Cobkn^/ba i^basStäbtUttKugobotam/ötgol/ wkgt; ^ol ntebt weit voit Ãt ter ein borff ift and) btà namens / mb alba iff bes obetît ober hobenâ^cntfcblanbtó mat'dfïeyn / bas ber flu^ 4gt;bvmcus tbeUet/ bas bamad) bas ntber^reutfd)lanb folgt»
rinnrtiiffbemlanbvonbemXbcmltgen ^lugufïaTTrcutvovum/ Crtct/rïouomagum/tîcwmag/ctit borffbey â^erba|ïeL Pontes 0ar/ ni/6arbrud. JÃiiroCbortorum/^lroecortbeyberyoft©. ntcolat.
lt;V)atrtcoruin ober Ãbtnobornm / iDUtenbofen am gjîab dOofellc/ von ben 5tançofen ^bcobonis borffgenantétn fi q Caroli dOagnî.
Ãbeinnad) tfl ein jand welches ber Ãnf^brmcusfey/ bcnptolo. 'gt;bcr(V?ent5fleilt/etlid) achten er fey bic Haum/ ber bey gingen tnn J^bein Ãcujfet/ctlich für bê (Peyn/ aber ^kdbey merns belt/ es fey on ^ if ^weiffel
-ocr page 74-ÃlpUftviJâ
CJIlrt ein lt;Ãliptlf4amp;t Vbiptum.
^(»Ã? ankvt ^«Utfff ^^dtÃue^^z §wctffdbiclt;^Oo|lt;l/ ob woiptoloincnö viUeid^trtu^ cnbcvctcnfügb^^ x:rogc/ bev ^degenbät gefehlt b^t/ er bat uiteb fein vrfud? b4Mufl7 baw t»mb C6 ntdjtbevCDeyn ober Haumfeyn butt.
Ktpuutij/ bie m ber Crievet Unbfeb« jft/ vmb vnnb an ber dOofclZ Xbd« vnb dOofum Ã^en. Do»bett 5tûQof«» wirb tleu^lrufw vn»b ^niivafta/Ktpuavia acnant.
Do» Coblcng hebt »»bie gehrte Dbiorittn / berc» gegnevon wlt;* gen jbtervebUfbe» gluubbufftigen trew/von ben Kornern nicht wentj ertvetttert worben tjf. ©crubo f»gt/3grtpp»b4b biefe »id)t vnwilbg ibetiÃitbalb bc6 w»jfcr6 gefübtet. iDiefr örebt feinb 4ut«»»co ober ^un»i4cum/ 2tnbcr»acb / eö fcye buiut bue biUteber vnter ber Ãrierdî bann Dbigcr ©täbt geleit werb.
Ktgof»4g«ö/b» bie 2tr»r in Kbein fleuft/ Kbeinmegen»
? â ^onn»^^on/b»rgegcvbcrltgclt;5eno|t»/b»5gt;rufue/wiejl0^^ i^n^etget/ bcm Kbet» eilt brücF ungefüge bat. Ãgtippinenfis Colonia, nbsp;nbsp;nbsp;CóUn/einbauptlÃAbtDbiorui».
HoueÃum/neu^/ welche âS^acituà in CegniÃ/wie »uch ©elbubaZ ligenbefebreibt.
IV arcod.irum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;teuren»
Duromigus, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^urmegem
lunacum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Unlieb»
Corioualum/2Uch / b»6 billtdjer anbie dOenuptoe bannDbl^â* gehörte
Lugodunum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©enenborge
lt;öelb«b»/lt;5elb/bcim Schloà einem bea ^ifeboffa von Coll»/Ælt;# jcrfloret.
tlTenAp^. Hu» »»bie Dbioa gegen »ibergang floffc» bie COenapp/ beren gegne etwa faff weit vmb (ich gnlf biÃan baà jcrbrocbenllcbdetn Co* |BcUum/ bie Keffel genant / vnnb war vitter ihrem gebiet bie gegne/bie wiricglfifliam/ ifiPanbnenne/biÃanbiegren»(V?ortnorum/ biûn bie ^rafffchdlftHamurtic/tOcrtjogthtimb Cimburg vn^alcfeburgZ and) bià vber bie dOofam ei» theil Dannonic / bià an bie ptearbey vnb /f buroncÃ/a» bebe» geffubenber (lOofa/ wie Cefar vnb Cacituà woU le». tbieÃeeaberdOenapiorum/ berenaudt Strabogebettcft/fetitb $wifd?é Ã^ijliam vnb Cimburg / cà feinb aud) ^u enb (Ãelbrieetiid? 0« dOcnapiorum/im lanb bas man heut bie Dogtey / nid)t Selbem nem net/bey Denio vnb Kempen » Strabo fagt/ b:à fey» bie leisten an bey# bengeflabcn.
XTlovtnd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2lnben (Wenap# 6 hangen bie dOovint/wekher port vn (lebt feinb feg (5e|foriacum/f eg Cales gcnanc/fottfl Jcius portus/Ca|îcUû, Keà fcl/ein 5 er broche ns flcbtli».
Daganum/ein Stebtli» nicht weit von Ca|fcllo/IVagenhlt;ym* âCongcrem ei» Stabt.
Namurcum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hamur.
|
Leodium, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jCiittifh. | ||||||||||||
| ||||||||||||
nn4gt;
-ocr page 75-^en Europa. XXVII
^***^*â*â**^^WÃTttiiWlt;flt;blt;t«*tt«lt;rt ^^ i^ôf *\^3^^^ pebber Xb«» tbeikt/ jwtftben bem Xbetn vnnbbev Mr I5*^lt;t|l jumevefen/ ptolomeuó fe^t bvey b^upter ober geng bes It tgt;^*^^^^ ^*'^^*â*^^®t^*â^â^^ââ^â* 0tvrtbo/Pompomne (iOcU/ -â^^â'cttuô/feQcnaUetnjweÿ. ©ernbo ad^tetaufj 2l.fmto b46 mart
^^^^^*^ mebt^ ban jwen geng/ fuve ober póp beb Xbetnó fey n ok ? ' rtfcyttjuvnfernjetten brey/btréfebterkbevetn Jnfclmad)t/ ®^^bc verwan baà bric terp fetch er werben fey / vnb ben newen gang âw brand) gewunnen bab / ober von quot;Ãactto/ (V?ela/^nnb ©crabone *^â^3^wtp worbê feyn/ lap leb anbere aupórtern.^wo Jnfeln feinb nun i^tfebenbes Xbeins bóupter ober Püfe/nemUeb ^atanorum vnb Ca^z JJ^^rtefatum/fonp 'Oilama gênant. Hnn ber brttt anplanp^ober tbcy 1 ®fö Xbetne maebtoneb etn Jnfel/ etn tbeyl ®tlbrte vnnb ^vaiectenfià ®âkbt nun bie ober Jnfcl genant.Mun wirbt etn guter they l tboUanbà 'â«ter bem namen âSatauta begriffen / vu bip tb etl baà ju vnfcrer vôw ^«t^ett vonbém UOeer btngenomenip. '^aettuà fagt/bie datant feyn w fÃmembpen vnter ben lt;5ermantà gewefen / vu baà bie voleter Ca^z ^borum etwan vô wegen einerauPtur/ fteb bâbin in biefe gegne getban baben.VTun wiewol Catania viel ©tebt bat/ babê boep ju vnprn $etgt;
lt;*« wenigibvert alten namen bcbaltem
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;amp;t ebt vnb §(ecf en ^Ãdtauontm»
Traicflum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dtrieb*
Hortus Manarmanis ober Naualia,Campen.
Vetera, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©anten.
âÃibertacumniebt weit von©anten/^er iet/wtewoletlid) aebten/ VibcriacumligjwifcbenCóllnvnb Jultcb/vnnbvicleiebt^erctbeym f«ytt.^aganum bat fein alten namen bcbalten/^agcnbcym/ba Wob'/
«cnbie2irertacó» Neomagus, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hew magen.
Colonia Traiana, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2^ey fers Wórb.
Caldaci, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Calcar tacitus. èatouoburum etn aupgetilgtc ©tabt/ feboeb ip nod) bariton etn bcrbómbt©cblopvoraugen/15attenberg gênant.
^orberacum vnb^rtel berbómpte port
nun naebben Pattanis vberXbem feynbie voleter lJufactori/ »»Rtto«â ^«Itcb^ructero8 feyn wollen/ Wieaueb Ptolomeuà beut ein they l Jtieplanbt8/beren©tebt feyn/ Dauantriâj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Reuenter. Suollis, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©nol.
Dibruà ber Puf8Peup ^Wifebertben T^ufactern vnnb Briefen /ber biefe voleter aud? febeybet/wirb beut bas fd)warQ waffer genat / fd?tfp 'âeieb.
-Ãbbtefcn beym Xbdn wobnen bie ©icambri / von wclcben bie etounbrt-* itaucten obev^rangofen ibten vrfprung babe baà mit vil argument-ten/ wie DiretbeymeruÃanjeigt/beybraebt werben moebt/eà fagenbie ®alUfd)en febreiber waà pe Wollen vom âCrotanifeben vrfprung/ bann bie ©icambri vir jett ^ctauiani in biefe gegne pelen / baà fc^t Jyrand^z »âetd) im aupgag/francia ob Jyranconia baà ^rädcnläb genSt wirb/ bm quot;Wurtsburg /feyn etlieb mit ber jeit wiber auffbroeben / vnb bureb ^ iq i^rand^
-ocr page 76-^ae miter tÃrit tlfe^ ®eU6uc^^z
5t^u^f«»^tttt (BaUtatn 3lt;f4Ult;»/bt^ erobert mb befefle» / vnb w^4^ 1^^ lt;r- t nert^vAttctam/ftcbfelbó^rancoö/bte^reyertgcnant.
wowtöt nbsp;nbsp;nbsp;Congobrtrbietn tbdl ber (örafffebafft ber (Vbaref mttbbeô O^*
^o^tbiimbô UOontenRö /burebbtefer mb ber Ãtcambrier Irtnbfrb^ÃT^ ^tejfen brey flófó/welcbc rtUejitie^t m Kb«« faUen/Coppt^bte CypP/ ber bey WefaUa in ^bent Ãcujl / ba H^c emmed?ttg 0d?lofö am vf^f â2^erltpp gênant/von ben Kómem gebawet. 2gt;er anber Ãufö Kttra/bte Xoer/m ben bergen Cattorum entfprtngenb / Ãeufl bey Xoerbort t« Kbetn/wirbt votî'îaetto fibranne Cw« manabnemen mag) genant* ^er brttt Ãnfö 2lngra/ bie l^angevbort/mit bem Xbtm vermijdt.
Centtrt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃDemnad? folgen bte Rengert vnnb^ngrtoneö/bertboebtnef 3^''
â¡ng^nrs. nant/bem ©raffen vonMaffaw vnnb 2lt;óntgfïetn 5ugebórtgba bent ein tbcil ber treden lanb iff/ bif an Kbetnz quot;Wejîerwalb vnnb S^and^f furt/barbureb peuf t Cona ber berbumbte Ãnfö / ber and? ein gut tb«** tbafdte befeuebtigt/ bey Cófleyn in Xbein. dfe iff ein ^weiffel ob biefcn ÃufU bie Komergwiftbaben/Oegebenefefe fein nid) t/Ã^acitus gibt ben âÃ^engcrió bae lobjurofe / ben Cattie aber $ufwf»pallae ober CabelUz _ n«mbiepf«If5.
Simones'^ nbsp;nbsp;nbsp;i^uffbtefe folgen Jntuergi/bie lanbfebafft bee Pfal^grauen von
® nbsp;nbsp;â Deyhelberg vnnb 15ergfïraf/beren lanb Kbenanue/pallae ober Ca^
bellinum nennet/ 5ute«tfd)/ |?falg.2lnbiefe ff offen bie Vargioneó/bn feQ Franconia ligt/mit bem ^iffbumb bee von ÃVûrQburg. @equ«n'/ Cbrttfttrti. tijrCbaritini btcWïvtembevger mitbenanffoffcnhenöètwabcn.
Vefpu âVefpifïoffenanbiefc/bieeVOarggrafffebafftvon ^abenvnb boe ^öreufgew/baran ffoft ber ©cb warç walb/ vnb bie wuffe ber @d?vrctz
Sffe^Uamp;ev,
rtu ob ben ^ufactorn gegen bem (Weer Ãceann/liegê bie pbfIP^ bte ^rieflenber/bie bif an ben flnfe 3lmafnm vnnb bie XfIb reydjen/wie ptolomeiiö fagt,3lmafn6 bie i^mf feu fit in biefer gegne iim GOeer. ÃDiefee lanbó Ãtebt fiub/Oberbcn/ ©roningen/ ^mbben/ pblt;^ biranum/premen ober Cecelia.
Crtw^t
©«(^fen.
Cb biefen ligenbie Caud?ibif an ben finis Difnrgtm vnb ^IbimZ iff fen^um tbcil@ad)fen/ vnnb bie lanbfdjafftbcs iDenjogs von lüü^' nenburg/and? bes Liedloffs von prent vn Pilbef b^m. Cacitus f agf/ Re rey d?en bif an bie Cattos / vnb bdft Re vntern Centfebê bie aller eb^ leffen vnbgereeptffen.
^Mefen folgen bic ©aebfen/ beren Ãtebt fcy n Crena/peimburg/ jCyrimeris/jP0becfobcr(V)0lbcym/bann/i«bccfnewlid?gcbawetiff/ vnb vielciebt nit fo alt alf biefer Ham Cyrimeris.
Cb^rfonefus Cimbrica fddeuft in Rdgt; bas Per^ogtbumb PoU (atievn0d?ltfnitêRs/vnba6^ifïumbX.ibéfem/*X)iborgcnfcmvn2lr^ tbufsiêfem.Ãgt;ieffcbtbarinRnbPaberfleuê/5lêRborg/0d)llt;fwid?/tc* Had? bc Ãad?fcn vorn Cbalufo bem flnfs/ ber bent bic ^raungc^ pf^4ro»M nat wirbt/bif^n RnfÃueiuim / bie ©pree/ wobnê biePbarobini/be«â ré Ãtebt finbCaciburgiüëb/c8 feinb/bie bif Kodffoef feyn ad?té.
2Hiftus new ^ranbcnbnrg/IHRmer/Wollen. Koefftoef biefeg«^ gneiffieQtcin tbcil ber Peroogen von (Pegaloburg/ welche prouin^ bif an bie *Piffcl/etwan bie Ãclauini / öorabes vnnb *P tint bebnmerf baben/mit welchen Carolus (Pagnus / bie Kónig von söenmaref vicï Ãricggeführt baben/ ber flnfs ©ueuwslanfftbeyberötabt ©mb hts ITeutfd? (Peer*
©ibent
-ocr page 77-âSöltiTuröp«. XXVîll
©ibCttUtgctt Aft bet Obetrt / tn ben ntt cf« ^Utnet Ãufö /bic Henfî Slt;gt;Mttt/plt;u^t/vnb bey bet 23tflt;i?ofÃicben0tabt Cnmintt inô âÃeutfd?, ^^«*^fleu^t/tfl beut cm gut they Ibes Der^ogtbumbe ^u^Dedelbiirg ^b Ãtättttt.2)ilt;Ãtebtrtib(t fetnb Cymofuleum/Cebug/Joutnciunj/ ^efttrtw/'Vtrunum/^tngetmuttb/CBttbfualbiu»
Kutteb# wonen un bet Diflel/bte TVctvcl beven Qtebt fetnb Ku? S*«tn/Cumtne/0tutgim/©trtubniQ/2^olbetg/@tolpe / Couenbutg.
Ãgt;uô Oetgogtbumb pometn flo^tbrun/ jtemCouenbutgetniâoâ^*^â^ââ ^It50t(lentbwmb bet lOet^ogen ^uöuebfen.ptolomenö fd)teibc hue bie 0cbwuben 3tngtUotungt; tn ^titunnium gezogen feyen/vnb bte 3nfelnrtd?jbnen3tugltum genennet.
CongobutbetÃcbwubenbuben/tenfïultn JtultumvetfeQt/vnb bià lunbnuebfnen/CombutbtumgeitunC/ beten jeinb wenig gewefen/ rtbetub âÃucttu6 febtetbt/jîtettbut.
0d)wuben 0emnoneô feinb bie/bu /ent bic ^tunbenbutgifd) 0»eofw««v C^utcfgtufffcbulft tfl/ bià un bie Xtlb vnb butûbet btà unben^ufö 0uefumt. 5)iefe feinb ulk bnuffeebt hinweg ge^ogen/nlfo bu» Bein fuÃttitbet 0ebwuben uUbu etfd)einet.
^uff bife |loffen bte ^Ãntgunbict / bte pitntns ^utgunbionee ^Burgutw nennet/bife buben jtenflul in lt;5uUtum vetfe^t. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â^â
2l-betjwtfcbenbenCuu(bt6vnb0ebwubenwoneten73ufuctote6/ »nb vnbet btefen bte Cbeme/butnucb bie 3ngttuutb/ beten iOet^og Ãeb bet ^ifeboff von Colin febteibt/fetje wonen ulbu 13o|dpbuli vnb â Ã(lpbult5gt;(t fetnb btey ^i(îumb/^tetncn(îô / 73abenbotnenÃö/vnb (Oonu|lettenÃö»âX)betbteâXgt;tfutgtm/ireffetum ltgt bus ^iflnmb^u htlbeÃbetm/bie (ötufffebufft Kuuefputg / bu betnud? bie Motttnunt Seflt;flenjetnb/btelt;BuUium butt beBüntwett buben. 3gt;te0tebtbifet »ol^ct fetnb/(^ebiolunum/bu6 iff (VOonullettum/Ceubettum/pube^ Born/0iutuunu/-Cgt;fenbtucB.
*0betbteIVeffetu ligt ^tnnfiticB /bes ©tebt fetnb iOilbeÃbeim/ »«mp»«. ' ^uhfutgtum '^tunfutef.
Cocobutbl vnb 3)nlingi feinb bie volcFet/bu kQ bie ult (V?uttb ik/ 'gt;nbbuö ^tjiitntb(Ãeybenbutg von ben ulten ulfogenunt /bie ©tebt ^«IÃen (V?efoitnttn/(Peybbutg obet^^Oelben/bes ^iflumbö jw iOuk Wueh
5wifcbenben©ufbfen vnbQebwubenligcn'^eutonutti vubT^b ceutonaru fttmnl/betc Ãtebtfetnb/â2^teuu/l?uitelbutgein ©tubt vnb'23i(îumb/ VUumm» jtemlVelknucb. âpentones vnb 2lnutpt ligcnbutnucb /beten©tebt feinb^critn vnb ?3tunbenbntg.
5wiffben ben Knttd?b6 vnb Ontguntis wonen bic i^lneones bo ictt0rcbtfcinb|et5 0cutgtunilt;öuubnit5/3fcuttcubiö/âC?oten.'X)nbet ^nÃemnontbu6 wonen bie Jlingc/kQetntbeylCuufnig.Dnbetben ^«tguntió fetnb bie Cuti Omunt vnb CuttÃ)ibuni / bukQÃtutgur/ ^^uiktn Pommetn. âOnbet bê Jlingis uuff beben ottenbet dtlblcben ^«Cluucones/bu k^ttOe^betg ijl/vnb ein they l (moetijen bey oetbk. ^betufd wonen jwifdjen bet Iflb vnb IVeffetuntbenflufl'en/bus i|l in ï)ütingett/vnb $wnt theyl in 0ud?fen. Cutnuni hüben etwun dOifsk SSÃS: uumbefcflcn.
^enoeheme bie vóldet $tt ibtefen vnb Ctotowitj etwun ulfoge?
uunt.
^utitti/buk^tbus PetQogthomb ©ugeufs ijl. «9
Ctoconti
©4^ anbei' fOetl hfeé ®de6«cÃ^/
Crocondbic vólefer vnbcvbcmbcrg/brtfe^tGcrïUQvnbp^iU j^Ãrt ifï/mtt ben nnbern ©tebtenbifï an poln.
Xintt/^nw/bifc vólefareyefoê bt^anbtcâVtllcl/ba feijtbic ©ebU* (latfl/vnbbannnbte t^auptjïarc premia w Ugt/bte ^ngotbtó bcybert IVeUbefcbvetbern geacht wtve/tfB auch cm $tp^cl bes polncr lanbtd.
Ãiboncd bte voleter alfogcnantbnjcQt bas i^ev^ogebumb 4gt;pgt; voknfÃ6/b4vnad) bnCognt/ba bent bas Der^ogtbumb ecjlbcttllt;ö*H* ^t^burgq Ugê à m Döberner walb vm bte6tabclt;Mmn5/jci5t cm tbey* (ÃOerrben lanb.ptolomcus ncnctCafuavios/tTcrtcroarroö vnb ÃDan* buros/vUlctcbt bte voleter ber©rauen von t?enncnbemvnb bte gegn« foXom gênant werben/vn Pneben/mte ben ©tetcen/^oberg/Ãm^b Balbcn/^gram vnb anberc.
â(ruroned vnb (Wartnmgt ligen vnber btefen / vtlletcbt bte refier vmb Wimberg/ bt^anben TJobcmerlValb/febo^? wtlbie^trctbcyw^'^ me nubts enbtltcbs befcblteflen.
Jeem er Ic^t ft eb bebnnéten / bte Cbemfet feyn bte C^Oet^ner/ Cad tbtbte lDe,p:nbïecrwanmtt benCbemfctóvmb bteSal^brunnen ju iDall tn (Ãeïffcrtgettrtttenbaben/vnbbteCbcrufcosmttbcr^ettvbcv# wunben/ bes aueb âCacttus gebenett/ber bt^ volet mit bobcm lob ed bebt/bte iOaiip effate nennet er elOacin/vtUetebt (Darctb urg / von aniâ bern pbegarmn gênant.
igt;b ben Catbis wonen '^ubanti / bent wtrt bl^ lanbtgeaebt ^ft felb vnb ©tlnabarç. Darnach an ben bergen ©nbetts ligen ^b^nro* ebeme/ i eçt 5ottlattbia/bte einwoner ^oitUnber gênant.
*X)nben an ben bergen bieffen ctwan bic voleter X^arifet/ba feebte 15 TAffT ©wbt ^an^erg ligt / mitben ©tebltn iOolfelb /Ãnlmbacb/pey*^* SS«Sop rent/iOof/ic.jnbiefem lanb tfïetn ÃDanreteberberg /barankvierfebiff* fecentipnn* rctd?c'Wafferentfprtttgen/bar^u gegen benvterorten bcrlDcltlanr ^â^ f*â /^*^ ^ger Ãen^t gege nbetn ^Infgang/ wirt tn ^óbeym mieber ^*^^* tflb vcrmtfebt btenablettfftgegêCCittag/tompt 5ijlctjttnbtcCb'^' naw/bte ©al flenst gege lt;l0ttternad?t/vn wtrtajieb von ber ^Ibanjr gefangê/ber (^eynpen^tgegem ntbergang/vnjuletfïin ben7Vbcbf.
X)nber ben (Wartumgis waren bte Cburtonee / Cbetnarq /por# mecampt art ber Cbortaw/ba jeg etn ebey l Oflerteid) tfî/vnb2^rembô/ onaem/vrtb rïtda^bnrg/te.
5gt;arrtacb werteten bte (Warcomanni/ba iertt(Ã0ertben tfl/bt^ volet bat vil peg vnb trieg mit ben Kómern gebabt / vnb rey ebê bip an bieâS^bottrtw/batfiirnefrtc 0tebt/prepburg/^rnttnAÃlmirt /tfbnr«.
'X)rtbcrbem©ebwavQober^óbcmerwalb warenbicC^uabt/ba fetrtb/eg bie ©«blin2^am/2^almimt5(5rafcnaw'bipart bte ^bonaw gegen mittag. Jm âSobemer IValb fcinb bie Gobent / bie et wan 15oio^ bemt genannt worben feinbt / mit bcm walb bcfebloffen. abtp lanb haben etwa Congobarber/ÃOarcomannt vnb ©emnones eittcl trend febe/befeffert / aber als bic ©clauint alles ^uropam vbcrpclen/ baben pe bip ^onlgreid) eyngenommert / alle alte cynwoncr baraup ge* lagt/babcr Pe nod) jbr jungen barinn bcbalten baben/ob pc gleid) wol mit Ceutfebem X^olct vmbgeben fctttb/bte@tâbtbarinnwerbcn von ÃTacito vnb ben Kornern / Coriborgis vnb (V?ebiolanium/villeid?r nachmals pilfa vnb prag/von ben neu wen cynwonern gênant. Ãgt;cm* rtach erjelct âCacitus noch vil anberc voleter (5ermartie/als(V?arfos/ ^rwecetos/'^ubantes vnViÃbctcs/nic weit von bern Kbeln gelegen/ , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;wie wol
-ocr page 79-®ö«â¬ure|M. XXÃX
^^^^^^**^â^ ^â^ '2^ub4n«6 vbcv bic Cattoó rottuvLïbtc O^orft nni'^^^^'â^^â3^^®^â^â^^â^'^'^â^â^^â^â^3^M'^bïÃöïct /UOarfiö inöaebp efent i S^^^S^*^^^** ^*lt; ^^^ ^»^ ^^® (^Ocer Peuj^t/ bte^nfd von ben vóU bafis-?^â^*'â^^* 73ructlt;vt werbe vb ptolomco ntt gcnKlbcc tes [cyn flhS ^^^^gt;*lt;*gt;^ttp*ct««^/^ilt;Ãgt;^«f«^ lt;Hegtb«tw einem fd)i|fhiecj Cak *^ ^V^®'^â welcVev CrtnbMn flact bev «u^getvibenen ^r«ctcvió/ '^*â^ 3tgn«rtvqgezogen feinb.
ft ^^«tteverjeUt'S^rtdtue lt;^4ti4coô bic wtebie^aMut/rtUev jtog^ ' ^^ ^5^*^/on nUetn jubriegê gebrandet/(o ein (ïveiebar void vb nvt»
^ieDpptoóvnb Ãercbevoó/fcbretbt'Cacitue /hgennnbenbbeyn /Ptolomcne gebendeibvnit. ^e^gUieben t^ermnnburoó vngt; i^^a P^^l®âï^ââ^Mbev^Ãadtuó fagt/bie itlb entfptringe inbifevUnb '^lt;^fK/i(l bt^ wnr/fo fcyn fic ein tbeil^óbemer Unbee»
3ltriornm/t?eluecott4rum/vttbvil anbeve^eutfebe nainmenvnb 'âold'er/feinbgaf nuf^gcttlgt/ obéréebienamenverAnbert. pendnoe 5quot;? ^^lt;gt;l^lt;w^w®^flt;*St pUniwó ftolfen an bie Wabebey in ©ermania» j^ö ^inb and? noeb bent îeuefebe in ©ibenbûvgen ob Ãe aber er jï bä* btntomcttfeyett/obcrrtlwegbifen^ledeningcbabtbabe/babtcbnicbtö ®lt;^öicbgewi^bartb«/vnbf0rein warbeit be|lâttige.î)(t6 erbtriebKu Ã^rutu bat nod? ben namen behalten/ vm weld7C8 tittel 511 vnfern jeitc 'âH5ür(tett5attden/alöber(V?arggratf von 13ranbenbnrg/l^er^og ^n (iOecbelbnrg vnb pomern/ bic fid? ^ürflen §n Kügen fd^reiben. ^wfc haben auch ein Jnfel innenan ber @pre/ba Ãc in baö (Ãeer geht* ^ieQtatt Ãnianum nennetâ^^adtuö /bie auch in fd?iff briegen fertig Kynfollen/feinbvilleicht bie ©neben ober Ãbennnî^rder/plinineer-? 5det meref liehe 3afda in ©ermania erfunben / weide on allen ^weifet Ãueben/norwebeniöennmaref/JiUanbia^înlanbtaX^ernîcnlatîi« via/©ronlattbia/bi^5unwilbenquot;n?alblemhen/wclcheIVilblapmannt Sonant werben / bae euflerfï ort biefer Jnfel ijr mitbemjeiehen bed ^veuQeö Chri|îibe5eid?nct/weldx6 niemanbee on beeS^otnge erlaube «ià furgehn mag / bann ba 1(1 ein notfeft ©chlofö/bas IPortban^ gegt; «ant/bahinbommenbocht/lglich vondOitternadrr/von bem gefror/ am d^eer/wilbe ^arbarifche lenth/Caroli genannt / von bauffman^z ^atj wegen in ©ronlanbt / mit groffer macht vnb gerüfbem Peer, '^««benifb nicht aUentbalb mit bem (Peer vmbfchlo|fen.^ie fürnA^ atc Stabt rtorwegic ijb Bergen. iCic förnÃme Pauptffatt aber ëccici|b©todholma. 3bcr bie Pawpt|latt in SDennmareb iff
' Copc^,ac;ta.
Huh vnber ben 3« f*^ in in î^enumareb ijb etne/©otlanb genant/ unfein m barinnen ligtbiebird? pharenÃÃ/vnbbie ©tattXgt;efpn/jtem ein Jn« ûenm«tcF^ fel6chattbtaober©cania/bie5uvnfern jeitten ©chonlanb genannt «»irt/mit benanbern Jnfclnbic an^enmareb gehóren.ÃÃaran fboffen aujf bie rechten feittenbee 'ÃTeutfehen (Peers / bie vóleber Ãrffluorum/ agt;ieftcâlt;radtuóttenttet/5gt;iefefeinbbie ^rntent. 2lnffbiefe volgen bic vóleber ©itonum/villeicht heat 2fiÃanb gênant Æ bifc feneÃTadens fût bidetsen ort vóleber ©ermanie/aberpomponius (Pcla bie Permio? aeó/Ptol.aberfal^vberbieIVeichfel/©armad5 ober polninlfuro^ pa an/in weleer vid^ entfeher vóleber wonê/aló bie ©ythones/^^lani/ ^ugi/ Scyri /dOanbali/ vnb auch alle nationen ber ©otthorum/nach weleer auf$ug (ich bic vóleber ©dauen gênant / in bi^ lanbt ge/ feçt haben / ein vnjalbar void Z^M heut vber polen/alles Xeu(fen7 (pofcobiter
-ocr page 80-©af?(jnt)«ffxtlbtff^®elt6«c^^gt; ei5öfcobït«vUnb/bt^rtnbrtóglt;fTovcn(l5«i:/vnbrtU(lï^CK(ïu0'ïâ**** im/vnbctw40tgt;rtV0blt;r/tnttblt;ttvnbbcpQt.
inofcoöi« JOO.melt lang.
îbcc «Stitts (ember# iimmen.
2lbct: Prufftrt vnb Ctuonm/welche etwrtrt (Boctbi^ l*w ^^U ^f 2 ^n4nc gewefen tfï btà «nben Ãufe t7anirtm/vnbwA6Abcrinö _ x^enebtgicben^tpffel obcrboiciïbegnlfett wire/bcö ijl bc«t ^^â^^t. fdxn t^ennvnberworffen/brt fembvtl 0tcbt vnbâïgt;i|ïbntrtbz ^â^ __ genpó/Kugettp6/JOrtpfelenfÃ6/vn jule^t X.eimltéft6/bie0tAb£ bcyH jum tbetl/if lbwg/3lrmel /em ©cblojó (^Oanc burg /Xcg4/ P^^^a^Ji i0rtpfcl/X.ett4lm/tc.b4 lajiffcnnnch berDilïel ober Wetchf^J/bl^ P^â ^ Cbronus ober pojprrio, Jtem pregor«/ Cbctchim vnb bie H^*** ^^ Mtemen nach bet öcUuen jungen gênant / bte auch bureb ber (^I^. bteer Unbt Ãeu|$t)a«fh anblt;rlt;pü|b/rttei0iUtglt;/^wrnntuó/B^' ^wna vnb ^mb4/ »iUetebt fonfl Cberpnuó genannt/3«^^ '\^fr TTama vnb anbere Ãöfe au^ (lOofcouta entfpringenb / vnb tnó 0ief|enb.tluUOofcouta ber (Dofcobtrer lanb/fabet am (ÃOeer ^aIw^ angegem nlbergang/vn reycbtbt^vbcrf%ttffbu»bertâÃeutflt;bt£*Pââ Inau^ang/wieble^Oofcoblter lanter an jcygen/alfo/baó ca reyebt oanber^ufdâ2^anatm/aud) wetter bann bic i)olga oberApfl bic flufövnb bt^ burd? ©citbiam in 3pa/ban ^cannes bes /eug^P^J* ten âÃaftlij vatter/batbi^ fein Ketch faff erweittert/vnb vilfeim^jbP* jugeworffen / ab bas lanb permeffa /Corrbclam/vnb jucnb Jub^ von bannen etwa bic cinwoner in hungern ibten |ïul verfemt b^b^w wie noch au^ ey nigtey t ber jungen age jcygt wirt/ban noch bept ^^r à biefe beybe v^lcfer / fo weit voneinanbcrgclcgen/cin jung/ ieboeb f^^^ bic in 3ubtam etwas grober an jungen vnb fitten / bann fie leben «»* nuf bcm wilbfang vnb vifebfang/b^ben aller bing Beinbrot nod?g^^^' vnb weil pc nichts anbers baben/gebe pc ju ^^ribut bcm2lt;ónig nid)^^' ban mancherlei bent ber tbicr/ vnb etliche groÃe Bófïliche vifch ^^^' baraupmanallerley Bófllichcbcfftanbiegewer macht/fonbcrlichb^y ben Ãwref en bochgeacht. IVeittcr feinb auch ein tbcil âlt;artarf/bic l^^^ fanenfes genannt/ vnberm ©center bcrlt;V?ofcobitcr/fonfl floÃen iâ^ lt;lOofcobitcrgegcaupganganbicâÃ'artaroó / 0auolbêfc6/nabPi^P^^ ©abolcnfc6/:c.bietâglich (lOofcouiam mit fbrem vbcrfall bcBinncrrt./ (iOofcouia enbet pch gegen (lOitternachtam gefrornen (lOcer Oceano/ gegen (Dittag an Cittaw vnb Keuflen / vnb einer groÃen weitten lt;b^ ncberwcytfclber» HunvonCitcaw vnbKenÃenhat ber ^ónigbef tDofcobitcr/vormfe^igen^aplto/Joanncó fein vatter/bas Dergog'/ thumb rtouogirb vnb (Dofatjenfem abgetrungê/aber bergegenwer^ tig ^6nig^apliudfeynfonpiofBouicnpm/©tnolenfcm /mit vil art^' bcrnflüctenbcr Ctttawervnb KAtjen/abgenomen ber KeuÃen vnb (Dofcobiter jung ifï©clauonifd?/ halten in fbrKeltgion in vil bingen bet ©riechen brauch. Ã)tc anbern voleter aber bic bic Citcawer vnb (Dofcobiter bebertfehen /bat fafl ein fbebes fein cygne ©prach. 2?*^ Dauptfïattin (Dofcouiababer Ãonig Dóf belt/ heiÃt wie bas lanb/ (Dofeouia/barbutchpeuÃtaucheinfaptgroÃerPuföbiÃttantenö.
^ (Dofeouia iff ein groÃe mcd}tigc ©tabt / aber faff alle / on beo Honigs nof/von holijgebawet / vnb ligt von ber ©tabt ©inol/btein KeuÃenbie Dauptflattfi/bunbert ^eucfchermeil/von©inolbtf g^n Doina ber groÃen ©tabt Kutenorum ifl hunbert vn jweyn^ig â^e«f^gt;^ feher meil/voDolna biÃgenCradaw pnb etwas mehr ban hébète ^'en^ ph«â
-ocr page 81-'S!)« Europa. XXX J^^*^lt;H/rtlfobAavott Cmcrtua bt|j ^ctt^VJofcöumbt^ybunbcvtvttb ^^^^ fetnb/ von Nürnberg aber fetnb etwae vber bunbert VöH nbsp;nbsp;Slt;»Cv4lt;|?ÃW / alfo b46 mehr bann 400. gro(fcv ^eutfd?cr mcil
tà ^^'^â»btvg gen (Oofeoutrt fänb» Ãîu» bt^ volet bet UOofeobttev W^^^*^ ^^^^â/^â**^^^ 9*^00«*^ SbUnflbrtvbeyt vnbCyranney vnba^ btoffJâ/f*ifobrt64lllt;6 wkauebbey ben ïróvefen / was /ebermnnb^t/ â ^âttégecygettfeyngefngt wire /vnb ber Ãonigbek Alice für few f^?â^^'ââ'^ / U^rboebbte nw^ung vnb brand? / wie ein ey gner JOert/ nbsp;«-^
inh ^^S»lt;» lentbe« vnb vnbertbAnen/ bod? nit lenger ban fn Sclûfï/m« vn?amp;ec «aÃ* ^^wâ 5«bing/ bas (te jm gebê/wae / wan vnb voie vil er wiVAweb ^«lt;ïer lü JJ Rlbôjvcxrâb vnbtinb. t7u (^ofeoutAbAt vil voleter vnb lânber/ ^L^X^^
/ Often vnb glauben vnberfd?ciben /bn feinb vnber anbern nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
â«Oiperborei/^A0lici/4Oo(li/(^Oobocc/iOippopbAgi/5AceAte/@UAr Æ At/^pei/perierbibi/^îa^ AmAte/©armatc6. Jn 31(14 @citbe/Pbf bw ^®PbAgt/4V34teri mit vil Anbern volctern.'XJbcr bae feinb 5uenb(V?o^ !?^^^^* vnbcbantenlÃnber/jeQt pcrmeOBA/Corelln vnb Jum/obe# ^kvngerlAnb genAnt/bAlton bic Pungern /wie gehórt / herbommen. JA ÃOofeouiA entfpringen bie flüfe/bie ifbelbae ift XbA ober *X)olgA/ ^Awiö «uff vnb 4«0 einer ebne/^uiuA/^^Oofea ober (PofeouiA/^^A/ WimuU,£^ttu4i^f4/|2.ït;t4T(»/(lo0tglt;gen mttnAd?t An bcr (Pofeobiter
, Y/®^3*n nibergang AnCtnontrtm^tcÃanbt/prcnÃ'cn vnböama^ SkhtAm/gegen AuffgAng enbet fid?ö An benflülfen-öO tol/3AgvA /2)olt;gt; Aic^/bieaU in ^anAim pleffcn/gegen mittag an poln vnb Keufjen: t^â^iTettbe, 5)10 voletifletwanfinfter/vnb ben XcuffenoberKb^gen ^Aberthenig gewefen /aber mit ber jeit alfo vberbanb genommen/bae ^AllceXeudeniremfceptervnberworlfenbAbcn/vbcrbae Cieflanb/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
,V^^A(fcn vnb poln mit (beten triegen vermübet/alfobae es vmbbiefe WAberauOgewefen wer /wo nit bae crems biefen länbern juhilff/wiber W 3«Pfebtgt wer worben/vnb alles ituropa auffgewefen werjebod? wben (te on ein groove niberlag berührt (len nit mógen gebempfft wer^ oenob (te gleid? wol grolfen fd? Aben bargegen entpfangen hAbenvnb o«fer trieg hat lange jeit gewehrct / bià Jagellus ber CittAwer 5ûr(b JAU all feimlAnb/vnb auch bem Kónigreld? poln/ben glAubenChrb Ai ober vil mehr ber X0mtfd?erttird?en/Angenommcn haben/vnb3A^ Stilus nad? entpfangnem^Auff /DlabiOlAiiö genant worben/biO hAf poln r no (id) vetUuffen 3lnno 1586. Uonbifer ^eit aniftbas Ãônigreieh poln ^«»n»« AAbicp:niQj.^,Yi bliben. Hun ber CittAWer bertfehafff fcinb vil vólet// «r vnbcvwor(fcn/vnb Aud? vil Türken/ CittaWer vnb Keulfenober Khâgen/bic baupt(lAtt bArin i(ï 'Vilna/An ben flufó'X)tlnam gleiches Aammens gebawct.^oriflhcnes berflufs entfprmgt inC.ittaw vnb OeuOtburd? KeuilenineaOeer. jOtO volet hAtviercrley jungen/ jebodgt; tR bie^entfdte vnbpolnifd?e alfo httteyngefd?lid?en/bA6biefcbtege* AtdA(ten fcinb/ (ïefolgenbembrauch /gebotten vnbglAuben ber Kó* AÃfchen tirdjen. ptolomens er^elt a 11bA (öaltnbos /13obmo6 / 0ublt;' Aioeöc nino6/3lma^obio6 vnb CAriones bie vóleter.
Koy oloma ober KufsiA / bas ijl Keuffen/ift jweyerley /weifs vnb *^ot/(lo^t gegen mitternad)t An (PofcouiAin vnb CittAW / gegen mit^ faganbtelValAchey/ tc. gegen nibergang An poln vnb (Pafjoutam/ barinnen eewan bie (Paffagete gewont haben. Jtembie3llAnt/Pa* Ato^obt,/jauges/KoyalAnt/Chuni peucint/^A(ÃArne/3lmoboct/ Hauart/ âGirangite / ©Awromathe/Git homes /©ciri/^anbali/Ge^ pibe/
-ocr page 82-Z^«!alblt;til^U[(^^\!^v^/ pfbc/ÃcvuliÃrtfpbrtlt/Crttp 1/»nb anbcrc »Sief« (Doetbon^tbk P^ m jwcy voleta gctbdlt b^Ven/bU in 2(u|f54n5 ^oejen / vrt^*»»*^-^^*^ Cbafortcfum cinnamen/ btejfen O jïvngof bible nber tu Ãîilgt;lt;f3^**j® fichbe^abm/X^ifisetbi/an wdeba jllt;itt bic ©cl««lt;n kommen wie btejutt^ bezeugt»
3« Qt ifî KufeM/Kciiffctt/vnbcv ber lOcrrfdMffc ber X^ic wwev/^JJ Wrtô bie i^Oofeobtter bamon gerifjen b^iben. ^ifj Unb/wicwola vibe/treyb vnb tOonig reteb / fonberltcb ber rbcyl barln» / pobon» genrtttt/fo ifÃ6 bod? biird? ben tAgltd?en vberfaU bey be berCürcten *â^^ Martern «Ifo verwwfi bie em freyen 5tigartg babin buben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
tTtmKetifpn b^t vil trnrnb^ffttger ©tebt/ aber fafl jerbroebW 35Clt;Wva» fonberHeb CbionU/von ben âÃ'rtrtern/vmbterr/ bn ifl «w^nt^^-^^f steunen.
(Ãfottbi Clt;»trlt;bett»
bifebvffgefeffèn/bem etwan alle ^ifeboffKuföie / 6?olbautc/CicbnÆ ntevnb *Ãalad?ie / geborfam gewefen jeinbt/wiebtefer bent ^lt;^r' JOcntifl Ceopolte bie l^auptfïattbarnad? t?alig/bcybe am Ãnfà ragelegcn/mitvilanbern. 3lberba6 Derijogtbumb ©mol/plefe^â''' enje vttb r^onigrab/feinb von ben (Oofcobitern baruon geriÃen. 2)ie Keuffen volgen bem glauben ber (Brieeben / ber ©prad? ber ©dauert. 3tcm es wonen am^n Keuffen 3lrmcrti/gro|fe 2lt;auÃent/bie in ^$7'' ptnm/perpam vnbJubiam reyfen vnb /rge werb trciben/feinballcnf^/ halben burd? bie âÃurcten vnb quot;hartem ficher vnb joUffeybiefcfi'ey^ beit batinenKcyfer d?ad?omct vevUebé/bev bcy ben 2trmenió emebf# vnb aufferjogen worben ift.
jamp;crîTuvcte »rfprurtg.
VSlcPap fort 0cltî»2 b«Voinrttçij cvjdt.
Xlun bie ©ottbibaben fevnbfe'ïentfchgerebtvnbpch'^'entfcbe genent/ibre dürften baben gewebret btfaulfvnfer jeit/LürÃen von (Oanbapp genant/bie bià ©chlofe vorn gewalt ber ^Ãórcten vnb Ã^ar^ tem befehligt haben bià auff ben 2^ey fer i^Oachomet/ ber bat Caffam vmbtert/bie 'hartem feinem feepter vnberworffen/berbatand) big notfefï webrlich ©chlofe dOdtupp jer^órt /vnb jwen brubevan bent aller 3bel ©ottbornm auÃgebort bat / barinn erwürgt. Hun auf ^U len vólcternlt;Bottbornmill reyne mehr vbrigin lt;5crmania/bau@ty^ ri ober ©cyrii/bie©teyrmârlt;ter vnb'Cnrcilingiober 2'nrmgi /bie ^n^ ringer.
ïVeitter/bie aber 511 Vttprtt$eittett'2^órctengettatttwcrbert/blt;ï^^ vottben'2^4rternibrenvr(prungbaönitaUeingletd?e5ung/weitïvn^ trew/blctbung/fpet^/fonber nud?gletcbe nrtvnnbmrtnier^nreitKiV trtcgen/tc.nttjeygen/SSerbrtlbenfeblen biefe weit/bic bill nU voleter^ von^ ummanniö bertontmen/ober(^nreimnnnoe fey n ffirgcben/bc« vorïoo.j4rêblt;tttnrtnfd?icr nid?te vonbem nammcrtbcr'3'4rtcrnglt;^ Wifc/nad? wcld?cf $«htnfft fid? 4gt;ftotnannu6 von benâhartem gc^/ tbrtnb^t/vnb mit feiner Kottbennnmmen^urce/'Ãjjirct nngenom^/ men / babtv bie ^artart nod? bent bie ^^uteten jbr vnbcrf4||cn vnb Volet nennen/bie ©ott vmb jbrer fnnb / alfo erbód?t blt;ib / pe 511 pUgert vnb |ïrnffen/weil fiejunor nit alley n jbtevntettbanertfonbet and? fd?lcd?tgetingX^aiirfleut vnter /nen gcwefcnfeinbbaó fiemitbiefeiu nam encutet/anjey gen vnb verfïanbenb^tben wollen.
nnnbie Jberi^lbani/Circajre / Ga$ari vnb ^V^emgreUi /tomen rtU V0ttben©clanenber/in Ariegfleiiffcn alfo inbiÃlanbtbiÃin^fi' am jctlet / vnb bic lanbt befeffen / reben nad? ib^er jungen / folgen bem branch vnb glauben (Ãrecorum/ vnb iflibr jung fo gemeyn/vonwe? gen bee embligen triegene bif in 2lu}fgang / bae man bnreb bie gan^e âCM^yi
-ocr page 83-^ottâ¬Â«vop4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XXXI
^^^ 2lt;ricgj}Uut an bes ©olbans Dof tn Aegypten/ buu^^p^^^^^â ConflantHiopel/ bife jungen vebt/vnb vor anbem
TVettev fcynbte 'X)tnuU/'X)ettbt/ïÃovabt/^tlQt / vnb anbeve volets JJ^ÃcUuovtt/niti^rtnbaU/wte ctltcbacbten/fonbâ baben allein bas von r? '^â'^baUs verlaÃen cvbtnd? befeffen / ban ven bcy m gröÃern; volet , F *^lt;în, bann ber ©elanen/ bte eewan fester ben gam^en auffg^ng in J^J*^âgt;P*'befett haben/ als Jlltrlam/13oblt;tntam/poln/2gt;almactamZ btp anbas ©arwanfeb/^aUeifeb/ Ãbnatifcb (Deer / wo eben mit ben Stiffen bte Keicb erhalten vnb gebanbhabt würben/ wie erobert/fo we^ ^bie ÃclanenbtcallermecbttgÃen/ vnnb aller weit Derren. 31 ber bie Wenfeben/Ãtebt/ nattott/Keicb/fhrenauffgangvnbjunetttmettha/z ben/ alfo fo Ãe aufffr furgeflelt alter vnb jil rommen/ haben Ãe auch f h^, ten vntergang vnb abnemen/ban es iff ein mal befebloÃen / bas niebes beÃenbig bleibens hie in blefer weit fey n fol/ bamit wir bifen binge hieb® vertrawen/vnb vns hieher betten.
^ergvnb^^dlbfnöcrmaniä.
je berg fo Dungern/polh vnb îreutfcblanb febeyben/Cremnih
ober ©emni^ gnant / fegt ptolomeus für bie erffe berg (Berniaz 25«t^r n» 7^^nie.]rgt;iebergfofd?ier5uanfangber'^honaw Ãnb/bey Gillinge/ »Mo m ©er feynfegteintheyl bes ©cbwargwalbts.
Ãgt;er6cb weiger wôflinemitbem^regentinifcben walbt/ feyn feg ber erà theylbes ©cbwargwalbs/ reyeben bià ans geburg.
äbieberg2lbnobà haben maneberley nammen/vnnb ffrecten viel «ff vottfhnen/ erflltcb burebbes (Darggraffen lanbt von33aben vnnb basDergogthumbvonWirtembergbiÃatt Herfer/ bureböSebwa^-benlanb bià an ben Ãiifs Cocerum/ vnb bià an bie ^auber/barnaet?ge^ Slt;m ^anefenlanbt bià gen 33âberg 511 / madjen Ãe ben ©teigerwalb/ jber vö Reefer bià an bc (Deyn /maebe Ãe bc 4gt;tenwalb/ vnb hinüber pttlÃefferwalb. 5gt;arttaeb rey eben Ãe bià an bie Cattos/ bas iflDep hulanbt/von welebem Ãe aueb bas ^räeteniahb thdlenbafelbfl wirbt ^«6 gebürg ober walb ©pefshart gênât/vh erÃredet Ãd? bià an IVeff^ FbaltAtn/benKhein/vnb bià gen CoUh.
_ (Dcilbocus hat von bannen fein anfang/ vnb erffrectet Ãeb bià in '^âjlfeftg/ber Dargwaib/mit(DeiÃner gebürg ober ^ergwerct/ iff etn ^âib«ng her berg 3trnobÃ.
5olgtbetâ?Lh0ringerwalb/©emana genaht / ber 73ohemef walb Aber vmb^eunet bas 13 ehernerlanb in ÃebringÃvmb / vnnb hey ff /iagt; «mtfeb/SyluaGrabeta.
J)iebergKfdburgif /iff bas gebirg/ basburd? ©ebleÃambiÃgeh ^tadaw in poln Ãeb erff redt.
3Ãie berg Quben/iff bas â Ramberger geburg/barauff ber (Darg^z iödfnbetan Ã'^AffvonlJtanbehburg fein lanb vnb©tcbthat / als Dolfclb/Culm^ gebórg.
âââ^ÿ/Peyrreut/Dof/ mitX^oitlanb/ vnter biefen bergen iff ber erffge^z
Walb (5rabetai
à bar^wifeben vnb bempolntfebeh gebirg / iff ber walb Derctnia/ â ®er©4ixvargwalb/ jnwelebesenbober anfang C wicCefar fd?reibc) ^^K^
*^o^tticihanbs bommen iff/ ob wol etltd?eviern,ig rag barinn geganz
Seu feyn. Hber vber$wercb iff er an ctlieben orten neuntagreyÃ/
AttetUeben mehr ober weniger brey t/ ob er wol offt feinen nammen ver^ lewrt/vnnaebbes Canbs vhberöpraebeart/ baran er reyebt ben ha^
lt;ö men
-ocr page 84-©4^ an^f V f Ãrtl bfefe^ ® elf 6«^^/
namen Hubert / bann er rey d?t von feiner groÃe wegen/nn vil vólef et*' Seifen haben erwan/wie auà ben febreibem bifer btng blav tÃ/bte 2^eut* feben be wonet/ja ba tà bas gro^ Centfcblanbt gewefên/aber jeijt bewo* nen/nbiepolecfenober polnervnb0clauonier/famprbcnCntaw;' ern mb (Ãofcobirern.
Cuna fyUia tfl ber 23óbemcr Walbt/ gegen (lOttfag bià an bic 'ÃTbonaw.rÃunbieberginKbcttavnbDtnbeltcta/baótiïimÃcbwabc Ãbcfuimo vn^öeyerUïb tjïbevberg3bnla/beyCb«rvn^AÃen/Cburer gebürg. Xgt;migt;eUa«â äöte 25erg (Drate aber / bas gebürg ba ber Ceeb entfprtnget/ bt^ lt;*gt;* IPelfcblanb.Ãöer berg óera aber ijl Salzburger geburg.
2gt;a6 geburganber ^nó ià erÃlteb Cedue ber ^erg/Steyr ober Steyrntarefergeburg.ïöerberg CamancaiÃbas gebûrgber 2^crrt'/ «r/Crabaten vnb ©orzenfer.'^nb bt^' tà in einer fumin juwiÃen/wte*» wol bie b er gCeurfd) erlaub tuand)evley nammenbriegenfofabentK^ boel? all anan bent geburg/vn erÃreeben pdn^on bannen bin mb b^ in bie Canbr/bià fie Ãd) wiberumb in fiel) felbe biegen/ vnb ÃieÃenein gut tbcll an ben Bohemer Walb. Cefar nennet benâThüringer IValb 25erövl,et: ^atenim/ptolonKU6/wte gehórt/©emanna/vnfâgUebergroÃe. Ãgt;i« Ãftm. bergvber Khein/ Jura ober JuraÃuö/Sebweigergebiirg/btÃanbic 2Hlobrogenfe6.
âDogefi feinb bie ^ergburd) jCotbring vber ben i?unbfrüd^.3r'/ buenna etwa ein groà geburg/ju vnfern geiteen ein theyl ^yÃaubt. Strabo fagt/bifer berg reydte bià an bici^Oormoó/^lrebateó /^buro'/ nee mbdOenabioö. »on ben bergen Kipheis vnb lOiperborei6 b4/ non vil fouil febreiben / tan man uit wiÃen wer (îc feinb / ober wo fie ligt; gen/wiewol Ãe auch in (Bermama ligen follcn/ vnb bod? viel polen/ ^ïOofcouiain/vnbganzöermanïainburchrcyfetfetnb»
gWfu vnb Kaffer ©amaitk.
515f8»ftö Waffec^eVi# ntonie.
Z7\ SC fïufö â^cutfc^cr lanb (duffen clüc^e fit ^Ãeln/âÃlÃcV ^Ã^âZ â^^'ehonaw zetlid? fren gang fortin6^eucfd?cdOcer/onbcr Ãuf^ 2ltheÃ6/tn baà ZbrtatifchdOeer.
Slófs föfrt Jâ ^^ââ Khein ÃeuÃtbie Jla/ nicht weit von 5elbtirchen /bar^ Kbet»|Wep nad? ^ra / Cymada /KuÃa /gar raufehenbefchneUe Ãüà /bic auà bet l^» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Schweizer gebórg fren vrfprung neniinctt,_tC?cmnach ber Reefer/in welchen juuor laufen bie Ãöfe Coccruà vnb JageÃa/mb anbere tUy'/ neÃiife/barnachbey (^?cnzbce(Vbeyn /bernimptaberjuuorvnb ehe er inKhcinlauÃt/aud? vil Ãüfà cyn vu mit jm/crÃlid? bie Keguiz ber/ nachbem er bic ^cguiz / bie burd? Nürnberg ÃeuÃt/in Ãd? nimpf/ ÃeuÃt erburd? lamberg/vonbanen nit ferr feilt crin(V?eyn. Ã)a h^t CatoK nbsp;nbsp;nbsp;CaroluÃdOagnuà ein groÃen vntoÃenangewenbet/ein ganzen Ãun^
bJtr/ocrt^*^^ ââ^/^ê dOeyu inbiexThoaaw vnb Khein ^uleyten/burch graben beybe ïrkyitm öic burch berg vnb thal wie man bcy WeiÃenburg bafclbà noch bie alten »beSââ**** fnÃtrit vor äugen Ãhet/alfo bas er vorn Khein in (V?cyn /vom dOeyn kftSu ^â^ ^n bie Kegniz/von ber Kegniz in 2Hmoncm/ vn von bauen in bie ^ho? naw/vnb alfo von cim^îOecrinbasanber fchiÃen mócht, tlad/mal® feilt bie quot;Zauberin Khein/nit ein geringer ÃufÃ/barnach geht biedOo^ fcl/fonÃ-öbrincuÃgenant/bcy Coblenz in Khein /Ãboch uimptenm nor oberhalb'^rier/ben Ãufà Saturn in Ãch/in weld?e Sar juuor »lip favnb
-ocr page 85-â¢^oh europa. XXXII
ÃÃ^*'LV^'^^'fltw^t» X^ber tae Uufftter ^nfe Zrar/terau^ tem'^rto Sebürg enefpringt / mit vil póffen vnt bâche vor gemebret/ ob Xto / p**3ittK.bein. 2lber nuffter antern feitentcó Xbetn6 Ãeu^t ter Ãufs ^®^a/burcb6 iDeÃenlnnb / mit vil einfaUenten hülfen / bey Ãonjley n t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2lngr4 / Kurn oter Ztranue juicht Cuptu/
®lt;rbey IVeOaliammitternKbeinvermifchtwirtu
5ulet|l bomptnuch tie (V?ofainKblt;m/ aberter Kbeinebe vnt er
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;$w9efélletwirtt / tbcilt er Ãeb in trey tbcil/in té Wabl/ vnt
j^tic Jnfcl tic je^t luifel genannt wirtt/ jumtrittenin tenCeeb/ vnt jureb tiefe trey gâng feilt er juletfl intus â2^cutfcbelt;DeerZ jetoebbe^ huebtigter juuor ©celant Ãollunt vnt 5rieÃlant, 5gt;ie Ãufô aber fo in tic âÃbonaw cinflic|fcn fey nt:
ÃDie 4er. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.Waf â¢
3Ãic Tücmits/^ernicus gnunt/ bey '^^bonaw Wort meim va tret/ Su î:bonquot; » Untt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PUflen»
sbicCecb /cinfebneU taufebewt grof wafler / bey Ceebfgmünt vnter Wort/niebt fo gar weit von 2lugfpurg.
ÃDer ^ifebreieb fufs ^Imonus gebt bey Kclbeyn auf in tie^bonaw.
aÃie Hub nimpt tic quot;DilQ in febZvnt feuft bey Kegenfpurg in tic âÃbonaw/tefgleieben Kegnus/ tarinn man febnedfenbeufer fintet/ tic ta ^erlifMufsieben.
ÃDic Jlcr ein grof fcbnellwaffcr/flcuft vontem geburg turebtas ganç ^ey criant / nacb tem pc viel antere flufs auffabetz feilt pc bey ^Hgbofen in tic lïbonaw^
Ã)ie ^ns emfaft gr offer vnt eilenter fufs / wan er für ©alijburg tureb tas Afn^tbal feuft / mit viel antern einlauffentcn póffen gen mebret/ lauffet er bey guffaw mit eim foldxn fjurm in tic vbonaw / tas er ein guten weg fein auffgemerdten flufe von färb vnntfcbncllc auf gejciebnet/ bebclt/vnt mit ter ^bonaw waffer nit vermifebt wirt/ wie man lautrer auf ter färb abnemen mag ein guten weg.
Eza, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jlf*
Crattrt -Sftt6v
Crauna,
Enefus,
Ãgh,
5tlt;m tic $wccn Ãufö/ WagvntCBvrtnA»
tic
(V?4vd-â Kak
Layta,
Marchiaobcv Marouia, Arabon,
Darus ober Drauus, Muraobet Murus, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;Ouv/JWifd)Ctt tiefemvttt tev'^bo# naw tjlKóntg Catijilaus von tOungernevUtigt werten vorn 'Ãórrf// «n/3inno (^.^.^vvj. ibtefcÃü^ nlUptelpn vn«r vnt ober halb IVtcn/ wbiet^botniw» âÃtbtfcuótiexreyf^etnfafBgroffeöwafTcr.
Qnoe/tieÃnw/ttebey (örteebifeb« tVeiffenbnrg tnbtcuboiww flf»|l.
5olgc tic flófó (IOoflt;bnó/X.rtbofu6/Ctrtbrtu6/2H«tuó/tOicr4ff«6/
jnstprutbgenanu
nun nach tem Kbein geben ins gro^'^eurfd) (V?cer/ 'Ditrue/ein ^Jj^iÃ/^Jg
febwar^ wafferZ tn DeOen entfprtngent/nu^ ten bergen Cutbornm. erhebe
2imnfu6/wte fbn'î^nettnô Z eter ^tmapn / wie in Ãtrnbo nennerz ^lt;« Mlt;â* 'Ãlt;tttflt;btic XtmeZ tmein Strabo Cupium vnnt âDifurgirn fbeffen
lt;5 # fürgibt/
-ocr page 86-W (inter t|f il tiefem ® eItÃne^e?/ fûvgfbt / rtber mit o|fcntÃd?c ^tttbutnb/wtc pirdbeyencruödn^ct^f/* bann Cuptoe fdlt in ben Ablt;in / âVifurgte aba für fid? pUgt;^ ââ^^ 3*^*^^ ^cutfcDeUOccr.
Difi^te ijl ber fïtifö IVcflera/ber nimpt^nlbam/^bcram / W^^ ram vnb tubam tn fieb/flcuft bureb Ãadifcnbey ben 0«b«n (ïOtm benfcm/Wcrblt;nflt;m/(Ã0tttn3cn vnb premê bén mbaó (Dccr. 3lbtö/ bic ^Ib/dn groÃer P»(6/tnbem 13óbemtfcbcngebürg feyn vrfprim5 «emmenbe/fabetbic (iOiiltambtefiirpragfleuft/auff/barnad? bic Ã^ger/Ãaam / 4gt;rtellam /vnb Ãeoft für tOamburg tn bad gro^ (pce^ «Oceanum. 5« biefee au^gang Ugen ber Ãaebfen Jnfeln banun voleter ÃDietmarp wonen/cin wtlb/rngejämpt/rrtegifeb/Ãgenb volwZ bae mie vil pegenwtberbieïDennmAr^cr/JOerQogettawf berSebUH* lt;ngerbümptt(ï.
r ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;polgt CbaluÃw/fonfl if «borne gead?t/0ue««ô / bie ©pre / beu
in Hobein entfprtngt /vnb bey /ladburgum vnbberötabtöwben^ fem ins dOcer Ãeuft. âDtabue bie Ober / barein ÃenÃc bie He»(f^/ber bureb ©d)U(tam vnb DraneÃautam Ãeufit / ^uletà bey Caminumii» bae UOeer aufbriebt» 'Vi|l«la ober Jfrnla rinnet fór Cracowtam vnb burd? poln/nlmpttnÃcb ^ra«anii5Cweld)en erlid? îbrauennamaeV^ ten^ vnb Ãe«f t bey iflbingen vnb Ãbamifewm ine Cobannin.
3gt;arna(b Ãe«Ãt Cbronue ober PaÃaria me dOcer.
2l«Ã^ biefenlcnÃFcbiepregora/ HadibiefeniiDemiila/bienyc^ men genant/ in Ctrtaw entfpr»ngen / in bae pre« à fd? (SOeer. 2gt;at* nacbbiefliifeiOilligc/polcr/jDwna/fonll ^«ina ober ^inba genant/ ancbtnCttbnaniacnriprtngenb vnbbey berôtabc Kiga tne dOcct #«Ãbredgt;enb/vtlleid?t tÃö beym ptolomeo ber Ãiifa CberÃnuö.
SbemnaebberÃufö 3ln«c/HarnaÃeoÃt bey Xeuaba ins (V?ect/ mbfebeybet (V^ofcobttevlanb vnb Cinontam/ben Ceutfdien leerten mterworffen. Jnpontumvnb tfuvinutnÃieÃcn^^yraö vnb HeÃerZ 23oriÃbenc6 ber Heper/ ber in ilittaw entfpringt / fd?ter mitten bwtd? Xett|pnÃe«Ãt.
âCanate S^on/tn dOofeouia entfprtngenbe/^nf ebnem lanbvnb weittem 5elb/vnb mit ntd?ten a«à einem ^erg. Jtem ea entfpringen and? fonÃjwecnmeebtigeÃüföinvlOofcouia/ nemlid? btc quitta vnb 2lt;.ba/ÃtejÃnfelQam etngroÃebriimme/ ein weil gegen dOirtevnad't/ barnacb gegen 2l«ffgang/ jnletà gegen i^Oittag in bae (V?eer O* fpium.
^tÃc^c ^tebtaft vnb new/'^eutfe^ vnb £ate(«(f(Ã^ nam* men/^wm tbeil gewià z^wm tbeU a«à etlid?en gegen# würÃ^enabgenowen/wie Ãe vorzeiten ptolt;-iomeuö/vnb wie wirs fe^t nennen/von ^tlibalbo ^irdbeymero angejeige;
natKenpfr Kbetiaba6©cbwabenlanb/|enfeitber '^bonawbià ans gebürgt frebt/woWe«: Vindelitiajcijt^miatia/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bas ^eyetlanb.
Noricum, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;baslanbanberifnQ.
Pannonia fuperior, fc^t TluÃtia/ 4gt;Ãcrreid?» Pannonia inferior, je^tDugaria/ tO«ngerlanb.
Marcomanni, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(VDetbetm.
Cimbrica Cberfonefud / bas Der^ogtbumb f^olfade vnb ©cblcub ©icambna/ bajeÃt btc (potenfea femb, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CcenÃs»
Zbatani
-ocr page 87-â¢SonâSuïopfl.
xxxni
datantbklt;5clbernbeymXb«tn/ mbTVabalitn/ nnebbteiDoV/ Unber»
^eó ^tÃiunbö XIeobteenfte/ vnb ein tbcilbee Derçogtbumbô Kucenv burgenftô/vnb JultaccnÃe/bif an Colin*
Galba Narbonenfis, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Prontnäd,
Gallia Comata, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jent francia*
^fnb â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Kbeiné*
^^quani, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^46 l?crnogtbinnb $u â 23urgüb.^e^/
aeuóKbettanuelib.f. rerum (Bermanicarnfagt/brtögannÃundcw/ ^*egcgnevmbColmar/vnbaóg4ni5^a^lcr 25tjlumbbijïan ©ctalP/ burger gegnefey bic lanbfd)aÃT©cqn«novuni*
Hedui, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;biebafeyn vnterbertöraiffeb^^tju Tgt;urg«b.
Allobrogedgt; Aulerti, Ambiant, AtrebateSj Bibrade, Alepia, Gergouia, Genebum» Gebenna, Aarat, Türonesamp;J Venetk Lacus Lomanus, Britannia, Hibernia, Dania, Noruuegià , Soecia, Gottia,
|cQt@ijbrt«btc)có / bip x bcpnÃeelLcmanuim fe^c^utclUncnfcd#
2tmtani*
2ttct6 Æ btc^ïlebdifUcb ©tabt bat noch bt«C
^enrah 3ll|ct«m. CUramont 4gt;rUen6*
C^en namen
(Benff/gewf^/wte Cc far wik
©agona*
|cQt^rir4nnt4.
Xlofancnbcvöcc. f ent 2tnglia vnb ©coda* «n 3«flt;l ^ricannte gegen bem 2luffgan^ ïgt;cnnmrtrcf*
Moftwegem
©neben*
(5ötl4hb etn 3*^^â^
Scandia, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©cbóttlanb.
Cufttanta faÃet in fid) Portugal baô 2^onigrctcb (V5urpc / vnb elf# tbeillt;5ranate*
Galacia, Tarraconenfisgt;
Betica,
Hifpaïs, Valeria, Tribuli, Mifia, Mifia, Dalmatia, lüirtj, Ge te, Dacia,
(ÃnUcia*
Crttbclantn vnb ^ttagonta, etn tbetl Cnflthe vnb and? (Dranate* ©ibtltn*
fe^t Cvoncia gênant/^entne Kbenanuö« lJutgan*
baóober^o^nd* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
bdè vnCer 0c vind Vnb Aafetd.
fent©cUnonin/vnb ein gutertbeil CibwwU 13o jîntenfeô vnb iT'almacc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cvnb iOijtvic/
fe^eiTvdnÃylüani/ bic ©ibenbórgev* âX^alnebta*
'ïltacte etn gro|5 tbetl/ wirbt jen»â Kómanta gênant, Macedonia, fent^Hbanta.
^oecta famptpboctbe/fentÃblicatnn ober ^ncatU6 ge 2lttica vnbbteetegne dOcgavcnfró/ jene ©etinagenant. Pellas fampt Cocribe/ *VUebw»
lt;B i# iftbo^
©at? anbiï ffktl ^ifei^ SBeItCw^^z
|
Ethoh'a, Ambraci'a, Pcloponefus, Ifthmus, Sparta, Licia, loma, Pontus Berithum, Epiphania, Memphis, Babilon, Aphrica, Tuneta, Cumania, Gedrofia, |
2gt;efpo£au £.arta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' - (V?orea. lOe^imtlmm» lt;l?ijt|lratum» 23riqua. C^utfenm. ^rapefunQ ober âÃropejne, 23arwt. 2llepum. Cayrum. Polrad?. ?öarbarta. ⢠âCuniÃbeyCartbago. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. âCartarey / jwifeben ben flwffenKba vnb âCarfe/lt;5u5crat vnb Cambeta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(«an»* |
CavanumU vnb 3t'îa â^Turquejlc/ vnb bas Kctcb sÃutUtnbe. Jbem vnb 3lbAnU//(QC Col4gt;t6/v»b eintbctlCumame.
Jnbiajwifdjen bcm Ãufe (Bankett/ ^c^t(ÃOeUbrtr/ober 5*^^^**^^ no genant / begteiffebae Kontgrei^ iDecam/CaUcut/ Cod?tm7 Ælt;gt;Æ J Um/n4r|tng4m vnb -Ãtifptm/aber nuflcttbalb bee ctjlgcmcltc ^P' bne Keteb â¬V?a5in/^4tjgiKUc/-4f tacagnî/pego/^tna/î)« maÃS/' W^ naÃari/bià an CbctfoncÃimaiwcam.
| ||
|
ïïnbkÃtebtvnbUnberm Jnbta wevbcnanbctg/cQcbatjn'â^^ |
| ||
|
eba/anbemanbetn ottbes roten (ÃOeerô. |
| ||
|
3gt;rtrnacb tjlbas Ketet? vonCufeb/^Ãmpa/vnb Catbaio. 0outl von verenberung bev namen in vielen bingen/bauon awef etwas in bet |
'50« ^europa. xxxmi nun voubcrt (ittCtt ©crmatti«/ pit». libJttj. CAp.^ttp\cr§clt fünf/ S«RbUd?t Gevmrtttovum / vnb wie nun ©evturtniu Ãeb weiteer evgt; ââ^t/ bann bic ÃTeutfebJung/ favicl jungen rebt/alfo ijle auch mie j^^^/pM^w/^^Sitw^o^ vnberfd?ctbc»/wic wie nach oebnung bóven
Ã^onbev attcn^cutfc^ctt fitemtnlgt;(taub/vorg^dpt geburt/ auÃbev jufammengetlaubten^nrtquitec vnb anberer verenbetung vnb fcl^amen b^w bclrt^LeutfcbevrtationlSeati Xbenani
ÃeletfiabicnÃe/auà benlSóebern re?
rum (Bermanieoenm intitultert/ gejogen/vnb btevein
gccvageiK
\^nbemer|ïett^ud) ber'tcutfèbcnfacbcn/ tbeylt Pentus 7vbc/
nanus ©ermaniamin baóerjïvnbanber/ wie bic anbernbae ^Vgtwnt â^^boeb vnb nibcv^eiitfd?lanbc/vnb erjelt wol bcy brey vnb fünff^ rot Cbtiih jig»óllt;^cebcó alten ^eutfcbcnlanbce / jeigt and? vicl^rcnberungen s«iâwvt, bierinnenan» XJubfagt unter anbcrn/baó vorher jeit Julp be62vey/ ferô/ ba6i|ï/vor Cbvijïi geburt/ bicâ(Teutfeben in groÃer freibeytbn^/ ben gepflegt ju leben/ vnb boUtauÃ'^acito / bas Ãe ibec Ãonig niebt Ãuà ber gebiert/ fonbernaufèbem2tbcl ber tagent / jbuengefuebt vnb â Ãrùrflcn erwcblct b^ben / ce war aucb ben IVonigen tein vncnbtltd?er vnb freyer gcwalt / vt quod libeat liceat, fonber ^bver bertfebufft jiel vnb nwÃgcflccft,
Jbre^rfîen giengen webemU gutem Rempel/ bann mit go »Jalt/ benanbern vor. ^on bapffernjaebenratbfcblugenbic ^ürfïen/ jott geringem Æ eberman/ bod? ulfo/bas ibec anfcbleg furbie^nriïen bradât würben.
^erKónig vnb 5ürflen lob war niebt gebuet / fonbern etn ver^ mbigaltcr/abelbcr tugenc/vnb gefd?ictligbâ¬:yt jubricgen. ÃÃic ^nrgt; um jcgten/gab en vnb namen ©tobten vnb â¢Dóvtfcrnrcd?t.
2luffbcn^bd)rucbbettenfiemitgroÃer|ïra|fad?t. Tlberetwan ^berfaÃenÃc gange nAdpt mit effcirynbtvtnchn/ niebt allein bic tage/ ^lt;'nnwieâCacitu6anjeygct/ ware tag vnbnaebt fauÃ^en/ hinan hin
^ubev haben node eclieb vberbliebenc 5eft von ber l^eybeti? ubaÃtber/ von ber naebt iron namen/alsIVeinnaebt/freilieb vb wein.
^ie fùbvet /Ãeatus ein Ãrpiflel ein / an ^ap{î 5aebariam gefebrb/ ben/ aUbie ^eutfd^en von biefcv ge wonbey t et wan gefïvafft worben feyn/baben pc bic Kómifd? gewonbey t furgewenbep baà fic in Calent âinïanuarijjbasifl/vmWeibenaebt/ juXomvmbbêtepel©.peters/ Wci'nrt^djt ''â'eb tgt;eybntfcbcn fitten/ etn tang geführt baben / vnb biefe naebt vnb where '^â'Sibretifebbeberfet/ vnb beybemit fpeiÃvnb trancf be laben/ and?
^«biefev jeithiner feinem Had^baurn etwas gdieben/aueb niebt ein fewer.
ibarauÃerfebetnet/basauebbic Xómerbtefen brand? etn läge jeit Sebabt babe/bià auff©rcgorin in.berbifebófegwonbeyt abgeÃbaift bat/vnbalsbieferbrauebbcnhpÃ^wiber auffrtd?t/ bab in 5acbarias Sâ'vauffgebebt. Die erjelt Beatus maneberUy hieg/ fobie ^eucfd?en 'âHteribncnfelbs / allcrmcifl mit ben Tvotnem vnb anbern aniloÃern/ © ü^ als
-ocr page 90-©4^ rtnba f^fd bifee' '2Belt6uc^^/
«là Crabuten/ifnadUnbevn/ 3f «Bi*i»lt;rn/®«ll»«n/»c. geb^bt b^â^ bufd? bas 5anQ eeft ^ud) binaufi/btebef 5« l^^g jucrjeUtt/fo»»^^*^ V crjclt er martdxvky tgt;ccr$óg vnb rbey^ber ^ranefen tn ntattcb^^ knbfebaffe/tm anbertt ^ »d} bas wol einer ey gnen Cbtonlca ^^^^
5«mauc^ ber Ãaebfen/tOcIfen/^bwnnger vnb anberetveun^ lt;tt/man4gt;crUy auÃfaU/bt^ jnenbbes erjïen ^»d?6.
battit ^ett#(ah^ ^«m ^Uuben beïent worben fev/ vnb wic/aneb wte fic vonber freybett juv tned?tfd;aift bommen fcy n»
SAna/wte ^)^^3ewol teb wcybas btebeberng'^eutfeber Hutton etItdK ®^,^^ cc^tSdans nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S^^^o fecunbojofebvetben/ber â ^onifaemmem-ifn^eUenbePlt;^ ïum glaube ^'-^^^^^^n^mantrtbar^u fenbet/ fo wilboebK-bcnanuö/ biefer bââb olt;« Kommen, gefallenen ebn (Bildâen glauben m (Dermanta nur vernewere /banw |tlt; gemaebfam wtber tnjbvaltc t?ey bnifebe wei (5 getretten waren/ berblt;*â^' benfebteben etltcb beren beferung ferrer / fdterbifi inbiejett ber^P^^^ (Bel. 73eatuó Kb^nanus probieret au^ Ãtlarto / ^eba mb Jreneo/ bas â(Teutfcblanbpy balb naeb ber 3po(^l ^etc jum glauben temmtw weil Jreneusetn jünger po li car pt bes Jüngers joanmd / tmerp^f* 25ucb contra hacrefes / bernreben in (Bermania gebendt mb pitaniâ^^^ Jtem Ceo (.ber ^ap(ï/ ^un^tfd^offen (Bermaniefebveibt.^eba j^^^z bas 0euerus ein jünger bes Tbifdoffs Cupt/bê Crterern crfBltcb (^^â^â' fïum geprebtgt babjur ^eit 'Dalentintani tertij bes Ãey fers .^cams ^benanus fagt/bie Ãaebfen/ ö'büringer/Jrteldébcr/baben vonTXâiS* brorbo/von ^apfB ©ergio primo babm gefebidc/ben Cbri(tUlt;bé gü^iâ'* ben empfangen/anno fcibf^bunbert lyvvtiij. Ã:tlid?e fagen von^^^^ terno berauf befelcb petrtbes2lpoflelser|Blicb (Dermaniebj^watt^ geltumgeprebigtbab*
Snt^cUumbemïborlf breymcitwegs von ©d)let(Ãabt geU^w wirbtnod?ein Ãareb gejeigt/barmn eretwan lang tobt gelegener aber bem leben wibergeben / bas er aült;b benen von îrier vnnb CMlt* ^tanAnie Cbriflumprebigt. Diel haltens für ein fabel / aber Deatus Xb^â*^! Cbnjfu» nie nus left es nit gar nichts fey n / icb ^weiffel aber ob (Bermania bif auff gepveötg« ^|jp mfcrc Jett (e Cbrt(lum bureb eygne barju gefanbte Jpojtcl / 3^' von ©Ott bórtbab / von bem Komifeben glauben lif id wol / benbie Dcd own ges: bentifebettfircben ben X^mifeben ^tfd?o(fen fcbulbtg feyn ⦠Dof^ fid ^^^P^^ ^^*^â^^*ââ'^^^'âââ^y^*â^ â'^â^^ / bann ob vieUciebt ber fprueb jrend d^'â was tbet/bennes feynbalb nad?ber 2lpoflelabgang IPölffmbtebef^ (Tbrifît gefallen/alles jerfïrewenb/ vnb ber 2lntilt;bri|i n.dts reyn ge'/ la^enbasernicbtbefubletbett / vnbeinlautter nadtbimmb affeti'/ fpil auf bem 2lpo(leiampt worben.
0u2lugfpurgrbümptmanDba(ricum / 3lfrram vnnarctftiHi/ ju Straf burg 3lrboga|lnm/^iltann bas ^ranctêlanb/^^yjïabc W libalbü/Ã.IVolffggngjuKegcnfpurg/vnanbercbtfBumbanbere/al^ bcyligc(ïi(fter/ anfengeroberje fürbererbes Cbri(ïltd)en glauboi^' Kbenanus verneynts/vnb wil fe feyn bicfes nit anfenger/ fonber fü^^z bcrer ober wiberüferer gewefen/ bennetltcb achten er fey beyn ^^etitfch'/ en gleiebwol bureb 2lpo(ïolifcbe (V?ünner angertdn/fchier jur 3po|ïel jett/aber wtber verfallen/ vnb in (bvabgótetfd? vorig artgefchlagct» Cbanrt
-ocr page 91-XXXV
â25on Europa.
^^wnittan fe ntt nil »onftem Cbtijlltd,«« wtfcn »nb Ubm bóvet ob«: âi^ t tn ben tSifïovp ö^bià «uff S^ónig Cubwigbett bte ^ramsofen do# J*â««utttttlt;nnlt;rt/bcvÃoà gdwbb vnb antvetben fanes wetbö^öotbd/ ^â^^5» getet^t/ben Cbvt|llieben glauben annum / mit all feinem Keid)/ J^SX« 'âünb was er Ãegbaflrt vnberfîd? warffe/febrieb er allés Cbriffo ju/ genônget. 'â»b nötiget )bnen als bann ben glauben Cbvijti/aud? mit Unwillen
3llfo muÃten jubanbbie2llemani von bê Ständen nibergetruett/ Jtcmbieîbûringer'^eyern/0ad?fcn0clauen5uletjtaud? bic fen vnb lieÃen / ben vermeinten (ölauben Cbtilti annemmen / vnb ï^urbê gan^e länber getÃu|ft.^tfen noth jwang UÃt man von Carola dOagno aueb / ber ben -öccibentifeben bireben ben glaubenCbtilH mit gcwalt auffgefeylet bat / vnb mit bem febwert barbey bebalten / bas uuff ein mal ganne Unber ju Cbtiflen würben / bae vber bie bunft Cbri|tii|b/gletebal6 feye berglaubfebcrmasbing/basgenugfarnfpöt# iid? vor ben gei|llieben obren jufagen if^ /vnb warb ein gefag geben/ b j benverbreebern bes ^eyrtage ober ©ontags ein ewige encebtfd^affe bräwet, 5)46 bat gewebret bià auffCarolum (^Oagnum/ ber bat er|b garmttgewaltbareingrtflr«n/vnbbenK.0mijU)englauben/oberCfoe6 lt;Bott gefeit) ben Cbrifllteben/ieberman auffgefeylet/wic anberÃwo *inge5eigt.ibannbie5ranBofcnvom gemeltendoboueo an/cin lange JeitgroÃenfieggehabt haben/vnb mit ben 2llemanni6 lang vmbbic hertfebaÃitbrieget/nttanberöbann wiebieKomermitben penis Ãd? Wbs primat geritten haben/bià ber füg beyn ^vannofen blieben tjt/ ^on weieben alle tnecbtfd?a|ft vnb Icibeygenfebafft in (Ãermamam berÃeuÃt. lÃer halb bie Keebtweifen recht abnemmen/ bas bic tned?t/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^
(«bafftberfreyenCeutfeben nitauà benbriegen cvwad?flt;nfey/fonber Ceutfci^cit »on ben briegen vnb vnjamp;licbenfïegenClobouei wiber (Bermaniam. wov««^ Xirs warb aueb vmb cm jebe leiebte »ehe / ewige bneebtfd^afft jur peen fwffgefegt / biefe hieÃen Vifcalmi bas ià bes 'Königs obeVrJtfcals »neebt/barumb bas jr leib vnb gut in bic tammer bes Königs gehört/ »fdebenunauà anbaduber Kóntgben ©tiÃrtenober doÃern febem/ ^et / bic hieÃen Ecclefiafttci ferui, KloÃer tned^tbaher noebbie ^bt ^aóK.ed)tcynnemmcnCbie fonberUd? vil leibcygnc leut haben)nacb «««bawren tobt bas beà vih« auà bcm Ãall jutreiben/vnbauebbas MetUybt junemmen/wie billieb vnb ChriÃcnlicb /vrtheylenanbe# »e/fo einfeinChviÃeuhumbiÃauÃbemnothjwang vn^ricgenher^ SenoÃm/aber ein folebe ttreb/beren funbament bricgenià /muà fokte lt;i^htiÃenhaben. Hun were boeb vilbings bes bic vermcynten Chn* Ãenjegtonfebamgerümpt fcynwóUe/im gcfagnid?t jugelaÃc^^or» ^m/vilwenigerinber volbommcnheyt vnbfreiheytbesnewen CcÃa# ««Hts/beren Ãwd eins ià / ewige bneebtfebafft vnb IcibcygenfcbaÃC ^'^aUegfvey ^av/id) gcfd?wcig bas ^rafmus fpriebt / es fcy febanbt# «lt;htneer ben ChriÃenebic einsDatters bmber/vnb eins ChviÃi brüt ^®i^ Ãyn foUen) ben nammen eines bneebts juhóren. Kinnaber wie^' »âolnud) naebben 'inben taumfoemmuebtigfrey voldgcwefcniÃ/ vnb bet freiheyt fo begierig als bic Ceutfeben /fofeynb fie boeb auà ^'^tgÃnoten/wie gehört/ vilfältig cy gen worben / vnb mein vnwillige »nedjtfebaÃt gerabten. IXnfAncHicb nach obgcmeltem ber 5tan^ i^ofen trieg C bem wir faà alle tned)tfcbaÃc in (Bermania |cbulbtg Ãinb)hat vUbie vnlcibUdK bwrbe vnb verbruà ber tned/tfcbaÃrinbie bloÃer
-ocr page 92-©4� anki' f 6efl bifco ® eItGiiiPeV
NJjltcgttagtvnb jutOinebensonAebe / bamic fît bod? 'â^'^J^u'^rît« mb «Ifo nlt;fe willig in ein nnbevc/viUdebt Uibcnlicbcvc/ bod? S^M^ , JJL er Bncd?tfd?ajft gef^ór^c, quot;X^nb wnrb bià fo gemeyn bno mart ^lt;**^® . einverbictenbgefn^mad)«» w«|l/ bns inenbià abfebUgenb/niebf ^â IicÃ/C6 weren bann bie jDorffer vnb yiecfenmicbned^ten vnbnw l^y j. befeQC/bamiebie ^efertnitbem Clojlerlnuffen nit gnr verlnflen/ ^^
Agerten ligen móflen/vnb bie tnedjee all in bie tlófïer Helfen»
^tanD t)ntgt; gefu^ ber Sranêofeh bnb ^cutfe^cn/ voter beo
Aónig vnb 2^ey fern in ymnefreid?»
(?tgt;clkttt pfrónOenvn hebenden X?bcrfomcrt
S»ie bfe ?e# tenben vnO gütuc an Otefk^e» lommen feynf
SX^r jeit nlà bas 2Xóntgretdgt; ber ^mnt^ofen nuffen we / fo g^^**^ bià nn bno X.ówifd?e ^eyferebumb/Ãengen bie Könige nn^op ihrer wiUigbeyt etliche X^beUentwit bergey glichen 5cbenb vnnlt;gt; pfrónben/ober viel mehr wit beren einbowmen vnbatjffbeben/^«^^* gaben/ febod? wiber biefen wiÃbraud? hórten nicht nuff $tifd)veycrtbte ^tfehoffals nlleyn jnen billich auà bew gefa^ juÃenbig.iDan anfen^^'' lid) fo ber Kómifd? ^ifcho|fb«rch fein Cegation/ ob etwan witg«wlt;ïlf berSkeyfer/ ein rTationberebt/ben Kówifchen ChriÃHehen gUnbe^ anjunewwen / ÃengalÃbalb bergeiç ber 23tfcho|fan/bielenthgcw4lj tiglich jubereben/ ^oben barank ben buchjlabcn bee dfitangeliortP/ IVer nicht allem bemwiberfagt bas er befÃà / vnb alles verlieÃ/ 4rd^^' ibtfen/tc. vnb es (öott/baÃià ihnen ober ber bird) en geb, ber mócht nid?t wol gene)en vnnb anberc fprud? mehr/allerweià anà (lOofe rôtit 5ehenben/ben Ãe halb ins new ^eÃament wiber einföhreten/ als w^tt lt;r gar nicht aulfgehaben/bawitfie viel anà bem törichten volrf babtit berebten/fonberltch in ber erÃen hiç / ber Kirchen fd)ier mehr 5 ugtbem bann Ãe vermochten. âViel enterbten ihre 2^inber / vnnb vbergdbe« alle ihte gutter ben doÃern / Ãifften/ birchen/ /eboch namen Ãees«^ «in Ceben/vonberS^trehen/ biefe ihr gegebne gutter wiber ihi^Ubenjâ lang jubeÃ^en/boch nicht ohn ein auÃgefchlngenen auÃÃit? / wie auch Beatus melbt/ aber nach ihvem tobt fiel es ber .Kird)cn gar hey m/vuo bas hieÃ/ Wer mich nicht lieber hat bann Weib vnb ^inb/*Ãatf er vuo mntter/tc.bann was ber birchen geben warb/legten Ãe anÃ/werc (Ãoff geben/vnb vwb (Bottes willen verlaÃen. (V?atth. am g^v» dOarciaiU Ãebenben, 3116 nun balbtÃtifft vnb (doÃer reich würben / vnb mau nichtô bann von geben prebigt/ab ob (Bott ein Bettler / vnfcr alfo be^ bórfft/vnb nicht vorhin allee fein were/ lieÃen vielanà ben Dreyen »no 2^nechtcn alfo in bie doÃerbie Dreyen vnnb reidien / Wie 35eatuô am/ jeigt/ bae Ãe etwan von (X30nchenhinberbomen berebtwaren/bamit Ãe biefen 5ifch in fr reuà bräd^ren aud) lieÃen Ãd) bie 5teyen beÃo leicht ter berebe/bamit Ãeber gfArb ber brieg vn bürgerlicher burb enfgieng/ en/wenig trieb fr geià vnb gewÃÃnhinein. ZDicÃnccht/wiegchów woltcn barmitfrtneebrfhaÃt ablcgcn/baher ein gefae von K0niglt;^ gemachetwarb/ bae Bein greyer on wiÃen vnb willen bee lt;^0nige/iu einid?enOrben Ãch begab/jee bj man on ehehaÃt jeogen ber^itreheu nichts vbergcbenfolt/ bamitbenarme nicht alfo baefrabgelcychf v»^
entzogen würbe.
iÃajumal aber waren auch viel linbere gefall in bie vbelthatiw bann Ã^t/ fa Ãe betten auch befcheren ober bae baarabfehneiben/Ãm ein ÃraÃ/ vnb wie bie Concorbi vnb bunb ber dlrlfäÃer vnb dlry bgenoà fenart^
-ocr page 93-â¢^JonemoH. XXXVI ftttnnjeygt/aU auch Kbenanud wclbct/fo fcmatibt dnô 0clt;fdô ober |wcÿcvYvcrtb fl^l ober raubet/warb er barûter beklagt mb ergriffen/ Jfvwrttbrtuflrfeimbrtnpttttttb^ïut vnblt;trtvbià anffbie obren gefdjun# 0tci««rf«
K ^^°â'*u'^cumcapillisperdat. ©oer jumanbernmAlbegriffen /vier Ã^^^^^ûf^â ®®«v fùnff fcdel [über wertb gefloten ober geraubt baben erfunben quot;^*^^ '®wb/inu^t er ein banbt $ur ftruff geben / jum britten mal antomen/ â®4rb er er|l on gnub erbend t.
Hun bij? ^ud) betalten ^ran^ofen ober 5t*Andengefai5/ftnbet®«r«eïgt;«^ ^«n nod} in alten Ciberey en/barau^ Meatus Kbenanue bife volgen^/ SSSn^i ®^S«$ogenbat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fen.
ïben 73etlern folbureb bas lanb ^ufebweiffen nit geftattet werbe/ fottber ein jebe ©tabt foil jrepettier nebren.ïbiefen fo jie bonne / wo (ie nitetwaomitber banbt arbeiten/ fol jnenmemanbr etwas geben.
5?en dOcngen/Canbtffreicbern/ ©cblùffdn ober ^^ertninierern/ fo mit aufffâ^en bas voidquot; plagen/foil gewehrt werben.
2gt;a wirbt auch ein otbnungvnb gefaQ in blcybung gefeit/vnb bem ybertretter 4o.fd?illittg jur flraff/bcm anfager vn bunbtfebaffter lo.fcbillingjulobnauffgefetjt/bicbleyber ban id? nid)t wol teutfd?en/ feinb aberfaft fd?led;t/ ba6be(t vnb bó(ïltd?(ï vmb 5o.folibo6/ba6ifl fcbtlling.
^tn vbeltbetter foil vmbfeinerjlennfletbat ein 2lug verlieren/ 'gt;mbfeinanbere bie Haf /^um britten vb leben jumtobt gericht wcrgt; ben.
^er öffentliche feinbfd?afft ober fonberebrieg nit verlaffen ober â¢'bfïcbenwil/ als ba einer bcm anbern ben tobt fd?wcrct ober bräwet/ «ber begert mit fm vnb ben feinen C has nod? beut m t^ifpania gemein âfï^vmbein febevrfad? in ein fonbern bampff/bcnbicLatmiDuelluni kennen/ ^utretten / vnb fich felbö $ured?cn / ber foil für ben Ivótug ge^ f^nbt werben.
2^ciner foil weber in briegen noch babeym/fcinengefellcnobcr jo »ttanbts anberö $u trinden reifen ober anbringen.
©ojemanbtstruttdenerfunbenwirt/folcraufgeffoffcn/waffer â , trinden/fo lang/bifi er fein vbel vnb miffetbat erbennct/bebennct vnb
*^bbttt.
quot;tVer jum ^ontgober in brieg $eud?t ober ab$eud?t/ foil von bem 5011 ober wegflcur abfeyn.
âX^on ben bingen bie jur notwenbigen narung geboren Ces fey bann bag jemanbtbamitaufifrembben lanben baubtiere ^vnb auch alle faumrofs/foil man bein 50II bemalen.
^ifetfreybdt folié fid? auch gebraud?ê/bie an bey lige ffAtt wallé.
riunbie5rant5Ãfïfd?cn2^ónigbabenfürallanbcrn/jrenCbrifl^
ey fer nicht mehr bewifen/ bann mit vnfAglich vil birchen/©tifft/ J^^ffurnbjufïifften /aló Ãiagobertuó CofïntQ/©traj?burg/:c.Carof *^ó(V)rtg.lt;iló erbieÃunosobert?ungern/bte fïgbafft ein langejeit/ aller IVcltreichtbumb jubauff bracht betten) vnber fich warff/bater *^ller bingreichtbumb bie beyfamcn/ an (Dottebeufer gewenbet ,^nb 2^lóffer gebawct an vil orten iinOcctbcnt/vnb bife bar^u mit renten â^â'b gälten vcrfcben.3lfo bat Cloboucue ber erff getAufft /König v? Jtandreichbas lt;l0ün(ïcr 511 ©traÃburg in ber ebr vnfer frawcnlt;wie ^8 gefchrey lauttet )5ubawen angefangen /bcrgleichen 5u dOenÃ/ öpeyr/Cóllnvnbanberfwo/wiemanabncmmenmag.
-ocr page 94-^(tó anber f^eil bit fee? ® 416«^^/
^^^ **â ©trupburg vnb unbere ©tcbt vil unfuUs von vilen crlt^ wt^ecg«^ ïcn/vnbjnlctlï von 2lltilu gur vmbtert/ifïbunnocbtgcmcyngli^ * r«»et. nbsp;nbsp;nbsp;(Dotsbeufer verfebont worben/uneb von ben t?cy ben /uuff bus pc wr
Chrifïcn(5ótternitwiber pcb erzürnten vnb vngluct betten/wew» 2^ircbcn Vnb 2lt;l6|ïcr nucbmuls vrfucb buben geben / bic 0tCbt wi^ uu|f$ubuwcn/ulfobutmun ein gute jcit im jerbroebnenOtru^urg gclcbt.îbu$umulbuwctmûwcntg iOeufervmbs 2^ónigópullu(tCver lt;twunlOofbubiclt)wibcruiïff/botbon(Ouurcn/bunnc6 wus 5gt;or|f/wicKbenunu6ucbt/^ónigpbofcngcnunt. 3lbcr cin^Mr^ fïunbetwusburuott/bubin ein icberuuffd nccbfl huwen wolf/bereP wus vermoebt/vnb pengenunbip mit muuren jubcfcblicfjcn/bocb ^^^ bud^loilcrilcbtlin bus weittefi vnb furnümpfïc tbeyl burinn/v«^ immer ulfo weiteer uuffgebuwet/bipes in biefen jtrifcl/ vmbfuug vnb jurg tommenvnb 511 einer fo groÃen nummbufftigen ©tube ge^ wuebfen i|ï. 2Hfo ijl uneb e^cnç etwun weit vom Xbein gelcgen jeiît bip un Kbein gebu wet. 2gt;ip uchtet uueb 73eutud mit ©pey r gefehebet* feyn.nun bic reiebtbnmb ber^l0jfer/^iitumb/©tifft/©pitul/to^^ men uUermeyjï von Königen vnnb dürften ber/fonberlnb vonbet^ von 5runrfreilt;b/wie gehört. Ãïucbmuls feinb pc vom 4fppblt;nP^f â'
für golb uebt/bus ire fûrgeber tbun)gcmebrc worben. î)erhulb ^ bun vilfultig lefen/ bus nit allein lt;5ulliu/2lngliu/©cluuoniu/tc.fo^^^y vil unbere lAnbcrfo irc yürjïen ben ïTuuffunnumen/peb benen iu nicbtullcyn ihr bofgepnb/fonber bus gunç lunb huttAuffen bunn ber tolk pófel/beruUweg reiebtbnmb vnb weipbeiton vortb^ bey cinunber^ufeynfebcQt/uebtet bic dürften burumbbus pem^chw vn reich feinb/uu^ weip/bie in ihrem vrtbey l vn râtbén nit fehle« gt;^^ gen /vnb wolfo weife KAth hüben bus pc wiÃen wus pc unnemt«^ vngluubcn/focsbotbgcmcinglicbwol vmb cinbuwren febritt febw vnb wie peb gute tug vnb gefunbtheit feiten mit cinunber vertrug«^' «If? weipheit vnb rcicbthumbrtimmcr/ulfo/ bus Uueb ©ulomonipj^ SSStbeft^ rcichebümb mehr fd?uben vnb torheyt ^ngefugt but /bunn feinw^jP möwei^^ bett burebbife born ber reich thumb er flóctt/nuQ bruebt hüben. W nCAnheù mup ber gemein pófcl immer betröge feyn/beruuffmenfeben phet/^** mm fr^uï f«*« ^ùr^cn hungt/vnb uuffs Ãeifh^in fo vermukbeiten verbot«f^
^«t/ffebÃ
grunb/buwce/iubemrCcbtilï/wusfetmblinbcttfürcrrecbtill.2lufflâ*^* je weip erpnbet pebs/ie peifdjer'Weltltcber Kónig/je torcebter bmg/l^ Ungenâmer es bem tollcnpofclifl/iC mehr unhenger vnb vertb^btg^*^ pnbetes.Ãuukmtunbulles volet wol leiben/Vnb wus inen ein â«^ Kónig/bepglciebcnPicroboum/2lcbub/tc.^uuib über/ ©ulo mon m Af jeebius buugte nit/wie offt wirt ber fromb ÃOófes vbcrluuffen/b«*^ boeb wcbc^gelt/ocbfen cfel ober cy nig ir hub ober gut ie begert hef/^^^ ihm ullcs Jfruel biefer feiner vnfd?ulb fclbs jeugnipgeben mupf/v«.
male alkô volet «Ifo «uff bcm b^k/bae er fans lebene nit fieber Ifï/^ (Dote Hage/vnbgldeb brumb murret vnb vnwtUigtfl/brtdcrfieulP trugen mu^/ifvobi 19.Humeri u. IVue muf peb ber fromb ©uinuâ Uiben/ber ihnen wie GOofeô /ùud? vorgieng/wie ere mît ihnen fdbôbe^ jeugt/on uilen gefneb eigens nn^es/ nóch bulffs nit/wie bic bûcher P^ââ 2lt;dntgcrwcifctt/iafïcvcrwcr|fettvnb verfeblugen uneb ©ott $umre^ . gierer / ber tun ihn noch vil weniger recht thun / wollen ^rçumbem
-ocr page 95-lt;25örtâ¬wöp«. XXXVIÃ
504tumbwólUttwirbt««innötigenvnbnutzenau^^ â R ^bun/vonbes tollen pofeU Deromncs nvt vnb nntuv bannt nit ^ ^ bie 5»vf{en / fonbev feberman feb« vnb gewnv wevb / wne ev fid) joffben pófdvevlnffenobev bey ibmfueben foU niid) bt^bem pófd (owuttbevnueb vil nu|5 ben ge lev ten geboten vnb b tilt di geselt werbe) JJ® «in fpiegel fut bic nngen pellen / bavinnev Ãcb f«lbö«vfebe/wiceid pommev ^wnngeliflt;b«v gefeUw fcy.
ïten ber angeboïnen eignen f ovf;cit bes vnftciüi wart#
denben pófeleiOevomneó/vnbvonbcegemeyo ncn mnne (ben plnto béluam multo-rum capitum nennet eygem
fcbnlft/nntnvvnbnvf.
dtweg bic S^epben ben g^riflen/fo cc v6el in bev *3Ve(t gt^ X^Xs^ngen/benborn inftift geitoifen baben. Jeem bie nntnv vnb nvt bes pófeb/bnjin gnvnvtltd?e$engntà bev bifloric in metnev vovigen Cbvonid voU^ubnuff getvnger^'mid) wie bie lOcyben baà vnglücV jvemvevfnttmpten lt;SotóbicnjtvnbcvCbvt|lenlebvfold)6nb^â febnlfenbe/$«gefd)viebenbnben/Wten«d?Ctpvtrtnu6contrnÃ)cntctvtn - , bnvwtbev gevïd)ti|ï/weld)ev weit ein nnbevewfnd? allee vbcl|lnnbtó »SSÃÃÃà bev'Welt nufffcylct / nemlid) bev vilfAltigen nbgóttevey vnb fnlfcben giM wnïgt;_ ©otebtenll/bee bieWelt voll tjï vnb nit vmb bev Cbttgen obev ^unn# â=«»oeomc» Seliume Willen/von beven Wegen (5otr ben Innben öfft frieb gibt 2llfo «beten nueb imnltcn'iejïntnenè bie lOeyben ben juben/vnbmu^tn fummn/bne vttfd)ülbig Cninbbde vnben mn Töndi tvindctnliwcg bem Wolffbev obennnjlebt / bne tvaflev betvùbt bnben/Vnb bnvumb bevbnlten.ntt vonbcvtovb«ytbC6 fewifd)cn vofcnbcn nuffvnvtfebett/ trnndenben/viltopffïgenpofele/fcinb nlleâ33«d)cv voU/bnvumb Py^ «bngóvne cvbent vnb gelcvt bat / man foil bengenteyne Weg nit wnnb gt;nbsp;len / vn mid? hit geftnnet feÿn wie vil/fonbev wie wenig.Ã)nbcr wirr bev toll gemein pófd von etltdicn ein vtltópffig Ãbiev gennnt bne allein btit bem (tcbenl:ópfftgchï'biev/?lpocaltp(ieantyti.ytnvnbvi\\ lcid?t bnbvbeveyttbompt/vnbfonfîttienbevt mitjmfclbe^inötlrbnninbev j?Slt;n vnb bof beytwibcr bie wavbcitvnb bne on ftn babet febvet vnb febwevmet/wieee gdeytePWivt vofcim vovgebev. Ã)nvumb kfen wivtn J^ Sätzen fbvifft/baf bae void allzeit gewefen iff wie fein König vn Pfkilev/wte bev poct fagt/bne beweglich völd wirbt nllwcg mit feim 2^^ntg^geänbevt/alfoin Jfvnd/wicbev König vnb pfäf/alfobae ^?^^;^tj wne für ein grewlicb vnwtffenb vilBopffg toll tbier fcy vmb bêpófd/bat dOofee/bemfte offt angff gemacht haben/wolevfnren/ y^obi14,16. riumert 20. vnb nlkntbalbcnfo feinb alle bijlovten voller J^tve gung vnb atiffvbitv/fn voller ÃTatbAn vnb 2lbyroh/vnb regieren
lt;t|fect aUcnbnlben gcwnltigltcb /nud? bcy benen fobie affect leven «öbtcn/vnbctwa6 mebv banWcltfcynwólknaffccfvnbbevgemcyn Pófel/vnb gebt wie nUweg nlfofei5cfó vn^mlid?imfd)wa'nd/cttt jebev glaubtbem bauffenvnb Obevtcyt ^nlieb/wicmanglanbtnnbcmovt ibrtsvoià bacttil/etn ^unngclifd?cv5üvjï7eitt lirnangdifcb void.Kobemgibt£gJj^â^ vilbuffïten/ vvfnd?/ btf iff mung nllbn. Jtnlin vnb t?tfpaninbabcnlub/ â ibtenKapfïvnnb Kcyfev/ bie glauben nicht vnb:Hid? nie fte achten/ wie fr vovgebev, löic ^wvften fo mit Ãntbevo flimmert / haben cirt Ciigt;
D tbevifd}
-ocr page 96-^4^ 4Ubf r {^4l btt Ré ® dtÃu^^z
rhevifd? obcvCwie mans nlt;ttttlt;t)^u4ïtcjcUfcb volcf/Wcvtbcn^ibtM^^^^ vtl ^Aulfcv/ vrfrtd?/cö ijl waung albA/vnb wie td? bclbrg/b^ben w«»igt;J3 |V6 9Uubcndetrt4rtbcvn^nmb/tgt;annbcn blt;»u|fcn vnb UitbwbMUw lt;0 fcy bannbaö «wan einer mebr nn^ fiivwtç banaux verjlnnb/einetii nnbern Unb vnb b4u|fen eewne unlieb gUub/fo mu^ er bod? b46 tmefe«/vnb benC^nbrgott anbetten / ben jb^t fein fà rgepQ« fdjoffober fórgeber furcragen ee fey gletdjber recht / ober etnbUbvttb 3tbgott/fïirbtetn5»t|l/vnbo«tpceinrtnberer4nrtchterbeó gUubw ^0^« wl bnlb ijl ban biji (5o6óworc nlfo feUt ber gemein beweglich pófdonab tFövnoitce len grunbtbm vnbber/onbmichbiefo eewanjre ^ifchojf vnbvorge/ yo#geöecr berjeyn wollen / W46 lofnngijl / bed baben jtemwnQ/bórjfen fich lt;wilt;b wol ojfentlid? bórc Inffèn/wie es jr Oberteie macb/barbey wollen (ïeaid biegeborfamcnbleiben ba febexânbbóre einer gut nbenebenr:â Jfïbad nitgut fpiekJeh wil webnê (ie lollen (Botted wore fiïren/vnbamitatjcb bteObefbeie Icrê treffen vnbeber^feben/jb wóllcït bed madjen wie ed fre Ziebenberren gern bóren/vn bed lieb fmgê bed brot jic cjpn/fa wie man vonpoloniernfage/glanbc wadfr Aónig glaubt/ba ji bet einer wim^ ber von bê Pfaffen vngeijllid?enbin vnb wibertmlanb wie fie fo frey tnitallcnwirtbcnfcglcrtbünnen/vnbbenmantelbencFen wo ber winb bergebt/bamit ftc bem tollen pófel bofïeren/vnb bem rappen ben ^tey cinflreidK bamitfteinfrcubbed voldd/ebrvn gutvberBomcn/alfo iff berpfaff eben wie bj volet/Ã:fa.24.gleid? vn glctd? gefeUet (ieb gem/m^ «in iokbev lOafe mag teinanber flftrgen leiben. 3dgt; bab mich ber abem' tbewr offt verwunbert/ vrfad)iji man Ban mit ber warbeit beim tolled pófelbcrbal4genl!ebtvitfud)t/niertbertfi'ïrBommcn er wil betröge»* vnb mit lüg n regiert fey n ein fold? lieb mu^ man fmfmgen/foll ertaub ^en/ wie and? plato erkent bat bad mâ bey bifem wilben vn^amé tb«»^ bedpófeldmitberwarbeitnienbert,förtomcnBan/vnb vmbbervu^ wijfenbett willen nicht fid?er ijlCwie feine wort lauten von ^ofepbo ww SlppionêanCejogen) ein ware mcynung von (Bott $ubcBencn bcrhalb nit alleyn bie propbete/Cbriflud/vn bte 3lpo(tel bte baut barumb b^'z ben geben miijfcn/ fonberauch etlich from auf]^id?tig weife l7eybé/ald 6ocrated/3lnovagorae Ãöiagorad/bie ben gemeynen Pofel vm frab? ïBet^wÃ# gotterey vn vile ber gótter / gccbabclt haben, ^e liebt auch ber ftirwt? KbStte^ ^'5 pófel vberauf täglich verne werung/ vn wie er wandel ijt / wolter h* vemew^ bad täglich et wad newce wer/wie fajï er nach tim bing gey let / fo hater »«»»g. nbsp;nbsp;boch halb bran verfûrwiçigc vn verneugemt/nur ein newd beraUtag.
ï)ifeartbed pófeld $eigê all biflonenan/ bann wie fa jï er nad? eimbing rbn t/man fchweig nur jliU/fo laf t ere mit ber jeit felbe falle / ja feinbet «d/fonberlid) wan jm bte fact? vmbfchlegt/im nicht wie er verboffe hat/ vbered gehtjöifen affect bee pófcle haben bie alten Ãonig vorzeiten wol gewif t. Jn fu ma/ber Binbifch pófel warauff er plärrt / vnb wie ein fchwarm jnê anfeUt bae ijt beyligthumb / bamit fert er bahin/vn wad igt;ng lüd jmab bifer feiner torbeit vn aberglaubé $u fleht /bee gibt er art berm glaube bie fchulb/vn richt allee vngtwd auff fein wiberpart/wie bie^âpjlifd?enauffbieCutherifd?ê/bieCutherifchen vff ben73apfl/ ©d, wermer vn ^euffer/alfo fchwermet ber gemeyn rafenb pófclbabm vnb ijl eittel dtuangelium vnb gerechtigBeit / wae er jm furnimpt/vnb «in mal berebe gefaffet hat/wie wir in ber nech jlen auffrur von bawre gefeben haben / ba thun fe all bie obrenju/ vnb hóren nid?t allein bae gegentheil nimmer/fonber verfolgend au jfe bód? jl. aOife art alle jie?
-ocr page 97-'2?öttâ¬wo))a. XXXVliï
W) Wtimb fo v Uifftg mit vil wonen an/ bee wie bt^ vtItópffigtbice ^®WnUrnen/ nicnlfo nuff jn feben nU ob cv eynbeUtg, weià vn ^omb ^^â¢^^/«ud) cm vnbeUben / vnntd?tvtlmcbv toll vnb vnfinnig wie wie ^«ntn Icybcv vil gute inbev welt fnebt / vn vno Inflcn tväwme ein ganne ^Ht voll Cbviflen/ vn atgwonen bet gemey nman fey eitel bey Itgtbn b/ *(0 tied? er voller verflanb/bamit verbaten wir vnfev tovbey t/bna wir ââ^e wiÃen wne bià topffig tbiev fey. lÃie alten haben bie fad? tieffer J*â3eflt;ben/vttbvielttâbevbin5n geraten/ fonberlid?bic im Regiment/ we haben ben gemeynen mannau^gelernet/bet nithte veebtfungs vnb ^falQenö leibe ban/beo Ilim ijl/ Nemo in nobis frugi viuat, wie Cic. Ãuf (Ãuejl.anjeigt/vn bie t^.fd)ri|^t jren affect an vil orten gar artltd) ab'/ Jrtalet/fonberltdgt;0ap.i.t)icre.i8. vnb wirinCbriflo vnbben2lpofleln Uben/wie (5otwillbom Ãe ber weit gewefen feyn *
Jnfuma wobiefer febwarm anfeilt/ ba riebt er/wo bià wilb vnge'/ Jämpt tbier bin gebet/ ba weid? als eint trnncinc/ febermä an^ bc weg/ and) ein fuber bew / f a (Sott felbÃ. Ste fmb erlcndgt;t worben/baben ben reebten ^ootöbinfl/einlangejcitbetrogen/ergriffen/lobcn brob (Bott/ ber (te au^ ber Ãnflcrnuà geführt hat / wen mane aber bey m lied) t beÃ'/ bet/ folte fie wol in ein anber vil gefehvlicber (lOcer/voUer febrofen/ ge^ raten feyn. nnn weiter vonberartbee vnbcflcnbigen beweglitben p^'z feie/wie er mit feim 4gt;bernhin vnb her fehret/ Jtem wie er feinbof heye mit anbern flieÃt vn entfcbülbigt/vnbeo er vrfad) ifl/anbern anfffeyIt/ iawieeraUwegalefhenerTDolff/ baoCamb jetbet/ce hab fmbae wap j_ Ãt betrübt/wollen wir in hifïorienbefe^n. Af rfllid) befibe bee beweg / SSedenvi^ lieben voidâs vnbeflenbigbeyt mallem Jfrael/ wie 3laron (lOofes/ alle genpsfeb/ Siebter vnb Ãonig mit jnenjufebaffen habc/fibe bie anffrhur Chore/ JJ^^^^Jââ'â Humeri i^.Ãhe wie es bem frommen (Bebeongebt/ was verbient jepte fdJmft^^ mit woltbat/ GOofes/ Samuel mit feiner trew/ Jtem iDanibf etttcl vn'/ g^nt^let. band/auffrhur/neib vnhafö/fe fr0mere2^0nig Ãe betten/ fc bofer/vn/ Seborfamer Ãe waren / was für ein mutwillige fürwig brauebten fie im begeren eines ^önigs/ba Ãe (Bott wie ber trewe Af dhart warnet /nen ^icee ergeben werb/fagt/ noch laffens nicht nach/vnb ijl in fumma/bie v^rifftfebier nichts bann ein etftellermen vnb auffrurbes tolle pofels/ 5?^ bie bûcher Jofephi vn all Chronid bauon voll / wiewol lie ficb mit J^iaba vnb anbernofft bleglicb/frointltch vn gut heuchlcrifch flalten/ P hat hoch allweg ber auf gang geleret/ bas eittelbûberey vnb nie Bein
Ihnen gewefennoch fcvonhcrijengangenifl» ^Ifo betert fich ^â^0 Ifracl mit bem 2^ónig 3oÃa / Ãelen nicht von (Bo tt weil er lebt.i» Par.34.abcr bas es Ihnen nicht von bevnen gangen fey / vnb allein bem Ãonigbamit geheuchlet haben/ ^eigt tOier. 5» vnb iOofe. j. Bierlich an/ ^tU fie allein bê Ã^nig jugefaUe/ (Bott inopffern fuchten / fo lang ber ^omg Ubt/balb nach feim tobt Ãelcns wiber ab/wcld)6 ein an^eigung m ihrer leichtfertigBeyt/bas fnen vor mt ernfB gewefen i|ï/ fonber eittel bmchUrey/bem fromen^^onig^uaugebienemZuffbtefe weif iffauch ^0 void alles ey ns/vn eitel heylthumbmitbemfromen ^ómgAfje'/ ^ia/ein her 15 511 wibften Senacherib/ feboch jeigt bie btfîori ber Cbroz *'i^/ihrhcri5feynitrechtmit(Bottgcflanbcn/ brumbItebanbiepro/ Phetenfo hart antafle/fümclichAf faiS. 3llfo heuchlet bie torecht mege gotfeligBcy t/mit cim gotfeligen2^Ãttig/wie es auch vi vnfern 5eif en *W3eht/ wohin bcm 5ûrfïcnba6 ohr hanget / ba ijl bas tolle void fehon P^i^tt bvan/lflber Jurfllt;wic er mag) Af uagelifch/ ba regnets Chriflen/
P ü vnb
-ocr page 98-5? 40' antler (Bed btfeé ^Bclttuicf cv vnbwUhfttcrÃxrU^tfcytttm l^uattadw/bé^ût^Rê 5« Heb flitbt/ btefev rtb / vnb folget etn Hero/ btlff (Bott/ ba verfebwinben fie alle/vno revfleugt t^enomnee wie bte móeten ïm winter ⦠^a Ãbet man wie blt;»^ bofgefinb fo felngólbln Cbrlfïê fey n/ bleb$ creuQ Ãleben wie ber «wfeV /n nlt wiÃen was Cbrljluó/bee wort Ãebod) In ermein/ febUt / b^rntfeb vnb bergen tragen vnb b^ben / wollen gefeben fcy n / wolt (Bott ee were Inen «Ifo In fr berij geegt/wie In Ir ülberey.Ãlebürffte wol eine pltblt;*'' gorne vnb UOope ber Ãe leret baö Ãe (Bottes bUbnuà nuff Beinen ring iteeben/vnb fein Xiamen nltfo elttel vnb vergebens fóren folten.^0 iff nneb ber glaub/fo nlt jebermans blng l|ï/ nie fo gemeyn gewefenbas jn i^ertomnesangenomen/(Botterbantvnbangebettetbab» ÃDasao^b (Cbrt(lo viel mebr nuf furwlgban nuf lleb vnb geneygtem wtllenpy^ nnebgebengt/ 5eygt bte btfïorl bes i^tumgeUons Bletllcb an/aUermeyp Cbrljtus Job.«^. ^s blelbt boeb ble turba welt Æ vnb ble welt turba/ quac omnia turbat, wie Joannes fprlcbt/ baÃÃebengeyfl ber warbey tnlcbf annemen/ Jobannls i4.nocb ble warbeyt faÃen vnb Itebeft/Cnce am ^* (Bebe bu nun bin/vnb balt vil auff ben bauffen/ vnb fneb bas Ã^«ang^^ Hum bey pn ober In ber welt. ÃDle propbeten fagen wol anbers vorn g«^ meynenpófel/l7ler.7.Ã)le ©Ãn famlê bolg/bte vetter junben bas few«*^ an/ble wclbcr Bnetten ben tej^ / bas Ãe ber bimUfeben /Königin ein btlt;' dxn maeben/vnb frembben (Bóttern opffern/ bas tà / es Hebt alles abgt; gótterey/ es bllfft lungs vnb alts jum gogenblenà / wie and) toiereml^ asjuenbbesfunfftencapltelsberglelcbcnfagt/ Xirntfegen vnb gram fam Ià lm lanbblepfopbeten haben falfcb propbetiftert/vnb ble pric^ Ãer reiÃen ju /ren benben/ vnb mein volet bat es gern alfo.
Ãöerbalben well es alfo vmb ben gemey nen mann Ãebct / bas bic ïde» etetney^ lobswertbfeyn/blejnenmiÃfalle/ wiberumbvbcl bórémüÃenallebie/ ncn manna benen ber gemeyn pófel wol fprlcbt / alfo / bas Ibr lob febanb Ià / vnb 1«^ cbïinöquot;* Ãbmacbelnebr/wle(CbrlÃus felbs lcretX^uc.6. müÃen wir welt bereif' ^etlïtUlier^gebnvonbespófels eber feln weg bmlauÃt wie ein vngejempter feblt;H ^â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hgergaul jn trleg^ weg vn lauÃ/welt anbers gefinnet Ãy n ban feln vr^
tbell auf welfet/la Ãracts bes gegêtbells vn wiberfpils. ÃÃas IÃ/ bj anth pitbagoras vnb Cato lert/ man fol ble gemeine wolgebante ÃraÃCbl* jum verberben furrWatbel rOnlt lauÃcn/vnb nlt boeb bebê /bas bc«^ gemeynpófclCberbjllecbtfnr ÃnÃerntà wlbcvumb bas fawr fóf jm Ãytt/recbet/^fale ;.?bofbad?tet/wte Cato fpriebt/C^od vile eftcharuim quodcharumvileputato,vnbCbrlÃus£.ucei6, Wasber weite basm allennatwrilebenmenÃben/blenad?ber weit vnb nlt (Bott leben)bo^ IÃ/bas Ià vor (Bott ein grewel. ^s geboren auch jum pófel alle vnge''' tobten natürlichen menfcben/ble gleich geÃnnet/mit bemin ein Iod? blafen vnb leyd?ces fey gleid? 50rÃ/iÃoctor obcr^awr/ble nach reieb? tbumb/ebr/gewalt/vnb was biefe weit verwunbert vn hoch bebt/fmb^' en/vnb nit wiÃen was rechtercichtbumb/weiÃbeit/frumtcit /gut lebe/ luÃ/ebr vnb/AbelIÃ.Donbifervertertcn art bes pofels lià ^rafmomZ von bem muÃer eins CbriÃlid)en JürÃen vnb Kitters / wie weit man von bes gemeynen mans meynung /ber tcln warbeit bóren ober leibe mag/ abÃebnmuÃ/wilman CbriÃiÃyn. ^crbalb fagtCbriÃusblt;n feinen juuor/wie fieber groà bauà aller menfehenentpfaben werb/vn Ãwort vnb warbeit annemmen/wieÃefo vnwerbegäà feyn werben/ vnb was Ãe für glüdauÃerben gcwarten foUennemlicb ben baÃver^ folgung vonaUen menfd;en/ auch »0 jren eygnen freunben/ verwanb^z teil
-ocr page 99-'5?öii Europa. XXXIX
mcitfcbcn jugcfrtlUn/CBrtla. f«j^autb fpvid?t ^®^t^lt;t^bcbcrctt gcbcyttjcrBntrfdbctt/btcbcttmcnfcbcnCbervoiï pfwtU^tlï/lügen Ucbcvttbfucbi:/pfrtl.40gcfaUcn/Pflt;tltn.p. *Vnb ,?â® fp^'td^t nm vorgemekenort frey bevang / fo er benmenfeben bâ à ^**f^gt;^^^^*Lââ^fâ^^l^®âgt;tt^6/ wtlfd?Ucflcn/ wan wu^bê groffen â^ ^*^^â*^^^^'^^^^ â*^(Bote gefalle» îberwegê aUbte es wie bê grof# iff A l?^^â ^^^f^â^ C wie bte falfd?cn propbeten / beren ad) vnb tmd? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ff
*^^«llt;« gefaUen/vnb etn greffe verfawlunganrtcbtcn)bte bal// ®ÃSfXt asmttberÃtnagogbee'Ãeuffele/batfïbetnwittel. lOiewerdeaud) wol/wiewol bas ftebentépffig ^bter/ bae pefel veld / alljctt arg ijï/lü^ 9lt;n hebet vnb fuebt/fo bat ee ftd? bod? allweg vnter bê (BottfeUgen 2Vó// ffi®^*Ã^5^S^^'â^^ Plt;b gcfleUct aie babeee ein ey fer vwb (Dott vnb bic ^ot^eugtetc / wcyblt^ gcbcnd?let / alfbalb ee aber ein Meronem J®?7?â***^**bat/ foifïeeelttciblijtbürfïïgrïerontógefinbgewcfcn/ Vnb feinere nach wiber jn Æ bw felbfl bowmen / wie von Cbrtflo btf ^ 1 ?*'^quot; V^*^^**^â*/ Ãgt;aógcweyir^bterncb vow bint berCbviflcnenr/ 2?Æ ?5® ^*^*gt;^ achten woebt ee wer tem worb in fbw / aber bie reeft ber ^h-ff ^^*^*^^^^*^^â^*^/ '*â*^*^^ jurjett CbrifÃi/ bas feberwanan ben ^btiftcn^nXitter werben wil / vnb few frotnigbett beweifen/ inbew/ baó er feine benbe inf brew blut wefebet/ba gibte allee bauf $u/vnb ben he etn wenig barnor wit Palwê / vntergefïróweten blcybern/vnb grof fem lobgefang ju tOierufalew eingckyt baben/ben breuistgen fic in bur# tagen barnadj. ÃJerbalb wirffu für vnb für in allen C broniebé fin// vw/ baf b$ void allweg Cober fe pd? fïellt) wieber 5ürfb ifï.âX)nter ibo// ^Hiciano iff allee auffwegtgwiberbieCbttfïen/einjcberwilfeineneyfcr ^^eigen/ vnbanfnê/feinew (5ott 511 ebren etnebr einiegé/ fw fein (Bote *^^ibnenrcdjen/balbfallenftewitj!gt;owtctano / aleerbeeeinrewcnr/ Fn^ttg/allwiberuwb/jnbanbtfïCbrtflen wartern/wiber cinfünb bey Ibnen/ bas vor etn ©otteabtcnfl war. Dnter ConfMutino fliegen bte yiftcn^uwtebte GOüden iwfowwer / fo wirbt wit bcw2i6ntg von ^«gdlanb/ bas gan^ lanb vnb Kónigreidj auffeinwalCbriflen/ alfo VOO es glcidjCbrifben fdjneter.nntcr Confïantio gibt es fdüer ein gans g«weltvoll3lrrtaner/vnterbew^apfipapifbcn/ vnterw'îürdenetrt ?5'âff/ la eittel (ÃOadjowetaw.3llfofebrt berauffwegig binbifcbpofel mb ber Wit feinen bltnbenfürcmZ vn glaubt in fuma für vnb für j^â^6Rtncl0erren glauben/vn wie wan glaubt ba er ifl/ feinen brübern/ oas iftbemgroÃen bauffen tOertownes ^ubienff / btf ik feins glaubens gr^b Vnb felf. iOiemit baflu ben geweynen wann abgewalet/wie ich boff/mit feinen ey gncn färben / bas bir $u viel bingen bienen/ vnb bein vrtbeilffbctrpifeitvvtrbt/ baruwbidjbiefenauflautf vnb fpactergang ®«ybcnügvnb nötig geadjtbab/fleif bidjnur nicht bicfen ^ugcfallen mit $uf{tmwenCbann wer mit betfebet/wuf wir an galgen/ Kow. pj^âibetfitebe bif vilbopfftgtbicrwlt allem fetnetnwbfen tbun vnb mnn/ fo fafl bu fliehen wagfï. Jfr iff auch Cbriffo mehr auf für// bann auf crnfl vnb anbadjt nadgebenget / wie ber aufgang beweyfet. ifstfl eittel mutwill vnb BinbifdjerfÃrwi^/was er anfacht/ fonbetltch beiÃet er wie ein pferbtinfein $aum / vnb hälfet bie er förch'/ J^^JWttf/wle jofcphusllbroguarto/2lttttqul.capite2. an^ciget. Ãöer// halbbörffen fich bie tOerren ntt viel auff ben gemeinen pofet fonberlich KnofgeÃnb/verlaÃen/bannfie habensoffcmals inber noth ff eden t? ià vnb
-ocr page 100-^4^ 4nltf v t^d Wefe^ '2BeIt6u^^/
vnb «11 fp» «vg fleert Uflltt/wi« TOWKonïbartocinfcbSitcbiilo'^/J?'*^ U^rtnbro/ vnb fd)ilt;r von allen 2^lt;yflt;i:n gehört haben/ tn bev ZxeyK Chrontd'/bae ir 0of5eÃnb etwan jve gróften fetnbe gewefen flt;y « / nbsp;nbsp;.
wcbv33Ap(l vttb2klt;yfcvvonfvcunblt;n burd? giffe vnanbevepvacn^^ *^^^4® pP^ ^â'^ '^^^ fxtnben vmbtomtnen fcyn-Jn fununaber gemcyn p^lt;l^â öurd) ^t **^^^ ntcnfcbcnauffcin bau|fcn/fcyn entwetebt/ vnb wer ^nen vertvawet feenno oenn tflauch cntwetcbc.Surrtet femanb mtt mir / ab obtd) jm juutel tb^Z, , femoe »mbgt; süffle mtt(V5tcblt;a/Jcrentta/Cbrt(lo/Xt^fbra/ï)autb vn allen2tpo(ltb' »»mmeu. 5teebenbt^fagcn/(^Oi^.zt^te.9.i7.Cbnpuö(V?at:b»»o.XBfra?.ifPgt;^^^* ï)autbpfal.4.5S.;s.(^i. Job.2.ba warnen (te vne treuheb/wtewtrvnd p*^ ben menfeben bóten foUen/ ab fóreiwfd^lagcnbenpferbt/tnbemr^*^ trew / Heb nod? erbarteyt fey. Ãpnebjt bit / eó feynb Pottwal nodt vtc» frommer mcnfd?en au|f erben / Antwort / l^óreffn ntebt wa6 Cbfân^â^ vnb bie propbeten fagen t .'Keiner vberal vnter allé menfd^en binbertt/ es tfl memanbe fromb benn Cbnlten/bie etwas anbers feyn benn tneff^ SbirSS^ f4gt;w/*«gt;wltcb dnnewe Creaciir/©ottervnb.Kinberbesallerbódâ|ïââ â fd^e». ilt;^ warbafftige 2ktnber ©octes / birait^ ©ott/ vnb ntebt vonmett* fd?en/ bureb mtttel bes Ubettbtgen worts vnb vnjerflórlteben |lt;wwew vnb nïebt von 5er(lórlid?en famen bes menfebens / (a bureb ben ©tyP au^ ©ott/vnb ntebtburd? ben wtUê bes Ãeifd^es/ nod? auf bemgeblóf/ noeb auf bem willen bes (Dannes geboren fey en/ barumb Cbrijf m^ wibergeburt/aueb bic Verleugnung/ abjagen fein felbs / and? ben b*tP' ber ©eel nötig acht/bas bein au(frtcbtiger/ ber 3« Ãcleb ©ottes bangt/ vn ter allen menfdxn hnbern t(r/pfal. 14. HJ.Ã)tefe tinber aber ber w^d bey t vnb Iteebts/feynaUern als reyneebenen alle btng reynjcyn)5ugtó ten werden tüd)tig / â(Tic 1. prouer. n » vnb als bas volet ©ottesC^â^'^ erjbntjumeygentbumb bcreytvnb erwcblctbat/bas esjuallen gi^* ten wercten gefebtef t vnb etferig wer/ÃTit. 1.x, ^rtn. 3. an beyben orten 5^ lt;nb bcsCap.jbar^ugewtbmeuÃÃenanbernaUen/bcmgroffcnbnntfquot;^]* tOerromnes/t(lniebtsreyn/ fottbervnreynlflbeybeibrfnnvnbgewâr fen/ vnb ob (ic wol fagen fe ernennen ©ott/ (ebod) verleugnen fe f^^ fetn mit ben werden/vnb feyn 511 allen guten werden vntûdittg / ©tgt; tbenn was Ban reyns von einem vnreynengefagt ober getban werbend Ãfcclc.am vier vnb bretflig(len.iÃcrbalben ifl/wteman fpriebt/gemeyn vnreyn/alfo bas nid?t jwen ober brey tn einem fcclen feinb/fo es an ebn gemeyn fetn/glauben frombteit vnb tbeilengebt/ bas es nicht ans vn^ rcynvnbanein5ancfengebe/wieCbrt|lus auch füget Cuce 12. ^ónn werben in cim bauf fpennigfeyn/ $wey wtberbrey/tevnb werben bes menfd)cn feinb feine eigne banfgenofen feyn. söarumb vnsbannbit fd)ri|fc fo trewlid? warnet / wir follcn vns vor ben menfeben bóten/vnb fnennichtvertrawen/wieer(ïgehórt/ (Wiebeeamftbenben/ l7tercmie nm neunbten vnb fiben^ehenben/ wie fnen Chriflus felber nichts guts jutrawethat/ Joannis am atibcrn. ÃDifvn^ifer legtfchnuran ir«â glóet/gleich wie bie ftegenwo honigift. à wie viel t^errenb^benfei^ noten verlaffen vnb laÃen (leden / bauoni(lbte25ibcl vnb alle iOlflori^ en volUibiefer flugfchwermet nit anbers / nimmerglócB / nimer Bnccht/ fud/bie hiflorien Aleyanbrtlt;V?agni vnb ÃDarq broben. ^un wollen wirb te fer vnfer lehr mehr exempel fórtragen/ bamit wirft feben/was vnfer irrbifeb weif heit fey / wie ©a net
Jncob im britten CopttelaU malet.
Tr^b«â
â¢Son^uïö))«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XL
?!5oÃer Wc îKeidjtfjumb ten @ttfftcn/Ãtö(lcrtt/® ettjj/ feeufem/vnb 2^tvd?cn im 4gt;cctbcttt aUermetj^ tn
(BermatttA/bevBommen»
C^^Jcwol bic abcevet bic er|à mb gvójïc fdicnching ber Kóm: Kit«-A:^fblt;n/C0n|lrtntttto(V?a3tto jufdjretbê/fo vemey nu bod? nie dU
km -ótto5rtfin3en|iö/2Vnrtl.lib.4.cap.3.^uf- Ub.4.c4p.vlc.vnb ïs^i'chtbnmb
'âHdnbre mebv/tn meiner vorige Cbronirf bey ben bijlonéConlïnncini nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* J^J^Sesogen/fonbernueb furnemUd? vn bcurlid7Kdpi?nclDölrtt.©cog. »oijcj, ââ¢b.^.baerduebgareigendid) nene vnberjekbieötÃbt/ £Ldnb/ Ilene/ JnfelttvttbKónigreicb/bie bcrgut^ÃptlifebKey. Cubwig/emÃo« ^droU dOngni / bem Kóm. jlul geftbendee bdbe / ^nno s?;» bdó fonfl Ml|d)licbCon|ldntinot»icgcbórt, jngefebribenTOirt/wie ficbó gd(lbd? Kelt;btbórê kfi.Ãödrnmb bipr Kty.Iónbtvig vom75dp(ipto ber(5orc ^ligober Cbri|ïUcb gênant worbê ifï/vnvonpipino/Cdrolo (^Ongno/ ^ubouico vnb Ãotbdrio benKey fem/bieKonig von ^vnndreid? ben ^ctelvbertommen haben / bdö fie bie aller Cbrifflicbflcn König ge^/ ^rtcbenvttbgettennccwcrbett / barnmbbdópebaó ^apjlbnmbalfo hâvgefeboben/ vnb bie KómifebKireb in ein fold? reiebtbnmb vnb bóbe bradjebaben. Ãörmn genie leer piptnuó ein 2fnblt;vrobcr (öro^natcer Ilubouici/vnb Carolus dOagnus fein vatter/ Cotbarins fein bruber/ Sar vberan|jbem '35apftbumb gutwillig / geneigt woltbAtigbneebt/ haben mebv bem Kapd bann bemKeyfèrtbnmbgebient jabdsKey^ Uvtbumbba8 nit jbr war (bann fo lang fie bcy leben im2fmpt warctO
pmKapftfrey rbergeben bas je^tberKómifd) Keyfer vorn Komk
WenKcidntdtsmebr vbrigbat / bann ben eiteln namen vnb oben
Mittel/wie inmeiner Cbronid vberflûfsig gehört,
XlunbieCopey vom l^auptbriejf biefer vbergebung bes Key fer// JjJJfbnSfni tbumóCnboulcl bes Kcyfers/biefonllConflantino ungeeignet Wirt/ oerfetm/ ^tb id? nit bdb mógen fürgebn/ldutlib.3.(5cog.bcyl)olater.alfo/3mcF«iig^ó^gt; ^amenbestOtrrenCÃottbes 3lllmed?tigen*X)attcrs/ bes ©ons vnb p.lt;Bci|Ã6/Jd? Key fer lónbwig verleihe vn vbergib bir D.fanct petro petro/fonfî V^m 5iir jten ber 3lpo|ïel/vnb burd? bid? beim VteanoPerren pafcoli ConÃanun» ^blt;r|fct^ifd?offvnb feinen nad?bomnenin ewigbeit bie ©tabtKom ââS^w« e, J^^g ^â^â'ââJnri^bictiott/mit allem be bas vmb bl^^rbrid?/0tebt/pore/ |^ 'âonben dOeer orten Oetruric/lige in dOebteerraneabie alt ©tabc â¢Ã¶alttcoKegium/^3iterbium/©oattam/popnlonid/perufinm/dOa# turanuni/@ijtvium/rtepe.lt;öegcnCampaniam/2fnaniam/©ngintt/ u jercinintt/2datrum/pacrîcû/^rufmotn/mitallenvmltgenben©tÃbi tenvnï?órfl-'ern/dud?bengrtnt5ê i^yardiat^nKancnnawie lóbltd?cr ^bcd?tttu^ Carolus vnfer vatter / pipinusvnferanherr/bem 10-©. Pete*^ langfl Vorlieben hat/ nemltd? Kauennam/ tfmiltam/Konium/ ^?'^öpopuit/5orumlnm/5auenciam/3niolam/Kononiam/5errarid/ *ö*nacln/Ceruia/2vbrtam. JndOard)a/pifanrn/5ann/©enogallirt/ j^^^onam/rfumana/ 3lt3^inum/itfin/5ovttfempronh7 Vereer#/ âVr^ hintï/'Valnenfe/Callin/ Cnccolos/Alfngubin. Jn Campania ©oram/ 'aqutnnm/2lrpittum/'^heanum/ Capnam / 3nd? vnfer erbtheil vnfer b«rrfd)afft zugehörig / Keneuentanum/ ©alernitann / Calabrievn^ ver vnb ober tleapolitanum/bas fjer^ogthnrnb ©p^ettnnm/'Cnbelt;» *^otriculn/Vïarntam/vnb bie anbernirer herrfchafft. Jtê bie in ©alen iii) bes
-ocr page 102-©aÿ attbà f Ãed bifeÿ îPdtCucP^/
bes vnbetn (ÃOeers/Cor jtcrtm/Qarbintam/ ©tctlta / welches rtlUs relus I0blid)cv gebad^nns vufer vutter/ptplnusvnfcFrtnbet^e/burcP 2ltbtthim mb (V^tnrubum bur5ugefd)tcttcX^bt/0.pctermbfdn^^ nud?tomctt m febrtfften vhergeben hüben / ulfo bejlcttigen wits mttbeUen in ulk weg* âVber bus geben wir und? gcwult bem -Ãber|tert ^if(ho|f juernenen mb $ulegen ein Concili/uUcyn bus es en 5 witrlt;^f gefebebe/vnnbjuvttsgefebirft/vnbjuvnfern nuebtemen ullwegM'' gutegefunbt werben uu^ lieb mb freunbtfehufft halben / juerfuebew wteesjubenjeitenCurelivnfers 'Prunberren/pipint vnfersunbe*^^ ren/Cureli vnfers vutters gewenbeitgewefenifl. ^ifen vuremwilk*^ bcjlettigen wir mitfebtifften vnbgefdjwerncmeyb/vell vnb vnwtbetquot; rnfÃieb 5ub«lten/mit für vnb fürbeflÃnbigem willen, jöerb^lben b4'/ ben wir lierre Pufeulibus bureb ein fiegute jugefebieft/vn mitmeinct lt;ygnen bunb vnberf(brieben/ Jeb Cubwig/tc. ^s hüben peb uueb bteZ feiner fun. 10. ^ifebeffe. Ãrbr.tj. (5ruuenberjCibereymeifïer/0i3^^*^' ©écreturtus/vnb eintOefîturius vnberfebrieben/^lnne wie ehenpebf/ uebtbunbert/jy. t^ie Bempt bie febencfung Cenfïuntini herfwr /bif refcriptwirtnecblnber Uiberey'Puticunu bebulten/bicÃZnbouicivtt nit Cenfïuntini i|ï.2llfo b^ben pe lunb vnb leut vberBemmen/fórnettM lieb Kembus pes ju eimfpiegel wie pefórgubê /bes CbrijHiebengU^ bens mueben wéebten/lt;i.ÃÃgt;ecretultum/â2^it.lt;^.lib.i.cupitc .tj.rïunguï^â rtunbuswirwiberuiiff Curelum (ÃOugnum Bemmcn/bervnberalk Ãey fern nit ulleyn urn meyffenÃtifft/ Bireben vnb Slóffer tm-^^'' bent gebuwet b^t/fenber uueb »nit jArU^en guiten / jollen vnb Bepb^ eben Bleineten begubt/bunn uls er im s. Jur feines Xeiebs /bie pegb*»lr tenlOunesCbieeinlungejeitulleWeltbeftricten b«ttê/vnbullerw4f gótcrjupttnenbrucbtgt;nttgewultigerbn»iibglócBfeligfumptirc»n2^®^ mg/burniber legt/funb er ein foleben febutj beut vnb ruub/bj munbef^ gleichen ven Beim Ãeyfcr ebcrÃénigven^tuncFrcicblipt/buucbÿ er für unbern billteb ein grepen tbeil ber ereberten ©cbAç un bie Ãnlfc vnbBléfler juwenben/ber tbets uil fein verfurn vnb nuebBemmenefi ver/unretlt;btb«mbvnmiltigBcit gegeti ben lt;5etpbeufern/berenerb»* JóSiS**^^â^ ââ^ wiber ben buu ffen buwt. ven bé Fernen berbie Bóplicben Bl einet bcö Cteuo vnö Ãtiffts JU (Veertij / fórnemlid? ein Creuij ^ennu genunt /ven reincts ^^ luutermgelb /12. lambert muref (öolbs febwer/vnber betn ein folch«*^ verp gelefen wurb / Auri fexcentas habet hæc crux aurea libras. M»â^ fooo.»(ï4. tbuteinlibrubnnbcrtbru(bmuseberio.2lt;renen/ulfobu6 bip Creuà we«h^^^*^' hunbert mul âÃuufent/fónpruufent^nb vierbunbcrtgólbenungol^ gewegenbrttvnbwertbgewefeni|ï. Jtemullbufeinbgcwefen2.2^cW^ ven gelb/vnber benen ber BleinfB/is.lt;V3urcB bes ullerbe^cn (öelbs betf/ ber grép^ ein gut tbeil mebr/bur ju vnben vnb eben berumb mit BépP'' cbemeblemgejïeyn befent/eins jwerebenpngersbtef/einer den bolt;^^ febier wie ein mórfer bere einer ein halben fefler wcy tjen fupèt. tOte vJV/ bcrlup id? bie Bóplid?en ernut/menP^runtjen jnerjelen/bercn cclid? *lt;^^ murcB gelbts wert geud?t wurbê.Ãgt;ifett fd?ut5 bat erfdieb ungri p^env** weniger gemud?t/^ifcbeff Kubelpyein bruber bes tOer^ogen ven 3^'' ringen/ber un bes erfd?lugncn ^ifdieffs 2lruelbi|ïuctcrwchlrwarl' ber C bumit er nud? gewenbeyt ÃenigBlicb cynritte vnb in pePèp f^^^ uud? ben pullium voit Kern rebimleret} num bem vorigen (oAlboj (öé^en/^ennagcuunt bencinciturmhinweg. ÃJtfervorgemdtgrep Curelus/mud?t uud? uup vil 73ifïbumbcn/ABr»jbilïumb/als dOen^Z Célln.Ãcin verfur JÃagebertus ein Kénig ju ^rudreid?/ |ïtptetaolt;b
-ocr page 103-â25on Europa
XLI
®'*SâWt/«eli(b iKwe ^i(ïumb/ «If @ccrtÃbuv3/Co(fcn(5/jc.vnb «Ifo nöctc^t|jp,iij,/^[$|jg|.piijgt; lïttfc/brtbenanbcre^wtllen angefangenZ jtttnfefogvo^ vetebebumb ntebtvonfunbern fcbcnctcvn/fonbemvon S®lKtt tbceren bevtommen fey«/ ktd^tUdxibgenotnmcn werben mag, ^w^tnaU b^t Ãe ber bettel vn gemeyne b^nbretebung ebn ntebre reigt; nbsp;nbsp;â¢
^^âfï)geb«utft/ gef^rbert/vnb in folcbem wettb beb^l« / bne es nUed Jugenommen mb gewuebevt blt;*t»
^ic bic Sran^ofett etwau ^cuffcamp; gerebt baÃen.
nu (BaUw noch bentin (Ber mantam gegelt wirb/ mb bie vob 5t4nci mnnfangbinben gegem îTentfeben meer/ein eyge» 2''^ volet etwa/ gelegen/vnanbie04cbfenlfo|]cnb/ben|luhr6 vno ftuebtbambaltê Ketebe/tn (Ballin verfemt babe / alfo babê fie auch mit Inen bic Ãäeblifebe bó(5 Ãenefebe fpracb brein gebracht; baber noch bent bas vorher tbeil^ranetreicbó/ ©allia (Bermanie/bae binb ©aUiaXo// mana/beintbifloriograpbió gênant wire. Ãöae aber bi|5 onalle wiber^ ^b war fey / probirt Meatus Kben. mächtig / bas er jur jcit bc6 neeb^ (ten KeiebÃtag jn 3lugfpnrg/ ^nno IJjo. ber bód?er jC-iiiq halben/ gen^tcyltnginbieCtbercybcöbeiliSen (torbianifeygezogen/ einbe* tómptaltlÃnebber Aüuangclien/ inyrantjófïfeber jungenvor óoo. ia# ^tngefebriben/wieer tlerU^ an^^cyget / gefunben bat / fd?icr ab fie erjl 5n Cbrijlo betert worben feyn / befd)ricbcn. Mun bat btf bud? ein fd?ógt; neDorreb/vottbncbflabenjnbncblïabenaljb anfabenbe;
nunuudieb febtib an vnfer beyl guangelionobcyl.
wir nn biar begunnon jn ^tanefifga $nngnn.
tbic mereït jeberma bas bt^ '^entfeb i jï/ob wire wol etwas anbers ^npfptecbê/vttbtbntXbenanus an^gemeltê ^neb vil mebr exempel c^*^* ^^nltcn brieff in aller nation / fonblieb vor «50. fare auch tn ïeut# w^/ feinb all Catcinifeb/ban bie âÃentfeben nit fo gefebieft warenober 'ânlletcbtnitgewont/ibvtabclbrteffvnbb^nbel vor gericht tnâ2'entfd) Ceatf^jet« â ^'â«Malfcn/wie fegt anberbalb bnnbert jar herein angefangen/vnb ie Xo?^^^^^ w bi^ auff biefe vnfcre jeit in branch tomen/ ban wie alle bing anffs ntd;t reOdt ^â¢^djfJtomen feyn/alfo ancbbieâÃentfchc5nng/ bann man in ben alten fSjmen/ctb ®lt;â^nipl(xricn vor anbcrtbalb bnnbert laren / rein Ãeutfd) wort/vil we'/ ^1^JS' ^3tteynig^uch finbt/barans erfcheinet/ bas manbajumal^ïentfche ?i?*^L^ â'^tSlt;fcbi^lt;tlt;/ ^âbn / was erft angejeygtifl von ben^tâçofem Æ lp hat manauch bic Dngerifcb reb er|ï 511 vnfern petten 5nfd)reibc atvz ^tt^^n. t^k fagt anch Khenanus von einem 5tannófifd?cn ^entfd^en Pfalter/ ju ©crafbnrg bcy 3ohan iDntricb » Ãöas bezeugt auch Cub ^sriuô/^ei;|gi,igçt4^gcnen©on5ncrretten/tn6achfen5obe/al6ihn '®®X^folbu8ber lOergog vb Ãaehfenanfiebttg warb / vnerinÃ^cuefd)
Qächfifcbe^ungen511 ihm faget : Xgt; bn alter grawer t?unb /bi^n ^âmhiefverflunb ers gerab/ vnb warb bnreb biefe reb alfo bewegt/ bas ^vnetwartet feines bauffens / mit grimmen vnb wangen anff ben ^^i^^gen eilet/ vnb nid)t nad?lief / bi^ er ihn erjlach. ibammb iff ber ^â'«hfenrcbben^vanctengan^nacbb^wrlicb/ ver|tenbig vnbanmó* ^S3cwefcn/ vnb beybes bbf Ceutfd) / wie noch bent bey ben ©achfen» '^Ip bat (Carolus lt;l0a^ns ben (V^onaten nach feiner ©prach/nam'/ *^*1 *iwffscfe^et / vnb Jannarinmben IVintermonat / 5cbruarium ben
-ocr page 104-^Aà onber f^ed b(fe£?2BfIt6«(Ã^/
bettlOotnoitg/dOavtinm ixnCcn^monAt 13lprîUéblt;«'ô(îâ**®ï^ (îOrtitt ben lÃetnmonar/ îc.acnât/ÃDavuin nod) beut vtl'ïcwtp?^'â^â^ ter m ©rtllw pnb/vnbj bie /mn^ofifcb ^ûg gUteb cm vermifebw tflrtwô Catem ober IV elfd? vnb Ãentfeb jofammen gebett elf. 2?e^â ebenprobtre rtuebKbetnmuö/ bne bteOgobarber/ Jee nud) bte 2?« gunber / etwan ^'eucfd) gerebe halben / «ber wae bte Xômer vnternw brachten/brtbtn be^ijfen fie ftebaneb ire fpvnd) ^uleyten/ b$ beflcr iw fr eunbfebaift/geborfam vn eynbelUgbett/vnb ben g kleben móebte/baber allee bapffer bing bur^ bte Catetnifd) Jttng befebtk*â^ vnb auf getragen warb/ ia briber tflaueb bic 5ung ber Kémeranef^ eben orten iet^t angenomen vu gelert / bebaffe/bj ft eau eb nocbTvomil^ tcben/alf fi e auf berKómevbanbt botü en. ÃDer halben warbenanyi orten Dntnerlttet anifgefeijt/ nut priutlegien begabt/ b^man aU^ beybc bie jungen vnb religion lernet. iVaber aebt Kbenanue bae now bent alle jungen vermifebt/ mbbetnemebrin ihrer art reynjey/bnnn mmifcvt. *â^^ bnbetand? etlicb iOebraifebe Wörter in ^entfeber fpraeb/ jtem lt;f li^ jCateinifebe. Meatus Khenann« acht/ bae bie ©ullifcb ober^mn/ ^oftfeb reb/ebe bif lanb von Kontern etngenomen/ von bc ^ande^^^ bewobnet^ninetnprootrtQgeflellt/ gäijanfgetilgt feyn/ wie wol C^ ettnö febreibt / f e haben wie ber itrngeUAnber lanb/alfoaneb ihre fpraw gebabt.nunwettter etwas von ©ermaniaauf Cornelio ^aettomo anbem/wiewol etwas von bem vorigen auf ^tltbalbo ^iretbeynter^ entnommen/fpänntg / fo wollen wir auch bod) ber anbern wohn roâ» ©erntania hóren vnb vernemmen.
Ã^on Ãcrmanla/i^rcr bilbhu^/gelcgen^elt/völcfcm/
pollicey/glauben/begr^vnbgewonheytcn/auf
Cornelio Caetto/ Joanne ^oemo 3lnbalt;-no vnb anbertf/etwas fonbers*
^rmaniaetngantj weit mittern^ebtifebe gegneEurope/ rort wAben 5rangofen mit bem Khetn/von Ojferteteb mit ber Chonaw «CoUfr^UttO ^y aufgejeyebnet.nnnaber febternod? fonil Unberin fteb gefafff »nö fein nbsp;nbsp;ijn^ begrilfen/ieQtlVtnbtfcb lanb,/ bte voller ^ulgaro6 ober ^nlglt;^^''
«nf^ng. nam/Kbettam/Dinbeliciam/ITorcfewZ benKheinfïrom/berefwlt;tn ©aUifebober^ran^oftfeb gcwefeniil/ Vnb ie^t nicht mehr hóren wr* Jtembie Ãchwetijer feinb and? mitber jeitin bkfe fpraeb vnb namen âCentfeber lanb bommen / Jtem ein groÃer theil iVeiièhlanbs / Cifalpl^ ne ©alitegenant, ^eybreyhnnbertiarenhaben bie Centfd?cnl?emn prenffenlanbtmit feinem abgottifeben volet/mit gewalt an ©ermaZ niam bracht/ bcrgletcbenjn ber Kómtfeben birchen glauben. Hnn ganQ ©ermanta wirbt tn jwcy theil^theylt/ basjumgebórg hinjn «lit «namp;e« gegen mittag wirbt bas ober hoch Ceutfchlanb / bae anber gegen ©âcm«m^^ ntlttemaeht/bas ntber©ermamaober bas nibcrCentfcblanbgeheyP â*âââ'* fcn/hcltin|td?yrancbcnlanbt/ welche ein groffertheilgegen mittag/ in hod? Ccntfchlanb feb eribreebet / barnacb Daffiam / £othringtamZ 23rabattttam/©clriam/0clanbiam/b)olanbtam/phrtfiam/5ldnbrh/ am/ IVcfbualiam/ÃajOonta/ ÃDaciam/penninfulam/pomeraniam/ X^iuoniam Ciefanb ober A^ifknb/lt;Oerthen/^0hcmcrlanb/(lOctflenZ bie UOarct/Chiiringer lanb/Htberlanb.
lOoch Ceutfchlanb hat alles in fd? / was ihenfcithalb ber Chonaw vnb Khein ltgt/vonbem Ãnfs ^agano/als ^ranctêlanb ©chwabenA , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;23eycrnZ
-ocr page 105-â¢2^0« Europa. â XLll
?^^^|ïlt;;^i^^â^/ ©tcyrinavcf / 3tblt;|tm/XbttUm/ Ãcbwd^/ ^âIlt;ip/bc Kbctnflvom bt^ gen (Denç/vn bas tTovefcw / jCcd?felbt/ te. rtlft^^â**â'^**/ ^lï^twnngcttxfc» dn rand? vnbâiiwig fnid)tlo^ Unbe/ cv nbsp;nbsp;âTâ^^^w® ITndtne febrdbt/mit grobem void befett/welche ft eb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
k :K^^® 'â^â^ '^â^^^â^^^nebvccn/bmuchten weber golb/bunjl noch ftk .Oberhalb vonbtfemfinflernbewnfchm Unb wenig gefchtcht fchvei^ oL^V^â'3â^â^â^^frcâd^ââ^ifïö ether nlfo ^ugcrtchtmtrnocfcflenöebten/ pchloffcm/ flardcm flrdrbnrem void / bnrjw in nllerley ©pmeh vnb ^^âtltcnfo finnrdch vnb furtrefÃieh worben/ bad (te weber ben 5rnn^ ^Htt/IValben ober JOifpaniern weichen/wie wol pirdbcytttct^M6*tdgt;tZ ^^Hnania allweg ein nambaffr void vnb Unb gewefen fcyn/b^b aber ©dc^enbe« «ufehreiber gehabt/ bie jbr that nuifjeichneten. Ã^ö batbiefegegne/wo n'f^^JfbcrÃufö aHcr bing dn notturfft/gnte bimel/lnflr/ erbeboben/ âi^e, *** JeWld/bcrg/wtfcn tbal/adergebew/vilnähaffte (lebt/lanb Ãcdc lcut/ item von füffen/fawren/warmenbrunen/von allerley metaUfo reich/ ^^^ rl^ «fl^Scnante brey Unberjrgolb vn allerley metaUburd? bauffi-manfcha^alba fuchen/Jtem von vilen fel^amen früchteit/fruchtbam s ®^â^3l'^*^ woliüjlig lanb/mitcimfreifatncn/blutgirigê/ ï9^^^'***^^*â ^^^ gajïfrey/frólid?/gutwillig /frcunbtlieh vn$w ÃUen vünflen/fachcn/banbtieriingen fo ent ItfÃig gefchwinb void/bad ncntemanbtnachgebnwóllen/inbêbriegé gleich ein vnwbcrwinbtlich *? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;void/ baô allé vóldern ein fdredé ijl / bent auch tlt;iw ethé^
ibeur vn mutwill juuil ijï/baó alle fpilwagt/bad niemanbt wagé wil/ ^b ba^mebr auà furwig ban auf not ullc l^nber burchfeh wei^t/aUe r^^^i^/^ttfeln vnb vólderb:f gt;uenb ber wclt/crguden vn erfaren wil/
^Y Ã*Sâ'*^«âiverwegeb0nvold/badnichtd ftbetbadednit nachebun S^JS*.
'y Vnb wie dn 2lffaUerley blcy bung/fprach^ffen/tregt / rebt vn iffet/ ®l(o bad ein fpróchwort bey vilen worben ijl» Jr glaub / gei(llid?ey t vn Y^gion burch auf if! Xenufd?/ bif auffbife vnfcre $eit haben brey Slauben fampt bem Kóntifd?en/in (Bermania genijï vn vil an hangd/ ber Cnthertfch ober ^uangdijeh (wie fe fch nennen) owing/ h|ch ober CarlgaUjd vnnb quot;Ãcuffcrifch / alfo bad bau in bad halb ^vtffhlanbt ben jC^adnifchen glauben mehr bekennt/vnb ber Komb S?'^*^lt;wein^oflèrabfallgefehlt;bc« td/aud) bÃy mUd? bey benen fo r^ Vov jrer -Ãbrtgbdt nit bór|f en merdé lallen/ bauon anberfwo.iöic fiA ff ^ ^^vmanietlïmaneherley /barjubey bifemförwigigenvold jfX^quot;â^^âi^lt;vt.bad niemanbtetwad gewià bariton fchvdbê ran/boch I ⢠jx®^^***^burchauf/ bad fafé all jr bleybung $erhadt vn ^erffudz ^dn/bar ju ctwan von mand) er ley färbe gethetlt / tragen gange vnb ^gefdnittenbofen/breyteparet vnfchlappéiff ber burger trad?t ber ^awrenflghót vn fltfel/vn aUed au|f mancherlcy weif/ nachlanbtd/ ^lt;tuch/vn bat fchier ein iebe prouing irc eigne ftten/nach bé ©próch . .®d:Cânbtlich/fitlich.î£)ochfa|lburdlt;i«f iRbif voldglcid) wol dn boch hochtragenb void gegen anbern nationen/bad niemanb I S^lt;Hwil/ viel von ihm felbdhdt/vnb niemanbt bcy Ihm etwad feyn ^Inn wit ^6 hat auch bâf lanb dn ffrengen 2lbel/bcr in groflem vber^ F«(6 lebt/vnb viel au|ffeinriâiffung/ reutrerey/ gebew/ tinber/ te legt/ woltê fe ewig lebê.AEd hat auch vil beffeige bertfdta jften/ ab welde ^vneerthanen febr blagen vnb benen bad wilbCwelched fie auch auff ^^ftirennitbcleybigen borffen^an vilorté grofjen fdmben thnt/barjn wW gdb / jinf vn täglicher fteur vberlegt feinb blagébe /brub Ge nech|b verfchiener
-ocr page 106-t)4^ dnber f^ert Mefe^'SBcUBu^^/ vcrfd^tÃttcr 5eit2(iïtto tp;. aufffïuttbert/vnb ber fach tbóvitd) tW't lt;gt;W rbui^b^lff«« woUê/beejn» jlmffbcrfónb/groffcn febaben lt;ntpp^3 ' ^hrkA trâ ^â^ïter t|ï bdó '^cutfd?e volet (Sermanteein ^ebrlteb /rAcblid? voler / ^5 flavor. '* Bó|ïlteb/tOemfeb Icbct/bawccvnbctlcybrfcyn wtl//m febrvil^^^^ vnb nlljcit tnebr bann C6 bnt/vertbun wilberbalb ce gemetngrb^ ^ geit vnb golb nit ein bnbbnfft jbactlicb volet ifl / wie bie W^blr«/ rfen/tc. Ãgt;ar$o feufjx eö vncbrifllicb jn / Wein/^ier /vnb W46 ed b^^ fpilt/ praffêt / vnb tbnt ee wann ée bnt / bóeb nn einem ort mebv nn bem nnbern. ïönn wie (Bermanin maneberley proninç in jteb blt;*^ nlfo nitcb maebevley Volctó/ftttê/glanbê/breucb/tlcybung.Xt'ó ifï «ïvw einfornebgirig/nnbebig /vnleiblieb volet gegen feinen feinbenebow Ungfnm juerjûmê^bnô jm tem greuhebeic junil ijÃ/ fonbcrlieb t» genbaà Re wol neben bem Orctenbleibert*lfó iflnueb fein volef/b^?^! bey bie (öotteölejïerting jreà (Botte# fo gemein i|ïvonbem tmb 4it^*P nuffbennlten/à lôbey ben ^Tentfeben. ^e btyRtnber (BermanU/b^^ bifee volet nn farb/gefigenglanbêgeflrtlt / tc.gleicbf4m briber fct«b/ welche (Bermnni gênant werbcn4«|f Welfeb vnb Catcinifebvovw^ïl^ t|l cö Teutonia ober Alemannia genant worben / abbere keygen anbef^ â Vrfacbenan/WrtrumbeóCBermrtniagenrtntwerbèi
Saftende
reten Ons fd^wect bey ben alten Ce»tf47lt;n.
?Ceut|t})crt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ACtwan-ju vilt \irl^^(U7KI^ rnvyvinvvivvi»n»,| wn jit |./Krvuwââ'quot; â
bór« tvwg^s» Wie ict^t 0rthct (Beorgen ben heiligen Kitter. ibiR etwan grawpi# p*^^^ **ââ^â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;febretet volet/ber arbeytCwie noeb bevit) vngebultig / bj weber b»»^^^â^
noeb burRCwte bie Ã^urcten vnb yrangofen/noeb tXlte leiben tanK^'' ber biR febier vber all «nber vólctcrfróf(ig volctmuf allzeit $«fa« trâ^ haben /fonR ijl eö heilig vnnb niebt# werbt/voll feinbt fie aber g«f^ briegfleut*
«infakbec âVorzeiten haben Re weber von golb / Rlber noeb eblem geR^VÃà elften alten ein wiffen getragen/fr Rlber gefd^irt hielten Re nit vil mehr in aebc/M» Ce«tflt;*gt;en. ^j^ irrbin/braebten bdé Rlber bureb hanbthteriing an Reb / vnb wif f^*^ nicht ba# fr erbtrieb aiicb foleb (Detail hettc.Ãic wijten aneb bie etfe#^ berg nicht jufnebê /berhalb auf mangel bes eifen#/ Re wenig febwerf (^' fonber vil fpieR mtt tlctrtcn eiRn fehifften betten/welche fie in triebe# branchten/bie Reauch$iirnotwar|fen/fcbierwie iegtbiefchefftleinlij* 3hr reuterey war fehile vnb jptef bie fuftnecht brauchten werfffpiep/ biefeinbe griffen fie bloà an on eynige harntfd? /etlicb wenig trillert ^anger/vil weniger fcbilt vnb eifcnhiit.3repferbt waren auff# ey«^ feltigjl/Webet an form noch fd^neHefurbunbig fonber wie biebawren rofe / giengen Re fchlecht ben eben weg hin. ©o f emanbt feinen fd^dc tnt brieg bmber f m lief ber war im bann vnb acht/vom (Botte# btenfî vnl* ber gemeyn auRgefchloRcn / alfo /baà auf biefer fd^anb/fnenvtl bé tobt antheten.iDie König würben auf ben eblen erwehlet/ vnb biefe bette# nicht alle# macht/ba# Deer furet bifcr ber an tugent/ vnb mehr amejV pvfefter fÃ# cmpelbic anbern förtraffe/bann an abel ober ge walf.ömgen tobte'b auff bie laffer acht haben/gebórt allein ben prieftem auff ba# nitbet gewalt /fonber (Bott burch bie pricRerbic lafter vnb vbelthat Rraffe# geglaubt würbe.
3rer (Bótter bilb führten Refik ein Reichen hoch herein im friej/ bie angreiffenben ^uerbigigen vnb manlich jumachen.^à joheaUeà *# briegIVcib/Kinbt/(Dann/vnb waraU frefach babin gericht/baà fe eyntweberà ritterlich Regten/ober ehrlich Reien vnbbarniber lägen/ be# fie Weib vnbKinbjujewgen vnb jwfehern mit jnen führten. 2)# verwimbte#
-ocr page 107-'2âott â¬Â«Â«))«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XLIII
®â®'^ïtwiinbKttugcrtpc5nv(Ã0tittcr/'ïVcibobÃtâ2^iHb/ïC.ÃÃ)tfc wrtvctt *WAnnltlt;^ / badfic/tKnbiewunben^eUun/fpei^^abett/vnbbieatt^ *^^ 5njï«tttcn vemtanetett.
A^^âfïö w^b Cwtebte iOtflott teugen CfoUen bic ^etbvoebnen fpiQ/ Jâp oev Weiber 5«fd?rcyen/wiber gan^ worben fey n. ©ie baken and? *® w etwae fonbers weif beit vnb gefebtefUgBeit tn benWeibern/beren ^«tot vnb anfag man mit nichten verachten foU.(IOerc«rio op jferten pc »«'eg/ö^t«* :?r^^*^ 5«ttmenfd)en fleyfeb/ t^erenU aber vnb (Darti fonfï wilber ^^^Xr/h«â^
«Ken 2lb^ f nbsp;^quot;^ker auffbaó lof vnb vogel gefebrey belten pc vil /von tiet ne n s?â*^â
b^en banbictber 5ür|iber©tabt/von groÃen aber bic gange jîabt» *'*»nlt;ve«» «k anfâng jbret fach namen fie auf bes (V?on6 xunemmen vnbab^/ hemmenab»
Ã)tf volet rechnet jbr $cit nach ber nacht nit nach bem tag. 3« ihr S^J^eyu tarnen pc bewaffnet.©o pc jnen im felb cinmeyniing gefallen «eÃcn/fof^ütteltenpebenfpicf/bif wareinjeichê ein« wolgefallen6/ f ISA' ^^flt;'*^â^lt;ttobertarreten/waree einee mifgunfïó jeid^en. Ãbic plbpuebtigen vnb verrabter benctten pe an bic bóum / aber bie cbrlo'/ ^cfbmâcbtenober berechtigte warffen pc mein waffer ober mof/ jutt rabtjugebeeft / bas man öffentliche lafter folt öffentliche flraffen/ Wcbeymltchen beymlich.ïÃichtó faben pe an/ban gewapnet/ auch ijl fr ^â*3tprat allzeit gcrufl/wo pe biugtenscn/tratenemif waffen cynber. â¢^6 war gar phänbtltch bey f nen/fo cin rriegf man fein ^ór pen/ Ãaupt jwannober h)ccrf»rcr vbcrlebt/cô were bann bas er pegbafft von ber IPtgbaruon bommen were. Kriegen war fbr lup/vnbbiclccne für ein j^te Zentf kfcbeyllofenarung/mttfchweyf vnbarbeyt etwas erobern/bas man r^be« 0»« ^itblutvlyertommenmag. 5rieb wareinbofgefchrey bey fnen/fo pe jj?^fâ^kgtcn/ergabenpepdbbemfchlaff/meptggang/effcnvnbtrittctê/ ui Wc bauf forg/actergebew lieÃen pe ben Weibern vnnb alten beuoblen Pyu/baógleich$wcy wiberwertigebing inbifem volet infamen tarne/ *^«mli(h liebe besmuffiggangs/vnb bafs bes friebens vnb rube.
3r wabt war allenthalben fo eng vnb an ben letb gemoblet/ bas fnc glibmafaufge^eychnet vu vber bie arm fpannet/auch betten bey// S^^**tt vnb 5rawcn fap eine tley bung/vnb haben bie (Bermani an//
2^â^ ^â^ ^^â^ ^*^ ^â^^ ^begemabl pch vemógen lajfcn / wiewol auch ^, ^ ~ÿ® vilen ein tthebunb gehabt haben. î)ic ^raw bracht bem vetFem^S ^^5^*^**^^ 5«t5w / fonber ber man gab ber frawen bic morgen te« bey ben 300. ibif volet fucht nit fonberltch gefchmuet/ wollup/tc. ein wunberlt; ®o»dlt;he»» oarlichc teufchbeyt erfanbpch bey ihren weibern/ tein vn^ucht ober Scylbcyt mod)t man wcbcrinworten/augen/tlcybung ober wonbcl âPwre/man fud?t nit vil wirtfchlt;^t ober gapung/fciten warb ein.^be* ®^tt'h erbort/fo eine bartn ergriffen warb/fehnetb fr ber ÃOau bas baar ^o/Vttb entblöÃet pevor allen ihren uad^pauren vnb freunbcn/fchlug fîairmofe p bic gauge gafs für vnb för / niemanbe / webcr gepalt/ reichtbumb æbbvedje^ peunb/aitcr/ gnab mocht pe mehr cintb^bingen/ niemaub borffe pch â^H'hbaretn legen / vnb bic laper verlachen/ ban pc hielten pc furcht Serpovung guter ptten/vnb war bas ihr meinung/ ein 5raw folt bar// w^b cindOan nenten/bas pc mit im cin Icib /etn Icben/vn teine anbere Sebanetm/auchtein anbbegirb weiter habe folt/alô bie foebr liebt/nic ben dOan/vnb galten gure fitten bey tuen mehr/ bann anberf wo gute S4â'Q.(V5antamfpatitt ^beluhepPtcht beyinêjubaup/beybeiùng// â¢
3 Uns
-ocr page 108-^a^ «nkr téed Wfr^ ® f ((6ucÃ^/
S^kf^f w^3 ent »^Ijlanö bemoeit
ICeiufd?':«/ vnö nad?»
Ung vnb |ung(TrtWà mu)ïcn jiiiiot wol «Ewoebfen. Ãxn tobjebUgbn^® man mtccmcvan^Alvtccbó/có waren tofïfreyeUut/ bteee fóremgrop feu vbcljïanb bidten/ foltert fie jemand vort Æ brem ttfeb /4gett.^a3J'^^^ tirtd?t volbradnert fiemicffcttem ertrtdert/bte tnindertbcitwavbteidi verargt/ftaebtb^ybS/ttücb ehtaulftupffuitg.^entcyrtgltd? folget *âlt;**^^ rtuffeirt 5lt;trtcf/ vrtbjergtertg rtiebt obu etn b^ber/ ja niebt fdtert folgw^ aud? jÃreyd? vrtb tobfcbl^g. Don tdeg vn ftteb tractrttert |rc nit mept/ bartrt bcym wem/ gldd? als ob Beirt jett bar$u bequemer were. ^ö w^t
bert.^br trartef war au ft (Derjïert gemacht/ wie cm gebrochener TVelm löte an ben Ãiiffcn fa,Jett betten lm brauch etwas frembbe jugefübtte weln/bolQÃp jfd/gclïartbne ober gerunen milch/phlechte fpeif brauw*
ten (re jur fpcl|) Vrtb trancB.
Gfemant' «twtw gioÃc fpùUvgt;
3£gt;e6 fpldbretö waren (ïe alfo gcÃlfjcn/ baf (te o(ftfo (tealle blng verloren betten/jule^t vmb bic frey belt mltclrtanbcr (pldtc / ber vbe^ wunben gab ftch m willige blcn(lbarBclt/vrtb ob er wol (ung vnb (lavet war/fo llttc er boch bas er gebunben/ gefangert vnb verBau(ft wiivbe»
XJfmtlqr frenb âSte^
Jnbcrtlag obcrtobtcftlelchwartfenltcblc Blag balbvon(ïch/â^ (thmcrgcnvrtbtrawrertblleben(telcttger / aber Blagen war alldnbetï wctberttjugdal^en/blemAnncr folten allein bic Blag gebenden/ ob^**^* U BlagBlcyber ober Bappen. Ãöif flnbctwangewcfert ber^èTcutfehettOt^' tett/was aber furent verenberu ng mie ber jeit/ wie auch m anbern na* tloncn gefchebert fcy / mag auf bem gegcnwertlgert wefen vnb (ïanb ber'Ãcutfchertabgcnomsitcrt werbe. Dom(enigenflanb ber 'êrcutfehen ben wlr vor augenfeben/ barjf Ich vus ^cutfehen nicht viel fchrelben/ battit ble erfabrung lebrer es / bar^u macht blc ti^gltchc verenberun^ ber (t tten/Kelch/glaubcrt/rellgloncit/polUccyen/ zc, bas man nichts 5^^ Wî(t7ob man gleld? gern woltc/baruonfchrctbcnmag. Germania bot (e^unb vlererlcy voider wibfitmcmc,den by 5«erjtgel(îllchepfa(fea vnb dOondt, ble pfatfen tragen lange weite róet an / $lrcBd runbe pa* ret au,f/tragen auch rappen$ip|fel vor fclbin vn wóUlnem tuch / gt^* gcmeynlgUch auff paitfoifeln/mùfltg/XSbelof/ nlemanb nöge leut/bllt; werttg(lublrcn/blcjbrc$cltfa(ïmlt fplelcn/e(|crt/trlncBenvrtbfch^n^ââ 5rawcn blnbrlngen. 2gt;lcfc haben gvo,fe freybelt von ^Apffen/ tn gcl(ïllchenX.echtcrtclrtgdelbt/alfo/ bas (te nlemanb von eynicher fni^' en wegen weber fïraffert nod? für X.cd?t jlcben ober anta(îcn barfr/ banttaUelrt ihre ObrlgBelt berDifd)offvnb^ap(l. rCunwcrevleljn fagen von ihren mehr bartrt t0cybnlfd?cttprlullcglcn/ wefen/ leben/ Kechtcrt/Xcllglon/wle/vrtb mlt was gejïaltgcwalt ober lilïcnfie alle welt vrttcr(tlt;hgewor(f en/fo gar/bas auch ber 2^cyfcr (rem obernvnb (Dott bent^apjt^u fuf faUen/bte Bóflert/vnb voit jmble Bron vnb bas fiebert bes 2^cyfcrtbumbó vnb Kómlfchen Kelch® empfaben mo^/ vort welcher bûberey bas gcl({lld?K.ed?t/ alle ihre bûcher/vnb andâ mein vorig au(ïgangett Cbronlcf vollt(î/ vnbwolclnfonbereCtbevey von noten were/aUlbrblng Vrtb Jrlrtarti55ubcfchreiben. Dberblcfeev* ^dte Pfatfen/fcyn nodt vtd vnbmancherlcy orbert vitblBAnb/artBlcy* bung/Ccrcmoitlcrt / (Dottcsblcnfl vnb glauben vnterfd7elbcn/lnlt;Set* manla wol beBant/bauottanberf wo. Hu bas volcB 1(1 blf her clrt lart^t jcitburchblefe gd,Hidden elrtbeUlggdcytet/vnb regieret worbcn/mlf elttd lügen vnb bónbitulfcn bes â^euffds/ ber ben fbofblcfcr weitem mallrtrthetCvnbirtfrlcbbefaf / barumb auch alle blng^ufncben war
-ocr page 109-*^0« (Europa. XLIUI brtft *^^^^^r^** vnfrtbUdjcn fdb vut vncyntgctt «ynîghyt flunbc/ fAir'^!â*^^ *^^^ ^^*^ propbctcn^fatabtttcrUd) wcbgcwcfcnfcytii Lh R^^^^^^^^âbkfem fneb/ba alle btng mttbcm'Ã^cuffcl Uyeben,vnb ö^ttOof bev Welt allembcfïgt/b4vimbcv bcvgcfamp;vltd?|ltctcg vm .®*^3cnt|l/alfobad Cbttffuó fpvtcbt/baó cnb bee fdbecbcncrnttifl vy^ï^^wfenbenauff lt;rb/fottbcr5uucr|lovcrt/lt;^Oattb»âo.C.«c.i20fty wj«ban bevanfang.^lOattbuz.Cuc.u. Weil uw» bas gegentbeti bifed rhebó pebtegt/vn Cb«|lna auch «n fptel feyn wil/ »nb ben ©atan nup Ktmvüwig befepnê 0d?lof6 ^uflurtncn/etwas angriffen bat/fo febvey «â rlt;jw*ocbw / wwt alleóju vnfrieb/et rumplet vnb webtet peb wieet ®!T*^lielt;bt vnb feinb entgehe /wiberjtebe / vnb fein Keid? bet puflcr? Hip etbalt/batanp tomptbann/bas nicbtallein ein Haub ober ©tabc Hid)t eincô finnes ober glaubens tnebt ijl / fonbet auch fûnff in einem bHupfeynbvneynig/btey wibetbiejween/tc. Ãbawil ©atanCbtiflo nt^tweieben/vnb betwiber. ÃDip abet i(dbet felig vnftieb von Cbtijlo gefenw/vnb bae feut auffetb ange^uubt/bauon imlfuau ge Ito gefügt
â^^^***^*(^ Htt*gt;^lt;wnantatnvil©ectcttvnb (Blauben ^ettbey-'/ let/ vnb bet feUg vnftieb3lnno taufent fónff bunbett vnb jwengigZ ^H3^gen/alfo/baóbipbet2Vnnotaufetttfón}fbunbett vubbtey vnb ^*^^yiH3 bet Teufel allee vctfud?t vnbanfacbt Æ alfo / bae feitbet wol 50 ben glauben entfrauben feinb/vnb nod? betn cnb baben/fo gat/bae bet ^/Hlfelaueb wibet nad? ftieb fd?teict/bcn febetn ber cynigbeyt vnb liebe futwenbet/vnb gern alle bing wie vot wibet nad) feinem willé in eyutggt; «it btAlt;bte. ship mup abet fey n/ vnb ee muffen Sect vnb be^etey fey n/ Ãuffbaebiebewert feinb/antagbommen. Ãoffebetbalben/et foie bip Mim enb nimmet 511 fernem vnfeligen ftieb bringen/ ©ott foil ibm beyn ^^lt; halfen/bas et bae fd)werbt nimmet em|îerfe/ vnb ben t^of biefer J^Sz»? Welt mit tube befuj wicwol et noeb allé bie Welt feinb/ gefangen bat/ 0«3 fchÅevt »Hic vnb inbiefem fribtùwigbefigt/ nod} ift bae friebfam ^uangelium S^â^âquot;* Hld)tau|frùtifcb/aud? beren beinvtfadgt;/fo wenig aie bie ©onn bee ge« jeande im fcbelmé/obetber au|frubr ber flebermeufe/fo fie ju vnb in jte fd^einen/obet fo wenig bae gut ober gefa^barumb bop ijl/ b$ ee bic bo// f«n affect in vne erreget/ anjeyge/vnb on fern febulbt/ wie bae Wa|fet J^â^ hm (£gt;gt; oenlaicf an$ünbet.2llfo wann bae Hieebtauffbie^inflcruip^btc war» ftuSpr/vü ^^'5^Hff bie lögen/betâï^ag ober©onn auffbie 5llt;bcrmeup vu Had^t# öa» gefaç ^Hlen/baegutgcfaisauff biebófeartbernatut/bae Waffer auff bie^*»quot;^ moep«» vetterte art bee 2k aide feilet vnb febeinet / fo mup von not wegen fteb allcô Ju 2luffrubt bewegen vnb regen / on fdnilb bee gegentbeile / wae HH gcgentbeiliflvnb bae niebt leiben fan / wann bae gefan bem mengt; |u?en gebeut/et jol 3luffti(btig/ (Bottpfótebtlg/gleubtg (Sottfeltg vnb Jtombfeyn/ vnbberbofemenfd) wirbtbarumb febóllig/aufftöbtifd) ^nb vnpnnig / alfo bae er etjittert vnb gripgrammet / lieber wae fan ®h8 gut gefatj barfór/bae ibn bae gegentbeil beypc/vnbfönb/bop'/ ^y t/au|frbur/tc. verbeut:â Wae fan bic flat ©onn batfut/ bae pc im I(bdincngeflandgcbürt/oberba6 ficbie^lebermeup vnb nad'gt;teulcn aufftürigmad}t mit item liebliebeu febemV Wae vermag bae Waffer/ baecÃbenfalcf anjunbet/foeeaup feinet natut alle big vnb feut jm ©cunörtto Mlt;bettbegctt:©ibewofoin idgt;bin:7\dprópofitum. ^ur jettCatolt y. âoV^'tn *^* bat (BotcetlicbeCÃOönner erwedt/ vnb rccbte(5eifïlid^egcfcnbet/bie »»leccte» bureb feinen (Beifl ben Teufel getroffen haben feinen febónbatt bat / ïenVeUetr inner lang verbugt gegangen iff / abgerlffen/ balbifterimtOamifcb/
ver»
-ocr page 110-©a^ onbfr (Ãed bifee SBeWuc^^/ »«vïappet Pd) flt;ï5Chtbkflt; brtnn m jb«« mumetty/enb fob^ f*'â'^*'Z U t4 g ctnneweÃcct Anbevew ein /ebe jbv eigne /iebt'er/âjPovgepn^ reebte Pfaffen bnt/alfo ba« ntemanbe von ber ^eutfeben glauben/eg febt^etbenban/vnb wol etn eigen volumen erbeifebt/janiebr genug wer idlejbv Sect vnb beyglauben anjujeygen* îbtefcô laf man alleô w gebult geben bif jumfcbnitc/ber'^ufel muf alfo mtt/m felbe vneyntfZ vnm/bmfelbóierfbrówetfcyn/tc. Jlt;b woU/b*^ vil anjeygen/bermem /eber pin eygneÃireb/^pinion vnbaneb glauben bat/als banift/®^ ^Ãap(ï/Cu tber/5wmglin/â2'euffer manebetley / Joanneö Campanuö/ Joannee ^unberUuó/ Ãebwenctfclb /(VDelfbiov iOofman/^ilg*â^ ^0bem/Picarber/2lvmenier/(^Oofcobtter/tc.40a6 eytel Cbtiflen pYquot; wollen/ beten in vil fïóefen feiner mit bem anbern vbereynfompt/bao fteb einerbee /amers vnb (^Oenfeblicber blinbtbeit/vnwif/ènb«^ corbeit billid? erbarmen folt/vnb wolgeifllteber augen bebar/f/biep (Bei/ïer juerfennen/entfebeiben vnb probieren. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
îbAe Xofa baffetOet* irtWJ».
Vïun bif aber macht bas etlich babin f ommen/es gefall (Sof e^l^ les wol/was man in eim guten eyfer vnb meynung tbue ober Un^ Xttlid) achten feiner hubs gar errbaten/lt;5ott werb einem fromme»* lt;5ottfuchenbenbergenntchteitt /eben irttbumb jurechen. ÃJiefe^*^ fallen mir nicht vbel/ vnb mögen ein irrenben/vnb ber nicht gleich/»'^ finnsi/f/wol tragen/werffen nicht gleich mit Kegeru ju/wiebie^m bern/bte all/bt opinion ober glauben für beyltbumb vnb bas Ã^u^m geliumbulten/vnballeanbere für Ãeger/fo boch bif ber feger rechen einige art iff/alle anbere/fiirnemlich bie CbrifBen/für feger^uachtet»/ fcheUen/verfolgen vnb tobten/fo fe es boch felbs in ber baut feinb/ *»»* /, r blutbûr jfiger vnb torechter eyfer an^eigt.
feben/von Ocnggiftlji» d^en.
Mun aber bergemeyn mann inCÃcrmaniai/ffaffallen/tewf vnb falfch gei/Hichen/feinbt/îben reebten/bas f e ein rutb vnb falg be^ Dolchs feinb/vnb nicht auf /brem fach ober auf /rer pfeiff pfci/fen i^te Cbrijfotc.J)en vermeinte söctfïlichenob fe es wol eufferlich benebeyt/ vnbweil fie /br lieb fingen / auff ben benben tragen/ feinb fe boch ^ nerlichbarumb gram/bas fie täglichburchtribnebofefdialcfbeit/Ã^â^j bofbeit/ vnb allerlcy verwegne bofe fnang/ laffer / vntrew/ betrügt vnb bubenffücf/bey ben trewlofen mit ihrem fchaben erfaren/alfo brt^ ' e5pvudw5r«= wie in allen Canben /bie (Beifl liehen vbel von anbern hören / /nen w*^ reramp;w ïCviir^ âjg getrawet ober vertrawet wirt / fo gar / bas auch vil bofer fprich^ Wörter baruonbeym gemeynen mann entflanben feinb/flAmlith^ -ifsfomptniemanbtvoneim Pfaffenvnbefchiflen. ^s fomptfeim»^ ehe von eim Pfaffen/fo er ihn beleybtgt/er fchlag ihn bann garjutobt» Pfaffen machen Riffen, ibiegelerten bie verfetten. Jhenc haben vu^ befchifjen/fo befeyehe vns bife .IVas ein munch gebeef e barff bas boni et auch thun.Xi^s iff fein Pfaff fromb/er hab bann haar auff ber jum gen.IVer eim pfaffen vertrawet / bet ift felbs nit fafl ftomb.^6 th*»^ fein gut/wirfchlagen bann bie Pfaffen all^utobt. iVerfetn hnuf habenfaubet ber hüt fich für pfaffen vnb â^auben.Ãie heyffens auch auf Verachtung Pfaffen/ esifl aucheittel aufgenotigte heud^lctty^/ was fie /ne thun ober ehr entbiete/ein her^gefpott/wan fic glcid? guah lOerrfagen/vnfich mit blofemhaupt bliefen/bas alles thun fie/wie p felbs fagen/bannt fic von ben pfaffen vnbef wmett feyen/vnb er fie m* irramp;Mtn thu/vnb wo man fic wiberumb wey f jubettiegen im otb^»»^' â¢Ã¼pffer/tc. bas thut man on gewiflen. 0uma man febteibt reimen von
-ocr page 111-' â¢^on Swop«. XLV ftnlt;n in bk «mirtsbenfec/mon fingt »on (non / wo mon (leb vor jnen g« bvrtuÿciij)^j.jjp,pjj^jj^j^jj^ ter ©ceprer genoinent^/ wtevberbenav^ ^^â^^ Jiibnó/vnbbrtbcnttc^iïbcnmcbrpla^bey bcrtitcutfcbcnbanti ^â^Pf'^tf^H/fogav/baótd) gUubc/brtebdnvolcf vitter bevöonnett 1«y/04ó feine gei|ïUd)en im bev^cn vnebvUebev vnb vbler balte, ^e ba# piifte and) biettiebt von betijen bolb / bie Æt genieÃen vnbteglicbvinb nlt; Ryn/fo ein eigenliebig/ey gennùçlicb/notlid?/ Cvnb bno bee cygenen ttw^ee webt achtet bann beo ^itangclione) vnleiblid) volet iÃe/ bey// wan dOnnn vnb TTetbern/bae viel von jm fclbà bclt/:c.wie?intid)ri'/ (tow/ bas ià / alle falfdtc CbviÃen / tc. bie Ãchnfft vtelfcltig ab malet/ ein auffgeblafen volet /baöfid?witbtgad?tctbew jebetwan biene vnb 5wfu^ falle/ vollet vrtbdls / bey bem vnbvwb wclcbco niewanbttein ebt erjagen obet einlegen tan / vnbfeQte femanbe fein leben futfie/et bette tlcinenbanet / Ãe nteynten et tbeto jnen aU ben beyligen/ billid?/ beten geiÃlid)eit allein ià in euÃctlichem geplett / viel blappctn/lcfen/ tutten/ tappen/ blatten/ tlcybct jeit/ petfon/ Ãatt eÃen ttineten bv/ wutietcn/gefebwe^en/viel tiinÃen/buchet/ faÃtagc, ebenen/ leutten/ tlingen/ fingen vnbCetemonicn.
©er anber @tanb fermante/ her 2(bet
^\i^tanbetÃanbeÃetmante/ iÃbet 2lbel/bieaiià (Bottesotbi» ^^nung recht ebel/ bas ià / vättet bes vattetlanbce/ein fotcht vnb tutb bet bofen/vnb ein febilt/butg/anjfcntbalt bet ftomen feyn eiten/Witwen vnb weyfenbanbtbaben/ btefdnnbenvnbfchabenÃc dbà / vnb bieiOunbe vor bempfetrid) feynfolten / feynb vielmals feU wTOlÃe / vnbteiÃen alles mitgewaltju ihnen/was fie vermögen/ vnb were not bas man vor ben hùtem vnb wÃd?tern/bwtet vnb wad)'/ et/beren^lbelgantjvnb gat von feinem alten giants tomm en iÃ/ vnb 3amp;«2fïgt;ei «twanantugentÃnnb/ietsunbabetalleinmitÃoltsbett/ptacht/teich'/ »oquot; nbsp;nbsp;nbsp;«â^ thumb /gebürt / tyranney /ihren 2lbel beweifen / vnb wie fteiebetman förderet vnb haÃet / alfo müÃen fic auch fórchten/ vnb voniebetman verbüÃet feyn/ vnb nichts bann ohtenbrawer vnb heuchlet fût ware fteunbe/iainber warheitfovielfeinb/ wieuil knecht vnb vncetthanen 0«haben.
tin jeigt swat bie nechà ^Autifche auÃtut gnugfam an/was fût mà vnb freunbfehaÃt bie vnbetthanen su ihren inerten haben/bie alfo wit gewalt faten. ÃDiealten ihblen wolten wit wolthat ihnen bie vn// terthanen bewegen vnb willig mad)cn vnb bià wat auch it want vnb feul/bathtnbet vnb bar au à ihtXeid)Ãunb.
©ieabet achteten fid) auch reich/ fo fic reiche vnb wolhabenbe vm tertbanen betten/ bie ftein allwcg wit guter orbnung/vorgehung vnb SÃagen fürberten/ auÃbas Ãe iwer ie mehr sugeben betten. Jetst wil tuanes alles wit gcwalt auÃropÃen/ ia auÃeinwalncwen / vnb sulie// ^lt;tt / triegen vn geb en noten/ vn in fwfia/tor lieh vn willige h«nb su ia^ gen führen/ fo bod) nie ntd)ts in bic lenge beÃanben iÃ/ bas fotch t obet nothswäg aufgetrofchê vnb abgenótet hat.2gt;ie nacut entR^t ob bew notbswang/bieltebewilfteyfeyn/vnbbeybebcrwtll vnbbashettjvm geswungen.
Infuwwa es ià iebetwan eingepÃantst einliebe bet frey heit von bemÃcy en ©ott/ bas wit liebet gefübte bann gesogen werben wollen.
3 iq löarauÃ
-ocr page 112-©d^ ankv tM Me («^ ?!?f ItPucfeâ/ ^AVauff b^bcnvid vnebd mb ebd wenig acht/fonber forbeftt Nt^^ bi|j/morgcnbrt8/mtt was füg / ba fmgen He md^t vmb.
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©te trctbcntcinanbcrebanbtbtcriing/bannfagen/bcygcttr^/M^
S^m^ !Æâ^/P*^*âfP*^/fP^^^/^^^^â 'â®â ^â^^^ / 5^^^ 'â^^ gölte« im vbevÃufö h^^ va^^d^M, lid?» Wannnbneeöabevnnnen/vnbwaftficbarfutfcbulbigfey^^iâ^ tbutt/gebenef t Bauw einer feines ampc«/fo,bn bod? biefe m4d?t/lt;t'®â^^ anffbec bürget balf julegen/rnbein einigen pfening ju forbern/ntebe ebn vrfnd? vnb gebing/ jurbefferung vnb nicht jumnatbtbdlbervrt^' amptoe« tertbanen/gebenifl/ (o wolalsbemtaglobner fèin tnglobn / bad erba^/ ttäften nbsp;nbsp;nbsp;mmbben tag arbeite /alfo auch bifen/ netnUch barumb/bas fie witwert
^^^^^^ nbsp;nbsp;nbsp;vnbwcyfen Vor gewalt bejehögen/ben armen vor gewaltXecbtdver^
hclffcn / vnb fid? vmb aller menjehen notb aid ihrer eignen / annemenZ wie Xgt;ötter bed vatterlanbd. Ã)arumb foUenfie /r rent/ guit / jin^ vnb nuffentbalt haben / wie einer ber bem altar bicnr vom altar/bamit ein jcbertaglóhner feined taglohnd bekomme / thunpebafjelbig nicht/P jfld eittcl tyranney vnb ein ge wal tige abnemen/bad (te ben vnfchntbi^ anforbem/vnb mit ge walt abnemen/ nicht anberd / bann aid wenn ein taglohner pin taglohn an mich forbert / fa mit ge wait abnötiget / v«b bett boch Bein arbeit je angefangen noch angenirt bod? foil man in «h tewcggewaltohnauffrbur vnb wiberwertigbeit leiben/ vnb ©ottbU^' gen/bad erd rech« vnb abIcge.IVann ein (eher feines ampts gebechte f*^ würben (ich nicht alfo viel vnberöffteintringen/vnb vmb bieprebh catur Ãmp ter/Oberbeyt vnb narren happen alfo reiÃen/ auffbie wollt vnb milch fth«t man mit groÃem Ãeif/aber au ffbie woIfahrt vnb biât her Schaff hat nicmanb bein acht.
2gt;arumb ià ber ^bd faà aller/ wie Ã^t im fch waneb gehet / ein v* berblieben Ãueb ber lOeybenfehaÃr/ von vnfern eitern auÃons geerb^ ba nichts 1(1/ bann ein rennens/ (Icchens/turnierens/ feinen fchilt/Ã^**^ vnb namen hoch auÃwerÃens/fpidens/briegens / hegend/ henfd?«^^/ tnüÃiggehens/vbermut treibens/«, welcher 3bcl bià Ãeifchs für lt;6otf Ãindt/ verworÃen/ auÃgetilget/ vnb auf feinem Keich auÃgemuÃet^ iÃ/in bererÃen 4fpiÃel junCorinthietnam erÃe CapiteU^ctorum »^* 'Weilim ChriÃenthnmb alles eins in ChriÃotà / vnb alle gleich eblà bröber fey n/wie Ãealle einen Datter in bem tbimd anbetten/ ob Ãc wd in ben Amptern vnterfcheiben feyn / wie bas aug von ber hanb/fo gebo^ renÃc boch allaneinenleib. 2llfoiÃetn Oberbeyt ober prebiger nicht ein fonbere für (Bottebiere Creator / ban ein fromer ^awr/auch nicht von ben anbern vnterfcheiben/ban ampts halben / wie ein iOafner vnb IVagncr/lBott fthetauch nichtauÃbie perfon/ vor bem weber^omÃ/
' yürÃnod/^awriÃ.
5)iewdt aber hat ihren 2lbel /ben lcÃtÃejhvnitjucbennod?batP ën/ber Ãeht in oberjdten Ãuden/aber ein frembbs bing im ChviÃenj thumb / bann vns (Bott ju hauà in einen leib fchmlbet / vnb alljomd brüber nennet/ba ià weber iOerr noch Knecht/fonbern alles eins.
ibarumbiÃes eintorechts lOcybnifch bing vmb ben^tbd/ wtein bie weit auÃwirÃt/ fo boch wiÃentlich iÃ/ bas wir alle gleich von einem Matter im Ãimel/ vnb voneim vatter C^bam/) auÃerben herhomenZ wie bas Sprid?wort laut: 'Wo / ober wer war ber ^belman/ba^lbam reuttet vnb ^na fpan :â 2gt;cr Welt vppigfccit vnb bie ncmrottifcht hoÃart hat bià Ãeifches ^Ibderfunben . Hunbià volcf iÃnichtallein in ©ermanien/fonbern in allen Nationen gewaltig/ prAchtlich / Wquot; voll
-ocr page 113-'Sort europa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XL VI
holv nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mtmb/ vnucrtvâgUd) / bic mit ^éVbdt fare«/ vnb b«ngt;
â v â^l tOetrctt genannt fcyn wollen/ Cue. zi.alfo/ bes aud? in tm/MHXs'^^*^^^ flt;lbsfütbtelfbel|len vbet all anbete menfeben b«l* *'ll««lm|legteyffftebnebten/vnb vonbemtaub leben/foU Flt;liSBâquot;«.âââ®^^3«» btefen Atblen beslagen fteb bïe Ptopbeten vtl?
'^®Ãquot;*gt;â«lt;â)am«8/xgt;f««»/(»idx«9/tc;
ba« Æbebuneft fnb bet 3lbel ÃTentfebet nation bee gut feyn/ »od» 0* ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5 J^3fU/mu|ftggcbcu/obet teuttetey vnb febetfvtl ttetbenfeb^/ nbsp;nbsp;nbsp;ï^*
^^^â^ gemeinglieb ^ütget$ufcyn/vnbgemeyne©tabtgt; ttX^^ k ^ââ ^^et nut eyniebe 2lt;au^manfcbaQ vnb t^anbtwetef 5ugt; «et» ?*^^â ^*âf*'^ütgcttn5ubeyratbcn / fte fiebert and? bet ^ât^ veytatS^**^'*â ^^ââ^^^^^ââ ââ5^^â'^fâ^^ P*^ jufamc/mttgcfellfcbrtfffZ
/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ft wonungen feinb notfefïe @d)ló0ct/an betgen / wAU
febm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;brtu^ mtfvtcUvky geftnb / pfetben/ bunben ge//
Smb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^*^ befonbetn ptangenbé gang/vn ein nad?ttab bet vet//
nen» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ââ*'â ^^ ^^ balbt am gang vnb bet gebetb et be net/ man
bie wF x ^btenuefï/ ft quot;Wappen bend en fît iu Kttd?en an L ^^*^*^/bin vn wibet in ben ©tebren an bieTÃüttöbeufet ente ^^^^^^ man einen febcn^tbel etbenne, haben auch ein febet feyn Sen «ngcbotnen Jnpgel/ vnb bompt ben mebtetn tbcil ni^t wie ben ^nen/bet 3lbel von tugent obet bapffetn tebltcben tb Aten/ fonbet von goutt bet/ baö vot ben weifen genugfam läebetlid» iftvnb batuon ein ^P^ebwott baben: Aut regem aut fatuum nafei oportet. 2ltmut ifl bie# â¢'^^ ck? ^*â^5**t fd?Anbtlid)/ begeben ftd? ebe in alletley gcfat/ bamit fie geaSt.
S^âtftem ftanb naeb/vbetbommen.
bc ?â^^kbenbtiegen/^ntfbenvnbPettennacb/getAbtfnenbanein t gt;k u ^^ *^â*^ wibet beym bommen/ fo feinb fie etfl teebt XBbcl/ bann ^ifbebumb aud? vil 13utgctvnb ^awten ifbelvnb wappenfgeno^ gUtaebt bat/qutapecuniac obediunt omnia, (Belttegiettbiequot;Weit/ wie ^Alomott fagt. été geb» feiten jufu^ vbet felb/ ifbauch ftem fîanb ^«ttblicb.DetleQtobetangetaflteeben fte fteb feiten mit teebt/ fonbet ⢠â ,®^^ebcn fbnen etwan ein vAbe ab einem ^aun fagenab mit feinbfj / Utt *â*^^*Slt;i*/vnbtecbenö mit5ewet/Kaub/tc.batmtt(te bievet^ ^lUuth P^'^Sumvetttag gleieb offt nötigen, töte ptieflet^eutfebet nation »«opfafl^ ^^mttfie jufViebenmit fbnen ÃSweS' od!?^^^^ r^e fnen tcblieb/vnb etjeigen fn gtoffe fteunbfd)afft.©ie ffrui. «Sterte aber beymlicbfüt ein taaebgittgs/ boebttagens / flolg, vnrngt; â®â9ö^old/ ba6 bet btteben gütet gefabt ift / aueb bie getjlltd?cn offt Attwenbet/wünbfeben betbalbc offt bae ftevnbet bae^wtgctlieb fodV ^ieinÃcbwetg/gejogen/bamttfbt '^yvanncy geftwtQtvnb ft gewalc $emittbettwütbe/wiewolld7ftâ^ytanney letbliebet aebt/bann ibenct â^^nlt;bletey/al8 bamit fie vne allein vmb leib vnb gut bringen / fbene ^ââet Vmb bae allet tbewtefl pfanb/bte ©eel. Jgt;atumb wetbc wit bifen S^Wtjuletben/f^nen aber niebtjubvten/tnalle weg $uwibetffeben/ S'beffitt/rtouttbeb.
. nun bet 3l bei ^cutfd^et Nation bdt faflin allen bingenetwad Pnoete/ tleybungöetbetg/gangteb ft g im ^empcl/^egtAbnie/tc. J^JF S^'^'S ifi fïolg/ bie teb ttugigz bae tleyb wilb vnb weltlieb/ bas anf gh(btvollbtâwenô/ftgemûtCwenigaufgenommen)vnuetttâglicb/ â^^âSgitig vnb voll taatböz tc.
3 nq IVeil
-ocr page 114-©4^ anber f^ert biffed'2BfU6ucÃ^/
âWdlttUttbtfcr JOlt;ybtttfd?3tbclbcó |i«fd?6 vor (öott ^^^â^Ã^ «n greuwd ijl/ vnb ber Teufel bcffclbtgctt ^ürfl/ vnb btefen 3bclbcnfd)ct/fofnu(prt vonnotb wege biefctt^bd verleugn^/ â*â*^^q. ben/vnb gciflUd) von fteb wcvf|\nMlllt; bic fór ©ott reebt ebd p7^}ââ^L Un/btewctlber Wde ^bd/wet^bdt/Uben vn wefen/fieb g«r nitret^^^P 5ubcmb4ó©octc6v?iUt(ï. 'Vonbee^LbeU anbunffcUlJmcinvovtg ebronid»
©er brUte flanb ©ermantc/bic ^ûrgerfe^afft
/TX^** brute fianb tflbte Bürger fitafft ober ^tabdeut/ber^^ R^ecrgt;»no«. ]^^fdttbedieb bemKcyfcr/nle înbcttKctd?|5jîAb«n/cdtdgt;benÆ^ââ^^ fïen vcrpfltcbt/ edieb für peb felbs aie in ©cbwdç vnb J
ff Abten. ï)ic form eine Xntbô/îVecbteô/ Wnbl vnb Kcgimcnfö/ »r vns ^euefeben wolbcfant.
3br gewerb ifl mnneberky/ bünflUcb/Ãb ienberteinVolcf^on «rbtrieb/wicwolvorjetcen^rtrbnrt/Vttb dn vngefebteffö/ binjU^R' wilbcövngc^Ampcöf rieggivige vold/jebocb jci^c ein fnbril/wdewy fünflfctd)'X)oldb(n'5n5UrtUenbAnbdn bübn/f^twbtg vnb gefebi»^ rtun ndgt;ticb ^ber wie ntd)tö beffenbigs nuff biefer erbentft/ vnb WJ Kdeb vmbgeben vnb von einer bnnb in bie nnberc fallen/ alfo nuw bad ber^/ bnnfl vnb alle anbere gaben ©ottes/ kQunb bat bif l?^â* bae berQ/mutbfreub vnb|lcrcfc/bicfc6 biebunU vnb auch weifb^â% jbenes bie bertfdmngvnb Regimentber IVdc/aber alles ein wdl/w es ffolgiert/ Ãeb bee vberbebt/ vnb bamic Ãeb ebe bofferdg/vbermAd^i vnb vnwirbig maebt/ bas es wiber von bem ftul boebmüdg gcfliit'^^ »irt/vnb bas Keieb/ tOer^/ 2kün|l vnb alles wiber von ihnen gcnsin* men vnb einem anbern geben/bas bezeugen alle i^iUoden vnberp'/ tnngen.
Ãweyedey nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IPdcter iff auch fn meebdgen ^reyffäbcen vnb Kdebfjîabc^^
.iweyetiey Dolds/gemeyne Bürger/ vnb gcÃeblcebcer/bieetwas -i^^* â^^ feyn wollett/vnbauffSlbdifcbemaniervonibten Kentten vnb Sânpâ^ leben. 6ie leiben Beinen gemeinen Bürger in ibvergefellfcbafft/obÃ*^ ihnen gleich an reiebthumb gleichet/ l?ey rächen auch eben fo wenig ol^ ber^lbel/vnbcrÃe/fonber gleich jn gleich/wer nid?t verfchmechtvob ein auÃwurff feyn wil/ boch haben Ãc ein Keiebt / vnb iff Bein thlt;» bemanbern vnberworffen.ibià gruÃbar freunbtlich Doicf lebt vnb^ einanberfreurtbtlicb/auffgemeinen vnb fonbemplAgen Bommen flt; juhauff/reben/ hanbthieren/ laben einanber. löie Bley bung iff/wl^ gefagt/aUtagneuw/ nicht lang/ noch bey dOenfehen gebcchtnis tt«5 man fpi^tge fehueb/ mit lärmen fchnAbeln/ Bleine enge Bur^e BU?â^ ber/Bappenmitjotten/fegtiffes alles anbers vnb vinBcrt/wcit/grop/ bie Schuch breyt vnbmauled)t. $)erquot;Weiber Bleybung iflfe^tBoÃ'^ lieh/aber erbar gemacht/vnb wenig CauÃgenommenbcnfürwigig«^ ^effngé vrtjä vberÃufs^^utable/icboch hat©crmaniafreyfame/hcfftige/bendOAn/ wcibec?^ ^^^^ vngchorfame quot;Weiber / als fenbert ein Doicf / beren dOciffe»â^ SntSni. flt;tlt;*fFt nicht lieberlid juwehren iff / bas ich anberer vntugent vnb vn* jucht gefebweige. Jn(l?efshórenvnb lefenlaffeniffeseinanbechdà abergleubigs Dold/ bas viel auff dOefs Icfen helt/ vnnb aud? vof tags offt Ãneebt vnb ^Agbe jur^rühmefs nötiget, ^n ^tllmufpfi geben
-ocr page 115-â¢Ãon Europa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XL VII
viel bettel aoóttfbex'nbdrtbfegeifïltcbert bo
Chnlk brtuffcrt babê/4ls B^nm dn volt#.^t^ 'âtl |ltfftttvd?en vollec ï)rrdÃÃ**3/ *b«mbbcrrcrt / ^tfcbo|flt; / prelaten / klepte / ptobfi/
Ãpltwl b^t bt^ volrfó nit wenig. Jtem tn Stebten bï» btn/ï^^y*^? ***^*â^ fefoóler vnb b^lbpfaffen/ bie (leju Pfaffen auIfjie/z ÿâ^'w^l b^ ibuen ntebt febr bolb feyn/ fo bett bod? ein feber gern «il»?f k '^'*â^ ^^t^balben fein gang gefd?led?t feligachtet. (Germania Sftlcbtvilarms voleté vnbbettlcr/baô mebrauf vnmefôigteitbann Vol^^s ^^^ '^ ^â^â'â^ 'ââ^^ Brancf bdt gefalle ifl / vnb fo ein vertb»ntfd? ^fâî.[^^^ bk ,®*^*â*lt;brauf fdnemmôfliggang vnbflettemprn vnbwoU ve«bamp;wifdgt; oenanbcttelfîab Bommen ifl/ bannauf vbcljîanb bee Canbee / vnb voicf» ^urung ber narung / bann bat btf volet / fo tbut ee vnb lobe @anct wartin/lebtalfotntagauffgerabt wol/ obnallcfôrforg bermebrer/ bcil/vnbiflibr narung burd? gemeyn bmburd? fb abgewegen/bae pe auetagaulfgcbt/Vttbraum ein bofe wod? etnbûjfen Bónnen / ich ge* be dn bóf formic fiettemvbcrtragbulbcnfolten. ï)ar^u hat oifj volet viel anflóf vnb abnemenbey be von jbref berrfehafft/ al* arme notige leut/ baebubid? verwunbern
'^ '*â*^ be ce ernebren mochten / bann Baum ber halbe tbeil / jo brute tbctl arbdtet/fo bu fre tOerren/muffigen/ bürget/ tauf* leut/3lbel/ yürjBcn/fchüler/pfaffen/allerley (V?ónd?c Binber/ Bracten/ vcttler/fehwangere frawen / fa alle weiber rechncft.IVic bie tepel/ fd?u* nn vnb©tcbtgebawetfeyn/ feben wirteglid? fiiraugen. ibif mwbefe* «3 volet ber 75awren/2^übler/ birten/taifï bet vterbte flanb/berenbe* J®^ vier»« baufung/kben/Bleibung lpetf/wdf/tc.weyf man wol / dn febr arbeit* »lt;»»«1 volet/boe febermane fuf bober tfl / vnb mit fronen/ feharwerefen/
0âhfen/ guiten/ fïewren/ jollen/ bortbefchwert vnb vberlabenifB/boch quot;«bte beflo frommer/auch nicht wieetwan/dneinfAltig/fonberndn ^llb/binberltfBtg/vngejÃmpt volct/f br bonbtbterung/(tttcn/(5ottee* bimft/bawett/ifïfcbcrmanbcBant/bochnichtallentbrtlbengldch/fon* vern wie on ollenorten : C^nbtlich/fttlith.
âïOott ©ermanfa/ httb ber ^eutfeben (eben vnb ptfett vorjeiten/etwoe ingemeyn auf Cornelio âCacito
vnbonbern.
(^\3c alten Cbrontet fchrdber boben gat wenig von ^eutfd?en ^^lanben / oleobbiefelbtgc rXatton auflertbalb bes vmbBreilpe bet erbenlege/gefchricbcn/vttb allee traumweif von âCeutfd?cn
Heben melbung getbon/ 5)ann fo wir von alten jcicten lefcn C tvie (^^^^ni wr gebóret baben / vnbich etwas wiberbole ) fo ftnben wir/ bas bie erwr.« ^^utfehen etwan in groben ^arborifehen ftten gclcbct/fich jcrrif|ener »««bom
Rttober Bleybung gebrauchet / bes Wilbfanges vnb yelbtgebewcs
S^hebret boben / fetnbfrdfome vnb Briegfbegirtgc (V^enfehen / aber ®vlb8 mangelbaffcig / vnb Beines quot;Werne gebreu^tg / ein arbeitfams *n?albf(heubcs wolbvolct etwa gewepn / innertbolb bcmlt;V?eer vnb ber'^bonaw/ vnb wibcrumbinnerbalbbemX.bdnvnbbemflufs 211* bis ober if lb ctwobefchloflen. quot;Wte ferne ober bie 'Ccutfd?cn nun*
5vmalibre (Srentje vbertretten baben /bas ifï vnuerborgen/vnb bro* bengnugfom angejey^ wannbesifîfehier mehr/ bas(tcinlt;öallia/ fnbent o bcm Kief/ imHorctcw/ imCed/fclb / vnb in ber polnifd^en
ore
-ocr page 116-©rt^ mib« (bed bifee' ^ elt6ucÃ^/
«Wlt;v«blt;rt/b«tti» baa (Jcsottitrtlsittttgcbabt babért/foSâ*^ weit b'wâ^ ftcfv gretig cvwdttevt. Him tjï aber bj grob bäunfd) ^avbavifeb voi^ tncmfolcbe^terb vnb polUccy gewaebpn/brtà ItccófcburrtlUnUnöjquot; vortbun / 3l.lfo wann etnee au^ ben Ãrewtfeben/ ber juv bcó^eyfcró gelebt bett/evfïónbe/ »nbâÃeutfcbUnb ewie 3lnoiit|fn0/ burebwanbett/ fo kennet cv fdn eygen v^ttevldubt ntt / »nb fpreeb ^J* Centplje - e6ttïd?tbieevbert were/ bte cvetwangefebenbett/ fórnemUebfo^tw* SÃe/ ^lt;rlt;«»«3 / Weinberg / pÃanQung / Fley bung / bofÃtebett ber Ittte» / wâtfrotfie/ fcbeînbnrBeît berQtebt/pollîcey vnb Kegimenten warneme/ vuobey vrtögefc^Kf* ben âïeutfeben febnwet /nlfo / baà (te jcQc vor allen CbrontcfwttbtS^
Ãob bee Ceutfcÿen,
Ceutfcb« gto^tnüft'ö gUubbÃff!« ttg voran* bcm vól* (fern.
(gy^Pyii/ tnweltltcbenbünlïcn/rcbltcbeic/gerecbttgbett/tc.bteetw^ââ fontewanbnóQCbeyllo^ jCentbi gcad)twerbcu baà man fie taumle® nammenà wlvbig aebtet/vnb gletcb für wilbe vnjeme tbter bielt/ bic F berman alà ber bûcher vnwtrbig/fórgteng» Wie wol man |^gt/pllt;^â^ uÃvnböamonicuÃbabenetwaÃvon.ben â^Teutfehenin febrifft jbnettgelalpn/abereÃiflau^vnfallber jett nicht an tag tommeuMl^ letnCorneltuà îaettuôbatetwaÃvonben â^cutfehen vnbvögeUg^'^ bett ibter gegne befehrieben/ber bebt anmitbem lob beà ftnjlern vol»^ berfiirjubtechen/ vnb batÃch mttber jettbi^ volcf verenbert/ ba^ ^egt biUtch bte lt;5riechifchen/grob/3lbgóttcrtfch/bargegê bie â(Teutfth^^ bilUch Catintfeh vnb Cbrtilltch genannt werben / nach vieler vrtbe»' fonberUch in weltlichen fachen ifî es ju fchlmpff vnbernlï dnwolält;^ fehlett/ vnb fo eà bte noth erforbert / bi^tg / ernfibaffttg /Brtcg^leu|p» wettge wanbert / erfaren volet. 5« hem tfl in allen bingen fo man$ii menfchllcher notturfft erbencten mag / btefe nation gnugfamverfem ben/volctreich für anbernvolctern/glaubwtrbig/trew / lt;ÃottÃ|^lt;b/ ttg/vnbfoeinIfrettbarvolet/ baÃftealleinbem wcltjämer Julioxvâ^ ber|lanbtgetbanhaben / wtewol er hoch bie Jrangofen vnb (Ballig betructt/vnbmebrmalen vber K-betn groÃe btnggetbanbat/ jebow baterbtf ©chwäbtfeh/ ntemanbwetchenb/ Itaubbafftlgvolcf/vnS^^' jeumpt vnb vnuerwälttgt laÃen müÃen. 3ugufiuà ^ceauianuÃCvn''' ber allen Ãeyfernber lanbreicheÃe / bemauchbte Jnbter vnbp*^â^ tbter gefchenct fenbeten / vnbfrieb mit ergebung/ von/bmbauÃxtefi/) 111 tn tetnem flrett barntber gelegen / bann allein gegen ben ecu tfebe*^â JtfÃtjlwunberwaÃ/c vnbje vnfugÃ/ befchwerung/verbrief/te. bte âireutlji^en ben Kornern jugefüget haben/ vnb ob Ãe gleich wolle bey'' wellen vberhenfehet/ alà weife leut bem Komifchen giÃet wichen/ r haben Ãebod) halb allewcgbarnach bte Korner/ (Sallier/ t^ifpanlet/ ^ritannlcr/ tOungern beffritten vnb wiberumb erleget. ^teKlt;gt;^ merhaben nach eroberung ihreà gewaltà / groÃe blng geübt vnb nolt;^l abemlchtohn beyftanb ber vnÃberwlnblichen âCentimen / mtrlcgF fachen vor allen taugltch/in heimlichen hÃnbeln alfo glaubhaÃtig vnb ttewltcherfchlencn/ baà Ãec^tfür Kammerer vnb Outer beà Key'' ferà leih/ vor menniglidjauÃertoren warben. ^Ãlftauch wlÃentlleb/ baà Oernog (Botfrib von Cothrmge allein mit ben Komifd^en 'S^eue'' fehen/ etlich (BaUtern/vnb wenig'Walhen/baà Onngcrifch lanb erope/ (Briechlfeh lanb burchtrungen / OcUefpontum / ^Ãam burchtbey'' fet/ Oierufalemauf ber vnglaubigcn gewalt erobert/ vnb alleÃvn* berwegen erleget hat/ ob gleichwol ber âÃórct Ãch mitjweymalbnn'' bert taufent flrcitbaren (Dannern /wibcrfcQte/vnb haben alle volctef ihe noch vnballezeit betennenvnbfagenmüÃen/ baà fte meynen b^
-ocr page 117-lt;25(?n europa. XL VIII
^^â^^^^^lt;^«rt^ CattfiitttCcVtncttttcCfcyctt 'Ã^cuffxl/obcv . ^^â^iwbelm/vn^ wiewolfnett vil voider iwcbcyfcnt fo mó^en pc bod? ^® ^clfvlt;vmanltd)lt;tt nienbert cercydx / alle 5tir(ïcii vu Ã^nigMueb ^^^ifdx vnb aupUnbtfebe / haben bic 'ÃTeutfeben gern/ meynen bic (Ã^^r^y wolbalbgcwaïMrt/woittbcrovbrtUttgber mcbrcblt;tl^e»cgt;gt; ^eWi^« iS! L ^^^^â^^ *1^ 'â0^rtnbem dn glaubwurbig/gdübbbalunb/tvue// êS^cï âw / bc|tenbtg / nur juutd frewbig/ mannltd? â^old / jetje groptbäcig/ ^Ht/g^btg/bojlfrey/vttcrfcbvodê/arbcytfam/bart/ebrcnrdcb/lobgie^/ ^Sdbnmjüebttg b«6 in alle Vitrerltcbcn bmgen bte fptg furen wil/ vnb tornen branfeyn/Ãe geben and? jeg beim Innb was beuov/ tn allen tun# ^n/jungen/neuwenfürtben/ von ihnen hat man bas ^öuehttueben/ ^wehfen/tc. vnb vielanberelvùnlï.Qcrabofpdeht /bas btc'^euefeben pt (ÃaUtfehen nation naebfolgcn/fcy n gevabes letbs/w eiflet vnb iâ0Ãlt;' Mltcvfavb/vnbtnanbeven blngenangcftalt/ gebevbe vnbpttenben jöallifi^cn gldeb / barumb haben Ihnen bie Komet biefen nammen billich 3tgeben/bas pe es trüber bet ©alltet nennen weiten / vnb h^P len batumb (Ãetmant / bas ijb grübet / von ihrer ttew wegen /etluh tneyne^on bet Ãnlidjdt wegen in vil hingen bie pe mit ben (Ãallis \)Att ®^fL nun (Ãetmania wie gcfagt / ift von ben gefebichtfehteibern vil ^wjaumpt/bann Ihre jugang waren mit WaPerpüflen vethinbett/ oct IVAlb vnb Ãec halb vnwegfam / grober hirtifehet p tten / aber nach jnnemmnngbes ChtiplichenÃlawbens ip (Ãetmania jPditiger wot/ ven/vnb in groffenauffgang bommen / ban (Ãetmania pópt vb an|fgt; ©rSflS/u«* Sâ^tt3bipanpoln vnbnibetbnngetifdilanb/von dOittag enbetpd?s »â«« J^t bem Khetn/mit bem 3Hgew ober gebiitg / von Hibergang vnb Witternaeht preebts feine füp bip ans^Dect / mit bem cs befdilopen Jâitbt/vnb bip an bie (Balltet popenb/ allein bie ^ohem pgen als bie gembben/mitjungenvnb glauben von quot;ö^curfd^en vnbetfehiben/ im ^«utfdicnerbtttd?/ bodgt; vnber einer vnb gemeynet htttfd?a|ft/bann Jud) bet 130hcmtfd? König vnbetn(Churförpen bte Vorwahl hat/vn ^««ctpenpg. äbienamhaffeigpenpüfs (Betmanic feinb bet KheinZ herfeinvrfprungtmlt;^Oittagifehengebürgauffeimhobcn gipffelhat/âVcrpntng ^itgivigem laup* gegen d0tcternad?t lau|fenbc bod? ctplid) gegem^gt;«öÃbew« ntbetgang Peupt/ buteb ^^uler vnb gäbe ^erg/vnb fo et buteh bie (Tu# J'^ftppb lanbfd?afft bomptwirt er Ãebipreid)/ als halb bar nach theb î^.â^^^^âdi/maehtjwcenÃec C bie man^obenfee ober §cllerpe nennet) bteQtabt(Copniginbemmittellapenbc/vnbfotfanlaupx et jwipd^ê bembcrggc|(f^^g^g(.y^t.|^jy0(fcii(bfaupenb/butcb^aftl/f0t©ttap4' bw^/Ãpeyv/XVorins/^V^eng/ Cobolên/ (Tólln/mit auphemng in pd? '^dphi|fteichev ppfs/als bes (Weyns/rtedersCimag Wufcl/(V5ofaZ '»tb geupt plt;hbann/ein 3nfel machenbe/aup tn bas Ccutfch dOcer/be» ^netltd)evonbcn(Bcllerlflt;hen/etlichcvonbcn5rtefen/CtUchevon ben ^olUrtbcrn bewonet werben » 5um anbern ertyget pd? bie ÃThonaw/
berómptep Pufs iturope / entfprtngenbe aup bem 2tmohtfd)en cijonsw, ^^*^9 / bey bem anfang bes ©chwargwalbs / in einem Ã)orff Ã)ogt; »efepingengenannt/vnb perptvon Hiberganggegen Orient / erp* bd) aup jwo tagreyfen bipghen^Olm langfam/ albamitber plaw/ jUr vnb anbeten pü jen geperdet y wirbt fie ÃchtPreid? Z vnb rinnet von bannen hin für gauging/ Worb / vnb faPet ben Ced? vnb Wery nitjinfid) Z wb rinnet füttet aup Kegenfputg / Kapaw / banimpt peinpeh bie Jfet/bie für (München Peupt/vnb rinnet hin aup IVienZ
Ofen/
-ocr page 118-©0^ anter tOcil biffe SBcItCnicf e7
Vrftjmng O^t^lb,
04)w«rQ^ »»rflbtr
Afcn/jttlcQtanlfi^o, becmebnb«lfd)itfmlt;be wnfler irt|llt;b n*»®*â'^ ale btefe betanten/bic ^tfeb / Tibet mb ©aw / :c. Ãeu^t Ãlt;4»flt;*^ te» tn bas ^u^tttifeb l^Oeet.^umbvitté begegnet btelflb^ncfp*^^^^ be tn ben bergen ber ©ebUÃer / biefe von ben Dobern tetlenbe / ^^5 Æ j, wttber UOulca burcbóTJÃbemerlanb/von bannen biird? ben TJob^*^ « feben walb für (Wet|^n / UOagbeburg / vnb anbere ©tebt ber 1^***^^ vnb ©äebÃfeben lanb/btf btaab gen Hamburg tn bae âÃeufflt;b^^^^^ 5umvierbtenerfcbetnettn©ermantaet» walb /Herdniagenauf/^^ bte vmbf^(|ê» ber âÃ'bonaw ben ©ebwarQwalb neuen /ber tà aie r pontite U0elanii6 fetjet^o. tagreyfenlang/ oberwteCefarimfelt;^r^â T3ijcb fetner Commentarten fcQet/49. tagrey fen brey t/ er bat vil vnb ÃÃ/welebe bte etnwob»er maneberleyvnb anbere name geben/yj* vorn anfang fetnee vrfprut^e bif jum tlecfer / bebelt er feinen nat»«quot; ©cbwar^walb/ vnb vorn Heef er btiJ an ben (Heyn / beiÃet er ^ft^**' walb/ aber vom (Heyn bif an ben Ãufs Conambey Coblcnç/IV^K^â^ walb/barnaeb wenbet er Ãeb gegen bem Orient/ vnb tbeilet 5raitcf fâ^ lanbt von Ãbûringen vnb Heffen/ vnb barnaeb tbut er peb i» bet jwf ' te auff, vnbvmbrtnget ^ircfele weif bad TSobemerlanb/bab^yP^^^ ber T3óbemer walbt / vnbÃrecter ftebfort an in bas (Herrbiflt;^|^ bürg / 'X)ttgern auff ber reebten/Polen auffber linefen laffènbe / ÃieÃenbe Upjum Ãamp;anifeben ober ^etifeben volcf/ vUerley namuK*^'
empfabenbe. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
:Xlfb ià ©ermanta etn feltge gegne/bartn gemäfftgter lufft / l^iâ^J bare felbung/vonallerley getreyb vberÃöfftg/ biefe wâlb/ wafferreiw/ mitguten queUenben brónne» aUentbalb ge$ieret/gnugfambeit aW«*^* ley wetn/metall/getreyb/banbtbierungben gAÃen gut/ben bitten^^** fanÃemutig/ vorauf in briege fneben ju rofe vnb fuf beineman*â^ weiebenbe/ aucb a» reiebtbumb ber metall/ bann alle IVelfcbe / HifF^'^ nifcbc/lt;öalltf(be/vnb anbere nationen/ baben febict alles ftlber auf ^^^ ^eutfeben 2^auffleutê. Dnb biefe nation vermag obn euÃerlicbe b^W ju rofs vnb fuf / wo fonà glwcf barbey feyn fol / bas fie fieb aller fb*^^ ^etnbeleid?tltd) erwebren mag/ vnb ben euffcrltcben Unbernwtb^'' Ãanb tbun. (Hebr were jufagen/ bas teb von bór^e wegen vnterUfi^'
Hun von ben befonbern Unbern (Sermanie.
^on ben befonbern ew^eKeben (dnbern ©ermanfeZ
vnb erelid? vom Döberner lanbt.
255bemcc LtnOs gek*
rJl^l ^bem etn proutnQ in (Bermania ober'ïreutfcbernatton/ltgf ^'^ allein mit frembber fvracb vnb glauben im 'ÃTeutfebenCanbr / «»â^ *^^^eim Walb eingefaffèt vnb vmbjeunet / bat von Ttuffgang (^^ rben jum auÃopMegen (HittagOÃerreicb vnbT3eyerlanb/gegen be»^ genbeyt ^ö Vtibergaug bas Horefew / vnb Ãoft gegen (Hitternaebt mit feiw^ eigenfev«!». (Ãven^enan ©eblepen vnb(HctÃcn allentbalbc miexTeutfebem âVol^ vmbgebenvnbbefcbloÃen. ^in reich babbaÃtigDolcf J boebmifV«^ trew vnb fetnbtfd?aÃt gegen ben Teutleben C beren 5teunb Ct^ett^ febafft balb)pe feyn folten^berócbtiget/etn voll£ï.anbt/©cbmalgïâ^^ '^freybreid? / weldoes berpufs ^Ib genannt C ber burd? T3óbem»^^ burebpragrinnenb/ bte ©tabt febier voneinanber fd?netbcnb ? be'/
feuebtiget, ^m lanbt gleich wol febrtalt/aberretd? mitX^ifd^en/beymtpbf^^
-ocr page 119-'55on Europa. XLIX
'â'^^ tbtetcn/aló Droebfert / betert/bitfebert/tcDn* '®iceth ^k ^^*^Gevielwilb/bas Ãe auffjtfptad) Contnennenbtfi|ï bfltwe x k ^^^/***^^ fïütmlicbemgebótn/ bat vneetmtinbadertenr fptentt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^f^Wetw getagt mtt beiflem waffer tmlauff/ bas nitai s ^***ff^â Jurtäbenben lauffenbê läget ober bunb/bas btenne Rm nbsp;^^^ ^lt;tnf^t/ vvas es ttifft / bem gebt baut vnb bat ab mitgtop bteJï ^^^^^â^â 3^^^^^^R au^ vort aUetley metallen vnb atomare in bet^*^^^^ S*^£âS / ^w teieb lanbt/ fafï ftnebtbat an get jïen vnb atv âÃSettcyb.jtemtctcblicbmittnpffetvrtb nibetgtnbertgedetct.
Vtln ^^r ^n^â^^^^iâPffï^^ï^ vnb bet Aottigltcb ©rulbatinn / es bat iteJr ââ^h^*3^ 2kóntg gehabt / beten leben in einet eygnen Cbtomd tiid^*^îî*^^^3wfF«»ifîâ 4ttburtlftItesXciebsbalïnbtobengebóttin fevZr*^ â^â^^^â^*^/vnb vil von bifem lanb. 2lrtno ne unbunbett vn funff ^rt|K5utttglaubertCbti|libebettwotbert.2lrtrtoeilffburtbett/53.bat ' aef nbsp;nbsp;Sâ^lâ^bt/bet bie t^uÃtfcb be^etey Cfoll iebs alfo nennenjbattn atv Von ^^^^^^^*^ rtaebmals ^Inno 1412. Joannes l^ufs / lOtetonimus jP Hp^'S etweitett vnb gemebtet babert/bet batumb ^u Coftnit? vorn 1 J'ââ**â^itfewetanÃgelefcbt wotbenifl/^lrtno 14» 4» îbiefes Canbs bt ^^^^^'^â^dre i(îfa|ïgleid?/vngefebtltcb btey tagte y fen lang vnb ^y t» von bet Zobern glauben anbetÃwo.
Don0flerretc^gt;
^f?^^*^*** '^ bast(l4gt;jfettetcb / etwan basobet pannonia genant/ ®ffetwf(^. '5^p3f^wifebertpurtgetrt/ Bobern/ dOettben vnb©teytmatd/ bat vom auffgang iOungetn / vom tltbetgang ^eyetn / von Wittet^ebtBobern vrtbdOettben ^gegen dOittag bas ©teytifebe Sebutg. J|| bteyet tagtey fen btey t/ vnfeebs lang. Wien id bie iOaupt« Iwotbattttrtert / fût weldoe bet nambajftige dufs bie Ãbonaw fleuÃt/
Vrtobas lanb febtet mitten voneinanbettbeilet. Jnbiefet Ãtabtfoh Jg* feyn fünffgtg taufest dOenfeben / bie ju O^etn wie mans nenet/ju Cortes rifeb gebn. tbiefegegne vn ebel etbteid) mit wafpt wolbefeudr? tiSt/mit wetngätten gepgangt/ bol^veid)/ adetftuebtbat / voll Rfd?/ vnb an wctngew^djsvbetÃnföig bett ^obejnctrtdOettbetn^d)^; hett^vnb^eyetn weins gnug gebenbe/vnb batauR groà geit vn teieb#
R^â'^^â^^/ «lit mauten $wey tanfent febtirt lang vmbgeben/ mit gsben/âtdetn/tbûtrtert vnb gtoffen 'Ãotjtebten gemietet. Ton bet ötabt'Wien/ vnb wann 4gt;d^vteid? ein iDetgogtbumb wotben fey/ s 7Ã?5®^lt;tt ^»^ meinet votigen Cbtonid/von bet ©tabt lÃien/juenb
âîDonSîîevr^cn^an^
^^^*^*^â^*^ ^^^^â^ ^ttttvttrtdjt wer^i (tgc bas (^Ocrv^tfcb ^ Oç^lanb bartnn tfl erwart cinfreyfames raubgirigesâÃolcf / jwv/ mertben/ '^ febert ben t^ungetn vnb ^obemUgenbe / gewefen. Jrt btefem emptor Canbtft man±erlcv glaubert/etUd) gebeUert bet Kómi|?bert Ãtvebert *âââ^â bet 2lbcl vnb bie Canbf betten fcyrt febtet alle mtt bet Ãnfetttfebert
mactel CfoUtcbalfotebert^ befteeft. ^nvrtfetrt^cttrerttjïbavtnnertetrt
StoÃet bauff IVibettÃuffev/mtt bertert and? erbebe Cartbf berttt frim/ mctt/ vnb $um tbetl wtbetnmb getanjft feyn foUen / $n ntda^burg allein/ fagenetUebe/ feyen bcyfeebfbunbeve / etUebefagen/ bey acbo
à bunbetc
-ocr page 120-?)(ȣ? ankrtÃetl bife^ ædtbcÃ^z
|)unîgt;cnbvûbcrinbcn wtbcwrtoffctngcUtbtVttb ^ufammen gefehw^ rcn.ûlmûniîtIlbtcchTtgIStfvbolfU«!) Ãtabtin lt;^lt;nbcn.AfcTOlt;tn*|f bte bcvvfcbaffcbafelbfBfafBbrctt vnbuted^ttg geweien/aber viel blt;^ fcbungi|îbtefcm voidquot; genommen / vnbburebbû Kómifd^en 2^cy^ in Zobern gewenbec. Ãre tfl ast void vu torn cm retebe gcgnc. 2gt;ie fit^'' mmb^i Qtnbt barm ill prunn. ïgt;iH volde jung t|î gemtfebt/ âC«gt;fpgt; mb ^obennfebz tewnn bne ^Ãób^tw feb gcwó»Ud?cv an etUebett ovK«»
^on her 0(amp;(epcr £«nbt
ÃfdiIefï^K lanö/woZ vit Wie ^degen^
Ilt; ^gcn^^Ottrcrncebtfolgt nach (îOevrben / bnôÃddcfîcrlnnbtZ 55c^â^îd?tcmvneblcgcgnc/gegen ^^rientan polenf{o|pnbc/bufdgt; bte berbevbnmptpufö bte 3lber gênant/ btnÃeu^ttne (Tcocfd?^ lt;î?ect, 5gt;tc Icngcbtcfetgcgnctflbey 700. rofeleuffcn. Ã)tc t^anptflabc bià Innbô t|î PteÃU w / nnbet 3lbet gelegen. Jv t^cw/etwan 15 «Ico gc* nant/ $u (Blanco ft^enbe / btclt webet von ben if ngeln ttoeb von âCeup feln/fonbctnbae CctbvnbÃcclmttcmanbct vtebtfd) abjlütbcnvttb vetgiengen.ÃÃte 51mgbtfj velde t|ïbcn mcbtctntbetl Ãeuefd) / wtewel KnjeUbnib bet ^bct bte polntfcbc 5iing angebet vnb bte anbet f^^ tviffr. ^atumb baben etUde ntebt vnbtllid? getneynt / bae bte Hbev atgt; btefem ott bne ÃctJtfd)lnnb enbe.
âX^om SvanrfciUanb/bnb ber Sramfen £4gevflabe/ peten vnb ge wonbey t,
5r*nlt;feii!« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^lt;â^ Svanda / bne tp ^tandcnlanb / bat ©dwabefJ
URtywo, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vnb 15eyetn gegen (lOtttag/ benXbem gegenbem ritbetgang/ ^ÿ*quot;*^^ c*^bic^$blt;nigegenbemSlttjfgang/Dellenvnbâ2'bóttngcngegcrt= * â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(Dtetetnadt/etn weit /wolbewatet/ mit 15etgcn befdloflen lanb/bct» fdwcrltd $11 $nbommcn i|l/ mnwenbtg abet eben/ mit vielen ©tebcef» vnb0dló||ctnnotfe|i/bieandbct öd?watf0alb anetlidcncnbffgt; jnfdlcnffcc/ vnbbteÃüfe/CDoganne/ önlaxmbbic^^aubetbuvu?^ pieffen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
Afet|l butdanà ftitdtbat/analletley getteyb vnb weinwade/ vnb gibt aud allee $umu à obct gemu à mit viel wndxt/gtôlpte tuben/ jwtblen/vnb btaittbopff bat Baum ein lanb/ ^fê ftiÃbolQ/melonen 't^; wetben in 15ambctgct gegne mit bauffen augeÃgvabe.Ure i jl and? bià lanb mit fd^onen wifcn vn baumgätten gerietet / vnb micallctlcy vib« vbetÃü|pg/nit weniget tP bià lanb pfd?feid/anà vile bet pfdttagettbe wafjet/bod? tetdetan wilbptet vnb gcuogel, Hn vil otcen äÃet man td offnen tbievgatten bae wilb mit falt; vnb anbetet fütetung/babê und igt;lt;»»^$n getuadre bütten/batunbet fie fid votbet vngepómmigbetebee Dimde cntbaltcn.ÃJicp batffniemanb anà betgemeynen lanbfd?affc webet jagen nodfabê/mttgtopèmvbctlaflbce volde.Unbicfemlanb bgben fuu|f5»vpen/ betê iebem etn tbeil vntetwotffen t|ï / ncmlid be^ ^ntggta|fvon Hutnbetg/ betpfal^gtaffamXblt;m/bctl5ifd»-m von/Sabctg/IVütfjbutgvndOcntj/bct von IVót^butgbatbicmey* » w nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fïebcttfdafft/bctbalb man jmfb et à oefe belt/ein blopfdwert fiitblt;ilt;^
fwert «»IT obet anff ben Uitat |ïcllt.6o ein 15ifdoff et jUtd? bae ^i|ïnm bepg^âi^ oemOUtÃt. vnb an Pd nemmen wil / fotetttetetmitetm wolgebu^tcn $cngfP^'*^ tbot bet Dauptfïabt IVutçbntg / fïcigt alba nad gewonbeit ab/ Ugf von jmaU feine bettlidetlcybct/ tbutancin gtawenfd;led?ten ?^öd7
-ocr page 121-/ vnbgcb^tbctnûttg/brttfu^ vnb barhaupt W5 ^â^*^^*^*â^*^r*'â*^^*^^â vnbrtuff |ttWrt«lt;nbctt âï^bumbberren/ W 'k ^^^^^Pewter ^nen^bt^c pttutUgiett beflcngt/mb pc barbcyju« ^Kt^ttUÃc-nfcbwcrcc/wwter$u einer aUen btlbfeuleine^ifdioffe fei ©ewonbeft ^S^,,^otfrtvcngef0rt/vnb rtllbnermanet brtô er ein foleber ÃOannfeyn SiS?ï* JJwvnb ein foleb leben fûren/wie biefer burebbdö bilbnngejeigt/ gelt; ;Biê)ofl=» ^^Pni|ï/ ber benf^anb bertirepen wol regiert bnb/vnb»on niberem ^»x^óro?^ |wnb ober 3lbel bar^n geffiegen. 2116 bnlb er bip gelobt / wirt er in fein *ââ'®â 5?F®quot;3«f«^t/ berdieb »berbte mnpZ vnbju einem IJtfcboff bepettiget. ^â^ Cbumberren/nuff bas bic wal? 1 bcy jnen bletb wóblen teinen nup y^H yütJÃen ober i^er^ogen jum ^tfd?cff/fonber nllweg einen nop wn/ein fcblecbten Xtbelmann.^ó iflnueb ein berrltd?e 5»i pen prob^ ^^r^^ wór^burg/fo offe ein neuwer erweblet/einreit/fo muf er tn alle ^otffern vn gleden bavburd? er reitt / vn and? in anbern ba er ben 5c* ^ttb bat/cin gtop gefd?irr micIVeinoffentlicb au|f ben plan peUen/ein !Æ Â«flel brein / bad/ wer ba ln|l bab/ trinde. 2gt;ie branden feinb ein ar^ ^^n^*X)old / von leib/ geflalt/vnbbleybungauff âlt;reutfd?en fitten» ^ô^dd bawet quot;Wein von armut wegen / trindt aber gemeinglieb Waffer. ïbaó quot;Sier verasten pe/vnb laÃen es nidt leidclid inen juges ^ïJJJ^^ Pjbrt werben. Allein jur jeitber^aÃen fo pebetliebanp aubad)tvom ^Tauften. Weinentbalccn/ wirbt etlicb^ier bey ben reichen verbaufft/bae bie Wa(fcrö vngewont/bip für TVaÃer trinden.
^6 ià ein bodtrabent Xgt;old/ welcbcö vber anbere nationen Ãeb «bebt/ ja Ãe auch bónet vnb verfpottet/ bod? wer bip leibet/ vberboren wn/vnb mit gebult vberwinbet/ber tompclicberltd/bey jbnen auflr/ oabevvil Beyern/ ©eÃwaben vnb lieÃen bey ihnen vercblicbt/inircm wnb wonen.
5wey laÃer fdreibt man ben Ständen für anbern vóldern ju/ Ãcmlicbrauberey ober morb/vnb (ÃotteleÃerung/ bann es ein raubgb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
*^3/ ^otöleÃerigX^old tà welde beybe/aup langem brauch/Ãeihnen Jimlicb/ehrlich vnale ein wolÃanb achten vn in fdwand bracht habe.
. ©te haben vielfclijamer breud?/ bie ich barumb crjelen wilbaö Beiname J^P fo von ben auplcnbcrn gefügt wirt/beÃer ehe geglaubt werbe/ vnb P«»lt;b.o«r ^lt;t6wtrnitverwebncn/ bie Juben/ Würden/ lOcybcn/tc.feyettallnar// *^^?â*^'*gt;l*^wol fotorecht breach für berthürinvnfern lanbenhabc/ fi ^^ttocht ChriÃen feyn wollen. Ã)rcy bornÃag vor IVeihnacht blowen ^jç GOeybltn vu Anaben von haup juhaup burch bie ©tatt/ rtttbent^tettan/biejuBunÃtber geburtbeeiOerrenvertónbigenbe/ »n ben einwonern ein glûdfelige iar w«nbfd?eubebaruonenrpfahen 2 *!2J^«bauÃ^fltgcn/apÃtl/byren/n0fö/vnb auch pfening julohn. öu weyhenad?t begehn fie bie tinbtbeit ChriÃi/ alfo/Ãe fegen ein wie^z Sm auÃben altar / barein eingefdnigt binb gclcgt/bip wicgê bie Ãatt «nb ein groà menge / fpringen vn bangen vmbe binb in ciné ring/bar $«01⬠alten jufehen/ vn mit fingen mit vil fclgamê lieblin von bem new# Sdorncnbinblm/ bae mid ermanet / wie etwan bie Coribanteó in ber hole bes berge Jbce/bcy bem wcy nenben newgebomen binb vnb (öott £^®âl^^m freub vnb fptl gehabt baben fabuliert wlvbt gerab wie etwa
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^**0 â¢J^fï ©aturnt begieugê/ vn einanber fchendung fdid^z
«n / bae pc ©aturnalianennten/ bic lt;5rieden 2lpopborcta ju einem ^tettetngangbipiar6/fdidtcn. 2llfo thunbiefe ChriÃen jur jeitbee 4 Unwenjare/ fchiden einanber gäbe/ alt vnb iung/ vnb nut ge bomer ^^^^Ji^^
-ocr page 122-, ' ©d^anbert^«! biffez SBeltfu^^/
I^anbt wûnbfdxtt fie tmaniaem gut« fetige ncwlt;6 (rtv.TVos Re fâ^ tiefe wg ber feyr treiben / beÃbeberXomifcbcnCbrillengUttbenb^ nnebbefebrieben»
jfrem in bifen feyren gebnbie tned?tmb lebigen gefellen ^^^f ^Z tLunb berumbburcb bie gan^e nnebe vor ben benfern/nueb ****^f orten in ben Qcebten/mb fingen bie le«tnn/mitgroflerbeucblerey/ â^ benbentOrtu^nntter vnbfetn (Sefinbe vonfu^nuff / vnbfnmUntttâ frem bcueblenvil gelte» Iftliebebieferjiebenberumbburd? bneg^*»*^-i^anb mit eimglocthn/ Untren vnbfingcnbrtretn/'rtneinlt;5ot6blt;*^ââj frtmUnbe/biefc bringen nuebniebt ein bUine febnçung nu^bcml^«^' boeb nienbert ben (VOûneben gUid?.
31nberbctligenbrey Konig tag bnebt ein febet âVatter ein guf^quot; UctbucbenoberUÃAlten/barnacbcr vermag mb ein bnnf5gent»bblt;*^ gro^ ober bUin/ vnb bnibt im bnettcnein pfenning barein/barmte fdjneibet erben g^acten Ud?bnlt;bcn in vtl find' /gibt febem auf feinet banfgefmb ebie. Jtem ebn fine / CDavia vnb bie heiligen brey K0ti'5 haben auch i /efbüdba/welche man von frentwegcnvmbCöotewiHf^ gibt/wem nn bià fbüd wirt/barinn ber pfenning ijb/ ber wirt von alU^ aleeinKonigcrbant vnberbaben/vnbbreymaimit 3»bclinbicb^v^ gebebt/ ber ntmpt allmal ein breib in bie banb macht einCreuQ an b^ âùiln ober balden im bnnf vnb fliiben/ welche Crem; für vtlvnglgt;^^ vnb gefpenft bclffcn folUn / werben anch in groÃer obfernation geb^ty ten. âbie 5 wolff nM?t ^wifd^en quot;Wey nacht vnb ber heiligen brcy ^^^ gt;^19 tlt;^S âfb bein hnnf / bas nicht alle tag weyrauch ranch in ihr herberg mache/ fùralle C'euffele gefpenfl vnb ^auberey.lOabcn and) grof 4lt;bi^ wte bie 5w0lff tag wittern ober loffen / alfo fol ein U^er monat wittern/ berfein eignen jugerechneten tag hnt/ alfo bae bererftdOonat bene^^^ fbentag/ber anberdOonat ben anbernwg/vnb alfo fortan/einfeS' ^^^^^*â dOonat anjeige. Wie f e bie brey vnfinnigen ^'agc vor * bemeingang berpaften begehen /befthe nachher Kómifchen birdâ^n glauben vnb 5^efl. Jtem frag barnmb bicerfarung/ bann Re fïelUf* fid? alle bermaÃen/ aie ob Re nimmer eyntg guten mut ober burçtvdl haben werben/ vnb aie ob Re morgen fterben móR'en/ Rch heut vor wol erlufligen/vnb allem wolluR bie let; vnb vrlaub geben woUeiKthcUd^ machen Rch aie bie (Teufel/ etltch lauffen nadenb obn aUefchamgnr entplóf t burch bie 0rabt. 4f tliche bas Re Bein fcham haben / verbu^ef* Re Rd) tn laruen vnb fchónbart/ bae man Re Benne / tt£d)t fehr vngUi(lgt; ben lOeibnifchen Xiupercalifeben JeRen/ welche von ber Xomïfd'eif jugent ctwan bem 2lbgott Cyceo Pani ;u Kom gehalten warben/ welche aller bing blof burch bic ©tabt lie jftn/vnb fr angcRcht mit bluf vberjohen/aUc bic Re anBamen/vnb fncn entgegen on gefar in bie h««^ ReUn/bie fd)lugen Re mit riemen vnb gcy f len/wie bie vnfern mit emetn à feherigen fact.
2ln bem Khdn/^rat^enlanb vnb etltch anbern orten/famlen bie fungen ge feilen aUbant; Jundfrawen/ fetjen Re in ein pRug/ vnb jie^ hen ihren Spilman ber auff bem pRug R t?t vnb pfetfft/tn baö Waf jèr» 3tn anbern orten ziehen Re ein fewrigen pRug/mit einem metflerltdcn barauffgemachten fewer angejönbet / bif er jutrómmern feilet.
iOaltcnauchfrvicreinlcylachbey ben vicrjipffcln/ vnbeinRró'/ inen angemadten butjen tn t^ofen vnb Wamce/ mit einer laruen wie «in lobten (V^ann/fehwingen Ref hnauff inbie hobt/vnb entpfahr« iââ wibev
-ocr page 123-'Son Autopa. LI *'*sîïâ^® l*)â'^^ââ* tâ***quot; filt;!gt;tiârt) bieganee ©Mbt/snb mît vil *tt^^ft3ttvc3lt;bcttbtlt;K.ómtfc^cnt0cybnïfcVlt;ttCbrt|llt;tt mber 5lt;t^^ bagw'**â^^ *^ »npntttg/mit groffev lcid?tfe wigBeit/ batuon rtucb «n^
Sâ Mttttetfrtfîctt mrtdxit H« lt;*» ctUcbcit ottért efn fïrotnen (battît ®®lt;t^ttçlt;tt/4ttgctb4tt vnb jugertebt wie et» tobt / bett tragen bte ver^ i2fc ***âi»«3lt;»lt;»Ã^ic nabenb gelegnen ÃD^rffeniDtefe werben von et^ Jâ^«n febon empfangen / vn mtt bótten JOn^len/ (V?»l(b vnb Aftbt^ ge» wbet vnb gefpetfet/ von ben nnbetn bte ee fut etn Anzeigen ^uf ónffngo wo8 halten/wetben pevbel empfangen/vnb von ihren hoffïAbtenge» â^«ben mit fcbeltworten/vn etwan mit (îrey eben» Jtem (ie flecbten ein f *â®â**Slt;wlt;tb voller fïtoh / tragens auffeine hohen gäben bergbaben Cà fie fût beite bleiben mögend bengan^en tag ein guten mut/ wwt vielerley but^wetl/fingen / fpringen/ bantjen/getabigbeit vnb an^ 'âeter abentbeur/vmb bte vefperjeitjónben ftebas tab an / vnb laffens git vollem lauff ins thaï lauffen/ basgleteb anjufeben i(ï/als oh bte öonnvombimmellteffe.
^â/^I^^lwi^btma» bieflaben/ ba gibt etwan etn teieber zweert nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;..
KÃ.L?/ A â' ^**^*1 ben fungen bnaben/ben anbern ben fungen meyblin/ St ^Srt ufâi^*â7.*â^^^®âttbe bommen biefungen gcfcllen mtttrummenvnb Prettfett/gewapnet als ju einemÃtieg/ ben (te auch etwan finben ober bo ^ÃÃâ/'ââ^5thenofftmttblttttgenbópffen/vÃberbirebweybe/ fo (ie m-^ja^juv Defpetjeit mitfptèflen aufgetbetlt haben/ wtbetbeym»
» ^ ©ie btey tag vor bem^uffatts tagjo man mie bem creu^ gebet/ ^^â'â' 'â^^^ creuij tn ein bitch jufamen / ba fingen fie ntt mit ein«â r^ii^tr ein febes Creugfein lieb fo befï es mag / vnb feyn bie mit,?
Seoenbeniungengefellen vnb mägbeaUfauber vnb feyrtäglich bebley^ ^t/mit bróngenauffbem bäupt/ auf gefehlagnen mey en tn bet banb» ^âttnetefenbte Pttefietalljumalglei^auff/ welche Kottam befben J?Sf / biefe gewinnen etliche banten mtt Wetn / bte fnen auf biefer vtgt; Jbetl jugefproeben werben/bet quot;Wein ifà batjn verfchaffen/wet ihn ben 8«»mn«nï,tngcb«itf»lL
Hitth *^^^^0 Ãom/IVefn vnb alle Selber reitten fein pfngfïfeyreit
Pfaffen/bet bas heilige Sacrament tneim beuttel am half w,iiïiâi^^füttt/bittet (Bott mît freehemmnt/ bas et ihm ihre gelber
ââVâ^^^fâolbenjêyn/fTÃraUemvngewiffer*
obet kQ'^rbanus tag richten bie 'Weinbóef er an offnem lt;5Ãarcbe hntV*â^*â^ P^**^ ^** i^Md? JU mtt jwebeln / tifchtuch / wolrtechen'/ frUA^^râ^^^â' vïgt;erlegt/barattOellen ft e ©»quot;Orbans bilb / iff biefer tag two â^ *^ââ*â ^^ biejem bilb vil ehr an/mit bronen/fpetfen/tc» Jfts aber ^fter/fo ehren (te fn ntt allein nicht/fonbern wetffen in ins babt/ f^m^chworten/ bann (tebatauff haben/ bet Wein fo jubtefer
â * Tl ^^^ Ã^bt/fol fo es regnet/ vbel/aber fo es fdion iff / wol geraten» V^^^**â® ^â^S machen fte cin ©inct fewer / trage auch bifen
eifenV^^â^^ ^^ââ^ auff/wey f ntt auf was abcrglaubê / vó bey fuf vnb eupotfîttfo Sâ^^^dit/vn hat fehiet ein iebet ein blaw bruut/Tvitterfpotn on oer 5r«n^ ^^â^/ welcher batbutch ins fewt ftbet be thut bas gans
Wc» *^^ii3weh/wte(teabetglaubê»iVervomfewethetmjuhaufhim nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
be â®^^^** '*^/ ^^1^ iPïi^fFt btf fein brautin bas fcwr/(prechenbe: Afs ge^ vinwegvnbwetb verbrennt mtt biefern braut allmeinvnglócf»
-ocr page 124-5?4£? anbà fÃdt tiffinâ ^Itf'iicf'c/
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^dö Siftboflid) bofgcfinb wit-ffc «uff bifen fdgbey freut Pâ^^
fewer auffhemberg binberm 0dgt;b|$/ feurige bugknin beu jïufö ganum/fo metjlerUd? jugerid^t/ale ob es fitgeube iCradjen weren»
ibte mÃgbemnebenauff btefentng rofen b^fen/ nlfo/pe lafjen fnen mneben b^fen voller lóttoer / bte lódjer bleyben R'e mttrofenblettern jw vnb fleet en ein Ueebt bnretn/wie etn Intern/ bencten nncbmale biefen i* ber bobt 5um Uben beraub / bn Rngt man nlö ban vmb ein bmnö nu^^ flerlieber / (on^ nud? offemnb lm jav $u 0oiner6 5eic / fo bte mógbt^ f^ nbenb in etm ring berumb fingen/ bommen bie gefcllen in ring/ vnb n*** gen vmb ein branQ/gemeiniglicb von nà gdin gemneber/reimwctf röt'/ weld)er bne befte tbut ber bat ben branç.
^ubicfer^eit fïedenbte^awrentneebt groffe bobe5gt;anertbe«w bifnuffbêgipffel auRgefebnitten/in bie Ãgt;ór^er/mit fpiegeln vnbr^'^ Qcnge^ierct/vttbinbie gtpffêl obengebencbt/vnlaffcnbenmttgrofre^ wöbe cingegrabnen banm/irer megen jur ebr/ bê ganzen fomer flehte» 5«r 5ettbe6 wemlefenôbnrff nit ein feber wembäeter Icfen w^n^ vnb woerwil/ fonbernuffeinbeflimptentng/wnnberbes ber5eb^7 i^/wil/bnrju aud? nit nllentbnib / fonbern wo erin bin verfcbnfft/nlp ÃRt man ein ^erg vnbvrt nad? bê anbern ab /«neb orbnung fe^t bw Srftndïâit k^bort/bif ee berumb gebt.jÃenSebcnbenfamlet man in tbälemm^ Vi iRnben tem IVeinbergen.Wer fpà ter bann jbm geboten iff / Icfen wil / ber mnp wem uren / ^g nid?t allein mit vrUub tbun / fonbern au ff feinen boffen ben oebef^^ b^tSJenoâ ben bereitet me t^erren prefs ober/Keiler verorbnen » ^mindnji^^^ benwU. nbsp;nbsp;IVeittbcrg bat es fein jungen vom lOerren veroibnet ber ben jebenbef^
butten tn feins Derren fafs geborig/mercten vn verfebaffen muf / b^^i^ man ibnen ntebt baruntb vertrawet»
l)U aufgang bes lefens tomen biefeerflgemelten bnabenall intimi* 5elb$ufamen/vnb machen fnenaUba von fïrob / basbabinbarjurer^ orbnetift/ gute bnnbtuólltge 5adcln / jeglicher ^wogebn ju nacht RJ* genbin einer orbnung inbte Ãtabt / bamit leuchten fie bê Ãerbflnor Ãanct dOartins vnb nielaus ^efl eelebriert bif void w unber ebf^ lich/bod? vnterfd)ieblich/@. dOortinim bauf ob tifch/Q.FTiclas in bd bird;en/lf rfllid? loben Re 6. (Martin mit gutem quot;Wein / ganfen bif voll werben. ^Onfelig iff bas bauR/ bas nicht au ff biefe nacht ein (Banp 5U effen bat/ba ^epffenfte fbrenewe weman/bie Re bibber behalten b^^ ben/bagibtmanju quot;Wurgburgvnbanberfwo auffbtefentagbenAr^ men etn gute notturffr.
5wey ^berfchwein fchleufï man in einjiref cl ober ring auff biefd* tagjufameti/ bieeinanber zerreiÃen / bas Ãcifd? tbcilet man auRmid bas volet/ bas befi fehlett man ber 4gt;berbeit.
31 n 0. nielaus tag wóblcn bie fchûler voter jnen einen 25ifchc*îî |ween2gt;tacon/ bic Rgenin jbrenomaten/ mteeiner procefstoninbi« rirch geley ttet/biR bas ^^mpt für ifï / ais bann gebet ber nicolaus ^*^'â fchoffmit all feim bofgefmbHufingen fur bie beufer / vnb bas bey ^tni^ gebetlct/fonberbeml3ifchoffein0tcwrgefamlet.
Etliche tinber faÃen 0»niclau6 abenb fo veÃ/bas manfte etwlt;ïd oneffen nötigen muf / barumbbasftevermeynen/biegabfoRe vntd )ren tuffen oher in ben fchuben vnterm ttfêh/ von ben eitern barcin gd legt/ Rnben/fcy jnen barumb von 0. nielaus befchert, Ãöas alles fag^ ichbaromb/bas wlv bic âÃórcten nicht allein für narren halten.
^tltd?c haben dOenQ/etUch« Wurzburg für bie DaupeÃabt lanbö»
-ocr page 125-â¢Sort lt;?uwv«. LU â'?^,ft*lt;«tfoK»nb rïûrnhevs jcUtmucb cdicb i«« ^VAndcnlunW «»Wnefif^t Stekt.
'Son Sera ©c^wabenUnt/enS Set ©ebisabcti «Ken
pnb ne wen fitten vnb Xcligton,
^^CbwabenUnbetn prontnî5©ctmintâ¬/vô3fn|fg4ngb4ô ^ey^
^Hanb/vomntbergangbnô ^Ifntj mbbettXbetnvon UOittag Oaagebóeg mteben JtnUnnevn/vô (V^ittemacbebnô ^mnrfen/ finm/wS wnbtbabenbe» Donbemvolet ©ebwnbenobev ©neuen ebne etwnn »oberfie pw|}pv2ufjcn0bev CieÃnnbobct Cinoniababin bommen i^/ vnb bte« ^'ââââ^quot;â
n 3lt;gncbeflt;flenbAt/ wtebnn ©nbeUfene vnb Cwcnnuà fteb boren Inf# bn^alfogcnnnt. ÃDiÃInnbober gegneiftnueb eewnn ^Hcmnnninge'/ nnnt Worben.
. ^46ober tbctlbe8gnnQettâ?^eutfcbenlnnbtô/ijî©d?wnbcnUnb/
WitiweyenberrUeben burebjltcfjènben hülfen febetnbnr/vnter weUben ber T^beingegenbem rttbergang/bteGbonaw fîmetô gegen bê 3l.ufflt;? S^^â^S fleu^ / burd) viel vnjnlbnre voleter. $gt;i(j Innb tfl ein wol erbnw«
^^frff^cid?ô / gnugfnm fruebtbnre Unb / mit viel bergen / ©een/ 0 wfien ( bte all in btc G^bonaw ober Kb^in ÃieÃcny lTAlben vnb Wifen 3®M«vet.^)c8 getreybe ober viebtö vermag es ein gute nottnr|ff.5« M'/
9«n / bey^cn vnbaUerUy wdb vnb vogelfangijlö ein bflig vnb wolge'z gidt void vnb Unb. UOtt viel nambnfftigen trnnigen ©tebren/ ^^l^ffem erfüllet/vnb mteetm weitrbeyfenben ffreitbaren void bo ^t/bar$uvollerâ^empel/©ti|ft/ 5elbBird?en/ Capellen/ ^rawen vnb WannöBlojlem/ iabarinnfcbicvteiniborlf ifl bnaniditfetneygcnen Prnvtbew vnb pfarrbird? bab. ÃDann es beö Komifd^cn glaubenà ein ^^3ei|fltd)ö/vn bem ^ap|l/obn bte ©ad?fcn vor allem ein geborfam Jjwgewefen ijî / btf anff biefe vnfere jeit / ein lange weit je^t ijî ea Iwier/wie allee ©ermania/ in vier fecten vnb glauben jertbeilet/ aient ^^Pdifeb/Cuterifeb/ ^winglifd? vnbGenffenfd? / vnb von bem glair/ ben bet KomifdjenbirebenfiSierbermeiffetbeil abgefallen, iDià lanbc bntatttbvtelfilberrcifbebcrg/vnbvonallerley metaU.
â nbsp;nbsp;^)i|j void Iobtplutard^u6 vor allen v0ldern©ermanfe/ange* '^â'a/ptoporn ^C6 Uibe/an fttten vnb verftanb boÃtdt vn finnrcidvcin ?®â3«f4)idtf^0nvold/wel(berebralfo gewadifentjl b^ fie etwa baö â**^poi«mvttb berrfeba^t ber WeUingebabt haben/von frer tugenc / Ã^®|â^''âdgteitvnb brafft wegen, löar^uvber ein alter bae Kegiment J«vjPelt vnbbae ganQ 2lt;ey{crtbwtnb verwefen haben/ aber bar non roimn/ bieweilbae feepter vmbgeht wie bae gludrabt. Caius ^ulmö ö*wabe» oer Ãeyfer febreibt im 4.bucb feiner Ãommentarien/ ^aö ©d? wÃbifd) /Sevrer g«
^*^'^all anbem Doldern ©ermanie / vbevauf ein flrcnbar Dold/ ââ^'^quot;â yat bunbertort ober Rieden auf weldoen fArlid? ein jebed 1000.mann
Wö ^db febidt 5utriegc / bic anbem bleiben anheymifeb/nebrenite vnb ^^^^^â^wefenbertbaufgefmb / nad) eim far wediflen fie ab / vnb pichen weba anbeymifeb feyn/auf / vnb bie bif far 511 felb gelegen lèy n / wiber hîpt/vnbbawenbaô 5«lb/bamitweber Regiment/vernunfft/adctv/^cDwrtbett 3«ocw vnb Arieg nimmer auffhöre. Dubijt beybiejemDoldntd^ts ââ«^^»^ '^s^ây« ^ygeuö /Weber linder noeb'Wifen / ©onbern aUebing in gemey nem ge- gc^^bt7^^®
' *^ nbsp;nbsp;nbsp;birfften pe aueb niebt lenger bann ein far an einem ort wob* b^n.Qte leben nicht aUetn von ge trey b/fonbern viel mehr vo n bi v teh ?.
2\ uq w^^^
-ocr page 126-' ©(tôattbnt6elt;tîgt;tffé'2Bflt6ucÃ^/
mild) vnb wtlbpret/bes pe jnfaben furbunbige ntetjïer pnb. bammb/baà pc ber arbeit/ tâlce/tc.gewonten vn pareb würbe». 2luw muflenpc vonpatt/vitb/bnennid^t lan^ an etmort bebten / bamitp ntd)t verbrt^ltd) würben. Jbt bletb war ntd)tà anberà ban vn^egerbn
beut »mb ben letb/baà pe wol bulb narfenb giengen. g
3îgt;tr baufPeut bewerten fie mehr / baà man jnen bte erobertenuwp benbriegenbene oh raub abbauffte/ban b$ peerwas bauffeen. 5»^quot;* fenreyfeten bte (Ballt / vnb baupten fnen pferb vnb anbere tbiet ab/b^ ren bie Schwaben wenig achteten/ bte (Ballt aber hoch fehegten/ bau» bte Schwaben waren jurofÃjitbricgen fogar ntchtgewobnee/baà P*
jub^nb 1)4 weren. .^
^ó war ntd?t0 vnretetertpberö bey jnen/ban gefatlet refttert/vt^J »ernebteten bk fnctelreitter wkbie ^mwen. Xte traten ihren wetiâö offt etn grofjen bauffen an/vnb (lurkten pc vonben fAtteln.
bte menfehe weich vnb wetbifch / ober aber vngefchiett baruon würbe«» Cettrtajei» Cornelius Cacitus febreibt von ber gelegcnbeit vnb ptten bef «u 0cv»lt;»w '2'eutphen alfo: Wtewol bie (Bermani ober 'Centimen mit viel nation J« flenannt. jj,^^ namen »nterpheiben feyn/ fo biepen boch bte ÃTeutfehen etwanujlf Schwaben/iebochipbipvolcfgewontibt buur ^utrummenvnbaufr jubinben in ein bnoben / 3llfo werben bie Sd^wuben von ben anbem ÃTeutfehen/vnb bie 2lt;necht für ben^tey en erbaut. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
5u feiner $eit bauten peineimwalb^ufammen/ibreJepjubu^f^ '^»b erwürgten öffentlich ein menfehenjum Opffer/ bamit pebtpi^'jj eSs begieugen.lfin tbeil opffert ber (Bottin 3pbi. ^s gieug auch niemu«â menrdjétt ge inwalbinbiefem5e|b/bannmitbaubengebuubenvnbangefäplet/«l^ opfferr* ^j^gj. nbsp;nbsp;^^^ wenig bleiner ip bann (Bott ^ubebeuten/ bes gewult er btefenbunbeu anjeigt/vub fo einer vnter jnenobu gefabr polpcrt obef pel/ borfft er bip 5tn nit auffpehn / fonber würbe ait ff ber erben vutb^ gezogen / bamit pe (Bottes gewult vnb ihr vntertbenigbeit unjeige«»
âWie pch nun nit allein bey ben Schwaben / foubern bey allen vd^ 50«: S(bwlt;tgt; ^^** tuitber jeit bie glauben/ ptten/tc. vereuber» / fo fey nb nun bip be^ Schwaben ptten / bunbtbkrung vnb glauben. 5ber glaub tp nun tvâ^ gefuget/bey ihnen vtelerley/von biefent liep unberpwo.
ben neun?« peren »nö gUnben.
3ht huubthierung fonberltch ber mechtigen/tp nit wie vor altew bas uefergebew/fonber gefellfdtafft/buufjrînanfchuQ vn allerlcy hu«^ werd'.Jbie gefeUi^affteu feyn/ba it viel ein fummu gclts jufammeu m gen/vnallesaufftauffen was peantomet^ogar/bas nableu/fpit^^*' boeten/ getreyb/wein/tuch/tc. von inen aupraufft wirt/vub bargeg^^ vonfrembben lanbeu vnuöQe wahtebte pe boch all »ertheurcu)in b«^ lanb briugen/uls Setbeu/Sammat/Wufcat/TTagclin/pfcffcr/SJ«â^ met/tc. vnb was inen ber huubt werctpmaun gibt / tun er mit hoppeln gelt nicht mehr vonfne bringenbar^u huublen ober wagen bifebür leut ihre Ceib ober Seelen nit felbs / foubern richten alle biug burch }'^^ burju gebiugte Unecht uup/bievberi^eerfahren/vubihren Perrett?« ihrer jeit rechnung thuu/irer hunblung hulb/ vnb ben gewinn erlege«» Weiter hüben pebereu breach viel/ welche nechp buruor fubefchtd''' bung ber 5tancteu pttenaugejcigt feyn.
Ãgt;ie einfumen Schwaben arbeiten vor unberu hunbewerd^«
-ocr page 127-Q^ött (Europa. â LUI in«!«***^**â^^^â****^ Ãlt;tlt;bf5WoU/ elfen vnb letnwnt/bcte« pe ein grofle 'ââ^*'^^^*â ^â* *X)iw / ein Jarob bunberc walMwfent â /^^â^^*^9^inrtd)t werben foUen / vnb wie etliche meynen/nod) 1 ^^ ^*â9fPw*'3- ^0 fpinnen nn vilen ortben in bem ©d? wnbem crlt^*^'^^*^*â^^1^âgt;ntbâX)lm/nitÃU«n^Mwettvnb(V^ägb/Ãnbe»; and? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
f ⢠^*â*** 'â*^^2lt;ncd}t/'rtl|o brtà $wcy wiberwertige bing bey jnen ^n,»^* fam a ^^ ^^® ^^ fMwifd? reben vnb nvbey ten/vnb bavgegm fo frey/z Lâ*â'**^^*^^^lt; ^^âf feinbMld jenbett einUnb haben mag, Dilnnbevc kv^P ^^^^^^ ^^^^â^^â^®'P^**^*^' lt;5rtUifcb/ CoUifcb / vnb nit allein allereâ y -^cinwabt/ fonber auch aUerley tueb bey jbnen getnadît wirt als/ 4»ii^ây**^^®^^^lt;**/3ltUe/©t4met/ 3lnglîcttam/ Cmbifd) f«lt;b/w.4«|f nil f^^â^â^^''^â^â3f^inquot;Wclfd)vnb ntberUabifd? tueb vnb pavet/ bas **â*'âgen^i^anctprc/Xieipgtg/rC^rbUng/vnanberlÃwobin n u ^^^ jwucvbanlfen.IVienun enn jeben void (ein eygen tabel vnb ««idtbeilrtnbangt / alfo feinb bte Ãd^waben fo ein vnbeufeb volet/baà lt;0 I^cn ju rechtem mannbarem alter tompt/vnb bey anbern vóldern nn Sprichwort barank worben ijï: ©ebwabeu lanb gibt Dure gnug/ SSSJaJJ* j^anctenlanb Kauber vnb 13lt;tlergnug/^óbcm2^cgcr/ ^eyerbieb/ Occnwie ^fhwetgerlanbt tbencter/©acbfcn©âu|fer/ ber Kbein frAflig/Jrie^'z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
'^^^ ^klVelipbaUr / trcwlo^ ober meyneybtg. ©trabo fagt/bie Schwaben fey en bas âltelî âÃTeutfebe volet / vnb haben btefe jungen in; 'bermantam geflirt. ÃDtf lanb bat an /m felbó für nichtêlVein/iff abeç *^âiigpweif mit wein vmbjeunet/ ben man inen an allen orten jufiirct/ duffgang au|$ 4gt;lïcrreicb/von (^Oittagaufj Jtalta vonrttberz
Slt;^«g auf bem iMfaf/Kheinrtectervon (^0trtcrnad?t auf bemyran^ ^nlanb vnb bcr t^auber :c.Ã)aó fauffen hat bif volet mit allen '^eur? f^^â'^*^^^**'^^^*^^^* ^*â fcheltenb vbelÃuchenb volct baa auch inédit« â ^^^® vberhanbgenommen bÃv/baà eà nit mehr fiinbober llt;blt;inb / fonber ein ehrliche gewonbeit barauf worben iff.
2llfonebren|ïcbbie ©ebwaben in fumma/einÃtbeilÃvom pÃug 'â«b erb tboben/ einà tbeilà vom vicbe / eine tbeilà vor. banbwerct/ cina tbeile von irer banbtbierung vnb gewerb/ etlicb von triegen/ ber 3bcl 'â»b anbere Perren vom Wilbfang/Kenten/oinfen vnb Kulten.
^?om ^fbfrlanh/vnb her ^fb^r 2((tcn viib neuwen litten/weif / Kegiment vnb glauben.
AS ^bevtaub Ciwan Noricum ober bae ^?orrfcw gc^clffcn/ ifrJSeyetlanö g^nu Von ben2luaribuÃ/bemt0unifchen vberblicbnen volet/wel/ ^â'â^ â* ^^ehe bie tlorctewer barauf vertrtben / mit einem hin jugetbanem
Panaria genannt/ober von ben ^opo ben âVóletern auf Ctfab pina (Bablua/bie etwa alba gewobnet/^otarta gênant. üMefegegne wt vorn 2luffgang Hungcrlanb/ alfo baà auch -Ãjterreich in bief« P^outnij geredmet wirt/ von C^Oittag baran fïoft Tüelfchlanb ' von nibergang bae ©chwabcnlanbt/ von UOitte macht bie ^vAnctifche gegne vnb ^obemmit ber burchflicf|ènben ÃTbonaw wirbt bif Canbe befeuchtigt/vnb begreifftin fich Cftcrlanb wie gefagt/ ^wm ©rcyrz matet vnb Kern tenbaà auch fehier ein fprach vnlanbtf brand? bureh ^feUnber gebet. Ãba haben erjllichben Kóm. glauben gepfangee ©. zZuctuà ber dnglifcbKóntg.Ã.Kuprcdnvnb ©.KonifaciuÃein^w râ^lt;gt;jf5u(^0enç.î)if lanb bot 4» gewaltige '251 Jf wm/.^reifing/^a|faw/ ©al^v
-ocr page 128-©aé anbet fÃnl btftó ^eltÃuc^^/
©al^burg vît Kegefpurg. ^e b^t Baum ein Proutu^ aie Xegenfpurgz 0alt5burg/(Ãüud)c»/ te» bauen be |ibs5«^â^jj/./ Cbvonicf. ©t^ lanb $ufamen/ebc lt;6 tnein prouinç warb lt;*Æ ^3^*^ v :»cy«rianö bat bt^auffbfc jclt 2lvnolpbt bes Ãeyferö / dn cyguen 2^óntg S^vlt;*'â, STmSvé?lt;bâ ^â^* ^^^ ^^ ^^^ Cocamwe/ wte Affina 2lnttocboö/ ^gtpté pt^U«»*^ partbia 3(vfacc6 genant/naebmaU fieng có an/wte nocb/tgt;d^lt;5^3^5 bab^bte ein langcjett allang etm gefd?Ud)tC2tgilofingcrgt;rweblf ben. Jre gefaç fey n vnter anbern bicfe gewefen/ ©o femanb ber rtrer
©cr«6öev «wad/ab Adcr/wtfen/bérffer/gdt/tc. ^ufleUenwtl/bcrtb«««ö ***?âL »Cfcv «»4 ner eigen banbfebrtfft/ barju mit feeb^ »nterfebrtebnenjeugen / â^yâ^ .^ »pv«4?t, nbsp;nbsp;nbsp;wege Ãeb bes fïüefe ganç vnb gar/ lege bife jettel auffben ^Ifar lt;7^Æ^
(Dotted opffer/ bie ^ifebofffollen biejeguter verfechten / bae ë in ewige $eit bey ber Bircben bleiben / vnb bifer fol in dotted vrtbdl ber b«ligen KómifebenBireben ban vnb vngnab fallen/ vnb fol vd^ 5ür|ïen barju gehalten werbé/bad er fur btf vnbillicb anfpreeben brlt;7 maref golbed $ur jïraffbemale. 5)er eimBneebt ober magb jur Ãufb^^^ ratben batfol fte wiber beim beruffen/vnb ein anber bie weil an bic flellen/ ly. febilling $ur fïraffbemalen, if^ Bneebt fo beimlieb bie ^b^w angreiffet/foUen bie benb abgebawen/vn bie augen auf gefïoebc« «â^^^ bcn/einlOerrfolwiberflellett/wadberBireben burebraub ober brands entwenbet worben i jî/ aber ein greyer menfeb fol wiberBeré ailed fo d^*^ ^ireben genommen i(ïvn ^o.fcbiUing jur flraffbevalen. ÃDer aber lc«3'' het / fol barfur vor 24. perfonen auffd bueb bed beUigen if «angdtdf^^ ein eyb flt;b weren/bad er vnfcbulbig fey.
IVer in bie Bireben Ãeuebt/ ber fol freyung baben/vnb niemawdf fol macht haben ba iemanbtjubeleybigen/auch nicht bic i^errenib^^ tneebt/wer bj vbertret/fol 40. fchtlL ober pfunb jur jlraffverfalle fey,^ ©o^emanbeittenprielïervmbbringt/ foljoo. pfunb oberfebtb twg golbd jur flraffgcben/ifl ed ein Ã)iacon/ jweyhunbert. traben b*c vn^óebdgennicht geit/fol man weib vnb Binb verBauffen / fo lang/ bgt;r fe biefe fumma geltd bemalen/vnb fich lebig bienen.
IViberben ?3ifchoff folniemanbt toben/ault;b bie gegen bene« lt;^ J*»Ãâ^^ ï*nbillich hanblet/ vnbmit benen er gewalt treibt / fonbern vor bé2^«^ K^7sKo^i nigiürflen vnb void verflagen.
fwnö. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibie hurerey/tobtfeblag/vnb fo femanb bem lanb abfagt / fol dip
Æ gcllra|ft werben/ nemlich von all feine gutem vnb ehren entfegt/»«^ ins ellenb Vertrieben werben.
Ã)er ein Bloflerfraw auf einem Blo|Berentföhtt/vnb fe wiber bit geiflUchen Kecht jur ifhenimpt/ berfolpewiber(lcllen^hremBlolfct/ vnb fo fe nit wolt/fol fe ber ^tfehoffmit bey fïanb bed 5»rflen/ fe wd» ober wóU nicht/ hinein tringen/ eraber folvmb feinen fteuelbufth«â^' ober bed lanbd verwiefen werben.
2lt;einprie|ïervrtb ^iacon fol einich weib bey lhmh«ben /bas^^ nicht auf ihrer teglichen beywonungmitihr jufaUfomme / vnbaofi bad nicht/foervnwirbig (Ãottopffert/bad volcf vnblanbfeyngc3^^ (Sott entgelt vnb gcplaget werbe.
Ã)iegcilllichen follen nach bem gdlUichen Kecht gericht vnb 3^'^ freyet werben.
Ã)ic Lawren follen ben 5chenb von allen bingen ben lt;5d(ïlilt;B^ juflcllen/vnbjumgebew ber âtempel flein vnbholQjufóhten / bdu/ fol vber fein vermógen uiemanb befch wert werben»
-ocr page 129-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'5on Europa. LIIIÃ
t nbsp;nbsp;^lt;t blt;m tOcnjo^cn wad) bent Icbcn )iellec/oblt;vb46 Irtnb ben Æ ein?
«s-fi^^^^*^/^ff^lt;ââ '^^^ vbergeben wtl/vnb bte femb $u blt;t«^ lubcfo ^^^y 5lt;«glt;fivbawkf«»wirbt / fol«Ufetn gut acnommen/ â^ nbsp;nbsp;nbsp;^lt;*ö cUenb vcrfd?i(ft werben.
btdru ^*^ ^^ââ^â^ 5ürfïcn vmbbrtngt / foil nneb vorn leben $um tobt «lt;^/Vttbfetnlt;juttnbeó5ür|ïen jebnçbnmmer ewtg gebóft werben; P ^ââKmanbwiber fijnen t^ergogen etnauffrbuterwecfet/folber «ranger vnb vrbabervmb feeb^bunbert / btennbernnnlfrórer etn zé// »wb 5wey bunbert fcbtlltng gejtmlft werben.
J^t**l«Scnfolntcmrtnbnntbemrtnbernvmbelnl(bbtng5rtncten/ «ber mb weibcr / banfungbol^ / beut/fonbern neme etn /eber wo ers 11 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1(1/vnb bdó folibm ntemnnb webren/ bie vbeltbc'/
fo^rtttmtt fónffT^tgfïveyeben nuf bem Cóger ftreieben.
b *'^'**â^^ fâltwtfó^ug nlemnnb berfreunbbefcbóbigen/ besfol «,^^P»?K ^^T^â' ^*â P^^r^t^ forg tragen/ vnb etn gro^nufffeben b^ben/ WO bthbcrOauptmangefïattet/foler ben febabenabtragen.
f K n '^â^^^^*'l^wnnbfebaben $ufóget/ fol er mtt4o. febtlltng bóf/
K'^*5? **L®*^^â^^l*3lt;ttfo«âverberbt b^t. Ã)er2^ne(btaber (olbea 5?^® nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P^wt^wr ebarumb baà ere ntebtfórbomen bat gt;nbsp;jol ben
icbabm abtragen vnb wtberlegen.
öoiewattbbetnCógerecwaeentwenbet/bemfoltnan btebónbe
^gP^^^â / Vttbba6entwenbetwtbercr(ïactcnmitbcrblt;»wptfumtna.
â'^^*^ f^^ fórble bnnb 40« fcbilUnSJurbu^ geben/ »nbben »ttojtalwrberberen.
lÃer feinem ratter lm Regiment nad) jîeller/ mb auf bópw ratb bet jol enterbt mb auf bem lanb getagte wer« p^er auf trunefenbettober fonft nuf einem freuel in bes dürften «n auffrbur anfabt/ber fol vm 4o.fcbilling gebóft/aber etn tneebt vmbdnbanb geflrafftwcrben.
«er bem durften vbel rebt/ober ber ju tOof etwas ligen nbet / mb
^«ffbebt/fol vmb ly.fcbiUing gefîrafft/bae entwenbet wiberberen/ vw was fbnber ^órfl beift/vollbringen.
^mXiebterfo er vbel richtet/fol eralles bas burd? feinmreebten
r nbsp;nbsp;nbsp;^^*^ gereebtigbeitabgefprodjen ift / fbm boppel wtberlegen.0o
allzeit bas gefaij buch beyfbm ligen bat / vnbbarauf vrtbctlet *^ââSJ^*|ï/fol^«*^twttttbttbeihm beim gebeyen* vmbbringt/foUen feine eitern bem t^er^ogen iKquot;^^*â*S5v^^v^S«^^/vnibeinbanb/aug oberfufs 4o.baterfbn enabmet n. tfï aber bas glieb gar berabm. febiUing verfallen feyn/ ein ittiebewunb fblmit lo.fcbiUing gebóft werben, Qo femanb bey eins anbern ^reyen weib fcbleffc/bcr folbem (V?an ötrafyöer « ? gt;^â^li^SSeben/wirb er ergriffen/ vnb vom (^ann entleibt / fo iff er ^ö«tâ«d;ev. â^â^â*^vnb ber tbóter obnfd)ulb.
^er ein jungfmwmttibrem willen fcbwed^t/vnbficnicbtjurebc babc^wil/ bev geb ibr jwolfl^febiUing.
^â^ fwmma/allfrfad?en mb gefat;von ^bcbónbeln/feyn ntit gelt w^lt;n/geftraffet vnbgebóf t worben/vn fonft faft alle vbeltbatcn» ,®^^biebftal fol neunfach wibcrlcgt werben/bat ber bieb nid?r$n u W'â^^lt;»«jf»»anfbnfelbs/fein gut/ wetbmb bnb/ bif erbc$a« W,»nigt;f.lt;vfKy«BgW«ntt.
-ocr page 130-55aé dtikr e^rtl hfe«^ ® eWucÃ^/
3? tefewnb ander cv gejat; haben pd) et w Art bic ^eyCV glt;br4ttlt;l?*^( bevennoeb bcutctlid) bcy )rtcnbvcnd)tgfctnb. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?
»eyeveirt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J^tc ^cyCV fctrtb cirt gut Kónnj'd) artbed? tigâX^olcb/baögtvrt wA^
Iâ^^^/''â^^bC wie manmit fnen fd?cvt5ct)cbc 511 mitnaebtm bicbivcbc iWÿ swtÃôm^. ^^^ ^ö bavaup bUeb.Ã.TÃolfjFgang vnb vnfev^raw ^nÃrttingen bj^^ mit vil ^eteben bcy Æ bncn gcfd?tcrtcrt babirt ein groffe walfave bcy gewefen ijï/öie waUen aneb fofl gen Zdeb.töip Canbt ijl wlUv ktt vrtb tOol^ope/bae pc allen Had^bawven vnb 2tn|ióflcvngcn«9^ jam 6Aw sieben vnb mófïen, mebt anbev6 bann wie bas i5ungc«lt;*^^ mit-Cgt;cbfenbebóiptcbi|l.
btö i(laucbnid?tfebv eirtboÃifb Dolcf/fonber grober pttenvttP fprad^owey laffer werben biefem âVolcffüranbem nationen alölt;^^J geboren/ ^ngefebriben/ baö ee barg vnb vnwtUtg gegen ben grappifeb vnb naebgrifftg gegen anber Ceutgutfey/baöifï/peb^^^ nicbtSlcvneffett/laffenfnenaber anberer jCe«tgutfcbrgelieben.
©ie feyn gemeinglicb tnl3law bebleybet/fonberlicb was autf^f^ iC^tnb wonet/tragen mebr Stiefel ban boRm^ip Dolet bat bergep^ ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vnb lanbtpbrcud? vil/bte aneb bic Schwaben vrtb^vanden broben^*^^
jelc haben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;
nun von ber gelegenbett bee Canbe 15eyern/ etwan cin /x^^ ntgreteb gewefen/i ff ein weitte reicht gegne/von (Mitternacht an^tan? den/vorn rXibergangan Schwaben/gegen (lOittag anelftlfchF^ bórg/ vnb gegen bcm -ônettt an Offerreieb vnb Bobern ffoffenbe/pgt;lt; â¢Ãbonaw fienpt febier mitten bürd bae ^cyerlanb/ ÃDie Schwabdi fehey bet ber Ãufö ber Ceeb gênant von Weyern. ïbiefe gegne haben ^f'' wan bic nordewer inngchabt/ aie noch bic reper jwifchen 7lt;egct*^ fpurg vnb nórrtberg/baó Hordew genannt wirt. âVon bem bevforti^ menvnbvrfprongber ^cyertffmanchtrley wohn bcy ben (5cfd?icbf^ febretbern.Strabo nennet biefe gegne ein wwflc/ wie pc villeiebt 5» R* nerjcitmaggcwcfcnfcyn/fcbocbiff pc fcijt faff wol erbawet/vnb tntf febónen habhafftige Stebten gejiercc/vnb bcybc an fehembarteie vn^ fruebtbartcy t nicht bic gering jf gegne Ifurope.Xf e bat ein wenig g*^^^ be lent an rcb vnb perfon/befonber waô manlichô gcjdlcditö iff Zweibr bilbcrhatcófórbünbigjdón/boch etwaô braun/von fehwargen au^ gen gemcynglich/an narung ein reichlanb/barinn fùnff ^iffbmiâb v feinb/bcrêeinó/ncmlichÃalgburg/cinX^rgbt^umbi^/vn bte Maupt^ ffabtbarinn. (Dóttd^cnbaófctjonclOaupgtbtauchnicbtctnfleindi nammen vnb glangbiefer X^olct-reid^cnJpronmg/bcr^utff vernt^ febr vil an lanb vnb gut/ bc6 lanbfebafft petrus 3lpianu6 von Ã)ovfr/ Stebt/lOofvnb^kdtnjuflcdcn/incin fonbere (Mapparn/ mitaUd gclcgcrtbeit/^ergcn/ WAlbcrt plóffen/teentworffen bat/ garlopâg jufeben.Dnb Johannes 3ucntinns btp lanbts art/bcvrfcbalft/ptfw breueb/von ber $eit Hoe ber gar artlich befebriebenbat/ben lip.2)i£r^ jCanbt bat auch vil nambafftigc Stebt ab Caubef but/Saflaw ' golff att /te. Xegenfpurg ligt auch in ^eyern gehórt aber $om Hlt;iw/ bauon anberpwo.
âX^on bem £anb Sietaw ober git^urtnia/onb beren epm woner/teben/ glauben vnb gelegenbett
3(taw ift ein weitte £anbtfchafft gegen bem Slnffgang lt;»gt; 4^ pol» fïojfenbe/febieraUeSeehig vnb wllbtg/ bem pflüg gd*â^^.
-ocr page 131-f«m«A. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'$mi Europa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LV
iiKitrx ^^^^^^^^^â^â^'^SMâ^'wwfämrmöbcwonobtt^t 5)40 ©aevaz 2gt;^»^J*«* pr«tta $^*^â^^*^ö ebti^ bac es mit bcmPolntfcbcn ^öni^retd? ent / rn'^na' ^eptf nen ***^*t0lbuôetwa ein t?crr bt^ Unbö ^yfanniftevec alfo mit fei? »nö'iïnen. beni^i/^lt;^Jâ^â^â^â^' ^^ö er bie wiberfpänntgeninetn ^Atenbantnäet/ S bete b ^*â^^S^^Atrettfiitwrtvffjujemt|fen/bauen et etn fonbete freub f«vow«u hnw **?J!â^^*®*^^^w|ttflt;tttlt; vntetcbancnfowbcl/baö/foctnetgcbetp l^yfter x ' ^^^^® ^uetbenefcn/ btefet fein ntebt etwattenbe / gebotfant bet öhh nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â^^^^ ^^rtUweg etn gefpannen atmbtoff/wen etetfabc
quot;Ãvi. Æ v S9gt;**^^«t ^*'â^â ^â^ S^f^^^ / inben febofe et ein pfeikiDct blutig lt;^«lt;b b â *^?^^^'^*l (?0enflt;blt;» butd? fpiel vnb but^wcil / et muft julet jî fÃVb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â^â^*®^â^^*^® ^^â^*^
tecôT^ S*'n^*^*^5« benCtttawetn nid)tleid?tltd?$ubonten/5uIVin// bemâ^i à ^^^*ââ**â^ '^^^*^^*^ geftotnen ©ee/bie2lt;aufÃeutsieben auff
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^^^ Ãebnee/ vnb füten Ãpeif auffml rag/mitfnen/aUba ift
tagteif kein Wittf bau^obet TVo? bemur^^â*â^â*^^â^^**â*ff'â*^^**^fi^â^^ *^^â^^â^ newmen/vnb nach S^â^^'â^b©tetnen|tebtiebten/wobinmanaufffie5icbenfoU/ ^ev h n^ (Oect/fo feyn aud? aUba feiten ©tebt/vn wenig 5)et|fet. btai ï??^*^^*''*â^*^*^*1ï^wwgt;^fï^**«lf^**wp^lt;*^/*â*^öbelüabi^» ^et _ KObee geltetjjjjjncjjvnbcbant/an(latt bee gelte btaud?en(ie jbt vmk nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^lt;gt;^^VtOAtmelttt gefüll vnb betgleid^en vn banblen iVabt
nie i ^^^^*^â^te AlbienWeibet haben offentltcb ^ulen/ mit veibend-gt; iiid!^**^^^**â*^*^^^/bl«blt;yf|en (le belffet/abetben (lOannen wittbas V^^®®^^^/'â^bt(l fcbanbtlicb neben ibtenXfbeweibetn/juweibet 1 ®^^ rlt;^^^w (cd? leiebtlid?/vnb nemmenofft einanbet wibet/ . »etbey taten (cd? anbetn.^ey biefem Dolcf gefeilt vil Wad?6 vnb baJ?*^^'^ ^ââ® ^^^ iVilben ^ynen in ben WAlbenCbet fie benbauffen faff2?*'^^^^^^^**â ^et gebtand? bee 'Weine iff bey f bnen fclnam vnb ttJiâ$yâ**^6^tot/frttt|fett(ÃOebt biff fte voll wetben/ jweyetley/Jtem in- ?J^/ fobabenfie vil'X^icbö vnb(V?ileb.Ã)ie$ungbtfe8âX)oldöifï ö©clauonifeb/welcbe fptad?c weit ge ben. ©ein b bà i^*'*^^â ^^â^^^^^^^â^^ ^^^^^ bangen ben Kómifeben Kudden an ale tun 1 ^^^^'^ '^ Ctoatiet/Ctainct vnb Poln/etlieb bet ©tied?ifd)enit/ bab® f ^*^^wlSlt;*lt;^/^eufilt;n/vnbvtl4u^bett£itt4wem» Xlrtlicbc the«*' k^^*^^ Glauben vnb Ãetjetey gcletnet/ale bie 13óbem / (V?et^ j ^oflen/vutetbenenbetmeifltbeilbet(V7aniebeifeben2lt;e6e// S'j5^â^ , J^â^Qct / bie isóbem bet tOufllfeben. X^tliebe fetnb naebmab
WankiL ârâ^^i^blinbbettvetftttfïett/ab vil auf ben ^ittawetm^ti-p. nbsp;rtcbicÃd)langen angebetet/beten jeglidâetöaufuattet
?c^**lc ^â'^^ gewóntvnb in ctmwincfel fpeifet. iStlid^eebtenbae
«u* b^H^â!F â-Ã*Jâà ®î^^âgt;ââ«ÿ â» »ba-svoflin^omma/ g,,ââ.ââ, ChKiS^**^*^^^â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ââ^^ b^t quot;Ke^et JOtetonymue von präg sum von präg
L-^*â* ^Irtttben befett / sut seit if ugentf 4,^ie l^anptffatt bat o^ÃtUaww Jit Dilna etn^ifd^ofÃifbe ©tabt/in bie greffe ab Ctacaw/weU ââ^^^â^â¢â^
^Qtabt bunbett vnb 5 wendig met len von Ctacaw ltgt/ bietOeufet x ^^â^^*^^'ââ^*^'''â*^^^^ ''ü^^iü ibotffetn. iftliebe'pattern finb nagt; 9 no vmb bife ©tabt iniöotffctn/ bie bawen auffvnfet weif bae 5db/ teben 4uff ÃTattatifeb/gbuben GOad?ometo mit ben ©array cenetn/ futen alle Wahr in bie ©tabt/batinn
Swey mAebtige öd?lo|fet feinb.
£ nbsp;nbsp;T0»
SsaÃfanbertÃert biffed SBeltbucÃ^/
âï^ctt ^tPanV/fonft 2tuonia cOcr SieflanO (jcnanitt
C^^anb bic Ug« gegne vnb proutnç bev Kómtfdjen fï6f|ctgegen mtctefnAcbtanbie Keulen bte 'bartervblt;rl«»n^ of|tbïefegegne.ïgt;te'2'cutfd?en t^et ren brtbcttbt^C^nbtnttbcrt* ©d? wert gefügt/vnb jum CbrtflUdjen glauben gezwungen / ban» ^ ware baruor iOeybuifeb wit e^rung ber 3bgóttercy bcfubelt/baeiP^* tobten ju puluer verbrennet/ fampt all pint bau^gefinb/'Vnbe/l^y 2ltnb/2lned?t/:c. auffbaeÃebem verfïorbenen bortîn ibeuer bteneten/babtn pc alle etnbelltgfclighd? jufabren verboffeten/ 4ll^ fo man mît bem tobten verbrennet / tleybet man junor in newe weijr tleybung.3lnbiefegegne rbórtvon Mibergaugbae ^eutfebe lt;l0cw baóetltd?ba6altIVenbcl(Ãcerbeinên/ Dnb etnanbere /3anbf(blt;»n*^ X^ectana genannt/ fo wâfferig vnb von fïreitbaren leutben befegeba® Cd ju ©ommere jett febier vnüberwinblidi ifï / bené muà man ju âWï»* tera jettwannes gefrorenifl/jubommcn. ©onpein walbig/ ft»lt;bf* bar/viebreid? ©cicifd? lanb/mit /iiuouia einer ©prad?/bie emwobn^'^ beffen Xlcctunk
âï)onbcmvof(f 557a(Ãdacfc ^enannt
8IVifcbenifiPanbvnbprcuf|ènipetnHctn6Unblitt/einertagtM^ breit/aberfaplang/vonbcnpreuÃengeniSfiPanb fid? erpred^^^ barinn wobnet ein volet/(V?a||agcte genannt/ bae ip weber t?ey^2 nifd? nod) Cbripglcubig/vnb boeb bcm polnifd)cn gewaU vuterwen^ fen. Von bannen erpreÃt peb bas Polmfd) «Kónigveid) bip une (Plt;^^â
^cn ^reuHenfanb/ fenp prufuuvfKiffcn/ vnb bic cinwobner prutent ober preuflen/ von beren fitten vnb glauben.
wohnen an bemPufe bic'Weiebplgenannt/bie ba Wirf*â ^J^enbfiafftbedPolnifcbcn vnb ïTeutfeben £anbt8ip/biefcc»tï^ prSinSI'S â^ fpvingc auf ben bergen bie Polen vnb Pungern febeiben. Ãgt;ilt;flt;ââ bêöté ïtetu^ Pup laupcburd?PreuÃennupvnaup/vonber ©tabtÃJorn/ bifg^â* !w?a23t quot;nbsp;2^ungbo / allba rinnet ftc ine ^eer / bae haben bic (reurfd)cn per«»» beFv^fS nbsp;nbsp;and) mit bem fd)wert an ben Chriplichen glauben bracht / vnalfoiutP
bem glauben au à vergunp beo Aey fere bae volet jnen vnterworPd»/ baher pc nod) einPoehmeiper in preufpn haben.
rtnn gegen (Pitternad)t popen an preopen bie ©ad)fcn / geg«^ preulTeit be^i C^Oittag vnb ^upgang poln vnb bie (V^apbuite ober UOapdgete. Ãgt;»p fg^nebert. jp ciu lupig fruchtbar Canb/reid) an getreyb vnb vihc .Ã^twan haben anberWeichfelober Vipel gewöhnet bic Vlmigeri/3llani/ Venebeö/ 2tmavobó7©tthone6/wieptolomcu6anjeigt. ÃDiefe 2tbgótterer ba' benbiébófen'^cufelangebetet/ bià jur jeit Ãeyfer ^rtberid^ebeöatn bern/ ba co auà vergunp beo 2^eyferó / bie'^eutfehen tOerren / bie vo« male ^eiparini ober GOanani genannt waren/ vnb bic ^euf fd?« jn»»^ (amoebe Chriplifhen glauben bahin brachten / 21 tut o jwólfthwnbfV»: vnbfechgehen/ bauonbephebcr^ÃppChronict/vonbem Ceutfeh^n Orben vnb feiner anhonpr.
2tn prcu|pn vnb Ctcraw poÃt ein lânblin / ©amogithia genaw mit IValb vnb ^lü jpn vmbgeben / funpgig meil lang / weldoe Vol^ giraw
-ocr page 133-C8lt;mâ¬uïlt;# nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;nbsp;LVI
^^^A-hblrtngvonpcrfont|ÃMbcvrtnfictcttgvob. Ãk haben mttvtl®4mogrtev t^ab '^fc ^ââ^bc/ onemteb anfeben bev fveunbtfdjafft ober blutÃpp. Jj^ÿ bii^ r ^ââ^^â^â'^^ bawen febUebtbmg/ von hymen vnb grocb ein ö»cb4H^ -. Æ Â«m/mttdmeyntgê fenfler/bas bem gant^en ban^ Ueebe gibt, ^in amp;«f«wnoamp;gt; Ljy**â^^*^^*^w«lt;Hb fewer ifï in eimfeben t^en^lm/ nit allein von bed P^â*â iP^^â^^f^^^ von ^ÃtterbÃlte wegê/fetttêmal eô vmb biefe reÃer fa|ï ^5«ttvbetfroreni|l. Camin vnb betn fïuben baben (te/ vnb ijl bae ^*ti5 bnn^ on eynig tnwenbig gebew/ wie ein 3eU/ ein eynig gema4). «5 ® Jewr betten (te an/vnb baben (ve pne(ler/ bie au ff eim^erg mit ^JJJJJJâ Kötern Jewerbi^ Element geehrt babenwóUen.Ãiegtengenauebmit ^wv««^ 5öuberey vnb warfagen vmb/ ebretenaud? bie wAlb vnb allee bae bar? nnwar/ beren ^eine/ weber Dógel nod?geWtlb(ïc beleybigten/bann Klt; gaben etwas ein ©ottbett ben wölben ju/ ober je bae fie weren ein wonung vnb bebaufung ber (Bótter. ircld?e ben walb verletjtêbte ergt; ^^pcenau^be6^cufelebun(lCbamit(tcin (remglauben verbatten) ^^K?^'^*â^fü((cn.3ttbiefen wölben batein (ebeebau(ïge(tnbfeiney^' S^n b«ttltn/5ewr(ïatt vnb CapeUenauff (r manter/ba fu (re verftorb^ Klt;nfatnptfeimpferb/fattelvnbïleybung/verbrennen. Jre (Bótter vn »«rftorbnen vermey nten (te jitnacbt im walb allzeit in gaffung haben/ ®Jt:balben richteten fie jnenfo be(l fie mochten ein maljettju/mttbem ^llerbeffen mebt/('pet^/tc.vnb Seltene in bie bwttlin/bae fie bife nieffen kltctt/jnntorgene war ee auffgefjen/baó gefchabe ju feitten jeitten an ^1 tagen vnb iefïen. 2lmcrflen tag 4gt;ctobri6 betten fiein ber ganzen ^â'^^tfehafft ein gro^ ^efl in biefen wMben/ ein (eber in kim D u ttlin/ Jjjttófiliebem wolleben/ effen vnb trineten/ bariton opfferren fie item ^^ttpabumo genant/ vor allen bingen 5uer(ï. ©ie haben mit ben p4^tawern vnb polnern (e^t wie ein0prach/ alfo ein (Blauben/ nein/ âM? henKómifchen in polnifcher fprach prebtgt man in Æ ren 'Tempeln»
^utt Sïofcouid/vnt) ïâcv S^ïefcobitev glauben vut* futen»
âà ^3lt;n(fótttemalt;bt«nba6er(ïgemeU lanb 0amogitbia/(lof t ïUdfcobtM '0Q(V)ofcouia/einlanbvierbunbertmeilbreytvnbweit/batvtl56r#^^«^gt;'si««lt;â /^(lentbumb vnb prouinQen.lf in lanb reich von (îlbcr/vnb fo wol gewatet vnb befchloffen/bad webet frembbrtochanbtyttifd?/au^ vnb nntommen bónnen/ on ein brieff von ben bat ju verotbneten Oaupr/ kutbenvnbiOetQogen. ^ói(l butchauf ein ebenCanbt/nichtbór^ 9jg/ aber IV^lbtg vnbÃeeig/mit vil iUifjen vnb ©een befeuchtigt^ aie mit bem ^Infe 4gt;cca/'X)olha/^uutna/âSott(Ãene/vnb ïöineper bet^ halb wie £ittaw/ voller X^ifd? vnb Wtlfprets» ibift .Canb ijl fduet Startet wie £Ã.tttaw/ von bem es nicht fern ligt/ aber etwas baiter vnb ^tbr aOitternaditifdâ/bcrhalben es gemeinglich blctn vihe hat/vn vib âbal8l4hmvnbglicbbtüchtg.ÃOofcöuai(lbieiDaupt(labt bià lanbtó/ ïiiâcymal fo groà alsprag in 13óhem/ bie beufer von holtj gebawt wie aiïchanbeteÃtebtbattn/bochmitvilbatinngelegnenpiaijen/gaffen/ Swtctt.Ãberfluf6(Ãofca rinetmittenburchbie(ïabt.3)a6©chlofóbed -Königs bet (iOofcobiter ligt auch mitte in ber (îatt auff einer ebne mt c â¢^â¢tbutnen vnb ï.vorwóhten ober pa(lcyé/fo(larcf vn fd)ón/baó man ^^â^glcichenbaumltnbertban/t^.ttrchenfeinbtn biefern Ãchlofs/ beten ^^ty/namltlt;h©.(V)ichelô/©.rttclauô/vnb©.(V?atie/gemautctfetnb/ viertnbetrtij.vonholQgebawt^Xlrdfetnbauch inbtfem©chloà 3, mâch'/
C # tige
-ocr page 134-^40' ânbâ ff rd tiffed 2®d(6»(f ^/
⢠tiset^ifobtrpUQ/boefttnbK^blcnwabntnvnb Kiwewyvbj^?^ pakfl barimt Ur 2^0nigwonct/t|f4uff WclfcbcmattUrrtulp^^ c0|lltd?fl/bc4? »it fo gargvo^ vnb wcUgebawet. Ifr b^t vil b«*^^â^ « i^^i^QoStbumb/ »u^ weldoen er m2, ober3. tagen mehrbann^o-y , taufenemenfeben tool gerûfl/aulfbrttmenmag.Jr tränet ifl W«irç (V?cbc/vnb em geb^Ãeter fafft/ben pe Ctuaflet nennen, ©te etmbi^lQinenppug/âgenmtt aft ober bornÃeebt. 3*^3lt;^*^^y^â®â**J^?5 reiff ober jetttig/ von wegen ber bebenbenanfaUenbentÃlte/berb^^Y borren pe es vnjetttig «bgefd^nitten/tn ben ftuben/braueben aueb djebûnjï furbte bÃUe.Don babem vnb bonig mit IVaPèr angenuwv tnacben peein fo (laref tranct/bas ee ange^ünbtbrennet/ vnb werben ault;b o|ft von ihrer mild? bwnpitcb juberey t/ voll vnb trunef en bee vnb quot;Weins manglen pe.3gt;as pe nicht voll werben/ verbiette» bie Jwr^ (len bip Canbes allee trauet bas truncten maebt bey vcrlternng be* lebene.owey ober brey mal im jar wirr (neu voll jufeyn vergünner/â^^ bietrunctenbeit geflateet.Jtempe haben ein plberinmi5n6/niebr^ tunb wie wir/fonber vierecteebt vnb Unglet.3r iong ip ©ebUuottiF' ©ie baben mit ben (Ãriecbenetn©ect vnb glauben. Jre^ifd?off («lt;ââ bem Patriarchen ju ConpantinopelC ben pe für pen ^app errene#? geborfam. ©ie betten Cbripum an/ boch nit in gleichem wefen t«^ ©ott/au pgenomen bie Kofanenfee halten es miti^achometo vnb ben ©arraccuem. ©ie haben auch gegen (iOitternadu etlich anbere 0^7* tbo6/bie2lbg0tterey anbetten/ vnb ein eygne fprach vnb Glaubcnb^^ ben/förncmlich habe pe eingnlbtsi vAttel bilb in folcher ehr/ bas teiner fórgebt/berniteinpüct ober faben von fernem ro^t Oberbaar nem«â^ (fo er anbers nichts hat 3 vnb esjum 4gt;p^er für bas ^ilb werpe. , Mun bie (Dofeouiter ob pe wol ein jung baben/fo feinb pe boch *n^ mancherley fprachen alfo vermifcht/bas ihr einer ben anbern opf tnal* nit verpeht/wte auch ein ©chwab ein ©achfen ober HibcrlAnbcr h^^^'t vernimpt. 5ur jeitihrer 3bgóttcrcy betten pe auch ein 4gt;berpeu ^â' J^op? Criue genant/ in einer pabtKomoue/ nach Kom alfo gênant* »ip volets gemeiner brauch ip/bas pe nicht allein bie tnecht vnb vibv fonberauch petinber vn p^ fclbs verBauPen/vnb weit hinweg färt* laPen/alleiubaspegenuggroberfpeipjuepenbaben/bann pevilmal* groÃen hunger leiben.^tltch wollen es fey p glaub etwas von ben lt;54^ ^en vnberfd?eiben/ bas ich leichtlich glaub/ bann auch bie papipen It* (neu fclbs jertheiletfeinb.©ierhPmen pch ©.paulus habjn pifoan^ geliumgeben/vn pe bewert/ berhalb pe pch ©⢠pauls glaubens nenw ben pe aup feim beuelch/vep halten (ollen/ bip wiber ju feiner jutungt*
Ã^ün fXcuffen/fonp ïXufia ober îSutamp;enia genant/ vnb von bes volets art/neuwen glauben vnbbreuchen.
fT^'Vpa/ poboliaober Kutbenia/ bas ip KeuÃen/ Wirt in brey Un^ Klo ptten â kWber/ncmlich ine Duber/^bber/ vnb Weifs KeuÃenlanb getbeâ^tt/ teft^ueben. gt;citt theil erprectet pch bip anPoln/ gegen lt;V?itternacht wirf Wp Canb mit bem Ãufs pence eingefangen / gegen 2lupgang gre^^v es mit (^Oopouia/ gegen nibergang ligt baran Preujfen vnb^r laub/biejweyeuPerpenjC^nberöcrmanie. Ã)ip Ãanb hat »^th^ Unge/ neunzig tagrbeyfen ober etwas mehr / nach ber breytpc vber jwerch ad/f tagrbey fen von (lOittag gegen mitternacht'Vnb ip P/J
fruehtP**^
-ocr page 135-Q?on europa. lt;nbsp;LVII lt;lt;lt;t^cflt;rditm4lblt;büttgt/j4rti;fdtgt;d fvücbtbvtngc/ fobeÃ*^*^'^^^Jiwcfcrit/ fonber fo manb$ erfï getreyb febttetbt/ fSb«: 11«»^^*^â*^^®^'^^^ tmrtu^falUttVttbrótUnbcóbotnó /brtwAdgt;|ït6 vrttgt;fïflt;i^^ tót? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^â^ vngebrtwet fclbe. Ãgt;4ó gm|? w^d?^t fo bocfb^ó «d ^^^^^
foU?® '^^^^**mcitfd?cn auf fd)lege/ wtebcy vuó baà bont / baber drt fottb^^^**^ ^^*^ Bittert bafdbfï fcy «/ bae fte ittcbt aUdit tn ^mboebew/ bak *5!*^ ^^^â^^ ^lófftcn vn Uitent bet berg / auf fiebert vttb etntragen/ *gt;w^^^lt;S*^^fllt;»flt;bdblt;tt wacbf $n vue bomen vnb 2 rwbrt wcrbctt.^re Wetber befetje man ntt/fottber auf bee bbüelà ein/ ctr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ââ^ 3^lt;gt;fl'c menge ber fifcb.iÃaà ©alQ wirt In einer ^ifdr/ Ãeufpft
3 no ober ©ee/jubümt vnb trudner^ettgefamlef/ banun fiemtcben fvugenvmb y^P^'^â^l^lt;3ö buben. 3ât ber ptouints CbelmenÃtnXufpagele^' ^ud6aig. S yiagen fc/fo man ein 'Tannenbaum abbuwe/vnb in 5 wey ober brcy I Å ^^ ^^/^^ ^^ *** f^^^^ verbert werb/ vnb bie natur bif bolgeà vergt; uye/au^ niebt mebr verbrent werben móg. 5)a iff and? bie befb breibe* ^t3â¬m|luf6 Tanaim vnb dOeotintifîbiflanb mit felçamenrbôrern/ «rgicn vnb breu ternCfonfl nirgenb gefeben)ge5tert. î)ie ÃoniglidK v kT^^^^^^^^ dOofcouia/am fufà d0ofcagelegen/i4ooo.fd)ritt int bat man bein gezeichnete móuQ ober flber/fonberwigtd nuà taimct vnb verbauff et alle bing vmb (tlber/aU vmb gelt abcr ge// ^â^S^obneinichprAdtt/fïóefWeif. il:in0teini(à mitten au|fbent warcft/wcr beninnbelt/vnbbauontticht mag gefloÃen werben/ber ifb ®lt;d lan^ ^rutf ba bbet einer ein fd)ónen feber^ von bê 15 urgent / von ®^gt;ttau|fvttbab|loflcn* -tfeiflfoein machtige Doleb / baà febebenb 1*71°*â^^^®^*^ 'âennogen/bie allein befolbet leyn. ©tc briegen me^zw SE?^«5«Wlt;hieÃen nu tfitfeben vnb bogen/ nadgt; alte gebrand)/ Wen auch etwan ringe fptef/zwólfffchuch lang/ haben jbreburiffer/ «Rnbüt/banizer/fchiltmit blattern/auffein fonbere manier» Tne yup/ ^tt^ttragêauffber'Teutfchenart/büchrtrt vnbarmbrofï ⦠Ã)a6 volcb v«nct ben nammen etneà AontgÃ/barumb wollen fe lieber einen Her^ Wober beerf^bret baben alà nicht fo Herrifchen / fortbern allein ein: ^orgeber vn führet bee volcf Ã/ban ein König /ber allein benfrhet.Ãöi/ vor anberrn feinem Ãbel/ mit behüt etwas erbód?ter/fon|ï allee lt;?®2^^^â*âS^**^*^S^^^* öd)wan5ebleybung tregt ntemanbtbey râ^ ^â^â'^^â ^'â^ fch^ue/weitte/lange/ eingepochett mitgolb vnb ^ââ*/ erbebte bembber/ von zatter leinwabt gefpunuen / an bet k ff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â'^^ fel^am getigen / mit ©olb aUentbalb befawmet vnb
veftoeben. Ã^cr vbetfchlag ihrer bleybetip mit Ottetbeutten ober fut^-3cr«ctett.2tllein bas tüeib blaget ben dOann/ nimpt ein weif Tuch wer benlvopif am vietçigfïen tag nach beà blagten abgang/ effen Ãe JJÃ^â ^ pUnniter ein herrlich mahl mit all ibtetyreunbfehafft/ in beà vetpot// ^ nbsp;nbsp;nbsp;^ *
er^'^^^^^*^â'^^ 'â^I? ^â'^ ^â'^ betumb bompt/ haben Ãe mit gleich// wörtflt;haf|t einen jattag bem tobten 5teunb » T)ic vetpotbenen iPfotmanaUeingefchtiPf aup/ baf man wipe wann man eines febetn: halten folk dOitgtoffet blag tragen Ãe bie tobten leid? z« vbegt; S'^thnnf hinauf / batnach blagt bte 5raw allein. Kerlen vnb If belges/ in obren bangen haben / ip bey fnen ein wolpanb vnb hettlicheiu ^0 einebenanbern dOann nimpt/UPen Ãe es geÃheben/abet ben btit* «H hey tath tablen Ãe bey be in dOann vnb ytawen / als ein anzeigung ^^Kövrtbeufchen tOer^ens. tlaben aupeinmal nicht mehr bann ein '^hegemabcl/ wiewitTcutfehen» Kie^Ãnnetfcbnetbenbastlaat jC tu nbsp;nbsp;nbsp;Phet ben
-ocr page 136-®a^ aiibfr fktl bfefe^ ®eUüuc^c?/ vbevben ebven ab / weil bey Æ né bic b44vpP4nQuns g^n^ v^bfW^ âly nbevbte jungfrawen benden baö bnavjiwüct/btcfrawcnbinbcn^y^â î^emnacb î^bae volet wunbev fajî $urjvn beliebe it gcnctgtbown ober feiten nuÃertbalb ber if be » ^nrjn ein fnuffenb volet / bnô Pw W, gntbónctet/vnb lobô wertb wie and) icQtbie tored?tcn âéreutfeben'ââ, von dnem guten fnufferbnlten, Ã)er mebrertbeU treibtwueber / ÃblMi vew bi^ijl nueb jven priefïern tein fd^nnb.ÃrtUdMuf bé -ifbien verwufpquot; flh^z h^^^ f*^ felbenidjt vngem/mit weib vnbtinb/bnmit lie fid) entweberö^i fie Werten â mehr rube vnb mûff ggang ob mit mebr woUullô binbringen/ weil h wert«». nbsp;nbsp;fteb eigen mneben/bnô man fie offe ju groÃenfneben bmuebet/ bie
^bnet^vnllnifbtvertrnwte.
jre Pfaffen geben nu ff (Brieebi febe manier feb warç getley bt «jj Oberflen Vorgeber in weif / fe tragen ein 'Julian ber bru Ãblt;n^5â'f^^ vnb ein jebel/ baran bie gebott bes (Bóttlicbé gefagee gefebrieben flt;ygt;^â jgt;ic fcblecbten prieÃer feyn auff ©rieebifcbgetleybt.ÃÃie doÃerftt»^^ cn/beren ein Orb vnter bifem volet tfl/nemlicb 0.2lntboniuö, fd7W*iâ^^ getleybet/bie babenein eigne ©ettifebe fpraeb/vnb fbv febrifft mebt glei(bbcrlt;5riedgt;ifcbett » (Wupe vnb (Brammatiet lemen feCBrieebiR/ fonfï anbere tunà verachten fieglcicb all.ÃJee glaubcne balb blt;*jtlt;âP* lt;6 mit ben (Briecben/glcicbe Ceremonien/gleiebe ebr ber bimlifcbé ^ ger.Jbver jwólfffigen 511 geriebt / einer auf ben gelehrten verbötet tâ^ facb/bringt fieandCollegium/vnb fo fegrof ifï/etwananben i?er6lt;â^ gen/mag ber fcbulbig vnb antlagt nid)c gnugfam vberwifen wetbew (o muf er mit bem antlager in ein tampff tretten /aie bann wirt bee P ger mit bopplem (Belt begabet / alô bie iOauptfumma ge wefen ià ⢠ïp^^
' acterbawiÃgutbey ibnen/vnbgemeyn/ fie aetern mit Koffen wie w^ aber tein IVeinwacbd leibetbif Canb. hierauf (Bergen vnb Pb^P trineten fewie bie gang (Ã0itternAd?tifcb gegne.^uf iOanffW^^Sl, men ober óltópff vnb auf Hóffen/madien fiefrol/fonà bat Ku(T'^ Ier bing weber eygen nod? $ugefóbvt ^U3llba ià bie grofjè ©tabt garte / babiu bie Ceutfeben KaufÃeut mit groffer arbeit rbeifeu v«^ banbtbieren/ bannallbaià toÃUehe raube wahr / von fdgamen W^^ ren juwegen bracht/ Jtem ein guter tauff bee filbere / vnb ber ^ifeb e*^ groÃe menge^nberlid? einebler Ãfd?©elbiö genannt. Dnb bat bieÃ^ £anb fiebenöee vnb neun Ãüfö,(Ballacta foil audKala ^artb.^nS**^ cue fehreibt) ein weitte gegnc KuÃe feyn / bie eingrofÃn tbeil KeufÃ^i^ lanbe innbaben/barinn haben etwan (BaUogrect/fegunber aber lt;5«^»^ geheiÃen / gewöhnet/barumbbae bie (Baili etwan bahm tommenbe/ biefe prouing befeÃen haben / Etliche nennen Ãe (Balathae / ju bettet* Pauloe fein ^fpiÃel vberfehictet hnt.îgt;ie gelegenheit KuÃe befditetbec gemelter ^artb.2lnglicu6 anbere/nemli^ bae Ãe gegen dOtttemaebf an (Bothiam gegen Hibevgang an Dngern/ gegen dOtttag an (Ãf*^ ciamÃoÃe.
fXeuda»
»erttóï nbsp;nbsp;C© if utia ià einKeinifeheprouing/fór bie ber Khein Ãeuf t/blt;tf ^VÃebt/ià ein faà Ãreitbare wehrhafte veÃe gegne / Ãarct vnb te» ^volct/in Ãtten mttben ^eutfehen einig, ©ae lanb ià fruchtbat art IVeln vnb getreybwachû
SJlifTttm/SiicifFctt*
-ocr page 137-â Q?ött Europa. LVIII JflenaetnProutntj ©ermante/(ioetflcn/von her Stabt (Petp ^3n , ^^ââ stegen / alfo genannt / an ^ohern floffenbe/vnb an ^ nbsp;nbsp;nbsp;â
^ â^Slt;»3«ffg4ng/ an ^eyem gegen (Pittag / mit ben ⢠^^^^^^S^^^ gegen bem Hibergang / an Khelnflrom gegt; mtr 5/ *^^*â**lt;bi:grenQenbe.îgt;t^ weit/fruebtbar vnb wey breid? lanb/
rett nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;befeuebtiget/ fonberUeb mtt ber X^lb/mit eblen Steb^z
Cahs nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gemietet vnb befefliget / mtt reiebem 7)olet befe^et/ vtf 1 a ^^^ ^â^T^ 'â^^ Dtehe / auch (PetaU vberÃüfftg / hat etn quot;Volet l^^J «^/febón vnbgerab/ bar^u gütig/ friebfam/ freunbtiteb/ S^^' 5 w/vnb gar nicht nach ÃTeutfeber art/ grimmig vnb wilb »
^Junngfa/^^örmgcttt
^^3lt;feProutntj ©ermanie ligt $wiflt;ben bê ©aebfen /IVejïphaln/ 0^^vttb^ancten/bie^obem vnb 0aebfeitvon4gt;rtent/bie6ebwalt;^ Mafh«â/s?*c*^â^^^^â^/^^^ ^bcmlünbcr vnb IVefïpbaler von^Pitter; volas pneu,
IM»M nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'â^^ 75ey ern von (Pittag babenbe / dn hart grew'/
^f®^â feinen ^einben. 1)1^ volet reich lanb gehört flattbaffte/ wrcre/wolgcfcQtc/ febone/mönnllcbe leutb/ vnb ift mit gebörg aliens halben vmbgeben vnb befeftigt innwenbmaber ein eben lanb/ frucbegt; «rvonallcrlcygctreyb vnb fröebten/ on wein/ bes nicbtalfo viclbey
w^*^ man^ktt. èi^Unîî! i|î voller vcjlcr Pî^nct^/ ©tebt/ ©ce / ibalfcr / 5lûfô/ gutee luffts/IVcy bretel? / ber/
Ãttbet man «ud? C wie lóerobotus wil) ^erg voller (^0ewil/ ««cb6olbvttb|tlbcrrtbertt.
âÃott@(6lcpctt/57?errÃcn/^â^eim 'Vortbtefettl4ttbenbefiblt;broblt;iïn4eV ber lenge»
^0« @4KCttta/ viib ba ^ac^fm aften vnb newen pe*
ten /glauben vnb Regiment.
^\3e ©aebfen btefe|ïetntne voleter/ wollen etltd? feyn aufj ISrltum oH5K*^babinbomtnen/$ufttlt;blt;n dn ortjubewobtten/vnb haben bic ®lt;t^rcn «rtwiÃ^3^*â^^^^quot;^5lt;flt;bUt3lt;.^tttd?a»berefagcn / fte feyn fSeV^^S
« o: L â^ben volet von bem heer 2He»anbrt (Dagnt ber jnen jufvuh b«»»»
pe alfo $er|lre wet gelalfen hak
5gt;lp Volet fieng balb etn gut Kegtment vnb polltcey an/ thetlet fr
Th â ***'^*^gefehieeht/ tn Ibel in gefreyte ^neebt/gebome 5veycn/ tuf ⢠^f/wttgebot/ bjetnfebeógefcbledjtbeyvcrlterungbeó lebene/ «JeinCBcfdjiceht heyrathen folt / vnb terne fernen ftanb verweeb^len/ ÃbH^^^^^ '^^^^ tne^t jufammen tn dn -If hlt;/ vnb etn jebee tn fetm
Ãgt;te vbdthat 511 flraffen/hettbt^ Deybntfd) volet gute gefa^/vnh k.^*â** 5« erbatteit ber Ãttenvtel nÃQltd?8 blngegvunenbe bÃum/vnb
⢠J*^^*â ^*â grolfevnberm Pimmel au ffgertd?te feul fc^Kno^^ in ^^^^'J^^wedtehbefïtmptetagovflrertenfte (Petcutio menden w^ikn ©on JMIUOVIIXV. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fcinbibt ©Otter wolten fte weber tn âStempel cynfebUeffen/ nod? einer ââââ*^ââquot;â «»ett|(hcn gej^aU vergletebcn / barumb bas bic ©ottheit vnbegrelfflieh £ ill) was/
-ocr page 138-©4^ Attiser tHW|tó®fIf6tt^/ .
^aé/^k nicht gcbtlbct werben mód?r. 3tenlt;Bóttern welbeten nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^
nach Ibtem namen Ãe betten «uff bic jetchenbeuttee/ tn^wóUt/ vos gefebrey vnb loligto^ nchf/viel vnb nnmebevky nbergUnbene. nbsp;nbsp;_
X^on ben pferbenvnb item nbelnnamcn ftenueb vUnb/bt^f^^* «^ wet^ vofö/mtt betnet menfeben ntbett vevmwbt/bc folgten Re nneb/ ^ Beim nn^etgen wntb mehr gUtuben geben/ bann btefern gemeynenntnnn/ifbknvnb pfn^en» Ãbkfepfevb bteleen Refiitbien ©otteó/vnbtrtbtfkntfetnevgebeimniR. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mi
©o fie elnfeïnbficngcn/mtt btefern mu|l bet ^brenetnertnetnl^ bern Bampfftretten/Ug er ob/fo wdö etn jeteben juBónffxtgó (iegö 1^9 lt;r4berbrtrnlber/fobebeuttete0etngéwïfi^ntberlrtg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^
3Der Wetn i(ï tbe wer vnb fel^am bcy ibnen/aber folebe bterfnun « nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f^y â^ ea/bÿ man ibnenetwan mit Banten nitgnug jutragen »nag/^
»SSit jn^eité ein mclefgeiten auffbe tifeb/voll ^era / barein ein feb üffel/Æ * burfï bat bertrinebt/ia Re (anffen einanberbarauR ju.ÃDiR 33ier i|tR^ gut/BeinÃnw folte fein fo vicltrincfen/alabiefêr ©Aweine/ Rbk*^ glenblicb jufagen/trineben tag vnb nacht/biR Re voll/ vnb wiber tem werben/berim fauffenir aller (Deifier ijl /ber bat nicht allein kW fonbern lobn/vnb ein bram? bariton/wer nicht mit fan fft/ ber pact Rw» ïgt;iR laflcr treiben bie 'Ceutfd^cn mit bem IVein / vnb ifl ni^^ febanb fonbern ein ebr. Ãnobloch/fpecb/bntter/ fal^ alfo robenn fpeiR.0ie haben ein eigne jung vnbgeflalt nad) bee himmele tlnRv|pâ âbie (Dutter bciiwenbicfcerflgetncltcfpciRfhrcnbinbern ein/baetftl^ milch/muR vn brey/ Boehen fclten bae hole mógen Re nid?t wol beBetnj men/bie beider fey n fchlechty von Babt gemacht/fthier wie in 'X?nglt;^ bae volei offt reich/ aber bas nichtgroRêe prachte noch fonberewofk^ flea adnet.nu vonbcrgclegenheitbiR lanbte / Ãoehfen enbct Rch vort ekiegenbett HibergangamflufalVcfcra/etlichthabengemeyntamKhcln/gtR^^ ï^- iShÃJ*â^ mitternacht floRte an ïïenmaref/gegen mittag an yranef cn/^cy^*^^ ' vnb^óhem/gegenbemauffgangbie@chleRervnbpreuf|ênberi5rcf^ be.^n biefer refter fcy n befchloffen bie Thüringer/ (Deichfen / jCnuRÃ^j vn pomern, boch folk bie Thüringer vor vn ehe ben bie Ãachfen/ in fcnlanben gefeffenfeyn auR (örecia frem vatterlanb vcrtrieben/btit«' vilBrieg vermübet.^eyfer Carol bergroR bat wiber bifee noch^^got^ tifch volrf vielBrieggefórt/vnb Reben Kómifchen glauben anjunetn^ mengenóttigt. 2lbcr feit ba62^eyfcrthumb an bie Ceutfehen gelange ijl/hat Rch ber namber ©achfen gemebret / vnter benen viel ^«Vv* ^WiegehórDgewefenfcyn. 3n biefem lanb nabenb bey bem2^tt^fp*^^ berg/wirtéinberggefunben/ bcafleinwiebie Diolnfchmecfen. Jnet^' liehen berge Rnbetman auch fa fl fchónê (Darmor / fonberlid? bey l»^*^ fleirt ©.(Discis * Jn pomern gegem auffgang an ©achfen pyn viel trefflicher ©tebt.lfin73i(lumbnitBkineral6ba6(Deni$*p/ iflinbiefcr ©ÃchRf^cn refter/Camin genannt / welcher ^ifdyoff nn* manbbcnnbemAómifd^cnflul vogtbar ifl. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
^rtUptftrtamp;f Ãtbà nnaec Wt^foeF*
Ã5ic ^ranbenburgifchen werbé in jwo (Daref getheilt/ burch bie o» rinnet bie If Ib/bic new (Daref tbeiletber Rufs bie ^ ber gênant/ batan ligtyrancifurt bas ebelgewcrbhauR/vn5u2^cyferlicherwablernâlt;â^^' tc©tabtæie (Daref hat ben namen vonber ©tabt ^ranbenburg/ albaifl ein73ifcbofflicher flul / vnb ber (Darggraffen gcridwe jwang« ÃÃer (DcichRncr bauptflabr ifl (Deichfen / baran bie ^Ib fiet/rtlbaiflcin©chlof6 vnb^iflumb. ^n biefer pro umç ligt bie Kav
-ocr page 139-â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'Sott Europa. LIX
*gt;V4u*?âl^ '^ bûtinge tfl bic tDauptfl« if rbefort. Ãgt;tefe lânber «11 gé^ 6lt;ubft r ^^^Q^^nf^cttKeebt/jungen vnb 6t«n/ aber bte «ebte
^ÃOrtgbcburgtflt;bcn/4ult;b bic ventremen/t?albcr^/ 'âwbp^^^J^betm/ Werbum/^raunffbweïg/ tOamburg/ Cymburg ^c^^^ i ^^ ^wb tOalberflact tfï gar cm fruchtbarer hoben mit
bob«r balm bne (te etwa ein UOan auff einem pferb ft^'z if^^^^'^âï^wonbcitijlinbicfcr Ãtabt/baó ftcaUe far ben
'âhum !?^^*^ nbsp;nbsp;nbsp;wijfèn in frer aebt/in ein blÃglicb tleybt anmuten/
Qctt«î-s^^^^ nbsp;nbsp;ber Mafien in biebireben fóren/barnacb ab ein bannr/
ètdh i ^.âp|ïoflttt/ber mu^ bie gançe^afîen inn vnb aufferbulb ber 0dg«w ge*
Sâ4gt; vmb bie bireben gehn/ bi^ auff ben (örünenbornflag/ »®quot;b^â** tiircïtf ^â^^f^ Weberin bic bireb/vnb nacb gcfd?ebcncm gebet/abfob/ ^â»i^f^lt;*^ fm b â^^^*'^^cti(ï naebmab aller funben rey n/vnb wirt 2lbam gebey pz hzb 'ââ^3^^*^® geben/bos er bocb ber bireben laÃen muÃ/vnbww
®Wcrrt/foi|{ eu ber funben frey/wie cinlOunb ber 004?.
fi^Mff *?âÃ?^'^âquot;âlt;^3^^jlt; gróf{e0tabtin Ãeutfdié itanben/bafemb bafdkS x ^'^^â^H ^â'btpbtufer/ vnb fouil KÃbt/bauon ber Ãcrgog thil ^^^^«mmcrt b^t. Ãgt;crl^erQogcn ju Ãacbfenifl ein bleiner iriH2?*?^^w©Alt;bPflt;be«lanbts vnberworffen/ baninbieferpro'z bfv * L nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;subereyûrfîen/^ifeboff/ Xei4?f0âtt aber(V?cid?fcn vn
ei??^ k e*^^^^*^^^®âThüringer lanbô/vnvilÃtebt in Caufig vn ^ran* 7' schoren an bià Perçogtbum. 3Dic ebur ber waf l ei na Kómifebe nû'^^ù^^^ ^^^^^ââ ^1^ tSergogen von ©aebfen/ voneim bleinen Per'z ëtt^*^^ ^''â^^^^â (^OeiÃen vnb ©ebUÃt» gelegen/ barin bic paup w bidH^**^^^quot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fuurer vnb gefaltjcncr Brunnen/ barauÃ
*quot;HiB feubet.^ey Limburg feinb and? vberÃujÃge ©alçgrubcn»
âÃen ^ennmaref/^ania.
^(5 ^3«t(^lttcm4lt;bt feinb brcy Ã^itigrcicb/ aneinanber floÃen^/ K|^be/alö^)ennmarrf/0£b weben vnb Horweben. ÃDennmaret ein jg^ebeU Ãeutfd?cr station/ b^ben etwan bie©ad?feninngebabt. ^ö feinb iweyibennmareb/bascuÃerfb in ben jipffelbeö pomertfd?en ^ü^s- ââ^^*^^â ^^^*^® rinnenbe/bas anber gegen (Dtttagbaà bar? WSe^^ '^âââ^^^''^â^â ^^^ anberÃwv/bnruvn betnaep au^ melbung
^^^bïv eben i (lallentbnlben mitbem^^Ocer vmbgeben/ vil Jnfcln ©ebwet»«». C^^'ft Od? begreiffenbc/vnber benen ifï eine ©arbinia gênant/bic er/ â¢
V)4» alles Xfuropam mit IVaÃrn bekümmerten/ bic ©ottpos bcjlritten/pannoniam/ (DiÃam vnb GOacebonlam/ alle J^Wdjeugegnen belagert/ 2'cutf4?e/Tfelfdic vnb ©allifd?c lanb jerz « Æ ?â^^âï/vnb Ãd?julctftin Pifpantam niber gelaÃen baben/von bangt; j^âwetxras ber vrfprung. Mun ©ottbia ligt jwifeben lÃndamvnb ^^egen/ al|b /bos bic lt;5ottbi/ bic Ã^weben vnb XeuÃen genannt
ââ^â^ven.^eÃbe lt;5ottbtam bemad?.
âSon Tîovwegen/Tîormannfa*
^^órmannia/fonlftTeuflria/vonbem noricifeben volcF alfo ge tTowMonwu ^Inannt/ welche von Norwegen babin kommenbe z vnb pc bc
ji^enbe/ bas ort alfo benamfet bnben-Xfö floÃt an 0alliâ gegen
iPittag/
-ocr page 140-quot; â ^a^dnbnâeWbtff^WeÃu^^/ -lt;30i tM^Z 4tt baà (^Ãcv X^cccnum gegen aOtetemaebt/ fein ^^Ãffl fcylît/frucbtbar/mtt felbem/wifen vnb wâlben rbtjmwtrotgwâ porten tes c^Oeevd begabt/ftoebtbnr anDibeZ frùcbtZntit fîarefen Ãtebten beuefligt/ Welches Pauptfratt^P.^ ntagum genant iflzan bem Ãofs ©tcana gelegé.îîi^ voWrciw w mît vile bed voidâd wol befegt/lîarcf vnbBneg^fertig bon*^ Itcb in bletbnngzwiff g in all jren btngê/bolb^Ug lm anfprwb^w quot;nbsp;Ueb In gaflungen/lt;5ottfelig imwanbet
â¢pprencrt vnO ©ubaubia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
Pyrene« vnt» /lt;^^prenea/pyreZetn burgige prouinn ^nrope/weldieP euVMamp;w» ^B Crenel gênant fetnbz welche vil grofjeproningen flt;^^^Ã5/'tslt;fi (ïreefen peb von (Olttag tn tlibergang. ÃDiefe ptlpanlam vott5vanlt;drelcb/©alllamzVïarbonenfcmvn fem.Ã)iefe berg baben von2lu|fgang âÃentfcblanb/von (V?ttclt;?5 nbsp;nbsp;â
amzvon ntbergang lOtfpantamZvon(^Oltternacbc®allinrtiZvnow , ben trilt vil ©tebten vnb plegen bepmgefnebt vnb getroffen/bab«;b gegnepy renen gênant IflZbanpyrbey^tauff 0ried?tfch 5««â^ fall bórgtglanb Ifï etnUOutter viler flûfdZwôlbZ viler volder vnb W ber ein ernebrerinber IVilben tbier ein bebaltnie/viler wetallZvnb p Vil vcfle ort/ ÃtebtZ vnb bat vil vnb tnancherley voider/ an fitten vn jungen vnberfehetbenZ wie Perobotudanjelgt» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;/ «t
Ãubaubia eln (teher ftieblich lanb bed pyreneifchen gebürgôZüi*â^ Welebem ^erg ed von Jtalia vnb ©allia ge fd?eiben wirbt.
SKme^oufa/bdö Oxindgaw, «ittd'ae». /o^3^ Unblln vmb vnb vnber(Ã?eng gelegen am Xbein/iff Hj» barZan ebnlvn bergen lufllg vn wonfam/ein gart bed woUnitw ^^^alfoZbad ed blefürgebervnbeinwoner wunberbarlid? ergeecy bann cd bat etnfó^ erbtridz/bad treyb vnb frócht gut/ balb vn in gwr feranjalgibt. X^d feinbeittelgefd^lachte^Auminbiefcmort/volUf guterfriiebt/ Hufj vnb mancherley 4gt;bd/fo gar/ baà bad getreyb bef^ nor nicht autTtommenban.^dfeinb auch bie Weinberg vnb gärte« fampt bem Wein/bem fie wunberbarlich beinfchabenjufôgen/volw*^ bAum vnbmancherley.^d bat and? warm gefunb Brunnen auÃbn« -ifrbtrich entfpringenb/jur gefunbbeit ber menfepen vnb vil anher« hingen nug.
fotbrin^id,
Ãtbrtng eln prouln^ ©ermanle/ble letfl vnb juenb gelegen/ vo ** jP^Cotbartoalfogenant/bifebatvon3lu|fgangKbetiüober^rlt;u ^^^s^bant/von lt;ï0lttag ben Kbcin vnb^lfaÃ/von nibergangvnb Almacht 5randreich. Jn biefem lanb ligt ble nambaffetge 6tahf (V?eQ ber Ãufe ^Oofa fleuÃt für biefeproulnn bie an vilorté an TTei« vnb treyb fruchtbar i^/mitbrunnen vnb juffen befeuchtigt/bürgig/ wAlbtgmicwtlbc vnb anbeymfehen vibe befett. 3gt;ià void ifîgemifebt Vórt'ïcutfehenVn ^tamjoffehen/ vn bat vil heilbarer feltjatncrbrnn^/ nen/ getrunden ober barauà gebabet/ ju allcrley 3rçney vnb pU3 btenfflid?.
â2)ön 3felattï»la hnb |rcr refter.
©elanbia btelccjte prouinç in Afuropa gegen (Wittemadt vber Horwegen gelegen/ mit ewigem fro^ vnb balte behalft
-ocr page 141-LX
lt;Sonlt;2uïova.
ï^w^^ttfFö^nttbAwedtbAW/ gcgcnmutag Horwegm/vô mitnacbc
^S«fvotcn GOeev.Jnbtfetn Unb flt;yn gefvome l£cvg von lauter it Æ â¢ ^â^hnbcmlt;;nCbviftaU/wcïf^gro|lgtitntmgequot;óavaibumir)vlt;tip^ t«« Ud)cv ins «6 oö waftev brcd)cn/ bavbuvd? duf alle/ tïfbfabc / vu ^u ^^fettlócbcrttxvibcr au^jtbeu/ vnb bavub ficb cutbaUé.iî^ô ijl dn 0b vu^ f*^ö£btb(W lanb / au^gcuontcit in etUebett tb^Urn wed)^ t rauw ^Ibcr S^«fgt; vnb ctUd) fvud)tbavcbamp;uwc/vnb alUrUy vicbc baber otp Y*?, 2fSÃ? 'âon^ifd)/ gd^gb vnbfldfd) fiebnebret/bic ©djaffmogen aUbarwte ^^i^eiüj^, b«lbcnnttleben.JÃabevbtcdnwobnevvonbenwïlbenbautcnbev 4?aïf4^eB, ten vnbanbern/ftd) bebleybcnfûrbiebâlte/ anberebleybcrn^genltc ni(bt bnben / bann «nber^wo babin gebvacbt.^6 t|ï etn wdp/|tavcr / fiirfcbvótdgó void / bem getagt vnb fifebfAug ergeben»
1)011 '^nUnbia vnb feiner geUgen^eït
^jnba6®cbórg rïórwcbenflregt;^t 'WiUnb / er|tredet peb bt^an$ Oceanifde G?eev, ïbt^ lanb ijl ntd^tfonberó fmebtbar/bannan ^'^w^lben vnb gra^/etn wtlb 'Savbarlfcb veld bann/ ber febwar^en tunjï vnb jauberey ergeben .srgt;tfevcrbauffenbettfd)tfÃeutenbe tv tub/ wfno^yi fo fie bes wanglen ober wtberwmb haben / wie fie pt haben wolle/ bann nwiUno. bic'(Teufel bewegen von jreevnglanbentv ober viel wehr von jreeglaw bene wtllen/ben lufft/ vnb etwanfo vugcRüm / bas bic armen / fo lang Wan glaubt haben/auf gerechtem gertd)t(Sotte6 / ^uldjtwitjbvem Stauben vnb lügen verberben vnb vntergehen Wulfen / bod? gerabt jhgt; nen Ihr Banff je etngute ^dc.
Don Vorwehen vnb feiner gdegen^dt
g\fV4gt;rwebett crflredr fieb gegé (V5ttternad?t/rey d?t an bte (BochoÃ/ 'J Amteber ^Ibabew Ãuf6 von ben (Botbià gefd^ey ben/ Jtew an bic ®^^acoógegen dOittag/ ober alà etUeb fabulieren / ans gefroren Sjwv/gegewZufjgaitgvnb (V?ttcaganÃ^eutfchc(V?ccr/ twbgegew Ã^ibergang an bas 15ritannifd) COc^'^l dn wdtee prouint^bod) taire balbenvnfrucbtbar/baôâVolcBlebct vorn Ãfebfang vnb wilbpret/bat felten^rot/abervielwilbs. ^afinbet wanbrunnen/wadwanbarein jj^^^^^^^ ^^ bnnetet/eô fey lebber ober bolQ/ baà wirt jubnnbilein» ©obey vnà ber Vïovwcöcn/ tagamlenglïen vnbBürQ|ïeni|l/wirbt bey Ihnen bie ©onn ober tag ^â^âquot;â Baningefcben/mülfen tag vnb naebt lieebter ober fewer brenen. ©onH tRô einltarct fürfbrottig verwegen voldbaó halb hutan gebt/vnb eó bùvvTOaget/gibtbaruntervicKtOeerraubcr.^dngetreyb/TVeinobet;
^thatbi^ lanb/bannbaà wanbabin bringt.
Don SrUOtant» vnb Diric^z fonft ^raUefttm genannt,
Aj[jKi|ta 5tteflanb / einprouwg in (Berwania anbew (V?eergc^ vnflt;bw5b TAj^legen/rey^t von bew^uffgang an ©aebfen/ gegen (lOittagan unetiidju^ ^^Welipbalen/froftanbaft bOtrtcbifcbCanbgcgcwnibergang/ ^^ Jâuxcol etliche wollen/ bas bie*X)trid)ifd)en5riefenfeyen. âSifeboff ^U «»^^lUno; Wbtju^v^enQ/berbaó SkloRerjn Bulbengeffifftet vnbauffgericht bat/ vnterfinnb ft eb etwanbiefe âPolder ^uw Chrijllidien glauben ^n bringen / Tiber er warb von Ihnen crfeblagcn / vnb wit ber harter go trojut, jöif iff ein freifameà âpolet / ber waffen geubet, begerc t bodgt;
niche
-ocr page 142-^a^ anba f Ãd biefe^ ® c UbucÃ^z nfdjt^uBvicgcnvttbjubcvrfcbcn/aucbtttt gctrtcgc vnb fllt;blt;^P?â^^J*â* wcrbcn/bcr frcyb«t lt;üfo begtrigibas pc ebe jlwrben/vnb ^f ^^' * j55 gut vcvluvcncbc Ãc Ãeb vnber ein tOertfebufft bcgcbcn/tb^mcn
Ãctrt bolg tn5ne^gt; Uno,
^ollanö/ VoU»ntgt;.
bic Ã-cyenmebt benn bic 0cbwctgct.@ic laÃen benJOet^og va gunb jtfbwol ctniOerrenbeó ^nt^lanbtó febelten/ vnb vergónnenni benlâren âMittel/aber er bat ntebtvil bey Ibnenauffjub^bcnnofb fcba|fen.©ie gebmueben fieb irer fttten frey bereyt/ ntebt vnwtlu^ /wquot; â(Tobt vmb bic freybeit juleiben vnerfebroefen/vnb wie fie nicht begem nnbere valcfer juregieren/ alfo wallen Ãeniebt/wtegefagt/ von/eman^ Seiefenad)^ geregiertwerben.Xittcvlid^ewiibigbcitiÃbcy jbnengebajfet v»^'â^, ten mtduif angcfebcn.ü^in^ol6en (XOanber ficb vbereinanbern erbebt/^â^ ,5; ^«^2? binber cinurgwon jubertfebeniÃ/lciben fie nicht» 0ie«rwabltJJquot; 2^4?lt;»rt%. Jat einKatb/ ein gemeynen nuQ tn geburltd?er glctd?cit juentfeh«' ben.
©teÃraffenber Wetber vnjncbtgarernÃltcb. 2gt;ieprieÃerobâi^ 'Weiber laÃen Ãe nicht leicbtltch jn / auà bae Ãe anberer Ãhl^fF^Jfâ^ vnb ebUd)e 73etb nit befublen/ bann Ãe meynen bas Ãcb ber menfeh taum enthalten mag/vnb achtens gleich vnmüglicb. Ailles ibt vetm^ gen vn Keichtbumb ià an Vibe, ^s ià ein ebenCanb/ Ãeeig/vnb M* Weybreicb/aUbaià mangel an iOalg/ Ãe enthalten bas 5ewr mit Ur migenbiicbigen wafen/ vnb barren AÃtabt/ barbeyÃe tache« /^^ Ãd? inber bAlteauÃentbalten.
i£gt;ià Ãarct fiirfcbrattighntttg valet bat etwan ilfiÃne längens^ führt vnbgewarÃen für feingefcbüQ.il^stregt tur^baarin bieru«'â abgefebnitten.ÃieÃraÃen bic Durerey hart/ vnb geÃatten ntemanf ein vncbelichen beyÃ^/ bewaren Ãe tinber für aller leichtfertigteif/^ ben i b«en bey jett (V?ann vnb Weiber/bamit alle vn^tmUche vnb eu) w' beit verhütet vnb fürtammen werb.
Cornelius (Tacitus febreibt/ bas jn gérants jetten/ j ween C^^*; ten ober Ãenbbottenauà biefem Valet gehn Kam gefchtcft/alsÃe«'â bas pampeifch KabtbauÃgangen/etlich frembbe auÃlünbiÃb ner vnbemKabtsberten Ãgenbe/ faben / vnb fragten was bas tee/vnbvnberrichcwaren/basfalche ehr ben Ãenbbatten bes V^ââ gebürc/bieanKamifchentugenten vnb freuubfehaÃten ben Kämet gleich aber fürrrefÃieher weren/ fey en Ãe als halb binfür getretten/R vnbemKamifchen Kabt niberfegenbe/gefd^rieben/bas nicmanbmi WaÃen/trew vnbglauben/bie CeutfehenvbertreÃe / vanbeswe3ââ bett nero Ãe beybemit einer Ãcabt begabet.
©on^cKanbt
^ OlUtnbt emprouing îeutfehernattan/nach feim vberfchw^V quot;^âÃl^Cbier Wilb/frücht/biUich Vollanb genant/|ÃP gegen lt;Oitternacht ans lt;^eer / an anber n artben in gcÃa « ein Jnfel/jwifchenben armen bes Kbetns eingefangen / van an^rieÃlanb/van^Oittagan^rabant/vannibergangan^lattat grengenbe/ vnb ià etn Qeeigs vnWeybreichs Canb/mit vil (CccrÃromcn ergoÃen. Xes fetnb etliche bie fpredjen / bas VttrtcO⢠Xf bei ©rabt in t^aUanb Itg.iöas yürÃentbnm ià allein bc Key R berworÃen batein weittegegne vnber fich eingefchloÃn / gang bie^riefen von (Mittag bie WeÃphaU/van nibergang fw/ .
-ocr page 143-â¢^on (Autopa. LXI
^b«^«/ bas ce mt ans ©clUvtfcb lOétijogtbwmb tloÃct* ^quot;»«bbrttittntftdttrddxÃMbt/ voll'Xgt;olctô /'Ãeutfdjev fitten vnb i«îï^^*^«t â »tfioff bnjclbfl vermag tn noten 4o.ââ¬nufent OOnn« J^Mo/flvettbnv vnb wol gcrûfl/bte (fOânner vnb 5rawcn bann fetnb ÃK^l geMt/bte fid) vorm vbevUwff fret fetnb mit febweUung ber r^jKtvnbmtt eignerbrafft befebttmem ^terifl bif voids trand/fic ^®lt;n hin lüetnwaebs/ on was bte KauÃeut etwan babin bringen, bem 5lt;wer ifts ber brand)/ wie in ^rteflanb bod? ifls an edieben wâlbig vn voller gewilb* Ã)er gelegenbdc fttcen bertfdtatft vnb Mm nad?/gcbortcs anCentfd)lanb.Ã)tt5âX)oldtflmannltd)tün/ won von leib/ flard/ gut von fitten/anbeebtig gege (Bott/ crew gegen 'ââ« nuten/vn friblid? /weniger raubgirig ban bie anbem Ãentfeb t all.
^on ^cpp^iakn/vnt bev^efip^atet Ãaic^t/
tygmpb^fF*^ vnbgeUgenbeit*
â¬^^pbalenenbetftd?gegemtïtbergangamKbdn/vnbgegew%JJ/J^^^^
S^wfFg^ng am flufs Dtuirgo/fonfl bie IVeffera genannt/gegen bM« vno '^3^(^0ittcrnad?t an 5rieflanb vnb bie iOollânbifd? Dttrtd)ifd) ®«â^^' Segnevnb gegen dOittag ans neflifd? gebórg flonenbcanf weletoem Scourgberfiufö 2lmafus entfpringt/bas lanb fd)ter im mittel tbey^/ «we/ fleiget er burd? Stief lanb bmab inè dOeer. tier Ãufs Sola 5râ^t^Stbif lanb/ weites etwan von ben ^ructeris eyngewonet bie anbem fagen von bert ©tcambris* Ãötf void bat CarolnS J^J3nu8 erjllid) jum glaubenbejwwngett^^ls fte nun offtabpelen/ ^wwiberjuród in fr alt2lbgótterey fabm/mtt verad?tungbesKó^/ Mlt;ben glaubens/ vnb weber trew nod?glauben btelten/ bas nun Ca'z uc ^â^f*^ trewlofbdt auf fbrd?tbêr peen/vonbiefen offt befebebenen J^Wlen/ abfd?redet/ befleUt erbeimltd?eXid?ter/ bie man fegt Wip L klâ*^/^5 Btf^u^ glaubbr«d)ige leut/on vorgebenbe gerid?t ober ^âiWftey vorn leben jum tobt/wie fte weiten rtd)ren folten vnb pbringen/jubiefernerwelet er baptfer bergered?tigbeit Itebbabenbe râ57*1 öeyferetobbem K6mifd?en glaubcn/weld)es bie Weflpbaler b*^^t bin vnb ber/ if bel vnb âX^nebelan bäumen in ben 'Wdben fartez Ãâ'ââ3^^/®»ty«i3 vargcbcnbgcrid?c)alfo abfd?redet/ bas fie jiv/ Vhf â^9l*'«benblieben/weld?esgertd?tnod?bey etlid?enbifauff biefe
2^5^ ^^â^ webret/ vnb fonberlid? Reibet man foUiebs bie Zärtling in frt ^ ?^'^^â*'KUflern. ÃDiefe beifjen ©cabinl/ ^u teuefd? quot;Wtlfcnbc bie ^^,^/rto, I un von fieb balten/bas biefc f br auffgebebte freibeit vnb gewalt nod? wut burd? gang (Ãermaniam fid? erftrede/ fid? etwan haben borffen bumen/ fte haben fonberliche 5eid?en/ manier/ wetf vnb geheymnts/ **HicfKbievbeltbAterCoberoffcvilmal8 mehr frefeinbvnb mifgüm fm^^^bet bennen, l^s
⢠'^^bctmlid)cXid)tct/bie bas Canbt burd?lauffcn/ bie vbeUharter «Wen vnb anblagen/ vnb nad?mal6 bie folg bes fentengs eimiftn? S^rnbefclben/bie fd?ulbigenbarumb uid?ts wiÃenb/wo pc anbommen ^'^®â^n maffen fie bran. Ãt?iefe iOey bnifd?e fantafey ijl in foleben mif o ^i^^J^?^*^^®*^/^*** wan meht bie benen man gram ijl/auf neibban â^^^â^^^â^ **'â^ gcrcd)tigbcit/tobtet/ Vnb ijl ein morb vnb tobt? t^®^^ââ*^^â*â*'*ââmanw^ll'baher fouil Canones malten Keth?
Iw/ basman vnuerhortniemanb vrtheilen foil/ wiber bie orb?
ÃQ nung
-ocr page 144-^a^ anbfv t^ftl bfe^ ®d(6itcf'ev nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^
nonghtfev mérbev/ bar^n bat bic vtfacb aoffgebétt/b^uwb es Inódngcfcgtbat/bc^balbcttbi^ t^cybnifd? gef^^à btUiebmwear foU/wdlpcam^apIl niebt mebt ju ©ebclmcn warbwfcmo/i nbsp;nbsp;.^
abet alle nebcen/ bic vorn Komifeben Glauben abgefallen lt;öott wie cm würgen mb bentfen mûfte man anricbtcn/allc iv i r ^^ 1er Bürger weren niebt gnugfam ju tóendernober Kiebtern/w XOiïRnöe gUieb cittcl ©cabini weren» Ã)erbalben aebeen ctliebe bicfc r^^z ^Jj^f «bÃ^nflen. erff jurjeit 2^eyferö (iOnytmiliani abgangen/ ctlieb achten |ilt; m beymliebbcy vUcnnocb.ï)t^ lanbtfbfalt/besITcine vnb tig/ ^ter ijl ïbr trancf/fdjwarQ brot jr fpeifzKcinifebe IVcin blt;*bi fwrt/fetnb tbeur/ben trineten nur bic reieben vnb feiten.Ã)te lt;y»®â^ feinb jlrcitbarmb jtnnreiebe Icut/babcrbas ©priebwort rompf* , ^ IVejlpbaler gebären mebr febaltfbajft vnb binberlijïige leut/ b(^ Æ ren vnb narren. ïöem^tjeboff von Cólln feinb fiegeborfam. o'â bertUebe Ãnfö Ãiejfen buret) biefe prouin^/ IVejfera vnb ^cy ctlicben wirt bi^lanb altÃayonta genant/baó âfï/^^^^^^lic ianb. t^urercy vnb ttbebruebi^etwanbod) gcjlrajft/vnbaUc^p . vnb anjetgen eynieber vnreynigfeit bey jbnen jlrajfwirbig/niwt ^ ietn getbabcit/ fonber jlreng gcjlrafft worben, ^t^ ins Rbenb»«^^^ * Jar naeb Cbrijligcburt/ feinb jic lOeybengewefen/aber jcQt ^^****'^ Cbrijlen.Ã)tj) lanb ijl bem vibe mebr bann bem getreyb fugfam/gute fal^brunnen vn ÃOctall berg fnbt man allba. riüfö vnb3tpjfelfeinb babcrvberÃufö atlerley TVilb vnbanb^yâ^L vibd ^ö b«t vilnotfejler ©tebte vnb©eblojrer/aujfber ebn«â^quot; Bergen»
^^affla/^eOenlanb/ürtb von ber 5ocfFcn engnv febafft vnb Canbtfbreueb.
^a^ilt;lf ^ITifebcn ITcjlpbalen vnb branden ligt iOcjfen/cinbtJrgfge^^ ^i^tiüAnZi, ^,rte/vom Xbcin fieb gegen mitternacht erjlreefenbeZ an jlofjenb/iVDarburgijl bic t?auptflatt barinn/ ba ber jCnnbgtlt;*J t^of baltct/jetjt Xianbgraff Pbilipe genat/ein weyblicber tnegfi^ vnb gelerter ^ürjlalö ta urn einer in ^eutfehen Canben. Ãgt;i^ lan^di mit allcrley vorrabtjumenfeblieber notturfftwefenlieb/ verpb«»/**ââ grob^iertrinctenb volet»
^edanb.
n ©cclanb wonen bic Ictjlen vóleter'^cutfeher nation/dü^â'* fttig lanb/bas von aujfgang Oollanb/ von mittag O^rjbat. (lOittelburg ijl bic t5aupt jlabt barinn/wol bcue jïige/ bajft vnb reich/$« taujftnanegewerb vnb bnnbtbicrung fajlfngHJ^' ^u ^rielum eim©tâtlin barinn/mit TPalpr vmbgeben/ fd?ijf«quot; ^iauÃeutju.lbi^ lanb fleht gar imlVafjer/wirt allein mit aufd)«^^^ vnb thnmen aujfgehalten vnb verfebûtt/welche3tnno ly^o.abgeritrâ' au^ vngejlimigreit bee (ÃOeerd/fehier bj ganç lanb ertrânef t blt;*f/ uonanberjjwo.Ãöi^ lanb ijl ©edg/vnb fruchtbar an getreyb/nber^J anbern flüchten vnb bäumengar blo jj bann bi^ lanb von wegenKi*^â gefal^nen najfen bobene ben bäumen nit gewegen ijl/ aber es ijl lt;quot;â volet rcid) I3anb/mit frewbigem gerabem furfchrottigem volet b^^^^ dn âVolct gegen feberman friebfam/niemanb vbcrUjlig/gtg^â^®*â^*
rtnbâc^ttgz vnb gegen bcm (KJenfeVm trew»
l^vAbantiti^
LXII
^Vd6dtttfa/^ra6ant/fonfl!K§cf(dgcttannf,
lanbt '5cutfcher dation rbûret an (Balliam ^elgicamZblt;tt Brabant ^C».^^^lt;w*gt;®w3ttffgang/ ^tieflnnbZ^Unbernvnb^ritanb SjSS^ Pftb 17A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^tcr gegen (ÃOitternachtZ ^tandreich gegen VlOittag ®
burAgp ®*ââ3''^*pf^pfllt;w^tblt;r Ãufs(^OofaZberÃuf6©calbtafleuÃt
^ feu A *n '^^ ^âber berburch mit cim wibcrflufs. ^6 ifl em frucht
11^**^^ 'ââÃlbig/mitwipn/ Ãdern ' felbernZ weintragenben ^ilbtn ï:^^^â^tbam73A«mcnztc.gejicretZmU beymifdjen vnb
Setahtf vberÃuffig. 2gt;if voldreichlanbiflmit bónem fchónem «n wïiïL? - ^âfWbas vnbereinanberfrieblichvn freunbtllch lebet/ tiA nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;miltanbAd)tig volcf/nicht vnÃnIichbem fruchbarn erbt#
^urguttbwgt;
Mi«-*^?^^^ bulten etliche für ein tbeil ^randreich»/ ©allie 5eno'/ SSurgotto â^^â^utth if * ^^^ ^**â^*^ ^â' 'â*^^â orten züchtbar/ wÃlbig/ mit Ãö jpn ^ugquot;«J^* brunnen befeuchtigt/an vllen orten bûrr vnb vnfruchtbar/
nitô j?^®^^^**3^»'lcZ von wegen bes floten régens vnb fchnee/bie ba Q 8 RUen^icl femb an biefem geb«vg ' bie au^ flAtem gebrauch bes vbeuS^^râ^®'®^^**^'ââ*^^^quot;'''^â^ ^^Fir3lt;â»w»tn« 2ln ge wilb femb fie nMhg/als an^Ãren/iOtrQen/irilbenfchweinen vnb anberm.
5(4ntgt;r(4gt;
9Ã?.ï?^â*^^ ^^*^ pvouf»^ 04Uü ^dgtee/ b^t vom^uff^^n^ b^ó ^lanamp;evn
®lt;fnw*ttt5/glt;glt;«lt;lOU«wuufet75riMttm«m/vom *â«rlt;óâ^^«â»» S^ntbcrgangbaó ^rattQÃftf«^ (WeerZ von mittag 13urgunb. 5)t^
*l^3»^oà von rdebtbumb/vbaÃüfftg von weyb vnb vibe/voll
®^^bt vnb porten beo (Decre/mit bevbûmpten ÃnÃen befeneb# tgt;?^2*^ â^^«â^Soflen/rntt einem gnrrfcnwolgejlaltcn void befc^treid) fAr â*^'â*'^ ^'^«Heygótev vnbVnnffmannd wabr. ^inbolbfcUg/ vetff ^^ f^««ttbtUd) getrew Dolet/ auch gegen ben 3lw|5Unbern/ von k ^.'^*ââ^ ^»ff fnbttl vnnb bunfUieb/^nworan im WoUweref/ km â^^*?â^*â3^P^â*b/bannbieb^|llicblVoUfo von ^ngeUanb babin nUc^ ^''^â*^^^^^^^^â *^^^5^*^^^^â ^*^ Cnnbifï eben vnb fruchtbar/ ^^ ^âïtnichtwilb/fonfl vil fruchtbare^Autn. ©ie brennen erb^/ blander» Lim ⢠f^*^boli5Zbe6 pe bar^u gut vnb genugbabenZ fogutalebein «*â«« «ut ^^^^ jubochen vnb allem fewer feyn magz allein bie afd? mt alfo ^ uà i ^'â^ â*â^*3 Ãrgers gefehmaef6. ^n biepn Unbern ijl mand?er«^ tuA ^^^^ ^'^^ Cymbria vnb Ã)aciaZ ba macht man bie weref liehen tt^iâ^ ^^PP**^^ ' *^^^ wunberbarlicher bunfïz Silbern vnb gemAl ge^ ÃV^^^^aud? jbnfban gûtemvnb bauffmanfehan burchleuchtb/ 8 â^^®«cheleutbzbarinnligcn23rucf/®ent/^echcln/3ntorff.
^on ÃHfatid ober Cffcbo/^utcuifc^ ^Ifdj;
ober ^Iccö genannt,
^^iï?nfluf63llam/bic3lf3tnanntzberburch6^flf^^fleuflètznew 3HiS^et»« 0^nett etUch 3HfamZ vnbbawon bas/^anb^flfatiam. iDieanbern ieii«è,
lt;10 h achten
-ocr page 146-â Samant« (Ãnlbiff^CÃflttnicÃ^/ ^
lt;td?«nbtfi Cant blt;tfjlt;ï)anjTnblf (fU/Ntf bià cynwott«^ lt;n/wUb46 îeiufcbtntt pd? bringt/jUfapZ Jfót^^ nud nennet es von ^kebo / Uzices ober if Ipö/ weid?« ^^'*^,£*77^// «mm wonting vnb Unb gewefen feyn achten» nun bip Unb tjl Fâ barvnbbabbafftig an allen frönten vnb nottnrfft/ abcrntd?t9â^ auffs Ungjl rcyd?c bip lanbt bip in SwenQigmeiten/ba wam V tlenifl vberjwerd?/ nicht vber vier meit (Segen bem bet pd? bip ifanb am Pufs quot;Ãofago/ gegen -Orient am Xbem (V?i trag bat es fein gephweU vn marefffein bey ö^annbip an bic V unbAfappbeim/gegen (liOttternaebt bte Püfö Ãoruam vnb
Ã?ic fmebtbarreit biefes jCanbrs magfïu barbey abnemmen/ , «s nicht allein vil taufent eynwoner mit tVein vnb (Setreyb M fonber and? anbere nationen/fonbcrlicb anWetne bann Unbltn feinb vber bte vnjalbarn bórffer/ fcd?6 vnb vierzig ©t^^®. ©tcbtlin mit manren vmbfangen/ fwnp^tg ©eblóper ^^n vnb ebnen gelegen vnb bewoner. ? Ã)apnbeftn and? on mächtig ©tifft vnb lt;l?nn^cr $n ©trapburg/ jeben anbere ©n^^ brey$ebett3lpteyê/vier vn vierzig 2vló(ïcr beyberley gefcblecb^/w9 ^ fd?weigberpparrbópt?errcnbeufcr/^cgeincnvnb0tollbrwber b^ fer/Ãpital/ifllenb berberg/^laterbenfer/vn (V?alt5 ober©icd?beiâP ba mantanm in einem Canb $u feiner groÃe/ fonilmûfpge t^*â^/ ÃarcferlJetler ernebret/ ich gefebwetg auch btebes vn^âlicbm **^^ ijte$utb»ebaeanbernniptg volcf/ als reich« ^ürger/2^a»Pcnt/tc-l , wirjlu bieb billtch bip lanbtó fmebtbar^eit vnb (Bottes güte verwUquot; bern/bas nit allein biefe all nebret/barinfehier Æ cbermanlVein trtna f vnb ein woUnfligjebrenb volet von natur iÃ/ bas gc$ed?t b^tbenm^' fonber and? 13eyern/©chwaben/iOolUttber/if ngeUanb/ lOifp^m^*^ vnb anbereferre nationen mit feinem 'Wem ergebt, ©trabo/ptott Cnijores tKtmenblefegegne'ÃTriburum/ bas Dolet Ãrtbod?ïos ober 'S'ribovee/ wetbenOte $wifchen ben Kaurices vn Hemetes/ am Xbein vnb âVofago 5^|^^{J ^tf^fTcr nbsp;nbsp;5)t^ i4^^ ijl ^i,(^ jyin wilbfang gewibmet/reich von allerley vogeW
fie»s»nt. jou^iidj p0rt allerley Difchen vberÃuÃtg/ wie jnenb biefer (Beogra Ãgt;bey/vb@trapburg gefagt wirt.nid?ts vnfruchtbars ober tes ià in biefer gegne vnbfclb/bic berg voll Wein/bie ebnen vnb tP^ vollermatten/^cter/13aumgartenmancberley fróebt/ Ãüfs/wnn vy weyb/eyebeltragenb vnb beybe frud?t/ Ãöfs/ vnb wilbreiche wAlb/aiP bas bip Canb ein mutter viler frûd?t/ nicht vnbillich genannt werben mócht.Ã)a bocht man auch gefewerten iflfaÃer Wein/ben man awn jCanbt vnb WaÃer in vil Canber weit furet, ^a pnbt man and? plbet vn eifen Artjgruben am ÃufsâX)ofago.5)as volet barinn Ãreitbar nttw gaÃfrey/fd?lecht vnb nit prachtlich an bleybung/arbeytfam/jebrbnn* ng/bas jum mebrerntbeU in tag lebt/ nit vom morgen forgfekig^y bas nichts im vorrabt bebelt/barumb wie fruchtbar bas lanbt iÃ/P Bomptsboch halb in hunger vnb /amer/bann es nichts auÃâbebt, ge? winnets vil/fo legts ihm vil bar/bas alles mit im auÃgeht/ batumbe« mehr vertbuniph ban gütig gefcholtcn werben mag/als bie ein rleiner reiff ober vnglnct in no t bringt/ fonberltd? wo nit bie ÃAtt fo fürpd?n5 wcreb5 pe bcn vnratvn vnwerb auÃbÃbe/ vnbie fürteuÃer vn gd^f gen/bie ©ott aud? 5u bifem werct brauche mup/wiewol fond anirte/aU les fehl vn fönb iÃ/bj aber iren geiQ (Bott ju gutem braucht/iÃ^«f^^^ BunÃ/ vn nit frer tuget wilUberfärnemen/nemltch bem ncchë bamtf jubienc»/
-ocr page 147-'^ott^ww«. LXIlî
f^^'^^lbtt^ fclbôZ fo WCrtbtö bod? (Hdtt/ b40 â¬6 Ctt»4 bén Atii
^^^ ^onipt. 3Hfo nbsp;nbsp;tein fo vn^efebicft furnemmen/ fünb obev
fóïv ^ â*® ®ott jn gutem vnb jufeim weref xvtffe lubrun eb en/ on be# ^^ ^^^^»HÃétt vnb gebancten/bas alfo (Boctee vnb bes funbctó mie etnanbet gefebiebt/fo gnv tan man ©ott ntebts verfpuen noch ^^^âoetben.ÃJer fùnber vnb gd^tg will funbtgen vnb wnebern/ fo wils joottnitjm/fonbetanbern ju gutem Börnert Uflert/auff bj emit on Jbn ^P3éwefertfey/4lfogefcbtcbt|bvbetber wUl/vnb rtuff btefe weià febaffe ^ottba6 vbelvnbtefürtb.iberâ3^eufelwil vetbetben/ ïy vannen bcvv'gt; l?^*!^^^^ ^^quot;^ ©ottiofert vegteren/ fo la^t et bem âTeufel fein willen vnb ^â^^WlmaU fórtgeben/fo gefebiebt bc6 âÃTeufele will/ bavnacb vevŸ p^tfe vnb verhüt aber ©ott/ baà eà ben fernen nit febabé fonber nuQ v r^^^u gutem Bom/bamit gefebiebt ©ottee willaueb/ vnb werben oeyoe crfcttigt/(5ott vnb ber *Clt;rtfetblà aber t,t ©otteà güte vrtb feb quot;^^S?^ â^'^âlïevftüct/ aber béé âTeufels bo^béit/barumb ijî ein wercB ©on»fleff^ îî^ to^*^^^^lt;»^^^'â«^funb/auff©otteéreebtvnbguuÃJiegot/^»»«
^^âlt;lt;i?lt;»/ ^lt;^61^^^ ^ott etwan ju/ bamit gefebiebt Æ br Will ââJj ^â^^.^s lt;oan jbott èim f eben juwillen wirt/ vn wil waà wir febleebt nit gerab/ wollen vnö
^'â^â^ brauebt lr fûmeinen ju gutem/orbnets jur rut/juebtgt; ^SSmà pbul/ vnb jufebuij feine volcBÃ/ bamit gefebiebt ©otteà will aueb/ aber ^âJ^tlïbcr gottlob ebrbur|ïignitentfebülbigt/ba6 ©ott fembo^bÿ: â^Gyraney jugutem braueben Ban/ bjaber ber gotloà vil liebet anbs i«pe_/ vnb an feim guten willen nit fÃlt/ bas aber ©ott furBompt vn ju S^ic wcnbt/i|l ©otteà Bunfï vnb gute. 2tlfo laà wat wie Paulus fagt/
aller gewalt von©ott iff / vn tittel biertet vnBrtcebt ©ottes/als bit in ^SSS fpinb / aueb 2lffur / ber ÃTûreB vn nabuebobonofot/wit bit vnö Der p^^fft fagt/vtt alle gotlofen vrtb 4yrartrtert/wie aueb auffbife wei^ ab cW««. w oer Cbrigen ifl/..Cot.3.bJ ifï/b j örtert alles bierten nbsp;nbsp;jugutem Bom«-
P^ttmuÃ/ vn nie |d?abc Ban/aueb bet tob vn'CeufeLHit befit weniger pbbieâ$:yranenniterttfebülbigt/bj(te©otCvrtfeimvolcBnitfcbabt/ Iw nu^ feinb/ban (te es vil anberà meynen vnb liebet verberbt^.^b âÃ'âf5c2bjutau(b etnbicrter©otteÃfl£bc aber gleieb wol/webt ^Ãur / ^a.ió»hnti et mey net es ttiebe Wie es ©ott mey nt/vnb (ein aug t^r eirt CTâ^/^arumb all fein tburt (Ãnb Vrtb vetberbt. Jubas ober btejubert Sy^nttbatttmbfrOmoberentfd^ûlbigt/bjftéCbtiflumvrt bic gant?« Ã^*^ f'gt;ld)cm guten gefûtbett haben/ Chtifïum am Creun ju etm *2?^ brtb2lónigerhóebt vnb ge weihet vnb aller dVclt crlofung/
« w hep wereB angeriebt/ baS beffers aU^ngel nit erbenden moeb* JJ;^ «oeb femb (te barumb auf^gefaUen vnb auf gehawenwarumbr ihr âJalwar verBert/ftemcyntene vilanbcts/ bann Chtiflum ju folebtrt }y*^«rtjubrittgen/vrtbberChti(lerthttbwf0tberrt/fonbetjuuetbctbttV *quot;^uthb (tebillteb als verberber/ eins verberbers lohn entpfahen vnb Æ ^ ^Hfcbulbig blut Chri(Bi raad? vnb motb vbet (te febteiet.ÃJas aber «mx nbsp;nbsp;â^ ^^^^ S'* folcbem nunguten vnb ehren gereyebt hat/Chttflo
t''®^erg«ntjen welt/ijl nit ihrs guten willertsjcbulb/fortbet ©Ottes ââ*m/WétcB vnb mei(ler(lócB/bem man rtiebts verberbet^Ban/vnb alfo Ertnern/ bas er aueb bét fónber fórnemmen jugutem vn feins Xeiebs bolr®**3/fâ^berrtêart/bas man wifs vnberfar/bjet ©ott fey/bes vnb fó x ^**âquot;*^ ^^^^® fey/wie bic febtifft mclbt/auebbét verberber/ tobt/ »»x'ââ^^â'*^*'^^^â*® nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â'quot;'^ fnert bienert vnb jugutem Bommen/
**® S«flt;btehtft beiber will/©ott«s vn bes ©ottlofen/vnb eben mit feim *gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ iq willen/
-ocr page 148-Ort^ Ãttl»« tÃfd Wefe^ ^eWMcÃ^z willm/pnb vnb werctmu^ Ur sorties ©ottbUnen/cUnfo erw .
Ibn vermeynt ^ufeyn.^Llfo U^t bet frey (Bott tim /eben fein ^ / ««^ mit nicmanbab f^^uHasenbttb/ct hAb^btw gewnlt an^cU^t/ gcfcbtcbttttcbte befïweniger fein wtlUm tummel vn antf^tbenC^^^^ wer mag feim willen wiberfleben) vnbgefebiebt bod? *^^â^f^â^2â*%£/ vonrtllen^ottlofen/pfaLp 3llfo wilerbie fünb/mb wilë *â*â® **£« tbiit bae vbel ober fwnb/ vnb tbut pe nicht/ fonber buffet vnb veto
filt;/PfrtL4.weld)e8 wilt;e6$«geb/5uwtbcil3cbort/5«wtb«l3*'â*â^quot; ^^ len getfllicben vnb (Bottfeligen nupjureebnen/ naebjnbenef en vnQ 5^ ermbten/^ftw wie (Bott woU/wns ber funber wil/ tCt^Ufhi Awpl^wn wlt;ypfelb«ntcbtwie/b«btd?nitm0genfiirgebn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ »fWt efn nbsp;nbsp;nbsp;nunrtbpropoptum/bie ^If^lfer plegen vilgnfïung/wôrtP^n;
tbüenifcb
Stt'cSSrtte«: »te0ie
jerböfff vos* vn wolleben$ub4ben/ fo ein nachbawr fltrbt/ fo troffen plt; bierreunv febrtjft mit einer gaffung/wirt eim ein Btnbt geboren/mnn Fn^S^â,â fte«bga|ïung jubelten/ vnnuff eineriebenjunfft^nÃtrrtpbur#«*^ 13ûrger fo ein erb geborn wirt/jufebenef en.î)ip âÃolct bubet in o|^ lieben b Abern ulleô vnbeinattber/ bod? erburltd? bebeef t vnb eyngeb^, lct.0ic gebruneben fid? 2^eyferlicber Xeebt/feinb gern fr felbe/ big/bte nit ÃTy runney leiben mógen/ aucb beren nit gewont/fonberUw bie fîâbt/beren vil ir felbe feinb. ilicbte iff unffbem felb vnerbuwt bv 1 nen/ feboeb ©t^bt vnb ï)orffcrfd?led?t erbuwet bunee legt nit wit ©d?Wrtben/ viltoffen vnb Ãetp nn beufer/ fonber vil lieber vnb ^ebren bef bulb fie und? offt urfer vnb matten verfemen/vnb fw»^ 'nid?t6 vnbebûmertô ober vnuerpfenbtô bey ihnen iff/wiewol in btep^ |!ianb wol ber brittbeil cyttwoner0lt;bwaben/73eyer vn^runefe ftlj^^ ban pe ad?ten nid?t von wannen einer fey/wan er pd? nur uufff edn bey ^nen belt/ ba nimpt man bie btrtomnen lieberlid? on alle fiirpbrifft/ jj* Bürgern vnb Iunbf4ffcn an/fonberlicb $u ©trapburg/ffagentebty^^ wannen einer fey/ wer er fey/ober wie er abgefebeyben fey/ allein folt;^ angefproebtnvnb ihm etwas nacbgefd?riben wirt/baser febt busd^ Xeebt erleibcn mog.^^s nimpt pd? aucb bip volcf einanber bart an/w«t ein bunbel bat/ben er nid? t $u Æ neu frembb brad?t bat/fonber nach b«*^ er ein ^Bürger vnb lunbfÃp gewefen i|f / wiberfuren/ bem bclfftn pe mtf leib vn gut beraup/vn buben ein faff freunbtlid? bönbtnis mitetnÃbtf* 21 Ifo batmun5uKomwieCiinu6 fügt/etwa aucb febcrmäauffgtgt;^^* ^rleöcrms ^quot;^^ ^^ ^ââ^ Xcd?t but Icibcn mógen/ bauon iff fr macht vnfAglid?g^ fu^gcnomu wachfemHach bê bicWalbcn Peb gefünbertbabé/nitalfoglücFbalftâ5 »»lt;«« gewefen/ als pe feberman miptrawten/ bat ihnen bargegen gleichwol niemanb etwas getrawet.21 Ifo verachten bie hipper niemanb/fonbtt fo peb etnfrembber reblieb bey ihnen belt/witter nicht weniger bun^ ein geborner bes Canbts/ju ebrenämptem/vnb ruht gefegt. iï^O^ «ud? fein fonberlich gewerb ober banbtbierung im ^Ifap/ bann «^ ©roflé wai^ quot;Wein vn Aorn bic reid?en leben fuff vonjinfen vnb gnlten/bamit b^^ fartinsiCb fes Canb gleich wol nicht wenig vberfd?nti|ï. âDorCbrifligeburtsiâ*^ f«i?ïum nbsp;nbsp;jeit Julp/fcinbbie iOeyben gewefen/ba iff ju ^berpbeim(^0jittfïer ein
lucc^iï. t^fflltherncybnlfcbcrâîempelgewcfên/à Oercurb bes 2lbgots /ben bit lOcy ben vber (Deer beimfuchten f wie man noch jun Dciligen toreebt wallet ) vmb gluct vnb hetl ben fucbt3nlln® ber erff Ãeypir nicht lang vor ehrtet gebürt/ als er (BaUiam vnnb ben Kheinffrom vnberpd? wa^/betm/ mit feinen bancFopffern/bann(Dcrcurtus war bojntw ber 4eutf(be»Stncbigffer (Bott/ vnbbtp warbererff vnb einigtetny«
-ocr page 149-'^011 durera. LXIIU
^^5tinwlttttlfip6.nttVotttX!^lf^6 U^ wettevbUbefebvdbungÃtra^^
5ucnb tiefes ^udje. if twan t|l6 iflfAó ein t^evQog thumb gewe7
®*gt; ©.i^ttltenVattev bem l^et^ogen gevegtert/ auffberDeyb^ miajctt ve|ïe tOobenburg gefeÃen/ bataufi et betert jum Kómifdben Swublt;n/cmKlo|levtnACbcn Ite^/vnb all fein eynUmmenbi^ ©cfelofs ^^5â^^b.Hæc ex Hieronymo Geuilero,
. Hun ber if Ifà ffer litten haben Ãd? tn burden ^aren vtlfâlttg ver7 ^^t/fonbevUeb im (Blauben/bas alles ein anber anfeben gewunen bat»
©c^wd^ctlaubf.
Canb tfï mît eim fajl (ïreitbarn *X)old befe^t/ allen r mb Iv/ genben ^«r|lentbumben erfebrodenlid?/ baranftd? vU^eyfer T/^nb 5ür|len mub/vnetlid) arm gefcriegt baben bannee für (id) uloefrey bertfdet vnb niemanbvnber wotffen fey n wil/haben in tur7 jret^ewalt wunberbarltcb erweittert, SSiefe gegnc i|l mit |lar7 wenöddoÃem mb ©tebtenale â 23ern/Cucern'5wrdgt;0oloturn/:c» S^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fretfam voldCbod) /cQ etwas freunbtUcher/
mb wehr |ïatlt(her fitten gewoner ) vber$ohc etwan mit lacérés traffe wem« Sûreb/bie wiber bie bunbtnis mtt fnen gemacbt/gebanblet het* «a/berbalben verwüjïeten fie fr Canbfd?afft vnb felbvnb als bie von pwreb ben Sebweitjern em jcblaebt liferten/ ba warben Re febier allere ^^^ ©ebwet^er tobten fo mmenfebUeb graufam/ aneb poer bieyberwunbnen ^einb/bas fteauff ber walflatberniberlagbie â^®öten corner infamen trugen/ tifd) vnb b^nd barauf machten/ bic ^ifneten/b^ blut tranden/vn bte herben mtt ben hätten jerriffen« orauch ijl tn biefent lanb/ bas bte mannfehafft mtt bem vthe vmbo ryt/ Wildt/ Hf macht/ vnb bey jhuen betnïüetbtfebearbey t/fa wann J^awcn hanb barjuBommen tfï/fo bebunden (te fieb bes gut feynÆ 2® we wahr befle befler» ^n ber Chronid ha(ï bu fon(l auch offt ber ^*wett5cr gebacht/ bas füg ey ngebend hiebet, ifs hat fteh tn Burden i âgt;â^bif voids glauben vnb fitten vtlfâlttg verBert/wie menigBlid) S Wlt;*gt; ^«b wtÃenb i|l.Ãt)ar ju 2lnno taujent fünffhunberteins vn ^lt;â3' felbs wiber mitetnanber geBriegt/ vnb bic §ürd)er mtt ihren ^^â^btf genoÃen wiber etwas febaben genommen vonben Jünff or7 âquot;»â»igt;)bt«m«t.b«»5.
®c» @opHâ
lt;üphey tfl ein Ãert^ogthutnb in 5ra«dret(b/bartn» (Ben ff bte C^bauptjlabt iflvben KauÃeutben wolerBant/ ffoft fchier an ber ^è^chwemer gegne/vnb an ben Cuftanijeben vnb Ccutamfdicn ^ââÃubaubiam nennen etliche ©ophoiam.
@clrta/@icambrM öenanttt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ââ¢â¢
^^dahat vonHibergang Trabant vnbet^ufsdOofa /gegen MLj^lttemadjt bas i^ceanifd? dOcer/gegê 3lu(fgang vberKhetn/ lt;r^^â(^balenvn bielt;Oard/ barinfeinbbtcwettber«mptc©tebc p^Ha Vnb Aach/ bauon wir broben melbun^gethanhabcn.â5rier vnb ^ââ5elburgligen gegen mittag bià lanbts. ©er lOertjog von (Bellern ^serçoô von S?*r Wancherley meg allant mit mandxr ley hertfehaiftvnb hat in xo. ©si«^ oo« J^ren vnb briber/ nit ruh noch frieb gebabn^tuch ^nno t;jo,^ey fer * â^ *⢠i^O «^ Carol
-ocr page 150-t)rt^ dtiber (ónl btefeé ® fIfÃud^^z
C4ro[imvi3gbcitCóllnwcmgcbï «ntb»t«»/f»nb»(ïlt;bn***ttlt;Jâ^ n(]cn gegen jbntgcrufl/vnb 50 ferner (^aieflAC nie kommen/ now w» begni fî vnb entpfangen«
©on francia ober ©aïKa/ bas (fl Sranefrete^/ von /rem
Vegriff/Unb vnb tnb^lt/vnb von bec 5*^4ngofen alten vnb newen PolUccy/fitten »nb Keltgion.
8ean^^ reuhege«
legenbett/ bcjjnfFvrtd p«f?t!gt;«gt; l4ait
u^l^Xanctceiebetn gegne l^ucopeïmtïibecgattg/5W»f4gt;enOtfPlt;^ Sjk' nia vn lt;5ivmania gelegen/ ift ein mâcbtîg lanb/ welcbee in jt^v St^tbetl getbeilt wtrt/ nemlieb in â^canfaiptnam vnb Cifalpi»^^ ©rtUwm brtd i^/ vbecbócgtfcb ^anbfceieb/bne f benfeit bes gebint» bt^ ans ©aUtfd^^lOeec flo^t/ vnb fteb nm à Oeec Oceano vnb l^b^J cnbec/vnb bi^ mächtig tbeil ^canctceich/ von etlichen ©allia CoitKü* genannt/ ifÃ4oo.vnb lo.TTclfchermeil lang 300. vnb q. bceit/vnbt»â^ C wie piinio gefeit) wibec in ^elgitam/Celtieam vnb à q «itaniam ^beilt*
J^lt;#n»M »Jjml^alhe»
©allia ^dgtea/von ^eiga bec nambafftigen flabt alfo genlt;^â^^. welche flabt nun Ãcenecis/ bas ift '^ttet/genant wiebt.jn biefett^b^â ©allie feinb vil iOecQogtbumb vnb © va fffehafft begriffen/als ^^ bantte/ 5lartbrte/ ^icarbie ober ^Irabarenfis/'^arenfis/VrtbCiâa^^ bnegenfis/ Cotbring/ ^ucgnnb/tOollanb/Ãeelanb/riarbonenP^' Ãchweig vnA^lp^Z welche all jn^Teutfchemlanb gejelt werben fo^^*^' wo ber Xbein nit tb^t ober ba^wifehenUg/ welcher etwa bie malplt;*^ vnb maref jîein ©allie gewefen ifl vn nod? von etlichen ©allia genlt;^^^ wirt/was fbenfeit bes Kbeins ligtals bie erflerjelte prouing â^âbgf^ ne ©allia Celtica/aber bie auch Comata genant wirt/ biefe belti^V^ Mormanniam/Cyott/Xotomagum/ ©otbiam/ ^urgunbiam«2^à gegnen haben gegen 2luffgangben H-bein/ Schweig / «.gegennj: bergang Ifngellanb/banninbiefen Unbern/im tbeil ^ranefreich lia Celtica genant/femb vilÃAbt/als narbona/Waffilia/^qutÃ/ ^^ ettna/'^arentajta/ttoch ein ftabt/Sertonenfis mit nammen/bat et^Jquot; Kom ange^ünbr/beraubt/vn mit Krieg verbergt/ welchs void naogt; mais in Ctfalpina ©aUia/^lOeyläb/papiam vn pergamn/tc.geba^lt;* bat.{gt;ie britt gegne ©allie/^ranfalpine/2lquitanie/von vberpüf^ ^^â waffers alfo genant/an tOifpania floffcnhe/von nibergang ans (P^^^' von Aufgang vnb (V^itternacht an ber/iugbuner gegne fich Welchesj^rnArne Stebt feinb/ ^ebiolanum/ Kurbigalia/ bie volo^^ ; barinn Santoncs/Kitungi. Jtem bas f^ergogtbumb ^Inbagaü^ bj an bteâ$nroner vn Kitrurer flof t auch in biefem ort ©allie feinb d^ wa gewefen bife v0ldfer/2luerni/Kellouaci/iÃrutbe/ iDurati/Keluew tbernif/öequani/'Creueri/ beftbebauonpomp. liUj.ptol. lib.2.2)r «nb yrandreich ober tbeil ©allie/Cifalpina ©aUia/fonfl ©aUiaCel^ t4/ober gemeinglich iCombarbta gcnanntbif tbeil©allie re y cht b'^ y Jtallamvnb wirt in fechsgegneten getbeilt, Ã)i|5 tbeil wirt auch ^^^ Ãa âConfa ober ©allia âÃ'ogaca genant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
j, nbsp;nbsp;nbsp;Cenomanenfts ©allia/barin Itgt Cremona/ trivia/ lt;50artföw
Derona/lDincentiavnbpatauium. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
ë nbsp;nbsp;nbsp;Ãenonenfts ©allia/bi^ halt in fich bie volcf er öenas genant^
in Kriegen bapffer vnb fregreich / bauon fie eewan SenogaUi genannt feinb,Pec Cimus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,â
iÃ. 25010^ ;
-ocr page 151-^on Europa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LXV
ft . ^owrum ©AUw/bUfe b Abm bu ©tabt Colum gehrt wet/wie ^âquot;^wil/wclcbcr Ãtrtbt tem rtitjetgen mebv fût Augen tfï»
^SöfwmCBrtUtrtbegrdlft X^povebtAm/Crturnum/^ugulÃAm/ ^â^^fö^Am/mb vil Anbere Stebt/onb bic 13erg ©ubAubte.
Jttfubnum ©AlUA/ bartnn ligt DerecU/ nouArlA/ ComumZ '*^Sontwtt/£A«bA/CremA/pApiA/(WebiolAnum.
?^®* ® aIHa/ m Ãeb frtf|ènb (SenuAm/ ïgt;erbonrtm/ ^kvAn^' ^lt;ïtt»/4(ï/6rtottAm/XlAul«m/3HbtttgAw/ âXgt;mntntltwmAvn Anbere
bAuon^Cttus Ciuiu6 libre 14.^1^ machtig Crtnbt ijl An gut .HO Uutben fo mächtig/bAS fie ber Ãeyfer mit trug nicht vermwöen ^«n/welche Auch ein gute )eic bne Aey fertbumb inngebubt brtben/wte Jfi ? ^»^^ iff Au^ nicht ein vn^rcitbAv vngebotfAm vold/wclcheo j^nçoRn 2^0 fo C6 bAt »nb vermrtg/ niebt^tUcinfein Acht/ fonber fein mb feines habennù^w
âpreuingen ^ufKe»
^I^G^ ifÃAud) (BalltA in vier Cänbervnb 5üt(lentbumbgetbeilt/
^^â«^»^*ttâ/ bAO Allein vil prouingen in ftch begreiffe/
* gt;.^**^9*'â^W3lttlt;mirtm/ bas wälbig/bürgig/bochweybreichZ 5vc k '*^*'^b vichreich i^Z HAtbonenfiö / bAuon piiniue libro 4. c^.y-y p ^bciparabci^ weidet beim ÃAnb AnaUerky hab mb gutem.âSeb S'w i|l Allein in jwey CAnb getbdlt/ An âVibe vnb âVolei fruditreich. ^tonirtin^lquitAntrt begriffen /ligt Anbemflufs Cuger An WeinZ ÿ nbsp;nbsp;Cufft/ lÃAlben vnb Selbem ein fruchtbar gefunb CAnbe/ mit HAt^m fehonem süchtigem âVoid befegt. Sa ligt ©.(V^Attin begras vafconiA auch ein tbeil ^quitanie etwAn gewefen/ aus (lOeer vnb ^â^trttfeh gebórg reychenb/ vnb An âColoflctm vnb PtctAuiAmfloflen^ ^^Ibig burgig Canbt bod) An viel orten frudubAr vnb YPeino e k ^S?^ *â IVeittWAchd fo téfUid^ bAô es Auch ben AnkoOem YVetn Sâot ibcrÃufölt;5ctbonA feheibet Vafconiam von bemCAnb'ColoflA// y^^urbigai i|l bie pAuptflrttt bArinn. YpAttey ober YVAfconAO betf? Six nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*ff ^ââ Slt;*^^^ leichtfertig gcrufl âVolet/gefchwinb
Wn ^umbrieg. If6i|l Auch etngäch greulich freifAm âVolet. iDec *^^tobotU6.
â'â^â^ câ^PtouingGaUte rtArbonelts/wclches Unb bie ©cott pidlt;wlt;«â
b f er ^^ â'^^ AJ^ngcllAnbvberfAllen/ eyngenommen vnb mit gewAlt nqUn baben/vn nach inen Alfo genant bAt von Orieitt quot;CburoniAmZ ^H^ittAg pifpAntam/ von (PttternAcht bae SntAnnifch (Peer. ^â ^5i^3«gne bAt ein fruchttrAgenben hoben/ reich von Allerley fr Ãcht getreyb/ ebel von portenbee (Peers/ gut von YPeimvad^s/ mit vil
l xr'^*â^^^^â^^*?'^ ^*^ÃülJenvnb brunnen befeuchtigt/lufltg von **jJjlt;bAflrtZ wifen/ felbcm vnb wälben' gegem (Peer gebirgig/ ^ung 7^®nttcufctnb 5rAngofifd?.SA6 volet bArinijb fîarctô letbö/ bón von i?â*^^^*^***^^'^«â^ «»betnm vernunfft/lilbig/vn wie mû fpricht/^in?f^^®J^âââ r x - ^^ ^^^ *'ââ^ feiner JnÃueng bes Pimmels fein eigen art Alfo Ãw/w »wo W ^^-^ ^^*^^â^ etwan bapffer vnb fehwereleutb gefcholten worben/ twgent, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* â Griechen leichtfertig/ bie auf 2lpbricA binberliflig vnb verfd)lagt; ^^»ie ^rangofen von natur frewbig vnbfehArpffer anfd^lAg. i^s r^o getabe lange bónne braune kutb/AulfYPclfch manier.pee jftbo«
â¦osetnerobotus.
Picarbirt
-ocr page 152-pfem«lt;*
©4^ nnbër f ^rtl be ft^ ® f ftButÃ^z
pfcrttbtacm ebUgegne ©elite '^elgtcc/fefl fiucbtbetettM^ ten vttb getreyb/ batinn guter rotetlüeïn/ bernttmen febretben »«lt;*? wächst. 1^6 t|l etteb «In vbet^wfftg volcfteid? lenb/ mit ^i^Wâââ^^ flöÃen befeu^tigt/mit gewaltigen Ãtebten vnbÃcblóffem beueW9^ reieban allen bingen/batinn eingeborfam volcf/ bas nicbtó flt;l^/ IJ^ bet allee fein vnb feine toetten feyn futgibt. 5gt;if
Kbein ven 3l«ffgaugbae obet^tanefteteb ven (ÃOittag/bae ^^â^J^ ÃOeet von rïibetgang/3ttgliam von lt;l0ittetnacbt.^tlicb feb«#** .' â gang lanb vietbunbett âÃentfebet meil weit vn lang. X^e ifl aber jwv lt;tley picatbey/ bae Ober/ nabenb ^tanefteieb/ bae quot;Onber/ Xbttiam/^lanbetn vnb ^tabanb (left. ï)tefetb«lbetft man P^*** noniam. ^etberley Dólcfet feinb böbfeb von angeÃebt/ ftewbigee bergen/ gelemig von Ãnnen/burebleucbtig von verflanb/gwnS^ gemöt/groberer reb bann anbere Nationen ©allie ober Bruneiteilt;^ ïgt;etK§nig btefeelanbte/egt ^rancifcue genannt/fóretalUJ^ brieg/ bem von wegen feiner auffrkbtigen bejalung/ bte tueebf )u$ieben/vnb för ein reblieben Briegfmann belten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
3nno ^D. Ã). vvv. 1(1 biefer König felbe in eigner Plt;Mlt;gt;ââ/Ã5 Key fer lieber UOeieflet gefangen/ vnb mit gebing wiber lebig glt; Wirâ Worben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
2gt;ie ©rieeben beben bie 5r4ngofen ^Iceltaâ vnb ^^^^ tbne gênant/ ju vnfern jeiten werben Ãe 5ranci geheiÃen/ vnb ©lt;*1^ francia/ von ben^tenef en bem â^eutfd)en Dolef / von benen es febter ger aufgettlgtvnb vetcrueft worben wer/ wie (ÃOarcuó nbsp;nbsp;nbsp;*
0ebellicu8lib.;.^ume.io.anjeigt.^ie anbern heben ©aUtam inl*t^^ lenb gethtilt/nemlieb tn ©eUtem Kelgicem/(relticam/vnb 3^»^^« em/ein (eber theil het fein teÃer vnb greng gehabt.
^on ber Sran^efen eigenfc^affi/ttciiwen vnb ade« (iw» ZT^Jt ©eUt 5renci ober irengofen feinb von art ein perfäp euf^wegig quot;Volet/ nit allein in ©ordern/ @tebten/ fonbet fdHlt;ââ tn eim feben fonbern heuf / wet ein wenig vetflÃnbiget/ geW^ ober reichet iff bann betanbet/wolt gern herrf^en/bes Ãd? bie enbci^^ Imheuf naeb (m richteten/vnb begert vngehei(fenbenenbemvotF' gehn/bas eile bingned? feinem willen gefcbehen/welcbeert/wie P^X^^ nifcb/elfo engeboren 1(1/ jencten euch eUetmeifl mit benen/bie eoel/ ^' weefeyn wollen/ vnb bie gleichwoivmb bie henfehafft auffgö«lt;»/r hoch teumein verachtet volet et wen gelebt het/eUbie mennorp*â bnecht hielte/vnb bie Ãch etwen en gewaltige henetten/mit fchulb jinfenbefchwetet/bee Ãc6 von bed 4belà vettruefung vnb gewelf^* retteten/ vnbvnbergeben Ãch betheiben biefen/ bedÃeelleeXcdJf^â Ãe heben folten/en (lett bet tneeht.
Swevcvlcy volera bey benS^an^ opfert.
5wey ctlcy volets ijl in fonbern ehren in biefem lenb/bic teutte^ vnb eUerley gelcrtenvnb Xechtweifen bif volcts/welche men ïprutPöö nennet/ bieje bictieren bes gefeg/ legen bte gefeg vnb fehrifft aup/ fprechen Kecht/ vnbetwdfen bes quot;Vola/ vetwefen ben tempel mit ©otóbtenfl/fegenvmb bie vbelthet Ãreff bie fïreff bes Kenne iff, bes men einen von Ihren Tempeln euf getrieben hat gt;ff elljdf tey biefem quot;Volet tm fchwanct gewefen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Vnbcrnibrinbibudiff einObetet/onben men glatntchtehlt;*w let/tein empteufleihet/tein vteheil fellet/bcr geht ben enbn elU» âââ^^
-ocr page 153-âSon (Europa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LX VI
S«â^*â^f/ ^â^r*^*^ ObcvH Ã^tinbcö pendit «ud^rtU Wbn^ Mlt;Ufdj4pt vn beywommg aulf baà er bauon ntd)t beÃerfe fold er ⦠f«lt;»H tobt wirbt ein rtttbrnr butd? gemeine wähl/ptm »nb «imf s ^^^f- Jâ^2^lt;tmmergertdgt;t CottciUum ober Parlament ipan tom» i?^ ^*^^'^*^^^*^ gegn« Comutum feister mttten im lanb babnt Ã)cct ^^ c ^^â'^ ^^® lanbtö/ba cntfd?ctbcit peaUe fadgt;/ ba geben alle ttffà nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vnbewegUeb Inhalten au|fncmmen muÃ/ biefc
«P auà Britannia babin bradât.
Vnb bl x ^ââââ^^^^^ââbtweifcn beo Parlamente pnb aller hing frey/ Sier '*^*®^ allzeit aupertbalb bee triege anbeymfeb/ baö lanb jure;« Uu^^'^â^ ^^^^â^ pÃten frieb jumacben/ Ãe vor auffrur vnb allem angt; muà ^^*^â^^^**^^^^^ ^*ââ*^ ihnen mngltd) ip. âDil taufent verà vnb gefa^ lern *^ xâ^^lt;*wÃwenbig Icmett ebe er in bae Parlament tarn/ maneber K **** *°â Jar/vnb muÃt ce alles im Ãnn haben on allefebrifft.
haben etwan (Brlecbifcbe fd)ritft gebraucht» führ' â¢*^â*^^®3â^^^â ^â^*^bicÃeelpürb nicht mitbem leib/ fonber baV^*^ ^^ x**^^^***^ Corper/ bamit bie ford)t bee tobte bey fnen auffge^ 6iebT^^ - '^ââ^^«»Ugefaranjutretten/barbttreh beherzigt würben.
A- ^^^*^*^^^^ *gt;«1 'gt;0» her Welt vrfprung/ von ©ocres gcwalt/von
K*®-â^^^*^'^^b eygenfebatft. Ã)a6anbervolcf biÃlanbte/biereyfr/ ^^'â^^^^quot; ?Æ k '1^ waren gan^ geypltcbe Icut/vnb fo Remit fd?werertrancf / vn^'iR ''â^ ^iââ^begrijfenvnb inge^r punben/opffertenRe eind^enfcbenfiirRe bmuevvow 1/verhoffenbe jre lotter bamit jupillen/barju halpen bte löruibce, â^â^ââ
S^ *'??^â^â**^lt;htett groÃe bilbcr vnb ©6Qen/bie pedten Re voll men'/ S'*'. ^^***^lt;^bc verwiirdt betten/vnb verbrentene/bamit iren ©ot^ â^ ein angenäm op per ju th » n vermey nenbe.
t* a^â^^â*^w betten Re in fonbern ehren/ aie ein erRnber aller 1 ââ'f/ henhielten Re auch jn allen anfAngen/ reyfen vnb hAnbeln/ ah m nbsp;nbsp;ein tüchtigen ©ott vnb notbelper.
. 60 Re in 2lt;rieg ziehen wolten/ wae Re im Reg anBamen/ bae ge* âOyten Re (OartibembriegÃgott/ baber viltopUde grober vnb tem^ '»onbiefem raub hin vnb her in ©allia gebawetwurben/^u benen ^^vilmaiswallct.Werctwaevonbcr beutentwenbet/ warbe h^rt SeRraPt,
f^â^ ^â»ber liefen Re ihnen nit ehe vnber bie äugen Kommen/ bann P neie^terpardet vnb mannlich folb entpfaben mochten/ inBrieg s^Btclxn, vnb bettens für ein groÃe febanb/ beren Re Reh vbel feham/ pten/jôcimetu hub vnber augen gieng.
1 Ã)ied?Anuer betten in jrweib vnb finb alle macht/ bes tobts vnb hebens. 60 etwa ein wcib cynid^er 5auberey vberwifen war/ warb Re bon^n freunben mit fewr vnb grewlider pein get^bt»
k^ââ^^*^^^Sâ^^hnis verbrencen Re mit ber leid) alles/ was bem tob/ «ftbey leben am allerltcbpen gewefen war/bamit er bià in ibener weit brautet vnbbey hAnbig bett/ auch vibe/fnecht vnb eygen leutb.
, Dil regierten ein Stabt/ bie betten alle parein erweitert Obern/ Wie auch im triegeiniärlichen 3mperatorem ober lOauptmann.'Dom Ãn^ocrana S«wcittennut55urcbcnwarbniemanb jugeben/baninbergemein/bas JJ,d^^â^* man von ber gemein nichts bann in ber gemein hanbiet. Ipdchcr ber nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
ptRtnirer verfamlung war/ warb entleibt. So jemanb in ber gemein J^fttprcd)t rumoret / bem liebem biener entgegen mit eim bloÃen fehwert/vnb brAwet jm ein Rillfchwetgcn.
3»
-ocr page 154-©a^dnberf6ffltgt;(ff^®flt6«i^^/
3*^ magtfïrrtc gieng gav èófïltcb tn gulbittcn |lócfett/4W blt;*lP bfne tetten/rtn ben armen gulbtn ring vnb armgefpAng» 2)^*^ ^^*^\o? matttttrughirQe wappenroctUn/taum^u bftibemarlï. 2)aö b**^â,^ ben Re mit Ãei^. (^0it etm langen fd^wert vnb febilt war bi^ ge*^^, 2 volet geróflet.(^0it bem bogen moebt jbnen and) Baumern weifben. ©ie lagen nalt;b l^m naebtefjen auff ber erben 5^f^â'^â |ïro.0fbter all jr fpei^ t|ïmtf mild? angemaebt» 2Hletlcy ÃetfebZ 5«* an febweintn/tfi and) ein gemeine fpei^ bey ihnen. Jrefebwein nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jj
cm mit
im felb vnb bolç ernebtet/baben aneb berfelben fampt ber f^b^W ^a bärben/ bas fie bauon nicht allein rhum/ fonber mit gefcinne w ^eïSSu^ lt;*1^^^ Jtaliam fpetfen. ÃJi^ volcf ill trogig/vnb bat mehr f^«â^lt;^^,à ..... nbsp;nbsp;nbsp;verflanbö/ vnb vbet 6lt;b mebr jum Brieg bann ^uni ad ergebet- nbsp;nbsp;gt;
P«f4?.
^Mm^oprt
Hcuwcflt:# ten Oer ifwnçofen.
fo ein fruchtbar void/bad allein ©allia Belgien etwan breyb»bP* maltaufentwolgeróller wapner auffebidetz bic mitgrof|emp^5®l berumbbeym Bamen. âVnbfoficvonberfcbtacbtab^icben bew^^^ÃL bic bAl^irerKofd voller bAupter ber enthaupteten feinb/ bring«*^%J fe ju eim fiegjtycbcn hcym/vnb fledene an fpt)fen jun heufern blt;f^T eins tbeib heffteneanbiethör/tver ban berbäuptervilhaf/bcril^* ein fiegbaffter iOelb/ingtoljenebrengehulten vu auffgeworlfeu. groÃen tOerren vnb lOauptleuthäupter gäbe ftenievmb fouilöjf^^^ biefe befiedert vrtrtb wurtjen Ãe mit 2lromacett/ ba» pc vor vnb vnÃat reyn cinborren Vnb nicht erfaulen. ^6 ifl cm alted/ blt;tó W void allzeit gulbtn Betten/half banb vnb vergülbte Bleybcrtrcgt Wâ^ pplfetten golb geffidt ober verprembt. ÃJen verorbneten dOenfeben jum opfr «wenUMt# fcblugcn fie hinberwertUng jurûd/ vnb namen auà feiner vug«^quot;^ vnb fehmer^en fr augurium ober glûd ab* ©ie betten auch ein anP^^ weif zetlich barju verorbnet/ erfehoffèn pc vnwilfènlieb/bie bertrff'^â^'', lm ©otebtcnjlauff/machteneingrof bilb/baöflopfften pevollerbfw (Iclletenallcrley vtch brumb ba» bieprmenfeh vom vibe vnb menfw^^ geopffertwórbe. 5eiftvnbwolblt;y letbfcyn htttenpefùreingW febanb/ ba» pc brumb alle fetfte vermittert/ vnb fo ein funger C bef«^ feber feiner groÃe ein jcieben imgórtelhttt) junamean feimletb/ ware gcflrafft vnb gebäpt.3le pc nu mit ben Kómern in tunbefd^tt^ Bamen/ batpchfcbier alle» verBert/ ttcmlicbber©laubCberici5f ^'â^ mifeb i^)Bley bungKeltgion/KedH/tc.tDa ifl ein hoebberumpte W* uerptetober hohe fcbul ju parif/ ©riechifcher vnb Catinifeber J«â?* ^etm (V^agiÃrat feinb bic ©eriebt/bem K^nig Ãebt ju/ biefe ©ie Briegen mit2ki5rif|èr/ .Can^Bnecbt/^Pcbfen/tcfaflauff ^cutp manier/ mehr in ber orbnung bann mit bauten/ mit mehr Bónb^âj bann gcfcbidligBcit. 3â banbbógert vnb rbóren feinb pc beibe Jtuw^p gefchidte leut.^itâTempeln/ 5eÃen/ ©ot6bicrtÃ/©ittgen Ceremort** en/Aeligionen/âmptern/îc. beBennen vnb folgen pebcm Xômifib^^ glaubenbahcr bie (V?upc fût anbern vôldern inen gemein vnb y®* angeboren ifl.î0ie Blcybung verânbert peb täglich. 5ur jcit 2lntoââ'^ ©abeUici ià fbr gemein Bleyb gewefen/ ein Blein» wappen ober r^V^^ rèdlin mitermeln/ baeBaum ju halbem arf baden giengz fpin ^â^^^ ' halben fehueb» lang/ an ben febuhen/ cm fptnig paret wie cm born9ââ^ formet/hetten peauff bemhaupt.nuiû alle»anbere/biefebueb vo*''^ nert breyt vnbmaulcebt wiebidSÃrnföp/ein lang weià Bley be fdi^ hip auà ben halben waben/ fcigamjerfebnitten/ verprembt vnbtnâ^ man^itUy farb ben augen luÃig* Breite weite paret vnb hóf/wlt;^.J
-ocr page 155-ï^öttéMwtxt LXVII
*«lt;bin hwi^ce vît inert allee rtadi^ntburt/ artgefartge babc«/ ^^^^'^^^ 'âberhanb gcrtomcrt/bae mart febter «Uce JtaU^ ^u«rt ^®^â'â^â^^lâ*^â'®lt;^lHflt;l)cvwabt fi bet/wie ce ^aptt(ïrtlt;*0nn'? ^id^^ê*ââ*â*^S^^^âS*^ bat.3b«?wetbet bleybimg ijlrttcbt viel vetertbett. ©«ni# Wiek nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;''ââ^C«bt4/ttttt flórfertretffeiï^ubrtU ncxb SJS^^*â^'
neftiMS iâ^â^^ââ^*^*^^ betg ^nwrtvm fbrtfcet ba tftetrt tempettette lufft/ ^wn^ofm ^üfv* i L t ^^^^^^ 'â*â^ getteybteteb/bae volet ijl febott Vrtb wei^/bar# vygeufd^^tft. «Ãff *^^ butQwetlig jufpilett vrtb firtgert / $iit Vrtbeufebett vrtb (ïAttet hv w â® S^^^âS^Z 'ânb fo ein ftey volet / bne alle btrtbctlifl Vrtb beueble// âïL ^**^ 'â^â ^^^ ââ^^ 'â^^ â' watbeit ntc artbete fcyrt bartrt fte fieb ftellert* tict,?^'^hâ^^âf^â^ât^^ Mgert/Ãtebert Vrtb vogel fabert ifie but^/ gt;êf!ïlamp;âS*»lhlt;»tgetü(B.Kdttctey t|l|tvbttttg vrtb fîâte tut^wetU ^o p L 'ââ^^ 'ââf^*^^ b^â*^^b 'âwb bate fût ebtlteb / von bet öottnert ^H â?â'*'â^^wwetbê. Jf61(1 rtucb etrt beweglieb volet ^« rtewet Rettung/ dJki â .â®'^â^ rttbettfatrt/^uallet not gebnlngvrtbartbebig. töne inf«/sâÃu*^*^**â^^^â^â' l^ïnb/IjlCwtcgefagt^vort ben ©tiitbibue bettomo
v 'â^^^^tt fîûcfert vetertbett/ Æe^t t(ïó 511 patt|5 babtrt fcyn viel ten/ betotbrtet/beeUrtbó fadxrtjtibanbkrt allee ^ubifprtto ^^^^*^^^ Z 'â^b alle fpûrt ^uerttfebeiben / biefet fcycrtan bet jal 80. bic fev x^ T'^ ^^^ 5ütffcrt obet Kórtige Kammet ctbaltcn wetben / vnb 1 7« uteje 8o.pctfortf rt rtiebt allein wit jütlidjet ptoiiifton vetfeben / fon^/ hb^â^ *^^^ **' 'â*^*^ bóf obet tametrt gccbeilct / ein jebet tbeil bat fein pte^ â venten/inbet et(ïen tarnet ftnen vtet ptefibcnten vnb^o. tatbSebet/ «|evetbó ten allen gartet/ teb/antwotc/tc. vnb feiert wae 5 um webte« ans ^^ ' ^*^^t*âââ^^^bocb ntebte cnblifbe bann tn letebten faeben. 3« bet fek ^'^^ 'â^^ btitten tammet ft^en 36. Xatbgebet/ m einet /eben »8» bie(lt; fT*^â'ââ^â^ ^*ââ^^/«^fab«rt Ãetjpg buteb alle tunbtfd)afft/wae bae ge// l^tcy vnb leuff pnb/ bat ein kbe tammet 4. pteftbenté.ïbiefe auf Ccy# fïââ^ÿS^^^*'« vetfamlet/fpteebert vttbeil/ bifftnite fcntcnQ/fcQcrt/vct// l®Wlt;n / bie 5nbc|ttmpten tage ein ptefbent bet ctflcn tarnet vettûn// ®â9t/batuóbatffniemanbappcllitcn.Ã)et vonbiefen febulbigobfclltg ^rnnbe witbt / muf bê patlamcnt obet nofgettebt do.^bu vonenffeb Prunb bcjalert / meynt et fm gefebebe jutut^ / vnb wilbae bie beyft^c« feeben baf ctwegen / fo wttbt jm geffattet / bae et wibet fût fie mag ^PeUieten/boebnit ebe/ et lege bann beteytauffbte ebegemeltcn óo» Pfunb/boppcLibie vietb tarnet bic man bic paHa^meifict nennet/ vot
â,^1'abatnutbae iOofgefinb jufebaffen/obet biegeftcytê mitptiutle# Sâtn^ev^nfeynnutó. von benen mag manfûte patlamcnt appelle/
^^ ^ââ' febwetet trtob obet falt;b juttegt/geben bie vtet tanietn Ã5«td w«* â'â¢Mamptlid) jutatb / vnb fo bet König ctwae ine lanb wil laÃen auf lt;- S^fö^Jj: S^ben/bate tein ttaÃt/bif ce buteb btcfcconftmictt/aufgcbet/vnb tft «t«V» F langttafftlof/bif ce bae Parlament bcftà ttigt. if e bat and) ju feià Parlament fein beyfnj/bte Catolue (i?agnue biefem gewalt ytben/vrtbte tx.glciebert gênant bat/ nembeb bet 73ifd)off vnb lOctgog ^â^^enfig/^^aubuncrtfie/Cingortcnne/ Jcê bie ^taffen vnb Kifeboif â öcllouacéfie/rCouioncnft e vu Catbalaucnf e. Jtê auf ben weltlid)e« ynlt;b ^. ^utgurtbue/notmanbite / ^Iguitanue / bic btcy dürften vnb ^tr^ogc/batjubet^ürft vn(Braff5lanbrêf6/^bolofanue vnCarn* P^tnuó.Ãötefc fcyn niemanb gebotfam benn bet verfamlung bce parla// jyente /vnb on bifc vermagaueb bet Kónig ntebte febaffen/ triege/ ge// ^«n/nemmen/nod? vetgeben/vn wirt allee butebe patlamct gepanb/
-ocr page 156-^(j^ (miter tÃett Itffe^ îCe (tPitcfev
gcblt;tnbîcf. quot;Oon ben tónigen von yraitcfvcid) ijï broben «twns 9lt;bJ'^ jonbcrltd? von bcm je Qigcn/ ^randfeus genannt / wie er 2lnno 'f^^^^s pan ta vorn 2kcy fer gefangen/ vnbfetn volet erfebUgen worben m/W wetn vorige Cbrontrf, âÃmb Part^ wirbt to jïltcber (Bips gefu^âj vnbeinebelgla^werrf / bad erbtrtcbtiïgletd) wtegla^/bnrcbftcVâ^â3'â* glti5cnb/vnban|î Brafft berabern/ infletnverwanbletweld^clî*:ââ^^*^' brennt vnb mit waffer vermengt etnBófïltdxn guten mórter m^^^ ^u allem gebew / wdebtd nacbmald wtber ^uflctn am gebew wirf, fine vnb Jft borna fagen von wunber fruchtbaren 'TPeinbergen/P^ nen (letnbrócben/ wölben/ gärten / fclbern/ Metern/ wifen/bäumen /^ jobif Canbbab/ fonberlicb 2lqnitantavnb 3lnbegauta/ bieü^ââ*^^ vnb Jrwffïentbumb / bartnn ^nbegaute bic Pauptjtabt tfï.
^0»lt;^rt^c((attb/5^t6criifa/@r0tfa/£^famp;abe0/^i(e/ vnb viel anbern Jnfeln/ vnb biefer JnjeUeutb lt;yglt;nflt;bn|ïtv»b leben.
«ngeiUft» ^Yngltaiigtringf wets mit dOeer vmbfangen/vo all vnferm ef^^^ befi^Mbta. ^1 rieb abgctbetlt/barumb ee Ãoltnud etn anbere welt genannt b^^ ^^(Segenmtttcrnacbtvbcró d0eerligtlt;Sallta/ vnblOifpanianAb«^ gegen vndbefcit6/bienad?twirt ba / wiewtr boren werben/Ãomm^*^^ jeit fo bas ÃollUdum t(ï/ntmmer ftt^er/vnb fo ber tag tm Winter â*â^ BórQ(ïeni|ï7ntincrltecbf. Jnbiefer jnfcltfïetn front f^ónwolgfjï^*^ voldP/babcr ft c ctlicb 3lnglio6/ bad tft Tengel/ gênant feyn vcrmey»lt;* ^d fey nfebr gute febógen/aber forebtfame leut/vnb gar febón frat»lt;^ btlb. ibie gAfï empfabê (te mit bloffèm b^wpt / mit gencygtem tnie/^^ itetPuf» nbsp;nbsp;bat^u mitbem tufd/wo cd gletd? etn TPeib ifï / boeb on arie geylbdtgt;Ã'â Ã^bîducb f*^ ^«f3^/ verberben fie nid?cd/ weber âcter noeb fïAbt / fonbern (dct^^ \^:^seU^ nur bem wibertbeil 511 / fte juuerberben. 5« ber jett ©regorn bat H volet ben Komifben glauben angenomen.Ãöatfï Bein TPoltf/babct^^^^ bet bad vibeon etn birten fclbd frey auffber weyb / aUermetfl ber befits Sebaaff ein groffe menge / bariton man btefe BófïUebe X^nglifcbe IV^^* febirt.^ein Wetn bat biefe Jnfcl/fonber barfur i|ïb$ ^ier im branw vnb wirbt etwa feiten Wein babin gebracht.
2gt;tf feynfegtber 2tngltfcbenbreuch/ vorjeitenwar cdcinemn*^ febanb/etn ÃafenPennen ober (Banf verfuchen/boeb von lufld we^^*â $u 5teben.ïgt;ie gegem mittagifebé dOcer lebten von milch vnb fietfdV lt;â^ ben gebrauch bed getreibd giengen tn beutten ob wilben fAlc bcrleybfâ «emxv«i) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^tnWetb wurb etwa jeben ober mcbt(V?Anncrn auf gebe/bieb^^
elwatn'^n^ ben7?tïibcrmîtbruberngemeyngehabt/bieBinberwurbêallgcinnâJ geiunö. vubfreyerlogen. i!:twaborfften$ebenmiteinanber bod?5citbab£w AuÃseben, vnbaUed wcîb gut/ Biitb/vnb wad von jbnen Barn/ gemein halten. J*^
Anglia feyn gerabc leuth/vber bie 5rangofen.
Ãrtwa waren ihre walb vmbjeunce / btefe betten fte fór fre©tew bartnn heufer/bóf/fï^U vnb jcltcn/tc.baruntcr viebe vnb leutb trobtt^^ ten,tï)a gibt ber Pimmel mehrregen bann fd)nce.
amp;â¬0bi», nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©coda aber bic oberflprouing Tlnglic /tfïgegen mitternachtsâ^
tenthalb mit bcm (Peer Oceano vmb^cunt/ vu von Ptbernia vnb 3d* glia gefeheyben.Oif volet hat ein weif juichen wie bic tn Ptbernia.V ifï ein leid)t/jornigbewcglid)/rad?feltg volet/abcrgleubigtugcntiob/ bad viel von fmfelbd hät/ern genaw volet/bad Bârglich lebet/ vnb bej*
-ocr page 157--^Jon Europa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LX VIII
^^*^^^*â^^^ Ubittgült/ WÃgtö büre/ vnb veil lieber un Jvelb ober mart â^**âflt;âwfWw^/^lt;^«» «nb«ytntfd) am fd?elmen fîerben. Ã)t^ void? ban x®^^â**3^*^llt;^^^*^/lt;gt;wbi||lt;twlt;ét»ovm vntergangbee Sonnen/ fletfA ^â^ ^® *^ â'^^^** 5uv urQ ju vielen jetten. J br nnrnng ifl von p feb/ *â»^ fróebten/ bein getreyb buben fie bann bubin geführt» ht* L â*^ ^ââ^ ^â^^'^ ^nglifd) wolgejlult volet. Ã)od? feyn ,ee fitten ie^t «irtbefleewefenveewunblet/ vnb buben etlicbvonbê^ngelUnbeen d^ t^*^**^ 'â^^ gluuben empfangen / ein guter tbeti lebt noch in feint -Z^â'p'^^^*^^ ^^^tnz jungen / vnb gebundt fid? bes gut feyn/von jbren 01 k^^^*â'ââ^ '^^â^ftegefetjennitubwetebez verübtet uneb uil nnber S^uben vnb ftteen / vnb bulten von ntemunbt etwue/ bunn von tbnen 3lt;ttittntgltlt;bbtefeplug uilen gluuben vnb volcteen unblebet/ nt niemuubt verwunbern bunn fid) felbe/ ihrem gluuben vnb wei^ â'*^^^-^uuUemlu|lvrtbfrud)tburtcit/ uudgt;ungelegébcitberberg/ ^«ilfcr/beuntten / wülbt/tc. ijl biefe gcgne bem ifugeUunb uit vngleicb/ öus Volet ijl etwuó wilber vnb freubfumer / wie lOcrobon vnb plin.lib» ^lt;tp.â7.uttjetgen. löi^ volet but fiel) ctwu um ^ngeÃebt vnb lOânben jS?^â^****S^fl^^ben/ bumitedgrewlicb erfdnene/ vonnutur einnet^* ®i|d) volet ebrgei^tg wie mit groÃer urmut etwu einer getruett wirbt/ HoJer^elterfeittjlumenvoncóniglicbemgefcblccbtbcr. Ctegengern/ i^n^teben mit wie bie 2ingli/benfricb. tîrneuô Ãiluiuô fugt:er bub bu «tt Ãuum gefnebt / über nicht gefnnbcn welcbcó ubgefullene bletter fo genbaffi vnï» mitt ein wujfer füllen/jubunb in vogel verwunblet werb^n/bod? bub er vmwbig. *ott ben eittwobttetn gehöret / biefer lÃuum flehe in ber Jnfel Orcubeô ^*1 dnem or t. âVoit ©co ttu bemud) weiter.
Ciberniubulbfoeingrojfê^nfelule-IfngeUunb/nicwcitbuuott.©r/ i^tbemt«/ buttein vergijfte vnnûQe thier/ ub fpinnen/ frofeb/ woljf/ fuehf/tc. ibvgekgcHîS bleibt und) Beine bubin gefûtt/ ein wunbet guter lufft/fimebtbur lunb/ ^p^â^ joeb wirtteinbynobevymeullbugefunben/ uberullerlcy mecuU/See/ brunen/ftücbtzebeló gejlcmó/jbnberlid? lt;5uguten bc flein Jrto/Jtem b^n weyb/ wifen vnb felb einpurubei^. iDus volet über ijl vngejogen/ ^«freunbUd) vngruufum.(Wtbiu bie Ãnfcl ligt burin/un erbtge trcy b/ jâj^^^ ^ *âjyb/vtbe/wilb/wAlbcn/ póffen/ brunnen/ullerley früebtenvimtctull gt;fd. ^bevjlüjftgzberhulb un fifd) vu flctfd)/ butter vnb Bâf/fonnen vu lujft/ ^^ifer vnb brunnen/ein gfunb/ reid) / wol temperirte Jnfel/uueh volet// ^^â^in^clten/flebtenvnb wülben wonenbe / buruwb ee ein turner tOÃz genunt ijl.2lbet buô volet ijle wie gefugtgt;nfreunblld? vn gruuf ^eyortifth ium.6o fie ftegenztrineten jteber fcinbblut/vnbbefublen jr buupt bur// nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*â
Wit»©ieerjlfpetf gibtbiemutterbê erjlgebomennewen Binbmiteim febwe^etn/ vn thut ein l^:ybnifd)cn wunfd) vnb gdubb/ bue bi^ Binb nitbunvnbernwujfenjlerb/vnb ein guter S^rtegfmunwerbe/bun beu Wanner fórnemliie ehr ijl Briegé. Ãt)ife3»if*^iiff vber 4oó.welfd)er meil wng/vnb fchier hulb fo breit/bte JnfelUuth fo un bergen wohncn lebcn J^Wïiotlbpret/mild) vnb muneberley fnichten. ^u6 wilb tobenb (lOeer «^®JWd)en if ngcllunb vnb piberniu fleufc/ijl bu6 gung jur fo vnge/ pûm /bu6 murtó in wenig tugen vberfiijfen mug / mit groÃer gefubr. puóöOcctburjwifcbenijl lio.mulruufcntfd/ritt.Ãöieinber JnfelSiU QiHuva. mruvjoijng^/ geben vnb nemmenBcinmüng/ fonber wuhr vmb wuhr/ I^ Scmeiniglicb wurfuger.
, folgenbieJnfcln ti^bubeö/beren fünfffeyn/bie eynwohner wijfen nichts von frùeh ten/leben von Ãfd?en Ãeifci) vn mild). Düben ull einen n p 2\0nig/
-ocr page 158-Bbitôeab*^ benanfcU eamen 2l$nt^gt;
ïüunOctitt i^ttemt«.
Sd^ ankr fMI kfeë ïBcItfuicf'^z
^otti^/bAnn foiitchbv fcynwcvbcnpc bod? Allein tntt dm eng^tt lt;1^^ flvom gctbdlt.5)cr Ãonig bat niebw cygene/ fonbern Alice ifl es aUw bet tb»t niebcebAnn bne er Anberc jurgereebtigteit belt.Xfr wire AW jur gercebtigtett mit fonbern gefA^en Augewifen / »n bas evnid^t »otw geig verwert werb muf er in ber Armut biegered?tigbeit lerne/Aueb bAâ er nit von feinet wegen getbAn ober geurtbeUt b Ab/ gefeben werbe/wr mAn jbmgAr nid?t6 eygeno / wie gefAgt/fonbern wirbt in gemein/vorti Unb ernebrt. Jbm wirt Aud? tem eygen Weib geben/ fonber nAd? nung/ju ber er lujl bAt vn bewegt wirbt / bAber er teen binberbebomcquot; noeb w «nbfd?cn mAg/bAmit er niebte feiner btnber bAlbcn getbAU/'â^â bAó Xed?tgcbogen bAbegefeben werb.
Jn ber Jnfcl ^by le i|l ber ópffel ein vberÃufb / ben Winterbeen^ pe biefe mit Uub ju/entbAltê pd? van mild?/ bAben Aller bing bein^v^' brAueben bie Weiber in gemeyn.
CAnciAifï Aud? ein pro win^ tinglit / beren bAuptpAbt CentAuHS^ WAnnt Wirbt.
ÃÃie Jnfel^clleAres/ von ben lAnbfleuthen(5imnepegenAnk^ hen ju ©omers $cit nnefenb. Ã?ie cynwoner feyn meifler mitber fd?lâ^ gen gewip $u werten/ b^ton Anberpwo/vnb Auch hernAch.
23ArtI?.3lnglicu6/ Jpborus lib.if.fegen viel wunberweref vort bef ^nfeliOibcrniA.^in kd? ober ©ee ip bArtnn fo man ein hulgmcu PP bArein peef t/fo wirbt basin ber erben peeft I^tfen^bas im wAper tp V* pein/bAS vbers WAfpr herAuprAgct blcibtholg. Jte esfeynAllbAod/ bus biele^er berverporbenen nimmer faulen ober verwefen. Jeem aH^ 5np ödn^tt tu fol ein Jnfel fey n/bArinn bie leut nicht mógen perben / fonbern fo r ftetSn t^/ Alt vnb trAuef feyn/ b^pe 5« leben verbreupt/ vn superben wónbfdjew ge», nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tregt mAn pe nuf ber Jnfel/fo vergehe pe $uhAnb. 2gt;ip erbtrid? tp
»ergipten thieren fo wiber/ bAS nit Allein teins bArinn feyn mag/ PÃ* bem fo mAn bes erbtrichs nimpt/vnprówet es Auberpwo Aup^tod«
©d?lAngen/:c.fo|ïerben«gerAbbAruon. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
3tem Allee Ãber vnb rAube WAbrfo mAnAup biefer 3nfel brf»fr vertreiben vergiffte tbier/Aud? bie Wólffvó ben ©d?A|fen vnb fo lt;in vergifft tbier hinein bringet/ jîirbt ce jubAnb.îÃip lAnb ip Audi vogelnjuwiber/ Alfo bAô feiten ein vogel bAringefeben wtrt/l.?ec0dgt;' nue et Jfiborue.
df 6 fey n Aud? Anbere jwo 3ufeln im C^Oeer ^bcenno/ wie gejAgt/^'JJ leAree genAnt/beren eine gegen bem AuffgAng fo groffe df fel bAt/ b^Or gefd?reyerfd)ró(fenlW?5uborenijl/feynfrud?tbArvnbvollereynWoV' , ner/Alfo bAà bie^wo Jnfeln vberjo.tAufenteynwobner vermógen» nbsp;nbsp;nbsp;(
abie Anber Jnfel ijl biefer au fmditbArbdt nicht vngleid?.
25akaves ben weber Ãl noch wein / tbun Aber fajl Ab bem wein/ fo pe jn Antoine^ ^iim^man ^^*^-^*^Awen pnb peAlfo begirig bAÃ pe benlt;i0eertAubern vnb leutbie ben vier (ÃO^nner vmb ein yrAwe geben.
»mbdrt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6tc wohnen in hólern vnb lóchernberhelfen. Sie lAPen fnen webe
xv^baibt. g^i^ pjjjgj. ^^jg^|:^j^j.j. Yverben / bAmit mAn ihnen nicht nAchKelie^ pe jufrieben lA|fe/ vnb bey jnen nichts jufuchen wifs/bArju â^âemteyne pebip nicht noth feyn. 2llà pe etwA befolbet/ mit ben CArthAginefm*^ (îritten/bAufften pe vmb jren folb Am heym5ugeittel wein vnb weire » ©o pehoehjeithAben/fo gehen bie gâfl einer nAd? bem Anber n$w 13rAUt ey n/pe $ubefchlAffen / beringt ifl ber ^reutigAm / bAmtc h^b /n Alle gà p verehret , ©ie jerhAwen jh« tobten mit dm feVArptfenb
-ocr page 159-*^ott Cttropa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LXIX
ff^*î^^^*^®^^^^l^ 5ufl»rff/tbun6 w dn 9efâS l bcvauff fam len plt; ^tevS?^ ''^'*S'^â^benben jer^dfd^ten (Tobten mtt einem fieinbnnffen.
webv/bamitwerffen fiefo lînvcf groffev bnnnbte ©âuwevf^» bveA ⢠ttwetflren/bdô einer embnebfenfebufe rtd)tê tnócbt. 6te5ev/ f«. «beâ^'ââ^^â'^bere webt ober Wulfen «b bdm/ febilt/wrtfcbê/wer^ert «uffe Slt;wt^ / bas inert bau mfemanbt bee fie bezeren/ entÃenebc/bnr^
- ^^ vonbigentnnffwtben. 2gt;tc (^Oóttetfielen ibtten für ein $tl J»â^*l^®llt;S/lt;w flùcf 73rot / b«6 borffen (ie nitebc ellcn/bnnn pete nn â^ ^^fï«ll berab wer ffen*
M nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^® ^â^ wtber nnffbte ob^émelte 3âfâ¬l tomen/ vnb enfagen
^''â^^^ ^Mterlaffenijï/von beren gelegenbetr vnb JnfeUeutben/an^ 0evn bt(ïortcn«nge$ogen/fo foltii erjïltcb wi(fcn bas ^ricannin ein Jâ^W t|ltm (V^eer Ocenno/vormnb ^tlbonw ober 3Ugt;ton/von etUeben Jâ^jftt Bergen nlfo gennnt/ jule^t vonetm Aónig2tnglo/2tnglm ge/ J^J^J betflen/ hgt gleich breyecfetbefetij vberect gegen mitmicbt vnbniber/ 2(ngu«^^ S«ng/ benrtfiellólïtgegettmttnaebtnrtó^eiitfcbe (ÃOeèroberlt;Berm«lt;'n«n«tâ S^^iur ^*®^ ^^^^â^S***^^ ^^â^ ©onnen nn (BaUiamvn lOifpnntnm. ÃJer/ b«lbfprt(bt©oHnnó / ee Werber weit cnb am (ÃnUifd;en i^Oeer / wo ntt ^rttnnnw ben namen einer anbernlVeltverbient/ vnb wirbiggenebt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
ttâórb.S^atumb feyn fie von TOergtUo ïn 73uc. auÃertbnlb ber weit gele'/ 5^^3^f^'^^^^^'â^â:llt;i)c Irtfel ftd) in bie lenge er jïretfet bi^ in bie 800» quot;Web «ngeUanb lebet metl bt^ an ben CalctbontfdKn wmchl vn zoo.metl mteb ber breit» »« flf 0^' ^bec 0rofui0lt;bart.2ingl.:c. 3»bif^r Jnfel leiiebt 511 winters Lettin ^ol|lttto bie ©onn ein wenig mebr banbrey |lunb / bann wie plinius âo.i.fagt/ba6 in 3talia ber lenglt;le tag ly. lïunben lang fey / alfo tn ^rt / f ««ttia i/.ober 18. vnb bif in zo.bas es etwa ntt btey iîimb nadk ijl / ba'/ ^ttttmart ein pfenning bennet. ï)ergtó|ltbeilbicfcr Jrtfeli|ï eben vnb ^pdgt;tbar vber^üff g mit vtcbc golb/ fiber vnb elfen. ÃJtefe bat bie be'/ K«9burtb fo man wùnbfebê tttagbojtlicb bentte vn aUcrlcy feU/grop PBÃfó/baltvnbgefunbebrnnnen. ÃÃer (ïetn (Bates ober (Bagatee / ber !Jw«fl«rbrennet/vnb mit ól auf gelefebt wirt tfl bavilfÃltig.ÃJafelbfï He ein © tab t Conbinn ober Conbravo aller ley ban|fmattfdgt;aQ nam'/ Sonff^wg# ^^^S/bas wollwerdf iff bagemeyn/mttallerley tünllert 5ngeridgt;t/ba »onwge* âH^ev 2^0nigltd) bof vnb pallalï. ^£b«t and) ^ngeUanb obn bie an'/ JJ^^cTââ* ^'y^ftt^nfel tOibernta/fon|l wok?. Jnfcln / Orcabes genattrt t/tn bem »â'âtfftrtaebtifeben (lOeer / an Ãrngellanb floÃenbc beren allein btey bie ''â®â'Ha|ft feyn/ C â¢Ãroftus fagt â¢gt; ) bie bod? reinwalbtbaben / fonbetn tttfftbótenvrtbbtrtgen ftd?bebel|fert/ bieanbern fcynblof vhbleutb'/
bibetnid etn 3nfelart Ifngcllanb jloffenb gegem nibergang / fà |î ^ibctnf«, balbfo grof/lang vnb welt als 2lngliaaber ft 11 debater, ibiefer Jnfel «ynwobnerftnb vil mebr/wilber/ le«tbÃüd)ttgetvnmenfd)ltd)cr etwa ^^^efen ban bie 13tttannier, ban fie and) etwa menfebenÃeifeb $untef/ net gehont waten^Hitn haben fie butflig/vtib jutriegen wolgefcbtdte â^ut/febons gerabes weites Ictbsjîatcfet glibmaf vn febeinbarer fatb/ ^ff vet|lanb vnb gelegenbdt ber fertigen jungen feinb (tefûrbûnbig eojlU^yligates vn Jris bie eblen ffein wacbfen bafelbfl.pferb geburet **4t Jnfel eins fofArt|ften trits/bas fic berein traben/gelten vnb fpacte'/ ^^^1 gleteb ^Ãnlglieb prangenbe.Ãöa ift tem trott ober fcblang/ber vo'/ S^lfdgam/vnb garteinbynoberimen/ wtegebótt.©cotiabaseuf}ctfl Scoti». ^PdHinglie / gegen(Vlitternaebt / bie mit etm groffen Jlufs vnb ^erg ni# von
-ocr page 160-^^ac'anbcï fÃrtlttffe^ ^eöfa^z
oott ^ngclUrtb ijl vntcrfd^ctbcrt. 5» IlH»tlt;re jett tjïcö B^um W flunb trtg vnb Oon 4u|fblt;w XJrrbtrtd). 2)tfc b^ben frcnnbtflt;blt;'lr ^ââ^ i)c tt Otbemifdicn'ge bord) en um tbc tl be tn^tngUfd? en pepeer. 0c^Æ^ vnb Dtberntn bnben vtlt?Ãupc(îâbt/ vnbmebrbennifngelUnbt.a)'â fcr Dólef er l^tflort blt;tt befd^rkben ber ebrwtrbtg ^ebn / wer wil ber Uj fc bk (ïttcn«gt;erdâ vnb wore ber T^olcfer.'Wcttcr tn ôdiottlnnbt blt;wlt;» jn lt;igt;t:e»bi» (ïefdwebeligcfïctn btebrenert fiefur bólt?. Orcrtbeebkobgemelte J«^ wadjfen^Cn^ peltt babe ÃtngcfMb eine Ãufö^änm/wcleber fniebte in -if ntengep«^ »Lw^. ^ werben/vn fo 0e jeittig nbfaUen/wne nuffe Ãrrbtrtdi feUt/ bne ââ^â^tJJJ lec vnb |ïinrft/w«6 tne wafler feilt/ bj wirtnle bnlb lebenbtg/ ttirft |w bnlb/ febwimpt vnter bem wnfler bnbtn / vn 0eugt barnneb it» bie lw!Tâ^' âÃ^bilebteJnfcl/jbnllCrtinbrïA gênant/immitternäebtifeben lt;l0ecrblt;^ u nbsp;nbsp;nbsp;fcbloffên/wclcbcóbieletfïJn(èli(l/welcbcbieKornerertanf/bewi^tâ^^â »mSKibe# lt;*^obertbaben. plin.fcbreibt/ba6inbiefcr JnfeljuÃomerójeit/ pbef ngc^t s»t tag am lAngflen tÃ/ gar fein naebt fey / vnb jur $cit beewtnterltdif'J ^«'â W*^ 0ol(Kdogar bein tag.tte wirt and) gefagt/ bae vber bie Jnfcl Mâw wwtdgâ^ *'^frbent(V?eerall$ettgc^orenfey.âX)onOrcabibuebt0genâcbtUlP' etuw n«^t. tagrbey fen anff bem dOeer» âPictria iff am ttrbboben vberauf frutb^' bar/bat vil wAlb/IVeyb/Dtbe/ 23runnen/Wa,fcr vnb ^ruebf.
^on ^ifpama nut frem bc^riff/aïten vnb newen gbub ben/fitten vnb Dólcfem»
gt;5^ 3rplt;ïttta bie allergróflcproutnt5 if urope fonfl I?efpcr{a 0i^^'â^ l^obertOiberiagenant/benbeflenwol jinierglcicbcn/ an
mächtig/ von ben pirenifeben bergen anfabenb/vn vmb bie0^ââ* J^erculiebcrumbgebenb/erjfrecftpcb bif ane -Oceanifd) dOecr/geS^f* mitternaCbt ijle mit ben âPirenifeben bergen/fonfï an allen anberett oâ^ ten mit bem dOeer befd?lo(fen vnb eyngefaÃet / weleber groÃe febtet Vâ^ gUubUcbtflanjufeben/bannbcybeibr länge vnb brcytefolbooo. rti^quot; wege feyn/ober wie bie anbern wollen 10000.rofeleufflangvn fo bre^' 5)10 Canb ijl in x. tbei l vnb ^Königreich getbeilct/ncmlicb/inê eoW vnbfnner ober näber l^tfpaniam/bae nAber lOifpanta beltin 0lt;blt;5lt;ât licam Parraconenfem vnb Cartbagtnenfembaó cufferà Cu 0tant4W fon^ portugalia genautKetbieam vn Celtiberiam. 265 lanb ià »lt;âââ^ lieb in ^Kónigreiebgetbeilt worben/ 2gt;er 1. vnb groà / ber Kómg^^** CaÃeUe ober CaÃtliaber 2,5112lragonbcr3.$uportugalbcr 4â5â «errember $.511 (Branate/welcher Hauerrem gegen (^ttnaebt / g«^^!^ BüÃgang bad Königreich Catbalonievn ParaconieoberSlrr^tgoââ^ bat. ftun tOifpania ià mit allen bingen bie vmb gelt 511 tanÃen / ober 5ufeben luÃig/ober $u brauchen nötig Ãnb/vbcrÃüÃig |o glt;n^/^ nit allein ben einwonern/fonber auch Jtalie vnb ber Stabt Kom / ^lj notturÃtmittbeilt vn gnugfam iÃ/fuebÃu ftlber golb cbclgeÃctn/^T lanb buts Ãatlicb/fucbÃu wcinwacbf/öl/falgt^e iÃnicbtönUb^tiu/r Ãg ober vnfruchtbare/ bae falç Soeben Ãe nit / fonber grabens lt;tiÃ^L ^ rg.p)a ià nit Ãätter winb wie in ^ranefreiebnod? vnleiblicbe b^î v in 3lpbrica/fonber teperierter luÃt gleich burch alles lanbt. 2)aiÃtâJ fcbwerernÃbel/reiÃ/vngewitter.^llwaÃerÃnbvifcbretcb/biebergvo^ wein/biewälb voller wilb/baefelb voll weyb/fröcht vnb vibc.3pt^*â^^ ^retbt/bià lanb fey loooo.roföUuÃbreyt/wett vnlang/ wie gcfagf ^r ^e eigenfehuÃt bià Voids ià / bas ber t?ifpanicr leib jur atbeyf 'ââ,
-ocr page 161-' *Son(^«Vöp«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LiXX
Ã^® 5^^âf ^wfï^t-bê bereit ijl/ pc bAbén 411 cirt ^enawe fîren^e pÃWÃfltggcbitvnbfwcbbobc«» ©opente y^i^crtfd) toifdk^ v^^y^^5^*â^^^l^^^®â**^^*â***^^*^/ vrtbïfletn j^neftpb gmp^/ »»0 Ãbung tctt^ '^^^â^^?® ^^^â^^ beren gemót vnró wig / nUe^tc nad? etwas trad); ^ â ^,.^ââ^*^ fiw 5?^ ^â ^**^ vumor mad?cn.©te lebenCaitpgenommen bte 5^7«ftag) nbsp;nbsp;*
S fc ^'^â^^tf^brem fórnemen beflebn pe fictif/ vnb laÃen pd? ntd?t von Lk âL^ â *^*â^3^^â^l^5*^«tvcn warten bes Oaup vnb 2llt;#erbawd/pc wr «ben peb mUraub vnb Brteg. Ãte tragen bletne pavet/ vnb tuiQe fi» ^5-^^*^^*3â^fórwerffenber tartpben pnb pc fo gefd?wtnbe baö ot « «â^ ^^'^*^f*â P^ ^^^ erfebcz4tt|f halten. Ãtô pnb atteb fórbóitbig ^te öebógen/mtt langen Kaptere/ mehr $um |ltd? benn jitm |lrey d)/ ^bgürtct.0te machen all Ir Webr ait ff fonbere manter bic bureb alle ,2^**^^^ eyngebê.00 pe 511X0(0 obgepegt baben petgens ab/ ^^beiprenben^iiptnecbven / pc peben am (pt»5 pcï|fvnb buvttg bod) benninbteUngefvewbtg vnbbepenbig/febteÃen ^b werffen mie groÃer tunp / pellen pcb aud? etwan tn bte Piid?t/btp âîSa oaa n«ivcnvortbctlcvgrel|fen/vnwtberbran.0ïegebcnbem5«ttbmttpn; ber9t»ftlsgt;t. ^^^^^^3^^â'^®Pyn btegerabpenCeiïtb mit tanrsenprtngen/tebas ^noer tp. ^g p^^ gegen ben ^reunben fveimbtlidj/gcgcn ben ^ein; oen gvewljcbc lient/ bod? gegen ben gapen vntreuw/ etwas falpb vnb verleb lagê/als bte pd) felbs $itptd?en/ ntmer onvortbeil pnb.©olt;b wó6 jenetlteb pe feyen gegen ben fvembbengâpenfobolbfcitg vnb gapfrey/ â . nbsp;nbsp;_
^6 Ãevmbbicfcopt^andett/ vnb peeiniebcvbnbenwti. Jbve Wetber ^»J^Jei^ï k i^r ââ '*âwnbcr fclgamer rwpungherein/ haben am lOalp ein etpn amp;«l»ccXVew fâi^^^^^^ö reeft brumme jinef en vbernbopff binait p vnb preden ^5,21^ vwbic finden oben vbernboppherfór/baróber(fo pe wollen?) pe einen rurbang ziehen mógen/vnb |nen cm fehatten madmen/ bip haben pc für **^3^lt;5Ãe5ier.?ftlicberoppcn,r gingen au p bas pefomê weit haar lop cahl werben/ vnb allein hmbenaup haar haben/ fornen bems/ben
Mtnudt per peben febóne etne.^teanbern binbeneines fd}ud)0 hoch ein p'^ffSertchten pedenaupe t?óuptjr iOaar baran gePochten/oben am P'Q ein fd)warg iDütlein braupgefegt. Jr fpeip tp allerley Jlcifch / bas «anct machen pe an etlichen ortcnaitp Donig bes |nenpâX)attcrlanb 3*'^S gtbt/ben Wein anberpwo jugefóhvet / trinden pe, boch bórglich ; â^bplccit.'Wcitcr wefdtenfte pen lètb oftmals mttl3rungwalpr/vnb » ^ââï Phaben pe/bipachten pe für ein grop argeney bes Icibs. Hun ip wó«nberp nach aupweifungber Xèm.Ceremont vnb glaiibcns/bcm mlegunbtanhangcn/vnbaUepttenphierverAnberthaben/ ©opd) aWeenmitcinanber nit mógen vertragen / fo rechtens nit mitcinanber/ pnocr forberneinanber in etn fonbern tampp welcher ban obligt vnb ^manbcrncntlcibt/bcr hatrcd?t gehabt/ vnb |m (Bort geholpen, i^a; J®ââlt;*ult;hvtlBAmpP/ fchawfpiclvnbritterfchapcmttbcnwilben óch* S â^^ât benen 511 gelegner jett/ bic föhn wollen gefehen feyn / jwiphen ^'hrattef en in ein fonbern bampptretten / vnb ip ein ritterliche that/ P er öcu óchfen mit frey er gewehrter hanb one wurpvnb fehufs vmb* ^â^âagt/optrthcrltgcn bic grimmigen wilbcnóchfenob/bas man einen J5Vylt;â*lt;ttet/obergarvmb^ompt. Ifs ip auch bip Canbt nach feiner mit ptten vn jungen ntehr bann ^eu tfchlanbt/fo vnterfebeiben/ â'â^^^5^^*^â^*^'â^*^^^^*^'' fo wenig als einâffctttpher Wahlen / barumb man vonpen manigfalttgcn pttennichts go «âPllt;hvcibenUn.
Ãà Hit 2Utpvi«
©ttóanbev t§frt bicfeé ®^6tt^/ 2(uflda dn proiUn^ 3^^ne.
^/ââX^lBïadnpwttltt^ jttcnblOijpAnUgcUgctt/mitwAlb vnb ber^JJ^ vtnbjcunct/wïc^dbcm / ba wächst mand^cvlcy fruebt/ b4uon p bnen lücm machen.
3)1^ volet t|l vor anbern milt/ gaflfrey/fcbón/fróUchbut'tâ^ ^^ fprAebig vnb freunbeUeb/an wilbem vnb bey mfd)«m vibe feb^' b^l^^^n ^ d^/aUba warfen vberÃüfftg viel teilen vnb bir^.
©ab w ein 3«^ .^ifpaiüe.
3lbtôetn^nfeUuenbiOtfpanlegelegen/welche 2lpbric4vu Ã^^Aropa tbetlc/babtn bat tJercnlcô eîn wunbetbarltche ©eulgefe^ ^^bie man ntt letchtlteh fûvfd)t|fen tan/ gleich ale ein ott ober W^ feul ^r welt/bie aber Key.^lOay.'Volct fürfchiffet b^t/vnb newe Wf vnb Jnfelngefunben/ barumbpetnftemlüappenjwofeulenpetcuj lis fuhrt/vnb barbey gefehrieben/ plus vltra/noch weiter jubebeutew bad feinerUOaiefîat gebiet noch weiter reyche/benn tOerculie/vnb w^w weiter wóU/ bà mit er ein ^lugw|luö/bj t|l/all$eit ein mehrer bes Aef^^ bleib. Ã)a wechf t ein palmenbaum/welches (Dummi / fo man es in lt;*quot; XÃlaà tbut/ wirbt ber Wirbel |lein Ceraunia brauf.
i^on SuptanM ober âportugaKa/bnb von ben aUert futen vnb gewonbeiten bic^/ fes Dolchs.
'V(ttantabaseuflerftK0nfgreichl0ifpante/wirt$nvnfern^â¬if^â* ^^portngalia genant.î)ifc gegnebat von (Mitternacht vn nibet' ^â ^^g^îng bas (Meer / ^etbteam von (Mittag/ ^arraconenfent'â*â^ 3tt|fgattgiÃ)t^ quot;Volet ijl vor allem au ff bem (Meer ting / vnb vortb^J lig frembbe £anbt$u ^nben/ eintectrünjllichVolct/^ufchttfenfn^ flt;Jÿ^lt;3w/3td»5^ ^^f^ 'â^^ fi*^â^ân männlich Volet. ©ie t^nn^ biepfcilmci|lcrlichvngcwtf werffen/ftnbferttggefd^wtnbbruuchH' me Ãriegf leut/bie an teim fpig weid?é. Jr reitterey ijl au ffleichte^J nier/jn fuf haben jte auch jt jonbere ró^ung bie/ruf ganger habe W' felan/etltch lebêau jf ©partanifche weif. Jr fpcif t|l reyn/boch^b^^^g ©o pe frewert/wärmen jte ftch mit gluenben fewrtnen ©teinen. bem eingeweyb ber gefangenen nemmen jte viel tûn jftige bing ab/vt^ haben manchcrley weif war^ufagen / bes (Mcnfchen vntergang 'âno fehl an^etgenbe.©ie sieben lange Mar wie bie Jrawen/ vnb tret ten »nn f lt;yngebunbcnemMarbie5einban.3)iel3octnicjÃènfiefajl/bieftean^ gt;nbsp;(Marttopjfern/bergleichen bie gefangenen (Mertjehen vnb pferbt.0n jelen auch alles hnnbevtjlaufbeybc an Vibe vnb Cen th/ bas bt^Jfn opffer gefchlacht / an ff (Briechifche weif / wie pinbarns fpricht * 3lbc fegt betenen fe ben Xóm.glaubcn/als gute Papijlen. ©ie haben ajJ ® ritterfpiel/ fcharmógel/tnrnier/fpiel mit tolbcn, lanffen/ jn Xófs yn 5» ö^ydjdbrob fnf.Ãbie âSiirgifchert eynwohner nieffen Ifycheln/vnb fo jlc bicfe hott« vnb malen/ bachens ^rot baranf. Aein tVeinwachf ijl aUba/ jte nn^ »ortMöalc^ chinfren tranct anf (Berjlen/vnb trinctens als balb. 3Luf mangel^^ prUgen cirt^= óls/brau^en jtebarfuvtutter. âStangennach berpfeijfeninfreng gebaut a»ff gungen. Jufd)wurgen hufeeten cyngewictelc ncmmcn jte ben fchl^ ®*'*^* nbsp;nbsp;nbsp;anff bem ©trob. ©ie brauchenaud? wie bie (BaUi/frrbine Sef^r^^
-ocr page 163-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^JöH europa. LXXI
^^^^^^^^ 'â®â ^**^ ^^^^ gejebntttm / bv4ud7Ctt pc für mun^-'âbet bi ^^^^ veruvebetUn/ vevjïetmgett fic/ ï)te mórber fïur^en pc 5btlt; b ^ ^^^^ «b/ober ins (Ã?ccr/ctltd?c f^Sc» P« beefcnö wit fïeinen^u.
^37pttfebem brauch an weg / fo jemanb fwr?
Jt *h ^*^Sletd7e branefbeie erlitten bette bas btferibmjnraten wife n»lt;k .â**'^*^ n^ wie bic Greet » liefen brauet haben bic 25ûrgtfcbcn IPlt;*ntcv/ober etwan gehabt.
I^cciif^^^x *^^*lt;5**lt;*tbC«ptanfc/pgt; pc jnm tob geflirt werben/fingen Canfai)«. Qlt;^' *y ^ââS^Rwg. ibic manner geben ben weibern btemorgengab.
j). T^S^Rbvinnpebt/fo legen bic (eOutterbanb an ite eigne êinber/
'^ ^^ *** ^ ^^ ^^^â^^ benbc fallen, ©te bienen eim Gott/wey p nit wae Imb?^''â**^ S^ojfer anbaebt.So ber UOon voll ifï/ bamsen pc vor afce i^nb M x^'^^^*^**^^^â'^*^*quot;^^â'ââ^^ ^^^^^^^ haben ein gemeinen nu^ â'^^®^*â33emcin / bas ^awerweref wirbt von vielen geübt.
^^^^*'^^ttaU$ett5ubcrcytgtfftinnbânbig vnbinbarfetafft/ob
'*ââ^^*^ jren wiUen^ufïünb/bao pc btp bereyt betten/ vnb ba^ bering ^^ââbeten.iÃÃ6i|ïanebbipirbraudj/bas pc pet offtfóreinan^ «ber^i Ã?*'â^^wt^^t9lt;^^^â â 5^ââ*'^fiPöpfâ^eltiberia/fonfïlOtberta/
^rtlliaCelticagcnannt/bauonanberpwo broben.
bag Cr ni«^ttta / piiniuó vnb Orofiuö loben lOifpaniam vor anbern/ ^i wlt;tallrcid7 von plber/golb vnb eifen / weifjem vn fetwar^em PH^Pkâ^^^^^^â^^â^â^^*^^^^^ ^^*^^^ââ*^^^^^**âff^^'^ bauon lip ^ââââââ¦7»c«p.72.:öart»3iigi.Ub.v. nimvonbcrgclegettbcttlÃupta?
^ortbcm^ónt^Md^porfu^rtL
©degenWt Xwfiwnu,
jO 'Optania ober Portugal im nigergang ligcnb/wtrt mit be (50ecr O^'^â^S^Poffen. '23etbica ligt im (Webiterranifebe dOcer/ bae Xlruro^/ tAix'^^^â^â'^ââ^^Pbrtcafd?etbet. Granateb52lt;6ntgreid?ligtam mitlt;-j^^^tKontgpitlvnb iOof/baninbiefemXeid) ligt Granatabie pabt/ n2^^ ^â'ö Konigreieb fein nammen bat. tOifpaUö bie vne Ttuicennain 3 «oren bat/ item Corbuba Ãenece vatterlanb / auch ein ©tabt Car/ I?â^3o/nitbic(c bte in ipbvica ligt/ welcbcbey ben t^yberie bie peni sei' lft?â^â^^*^/âîlt;M^lt;woncmaberbie ©cipionee/ weldoe ein tOauptpabt hab^^ ^â'^^ ^arraconcpô in tOifpania. *Von biefem glüdfeltgenKeid) ^^â^wirnidjt allein genomen biefc fiirtrefficbcn boebwerpAnbigen l«niâö^^^âân^'^â^^^ Ãenecam/ ^.ucanü/J^^S^evum/ Pomp.(Oe^/ A?|P^»gt;ttm Jtalicum/ GOartialem/ Coguum/ 3luicennambe ar^e/ xgt;nh u^^^ââ*^^^*^â^â^^â^2keyfer/neruam/ S/raianum Ãabriann/ ht *V^lt;^^^|îo®/ â^ Cbrontrfenbod? berumpt. Jtê vnjebliebe mar^^ tk*â^'^^â*â*^^**f^»*«/*^^*gt;^*'tlt;««gt;/tc. *X)iel ^Appc vonbeiligbeit ge? baï^^î^* ^** liefern lanb ligt ©anct 3acob ber mehrer/ $u Compopel/ â^âttein grop wallen aup Ãcutfeben lanben gewefcn ip/vnb noeb.
kâ/^*^^^^*^ ^^^^ vnb vólefer fcyninbiefem lanb/X^afconeöCanta? rid^ '^^â^^''â' ^^^ golbfürcnb 00 golbreieb Pufó Cagne / ein feltg8 erb» flwr'^*'^^^*^*^ ^^^^*^ ^^*^3 babbafftig/vnb aller fniebt fruebtbar/ vber? ïnitr *^^^ r*^*^ellen pferben/ bod? an vielen cnben ein vntre w volcf / ba? febeh^^^^ ^lt;*â^^^^lt;ebtvbclvcrmAÿê/vorcbertig/binbctlipig/bôpgc# vid^ ^^^^** *^ââ eygne fpra(b/fd?icr Jtalipb mit welcher jungen pc in ans ***S^ff^*w»ttenvnbvberdnBommcn/ alfobae pc in vil fachen ein? vernemmen/ip bod? ein eygne fprad^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
nun
-ocr page 164-©4é rtitbatÃfd t'ifi'e'ÃPi'Itfâiicf'eV
ÃTiin Portugal bus Ãonigteid) etwa in HeiuerreÃer btftbl«®quot; povhtgfthjj, l^at «Ife jugenomen / baà cö vtl ^ónigreid) vbcrtn|ft/mb viel 3âp â ann4gt;brad)c/vonnaU von (V?cttfdKn vnbcwobnt/xvdUtltd? jgt;^K'quot; nn brunne bcfcncbtigt/fcy^tö crbbobcnÃ/wAlbig/tc. bcvbnlb nungbcvmcnfcbcn fugfam/ von^bnett gefunben worben py«/ Ãontgretd) mächtig erweitert/vnb an reid?tb«mb dfo jugenommw bne berAonig von portugalmitteid? thumb vnb S^riegfdnervrtw^ bcrwinblicb ifl/teglicb mit ben Jnfeln nnfîo^ b^t/bi^ von CnUcut nu^. 5« (V?ebere gefeilt vnber anbern frud?tcn fowil jurferà / baà lt;»Ãquot; ifuropnbrtuon bepudert wirbt. 1^6 feinb nuch anbere Jnfcln vonbert Portugaleft fd?en erfunbe/^utMuffen verfchnfft / ab Ãnnct (Ãeorgw ÿaylbe picoc/tc. ibiefcr Jnfeleine b^tber Aonig^u Portugaln^'^ 'Ãeutfebenrtuf Glaubern befett/bictregt werten/ baruon betuad/î*â lt;nb bicfer Cbvonid nach ber lenge.
Gnltcta ober (öalacia bauon bie lt;5alatc genannt feyn/ grenzt lt;^ t^ifpauiam vnb Portugal gegen (V?itrag / von2luff'gangan(Ãcttnlt;â^ niam gegen (lOicternadât vnb Htbergang ans lt;t?eer. Ãi^tltcberech^â^^ für ein gegne tbifpanie/^u jlinne Iibro44 » retd? von 75ley vnb aUew ^rg/aud? mit (V?enig vnb bee (Ãolböalfo vbcrÃiifftgbaà ble^a^^J* IVeibcr manchmal mit bcmpflugfd?ollcn©olbtaupadern. J«^«*^^ beradern/bieilOAnnerncbrenfich mit Brieg vnb raub. ^inanber®4'' tacia ligt in Europa/ von paulo betert/bau on hernach»
3hiUa ift bdö ^effcamp;Mnbt
'^Taliabie ebel gegne in ^furopa/nach ber meynung 0olin{/5^^ benmalbunberttaufentvnb $wengigtaufentfchrittlang/4o?,â vnb jwençig taufen t fchritt breyt/etliche achte ee feyn roföl^^n
beren acht ein mei 1 tbun. Sein ganzer vmtreif brey mal hunbert tao^ fcnt vnb ys.raufent fd^ntt ober rofölÃuff. iöiefe weite vnb nambajffâ3^ gegne vnb proutngbat mit ber jeit viel nammen gebabt/3lnariaj^^^ jperia/Ziombarbia/Wagna (Brccia/Cifalpina ©aUia/ tc. julegt Jf^^ lia/von^talo bem 2^onig ©iculomm/ ber fein Keich verlaffen/m^â^ 3taliam tommenbe / ein Ketch auffgericht bat. Jn biefer fruchtbat^f* g^Snegegem (V?tttag gelegen / ift vberÃüfltg guter lufft / vnb ein pl^ eintommen ber frücht von 61 vnb weir^oefen/bae bie alten gefagt lM^ ben/eà fey ein groffer trieg ^achi vnb Cercrià bafclbfl/ baà i)t/ ob eÃ4»J wein ober tornfruchtbarer fey. Jte aUerley erggruben/ ÃlbcrÃ/gdW eifen/tc. vnjeltch viel beyjfe Brunnen / für mandjetley tränetbeyt gölt;'â 5ötfc prouintj Wirt getbeilt in »8. JnfelnobCânber.^rfïlidj/Xî^trotw i' Catma.^. pteenn ober CWarchia. 4» Komäbiola ober Emilia, Æ. W gertartnr/b4t^â^*â*lt;â^^*^ öpvUtanifch tOergogtbumb. ó. Combarbia. 7. âVcudllt;â' u.etcot 8.lt;lOard?ta.9.â2'eruifina.To.yorumiulh-â».tOl(lria.i2.3prucum.it.2p'â' lia.i4»Campania.«5.CaIabria.ilt;i.73ruth.i7. /Liguria/ welche ich anu^f' ften gefegt haben folt. Jnbicfen Cänbern allen/ fagetPgtniuÃ/fcyjââ etwan(tebenbunbevt@täbtgewcfcn/3lber^lonbuÃ^IauiuÃ5orolb^ tnenÃà fagt allein von jwey hunbert/vier vn fed^gtgörAbten uabc^* vnb eigentlich ausgerechnet/ barmn ^tfehoffe fmb / vnb bie ^if^^r haben. IVetter hat Jtalia brey lt;^?eer/2lbriaticü/Ciguflicum/tc.3ffâ^ v.nambaffnge ©cchinvnbWibcrbey ben ©tcbtenligcnbe.'Vo»lââ^ fen©tebten/ ©een vnb (V^Annem biefer prouingen allen / feynÃ**^ Zöiicher voll/ vnb jum tbdl broben angejeiget»
4
-ocr page 165-â¢^Jon europa. LXXiï
Pabusbcf Stallambefeucbtiga/fubrctgold/bc^ . ^^ ë«»â^- âhâ^â^^Ãâ* ^'^quot;^ anbe^ tn alUr Welt lieben etjelen/new/ ®hSe®^^ iwóittïr ^V*rPlt;â«w/Pnbus in JtaUa/lOebrus in âÃbtacia/PactO/ pap m öe# ^ybie^ ^^^ ©ages in Jnbia/Xb^nus in ©etmanin/ i^etinus ein Ãufü ^^^â^*
®^f(Ãvd6uttg ber ^dnber/Proutn^ vnb (SMbt 3taKe/
Cifnlpine (ÃaUie/obev flombatbie»
Câlinfcbleu^t etwa i/.obet 18. C^nbet in fteb/ vnter wcldjen Ci^/ Xtauna, çjM guttn ein ProninQifî fajl bûtgig in 2lpenino gelcgê, wie Ciut«!
weldoet l^nuptfînbt i|l ©enunein wunberwürbige tam/» s ^*^^^â'^ veyebt von bem Ãufö âVrtto / bi^ un ben Ãufo (%0«e'/ beffhiAir 'âââvbt ju einet feiten mit 3pcnino/ jut nnbetn mit bem GOcet 3ttbiefetptouini5ligen/lt;Benu4/önuana/Ãlaulum/3b/ löte »?i^*^^^â*^öwilittm/ nud) ptenefîma bie nnmbatftigen ötebt, »nb bie» Pâ'ïgt;lt;nalljeit mebt morb vnb tnubetey gewbt / bun 2ltieg/ bas X lt;®^^®^^^tf w^f rtu|fgebê.Xi?in wnlbig bütgig Innb bie nllweg
M nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rtnfgejogenbnben vö pd?gefd'gt;«tt/ vnbtnnlid?wt? Æa^n.2Ãgt;tfc betft Cato ntglijïig vnb bó^gefd^eib.ÃDas i|ï in fum^
TDâj»-^*^^^ââ^^'^^ lanbvnb bettfebnfft/ bntinnbiepott iCgt;elpb«mtfï, wvonigt;çv Zitgutiet fitten etwas betnacb»
JJfwBrta ein gegne italic in weichet bife fïebt (XOcy lub / papia/ ^îurubv^** ^^aubn/Hountia/ DetceUe vnb Cornu bic namba^tig|ïen feyn. C^J*â biefet lanbfd?afft ijl ein ©ee/ auf bem bet pufs etemü Peu ff/ Wbciflctt Jnfubtes bie lanb fAflèn vnb einwobnet bif Innbs»
^tium ein butcbleucbtige gegne ^taltcmittcn jwifdxn ^ttuna Outturn.
OQjVub Cnmpnnia wefenbe mit viel pebten vnb vólrfetn tbumwitgt;
bev^rt^^^^^*^^^ ^^^^^ ^^^ ^â^^ âCibetis enijwey febneibet/ vnb juicht ^**^ i^Oect mit pillcm gang Peuf t/ in weichet gegne viel ttep èv»/ *^ ^^^^^^â' Kómifchen 2^eyfet vnb l^ifchoffgebnwet wotben Jt a^^^â^ben/CetneIna/Caieta/^ilctte/ CbotnZ^lnania/'Cibut/ vielanbete/ butch vielfältige btieg ie^t verbergt vn ver«
âp«cn«m dn gepne 3^^îî^»
^^^ S^S^^^ Jtalie / von pico bem Ãontg ben nammen M0bnbertbe witt fonff (Datchia 2tnd?onitana genant/etwa UOnt; «iH ^^â'â¢^â^ââlt;*«lt;*3lt;beiPèn/welcher enb gegen a?irtnafht ip2lpc' SS^n^^^ lt;^â*J®^^*^^*lt;l«'gt;lt;gt;w©pvUta»ifcheniOerçogtbttmbfeheybet/vó Ori/ nttana. |w|sPfrutum/vomt^Oittug bus ober lt;V?ecr/ vomtlibcrgung Ga M^ ,^â^â^^â^tum/bet fut 3ufculum Peuft / babenbe. ïbiefegegne/ ^3^ Minus Itbto 21. ijt nicht allein mit ulletley ftüd) ten erfüllet/fon?
* piinius mclbet Picenum fcy etwa fo voidteichgewcs!
^^^^ bunkert taufent aup^ein einige mal in ergebung bee Kóu wifcpcnvoleté tomen feyn, ÃDie trefPiebenfumAmen^bt burin feyn/ pifauruw/
-ocr page 166-©4^ anter fÃd biffer ^BfltJu^«^ Btatpit« pi(lt;ii)V»m/»onî)«nK.0mlt;rng«b«wtt/3â'ââ-îââlt;ânoâ/5'â'*â*â''^^ »t oi^ Unötfgt; nogrtUica/âVrbtnum/lfugubium/^tttebona/vongetreyb vnb volle jlabt/Camcnttum//irmum/ 2lufculum. Ã)i^ Unb i|ï â*ââÆ ^à r^ feiner gelegenbett fall wcbrltd) vnb cruQtg / wcld?cr vmUgenbe ^^â^% , vng^rtnt vnb vn wegfam fey n/ bas Re allen feinben ben Zugang vd^l j gcn.3tem ein ffabc^abvianutn Jtaltc wol errant batbicfcgeg*â^^ . allcrley gebet» vnb banffmanfebaQ furbunbig vnbanfgerufft._ nbsp;' KecanatumZ anfengUeb Ktetnetunt genannt / barbey ein namb^âiï gev quot;Rempel bc6 ganzen Welfcb«» lanote auffeitn berg ligt lt;Pavt^9 lt;nbsp;betllgtvnbgewctbet»
Sfamwia/^Xomanbfofa ober ^mifta»
picennnilïo^e^lanttnta blegegnevnbproutn^ wirbt aud) Ãfmiliam in (id? baltenb/ angefeben. Ãötf Unbö vnb enb teyebt von Pfaicro bem Ãufebif an ben P«f6 aberbarnaebberganQ Kauennattfeb i^^arebae barjugejeltttâ^f^.^^ IffZ bat bià allés ben nannnen ber prouinn Komanbiole behebt v^ , balten/alfo/ bas fid? bià lanb /e^t er flrccf t bià an ben berg ^Iptnlâ^^^j^ ans 3lbriatifeb (iOeer/an Pabum bé Ãnfs an pabufam ben 0^^ ââ alles bas 5wifeben ben Ãüfjen 5olia wnb Ãcultena ligt/ von ber j«*^ rierlanbfcbafft/biÃanber'Veronenfer vnbpatauinorum ©ee reyebeu^ie nambafftigen ©tebtbarin feyn/^^riminum/ ^*1^ ©affina/ ein 73iflii mb io. cafleU vnb flebt vnter fbm babenbe. 2^*^ ober Kauenna/ ein *0atterlanb plauti/ ^retenorium / bey 5oroltuintti5anenfia/^ornnicorneln/nad)ttials Jmola/jâiileÃb/ 7^^ noniagebeiffen/jtem^errania/^tbria/ welch« ©tabtein naincrt^ââ* Ãiflumbs bat/vnb viel anbere gegne»
^trurfa/fonfi â^ufcM ober ^^frrenea genannt
von einanber feyn/vber^wereb vnnacb ber breytte erflrerft es Ã^b berg ?tpcnnino bià an bie Jnfel ©arbiniam. Ãtefe prouin^ J^^ â^X tx.narnba|fttgcr@tcbt/ncnilicb pernÃum/Cornetiim/'Volafe^/rl fe/Cuca/0ariana/pi(loriinn/2iretium/6cena/Centnw/lt;iOlt;*lH Lf ^loren^.^s fey n auch etwa viel anbere ff ebt biefer gegne gewefe« /Lj^ jur erben gelegt/ als Cima/ Populonia/ 3lgilina ,!rcfijle XuÃâ^^' Ãum/Valeria vnb DnlÃnum/ von biefer gegne wer viel ^ufagtrt/â^ beborffe wol wie alle lanb/einer ey gne Cbronirf / wer alle gefebi^bf ^^^ gelegenbeit barinn befd?reibcn wolt.Don ber '^nfeier fitten ctt»lt;»^ â^ ter bemad? in befebreibung ber breueb Italie.
^mbna/ober bao ©p^kfanifeb 5p erzogt burn 6 in
»rtû«.lt;)C?2ââ'â'^^**â-?'*â^*J?ât^â^fc^^ epokroi« Tfe^ytrtrunam grenzt/ wollen wir bicfccblc gegne and? beiepti» _^^^ nifd)lt;,er9o# k«KS^otus Itb.9.zeuget / bas etwa bià lanbs eins groffen vetrt»^3j^# tiHMnb. gewefen tfï/alfo/bas fie auch ben X^mern gebrAwet habe / ^ââ^Lcn'
-ocr page 167-' *Son Kurepa. LXXIiï ^««3Ctt.ï)tcflt;6 Cante gvennm fdnt vonteni vvfpvung 'ïTibeHe / bt^ Jâ^«»âlt;^lt; vfa ober gc|ïab bce Ãuflee Cimente / ba bev Ãufe 2lnto in ^lt; Ctbcvflc«^t.rïun bic geabUcen wolgcnanccn ©tubt Dmbrtc finb/ Ã*â , âJ^5^^«Pt|labt/wcitbcvbümpt: / Tvcatc/Hutlïa/UOenanta/ -4mctta/'Ctfattwm/iï«tctta/5ulgtttCum/2tfrtft«m/'?r«vbctum / nar/ Jâw/Ceretnmrwelcbev ©tabt*X)old ctwan gan^ Ifüvopam buvdjbett^ r^â*^^*^^^fâ^^ b«t / wit Ãtbtd?«v angenommener not vn armutZ nep mte flt;trb anfbetebenbe/jv falfd? bUgU^e fuebt anju^etgen/ welcher ^utwtUenbteKómev mît gemeinem Albtet haben müÃen wehren vnb gteotnrnen/ alfo baebeiner vher einen (V^onat von hey mat auà biefer âtabt borfft auà fey m
2)46 îîcapôîttatttfe^ ^ônigtarf) in 3ilt;îli^Vin
Ãeben C^nber gethctlet.
^^f^^apoUewirt etwan tnbaè ©icilifchAonigretd? ge^elt barumb WMpditó rn oj) 1 baeee heym©icultfchen (ÃOeer ligt. 5gt;en ee war ctwan bein 2^0/ 7- Pottmes ®^^»tgltcher pç / barumb warb Ãe vnterm '^ttd ©teilte gejelet/vnb
'^^^ vielen in©tcilia gclcgen/geacb t wirt/wtewol fie vnter bie 0tgt; 2:7â^^^^^*^^ffhlt;*fft gehort, ^bcr Xleapolte ligt in Jtalta je^t mitfampe öicilta/ Carolov.bemKómiflt;hcn2^eyfervntcrworffen» Hunbiefee
hat ÃebenCÃnber in pep.
©awttininoberSipnttium.L nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r gt;
3lmnmm einprouinQ beeneapolitantfchenXeichô/leçt 3pru// 3(pr»n«m, O^tium gênant/ligt^wifcbenpicerninn/ Campamam vnb 2tpulb am/ ein faà groÃe volrfreid?e gegne / barinn finb bie hernach go kanten cblen©tibt/2lbria/2lquila/2lterntt/6ulmo/4gt;rtona/2frpb â^um/2lquintt/3thina/^enc«cttttt/ ï^helepa. ïiiefc ©amniter finb eo ö^mmrec Kr®3»^lt;crmechttgbeitgcweÃ/bae Ãe bie Komet mit groÃer niberlag 5îgj0«^ â^«iegte 3n bifer gegne ftnb gewefenDóleber/ precantini/penenfee/ â¡wi^.
-Jtentani/ preltgni/ (V^arucini/ âXâeÃini vnb 2lmitcrnt,
äputia ctwan ^^^pcÃiit» IL
gegne ÃVelfd?lanbtôgrent5et ans 3brtattfche (Ã^eer/eto
â^t^lt;'« Japegiagenant/aUlOerobotiiô vnDergil.fagen.î)ifepro'gt; 2(pt»lta W ^ttittQià etwa volcbreich vnb viler ©tâbt gewefen/mit getreyb/ 01/ 7. vromen. jâ^ dn/(5olb vnb ©ilber vbcrÃüffig vnb mit aUcrlcy Früchten fruchte ^ar/rtuà welcher bie guten they Ãgen Ãreitbarcn pfcrbt bommen. lÃiefc 559^⬠haben bie (Sriechen ^auniam geheiÃen/etltchedOaÃapia/etliche Japegiam/ etliche Calabriamvn©alentinam mit gemeinem namen 9enant.ibic anbern wollen Ãe lig 5wifd?cn ibaunta / Calabria vnb Jay
center bie anbern bareirt jelen. 2gt;te lOauptÃabt barinn ^runbiiÃum.iöià Canb hat etwa 1?. mächtige ©täbt gehabt / aber ^^emt mehr bannâérunbuft um/ 'Carentum/ fSybruntum / vhb etliy ^«bleinc©täbtltn. 2ltiÃ'eitn23ergbarbey / ©argawgenannt/iÃeirt; ^^â^hcfuchterCcmpcl,©.(V?i(hel/VottbertChriÃen vielbcfucht. © mtdid
StuMM. in.
Jpù'X)cantabtebrtttProninJ5beô rîeapoIttantfchêKeichô/ÿwifchen j^^Campanta vnb brutto gelegen/ ià von aUerley fruchten fru^ty nbsp;nbsp;nbsp;Z. ;
-ocr page 168-©0^ ant*« t|f (t biefe^ ®e(t6«(Ã^/ fcat/vnbvoiwempwiretcmlufftlnfftgvnbwunfam.ÃJUSt^*^''^ 6nb/plt;|lum/lt;twanpofltbow4gcn4nt//iuc4ntlt;/.ifUrt.ÃEgt;»flt;Cwc*n*^ folkn von benönnrnftern/ren vrfprung briben.
^akrmtantact^cr^aUnttnorum» IIIL
3«^ gwne Ãrtienttttorum/ bic nun â(Terra be âSart 3lt;w*â^*â^ Ugtatt^polw/barinn Onb bïe©tAb^cwe|ï/Xubia/rtlt;gt;^^^â^j C^Ãerium/^aulla vn Pgentum/wte ptot Ub.j.anjdgt.Ã^** â^j^
lt;i0merua/ wie Ãtrabo wil / eewanein tófïUcbenï^ctnpclgcb^bt/ 'â^
lt;m promonrortum/Japegtumober ÃaUntinwm gênant.
gafabrU» v. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
CffUVw^
^fV^^^ ^^â^â^*' ^3f^lt;â^*'bria/eingegne3lpuUe/»oUallernott^^*;if ^ÃK^Jttmenfcblw^em gebrauch/ bauonbrobenin ^puUaglt;p*3^^'^*
^ruha Ober O enotria. v i.
© eno tri#.
Knet, fmb quot;Oólcfer in ^rutia ber gegne Jtalte/ im tTeopoUW^* SJSf*^^** Kónigreteb / welche prouinç etwa Oenottm genant wof^ *^*^be« i(l.3Darin Confena bte tOÃuptflattetwagewejl ifl/etn w^^^ tige vn webrlicbc ffabt/ ba ber(V?oUffcr S^onig ^He^anM vmbbra4gt;P bat.Ãre iflaiid? Kbegium babin von ben Cakibonenfem gcbawlt;t.
gampania» vii»
^^7lmpanta ein gegne bee offtgemdten Keichs / Je^t '5'erra laböHâ^ y^genant / 5wiflt;hen Catium vnb Calabnam gelegen/ fruchtbar lt;*^ ^^bergentbAlcmvnbfclbcrn/ berbalb vonetlichenein (Z)uttcrö^ feucht genanntworben tflbartnn lige Capua/VTola/rieapoliö bn** bei vnb Königlich t^âuptfîabt/vnb ber Ãtulber Kontg.ibtcfe 0(^^ ifltnit emerfchonenport vn treffenlichemgebew hoch geabelt.jDarifâ^ haben biefe volcferregiert/ vn bie t^errfchafft gehabt / normanni »r ^ielt;5ermani 7^. töte (Dalli Fs.^ltragones à o.jar.^no «^oi.ilibipK«^ wiber an bie (DaUoe bommen.
Latinum«
JUtfoom.
2tttnumbte gegne Jtalie/halten etUch für Campaniam/^ie an* dP^bern wollen es fey ein befonber lanb in Campania / ober an Catff* '^^^paniam fioffenbeewae Heiner ben Campania/ wie ©eruio« à «* jeigt/bk vom berg3Hbano/btf an Campaniam reycht/vn erffreeft ftlt;lgt; von ben tboren Ciberi bi^tn bte (labt Caietam. îgt;apnbetwaviljî^^f OeQtnibergelegO geweflnemlich 4gt;fna/ ©inuefla/ 3trbea/ÃTerracirtlt;* vnb Caieta/vnbbieJnfeiponna vnpanbana/auch ber berg Circeuö/ 3tem bie ©tAbt Diletee/^nagna/prancflina / âCibertina/ ^ufculn*^* vnb ?dbam banon bie 3llbantfehe König berbommen. Jn bifergeart^ finb etwan gewefen 3lborigene6 / Kutun/ 'Volfci/ t^enrici/ ^quicn^â/ C^Oarft bie D^lcber/bann bifCanb greifft weit vmb (ich/vnb bateinct^ groffen vmbfchwey(f.î)ife habe etwa vnter«.Königen/ feepf b««^*lt;^^ vnb brey vnb 5went5ig (ar regiert.
ïCevutfhs Uitfi-eft.
^eruipna cm S^rf^^a ^fi^nc, oJj C^lrchia âCerul jtna ein gegne Tüelfchlanbte/ barm Jeltrnw/Car* oäi/uip wm/patauium/ âVincent ia vnb *perona (igen,
Jonitrt
-ocr page 169-â^^ottèuvopa.
LXXIIII
a_ Sorum ^ulif/otcrSrijaul.
n bf^cr gcgnc Jwlic / 5orum ^nh genannt/ ligt 3qnillt;w/ 3^t i Vttb'Vttnuttt bic namb^lftc 0 cAbt.öOevet bic/wtewol iwAnbentutr tbctl (inb JwUc / wevbm pc bod? offt fut ganç ^â^9lt;:rtomcn.2tlfowtrbt4ud? J taUa etwa ^orwm Julq genant,
_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^)lt;(^lt;o ein öegne 3^lt;ïlt^»
^MX^^^Pâ^®^â^^ât3f^l*â^Sâ^^^3^â' / fcblcupttnpd?3M|ïtnopoUm/ @.Oierd»ymi âVattetUnbt/ jc^c 0 tngna genant, ?â¢*9*^*^wlt;tgt; 2(glav/bic 2ttbila bet t?unter 2kóntg / etwan mît ÃJbuttbert mal taufent (V?ann beUgert vnb erobert bau ^tUd? fa/ » â»4glarlt3lt;m5vl9lt;ïuU nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jugdw^
Venetia ober ^^oicbiq.
Anetta cm mächtige gcgnc3taltc bat tnn von lf ncto ober quot;Venclt; vencotg. q^to em Ãtabt nach lm vnb bem Canbt Denebig gênant / gebaut fittb/ 'ââ?â*^â^bcttljï.Ãgt;abt«4ttp notber 2^rteg/vllltaltanergewl4?ert 1 w/ vnb allba peber ^u fcyn vermcynet/vnb tn bif ^anbe tncl womm/ S^n wolbewartauffgertd^ty bauen wir and? anberf wo gehört haben/ lt;tvumb td? vil bauen ^ufagebic vnterlap. 2111 d? i|l bif webrltd? ert vrz «ft een vnfern wel bebaut. îgt;ifc berrfcba|ft ber Denebiger erftrerft fid? PKwbaö fr fieret ^nfamptber gclcgenbeit bip Canbe/ntemanb ford? to^âf^â^^3*^^â:i'bbaup vnb pert ITelfcber Canb/^ifie ber (Türctey J^bncybettfcbafft/batcöfebrvtlmAchttgeKaupcut/bereneincretwa */V*'â^P^lt;'ff^ etn durften auf bem lanb tauffr. ^atflaUerUy vificrlv/ ^Yunfl/tvtegpfcrttgc^lOäner tnbrtegen/auff bem ^cer ober Caub/ â»0ein eigen f^er^egtbumb/Cbrenttf / vnb allcö/ab feyc es ein befon^-^«telVelt. jbveeCanbö brcy tcc vnb Ungc tfl vngejelet vnb gleicbfAm
ÃongoSarbia ober £om6arbia/bdo t0 ein evane aeane
J talie ober IVelfd?lanb6,
ümbatbia wirbt mit vil namen genannt / von mattd?crlcy berr^/ Xomb4twlt;# O^fd?ungwegen ttrplid? t?efperia ventOefpere/ber von hifpania fâ âUJJ,«!«; 11 ^'â®â^f*^*^^^^/lt;^fâ®lt;*bagcberrfd?tbat.i£)cmnad? 4gt;enaria/wic plin. ^^It^iu. â^â¢^UretvomgutcnlVcinber ba wcd?fc/obcr von ifnotrie bem 2lt;Ãgt; *tlt;36abinerum/barnad? von Jtale/Jtalta genannt. ibcmnad?t^fic ^«d?magna©reciagenant/vnbabcrmalöCtfalpina©allia/ wlcwir bvoben gehört haben, t^tlid?ctbcilenganQCembarbtam/ bad iff Jta^gt; y /'lufed?p C^nber/ Ã)aó erp Cenomanenftd in ber pc gefegt haben/ â^'^'^'t«m23ergomtt/Cremonam vnb(V?antuam.5«»tt anbern/Cene# «capô/bie in pd? belt vincentta Derenam/Patautn/îaruipum/Kaz/ Wttlt;im/5orliutum/2lrrlïntnum/â^iPan/©enegalUamvnb 0cna6/ bAtinn ftnb bic 0enegalllt;nfeó gcwcp/blc mit ben Körnern vil trieg gc^z iwbttbaben/aleXZtuiud bezeugt. ÃÃMcbrtttpreuinQlJeiern ©allia bic âlt;ï^ item namen dn pabt 23otium gênant/ erba wet haben/ bife ip gc/z J^^p^wifdicnpabü vnb'5'rcbiam.^ie vicrbtproutnQ/Ctgurum©ab
1 ua/inbiefe ^ele/^'bauvinum 0ecutiam aud? bic 23erge 0abatimim/ 4ngupamtl:porebiam vnbKegalemmontcm.oumflinpâtcn/ Jnfu«* O q briunt
-ocr page 170-^Ã4é anbet t^ö bifes ® eUbn^^z tdumCSaUk/ tw wclcbtr (ïtttgt;/(Ã0cy Unb/Comum/ P4pia/C^»^^^ navia/DeveeL ÃD« ó.proutnQW Combarbia/ (SaUm/
ber Habt ©enua benamfet/vnb belt tn pd? Ã)lt;vtbottam/3lUj^4nbt'W»w XinNt^jta# 3quêrcm/2lflcnfcm/rïoUnfcm/Ãa«ottcfcm/3Hbug«ncnfcnï»'4blt;t;v ë» oÃnnquot;^ jCombavblp^CbvontcftbcïltrtlUó Jwltam vn Combarbwtntn^-^^ votmai« ^e# gne/etUebt imS. wie broben gebótet.ÃDte erffifb âX^cnetta/ wcld.'âtö »«ont, nbsp;nbsp;nbsp;pp^j. Ã,5b?3cvg4ttiump4trtutum vn 3qmUt4.tgt;ie «nber /ligu^^j7^^,
b^upcf(4bt bannn (Ã0cy Unb. ÃDte bntt Kbcurt ober pcbcmo«n^/^ fï«b⬠^Tb^uvimun tn ft eb b^benb. 3Dtc vierbe 3Hpifcott4 Am gcti/bavtntt lt;5cn«4 bic UOccrflabc ligt/ï'bufcA bte f«n|ft 3^3ââ^/^Æ L pc Kom jdê. töte ^. pro utntj Câpanm/wclebcXlcapoltô fur btcP«ââP^ flabt'bAt.^te 7.Cot4nta/brtn»tflptflonum.ïgt;fc s.^penntna/m'^^;^ tber tfï ^obtutn.ï)tc p.ÃÃectma Ifmiha/m bet Sonoma vttbpl^t*^^ââ^â It3crt.2gt;tc «o.^lrtmmca/bcrcn PAupcflrttifl Saffum. ïgt;tc u.
2l|culum vn ^fbrmm tn fteb b^tbenbe.ÃDte tx.Ãnnnttum/ barm« ^^^ uentum begriffen wirt. 2gt;te i3.3lpult4/bietn fteb bde^vunbuftotw/^^ Tüelcben gegnctenmit ber bewegltebctt ber ^ett vnb glwrfó/ bte «rtWirt^ brey ober viermal verteree worben (tnb/^lonbudtbdltóc Aberlt;ïb/irtâââ broben er$det ifï in ly. tbdl ober Unber/ nemlieb / Cigurinm/ Ã^tb^^*^ nm/ 3prntinm/ Campantam / Slpiiliam/ JtaUam/ TOmbrtam/ 0^^ nnm/^lamtncam/ilOarcbia/'Cerniftna/'Venetia/ Difiria/ ^oriun lif vnb Combarbiam.Hu ^lonbue jdet in Combarbtam vnjdteb âââquot; ©täbt/vnb vor anbemdOuetn«/Kbegtum/^ttrariam/dOunt«^^' Parmam/Cremonam/13ri^am/ Pergamum/ nouariä/ X^porebtam/ ^baurintmt / Ãennamdbontem regalem / vnb ff à bt/pebemonttam vnb dOontts 5erraci2t flenfemz 2tquenfeut Z^J bam/Caffale/3lleganbriam/ÃDertbonam/^obtiïm/ placentirtttt/P**'* pUm obev^icrnumAtremamCaubam/dOebiolanumbte l3AupcP^â :ïfaie« Ãôrt^ ^attnnbifeMiAnberCaufgettommenKom)bicjCombarbict^j^^ KSt nbsp;bïdten/vnb fren iOerijogen ba erhielten / betben fie btefe gegne alUü^
fbnen Xiombarbiamgenanne / mttau^tilgnng bee nammena 5^ï^ bae naebmaU von Carolo dOagnobeff Ãtnget worben iff. ^Ulein v^^^ cdl/'ïribent/'Verona vnb ^ononia/ vnb bic Ciguffifeb«» berg aaÃ$^^ ^e^uti ^lt;gt;*^^^^^^^ Vorbehalten.Ã)ife bocbtragenben^ongobarbi/vonl***^^ S bffb?Sè 3^*â herten alfo gênant / haben nit alleinben nammen jtalie verwlt;i^^ Aongobatbi bdt/fonberfd?ieraUebing/btegefag/fitten/vnauebbietheure0pt*4w/ £«*?/wr- ^â'quot;^ P^ haben bià heutig IVelfeb in jtalian^ebracbt/ bas jerbroch^f^ ntsià baS vnb jerbróppelt Cateiniff/bie vormals gutCatein gerebt haben lâ^^^^ fic zaren: umb fte Catinigenant worben ftnb.iöie ©othl fdnb anbiefer verbef^* gmbt. nbsp;nbsp;nbsp;j^ jj Ãprad) aneb febólbtg. Ã)aó haar vnb bte tleybung ber 4iongob4f^
ber tff gewefen allweg auÃgebrey tet/weit vnb lang. 5? er britte Per^^ï biefes Doicfs/^lgilmunbus genannt/hat gefunbenin einer Cad? oblt;*^ 7. Wnö« Pf«t5 /.Kinber/bte attffeintnal ein t?ur auÃge^ogen vnb geboten bej^ iM^'n -^uv ui welcher als er ohngefähr jn ff ifeber that tarn / vn Ãeb ber miÃh^ SctSettr^* long entfett/ fanb er noch eins lebenbig/ b^er/auÃbartnhergigtettbt/ wegt/mitbefpteÃheranÃ^ohe/htnwegführt/anff^ohe/vnb^atnnëâââ nennet/ banninfrer Sprach heyÃe 5ama ein Vifebgrub ober lüdhw bartimbbas er auà einer Pfüg genommen warb. tÃifer König natnp uneins Kinbes ffattauff/ alfobas er nach ihm 40. far regieret/ vn^*^^ benKulgaris täglich raad) fuebt/bammb bas Ãe^gilmunbum feindâ Ãngenommenen'XJatter er tobt hatten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
-ocr page 171-â¢5^0« europa. LXXV
«W ber ®a^(cn pttcn/ïXcaimntf/glauë« »«6 ertnung. realia/etwan3lufonta/Catium/4gt;cnotvial?efpevia/:c. gebet f/ J^rtwwm ., 1 fen/etwan von (Bvieebifebem Dold befett gewefi/ baber ftc (V?alt; JroUe.*quot;^** r^Sâïa lt;5vecta gênant wovben tfl/ bat vil lanbev in ftcb/neinltcb Ck Pâ^âV^^lt;trttriam/Cattn/ Campaniam/ picenum obcvpicêtinam/ Qca'^^â]Ãâ'â^^^*^â^*i^â^f^â'gttam (5vcciam/Calabvtam/2lptïliam/ bie c *â^*âÃ?*^w/lt;baarutinovum/ptccnovttm ©enontim/Dene// ttmSi' ^ââ J^â^âiïâ^/I^amparbiam/ Cifalpinam/ (Balltam/ 0abtnv/ âºÃ .'**^^^ ^0106/juicht tflaneb Jtalta etwa von ©atuvno / 0a'/ bcMi?®â^âââ* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â^ Canb ifl ein Af bie gegne Af uvopevnter tah ^â'â^^^^âfden pvouinnen ein (^Outter vnb Jyürjlin veicb vó f^Oe'/ a/gutemjuffx/fvuebtbavéevbtboben/getveyb/wâlbê/felbevn/wifcn/ k*^W}^^^^/'*âlt;l»/fï^^tlt;»/Puffen/©een/ vnb gleicbfam etn (Bewevb* vS^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^â^ tauffmannfebaç. Hun von bev Kómer
fi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oungen/lob/tbat tvieg/ fclnb allc2lnnalc6 voll/was 2Cricg gefübvec fût Keid) vntev ft eb geworffen haben/ CinhisZ
5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«^lo^us/tc.Ãgt;cnn taom etnDold jbrev that/wovt vnbS^vteg/ p^'Jâ^^â^^^^^^ffer vnbfd?veiber gehabt bat/als nach ben lt;5 vecis/ bic » * ^^^Ã^fl^lt favb/pvopovtjvnbpevfonbevïüablen / iflnttcincvo tnCifalpina ©alha.^nDenebtgev vefievtfl bas voleibevebtev / von Mvbweiffev/bann in bev gegne l^etvuvie/^tem in Catio / Campania/ ^«canta/ ^vutto/ ftnb bie Cent von baar vnb farb feb wavij / von per^ pn lleinev vn tóvQev/bie 0pvalt;b etwas cinfâlttgev. j^te am enb italic âââ««en/ juclen in bie (Bvieebtfeb avt/mit fpei^ vnb vebe.
. i^ie Kómev haben ftebaUweg an einem Af begcmabelbegnügê laf/
^reyerky *X)olcf ijïallwegtndrtcv flt;bcn6t4btgcwcflt;n/Knlt;cbt/ »veyctUy 3Vlt;ylt;n ober burger vnb Af bk. 50« ebk A^rben til aueb in brey fecten 5S%2 5«vtb«tlt gewefenin jQ-cymAbey Ogen vnb Katb^weifen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pma«, iÃcr ge t(t heben fach t|l nil weg bey bem pncflcv / bic pc iUmtncd âMotivée bebevung genant haben. ©teïDtetatuv ijl bet béd)fl gewak ge^ M««/von beven ntebt ^u appellieren wne. 5« biefer IVüvbe tam man ^5lt;b bie flaffel/ Queftores / Odilesvnb Confules ober Confulatum. Ã)er ^'«atorwar ntd?tmebrbennó.(V?onatimatnpc, bamad^reydieted *'*i^lnanbevtt»
5ïammcttbcr êmptcvbebbcttïKcmcrn,
KEnatores / fonfl Patres genannt/ waven bunbevt 511 vegteven. Ã)tet74mcnö« ^ ©tabt etweblet bic Kómifd^en Xarbf^berven. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Rómift^m Patricij bteffenbifev ©Ãn / gefcblccbtev / ober Ainbev bcv*X)Ãttev. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fempt«. Confules/ ^óvgcvmetflcv / bevwaven aUweg^ween/ vnbvegtevtenein l«v.
Tribuni/ fOâuptlcutblOcevfwbvev obev onnfftmciflev,vnb warenTri^
buni fcelerum / cohortis plebis/ Acrarq'tc. baó tfl/ vovgebev vnb auff?
merdev anffbie laftcrvbcvó volei vnb feba^.
Praetor / bev eynbeimifd) '^ürgcvmei|lcvan flatt bet vovgemeltê jwey^ en/fo fte tvteg^balbenan^ müffen/vegievet.
Dilator / bev óbevfl lt;V?agtflvat/ an ben alle fach langet / vnb ft eb enbet.
Magifter equitum/iV^avfcbalct ober ^arflaUcr.
-O itf Quefto*
-ocr page 172-5)a^ rtnba tÃed Wcfeé ^fItPu^^z
Qtieftores/ ©ebrt^mcifïcr/ ober bic anber |lrc»gctt fr^g bicgefnirt^w^ Cunoncs/iOofmcifîcr.
Cenfores/ ©ebuibUutb/ bic man ju Nürnberg bic fùnff fc^t neuH^ mód)t/bic aUcu bricg vnb fprtu cntfcbcibcu.
Aediles ober Curules/btc 73lt;twtnci(ïcr/2^ird?cnpr$bfl oberpp^S^* Prsfedus Annonac/bcrCaflucrobcr^orubcrr.
Prafedtus ciuitatis/bcr^mptmanobcf ©tabtuogt.'X^ub (bnfl vtcl^^ _ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;re âmpter/ nicht wol junerteutfeben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ .,
pSSvitö nbsp;nbsp;nbsp;^â^ bcybnifeben Kómer betten nueb /re Pfiffen / Feciales/ Cad
ir3amp;4pnvor ciatorcs/Salios Gallos/vcrfcbnittcn Pfaffen/Flamines/Diales/Marnal^' Chnfh gù» Quirinales/Lupcrcales/Epulones/ïc. Ãbtcbcttenrtucbcin^aplï/Ãâ^^l!
Pontifieemmaximum nennten.Ã^auon ifï/aebtieb/ bettonunen ^^j^?L icQigcn Pontifices ein wfucb genommen haben / im Cbrifîcntb«»^^ â¢âS auch Pontifices maximos junennen/barjtt bat fnen gcbolffcn bet Cbriflt ju petro (lOattb. «^.gcfagt.'TVicuil auch bee Honigs ampt ben Kornern war/ben lt;5ottcf btcnfl an jufebaffen / vnb feben baà es » ber (Dotter bicnflrcd?tj«gtcng/ gefaçber fitten geben / bcnK«tbÃ^ gereebtigbett belten / fo war cô boeb julc^t bem Pontifici maximo ineâ* bunb gezielt/ bae er folt brob baltcn/vnb biefe gebott jub^nb ncmi«lt;quot; pnb »oUf^ûbren. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
«eRçÃo/ Ã)icgefaQKomulibcyttKómcrttVttteranbcrttjïnbaucbbiF/*â moi». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IVctb fol mit jrem (V?ann leib vnb gut gemein haben vnb ins (P******^
geborfame leben/bj er P)crr/Ãc tberrin vbers (Deftnb im häuf fey« liefölnacbbcö (V?ann6abgangnntbcnhnbcrnglcifb ctbcn.itittrlâ^'^ wif ne ober in frifeber that ergriffne ^bebred^enn / foil ber (V^Attw v«^ bic freunbfebaffe mit wae tobt (te tvoUen/tóbten laffen.
X5mcrV?ei=» nbsp;nbsp;nbsp;©o eittlVcib jub^uf ein âWein tnndt fol man (ie fïraffcn/al^'/*
vStrSvà ^hcbred^crinaud? glcid?crwci^ bicKinb.ÃÃaber ber brauch b^X^^l^ wmwbAc mem tomeni(ï ba6 öcrl?aufuatterfetnIVeib vnbKinb mit bem tulj »tat»««fMr» empftengbae er ruche/ob fie TPein getrun eben bet ten bann fie b^r , »oKen Anw ^^â^ Wein fût ein vrfad? vu anreif jung aller vnrey nigbeit vu vnfinm3 â beit/wie 'Valcriuó (^aviinue anjeigt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
Vutter m5g5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Xlrr fctjc ba6 btc'DAtter infre binber alles Kecht haben (blten/ob r
tSt^?^' ^^^ verbauffen wolten fcblagê/nóten vnb tóbten/vn pch ber ©on r^^ f««ffü«7£* ^^^ ^^^â9 bienet/basber quot;Vatter macht haben folt / (n jum anbern
britten mal juuerbauffen.ÃDtf gcfaij ifb joo. (ar vor ben n.taÃen/ti^ mais in bic n. taflcn verfaÃet worbcn.^lbcr Huma pomptlius hat^'P gefaç etwas gclinbcrt/nemltch/ bas ber Vatter bcin recht mehr b«*^^** foltg^gen feinem ©on / fo er (ich auf feinem geheif be weihet bett.
auin 5reylt;c Jtcmba8bcin5rcycrcin ftijenb hanbwereb treiben fol / fonberM SanöSad? bricgcn/acbcrwcrcb/ vnb war ein grof lobbey ihnen / ein guter 2^tie9P treiben. mann/cingu ter ^awr ober 3lcfcrmann/tc.
©efuç wibec nbsp;nbsp;Jtem ber Aonig gebot/wie auch berCacebemonter gefatj hat/
£«4if.*^^^ amenbbesAriegf niemanbmö(|fggieng/fonberallebenfdbbawvü^ aderweref wiber ubetcnlicf hoch ju/ jimlich/ fo es bie noth erforbetef' tauffmannfeha^jutreiben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, ,
jtem erffifftet vtl^cnipcldXltar/Ailber/Opffcr/ 5c(l bcr(5ótflt;t/ boch nit auff (Dricchifchc manicr/bie er alle auf ber ©tabt |d?lofs aur genommen bie 5e^ lOcrculis/jur jeit Ifuanbri auffgefcQt.
Jtem do. Pricfïcr würben von Varrone vn ©iony (tb 3lfcatwM feoauffgefeijt bic ben gemeine (Ãottef bienfï verwalte folcen/ 3^^*^^'
-ocr page 173-^en Europa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;LXXVI
*ÿllt;3lt;r bet tvâom/gcjtefet/ vogdgefebrey / wdOngung bet (Bótter.
/ ^ââ^wlu6 tbeikt b4ó 10. VOonat/rtuma nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/
»«/»«(bïwmfebdnbesrtOon».
Iifff/ -^*âl^*âwlt;t»/virginesVeftalcsgcttrt»tte/amp;crlt;5ótHtt'X)c(ïlt;3«wd^ ?u vp*3OâM*^i«ngfr4wfcblt;tfftgdobcn/brtrtt4d) waren pc frcy ficb L *^f u â^*â/â®ellt;be in vnteufebeit in ben 30. faren ergrifen/ bie wur/ ^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^*ââ'^^ getragen vnb vergraben»
P*'k|ïer ©nkj / beren aUweg jwól|fwaren/ mn fïen 511 be|ïtinz L7^*^sâ ^â^ââquot;â¢^â^^^^^^»»^«^»fe^f^^ü*^*:/ »wit fpieflen/ febwertern/ WuVtnbenuempelfpringê vor bcm2lt;rieg}ïgott(V?artt/ vnmitfcd?/ » empâtât machen, ©te betten fpi^tgc bwt anff/wie t^om geformet.
^^â^*gt;ber|ï^tfu?o|f(ïimmct)ncn form/tag/ort/wei^ vnb (Tempel/wie/
wvnb wann (ie folten ein ficg eelebrieren.
k ^^ ^^mifch volcfwar tn ftinffrotten vnb viertbed^etbetit / ein
⢠*^^^^ ampt.2)te 73órger waren mit ey b babm gemiifftget / bas I meinkber fclbs feb^Qet/von waó gefebkehtà er berBAme / wae für ein etb/wteutl Binber/wie aU /r namen/an welcher fïatt er fefbafft vn fein onungbett/ mie fiirgelegter ftreff benenfofalfchltchiufagten/baà lt;itt men /regóter nemmen fok/vnb gefeh lagen verBauffen.
?*â^â® *«klt;rollatino/ ein wiberbringcr ber freybeit/fc^t/ bj Bek nbsp;nbsp;nbsp;.
h.*^ ^^^'3 ^^^^^ geffatt wnrb vber Kom juregieren/entfcQt ben2^ógt; ?2j^2 »0Fff k â^lt;^lt;btauf/mein0berfBenPfa|fen/baÃerbifem (Bottefbten|ï maebu Htmen fok/ ber ben Königen 51)(tenbig wer von alters ber.
Valerius ber britt ^ûrgermeijler/ fe^t/ bj fok jugelafJèn werben Vhïx*^ ^^^^âââ^^k (Bemjetn/jBabt/ ober ^ürgerfchaftju appelliere/ ^^^^ä*â^ ^^yk fok/bas kmanb one gcbey f bes voids/ein 3lmpt ieh ^^ ^^!^^^3^ wer bas Regiment bcgert/ber fok on fïraff von einem 1 ^âijetóbtetwerben. 'TVtemanbillichjualkrwürbe/OberBeitvnb ^Pternangefucht/berutfenz erwóbkt vnb angemóffiget werben fok. ^â^âmwic niemanb wolbertfehet/ ber nie gebertfehet worbê ijl / alfo reo S^?^âkmanbtwol/bannberbar^nmitvnwilkngefuchet/genótigec â^^«»ffSworffenilï.
^^â Jtem/bte 5ÃU fchnff er ab / bamtt machte er ben gemeinen (ÃOann '^^^^Hltgcvanbere fîewr ju geben.
les w^ bem (Tempel ©aturni macht er ein gemetneQcha^Bamer ab fjjtrbebens ber ffabt baruberfet^t er;weenCopnger ober öchuQ^ C^eftores gênant/ vnb nachmals bicebegemeken Ampccr.
^l|kattvccbt/rcgimcnt vnb lïanb bes Kóm.volcBs/ ift blibcn bi 15 3«li, bes Keyfers/ber bie lang verlorcn(Z)onarlt;hey wtbeveynz wet/ vnb bas Kegiment einig an nch bracht. 'Viel vnb mancherky Speet«del vnb fpiel bidt man ju btfer jeit ^uKom/mit fpringen/fechten w anberer gcrabtgBeit. tbifc waren begabt/ erhalten vn befolbet von sememet ©tabt fehaç. 3tem mancherlcy weif in (BottefbienjBenjb«' J?^^5^tttVtt. Ã)ie fpidkutb würben mit gemeiner befolbung bar^n Spälten/bas fie lufBig/tegltch etwas newes anvid^teten bas bte ingent U^.^3mb vnb ritterlichen ^baten übet vnb an^ùnbct ctlichc waren in etff-^®^^^^^^^ ââ ©atyros / etliche in anbere (^Oummerey beBkybet/ kh^ **^^*****âkales/tc.vnb namen BünfBltchc 3lrgument$u jrenfab/ fdreibt/fo bieKómifchen^mperatores bie©edaufc 8 vlafenbetten/fobabmaneincontrafeytbilbbemverlÃotbnéKcyfer b^wei? ver
â¢O tiq gan^
-ocr page 174-©4^ anbêï fÃdl Mffc^ ^dfBw^ï?/
^^im S'*â? Mollit / neben b4« betb in ein feflêl gefeijt/ingelïnle «l« fey WK 2Un£ûwe fcbw^d^ ba fa^bcrKómifd) Krttb m fd)wavQ «uffbeveinen fett^â^ â.^ JJâJ« 3««* ITctbev in Unter wet ji Cweld?e6 jbv BUgfnrb wnr^nnjf bevAnberpi ten gefeÃenfteben ma nneinenbev / nU werende ben 2^eyfev$ut . vnb beymjnfnd^en / romen» ibifeÃeben mg tarnen bteberoffwgt;i^q^^ gleich nie noch jn ben Icbenbigen/brandeten vil nr^ney mtt
©o ee nnnnttlebenbtgnod^efnnb werben wil/ tragen feçt ben verfïorbnen S^óntg/anf^en marché/ legen ihn ^^^If ba fingen mittUglicbeingefang/Jungfrawen/ rtnb/frawen/ Ãharnad) trage Ãefnins Campum(^0arct«/|lellen^ttanffetnb4t5w9 ^^ómc? gt;wad?te^«n ober tbron.âVnb fo ee mm fetn nad)tomner int w^Miw. wit fewer angeflofjèn bat / laffen fie oben ein Cibler lt;tii|iÃtcgcn igt;â'^^^ K verfdjeiben Könige ©eel in tuimel trag/berbalben (te für (oottet^» ^ f rent tob gehalten warben.l3alb aber nach Cbri|li gebürt/ als ft J^-^ ben Cbrijflicben glanben von paulo gelebrt/annamen/warjfen fe fitten mit allem J ta lia binvnb fnb nnn allé Cbrtjîenfo eô (B^ttS fellt/auf genommen ein blei n tbeil toppet noch inbie lt;öried?ifd7^^',., 3taltabatniibreyerlcy Ked)t/baó^rtpfïifd?/2lt;eyfcrltd?vn^'quot;^ gerlid) / vnb fdtier ein jebe ©tabtein befonber |ïabtred}t. Ã)a jHw Ãriegfleiitb/Pfaffen/gelebrre 'Ãbcologiin grojfen ebren / /tÃ^T:^ 2^au|finannfd?a^ ingrof|èmfd)wanct/maler/fïictcr bilbbawct megen fmb festin vcrwunberungvnbnitiWie etwabae bawrentrtt» vnb triegftimjï. Je^t b^tê bie mglobncr tneebt fcblaffenb bes vitoâ^z vormaló banebten feb bie ober (ten Kómer bes gut feyn. ÃJie tUylâÿâ i(t maneberley. Ãgt;ie Denebiger tragen vor^nbern/weite lang aw^P^' genbe Kley ber in groÃem vmbfbwey ff naher (V?ey lanb ^Uret^ v^. Kom/an bes ^apjtePof i(t ein vberfufe mancberleyfclgamer vnb tleybung fonbcrlid) am TVeibf btlb.3n vil orten Jtaliegebtâ^^ J fcblecbt/bocb fauber/bann (te baÃen febr allen vnfat.^ln etlifben otK geben nod? bent bie Jungfrawen gebólUtvnbgefcbleyert/ la|fcn (^ raum feben/baejnebt vnb jebambebeutten foil. ©o balb fie aber djtj (îOattn nimpt / geben (te bloà vnb barhaupt / wie alle ITetber / v«^ vnè Jungfrawen.^tt^twllU »«^ Cifalpina (Salliatragen bie JOifpanifebe Ãleybung bie (^OÃucrgrangefifebe. newlid? entbloFj Ãeb bieX^enebiger Treiber an ben Firmen vnb prüften gar/fegt beutâ' fie (tcb mit weiter wath vnb groÃenermlen/vnb tommen teglieb »lt; ÃttenauÃ^/ ba6mannicbt0be(tenbig6Von Canbftleybcrn Ãbwl^ mag/wie von allen Zlanben. ^ann was Ãcb allein in (Ãermania an p* tenÃleybung vnb (Ãlauben bey (^Oenfeben gebeebtnuà verAubert be/wey à niemanb nit.iDià fehlet frey lieb anbern nationen auch ââ^'^/ viilt;i)is bCif muà boeb nichts beÃenbigs hie feyn/ Ã)er alten Korner müng vnb j»^ üenwgs Oie« her feigen anbae vorzeiten gar tein brauch bas hAupt ^ubebeefen/biy (huen gewefen fey/aueb teine iOofen/bann Keutter Ãümpff/ (egt M»^ beybee gemein burebauÃ. Donber antunffc/ fcblag vnb brauibbft (^Oüng/lefeplin.lib.ij, cap.^ 5gt;ie italiflt;be©pracbiÃnicbcbie/bieti^ wan/ vnb boch nit gar ein anbere/ jonbern corrupt / an einem ort meb» benn am anbern/nach bembae lanb von frembbenDolctern verhegt' $ur erben gelegt iÃ. (Sut gemein Catern haben Ãeetwangcrebt. Xgt;enebiger©pracb ià noch heut bie beÃ/vnb auà vilcnX^olderncinÃ^ famlete jung / etwa ià ee bie aUergrobà gewefen. ©ie rebenfo rnglw alebie'S^eutjcben/ ©cbwaben/ rMberlAnber/©cb weiger/©achfen/à ninnntr«
-ocr page 175-'Sott europa. LXXVII
fomma/lt;6 ifl tein iDâoptfîatt in JtâUa/bte ntt etwas/ntt y in bcv «b/ fonber m «Uett bingen/Xegiment/ Ked^ten/ (Bepî^enZ Mrt^^t®**^^ ^c^^fîtorticn/ etn vnterfdxib blt;ibc / btebev^u erfden pnw 3vnb»ituûç, 75lt;fibc04blt;Utci)mUb.n.^tt«tbc M.
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^on 2igur(a/vnt» bifcô volcb weià $ii(c6ctt
1^ ^Snnncitt^ùrgtfcbcprotnttQtrt^t^âlM/ b^uonbrobe «ueb wd^z j,^^ Ãtrfutù* O^®M»3 gefebeben tfl.^Jip ijl «in 4 eb eye fam void/ bann bip lanbt if^ .ec (iftea, J^uvoU vnfAgltd)cv gvoffêe banm/bauon pc Ãebtff madden / if tUdje v«wenv»bfdUttbtfcb^um/jKbctt6mttgvoffevmübc5nwcg4vpbcm æ^wegvnbReinigen cvbtvlcb / ba bäumetn fcbolUefwnbcn wirbtobne
vnb wiewol peb^vt 4vbcytlt;tt / blt;tbcn pc bocb bce wettig nu^ / alfo j?t7*'â^^flt;b»»lt;^llt;»»«f »»3 magere lent pub/ bené audtire weiber ^ ^Yierfrerarbeytbeyllebnmüfl'en.Ãielebcnvomgewtlb/baópemev/ * l^^^bcb faben bónnen/vnb auch mangel bcrfvud)C vnb fd^amcuarub/
^^*^^ 'âquot;^ wtlbpret ifb fafb ,br fpeip. ©ie utepen Krant fo bey
ââ¢5yââ* ^âcbpt / trineben Waper / $u welchen feiten weber Kornned? »om vn» ^«m bompt. ©ie ligcn gemeiniglich an|f ber Afrbcn / feiten vnter bem JSSJXweT ^«d) ober iOtitten / etliche bricchen in bie lócher ber helfen / von natur S^^«dic ba6)br Cctbbebecbet/ vor Kegen vnb Ungewitter ficher lb ^Jftbrube. 3bre.^rawen haben d?ann9 perebe / ihre dû winner aber ^wen brafft» jn bcm Kriege feinb pc et wan mtt wilben penttett A^bet/vnb mit rùpiger leichter IVcbre » iftlichc feinb fo bubn / bas L! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fchlcchtcn ©duffen mit groffer gefabr auff baà O^eer begef
^/Ãauffmannfehatj tutreiben. sOurch bas ©arbinifeh vnb Ãibifeh r/ bann ihre ©chip femb nid? t bar511 gcriipec wic anbere. ©abeb S 1(^3^ Itbro primo/if neabc feptimo, pc leben von bem *X)the/ d?tld?/
gerand von (Berflen gemacht» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.b
^on Atufeid/vut» her '^ufeoruw alfen fitten
vnbbrend).
fetadn fürttämepronimj 3talic/ctwan?^irrenia gebetPen/bip
Sç^yold ctwan mächtig / hat viel Canbtvnb Ceuth 5mfbar gc/ ^^,^^ ^^^ aii^®*'^f/***â^ 'ââi ©täbt gebawet/ befonber in ©chiffbriegen fertig/ ha vnt» 16tf« r^^óu Kofe ein d0annlilt;h 'X^old / haterplid?bic'Grummetenober viage»annr.
ecrtruiij^^jj erfunben von biefem quot;Void haben bic Kómer vicient^' ömtnenirtfr Kegimcnt/ctlichà tn cinbePere wetp verÃnbert / fórnem'/ d)tttaupicgjj,igjgt;gi::^li^^âj)j)0â^^v/ jteminber fep warden Kunp 5rtob«rev t» ^t^fagctt/tç.fûrbûrtbigcKûnjîlcr.3tcmincrbichtungbcrlt;5ottc6Z/ ^Mreut «Hff»
^^*^^*^ '^^^â'^^^ 3egrunt/ baà bte Kómer io.5órpebinber bahin tomme», â¢^âdtcn/lrer (Bótter bicn|t juUrnen vnb erbunbigenbaber vil ber ^, b? ^ettrey an bic Kómer bometnp.'X^on banen pnb bic vnpnnigen 5e|t/ ^achanaUa genant/ in alle» JtaliamgcPopen.ÃbtfebamcrtCtwain ei'/ .^atbanah« hS^-***^*^^^^*^ verborgnen ort 511 nachte ^uhau^/vnb nach vil epen âââ^ s«bdtêf
trindenbamit pebem (5ott Kacho 511 bienen vn wolgcfallcn ver-'z
rtfh ^^^''^F^^^^ ^^ vbcrcinanber / einanber 511 mehren / vnb baà if rbt« ^S^fi^^wmit ihrem famen / ba warb berne altcre/frcunbtfchapftZ
ber^âââ^^'^â'^''^ 'âttfehonet/fonberbj binb bam offtvber fcinlt;Wottcr/ t matter vbcr fein tod?tcr/bcr brub auf fein fch weper/mit bifer weip tek?
-ocr page 176-5)4^ «nba fÃcil Wfeé C^dtCmcPeV tclcbcfcmn »ob bielcen pc big Si^l »«b ItuPifdwn ®»w*F^***^^ elfen ^weymal bes tn^ö/f Ã|ïitd?/mtt febónen 2^Uyblt;vn/âÃnncfölt;I*^â i:lt;n/gro|flt;r 4n$4l bet ^ne^t/ffi etn boebtvagenb / vnb ned? b««^^ , ein nbetgUubfg/brtn ein flteitbat âVolcf/Ãbuó/ bas ift bet ijl beyitetteUgionfo gemein gewefl/ barbad fianbr bAb«*^'^*^!^/ nantfey/ton vilê geacht witt. 3ââ â(Tofcin ligen bifenamb^lfogn^^ 5btenQ/ptf4n4/öett4/l2uc4/texte i|l ein ^ütgig vefl abetft»^^ bnt/mit Saffron teieb/ein l«|fng gut lanb/mit vil guten btunen/ pJH fen vnb wutmen bAbetn geriete/ bauen nueb ewjanbet^we glt;Wâ' â
^on ©aUffa fti Europa gde^en/bnb von ber @a(atamp;^f
fitten vnb UnbÃbteueb»
04bnotm» 3lrttiaeingtoffegegncinXtutepa/bigan0dtbtam(ïcbci^fë^; eer ©aU« ï^Aenbe/ aie ÃÃ^toboto Ãtculo gefeild ©o ein bult lunb/ bue ju *^\. tb«; Pnen. ^Acy tete jetten allee vbetfreutt fo fie fût Ãüfe vmb fieb baben/buô^ len gebenben/fa auch gelabnen/atlentb4lb ein ebnen weg vnb ju^'i^âj madder. Dtel gtoffeÃiiföflieffcnting^weifibtumb/ mit viel fd^^âV.^ Btiimmen/einftucbtbatilanbtanweyb/wifenvnballetley vib^/^ââ bif lanb bat Bein weinwad?^ nod? 61/bctbalb (te f ncn au^(5et(lcudf^ ttanefmaeben. ÃbeeTTeine fmb fieajjb begitig/bae (te$ubanbbrt^ vollvnbbóUwetben. ÃDubctvilan^ jtaltaattfiliebebeegewinu^â^. IVetn binein banblen/ju lanb vn wajjet.Galatia bat Hein ©ilbct ^^^â Golb vbetÃüffig/von natttt bee Xttbttid?6 vnb bet pófe/bauon fu ^ Ãettenvnb j^tngcttingbettlifbbeteinptangem
©itiatbee nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;töte gewaltigen fitewenvtigolbe in f ten'ÃTempel fût f te Gett^ï
?rt8fiequot;/uff'^^^^(ïiutptetjeitat^eprallet/baeteineynwonetwiegolbgitiget)â^â , ocrici«* 4(1/betóbtenbatvnballeebeyleibauffbetetbenligenbleibt. nbsp;nbsp;- ^
tee» UIR». xte (tnb bieGalatbet von natut weiÃ/weyebe/ lange/Xcutbd '\, ttauf/lang/abet von natttt totb baat sieben/ feboebbuteb ^uup5v bófft/bae ee gtob/lautet vnb ttum obet Btau^ witt/ bod) nit im wâ ^u(amenlau|fenbe/fonbetn wie eine Staufen pfetbte mene.^ie^®ââ tragen fo lange bâtt/bae fie fte leibet bamit beberfen/ fûn(î fdieteÿ *. lid)ab/bieanbetnbtennenefnab. Ãie effen all auff bet etben au fr tergefpreyten wolffe obet bunbfbuutten. Had) bem tifd) (mb R^5^-| net ein janefanjufaben mit wotten/ beinad?cung auff jt leben bab^, be/banbtemeynungpitbagotet(lbeyfnenalfoeyngewutt5clt/ne^â' baébieöeel vntóbtiieb fey / vn jubanb wibetnaebbem (tewol vetbu J py/in ein anbetn leib fabte/bee et lid) ft lebe aud) alfo vetad)ten/baö 1 blof vmb ein febe vtfad) (ïteitten/wetffen etwan btieffin bae nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
gtub/bae bie vetflotbncn bife aie lebenbig lefen. Ãie (1 teitten au ff'ââf | gen vnb ju fuf/gteiffen ben^dnb auff ben wAgé art/ mit f tent 9^ WL batrtad) fptirtgen (te betab ju fu^ / wet ebte emleget in triegen / beö * vnb bet fetnert fingen fie mit f übel/ vnb erbeben aller (Iteitbatet 1^*â^.^J â genb vnb tittetliebe tbat vbetauf. Ã)ie OAuptet bet erfeblagnen J^^ benrfenlteartbenfattclbogenobetanbetXcfebAlf/ biebeutbet^^ââ benefen fic fût fte tOeufet an bie tbût blutig betauf / vnb tbed^u (tlt;^ Ãneebtenauf/wicfteaudibaelVtlbptetauftbeilcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. ^^
ÃÃ)et ^blenfeinblOAuptet|ïecfctt (te voll gewutij/bae nlt;f**R?^ ten vnb wclrf werben / halten biefe nad)male auff / aie einen ^^I^**^^jgt; ; ©dpa^z ben fte ftembben lieben gAfïen ale ein fepon Heinot Jdgeu/^jj
-ocr page 177-^on europa. LXXVIII
Jnbejalen achten/ auch bie if Item ihren 2vinbetn ver/ «â¢!Â»Æ . ^^®^^f erb bee Ãe Ãch von iren Dättern rhumen möge. Sie xamp;aurtrt b« ein ?ff*^ââ ÃheuÃUebe ober erfebrorfliche röftung in Kriegen / nemlichZ etUatet. bat ^^^^^^âS ^^ Ã^^ ^ gejieret mit allerley gemälbö vnb bilbwerct/ AbH^^^^S^flen ober gemalet etliche wilbe âÃhier/ quot;X^ogelic.^iuffihrem Wnen heim haben Ãe mancherley geflalt ber â X)ogel/vierfuÃige thier.
Ih
ftn^^^****^**3^enei»grewlilt;blt;n vnb ein tóbtiiehen thon / Ãnbauch * â®8 grcwlicb an^ufehen/mit Bromen ©Ahlengerûfl jur ©cblachtorb«-
, ââtgifd ià ein ehrgeizig âVolet / bad viel vonihmfclbô rebt vnb helt/
Sxïâ^^S^^ü*^gte vnb Burnerebe/ftnb gegen bcnvbelrebnernÃreng ' 3® frewbtg/ von Bunà vnb verÃanbt feharpffÃnnige Ceuth. if 6 Ãnb Roeten bey inen/bie Ãe Marbod neuen / bife jt ngen etliche fchanbtlieber c^^ l®Bfprüd)bcr verÃorbnen reblichen ober vnreblichen leutfrey on amp;^,â^t^lt;*fF^**lt;i*âi*gt;ff*^ââ*w^«f» ©ie haben au chire philo fop ho 6 vnb ^ .ÿ^g^ô/Warfager vnbpropheten/bie juBünfftigebing fagen bie^
volcB fehr gehorfam.
Er nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;von groÃen fachen^u rathfchlagen/habc Ãe ein gar fel^amen
'^Sltbcrtt/vcrBünbtgctt Rc tûnffttgebing. Jtem tem optfet vollbring
^j:^®*â^*âï^t«*^^**^gt;S«^/tgt;lt;*® tjï/o» empbUofopb^bte ë betone ^^^â^^ '^^ verboffett/ vn von beren wegen fr op|fer angenâm/ mià bd*'^ ''^^^. 'â^ fürbtrt fepn/nebte» ï)te pacten haben fte fo Heb vn werbt/
'''^L ^*â^*^ Jwifebé bic fpiQ ber femb tam / bte/eçt fefeon von Uber go â 3lt;tt betten/fo balte nit allein bie freimb/ fonber auch bie fetnb jWl/ fo
solfer a^tfag ilt;b/blt;*t^tà barbarifd) volet bie lt;l0ufa6.5ürfchró tige It^''^^ *^^â^^^^ Wetber haben bife (Dalatcr. Ãgt;ie tinber fmb gemetng'/ ^?®^ baar gvaw / im alter febwarçbârig. ÃDic inbiefem (Balatia an J^^biam fïojjen fmb noch tin wenig grober/effen menfebê Ãetfeh/ web
«wa bureb ganQ2VÃam gelauffen/vn Ctmbri gênant worben ftnb Cónbn'.
^^ 'ââ^ leben vorn geraubten gut.ibie je haben etwa Cab ft c at 5Wlt;l3lpoUinte juXom beraubten/vn bie ftabt plUnbertcn^ctn
3 ^lentbeillf urope/^Ãe jtnÃbargemadit/ vnbbiefc haben bteeyngc/
imîr *^^^^*â 2VÃa/nacb inen GaUogrectam genant/vnb (SaUatiam ^kk ^-â^^*'â ^â^ hat von Orient Cappaboctant vom nibcrgang ®aUteirt â Ã)ifk^^'^^âmittagpampbiltamvomitnaebtbjifu^inifeb(^eer.^^fw.
ben x ^^â' Simberim vnb (Darfagerim für ireprieilcr/welche fcl^am
'â^^^^â^^ fâ^Ãen bcnGotteÃbienfl verwalten/welche bie ge» ba ^L^ ^^*â'^ j^^^® â^â^ ^^*^ febwert crmorbten vnb auffbenetten/baà .^6 gcblüt herab in ein ährin hafen licffe/barauà fie wciÃagtcn etliche }^}?*^^^^fâeaiiffvnbbefahcnbaöcyngewcyb/barauÃbcnjre Ãegober ^
h A 'âertunbenbe. 5gt;ie febülbigen gefangenen 5etnb behielten Ãe h râ»?^® ^â'^^ a^weifung eine gefaQÆ. jar barnach fpieÃte ober pfAU .â'hebie/vnbopfftrtene jren(5óttcrn.Ã)ie beutobervihe mit ben fein'/ 'n erobert/verbrennten Ãe famptben feinben. Ã)emnach ob Ãe wofan ©.tUteSo^ lew or t gnugfam febóner quot;Weiber haben / fo brenen hoch bie UOanner comité»
Segenhen tnaben vnb (V?annÃbilbern. Ãtc fcblaffcn auff vnb in biet ^^*^ ^^^â^â ^'* t^errn habe auÃrquot;beyben feitté leibÃwachter. Sie ftrarî^ feiltet auch feyl/ vn werben ben wcibern juwillcn auÃr offner Ihn P - ^^ ^ ^^'^ ^â*^ ^^*â febanb/fonber für ehrlich halten / ja halten
» vendit fpieffenmitfrewben/aU erbenbertün}ftigcnquot;Wclt/ Blagen 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vnb
-ocr page 178-?)4^antgt;erfÃefltffe^^flfÃuc^^/ , ^ vnb beulen in fe«nctbótlt;n vnb toï)tpn»tblt;i* / bubenbi^gn^Sfââ?' ehr lid). Oec quot;Valerius be Cimbris et Cel tibcrts.lt;Salacta bat etn gtan , theil Kuthener/bas t(l ber Keuffen/fe^t (nnen.
l?0rt ba 3«^fet ^aprobana/ vnb bereit epttwe^iter ph^
Captobctta y ein m^ptige â Hufd. [
Jnfelleuth (ttten vnb gewonheiten.
HpvabancnC^b^ ber furwlQ bev )ncnfd?cn pd? «Ifo bem tmwet) brtbcttctitcbcflirbtcanbcr Wcltgcbaltcn/btc^e^^^j/^ kr^bic 5û^ £crcn/3ntipcbc6 gcn^nnt.^tbcr-Orteficritua^in mann berfd^itf ^Hcvanbrî UOagnî b^t er^ónbigc/boöbifc^rtlY 7dquot;^ fcttt KofôUuffUng/vnb ;.wufentbveyt t|ï.Xfrn tblt;il t(î ^^â^'^ If itf) ten mebt bann ^ftn bewonet/ein rbed bewonen bic ^Oenfeben.^^^*^. fïctnxmb^^flin brtcbiefc jnfclvbcr^üffig. ÃbabnnbcrÃcbtff^^ jgt; Vet confît tein geflitn feben/fo niber i jï bas Xtrbtvcid). ©ie b^ben vbet riet |tw flcbww Pem nit tag ober lied)f.5«r jeit CUub# bes Key fere bette (te ^^Her bin^^^^ SrÃbïS*^ ^^^^ wiflèn von einiebergepräebterC^üttQ/rtb beten fte fteb 9^^â^^^L fïeUetbrtben / bas (te fomnncbetley nngeficbt betten /vnb bod?
lt;bem gewicht vnb wertb.
Jnber gróffe vbertreffen (tenUennbere (Wenfeben, langes
ffaref vn trot5tgcgrewltd)e lentanjufeben. Ã)ic «oo. (ar leben/
vnb vn^eittig gcflorben. ibie anbern leben vber menfeblieb altef/n^ Ãgt;er»5w3c ben faft nibrige benfer / vnb (quot;ebier jmervt ein cynbommen. traben §ewir/ nbsp;nbsp;^p(felallerleybcnbaiï(fen/ebrentOerculemfór(5ott. Jnerweb»â^
«w ö» nbsp;nbsp;nbsp;^*^^ â^*^ ^â^* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â^^â^ reiebtbum/ ober geburt / ben König/ P^^^â^t^rt
pXnth ^ Semeinê volets wabl vnb pim/ wen (te góng vn etn btbermann(e net baben boeb wirt bas erfotbert/bas er erblo^ vnb bein binb mit fte nacb feim tob mit ben btnbwn tein an(ïo^ babenz vnb bas a« nit erbreebtig werb/ bat er in feim^mperto ein binbt/er wirbt abg^r% Dnbobbiefer Kóntgfcbonvbrtgcinltebbaber bergereebtigbeie^^^.^ fo gebórt(mbocb nit/ allein jufpreebé tnbetnerCatt|ïober Ked?t^^^^ ^iwAïtfu beÃ/4o.(lOónner werben (mjugeben/ bas er nit allein vbere bluf ^â^^^ Appdiimtt â¢x)nb fobas vrtbetl ben verurtbeilten nitgefellt/appellterett fte fâ^^lu fiVö rojet. tOolct/bte geben 70. lt;^ónner/bas vrtbetljuerwegen/vnb was bigrâ len fór etn (entenç/banon wirt nit weiter appelliert. ÃDer KönigÆ r ^^ Bley bt/ Wie bie alte etwan Kaebum ben IVeingott gebleybt babcóâ biefer and? in einer mi^banblurtg ober vbeltbat ergriffen / vbetW â wtrbt/mit^ er gleiebwolaneb (ïerben/nit bas (emanb banb an(b«*^ , fonber bas man (m alles verbeut bas er nieren mag/ and? bas etwas mit(bm$utbun/Bau(fenoberverbau(fcn^ab/aucb »iemaà îâî herberg auffnerne ba muf er entwebers auf ber Jnfel entlauffeo^L Vb UM ft bet barinnflerben.Ãöif Dolef Itgtbemgefà gbobmitÃpbantcnvubt' CÆÆrob4gt; gertbieré.(ïOtt âÃifben vermóben fte aucb tAglicb bas (Weer/fabe ^^^/ etn gefcblecbtber (^eerfebneefen/ beren bauf barin (ie ligen/fo bas nit ein nein bauf geftnb barinn bauf halten moebt. Etliche es feyenaud? an einergegne biefer 3nfcl (V^enfeben/ bie bie C«ówi* ' fen/an eimanbernort gat ein from auffriebtig volet/ wie von quot;Oartoman gehört i(ï. ©ie verwunbern f eb ah bem (Bolbt/bas f lt;nbsp;â¢^ eblemgefïein beferen/vnb groffen pracht mit treiben, ©iefubca^^^ ebels gefleins allenthalben in einem burch b^ lanb fltcfjènben fup* * fnb ba jórlichjween ©om cr/$w een IVin ter. tieren bannt bUft«*^^^,;
-ocr page 179-'5ött «UVÃP«. LXXIX
'^*^^lt;'ll'^«S3*'wttflt;inïgt;/ '0!â«15Alâtb. 3ngLUb.i;, vnnb Ãb.i4,rttt5dglt;tt/ vnbfrtgen/ftefcy 800. vnb 70. mufent Xofe?
''*ââ^S/75.brlt;yt/ bAuonanber^wo and? etwas gcmclbrifl»
Ã^om ^^cmer SanD/ vnb ^a ^o^cm gUuben/ /Ãanb^bveueb »nb CetemonUtt.
^^utwefmbtefem tbdlbifcó^ud)ö haben wir ^obetwiam mtt fetnev gdegenbeit ^ürQUeb befeb^tben, Mu von beten XeUgton»
ÃVS ^emta/bas ifHJóbemet Unb/etn gegne ©etmante/ gegen 2(ufp
S^SangrtnâVngetn vnb (ÃOertben/ an poln gegen (V^ittetnadje/
^^^^'^ ^^ @d?u|ten vnb (Wetf^n/ wie anbete wollen/ ans 25eyet^ btev®^®^^*^^^?*^*^^ ^^g^'d^ttl btf^Canb ongefÃtUd? lang vnb fen^^ nbsp;nbsp;nbsp;'^ *^â^ ^**â 'âââ'^^ ^^^ ^â^ ^*â^â* tnauten/ aUentbalb befd^lop Uj ,.^^^ V^b (ïOultaw/an weichet geflab bte wettberwmpte Ãtabt ^tt^^ J^L^^'^b bic ^ween ^obemet Ãöfs/bte bas lanbt burd^fd) weyp niffl^i^ ^*^^'^'âd?figcn. ^s ijl von allevley getteyb vnb weyb etn^ó^ bev?^ L ^^^â^^â^ Canb/vollgutctfïfd?.TVctnwad?6t|l nicht gewon fonv ^f??^f*btg»t23tetwtttbey lt;bngcntad?t/bas man bià gen2ltjg//
'k ^ - ótnbetgvnb genTX^ten in-óftcrteid? fütt/vnb wiewol bie^ó^ iii?^ *^^â^r^*** ^i^S^wdà vmbgeben feinb/ tebenÃebocbeinvn/ ^^^ÃÃ^ uS? « 3* ^âSâ^ fptach/ban bte â^eutfd?e fptad? i|ï etwa jut $wtwnfft Ccutfci; ^Æ valmatifchen volets batauà vettticben.5)ann jween ^tübetauà gc«ot.
eiftâ^?*â' 'â^^â' ^^*acaw/ fpttcht Dolat. feinb etwa babin tommenbet ^.'^^ Poln/bet anbet 13obemtam befeffen/ vnb btefe ftembbe fptach â^«m btrtd?t/ babet nod) etliche âCentfchteben/ auch in ben '(Tempeln
U Æ k â ^â^^^^^ '^eutfeh gelett / abet auffbemKttchbof ^óbemifch.^lb ââ'oen lettel(Dónchenwatbetwabtefreybeitgeben/ bae Ãe in was
^.jSm fie wolten/ bas volet vnbetwtfem Ã)as ill ein frey fam fauffenb
u ^^olct/mttmanchetley glauben vnb fecten vetwotten/^tlich feinb ol T^«/hlt;tltenj|ob.iO«nen im Conctlio $u Cofïntt$ vetbtent/ lebt vn Ã^'^ben fûts l^uangeltum/vn fn fût etn betltgen mattttet.^tUchfeinb k^^/âlBtttbettbeymet/obetlüalbcnfca gênant. X!ftlich 73âp|îtfch. »rttafdtw
WA ^*** bauffbctptcavbct|ïimptfafttnttbcn^Auffct'n/6n:baltcnPâc*vïgt;lt;v. Ve^a^â^^«ffïgt;iePtte|let/Jtem vctneynenbas ^egfewet/ fptechenbet
5? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;werb cinewebevô $ubanbins patabetÃobetfehoà ^®^bc gettagen/ obet in bte tOell vet|ïótQt/ Sic achtens fût natten / â^â'd ben tobten etwas nad)$utbun/ vnb fey ein gebicht von bet prie'/ Ã^'^Sdtjetfunben. (Bottes vnb bctDciligcn bilbet HütQenÃeauÃben ^^wpdtt/vetlachen bie benebeyung bet palmen/ Ãteuttet/Iüafltt/ Pw«. ^ie â^ettelotbenC gebens fût ^baben bie bofen'Teufel ctfungt; ^h/babenbetbalbentcin blojlet in jtemlanb/fonbet mitauffrbutbb paUe Ungll abgetban/wie pch bià bte 23awtcn auch vntetflanben bet^
^ttinbet nechften auffrbut.^in febet magftey bas wott (Bottes ptc^ ®âS«tt/vngeüng|l von icbctman.ï)ie pticjtet foUen atm feyn/vnb von
/â^Almufcn vnb bes âDolcts opffet leben. Ãgt;et mit einet tobtfûnb be^-wJ^iT ^^y / ^^â^ *^^5 *gt;tt^ (hl tein ampe vetwaltcn/webet (Bctjïltchs noch _^iW(b8/fchaff auch niebmn feim ampt/ob ets gleich vetwalt/'Ã^Aufe/
*â^â^^ Celebttet/tc. Jtem bie^itmung vnb Ictfïc olung feien got ^^Qactamêtbet titchen/Ãöteobtenbeichtfey etttcl/vnnûç/vonben P Pfaf';«
-ocr page 180-s^üôâ mikv tÃnl biR^ ^dtfuicbv pfij(flt;n«rbid,t/»nb!gt;lt;v Welt lt;»uffglt;f«ylt/flt;y going lt;B»WJ*gt;^ââ*^quot; ^trtirrtffertaulf foil man von «ynen/ von (^enf^cn âgt;*â3^W^ Hülfen entyfaben. lÃtc 2^trlt;febóf b^b nud? bev nbev^Uub vnb ^^ «uQ erbnebt/ fey wol vnb eine/ wo einer begraben lig/ ber âffe«^»® ree fey bic ganç IVeU.ÃJerbnlb bte xTempel/betb^np vnb ÃUp^*^ « en/wollen (Sort/ ber lOimmel vn Af rben erfüllet/ eynfperren in (Int Ã)te 2Hf4r/(^0efógew4nb/2^eldgt;/ Pnten/te. feinbein vnnuQüd? bmg. Afin pnefler móg bae ©nernment wann er wóU/vnbnnnllen orten$u aller$ettbent begerenbenreyw* aneb in aUerlcy gefAÃen, (JOit ben neben peltten verlier man bie jeif.ÃDer heiligen fiirbitt fey nid?t6vnb vmfonfl.Ãein man von ber arbeit laf|cn vn abflebn/ auf genotnen ben 0on wg/ halb foil man alle ^e|l beriOeiligenauf bemwe« tbumÃ)ie fallet * ber Aird?en auffgefcQt/ haben tein verbienfl. Jtembaa 0lt;*^â^^?*-{ foil man oberman vnber bcy ber gefïalt geben/on gebeiebt vnb fein« glauben6.3clt;iu Re geben« aueb ben vnmónbigen tinbem/v»*â Xfilt;t «uff Wc ben febr ein grofte t?o)ïicn.ï)ic picarber/bere ein groffê menge in Ãôbem^ *quot; bauffen getbeilt allba iff / werben gejigen/ Re foUen Rà junaebt , 'â*â' â ber Afrben mttaufgeUfebtenliedjtern ju feiner $cit vermifd?en/^ bemÃprucb/wacbfet vnb mehrer eueb/foUen aueb naefenb vnb bPP-biefem ihrem ©ottebienfl feyn/vnb vnangefebn etnicberfreunbleh^n^^ vbereinanber fallen/wer in ber Rnflerauff« anbere nófc. 2gt;lfâ*âquot;L fpreebenvU/bie gleich nitlbreröectfemb/al« auff Re erlogen vn^P ein fabel vn öffentliche Iwgê fe vnbje gewefen/ ©ie feyen auf fotebf î* Ãâyranney erftUd? juanfang fr« glauben« vonpicarbogclerfz^f^â^ in wAlbcn vnb vnber ber Afrb junacbtinb^lern/fellernjubnnlT^Ã^^ men/$ub^ren vnb lernen fren glauben/ baber man Re noch bent ®^_ benbeymer beiRt. Mu fey bemwiefm wóU/fo bat biR auffbiefentng;^ fe Sect vnb 2lt;eQerey/weber 2^6ni« IVen^e^lau«/ ©igifmunbu^/'^^ bertus/DlabiRlau«/ noch einig Ãonig auRlóRhen m^gen.
l?an 'poloma/ baa ift poln/vnb ber Dolonier gelegene beyt/glauben/fitten/begriffvnb vmbfchwey ff.
Folrt wfröt ^yV^l^nia/ fon(ï ©armatta gênant/ iRctnfufïwcttte »«bgrofF iefd^neben. M^^ber boch vnerbawte/ vnb in einer eynóbc gelegen gegne/ gegen bem Orient vn emitter nach t ligenbe/ g^en Orient an bie ^e»l fengegem e^Oittag an bie tOungern/ gegen Alibergang an^onelt;n (lOerbern vnb ©chleRern/ gegen (lOitternacht an bie pruteno« lt;�afguiterflo||ènbe.
^ifCanb wirt in jwey tbeil getbeilt/ ba« gegen ©achfew vno^en prutenern ligtbciRt grollen poln/ba« gegen fSungern vnb Xlt;öfle?quot; cleinenpoln. Ã)aó gan^ Canb wirt in vier viertbeil getbeilt/ bcrlt;gt;l^ mwn^V bee ben Kóntg fo alfo mtt feinem Dof berumb zeucht/ brey (V?onlt;» ntgaalïo« hdt/mitaUfcimDofgcfinb /woer länger an biefer ort eimbleibt/^^â gcfM«n. nbsp;nbsp;nbsp;et; auff fein eigen toflung vnb barlegung Rch allba enthalten/
biR viertbeil iff fbn wettter jubebalten nicht mehr fchulbig. Ãontgreid? ifï Cractaw bie förnämbffe Dauptfïabt vnb 0t^^^|. ^ónigebabte ©d^a^fammerifî. 3lufferbalb biefer©tabt/fei«^ polnifcbe ©cAbt wenig fcheinbar/ vnb fchier alle beufervonblt;â*®^ bawet/vnb mit leymen auff ^âwrifehen fitten hcBleybt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^
-ocr page 181-lt;5öttâ¬uMpa. LXXX
*^ ^^^^ 'â^^ wAlbig/rtber ben Wcfn(F6dâcn g^n^ »«^ febt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;trattef ijl 73«P/ bnnn von gcmyb/ vibe »hb fu ta t|ï es ein fey ^«P fruebtbavet «cf cp»3agctt »nb alle fcbcrfptl filbft/ ^^^*^^â^^^ââ^â ^^â^'i^*rlt;^ dn gpoffe menge/4bcP Alt lt;5olbt vnb »vebtf^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â***â biney n bringet/ ein arm lanb/baber fie bcm 2lt;ónig to^Ie^ âfâ^^irt^ angelt jugebenvermógen/ fonber enthalten ibnpokngftt gefügt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tem ^ónig
lt;iii,«Kwiâf**^***iââ*n»w*âWgt;s*9^**»9*Ã?â^'*quot;îÃîÃ5^ «d^^^**âââquot;fâ«ân«*»«w/^*ffi®â*'»(quot;«â^'ââ/âââ^«â'â'
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^^r^ng gap vnwifjenb/von getreyb tfï ft tränte gemacht.
»ftbS y wenauch wilbc wAlbtfche Xinber vn Oebfen. Jte ein wilbta Aneu^^^^'^^^^'^^'^^^^^^^^^^'^^^^^ fremlanb bureb
tMaiü^^~ r *3ö^â'^^*^J^^r^^â^'^^â*^P^*^*â^'*â^irettâ^lt;gt;bmmit/vnboffr/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
S^febirp manglet/alfo bj and) bteXcuf|cn baran floffcnbe/nic ^*âH^b ben iOontg allen jufafJen/aUe wAlb vn bAum fiebn voU
1 ^^ bynfïocfe.©te tleyben fteb auff ©Pteebifeb« mamep. fAwff/â^^â^ gemifebt/ Komtfeb vnb (Ãpieebifeb/ bepgleteben tfl fr / iT^^fibrpprtfbmcbranfflt;Ãriclt;btfcbeapt/bannaiifflZatctntfcber
^on ^ungdria/bdà ift bem ÃungevMnb/vnb
bià Doicf 6 weià juleben.
Ã^ngaPta/ fonfl Hibcp obep Dnbep Pannonia genant/ babin bie
Hunt etwa tarnen/ vnb nach inen Pungepn nennten. iÃià lanbt ^«quot;öe*^* ein tb^ C^Oefie/ bat von anffgang (Ãalaciam/ von mittag ©re// âS^^K ÃH'^^'^'â^^*^^**9^â^S 3gt;almaciam vnb ^eaUam/von (^ittcrnad^cgidtiycn. 1 ^^'â^fblanb/Oflerpctcb gcnannt.it)ià rPucbtbap/©olbtPeicb/IOab# W/wolbewart K0nigpeicb/volleP(PaPmoP/aOet«U/ Dibe/IVeyb/ ^«^vnb gcwilb/ and? an vil orten reich anlVein. 5gt;ià Canb bat vil ^defer/nit allein an jungen/fonber auch an Ãtten leben vnb glauben J[®«tflt;hieben/ wie berobotue fagt. iDrey Ã6f6 befenchtigen bià lanb/ ^ââ«naw/Sana/ vnb'îitia. Jftb.lib.i;. fagupannottia bat vom anfp Sâ^!^3lt;^eftam/vom nibergang ©alliam ^elgicamvon (V^ittag JOrz Ãï*âââȔgt;l« **ttbern fagempannobia floà vber bie ITbonaw gegen miet /J^chtbià an Poln/beren lanb vil weitter iff bann ber nam/vrfach/ ten ^^^-^^ '^^'^ anbere voleter geboren in bife ^enfehafft vnb 2^0nig^
^ â®^â^ boren werben/ bie nit Jungem noch in tOungaria feinb. J^ip Aonigreich ib gar vmbbagt mit 9. bAgen/ von eyehern vn allerley ^i^temboltj/eine iSwgbaczo.fchritt inberbreytte/vnb 10. fd?rittobepXÃT h nbsp;nbsp;***^^*^ ^^^* ^^^ ^*^^ ^^âS vmbgebt bas ganç Pungerlanb/bar/z
»^d? in ÃO, metlen aber einer rtnÃweià nabet vmb bae Canb/ barnach Aber vber 20. '^entfeher metl einer/ fouil am ring vnb vmbfang tleiner/ î'ïâ^^2^^*^^^^^'^â^ ^*'^y^*^ â^â^ Heiner noch (wmAler/vnb fo fort an/ ®ip Auff ben neunbten. 2luÃwcnbig feyn bie PAg all mit groÃen bieten ïb^en vberlegt/ vnb gleich wie ein (Daur gemauret. löarauff Hebt ein Sgtreijà vnb beeten/bas bar Aber nit lieberlich jutommenifl. ^ar$wigt; S*J?*quot;***^*^ ^ie lo.meil 5wifd?en eimfeben jaun/bAg ober maur/ligen Sî?*^/^^*^^lt;^/^^*^fflt;t/ilecf en/etwa geriet vnb jerflrewt/etwa fo na#
*â**â einen menfehen von einer berberg jur am »mkp ^^^^ â'*â3â ^^â^^^ ©tebt vnb beufer feinb mit gewaltigem gemeup â¢ââ»bfangen/mit febv vil lî^b*?ten/abcr tleinen/nibern/vn nit febr weit*
P q ten/
-ocr page 182-t5a^ dttîlcr fÃert bifeé ^eltBu^^z tml ^c^wt: bus p« aUcnebotb «nffbictmib««)? «y» »ob lt;**'f^*âÃj|» mógen, ^in jiref cl ober cy nfang jwifcbcn jwey en iOngen/m^g^ berrnUPofannen em jeteben geben/WrtetmCanbt fey. S^ip^x*â^?^^ tetd) b^ben etllUeb Pnnnoneó eynbewonec/ »otjettten peoticö barnneb bntbtà Innbrdt^Ãdttfeb void tnngebnbtvnb erob^f nbsp;nbsp;.^j
gennnt/nb bnlb batcin jnfeUtold (Ãotbi gênant/ au^ bew i^Oeet babin temmenbe btgUnbe rnbetp^ bracht. Had} ben bte fiongobarber/rt«^ ber Jnfel ©canblnanU/iw 4gt;ce4nifd)cn babin tomenbe. 5»lct|t bk t^ungan 4»^ rfmanbernÃdnfeb^âJ^ lt;nbsp;gerUnb ober âX^ngarta babtn bamen/ vnbbl^Canbtbi^bt*^ tvelche/wie ee fich anU^t/aueb barank Vertrieben juwerbê ^wógl^^âL , nld brtlb von bcnfreunben/aló von ben feinben. nu bad wtruo**^ nbsp;nbsp;i
^^Squot;Slt;ï* nltenabgcwed?^letenverlajïnenâX)nganatn0cicbiagelegcn/atJlt;v wlt;*® lagen fo ligt bt^ arm verladen lanbt nicht weit vom dufo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
vnter cim Balten lOtmel bem Ãonig ber (ÃOolêobiter jin^bar/jeÃt^ J*. bragenannt/welche Ccutb weber f^en/ heugen nod) prangen/ berbalbcn weber brot nochgecrey b baben/fonber allein vorn vnb Dtfehen leben/ vnber benge$cunteni5wttltn in btden fegt.ibcrbalb fic weber von wnllin noch vonletnemtuch ctwaównKâJc jónbervon buutten vnb feelenbeogewilbe/bie pc bólllkh b**ïgt;lt;**/^*^ bung jugerófl ip. Ãtinefen Betnanbern trand ban Tracer/ Bt^tt* J Ãon vnb (lOon/vn wad jnen puerilBompt.lOalten ein eigne [prod?Zv pc noch in bad new tgt;ungcrnbebaitcn vnb eyngefürtbabem fchen vil Coralien vnb Waibpfeh/aup welder beutte pe beutcel bere bing juucrbanblett machen/ verBauffenauch bie feypte von y . gewilb anbern nationen.©le balte auch ein fonbern viph ben pt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!
vnb fein gebein fonberUch bic^n( baraup vber lOellfenbeyn/ fo Bópââ' chebflft vnanbere tnllrumcnt werbe) verBaulfen pc ju tbeuremuâ^*^^^ rrew^B«^ ben ÃauPeutbemnun aber vnfer iDungaria poft gegen (V?itt^£^_ SSÃa* IttWam/bod gegem O^eer 'Abriaticum ligt/gegen 3lu ifgang an #«nd gen^t. uiam/ barmfegt bte âtribuit vn (lOtpl wonen. ÃDip lanbt wirt P^^^^a garia genat/poln bat ce gegen mittemacht/wie gefügt/ vber bic^vj^ naw.©ip erbtrich ip an gctreyb/golb vnb plbcr reich/barinfagtnau^ bte ey nwonerfey etn Pup/fo man cifen boreyn werff/werbe cd fer. ^uba tp bic JOauptpatt bip lanbtd/ fonp -Ofen gênant.
Ãie tragenaupgefchnltne enge Bleyber/gemeinglich mit eim v^ fchlag/mitictnwabt vnberfûttert/ aber ber vberfchlag mitgolbtoW fetben. Jbv baar pü^cn vnb ppangen pc mit cim lemin bûtlm bebetf« vnb nit mit plgbûtcn wie wir. ©ic tbun Ibt Bleybung feiten *w*^^ y gar mû^tg. iOaben felgame fchuch vnb pifcl/ bcy besann vnb IvoW fchierwiebiebunbfchud?* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
ï)ie Weiber gehn aller bing erbar/gar bebeeBt/vwb ben Bopp büUet/bad man/nennichtd/banbic augen vnb nappbet/boch gebr^u then pc pchfebr ebeld gepeind vnb pArlcn. Ã)er Weiber vberfchUS^^ faum an ben Blcybcm/ vnb wad vor bem (lOann berauf pcheigmZâ* tp Bóplich gefchmiicft. ©ie tragen ob allen Blcybcm/ ein bufedenoo«î langen roet, jve verporbnen Blagen pc ein gang jar/etlich iwey. 0^ ren biebärt aupgenommen vnber ber nafen laden pc lange BnebdbAf wachfen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
jtem Cd feinb KÃmifche Cbripm/vrtbctlen auf bem gefag/tâ^ 1 pch ctwan jweennicht enefd/ciben noch verrichten mógen/wirtcrra^
-ocr page 183-^ nbsp;nbsp;' '^on europa. LXXXI
^«wen^vnb mît etnanbet f« cm ïampff tretten/fa
ââ«(tot nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^*ï S««cto ten belffcn/ wer nb bann obUgt/ber tont ber fact?
«tWö?® » *^ ^^ ber eme tbetl ntt wil ober von ber ban Ãeuebt/ ober Slefd»^ âââ^*^ââóttg bran gebt/bem fpreeben fie bas Ked? tub/ b te aber bem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^*^^â^ geb»/jÃrettten erfïltd? mtt bem fpie^/nacbmab mte
.ÃÃ^* 5«f»^/ Aller btng narfenb vnb blo^. ©ie bAben Æ br eigne UvctX^ââ^*^ï^^^^^^^ââââ^^ ^*^^/i^ââ^^ââ ^^^^^ fbr eigne fetoriffr AJ^in Ibttte nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^i^**^^*^^â^ 5ââ^^r® mebrbAnn jufu^. ©ie |ïrettten mit
tocha nbsp;nbsp;nbsp;x*Ãârr««wei^/bocb ni tg Ar mitbemgewAltigen bAuffen/bA^
^ùtf?^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ringe reutterey. ©ie bAben vil Anfloà mit bem
ttlctt ^^ *ââJ^®««tfieetwAn vil treffen getbAnbAben/Aber 4nno v2(^. *^icbSbengcbT^^âlf â^^^^'^ verloren/vnb Slnno » Æ29» AbermAlo/
deleter bon bem Xbganfe^en Smib/fet«er gekgen^dt/
®«Sâ^iffvnb eynfAng/fcb^itocn Ahbere Alfo.
Ã^ngAriA/jonfï inferior pannoniA gênant/ inncrtbAlb ber '^bo^ }â^âââ/bjmflttj8 pn/bem IVclfcbtnS«toórg vn 3ibrtAtifd?en GOeer 'Ã^»^quot;/^lt;â^Slt;Scn Orient bie'X^oltfer ^ifo6 vnb^ribiiloe bi^ b? ^â¢5^^'â'â''P^âââ®wnm/bAd tjïOfïerretd) von tlibergAngberüreno
» JnncrbAlb btefer refter wire ein groÃer tbeil bee Ojlcvm4?ifd?cn
« a ^^^^^'â^^^ '^â^ ââ^â* ^^ ^«ueft^ben eyngewonet. Jn biefém
^«y p tje AuebÃteir begriffen/etw A âVAlertA genat. âVnb wicwol iOom pantionc#* »«mniberpAnnonià Anbenflufe CeytbAmbi^ AnbcnÃufebie©AW ?quot; t^®* S«tt«ttt/ vmbgreifft/fo vbertrie pc both bte âCbonaw bif bin in Polnifcb 2ógeb«wk rc^enbe/ vnb btf in bie gegent/ bie fc^t bic 30Awnt ober 5)Aci be'/ ®wbi» v^m. ^Ann bergewAlt vnb bertfebungbee âVngArifcbenâVolcfe/ ifï ^ââquot;0*â*â ^lt;y tter bAn baö tOungerlAnb. 16 Ann bte 5gt; AlmAtier ober ÃVinben/bie ^ofner/bte 'Ãribali ober lt;6ifif/XAfctAner/lt;Betbi/bie mAnfonfKDo'/ â906 ober lÃAlAcben/eine tbcil6^rAnfiluAnO8 bie©ibenbórgertKngt; y^if^tnb vnbernl^ungettfcbengewAltfömmen/bif tegtbey brey ^a^ (« ber'ïürefifeb ÃeyfernungerlAnbt bAteróft/ verberbt/ bebAupt/ et!âTâ^3â/toietgt;A«pc|tAtt OfenbAnn eyngenonten/Allee erbärm^Ueb . ^â0cv gelegt/vnb nit Allein bas CAnb Abten ngen/fonber Æ ten König ®«8 «bene berAubt/wie gehört i|l. ï)a8 volrf bif lAnbt6bï bAbbafftig
*'â* quot;Vibe/ Aber ein trewlof glAubbrùcbig/vnbcflÃnbig ââölct/i»tc mAn tAglid? etfert. 2lnno 1529. bAt ber ^^ntef Ãe wiber beyme S^tuebt/vnb bArbureb Allee verbergenbe/jogenbi^ fnr Wien in Ãffers â«ieb/wiegebórtifB.
çôott ber ^MUdxv/i't^n 5ïlt;tf co Slac da/ And? etwA ©ActA genAnt.
r)^^4lAd?tA dn gAr breitte gegent/von ben ÃibenbórgemAnfA« nbsp;nbsp;. ..
C benbe/ bif jum Al:nvinifd?cn (V5eer rey d?enbe/ toier gAng eben Slt;)ëik vnbber quot;WA(fer bürfftig. (Begen (ÃOittAgbie ubonAW/gegen ^ittcmAdtt bte Keuffen vnb ÃÃAttetn bAbenbe. 3â biefern KAnbe wben etwAnbA8 âX)olct (Betbc gewoner/ bie greffe Krieg gefórebA'/ iâOt ^uletft mit ben KómifdienTpAffen nibctttncft/Abgetilget/ vnb ^«ibtem *X)ollt;d befecit vnberm Komifd?en OAuptmAnn 5lAcco/von ®n«fic5lrtcciA/nAd?mAl6 vnlnng irAlAd?iA genannt worben ifl/bae F« (îlfo für^lAcci/'VAllAct ober Walacbi bdflen.3£gt; as bezeugt Aud?/b aö
P W bi^
/
-ocr page 184-©rt^ aiikr tkil biffer 255eIe6Mdj^/
ÃÃAlrtdjt'A î'rtcw^e^ nantit/ic^t ©ibvubrU'Ã.
Wf Tt)«lct» fpvatÿ nod) b(ucba:mttllecbeUKiinifdgt;i(l/iquot;gt;âfgt;^^^^^ vampwt/^ns P« ctm^otncr taum »crfïÃttbtlicb flt;inb.î)tcp tbnl bcm'îûrrfcn/ 50m tb«l bemKóntgtdd) Dttganc vrtbcrwoi^ffg Do btfem lrt»b femb bic gcfd}td?tfd)t'ctbcr fafl vneiniej bcrMlb m»W . lig ifïbrtuon^ijfctrciben.ïban jr bcttfcbimg nad? birfcv vcnvrtnbluïffl brtt 4ucb ben namcrt ver^nbert/vn warben o|ft weit vnbgro^ ^â^^â^(^ ^en berwmpc/bie 50 vnfern geiten eng/ vnb Baum bi^ namens/ â^^^ J^i« gen bet verlornen weiten gegent/ mebrwertbfetnb. âWibemwbrtW bic gat teine namene gewefenfeinb/feben wir ieg von wegen bee ^}^ fcltgounemen6/inbobcrblûung.Combrtrbin/^milirt/îc.bieîVlt;M^^^ gegent/bnt man etwa als vnnambaffeig nit er bant, ©o ifï nia/etwan^matbia gênant/ gar ein ticin vnad?cfam Canb Ã^^âiJfl^ï aber naebfolgenb bat Ãlt;b bie brafft/rer bertfebafft/ mit anfid? ^t^bo^g ^rernaebbanm/ weit vnb breyt erfbreeft. Ãgt;arumb ob bieórtcrntc4il befd?neben feinb wie pe/cgtimfcbwancbgeben/follmanó bemrtta»9 ber gefebiebtfebreiber jufcbreiben.IVolt (Bott id? bete a lieà gejebea 'â^ erfaren/ bas id? barnon wi^te j«fdgt;vcibcn/ weil bie büd?cr bic feinb/bar^n iff nid?t6 befïenbigö in ber welt/vnb ver Anbern pd? bteh^ ten religion glauben/mit bem volet alltag. Jebod? bab id? bi^ von b^ IValacbey gefunben/bae fie inÃbracta ligebann pUn.tbdlct '^bf^J'' nm in ;o, CAnber/ vnb bip tbcil bae etwa (Betbica genannt worbenn*' weil cô bie (Betbc befeÃen babenifl von^lacco/wie gebórt/Dalladaff^' «ant worben/ba ere cyngenomen vnb vnberpd? brad?t bat/ bar^v «âJ feinem Dolet befegt vnb eyngewonet. 5gt;er brand? im (Botebienp^â*^ beiligen Amptemijï autf (Brled?ifd?e weip.i^ó babcn and?etwa bic d bip erbtrid? befefjen/ baber ee ein lange jeie ^acia gebeiÃen baf / * J babene bie ^eutid?cn/ Ãiculi vnb Dalad?i innen. 2gt;ie ^ciitfd?ca fan^ aup 0ad?fen von Carolo dOagno babin gefebieft. Don pben 0tcbtlt;* ober bergen warben pc von vilcn bic ©ibenburger gênant. Ã)ic nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!
bas aller Alrefï Dngarifd? Dolet aup ©citbia etwa babin tommew^' wotKniegtaUba.
S?bôttgîgt;ee X9«Ult;ÿén.
Jn IValad?ia ijl allwcg jwcycrlcy volcts/Ã^ragnle vnb 2gt;ani iDani/ïbtc Ã)ragiilc babcn etwabcnïurctcnjubülffgenornen bie*^^' i no6 wollen vertreiben/vnb benen bart jugefegt/ aber Joannes ber tam ibnen 5nbAiP7 vertrieben bic ^emb wibcr baraup/vnb nam otP ' lanb fclbs cy n.Ãgt;ic 'Walad?cn Aben pd? im aeterwerct vnb vibe meinen/(o pc frieb babcn. ©te geben bem l^ómg'ïributbod? nit mem bann einmal/ fobalbcinncuwcrbcclaricrt wirtvnansKeginKrttam (lebt/ba gibt ein jebes iOaup ein Kinb ober -Ãd?fen 511 ^^ribut/ibtef r** lenfcyn ob óo. mal taufent. Ã?icIValad?cy flopcan bic©ibenbArg/cf'' liebe rcd?ncns brein pór ein lanb.IVas gegen (Wittag gegem Jfïvo bas bat etwa bes wilbbrcts gclcbt/on all baufung/cin febr w Albig wi^ grob Dolet. Un ifl bie quot;Walad?cy mit feinem alten Dolef/aber mit etm anbem glauben befegt/nemlid? mit bes (Wachomets/es batawebetww j Kómifd?c Cbriflcnbarinn/ctlicb jActenauff(5ried?ifd?e art. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|
^on ^ada gegen 2Iuffgang vnb 5^7itiernac^f/ fonfl Dalad?ia genannt.
fcfto^tïÃA^ kcÿt'a»
z^^2lcia etn ©dtifd?c gegne if uropc/jwifeben '^bcacia vn lt;5ert^* 'g^jnia gelegen/ wcld?c von ben âÃcutfd?en ber pufs Wyper PbeâJ^â if s feinb aber Ãgt;ad ober Ã?auni, bic manicQ bic ^**^^^0^^,J^
-ocr page 185-;3cnêiircpa. LXXXII
©wnbiivger ttcnnct Ãbt^ volcf blt;tf ctwan welt sebmfefcet/ vnb vtkn ïóSr^JP^'^quot;^^â^® JwS^fügt. Ifïöoniö facher bte Sbaud Ven mutt tui 7^®^tblt;8 bcv. Ã)tJ gcvrtbcttDolcfeC Bom bev wo ce wóU )tfl fcbv J55?^^â**^^^*^ fftc^j^»« volcfgcgc rtUen vttfd^ulbtcjctt/CBot^fercb^
S/rtbet gegen ben feinben grenltcb. ^ói|ïrtud)ctttrtnbcrïgt;acta/ gcgt; hi**âh?^^^â'^*^^^^^3^â'^^^ââ*ââ'^â^5^^^â^^ brtuonanbev^wo. pU/z U8Ubt04.cnp.12. fagt/bnebic ^nd vonbenlt;5vtecb(n CSetbegennnt
wotbenfeyen/vnbUb.22.cnp.i.bae pc nueb gewon fcyen ^vnngeÃebc^u^ *u«len/;te ldbrtn^u|ïtdcbc»/»nb bte mit vtlfntbcnjnfd^teiben»
^OD ben tónbern ©ot^ia vnb ^otlanb/vnb von
beten geUgenbetr/ vnb b^nbek
(1^0. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â^ ^^â^âf*^^ Xdcb^nvopc/nttÃgt;ndnm vnb Horwegen ^o^/IW
I^l^noffenbe/welcbce viUdebt ©neben gennnt werben mng/obet bie ^1?^^ -^^^^wflen/anctmortnn(5ermnninmflo(fenbe,3Ãborn6 meyntee jfiöota.
[eyenwe v^ct ©etbt/ bnuon bic Ãöad/ (Bctbulc vnb 3tmn$once bero commen. ©ege« (Oittemnebt fïopt Ãgt;ndn vnb Horwegen bmn/ nn nnoern orten bag (V?eer/ein Jnfelmitnammen ©otlnnb ffopenud? **^4 f^âunetwanbie ©otbt gewon t buben/etn wctbretd)cftud?tbngt; re jnfel/^ ee vil vibe gibt/vnb bie vifeb wolfcU /nnd? mnnebetley wnbv vnb rnuffmnnfdMQ Herwegen etwnn bie ïreutfeben bnbtn bunblen bn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-quot;i
pnbermnn eble gütet feil/ ein menig bee wnebe /bie nit nllein ba bef om#
fonber anberf wo ber tn biefe Jnfel gefurt werben/von bannen in jrandteieb/ von Jtandreieb tn ÃTentjcblanb/^ritaniam/tOifpaniam ^banberfwo.ibic ©oebi aber buben^nr $cit t^onorp bes 2^ey fetó vil Prouingenbnrcbfebweyfft/juletlïancbXom jetfï^tt vn vnberpeb ge# bracbt/3lnno 3j8.5n bifet jeit brachten fie ancbDanbaliam anfid;/vnö â««riebenibren K^nig baranÃ/ Dipmarum gênant.
©on Kfn«(ia/©iron(a/enli non fevo glauben/
litten vnb gelegenbeif â¦
^3ualia ein Pronina -i^urope/ floÃt anïiadam/ weldrebas lAnbgt; ^â J«f jâ liu ^troniam in peb fcbleuft/ vbcr ÃJadam btnnber gegen bem pâ/ruv^ k x ?*^*^â^ ligenbe/ein ftmitbar/grapeb/weibreieb/ fender/ wüffetig quot;wm. ^Uö/be8adcrftudnbatifl/ba6VoÃdaber73arbatifcb.Hunabetbem,-
brtetflbem ^onigvonÃDennmardvnberwotffenvnb %^^^w*lfeblt;*t glauben an peb genommen, ^d ijl vonâWapèr/©een/ â Wdben em wolgefebidt fcltg lanb/vnb allerley vibe vnb vtfeben bub/ ^â'ffbg.Ãbip Canbt ijl von lanter 'Ãeutfeben vnbïgt;ennmardtlt;rnbe# !jâ(J^*â^^Slt;*^*'^*â^^lt;«lïlt;ttijlbipianbtmitbem jlufd Harnage«-jdjeiben. quot;pon ©ebweben/ Horweben/ l)anbaUa vnb XTUanbia an^-oerpwo.
^on SHaccbonfa/ctwa ^it^üUa penant
/)7^^cebonta etwa etn bertfebevin ber if rben^wifeben^brada vnb jn»cei»onflt;* 201 ö-bepalonia tn ©recta Ugenbe feçt fafl erweitert/wie wir boren JS^'***
werben ' vnbpitniuóltb.j. cap.xj.vnb ltb.4.cap.10. zt.^o.an^dgt/ '^o.vóldcrjwey Kónigteieb/vb welcher ©olinue alfo fpriche/
^ooma/ (Pigbonia/ Afmatbw/ âS^befluUta/ werben nun all mit ein#
P »4 namen
-ocr page 186-©rtôâ diikv fÃffl Wfe^ ®tlf 6«^^/
n4men gênant/ (Oaeebonia/ bas etn gro^ Kc^b gewefen tfï/ ^^'â^ ju bes groÃen StUganbers jdtcit/alfo bas ber ganç biet gebordet/ aber jur jeit Onys bes ^ifd7olf6 jerftoren blt;xb berg ÃUmpus ifl barinn/ barauff weber Ãiujfrnocb ^^3^^ pfunben wirr, 2)er 2^eyfer Paulus ^miUus verbaufft ®â^â* ^»w tags 700. jer jl5rte 0tebt (^Oacebonte. 3ls nun bip ^â^fl^lî^^^^îÃfgj ben »n'îbrader eins mais tn bic à nd? tgefd? lagen/namen Ã^^^^^^u Honigs Son tn ber wiegen/ fleUetcn /n vomenan ben fpiQ vn *â**7Lâ wtber ein brieg wiber bi fean/ vnb pegten/ bamit pc vormals nit an berbraffr/fonber an eim^ónig vnb ©ie haben von Cameo f brem erfïen Aóntg/ bip auff perfeum b^ Ãonig/^ fedgt;pbnnbert44. Jar regiert, plinius vnb ©crabo â^beÃaloniatn/babin Paulus geprebigt vn gefd^rteben bat/ bifer I^ «ing ju/bie nach bermeynung ©trabonis/pbilippus ein*l?atter ^anbrt (^agnt/foU gebawet haben/ plinius nennet es ein ^reyÃ*^^
Syragnepa vnb â^^effana/fonfi OemonM/
Pirgos vnb pelafgia genant»
ben Ost.
^*3*^ jwifcben'CheÃalia vnb dOacebdnta/hdt VtetHAiHctt Ql 1 â vnb voider.ibife nambaffeigeÃtAbt vnb gegentAfuropc/f^J öeSn^u^ ^SsJl^^^ bem quot;Cürden vnbcrwor|fcn/vnb alleCanbfdapr viffP^ In» seS)nt^ 15er gAÃlimpUS/péris/pinbusAÃ(ja/ Oebris/ba etwan wie p^âi 7o.©tÃbt gewefen feinb.jn CbeÃalia ifl etwa gewefen ein K^nig cus genant/von bem ©recia ben namen hat.Honor, beipt baS U Wr lontfeb Dold (Hirmibonos/Helenas vnb Sldeos.îùie gegent Kg^^/ flt;bcn3tticam vnb Cbr aciam/flopt gegen (Htttag an UOaceboni*â^ ein bürgig lanb/voller Sauberey vnb Hbgotterey/ von Q.paùl^ÿ'JJ glauben bebert/aber wibcr abgefallen, lötp lanb hat berCurdtrobd^ vnb vnbetpd) braeht/3nno 1478.
tcb«ir«wa ©cltj»
pplli feinb voider in 'ÃbcTaliaben fo gar Bein gift von natur ben jufuget/ bas pes auch von anbernaupfaugten pitn.libro 4»^^lc erjelet bie ©tÃbt/ voider/ berg vnb Pûfs âCbcf|alie. jn biefem U^b man erflUcb bie Pferbt gejumpt vnb jurciteen gewint/ alfo/ bas erflltd? als man bie reittenbe anpehtig wurb/ein leib mit bempp^ feyn vermeint/ vnb berhalbpeCentauros nennet. Ãgt;a hat manlt;*^^ »nun^e« wö nbsp;nbsp;Wj* ® ??^^ erfunben/vnbju móngen angefangen. S«r jed
Ãofsjucrif^ piftbip lanb bureh ein fonbemfónbpufs fehtergarvnbergang^rt/w* «irtfimoen. uj^j^auffbiel5erg entrunnen/ feynbaruonfommen.^cncalionâ^^: ju bifer jeitKönig im Canbt/ber peng an bie Dólder auffMö^Ãà hólQcm auff bie neebflen berg jufûten. aÃaher bie fablcn bey ben P^^' âb'^r ^^^anjeigen/ÃDeucalionhabbie leuthwiber lebenbig/fhaaupfïlt;^^2 »dftnötnwi#. i^gj^p^ji, gemacht/bann pe waren vor angflvnbforg fd?nrgarvd^ ffarret vnb erpradt.
âÃon Oubc ober j^edabe/ wie eo 'plinluo
lib.4.cap.7.nennet»
rf^das ein prouinij (Brede/ in Koedam vnb peloponefum gââ theilt/baruonanberpwo. Dnber biefem lanb ligt HeUefpondw ^^^wie plinius libro ^. cap .j. anjeigt.2lllba feinb auch an dm orrdj vold/Kphiages genant/bte allesgiffc/wie bie pplle/aupjiehen/almJ fo pe femanbt betaflen. A^s fagt auch Darro/ beren fpcychcl ober pTP py gut fut alle vergiffe ber Ãd?langcn/allein barauff g^l^*^^^^?; .m
-ocr page 187-'2^0« Europa
LXXXIII
rquot;w/Pbc(lttm/Crtl4mlfus/iGÃ)rtuott pUniw6 Ubro4.crtp,3,
wegarte eingegitc ©tecte/bannn bfcl^awptflatti^cgaaUgt, ^w^toiw berbüvet 2(vcantam/ burd? wdebee wittel ber lt;5olbreldgt; 'ï^Ãi?^®.^*'^*^^^^® Ãew^e/ber/ wte'Saguö vnb t^erwee CBolbfurer.
vartttner5âltpitntu6lib.4.cap,2.vtl0tAbt/al6Ãaltlgt;on/iTa«^' ïr^ï?*^ P^euron/ pylene/ i^altcama/ :c. Ãöte eynwoner beiffen von: 1,«^^^â^^ ^lt;^^lt;51». Xlrtlid? wollen bicfcprowinQ hg wifeben ^carnia pboctbe.
febetbet vnb^'bf *^^^ ^pyrt/weldoes ber flufe^ebebue von3efolw «boete etn tUine länbltn ©rxete/ jwlfcben 3cbaUm vn koedam wefenbe/ bartn bie t0aiïpt|labt Delphi ligt. Ãgt;tc cy nwoner betp (*âR^*â^^*â^lt;' ijïberjweyè^pfftgberg parnaffoe/ben(V?«p6Z gpoUmtvn ^«4)0 beiltg. pbocen^tï etn anbev Canb tn 2Hïa/bawon: ^^â¢Hb.y.cap.jo. jtempbocenew Jnfel/bauonplin,lib.4.cap,»i»
2lonur
f ^»ia etn burgtfd) gegent ober tbeil ^oede/ bie ^erg bartnn wer/ ben Clones gênant/ bne pc aUba ,r wo nung vnb ben brunnen Ãa^ ^u5*'^^*âââ' ^^*â^â^^*'^â^â '^â^ *â poeten/perft ne fabet bamon fein
Boccia vnb p^ocb/Mc ©«fatdn lept gettant
Oectacin £anbXf urope in 2lcbaia gelegen Æ wclcbeeritebanber »eoef« dt«« g^bte 2lttictfd)en ProutnQ wollen begritfen baben» Jn biefer gegne 5SSb?â' 'â ^ipalö plinîuô libro p.anjeigt/etn^rnnn vnb ein Ãnfe Xfrwuw/ gensmtr, 5weyenbrunen gewebrt vnber weldoe ber etn getrnnefen gebà d)t^
â®/bernnber vergelfcnbett bringt. ÃJartnn ijl lOercnlee/ 3pollo vnb ^â'tbue geborn/ernebrt vnb erjogen/wte plintue lib. j.anjeigt. nad) etti^ct bie quot;WanbaU biefe gegent eroberten/ ifl pe DanbaUa gênant ®ötben/etwanben (Dacebontfebé lénigen vnbertb^ntg. Jpb.Xtb.i;»
Ãrecta/^d(t6 ober ïlttim/ ^riecbcnlanb/mit frem
begripr/ innbalt/ ptten vnb glauben.
^eda etn brey t weit ' wit vil nammen genennt/ vnb ber ^ey fer l^^vnb bünfl weitberbómpte gegne Xfurope/ erelid? von tOdlc/ ^y Ãdles gebcyffen/ naber von (breed bip Canbt» 2lt;ontg/ (brecin pliant/ aneb etwan 3ld?aia, von 2ldgt;eo bew alten 2^ónig baberbie ^*^cci 3lcbet ober 2ld)iui genannt werben/ Jtcw ïbana von ^anno/ ^^er pc ^anai ctwabcypm/ ^â^ l^croboto gefeilt. 2gt;tefc gegne enbet 1^ von (Oitternad)t an dOipa ober quot;Ãulgaria von Orient am X^get^ l'ven^Ocer/ vorn dût trag an (Daceboniamz vom niber gang flopt es ^â^lt;piro/Pannonia/ vnbanbenÃufö b«0aw genant/and) an bas fj®âÿlt;b dOeer/vnb fabet anan bew berg J(lmo in pdoponefo/bte aU *^ Wb mit (Deer/aupgeno w wen gegen mitternaeVWmb^eunet t|ï, ^enutneb
-ocr page 188-©d^dnb^tfOertMfff^^dtCuÃ^/ , ÃXtttttAd) bAt ©redA etwA vil «AmbAffdger fleht gebäht/aIô 2ltbett/welche ttambAffetge ©taht jwifchen^cbAiA vnb gelegen ijl. Ã)i^ CAuh inn vil orten mit bergen Alfo vlt;tf4gt; nit mebr bau ein febritt weg biney n ifl/ bne Anher gAr vnwegP^ * niemAnhthArhurch kommen mag.
Aanamp;errmb ©egen hem (VOeer An ©rectA ligé hie Unher/^cAmiA/ Cvcrid/F^x amp;Ked(t, nbsp;nbsp;de Zfonfl 3oniA genAntZSocciA/^u boiA.2lber 2ltttcA cher ^^^â'âââ^f
peloponefno Itgen weitter bineyn ins dOecr. Ã)aô ^gen ^**Ã5f hargegen ligt/ifl perrebiA/lfpyrue/l^OAgnepA/^befÃAliA. JP x^^z ^Atr 3lngli. fAgen einbdltg/ ©rectA bAb von 4gt;cdhent ^llAhe6/ Atpyrum/ (pAcehoniAm/^lcbAiAm/ CretAm/vnhhit CidAhes.
Hun 3tben hie (goutter Aller bwnflc/ bAt etwAn CecropiA/ dOineriJAdOopfc^tA/^ontAhcnnAmmengebAbt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;u
IVeitter erflrecftpch ©rectA hifi An ÃAÃCorintifchgebürg/^^,^ ebes CAnhtob es wol fleynecht vnh vnfriidjtbAr ifl/fo bAbene nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Alten etn bebAufung her©ótter vnh'Weifen genAnt/von wegen^*?^^ hieein Florentiner hem 'ïörefifeben Ãeyfer eyngAb/ Ãgt;Arumb/hAp nach Angerûffter bûlffher CAteintfeben von nlemAnht Bein b^W^âL 3(tb«t vb«;* bey flnnht bette/hem wurhen hArfdr etliche hórffer vn DerrenfiQ ^^ gebfn. nbsp;nbsp;nbsp;geben vngefchendt/ hteerinrwwtgerpoffe^ vorn burelen beg Abt/*â
AhenUchbefAfÃ.
(©AtAtbon hie flAht©rede/ jeben tAufent fchrttt mit dOccrvttlt; . fAngen/vn vor welcher bunhert tAufent fn^bned?t/ $eben P5$à ^Arh hee ^^entge perjArtim/vmbromen feinh/ifl bià AUff^.^^ pAntinum hen^cyfer Ãcyhnifd^gewcfen/ nAchmAle CbrifHiw^ vnter hem'ïwrefen wther ^ArbAriÃ^ vnh ^bgotttfeh worhen. nbsp;nbsp;^
©«r«^ ®â^Alt;â ^rACo bAt hen 3ltbentenfern erflmnle gefn^her fittengcbchAnt*** 6âbn?eâ? her weià Ãolon vilgemelter/vil aIó vnmenfchltch/Abgetbnn.
StfAQ ^rAconie fprAchen in Allem fnll eim fehenhA6 leben Ab/ Ab Kr mAnh ein brAUt ober faucht Auff ein Anhem Ader Abbruche/ ober p r #ttAnbtfAulgewefen/vntre«weobienfl6AnblAgtwerbêmocht/fo3^^^ gcrAbbAó leben.
Hu vberhie gefegten 3reopAgifchen Ktchter/fe^et Ãolon vo»^ gefchlechten jn 3ltbcn4oo.dOAnn jn ober Ktchtern bAô biefe AlleahJJ hie 3lreopAmfchen Lichter becerniertc/fb es fnen für vnrecht AngcF*' wnrhe/trAfftloà vnh ^unichten machen móeten/bAmitbià HegtAitJ wiber Alle Anfloà vnh Aoffrur bejlunb. Xfr verbot/ bAdÃ^ nien^t^ burch feheneb ober einich Anher Anfuchen/5«dOAgi^rA teyntrtngt
Dnb fo ftch ein Auffrur vnh pArtbey in ber flnbt erbubefegt er/w» deiner feyn folt ber frieblicb fltll faÃ/ vn teiner pArtbey jttÃel/ roâ*5^ bot/bj Ãch ein f eher nuff hifen teil gebe folt/bê er vermeint recht
©o einer FrAwenif beSemAbel tein d?Ann were vnh einbruch An heimlichen enben/bAmmb er feim wetb hie fd?nlb nit beknien moë fofolte bie FtAW einen Auà feinet freunhtfehAfft erweblen ben Ãt^quot; nAcht heil 511 fr lieÃ/Ãch$ubefAmen/vnb ber burerey ^uentpÃiebtA.
3Hle dOorgengAb vnb tOeyrAtbgut nAmeer AuÃbem weg/ M bas man nAch ehren vnbntt nach gutbeytAtb/ vnhAnchbAömAnPtn Atmen verflotbnenX^ltern nit Ãuehet/ vn bie Atmen vetAchtet wóm^ ^r verbot Allcà hingen vnb beulen in frembhet begrÃbniö.
4f in ©on were hem VAtter her f n jut nAvung nit gelcrt b^d/^t*quot;
nAf«»3
-ocr page 189-'5ött Europa. LXXXIIII bic vnebcUeb sebovett tverenz foltert rtiebtvott ^^ââ»â^^â«bvtwlt;vblt;rt. begtiffrtcrt Ifbebrctbct* folt man tobten.
tows^*'®A^^f Btrtbet ober fd?ïvefïevrt jurtetBaiiffen/bobevauff/ ee lt;»lt;f(»çFAM
^hnbrts bictm be wrtebiltd^ert fache rtrtrtd) 54 rtgcrt weren. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rSï^bi â^tthe quot;nbsp;^^^^^^'*â^â^ âââ ^*^^^ ^^^ gefe^t/wer btefer einen peng vnb öp^b «»ffâ
lt;tlt;m^^ c?^^^^*^***^^**^^*^*^® vmbbommenw4ren/m«^tnwttvort ^hr^'^*^*^^^*^^^^*^^â^^ââ**^^^^**â^^*^â ^â forgirer btnber/beflei: fortftir *^ ^ââ^wgiengen. Jtemwerimbrteg bernugen beraubt ober â If^efchabigtwar bermufc von ber gemein erbaltcn werben.
^en vollen trurtefrtett^ürflenfolmantobtertVrtttit leben lafjen.
' k'â*â^^*'^^â^^?^^^^ anberÃwotn beriOi^ori vonSoltnoart? ©x i^^55*^^**^lt;*âff^â^^ÿlt;^Slt;Jlt;^lt;tgt;net/offentltlt;b4«|fzbttnbert/4r/ bet^* ^^â'°^otuö wtl »o. Jar juuerfueben/ bann biefe were jbm von hiCkv^*^^î* ^ââ^lt;^'it^ vberantwort. 3 Ifo febwur in fein wort ber ^Itbe^ bf»«^ L ^â^ ^^^^^ volet/ bef be juenb biefeô ^nebe/ 3ltben befebrie^-n.öie^ben erjlUeb bas IVollwercf/ Jtem ben brauch bee ole vnb «tw etfunben/^tem actern vnb fâcn gelert.
n nbsp;f^l^ame gcfaQ gab Cecrope ber ^Itbenienfifeb ^ónig febier och nbsp;nbsp;nbsp;^^^â'^^lt;*1 breuebig/ ^rjïlid)/ baó bein 5raw in eynteben Kabc etb r ^^â ^^^ anbern/baö beinbinbt ben namen von feiner ÃOuttcr fonber^*^* - ebritt/baôbielVeiberniemanb Tltbenenn beylfert foil/ foh?r^^^^â â^^^â'felçlt;îWï^lt;''^^*â^®^â*â^ inbegräbnie fret verlîorbnen/ Lk ^â^r^ inbriegen verfarenfeinb/gebalten/vnvil3lbg0tterey art/ S ®ctt/ barumb (te Ãoeratee flrafft/berwegen b$ gifft trineten muf t/
jj'^ottanberfwo.pitrtiuslibro i;.cap.4.fngt/ba6 bte®riecben'X)Attcc ÆÂ« argen feyen/vnb tablet ibv glaubbtùcbig trewloftgbeit vnb luz k'-S^^^^*^/ wanctclmûtigbeit vu letcbtfertigbeit an vil orten/beren burebauf gefÃlfd?t vu voller lûgé fey en/ltUip.ca. i.i4.x6. vu wie
. ®«vumb auf Jtalia vertrieben worben fciub.^tc lib. j. cap.;, wie fie
V nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tbumfüebtig volet fey en, X^on ihrer torbeft vnb aber« Si - 1â? ^ïb.6.cap.2x.âVort jret^rÃcbtigenvngebewrert lögen libro ^ ift/1â^^^ ^*^â^â'* ^^^ ^* iarumb Graecari bey bengclcrtcn für nugari/bj lt;tcfö^ââ'ââ*^*^^3^â Sertomert wirt/vn Græca fidcs/5igeinertrcwober ter nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â^ 'â^^ ^^^^^ ^^^â^ borgen» von Trecia etwas weir/
^^/»Pplin,lib.j.cap.;.libro4.c4p.7. iDamaeb nach Cbrifît gebürt i|b â^â'ceta )um glauben Cbriftiburcb paulum bebert worben/bocb balb birebenebic aucb paulö $um mei|ler rbüinet)itt vil kâ'**â^â®â®^babertivertpatriarchen^uConflantirtopclallzeit J* ' .5^ ^^f^ ber'Curct febier b j volet mit bem glauben vertilgt bat. 1)11 âtaenia haben fe wiber bie Komifeb bireb gehalten/vu allwcgbas wigt; ri^*^K^^rlt;^^®fr«n mit bem galmen au|fgang.Xbr|llicb balte fie mit^r/ **lt;gt; bif auff bifen tag baó Cbriftus nit wefentlid? (5otc vu einer natur TO wefens mit ©ott fey / fonber in bcm (Bott gewonet bab leibbafftig L V^^*3^lld)/vn butcb ben er alle bing wiberbraebt v» an fd) gezogen Ly gt;nbsp;jtemberl^.Gcift gebe allein vom 'Vatter/vnb nit vom ©on auf. be ^^â^^ r^ tcin^egfewr noch förbttt ber tobten. Dub vilanbere von '^ ^omifeben birdjen verworffhe 3tr tietcl/bauon anberf wo.©te bah *^fittocb b^ut m ^brirt leuchten iteebter/ brenenb ju lob ber verjlorbinn
-ocr page 190-5)4^ aufâ« f H he ft é ^dtf lief ^/
^0tt Raconta ober £accbemonfa/ vnb biefer 1)^idc^ Polliccy/bcrtommcnXcligion vnb fitten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- ^^
Xoeeamp;emd^ «taoOec X4com4» ÃeÃ^oÃy^ curgt
2lconiadnproning inbem lanbpeloponefogelegen/fonfn*^^ ^^ «bemonia ober ^ebalta gnant/barinbie namba|ffgi'egt;He K*â'^ ^^^©parta ligt/ba ber trefÃieb pbHofopbus /Cycurgus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
geber gewefen ifl/bie barnor auà allen©rieeben bófer fittcn/Vnb geq. ben frembben vnb eynwonern dn vnfrcunbtlicbvolcf waren. wurbêi4.4ltc Xabtweife lent vonÃycurgo etwólct/bte mit jweyen^ wólten Königen von allen fachen rabtfcblngen/vn ie dn partbey bicanber fAbc/bas webcr gemein Regiment/ ^emocratia Ã^^^^w noch (^Oonarebia/ bas ifleygen Regiment/anfftöme/ 2^ónig anff bie KabtÃberren/ bie ^VabtÃberren an ff bie ^^*3' ^^ tein partbey Ãeb etwas vnberÃeng/iöià gefagbat bunbert 34^ bem Cycurgifchen gegrnnet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H
Ãlk Ãöfet pletd) «u^A gerbeUr 5« eparM/viï beyOe fïlbéC fnögolöt
»etVotrert
3nr jeit ^Tbeopompi bes lénigs tbdltenbie Cacebememiei^ ibrgegenS gleich auÃ/vnb fagten/ ein 13örgcr foltan Hugb«t/ tu^j^ vn verfïanbbiUich vbet ben anbern feyn/ aber nid?t an gut/bas g^ feyn folt/ober gemdn.3llfo wnrb bià gange lanb anà anfchaffim^^X curgi/mjp.maltanfcnt tbdl getbdlct/ vnb allein bie gegenbvmP^.^ Stabt Sparta in neun tanfent tbdlauÃgetbctlt. Xlfs bett mi^^âîlt; König im Ãnn/bcrgleichen anch bic farenbe tOab anÃjutbeile/abet forcht bcs neibs vnberbam es/boch verbot er allen brauch bes vnb (5olbs/ vnb furet an bie ffatt ein XlriÃn (doling eyn.ï)a w4rP^â vrfad) jnffden auffgebuben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;il
Ã)as gemùngt fewrig ober glûcnb Ã^ifen lôfchenpe ine|ftglt;5,y'
anff b as es ju keinem biner von ber weychewegen/mebr nóg feymj; on^emwarfferaUerônjïler vnb wercflcntbals vnnug/aup^
©tabt/ wiewolber mcbrertbdl felbs brauà jobe/ weil ficananber«â^ babie ^i Ãn pfenning nicht waren/mit nichten banblen mochten/ââ*â^ fr wahr verbauffen/vil weniger vmb frXfiÃn pfenning bauffeu S)** nach bas er allen vberÃufs auà ber ©tabt vertriebe/ verfchüff iZy^ââ^.
nerky fpei^ vnb tmni/ vnb bas nidgt;t dn woUwfïtger vor babdâ^^^âï b«u ^ geflen bett/wer vnlufltg a^/ ber »«vb ab dn vncbvUditv vo»^ ^^ bcyÃQem gcbnltcrt »nb gcfcbol«n/wdlt;bcd ben rdeben b^e betf^^â^u fcn webvet/mb jnen lufl vnb bundernb gemeinem dfeb oneffen rt»lt;wâ brtmitwnvbnUerwoUnfïvnbvbev^ufó gefïewret/ badbiegettxtWï^!-mît $ovncn^ónbt/faflvngcvn(abcn. Ãgt;iefe gnflnng nennten fie r^ nloö.IVcv Ãeb 4w^g^lt;be|fcbeó gemeinen effens verfaumpt bemâ^*^. $ugebettb4beim^uef|en/^ebocbwnven ctlicb ba ju jengen feins tn»^^' öber frûbfîûrf s.^u biefem gemeinen mabl mu^c etn jebes blt;»« ^
J4l (iOcbl/IVdn/S^A^/Jdgé ïc.gebcn.5dbifemmrtblgiengen4ijeb^^
©cf4«^y^ rbtber/nlsin einfcbnlallerjnebtbalerntenfieboÃtcbteben/fcbin#, curgi^ic^ wórt/ ott alle leiebtfertigbeit burgweilen/ vnb febergen. Dor allen y ^»nÃcnjut gen verbötet Cyciirgus alle mófltgbdt/ welcbeer ein vrfprung Æ â
vbclsfeynvermeynte/berbalbennbterancbbte juneffrawenmiffFâ^ lauffcnbauf baltcnatbcyten/ bj fie jugebörenbepe manlieber wef^ lieà fteaneb narfenb in beywefenber Jüngling etwa lauffen/ fptin^^^^ pngenCbod? mit juchten) bamit bie Jungen luff gewunnen/ be jn^âf^ ebelicben/vnb bic ireltjumcbven.Ãamp;te on i?be veralteten/ Iteffenin^â fpieljn winters jett naäenb vm benO^^rdt/ vnb würben ni4?twie
-ocr page 191-^on europa. LXXXV /cbHttbgcbrtUcn. ibtcjungfrawc würben boy barak ^â^^^^^zWo/^ic^VÃtttfo pclemanbvertrawetwar/ febar fteó frtfv ^^'^ â*^^ ^** ^^^ rebuff Bam cv ^efureba gieng ber ^reu ctgam fabe /ââ/sorter |r bic górtel ab/vnb befd^Ueffpc / 3lm rag^obe er / »nb bint *^*'*^ â'^^^^^ ^'^ ^â^ ^ââ ^â^ i^atter wiirb. 310 balb Ubc (te bte tinber Xuïâoâfl^^^^S^fâ^*^^^ Icutbcn vnb cr^ogeBein Darter fem eigen ^At^^ ^*^ ^^^^^ â'â^ tnebr^ÃOan moebt feyn/ vnb fetn Weib befamen/ ^^ ^^^ 'gt;â»^^lt;t? ^rawen ganç ebrlieb / fo er etwan ein ebrlicbcn Jum ^ 5«(reyttfôbret/ber fiebefamet/vnb be^ ^inb warb naebntale bem htakâ^r 3^^'â'â^'^â^^ baran folren bie CDÃnner (r febantbaffeige ï^bege'^ 'â^^*r^**/Tlt;^ P^â'^^ febam niebt weiten / bamit cm foleber gn^ bcirs '^ â'â^®^^ fruebt bltcb.Dnb baltene in fuma vor ein greife tber^ ertf^^*^^â^â^^'ââ^^*â^® ^f'â^^''*^b gelt 511 bringet/ vnb bi^ gut fe Icu ^*^â^^^*^^^â^^*^ ^^Vl^ aiir eigner liebe anbern wil au^baUen / ver-/ ^t hârâ'^ ^â^fbaunen./Ketnem warbgewaltgcbcn/fcin Binb felbe jucr# Ãinöern^t â,â^^ fonber gebern trug mans auff bie febaw in bic gemein / ba bejieb// tem/pnj»« , Stens barju vererbnete warb bes Binbó Dipenemey vnb ferm pre; von dcc lt;se^ lt;».?^^'â^^^tiU man bifem Ainb ein tbcil ven ben 9000. ÃecBen / bamit es ââ^âquot; «âââÃ^ ^^Senwurb.Warb aber bi^ Ainb $ur aufÃiebung au^ feiner gejïalc övnwürbig/vnb ber gemein vntócbtiggead)tet/ ver^urQctmane6
ih ï^^^ ^^^ f^^^t in eine bebaltnue vnb grube. ÃDic Weiber baben Treiber ba* jpte Kinber au^ 'Wein/vnb niebt au^ Waffer/bauen (te m viel 0eucbt oen wlt; »w [j e?' Smacht werben, îDa leget man bie fd)lecbt vneingewicBelt bin in ^®*^*â w««, . ^jinflernuf/bamit pcberWilbnisgewonen / bartvnb burtigwer// lel? * '^^** fteben Jarenan sieben fie bie 2lt;inberinber ©emein auff/ , y pc aUerley ^ónfl / Ãbung/banbtbicrung/ jur net vnb niebt $ur ^n^^^ttgebóng. ÃDicfemólfenbifauff^wèlffJar barfuà geben/vnb ^«Htbalb befeberen. VÃaeb jwolff (aren vberBompt es ein KocB / ua^ g^onbeit bes £anb6 / vnb wey f neeb weber ven bab noeb wollufï. Jr ^'tbi(l von^in^cn vnb Wobrg^aebt/barauffnernmen fie (br rube ?ÃJ®fdjlaff, jöiefe erflgemelten Jungen baben ein Jungmeiffer vnb ïgt;tebftai ^Wber/ ber lebret (te bóflieb (lâlen vnb anbere arbey t. Wer etwas Ã^wer» Wettter (5a(Bung vnwci^lieb (üUt / ber wirbt barumb gefeblagen/ al» ebrUeb â^t bas er am^icbflal vnreebt getban bat / fenber bas ers nit reebt/ saubrer«
5â^t^ter jeit/an gelegnem ertb angrif^cn bar. Weiter beijt tbr ond)t// , ÆItcvetliebe fingen / etliebe Bur^c gefebwinbe fragen auff bic babn ik * x^^â*^'ât*^baibtvcrantwertctt/fe(emaii^tplt;b lang bebcncBt/ beift gâ*7t6d)ulmci(ïer in feinen ÃÃaumen* jbrercbilBfoBurg/ bascin âPttebwort baueiufl : ÃJn wirfï ebt tin pbilofopb»6 / cbc bu Caco^ â^pb Icrnefl reben. Jn brey Cbór vnb erbnung ware alles Delcf 5cr^ tbcilet. 3njbrcn5e|ïcn fiengenbtealten an511 fingen alfe: 'Wirfcinb lt;ttta flatcf gewefen. Antworten bic Jungen :Wtrfeinb fung/ manm/ lier vnbjÃnvcB vnb fo (bvab bem ein ^weijfcl tragt/fo erfahret bas Cbagt; Jitforbem fiegleieb bte 3ltcn auff. ') 5« benen fagt balbtbcr 2^inbcr ^bor: Wir wéllen auch fo gut vn beffer werben. Ã)as bat noeb geweret 1« ber ^eit piucarcbt wtc er fclbs beuget. Jm Krieg geben fie mit frew^ j^^^ j^^^ ^.j^ ^7 bran / baben an ber fpiç Parpffen / pfeiffen / wie bic Komer/ eferm au* f'^tner/'trummeten vnb gefebrey/bamit fic bes Kricgfuolds bcrQf«««â3öe«: rrettbig maeben. ïöic 3fbat aber geben (Bill bran / mit groffer religion ^â^â*** unoanbaebt/ wielOomcrusfaget. 3berbie(Balli/ basifl/ bie Jram Ã^pU/ tuit frewbe vnb jubel / wie polybiws vnb Ziiuins febreiben.
0 4ftli(b«
-ocr page 192-5)rtÿ uni»« t^ed tfefe^ 2Belt6«(Ã^/ X!^tUd?lt; barbad geben mtc beulen vnb freunbtltcbem gefebrey ®bïhlt;bbSn* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Wet ter fibniteen bte /^ncebemoniernU /beer 5e tt nietein b^^^^^^'
tel bey ben benn bnetOar fey etn mannUtb bingbas ber^buffdg madj/nUun^^^ ^^*quot;â nbsp;nbsp;nbsp;W4rbgefeben / vnb betten jbt ©cpiQ ;ufclbt vnb bau^. Af b« bev ^^*
ntg lt;tngd|fe/opffert er ben lt;i0ufÃ6 etn ©ey Ã. Ã)tefcö Volrf tdebe «»» geltfüd?ttge tOAnbelober ^tinfl/ burnuà feinem Dutteduubt uit nbsp;nbsp;nbsp;1
beter nut? entflunb/ncbteten nucb für vnebtlicbe b^nbel/nUeó b4ó juW ptrtebt/fürwiQ/wollufï/ vnb ntd?t jut notb vnb gemeinem nuQ bieuw gt;4 ein feber nebtet er were feinem *V4tterl4nbtgeboren. ÃDubet bompj/ b46 piufnrebue fugt/bue bie ©pAttanier wiber wiUen/uueb P I^J® , ten/mebr ey nfnm vnb ey gen leben/ vn bnö pe nuff alle feitten bem W'' terlnnb ergebe feien./iy curgus trieb alle ©«perdition nlfo auf 0Flt;*r ten/blt;î6 fie bie tobten in bie ©tab gruben$um tempel/bnuon n4eb»dlt;^ââ bie Komerben brnuebgenommen b^ben. Ã)ie?cttjbreverfïorbuÃUP Blagen/war in ey Iff flunben 411^. 2gt;en 13ürgern wnrb niebt^ugibeuJ^ W4nbern/vnb 4nbere frembbe litten in bie 6t4bt $ubringen. 2l«w P )cm4nbt frembbee b4bin Bam/wurben fte niebt gelitten/ ce werenbewt» gemeinem nut? nû^e Ceutb »
Af 6 litte nuebCycurgu« nttb4ö etn funger nnbers geBleybt gt^^3 bannber4nber/oberb4d |ïeniteinerleyburcbrtu^tr4genmu|ï«Wâ ,. ïVabrvwb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;311e bing folt m4n Blt;mffen/ni^mbgcle/ fonber W4br vmbtvdP
ïo^brgebe« weeb^len vnb4bt4ufcbcn. Jtem bie Jungen folten von fd^lnffe «Mter^^^ wlt;*?f® vnterfpreytten/vnb Beinen brey effen/ 4ucb nit4u|fben nbsp;nbsp;nbsp;jj
fonber 4u|f ben ^efer fo fic jwngltng weren/vnb nit wiber in bic 0jj** geführt werben/ebe benn fie(V5à nner weren/bnmit (ie niebt ebcuâölâ^' b4nn 4rbey t lernetcn/vnb mitmiifftggnng vergifftet würben. nbsp;nbsp;nbsp;,,
^ie 3ungfr4wen folt m4n ohne Deyratbgutober (iOorgcu5â'^'^ alle gleiebnuf jïewren/bamit fte niebt von geit/ (onbern vontugeuf JJâ gen erweblet würben. Ãöiegró|Beebr foltemnn ben 3lten vnb nitb^ Keieben erzeigen vnb beweifen, iDneDolcBfoltgewnlt b«bcnein^.c gi|lr4t5uerweblett vnb4b5ufeQen/ foer fteb bemKeebten niebtglt;y J vnbgebórliel?bielt. ï)ifegef4t$/4u|fb4ó fieniem4nb niebt jublt;**^^â^ genebt würben/ f4ge er/ er bete fie von Apolline ÃÃelpbico entpf^^^J^ b4miter(teinforebtbergefnçbebielt/vnbfreywilliggebotfutUâ *|.^ jCycurguö (te weiter (reunblieb geUbret bab / vnb von feinglt;P*^^%^ weitern befebeibtit^feiner lOt(lort vomCycurgo/imer(ïen tbctlâI^*% vorigen CbronicB.jb« (Bótter waren Jupiter Cncebemontitó/j^^F »nwre ges: ter cele(Bió/vnb 3pollo.©ie haben4neb 4nber breueb jurjett bc^^L k ptQöetë^ ges imJelb/vnbjurjcitberfriebens 4nbcymifeb/bicvunut?ów^*^^?;J 1 contee fn f vu 00 ^^ j. 2^0nig mit inen iffet in ber gemetn/bat ers niebt belfer / Pâ^^VL/, ' SymifS. «lllt; fpeih boppcl. Jr K4tb warb befett mit i8.(bânnern. 3^^â*à J^ rem geriebts j W4ng vnb Kónigenvon beren Af hr vnb pof/ Peybnifd) bing gefunben / boe^eitel n4rrenwerd' / vnb nitS^^^^S^n wirbig/ berhalb vnterl4|fen. Jnbes Kóntges Ceieb babenpew H br4ud^/fobertobburd)bievmbreittenben Keitter aufgefebtieuâ^ rÆ vnbaUenthnlben verBunbiget / (blauffenbie 'n?eiber4u(tbemn^^ Blopffen mit hAfenfo tnuffen nuf (ebem p4uf jwo perfonen/be»^ Mig ju Blagen/jur begrAbni^ jieben/ wenn nun vil taufent berb^ ^^^j men (tnb/ben Kóntg ju Blagen/beybe (Dann vnb Jrawen / fo fte BUgliel^/ben Kóntg Blagenbe/vttb t|ï allweg ber le^t ber be(l2v .^j gewefen. J(BaberberKontginiÃriegvntbBomtnen foP3f ^^ÃJ^^ut
-ocr page 193-;^ . '5ön Europa. LXXXVI
^^**3^ ^â *°* ^^^^ bdtttttt alle Keebt vn banbgt; Ãtebf u ^*®^â / brtWAcV teegt man )b» bm««^ vnb begräbt jb«. ferbf/zPr ^*^^â ^â^ ^® *â^fben perÃem gemem / bne/ fo offt etn Kóntg nie THa nbsp;nbsp;nbsp;®*^ ^^^ nngebenbe Aontg: 2UU bte/ fo ber (Semetn ober 2^0^-
5« bc^btg/jetttb aller bing frey vnb lebtg.âScy ben perftern läÃt bar/ ben P nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^'^^^ neuwe verfalleneâtribut nad? * ^in feber bleibet bey
quot;»nbk ^ ^^bemontern/wie bey ben ^gypttern/ln fetneè'Paturó manier htK^ â'btbierung/vnb lernet fein Ãinb nid^tà anberö ban fein âVar lev *2%*|b moebt ein Aod?ein ^od?/ein pfeiffer ein pfetffer/vnba^z Rv er ^ ^^ bleiben. JÃb.lib»9.^art.2lngdib.v.fagen:jCacebemonta IttL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;genantworbe/ von ©parta ber DAuptflabt bar/
b«h'^^ à lt;nbsp;^^â^^gtam enb (Brecie/an ber prouin^'trbwda.Ãbifc bä«-alle?*y^^^^^^S vnniberlag/ fo Ãe mttbenlt;IOef|enern bettcfd)ier 'X)oi^ L ^^^^ ^â^ ^^^^ haebtomen verloren/vnb ben ntbergangalljreö 'tun r ^^^^â^Sf/ berbalb binberÃeb juröcf beymenebotten/ bas Ãeb irc jiji?^â*'*â^'*â'^b fange (Sefellen frey vermiÃbten / vnbeinanberbe/ 6te k L ^^^^â^ ^^ Ãtmen vn naebf omenSpartani genant worbe Ãnb* ctlid?2^^â ^^^- ^â^^^ ^'^^ Regiment gebalten/fo nit einer/ fo nit vtl ober '^^^^^*ââ^ ^^*^3^*â^*^^^^^'â^biebermant7errt(f / fonberngr bat nbsp;nbsp;'^ ^^ ^*^^*^ ^^â^â^ â^ ^^^ auffetltcb« feÃen muÃ/ vnb bie auff ben
abtT^*''^^ ^^^^^*^ ^^ ^^® anbern ftim vnb willen / etwae änbern/ fe^c/ mm ober verfd)affett mag / wie 511 StraÃburg vnb etltcb anberen ^«cb vnb ^rey|{äbten ber brauch ir^
^0« ber 3ttfel greta/bub ber g'rdenfer gekgeh^eit/ glauben vnb Ãtten»
^Keta/fortjï Canbta/ober von ben bunbertuantbafftige etwa bar/ itetà am 3^'^^ gelegnen©täbten/Ccntapoltö genant / ein infel (Brede/ mir 3«f«bph'rt. 0 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'â^^^eerponto gelegen.tötfebat/alö Strabo fagt/ vom auffo * â¢4 wp.«gt;
wg Carpatbon/ von (Mitternacht bas ^getfd?c (Meer/ von (Mittag , ^ LibiÃh. 3ötefc Jnfel ^t in ber länge z/o.tanfent fchritt/nach ber ^«ytte^o.taufent/imanfang^. bnnbert vnb 80. taufentfehritt, löfÃifl Æfabouts 'Vatterlanbt. Cortina/ Cybonca/©nofiim (Minas/ fetnb bÃ^â3^ ^^â^f bartun.iöa iff ber vberauà hobt berg Jba. 2lpol. fagt/ fentâ^^^ ^^^ *^ ^^*quot; länge 2300. Kofs là uff ber vmbfang ^ bnnbert tau'/
uv '^*^âfflt;^â'â 3lrtemiborus fe^t 1000. wentgerKetn fehabbafft tbter vih ( â^ 3â'feV^dn ^ul/|chlang/wollf/5uchà / aber voller (Bey à vnb bC8/^ö ^H^j. beffen weins fruchtbar/bas Braut $)iptâ/ber fldn JÃd'/ «1118. jbeus wtrt aUba gefunbe. Xttwa foil Ãe Cureta genant worben !^ â^^'^â^^^P^/pÃn.ltb.4.cap.ii. Kabamantus bat bià wtlb abgot'/ «19 ââold 5u etm Ãttfamen leben bracht. (Minos bat bià nachmals er/ ^nttert.piato wtl/bicCaccbemonier haben von bifett fr gefag genom# ^^^/aueb fonfl attberc ort (Brede. iDtfes volc^iflburch âÃyrattttey vnb ^ttberey verwüfl/vnb bat vott anfang frey bett/ lieb vnb cynigbeic/on P ^J^bnroberbewegms/ folieb/ basÃebarumbfrlebentttgefabv Râ^hfajlwtebcr Caccbcmontcrin vtl HnbcvUjltg volrfnamc Ãch vilan/anbers bennes geÃnnef fretenfev ç^^tc/hebet müfltgBett/ vnb wartet bes l^auchs / babttt Paulus Ãbet/ lt;gt;«â«« O^b ^21L*^ ^^^^^â^ ^â^ aUweg ligner gewefett/ boà vibe vnb faule beuch/ SSSgt;^''ââ* à ffx ^^^^^^ ^**® ^^â^^â^ Stugnià ^pimentbis war fey. 2(11 ihr bing war â ^bft Oie boffart bes Kriegs gericht/ ihnen ein Mittel vnb namen auff# h tünch'/
-ocr page 194-W «nöfï {Ãnl btefeeâ ® fIf SucÃ^z JSÃE ï»tMgt;K»/ iw« fnlt;tt offe gctiKtdwon (latt gfeng. «kiebe â¢ââï**^^ fïig w feu!/ eben fic/vrtb Bdrt^mutbafffbem ^«utt^rtm ^ub«»^geb««/ nbsp;nbsp;nbsp;5
rtï^â^^â^quot;â ^^ââ ^^® b4«^blt;iltcttó gefebieft vnb geübte. 5)ic ÃlnbcrIlt;rtt«n4 r ®â' â â^ blt;m gcfaç bic (V?upc tunjl/tc. vnb wavenmtt ktebtemglt;w4«b^*JL Ugt/joben nueb offt mtt ben DAttern tn bvteg/ ba würben fte ge »ââ^ lan^en/flrdc«/ fagenben 511 befïimpter ^ett mufl ber trofe ber jtungen/fo bte quot;(Trum vnbpfetffmte eimfonbern baUbarjn net/ein treffen tbun bamte (ie bes triege gewonten/ «bel effen vnb Ugen war fr orbnung vn manter.3öi^ vokf bett aneb tm braneb ten tag mtt wet|fcn ftetnen ^ii $etebnen / vnb fo es dn vnglóef feltge^ â Cretu öitegt; war/mit etm febwar^en fïetn ju merefen. Jftb. Itb. 15.75art.^n5* ^â^'^^ fd^rts fleer lagenbeybe/ btefejnfel bab vor allenanbern in febiffbrtegen 5*^®2ä funpen V4b. item bte banbtbógen erfunben/vnb erfïUeb fr Keebt tn febrtfft ven l fet/aucb bte Kdtterey vnb Ãdeg ju lanb angertebt/ in we leben pe r ncmlteb gerI7«mptgewefï ftnb. ©a bat man erflUd? bte tunfï jn pw CCDubca gcnant)angefangen ju lebren vnb ju lernen/wie g^b^*^**^ A^nfclljlndtbewallerbefïen'Welnfl^cfen / fruebtbaren burebpPançet/ aucb mtt viel bdlfamen jur 2lpotedgcbórtgen tem fruchtbar.piin.Itb.4.3(ib.am crflgemelren ort/jagen/ wtd*â^**I lanb von febâbltebén vergtjften tbteren etwas frey fey / fo wad)fcn ^^ aUba vergiffte Spinnen/ vnb dn gefcbleebt ber Schlangen genannt' bamit fttmptauch Oroftus. 2gt;ebalu6 bat fcinabcntbet*â^'lt; klQam/ fi^fllich'Vorbauf oberZtabortmb/ mbtefer^nfelgeb**^*^ oauonlcfe Jfib.Ub.i^.cap.gt; Jtemvonber Jnfcl Creta vnb btefetn^^ borintbanber^wo*
âJSen ^f^ViUia/hub von ba 7^rawr wilben fi^ ten vnb 2lbgóttercy.
Soman^.
z*Mgt; Ibrada/fonfï Romania genannt/dn gar weitte vnb faff b*^L A Sdtifeb gegne llrurope/ ligt gegen (^Oittcmadn an (^^^^^^^Ãiio lt;-^Sbat vb 2lu^gang Jfcrum/pontn von (V^ittag/bas urn von Hibergang etwa Scitbon gebetflen worben, pomponin^ L get/bif lanb fey vorn tuimel/-ifrbtrteb vn volet nttalfo temperiert » fruebtbar/bie bing fo man petfomen vor hält bóflieb/vnb wirt |lt;^*j^ von eynfallenber gAber Hit wegen/allbaetn ^ruebtreebt jeittig« IVeinflbct bulbet btf Canbtetwas. Ã)ie nambaffeigen Stäbe ^^ ftnb vnteranbern/ ^poUopbonia/ifnoó/ Xltcopoltó/ perintb^^ ^L machia/ Caliopoli6/^mneó/IOcbru6/ Hefloó/ Strimon/ vnb J 0Tj tium / nachmato von Conflantino / Conflantinopoltó 5tb«m%^ ji^t ber 2^«rdtfdx 2^eyfer feinen Stuel vnb Hof bat / wellt;b«*^S^ Kbmtfdxn Keyfer im Orient abgetrungen bat ben 2^.
no i45?.Komania wollen etliche / fey ein bejonbere prouinQ / vnb^ P gegen (Httternacbt baran bey TParna. 3tllba bat ber ^érefifeh 2^7^ fer 3lmu rates/ ben 2kóntg ju Dngern vnb poln erfeb lagen / CarbinalvnbvielCbriflenauffeinmalvmbbraebt/ ^nno â4quot;^|Ãgt; robotusmeynet/wobtefès Dolef bes (Glaubens vnb Hertfd^antP^^jj eynbelltg were vnb jufammenbielt/ fo weren pe vnüberwinbtheb, ftiinben aller IVeltfór/fo etn trotjig/mubd fïaref / grimmig es. Hun feinb pc fe^unb vnter einem imperto vnb ©lauben/ hes Curden, Ãbiefes gewaltige £anbtblt;rti»lt;W(Vtrley P*^^*Ã^^jdlt;^
-ocr page 195-'Ã^on europa. LXXXVII
^â^ â^tWrtnwneberUy glaubens/fonberUeb bubens bic (5e# gt;\Z^â^â*^'/^*^^^llt;i«lt;C^vejl0n4Wobttlt;tt/t*lttwlt^lt;tgt;rtnbemgebulten, lt;75^^,^ gj^^^ xuth ^^e glauben vc|ï bas (te ntebt gerben / fonbern nachtbloem tobt ben, e2v?**®^^*:5«ümogtmfabven. ÃJifet 5lt;'lwo^tst(lgewefcnetn(ün4' 3 *^ Htbagovc/bcr/als er Inbt^ fern âDatterlanbttam vnballes unfits ^Mfovnmenfcbltcbvtebtfeb Zerrütt fanb/gab er inengefaQbev fitten/ _^^5obe (ïeau^etnerbar^ütgerltcb leben / barbey anbefftenbe/ fo tc4-^âJ^f^b fetner lebr folgen würbe/ber folt nach btfem leben ju lbw ins po'z Æ Â®etp ober (cneTPclt ju allen feligê faren. ibifcr iff balb au ji bcrjrb*oalt;' -^lt;itt3engangen/ vnb vor (rem angeficht nut groffer begierb vn nadv/ i^bnen aller/verfd^wunben/bertvegen alfo für einen (Bottauffgeworf^â BHvnb angebetetworbent^. öte fchtden auch embfige bottfehaffr/ ,â'0 tbr legation ju feiner jeit auff fchiffen ju gemeltemSalmo^tm/vnb wben ein feltjame Ccremoni bamit/ barbey fie abnemmen bie antwort tores (Bottes/gletch als burch ein Co^.Ão es bonbert vnb plitjet/fchief ®otbo fd^ùp Pf^l Sben Oimmelwiber biefenrumvlcnben (5ott / bannt (Bott ^â JJââ^ â0rtwettbe/baserfdgt;wcig/vnbtren(Bottlaplt;Bottfeyn/benne6 fey fon(l Pettier.Ã)ie â(Tbraufi haltens in anbern ff uef en aller bing mit ben^bra rraun ^â^H/slletttfo (iegeboren werben vnb (Ãerben/ haben (ie btefe wetf^ fo ein slswiâ««' ^lubtgeborttwirbt/Bomptallcfreunbtfi'afft/vnbfiijt vmbs 2^tnbt oerinnb/heulet/weynet vnb Blagt/ bas ein(X0cnfchin bi^ vnfelige leben *âlt;ier welt gebom t(ï : 0o aber eines fftrbt/ bommen (ie hoch jeitlich an? S^hanmit frcwbcnals auffetn tOochjeit / loben (Bott / bas biefer von Hllemvnglücf vnb übel erlöst/feijt in ewiger feligbeitfcy» î)ieCre(ïo^ ^â¢^fwleijt bewohnen/habettbiefegewonhett:©o ein (lOannber viltfhe^ ^«iberverU(it/mit tobtabgeht/ erhebt (ich ein grof}erjanrf vnter ben ^JjFnenâWeibern/welehcbem 60annamlicb)îcngcwc)cnfeye / bas ^HOen bie ^reunb entfdxiben/ welcher nun bife ehr jugcthetlt Wirt mit y^heil/ bie wirtbeybe vonfOann vnb 5rawcn hoch jeit lieh bebleybet/ ®*nne(h(len5reunb beym grab geopffert vnb erwürget/vnb mit bem ^annbegraben / bas verbreuft bicanberen lOauffragenfehrübel/ .â^®S«buncbt (ich ein febevnfclig/ bas nit fichât juin lt;V?annfollengeà '3r wbcn/blagen alfo fr Icy b vnb febanb, H^k h ^^ nnbern Ã^hracer vertauffentre binber nach altem brauch. 3n ^ââ^«chen werefê wirbt bein freunbfd^afft angefehen/ fonber bic '^odu' '^.^WX)attereyn/btelt;l0utter jum©on/ vnbju wem eintebe/yraw Kj^'^nb lu(l har. ÃDoch hüben etliche reichc/eigne erbauffte Weiber/ « haltet fie in gro(fcr acht/ vnbauffen (ie ju theurem geit von ben itl? .^â^« 048 fles allein haben brennen ihnen ein jcid)cnan bie ©tim / bas f u nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bebeut bas (ie eigen iff / 2)ic gemein finb / achter man nie
P hoch ober ebel. löte feh^nen fo man verheyraten wil/feijt man vor th^/ ^H gemein vmb ein fu mm gclts / vnb gibt fiebern Werber m^t nähen ®Baber an gefluit nicht fiirbünbtg feinb/ gibt man gelt jur dOorgen? SHb/vnhbauffen ihre (V^Ãnncr bey benen fic wonen wollen. âÃrundfâew (^(,^1147 tft J^^ât/müfftg gehn/vnb vom raub leben iff für ein ehrlich bing geachtet/ möirigganö J^Mbthuwen für ein veracht iDuubtweref. lt;l0artlt;m/Cibcrum/î)i? nbsp;nbsp;^«^
^nm/onb fonbcrlich (iOercurium/ ehren fie unbüch tiglich mit fonbern S^X««.
''^^ fchweren allein bey biefem letflcn nummen / als von tt^â^ '^'^ ^^^^^ '**'^ vrfprung haben . jn gerubigbeit bes Icibcs für« fA5^^*^^^*^^£;«cerailcunbcre âOolcfcr/ ein grewlid) / trutjig / für« *gt;tigâX)old?» jhre t?euflt;r feinb ein wenig von ber Atrben auffgehu« 0 ih ben/
-ocr page 196-^lt;j^«nlgt;a{ÃetItgt;tfe^®elt6«^^/ .
ben/ tttîgt;cv vnb fd?Ult;^t. 3r cy «Bommen tfï fnfl gkid? J teine «n»8Wimg wiffènfîe/bcrâpifdbnbeipcbenvberflufe. ^erZbel ober gebint m^« ^5^â^â/l?^^*^«^*âÃonig/fonbembee quot;Volde wählvnb|Hm, Ãgt;«e V^^/^i^ cbw«râ» letgemeintgUdjbeyfbnenemcrbnrtt/nnmbnlftigen/ebrenretcbeng^
red^ten/bod?betagten ^tberm4nn/bocbberBetn2^tnbtbab/aijn baeAdd?nicbterbUd?werb/ vnbfoerimKegtmentdn^inbvoert j me/wurbeer $ubanb abgefeQt. ÃXmnaeb vb gleieb ber 2vóntg etn bónbtger Uebbaber ber ©ered?dgBeit tÃ/ fo wollen Ãe bod? ntebt / ^f ^ jm allein ec wag geb üre/fielten Æ m noch 40» KA tb ober TVegentetnr^r fdtten / burcbweld?evnb mit weldoen C auff boserin tgt;«l^3^nyjjf nicht allein vrtbeile/ vnb niemanbt auà etwa einem anmii tb verWw werbe)cr allee erbennen vnb vrtbetlen m«^/ vnb fo ber Ãontg vber o fd?nur be wt In einem tobfall/ er würbe gleich wol verurtbelUt 5^â*^/^3 both legt nlemanb banb an f bn/ fonbern alle blng werben f bm verfjy^ verbotten vn cyngefpcrit baö er alfo hungers gerben mu^. 2)1^ begraben fie alfo/ fie halten ble Ceid? vnbegraben brey rag auff/ gen am britren tag aUerley »lebe« / effen vnb leben wol / bamic frewej» fie pd? mit bem verflorbnen / bas er anpbem ellenbein baö ewige te^ verfcbiebenifl. tlachmaU verbrennen Ãe ben tobten / vnbverbedew ober vergraben nacbmalô ble Afchenmit erben* ÃbarnadjfabenPejJ terley B«r^weil an/ vnb gleich dn âÃ'bnmier ober ©charmûçel h» Æ t J dftllche tretten In ein fonbern Bampff/vn^ übenKeutterey alfo mit e^^ anber/jn ebren bem verfïorbnenKttter. Jbr rüflnng in bem ^t^*^zt fchrelbet tOerobotim/nicht wol jniierteutfehen/ well wir blefer ^lej^ vnb TDaffen Beine bey vn» haben/ berbalben auch Bein ö'eutfeh Blt;^^^ j Ã)ochJetnbfiemitben l0anbtb$gen obérant wol gewbet / gefd?«*^^^. gute öchü^en/bar ju ein verween ber^ / ba» hinan gehen barff / vij alle» wagen*@le haben mit ben Ãcltbt» eine jungen. Thrax helpt a»B lt;5ried?ifd? wilb / raube/ baher blefe X^ólder âÃ^brace» bey |]èn / vnbisj 1 villdcht ba» ^^enefd) baher genommen haben/^r beut fhm dn'^br^^^ ' âïhroQfhm/zc. 2)le dOaffagetbe/ Sarmate/Ãdtbe vnbvielanlgt;tte 'Vóleter/ llgenbaran/ etliche fagen blefe Dóldervnb CAnberUgtJiJquot; ^hrada / al» 25artb.3lngU3B^tgt;r.llLi4* Jeçt Ifl bip £anbt alle» bew Cwrchifdjen 2^ey fer vnterworffen / vn mlt bem ^achomedfehen Fâiy lt;y«3^«wert/ berbalben eitel anbere fitten vnb breuch barinn. P^â^S vMfFet nbsp;nbsp;vnbÃtrabo fagen/ba» ber bergJOemu» bip Unb mitten voneinanber
eUwt«- nbsp;nbsp;fchneibe / vnb ba» ble Dólefer Ã)arbani/âÃrib«li/ dOià in âÃhrada
nen. Ão haben ble quot;Tribuit in ben Reibern gewöhnet/ ba feçt ble 7^«â5m. t ober Slrucn wohnen. 2lber biedOlfeerjïrecBenpchttach benâS^dbiM I bipanba6^i)xprtifd?cd0ecr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
^onbergegent^hbfa«
Cy^fa/mo^ £5^ pblabtc gegent Bldnern 2lÃe in ^ropa / jwlfdxn Caria vt^ wa/mcóte. uL^pbrigtaligenbe/welche gelber ber golbtragenb^uf» P^fâ^toU^
^^^^vnb i^erme» burchÃieffen. Jn blefer lt;ianbtfchafft ligen bie treft, liehen QtAbt/AfphefuÃ/Colopbon/Clajomene vn pberea. dfrliehHJ fcn bip Canbt (Doream/etitche (lOeoniam.ÃJip lanb mocht jween br»^ ber/Cybbum vnb Cyrrenum/ju lénigen nit gebulbcn/berhalb w^* Cyrrenu» anpgetrieben/ber 5ohe in dn gegent ©allie / vnb «tnmtba» lt;ynge wohnet Ãanbt nach fhm/ Cy rreneam» jCy bbu» aber ^â^j'*Jjt.
-ocr page 197-gt;301 Europa. LXXXVIII
Ketd) iff von benpevfem etwan b«« vcvwûff vn vmb7 / iüUtff vntev bcô Ãûveten gcwalt Bommen/^nno 1QÃ0, âÃ^o» £V(M Ober Speaonia ber rechten ^i^ref ebgt; Pck/CrtvU/pnmpbtlt^t/eV^tttUttc vn pbHgin / eitel Pronin^cn ^î*^* ^^ Ã^^utlt;^e in kleinem ^jtrt/grenQcn nnännnber, Hun tfîCycia bic*;â^^* T^vedît uûtefey vnb ft Pâttcvlifb etbUnbt/bnvóbev fie etwa allein' '^^.âl^ugcwcfcn finb.2gt;tefchoben olfo vmb ft4? gefveffenZ bas mon bein ^â^'^jr«tKdd) vnbt?errfd}offc / vtelicicbtprieffev3ââbonn6in Inbio f^pS^nommen/feQt vntcfbcmr?îmmcl wcy^. 5)00 iff bas Hein p^vm ^âï/batuon5)oniclfogtam7.co»itel/boaolfoou^ (Bottee fôvflt;bub p^®â«d)fett/vnb inbwvQfôrgetmett bot/ bet bonnbem boô niebeo vnb '«Iftiff/ gemeinigUeb bevpt bilfft/ boe ce etwae feye/ vnb fo ce fttb blt;5 ^uimpe/bod eve wtber binunterffoffe vnb 511 nichte inocb/xvic mit bed ^gt;^tcrcnKeid)oult;b gefebeben witt vnb mu^. Hubie fümemjïen fiobt Mek femb / £yffro vnb 5)cvbcn / von weldoen ponluó fût pampbv/ âlt;unbitt/gbenKomg«fd)ijflt;tbot^nbbobingbenCyjïtomvnb ©cv» ®^^iflpoiïlu$ mit^omabo vó 3umo gcfloben/bo ge poulnm dOev» â^rtum/ vnb^amabom Tonern nennten /Tfetov, »4*^8. 3lt;^tbeltbcv ^i^^difdte 2\ey fev jn Conffonttnopel in Ã^btocio bof/ vnb iff bi^ lanbt ^Uc8mitbcv$eiton fbnbommen. Cyciobot etwo 70.0tAbtgebobt/ ÿvuutev Patbeva vnb e^Oiwbeobie lOAuptjïAbt feinb/ 0ucb betnoeU wCAbwm/ weiter von Cycoonio. .1
gllUla»
CIlicUtinfvuebtbovegegentHeinevn 3Rc / gegen Hibergongon McUm / gegen e^Oittog on.boe ©ienUfeb (V^eev/gegen 3f uffgong vnb eOittevnoebt on ben 53evg Coucofum ffoffenbe. ©ie 10Aupt» â^^bi^ lonbdifï'Ãbovfïe / bobevifï ponluóbóvtig/ vorn fïAbtlin Co» J^s/bovil vn vbevouf guter ©offron wAd'fît vongefebmoef vn ge» *^nouffâfgt;(jg^li{|.^^|mgji{y bonon^Ãb. Ub. ij. ©oiftoudt/ole pom» ^uiu6 ^clo febreibet/ bic wunberborliebc grub ober ból Coriep. ©ià J^ubtbotvicKïOcerrAuber geben/ borumbeeetwo pompeiu6(V5o» SWgavvmbbertbot»
2(ttlea»
^^cooberïlcticoeinprouinfï ©rede/wirbt offtmob fürgon^ ^(tntcA oïcv '^^^vedom genommen/ von wegen ber nombofffigenjjerbût^ten 2Uno^ i.^®^bt^tben/vonplotone/©lt;molïbene/vnbbem3ûngcvpau» ^vioniPo2lriopogito / vnb vielonberenpbilofopben bnrebUnebtig. ^â'uonlefcpUntu/ Jftbornm/ 0olu|ïium/-îfpipboniumvnbonbere.
beren lifpiin,Ub.4.cop.7.
montât
Signio ein Xcid? ber ©riceben in 2lÃo/omcnbe bes kleinem 3Ãlt;/ Zionw». iwifeben Cortom vn ^oliomgelegcn/wirtfe^t ^Arefcy genontZ bovin Ligen bic nofnboffcigcn©tAbt/dfpbefu6Wilctu6prefio ^Wis *Xgt;ottevlonbt z vnb Clo5omenopttbogove lt;5cbuvtbo«f.X^t» do^ch ^^^ ^â'^^ ©veclo obev ©vieebenlonb Jonio genonut/ per Smech*
garlo^
Ci ii# Corio
-ocr page 198-ICAKfA bat ©te eviien Xan^Pned^t 0cb«bt.
5)4^ nnkr f Ãe (l hftó ®e It6ucç^/ ^HvM cttt gerent BUtnem 2(0 ⬠/ 5wtfd?«tt Cycta vnb Jonia g«U5^lt;^ 0 battnn C wie pliniud lib. 7. anjeiget) cvflUd? bic IVlt;i|Tdgurt9 ^âJ ^bem Dogelgefdjrey erfunben wotben ifï/ vnb bat bi^ Ãanbe efw« fo ein tumovifd? tficggivigDold geb^bt/bos Re be^lbetM«^ fremW rnegfóbwen vnb innamen/baö vormab vnbey anbent'Vólcfernvti gewonec wAr/brtntt ein^ebecDolcf ti tegee für fein fed? nUein.ï)ip ^ | i(l voll veiebev mAchtigev Zieutb/ bie etwa bev iôer^og von Denebigb« firitren/vnb ihnen ben fîolçgelegetbdt. ÃöieX!rbel0tabctOalicat«lt;^ j fuó/biefouilanlï^Rerlittenbat/ligtinbiefergcgent / MunbdcO^^^â ^ótetifd^e 2^cy fer in pofleR.
*p^ngta/ ^arbanla/^roM»
pbvtgtA/ JDarOant« ob^ Zwidâ
^r^t^ngia ober pbrigi/ein lanbt Heinern ^IRe/an Cariant 'gt;**^//^ 5^**â* ââ^^â^ Miycaontam gegê (^ittag/ an lt;5allatiant gegen (WijJ f^«t^»wlt;tgt;t/rt»Xtybtagege»3iJ|fgang/ vnb an bas ÃeUefp^^Rr ^Ãeer gcgcnrïtbergang|lo,jcnbe.if à Rnbaber i.pbngien baà gv^lr bat bic jlabt ©mirnam/baó Heiner Croiam.Cycaoniam oberCv*^â^ fd?eibet ber Rufe iOerniefô von pbrigia.ï)iR lanb ijl von Jjarbano/P^'' có mit brieg erobert bat/Ãgt;arbania gênant.
âpamp^tha fenfi 3faurta.
pftmpbrti'« pnfï 3rlt;»W?ï rt4gt;
?%j^3mpbilia ein gegent in Heinern 2lRa/ ligt gegen (BaHatiafb^' JilCibie OAuptflabt barinn b«y Rt Ãclcncia.^^à ijïin fuma/ einUw am C^Oeer $wifcben Cilitia vnb ^ttbinia gelegen / ftóRt anCy^^ am vnb Cariant.
â^itbinia/vonnafö ^critia genannt
3amp;itblttt'4.
25eiiria. ïntgöotiw.
3fbinia bieprouimj ligt in Heinern 2l|ta/etlicbe meyné es fey 8/Agró(fer pbrigicn.$)ie n^uptliabtbarintTicomcbia Qcnanty^^ bin Ãannibal ber ^órfl $uCartbago Robe/vn mit gifft fein lÿ** enbct.^rRlid) bat biR lanb c^arimunba / nad?mal6 ^eritia ober britia/^uletfl^itbiniagebeiffen. ÃJiRRóRtaueban'Croiam. Ãgt;*f^ tbinia ijl auch (V?^bonta ober magna pbrigia genannt. ï)tfe /^An^. etwa0.paulu6 (Glaubens / etwa ©rilt;d?ifd?eCbri|len/ fmbalb^â^ 1
bem CiJrcben vnterworffen vnb UOacbometà glaubens. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I
Q5atfaflt;4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
x^'^3^ ®^lli etwa vorn Ãonig 511 ^itblnia vmb bólff angefdin«^ baben bià lanb (öallatiam erobert/ vn mit bem Ãonig getb«7 baber Gallatiam genannt / ba erelid? bie vermifebten (Galb J** ben lt;5rccis/(5allogreci genannt worben Rnb. 3öià weit vnb fruebf^ lanb belt eingroffen tbeilbià lanbs inn pi/ bas man ieijt Keuffen «K Kuteniamnennt.âVonbifer fittenbroben. 5«bifen*X)óldeminï^^l fen/(5alater gênant/bat Paulus fein A!rpi|lelgerid?t.
2(rfabta/fonR@i«oniagcnant/oïgt;er1gt;c(afgeögt; 1
» ^HKcabtailà ein tbeil3(.d?aie/fon|lpelafges ober Ãyetoniagen^^^^
barinn fo groÃe if fel wacbfen/als fonR an beinem ort/baruosr J
^^ben (Belcbrtcn ein 0prid)wort iR. ÃDer âCyrann 2^ónig Cv^^, ju 2trcabia/ von feines b6fen Regiments wegen vom Keid? *â^*^**5à ^^ wey d} mit feinem anbang in ein IValb/ Reb vorn raub ju nebren/ b^^^
-ocr page 199-^ 'Son europa. LXXXIX Eiiv*â^^?^/^yc40ttpytncinortIVdlffvevttgt;4ttbcltwovbcn. 2)i^ fctfiS®^®â^^^*^P^^ââPOttlt;foblt;ttcvtt4d?^m Cycaontamgenannt. .îfa «^t***â^ *'*â^^*^^ Cycaonco lm tUinevn ^tp^geUgen/vbemw^g^w ^^w^Ch/bauon PcokUb. ;.
^)7c|bunâ¬v2iconia/(^tXfonfa/Miïtcr2((^iiie^
^^\3P plttb/iättbcwitb gegent 3ld)«ictm burner « 3 p4. dOefania ïnciran/a» cK^f*^*^^*^®^^*'^*^*â lO^uptjlabctfl. ©ydon eine ^yw«â»»
©ydone / bic tn^^rcabirt Itgt vnb begrijfett wirbt» ^iManb tpreteb von ól/vnb b^t wdj]lt;2Vmfcln/3Pb,Ub. 14. ite tfi auch J«pl tm (Oecr gegen if pibauro vbev/alfo genant.^n Xiacoma b»w
7«« fo^bere Bürge lt;5rtcd?ifcbc Ãprad? gebebt, if twa wirbt amp;y^ won fwr 4rc4bi4 genommen.
ÃM Kotabe ein gegentpbrigie/vnb wirbt eins offt für bad nnber ge// croMöeoo« ^^â^ An'^^^'^^^^^*^^^^â*® âÃroiartnpbrigmm flopt/ober/ nie etUeb Cwto. ç ^®âr«w/b4rinn Ugt/bAber bie 'Ãrownipbrigcó genannt werben/ oero lapiunt Ringes. Jtempixtgia wie gefrtge/ï)arbant4/3wUt(l Ãrez x^ ö^ï.^ P^ttptfl4btb4rinngeUgen/4lfogen4nnt / vnb floÃet nn mörtfferreicben^erg'Ãimolue. ^romfagee Ciutuó lib.r» von bent WacebonifebenKrieg^ber / ijl Heine ©tube mehr / fonbern eine gemene wcincrn 2tpe/ barinn jlion bie ©tabt gelegen i|ï / bic man etwan vro? fÃ?*âX*â^^/^*®'^â*ââbtfürbie0t4bt. Jbipiflvnccrbcr ©onnenbu 1? c ®^^^t gewefen/vnb nu Ban man Hein fuptri tt ober an;ctgung Wr gnben noch wiÃen / wo pc geflanbenifl / fo gar ijl in bic höbe ber *^âlcntd;t05« boffen.Virg.Etcampus vbiTroia fwt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* . _ ,-â¢..^ âcona zwever kt;.
^K * ^^® ââ^^^ 3teolt4 eine gegent (Brede in ^pa / ^wifehen 3onia vnb 2icoU4r ^^roube gelegen / Gried?ifcher 5«n3 vnb (Blaubene etwa/jegt Qarracentfd? / etliche beijfen ce ein 3nfel vnb wobnnng ber (Bric^z e^^Mum anbern ip Veolia eine gegent pebner Jnfcln in ©idlia/fonp
^!ââelt;mi4 genannt C wie ©olinue wil ^ vormab ifpbepte geheiÃen. ^*'^ Jnfeln ligen in bem @ïcultfd?cn (^Ocer bcy bem ^crg 3etbn4., ^^^^iKbenJlnfelnnammcrt feinbjliüparc/lOiera/Ãtrongile/ Ãöibimc/ gt;ââ*Pbifa/phcnic«fa/Prod)ita.3n biera ligt ber ^ewer)pcyenb^crg 2tetb«»i* «f» J^^ebtta/aup welches rauch bic ifynwobnerahnemmen wie es wittern ^*'â^3 â â 6^^ winben wirbt. Ã)ahcr ber 2lt;ónig biefcr Jnfcl if olu6 ein (Bott ber *'â'* * Wmb etwa glaubt worbenip. iDcc âVarro et jpbdtb.i/.Von^lctolia locris lefe pUn. lib.4.cap.2.j.
^ifia/fenfî Bulgaria ober ^opna.
«« Prouing pbrigte in 21 pa/ an lOellefçont poÃenb / ober niif«».
^^V^ö bieanbem wóllcn/ein gegent^^hrade gege 4gt;ricnt/wirt heut 5JiJgt;â35ulgaria genannt/23ulgarey.(Ãipiaaber mit 2. ffgefchrieben/ ter âJ^'^'^bonaw/jwifehen'ïrpradavn èada/3gt;ip haben vnferc ifb â^^biegetreybgrub ober phewrnCeretiô genanty vó vberÃufe wegen bea
-ocr page 200-©a^lt;mtgt;fv{Ãe(It»tffei^®fIt6o^^/ ^ blt;8g«tKyâb6/bifcglt;gite»gt;trtlt;»a£b^oflinlt;»ob«rb««ÃJt»f3Ktdgt;Slt;l^
|«Qt genant/brtt vil mäd^tiget volet er vnb fïAbt / reid? von ^^^ââF^p getteyb. Ã)ai|î2^.cyfcr@tgm«nbbey ÃTicopollô vom Or^en vb
wunbê/vnb etn gro^ vcrfamlung ber Cbrt|ïen aUba erfcblagé worP*â
3nno H^ÿ.pitn.lib.j.cap.iô.rïennet bife proumQ^^epam»
^dauM^weperkv*
0dÃôi wen* ^çxs CUnU 1(1 etn tbeil (Difte/ wirbt etwa für îgt;4lm4tlengenoÃ^'J maSevcî- rlt;^'ââ^ ^^*^ '^âi Unber vnb Dolcter tn ftd)/«le Poln/ ^obem/ Ã^^J ^r» ^^â^^|en/Ãernten/IVrtnbrtlo6/lt;lt;Oetrtno6/î)tfertllwerben©dlt;*â^*3 nantz vnbmit bifemnamenbegrljfen/ in litten/ jungenvnb vil auP^^ hingen/einanber nid?t vnâbnUeb / alfo/ bos (te einanber verfleb«*^ glauben aber ungleich / ctlid?e felnb JOeybenZ etliche ©ricebifd) / lt;^7^
KómlfcheCbrlllen/etliche (lOachotnetan. 3llebiefeC4nber |tnblt;iüâ. guten fruchtbaren ^rbcrid?6/ von t^onig/ IVein/ ©etreyb / X^ib« IVeyb. Ã^ô ifl jweyerley 0clauonia/ bae gró|ïe belt inn |id? ^eru^J ©ariuam/ÃDalmatiam/vn vilanbere nation. 2)1^ voletift raub^^ ein wtlb IValbuolct/fürnämlich hie am (ÃOeer wonen. Ã)j rleinejlö^ uonia rey cht von ben ortbern 0a^'»onie / an bic Drutcnoó/ IPanM^^ vnbDobern.ibif ijl em 2reyb vnb fruchtreich Xcanb wAlbtg/ an«â^^ vnb vibe reid?/voller t^onig vnb milch, ^in ftaref Dolet wonetb^^ hem actergebew ergeben/vn gibt febr gute vifcher/cin freunblich/f^^^ lich (Bottefórchtig Do let gegen (Dott vnb hem nechflen. 2gt;tfc b^ïbei»â^ anflóf mit bem îûreten/vil mit jm erlitten/vnb /egt 3lnno »y?o4P ^^5^â /legation auffhem Keich^tag ju 2tugfpurg gehabt/ vnb Key. (^^^^*
vmb bülffangeruffen.0uch bemach Almatiam.
ShdTarttbia.
^flarablaUft ^ulgarlam vnb 'Ã^btaciam gegen (l0tttagH5âââ^ Sz^vttbbatgegemXlibergangbiegrofle IValachey âÃranfalpt^ lt;:^cgt;lt;5ïgt;if batberÃurctgewunnen/2Vnno i484âDonben©ibenbiit3â*â bat her ÃTiJrct ben IVeyoba Vertrieben/ ^nno vzi.wlbereyngefc^t/^^ hoijii.
ï)on 'Pdopenefo ober Snorea/mit /rem be^
grljfvnbinnbalt.
tridceA ober pdop^efus *
Z7*\ Jefe gegent Europe/ von ben unfern (lOorca genannt / bed^^l^ gen êriechcnlanbee ein vefl ©chlofó/bann alle gclcgcnbeit ^H freyen trogigen ortbe/fampt her mAchtigtetc bed Dolctd/W eln 5dr|lentbum b an/aUentbalb mit bemUOecr umbringt/mit «gt;Æâ¢** warten furwebren un boUwercten bewart/bie ein ewige unuberwinPf liehe maur uon cimdOeer bi^ jumanbern vmbjeunt/yooo. fchnttalU^ breye/mlt aUerley gutem bing wolbewart unb befc|ilgt/ bad wi^^r fterd feyn mag. Jn peloponefo finb fruchtbare fclber / berg unb mit allerley friichten febwanger/ wad ber (lOenfeh jur full unb begeren mag/barin ligt bienambafftelïabtCorintbud/eïOicene/^^^j hum/unb fa(fet ble lAnbcr Cycahmam/ 2lchablant/ ba bic grolfeu *r (tnb/fonfï pclafgtd genannt/ vnb 0icionia6Oef|anla/?ld?aia/i^^ nta/3rgod/tc. |on|ï 2lpta pclafgiaoberpconcifulagenant/bcr G«^ ctlfch Key fer bat cd fm mit tribut jinf bar gemacht / vnb auf ib^ern gebung jinf auif fie gcfchlagcn erftltch / barnach balbt aid (lOachotw^^ tue Conjlantlnopel eroberte / auch biefe ©egent feinem köchlet'ââ
-ocr page 201-J. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âSon Europa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XG
^^^y''^^^^^^f^ P* P*!^^^â J^P s® S*!â«* wibcftcrr/rtup tvclcbcc lt;tcfutth ^^ ^^® ^*'â^^ â'^^0 ^ââ^^t ^fï / ^^önicVtô lobcô wertb bann« ma^ rfen^ ^ ''âââ^^^â/'ââ^ ^*^ ctWA voller gelaten war / tfl Æ eçt voller ^«rgt; 5w^S^rt lt;*web von bem alten glanQijl abgetretten / bie fitten biÃin ^*^'â*'^ ^^^^® jerrütt.peloponefuó begreijft vom Htbergang «off - ^lt;*«9 i4oo.Xof6leuff/vnb tm vmbtret^ 4OQo.3lrlt;babiaeine btó ^^P^l^P®«lt;j^/ bartnn Cernable PfüQlfl / baiOerculeet^y/^
â¢n vmbbraebt bat / ba warbe ber ©tein 2Vbe(f on gefunben/ber etn» x ^pB^ónbet/nlmmer mag an^gelófcbrwerben/wie ©ollnogefeilt. £û x^k**^^ 'ââ^*^^*^^^ ^â^^^^ ^^â^ fcbwar^aUentbalb feinb. ÃDiefes iâH?k ^^^^*^â^ûflt;^3w®»Ãen 2lnno lyóo. ïbauonlefe weltterplinrz cap.;,
2(camp;ala in â¬Â«ropa/ew prouln^ amp;mic.
P^ölomlt;iJ6/ brtt von Htbergang ^pyrum/von ^*^'h **/* ^^^^^ââwtam/vuetn tbetlbee ^gei(H)en (Deere ge// piHriiU4* Octte^i ^^^'â^^â^^^ ^^ erffrecfenbe/blf binane boeb (Beburg ge; wpy» ^v^^'^^^ ^ ^^^ **â ^^^ ^brlatlfebe (Deer/ wo bem alfo wer/wie ptolo. ftni/epÃ^^^â^ ^^3''et|fet 2lcbaia 2llttlcam/ toenam/Pbociben/^beffalt^ b^^ x^^?**â*/'^^^^^**â*/ Cycaonlam/ 3lcarntam vnb 3trcablamZ Itth^ r ^â^ceben/ ?td?et ober Gebint belfjèn. Ã)aruon lefe pltn.ltb.14. bet « F9^9ewt bat feine prebtgt mît ber marter bezeugt 0.2lnbreae
'â«^ 5ew9^e*^ warbelt.ÃDarlnn ligt (Dtcene blefïabt/ ^rltttb«8 ble Dâuptfîabt.
be ^â^^®^^ââbtc 3nfel In Ifgco bem(Decr/mlt ölbäumen vberÃöfftg. haA **5â^^^*^**^*^* ®ââ ^â^^ X.etcb 1(1 erflUeb an ble 3ltbenlenfer/bar4â bel ?^â^ Corner/ juletfl an ble âÃtirefen kommen / vnb blf $11 ber jelc 3^f Sew^b^^*^^ ^^*^ 'â»ter zy.^ónlgen/acbtbunbertjwey vnb feeb^ig
âï^ott ^pi ro ber gegent â¬urope/pnn.n6i4. wp.h
f^plru6bleproulnt5 4turopebatln ft eb vom3luffgang blf InVlP/ «pirnst Q^oergangnoo. Kofeleuff/flóftgegen (DItternaebtan (Dacebo// lou ^ââ'âVâ^âb ^gen prient an ^cbalam / bif bin an ben Ãtife 2lcbegt; âÃh?^ ^^^^ b« m Htbergang ane Jonlflt;b(Deer/lnblfergegne/fcbreibc elSf?^^â®^^*â^ *^'ââ** ^ Xgt;ölcf er gewefï/ welcbee evbtrlcb am (Deer fttff ^ 'ââ^ fruchtbarIfi / vnb etwabarlnn vil vefler flâbt vn fcblóp â a«wefctt^nb / aber von wlberfpânnlgtclt blefce Dolcfs / gegen ben ttfdrS''^^^ ^â^^quot;^ proutnt55erflöret/vnb aie Pollby U6 feQt/70. ^Ptro# vnb c ^^f / 'â®â^ paulo Ifmlllo bem Ãeyfer von grunbt vmbteret tgt;®?Wlt;rtlget / nacb obfiegungber (Dacebonlervnbbcó Ãontges
^'â^ welchen ©tAbten 150» âÃaufent (Denfchen ^n ewiger
k ***^^^^ 'âertauffet feinb. 2gt;atfiber wafferrelch^erg ^TomavuóZ ttemr^^*^^ ^ââwwen fprlngcnbe.*X)mb ttplro finb vil ebleproulnQen/
'^âwSHbanla/ JlUrla/ Croatla/Dlffrla vnb Carnla.
2(l6anla cm mächtige 'prouinO Europe.
^|pbnntagcbürtwetfbArtgelâ¬ut/bcne6tfïctnbaUegcgcnt?fftcgc'/TObania.
quot;Vir^^'^^^^w.ÃJif lanb bat fo groffe fvcwblgeDunbbj ftc ftch mlt ben
Walbochfen vn^Upbanté reiften bórffen/ vnb obUgen/bauon lefe
-ocr page 202-^(j^ dttber tônl tiefet ædtSucç^/ pUn.lib. 8.3fiîgt;igt;t. lib. 9. iOkf«» volet bdtgcnirtlcc vielfarbige ^^I^ rtugeu brtô es 5« neebe baf? gep bet bann bey tag / welcbee nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P
ein wunberanjeuebt. 2Hbantaifî etwa ein tbeUvnb juborung bonté gewefenbannn bie nainba|fttgen ©tâbt Ãgt;tgracbt«m vnb loniaUgtn. 2gt;te©prad?biefee X^olcPôifî webetbem(Stieebtfebtwâ*â^ , bem'Wtttbtfd7en^bannr îbiefeô Canbt bat gegen OttentbaôdOc«' | »Ibantctb«'â^â Hibetgang Jbettametnbôtgtfcbegegnc/baetflUd? btvnf^gJJ ben etwan wobnet gewefen ptib ba waren fo ctnfelttge Ceut/bae fie Bein gen quot;â'Ã*^*^^ ten/vnb vbet bunbert nit wijdten ju jelen / machten banbtbwâ^âââ^3 Xr gewS^t ^^^ nbsp;nbsp;nbsp;felbö wif ten weber von map / den noch gewicht/ auch beelt;*â
geb^îbr.
etbawö ganç vnwiÃenb / allein jum Brieg get»jt ©onnvnb dOo«lt;^ renb.î)tp Canb bat gtoffe ©chlangcn/©cotpion/ tobtlicht ÃP*^â/^ ©trabo fagt es feyen bey ihnen gewefen x^. jungen, ibife i jl etfllicb blt; perfern / nach male bendOacebonictu bemnad?ben AometnJ»â^?*â^
'Craiani verplicht worben/iegt ift fie bem ÃTutef cn btymgefalUn»
^nuia/'^'inbifd? lanbt
nutn'A ifî nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^ 3«5ttc 2Hbattia / Bommen bie jUirifchen T^oldct g^^^^ in«iiii^c;s m' l bem tlibergang vnb dOitternacht/bife beiden witietjtWin^^jâ *â^* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;etliche werben ^offen/etliche tbalmatter/ etliche Bbijlrier/etW Croatier/etliche Cramer genant. 2gt;ie hoffen ligen binberwerteg^S^^ lOungern gegen dOitternacht / bieanbern an bem dOcergelegen â^^^ chenbipanbie'S^imanifchen^runnen. ÃÃefegegnebelt bie ^anirf^^j ifehe Ketjerey für CbrifBenlich / Hemlich / aller bing jween anf^J
ein guten/bee guten/ein b^fen/bee bofen. iOalten nichts von ber Beitber Kómilchen2kirchen. ©lebcBenncn auch nid?t bae Ch^F^
bem Datter gleich vnb mit fdbflenbig fey / wollen boch Chtiflen JbreÃl^jlerligenanabgefünbertenortbeninbeneynobenvnbw»^
Jre wetbec nip» ©oeinIVeibBrancB Wirbt/foifl ber brauch/baô pe pchbife» b^â*â'^ »»nb Lottes g^^ dOAnnem geloben/ fo pe wiberBeren / ihnen 5« bienen / wo pc b4»^ mSert. gefunbtbeit erlangen/jo vermifchen fie pch mit ihnen eine jeitlang / lt;â⢠heiligen Ceuthen/mit verhengnup irer dOÃnner/gleich bamit (öo^Ã** bienen. 2gt;iefe beÃeeBung haben weber halfen noch ^ann anpl^fâ^^ââ mógen.ïgt;e JUiria piin.ltb.j.cap.n.
^Datmaffa ©dauonfa. £l6uvnta groadd.
SOalmatt« |e^t ©cUi# uont4. Ãibticnt« nç Croate.
zT^V ^Imatia ein gegne ^Europe vmb bae Winbifd? Canbt/jw^pb^j ^^^Pungernvnb^aceboniagelegen/bienun ©dauoniagert^â. .
wirbtoDon biefern broben.Clburnia am enbe vnb anfang matie/welche lanb ie^t Croatia genannt wirbt. XBs mag auch d»«^ j ©clauonie feyn.ÃÃip lanb hat flreitbare taubgirige leuth.'Von/iâbu» nia lefe plin.ltb.3.cap 22.
^o» ber gegent 55i(ïda m Europa.
Ãegeia.
^^'J^ia^^^can lüelfchlanbtin ben^briatifchenwincBel 4# ^Vfchweyfft/vnb fchter in gefïalt einer Jnfel/ mttbemdOcet rtn^ö ben/SSife gegne ijl jïeintg vnb bürgig / von ben alten 2Hbani4 9 nannt. plin.lib.j. cap.22. fagt/iOijïrfa hang an jCiburnia/aup bc^ . fcheinet / baà bie Croatier an bae Xiiburnifdx I^olcf BommenÆââ' 2HfofeinbicQt tOijlribielVinbifchen. Ã)ertheilbiefe6 Raubte b^ bae dOeer jlopt/iji ben Denebigern vnterworffen/ vnb feinb WI^
-ocr page 203-wtUrwepx XCI ôSeîtï?^ââ^^^^^ ^^^ IVtnbtfcb.Ã)ïe mittel Ãttet bat b^ bau^ von 2laiiii ^ rââââ ^ll^lt;*ifïbte©tabt ©.Deit genannt/von bannen gen T^Mouctafeinb1000.Xoföleuff.Ã^i^Canbt witt vnbet bieCónbet Jto^ fettt /wtlnn ^ttibon bie ©tabt ligt ©.tOietonymi Dattetlanbt/ bu»t/^^*^â?Ã*â' 3^â^^bauonbe(tbewettctn befcbeib brobeninbefebvek
fc^^e Ctatner etn TOolct ^utope/Winbifebet jbtaeb. Vïtitt felnb
CvA^rt^
â^ ttuefen vnb waffetbutflig/ batinn bifik ^â^Y^f^Catlt ^wtfdKrtCetbaeb vnb'^ttefïimgebótg wonen/ fiiÃ4!?*?*Ãfl*âr^â^^btftt«tt0n» ÃÃaó anbetCtainifl wol befeucht mie ©tab ^b ^â^^ fortbctltd? mie bet ©aw vnb Ãeibacb/ von bem bie
^VttUtt dtt nammbAffttgc proutn^tn i^otop^/gcbór^fg/rtit ^erttuw.
3DL'gt;i *â** Roffcnbc/gcgcmOvicttt vnb (I?tt«rnad)tan0tcyrgéà i^quot;^ *(3«tt/ gegem Htbergang vnb (VOtetag «ne IVclfd?« gebwrg hd) ïïa â^nA^^'^*^â9^â^ baüwnb/brttitt /r vil tb^kr vnb berg ftuebt bar/ J^^^^^^'gt;nbÃüf6/vnbcr benen bkâïrr4unbcrfürncmb|ï i|l/ bet; ^f^ï^®^â^yâ'â'âttbt)ungct'ntnbteïrbonrtw ÃetiÃt. ^tefegegnet|l bem '^'^^^debifeben PevQogtbumb vnrertb^ntg*
- Æâ® ^âfft etn ne wet Jutjï ungebefo b^ben bk eynwonet bi^ Innbte cevemom 'âH kwe gewonbettntd)t wett von betStubt ligt ©.âVete in eim tb^l m ecwilun^t ^ndm wekten felb/ba ffeigt etn^uwt bat^n vetotbnet/auffeinen emsjamp;tften ^«vmcljletn/ bafdbjï batjuauffgetiebt/bembi^ampt au^etbUebev S^â^ccbtigbett gebóte/ bet bat au ff bet teebten feite dn magetn feb wat^
J^bnb Jótjl auff betanbetn feitten bottbet vnb bet 4bcl/ wol ge// . «yb vnb gejiett/ mit eim paniet vnb wappen bed Jutflcntbumbe/ fo Wtbet Gtaff von (Bott; jwifeben «⦠tleinenpanieten votbet / bet ,â'btv2lbelfolgtbetnach/niemanbfd)eitttittbifetvetfamlungvnacbt^
*â^^**Mï^lt;f 5ótfl/itteimgtobcn^ewtifehenBleyb/ Ãl^but vnb Ãi/ o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;w feinen bÃnben ttagenb/ vnb wann bet^awet
fi^enb/bedJótfïê bottbet bomenbanfid? tig witt/fd)tek mit TOinbifebet jungemlVctifl bct/betalfo bod) ttagenb bottbet glt;ittgetr ©ptiebt bad vmbflebenb volcf / bet jutfï bif lanbtd fompt» ^ofptiebtbet^rtwt: Jfl et and) ein geteebtetXtd^tet vnb lieb habet ®^d betid vnfew Unbtd/fteiet eigenfebafft/bet tugentlicb vnb ebtwót^ ^â3bat5«ifï:â^|à etauebdn tgt;cyct vnb auffet bed CbtifHuben gUu^ âW 60 febteyen fie all/ Ja et ifïd vnb wittd.©o ftagt ban berouwt bemfïeinbetwibct/IVievnb mit wad geteebtigteit witt et mich *onbiefem©tul bewegend ©ofptiebt ban bet ©taffvoneBot^ Wan
â^^^ lt;âo.pfenning von bauen bau|fcn bic|c 1» baupt âVidid/bet Æ ^^vnbba6pfetb wetbenbein/fo wttfïit bed JótfÃen neyb nemmen lt;nbsp;^â^ttnetnt bas ^^ówtifeb/bad bet jótfï k^unb an bett) vnb bein bau^ vnb vnjinfbat feyn.Zld ban gibt bet^uwt bemJótflen ein fónff» ten b«ctcnflteifb/gebeut fm ein getcebten Kiebtet ju feynbamit flehet ^*^lt;ï«jf/ vnbfótetfein'Vib« mit fh»ubmwcg.©ofleigtbct Jutfl auff
K ben
-ocr page 204-5ört^anïgt;rt{^e(lbfeftó2Belt6«cfj^/ ^^ ben flein mtt nu^gejognem bloflcm fd?wcrt/ fid? vmb vnb vmb bem void gute vnbgktebe gendre gelobend. dOun fügt and?/bJÃ^^^u «m^uwteurtuff bcm jïein bnltTCuffer jubwebt werb/ bus uu^ etmplQb«t/ glcicb ulsob er bengebruud? vnbwollufï ^^^. veruebte/ damit dem j^ûrfîen jiiuer jlcbcn gebenb/bte nwcbtetbcif r ^ iOofs/ bus er ju regieren vnb vrtbeilen nuebtern feyn wóU.2gt;lt;**^â^ -jeud)tber5»r(ïinÃ. peters birebenbufelbfl/ vnb nud^volbriuSJyjJ ber ^efs/jeuebter bie^uwren bleyber ub/ vnb nud? ftb«^^^*^ »ûrefebufft mit feim 3lbel vnb Kitterfebufft ge bul ten/ pflegt erwt Pot?von§m mitfetm t»fge|tnb wolgebuQtins felb jureitten/uUbuuuftt«^^â^ »SetrQogen tcrftul fid} fe^enbc/bcn begerenben Ked?ts jugejlutten/vnbl3«b^â\gt; #»^ ^Rernr?. Utben.iDus feinb bieCeremoni/ineins S^v^cnwublvnblt;7«P^^^^^^ *
Ãernten.îDiefe freybeitifl vonjgno iremCunblifurflert/unbieb*^ renbommen ulfo/dus jïe dengluubenCbriflilunge^ett vorm 2lbd*^â ( genomen buben/vnb ber 2ldel erd jur jeit Curoli (V?ugni. 3lnno bunbert vnnb neun^ig/^urjeit Curoli des groffen/ but 39*^*â ^^*^^lt;ft 150g bip Cunbs / ber lunbfd)u|ft vnb ey nwonern ein groÃe bereit/vnb bem ^uwerpvoid/ bus er nubenb ju f bm p^en Hep/®«â^ vnb 0ilberingef4fs vnbfd7ulen luffen fiirfeçen/vnd bem weit gefegten Sldel/ frrbine trindgefebirr fór jufegen gefebufft. wus er bumit meynct/ 2lntwort er/ bus die nicht ulfo rein weren/ ^â^â bó(ïlid)cn Städten vnb pulUfïcn woncten/ uls bie uuff bem ö^w â bemütigen bcuplinÃ)t(c mein guflung ijl geordnet nud) bcm^ldd'^â! reynigbeit ber feelen.Ã)unn ber 3ldcl wur nit getäufft/ über ber glt;*^^' tnun im lund. ïbuber i|ï bie ebr ber eynfeçung eins iurpmben buwâ'^ -*- 1. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;«3«l5»lt;tworben/vn von Jgno bip (reybeit verlieben, Jnbipw^*^^
wSlt;t?2 *ff ^â^ ^^^^*^ f^^lt;^ 2^lugcnfurt genunt/wider bie bieb fo ullein in urgi®^ oteb ?» »u# eins biebpuls verjudt feinb/ gur ein feburpffvn gefebwinb Ked)t^^,^. gnifwrtm gewonbeit/ bun fo femundtin urgwon einiger bieberey feilt/ wirt lt;tlt;*^ â *â* buldgefungcn jn todtvcrurtbeilt vrtcrbungen nudmuls ftug^*^â erp vber brey tug ber fud nueb ob er bes fdulbigober vnfdjuldigg^^^ fenfey/ip ber urgwon brAfftig/fo luptmun ibn bungen/ erpudetp^â über bus bem erbangten vnredt gcfcbcbeni|i/fonemmenpcbenUtw^ num wiber von bem gulgen/vn bulten ber feclen ein otfentUebe beg^f 5â nip.our jeitKeyfers 5ridericbs bes britten/wurDlricb ein (Brulfv^âJ (Dorç in bifent lunbt/ ber bett fein gemcinfebufft mebr mit ben Pittw bunnmit ben Ãtdkn fpiletulfo ultcr mit ben bindern uuff demeip/'â^^ ein wonung wur vil bey ben gemeinen IVeibern/gur feiten num et Pt« peip jubof^r gien^ ullein jü boeb/ vn up ein fuppen in einer eyl i«^^! j ;ûcben/er trugj^nobe vnb vnfuubcrebleyber/busibmetwudie 15w j blódet/fo wuren Æ m feine uugen ullweg febr feuebt, ^inpmuls wutb(tf Ãeyferÿriberieb unftebtig/ber fprucb fpotweip ju feinê Kâdtenzl^o'^' met ber/febuwet den Jürgen ber bortber ju vns ey Ict/bubt /r fe ein vef^ nern vnb bupfebern ^ürpen gefebent©cin IVeib ein tOungcrin bi^^ jn julctpins gefângnis/bcr/uls er von (Druff Dlricb von Cili erUWpf wurb/vnb feinWeib von jm jugetpurb er vnlung burnuebliep wp^P** febidte 6ón/ fein weip legten jbmetlicb vbel uup uls eintotbeit tet^ meyntener were jerrutter fmn/ etliche Icgtens feiner geipUgbeif *âââ^ frómmigbeit ju/rc
(Stcnreiii gegcnt^etitfc^Unhtg«
ete't/
-ocr page 205-'250« (Europa. XCII ^^W«Wa'öaUviagetMttnt 'ffoge gcgcm^tiiffaang An Oom «mmm« '*^*â^te«wwlt;bt4gt;(llt;w;ddj/vnb3lt;glt;mzitïgt;lt;ra4»3ïgt;ttb fonffWe^ lt;S(SS^^â^S^'^'?*^*^®^Ã?â*âW'MS«*^ l)»ó«?*®*'ll^âfraâ*quot;8 «ont ebne bubmbtÃbrown »ob (Oor bit »rtf/4:* /bcfcudjtcnbt^Unb. Jcttfcttb4lbbcrâÃbvrtwnt|ïba6 ââti7ö ik r /^^^^^brtlbUHnbljib. (Sebort/c^tjum blt;*«à Cflcnctd?. Sbf?*^^ nbsp;nbsp;nbsp;^*â.*^*ââ bet^tCiU. DUrtnjägung rtUcvbmgcrftbctncn atakSE,?* J^^ttbUtt/ rt«(blt;lt;Ortvwovvnb «rtmenauffbengvAbertt vnb Ttiêpfficrc hfh / ïr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. 5^ótntfd?c ^ütflctt. 5)46 volet btfi Unbte blt;tt gemetng/ icurb m bäiS^^^ ^6 **«^ lt;»« bifi C4nbt6/ £ufftö ober iVrtflevö gt;11 ®;^^ââ^^^^ bu£hir^^(^^^*^'^^*^^^^®â* btctcnnal fo ftebte tinber feugen vbcr ^Krfd? »namp; ft#»« ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- ^^3^tt/wie man fagt.Ãbiefe wa^ tfl aud) tm^irt^gaw vil Ãmogaiv. ihfy?â**%- lt;^0Artct btnbettö «nbef reb/welchebó^'Ccuefd? ijï onbic ©raffln occ rvr^sâ^'s?'^z^^^^â^ ^inbtfeb. Sw^^jett^^^y^f» Jfftbeficfoöbeebftttcn/ etcyvmareï flttm^^ F ^J';®â^*'ffïttbtefem Unb fern eigenIVeib ein ©fAiitn vonCfö? ^âquot;^yâ^«'â'â-tfH-S?/ nbsp;nbsp;nbsp;^âSnenbanb/vort wegen cine ^uWetbe gegen bef et nlfo liebe tfug/fo Cf ffAnct t fcirt âX^AftCf 5Uff44d)bef
â nbsp;nbsp;â*^J2 ^^^iïâwetb. ^4 nam bet ©on bie 'Wetbef von ibf en (lOAm
bat-ï - / ^ » ^wngffrtwengeniÃof/fiengbaó lanbtuold^uf bienlïgt; â^^^^^ ^*^ (öotóbcnfef/ famlct ^n fmbie mûnçfAlfeber/vbeU s 'ââ*''^'^3^â^/rlt;^Wrtf ijbunlllef.5»lctfï 5obc cf in eim jubel Juf von betrek nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â^^'^^ ^en er ««^getragen
t/befwiber/gcffrtgtxvrtôjbmbrtô IVallcnnÃQct/ vnb wuf^uef gen ntaîu ^^^'â^^^ were/fo er peb nid?t beseft/ ba fprach er:(lÃein Ãd)ujtef r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;berwiberfarrvon Kotn/eben fo wol jïifclaie von^f ffarb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
toJhk® r ^/ '^â^^ ^âf 15 ein Ãon in allen bingen bemi^actcf Ãnlieb/ber ® ^Tf^e brt# ^*^â*^^®^âââ ^^^^ ^***^ nachmab 2^ef ntê an Key fef bribericb ben ^namp;cndi r^wen/bef beimlicbCaU 24.evben bif lanbtó vin b^ erb fed)tctcngt;in bie J^quot; fritte« ^yâ^S^l^^dc» wafb/von bestraffen Kittermeiflcr/ber nam quot;ââââ^quot;â -.^Ãeyfergolbr/ftclvonberträÃnab/vnbvbergabbie ©tabtbem ^albentpÃeng er beseinrew/vnb woltvbelmir vbel^ubccf/ ^5)nbbenKeyfcr juCili mit wenig DolcFswefenbe/ bebemmen/ tie^ ^quot;â*^mterbey nachteyn/bie folten ben Keyfervberfallen/ fabenvnb betM?â^^^^^/*^^^^ f^^wit (eyn ber Keyferwar wiber biegewone ibitf '^ ^âf'â^wad?t im obernöchlofs jufcblaffcngcrabtcn/vnbba pe fcbl â^Ã^/ba warb er nicht ertapct noch gefunben/gieng alfo ber angt; finb ^â^^^^^'^ b^^ auffrur warb vcrgebene.^tbcryilauf bcmlOofge// btt ^*'5^bcntm ©eâtblingefangê/ etlich ertóbtet. Jn bifer gegent feu? r#».!ï?â*'â*^®*wl3/baó man von bannen furet. 6oi|ïftcreid? von âââï/^tQ vnb Ãilbcrgi-uben.
*0011 ben 3n^ni Europe»
^*^' quot;^^^^ â **â befchreibt ein lang capitel von vifen 3^fein SJ^i^urope fo ba ligcn in (Brceta â^^bracia/als bie Jnfel Creta/ X^u^z »a ö**^ Ciclabes/ ©pofubes/ (lOeotis/ bellefvontus/ ^eotibes/ quot;^ Æ ^ Sdf macic öcttbte. item von ben Jnfelnponti Iibfo ,cap.i3. Itti^rS^*^^^** Jâ^^'^^â^^m (oaUifchen^lOcer lib.4.cap.iy. Ciclabes feinb cfdööcs 54. leo/ , ®*^lt;tl«/lwi25^^^rPâââ^ââ''5wirlt;btwbemClOeer ^gco vnbclOaleo gei unfein amp;f^ vitb ââ'^â^bcm Jnbifehen(Weervmbfangen/ber an ber jal Æ4.feinb/ quot;â¢Â»â¢8cquot;»â phobie bic crjl vnb bef? iff/^cm ïöelos/fonfïórrbigia y lt;iat/ bauon anberpwo/ fe^t alles bem Cürefen verppid?t. 3lt;^^*^lâ^
-ocr page 206-©dÿ Attber fÃfrt biffed ^fUSucÃ^/
ijl rtiidï bct 3*^^^ cm/von ^t^fo bcv bA fitegen rooit/ »»b itiô d?«*^ alfo gcttrtnt ber «ud? mît btefem fetm fall jbf ben namen geben baf. ^^ Ifl aud} bic totunb Jnfd (lOelo6/mft vil gutem er füUet/vnbanbev^' ^dunca*
CcWVUiî.
j^^^olomeuó Ubvo 5. fd?vetbt/ 'ÃTaurten fey etn gegent ^uropc^^â^ ld?cv enb fetnb/ Jjïmuö bte (Deotifd? pfün/ vnb bas (I?ecvPj?^ f^ tue.ÃÃte 0t Abt bavinn fetnb XBupatona/'^bcobo jta/vnb /lt;6 ^* pblt;t bev ©enuefev wonung»
^0« ^wcvcrlcv 0nt ^td eber ©druïdeid»
Zvmattrtinifuvopabae vonlt;iOtttevn4cbtC4l6 ptolomeuÃlâ^' 3^^^fcbvctbt^ba6 -óceantfdjClOeev/vonrtibevgang (Bermam^*^' ^â ^9^ba8 meynen ctlid) fcy poln/ Ãtttaw/ prenflen/ ^eulfcu lâ^f ^ bic Cavtavey/ba pd? Europa enbet/vnb 2tfia anfabet,
?dfo tfï bte groà ÃTartavey etn anfang 3tpe/ vnb bas anbcv3figt;â' ntfeb Ãlt;»vmatta. Ãöiefev gegent eynwonev baben betu gcrvt)fc bctb^t3 vnb halten ftd^ nicht tulïAbtert/fbnbevxvtebviegfleutin^AltertWobif^ pee fchlaben/bevfvey bett begivig vnbvnbAnbig/vnb|bgvewltdvlâ^ ^veTDetber mit ben dOAnncvnctnAvieg autfnemmenbovffen.r^^'â mab fcinbaud?0tAbttnbtefcv gegent gebadet worben/ ncmltch-^*' bta/rCaubatum/'^ramyraca.
^berSarmatta^ftanain 2(|ta gelegen/wie ptok ltb.$, fagt^^^' gen dOittemacht/ etn genugfam vnbetant Ãtrbtrtebjîof t gegem ÃH* bergang an baefdrgcmelt Ãarmatta tn Europa/ nemltch bt^lt;*ff^ nachlmwm vnban|ïóffcr polonic. DcScithis vide Plmfum Iibro7d^^ pite z,Jtan von ben vóldern Ãcitbamm libro d.captte »7»
l^citbtd.
x^ Citbt4 ein weit ^arbarifeh Canbtgcgem3luffgang/ '^lt;â*â?g ^^kbia burch 2Ktam/ bi^ tn lt;5crmaniam Europe reydienbe. t^'P ^^^23arbarifch'X)olcf bat nie beim in 2^riegen gewichen/ î)an«âJ* ben 2lt;ónigperfarum fchà nbtlich in bic flucht gefchlagen/Cyrutnd'^ t0bt.@ypbitottiambcntOergog^lc^anbri(^Oagniau^getilgt/*X^«rj y m ben ^gy ptifchen 2kói«g mit all feim t^eer vertagt/^ |tam brcy»«lt;â erbriegt/vnb vil Jarimjin^bar gemacht. ÃDi^^arbarifeh grob vnet'^^ TOolcf/ bas nichts rechts noch auffrichtigs fucht noch tbut/ebt^t^â^ Schlangen vnb (Sogen/ mit vil lüften verfendt.nun fetnb ^weyetW ©ettbia/etttö im^tufeang/an ber einen fcitten mit bcm (Deer bcfhl^ gen juranbernmit ben bergen Kipb^iö/^uróef mit^lfta. ï)if5 ,Canlgt;j tneynen ctltch/fey bic grof ^artarey /vnb von bannen gegen aulfg^^p (îraefs bifan Jnbiam/ vnfaffettn fid) i/.lAnbcr. ©te haben bcm aur mardungber lanb/bawen betn fclb/ haben bein behaufung fonbetlt;(^ wa vil vieh6 mit bem (te im lanb hm vu her faren aU^ett wcybenbe/ junacht wo btf vibe ruwet/ ein hutt auffjchlagcnbc/ (r IVcib vn hauf vnb hof hab vn gut mitfürenbe / mtt bem fell vnb Ãber bes rib^^ fich vnb (re binbcr bcbleybenbe/ bamit fic winters ^eitbebed-t vor ft^r vnb bAlt als in einer flubcn/ftd) enthalten mógen, nichts 1(1 bcy fbj^ gróffer bann btcbflalgolb vnb filbcr vernichten (te/nebren (td) mit mg vnb mild?» 2lbcr ©citbia in (Ditternad/t/ bic ber flufs Can^ià jj'
-ocr page 207-^^â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-^^on Europa. XCIlî
Hd)«hsîî^^® â^ ^^^â^ X!:«rop4/ bauott wit nn reben /«n ^bractam fen/X r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P^oinrtlt;5 f^wb «lt;»lt;b eclid)cv wobn/poln/Ctcuw/prcup
bet© ^'?^*â/lt;'bct^ «U Ãoltnuó vn pompontue wóUen/ctn anbei- lanb/ Ifebenh- vnanbcrcc wtlbc tbiev balb vnbcwoiKt/bcfonbcv bic golb# fld(rL/?®*^^ff*** beten b$ rtu^gcgcrtbcngolb wunbcdtcb/bcbaltcnd ^te'ff ^^^^â^ ^® werben foil/ feinb pc bitter tobfcinbt, baber aud? bic {jfjwVÃ^â'^^^^^^â^'^®â^bertbeil ein wunber groÃer vogel/bne btnberebcil «4»?'^''^ K **55^3^wirt/bûtervn verwarer bes golbte inZmbin ge«-önnf^^r 1 â ^â*Ptttet man and) vil wtmbertbUr »3« Ãciebin feinbt bemad) befebriebene Ii^nber/3llania/ 2lma$onia/ barinn
f.., ^^pfâ^^^âber feinb/biefîâ te A neg futen vnbbeinbnâblinlaf' ^âââ^^quot;**» btttÃJÃ^^*^^â'^*â/^*^® ^^ââ® vermifeben fie pd) einmal all/bip pe entpfa^z d» i *^?*^^ ^*'5^ ^^ ^â^ befïelten ClOAnnet wiber von peb/ijl bie geburt umagblin/fo sieben pee auff/ifle ein bnab/fo entleiben pee/oberfebi^ «
««neirenDattern/wiewirbrobengebórtbrtben/ Jtem^orifïbenee »âgt;«»*lt;^«ââ }.Æ *'â\Pâr®^^«|lblt;wonen/berg«tgrop vifeb/gnte gefebmaefe/vnb
lib ^âf^^^^ fcinb/gtbt.^j|tbone6 baben bifen branebCwtepomponine S^iamp;o»lt;»» â¦â^â¦Mmretbt )b5 peber4!:ltern tobt mit frenbreiebemgefang begehen/
îc tetnbaupgepnb ben tobten me^igen/vnb jn für wilbpret aupban« wett/eittfróliebega|ïnngblt;ibenbe/aber bie bimfcbalen faÃen pe mgolb W/brauebene für trinefgefebirr/vnb bae iÃ- nid)t ber geringff (Dotp* J^lt;n|tbeyitten/vnbiptbwtber0onbemVactcr/bcr'Pattetbem6on, ^âperborei/ bifer voleter erbtrid) ifl fruchtbar/ bip feinb gar gered?te ^âPetVotei. «ynwoner/ lange vnb feltge lebens/ weit vber all anbere menfeben/ alk 3^âtfrolicb/wip'cnvonbeimbrieg/wonenin wâlbcn vnb bólgertt/wo pc lt;»« verbrup bes lebens a^ alter vnb langem leben antompt/ fo fegen ââstolid) ein Arang an|f? vnb ftûrgen peb von eim höben ^elpmic 1 ecuben/in boffnung eins beÃern lebens/ins (^Oeerbtefer anpgang bes âwene ià gar ehrwùrbig bey ihnen. (Sott heitren pe 2lpollinem/ bem fic JY.^ââPttlt;:nfd)lagen/bas pe gemeingltd) nil bónnen/in feim tempel
ngen/ vnb haben ein ey gnc fpracb»
Carobp feinb ctwa als t^erobotus lib.4.fcbreibt/aücb in ©ettbia Ã^reOty, ^nâinagewcfen.(Vgt;affagcte lanffcnirrcnbe burd? bie wüÃen' trineten ^â¢Â»fFâseee» ^et Voà blut/famptbcr milcbires viebs/bie Sonne achten pe für (Bott.
^^*^^^ bclaben feinbt/ werben ^uÃueten jerbawen/ vnnb mit ^^ôçentober SebäÃtm Ãeifcb gccÃen/2gt;ie aber etwa an einer branctgt; ^^pi/elmen Ãerben/bie werÃen pe ben wilben ehieren für. . Homabes auch in Scitbia tf uropc/ folgen auch bem vihe nach/ »nb wo es hingeht/ba wonen pe/vn fo lang fegen pe bauten Ãul bip bas ^âbc fort $cu^tan ein anberort/als bann feinb pewiebieotSeyner/ witauÃ.
©atarebe verbammen burebaup ben brauch plbers vnb golbts/ ÃÃKtrehc. ^nb^v^dben peb ewig aller getgigbeit/wieSolinus febreibt.
©auromathe ober Sarmathehaben nichts bannfehnee/vnbfeU ^«»lö*««* g^im wilb/vn fo felgam leuth bj pe nit wiÃen was frleb ober vnfrieb iÃ.
©dchochaurt/wo pe ein frembben antomenben opfern pcihren ®â^ââââ wolgefÃUig.
,, ^hiÃugetebic letÃen voider in Scithia/vber bie Sarmates/lcben â^t*^««» Allein von bem geiÃgb.
Ã^di ben @(itamp;(ö/ vnb bià voldà guten cn^SccuwIicVcn Ãtcciti n. iq Scitbe
-ocr page 208-â ^4^ ante V tÃcil Wep^ ® dtCnuFs'/
jgv Cube feinb «r^Bd? «in CUm vnndnfom volcf gewefen/vü biSuS^^ Brftbf« vttïgt; ^^^gcfcbictUgBdcjutocgw/brtlbin ein fold? Kcicbgcwacbfcn/^âJ^ »nrtneberky ^^^E7 vnübctwtttbtltd? jcAebt werben.ÃJrtvtuitt ben Ãont^ P^^*'*L| ortvrtbgekjf brtben^e mît fcbnnbtltcfcer finest nn^bemCnnbt gefd?lagen/Cy^ Stabek» nbsp;nbsp;mit ^11 feinem tOeerUger erwórgt/ben tOergog 2Hejgt;nnbrt (Dngni v^
tilget/von ber Aómer wnffen b^bê ftegebóve/ ntcbcó erfarennoeb^Jf pfunben/eln fïntef fórfd?rótng volcf.J fib. Ub. 14. fd?relbt:0dtbtâ* r*^^ l?c nn ïn^fï«/ vn reyd?e burd? ^uropam bt|5 tn (5ermrtnl4m.3)^öob« ©debta ligt tn 3104/ bj vnber In^uropn/ bes Anfang iff 3llrtnta/^' 0crtnAm4/ t)em ber ©ee^^Oeoebtbes/barnad? lt;5otb»n/lgt;rtcU/X.bettA/5ulet|ï ®{: §iam!/%o^ manta/ beo bie Ãd?waben etn groffen tbetl tnnb«ben vnb bep^en.Æ11 tbm/^betiA/batödtbla vUX^Ãnberm pd?/ bero etltlt;brdd?/etl»d? leucblopaup'' Ãâ*tt^'Â¥.â^blt;r ©relffen/edid? voller d^belpgejleyns/fórn^mltd? ©maragbv»^ « ©atote« (fbttlïallen.3ln vilen orten fetnbt £:tnces/â^ertbtlt;r/C0wen/^lt;^â^^ ' fonberUeb tn totreania, TVctl nun bip grob void* fo wett von
ip^/brtteöaud? maneberkybreneb/glauben vnbpoUtcey.^tUeb b^ ^ weber baup nod? etntg blcibenb ort bawen ault;b ntd?ts/ fonber fdlÃ^JJ bem viblt; burd? bte wöfje/berg vn tbalfören IVetb vnb2ktnb auffi^^ â 3vd?tbteren btnnad?/ haben betngefae/fonber tbunfelbö willig »kbftdf/n red?t vnb btlUd? t|l/aup lettung ber natur. 5)en Ãgt;tebftal baffen Plt;P; Cev oSö^ ⢠^^^^^ fönben/ fo gar/ bas pe fr vibe nit eyntb«n/ nod? mit pblvf«/à tlt;?tö. 'â ^^ nenober wenben verwaren.0te haben weber ©olb noch Ãtlber/ twiff
and? bip nir 511 brand? en. lt;i0tld? vnb iOonigiflfbr fpeip. IVtber bietjâ verwaren pepd? mitallcrley'Wilben feilen. t)er brand? CetnertSlt;gt;®^ irHlltn6tnd?öijlbey jhnen vnbebant. 5)ifer brand? ifî gemein beyp^quot; ©cithtö gewefen/aber wie pe mit lanben vnberfd?iben felnb/alpiâ/' bem leben/religion/vnb hat fd?ter ein febes theil feine ptten.iDlt;â^*â^^*à i rertbeil ifl etn fretfams vnbänbigs blntburptgs void*/ bas pd? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
blut junergieffen. Ã?en erjïen (V?ann fo etn ©eteba erwórget/bes bitâ trincfter/vnbfotnler entleibt/berenbaupt bringt erbemfKonig b^tâ alfo wirt er bes raubs tbetlhafftig/ fonfl nit/ wo er bas baupt m^^A^ eimwar^etchenin bte beut bringt, ©ie lófen bie haut ringweip vmb^ obren ab/vnb ziehens als bann vber ben ropff weld?er biefer bemdâ^^ hat/vn fein pferbaUentbalbfamp;r ein pferbs gefd?meibbamtt jteret/b^ SrJTöï?^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â^ flvtnger Kitter bod? bey fnengead?t.âXHlfeirtbaud?/wekhlt;^^
Uitvier» menfd?en fchmben vnaup^ieben/ vnb fr baut fór etn mantel bra«lt;blt;âij fonberltd? fo es etwa ein groÃer feinb gewefen ifï. Airtlid? sieben betiÆ * fd?lagnen bie baut vber bic rechte hanbt ab/ vnb vherjteben jhte nbsp;nbsp;nbsp;J ;
bamit.lftlicb sieben ben erfd?lagnenfeinben bie bautgar aup/vt^r^ hens vber ein holg alfo gang/ fórens fór etn triumph berumb. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
nemen bie htrnfd?alen jrer feinb/ vbcr$tchen6 auÃen mit Ãber/ int»^ Ãgt;t3 vergilben pee/ vnb brauchens fur ein trindgefd?trr/geben fïenbaraup jutrinefen/ helften bamit an/wie biefer von ibven b^t^^ getóbtvnb vberwunben fcy/bes pe pch wopbóncfenvnblobswcf^^'
Jmfar einmal bommen alle dürften ber ©citben 5wbauff/^ welcher nit blut vergoffen bat/ ber barffals ebrlop vnb ein vnreblw fd? elm nit mit inen trineten/ fonber mup befonber an etn ort pgen/^ lt;hes ein grope fehanbt iÃ. 'Weld?e aber vil erwürgt haben/ bie aup 5wcyen ?3cchern.©te ehren DcÃam/ Jouem/ ^poUtnem/^^ rem/ dOartcm/fJerculem/ reals lt;5ótterbod? machen pe biePyrn*^ Weber Rempel/3lltar noch Silber/ bann allein ^PartiZ Wâ^^^'j
-ocr page 209-â Ã^on europa. XCIIII
Ãï^i^kî 5^f^^5â^*^^* aUwlt;g ben btnbcvflcn 0)gt;|fan.lgt;a l^óntg fo er dn
r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^ö kbê verttörrft brtt/A«^ bent leben tbuf /fb bringt er lt;«^â^11^ '.
SblÃ^ ^bâ^^*^*^^^ vmb/nUetn bae Wdb^btlb W^t er leben/bne ^^Aüi gefao.
60 ^eein bnnbt machen/gefebiebte auff biefc wet^: ÃXe ^ween fo Sââ?^^^â.-* Ã?S*F^â'*â^^^â/^li^lt;tt|^^wlt;:/'gt;»^ mifebenbeibe ^rblntinein 13ccb; jgvi^Jrâ* 5^^/ bunefen barnacb fre PfetK^ogenScbwert/betbel vnb all jr «tntt/barein/ trineten nacbmalö ben mit bint vermifebten wein nn^Z S^oct^m^ |rengefellenvnbjurcberrnnf«u|fen/be«bunbt« $ugebcngt; ?5^â J*^«n 2^óntg beflAttigen pe anff biefe wei^ jur erben/pe nemmen mnleiband/ fbeefen in voller wûrç/ vnb fegenfn nuff ein wngen/UDè» mlu dm anbern voldâ(b$ bod) feinem feester vnberwor jfen ifï )fóren/ JJ«^«^**^^ m pren in nnebmab fürter/vnb gebaben Rd? nil vbel/verwnnben ire oSeS^n.
^5p vnb ftirn/jerfebndben ire oren vnb bAnb/fd?eren ir baar ab burd?
**« lincte bnnbt fd?ief|ên Re ein Pfeil/vnb fóren ben tobten ^Ãnig im* *^lt;tweiterinirem Unb/biR Re in $nlet(ï wiberbringen/ba Re jbn baben ^*^p3«fürt/vnb legen ibnnnlfbie baat/voller fpuR ge fleet t/ba legen Re r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^*^â^*^ 'â^ bey mfeben verwanbten bey Æ0.511 ibm/ als fein
^^®Rfó2lt;ebRweib//Kocb/2Vcller/tgt;ofinetfler/ïc.bilt;fe all begraben Re oem 2^óntg/ mit bóillid?en gólbinen gefARen. Ão bas Mr blt;r»mb ^«»pt/tbun Re ibm wiber alfo/ vnb begehen nuff biefe welR ben 3«rRgt; ?3^6 feinb aber bes Ãinigs erflen recb wbornen ©deben/vnb bic »1^1 *^â3 benennet. ITann nu allwegirfnnffgigfeinbetbendt vnb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
â]wctt/rtn(^ foinlfïoltjerpferbt/allesauRgeweybet/fo (lellen ReXofa . j einen jircfel/rmgRwdR vmb ben tobtet» Ãonig/aUes aulp lebte es noeb/vn als wolten Re ben X^nig be waren wie ban eq^etnetaUenbenenbiebiRfpectactelvonvornenanfeben.©o einge lt;^^«dne wiener d^ann auR bifem Canb fd?eibet fo laben in bie ned?(Ãen freunb S^SK» **öjdtt wagen/ fóren jn jun freunben bin vnb wiberbie nemen biefen tu ôcuvw. â''ân/geben ein gut maal ben bringenben frcunbenvnb and? benen bie lt;^i»Sanba(btbcr Ceieb volgen.0o Re mt (n au|f bi ^c wdf biR in 40. tag yâ^efórt baben/ begraben Re ibn ^ulctR mit felQamer Ceremony bie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r
Sn^r^clen.ttyntcb Ãcteb wefd?t Rd? nimmer (aber ihre IVeiber)
let k *^*^^^^â^^^lt;â^lt;*^lt;â»lt;lw»fflt;l«/f^^^ ber gebraÃt leib auffgefd?wik ^^erfalbenpeben mit Klober artjncy/bas mad?t Re all wolried?enb.
oh ff ^l^Ãdtbe dneybfebweren/flt;bweren Rebcy besX^nigs ebron J^^^^Rul/erbüttbigt man bas er mcy ncy big fâlfd?lid? gefebwoven bat/ lt;« jbm5ubanbba6baupt vnb leben/ ver leurt au d? ju bemall fein gut/wdd?« ben ibenigen wtvtweld?e ibn fà lfçblid? gefd? woven baben / ^3dgt;envn probiert baben.lt;l0aRagctbe feinb and? dn ©citbifd) vokf aRa/bas weber ©ilber nod?Attfen braucht Jf in (eber bat pin Weib/ «nb biefe baben Re wie anbere bing/ gemein/ wo femaubt gegen cim WäbenQünbt/brennet/fobendt er feinen tocher wo er Reantompt/ â^^ w/vnb bat on fd?am mit fr jofebaffen offentUd?»
©o ein ©citba alt wirtz fo tomen ferne fveunb vnb fch w Ager / vnb ö'pffi vö« wfâ f*'â^^^ etlid?en fd?aa(fen/vn elfen bas Retfd? getocht fór wilb â ^^^^^â^ ' *^*^ ^â^ r*^^ gcad?twirc. iS?ic tXx nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'ââ'^ â*® 'â*â^ freyer banb abgetban vnb geopffere
âââ^ fonber begrabend wie obendebet/ vnb adttensfuv
^11 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^â'^â^ ^â^^^ wurbig worbégeoptfert $uwerben.©:c flen
nuerbingnicbts/ leben von bemviblt;/ RdRb vnb Rfd?en/ milcht ft faff fr X Ht) tvand,
-ocr page 210-5)rt^ rtttfeer 16ctl tieff^ 2Bf Wu^'^z
amp;tó nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tt^xncf. Soldée fÃmâme kutb fetnb ctvoa gewefen bic nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
160 Irfct«n\ âï«wlt;wj»Ui#vb«rflt;Qtz vnb |r Jnflttut rtnjuncmcttbcrcbt/bw«^ Æ c^t quot;Ãrtrfrtrifd) kbenz M mit «m iwmcn k^t Ult;WMw genannt w^rP
@crcö/ von Veren glauben vnV 'poHicey,
If «6 ifï ein@cttifd?e gegne tn^Htn/jnenb ober anfang -^^von ber Dauptflntt Scree alfo genannt/ ba man bk Vbltw^
baumwoU vnfeiben von ben bäumen Ufet vn famkt/ bablt;tÆ bic eynwoncr bt^ lanbte Scree genannt werben. A^m pinfftmö^Ãââ fam volet vnberetnanber/ Ãtebe anberer menfd?cngefeUfdgt;afft wonungfogar/ bae pc anberer voleter wabrvnbtatjffmanfcVlt;â^^L ne wollen ober jn jnen laflcn/aUdn fo man bey Æ bnen $nUnbct/ftgt;tà (te vne ibv IVabt mtt ben augen ober jeieben/ tauffen aber voniâ*
eere» «« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2^tittc iOnr/^bebreebertn ober Ã)ieb/witt bey fnen für Kcj^t g^ F A«Wlt;btâfl ^^â^ ober erfunbé/fb bóret man aneb von Beim morb ober e^Oanfebl^*^ »pW. bey ibnen fonber fórebten /br gefag vbler bann wir ben febauwt. . Skfûrenetn muffig leben/ werben von Berner plag geplagte ^^â angriffen/feinb frey von aller fuebt/vnfall vnb jamev, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;., J^in 'Wetb nad? bem pc entpfangen bat/wirt pc von wenMquot; mebt begert noeb berurt/aueb nit fo pc peb reinigt.
ife weyp bip DolcB von Beim Ãpffer.
Ãci« Sitiâ)t Xlacb ber gercebtigBeit feinbt fie all jbt eygen Kiebter/ ban^Ã**^ mn''^quot; ®^ Bein gerid?t ober (I?agijlrat bey/nenip/berbalb feinb pebcrpepil^Ã/ febaur/ bagel/ vnb in fumma/ ber plagen vnb riiten (Bottes frey/ vnferer |«nb halben von (Bott vne aujfgelegt vnb jugefebictt wet^^*^' Sic perben nacb langwiriger gefunbtbeit febier on webe.
^aurofrit^ei
©pffce Pce XDenf^en beyötn 6(Ube(t«
flOb ben berg ÃTaurum wonen biefe Scitbe. 3111e (Brieebe» fÿ* ^^birtBomen/vnb alle bic auf eim febiffbmeb auf Bomen/ op^ fe Jpblgenkirer (Bottin auff bife weif :Sie febUge bem gefi^S: nen menfeben b^ baupt ab/pórgenben leib vber ein berg ab/bas blt;*â^r keetenfe an ein creuQ/pfaloberfpief fór fbfen'Ã^empel/treiben euw rauebwerctbarbey ju feiner jeit. Sonp anbere feinb fo pefaben/^ââ,^ baupten f e/ vnb tragen bas baupt beim jubauf / vnb peeBen es ane^ fpl^lgen Pf^l bod) jum bauf herauf/bas f e bas ganç häufe wie Ã^ F gen ^bewaren follen.Sie leben bes raubs vnb von bem Brieg.
2tjdtbirft cm auVer ©cit^ifc^ vekf.
Z7^3^ plub vberauf wolgejicrtefi^eutb/bcr mehrertbeil mit (Sol^^ ^^^bchenctt.tOabcnolfentlid) mit ihtenlVcibern jufehafen/^
feinb miteinanber all wie bic Gruber vnb baufgenofert/ mit Beinern neibt vnb fcinbtfd)afft auffeinanber / fonber friebpw freunbtlich bnben f e alle bing gemein. (Beben geBleybet auff Cb^'*^^ manier.
^curt
£5^3*^ anber Scitifd) âVolet/ neuri gênant/ bic feinb etwa j««FjJ tcn2gt;artf auf bemvngejifcrvnbhii5bcrSonncn/gcnófigtâââââ
^^^Ã^ben/f r lanb juuerAnbern/vnb juben 3Jubinern jufiehen- nbsp;nbsp;nbsp;z
-ocr page 211-â¢Son (Juwpa.
XGV
Sirttropop^agt
jcfc Icutbfvcffcrtbc 0cttben b^tbenbkalkt'gtobflctt fitten'bas Q^hc webet gcfaij/gertebt noch eynig bolbfeUgtett bmuetoen/b^tbeft febw ^5*9»⬠^ung leben von vibe vnb menfepen Ãetfcp.IVelepc fo pc
^^^'â*'^ vnnun wetben, man nbtbut vnb feplncbtet/ ober fo ffe * fletj *^*^^*â/^® 3^â^ Ãlt;ifd? nu ben wütmenge laÃen wetben/fonbet fclbs
J^ ©dtbifep Volet tvegtbutepanà fePwatQ an/bmion Heben S^nammenbaben/bunnep nacp©cttbtfepcv att/fôenfepenpdfd?
für ib« fpóH
^ubcnivnbQ5c(ont
Vbent dn gtoffe jnl vn^albat Volet vnb Matton in ©dtbta/ g^Cöclonne tftbtc lOanptftatt battnn /babet pc and? ©elont gênât '^^^wctbenbodimtt fprnep vnb leben dnanbctvnglctcp /bann^ngt; ®^*tt leben von bent Vtbe/ wdlfteeynwonet fdnbt. ©dont abev ban^/ vnb leben von bent getteyb vnb ftuduen fdnb ben ^nbente we^z ®u-angcffalt noeP favbgletep/vnb bocp in eint Canbt vveld)e6 voll gn# ^^*^böumifl/ vnb ein gtoÃet ©ee/batinn pc -Otter vtt anber Wilbpret/ â*'â^ weteper bentte fte Idbpelç maepen vnb anlegen/ faben»
Spree.
3à Volet in ©citbia lebt vont gdâgb/anff bie weiÃ: ©te fîeigen ^^auff dnâ^aitm/ vnb lautenanffein Wilb/ fo balbt fie eins erfe^
ben/fepteÃen ftee baj^t^etab ba bat et ein tOiinb vnb Pfetb bat« |V^ââ'^^â^fbetm bannt/ full vu gebuett jut i^tben ligcnbebao pfetbt *âpt fbn aufffinen'alôbannntanetet6aiiff5ufïebcn/ bannit baruon pikbemPunbbentlVtlbnacp/bip fie es verwnnbet/ereylen/ vnb voU Khbbintiepten*
2(Ãrtppct»
O\3^R wonen ^wifepen bobet betg grónben vnb t^letntale leiub ^^vonfngent anff beibe d?ann vnb 5tawett ' mit eyngettuetten ils â^^^*^/ ^âââ StoÃen vntà ntmerltepcn tinn/auff ©eitbifeP art be?
^^yoct/fclQamct jifepenbet teb/lcben von frûepten fo fie von '^âuincn yw^mleny babentetn Vtbe/ligen vnber ben bÃnmen/jit Winterô 5cit «w^ettficctn biut/vnb vntbÃcepten ben banm/jo ©ontinete jeit teip pn ftcô wibet ab, ibicfcn ià nietnanbte feinb baben teilt anfîof bann he werben bdltg geaeptet.baben aller bing tdn waffen.sber naepbaw^ »^enjanct entfepciben fie/vn ntaepen frieb-TOet $u fnen Ãeuept/ bet wirt ^ottntentanbbefcpâblgt/fonbct eprliep gepalten,
^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SHantaernéritbifcbegcgnc,
^ ^^^^^^^â^ ^^^^^ ©ettpievn dn macp tiger tpdl ituropc/vont Ãnp .^I Canai fid? anbebenbe/butep ntitternaept gegent Hibergang ab? ^nicigcnbcbif mbte otter t?ifpanie,©cgcnt mittag vnb auffgang witte allee initieer befdiloffen vnb ey ngefaÃet/vnb enbet fiep an ben gt;Hjln©abeó, Jftbotue fagt:2llania fey bet erf! groà vnb fiimcmbà tbmQcltbic/wdcpct reyeptbià anbie ©ec(V5eotibe6/vnbreyeptbifj nt^aciatit,li:6 ià dn fept weit vnb balt lanbt/ vil ^arbartfepe voleter InÃcbbabenbe,
^treania»
l^ircaniÃ
-ocr page 212-Sa^ attîier f Ãe lUtfeé ^If futcF^V jS^3'^'^â*â*t««ifrtSdtt((lgt;«ge3oitiin-£gt;ti«nt/itnbKp«Mb'â*(^'âS I^bc/mtt vil'Ãigertbk«n mb pantbc^bteren befeçt. t?tUlt;blt;*^ *ë@Utt bt^ Ximbt Ugc tn partbw» lÃi^ rtlUvwctttcfl ^^â^^J^ vftïâ km vil Vólef cv/mte $unlt;|cn mb fitten vubctfcbieben wic Jftborus rtn^ctgcrt/b$ bip lmb allein 44. Dólef et bab/wie quot;ÃeufP*^L ©djwaben/^eyevn/Ãaebfett/^vanefen/KbeinUnber/ÃefeweiÃ^J^L Ãgt;i^ Canbtifïniebtnlfofrnebtbar/ berbnlbbcóDolcfe vil bi^'^ââ^^^ $et(lrewet/vmlrt«fft/etlid) leben von bem gewilb/etlid) von ^^^'^16 Ãeifeb/wenig vom nef ergebew. (Segen (Wittag fîof t bià lanbc «JIG fet 3tmemam/ gegen (Wittetnaebt bat ed ^Ibantam/ vorn y^^ S^â^^S Jbetiam. jötÃlianbtbringtfebrvilwilbetbiev/fiitnämbâ^^^ , Vogel/beö febernbey naebt lieebtgeben/biefer beiÃt vom lianbt/^^ cana. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
V^^'^etta ein Prouin^ TlÃe/an 3rmeniam ffoffenbe/ba waebR ^ SÃI nüQlieber brenter 50 aUerky ar^ney /fonberlieb^waUetUyr oC^ben/Jftborud libro i^.bienftlicb.
2lmbia ein ptontn^ (WeÃe in Ifuropa/ in bem binbern Ã*'â^^ ^^^gekgen/gkicb mitten vnbern priJteniÃ/^uronee vnbCâiâ*â^^,^ '^^bic all vorzeiten ben ©otbià waren verplicht mit geborf^â^ ^. , âVarro vnbiOerobotuà an^eigen. ^à ià aber ein fruchtbarer ervt*^^ ben/ wÃlbig/ fumpffig ober wäfferig/ mit vil Ãüflen vnb ©een ben/ein'Volrf vnberanberm ^arbarifcbemDold fcbon vonUitâ^ . ; von gemût/ tunÃlicb von vernunfft/ vnb anber anÃojpnb H^^â ! Weit vbertreffenb» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
Sueda.
x^ âVeciaetn gegentin nibern ©ettbia/fouà (Sotbiaobereirt^^^^ -^^(Botbie genant/jwifchen bergegent ibanorum vnb HotiC'^^'*' ^^lt;ligenbe.^ingroÃjC.anbt/ anbie5)aco6/^altifcb vnb ^â^â^*,| nifch^ceanifeh (Weer rey chenbe-if in fruchtbar ort an allen bing^^ ., ben weinwache/ aber an metaU/wilb vn wey b/vergleicht ee alUâ^^. mangcl/ban vberbennu^benbià lanbauà bem(Weer täglich fo vbertriÃt cà boch fonberlichanwilb/ vibe/Ãlber/ er^gruben v«^ anbern bingen vil anber nation. Afin mannlid? frey big vold/vâ^*^ j 1 briegÃmacht etwan allee Af uropam/vnb ein guten tbcil 3Ãe/ge5J® vn vnberfich geworden bat/ein lange jeit/bie $ur jeit 2He^anbri (^^J «iber gewaltber (Kriechen nicht bat borgen angretffen. JtembefV 1 vberwtnbr lieh ge walt ^ulij bcÃKeyferÃ/alà et(KaUiam/^ritartrtW 2Hemanniamvberwunben/ bat mit ben ÃDanie/ (DotbiÃ/ ^^^âŸ/jrt 2lquilotionibuô/nicht borgen in ein brieg tretten/berert ge wait p^® tenbe. 2luÃbiefem gefchlechtbamcn bie frcybigcn Weiber 3lma)lt;âquot; ber/wietOerobotue/AbroÃue vnb JÃboruà libro i4»an5cigen.
ê^ol^td in nlbcr^nt^ia (Europe gekgett. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^
^tbi/ welche bie alten (Ketbas genannt haben / etwa ^^AfchroctUch Ãard furfd^róttig voldgraufain im brieg/batbu ^^^ jehier allee Af uropa vnb ein guter tbcil21 Ãe/bebómmert wet
-ocr page 213-«on Ãitrcpa. XGVI
^â¢Ã¯gt;4uon tarnen bet bic jDaci tn If uropa/ ©ctbuU tn 2tpbttca, Ttmu z in 310«/ ijl nod) bent «n gto^ mad?ttg lanb gegen OOittematbc wi iJorwegen vnb ÃDactnm/ «n anbern orten mtt (Deer vmkfangem tol? fl^â^I^^StcinJnfd (BotUnbia/ frnd?tbar/weybreid)/ von bfien JâJ^PÃfltg/vn mtt maneberley tauffmane wahr berómpt/yon wnebs ^â^^^â vnbbentten/blcbabtnau^ Attbern Jnfclnnulf Jgmenbraebt werben/ vnb von bannen tn Ceutfd)lanb/ Difpantam/ â ^tuanniam/ vber (Deer/ banon anber^wo mebv»
S^S^nt tn Europa gelegen/ von ben Ãgt;anl6ben lt;5rted)en ^^erobert/t(l in vil Cänber jertbetlt/welche von ben(5otbi6bergt; vomenbe/ etwa vber vil voleter gebertfebt bnben. Ãöi^ Dolef6 ijl r!^Styjre menge/febón von perfon/ baar vnb angcficbt/ grenlieb wiber ^e reinb/jebo^ natürlid)/gwtig vn friebfam gegen allen vnfcbwlbigen» *gt;auon aueb anberÃwo.
â300« ber ^artarep ober ^artent/vnb beo
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;voiced gewalt vnb fit ten.
Qp^lrtaria vorn flufs Tartar/ ber barbitrcb fleurt alfo genannt/ Cc)l^ââ^'^'^^â3 *gt;»Fttebtbar Canb/ vnb wie vnbereim groben Dun? /TOmclgekgen/alfo mit cim groben blutgterigen Dolet befegt wie// *®lpe von jbter vnfrudjtbatlelt an vil orten Ãb vnb wüjl ligt/vnb Sw ïetn Ãtabt nod) ^orflr bartnn ijl/ fonber baà X^olct fommer vnb Jââââttcr jufelbt in gefeiten ligt/vnb mit bemVtbe btnvnb berfert.2lb ^L*^**^^ M nbsp;nbsp;nbsp;® ^^^^ Cracurts an bolQ lt;'ifo nott^/bas jte bic burren Kofeta t tif^^t |jX
'âp/lótatbrenen/vnbarob toeben. 5« fomcre jeit bat ee foleb febawr/ tmfcio. pW^Vtt^^0ji^jj.y^^g etwabife/wicwolgrobc leutb/vonforebt verberg/ ^^*^â 3«Qt ijl ein vnlctblicbe bitse/ balb ein biet er febnee/ vbern fomer in ^^Mebùrgen ligenbe/etwa wer jfen bic febnee fo ba fallcnbiemcnfd)en J^tr/vnb halten ben reittenben alle jlra^anjf/reijfcnbic'Sâummit r* Wgel au^/ fonjl ijl es ein viebreid) lanb tnCamcln ^ód/fcn tc.bas r^S^ntïcTOelt jpeijen folt/ vn foinl b^ mans ntt glaôbenmag.Dicter* pî^ Wô wonct cr jlltcb brinn/ boeb cincrlcy gcjlalt vnb fprad) on ge« re ntten/ (Ãotabicnjl/ allein bes viebswartenbe/vnbcr ben ©citben *â* htijlcv volet/ ben naebbawten vnb anjlójjern ^infbar. (Dit ber jeit ?âfe^t^ void? in (5cfd)led)t 5ûrjïcntbiunb bod) nid?ts bcjlweniger ^â^«ymanis jinpbar/ bt^Conginjla au^ anfagbcr (Bótter/erffer â¢^önigvon jbnenercirct warb/5gt;icfcr als balb cr ins Regiment träte/ S^botermitcrnjlltcberabfcbajfïingbcr'ïeufclbicnjl/bas man ben ey? S^jn groÃen (Bott ebren folt bureb all jein Kclcb/ auji bes genab vnb l!?^^3«ât erbiffetn Kcid) entpfangenbab. ÃÃifer gebot/ bas ju et^ CrtrterRdcb quot;^hettientm tagenaUcs was jlab vnb jlangcn tragen moebt/ jufa; »t« «» «»ff* jjt«n tam/ balb rujïet ets mit flutter vbung jum trleg/ vnb bief bic ft'/ i^«âââ««â» â^^'ckâ*^^'^^â^^*^â'^^** -^wtrj^^t^ b*^ vormals alles Xeieb regiert betten/ Jtipbcm weg tbun vom lebcn/bes jte jm au à forebt vn vermeinter fcbul ®â3^'^S«borjam/volge tbeten/bann ftc gcmcltenKóntg febier fut ®otc ^betteten/trejftigclicbglaubcnbc/erwcr jncnvonlt;èott jugefebtett. *^ncngcrjlgcmcltcr Congiujla an/bie anjloffcnbcn ©citben vnber»
, nbsp;nbsp;uwBnaevÃren/mit gewalt/vnb mtt bifcn and) bic jenigen bic inen jin^#
var waren,ibarna^ tratten jte bic anbern aw^lAnbifcben Deleter mit
Ãvteg
-ocr page 214-?)(j^dnîgt;ert6f(lbtfe^®ele6w^^/ â
Ãdcg fo bapffcr mb glùctui «n;/ bas (tlt; ben ganzen 3utf5â*â^^i tneg beimfuci? ten/vetmubeten vnb mbetfid? bmefeten/ mb Æ Iw^ \i
CattAviva bel î»f»fîâ
wit groffen augen vorm bop|f Itgenbe/boeb mtt4ogpt4wen4lp V /; jogen/ bos pc bauw bemup feben vnb wan bife gto|fe augen 'ââ^âây^ | fen fibet/ breittew angepebt on bart/ nupgenomwen oben b^^HÃin rncbelbart. 0icpblt;«rtglt;weingltcbob ben obren bad bauptaU v.i Wirbel/ bad anbei* la,Jen pc für vnb förwaebfen/ Peebcen jwipben ben obren berab.Ãgt;ewnacb fetnb pe gute Keuteer/ bópr^P3p/ . ber/ed reittet ailed auP^Caweln/ pferben vnb Oebfen/ bepbe^^^^j-, j CDanm Kinbt/ vnb wad int Canb ip/ wohin ed wil/ haben febnitne ptfamepferb febón ge^âmpt/vnwitgolb vnb plbcr beh^^^j^ bie ba vil ©loeien ober lautblingenbe Cimbalen am half trager baben ein nódiebe fcbreyenbeöpracb/btulen iämerUeb fo pe 5óWac? nbsp;Ãcbótlcn vnb pblngen bë bopff fo pc fauffen/ Vn maeben pcb
ïïwart^^** '^^^ voU/wd^d bey jnen ein ehr ip. i^d fetnb fap eitel birten ober r ^^ bawren/ 0omerd jeit fcinb pc in bentb^Urn/ aupbemebnen J^â'^ terdjettaupbenbergen. .
dOitten in ber felbthwttcnhdben pcÃwiebic oPSeiner^^eirr''quot; umbp^t Weib vnb Kinb*
01a ob hét Ctfetan«
Weitter vertreiben pc ,hr weil mit ringen/febiepen vn fügen * ^^j, berbatltcb/reitten in Bóriffen hinauf aupd geiagb/vnb vmbrWf^^-/ ortba pe ein Wilb puren/vnb wo ed gehest hinauf wil/ febiePenhj^^^ tveibens hin Vnb her/peeBend voll pfeil/bif cd erltgt/peb ergtbtrn^â^, boben fellt.Ãie haben vn bad^enbein brot/braueben weber $wlt;^gt;J^ tifcbtucb.lt;5laubcn in cin einigen ©ott/pbópPer aller fiebtbarn rn ^^ pebtbaren bing/ ebreu bod? f bn niebt aid lt;5ott/ fonber mad?en/PiJ. -^tlbtnid eind (ÃOenfebend/bad in all ihren windeln vnb $ Alten mij ^^^ macht peht/ vnb thunb biefen ^Ãilbern groÃe reuerenç/ btefert pe vonallfhrer(V?ild?/âVihe/vnbehe peetwadanfaben gt;«âi^f^ff^ trinden/geben pe aUweg vor ein tbeil bem ^tlb bed lebenbigen^ a^j wad pe würgen ober abt hun/ bed ber^ oppern pe in eim gan^e nad?t fürpeUenbe biefem ^ilb/an pact vnb ^uebren bew l^^L, bigen (Bottebanntan^etgenbe/ bad (Boft bad hern etforbed^^ worgend eÃen pebad hern geBod?et.lftlid? oppern vnb ehrenlt;tU^_ ©onn futCBott/etlid? ben (Ã?on neben(Bott/wie wir bie l0ciliglt;üâ^ nbsp;nbsp;.
Xômifd^é gètuiev.
aw fren anbern Konig vnb lOerren betten pe fût ein ©on (Bofr^^^^f^ vn achten fn folcher ebr wirbig/bj pefonp BeinKonig noch volcB«^ ^ in ber ganzen Welt/verachtcn alle anbere vóldcr/berwa,pn b^^ .,, von ihnen creiben/ald ihrer bey wonung vnwürbig/ verhopen Plt; rA,^ frowb/ weif vnb auPrichtigvot allen Dóldern. ï)en quot;^ââP^zT^Af' Chripenfoped hóren neunen/Berten pe/ hopend l?uube vnb do^^j, terct/ald bic pein vnb hol^ anbetten.jtew pe haben grof acht nniï ^^ ttüuw/ vnb haben weife vnb priepet/ bie ibud gat getplich â¦â^K ,ïf ' vnb thunb alle bing auf ber gilbet obet Abgötter anfag/ntcht nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
Cd anbetten/wie pe cd furgebeuwie wit pein vnb holQ/fonbcr bn^^^^.^ butch pe/bad ip butch bie Kilb/ald buret? ein Jupruwét/fnen antââ^ geb. l?alteu bie ^eit alle gleich/vnb Beine fût bie anber. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j^«?
©ie glauben bad pe pch au Beim frewbbeu void vetpSnbig^^^i,^ gen/wad pe erfeheu ( folcher geit^igBeit fcinb pe )bad uit ein ÃTarft^ ^ ihre glaubendgenof hat/bad achten pe fût ein gut werd/fo T^^^^^^ïif
-ocr page 215-550« ew« xcvii i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bceSkonige bey fiten ifï b^ wee cin^Den^
in ffoÃr ^â^^^^â^**^ fdugeUyt vnb ^nlt;tf b Ab/ ten foil fAben wer nuff wtób x^â*^ ^â3^â bAben / f n vnb alles öaö bev gefangene bat/ es fey Ãâudi ^^^*^ ^Ann. ©te Ictben ben büvjfetgen gele vmb etn vnletbltcben: 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?^*^â*^^^^ââ^ monAt lo.pfenntng vmb etn pfenning/ vnb fo es
«lenP ^'^'âââ^^â^'âlt;gt;Awud)ervnbgefud). ©tefetnbfbt^enjin^bavenav// ^aniodt ,... ^lt;»tben vberauf lâfftg vnb vnttâgUeb / nemmen allezeit / geben ö«®«we#, bas v* ^^^® Slt;*QlS vnfreunbtltd? Dolef /bod) ftnb fte bev mtlctgbett/ ben/f K ^^ ^^^â^ tt«d)tobev morgen ma Al 511 eflen bomen/ nit anfîtreb kot ^*^^*^*^^^ lAben vnb gern feben. ©ie effen bein gemitf geeveyb/ tc('f^^'^^^âu'^â^^â^''ââ^^^âA aUerley vifeb alle tag on vnterfdtetb mie vnge« 1 hu ?^^^y^/bânb/leib/aiiffeîmbloflènbret ober erbe/ (te effen and?
leikâ!L^^â'^^*â/^lt;*^«â/3*^®lP^lt;«^f^*^wtlbpret/Jtember3efange«
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;wv raad) vnb frewb $ner jeigen ob bem gerodeten (VDenfeben/fonfï
â A^ c ' â^0cnfd)cn Ãeifd). @0 fte aber etn 5einbtanbommen/ ma? ' 2^** x ^^S^'ffwttg/ vnb effen bas Wilbprct mit ^ewben / fallen mie â**âÃ^^â^ '^^^ weldjcr balbt IVolftfcb frif t / ber bat fid? wol ge» â^?*â^**â**^^^^^*â^^â^^^3^*â**ââ*^^^â¢^^*â^^ blutinein^ecb» r herauf gdaffen / bringen (te einanber / wie 3obAnnc6 ^oemus 2liw anus fdjrelbet / fonfl trineten fte eïOild). Wein wadtftt nicht bey f bgt; Ã*'^^â^*' anberftwo babm bracht / bienet ber fóllerey. ^0 ijl ein V^^/^As bein X^iebe abtbne/ cö fcy bann pbabbAfftig/alt vnb Si k ® râ*'^â«lt;fr«tt'gt;nb trineten fonfb gnaw mafftgeCcutb/ mtt wo ââ3begnà gig.l^twa trineten fte ^it tnorgenetn Seeber voll (ÃOilcb / ge» barbey bengantjen tag.ifs ifï fa fl eine bleybnng ber (V^Anner vnb iveiber bey fnen.ÃDtedoAnner tragen fviQ lOaubc an ff/ eins einbogen ^®d)/iiiit binben vorm wiitb vnter bem bun jugebunben. Ãgt;te5rawen ?â®**?^^^*^ïgt;Hn Anbertbalb fd)iid) boeb aiiffbem b^upt/micfelben po febónen g^alten Pfawenfebern gelieret febier wie ein t^af in ber P^ geformt/ Jtem mit ©olb vnb eblem gefletn.ÃTie bleyber ftnb in ber Kâ\tcn offen/ mtt 4.ober y. bnoben jtt gemacht. Jm ©omer tragen fte ge» pjnglid) all fch warçe bley ber/tm Winter weiffe/ vnb gehn nit vber bie ^«.6te beren bas raube in all frem bel^werct herauf/bie baut hinein, ^â^nban^rawen/ Jnttgfraweu ^Dâttner/ auf ber geberbe vnb bley» Æ3 uit leiehtltcb erbennen/ fo gar gleich gebet es alles 511. 3cberman _ a A?^*^*^ â¢â^ efone fbam ^ubebeden etner :brucb ober Hiberbleyb/ nbsp;^T
Oie frawen vnb Jungfrawen/ vntern bley bern/ gehen an ben ar» »nW; an.
^^ftUof. jbr 2^ricgcn ifb fafl jn Kofs/ mit bem bogen/ wenig bonnett mtt öpieffenvnblangen©dwerrern. 2gt;iereidenbriegenauff ihren «gnen folb.5u briegen glcichwol ein (V?annltch Dolct/^och mehr li(big o«n» flarct/was ein feber gewinnet in briegen/ifb fein. Jbre iOertjogen peitten nicht/fonbern hAltcn von ferrem / ben ihren 5ufd?rcycnbc.0ic npquot; ^^^^^ ihre Weiber / Ãinbcr/ iaatich gemachte 23ilbtnifauff bie Pf«tbt/b5 (t hauff befîo groÃer vn erfchrectltcher crfcheine/ vnb (te bem jetnb bas berg nemen. ©te fchÃtnen fid) auch beiner flucht / fo fte nötig Ãtfî oer tear 00ernóg ifï. ©ie fallen ben 5einb mit bauffen an / Ãieben mit bauffen/ *^5quot; â« ^'^ fo bte 5emb au ff fte tringen / fchieffen fte hinberfich 511 r 11 et wunber» ®â'â' «m/nicht weniger bann vnter augen / vnb fo fte ber 5cinb bauffen blei» ner ober vermubet erfeben / beren fte balbt wiber vmb vnb bran/ vnb joerttinbenbann erfl/ fo man fie vberwunben feyn verboffet / wie von ^«AParthiemgefagtifï» ©o fte etn Keich angreiffen wollen / tbeilen . lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;© nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fie fid?
-ocr page 216-^4i:?lt;»ntgt;atÃrtlamp;freÿ^fItü«c('^/ ^ ^^ 0lt;b lt;t tl i?vnb ^wtffcttó 4tt alUrt ortbett 4tt/b4mtt ntem^nt't''' ^^^ bttwufi/ober wo er babeym fey/ ja ttiemattbt etttpÃtebett mo^Z ^ /31t/ gett pc rtUcjett. 2^6 bctttt wór^ctt pc aUce wno pc artBornttiftj/.^p Jutt^z quot;Wetb/ Ãtttbc/tc» aupgcttoittittctt etUebe Wcrdleutb / ^^irf braufbettwipètt. @tc ebetUn bic gcfaitgcttctt aup / baeÃe ' mutb ertülctt / cttter jebett Kott etbebe jucrwürgctt / vnb etn öpicl^ubaUett. Ã)tcbófcflcttVttbgr6jïett5etttb/alólOerrcnZ^t^i (Dralfettcpctt pc jur raacb / wie gefaxt / pc pb lagerte mît lacben ttcm heibel art ben .Kop|f/ wtcbtc@ew» IftlubefaUcttjuberen^jj gettenleib rtiber/faiiffcrtbae warme 25lutbcrcrf4)lagttetttrt0w^'j0i taufetttlÃcttbettctettpcaUwegmIc ben 5üpètta«ff / bett attbevett 5^ febverfett. ©te baUert ttiemattbt eitttgctt giaubett / ob pc jb« fâ^^â',S gttab gefangett ttemmett/fottbertt bur^wetlctt erjï reebt mitjb^^^K^ babeymbcrmiipbabctt. vV?it ben Wc tbpbtibertibartblett beb / bas pc att ibttCtt aUett mutbwtUctt vttb fórwiQ böPèn / bte 5^# bctt vnb wolgeflaUctt fóbrett pc bey m 511 ewtgett lt;DAgbctt. tt^ mal ^yIc vitrenfcbc Xieutb/bcttCtt bem grab verbottett tfï/battrt nbsp;nbsp;A,
ter / 0cb wefler vttb âÃ^oebter / fottjï bablt;rt pc 511 Wcibcr vttb bertt fontei pc wóUett vnb ju ttebrett wipe«. Ãle fetnb auch bic ©arvaccrtcit/rtidn erfeengt/ pc porctt^ettober erbettttett lt;^^4? w fcbAttbtltcb ip ju fagett ) bte Kttaben vnb aUerley Diebe, 2gt;ie^^L/ fo Pc babett, feittb ttiebf bepâtetget nod? jb« ^bewetber; bip pe Ã^^*^^,» alsbattunimptcr crp bic tDorgengabe / ip pc vnfruebtbar/ fo****?^ pc vott jbm wegtbutt. Dub ob wol ent (lOatm viel Weiber bac /1^â bocb frtebltd)/ vnb bae wnnbcrltd) ju fagettijï/obne neib/ ob pP^^* j, fürbteattberttgcbaltett wirt» jeboebbateittjebe ibvbepïmpte j«P^ j, vrbnuttg bcyjufcblaffett. Xfm jebe bat jbr fottber gemarb/ ortb/ Vttb bebaufuttg.©ie lebctt beufeb- ^er Xfbebruep tff bey ben Weib bey ibttCtt tóbtltcb aupgcttommcrt in Kricgplcu^ctt / I^^t^^ attbey mifd? feittb ⦠Xfe gefebiebt bod? viel bubercy mit tc^ercy / mitifebett funbett vttb anbern/ta 60 pc anbeymifeb feittb / Itgen 0^ ⢠t?anp t?of/ Weib/Ktrtb jn felb/ warten bes Xhcdie/bce pe benblt;**âL fen babenuben pd? in Keuttcrey/gcj^gb/ringctt ⦠^ae Weib i?aupforg vmb Ãpeipz '^rancf/Kleybung/Kinber/ te, ÃMp Dot« vtcltorc^tcrobfcruattott / fnperpttiort vnb abcrglaubcn /bado^ ebren pe petlpg / vefbücenbaebeinWapci-obcvvrtpatbaretttbouâ^Jâ Ã)te Dógel faben pc tttd?t / baben viel fuperPttion mit ben PferbpJ^^ wett/(5eypcltt/lt;5cbcyn/©pctp/(l0lld?/ (ÃcjAlten/yewerz 25rutt^cââ^^. 1 ber iOarnert/ceyrtignttgte. vu vtlattbcrnarrcnwcrcfybaben plt;flt;'^ââ\/ abUpltd?e ©ónbe/ ale fo jemanbt vngercyniget vber beo Königes fd?wcllfd?rctttet/vttbfoeinerctnmuttbtvoUcynn^me/bettcrni(bt*â^. fd?linbett rttód?t / fo lauffcn jubanb alle Smarter ju/mnpben^-^^â^^^?L fpeyen / vnb maeben cm Cod? Zbarbureb jieben pc ben armen ö'^^^Xj bip ihm bic ©eelanpgcbec. 2tbcr tobtfeblag/briegcttZmttgewalf renZ (Sottee lt;5ebot vbertrcttcnZi|l ein gering bing.Ãic glauben dnr biinffcigc Wcltzinbcr penadgt;biefem lebenzin ewiger frewbe llt;^ââ*fL CtfötenWd? benzvnbnad? ibtem verbtenptbven lobnempfaben. @0 jemanbet^ vnö begvftb#: brancf ligec z benefen pc an einem ©piep ein febwavQ Klagend? Jtâ^ tti^orv Cav#â (Vabemaef el heranp Z bamit pc bic Ceutb warnen z bae niemanbd^. eyn gebe/vnb bamit bic fórgebenben ablcytenzniemanbt bar Æ ^7 vnb and? bey leben binein geben, ©o balbe et aber ben (Beifî «ng^â^g
-ocr page 217-OSuneutopa XCVIII ^r^âWS^fïtt^/ tvagenben öebdmenbetttofj an ein fonbevUebe« ç^ta â¢Â®*^**^^â* ^^*^ ®**nb/mad}cn ctn iOuttkin barubev / rid?ten cm ^Wmitöpei^ju/vnb feilen ben vcv(lotbnen wolgebleybtbran/ bar/ â eÆ*^3â^â'^^â^ n^ jn/vnb mît fm fein pfevbt wolgcvüjï / vnb etn Ktnb ^p fetnev bevb. 5nnreichen grAbt man ein Ãned^t/bae et fm in ibenet *veU biene/ vnb bet vetfebieben nit allein botebin fabr. ïDatnad) nem^ ^^ttbie 5teunbe ein anbet pfet-bt e^fenfetn 5Uifch getoebet/ füllen bic mit bAw wibet auf/vn fe^ene auffbeó tobten gtab / jum 5eid?en/ ^fr tiet ©eulen/ fut viet fùf / vntetjlüQct » Ãîie gebeinbee gefreÃenen ^nebtö verbrennen bie IVeiberjum fuÃen gerudtebeö ver (lorbenen, ^t ©eroaltigen banbeln anbet« mit biefer Kofebant / ncmlid) / Ãe l^ttctbenÃe ju kleinen tiemen / vnb fo viel Ãe bamit vmb bae (Brab ^âttbfrtben / fo viel Canbt6 foil bem verdorbenen in (bener Welt ge? â*â^lid)jugetbeiletwerben. 3lnbembrciÃ!g(lcnâ(Tagei(lbicblagaller
Ã?6 feinb etliche '^Tarter eines Cbrifllictjen Hammenö / bie (bre 31b/ S2|gâ^ *^/(ö Ãe mit alter bclaben feinb/mef ten/bae Ãc ju bem Cobt geforbett ^«vben/ vnb fo Ãemit tobt abgeben/ verbrennen Ãee jupnlner/ be;' bdccnbieAfd^cnfüreinebel (BewAr^/ bamit ÃetAglid?(bre0pciÃge^ â»Mv^cn.
Jn erwoblnng eines 2^ónigó in bet quot;^artatey werbe bife Ceremoni ®â:iây«»'igt; ^» ^b^ltctt/man ÃeuÃt in einem weitten felb jubnuff / babin rompt alles eX j^^^gs^ ^®ld/ vnb bem bas Keich auf bet folg ober wähl Bufleben foil / fernen 0« in einen gü Ibincn^br onfaUen mit cinbeUiger ftim nibcr/alfo fchrebz Ãoe: Wit bitten wollen vnb gebieten bit a«^ / bas bu vns berrfchefl.
418 bann antwortet er: ©o(t bas von mitbittet/ wollctvnb gebietet/ qt notbbas ich geborfam fey/ fo id es auch wibetumb notb bas jbr alles j?»Jen(hgebeut/tbut/welchcnichberüÃr/basbifetbomme/weld?cnich Imoe/bas er gebe/welchen ich verfchaffe 511 tobten/bas ers vnetfehroef'z f n tbue/vnbbas ibr alles Keich in vnfet banb fe^ct vnb befcheibet. ÃÃa antworten Ãc alle einblt;Uigtn ihrer epraach: Dià feinb wir geneigt 511;-tpun. 00 fugt gj, ^j^cr: ^y fo wirbt meine teb f Artbin mein Ãchwerbt Ãyn.J)a antwort alles âVoltf :3 a/ (a/mit groÃem fd?reien.33albt nemz 'â««Ibttbie ^Arden / fetjen jbn bemAtigauff ein dragd auff bie -^rbc/ fpredjenbe: ©chawe wibetumb vnb errenne (Bott/vnb Ãbe an biefe ^5^ ober Ceichtuch / in welchem bu ÃQed / bas bu auch tobtlich bid/ ,5j^'*wolregiet«tt / fo werben bit alle beinebing nach beinern willen Smdlichvnb von flatt geben. Wo bu aber beinfelbs vergeÃenbe/Abel ^J^cben wird/ fo witt bit auch bife vntergefprey te beef e ober hoben nit Jws feyn nod? bleiben / fonbern wird fo bod? genibriget/ als (e^t etboo bet werben. ^Darnach fct^c Ãe fein liebdeö Weib/bero et bife ebr vergon«â â^et/ju ihnt auff bie JÃcete/vn heben Ãe beybe mit ben 35rettern ober ge« i^nten^Soben auff / vnb grüÃen (bn alle âtartan mit einhelligem ju^ j^â^cyen/ einen König ober Key fet / fein (Bemabel ein Key ferin. §iu banb feinb aller âOolcfcrvber bie et ^ugebieten hat/gaben fArbanben. Jtem alles was bet verdorbene König binberj hm gelaÃen hat. Ã)a wenctet bet Key fer ben ^Arden viel fehendung / bas anbere verfebafz i^'^erfüv Ãch / fein DofgeÃnbe vnb Keich audjubeben / vnb alfo id ^® auf.
Jnbes benben id nachmals all feiner vntertbanen g A ter/ niemanb JJ^agober barfffagen/bas id mein ober biÃ/niemanb bar ff wonen beun ^apm (bn bet Key fer fchaÃfet ⦠^^ empfabet man leben / vnb bitten 0 ü vmb
-ocr page 218-W anta (661 Wfe^ ® rtfüuc^^/
VtltblbVAk gered? tigtcicvnb prluitcgi« / wer wol (igc vnb erWAö Wj benbig b« t/intt erbictintg aller gehör jam. Ãgt;a tbetlt er ben per^oÿ t^ânptlenten^brengebûrettbetttbetlitï / wovnbwarûberpetnf«^ nammen ber:fd?en jollen. Ãem '3?i tel vnb D mb feiert fft lautet alp:â gewaltiger gebteter aller (^enfd?en / mb ©otteeflercfeaujf^f^^J ^r bat allezeit fonjî gewaltige ^wrjlenbanffeu/ beerläget/ bureb lt;be er alles fo jm wtberjlrebt/ erleget mb verbergt, ^s bar ffnletn^^^ vnter feine äugen / auch Beine /legation er jîllcb/obngefcbencfe/fo^^f auch mltber fä^enefung nicht / wtegrofblc immerIjl ober feyrtp^^y bannburebetUebebarjuverorbnete Weiber purgiert vnb gereyu^Ã^'j tiefen antwortet er nacbmalà nicht felbs perfonUeb / fonber burd? «* tel Perfon/ bie muffen mit gebogenen nlbergenelgten 2^nlen antw^'^. entpfahen / vnb fo jlcljjig auffmerefen / bas fie vmb Bern wort fAblfquot; Cbann nlemanbtbarjffcln wortänbem.? dfrljfetobertrlncfetnlâ^^^ einig mal/aucb felner^órjïen Belner/bann vorher trummet/geftittS^^' ober gebarp jft,î)er Ãey fer vnb feine (ÃOâchtlgen wo fte rett ten/ PâP^^^ man ob jnen an langen ©pleffen/eln fd?attentud? ober Pirner/ bnf«^ ter er vor ber Sonnen frey reltb/ vnterm febatten. 3)tf thut man 4«^ /renWeibern. X^nbbtf pnbber ö'arter ftteen/breucbvnbrellgton?^ wefen/ $weyhunbert jjar von binnen vnb vnferer$clt an/fe^tUlPj^ mich bebuncren/ fïe jèyen (Pachomets (Slaubens /jbe etliche/wo nw^ lt;alle.
l^on ber ^örffvb/bnb uffer ^ûvrfe» C^H'fdP'']^c(fP icey/©laub/Keltgton/welj^
vnbÃtten,
^^â ^216 lanbtbas nun Turefa / â^^órcBey beljÃet / bae vorn 21« ffö^^J v^^buô gt*offc2lrmcutam/vnb jlrecBet jteb bl^anCUtclam/vnbpâââ vil proulnç jetjt eyngefangen/ ble alle ^wveVey helften/ vnb bem nammen Turda begriffen werben/ab Ãlcaonla / Cappabod^i/^ Cefaurla/Jfaurla/baÃeleuclalnnllgt/JtemïCycla/ Joma/P^F**â^ gonla/Ccmodvba Ãtrapefus lp.
nunlubtefer refter/bas 511 vnfern jeltenalles '^órefey htlft^^^'S net/nltam volcf/fonber'Ã^ürlt;fen/(5recl/2|rmcnl/ Sarracenl / jncooquot; tanl/rteporlanl/3übê/Chtipen.2Hle nach ber anwelfung (Pacho*^^^ tl/ble er beuöar meenet n/2lrablcrn/ 2lnno ^29. lebenbe/ fUrgepUnw^J bat. 2gt;lefer bat wollen ein mlttel treffen/(Pofem vnb Cbrlpumv«tâ'â utgen/^r gab fur/Chripus wer ber aller bód)pc Proplxt/au^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(
(Ãetp/obn alle macBel ber 0ùnbc vnb empfengntp$iiBwnptlgct ^â^J 1 ter ber X^ólcBer / boeb bett er einen vulelbUdjen/Xelb gehabt/vnb à 1 ten ble Cbnpentbórlldhfeln (Drab/bes ber nle gelitten bett/baun WJ pum hebt er etwas vber menfchllche welf/fe^t ein ©elp/feçt b5^y^J fc^t (Bottes ©cclln ber Jungfrawen CelbCPenph worbe ver bc. Marne auch felbs on ben ^aup von Sergio bcm Mepotlanlfd^^ iPónch/bamlter fór dn Chrlpen geacht würbe vnb feyn woP/lUpP*/ gefallen ble wimberwercBChrlpl / boch befftetermltan/ble^mïâ^3^ lla weren etwas von ber 2lpopci 3wuger gefâlfhet. XBr vetnlt;yââ^ mltbenSabelllanlsble'crrlnltet / vnb mit ben iPanldtels woPett^ nc5abl in ber (Bottbett julofpn/ vnnb verneynetc mlt Ifunotitlooi .gleichdt (Bott bes *Ãatters vnb bes Sons.A^rfagt mlt(Pacebonl^^ P. (Beip were ein Creatur / vnb wolt es alles mlt bemalten quot;^^ffóS
a
-ocr page 219-'Son Europa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XCIX
P^^» ^mt (lOofc» fût fid? von bet wek bet TVeibet/wo bann Cb«» H nbsp;L'^â^lt;yblt;»t vorn gefatj Ubrcttlón^kt et bem Doldf bamtt/ name
^â«ntbdlb betäub / bamte et jm bey bem »nuetfïenbtgen pófd ein an^ Kbett »nb rtnbang machte / vnb name fern gteuwd alfo vbetbanbt/bas lt;««tn eitt tlemet tbed Ifutope Cbttflo «Uitbet / dOad?omctt «bet bet ~ ~ . Sâ^^|te tbdUf utope/ febiet mit ganzem 4Ra vnb 2lpbttc«. ÃÃte ©attalt; patoer uw f^ etflUcb btefen lt;5tcuwd vnb (Btunbtfuppe cynnamc/ wobneten (bomer «n*
WAvabten/bae «n etm tbeilnn3«beant/ am anbetn nn Ãrgypten flop gefangen. I«/ habet fie Ãebbieteebten Ãrtben bet vet bei (fling vnb famen^tbrnbe âWeb beut gUuben/batiimb fie ©artacent/ von ©ata bet / genant feyn Rollen/ vn nit 2tgatcni von^gat.nun jt antn nffe iff alfo getban : 31» ^lt;y fet Petadiuó wibct bie petoet/ bie 2ttabtt obet Ãattacenet/vmb bttl|f antüfft vnb (ie befolbet/ etobetten fie bem ^eyfet fieg/ aie fie nun 'â«tnamen/baô man bet vnttew mit jbnen fpiden wolt/ tvutben (te au^ lt;*ttlcytunglt;V?a(bometi babin betebet / bao (ïetn©itiamxvtcben/ÃÃ)agt; â^«fcumeynnamen/vnb(i4)aUba(ïetcfeten/i!?gyptenvbetfidcn/bat4' *^rtd)anpet(ibenbitt/nalt;bmal6an2fntio(biam/ iOtetufakm/baefb«? Savait vnb namme tägUdt alfo wudt^/vnb aU ibte facb fo (ïeglieb fïun«â ®lt;/ha8 jbnen niemanbt mebt tvibetfleben mocht/ weil Rein netnet 31(1^ ^w/btttd) 2ltmcniam/d0cbiam vnbpet|ïam fftgen/allee mit brieg et^ fitten vnb vntetfich watffen. ugt;a (teilten (ich bie ©attaccncn$u webt/ bamenabet balb in biefe vet^weiflung/ bas (le fnen entgegen ^ogenfidt â'^9lt;^ben/vnb jinft 511 geben anbotten/ namen auch 511 bem ben glauben ^0« (nen an / vnb lieflèn (le mit f bnen in petfta tegieten/ vbetgaben ah pbrtó Kelch vnb ben ©tauben / welches fie alfo veibunbenbat / bas 25an»»es 2jâlâ'tt3e 5cltobn vntctfchetb/Ãattacenenfüt'ïótcben/vnbâïótcb fût ®i«»ââ««»»' ^«wacenale fey ce ctn'l?olcb/genant wotben finb/5 niets that betaut// ^^^^ ©«vv« «««nam vbetbanb genomen/ vnb (bene auftgebiffen/fo gat/bas fie nit een an des JiJtettmcbtanibtem t^ofhaben. Ã)et^ütcfifche21cyfetbatbtcyctley OrdenVof. y^fgefinb/ cvfilióbcy ad)ttaufent ©ólbnct/ biefe b^bcnCaffdlvnb ^®e|fct/ wie einfebet vetbient ifï auf gnabbes 2^eyfcte / fût (btenfolb *^allbetoeynbomen. Ã)et Keyfet bat flets jwey beetUget/eins au ff ^fWmit feinen Oüuptkutben/basanbetaufyïrutopammitfbtet ,^f'^nbcvet2lt;ticgftü(ïuug Ceiiten vnbmaniet. Jbte beetfübtetvnb ^®â^(fcnPAuptlcut beiffen fic73a(fas. omnanbetn b^t bet îûtd eine ^eututey vnb âVoid/bas on allen folb fclbs fîteittet / vnb all weg vot^ ttenan bet fpiQcn fetnb / alles fo fie gewinnenifï f bt/ allein ben fûnfften ^«l vbetlicfctn ftebemKonigbeto (inbbey 4o.mal taufent.JÃasbtitc ®â¬fcble(ht fdnb bet aufsbunbe / bey achtbnnbett/auf ben petfctn vnb ^citbenetn v^vfamlete Ktttctfchafft / bas feinbbes Könige KAtbe/ Ctabantenvn KtttetÃchaffe/vnb fetnb gemeiniglich auf ben etwachf^ â^^nKuabenfobicKónigectwamifbtaudietbabenbatsuctwóblct/ '^evbey tat vnb aiiff bie pflegen gefegt / bes Königes Ceib jubewaten Æ 'âHb fût fdnebanb/beten feinb gemeiniglich bteyi5cbcnbunbctt.'Weic^ f^t bat biefet Keyfet bteyetley Ktiegfjlcutb 5u fuf obet ^ufbnedx/ w(llid) junge/ bie noch nit Katt babengefehom / bie gcwebnt man fein **/Ubtet QcKticgfbunfl vnb anfd)lÃg/fchidtÃe anflutm ©tâbt am? ^ulauffen/Jteminbiebcfatsung vnbbctcnfmbbeyio.taufcnt.ÃJicau^' , ^®'^âtfinb bie leichten Knecht / bie febenauff bic Keittet/Kofs/beten ^hob4o.maltaufent/muftenvotnenbtan/bicfpitsbtechen / vnbbie Pr^vb fcUen/beten folb ijl mitbem l^neg auf.oum bvitten ijl bet Kó^z
© i# nigltch
-ocr page 220-?^a(^ anbat kil biff g'ïT'i'It 611 c5e7 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
nfglicfcgcwrtlttgb^tijfr/ bt^ w^wcybunbert mclranfcnt/ bUliWrT, «rtd? bkbnttKottbcvIVcrctUutb/bu rtojfi«n pfenning trug«/J, trager/ ber trofe/ bk ben |îvet ttenben jb^e nottutfft 5nwcgridgt;clt;I^â^.'Æ mcbfcbaffcn/mncbcn weg vnb brórf cn/WAeben (feinbAuffen / F^r^/ unfeputt wiber bk^etnb. 3uff bkfe folgen ein greffe menig/ ^*7^rjj ÃAuÃent/IVecbfler/ bnf nid?« ju menfeblid? cm gebt A nd? notewrff ^ gee Abgebe. 5« bem Allem ijl ftd?vnter vtlen fïudê nn bifem void tj^^^^j mebrjnnerwunbern / ben ein vber greffe eil vnb fd?nelligteit in nU^ -^ tbun/ vn ein fÃAnbmótig fleet berç vn vnwAndelbAr gemót / b$ ergibt/nAd)Uf t / ned? ver^gt. lt;B«te felbterbnnng vnb greffe gdf tigbeit/vmb etnblcin vbertrettung wirt einem bA6 leben genemen« J gefd?xveige bic ber vbernAtórlid?en hmfl vnber vnb eb bem 'l^â^fÃ^^âl,,gt; ^wimmeneinen fe langen weg vnbjeit/ biegefd?idlid?cit ftd? âÆ** |« , bergen julAffen. (BemAnet fmb |te fertig vber flerf vnb pled / leinene 1 bêô/lcinôfcblAffd/leinô b«nger6/frefleec.wirtverfd?enct/leinerniâfj^ rb«r/Beins gefebreye eber pelbems brAudjen fe fd? im ^rieg/$n^^â: iflsinfrem lógerfe flillbAf ftebkgefAngneneffcfüriAiJlfen laffenZ*^â ,|ieeinAuffrburmAd?cn/vnbflreittenmit jeldjer verntmfft/ bnp*â mebr einC lofer bAnn ein ^rieg nennen mécbtefl. tliemAnb wirbf^ weinbclAbcnbA wirt Bem fpkl gelitten/ fenber kbermAn w Artet flt;if*â. bings.r^kmanb fell fid? verwunbern/baf fie Alfe innemen/ Re P^^i lein $u vnfern jeitten/bie nAd? rechter Art vnb Bunfl bes 2lt;riegs BtM Bein fold? Arbey tfAm vnuerbreffen âVeld bntfemAnbt fe gefeben/ bnf bif Dold vnóbcrwtnbtlid?ifï / fiewerbcnbAnnklbsvneins/ö^^. mit peflilcnç vnb öd?eUnen Brieget. ©ie tragen em erb are Bleybn^^Z * lt;«n fren ©Atteln vnb 5Aumen wirbt Bein vberpnfs gefpuret. Hk*â***ââ^ tregteinige Waffen an fid? / bann fe ber 2Vrieg innff ebet / vnb m^nï fd?ergfd?Arm0^clnwil/Allesf0brenbkCamelbernad?. ©tegebd^^*^ ber wte bieAinberfriebltd? 'wie wir bóren werben.
©ie bitten fór bieKriegflentb infrer verfAmlnngfómcmltdr.^ bie erfcblagenen/bie ftebetUg 5 den vnb fórdOArtyrer ad? ten. n^cb tenbeem Brieg befd? t man bic Wegijler als balbt / wer abgebc vnb 4«^ blieben fcy fidlt jubanb anbere an bie fïatt/ vnb eb wel etlid? Vaters nenfomAdetgfeinb bAf fie ein beer mein felb róflenvn verlegen m^Y een/baben fie bed? biebemut vnb armnt alfe lieb/ baf fic fncn Bein rfoZ lOai^ bawen vnb allen pracht vermciben. üÃerbalben gemAbI/ ^â^ werffen fie alfe binweg/baf fiebieCbriflcnbarumb2lbgétternentt^^; ©ieenthaltenf ebbarnmb auf einem gefagvem Wein / bAsbAt^'k aller vnratb Bempt.2111e far faflen fie ein gangen dOonnt alletagpâij ( an einanber/bif bk ©enne nibergâ¬l?et/gar Bcin menfd?lid?e©pdh âââfâï fnehenbe/junaebt leben fie wel/vnb ergegen ftd? fres vnglóds. 311« H feilen vnb móflèn bie ©arracener gen dOeepa Bemen/aUbafbrenbnfâ vernewern/vnbjneinerrecegnitionfrenglaubenjunerfcben. ten and? 4gt;flern / Jn gebAdgt;tnif bes Wibers fe 3brAbam in 2gt;lt;gt;rnl?tquot; en bangen fanb.@ie nétigen niemanbt jn f rem glaubc baber baf feuilvnbmaneberley (Blaubenin ber'Ãórdeyfmb/alsfergenb^ einem ertb.Jbre priefler haben nicht viel vnterfeheib vnb verthen einem gemey ncn Bürger/ en allein bas fie aller bcfd?werung frey vnb in greifen ehren gehalten werben, ©ienebrenfid? aber wie A»^^'â7 , ven f brem Diebe / (V?Agb / .^ned?ten/tc, Jn ©umma/ wer lt;t?c»|wlt;â ^lut vergeuft / bes 23lvt wirbt vergeffenwerben / vnbgebef^â^^^j
-ocr page 221-quot;^îon (Europa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;G
^^^^^^â^ ^â^ **â fiVwrtng/ 5«» vmb S^tt/b^nb vm banb/ic. ©crâ^^^^^*^â^ ^^^fF«^ wirt/m«^ mit bcv ^bcbtcfbcrin/ nad? bem itJ5^*â^3»wb»lt;i;fïrini3twcrblt;tt» SDiciOutercy b^taueb fbrejira^Z «ta nbsp;nbsp;â*^fbuttbcrt|ïrlt;ylt;blt;iu^glt;trucft, Xfmïbieb einmal ober 5 wcy
^^ ®ff^ glt;flt;bl4g«n mit fouil ftrey eben / $um bvitten wire benâ' 1» **^ ^^â^^iâbt 5nm victbten eine fu^. IPcr cim anbern ein fd)agt; ^lt;ih* ' â3^t/bcr mu^ jbm ,bn wiberkgen on allen naebtbeib ÃJc laflen rtuX^^â®^*^ ^â/^^*^*^ben fb eine guten namens bey inen i|t baö (te ihm iff/ ^ k ^^^ ^^*'^^^^^* â^^ i^belicben (ïanbt bet 511 feinen tagen bonten mSa ' r â*^ g^Iltten/au^genommen Ãoeb ter / (^Ãn crer / 64?weiter/ iter ?^^*^^^*â'ââwRlt; gelufl» JÃtcymal mag einer fein Tfeibauf ci^ k***^^^ '^®^^^**gt; tbun/ vnb fo offtwibetauffnemen. Ãöïc5taw ^A c ^«*^â*â^®^ââ^^*^/*^(tecimanbern verttawet/fobatbteferfein
1 kâ*^^^ ^^ fotbent/vctloren. 0ic glauben eine ^ulfeqïebungZ tab^^ h *^'âââ^ fewr.ï)enen bie/t gefaç belten / »erbcilfcn Ãe bas pa/ sbt âk^*'^*^â'^lt;« werbe woe (te wóUen/febóncIVeiber/gutenmut/tc» f *^^*^^^ ^^^'â^^^ wc belten / bräwen ftc obn gnab vnb mittel bas fetn^^ n ^^â^^ö glauben (te in fumma/0o iemanbt ©ott glaubt vnb «tâlâ^{ ?^®Pbctenlt;iOacbontet/ber i(l fclig on mittel.Hun wtber bic ob/ ^ ?y^P*|ïort / i(i etwaebae folget von einem gefangnen öibenbót^ Sth *à 1?*^ batinn gefangen gelegen C 3lnno i40.gcfangcn/2lnno i4?s* ihm 33lt;^(a(fen)bcfc6tieben.^eti(lbife5eit/wiecrwatbaffttgvott wt (elbetfebreibet 7 inbetâÃótefey (tebenmal vetbauffet / (iebenmal ^w«imgâ/ fKbenmalwibeterbauffetvnnbgefangen/ batinn et ibtet Gav^^â**^flt;bwtebpgt; gewonet ge wefeni(ï/ baf et feiner tV?iJttet jungen ®â:;'âââ^glt;(rcnbett/vnbibted (olaubene (0 beriebtetbaf et mebt bauon ol^ ^^ P'5«â^/febtifftli^ vn im bopff/ben fte felbó/ betbalb nit mit einet n l?^ ^^â^^^ ^^ ^^^^ 5ukçt begabt worben. 5u bcm nit allein bic wcbbawrn/fonbet von fettem gefdbicf te legation bamen/in von ibgt; jîJ» «gnen Glauben jub^ten vnb tatbiuftagtXb; ifï and? fetm letzten UÅ ^ ^® ^^^^ ge wc(l / ab iergenb feinet tinbet eine / bet (n ftcy leb tg ge* «i^ ®â^ *â**^ freibey tbegabt bat/vnbibmbeó Kcyferltd?citcybric(f ÃnS**^*^^^*^/ Ãgt;lt;ïh'etvort (eberman vngcirret / inber '(Tûrebey frey ift h ââ^«beln/tbun vnb laffen/ ab ein'^ünd / was reblieb vnb buUd? vith ⢠^â***^^ ^^â*^ legtet l^err an eines 2lt;inbs fïa tt wó lien annemen/ etfu*^^*'â^^^â^^*^*^^â 2^**^^etnein Aftben maebenallfclncr guterbas f^^^ unbleibc bas erjbmniebtwolbatverfagenmógen/vnb
.fe wóifcnaufrcbctt/fürgcben/etwóUcauffeint)obcflt;bul/vnb ^^^^conimen/bcs|teibcbcymnammcnGottcs vnb (tes propbeten tok ^''^â'^^^efd?wutê/ aber er fuhr mit feinÃcy ferlidjen ^rey brteffen ^x*^^^**^^**^«®*^» tÃifet bat nad?mals bic watbafftigê tOiflorien wie ®lt;t5wmal ju feinet jeit/wie folgt gejlanbcn fcy/ befebtieben.
Ã^on ber quot;^iivcfcn anfunfft vnb bcrfcmuKiiwic ftc angc# fangen baben/ ben 3luffgang jubeÃgen vnb eynjuwobnen.
lt;S ijl vnlaugbat vnb bunbtlidtbaf alle Diffori febreiber bierinn ^creynbommen / bas bic©ectGOad)oincci vnb bet Glaube bet ^rtacener von OOadjomet (btern Propheten vnb verleyter/ ju Ãimk ^^?â'F»^^ V.vnbtXtadif besKeyfers/betbonten/^nno fcd)(î^â y »noett / in voller blut geftanben vntet ^apft Ceonc HH. vnb Key fet ö Z^ubwig
-ocr page 222-©4^ anbiï tk il tiU ft^ 2Bdt6«^ï?/
Ãwbwîgl. 2(nno fccbfîbwnbcrt v» S^^nn pc halb tn cm Ãi^^J^ft hebe An$4lvnbgefd?wûnnerwucb(ren/b^ Ãe/rtb fiefd^o» ÃngjlP*â^# faletnbcbrtufetvnberobertbrtttett/tn Jwlww bommenbe/ 2iâc^rfm'*â^^^*^^**ââ^**® ^â^ 4nb«mlt;tt/Kom vbevfaUen/ beUgett/vnberpP â¢, ôwwnnoi ©⢠Petere (V?ûnfïct 5« einem KofeflnU gemnebt / nUee verbef^^^^^i^ ntt allein Jtaha/fonber «neb tm bcy m^ug buteb Ãictltam t^b«iï*^*^(i! les vmbbetc/vnb bad verbetbcKónigrcKb hgen laflen/vnb vbet^Ã^ mttgrof|èm vaub beleben/wtbevumb bcymgefcbtfft.3lnno «so.|i^^9j^ Ãe en mit felfeben 'Wunbetjeieben $u lenebten / bemit Ãe bet âlt;re«n ^L feinem intbumb bebielt/vnb wie eteuà vetb^ngnià Gottegwetif^^^^ bie hebe bet wetbeit von vnelïofjèn / elle Ãectvnb quot;tPelfebt^t^f'^t^ tigt. nan ob wol bet ©leub lt;V?ecbometibelbt wett vmb Ãeb einen gtofpn enbeng triegt bie Ãeb etÃlid? nid)t ^utef en fonbet 0 tecenen/vonÃetenenneten/fowetboeb/bvKeid) vnbgebietlt;n*^ niebtfo weit/elö it (öleub/ fonbetnvil vnbmenebetley t^eufcb^^lT^ men Ãeb bed (5leubend en/bie betumb nit hüteten weten obet blt;^igt;^^ bià 4gt;ttomenud ein ÃTettet/im vil vetlotne^ettetod enbAngig *^^ n te/vnb bieenÃoÃenben lenbÃbe|ftmit|cim vetlotnê bluffen vbenj. bet nennt Ãeb mit ben fetnen/^ûtrfen / vu lieà im etÃmeld bifen OvcKânVr.v defeUen.iÃebet biexTiitef en von ben S'ettetid Bemen/età in Ute woben* ^yotmeld euch it Heine vnbebent/ vnbnod)bcutbie'Ã^ettetibilt;^â^^j, den ite binbetfaÃen vnb vntettbenen nennen/betumb bed Ãe 'â^^7*^ betBemen/vnb nut febled)t vetlotneCeut bey inen gewefen mit itcmeu|ftb0tigcn tOAuptmenn 4gt;ttomenoeuÃgemecbt vnb von wegen ibtet öünbe/ wie Ãe fpteeben / in bät^e elfo in ein Pâ® 1 med?teu|fgewed?fen/vnb fo vielfältige Ãeg gebebt. J?icfeniÃflt;^â^^j, ' bteybunbettieren nid?td votgeÃenbemlVed (Ãotebemitmeynd, leb ben GeiÃltd?en 511 vttheilen / elfo wil pitefeymetud. Ãgt;et 0^ bürget eb et fegt/eld bet groÃe 6olben im -Orient/ bie Unbet lt;fâgt;â'â^*^ groÃem Ãeg bià end (V?eet erobert/beb er bife länbet in 7.5ütÃentPj obet 2k0nigtelcbegetbeilet/ vnb 7.5à tÃenberüber gefei5t/einem 1^^'^ eindjum l^blcbeneyngebenetblicb^ubeRQen. ÃJebnbebelbt-^^^ mennud ober Ottmenbeg bet ein5ütÃ/vmb Ãeb gtiffen/vnb ben nj^^ d nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;flctt ^m^flctt ttitt BvicQ Att^ctfïJÃ/ wclct?cv lt;tlsct ^^^ih jo ptjWAcl? v^^^l 1 ^
Xeid) verlieÃ/vnb Ãobejum btitten5üy|b^n ^^Tetomenbeg. 2116 lt;^y^
. bie 5ürÃentbumbobnewibetÃenbt eroberte / griffe er / fein erweittern / noch weittet euff bie enbete feitten feine Hed}bewren^ _ vnb vertriebe benwiebcn erÃenelfo ben britten/ vletb ten/ bià en ben Ãebenben/elfo bed et iegt feebÃKonigreieb innbielte/vnP) fegteUeinCeromenbeg votÃunbe / vnb bed betumb/bed bienno^ funff König mit ihrer beÃen mennfebeffe vnb teiebthnmb jn f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!
Ãohen weten/im beyÃenbig vnb ellbe Ãebet $ufeyn/eueb b^tuiny/j^ i bià lenb jubebtiegen vninüglid? ià von netur / fo Ãolg gegem 5^^L^ bie gegen weht getiiÃee/ fo get / bed bey ihnen ein ©ptiebwottm/^ cavowwo romenbeg wirbt ewig beÃehn. iDenn ob wol bià ^ürÃeuchumb v»^.^ btg bepfbet Ãoà erlitten het / fo wirbt bod) niebtd obet weutgeuÃgctid?ccC/Vm l *â*â®' ellwcgcnmehtfcbebcndjufügenbennnemmen. Jeboebfeinb Ãf^ L^ in item lenbt fo wehrlid? vnb vituberwinbltd?, elfo/ bed bie'irütdxni bicfen glcid) fttebe heben muÃen enberà fo et feinem Kcicb ***âL^^^^(^ cfenbeter/foligettimbicfeim^enbt/vethetgcnvnbjetfcbhyfr^Lü^ neretlwed Ãe entomen/welcbd bteymelgeÃpelà iÃinM.inr(/n2x, L
-ocr page 223-â5?on Europa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CI
mS^^*â'*quot;^*'®'**â^*gt;'8ââ'â*Iâââ**^^ »quot;^«UW gtofltrtfdxtben MtâJ^®^*'*^'â^*^^*^ ®^ ââââ^^ ^ââ^^ rartctofcUg $u wtbagekon^/offe«â
^^^'ââ^ fonberUd? einmal/weil gemdter Stebenbur^ «Hei nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^5^ Ã^â®â^^^ 1(1/mtt fold?em einjl jn gar au^juttlgen/baó
^âtt Jwen^tg tanfent mtt ^dbcltt mit jogen / bic allee lm iCanbc von: nifM ^^r^'â^^ ^^'ââ^^^ abbawen folten/vnb au^tentten was fie ant^z Cöï ^^®®^â®â^quot;l9lt;â»feevid)t/alfo b$ er jnle^tab$iebenmujt/frieb mit bet gt;7â^â^^^S machen / vnb allee vnuoUenbet laÃen. dOit biefem wirbt bcfti*^J5^9^übet/gleichwie Jfraelmitbemvbertgen 'Voldvnbiein? fee** k ^***^*'â*^lFgt;ttó^f**'^â^^ww**^lt;S*â*^^^wgt;0prid?wort noch «t beÃeben, nun biefer 4gt;ttomann«e ober ^temanbeg vnb feine moer/fetnb noch bent Ifrblicbcr linien Ikeyfer in bergamjen âCür^ y/vnbijl«44^ rtltcm brauch / ber quot;^wreten Keich ibenfeitbalb bee Jeere noch bentin Ãeben 5ór(ïentbumb jertbetlet/bie auch noch Æ bi*® âKtt nammen haben / b« mit Ãei^ vnterlaffen»
®^ttber md^ruu^ ^cr ^^uref cn @«f/wk vnb wann (te hen nammen Turcus ober 'Büreten empfang genb^ben»
AjïC© nu bi^ 'Oolcb von(V?ad?omcto erblich ben namen©arracen ^^mtpÃettgcn/21-le binber ©are/nid? t ^gar/ ba Iten ft e aie bie tinber *'4brabe/benen billich bie beber:fd?ung vnb fegen ber^rben Julies/
WangefangenvmbÃchJugreiflFen/ evÃlid?bicanÃoÃenbcn/ frieblb men webrlofen Cbrillen / beren óch vilauà ford?t/bcrgranfamen vcr^ pSttngjnentpPieben/willigergaben. 5gt;aber viel ÃtSbt vnb Ãchlóp Ã'^onbenalten ®vied)en nod? vnuerf^ret / vnter bem 'harden feinb. ^â'[btntn^tenbie ChrtÃcn / junerfolgenbie ebenen / bem Wurden ®ây|tenbigfeyn/ bamit (te Cbvijïimt verin ren/ vnb ju lanter 'Ã^ikden/ 3« Ufer bann pareten würben / wiewol (te noch md?t verleugnet / fidi J^tcCbrifïen feynbcbundcnlieÃen/ vnbÃengenanben Wurden juz T^tm/ben Chriff en ihren :»rûbern jnnerfebonen/fonbern Ãe gefang? '^^ât$uncmmen / vnb beymjnfuhren für (DAgb vnb eigene 2kned?t CTtttbm/wclche gefängnif ärger war bann ber tob/vn bic Chrifïen ^'^bri|Ãc ärgere ^einb bann bie t nrden. ÃÃa Ãenggemad)fam an bic cbnïi«» t« ^(râ^?bcttvnbcgtcrb/ie mehr vnb mchrK.nechtV2tb^Agb5nbefi^eit. ter ttftuefcy 7?*^ ^t burd) bey Ãanb ber vnd?rtÃltchen Chrtjle/bife ^nrdifd? ©eet ^Jf-Squot; ^^â^otemaf febr vberbanbt genommen/ bie in allen hingen jbr banbt
J*^® munb fetnb gewefenein lange jeit / vnb bie 'Curctey mit armen ge^ pâ^Smen ChriÃen erfüllet/bem(Bottiofen quot;Void jnbienen / alfo / bas 'âi ycrfoigutigc her (Chri(len / bie bofh^it ber verleugneten Chriffen 'âââ«levbevtriffet. Ãöemnach ju mchrermfehem vnb betrug / ftengen ft« ^JiJubcrjcit-óttomanni/als ieneber^euffd ihren (Blauben mit fah pmïDunberjeidxn blt;(lamp;tttgt/vnb ihr ©laub ein wichtigen vberna'/ ^^eltchennachtrucf cntp^eng/ïrheorici/corruptïrurcigenant ju wer/ 2gt;=r WaiHe ^«mbas iÃbu(5eifdid?en/ welchen namen Ãe inenfclbe^aben/ba hen; ^ââ^ â^ââ* 5^man als auf eimbillichen fifer/aUanbere glauben vn bird/cn juuer« nbsp;nbsp;â
JJ^lSm/ab benen allein bas erbe ber erben vnb bie hertfehaift j uÃuube/ ' r j wlug jum vorigen ubd allem / auch ein fchóner mittagifcher ceu' ^j.'âHberbichtebemut/juuerfolgcttvnterm namen bes eifere ju (Bote/ â«^bere'Oólcbcr/ bamit Ãe in eineboppel vnheilbare bofhete gerte?
«»» «aher Ãe nicht vnbiUid? quot;^wd genannt werbenbas iÃ/(öleifucr/
I7lt;«chi'
-ocr page 224-ïörté ankr f^efl btefe^ ®elt6«^^/
able CôrÃen ktOen als XHArtyree ob ibeem gUwb^n.
Deuebku/ ober febetnenb l^etltgcn. 2Hfo wóUen pc noeb allein baà '^^ ,^ (Bottee fcyn/ alk anbre Dólef er für t?eyben vnb grewel vor lt;5^^^1^ tenbe/wie |tc »onC^Oaebomet vnterrtebt finb/vn mît ben falfeben^^ dein k^talfo beflAtngct/verbknbt vnb bejaubert/bne (te ebci*^^^^.^ benn /ren (Glauben laffen/wte man offe erfahren bat / mb vor 20, vor 4gt;fen febr vil enthaupt wurben/benen man allen baöCeben vt»^^^ 5rey beit jufagt/wo pe wiberrufftenjree /rrtbumbó ab/lünben/vn^?
Cbrtfïen würben / aber fie woken ehe alle gebukigvnb willig 1^^ Ceiner auf genomen/ber wiberrüfft/villeicbt nit von ber^enfonbei^^â^ liebe fein leben 511 erretten)bann fren (Glauben wiberrüffen»
â2?on her forg/ Often vnb anfeamp;Idgen ber ^örefcn/
bie Cbriffen ju fabem
©twy^enöe zTâ^tl^r quot;^urdtfeb 2lt;eyferbtkvber fein gemein bofgtfnbeto.obdi^â vott rn mir? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;taufent (VOann / mehr liffig bann flard vnb groÃmütig / ^â^ cS?y/ ^' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feçt er für ein gleich gefcb winben löüuptmann jum ^ürflf^'l
Ãcwtjwfaipe. gleich als bie mey chelmorber vnb hey mlicben Kauber / im 3ar jwey ober brey/ vnuerfcbenlicb jufiretffen in frembbe lanbt auf foflill vnb verfdwiegen/ bas ihr eigne Hachbawm ihr biufartf^^^r vernemmenmogen/aufvrfachen wie folgt, ^ann fo fiebierbeif/âââ^ ehe gar an ber eile ligt/in bem finn baben/berey ten fie f re Ko fa vnb aiJâ fich fclbo mit fo gefchidlicber bunfl ju/fo gefebwinber leichter reutf^â^â2 bas fie jum ^ug für vnb für fertig vnb gerüfl / ein gan^e woebe fo*^?? ren mógen/on einig nachtbeil/weber fr noch ber pferbt/ auch oneeiâW eynteren vnter wegen/fonber bcy fieb haben vn führen/bae f ejw»^ etwa an gelegnem ort bcybe fitb vnb bie Kofe in eil fütern. ^he f lt;lt;*^^ auf 5ichen/enQichen fe beybe ihnen fclbs vn ben pferben / mit gepâ^ ter orbnung vnb tunfl / bie fpeif vnb trand/ machen fich felbo nïit5â'â ter / boch weniger ©peif/auffben weg/ringfertig vnb treffeigbaÃ* fd)were vnb feif te bes peifches hinweg falle / vnb bie f rafft innwertW ins (V?ardvnb (Gebein fich eyntere vnb verfamk/bas befter ge fd?i^ââ ber julauffen vnb 511 leiten fcy beybe Kofs vnb (V?ann. 6tc gebena«® ehe fefebauff ben weg machen / viel ein anbererheif für/bann f^^? finnhaben / bamit fenicht etwaburchein2luffpeher erbunbtfd^^H^ werben/ziehen auch nicht/ es hab bann ein ieberjweengetreuwer®^ leitf manner / bie alle ff eg vnb weg wiffen / rheifen and? fchncll tag nacht/bein rechte weg/burd? eitel j^lupffiocher/ bif etwanin vierw' reif einmcrdliche langen wcg/basobgleichetltch irfürnemen/nierd«'â Woltcn/basmanfebochnitfürbomennodiiranbunfftbahinfiewol^^'
Cutrfe» gc;j verrhaten mag. 5« ertenen bie natur vn art beybe ber Kofs vnb f^M fchirftmev? fd^en/haben fe ein folche erfahtung vnb gcfdidligtcit b^ feaUeiü^âJ narwv öc?*^ ^*â* anfehen/ all art vnb mangel abfehen tonen/glcichfam als »mge. nbsp;nbsp;nbsp;bige gute Haturtünbiger ober phifei/ benn $u eim einigen anblid^
bcnenfte5uhanb/waöart/nuQ/Brafft/alterö/gcbreche6/gefd?idligt^k vnb natur ein (Denfeh ober Kofs/was compley ton art vn eigenflt;^n^ ber (iOenfd? feye/was glüds/ war^u braudifam / bas wiffen fe a« ben Ãinbern $ufehen/ 5u was hanbthierung fie tauglich juBünfw ftyn werben /bas feinb bie ar^t ober phifei bey vn6ingkid)erniaw^ Jeh vnterlaffc hie 511 fagen/wic fie fo gar nichts an biefer rbeif Jttet 0 engflet/weber âX^ngewitter/ tült/hiQ/lütft/vngcflüme/ rd?cnb^â^ââ jj[^
1
-ocr page 225-âSen Europa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CÃÃ
» x'^?âS****^ââ^l*^**''**3^â'^quot;'â*^â''*''**ââ^8*5**â*^/'âwfcb«*nK^ tticvgcnb eynteren/ fonbanaU ferne noctur jfc von weifen/ ^^^P/tVrtnef vnbtleyber/fûr fid? vnb fein pferbt tnit (id? fùbvee on alle wîoetnt^/vn wie fie fo mit wentg/bod? Bre|fctger fpeijj^o ein weite weg
. y^âK« / bas ben vnerfabmen vnglâublicb ijl / vn bet ©ibenbürget bte ^p^t f(bweigen benn einer lügen verbad)t werben / vnb ets felber nid) t S^ubc/wo es jnbic erfabtung nitgelebtt/ vnb ere mit fein eigen augen stieben bett/mód?t et nit glauben / bad et and? felbe von ihnen gehöret
r**S^l^^y/wo er (te lift/ that vn wunberbarlicbe banblung bc^^ , L^'^^ibenwolt/bas ein Cbtomcb nit gnugwet.2llfo fahren pe in bifer Jr Tââ^3enomnen theif fort/blf Ãe viel gefangnen vnuerfehene vbereilen/ ^â^Icbttappen/fahen/ vnbmitinenheymfùten, Welche nu freu glauben P^ bebennen/biemü|fenÃ(hbe|lomehtleiben / 3^^*^^ hoben ftevon ^^j^^^.^ ^^^ j!^® eignen nuQ wegen groà ad?t / bas feiner auf ben gefangnen Chtilt; f4gt;oiieti Oct Ren vmbtom vnb getobt werb bae Ãe ein groÃen morbt achten/ allzeit seft^nwe» â«rhoÃnung wattenb/bet gefangen werb ÃchbeÃetnvnb befemaud? JSnW JSJ*â*?^^*â^otttmbihvvetfchonei#/b46Ãlt;be|fetUngetëechtvnb ^ogb an inen haben. î)ann ob wol bet xTurrf fo mächtig iff/bae er vil
s nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mit gewalt erobern machte / verhüt er bod? alfo ben
*obtfchlagvnblutuetgici]en/ba6etvilliebeteinlebenbigvnbÿinfbar/
«ann etnetoftob vnb verberbt lanbtjubeÃ^en begett/bahet Ãe in fei^ Jen wegcwie bifer Ãiebenbörget fchteibet/vnbbif feine wort feinb) bte Wtttfehen t^bten/ban auf hich|let not/bahetwol 5uucrmuteniiï/bad ^âP nitgebotne brüteten/ieboch^^utef en gnug/ ia Ãrger benn quot;Ãôrd'en S^wefenÃnb/bie vor Wien in Oflerreich alfo alles jerÃeifd^t/gemorbt/ fSSiS. *wi^mmerlifh$erhadt haben ohn alles erbarmen was Ãe auf amen lanbôvfèiÿe,
Phöer vil mehrbofe ChriÃen 5igeurter XÃt5en ©tvabiorcn l?uÃern ?'^7^^*^9Utchen verloren/blutbätÃtg/anhangenbs geÃnbs/ nad? laut
®fr cuttbtfehaÃTt/bann ie nach bes 0ibenbùtgers jeugnif/bie Börden ^^tttwtttt morbt verhüten/wo Ãe ben bónnen vmbgehen/ vnb nit alfo â^otbtging feinb/bann foÃeÃch wehren müÃen / ober bieÃud;t geben/
âïBic bic gefattÃtten bebaUentduÃ't vnb herfaufft wabcit iD^ifiter/ bamitbie gefangnen bejlo fugUchetvber bomen vnb be^ ^îcaSe? ibalten werben mögen/ haben Ãeitebat^u vctorbnetcbaufflcut mit oen
ÃÃbte/ bereit gewetb vnb hanbthietung allein iff/incngt; xnenfa/en. j^^ft^utauÃen vnb^uuerfau^en/ biebarju/wiealleanbere ^an^f^
Wtren/prinilegia haben/bas ÃeaUentbalbc bie gefangnen mógenCfey
WobevvonwcinÃewollcn^/taulfen/verfauffen/ lófen/ verfetten ober
'â^tpfenben/nad) auf weifung bet Ãatuta rcligta vnb one alle hinber* !'â^^ifefauÃmannfchaQtreiben/nlchtalleinin ©tÃbten/ fonbet and? ââx allet^ecviager pichen mit fcÃ^lcn bas Ãe bie gefangnen von ben hÃn'/
®lt;rt bet KÃnber vnb Ãtiegf fnecht etfauffet / batan fehmiben vnb
ein eigen quot;Piehe treiben/ vetfauffen/ wohtnobet wie Ãe wollen, ^t^z PTodV«*-y« '»erben in Kriegen fo vil gefangen / bas bie (Tiird-cn beforgen / ommoiÃv«-httttogencs in bie lange nicht behaupten /ba feinb Ãcofft fowol^eyl/ vakman vielvmb ein (flechte fuma gelts fauÃFet/ia etwa ein lt;Denfd) vmbeinen^tl^hutgeben wirbt/etwafeinb Ãefaà thewer/bamad) jh^ ter viel / 3t«ttt / batnach Ãe jung / flard / fchón / f ünÃlich / ober P^^t/feinb .nun biefe KauÃfleuth fo Ãlt; f au|fen/feÃ|len Ãe etwa jehen ober
-ocr page 226-©rt^ rtttber t^ert tgt;(f Rÿ'SBeltOuc^^z
«Set 5wól(f4n eine ï«ttlt;i»/«Ktï«nffm iMdxnoU «in jeben / nrt«b^*^y vott ®ott mît foneem gabett gcabclt vnb begabet wtvbt.3cbod?
ta bes Ãctfd?c02tbcl ober einige wirbigBeit bee flnnbe nid?t 3^lt;*^f^2 bern gilt eben Abelmann nie 23av»et7p|n|fnie fl^y/ aber nojf bee jCeibee wirbt gefeben/ob ereilt/jung/floret/febon/guter M'lt;â ple^/fubttl/ bunflltd) wolgefïnlt/ gerub obne tabel ober nicht fey ' gilt ein alter ober bAwrtfeber âÃroll weniger bann ein gerader K^^^ jnenfd?«« (V?ann.0uma/Ãe haben eben auff bifebingaUcinacht/ aie wenn^â⢠bStSr/fo ^w anber Diebe ober pferbt baufft / ba werben bic gefangnen auff â-j, mans fati(^ plai? gen marebtgcfbellt/ ba werben peaufgezogen ^b entbloff/-fen wJ. nbsp;nbsp;^jj^g befebtiget »nb probiert / auch bie Weiber vnb Jungfraweÿ *
man febc/ob fe nid)t gitebbróebig / lain / vngefbaltober fd^abbetr '7 en / ba greifft man jnen jur febanb vnb mebrerm fpott öffentlich L zeigt ihr febam f eberman/ móffen auch gar nacbenb vnb blof vor fc^L man herein geben fpringen lauffcn/baf erfcheine/ ob ber fey ie towad)/ gefunbt/fertig/ Weib ober (V?ann fey. lt;V?an befibet jungfrawen/ob feverfellt/brocbc/ober corrupt finb obermt/bar^ gibt vnb baufft man fe / ein ^ongfraw tbewrer bann ein gefchwew wo ft ch femanb wolt feh^men/vnb ein hanb für feine feham haltet*'^â' treiben Ãe mit Scorpion / ftreyd^en vnb geyÃcln barzu / baà ^^^^ febam auf noth muf fahren lafjen. iba wirbt ber Son 0 jft in angdâ^^ feine Dattere ober UOuttcr verbau fft/ ba wirbt bem betrübten feb^*^ hälftigen dOann fein Weib genommen bie/bm lieb i^/ vnb eim lt;*^^â (50ann geben/vnb wie einl?ur verbaufft vnb vcrfpott.3gt;a nimpf ^ nit feiten bie Ainber von ben brüllen ober armen ber (Dutter/ vu â^ Cbnfïettöâic glat beiner witbe/altere ober flanbe allba verfebonet. Ãgt;a giltebcu !
fitter aie ber^awr / wo er nicht anbere gaben bat bann feine 3â,âL aie fbercbe/fugent/tc. bie fnbaf fey 1er machen. 3le bann wirbt betr bauan ein ewigen bienfb beymgefüret/ ba iff beine hoffnung auf bicnene/weil er lebt/ ba wirbt allebofe arbeyt auff feinen huif f ^Ãj get/bae weber tag noch nacht/webertro^/rafb noch ruhe ifb/ vuââââ*?L ihnen auf frem eignen nutz geben müÃen / bae fe ee nit «uffeiniuu* legen/vnb fe morgen nit mehr arbey ten mögemSumma/wae gutee thun/ee fey ruhe/effen ober trineben/ bae thun fe wie eim uu^ Pfcrbt/ibnenfelbezngut/'baeliege^ercbet/ befber baf ziehen vu«â hey ten mögen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â^
Wie nubey vne etwa eim thter mehr wirbt au|fgclegt/
tragenmag/aIfo hatte fouilgrobeâS^üreben/bicireÃnedKvnb wie bae viehe antreiben/alfo bae fe wie bie Xlrfel/ erligcn/ vnb bürb herntber fallen/mit bnittelnzu ber arbeyt treiben/ vnb vntetP fchUgenmuf er fmbae leiben Chrifbilaffenauffrucben. .ai ' ^Mgft »ttö nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Die leibet nicht allein ber leib vrtfüglichezwangfal/hnnget/v^â L
^ehKX bloÃe/armut/arbeyt/fonbernaud) bie 0cel/ ba Uftee ftchnnfeheu/ fhiUöercwi# hab iebermanir vcvgcÃcn/auch (Sott.ÃÃabreuchtfhr zaplenb hetö ^^^ 0£rt QifanQ^f ter ber arbeyt/ vnb ringtber vnglaubohnvnterlaf mit hemgluu Æ ^* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;alfobae vil hie erligen vnb abfalle/achtenbclt;5ottfey mit bem i^u^^
berihmfolchenfegenvnb herrfchafftgebe/ vnbvergeffenbeerte ^^^ Chrtfli.Dielwünbfchenihnenalfo vermübetvnbabgematt/ plv« ^ . tobt/bernit bommen wil. Dil fo er nid?t bommen wil / legen f*^^^!:. ^ü an fich / ober verjlürizen fid? etwa vber bie ^erg. Ã)a 3^^^ ^ i^jt glaublof 0eel/aller hoffnung einiger erlofung entfe^et/
-ocr page 227-QJott Europa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CIII
nuffSUubett W«ttbctbrtvltd) crbclt/ lt;6 fey mît jbv ««^/ mb Ubet bftSr? ?^^'^5wctÃung vnb abfitll/alfb, blt;ï6 vil vnber biefem CreuQ ju^ vnh Llt;'i^* Dtlfcinb C fpriebtbev Ãtbenbüvger ) in bic ^erg/ IVAlb i -®^^^^**/ '^*'^ willig bavin bungeve vnb buvjïö halben geflov« (JL «^ quot;â¢*^^^*â flvang jhv leben geenbet/edieb P^b fdbs in ein Wap l'^*gt;lt;t(tMVQt/lt;tlilt;banbev6e
Ã)ott begirb ber ^örefen STOgbf vnb ^ned^t juiibevbotttmcn vnb jubcbaltcn/ a web von bevo Ãnebt vnb eviebigung,
Q\7«Mi*^bbnccbtvnbrttâgb5ube|î^cn/maefctbcvvnfiglilt;bttu^ lt»9 cyan# ^^|o fie von fnen haben /ban pc ber t^evren h^nb vnb fû^ pinbbaö îR»«b^ 7^ Re wie bie 17 er ven/ bavbey müf|tg vnb fpacieven geben/ vnb ijl in tobâ' x^^^ abevglaubcnC bev ihnen bod? (elfen fAlcc)bcy ihnen ge* fen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ bevvnucvbovbenvnb ein t?evvgeacht wivt/bev mógbt vnb neent hatbevbalben Reein vnev^tlidK liebvnbge iQ tiefe $uü bettoni **^ââ'*'^^f«fï«nb4t/ weveinvbevbotnpc/gebcncftbalbnachbem , noevn/ vnb wächst bic begivbc beven on maà mit bemglûcf.3lfôfin*' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. /^ylt;'n bic mâgbt vnb knecht infamen geben/ beferen mitinen gan^c weu(a/ beven avbeit/ hnbev/ vnb alles fo Re gewinnen/ bes iOewen i|l/ Æ t ihnen ctwanC bamit Re bepev lüjïigev feyen ju avbeitten ) auch et* «s bavuon gibt/batnit Re jutev vnbî)crf hüben. JcbochlARt cv Re swt nichts cygens haben/fonbev auch ibve binbevwevbenbemnewen JJpâ^/bes Re ju ewigen Unechten vnb mägbrengann eygen feinb/bas
tóbten/vevrauffen wie ein anbev Dihe/bie müÃen nachmals HWewenmûfRg nchven vnb vetch machen. 3l«f bevvvfachiÃbaum ^bauR in bev ganzen ^^óvef ey / bas auffs wcnigfl boch on ein magbe
fnechtfey/bähet tompc/bas/wicuilihv wevbenanbev jal/boch nie ^^Wlagettamwcvth/fónbevnuvjunenten/bann ihc mchvbnecht/ihe ^'bvnutjvnbgvóRevcvbcvv. Ã)a6 wiÃen bicKauRcuth vnlcuthbieb
wol/ bas i hv wahv mit beV vilc nit abnimpt noch vbevfuvt wevben bfhrk ^ââ'^^â^1^« â^^bv ihc beÃcv. TOc nun bic bewen nichts anbevs ge* ^lad^tcver* » xp^^^^^â^^3^t vnbOnecht juóbevtomcn/alfoi|lbevVnelt;htach nev^ne^f. ft x ^ *'ââ^*^® anbevs/ban bev bewen h^nb juentRiehen/ bas ijl all if tebei^/gj^jj^^ÿ^j^ ^jtjgt; tvachten. ©o bann btR bic Oewen etwa von ci*
*^«NtVngetveuwcn Jubas/bev wol bienen wil/vnb bià bev t?ev:fchaÃx â'âP9t/cvfavcn/bvclt;hcn Re inen an allen bingen ab/bj Re nichts vbvigs obcv jevung au^ben wcgbchnltcnobevbevcitenmogcn.
vbev bj ob gleich bic gefangnen au ff manche vlcy wet R Riehen/ rich* wnReboch wentgauR alfo, bas bäum iemanbtbavuon bompt/ vnb ein ^«nbet (Bottes gevechnet witt/wfadt/bic 'Ãóreben hüben fouil weià cv# Pânben / alle weg/ Reg vnb and) anfehUg juRiehen/jufóvbomen vn ju# htnoctn/ bas ^um iemanbt bie Rucht gebeneben mag, cv iR wibevumb SRsngen.JÃanniemanbt bavff bifen Róchtigen bau Ren/vnb wo in bev Rnbet/fpricht cv Rn als fein eygen gut an/ fo muR bev anbev bew obev â¢^««ffetben on alle wtbevveb/wibcvgeben, ^a wlvbt bann bes cvgviR* ««nvnglücb gcboypclcwtvtbavju gepvügletvn gegcyRIet. â :0cvbavvcc
R«lt;ht/vnwtvt jutnanbetn mal ergriffen fo witter verbaufft iCfnntncr
«n ein h^vtem bieuR/obev mit manchevlcy auRgclegccv not vô bev ^Jj^®*quot; quot;2^ Ãwdpt 2^nedgt;tctn
-ocr page 228-' â ®a^ unter (Ml bfcfclt;?®fl{6ud?^z ^ flnebf ^enonicn. ^tltd)Cîî bettefen fie Inster arbett dn-if ipn f^^z beribn^uÃiebcnauff balt: Ãgt;cttanbcvn brennen fie ^*â:rp^ââ^^.^f nb/ bets fie nichts bejlcwenigec jimrbdtenMber nit^uUntfen 5^^â^ feinb/bie maffen dn betten nn ben füÃen tragen/ vnb nach P^^'^^'^^f, wgt;o(ufetnb/benlt;nfd)rtdbe manna^ vnobren ab/bamtt
511 ntfhts mebr bann jur arbeit gcfdjide fetnbt/Wo niebte p*^wnib bringt man fie xukt|t iAtnerhd) vmb. 3«^bod? biepm vnglóef JW^^Sâ »iiffti^e^i. uett/b^bembte-'riiigern vnfr'eonbtUdKrnDerrenein mittel etfu«* .
bamit fiebie bnedn von ber fïuehtabwcnben/vnbju'bienenwiUi^'y j; neygt vnb bejïânbig mailen/ bas (ie ein vertrag/ pact vnb gcbigt;i5â\ inen machen vmb bie fveibey twic lang ynb wie reblich er ihm l^^ï*^ bienen foil bes machen fie na^mals ein auffgerid^ten vertra^vov ^ in 5^ilt;htern/bawtrtailesmit5eugenbe|$hnptvnbmifbdeftcn)ii'*lâ^.
auffbasbieferfeinerfreibeyt/ienerfeins trewen bienfîs vergwif^H^ lUfim nn ber vertrag gehalten wire/ vnb bie bejlimpt $eit foabfoluiertinberKichtcr a«^2lt;cyferlichemgeTOalt/ vnb begA^fç mit ewiger frdheyt/aifo/ fo er gldd? anberf wo ergrijfen wórbe/v«^ biebrieff anjdgt^barlf er webergefangen/ banift noch verbaufff'^.
. ben/bcy ^königlicher vngenab/nach innbalt vnb vermógenbi^^*; r5^^jK.â*|ït«mcMts.ï)kfefTeybrilt;ff fdnb etwa betulich gewefenz alfo bas bef freiet aller bing frey war/ inberâ(Tûretey jnbUiben wjnbanbtblef^quot;' ober wlbcr anbeymfd? in fdn *Vattlt;rlanb jujube«» Jeçt iff fie A^Jf ^ was verbldnet vnb enger cyngejogen/ alfo/ basber gefreiet AsP^^ ^óref ey nicht mehr anbey mfeh ziehen barff- fonber allein frey P^J*â. ^óvdey jnblcibcmï)aberallc Pforten bes UÃeer6micbemgcbilt;Yf\ â 2keyfers verforgt feinb/ bas bie lebigen nicht vbergef«rt weroeu/o^^ gleich ihre lebige brieff jey gen. ^emnad? feinb vber bi^e/noch jv?o ^^ J lebig jnwerben vnb jiientrinen in bem brand) /5gt;ie erft/bas biefe b$lt;/ fren bienflen heimlich gelbt vberbommen baben/mögen von ftdW^M vnb vmbjiebenbenpriellern/ folche frey brie jff^lfd/lich gemachtem*â pe teins pgcls bcbór|fen noch haben /bauffen/ vn alfo heimlich jtehen/ vnb fo man pe an ber Ãneht irren ober anff halten wölt/5«l5â^ pe bie brieffan/bamit pc etwan jren lOerrcn entgehen.
ÃDeranber brauch ip/ Ats fdnbt in ber 'Ãnvdcy Xlenthbieb/vnP^^ dm fehein ber tan|f lenth/ bie jiehen von eimort jnmanbern/vnb pn* tned?t vnb mÃgbt antomen bie gern Pichen/ nemen pes heimU^b/Al* * wolten pes crlöpn/vnb verfcauffens an frembbe ort/ welcher no bi^5^^ i (chief t ip/mit bem machen pe cinpact/bas er vertanffc allweg hlüâ^^J lauff vnb wiber ju (m als ju feine Herren wiberf cr/vn fo er pch eiutw^j brey ober vier bermaffen verranffen lap/ wóU er (n barnach frey 5^bw vnbbes im/alsfein^anffherr/bricffauffrichten/bamitwerbertAiiw vilerlebigt/aber wenig f ommen wiberheim/jnmthdl/ bas pe(egtj*ââ bagewonethaben/vnb pchbes freyenfanfft nehren/jnmthdl^5p* | fd)werlich juwegen bringen mögen,
âSon benett bie huge^wmigen freviviKig |ieamp;
in biefe gefahr ber gefengnis vnb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢
ewigen bieupbarreit
begeben vnb aufft oppern»
-ocr page 229-'Son envoya. â CIIII
VîCvKcid? Alt ber ^ûvdcy ge^cn (I^ittentdcbt ôdcgcit/ Q^- K*â^/ ^fttantlar/ ©cIauowa vnb ^tlbottia welche ber â^óref fa^^^^â^^^*^'^'â*^^*'^^*^ '^®^l^â^9|ï erobert bett/wo er nneb btfew volcè lanhu oberbtefe CAttbmtt^Ãrefen jubefeçeit gewiÃe bette.ï)tefc bkîr * nbsp;nbsp;nbsp;^^^5^ beylo^ vttAcbtfAm verwegen ^ygentertfeb volet/ bAS
ben^^r ^^*^ Cbrlflett viel lieberbAuffett/bAnitbiefevergebend bA'? tóff' ^'^ f^â^^ebe fte bereit rd erobert bAtAlJo von fret bettfebAfftbe^ innlu^n ^^ââ^ t^gbdet fdugung vberlegegewefen/b$ jr vil jätUd? Ari entloffen vnb tn bte ^urefey Bomen fcinb/Allermeïft fo bte At;-taal e^â^Sebt/wte bey vnö bte itrnb ober IVeinlefen/vnb bAfelbfl wte bte uj . ^/âIâ^^â^w tóbvn Arbeytfeyltrogen/jerjïrewtbttrcb bte |îâttge^ Vhtk^ k^ ***^â*^â*^ juerqittden/jr Arbeyt fxyIbtetenbon Allen lobn/AUctn itlm ^ ^^*^^ 5«uerbtenen. ÃÃtefe/ wïewol mAn (te ntt fonberlid? gern bnt/ br. nbsp;nbsp;T*â^® ^®^^ *â ^^*^ â'^^ **â^/ '^â^ berebt (ie IteberUeb/b^ Re ntt wiber
breâ* k ^*^*^ '^^^^ â^ ^â^ gemetn tn ber âC«rdey/b$ fte fr eygne fprneb fövÃïï^*^*'^^ bAbenZ alfo/bae febter nïemAnbttfl/ber ntt ©clAuontfcbe bcnÃc^'^^^^^'' 'â^^ fd^terfowtl reben aU fr etgne fprAcb/fonberltcb Art nbsp;nbsp;nbsp;', ;
irh Æ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^'^ tey fige/Alfo/bAd tn ber ^Ãntgltd?en fl Ab t ^brtAnopoltd
diCk^**^^*^ 'â^b(V?Ann/betrt vnb gro^/btefe fpr Alt;b rebt/vnbö^tïr^ viJk r?^*^^' ^tAbifebe fpr Ad) Art etltcbcn orté tn ber'entdey gleid) fremb 1 â^if â^^^ ^^^-^ fonberUeb betm Kettterd gefinb Am iOof bed ÃZürden» bAt Aud) ber grof quot;(Turd ben o^bertb von Allem r Aub/ AUd) ber ge// ttS^^''Ãâ^â^ ^quot;^ ^« »lt;^1 bArAu^/fAfï f «nge vmb wJat vn bAr^ ^?^ bi' \^^*^ *â^ ber ^órd vil eigen leutb/ bie niemAnbt Angeboten tneevten «. »nx ^^â^^^ ^^^â^ ^®^^ beren feyn fonberlfeb vilAuÃben Alten (bried^en .^°^^â^bem nAttonen/ biefe fembt bed ^óntgd eigen/ mit leib vnb gut/ P ^b ttrtb/ bod) fortfï Aller gemeiner fleur vnb befd) werb lebig/bAn L'^0 Konigd ober Aeyferd gut gcAd)t werben, ©eren ©óne ver?
â^^ *'â^ f*^^** ^®^^ 5ufd)iden/ btctbeilet er nAditnAld auf un feiner nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
n bófe/bAd fte reutterey/bie fitten vnb wei^ bed 21 beià lernen/in SSäno.
fthfl ^ ^^â^btrt/welcbe fo fte ió.f At erlAngen/et Art feinen I7ofberófft/ ^^plb/vnb mAd)t nuf ibnenbiener vnb lelbbüter. Ãbtefe aIs bed 2^ey^ b7?ââ^^®fó^^**b/beren er Allwegbcy jo.ober 4o,tAufent An feinem n«/ â't/werben burd) einfonbere Bleybung vor Anbern Aiifge5eid)gt; lt;5irmitfcbtrigenArtnt/ vnber wcld?en aUweg ^.ober 6. tAufent Vnh â uââ^^*^'^^bite ^ogenfd)ü^en feinbt/beren pfeil burd) aUc ©d/ilt Veis ^^â^^*^®^bttt/ vnb biefe tretten on mittel vorm S^ónig b«t tm icfu tfen J p5^0 feirt ©d)lofd/ er jïreitt nimer/ wirt fm Aud) nid)t geflAtt/ob er tucg vno ff,II â'bitorbttuiigfïeben/oberAid wolterbAnbAnlegen/fteb$urwebt JSSm k^'^â ^^^ AUweg|wenober brey bAuffen/obbie ein orbnug vermu# ^trtrenct bAnod^t ber fein nit verloren wet/fonber ein Anbeter bifiöï-âquot;'^^â'^â^^bt^ bAmit er offtmAld bAd felb bebelt. Dnb bAt ^n td» v bürgerd jeit etn fd)lAd)t mit be 2kónig von PolngebAbt/brey Uk b/gt;lt;tlt;bt lAttg/Aud) juletfl bAd felb bebAlten.Vïu Auf biefen obet^ ineuï^âââquot; tygrtt Pofgeftnb/BlAubt er bie gefd)idtflen betAuf/beliebt tem ^^^1 ^^^3 vnb Ampter tn (eim Xetd)/ bj Alfo feine .variiert vnb Der/
- '^V* ^â'b/ nid)td bAn feine Amptleutb feinb/ vnb er Allein bAd oieff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'ââ^^tlt/ fie Auff vnb Ab^ufe^en WAn vnb wie er wil. Dn,ber
Kevf ^*^ ^â^ ^ween furnAme durften vnb Derren/ bie Allein vnberm /ht/bettAnbern Allen 5ugebietettbrtben/AllebingttA(b bed2^eyferd ü willen
-ocr page 230-©ebotrow »tio cyntggt; fat tn ÃCC Cètetep
©as' rtttter tófil btefó ® e It6uc6e?/ tbilbnjnorbneitvnbmitfncnjnftbtilfcn. ÃDernnepçt »bet^W«*^/^ anbet belt B)ofbcym(V?ect/ wetben^egktbegt genaut bae ijlDlt;^^ bet Petten. ÃÃabet Bomptbae In all fdm Kdd? ftleb Ijï/vnb eb wel«^ fold?e menge Delete batlnn Ijl/febed? Ban/jtebBew aujftutcntpetlt;» ober ey nld?6 wlbctfptcdien |ïd? tegen/ fonbet In allen blngen gkid? eW man vetcynt/ba allein febetmanauffbenKcyfet fi bet fm 5uwtUfâï^^ââ^ gefallen vnb mlt gteffet te uctenç bleuen. 0e jïebabetfemanbfBIdfââ ober gtef en fein willen vnb gebeyj?/etwae vubetjîùnbe/ bet wltt**quot; Pefbetójft/vüaiijfegeuAblgjï/bem vorigen blcnjïebc ctUblgw^*^â vnbetwetjfen/ebet abetgetóbt/gefangen ebet vetran jft»
l^on Ber â^ûrehn ^u^z fittcn/ffepbung/reuh tetey/tc.audi ven beten clufalt/vnb bee 2^eyfete lob vnb tugent.
SStcfeo ïudjtvnö «t;tgt;lt;u;VeU»
JlctftVbcw Pufsbeyn Carden.
Xobbec
z^^^e ?rótcfenvcvrtd)tcn vnb Ãteben «le «np^fltkiï^MUcUt^ ferrigtetr tn /tem tb«« vn la^pngcb^vb/ worren vnb alfo bj (leb bifj bet Ãibcnbótgct vetwunbetc/ vnb jn babin^fr^ lid? bt4d?tba6ctbcrt Cbtt|ïltd?engl«ubett vetUugnet/jum^ïO**^^ metgefrtUcntfï//cbod, juktflwtbctvmbbett/ juCbnfïö von(Ã?lt;*J^^ »netwieetfclb6fd?vctbt/wtbettett.0«gt«itd?/wte (tcbetCbnfl^â^'âtf/ piife vnb gctlbckïn allen bingen/ bod? tabkn vnb vctlad?cn ^* w J fcnb^lfp»/ ban fte nttallein tn wettenvn wetefen fonbetand? bung vnb gebärbengat dn ebtUebe wd^ b^beny vnb gan^ S«fïW^^t baten/aneb bae tOofgcbnb/wtlgcfcbwelgcn bürget vnb ^*â^â^^â^^4» folebejucbtilï/bcy /btcnlüdbetnvnb gejïnb/ b$ $n jagen vngkfy*'^ vnb zeigen wallen blngcnew fold?e einfakan/ wie jnanelrtCb^'')',* wà nbpben mód?t vnb bilUd? feben folt» Ã)aIjl dn fold? evcmpcl â*^.^ bÃtbgangfpd^ /Bleybnng/wetten vnb wetden/bj fle jemanb fó^ regelt Objetuant^et anfeben med?t.3lnd? Ijïlbtc Kdttetey fo en allen ptad?t and? vnbetnl^etten bae fle êeln vnbcfd?nltnen blt;**^ reltten/vnb alfo jUll babet sieben/ bae vntet bunbett maltaufent â^ jtget Ba nw eine gebétt wltt. Jn fittkn vn $ Anmen Ijl gat Bew 0^*^ fonbet elttcl nettntjft wltt bcy /nengefputt. telnet jeudltgci*^^^ betdn/ fo jte ^nfelb ^Icbenand? ft eygne febel ttagen fic nlt an bet allee ble Camel betnad?/ bl^pelnfetgen jlebcn müjjèn/vnbVJi^ , bic felnb In bet fdnb lanbt Bomen, telnet gevit jid? tnit feinem pÃ-^^n Bdnet fprengt nebenan^ nach bet Cbtljlenbtaud?/Jababnltdih ctnlMW» ?«quot; «T** gv^in fr 1*« gUi^cit/ bï (ktanm voremanber «rf«^ ® » lisZ^cyfcw. benmegen. löctüibcnbntgetfagt etbabbenzveyfetfelbó
$ wcyen fnngen/dn weltten weg von fdm paHajl feben gebe/ a«^ % gklcben dn tnal Ine bab. ^e batff f bm and?/fe et ven bet Bltd?di5â% nlcmanbt nad?folgen/ nod? femanbt au ff bet gaffen fm begegnen/^ vil buefenegnappene ebet battfd?lete ttelbcn/vll wentgetjuf^^^ nad? bet Kornet fitten/ Viuat Rcx,lt;5lócf jubemKcyfet/ebet betg eben. iBe bat fbnaud? efftgcweltet Qlbenbutgct eine male trtlgt;d' . dien gefeben/ nld?t mlt etbabnem fini mit fammet belegt/ fonbet Vn bey ben anbetn^utcBen aujf betetben ft^enb mlt vnbetgefptnf ^ teppld?/wie bic anbetn/ fo gat bemuttg/wet f b» nlt Bent bitte/ ^^^Aj,j) Artbetnjn nlt bett Benenmógen/alfe bewötlget et fieb Pgt;wïgt;«^*^*2^
-ocr page 231-â¢^oni^urop«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CV ^a?**â*^' ^1â*^$ bquot; ââ^ )b«nn mal in feinet (Wutta Idd) gefeben/ k!^^f/îgt;4«wolt;v jbmnidbt wer gejagt worben/er ibnvoranbem ^âictcn ntttnnt bette/ fo glctd? in Hey bunggeb Arbeit vnb allen bim Sjn. ^8 bat etn fonbet Unterbiet/ bas bem Ãey fer ntemnnbe begegne
«acbfolge/ bann au^ fonberm gebelp barjn berufnen, t^ic wil bet âJoenbürger vnterlaffen was er niebt gefeben/fonber allein von jbm S«bortbat/ von feiner freunbtltgbelt inanfpredtung f eberman/wUli/z Sâ^'^oerbornng/gereebttgBett in vrtbeilenntilttgbcit in3Hlmufl*en/vnb mcnigblid) gutwillig / bas Ãe ^^enigbli^ bey ihnen beiÃen/bie â^^^evnnnt tu^nt wie ntitbemflanb vbertreffeub.^ril^aucb ju bifes ^tftgemelten Sibenburgere jetten jn Pera mber Cbriffen Ãtrd?en *^â^9lt;tngen/ allba ibr (^Oefe vnbCeremoni gefeben/vnb als er vernam/ ®^^ibr glaub ein ^tfebo|fber alle bingorbnet/erbeyfebet/ ihnen very Sw^»* Swttnet einen jubefleUenvnb ihnen jufagt/ben auà feiner bamer reich# cftrcFen
jucthnlten/bad aud?gefcbeheni|l.5)ielt;V?üncb habenin feint bey// fle^e»» ^efenein vneonfeerterte ho|tienauffgebcbt in ber lt;l0efö/ bamit Ãe bee ^eyfets willen genug theten / vnb bocb bi^ lOeiltbnntb nicht f^t bie würffen/bod genugfam lächerlich iff»
® Ott her '^üref ett rdttigfeit hub dwfaft in all ihrem thun vnb laffen/ haben/ effen vnb trtnef en.
Ã^n allen euflerliehen hingen pflegen Ãe ein folehe reinigBeit ju// ^Sv^enbaU brauchen/baö inen alles argtwonig ifi eins vnflats /her halb bes nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^*^ ?^wifchens/wefd?en8/fegens/herens reinauÃhórung bey ihnen iff Jnfrenbeufern barin fie wonen vnb cffen/leiben fie mit nichten/bas ein ââ^nn/hünlin ober hunb cyngebe/ vnb fo vngefehr ein lOan ober t^unh ^JfdJùffel berurt ober etwa ein hafen/ Wochen pe nimmermehr barinn. ^lt;inn Ãe ein Denn ober Dan eÃen wollen/ binben fies juuor 0. ober 7. ^3 «n/ vnb geben inen nichts bann pur lauttcr gut getreyb jueffen.
etwas ertruef t/ jerworffen/ ober fonfl vmbbAm/ bas ihm bas blut pd)tmitabgefchnitncm bals herauf lieff vnbbey ihm blieb/fey was pâ^eintbicr es woU/fo effens Res nimmer.Ãie haben auch ein folehe eup vjlifbercinigteif am leib vnb hleybung/fonberlieh fo Re Reh jum gebett ^Rm/bas einich macfei an ihnen ober ihrer hley bung nicht erfcheinet. ^tmcfcitrtuch berhalben feinen Wein /noch einich Ãchweinin fleifeh cövrfen [w^mRe cyn bas csbenmenfehen vngefd^ieft vnb vnreyn/wie Reach/ ®ff^quot;â w mache. Ãgt;cr ein beficef ung leihet von bem natürlichen famen/ ber J^Rtnicmanbt mit ihm teben ia Reh auch fouil ihm muglid? ifî/ nicht fo mu/ biR er Reh mit feiner â^anff gercynigt vnb tuneft/ barumb vil ba/ o«i8 bey ihnen ifl / auch tein häuf on ein eigne grub frifch IVaffers/ o^finn Re Reh hauchen. 6te haben auch ein fddeehte einfalt ingebätrz
'ââm / bas Renichts fueh en bann bloÃe no tturffez heiÃen vus verfluch^â te bcy^jiiy bas wirfold)e paUARtn biRcllenb bawen/ols woltenwir ÿ.^lg leben. âX)nb wiewol Re faà wolhabcnbt feinb in Silber vnb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, ®db/ foban manboch fein vberÃufs bey inen fpóren in einichem hing/ cSe»* alfo bae hu achten moehteÃ/ Re betten all in williger armutgclcbet.^a ^cpen. mich bie groÃen Derren fo frieb im Canb iÃ/ achten her heufer gar ntt/
'S i# fonberm
-ocr page 232-Ã'dÿ «Hbf r tÃdl btefe^ ^e It^wcÃ^/
« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fottblt;vU4gt; 50 fomcrójctc/Ugcttvnwonen 5ufclb vnbernbûtren vnjAf
oeïStf^ ^^^ lt;^â'3 *gt;»b nad^t/ Mgen vnb flieÃen nnbere tur^weil. ifd tjï nud? «$* w^wfl* nbsp;nbsp;Scf4}lclt;bt vnber jbnenbte Wir vtcbmet|llt;r nenenbte ntcbtó tbimb^nif
rom »ibe ftd? erbalten/b^r feii^ febv vil tn bev 'Ã^jirefey/wollen bifw*»* nncbfolger ^bvnblt;*tttezCotb/ Jacobe/Ãinutbe vnb enbever patnav/ eben gefebe fcyn.5gt;tfe baben betn gewt^ ort/fonberfolgen mit jverP^pâ gut vn bem viel? burebe l«nb nnebZ wieee bem vibenuQ ifï/vnb (te wcF ^nben/bte aUentbalb frey 1(1/ ben winter bóten (ie tn tólern/ ben piW nnff ben ^ergen.ÃDeren etliche feinbe fo reieb/bas (te ein l?eer ine 5d^f au^ró(ïen vcrmócbten/bar$iï (ar vnb tagbrinn erbalten/leben bodââ teutten vnb fd?nó bengel Alten/fpreeben (te feyen nit eynwoner/fonbtj 13ilgram inbiefer Welt fóren (r nott«r(ftanffbem vibe binnadi vno wo (te beb Ugem/ba feyn fic bablt;iin.if inieb gemâlb ober bilbwerrf â*ââ^ :Rdn gmM9/ ^â berOrdey nlenbertfunben halten biertnndOofen (ïet(f/herdér^J* Ogd/wrtp=lt; Xómifebe Cbri(ïen (öó^enbiener vnb ^bgótterer, iDie fptlev vtnb^dc h^ih(^ââ*iâ^â â^^^â^eynig wabt/ee fey wclcberley (vile» wóll/balten (tenicht alleinigââ CériVâ' ^brlofc leidste tenth fonber ergri|fen (fraffen pee auch, it int eb vnb beim ober gemalte Reichen/ trammen einiebe gefcblecbte/ witt*lt;J fu(itritc in beruórrfey funben/gebrauchen pebauchteine pgeU/«^â^ ber Ãontg nit/ on fern ^eyfcrliche bull/ fonber glauben etnanbereoft bloÃe fd^viÃcwirbt auch ber bart geflrafftber pifche brieffmoehf/^ namen eine anbern/ bee man bey pten mt gewon i(i/ bann bey n prà fen/ bie ben gefangnen etwa falfcbe lebige brieff machen. (Blorfett v»y wae ein vberPufeifl/ verachten pe aie vnnottig/ laÃen auch ben^^*'*^ (len Bern (Dlocfcnju/fprecbenpe mögen wol ein ernennte (lunbne^ aiS ^ 5^â ^â^^** verfamlungz beborffen bip vnnwgen boÃene nit.5n all (ré tbâJ ««lt; ö«Ã^o. vnb laffen/ jubaup vnb birchen/ nein vnb groÃ/ fud?cn bein anberâ ho vber Ãul ^np^en/aneh ber 2key fer Ãlbe bah bie heilig erb/ wie bie 5â*^ eigen Ãinber.löa p^en pe in ein ring fetnb (hr vtl/boch nit blof Pâ^^ mitvnbergefpreittem teppich/brettern/ober eynÃechten vonbt«jÃ^ ober gcrten/ftijen aber and? nichtehez bannmitaupgejognenfehuh^^ bann funb vnb fchanb iÃe wer bey (ne gefchucht ft^t/ ober bae erbt bloà bcriirt. Jhr ttfeh ià runbtgemacht/von lebet mit ringen/vnoj^ barein gejognen riemen/ ben breitten pe auà bie itrbt ft gen barfuà herumb/ vnb fo peauÃÃehen/ heben Peben'ïifd? jufamen wie ein fedel. öie tragen auch lange bleyber/ vor neu on^ vnb ein wetetc groÃe bruch/ pgen ober bauten nach (brer gewonbeif ââ. bet/werÃen bie HeybetCwtc bey vne btejtawcn^vtnbfidvboÃcrcttriw werÃen ben vn Ãat ber natur von ftd?/ bad niemant weyp ober geâ^ | wirt was pe tbnn/ Ãeiffen pch auch/ bas pe 511 biefem werd* bae a»9 pch t nie gegem (V?ittag beten/ babin pe pch wenbenZ fo pe )t gebeft r«^ 1 bringen wollen, Weitter fo (emanb Ãehenbober auÃrieht bey (nen^ bey vnÃba6 WaÃerabfehlügevnbbrunget/ ber wurbfureinvctb«» ren 2^egcr gehalten vnb vermitten.
l?on ber â^öref en ^rieg/ TKi'iÃung/ ©iegz vnb art jubriegen.
Je ^ittcben haben ein (biche big vnb eifer ju (brem glaube v^^anch mit bem blut juuertbAbigenZ bae/ fo ein lärmen ober tn 3 lt;^^ wiber bie Jemb (re glaubend entÃebt/aupgefchriben ^**^*^^
-ocr page 233-'2^onlt;J«vop4. CVI
SiH^'*â'**''^«gt;lt;ââfFquot;»Pâfâ**â«Squot;iâquot;Sâ**âââ'â*ââ*ffquot;quot;'âSâXgt;»*lt;*«*teîS»8Ã^â' f ' ^^â^ »tet jïe tbctl duff ^ven eignen Co|leit ntt «nbeve bann aie web neigt ?«gt;« ''^fi^artuffetntMnQ vnbl?od?5ett5tcbcnctrP4nfui-|^omcfi lieben f«^«»
'^ K^^ ^HP^*^*^ obermà f|tgcn battit gUiebben^^eyfer fclbô/brttjl (ptsbann Jubel xmbfvoloctcnbawtljcbcrman ^iebenwunn es (tdgt; wjtjuttegt/brtô etltcbwtbetlt;tbgefd)lt;t|ftobev4bgefotbettwetbcn/btfe bn^^â^'^*'ââ^^9Vlt;tm.îî)etb4lben barff betS^eyfer/ ein t?eev ^uuetfum« fn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bemühet fey n/fonber febidt mit fein bc»cfd)4|ft an allé ove » ~^*â^â'P*^^^âfbctt/ bt^ bemâVolet vnb Bürgern un^ufugen 'anff er* ?â!Jâ*â?*^^/^lt;|ll«*ptlt;jeitvnb$ilUvmenjnflt;bUgen/ fo fieugtes ^ubic j^^hs« an /re fonbereort/vnaud? bj fn^nolet/ alles geruft fertig vnb ^'^dt jum ^ug. ©ie gebraueben feb reins paniers jonber bie Ãeerfó^
fA^kr ^^â^^â^â^^^â¢â'l^â^â'Peim auffgeriebten fpief fliegen mit vnbcrgt; Iwtbliebenfarben/barbeyeinfebcrrennet/vnberwelebesyünitn er go Ã?«à 3^^ lt;lw i'^ber tOaupemann bat fein pofaunen,âDrummen vnb r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^â^â^'^â^^^'Tebiblicbem ballbie feinen$u fm jnforbern/ ^fricb ober Krieg auffwegig5«mad?en/vcrntag.0oes nu bemï'ür^-
v *1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â^*^^'^^^^*^-ï^^^*'^l'*^*'â*â^ werben/febreibcerbalb k-c 5^?^^^^^^^^^'^âlt;*^btenoberfünfften(Ã?anna«ffbïeten/alsbalb wp ^bict publiciert wirbt/ba lauffen Ãe alle $n/wil ein feber sieben vnb tornen bran fey n/ wer nu babeim bleibê mu^ ber gebundt ftd) bes gat; Wlig/vnbmeyntesgefcbebe jm ^utur 15 vnbvnr edit/bann fie ad) ten h ^?âlt;**^wflt;Ugflt;yn/|b pc niebtbabeimvnberbemgeyfervnb beulen
Weiber vttbrtnbcr/fonbcrvnbernpfdlenvnbfpieffen/als (^Jarto -« vnbern ^einben jrs glaubens flerbenA^on bifen tragen pc niebt ab/ Scà rïS worein leyb/ fonber vertunbigenZ erbeben mbfebreiben peaUbciligc fin-Mcci^ ^attirer mb ob figer/ bie vmb frs glaubens willen fr blut vergoffèn ba* J^n/inber pclligen ^al nit anbers bann wir bie martirer CbriPt b^ vil ^bnpen ergert vu ab^ufaUê bringt.©ie bitten and) in ad frê verfutnâ
''â^S«n/$uuoran/nad) mittag/für bie erfcblagnen Kitter vn martirer/ banctfagung/ baf pc (Bott 511 folcbcn ebren ber martirer geforbere ®â^V»nb mit berIron ber marter getrónct/ vnb faben an/ bamit pc bic
JWoincn 5ugleid?cntbatcnrci*5en vnbanfüren/ fbrervorfam peg/ ^'^f«tfd?affc/ tugent vnb tampffpüd au f 511 tuffen vnb juctbeben.
500« bev lt;iirffen fraffetj/ f^c/ ^^eftdwen vnb
Kebp weibem/aueb wie pc niemanbt 5U
fremglauben notigen.
^In feber'^ürct mag nad?aupweifung feines gefa^es n. â¢^bcwctz^.,,^-^^ ^§J_ber baben/ bcyfd?lafferin aber ober Kebpwclberfouil er wil/ bclt; m4gn roew /^renKinbcr erben alle gleid) bcr(V?ügb mit bcrt^belid?cn/nid?tââ*'^^*»ââ»^quot;' phÅ all/ wie einer mócht gebencten/ beyemanber baben/ fonber in ab/ ^ Ãt^bten/ wo ein f?err ober Kauffmann bindend)t $u werben/ ba'/ ®^ü pc aUcntbalb jbr iOaup/IVcib/Kinbt/Wügbt/Knecht/vnb wer'/
gar wenig gefunben/ bie ^wey quot;Weiber tn einem l?auf baben/ 511'/ â^^^meibmjanct/ncibt/vnb anbernvnrabt/ber baraupentfpringen Ãâ^^^bt. 3br2Hloranerlaubt ihnen auch/ vmb ein febe geringe vriad) Flt;»eiber von pd ^upoffen/wiber auP^unemen/ wan/wie vn fo offt pc ^Im/vnb bJ bas banb ber i^bc/ b^ pc Kebni nennen/ aller bing beim wan» bleibe. 3lbcr wlcwol er pd? vorn Weib barff fchetben/ ww vnb wann
-ocr page 234-©a^rtnbeït^eilWefe^'ïïïïltCucf'^/
wann er wil/ fo mag er bod? tem If be mad?en vnb Weib nemen/ J^ ^^ priePere eynfegnen vnb gewalt. ïöenpriepern vnb (Ã0ónd?enp '^ ^ vne ju /nen tretten/ verorbnen pe gut prouipon/ auffbae pe py^**! c« exempel ber einfältigen Cbripen/ pd? befte leiebter jubeteren/ tâ^^i/ ^SS rtfcÿ ^^^ geierten vnb furgeber abfallen feben.jeboeb swingen pe niem^gt;â^ ® nbsp;nbsp;nbsp;' 'Wie bifer Ãibenbórger anjeigt/fetnen glaube juuerleugnen/lig^JJ^^/ hiemanbt hart barumban/ pe begeren nur ber Chripen nuQ vnb b fd?afftbalten auebnit vilim grunbC wiewol pe pd? anberö fïdUn /â* and? bie Chriften/auffbieJuben/bte peb /re glaubend verleugntgt;â^^ né villeiebt ed fey /n nit ernp ober nemen /r leid?tfertig hern barbed gebenden wer pel? eind glaubend verleugnen bar ff/ber bar jf von 5^*^^^ abpehen/lanbtvnbleutbverratehn.Ãöieanbernlagen/bledOntn^ . den vnb verleugneten Cbrifïen feyen in gröÃern wertb/ achtun^â^J^ anfebenbey/bnen/vnb fey eingrop^^ibelabbenbetertert vonlt;!^bW^ ju (Had?omet. Wie nun alle bing mit ber jeit in ein ärgere weif à ten/mag ed villeid?t /e^t ein artberd feyn/ /eet foil er benen ein not Æ ^â^ legen/bie fein glauben nit annemen ober betennen wollen/ vnb pî**^ pt^ halt in baf er mit bem fd? wert alle glauben/Wad?omet foil 3^^ nen vnb $ugefellen/$u einigfeit feind glaubend.^rlid? fagen bad i»âf . fpil//r2lltoranlereniemanb$umglauben junóten/bad vilgcrn3ââ\, Ixn/weil er bip an vil orten/ bie er mit Ãrieg erobert/ein e^empyâ^jf pd? geben hat/ /eberman laffen glauben wad er wil/fbnberall^^**^^ nad? ber Hertfd?affe gefragt/ bad ft e dOad?omet vnb pinem A^^^ Pnbgutvnberworffen fey en.
m«nöt j«ni Ãl«wbtn.
i^cn bet '^uvefen erbarfuf/ern^z^apffe^ teit/jüd^rigett wanbclwibcr ber
Cbt^ijlc» kifpcfevtigtcif.
/$T3lt; P^S^t: ^^*^ ötlxnbÃvgev wunber von bem jöd^h^cn j jottbevUd) bet Weiber ber S^ürdey/ tjl bav^e^cn befftig wiîâ^*'^/
S«d)tamp;« Cürcfen XVilbev.
*^0 Cbrifïen vw^uebt/gey len miuwillen/ vn vberÃufs tm 3lt;:f*^^ysi£ gcbävb/tleybuttg/glt;ben/eflen/tc.brttntt pc ftd? felbö verberben^n^^ letebtferrigen Seelen nn pefc locfen/jelgtrtttnupber^ptflelpetâ' r^ 3. wie heilige Weiberge^iert feyn follen/vnb /re beiligbeit mit /remÃ*â^^ wnnbel Anzeigen/barntt pe /bre (VOAnneren Wdrr/Cbri/logeWâmââ. »nb Cbrt/lo jufüren/ allein burd? /r beiltg vnfcpulbig exempel v» wonung.^üretnnd? wiber pe eyn/bne 1. âGimotb.i- ^fn»^ d^pl,if vnb cr^eiecviel febAben/ bieaup bervbermnpvnb leiebcferngrcâ^^ââ. fprungen/btegem vnber laffe nWollen ber iOeyben vn 'ewrde»'^*^^^, b^l S^S^tt ber Cbri/fen feben vnb erregen. Xlrrfbltd? ifî ein fólebe 5^â® biey/bnen/fprtlt;btber0tbenb0rger/burcbn«ptnrtllemXlnnbt/blt;i^ââJ /bnen einpbanbt were/ fo ein Weib inner vnb nuffer bee tgt;^âP^^,?L bloffem angepde peb anbere (V^Anner feben lief / vnb bip i/l fo er fagt/er fey zo^av an feint letten tOerrén bten/î bey feint Herren4^^^^ fen/lieb/febón vnb wertb gehalten/ vnb jwlec/ï /n an eind binbtd ©^ .^^ mit friehyet begabt/ wollen annemmen/ /a allee im baup vertraf^^J bod? hab er bifezojar feine Herren fra w mit bloffem angepd?tni«0âgt;^^ ben/vnb herauf bomen/ bjer niebt wiffè wie pe von angepd?tfeb^^^^j, pe wol vilmale wenig rcben gehöret/vnb felbe mit gerebt nimmer glaubt/ wo ere nit erfaren bett» Weitter werben ber WJ ,
-ocr page 235-'2^0« Europa. CVII Sr*»^®â'^* âgt;â/lt;*«ff^*« «inflt;Urtg(t/ fd)lctb«(l/ bod) fankcc betlcy) fonff ^?^ ®*^lt;'«lt;^lt;ttctWA gelinkte blt;ïMlgt;cnfóv jbvangeftebt/ober etwa ⢠quot;ft cinfùtbang/ber jur veebten an bk b^uben gebefte/mag tn etm W ^nffgefeb lagen vnb banen getban werben Æ fo halb fie jemanbt an'/ Oerfm ve«» J c ^''*t^/ lt;'lfo/bas vor allen menfebenC allein fr (^Oann vnb Kinbev ^^nQ^fStM ^'^pSenomen 5 fte ewig verbüllet/vnb verbeef et bleibentnic bem förge# jea/wte bey ââ¢^Snen buncud? ober bauben febter wie bey vne etwan ber 2lbel/ bic es nbsp;nbsp;?Æâ^ Jwiebt and? au^ biefer vrfad?/ ober villeid?t au^ einer anbern erbarm ^ ÃS ^it/obervUmebr bo|fart/bifen nach 5utbun wollen gefeben feyn/bj Ãe pât ein jeber ^awer angaffe/wie ein falb ein jtabel tbor/ ban fie je fonji Plfbc einfalt intleybung nit haben bae man achten vnb abnemmen J*'^?t/ fte tbätene auf bemut vnb liebe ber reynigteit/ weil Ãc fonjl ak «ftÃolQ/vberÃufe vn ùppigteit in allem gefebmuct/ gebärb vn geben/ *^rtkigen.^)arumb jnen auch von vilenbife bemut vnb verbeef ung/ra ^HgcÃcbt6 / für ein boffart gerechnet wirt/ aie ob fte beÃer fcyen bann v5 Ãe ein jeber ^awr angaffe, Jeh lief ein erbarteit fey n/ wo ber ander handel vnwefen bee ganzen lebenö mit Ãiniet/vnb Ãe bif auch 5utanQ ffegten jutbun vor bem ^bel/barju aUweg vnb allenti?alb/vn nit ab Hin vor bett 73awcrn bicÃcvtllcid?t nit würdig aebtett/ Ãeanjufebem
ilnbifen obgemeltenbrauch habe burchauf alle fd?led?tcn73au'/ Ws weiter anff dem Unb vnb in fîà btcnbar$u barfffein weit/ auch 'â«vderft/ijpo etwa ein verfamlung der lt;l0änner if/an fgebtt/noch and? Juntareftgebett/was ein wenig erbar tf/etwas jutauffen/ febenober 'âlt;â^tauffen/fonber bif alles wirtburch rnecht vnb mAgb auf ^icht»
ÃJemnad?habenÃein gemeiner2^ird?en/wiebey vns/Honnen öd?klt;btcrt ®^«vKlof erfrawenan eimbefünbem abgesonderten ort/ dahin fonf ^tScftr-^'«mant tornen barff noch tanvnb babin bóeffen and? nit alle/fonder ïc/ie ?Slt;h allein die Albien welber/ vnb auch nit allwcg/ fonber allein am freitag wevbonen,-*tacbmittaggehett/au|feittf unb/fonf wirt jurttrehen gehn jnen nit S«fattet/3f auch andernTPeibern jumal verbotten vnb vn$imlich.
JÃas ein ÃVeibbeymOOann öffentlich reit/Ãg/gehc ober f ehe batJJa^er^ft Ã^etman für ein (^Oeerwunber/auch in ihren eignen heufem geben bie gegrn in Männer gegen benireiberndaswcnigffau5cigcnttid?t wcdertngc? ivcibem. Ã^tdcttoder reben/bas ein anleyttung mócht gcad?t werben cinicher *âa^U(bt/ mutwillens obergeylheit. X^nbiff ein folche bapfferteitbcy |^^*ï/auch tn jren eignen CafcUenbas forci?t$ud?t vnb ebre b$ ich lie'/ ber von Chriff en fagen wolt ) von allem feinem häuf geÃnb den (Oän'/ tt^ttt entbotten wirbt/bann Ãe legen ihr ff renge vnb ernff nimmer bin/ fondetlid? gegenjrenÃauffvawen bas Ãe jbrangcÃd?tnimeraufff0^ / fen vnd auf falten/bas jeberman in einer forcht bcbelt.
3bic groÃen tOerrcn/weilÃe bey fouil Treibern nicht aUentbalb *^ocb aUweg feyn mögen / bcffellcn Ãe bcfd?tttttne iDofmciffer $uhû» kwt/ dieeinfleiÃtgs aufffeben haben/bas die 5rawe mit teim andern fündige/vnb jres (Cannes Ivcchtvbcrgebc.t?ievbergcbctder6tbcn/ YVnnöecwon bürget vil wunder/ bas er in jwen^ig Jaren gefeben vnb erfaren bat/ oa otde« ftVeinvon quot;Weibern/ vnbfa^t/bas bic@d?nur ober ©ons fraw feins ^^nw ges ^'*%/ ówlt;«^3 ganger Jar mit jbmtmiOauf gewefen fcy/©one §d;icjcvâ, *nd â(dóchter barinne gejeuget/ jebochnie mit bloÃem angeÃd)t/auch ihres eignen ©chwehers / fey gefehen worben biefe jeit alle/noch jhe jvenmunb auffgethatt/bas Ãe eynig wort mit jm rebt in bifettiojaren/
» . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;das
-ocr page 236-©rtcf diikr i§ef l Wefe^ ®èlt6uc^^/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
^ 5ufagen febier vngleublich ijl/jeboeb warbajftig war/vnb bw^ ern jl/reuereng/ fcham vnb ebrfambeit bat Ãc von bem tag an ab plt; ^raut in ihres fchwebers bauà gangen ijl/nie auffgeUÃt/ gt5Ã^P^ Ã; auch ben nimerbinjulegen bià in ibr grab. 3?iÃi^ ein gemeine gc^^*^ ! beit/burchauà bey benen bie in gleichem jlanbt feinbt. Xfin anberet ijl bey jnen/ben Ãe jleijf halten: Ão man jwcy mit beiber freunbfw^lj^ $ufamê gibt/barff bie ^raut nimer auÃgehu noch Ãch feben jur tJoch^eie/beÃgleiche ber 73reutigam bar Ã^ weber bem Datent ^J
fL'cunbtfcbrtfft mebv begegne ober nnregen/ fonber muf5 mie ben/vnb ein nebengaffen ab weg geben/ fo jre freunbe jm besoin«^ .Æ bc5c3ttcn wollen/ mb verhüt fonillm möglich ijl/ bj er nitanff jlt;lt;^L i barff and? bie ^raut mitler $eit bià jnr t?ocb$cit nit mebr feb*^«» ^kj^ gleichen belt jteb bie ^mut gegen bem 13reutigam vnb feiner freu^^
Zöböéti cordent
lOie bey Ãt ber Ãibenbürger bte '(Türchen nidjt vnbilltcb lt;^?*^tA beren einjeber Cwiegefagt)jwolffIVeiberblt;tbcrtmag/^ebocbjbtââ alfo meijlern/baó man bein leichtfertigbett fpüret/ noch jbt beb^^â^ vnorbentlich gegen einer auÃgiejfen/ mit Verachtung beranbem/r J ber Ãe zugleich all lieben/ober fe alfo gebaren/ mebr von wegen jujeugen/ vnb auà not fein namen jumebren/ ban auà vnorbenfb® begirb.ïüelche jre quot;Weiber Ãch berifchen laffen/ werben für verlei«»^b*â leichtfertige beylofe menfehen geacht/ju beinen ebren tüchtig/ 9^be^'^^ auch vil nachnammen vnb febanb tittel barumb/ ab vetbérber be^9 ! fege6(|0acbomet6» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
âÃO« ber Ãûrefen g(du6ett/gefaè hub gebeft.
Z^^-lfr'Würden 5tlÃ/lgt;auptjlüct vnbprofefs its glaubettótj^'5 5ïjb ««f? 5^Ãâjl «« einiger water (Bott/vnb (Wachomet fein Prophet. mofegeftoo hing ijl mit vngereimpten genötigten auÃlegungen vnbirâ mâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^*^ ^â^ 4Ooflt; ge jlolen/ fchier wie bas ^apjlbumb in vil jlüdcu» ® , tm gemot. ^^|j^ jj^^à -j^^^^ glaubend ijl gut / bad anber ijl badteber/batnit^
Teufel biejenangel befchmiret/ vnb bad fpedlin bad er aujf bieMâL legt/ bamit er bie vnfürÃehtigen lt;^eij^ bed li jld vnwiffenb/ fabe*-^ hater tm^apÃumbauch bermaÃen lt;öott vnb feinen namen 1»^^ pengcfürt/aberbarunberfeinerbrajftverleugnct.^llfoÃQtbcru-e^Jrf alltVegvnberbenbmbernlt;5otted.tlubiÃijlein Icufftgemcymuï5^ aller Würden von ihrem gefaQ/bad bergroà Prophet (DofesaufW, »ÃÃe«â ^*lt;^ bad gefaQ von ben hAnben (Betted entpfangen hab/bad/ wer 5*â 1 â ner jeit bià gefag gehalten hab/ fcy felig worben, nachmals ol^ menfehen boÃheit bià gefajj verbrach/ hat ©ott SDauibemerwew^*^ â er (Bott an bed gefaQedfeinbenrüche/vnb bad gefagetwad verün^ J 2lld nun^à auch jujrunb gieng vnb nit heiÃen woIt iflbcr britt Æ , prophet JeÃe ober Jefud verfügt worben/ber bad britt foil ^^^f^f-^t vnb bie Welt mit feim frieblichen gefa^ mit güte erfuchen/ bet ju Pju $eit allein ein vrfach bed heild gewefen fey allen bie in in glaubet »^^^jf , angenonien haben,Ã)a nu bià gefaç auch ^uwaÃer warb/ vnb blt^ mit lieb Ãch nicht wolc laffen Ãnben hab (Bottben vierbten vnb UM ^ Propheten (Dad^ometetwedt vnb gejanbt/berbj gefaQ^Uo*****^^ ^^^ pfangen hab/ ber foiled mitgewalt verfuchen/ vnb alle Polder ÆÂ«lt;*â terwer jfen/vnb mit gewait ju (Dotted void madden. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|^jj,f
-ocr page 237-CVIIT
lt;^0« Ãnve^i*
nutt2HcoM tjïbevâïüvcFm c^efa^bueb/Wteky ben Kömifd?cn lt;?f2ra« âLbvtjlcïtïj^j^ get|lltcbKcd?t/ïgt;lt;ci*Ãf/ïC.vtibcy ben Jiïbcn bcr^^almuc/ ^^fitirt vnber ^nbern verfaÃet t|l/ baó bte (^Oannbaren beybe ÃOann J«^ Wctbltd)6 gefebUetote/ ^ur if be tùdgt;ng /jufamen geben werben louen/vnb mit nichten jnen fórnemmen/aUem teu|d) juUben.
Ã)ewtt4cb verbünbt eó bie'^ürcV cn3iube|ïimpter jetc fûnffmaUm J^^S^uw gebett/wie bic Korner Ãben tagjeit haben. îbae ev|t ongefar/ âdj^ur 6onncnauffgang/ bann man bat aller bing fein flunb bey )bgt; ^â¢Ã¯/ fonber richt ftd? nach ber Sonnen» ÃDae anbergebet 5« (lOictagZ ^lt;i6 britt $ur TJefper 5cit/ ï)aó vievb jn mbergang ber Sonnen/ ï)aó ïwnffe nachbem nachteÃen in ber nad* tobet fo cô bundel tÃ. flu te in y^f«n|ren (SotÃbienÃenijl ein folchc jud^t mb Ãtllc/ bas C6 ein wunber *|t//ei5fef5enftefichall jngleich vnbercinanbtr, arm vnb reich in einen ^ingober Ãrdelauffbie erben icQ Ãebn Ãe gebucht/ jcQ fallen Ãe nn gc/z bett niber autf bic erben/ vnb haben bUvinn fr regulierte Ceremetuen/ Ebnung vnb geberb.
ritt bife home muà em /eher mit felm Pfarrer In feiner Pfarr bet /
Rydbannangefagte wichtige vrfachenfÃrhanben/bar// â/XeTtâr/s Wb ob etwan einer auÃblteb/ fomuÃer hoch ferne horaebaheim coi» /1» oievne^e» mren/nlÿt auÃ^cin mal fonber 5ur Ãben 5eit fein beÃimpt gebett.
31m Freitag baran jr 5cà vnb Sabbath ià betten Ãe etwae Ãclfz
ââ5«Vö vnb anbudtigerö/hoch feyrenÃenit baran von einiger arbeit/ ^{'âinjur 5Ctt bee gebete/ wie alltag. ^m Freitag aber Banten Ãe all in lEftrÃen b-* ^bauptbirchen/auchber Keyfer ba er Dof hdt vnb all feine LürÃen. SJj^quot; * Ueb volbrachtem mittag gebett/ prebigt man/ vnb gibt milte vnb JâJÃt(hc3HlmuÃenben armen allwcg/ b^Ãebie gan^e Wochen reichlich
âîDon bev â^ûref en ^ird)cn/i^e^crmc(ftcvn/54ïfïnt/
â^ Ãntfdt/ Cjlcrn vnb wnlfar««»
X^KBlrchen neuen Ãe dOefditag/barinn Ãe/ wie gefügt/in all frem
®otÃbicnà ein folchc orbnung/jucht/ ÃtUfchweigen/ bemut vnb e{f««rtidgt;« ^^sAnbacht er$eigen vnb brauchen/ bjberChriÃcnverfamlung ein bitttbcy« â^^^fftut vnb ban^hauà bargegen geacht werben mochte. Sie haben itörcVe». 'â''â^Ibr ÃcijermciÃer vnb TluÃ^inevdcrbtcbic Ke^er vom vnberlaÃ^ â^^P^oeÃbienà anfagcn/auÃpÃid)t ihreg ampte/labié Ãe verflagen J^Wèft/ben benden Ãe furbradt / ein Ãafel voller 5ud?Ãfd)wÃun an Ãe^um fchawfpil jebermanjufpott/ öffentlich herumblaf/ h^ficauchvngcÃraÃtnirlcbigbüÃcn Ãe barju vmb ein fum gcltö/$u«' S^?*'^â* Ã^dn vcrfaumni6vnb hinUÃigbeitin berfaÃeubegangen 'â¢ââ^cn/Weitfer haben Ãebreyerley '^auÃr oberweÃhutig banut Ãe Ãdgt; »gt;veytftufr ^^yâitgenvn^ttgebetbereitten/habê barju intcmpclnvn heufern jr ey etvi£tivlt;te».
' nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gemachte waÃerteuch ober grübe in ber erben, löer età tau ff *!l oe8 ganzen leibö/b§ rein punct bahin einer ein nabel fc^ë mócht/vtuz ?^^fÃhcbleibfo gar.b^ Bem mgenent h^rlin fey/fonÃià blc weid? u ng 1 nbsp;nbsp;nbsp;^quot;â^ÃdoÃ/baber Ãe fo fleiÃig vn oÃ^r alles bar abfchere.25iedOAner auch ®â^8baupt/btnbcrtt fcham/vnberber achfel/auÃgcnomcnbtcbArc.ibie 1 nbsp;nbsp;^'^â'^eauch alfo aUetbalb/ auÃgenomenbj haupt/b^ pauLbe weibern
1 nbsp;nbsp;nbsp;|^^'^ 51er vonlt;5ott gebe feyn fagt/ i.Cor.n.IVelchö tOar Ãe fonberUd) ÃeiÃ
vS^Ãchc/bamitnichts trucBenbleib. Schneibê ÃeiÃigbic fürgehnben
â y -'iwv/viimivniwcbmierenVICIP«üuhgt;kivlt;; pemi^vic fwvytvuvts»
^S^lan b^ttb vn füffett ab/aUcó barub/bj nid? w batubtr truefe bkiU
5)40'Gilbert 6ftIbterc(^ïBcItfâitcr?t'/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
ÃJtefertanp' ipvon noten and? einer pbenmadd ober bePeduti^'t^^j. vberPnp eygene fa me ne/auÃer halb ber lfbcltd?cn werd'» tauff ipvon nóten/ fooptman pd? vorn vnÃat bes Icibe ringer tw^^^ vnb ben baud? auplArt/ober fo einer mit bem binbern ein w tubing, vnb benende fAlfdr ba müÃen pc pd? nit aUcntbalb/fonbcr an b^^ lieben orten binben vn vorncn wefd?en.î)aô britt notbab ipvon «^.^ ben glibcrn ber fünppnnen/ba faben pc an ben bAnbenan bip bogen^ntAnPen/bamad? benmunbr/obren/angen/ $uletp biePC^jf juntnobenober waben/bifcrtauPipan aUen orten 5tmltcb/'â^â^^j^ not bj pe eim iebengebete furgebn/cö fey ban bas co ein befonber viJ» nigteit erforber/ bann mag er pd? nad? bem erpen gebctt crbalce^^^,. allem vnPat ber fAnb vnb anbcrmvnliip/ fobebarperbes eagör^*^ ^ wcfd?üg mebr.ÃDie anbem aber fo enge gewiÃen babe/ wefeben P^/3 attbad?t vn mehrer pd?crbeit offe on not/vn l?órcn bip $nnilfAldge quot;nbsp;^er csvtfcn ^uplJr^Htoran fd?rcibtinaud? für cinmonat vnbcr ben ówólpeâ^L fapcn/wcilpcabcrb^/arnit nach ber ©onen wie wir/ fonbernavY'ï j, (?Oonfd?cin red?ncn/vnb allwcg u.monat für ein far $den/fo Ã^P'^â% fapcn bin vn ber imjar/p^t fm ©orner/ Æ e^t im winter/ p^t im b«â^ââ'
©fftârrtamp;cv Côrdcn,
Ãpittölöci; Cöicftn,
icieticanbevô, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
©o pc aber faflen/entbAUcn pc pel? ben gatteen tag von aller K junaebt jeebett pewteolftpe wollen/ and? 511 morenen ebeesta^J^'^ bannte pc ben tag papen mógen. ÃDemnad? baben pc aueb juen^ ^^ j, fapé Z/r Opem/tn ber pe bte gebAd^tnie vn auperpebung per v^â^^L nen begeben/ für pe bittenbe/ vnb jebren bafclbp tn ber gemein lt;?lt;*% mit in tragen/büfpn etnanber/jpreebenbz^aaram ©Inno jong/ bte Ãpern foil btr wol betomen/vnb btp tbun pc am anbem ber 6o.tagnad) bem erpen gefeilt vnb gelegt wirt/vnbbae bann^'^^j btefc$ctt vil perbrubcrbcttttbetltgengrab^Dacbomcti^n (V?ed?âï'^ .j, Icnb/aup femb/beren pe warten/ bip pc fr waifart volbringcn/banf» . grope menge/ nit allein ber ÃTórcten/ fonber and? 3lrabcà ^artart/vnb and? vermeinte Cbripcn/ bic barin bocbgcbaltenïrÃâ^L bcy ben'ïiSrcfcn/vnb beren ^engntp eine fontl guit ab fonp br^y^^'^Æ ' eben jArlid? anp fonberer anbad?t/ bip heiligen grab beim ^i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
vil mebr ban wir $11 tOicrnfalcm vnfers groÃen propbeten 5«p nbsp;nbsp;nbsp;â
ptHu (V?cdgt;a ligt bcy ço.ober ^o.tagreip voniOtcrufalcm/ babi« *quot;â Æ von burre vnb fanbe wcgcn/bnrd?6 wnp 3lrabtam ntt bontm^âââ^.? bann mit Camden/bte alle noteurpe tragen/banntcin wonting obernibcrlagbar^wipbentn bicfcrwópeip.onbifer batbcr©olbanvilbcrettter Camel/wie wir anbcrpwo bematbv*â werben von bem vnfrnebtbaren 2lrabta.
â¬00« ber ^örefe« ^pïtfa(/^)0^en fe^ufen/ pnepern/eDetpern vnb Jungem.
4gt;n wegen bi fer walfart jn ber 'Curden iOciligen grab Ëa/fcinb mAebtige ©pittal aupgeriebt vnbcr wegen/edi^ ,^|^ bem lanbtbte anbem tn pAbten/fap weit vnb
gen/ 5wrpen vnb Herren mit mAebtigem cyntommen vnb aupP- .[^ begabt/alfo/baó alle tag erplid? aUefrembbe Pilgram/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/a«/
vcrjcicbnctc angepbribne reiebltd? gefpeipvnbgefPeert werben^ berltcb and? bic ©tubenten aUba wefenbc.©o nu biefe erfettigt/ vberbidbt/ tbetUman bip allen begerenbenon vnberpbeibtnnp/ j,^
-ocr page 239-Ãâon Europa. CIX ^iWmitl iDiccyngcfdjvibncPtufJccvttbScbüUcitiijfrcnfiiv W« _. .â,
^«im bec 6tt|ficcc tâgUd? «in befonbern bnrju vlt;rovbnc«n ©oefi/ thumbeft» Jâwnit vlt;ri»4it:lt;n.îgt;cmn4db bnbcn (te rtuebOobet^ fenolen vil vnb gro^Z »«pRumb» w weuben nwnfuvncmltcb lever btc2^ey ferUeben Kecbt/welcbe bArinn ^twas eefaven werben / bte nimpt man ju ^mptem/pft wnbenb^ volet 5^*^egicvctt vnb leven, ©te b^ben nneb z.gvab wte wtVyWeilîev vnb jôo* Jtoves.ible beden nimpt man 50 vegenten/ K^bten/ 2lmptleutben/bte ^**l*ff»^âlt; anbevn/bte alletn2Vlcovam vn feine Cevemonien wol ®âuen vnb dubieven/ evw^blet man ju pvledevn/ beven ampt id/bad ®ie ^be jufamen geben/ im gebett vnb tagjetten bie 0 vbnung fóven. bathinen vnbevfebeib vorn gemeinen volet/avbetten wie anbeve/ pbcnobevbiv(f«n gantj teinev vbung in bev febviffr/fonbev babens ab 7® jy^'^**âgt;iUovan fwvgefcbvleben an einem fcbnûvle/ wie bie Juben fi?P ^P/^es (ebevman wol gewone vn bevicbtidïgt;ie pvebig baben fte !?? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jïeblt;eau^.ï)avum wavtenble pviedev (ve bings/ ^^s/bau^gewevbs/vn baben glat tein vovtbcil ban bas (te von aller «ibntvnbbûvbau^genomen/vnbfrey feinb allcvbmg von allevfevnb *â%R^W jin^Z veyfen.ï)ev(^ey en blind allevbing Beinen lever man ^® IT Ipvcîî tOo^en f^ju Un/ pc 4(Vt ws fwv du fóvwiQ vwb vetUevung ^^^
5)eii bev 'ÃTûrehn j^ciKgcn/wimbcr ^dc^cn/ünb ven beven lt;V?wnd? fd^etnenben gleifnevey / vnb d« ©eidlidjen bcucblevey vnb
beiligBeit.
R^njaiicb vil falftbev w«nbevjetd?engefd?eben/nte allein bey ben O^Mfeben ibevgleubigen Cbvldcn/fonbevaud? bey bev O veten ©eidlicben/ (Ãund)e vnb Deiligen/ beibe im leben vnb tobt/ ba;-'*lt;gt;nï.'Ãb«(rx*3lpoc.iï.Ãgt;an.7.8.».2lugud.beciui.Ã)«i lib.xo. ca. 19. etwj 8«l«9twlvbt. A^vdlid) geben etltd) bey leben fût fo gvoflè febeinenbe ge// 1%^*'® O^ï^ottgletcbaló aller bing abgedovbenvnb vnentpfinbt/ ^«tUcb«» âJfBcinbleybung antvagen/eofey wie Bolt eefmer wóU/fonbev geben J^tbmgblo^ bevetn/alUtn vmb bie fd)am bebeett. Jn biefev Xeligion ^§â2, ctlicb evfunben/ foUber volBommenbeit / bj (te gleich gedorben ®â^jvnletblich wovben feinbt/alfo/bae (lenid^te eufleve eyngetvuett *^^bv entp(inben/vnb webev angrtmer BAlt ober biç/alfo nactenb win// f^Wnb fommev bevemtvettenb/ vümp(fen/laflèn(tch Juv prob (verges ^wlt/bvcntten/wunbcnfcblagcn/alfo b j (bte letbcv voll verbellter mafen Umbt/beunfo pe (emanbt probieren wtl/leiben (te allee/ auch fo man fte J^oten wolt/ vnb dellen ftd? nicht anbere borab / aie ob einer ein pioch ^^^^ j,^ y^c/ober 5ewer ju eim dein machet.Ã)ie anbern erjetgen vbernatór/ faft^noert â^e tugenbt in abbruch von allerlcy wollud/fpei^/tranct/bj vil babin xnftnd;. S^vabtcnmttbcs'Ã^cufclódevctvnbtraffc/bieerjbncn/dinil^uangelt'/ '^*tt Jubejeugen/barju gibt/beBrefftigt/ bj (brer etlich gar nit effen vnb etintfen/bae mie vilen bewert id/ etliche gar wenig/etliche niches bann ^vt^Un/zc. tf did) halten wie bte Stummen/ ein furgenommen ewige Rweigen/haben garBein wonungbey benmenfehen/bamit (te jureben ââeenjuncv» â''e getciijc werben/ beren einen bifer ©tbenburger nicht on verwunbe// I^W»3 Sefebenbatw^tlich feinb mit bem ©eid ber propbeecy/ etUch mit mancher/
-ocr page 240-?)lt;i^rtnbfrfÃcfl tiefet 2Bdt6«cÃ^/ .
\ TtwndicfUy offenberungvnb gcjtdjtcnbcgrtbt/bîc werben tteb vertoeft, behebe leiben grofje nrmue willtgvnb cmebKrt _ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;*«lf^ jeitUeb ober morgenben wg/ vnb ijl febier beiner vnter biR^â
SSfotÃ?^â ^^/ ^^â^ â**^ r^**â betUghtt gleid? febier mit miracf ein beweist.
nen (ie Storni fd?ler/vnb n^eb bem ein feber ein prefefe ober Keg^^y ^^ barnneb eregeer ein 5eilt;ben/iebermnnert4nelilt;b»6ibeflweinen^^^ ber nuff feinem b^upt tmgé/fo wil er bnmie nngejtige b^bé/ ein fw^ lieb vberfid) nuffgeriebe geifllieb leben im tOimmel/^fó ber mie l^â^^p liften bingen vnb Offenbarungen vmbgebe. 'Ãregt er aber ein b«* roef an/von vil färben geÃief e/fobebeu ce« willig ar mue. ï)ie tW^ ^ren obren eragen/bebeneeenbie geborfamen bem geiff/bie vilvlt;e5ââ^ ung leiben/ vnb bae lie mie bem geiff ber propbecey begabee/1^^Lf fragen Ãe fetten am bale ober arm / bebeut ben gewale vnb bie fte baben in vilfAltigen ver$nef ungen/ bj fie gleich bee geiffe gâi gene feyn. (Debee einer nacfenb berein/bebcue einen abgefforbne« »âj' Ã^en ben Creaenren vn aller Wele/ber mie gebult allee leibet vnb winbet.0ie baben auch mandjerley weif» $ulebê/ belieb feinb AÃ^inPâ.' wonen beyeinanber in wAlben/ wilbeniffen/ bie anbern wonen Ã^Ãu. fam. Af elid? bie nit fo eine boben geifïe feinbe/f^ren ein gemein gdf (eben vneer ben Ceuebcnfcinbberbergfreybebcrbergen bie welcher beufer âÃ^eebe gênant werben/ bod) geben Ãefemanbtallei»^^ ^,; bergwoUengefeben feyn annale bie fortfl ni eb te baben/bamit P^Ru mangel ergonen, ^tliebe leben wie bey vne bie T^ettelórben/inf^J^^ j armut vnb bctlerey. Ãgt;ie anbern tragen in liebten bin vnb ber pP^L 5lt;Soec nbsp;^runnen Waffer/ geben febermanvmbCDottee willen bie
(V«iit:»4 nbsp;jutrinefen/ niebte barfur begerenbe/ ban bj man fnen wiberutnb
(Dottee willen barfur geben wóll/ Xttlicb wonen bey ben grobem f J^S befonbern beiligen/bie leben von bes volets opffer/warten ber ad/Pà ji vnb riffen berPelligcnwunberjeicbenau^, jSiefe achten ber'2wâ'^j wei^ vnb 2Hforan garnie/ wie vnfere(O0nch bes ^uangeliunt^,'''L^ (ïe/wie beachten/ vil ein hebere weif /profejs/ religion/vnb regel nen haben/ban ber gemein mann vnb ber 4lf oran vermag/ber von bem billich evempti.Ãgt;arumb fie auch ber gebett/ ^auff vnb rlt;r Zeremonien /bie ber 4lforanbem gemeinen mannfórjehreib^^ zrtSn^vdft ad?cen/ weil (te vil höhere vbernatûrliche bing/ wie gehört/ óben»^^ «Uettflereçen omb auch vil auf jnen wiber bj gebott bes 3Wtoran6 vber bie Ãlt;^ a»
Xïbt/ f th nit verft eben/ vnb auf geifllicheit fich enthalten/ wólUââ f ben feyn. Ã)as iff auch ein grof wunber/ bauon ein grof fagen ifl/vnb bes f e allumai bereb^inb/bas vil bey ihnen on lt;10annb^L men geboten werben / bie (te nefes Ogli nennen / vnb bif gl^'^£^/ wunber bey fnen Ifï/alfo/ bas (te leicht glauben/Zbriftusfey von lui)fS* quot;^ *^*' ^bne UOannlich famen geboren / wie (te bann frey betennen. ^^^ i gevortt. gebären gemeingblichbiefergei(llichenIVeibcr/benen lt;eniemanot5 ^ * trauwet/bas fe bey freniVetbern fchlaffen/well fe Beufcheitgtl^âbf ben wollen gefehen feyn/vnb berbalben nit öffentlich bey ben T^f ^^ wonen bann fo (te etwa infamen bommen/ vnb er bie gruwen bereben(te bie Ceuth/ (te (ey von (Bottes brafft on (^Oannlich f?JJJÆ fchwanger worben/ober befamet(ie villeicht an fein fïabtvnwifi^A^ bcr'ïeufel/etwa in einer ge (lalt eins mans ober betrugs/bamitlt;*^^ *,{1 Aberglauben bey be lügenhaffttgé be(îâtet/ober(îe fvnfïbejajjbtt Æ bie vernthifft nimpt/ bj ^ann vnb TVeihy vnwi|fenb juhann ^^â^^ï»
-ocr page 241-lt;50« Europa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CX
^^^R^ti^Aitgew: wctb/ban lt;0 tflgcgcn bc6 'Teufels glt;»4lt/fo ma« fe ?^^ ââ»Pblt;t/ Att^ lt;5ot«6 AnläÃen/ ntd)t6 vnmwgltd}/ cv £4«/ wie quot;lt;*Ucrtbtnglt;tt/rtu(^^Urtn»wollt;5ot«ó ^^Iffcyn»
^on ^er^ûvcfcttJ^ctnaett/ôcifînc^ett 5}7üucfy 5efi/ ^c«v/fc^cln/glt;bamp;eb/fptl/vb«ng/gld^lt;'
nevey / vnb get(ïUcb«rt bóbewyw
3lt; haben wie geböte/ Bein yetnagz ban bic pc fnen nwp anbad^tZ Ã^^obev etwas anp anUgenbet not/ felbs fórnemen ^uwaUen/aud) etUeb auà gelùbb/etUcb auà altem betbommen/ etUd? auà jnfak
«hbev not/ab fût Kegen/ febón Wetter/te.2^6 bann bom en infamen gw nabevmbltgehbe S^ûrcben/ ba riebt man etn gemeine dOaljett 511/ mr alle/von Kelp oberabgetbanemgefd?lrtcbtemâVibe/wiee6 pcbbc'/
3b balb nun bie i^at^eit fur ip/flebet ber f»rnAmp|à Vitter fnen
/ ttlmpt etn baueben ober trammen/ vnb fcblcgetja etmgetpiteben Onn tn set f«ttç ein felQam getbon/ ba lieben bie anbern au ff? fabelt an naeb orb; S^J âjf WgboPtcb$utanQenober$afptletl/mitetnerbesganQenletb6fo wol ^ ' * S webten/ artlieben süchtigen gebârben vnb t^ofweip/ naeb bem bas JâiPvumentbar^u verorbnet/lauh
Buenb verà nbern ober vertrÃen pe peb fo gefeb winb/ab ob dn bopff
* Wteff/ alfo bj bie jufeber baum mereben mógen/ obs ein menfd? ober ^^bUuffenbe feul fey/ bamit wollen pe gefeben feyn vom geip getrie^ 'â^tt/onb bip ber natur ein vnmógiiebe bewegnb/b^ Wol war fey n mag/ â**® 3dp pe aber treibe/ ba were wol ein frag vmb bas mag ihnen nie/ *^lt;^Hbtnacbtb«rt/banngleieb getpliebe/ wicgefd?icbt vnb hurtig er ,m# ^'â^feynmag/obergleid^bcn vortanç etwas anmaffen vnbnad?$u; ^OUttvermeynt.
⢠. Vlad) bem penun in vermtfebter orbnung ein feber in fonb^r;â 3efpilet hat/ laÃen pe mitten im tanç etltd) gebets wort bie bie feel ^^'^rerporbnen/bie Ihr 3llmuffen mitgetbeilt haben/ faren/ brauchen etlieh gefang bar ja/ von ihren X^ltetn 511 biefem fpil binber Ihnen
quot; Wwble pe im geip/ als pe verjueft waren/ gefangen vnb prophet n^^hen/bte feinbtgcretmpt/fwpvnblupig juboren/aad) wolvnb *â^tjumerctert,
_^eitter sieben pe aUegefatj/weip vnb Ceremoni bes ^korans/ *^^ff«ingciplichettpnn/vnb mtpteieren alles/ welche |r3llegoribiege// . â'Ktudi pneper bes voids mit nichten annemenz fonber bleibenbcim ^dewn^^n J'âlt;^abenbes Dilcorans/ vnb halten wenigaupquot;bife auplegung/wctl Jtkown, â'^«Rtin Verjudungbip alfo aupgclegt/felbs nit gewipt was pe jagen.
X^ber bus wann btfc|rvcrmcyntc geipltd)en jubenleuthen fomgt;
*7^1 lojii ein |eber feiner profePton vnb perfection ein jeid?en vnb an» 3'ben/ vn ter wc ld) en reins mehr anfehens bat/auch mehr an#
^«ebtbewegt/bann bip fpil/baruon erp gehórt. Wollen auch hie gefe» ^'afcyn/pc thuen bip bem iDauib nach/ ber auch alfo vor ber 3rchi.
^^Iâr S'fpikt hab /von welchen 2l pen 3mos ó.gefagt wir t. 3u ff biefe
^'ip febreibtber Sibenburger/ als einer in feines Ãerren baup fey be; worben/ fey er ju biefem fpil nach bem ttachtepèn aupgepan;
iâw/bab plt;hgefchttr^t/angefangen ju tançen/vnb im erpen als er fteh
%) ü vererbet
y
-ocr page 242-Sae? anber f^efl btefe^ ^BeltOucÃ^z vettrÃet fo gefebwtftb/ wie ein tO^fner^ttt fd?etb/ b^b er etUeb lîttUf^^ bereit vnb faren Uflètt/ fo BU^Ueb/ba^ p^ alle bte tm b««F entpÃ^ ^^ ben/ vnb Baum voit wey nen Ãeb entbaUe«.
^m 4nbcr mal/fpdcbt cv rtld Ãe «ud? tw naebteÃen ÃtÃcn' fer mû tube einen fdnDerr 5«gafl bett/fey «uffben cm gäbe verquer «ââJ gcfaUcn/alfo/bae er 411 ferner finit entfeec t^on Ãcbfclbe Bornen Ãy/iâ^ wie etn tobeer fïoef «llbn gefeÃen/ bnà man webet atbem noch ^^^^^ ^, fm merefen moebt.Wann Ãe nun wtber ju inen felbö Bommen/pg«^ ' etwan was Ãe gefeben/ vnb wo Ãe gewefen fetnbt/ etwan pgen Ãe/P^^ gebäre es nicht jupgen/ fey nueb von ber bobe wegen ber peb/ irtert®â müglieb.
©ummaÃe fdnb in all fr etn teben/wercBen/tbun/UÃen/rebefi/^ cvrff?«trntgt; berben vnb wefen/ fo eins guten ejempels/ bas man Ãe für ^ngel W möniâvd# *^^ â***^ berâÃeuffd Ãeb boeb bey inen febwueBen/vnbin ein flJwVe«. Ueebts febwingen foU er Ãe betriegen. ^te tored^ten vermeynten (Ben betten in alp Ãbwarg on alle Urne an/ bann Betne bergleicbe«*^ ItgBett ive (Dund) bewetfen/ fonber ntebts bau plerren/ vnb bes frud)tonallcnfdKtnvon Ãeb geben/bas bie Ã'nrefen bicrinn biw *T weifet juaebten femb/ benen ber â(Teufel bod? etn folcben nafenfebeâ^â^^ fptegelfed?ten waeben muÃzwil er Ãe Ã^en/bann beten (Döneb lt;*'^*âÆ bem anpltcB etwanelngdjlUebeit anjetgen/ vn alles für $ud?t/f gebult/tcfcbemet/alfobas/ wer ihnen mebt eben au|f bie ftucb^lâ^ muà betrogen werben»
^on ber ^örefcn SSötic^ frucf/lr/'^übcrcv/ IJubenfliicB/ barbey man Æ ten
geiff erBennet,
à iemanbt bet â2'iirden (Wüneb wort vnb that nabenb 201 WöMdje fS^mb inetlid) gnaw naebÃbet/ ber Ãnbt erplid) ein folcben b^ân/J^ r^jquot; ^â^ '^^ «3^ geip vnb cbtgeiQ bey ineubas Ãe niemanbt nebenJn^^L beitriinnen/ vnb ie etn fett bie anbet als geringer/ verBleinet/vn bölt;â Ãd) ie einer geiÃlicber vnb lieÃet feyn bann ber anber/ alfo/ bj Ãe eif^lt;* ber hart barumb neiben/ ÃecBcn voll geiÃlicber boÃart/ eitler ner liebe tbun alles bas Ãerbun/auà liebe vnb nuçibtfdbs baf p^ ^3 ben (Denftben gelobet/ gctûinptbcgabct/vnb bey (Bott vil verbielt;^^^ vnbbar^u fclig werben wollen/ vnfueben ÃebinaUenbingenbure^ 5 fclbcr/welches falfcb augalles ÃeifebftombBeit/verbetbt vnb f^*^® jj ju cim gtcuwcl maebt.Ãie nennen Ãd) fclbs bie etwoblten/beiÃ^^^j^ eynieb Lottes freunb/bie billieb ieberman ebre vnb vor augen b^j' vor anbernfûr (Bott vil juerlangen/ angenAme Ceutbfeinb/vn9 freyen jugang baben.^ià feinb bie gtunbeboffertigen its nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l
(Bott pÃegt ju jerÃrewen/ alfo/ bas rein Dur mit ihrer Ãb^^^/^^^ià d)et mitfeim gut alfo pranget/als bifc mit irer frombBeit vn BunÃ,^ gcblafcn feinb/bie irc gnab vnb futbitt gegen (Bott/ ieberman ^^^Ln als bie allein bey (Bott juhanblen/ ein offne tb«t haben/ berhnlb nbsp;nbsp;^
inamp;tilt;y6rt^! Ãc/bj aller menfehengebett/opffer vnb gelwbb/ inen billieb lt;â»*H^*a^ Ken. f**^ pil ergeben werben/baherjb Ãe ie manbt nur ein wenig bitten Ãe jubanb raad) raad) vberbifenvn fein hau Ã. -Ifineraupquot; ^ als cran bem ortbaber ©tbenbutget fein wonung gehabt reichen mans hnuÃC barbey fr geià allzeit lieber iÃ/bann beyn ^ââ^^
-ocr page 243-CXI
'Sött Europa.
^âBobeZvnb HM« jn nötiget gefeböffe bnlb mit hem vibe »nb bonzee ml ?***â¢* bettlid) entpfiengZ i(ï et jubnnb mit gefebtey/ flueben mb ^^«oietton/ duà b«mb4u|5 gewtdxn/ vnbtfl gefebebw/ bnebt^ J«v ^^âttmenffb ober vlb« in bifem b«»b Icbenbtg bUben ifl.îbtH bat ber Ãb/ ®«ttbürgcv gefeben/ vnb viel bev gUteben jbueb gebóte/ batbey man ab'/ mag/welcbee gciflö btnbet fic gewefen fembtZ bee vetbetbete/ 1 nbsp;nbsp;®o«vbc^bev niebe bommen iftbieCcutb 5uuetberben/Cuc.9.3Ãarwmb
*^lt;itt in bev Ovetey boeb vetbütet/baö man beven bein et$üvne.
^on bem^anef baS5?üttcÃvnb*pfaffcn inber'^ürefev/ welche bte bejben vnbbem Dolch amnonglbcn (etnb. Jeem ein tvcffenclid)e tOifbovi/ wie jbv ^eyfetemev bevebt/ ein (Ãünd7 wov'/ ben fey.
O^*^ 5^*^^^*'9^f^ncbni6 bifigemclfenSibenbutgetô/batlîfbinbev^MÃoet ^^0 vebey ein $anct jugetvagen/ob bic^p|fcv/3lllm«(ren/gaben bee ^Jj^â*^ (jJ volerez billifbev benPvie^evn ober (Daneben $ufbebnZbtepvie|levOec Cfttcfep geben fuvZwtvfeinb/biebe^ Dolche fovg tvagcn/vcgievenlcven/ vorfhe/ bm/viebtenZ vabtenzgefa^geben vnb vortvagen/ auch bureb ben 3llco«â *^â^â'bc|bätigt.IVeil nu vnfev bienjb vnb ampt mebv gvimbeZ and) mehr ^Uttotenifb bem ganzen Xeteb bann bev^^Oünebz foil vne billiebbe^ ^old6 gab vnb opffcv folgen.iöatgegen fagcenbie ^ünebzWtt feinb ®«ven naebtomme vnb Ãtatebnltct/ bie ein gtunbfefhe bee gefa^ee vn ®^*^ Snaben feinbZ wiv feinb auch bie vov (Sott lieben/ bae Dolch ^nuev^/ ^â'ettenZvnb all jv not/ aie einige notbelffcv/ fut^uttagenZ beven ©unb Jâ^^fälmitvnfevm fütbitt juevflattenZ vevfunen vnnbetfwllen, ja bie
Sengen Aeicbe vngliich vnbanHó^ abwenben vnbanff vne nem/ J^Ch / vnb fo alle lt;Oenflt;blicbe bülff auf t|ïZ fo vnbevfaben niv vne bev [^ââ^^tfebafft/vnb legen vne bav|wifcbenz baà wiv fuv (Dort tvetten/ab fM evflattenZvnb alle vngnababgvaben/ bavumb vne billicbev beà ^oldegab folgen foil. 2116 man nun bifen fpan anbenÃeyfev langen r^Z vnb fie niemanbeveveynigenmoebt/wavb alle fach bcm2keyfcv ^^J^tttgcllclltzbavübcv juuvtbeilcn/ b$gieng beybepavebey eyn/vnuev'/ â^â^lt;^t5ubalten.2l-l6nuttbev2^eyfcvbeybevpavtbcy vvfad) bin vnb bev ^'^â^e^/Ãengevanbey jm felbfljufcblieffenZbaf bev pvieflev bienH nó# *^â5evvcicv/bavumb juTOibevgcltunglbveampteZinenblUicbbc^ volcfe 9^^ ^ujlnnbe. 2116 nunbif jun obren bev geilHicben hamZeilten Ãe 5»'/ ^â^Hb jum 2^0nig begevenb z baf erben fenteng nicht eilet juerblären/ pubev ver^ögeZ bif fic ben hingen fleifftgev naebbenche mochten/ bamie '^'n einer fo greifen fach Bein faw cy nlcgtemlÃelchee/ale ce in bev 2^0/ P'S^ufagt/vnb Ãben tag ben fentenganff elle tfienglich bernächt eine â â* ^«6 Könige leib ein fold? getumpd an/ baà er cilente Reh leichter ju^ âiwcbm auf^eben muft/mitbem ©tulgangbie vngefunbbeit auf'? lywtvlfctt.jçiô cv mit gcwalt benötiget/ vnbbaumauff bcn©tul faf / ®'^«lt;bbic täfel vnberlmanf 5urullungbc6^cufcle oberbejauberung ^evniünch/b^ er in6heimlich gemach Ãcl/obev jejnnttanbere gebaucht jj^^j.^-,ty-^C rtl(bbe5aubert banal6 lige er febon barinn/ hoch lief er Ãd? bebvnt/ »eyfev Mit den/et wev nit gar breyn gefaUc/fonbev auff ein jwevche mau wer/ vnb m eCndoffch« ®^Vrtnbangenb blieben. aU ernu infeimpnnfajlfchrey/vnbjbmnic/z
D manbe
-ocr page 244-a:i^vlt;î«n Ãtlând) et*: fdieint ôcm sevrer im flt;^«#l?»H^t
©rtlt;^ anbf V f ^fil btefe^ ^BeltbucÃ^/ iHAnbtmod?tÿ«bûlfftommlt;tt/gt;ÃVnnibbjrtlUpfot'Ktt5Ufttt7fgt;P^*n'^ mit titeln mb fcbloffen befefîtge waren/ mb et fid? ^rbeytet vnb vet* mübet beraub 5iïjlct3cn/fd?tcrbt^4uff ein flunb/abcr ntd?tó4Wp3^^ rtebt/ brtw ibtn ju^nn/ bae er etwa ein Ãciligen anni ffte/ fo balb er ^tp tbet/ erfdnen bcbenb ein licd)t/mb etwas brin/in form vn 3:e#4lt lt;ijj 0eifïlid?en (ïOóncbe/alfo fpred?enbe: O 2lt;6nig/ wo feinb non biefe/Pâ* bn bir vnb betmXeid) fo nótiq geacht bafl? warumb romen fie bir i»lt;gt;â^ fer beinernotnit^ubelffenï ^cr2^ónigaber vorforchtmbfchrec^^ antwort nit.îDa fagt b^ gefpAnfl/O 2^0 nig/ fórcht bieb nit/id) tbâ juw^n/bjbifefoinber bód)fïcnnotfoaUcrmcnfd)cnarm5iibâ'^''^ bülff beweifen mógen/bir vnb beim Keich am nótigfïcn fcinbt.3â^ââ'â! name er ben Konig bracht jn on alle mwbe wiber in fein fchlaff wiW vnb verfd)wanb gerab vor fernen äugen. ï)a bam ber König wiber ÿ pnfelbô/aUce b^im begegnet war/ wiberboUnbe.(IOorgen6 fró bemp er all feine KAtb cr^Ãlt inen bic fach nach orbnung/ verfchu |f eilenW allc(Bei|llichcnfomattin feinem gebiet mócht 511 wegen brrngc/berwit^ würben/ab bif gefehabe/feçt er (id?tn feinen Königlichen Ãtul/â^J^ neben Ãch ein fafs voll (Sclte/bie^biedOünch all nadb orbnung ^riij^^ ober für /n geben/ gabiebemein banbt voll (Belts/ fouilerongef^V^ in einer banb halten mocht ^vnb bttt Ãeiffg acht/ob er biefen nie 1â*^^^ anpehtig werben/ ber /m erfehienen war.3b pe nun all binumb vnb ber König jich verwunbert/bj fm bi^ feins JOeiligen (V^ünchö/^*^^ /bmauf feinen noten gebolffen bette/ bein aug werben mócht/ trittplt; ^berfl vnber bcn(i?ùnd)en berfurfpred^enb jum König /bas W^ gleich wol ein eyniger wer gefeben worben/ jebod? in aller perfon ibâ*^ g fd)ienen feyn/ barumb bj er vnfer aller patronaUecauf gefürt baf/^® Cftrtf if* bdrber Kónig vernûgen Ue^/vnb barn auf bifem'îeufeb gefpAu^t »eyierwirt hin / b^ er fein Ãonbaum lo.far alt/ ins Keich fegte/ vnb er bas K^**â^ «wxDönt^. fetd) verlief / vnb (ich gen ÃOanaÃa ber ©tabt/ vnber bie verfatitlââ5
vnb Conuent ber (V^unch tbet/ vnb beren 4gt;rben annam.
31s f eh nun in bifem feinem fiirnemen/etlid? ^ett verlieff/vüb ^i Kinb an flott feins Dotters regiert/ entflunb ein grofjer autfrut vâ berm lOofgefmbnit on blutuergicffcn/alfo bas etlid) borburch beflt;â^J^ ten verligl bes gangen Key fertbumbs ^utunffeig wo man bief«^'^^ faUntt halb ein orgneyfÃnbe/bann b$ iDofgcfnberwóbltcn tt^*^^ ad?tung bes Kónigs Kinb/ein anbern Keyfcr ober Kónig/ In nóten vorgeben vnb bey (leben mócht.Ãba bif bie 5iir(len bef laâ^ erfuren/vnb ermaffen was vnrobts borouf bomen mód)e/ fo âlt;ââÆ, fen eynbrud? ge(lattet/ gtenge (te eilents jum alten Kónig ins jn nit fo gor mit bitt als mit tró wung bereben b^ er auf not bes Kti® (id? vnber5Ãbevnb ben vnfug ber fich mit gewolt onlief / obleytet/ 5â bünfftig vbcl/cbe es vberbonb n^me/jufó^ommen/bomit tt'aitJftg' (bn wtberumbon (ein willen ins Kegiment/ vnb muf te regieren wP j fein grab, ibiefe that war ^urjeitbes gcfongnenÃtbenbürgers/wâJ^ (chreibt/olfo ruchtbor vn loutprecht in ber Ordcy/bj mon fehitr I^Jj^ nichts fogt ein longe ^eit.Ã?tn onbere warboffftge biflori bat H^ââ 21^ Ctt^cnt vn» tragen/weil o(ftgemclter ©tbenburger in ber ö^urefey gewefen if^ylt;^ ocitat^cit im 3u(fgong ber grof mächtig quot;Sartorus '2?amerlanes etlicht nbsp;nbsp;nbsp;.
woc?SS ^^^â^ mtt bitt vnb gefchenef berebt/ vnb bobin brad?t/ bj fie ftd? â^^^L dey^ (leben woden bes S^uref en feines fcinbs boup t /m ónl^tingen/^tf^J nenvtlmcbtbaner/nfchtndt/vetbdf/woftesvoUbrâchttn, ©ftp
-ocr page 245-'2^0« (Europa. CXII ^^â3 fug wU plt; es «ngiifp!i»/«blt;r es torn (not aUwegbie fefewerc bec ââ^^ ^^ rtbcrtwrtUcr febwrtVQcn bun(ï guten bettelt ber?
^^^^*â ^^ ^^ fclçnm fórwtgtg neu wc Bunjï vnb abenebcut $«â
i ^/brtmit fût ben 2^óntg jujteben/vnb fo et bifc ju feben begtrig et s^ ^â^^â^ben/ lie mochten btfe Æ bt bun jï ntt feben laffen bnnn nUctn fo I^etman von Ãeb nuffcblüfö/»nb jbnen nlldn jufebe/ nlö bnnn ver? S^^ ^^ ^â ^*^^â^ begetten enb jubomen.^tbet bet Aónig wntb butch ^ «lt;b/bkpc tmntgwon betten/ vnb beten bcttuglbncnjum tbeUbe^ tilt;s^^e^^' S^^^tnet/ ficb fût^ufeben bne |m teinnbentbeut ven bifen ioetfüt.3H6 et (tenubetûffen lief $u btefem (pectnefel bnmen (te in (b* tcrï?^'^^â^*^^â ®^*|Ãbcben iOnbtt/ bntunbet mît Wnffen wol bewn^ bt k^^^*^â* bergewavttetÃontg/fo bnlbt (te eyngtengen/gebot bne w kt ^â^ ^â^ wtbet (n gebadet betten/ nn (nen felbà «uf gleng/ vetfd?u(f ^â. 1 eblnnuf jufüten/vnbetn (eben nut fetm eignen feb wett »mb^ubttn; £5?^ t^ S'^â^*7^ö^^uvben rtucbdUeotbcnbnjumnlnlfo vetrunbtfd^nlfe vnbge^ xnónd? ^gt;gt; ^m^ontg bntgeben/ bnanllctley buben vnbgtoffe febA^/tnubet/ ^^â^^â
wölben/wcgen/(ïnbtengefn eilten nuQ vnb ftieb $uwi^ ^^^*^^^â^ betüebttgt/ in bifen Kutten buben »nblt;5et(ïlü wm Onbit (leden/ vnbet biefem ©cifllidten febein vetbotgen/ fobie Ueltttngen mód?t. 3lufbetn allen bet König bewegt/vnb bet wat« lief et ein geineinebictrtufgebtt/b5 alle gci(ï// , ^enfeinó Keicbe/bnlbb^KeicbtAumpten vnbrtllentblt;tlbnu(5gettie^ leb'''^â^*^^^^^ ^ââ*^'^â^ cinieben bntübet antAm benfoltman gleich bed fold?^ ^^â^â^ââ^â^â^ vnbnll pine gütet vetfaUen fcyn tantennud^tnein fo k **^^ 3^3emK$ttig/b5 et nit allein (ren namen ntt bóten moebt/ « nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^ *^** ^â^tt w tl»« betteltleyb nn ft eb tig wntb obet (m ent » mnndi »rer^
^3«« tam/ben bunbet on bettübnià nit anfeben/habet lieffen bic bent nbsp;nbsp;«»^ »gt;«
^®âiig fût vnb nad/giengen ntenbettbein atmen erfd?einen/ wo aber SbÃ
^â^^ atmet benen vnfutficbttgFltd) in bic banb geriet/ tam et vn/ vmndwnt Silagen nit batuon.ibaà bat bet ©ibenbürger felbà etfaten/bet ein Ãâ^Jâ*nitanbetn atmen gefangen/bem Key fetalà er jubabgebnwolt/ ? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;straten feinb/baefebreibt et) bab fteb bet Key fet ergtimpt/
'âtto torn wie ein ©aw/votvnmut vnb vnwillen/mtt vetbetung feina fâ»3e(tcbtÃ/ba fey fein Oerolt obet (Icdcubnccbt jugclauffcn/fte vnfau# ^^ââ auf bem weg gefd)lagen/ vnb bic nicht entpoben/feinb ben (Iteichen enttunnen /baà (nen wiÃiggemacht bat/ bcm Key fet in feinem bet /
âtl tod nimmer fût feine augen jnbommen.
Ã^on her wurden fûvndmpfîcn ^ctUgcti/ ^et^clffent/
(ten wunberjeichen vnb walfarten»
^btchaft/baà ein betliger vbetwinbet vetteutfeht witt/ t(î vnbet Ã^^anbetn futfehetnenben Ãciligen biefet ©cet/ bte nach bem tobe *nit falf(henwunbct$cichcnin bet âÃûtcbcygclcud)tbabcn/vnb «ftbkuebten/bet fûtnûmb(b/ wclchcà heiligen grab jwifeben -Ãrroz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,â,,
^lt;»nnivnbKatamanntligt,'X)nbwicwolbicfc(bütÃKtiegmitcinangt;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;..
âttfùten/ fobatffboch niemanb bcà racbfcligé tOeiligen grab bcrûren/ iffk ^'^ nabenb gelegne enb vnb ott beUybigen/ (a ein foldxt wobn *lâbcy (btten/baà biefe bem vnfalntchtentgcbcn/ bic biefet gegne allein ^«9iüd5u jufügen gebenden. TVibetumb feinb ftebutchauf berebt/
(emanbtbicfennotbel|fet vetgebenà angetûfftbab/ fûmemlich
TP ü# ijl
-ocr page 246-^4^ anb« {Ãed Wefe^ ® f UÃueff^/ a£S^^ff**S'ââ^^*'* 3lt;nlt;igt;gt;3/wâlt;llt;b«plt;«Kblt;y)bmlt;(r»ff«K«bvblt;â»npf'^ ba ijl dcwtfjer fteg.3)rtbtrt5cud)t järltd) dn groÃe menge mit flt;tiJ*^J lübbett/gabett/op(fern/von2Pl6nigê/5ór|len/ JOerm vnb bracht/wet baà tb«n mag/ ber tbutbaÃ.iber wirt berneebfï âlt;â^^\h , ebometC ber ber ^órefen Cbrijïuó ifï ^geacbt/alfo baà fein lob niwt ' | lein bey ben âBüreten/ fonber auch bey anbern anfloÃenben Ãlatww , ifî/bie vtlmals fein grab beymfud?en.
»er côttïen nbsp;nbsp;nbsp;Ifirt anberer tOcilig bey Ãt iOarppetteeb/bj verbolmetfcbct w tr^lt;
^nu8 »nb bül|fber ?3tlger/ober dn ^tlgerlOdlig/ ber fûrnâmlid) von ben^â joorflowto. g^^^ angefuebt wirt/bee bulfffie embpg entpÃengen.Dil tragen blt; britcen tOeiligenlbmot fur/^ifcibpaffa genant/bj lieb llt;ï«tlt;f fen bie ^uler vn Ifbeleurb an/bj er bie heb ganç machen foil/ bon ^quot; verfiinen/jnr gebürt bdffen.ifin anberer vanpaffa genant/ber famlOeilig/trolïetbiebetrübten/vereynigtbie jwitrâchttgen/ dfwquot; net bmantóffenben /ie^tein lóngling/je^t einalter dOann. .lt; Jn ber gegen t vnb reÃer ba ber Ãibenbórger gexvefeniÃ/ feb*^^â cr/feinb vilerlOeiligen grober geehrt mit grofferebrentbietung/ Ã*% namen man nit wey Ã/ wie bey »ns bie eil^taufent ÃOartirer/ bierntt man an/ vmb Kegen/fchon wetter/ vnb anbere jnfAllige not/$u bered grâber waUetman/wie wir wallen/CrenQfert gehn/allba behalen Ãdr ^pffer vnb gelwbb/ vnb tragen ein groÃe boffnnngber erbórung^' fnen beym/e|fen vnb leben and? wolnad^/rer gewonbdt/fo Ãe^nbife^ vnb anbern lóeiligen wallen bommen/bringen mit inen vilguter fp^âr âX^nber bifen feinb $ween/ berê namen man wey Ã/ (Boy vn ^artfeb^d ^aÃa/ von benen man wunber fagt von fren gegenten/ wie Ãe beb Wquot; lieb gewefen fdnbt/baó vibe jnbe waren fur allé juf Allen vnb auÃ^t^â^ baruon ber0ibenbürger feine tOerren^rawen Ibmofftgefagtbdbed febreibt/bj Ãe vil gute von bifem tbeiligen entpfangen bab/junorddâ bótungbee vibee/ barumb Ãe/malle far ein anjal maà ^à utter bej^w vnb wo fteetwan inbemopÃxr jurey^en/feumig ge wefen/ fey banb ein vnglücb jugeffanben/ vnb bj vibc auÃge^oÃen/ bamit er hg | gleich gemanet bab/vnb fo balb Ãe bie verbeyÃen gab gelege/fey bj »«CôrÃert wiberrommen» Dat auch ben 0ibcnbórgcr berebt/ bae er timber e. wenod. SchaÃten für bie IVAlÃv wie er fchreibt/ auch bifen Deiligen angerdj bab.5Sae mag er auch mit fchwdgen nit fórgebn/ bj /bm fein Derr olï jufagenwiber bolet bab. Xttnemale better ein Stier ober loren/ ber fey / ab bae anber vtbe junacht eyngangen iflauÃbüben^, hab er balb/ wie bey /nen gewonbdt ifl/ feine nachbawren beruÃr â^'t jubanbt auffgewefen/ein Æ eber mit feinem hocher / bogen vnb b««b/J wolten Ãe etwaein wilb/agen/burchfehwey floten Ãe bengangen »ÆJâ aber nid? te gefunben/aud) auÃ-helngefpur Bommen/bae haben Ãlt;5* trieben vom (Dörgen an/ bià an ben britten tag vmb Defper jeif. -^* nun jeberman vermubetan bem 4gt;chfen verjagtfey feim Derren ep rnirÃfFei và gefallen/auffbem heymweg/ ein gdtibb jum Deiligcn ©ancKSo^ wunoenct# thun/fo ber ©tier funbenwürbe/ba fey juhanbeingefd?rey vnjn^wr S^S? ^â^â ^^^ nachbawren gehört worben/ vnbber -Ochs jwifchen ^'^^.d rtvp quot;nbsp;Deumen jwifdgt;en einer jwifel behänget/ gefunben worben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;î
verwunberten Ãe Ãch fo vil mehr/bieweil Ãe biefe brey tag fo oÃc bangt; gangen waren/ vnb nichte gefchen noch gefunben. 5»â» anbern/ o P er in bicfer jeit vonben IVilben ^hieren vnuerlegt/lcbenbigbb^ war, 211e nun fein Derr ben nachbawren bae gelwbb ^â^Ã^^ hW
-ocr page 247-lt;55011 europa. CXIII
R Jr^^^^ ^^'^^ halben fie Plt;V boe vetwunboft/ ^ou vnb bem tbeto lt;ïc^oct â^^^ ®^^^â^^ 'â*^^ fâ'*** vlt;rbt«tfï/vnb mit freuten mber bei«» Smmx ^ iiâ^btfd garven wegen besgefimbnen^cbfene/abvonbew
^öentetef an bem Cebfeu vnb iOeiltgcn erfaren, «ft«;SS^â5l**5?*âîî!âS^â***^^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»«««w
berd! ^ ⢠** 'â*'^^^â^ ^â^ vnfd)ulbtgen verklagten entfd?«lbigt/CbtU »otbeiffev ift a nbsp;nbsp;^^^ ««men/ ber aueb ben notldbenben botten ge wegen i^/ ber 0« Córefetu
tch nbsp;nbsp;^**f®^lt;WAnfeblt;ntnblt;râÃürlt;flt;y/bjkaumeïnerbcrlt;b» in nó^
lt;ingerùfft/flt;tnbûlffnicbtentpfunbcnb4b.îgt;ifererfcbeinetben^iU
«im*^ â^ââ^^^ââ ^^n vn botten offt au|f bem felbz wie ein Pofïbott/auff *nüb^^^^^^ 9*^rlt;ltlt;nKofepQenblt;/oer kempt ab balbangerùfft ben IÃotf k ^c ^â^^^'' ®^^*^ f^ iemanb feinen namen nit kennet/vnb allein ftdgt; dd« ^'^1^^'^ ^^ febieft er bifen iOeiltgen jum bcltfer. Hun bif miragt; ift/ nbsp;nbsp;nbsp;^âF^âw lOeiligen/ bnt ftd? weil ber Ãtbenbüroer barinn gewefen
benf ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^ geiffliebenbeml^onig angeben wcrlt;/
hen^ f^*^ö wollen (te fn verratben vnb berhalb mit ^ewrjuuerbren* fana ^ r ^^^ worben. Ã)er 4gt;ber(î aber vnber ihnen/ aie er bab ange^z ftine â'n^jureben/ abber bingvnwilfenbvnbvnfcbulbtg aucb fen h *?^^^c^Fitten vnfcbulb an^u^igen aber nit flatt Ãnben nod? belfa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- gt;
nia/ x*â^^®^â^ turQumb bem 5«wv ju/vn (te aber für (Bott, bem Ko* . ^mb biejem iDetligen ibt vnfd?ulbt protefïieren/ warb er erfl in ein . nncnbengli5!enben4gt;fenge(io(fen/al0balbab«rin eim augenplóek irv ?^ ^â^^fâ^en/vnb ber ^fen erkalt worben fey / barbey ber König obf P f â^^ ^'âSâ^nommen bab/vnb (te all lebig gejâlt. 3gt;e6 erflen fd? udgt; fût â^^***1^ 'â^n bem 5ewcr vnuerle^t bliebenjcinb/werben bey jbnett ââ^gte^ bedebumb nod? beut gezeigt vnb au(tgeb4lten.
ï^ic vbergebt ber ©ibenbórger vnjâlid? vil tbaten vnb gefdnebten/ ''^*â' fâ^intr gefAngnid bie xi. far jum tbeilgebört/jum tbctl fclbô gc#
â nbsp;nbsp;mb erfaren bat. Qie baben aud? Propheten vnber ihnen bie allé ^fy^ft^a £«
iffF â'*â^ âââHT«»/ beren einer ntt weit von bem Ã.benburger ge wefen oec «artfep S-3â^â®*^/ wU tv fd?reibt/ bj er alle bing fo bie leuthkatim gebadîten/ ^n^eigefonberUd? von biebffalen/morb/bj fd?ter niemanb ^Jâ^ngejetgt/etwaà arge gebenden borfft/moebt (td? aud? auf feinem â^^vber ober bieb an bifem ort enthalten/vnb wie wol bi*
⢠Wm hart $ufegen vnb vil fallen rid?teten/ vnb etwa felbà au(f niebtö y*â^® 5» fm karnen, hater jnen aie balbirfùrnemmen vnbanfeblAgge* r3t/wa8 Ãc im Ãnnhetten/ ehe (te ein wort fprad?en/benim ber 6ibeno 'ââ^Sttauebbett fùrgenomen jufeben/aber auf ang(lvnb begirb^n* ^^nnen vnb hinweg 5u5ieben / verbinbert aud? baà er mein fürnern* a 1*'*â^'â*^^^*^*^ ^'^^^^â«/vnb mid? au(f hielt/ eilet id? bariton/ villeid?c JâS'^ilt;v®v^^lt;*lfv verorbnetbat/bj nit an bifemfùrwig mein glaub anfkof entpfieng. ÃOeren aber bie on (^Oannlid? famen ^^^vebt feinb ^geboren werben/ Hefeà Ogli genant/ werben alb 5 ttjtptdi ober brey inber ©tabt Pruffia gebalten/^um wunber/beren ^«tober etwas vonfrcmkleyb auffbiekranden gelegt/hilfft vilen jur St|unbheit/bie(te wiberbringen/vnWiber alle f ed?tagen bewerth feinb/ fit wunberbarlicb geborn werben/alfo ifk all fhv leben vbernd* ^«Hteb/bauon etwas broben.
*2?on ber '^ureken vnevttigf cif/ fecten vnD ^witracht in Æ rem glauben*
-ocr page 248-Kddïamp;Ãtia^ gen flächet ftd^fdba.
tatest pefe^hec Cdr^en«
Victfeeton bte Sehen tn t»ee Córdey.
©rt^ dttïifï tÃert bkfeé ^c It6«cÃ^/ '(DÃ^^'l ^ WS«* OW iff/ !gt;} pèttitJrffUkr nie «in« iff/ »«gt; Plt;igt; Pft* l^^TrtbrcttttCft vnb vervatben mu^/ vnb üv eigm^ctd? fdbev Cj^S^ren/wte mart tn rtUenSecten ftbet/wte Re fid? felbs ^rmc«^â ff ûrçett/vnb bk lägen niebt bann wiber peb felbs lengt/ vnb lt;ttj^ wY «6 wunbetwetd? verfügt//^ eigne jungen freien/vnb mit ftem eig^ feb wett vmbbtnebt werben mu^ 'wk un allen Ae^eteyen etfcb^lâ^^5 'u iff bod? bi^ fwtnâtnlid? nUd? nn ben âhüteten wat/bte in ntd)ten wt^lt;* nnbete 0ecten eine feinb/ bann in bet lügen vnb wibet Cbtiff um/ w^ lt;beó fo pc bod? wollen vettbebigen/ vnb nid?t Ingenbaffrig/fonbcf P bie watbeitfeyn/wollen gefeben feyrt/ etff teebt anfaben pi in ft ei^ jung jubeifjen/ vnb ft lógen Keid? jituetBunbtfd?afften. 3Hfo mup â â lägen ft felbö inf t n^ff bofte ten/ bann eben wann Ites taumen vub^^ lügen feubetn wil/ vnb fff wat/wie man fpttd?t:^tne lögen bebatff Æ ben Iwgen/bae man ft allein ein anfeben mad?/ ba^ ft e Waat fd?etnlt;â -* fo baben bie Otcfeneufletlieb ein gtoflen ftieb vnbeinigbeic/abêyâJ^ gcwtffen/glauben vnb was ju bet watbeitgeb^tt/iffbaum ein 1^^ ^olcf. ïbatumbfbt Ãect/ wie all anbete/ auf lt;ödttCbetetnlt;B'^fâ'^^ fttebenôifî im gewiÃen )nicbtfeyn ban/Weil alles fo pein fb^emg^r^ btaueben/ nid?ts feinbt bann^enfd?enfwnb vnb aUfffatjung/f^'ââ mit einet fd)tifft/ wie bas 73apffumb auf bem Eliten Ceffamenf fd?mudt/bie betn gefebniaeb bet ©ottfdigbeit ober watbeit babeuP'; bet voller 2lbetglaubenö vnb(Bleifnetey.5gt;ann Ãegebtaud?en fd^ . 2tlcotanö/wie ctlid?e bofe Cbtiffen bes Xbuangeliume/ ju aller 5***â^^ tey vnb ©upetffttionfb fte wollen l^utenWotben/ ^bebted?««/^^ enwetd treiben/ barntt Ãefo gar vetberbt feinbt/bas bäum einl^^f^^ in bet ÃTôtebey iff/bie nid?t ein befonbers '^cuffelà Ãönfflin wifF* gt;. Hun von bem gefaQ vnb 3llboran iff fo manebetley fag vnb w beUung bas bunbett von bef wegen gefragt / baum einer fagt wl^L anber.jbteptieffer/Wiewol fteeingtoffet^eiligbeitartjcigeU/vrtbP^ faffi0eud?lettfd? ffellen/fo Ãnb Ãe bod? vetborgen wie faff aller Pfaffen/ fo voller bof b«t/ bas ntd?ts iff bj Ãe borffen gebenefen/ b) n* nitaud? tbunborffen/nemmen gelt/vnb laÃen Ãd? in alle böbewy/^j gefangnen falfd?e lebigs brieff jufd?teibert/vnb warumb Ãe werben. 0d?teiben aud? benbtiegficutben Cbaracteres/bj ftewlt;b« g^fd?«Q noct? febwett befd? Abigen mag/ btfe brieff werben bey f né P^^ mali genannt/vnb etwa vmb grof gelt von fbnenvetbaufft/vtljl^bâ,quot; batauffvmb/voneimottjüanbetn/ bjfrbofbtitnitlautpted?twlt;f^ ^s fetnb aud? unter anbern Ãecten/förnAmltd? vier in bet irö'tebey^quot; bie Vile bet dOund? otbcn/5)ife halten von bem ff anb bet feligf «t »(^ erley -Ãptnion/bic ein febe Ãect ffeifffür Ãd? glaubt/vnb feinbt bl«â^â^A fo gar nit eins/ bj eine bie anbet verfolgt/ vn etwan batumb jun fen gteiffen/vn ein gang^ohigreicb auÃwAgig mad?ten/wo öilt;^ J Ãonig fnenfrieb botte/ vnb Ãd? batjwlfd?en legt.îDie erff Prieffer/bieob Ãe wol von fl?ren eignen gó tern leben/vnb allein 4lâ iianbtffeuwer vnb beÃbWetb/wie gebort/gefteyet finb/febod? wetP fte in groÃer acht gcbalten als beà voices votgeber/ förer/tegiet^/ VrtcfwigPeft ^er/Xiebter/vn gefa^geber ittgciffltd?enfad?en/weld?eault;b her Oicfen d?cn/pobcn fd?ulen vnb ©tifften vorfeinb/beren meynung iff / nbsp;nbsp;..
»m gu«blt;ii. ^^ gefaQ lt;^Oad?ometi ntemahb feUg Werben mog bj leren vnb rebeni feberman eyn/ vn wiberffreben in alWeg benen/ bie fid? barwiber feg ' SOie anber Ãect bet geiff lieben (punchZ »U mit eim namen 2^**^**^^^ gen
-ocr page 249-â¢Son Cop«. CXIIII
^^^ »heraut «ro^ bcy ihnen geacht werben ' ab ber tOciltge« waromen/ vnb vom Bern bevJpatnarehenvberbUebett/ Mab erhak i?h Ã^*ââWKdlt;fe$/frlt;ttnblt;öottlt;6V»lt;W4d?.ómlt;ef/ bifer mcyitung Iv 05 0^8 gefd^ntt niiQ fcy fonberbic genab (Sottes fey es alUsz buret? « alle menfehen genefen müÃen vnb feUg werben / welche auch on ver-? âenà vnb gefa^ genug fey jum heil vn ber Seelen feUgheit. Ãgt;ife grón z j^Wî fr meynung miff fein nnber bing/ban nuff wunber^eichen wie gcz ^^® ^^^^® probieren. 3£gt;iefe haben auch ein groÃen anhang/ T mà mlieh/au^ benen/ bic ein wenig (Beifllicher/ anb^chtiger vnb be-z vaTî?^*^'^ ^â*â^ nnbere/ vnberm Doicf wollen gefehen fey n. Ãgt;ie britte 5^^^ ben 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S^nant/iff auch getÃlicher vbung ergeben/ bife wer'/ p«ugj4nlt;#
ebt â'^ ^^^ Propheten Ãinber/ vnb ber Detter na^Bomen/in groffen hab ®^^*'^^^^ / ^^® ^â^ *^^** benen herBÃmen/bie bifen glauben gelîiffc ^^en/welche pep felbsbarumb heiliger vnb wurbiger ban bie anbern fiJ?^â'^ ^â'^^^ lâ^tr Sect Bein anbern grunb/ bann lange gewonheit/bj L â â'^Sehen/Ãe haben biefe weià alfo juichen vnb glauben/ von ben al? fcert^â?^***â'®^* ^erenmeynungi|l/b5 ein Æ eber burd? fein verbienà bj LLï, â5^müÃ/on genab vnb gefais.l)ife halten vilauffâfonbere go äff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;caÃeiung/ geiÃliche vbung/ fpeculieren fclbs erwóhlte
^^ ^ötÃbienÃ/ hóren nimer auff jubetten/ Bommen auch ^unachts 'â^^^ân Snappen mit bem Bopff ein gute weil/vnb fprcd?en bar$u oÃc Iftt*^^*^^^^^*^^^^^ ' 5«Utà fagen Ãe l^uhu/ bamit fallen fie bahin als leib? . p vnbge^orbett/vnbentfchl«flrenalfo. Ãlimbife haben auch ihren nie «incnanhangbefonber von benen bie it bei vnb von altem gefchlechc itÃtdler vnb itnibiellcr genat/blefc als bie itblenlaf?
L. A**â***â^^wt Ãant ober namen Ruinen mir profefs vnb glauben ba? ?OT®lt;c^^lt;y^lt;mvrfprtmgber!0tiflFter/ bj iÃ/bey ber Propheten Detter Ainber bleibbesÃe Ãd? faà gut bunefen, înefebrey 0ecc â^âtlt;tllirer Opinion/femb allem Doicf ^umal wolerBant vnb janef en ii*â*ffb0renmitben anbernwerbe vilmals euÃerlich burd? ben 2ley? rJStfeheiben/verfunt vnb 511 frieb vn einigBeit getrungen/ bjein ieber h â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^*^** glauben ober 0ect/ mit Verachtung ber anbern nicht
^^bet rhume noch auffwerff bey einer auÃgefeute ÃraÃ/ bamit behdt Pâ^ât Ãc in einer orbnung vnb frieb. I)ievierbt0ecti/gt;orlfcgenant tà 2tewr m ihnen Ac^ertfeh/ wie bey vnsbie 'WibertäuÃer geacht beren mey? oct cördVyz ? 5â^3 iÃb5 (So tt eim leben volcB ein gefan, geben hab/ wer es haltbj er ''»^erbe/vnbfeyeningleichemwerthaUegefaiîgut/ber'îûtcBenwie â â^^^hriÃen/ber ChriÃen wie ber gilben rc. alfo bas ein ieber in feinem felig werbe, nbsp;nbsp;nbsp;müÃen iren glauben nit faà beBennen/ wo man
f ^óret vnbanBompt/fo verbrent manÃe/ alsbieleÃererbesgefaQ? ? ^achometi/bar umbià bufev glaub nid) t oÃentlich/ aber bey vilcn '^ââIllich. Jn ber Jnfel (Thio hat ber 0ibenbórger biefer einen/ in einer Z*^ AbriÃen 2kir^engefunben/ ber zeichnet Ãi mitbenChrtÃenmic ^Bj.CreuQ/vnb fprengt fleh mit bemgeweichtenIVaÃer fprechenbe Sntnth^^.^^ji. gefan ià eben fo gut als bas vnfer/ bas Beinanberer ^â¢^tef fojià vmb fein leben thät/vnb ehe Ãürb.
â00« bev '^urcBcu vnwlffen^cU in freien f ünÃnV 3i(tu vonbcrenbef(hnäbung/0önb/^ei^t/73uÃ/bemttt/ vnbanberer torheit vnb (SotÃbienû
-ocr page 250-2gt;rt^ anfcer tÃed biffed ^4(6«^^/ £»»»!»* (HÃS^3''»®l^lt;lt; Ãteefo» «nf«|ïliflig onfebUgigDolctI^quot;^'â!'^ aerecbtig^ ^Icm vbcl/ cucb lt;» natiirUcbcn bingen febtev et« vbernatufi' e^dX^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pmctidf mb erfnrung haben / geboet? haben fie 5« allen Fvlt;^
Bunfïen/ »nb in ibt eignen Ã^beologia vnb glaubens fachen fâ5^üAâ»^ verfianb/ bj Re p^ vmb ben glauben vnb jbr gefag nid?c hart b«^ inem/ba^ fie gefrugt/ibve tbuns ober glaubens grunb ober vrpw feigen mochten/ bann ben blofpntegt ihres gefages/ben pe nach»â buchflaben anmaffen/vnb barauff fie fuÃen/Werben fie S^f^^$^'\ft trorren Ãe all: 3llfo fieber es im 3lcora gefebrieben/ alfo habend IMcerngebalren vnb glaubt. (5eben berbalben frer W^f^ung/*^Jj4 Ceremonten/ lt;5nab / vnb Vergebung ber fûnbe ju / barburch baó leben juerlangen/ von ber funb/ frieb bes gewijfens/ fall ber cramenren/erbfünb/vnberfchetbr ber tugenten/vnb nnbern g^m^âJJ^y fónben/ als Hoffart bes (SeiÃs/eigen C»eb/ murmlen wiber lt;5^^^'^y glaub/tc. wiÃen Ãe gar nichts / allein angenomne bemut ià ihnen/ ben Dilcoran wiÃen mit ihrem Weltlichen Kecht/ià lwrtr^^â ihnen/ vnb hoffart/ Ãelen/morben/tc. ià 6ónbe. dichten vnb nicht was wiber (Bott iÃ/ fprechen (Bott fey Ãnret genug fich jwt«^ vnb feine wiberf^cher juÃraffen. Was aber wiber ben nechë*^ gemeinen Ãanbt/erbarlcit/fciebgute orbnung/ nug/ poUicey iÃ'^â^^ hoch geacht/alfo/bas Ãe fagen/ fo iemanbt Jefu ChtiÃo vbel cimanbern frommen Propheten/ als (HoÃ/ öauib/ ^brahafW/^^j^j^ tomme vngeÃraÃt nicht baruon/2lberC wiegefagt /)was on ber (Bott gefchicht/ rechen Ãe nicht/ vrfach ià erà gehöret/ aber fo fromenCeuthen vbels nachrebetober Ãuchet/als ÃeChriÃumr^^,^ Propheten achten / rechen Ães an frer Ãatt/ als bic verÃorbnen bK 1 nichtmehr rechen mögen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^\
5gt;ie befchneibung brauchen Ãe neben bem'ffauff/als bie 0arrlt;*^^j eher hnber @are ber frey en / beren 0óne Ãe wollen gefehen fey ^1 ^L^ nen vns auf ben propheten/bie vnbefchnitnen. 5gt;olt;h achten Ãlt;o ^/ bertfon^tig/alsbie juben/ bann Ãe eilen nitirefinberjubefcht^^'^ bic gemeiniglich on bie befchneibung/ fo Ãe fung Ãerben/ verfarlt;^' Ãe nitvnterlteÃen/wo Ãe fo groÃe macht baran gelegen feyn ben achteten. Jhre prieÃer wiÃen auch lein anbere rechenfehaf ^J glaubens 511 geben/ bau alfo fey es infrêTUloran verfaÃet/wie mifehé ChriÃen auff ir 5gt;ecret Ãch Ãeuren. Wan man Ãe vom feelen/von ber aufferÃehung vnb ienem lebe fragt/lachen Ãe/fP*^^! be/viUeicht werben wir phone weihet haben/rönnen in geiÃli^^f* lt;n nichts vemönÃtigs antworten/woUenauch vons glaubeus^^,;^ nit bifputieren/fonber fagen/ alfo fey es fnen förgefchriebe.iff wt^ige ge^en etwa auà ihrem eygnen Ãopff/ ein vngereimpec antwort. Jeboch fabuliren Ãe vil vnnögebing vom 3lntichriÃOâ Ãen gericht/auÃtrÃehung ber tobten/HeU vnb 5egfewer/aop l^p , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eignen thun/nit anbers bann bie Kómifchê ChriÃen/ vnber anblt;J^^
gen Ãe/nach ber aufferÃehung werbe (Hachomet bteHellrauin«^^^,!
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;alle verbamp té /Ãe fey en was glaubens Ãe wo lic et 10 fcn/ vonwc^ââ^ S cönfen SroÃen machtvnanfehen (Hachomets b^y (Bott/ben Ãe mtiBös nbsp;nbsp;men/ban wie bie ChriÃen ChriÃum/bie JubenfHeÃiam. 5*^^^âapf^ S^näm ®â^^ fââ^^ an allen Qeeten/reben mit macht/vn was Ãe fagen/bj âââ^r( «uà vonfebermanoneinich nachgröblen vnbbifputteren/als
gehalten haben/basfnenniemanbt wiberfpreche« barÃ/ aie btt*gt;^j.^
-ocr page 251-( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'Son europa. CXV
»ilt;mSiS-***^*'*ä^®*'*^ââ'â^*âââ'^l**â*âââ*â^^*â^**^ ïgt;âbâUb ' ^uèfdil nbsp;nbsp;L^^*^ ^â gvübUn/btfputtcvm ober 5« fragert geflatv fonber
i Sctlïü^w^web/on gvunb/rtle lt;5ot«d wore, glaubt feyn/wae fr
ocfAiâS^ââ '^Hâ^3lt;^^«â^/ttitanbet|ï ban bcy vnótm 33ap|lb«mb. jbevbalb 2gt;en Pfaffe» ^^^â^ vcrtbciblngen pc C wie alle Ãc^cr ihr h^crey ju lebten 5Ãquot;Xa: ItcitaiSï^^ ^^â' Pbwetbt/wie ^nen |t gefaç verbeut/tub gtet^en in all fpec^en w
/â?*^fv*^â**âgt;ââlt;*lfw/fltlt;blt;««U bie befepnen/ alles als ein tobtUeb fee lörrfey» Ãb 1' ^^'^ ®^^^ t|l/vnb wiewolbip butepaup |ebetman tbut/à ti^tet#tc^i ®^*^^^»3»lt;tenCbttflenbtetinngatvnpnnigvnbvilbefp Sen / x^â*^r Ã^**^^ ««« anbetp glaubt/bet mup bey jnen pillfd? wet^ t^^fF/b^^ ^^ ^^ gefebeben. ©te abet halten ob jbtem Glauben fo 'Inem^^ ^â *^** Glauben ju Cbnpo etwa bebetet wetben/abet von fleeter^® gleteb etn mttacfel vnb vnmwgltcb eó fey bann bas *H(3ö^^*^â3t/ gebiebtet weip pet alfo fielten. Ã)et ©ibenbutgcv bat eins/ i«utttt^**k^ ^^^*^^l^^lt;^^5^ftlt;'9^t / watnmb et feinen Glauben vet^ betfluA *^ * ^*'^**^**âS^f*ââSâ** *111 tv er bet tem Tlngepcbt ben ÃTag ju'/ âliebt t^h*' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^*^ ^â^ getbrtn babe / vnb gefraget watumb er boeb
fatttt^*??IÃ^''^**^^*^^â^*yâ**^Sâ*ââ^^*^^**^^ 3^^*^ ^'^^ vomïreuffelge^ fónbvJ^Fâ ^^â ^*^*^ / â^â^ ^^â niebt/tc. ^ut jeit Ãivti bes vierbeen/
vber ÃOcet gefangen gebracht worben/bie beffen bem notbiwan^ 7t anbern ben CatbinAlen vbetantwortet vnb gefebenebet/bie SJ^SJ**^^ ri(b^''^^k r-^^ 5wt«al willig / ben 'Cauff balbt annamen / vnb fleUeten gut/von hrteïrX^v ^â^Sâ^^fl'^****^**^^5ubemGlauben Cbtiflibetten / Ã)egt; «rempeln, «nju^^*â^ Sticht vnb ©actamentanben ©ibenbürget begeteten ^^® «tnen^eiebt batt er vernommen / febod? iff es f bmlt; pvc / - nbsp;nbsp;. ^âi5i*febcngewefcn / bap in fo febneUerbebetung fnen ctnfl
inch^ *^*Ã^ Jbrem Pfarrbetten/bas et eine jeitUng mit ben ©acta^ lt;ïeth nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tï*^ttbe/ba erfanbe peb balbt/ als f bnen ein tb«r warb auff?
b«8^'quot;^^^^*^ ^â^âit^*ebcn / bas pe alle batuon Ãoben / ob fie wolan biebt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^âfS«te Prouipon betten/ bamit pe anjeigeten/ ften gc^z
5eitfH - â'«fflt;*ââP^âi«terfotebtangcnommen. Wie aucb 5» vnferen Cdi- 1 â^ b)i(panus in t^ifpania gefebeben feyn / mteb beticht bat / 2116 Ovefon Dukr ⢠® ^^^ fónfft/aup einem eiÃt bes Kómifchen Glaubens/ ein ebict Ãrnïn^ «yuft^'^^^ ^^^^ ÃTiitef en in einer eil aup tOifpania C bann pe faffen vewiebe». obe?x*^'!gt; ^^â*â^^^^^'â^®^*^3^^^â*^ lt;itâtf^**itutag hinweg jujiehen/ itAm ^s *'â^^â^ââ^â'*^^â^ Weldoe ntmnit gern bas fht verlieffen/ er« ^^^^^â^^*'*âfl^3^^*^^^^^â^an/vnb als man pe batnacb jum ©a'/ »dïx*â^?^^^Slt;t/b4be»s ft etliche bcymlichwiber aupgefpeugtancin hoJ/ri^^ â^â â^â^ fóffcngcttettê.^lfo mup es gehn wen man bie leut mit
Ã^'*â5^?^ wil from machen / vnb ju Cbti^o mit bolben treiben wil/ S^SljSl /â^* ^â^ *^â*^ ââ^^ Cbtiflo jufühten / welche er fteili^ auch wol ge; netben. b« «'2 ^^ ^â* gefallen hett/aber nit allein ntt gethan / vn ben glauben I «uffLe ^^ Gottergeben willig hertjerfotbetet/mitgewaltfcmanbc f fh ^ '''^^^^^ ^^â'^^â^ lt;1â^ ^*^ wtberfpiel feine 2lpopcl gelett/mit Ccht/ (Briff*âââ*^^^â^Flt;l/'^*â^^â^^ââ*^âlt;^®®tlt;febUnben«basfcbwlt;tbt bes I Verf1 ^'^â^^bfdm Wort leiben vnb verfolgt wetben/niemanbt aber 1 nbsp;nbsp;feS*^^âââ^ martetn/bas bem 2lnttchtlff/%ótcf en vn allen Ke^ern
/ juÃebet/ Chnpen aber nicht/Cuccu. bie ihren Vntmbfo «ttfk J?*^**^®ââ^*^^® Wort vnb bem ©ch werbt bes Geipes Cwie hiefe * ^^^â^^gt;'âtrtbÃbigcn / alsim ^apphumbetfehienenip / bamit m gUuben# '1 âwifogteuwlichsblutuetgiepen/allein fur vnfern glauben wiber fsibwmit
-ocr page 252-©rt^ ankr tÃnl Wef«? ^ft^w^^Z
#«gt;itl( flt;6ilt; ixn'iriivcFenjuliräuen/anscricbcbAC/btt^^ffântMlcin'WcIcvo^l^'^?
***⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^4Vë^ enefprun^cn tfl / vnb bi^ bet'll gibt bet ^cuffd etjeb btti C«^ lt;n/fwrAbteil Olaubcn^nflrdtten / batnttb«ilt;tcrpcattcin4ttbcv/âJ.jj, * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;b40if{brt0Ctfolt;blt;tmitfctttcr73lutpwbigt/b4^mrtttbcnlt;5Uttbcn^^ gcwrtlt befebögett foil / wie et gemb m bem ^««»gclio wibet ^â^nL/ brtbn » mbgebet / (Bott wolle jbw webten vnb ibwj» febnnben mAw Simen,
2(«Ãkg««g vnb abfeÃrifft zwever 'prebiaten in betâÃóteVey»
3^ ntd)t »nffttflcbtig vnb nlbet/fonbetn gewntfam/ tb«« ^^^^ § lÃgcnnnffvnb etwegebetneigenfcb4|ft/b4óbn bittfAlligvnbto* *~5 lid) bt|l.t?nnbel ntd)t vblt;l in biefet Welt/fonbetn pbe b^e bo gt;gt;* ben begangnen @ünben bn^tbnefl vnb abflcbefl.
(Bebenef bet vile bet vetflotbenen/ftetgelialt in ben gtAbef«/ pe fo voUetlPutm vrbÃcblangcn btie^enZ/t angpebt vetbetbf/voâ* toQvnPategepar eVectn fdjeltn vnbSlap ip.
3(11« mun nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãgt;ie detect ten baben in biefet IVelt mtt fotgen gelebt/mit P^**^L Oetbert/ vMö ^cn vetfcbleben / vnb etfebeinen nietgenb mebt/vnb bie atmen ©i^*^** SSSÃ* ^^â^^^ '^^^^ ^ââ^ gettop/aló wollen Re bem tobt entgehen, 2gt;n batffil Vein an$«tgong obet vtfacb von femanb etfotfebet^/^^â^ benen bie bae wibetfpiel fagen/ nicht glauben / bann bie tägliche etP'^ tung vnb eigenfebafftbdrfacbemacbenbasgewip / bas wit alle A» ^â ottbf^bten, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
IVo ip (V^achomet (ïOupafaf bet eines foleben anfebens wat^^t et Dimei vnb ^ben $ugebieten haben/ gefehen wa tb / bat nu bet % bifes nicht vetfebonet/ wen wolte nicht vetfubten bic weltlich ÃDatumb lap bit nit fchmelchelnbip zeitlich vnb hinfällige fonbet übe bich in (Bottepbienfl/ vnb gefelle bieb 5» geiplichen vnïgt; vâ*^ lifeben fachen/bie bit jut leisten punb eine juÃuehtfeyn mógen*
â¬i» andere pveVuu vnb Ãefanmià dnö gelehrten preftâ* gets vnb Heiligen in bet tetefcy/Jo z
nu6 genannt, zC^Je fotcht bes tobte bebómettmieb aupwenbig/ vnb vil nteb^*'^^ wenbig/abet bieweil ich petben mup / vnb ben tobtiebetman^i mein wey p/hab ich etwa« eine etquief ung batinn/ bieweil tp/bap wit all petbenmÃOen/ abet bie punb be« tobt« etfahtettwi^*L bann etp/fo wit au|f bet 25aatligen/ vnb votaliet augen gewAfw^*^
Vorötettfi »nö gute XPevrfbkt^ ben rttlna ttt bem tobt.
IVaóich tho/©bet wohin ich mich wenben foil/ wey pich weil alle bing fo mit liebwnb anmutig waten / mich vetlagen/ v»^ â'quot; ^ ben bingen allen bleibt mit nicht«/ bann ba« tueh/ btett vnb waflet J , bcgvabnip.*X)illetd?t hab ich meine iteunb sugefetten bip su wet peiget abet mit mit hiney nï Weil ich nun allein begtaben wety J^^ bleiben bey mit allein meine gute Wetef / vctbunfl / heilige Ãtb*»^ ^ «Cf rf2 ab» 'ââ^ S«tet wilkSUhte abet bienicht/bie tvawtig mit mit sum gtab/^ bcïcrnwftóltchsubcmitenwibctbeymteten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^jgt;f
fniîebung Jch fageabet bit liebet Stuber /gebenef wae fütein vnbet|cv« j SaJ» iSS ^^*^ vetpotbnen fey / i^in cheilwttht mit bem ^ewetgequelet / CÃ^ ^^ lt;k3©en4^,ipmithimliflt;hetfrewbefatt vnbevkud;t, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|j^
-ocr page 253-â¢Son europa. CXVI
^uk^t fa votbrtnben îfî bcô 3ûttgfï gelebt/ werben pc all wol wk/ râ^â*«lTlt;Hîcbtt/ aber etltd? wire vherfeb Atetgen bk gnab bee 1rgt;.lt;5â^ef Ã^krtnbetnbrtô fewer bev ewigen bruttfl brennen / vnb nit verbrennen *^0(b vermehren mögen, nbsp;nbsp;nbsp;wire nie wortfonber verbienfl für bieb nnt z forten / bie nicht verbienfl bnben / müfjen eine greffe noth belieben, «ber auf biefem leben frey obnebirtbernifge^bvenfeinb/ werben h^ber lieben.
©Arumb bepeif btcb fegt mit biefer furfebung nuff bicfen weg/bna â® b«nn ^umnl on febnnb erfebeinen mogell/ wann aller (ÃOenfehen nagt; *^^n vnb verbienll/ ber ganzen Welt geoffenbaret vnb erfant werben.
^urec anjf(gungvnb Bcvinffbcr gekgen^ept ?(fu7
2lpbrice vnb Ã^urope/allermeill ber Keich bee mMjtigenKeyz/ fevö ber ^ürefey/fein rbeip/beerjug/ peg vnb berrfchafft
bie er in Bür^e erobert vnb vnberftch geworp fen bat bif an 4gt;fierreich gegen bein Xlibergang/auf petro 3lpia'z
no gezogen.
nne 1 y z à jwifchen 5 unffBir d?en vnb Croatia bey (lOobateill ^Kónig Cubwig von bcm 'ènref en erleget worben, löaran floffet â^beifeits gegen (V?tttag vnb ^luffgang fiel) lenefenbe bas 2^0 mg^ ^ilt;h 75ofna/ jonpen 6010« fuperior genannt. Ob Krabaten liget tntfia rup^î ^wnten/^rigaul / Up bteber Barnen bic CûrcBen / 2lnno » 47 7» 3tem vwr»o#n«. ghen ^crui6ba ijl villcicht lt;V?ipa inferior/©cruia vnb Kafeia / jn ^^wtfeb ©wffen vnb Kâçcngcnannt/^lnno 149^.
Weiter bip ju bem 5l«f6 C^raga feinb bie CûreBen Bommen/ 3lnnd Wnt vierbunbert brey vnb neunzig/ vnb balbt ju bem anbernmal/ ®â''^âi«ff Barnen pc wiber in bicfc refer/bip an bie 6teu wermareB/^nna ^Mmt Vierbunbert pben vnb neunzig. Hun inbas Königreich ^op^/ ÃJ Bameber'Cüref anno taufent vierbunbert feehp vnb fûnffçig/ vnb â¢âyÿbiefemjug vor (Srieehifchen Weiffenburg ber ^«rrftfdje Keyfer f^Mid) verwunbt worben / am jwcy vnb ^wengtgpen Jul#. (ölclch ®«tunber baben bie ©irffenvnbKägen eine fehlacbtvollbracht/2lnno ^â'«fent vierbunbert neun vnbreifpg.2gt;arnach anno taufent vierbum ®^*^t jtvey ^f|^ vierzig / ill Key fer ©igmunb bey ©alonibam jum an? ^^'^Umalvbcrwunben worben/ in einem ^ug wiber ben C^ürefen. Our? ä^,P0pt gegen lt;l0ittag/ Campus Caffoutcus / ba ill Tlmurates ber ^^â^^iph Key fer/von Cafaro Herren von ©irffen / in einer Schlacht â^®M^verwunbet worben/anno ijsy. Jtemborat^öffetgegen (VOit? ^â'S/CbeffaUabat ber ^uvef gewunnen/anno 1478. jf ^ni bas (Drichen? S^t/battnnenbie groÃe ©tabt Corintbus vnb ^^cn ligt / bie ber erobert but/anno »4^8. JtemPeloponefus/bIc JnfelÃOorca/bic batber 'Itürtf gewunnen / anno 14 lt;5 0. öOobon llöffct gegen (Wittag â¢aran/bagbat berÃTûreBifeh Keyfcr Paia^ctus erobert vn eyngenom/ , ÃÃn/anno 1499. iöie^nf'einigropont bat er gewunnen/anno 1470. ^imvonbannenaufftOtcrufalem 5uUgtmbemlt;Wccr/Cattbia/Crc? ^/ JnfelnbcrâOcnebtgcr. iDarauffltgcKbobipbtc jnfelbcr Johanni? â^^^/bicbabcnpcbem'cüvcBenc^gctruugcn/ anno » ; 0 s. babencs inn^r ^«babtUp inbas iy»i. Jar/ «4. Jar vnb wiber vcrlorenan bem heiligen h Cbrillag»
-ocr page 254-W anber (6f tf bffe^ ®ele6«^^/ Cbvf(l43.ï)lt;*rrttt(l5(frt»blt;r!gt;481Sgyptlflt;belt;W«rg«gen(Ã5ftwS^ i ober ifgypt«« / barinnen btemâd^ttgen 0tAbt/2He^anbri4/ 35J^k ntrt /cQunb 3HB«yv bic tO^uptfïrtbt iiiXfgyptett/b« ctw«bergvet ö.. bau Dof gebAUen but/ wclcfecó Ãeblof allein / achtet man in bet gwâ i mit feim b egtt ff aie balbHürnbetg ober 6ttaf burg vmb Ãeb ^^^4« fenbe / mit feinem vmbfang vnb länge, jöntd? biefe 0tabtblt;^ââ^.j, febnutfcbletbtjntcittben n.lïunb. Ã)i(e ge waltigeetfd?tócf liebe öJJ pat bet ^wtet bem Ãolban mit bem ganzen I^anbt ctungen mit oil feinet Den fcba|ft/2lnno «?»7.Ã)iegtof mAlt;btige0^^ Ãgt;4mtata / votjeiten Canopus gcbeiflèn.Deliopolie watbe rom2^ónigCubwig von Jtan^teieb/im^***^ * * * 9. Habens ben©^* racenen wibet/anno 112». (Bewunnene wibet anno 1248. X)a*loten0â»ââ bcttmix^o.lat/amfónfftentagïlpttlid, Xlunani^gypten C batan fieb 3pbttcacnbet/ vnb bas gt^H^'^ fiaanfabet) fïóftpalefltnagegen^luffgang/ bas totbelt;Deetglt;3^,'' iDittag/ vnb bet ^etg 0yna,^un tnpalefïtna ligt Jetufalen»/ |?aVcnbieCbtif{cnvetlotcn/3lnnoioit. wibetgewunnen 1099, T^y^ vetloten/ vnb vomgtoffen öolban etobett uss. vnb witjnbia/ WJ pten/2ltabiainngcbnlten/bif tnbas fat bet etlófung »517.batbif 1^^ 2^ónigteicigt; vnb alles fo bet gtof 0olban inngebabt bar bet âCiitcf »F 2^eyfet 0elem mit bem 2^tieg abgenèctget ben etwutger / gat vlt;t^ get / vnb all fein Keieb ey ngenommen, Ãy cia vnb 0itia |lolpn9^5^'â' ^nffgaiw vnb (Dittetnad^t an Jubeam / batinn Itgcn bic gew^W^ 0tâbt / ^lcpo / ^Intioebia / 2ttcbas / ^^attofa/ Cancla / bieje babei»^*^ ^ütefengewunnenimfat iolt;io.vnbnocb inbAnbig. Ãbatanflóftg«^^ Wittctnad?t vn Xulfgang ' (Defopotamia/batumb Stieget bet gw^ «nächtige 0opboy ein Ãonig in petfa/ vnb bet Cótef fïets / ilJbifPââ tue DAuptfïabt batinn.
Hun wit wollen binbetfiebgebn buteb tleinet 3lïam/ fe^t H^âf^^ lia genant/$wifcben bem (Deet if uvinum vn bem Ãonigteieb Cip^^â^ lmi£gyptiflt;ben(Deetg«legett/bifa«tf4gt;|letteicb.lt;5to^3ltmenilt;»W^ ' gegen (Dittetnacbt an (Defopotamia / batan |ïóf t gegen nibetglt;^^5 $as Hein 2ltmenia bem quot;Cótid'envntctwotffen / batinn^cyfet^tiW^ rid)73atbatof|aetttundâen.Ãgt;ieCanbtVttb Ãonigteicb Cappabeelf gegem Htbetgang vnb ÃOntetnaebt gelegen/ bat Ottomannus ctp* ^ütefifebetÃcyfetanno ijoo.vnbetfiebgebtacbt, CaUnaligetg^^^J Cappabocia vbet/gegen (Dittag. 2gt;as Kónigteid? 'CtapefunC/Pâ^J pontus genannt / flóft an Cappabociam gegen bem ^luffgangtnb lt;Dittctnad?t / bif ifïvom'S^ütefen / bem2kcyfetvonConfïann«opââ abgewlinnen wotben/anno 144«.
Him gegen bem Htbetgang {lóf t an Cicaoniam vnb Capp^ w dam/baslvonigteicb (Balatia Papblagonia bat betCutd-ütetM^JJ . gewunnen. pampbiliagegen (Dittag von ©alatiavbet /batanp^r | Catla/Xlycia/bie teebt Cütrfey/ Jtempbtigia. ï)ie Jnfcl (DittUmâ^ lt;Deet if geogelegê/bat betTTûtrf (Dad^omet ben (Benuefetngenonâ^â^â 5u^ytf(uilbet2lt;cyfctbegtAbnif. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- st â
Pontus/Jtem23icbinta/ ligcnaiidgt;imHctnetn2lfïa / /lt;^^**^ '^ntebey batanfïóbt vbcteinatinbes(Deets / âCbtacia / batmneiw । Däuptfabc Conjlantinopel ligt/votmals ^i^antium genant/He b« bet ^ótrf bem Conflantinopolitanifebcn Aeyfet abgectungen/ 2lnn .4y3«mv.tag2lpttlts. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^
-ocr page 255-CXVII
â25on Europa.
Komanta jîô^t gegett (^Ottwmacbt bavan C étUebe webten es fût: ^â'S^oÃctttbctl^bractc ) bey Dama/ b4t3tmurrtteô^cv'2^ûvcftfcblt; , ^^yfet/DUbt ^l4um ben ^ontg ju Dngevn vnb poln/ Jtem einCarz oâfwl vnb vil CbWIlen erfcblagenunno 1444»
2ln'5bvACMm gegen^ZJittemuebt/jló|5t(VZgt;rtcebontubrt6 verlort# âââ«brtnno 119 ó» ÃÃAjumul warb iOerijog bane von^urgunbgefnn/ Sot.^amacb i4Suwiber gewunnen/ vubbulbt vonbenCbnll^u wiber 'â«Horen» âtbeflu lonten warb nueb von ^Imumte gewunnen/lm Jnr HtS.IVctterfl^flctnn'èbvnctnin/^ulgnrtngegenbem Htbergang/bn Mtbey Htcopolió ber © wbt / Ãey fer ©tgmunb ju bem erfïen mul von ^«m'îôrefen vberwunben / vnb etnegro(|è vcrfnmlungber Cbriffen betnibergangen/nnno 149(5. TSeffarubta U^t^ulgarinin vnb Ãbracb J*â» 9«S«u lt;Z)tttng Itgcn/vnb but 3«gcu bem Htbergang bie groflèlVn^ *5«bey/^vattfrtlptnrtin. Hun'23c|favabtainbut ber ÃTùref gewunnen/ 4nno 1464»'bon bemâèmnfnlptno but berö^wvef benlVeynbn vemte/ benJnnoijzi.IVtbereyngefetjt/rtnnovzi»
^utanHoflèn bte Qtbenbùrger/ babtn ijl ber xrófcf offtmab romgt; wen/^lnno taufent vlerbunbcrt neun vu fibentjtg.^tet^ tuu jent funff bunbert feebe vnb jwentjtg / vnb «py. Ã)uran jïó^t gegetn Htbergang hungurtu bue Kónigreti/ tn brey en inren jwey mnl vo n bem Oref en 'gt;«;wüjï/âX)nb juletjtnnno 1^:9. bnrburlt;b mtt vlerbunbcrt mnltnufent lt;^ann/bt^ m iSlierrcid) für quot;Wien geruefet/uber (Bott bub lob/ jteglo^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
wiber nbge jogcn/,nber etn groÃen mub ber gefangenen bin weg gefit b'/ Ht/VttbvtlvmbUgcnbeleutbiämerltd?jerÃctflt;bt.nuw0llenwirwibec 'ââ¢n ^ Ãerreteb un/ gegen bem 2tuffgung vnb UOteternnd? t rbetfen. Tin Rügern vu Ojterretd) gegen (V5ttnnd)t/jfoffen bne ^6ntgretd) poln/ PtcuÃcn/(^0ctjfen/Cttten/^ljiunbt/ Kögen vnb rTewgnrben/welcb« l«»ibvtlbunbertmctlin|icbfd?lteflenb.Tlnpolngcgenbem3luffgnng lï^^f / Keuflen/ Cobotin/ bn btnuuf jur 0tnbttOnliQ nnno .49-btf in asms ^QQoo.â^üvrfen vnb hartem erfroren in eim groÃen 6d?nce/ vnb wur; ftoign. ^«««ne.Kntbnrinn tag ob 40.mal tuufent erfcblugen.
(V^olbuligt jwifeben ber groÃen IVulncbey vnb poboltubuf bin'/
'gegen bem Tluffgnngltgt ber ©cbwnnjwnlb/bnrunber buben ^o// «^lauö/Cabrt vnb ^ofcflaueC'yrannue/Königju Poln/ nadmtulö dlcvanbett^itolbus ber groÃe iDertjogin Citten jbv löger vnb gejölc â^*^lr3efd)lagen / vnbbU hartem vompufötTepermltgewultvcrtric* b«n. Vliinvomöebwarijwalb gegen (Dit ter audit vnb TluÃgang/lb gen bieODofeobtter vnb wetÃenKeuÃen/ bu but ber König ©tgem von poln 8üooo.(Dofcobtter erfd)lagen/^nno 1514. Jm ned) jlenfar baruor 80. ^rtupnt haben fiebern König von poln vtlÃanbö/ ab AfiÃunb/Kögen/Hor/z ^Syquot; '»ebcn/tc.abgcwunncn/audibià anbieCittenoberCittuwer binju ge'z ^dt/vn fte mit Krieg burt bcbömmcrt.Tln bie (Dofeobiter gegen bem ÿ^^gung/jloftbte tlcinXTurtarcy / bife achte gur nid?tô uulfgewanb/ tleybcv/Ãäbtoberfd?l0Ãcr/ligengemeingltcbimfelbevnberbengejöh tlt;«.X)mb bie (Dofeobiter iff vil Cunbö ob/vn von tögUchem anfall ber 'harter ver wöÃ. *X)ber ein ar m bee (Deere (ber Europa von 21 Ãu fcbeb bcCbinöber gegem^u^gang/ligtbie groà Ãfartarey/ein wilbfriegifcb quot;X^olct / baran floÃt weiter bus groà 2l|ia / noch febier ber bulbe tbeil ber ^elt/bauonbernucb.Xiu vonpeloponefo vberbae dOeerTleum pU''/ uicum vnb Cibicum/ ligt Tlpbricubic ©tubt Cyrene/ barinn (Duebo'z Miet geboren ijl / anno 6ió,ligt begraben in Tfrnbiu ju (Deepa/vbcr bae
^ iq geföprUd?
-ocr page 256-^iW anbft fÃfil bife^^dfBucÃ^/ ^«fÃbtbebAîXa/barintt bic Sirte» feinb. Von CyrtnegtStoS^'^ gang ligr Carcb^go bic iO^npc|$4bc m 3Lp beiert/ 3«»» tlumibi^/ w weiÃen lt;V?ovctt/btc23rtrbrtrcy. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Ifv blt;tt lt;*«d? nod? vil mebr Unber vnber feitn gebiet vnb 0c«Pj^â 1 bic nit benent/wie er Ãeb tn feim tittel febveibet/ab Crebe^nnn Cb^r*' ca/Catbetia/'ïrabea/Comogena/ (Dovbta/ (Bortbam/ ©alonZ^^^^k «m/pergamum/Pervebta/Alruboia, ©alanum/Xtcben/ Kblt;£0^^ , fon/patabion/â(ryton/âÃrtagalott/Cbion/3canton/Pa«on/:c. 3lt;b5^j 1 nbsp;nbsp;nbsp;febweig bitbeö Ãolbanó tittel/ben cv/e^t ^umalaueb fóbtet/ ÃMb^^
ft4gt; vber i5».Cbn^licbeK6ntgveicb/brey Ãeyfertbwmb/onanbere WJ^ bev / ein Werten febveibet/bauon anber^wo webv etwas. Comag^^^*^ febeibee bev 5l«fs ^üpbtate6 von2lrabia,^ied?otbianer goflen^nv» ^Dcbw/zc,
1^0» bem (^effbfabt ber ^örrfen/barau^ alk S^ct)(a aw^fy let werben/von bem erÃen tag an bi^ a uff ben 00/ liman/ bet bic 0fabt Wien beU^ gertbat»
®à VTaffe CAref wo«»
3öfr Ortet
13004^ gewefen dn gewaltiger XdegJmann vnber blt;«^* g a^tatn/mte nammen -óftenumnus / bet Ãrett erelid? im nanif^^^^ ''^^ 2^attav2^onig6/als fein 5betÃlt;rtgt;Auptmann / mirgroÃe»^ââ^ vnb glwrf/aljb bas jein anbang in ein Ãey fer gréfitm/mit veraebfiâ^ bes red?ten/gabenihnen felbs ben nammcn'ijurct/bas in ihrer ©eiÃlid) lautet/ baf Ãe fid? gleid? von wegen bef Ã^tten Ãegs/ ei« lt;Ãoftes neuten/ober als bie anbern wóllé/von cim Jlufs âÃ^ördf ge»^^â^' baran fie erÃlid? obgelcgen finb/baben pe pd? alfo bcmjluà nach/ den genannt/ber mit fäneUem lauÃaup ben CirtaÃfehen berge« ^^*^^ fpringt/vnb in bas lOircanifd? lt;V?eer lauÃt/ober 4gt;ttomanni/vo«^^^ tomanno ihrem Ãeyfet vnb tOeerfübrer.^ls ftenunglwdfcUgâ^^i^^*^ bociam vnb ^itbintam an pd? brachten/ festen Pe pd» gleich wibd W« 0olban ober CalÃban in Aegypten / bann Calipba lautet in XirgyP^ im «ayptter ^*^^^^ ©prad?/einÃey fer/ ©olban aber ein iberÃer 5elbtbAupt«'«â'^â ÃönigwMw ibieweilabcr Ãalabinus vor^ettten ein ©olban/ feinen tOettn be« ocn von ,rcrt Upbam crphlugvub bas Ãanb felber regiert / blieb ber nainc 0«^^quot; iSiSo?â'â *â Ã^tem brauch / für ben nammenCaltpbam / bas Key fcr laut«fâ Æ ^ ber in'5^ûrctifchcr0prach netten pe ben Keyfer3lmir/bie (Tartar «Vlt;F X^lu Cbam/ bas iÃ/bergtop Key fer.
3 nm anbern -ótehanes ein 0on4gt;ttomannt/b.er anber 'î'üref jP^ Keyjer/ bub an ju regieren im taufent brey bunbert funÃvnb brdR* Ãen Jar/bifer bat erobert bie (DaUatber. Jbr Key ferlicher pg ià ^«^''^ mal geweà in ber 0cabt Kyrfa. 2gt;cr britt ^mutâtes/ ein 0on -Ãtcblt;â* ni/ bu b an ju regieren anno ^6^. war ber erà ber vber (lOeer fd?iÃâ'f/ '^ , gewan Caliopolim/anno 1380. Ã)er vicrbcpaiaÃtes/etnöou^i««^*^â^ tis/vnberpeng pch bef Keichs/anno ijs^ï. bracht vnberpch xThtfl^^^*â^ Otrfepb ^ulgariam/vnbewtgrop tbcillt;5recie. ÃbiefenKcyfetbatbet'ira*«^^ SSert»«»â^ iâ^â^â^âââ^batnobcr Key fer ber 'pattern gefangen / ber bat vntet^«â éïfeb wSm ^ipb wie ein Ãunb eÃen müÃen auch ià berâ(Tamerlan fördnen^X ównöt effen- meiauÃingeÃanben/fooÃterauÃbas Kofsbatp^cn wollen. 2?m^.
»«^/«^««^«tcbfctöcw âVAttevrtttno B94»blt;ït3lt;wwnncncin3â'^j^jj|
-ocr page 257-CXVIII
â¢Son Europa.
^^Hinbet^ulgavcv/bcr tbctctnÃcblad'ttmif Eryfer ©tgmunbvor Hicopoliö / tgt;4xv4vb Devt^og tO4n6 von 23uvgunb mit vtkn vorn 3bcl ^âf^ttSm/vnb vmb ^wcybunbcrtmal tnufent gülben wiber erlöst» 2gt;cv ^bvifïen würben bey ^wen^tg taufent / vnb bev â(TÃveten bey feeb^tS Wtrtufettt erflt;bIngen / jebo^ betten Re von wegen bet viele ben (teg. Ãeyfer 6tgmunb entrann gbenConflantinopel/borfft aw^ forebt bev würden nimmer beym / fonber febiffee gen Xbvblö / von Kbobio burd? ^nlmatiam/erjl wiber beym in âVngern»
iber feeb^t (iOoife« regiert anfänglid? anno 1400.ber bat feind ^rn^ *lt;röQon4Srcbanumerbencft/ vnb fein Canbteyngenommen.
ibcr pebenb (ÃOaebomet/ regtertanno 1408.bat gewunnen 0irffen ^oer ^eruie/IValacbenvnb ein tbeil IVinbifeb Xianbö»
ber achte 2lmurateö/ ein Ãon (V^acbometi/ ftenge an 5« regieren/ âânnoi4ii. vertrieb fein Tomber (^Ouflapbntn/gewan (Tbeflaionicam/ 'âtbvtclbe0(5rtecbifcbenjCanbt6/beUgert (Ãrieebifeben IVeiifenburg Jttno 1459. vnb bt» taufent vierbunbert jwey vnb vierçigfïen far bam cv ^âhirtbieeibenburg.
, ber neunbt/Wacbomet ber gro^ warb erw^blt anno tau fent vier bunberteine vnb fùnffijig/ ber beU^rte Conflantinopcl am fed?fïen ^â»3lt;î0aif.y4.tag/flûrmetanbemx7.^ng3lpriliô/erfcbl«Se bey vierzig ^^ufentCbrijlen/ ftengeanbertbalbbunbertmaltaufent. 2lnno 145^-Mktfür(6riecbifcben WeiÃenburg gezogen» 3lnno J46o.bat er Xbobid ®*wgert89.trtg,
à Jn fumma/ biefer'ïórct bat nicht allein Wuropam vnb alle CbrP/ Hutbeiterfchredfet/ fonbern auch ben ganzen 2luffgang / 2lftam vnb jj^bv^cam/er ià bommen bià in 3tuliam/bat4gt;trunt gewunnen/ aber ^ ber $ebenb Paia5etu6/ Ãeng an ju regieren anno »481. ber bett ein jOtubetortltabum/Selimi gênant/ welcher feined 15ruberd gewalt pio ^«nbe/ in biebänbe ber Kbobifer bommen ià / vnb ^apà ^Hcganbro j^â^® gefcheneft worben/ iÃgeÃorben in Campania.paiajetud bebtclc ®â'®Keich/briegtl3ef|arabi5/Arain/0teyr/5rlgaul/ bià gen^eruid» ber eilfft ocltmud ià er wo biet anno vii.ber ftch noch bey leben fei'z Vatterd vnberÃunb 51t regieren barumb fn ber 'Vatter mit mâch* â3lt;*nt7ccrbcy 2lnbrianopolid vberÃel/ 5el?maberbamebaruon/ vnb *^'^b Key fer an feind Darters Ãatt/ ber bat bad 2^ónigreich 73aby logt; â'^ââl/3Hbeyro/paleÃlnam ober jubeäMtgypten/ vnalled fo bergroÃ^ ^«(bdgcöolban inbat gebabt/bebaupt vnb an Ãch bracht/ anno 1 Æ Â»7. ^âîmacu6 fein lumber Ãerd^etfichbapÃcr wiber Selim / war be aber ^^^^unben vnb entrann feinem Gruber in Perfiam/ anno 1513.
ber jwolÃ^t 0oUmanud/ warb erwoblt anno lyjy.ber bat ber Gbrb 5Lâ5***^3â^lt;gt;fllt;w jwanggetban/ Kbobid anno içxz. belagert vn erobert/ ;^^ -Ofen vnb einguten tbeil beà Dngerlanbd / bià an 4gt;Ãerreich gen *^*^u/anno »yip.belÃgert/abev nicht erobert.
'^011 ber graufamen ^Mtincb bes quot;^ürefifcbcn â^üteric^ö/ fo er in Kriegen gegen febermann fumÃntlich gegen bem Zbcl vnb PrieÃem über.
^^S^eGürcTen / wiewol Ãe babeym etwas friebfam / fo feinb Ãe bod? Segen anbemnationen auà tboreeVtem eifer fo Ãe ju frem glau^ £ nq ben
-ocr page 258-pnamp;etlid^ eram.
©aÿanbfrtÃftllgt;ffff^®flt6«cÃ^/ ^ CytÃHtt^ ben tragen / fogvenfam vnb blutbwrlîtg gegen Allen benen f^^^,| cÃ^t*** 2^viegrtnfAllen/ba6 »nAnbcrglcicbenfcinbrAumtnt^ifïorijeHH^*. |jlt; 2tï»d vn pui pnc|Ãern fcinb fie fonberltd) gvAm / banimbbafi fie bas ^^^^c* Tdef (icif4)«fft Achten ) verlcyttcn/ vnb An|f bAe fie ntd)t jbve Ae^erey â^^â^^i^^u? lemen Aufigteffen müÃen fie tn 2iviegen AnBommen / willig bef ^ j^^f, bene verleugnen ober ^ubnnbt (lei ben / verbrennet ober werben* 2gt;em ^Ibelfe^enfie Auch fonberlidjbnrtju/ vnb ^^n ^tjirt nicht etWA in (rem CAubt einen AnbAng von ben ihren Kriegen / v« AuÃrburerwegen müÃen ficgefAngen/fAflAllfAmptilerbcn/obctJ wenigÃcn fid) Æbrc6 Elbels verleugnen/ vnbinfcblechtenbleybern ^ Bupt ober verborgen/ vnberAnberneygnenCeutbenwie (ÃOâgby bienennod? etwue von (rem 3belmucf en. Ife fcy beu b^ö lt;nbsp;^ frey willig fich feinee (ÃlAubene verleugne / ber wirbt AlöbAnnâ^â^^j/ i^?AmmAlult;#/ctwA6ebrlicber6 gebAltenvnb (ereblicher er verlensâ ^j. vnb fichAlö eineiferiger^îüret/ viubbenCBlAubenCDAcbometiAnn ^ met/ibeebrlichergcbAlten. SuCoiiflAntinopelAlöbieötAbtbeWSgt;^ (lürmet vnb erobert/ bAt erben 3belvnber welchem Auch ber ^*âLi ConjlAncinuö wAr/Alle laÃen ermorben/fo vom3bel Augejeigt v?«**^ .^ 5E)ie Anbern bes 2tbelôfonod) vbrig vnb in fchnobcnÃleybernA»^^^ get/verborgen In gen/w Arben mit bem gemeinen void* gefangen. nbsp;nbsp;,
gefchichtl^Albt lüft bertrewloÃ^einb oÃxntlich ein friebe Anfitnif ^ vnbiébermAnfonoch vberblieben were/ ficherbeitverbeiffen/ ^^â^^j^ fich An All ber vberig 3lbcl fo nod) vorbAnben w Ar.73Alb lief fie ^^^^ m terieh in ein wollebcn CvngeAcht feinee jugefagten ©laubene? lt;i^cS^ ren/ vnb in ber ©AÃung alle erwürgen.3llfo bAt er Allen2lbclbeö^^^^ ehifchenCnnbe mit ber ^citgar vertilget/ es fey bennbAö etwAno^v. ter ben gefangnen vnb eignen Ceutben etliche fchmübelich leben/ VL beymlich vnber ben eygnen 2^nechten verborgen ligen / bAmit Ã^ ^* ^ erbennt/ir leben laÃen müÃen. 3«ch tfl ber 2k0nig von ^c f uA / ^â vorn Orcten vbergewülttgt/erÃoehen worben.
CÃrÃifîbet
^er Keyfer vonâîrapefunQ/vnb bie^ürflen Ponti fcinb nAwâ 1 oberungi brer Cünber vnb Ã^nigreich/gben Con^antinopelineiââ â2âriumpb geführt worben/vnb allba iÃmerlich erwürget/ich g^Ã^ââ teo LürÃen von Dy brunb/ welcher/nach bem bie Ãabc erobert/vo^^^ j Anber ge bawen worbe iÃ. JÃed mächtigen iOertn von ÃirÃen terîTüref feiner äugen berauben/ vnb iÃfürwar in fouiel Reichen /^ CbriÃen in burger 5citAbgetrungen/bäum etwa cinAlt(Befchl^^f*âL 3belnochvberig/ iamanfpüretan vilenortcnniteinfufiÃapfpâJ^ . alten 2lbcle.2lber wie foltbià blutgiriggefchlecht vnfere^tbcle
2töci verfolg nen / fo fie felbö beiner ben anbern im Keich bulbenober tragenn^S . Ãstetn^öer. vnbiheein Kruber bemanberen jufeget/ vnbnad?bem Cebenl^ââ noch ber 6on bed 'X)AttcróVcrfchonee/wleauchbcrXgt;atterbe6Ãââ^^ i nit/aUermenfchlicher aÃect vnb freiinbtlicher anmut ià bey inen non f gebaben fonberlid) bey benregierenben. 3lfo lieà pa^aited Ãon/ ©olimanno feinem Kruber nachÃellen vnb erwürgen/ ©onnAchfolgenbbcnlÃÃerltchcnfufiÃapÃ^enfcined âVactero/b^âf^3, gleichen feinen Tomber ^rd^anem / bamit er allein wgicrete / er to gt;îf trt anberer pA^aited/ bef (egt regterenben Ã'üref ifeben Pyranen ^^ limannidJrofiuAttcr / bAt feinen Gruber Kofimumvberwunben^^^^ Vertrieben / aber Kofimud warbe balbt gerochen/bann ©olym»^ K jaitid eigener 6on bef (egigen VAtter / hat ben auf bem Keid; ^^JJ^/
-ocr page 259-âSon Europa. CXIX baà er von ihm geboren wäre. Weiter bat er nuej? nlk Sehmn» ot» IW?*^^^ 'â^^2^»ttber ertobtet / ausgenommen imumtew feinen JStSäT* fti ö^ ^^*^^â JfmaeU öopbi Sk^nigjuperpn entranne / bamiter fern eigne« Ik î^** öolimannemje^tregtcrenb/ ans Keid? brächt. 2lmuratee
ber bev fünfft vö bem fe^tregterenben jurütef / nad) bem er feinen ©on ^^quot;^ '^â ^^* ^«^omet (ben er vor anberen feinen ©onen liebet) bie lOerrfcbung ^à Reichs befohlen bette / verfebuffe er gleich all feine anbere cigme ^'^â^^^^â^S^w/^amttäOaAomet rubUd) regieren mochte. Jn d^ervnmenfchlicherbanblungSebiewilben'^bKrweitvbertreffcn/ ®«ooch von natur irer gebürt verfchonen/fa überaus Ã^eunbtlich aufp ââ'ben/jbvnberbiefenâTyrannenbaugcblut/ /abiegeburt ebaefchter *â^fflaublich ju fageni|l ) feinbtfehafft macht vnb morbt anrid7tet.pi^ vormaU Xfneaö ©iluiue genant/fchrcibt/baS fo ein ^cyfer mehr einen ©Ort bnbe / vnb bereiter in« Keich tritt/miijjcn fieauScim
S^ki?/bie anbcmKirtber alle tobten/ bamttâSe temauffi buf im lanbc k*$^?/ ^ââ^ lt;*^Ãâ febger tjï/ eines Lawren/ bann beS Key fere Kinb in per Curdey geborn feyn.
®^c httqitiigfde ber ïXc ieÃ/ben ^ûrefen ^a5 (affe« ch«fom* men/ vnb ber vnfrub ber Cbriftcn fein befle notwebrfey.
^^\^6 ber ©pruch CbrifJi war fey / ein febee Keich in jbm felbà $er/ jonv* »ney/ ^^tbeilt/wirbtjerfîrewet/ bezeugen alle l^idoricn / bann bie vney / ntgf ci t jecs nigbeit ber Keich haben nicht allein ben Kornern etwan / fonber JÃ, bem^urdenallcnthalb ein eynganggemadjt / vn bie ^hur au^7
»etban/alfo bas CantaciÃenus mit Johanne Palcologo bem Key fer 5» ^onlbanttnopcl/ju vnfricb war / hoben bie ^üref en er (blich Can ta* ^iWuitt vmb hùl|f angeru|flt;n 3um erfîcn mähr watten in ^uropani nachmaló halb vópaleologo wiber fein eygnen Kruber ein Ji **Peloponcfv ber (m trieg ^ufógt/haben Re manlid) beeKey fers ?^'âS«boltfen. 3lber noch bein fie bie eigenfcha|ft bes Doldö/gckgcn^ ^rtwnbigcen / vnb bie fad) $um gewinn (behen erfahenZ i j e ^^ ^^^^ vnber bem fchein (m 5» hcl(fen / Caltopolim mit vil anbe/z *^^^^^rtn/wcilbie(5riechen(halcigi[varen/eyngenommcn.
^A. ^e ihnen nun bie fehant; gerieth/ vnb pe ber vneyntgen (Sriechen /^â¢^^Rung vnberSch brachten hoben fie nit geruhet/biS «e auch ^pi«gt; ââïi/ï)almatiam/ jUtriom/ ©irffen / Koffen/ vnb oud) Kulgariam/ subiet vnberwarffen / vnbfo fortan C weil KènigCub wig von ih ^k*^**ââ^^ ^â^^ Weyba mitetnanber jancften) biS in âVngern/ bohin »^«ttber Weybabic tb«r auffgethan haben foil/ vnb ein frey en Zugang 8«inad)t.3llfo/wiealleKeich vnb©tAbtburd) eynigbeit au ff bommen J.^^^^'^^^r werben / mûflèns bermaÃenburch vneynigbeicwtbcr$« le C^t ^^^'^'^^^ ^^^^^ verlornenKetd/cn gefehehen ifb/bauon (mb oU
'00« ber geburtZ (c6c« vnb ff cr6cn S^iacbemeft
8^5ettKottifac^ IIILbeó Kop (be/ vnb Phocebed Keyfers / Tlnno mndiomet» ^^Sbunbertvnbfechs(ar/ auffben viervrt5wengtg(bentag3lpLt/ ö^imu/kbe «6/warb geboren Cwclchcn gebures tag (^ochometi / bie èurden âââ^ (rerbe#» âw^i^grofferreuerenQ begehen/ vnb fieben tagnachemanber fcyren/bas verloren
-ocr page 260-m«nn8 Zlne4)h
Slicâ anbet t^ert bife^ 2Ãelt6«^^/ verloren Kind dOacbomet/ von eim^rabifeben (lOann 3Lbbint(^^^^ eim ISeyben oder ©arracener/vn von einer dOutter gleiche gefeh vnd(Slaubenegeborn. 25ald ein way f/ feiner iflternbeybcr i ward er in 2lrabia in der Ãadt ©aligna von feinesDattere ^Ãr über ^^ Wadiowà 5lt;gt;9^^â ^ö lt;*^ wr^tt )» feinen tagen tarne / bienete er einer ^bUn rlt;tw^ Sne^auifigt; IVttwen/Cadegan genant/vnd triebe der ir gewerb mitKauffnPâ -güter/auff ^feln vnd Cameln in©iriam vnd anderÃwo.'Vnd dien«'f wol/daf er 0e ju eimWeib vbertam/vn Ãc fm all ir Ãab vn gab/ deneheer juirtamhetter/alö eingefebwinder lifligcr rduffâ^^jj vil/ bey de mttChriÃen vnd Juden juhnnblen/vnd Icmeeihnen b^?^, ^^ (jufampt daà er felbs lefen tundt/vnd etwas gelert was)iren ab alfo das er vilinbeybcn ^eÃamcnten wiÃt jufebwe^en/der ®^jj// vnd gefaQ voll vnd fertig war. Jn dem tarn er ju vnd hinder biep *^^^ wen/ die ihn für etwas fonbers hielte/ vnbwirbig biefer Athevfr^â terfebâçet.
i^rfprung Ãgt;£C ©eet
Hu vmb bas enb ^radq bes Keyfers/ber nach Joca regieren/anno ó^. vnb jo. far regieret/ fagen alle Oiftori jugleicb/ v^^Æ bife ©ece angefangen/vnd biÃher alfo jugenomen an land vnb lenf ^ das fein grofprerauÃgebreyter (Slaub festin der IVcltiff. aber diefer ©ect/das 4Oachomet auffdie füà geholffen/vnd dem y^L â angenäm gemacht hat/ifl die groÃ'ÃTyranney des Keyfers^acltÃ^^^,^ nad?dem er 0 bgefieget/ vnd die perfier bcflritte/ befebweret cr/vnb tertrüctt diefelbigcn perÃer/ 2lrabes vnd Chalbeer mit groÃer geâ0â5 Beit/hoebmut vubcTrtbuten/alfo/das Ãe nichts fofafl gedachten/ wie Ãc von feinem iocb ledig würden/ Ãengen an etwas widerfp Anni^ fey n des Key fers 2lmptleuthen / bie mit täglichen feba^ungen auH nen lagen / doch von wegengewalts / borÃ^cen Ãeihren willen nUb^^' fendtdxndge». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
x nbsp;nbsp;nbsp;ÃÃrt feblug 04) b 40 verwegen binbcrlifïtg^inb (ÃOnebotw^^^*^â^ wen/wolwtffcnb wo/nen webe vnb lieber 0^ueb truefet. .
2^6 er pc nun fnnb geneigt: 511 Ertegen wider benKowifeb«« (er/boffet er eine ebór offen fcyn feinem fórnemmen/ reifer pe b^rjuJj mebr vnb mebr jor 5veibey t jubringen / vnb von foleber febinberey 5J^ crlófcrt.3Hfo wnrffen 0 e fn bnlb ju cim tJerrentDeerfwbrer vnb mnnnnuff/mnebten bnlbteinnuffrbur/ Vertrieben vnbertóbfetei^^P Ãeyfere :4mptkutb / vnb bete (ÃOnebomet groffen peg wiber baà a mifeb Xeieb.iba (ÃOnebomet bifes glucf vn furgeng empfanb/nneb X^olrfB torbeitebds von fbw nlfo verblenbet war ) vername / glt;*b ^^PL wie er vorn groÃen (Sott ju f bnen gefnnbt were/Ãe juerlebigen/viw P willen jueroffnen/nenee 0lt;b ein Propheten vnb(Sottes 23ottcn.5iâ fern gefebâfft vberbunur jween gelehrter dOittgefeUen/ ein ^übw vn «Atb Set^ Chriflcn biecr uló einJnflrumentju feimfürneinenbrduebt.Oetg»â^ sn/xn«cbo# dn dufgelnuffener vnb abtrünniger dOuneb vnbS^e^erZ ^^^** «Ktfleben. 4nberniOifïoricnrtnjcigen/einlhrQbiaconju2lntiocbid/g4bcfhP^ nbsp;nbsp;[ rath er folt Ãeb ber 2l.bgottcrcy abthun / bamit bie fad) befï mehr pyt Æ hett/vnb allein ein waren (Sotthefennen/nneb vermöge ber nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
berebt jnbae er ft eb ein rîeftorianifdxn Chrifîcn vetfahe.xÃn I^ r^^^ bie Juden jween vberauà gelehrter Juden 511 ihm / die ihn im alten « flamcnt vuterwiefen / damit fein (Sefan vnd Sect nuff iîrnboif^e w vetmifebtwörde/auf beyden'^eflamenten.^llfo macht vnb^rbfH^^^ (bomet fein 2Hcoran/wie ber^apfl das 5)ecret/an0 beyben **** jgâ/
-ocr page 261-lt;5?onâ¬Â«wpa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' CXX
s ^^ ^^^^^^âff^ ftücfwciji W46 fm bicttct/wo fic weyd^/ange# ûct^ a *^^^ ^*^â^^*^^*^?â®lt;**^/^â^*^ïïf Ã^^â^^^l?ââ^^^^'â^^'ââ^^^^^*»9ct'bcy^ »ca ^ k *^^^^3clt;ï4)t würbe / nennete (ïdgt; bcrbAlb ein pr^beten/v^n Wc **s ^^^^^â^/'*â^^bT3tpofïd/b46t(l«ttIücrbbot«ttlt;Dotte6/ vont mA^r ^^® ^^^^rt C^cflamcnte $wtfcben wdeben er etn mttler vn febetb/ fet /^**(®^/^*'*^5tt et* vow (Dotc^efanb/ barumb befebneibt vnb täuf^ '^r P^wett/wdebeö gebotîn fdnen 3dcoran cyngdeibee i|ï,Ã)rt n»« mitf i ^^^â^^^^^ ^ 2Hcorrttt nennet/ gefegt vnb fertig ware/ bame eu P^^ fd^ein vnb ben $wey en gefdlcngewnpnct / befte tunfïUfber etef nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9^^ f^*^ er wer etn ^ott vu prepbet (Sottee/ ju f rem beil
lis ^^^^^*^*^^*^ barumb / bas er bic junU feb weren ©cfnij/ beybe ber ^brificn / «of (Botcee gebdf etwas miltern vnb temperier »hX k ^ nbsp;nbsp;nbsp;©ottgefeben vnb erfahren bette/ bof fie jofeb wer weren/
^â^^^^^^^^^If^^^tjrcb Cbrtfïomincaffirt.nonaberaoeb Cbrtfli biQ^^ r^*^^^^ ®^^lt;/âââ^lt ®ott bas IcQt verfiicbenvnb dn ewig beffend* 4ttbA ^^'â*^^ ^^â Angeben aller weit/vnb bamit bas Dold mit mebr ^â^ ^â^â^ beilig gefaç entpfieng/verhief er wie dOofes / baflclbig V(L/^^â^ber5cid?en $oóberlieffern/befïimpt ein tag/baraofffe fteb bei iiuh?^^^^^â^ ^^^ ©epiQ (Bottes joentpfahen mit wonberjeieben. 2116 adcov^« 048 Dolef jofamenflof / vnb dOaebomet vor allem *X)olcf aoff ben »^^t mit f^u f te? ^'^â^^/Ãlt;^be dn hey mïid? gewónte Ã^aub dOacbomet aoffbie aebfdn Ã^iSS?* tni/x^***? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^homa von 3lqoin lif Cafs ihm ^rbif auf ben oh^ geben.
i ***^ ^^â^3 ^â^ bas âÃold/bas meynt ber iO.öeiff in etner^auben Aoï^ ^'^^^^ â^*^ ^*â* ®® ^^^^ ^â^ ^^â ^oef gewónt/baf er fpeif auf (^a^ inw ^^ ^*'*â^® ^^'^^ '^â^ beffaud) gehungert/ vor allem âVoid dÃad}ogt; [4, ?''â^bbracbtctn^u^Cba0ervorgcfcbrtcbc/vnbbemâ25od5wi/gt; J^^ttoie obren gebunben bett) 5wifebenben obren/weitjes ^ud) d?agt; jV^tHetaufritijct/vn bem quot;Void als von (Bott gefanb/ vorlaf/mit grof/ ' ytvevxvonbern. Alrrltef aueban bemfelbigenenbebas^rbtricbaofp ton SV â'^^^^ 'â®*^ jogeriebtet / barinnen er gulbine vnb fiibcme Kóp|f bifir !^'^**^ l2gt;ontg vergraben bette / bamit bas quot;Void berebenbe/ vcoii ^â^5dd?envnb Offenbarungbûnfftiger gnuge/fülle/ freibeyt/ ^^^wjfs/reiebthumb/vnb bes gelobten lanbs/jo fe fein (Befaç hielten, gtSî'^ ^^ ^^â^ ^^** folebeo glauben machte vor allem Dold / baf fe mit QeH? ^^'^^^^ 'ââ^ gehorfame fein (Befat; aufffcb namen/vnb einen cyb I^^^^Wofcn betten/ er were vonlBottbomen/jobenberbalbmit jmfró/ â^»^ in fbreitt / wiber ben 2^eyfer ^radium/ vnb wiber alle/bie jrem . â4ubcn $uwibet waren/ bann in frem Dilcoran vnber anbern/ verfaà la'^dy^^**^ ^^ ^â^^^ Glauben mitbem 6d? werbt er weittern/reeben vnb jobaben folten, Hon von bifem falfcben wunber$cicben fd?reibct er ^'^â^^*^ Dilcoran : O wunber^eichen / 4gt;$eid?en/wol wirbig ver# ^^â^«»'bertbetn rothto dOeer weichenbe / vnb ber ©onnen auf tc x ^^^â^^*^^^^^^^^/ 'âtgt;b bem Gebott Chrifiben Ã^obten gebie* Tb* â¢^â^^^ ^^^b er mit ber fallenben 0ud?tgeplaget/ bcs fid) feb ^, Weiber fürnAmlid? / vnb etliche auf bem Dold / hart ärgerten, ^^4^5^00«ihnen junemmen/fpracher : ©cgt; offtérmit bem Ga^ b/ f ?â9^rPâ*^â^ bette / mochte er als ein tobtlicbcr dOenfd? / bie bl4rgt; lt;tZ^i ^^ 3^^â^dt6 nicht erbulben / fiel bcrhalben in follicb verlud« aUenthalbfegvnbeinglüdlichcnfurgangbett/ . â^ I tey würben von ber Ãy ranwy I7dâ4dy bcs XomifehÃnÃey fers/ b4p^n
-ocr page 262-Ã)rt^ ankr f^ffl biffez 5Celt6«^^/ ten^** gt;lt;»Ië«lt;lt;*Ilt;Wgt;»9«(«lt;S/ (®? f»d,»iib«gt;«i«nTOcg/ et)bn«nlt;»»i}lt;ISâ*ââ'J ^nr^z nbsp;nbsp;nbsp;fwr|d)ctlt;bc/ glwrf/ ficg lufl mb bell rtuff ^tben/vnb ein parabtip vj
ÃwfFibtcn xnaebomrt jub^n.
jcitfcb^n f«yn.
edjnwiç wol(u|Ã0 ttrtd) btefem leben. 5gt;rttiitnb fielen vil Unbe vnb kutb/t^ ^J^ Rorf ^gefcUt ««»9 gktcbeö glurf vnb freibeyt ^ubebommen / ju biefer ©eet / pw^ öcamenfebe. heb niks Doletvmb ben berglt;C^nuc4fo/rtrtbotb«Slt;nrtnt/wlt;leblt;â^^ j^ tnnlô 2lpbncnmvnb Pifpantam bekümmerten vnb eynnnmen/ ^^ wne niebt gern wok/ bas vber jogen Ãe mtt gewak. 3lfo bekümtt^^^ tOomurue (^Onebomen finger vnb nnebkomen/ÃÃnmnfeum/bnsg^y^ Unbt Ãtrtrtm/Pbentctnm/i^ferufnlem/^lntiocbmm/vnb wnó e»^'â*â moebt. Ã)er febInge anno feeb^bunbert 4â.nlk dOuneb in 2^lófã tobt/viel Cbrijïenjerflrewet er/viel erwu^et er / vielmnebt er nbP^ vnb ju (lOnmmnlucfen. Xlun weker bieSnrrncener jteben nun ebomet vil Sprueb/bie nuff Cbrifîum vn ben tgt;.lt;5cifl lauten/nüâ^y, ed^wfnro ben/ÃÃeut.is.Jebwilfbnenerquickcneinpropberennu^fbn/ beï^KJ We Córcfeit kn (te boren^6 miebfelbd/foboebC^aebomet niebtuu^ ben JóbetnP fonbetn von Jfmnele lt;5efd)kebt geborn / wie fie fclbó bekennen-2lpo(îolntô bulb jieben fie berfwrnu^ bem newen'^efkament/ wlt;â^^^. [ beml^.Getfl gefügt i|ï/al63ob.'4«ï)ertr6flerberlD.(5ei|lbébet*V^^^ ter wirbt fenben in meinem namen / wirbt eueb alk bing lebten / f*^ *^â^^*^^^ 'â^ erinnen11 allee fo ieb eneb gefagt bab.Ão boeb^rJaeboâJ^ ein 4ntiebrifl bae wiberfpiel lebret/ vnb rein tóbtung bee ÃeifebeP «* begierb/fonbernallen wollufljulA^t/ vnb niebte weniger leb«f/^,a bae Cbviftue/berbalbenbi^aufffnnit gebeut werben/vnb bieö^b^'^ anfbnt niebt flatt ober erfóllung babenmag.Ãgt;e^glelebenben0F^*â^^ £uce 2o.3lt;b wil eueb geben lt;10unb vnb Wet^beit/bem allewre IV^^ I peber niebt wiberfïeben mógen/jieben bie ©arracener aufff btef^l ebomet/ fo er boeb allein mit ge walt/ vnb niebt mit (VJunbvnbl* J ^offout beit/ feinen 5einbenwiberfïanbtgetbanbat. Sein ^pokclamptâr trkefeoTOcu» ^j. ^^^ p^j^ lebenlang alfo vollf^brct / wie er ein 3lpoflel war / ban» â feinen au^ ©ottee jorn vnbbillieberverbcngnue / alfoabfbmkr*^ bet vnb bejaubert waren / bae er nimmer vnreebt bonne tb«*» / ^L bunbtman entfebólbigen vnb glo(teren/ feine ^yranney mu^tlt;^ââ^âL (Boetee fey n vnb beiffen/wie bann gefebiebt vnb gefebeben mu^/P ©oWd^u^ ein^lbgottau^eincmdOenfebenmaebtz vnb von berliebe berwarP quot;nbsp;abweiebt/jun jabknber i^Oenfeben/ben jubien(l ju glaubentr^^J'^.i quot;nbsp;berauffgewörlfcn^apk (bereneinfebe©eetvnb^e^ereyetik^^^i bem fie juliebe allee glaubet) wil/ fo mu^ vne ©ott bie augen juf mit lügen fettigen / Vnb kre^tig frttbumb fdjiefen / vnb mit jeieben be(iâttigen / bae wir rein aug / obr ober verfkanbt mebt by vnb allee reebtmu^ feyn / wae vnfer ^ap(k fageobertbut/ 'âquot;bajP* ^ janbert werben/ bae wir niebt mebr feben ober mereken mógen/öb n jur warbeit rbeime/ ob ee wiber einanber fey ober niebt. ^Ufo 9^^^^^^^ aueb/wiewol ber 2tkoran offt wiber ft^felbe ijk/ vnb voller pter lögen fleckt nit weniger bann ber Jùben è'almut vnb bee ^ecret/fo muf ee boeb eitel beiligteit / ©ottee Wort vnb trarb^kP ^ vnb wae biefe ^ôApjl/eiteleifer/gcreebtigkeit vnb recht tbun/ bae niebt allein entfebûlbige / fonbern loben vnbpreifen kan / fa mup» ^^^^ baben allé Ãeuter/Ã^bton/Cberintbue/tleflor/tc. vnb allé fallut K^a pbeten/f bt Kireb vnb anbang gehabt / vnb aie f br Keieb befefr* mu^ ee geben/wenn wir auffmenfeben feben vnb gaffen / aie vne auffein wanckenbrborflewrcn/vnbiflinfumma niebt »^ââ9^^^
-ocr page 263-Q5on «Europa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CXXI
Ãü9lt;».brtlfri9lt;» (lOmfdxn beliebst/ mb bk withete fd?âfAL^ ®®^^ ^ââ^^ ^^^ ^âââ^ |lt:4|fc bev Ãünbe/ einen frommen aOem/ Ak^ â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'ââ^ fnUen / ebe er gefinctet bnf man nuff )n febe fór einen
^^S^tt nuffwürff/vnb fd? nn jn bennet/ fm julieb glaubet wne er fór/ J* v^ 10 S«**^ wilber eiferige (Bott feine ebr Beinem nnbern geben/ vnb nit strotten bos wir frgenb auffein (JOenfeben vnfer bcyl grunbt vnb ^u/ ^^^ ^'^â5^â 'ââ^ bawen. 2llfo gebet es mitUOad?otnct aud? ba er mit mac^omert ' if^*â S^w^lt trieb vnb beBümmert/benanlïóffernbae jr nam/vnb üben m» ââWmvAuber4anbtPüd)tige/blutgirtge'23uben ju bifem weref an Ãd) *^*â'â ^^â^^t/juraubenvnbtôbté/bamùfteôeinflraffvnbeiferCBotteô feyn gâ* S^fnjj juerweitern/ vnb fo er von ben t^eyben vnb vnglAubigcn mit staalt nam wae er fanbe/bas bief nadimaU bas jr von ben vngläubi// 9^ft/aló vngereebtê befnem/ wiber erbolen vnb jubanben nemen / weil ^«U (Bottes X^old ben ganzen if rbboben vnb allee/ ^r feyn achteten, ^um«/ was er beborffe bas nam er als bas fein/ bar ju muf t jm b j viv ?** t ^3 ^^^*^P®^ (Cbri|ïi belffcnber auch nach bcm if fel fehiefenbe/on h 7k â^^*^^*^^ ^*^1^ fûrgebenbette / bann ber tOerr bebarff fein/ ber// ' ^locn als bas feine erforbert. 3Hfo liftman von (îOachomet/ baf er ju ^^(ha einem armen (^ann fein Camel ge waltiglid) name/ bartmeh in ââ¢Ã¯jerbrochne ©tabtBommen/ barinnebasmcbrcrtbcilarme Juben ^^eten/ nam er armen verlaf nen Way fen eins 5int«vmans 2vinbcr/ t ^®^*^*^Slt;walt/vnb trieb fe auf/billichachtenb/basbempropbc^ ^H©otte8 jeberman wich vnb jlatt geb.Was er fein anfloÃcrf» jugefu^ p^t bat/beborfft wol eins fonbern buchs. Wer fm óbcl rebt ober flrafft/ ^*ï tobtet er jubanb / alfo erwürgt er ein Jubenin einer ©tabt an feim ^.W allein barumb baf er jbn geflrafft bett mit Worten vmb fein vm Jllt;be weif vnb quot;Cy ranney / vnb fchrelbt boch in feinem Dilcoran/wie er kÃ^Sâ^â^^SBeit vnb barmberQi^eit von (Bott gefanbt fey ⦠3^^^ w»lt;*« ptvoji^jgpg^^^gj.ir^^j.^j.^j^jj't^gyljrjjg 3poflel (^Oad^omct/alsercins Jj'â'i8auflr einem (^aultbUr vber felbt rettb' vnb jbm em^iberfraw fo tHrtd^omert ^^3^3««*: 5« feinemmutbwillennicht wolt bewilligen / gleng er on JjJgS. fSSâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^*â^â gcfellen/fcin if fei an/vnb fagt ju feinen geferten/
i?u â^ââf 5w«tttÃb«lbiglt;tt/ bas bicfc iraw bKmitbtcfervngcborfainc Jf S^füttbigetbett/battttbettÃebunbert (^Oenfehenertóbtet/ bann 'â^ auf (Bottes befelch vnb eyngeben auff bif mal mit cim propbe z
, *^ Lottes folte fchwanger gemalt haben. 2luf welcher vrfach noch /'*âMftt;it4j4u|yj|^jnl,jjjtâipttii Jarftag / alle ©arracenifche Web 'ââotefc öünbevnb vngeborfameber obgcmelten 5rawen beweynen J^obegeben/ biceinenpropbeten (Bottesalfogebtnbertbat.0ibe wo ^^PtiV^enfchliche blinbbeit bin / wo Ãe auff U5enfchenbawt vn trau// ^t/bas ntd)t8 fo vugeveimpt ifl/ bas Ãe nit glaubeanncme vnb juent^ ^^^^i3cn wiÃe, if r bar ffaud) frey in feinem Dilcoran fehr eiben/ wie fm ob''^*^*^^â^^3^*â^*^^^â Bf3âtvbe vnbmad)t vber alle bing / mit ^rawen , ^'^lt;bicrfich nach feinem willen ju crlufligenbas er auch folchs voll# â^^âtgen mog/bab er von (Bott ein follich vermögen empfangen / bas er ^^â^ige^OAnner in vnBeufcheit vbermoge / ober jbe vergleichet werben ^03/vnb bas barumb/baf er vilpropbeten jeuge/baber Ãch bes etliche SâJtgeachtet baf er fre Weiber begert vnb ju biefem wercB Ãe gern ver//
'^ ^^^ ^^*â vugercimpt bing/ nod? bat ers ben feinen eyngc// ^^^â'0 eitel beiligBeitijt, wie anbere rorbeit mehr / ©ibe bernad) ick ^® Alcoransben^rticBel. ifr bette weitter vnber feinen Weibern/ y ein
-ocr page 264-5)iJlt;? anta iÃvil bufe^f 2Bf ((Ãue^^z ^. tin tf bcbiâcd?ertn Ttiffa gcnannt/cin febón aber fdi nóbcö TTetb / lt;»n9^flt;»9t warb er foU pc vcrlaffcn/antwortcr er/ wie er ââwber 5vrtwen bein liebere bett / wok fie and? barum nit brillen ober verWlL^ TOeilim ©ott/r vnfcbwibtgeolfenbaret bette-ïfr gibtaud) in feinens coranfur/wiejb»» »o.lfngdvonCBottjngebenjbnjubewaren/bw nicbtverle^t werben móge. Jebod? etn final sin eigener perfonb»^*quot;^^ - ' wunbt/ vnb vnber feim angepebt verwóflet vnb jerrifjèn worben. »? ^^ er aber glopert vnb bem Void auf rebt/mit einem gebtdir. tToeb M , allein aie ein erflgebomer ©on Satbane / mebr dOenfdicn verföb'' etlt;rb^rtvnö^â'âï»ïlt;'lkbdligenpropbecertvnnb ^poflelbeberet haben. ^r|râââ'^^ tost mrtd;o^ feinem lieben gleid) vnpltg etlid)c jagen mit ©ifft auf gelófebt/ bi^ wâ^*« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bem fagen erfey gejlorbenauffeinen dOontag benjwóljfren cTi^ö^^
erffen (Donate Kabeg im dj.far feines alters / vnb 2j.far feines K«® vnbpropbecey / als er an ber faUenben 0ud)ti4.tagfinnlof war/vnb all fein Ceib $erfdi wollen. Ãk gebot bey leben/ man folt ffd^ breyentagennitbegraben/bennerwürbebaranaujferfleben/vnbÃ^ Dimmelgesurft. 3lls fte nun warteten / nicht brey tag/ jonbern vnb nit anberfï befunben / bann bas er fe länger je vbeler (land / er ^ulegt mit vnwillé fdlcd tin bieifrben begraben.^ls nun meni3â',^ fid? betrogen fanb/vn fein falfdeit erfuhr / baf es alles eittel vnb flt;»0^ war/bas er auf gebe bttt/wiberbert einfeberju bem Glauben vn Ã^*^^ fo er vor gehalten bette/ vnb auf no t abgefallen / wenig feiner J^e«^^ aufgcnonnnenbieals naddommene/bas 2^0nigrcid queret benâ^^^â meynten. ^albt warb tfbubeer/ ber nachmals CaUpba genannt ^L einer auf feinen^teunben vnb Jüngern/^lónigan^Dachometsf*^^^^ ber wiberrófft bey hoch fier vngnab / alle von (Dod^omet abgefoUtJ^' wiber $um GefaQ (Dadomett. Da glaubet ber bewegliche pófd «â'^^ wieherÃonig wolte/etlicheauf notb/fordtberpeen/ liebebes «» k^^tuâ^ä^^ boffhnngberehrevnbgutes. Ãgt;emnach lief Calipbafeinem Votp^ fflfiujinp. j.^j^ (Dadomet ein bojllides eifins Grab machen/juCDecha in d*^ gar fchónenâStempel/vnb oben in bas Geweih mächtige flüdvon^T gnet/htymlich hinein gewclbenbieben ei fmen ©arch bannen her M'y (Dadometi läge/ binau jf judten/ vnb alfo ber gemeine (Dann incyrtP er wer ju eim Reichen feiner beiligteit / wunberbarlid in hie lüfft enfFjj ge^üdet.Jn weldem wohn vnb ilberglauben fte bann befbanben fWâ btf anno 1470,bas ITettervrplunlidiinbiefcntempel^u ä'?ed?a(dâ'â- 1 gc/ vnb beybe bas Geweih vnb Grab in bie if rb verfendt / vnb eingt^r rheil bef'(Tempels niberwarfffebod wallen nod fArlid vilöarraccn« J gen (DedaZ vnb glauben es fey alfo war gewefen. Cubwig Varrom^ïf* fagt/ber'Ã^cmpel/ ©ard vnb Grab in form wie vor / feye wiber aolfSt^^ ridtet/barhey vnjäbltd vil 3mpeln. ^lfo muf f hr verbert her »5 ibtcF rung nit verflchcn vnbin ber ^inffernif bleiben« Dec petrus ^lpbo^^ fus Dugo yioriacenfts/^ftborus / Vincentius ^eluaccnfs in fpetnl iOifloriali/Ktdarbus/73ernbart^reyttenhad/tc»
Q5cfa^/2(iâHrfc( hub ©(aub/tm ïdeornn her ^ürcfeiî Gefa^hud begriffen vnb auf gt;
(THaub/^ejî nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gezogen.
fin vnb 2(ctf
Sk^nws 0 quot;^^^ erflen halten fte alle Tlrtidcl im3lcoran, bas ifl/lmGefagbo m«dicmcn. ^Wadometi begriffen/ nit anberf ban bie Juben (Dofem/ ^â^ p^^tj^
-ocr page 265-ex XII
quot;Son Europa.
Plt;HUlttrttt^tl4||^j|pj;(^ig^ll0^CV btfpnCUtClt / foilbCVH b^ltCH Wtt bctU f^^wevbtbatob/ vnb alle bkbavuonabmnnig werten / tobten fie von Runban» ^Setb^tlbeninaUenibvenÃtabtenvnbiDotffevnbveytnaltm Orà tswet â«S /bteyrnaUn nacht / butch ctUch ta^u verorbnet^^®â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃmgÃbm
*wnbcvab / mtt lautet fltmme laffen au ^tuffen / bas (Befaç (lOaa^omet «bfalUn, !ïl^^*lï3 vut gerecht/ vnb et tfï bet Ãbetjl prophet (Bottes 511111 heil bet ^«Idcv gefanbt / vnb alle bte bi^ bóten / fptechen 2tmen / vnb Rauben S Wtcl)/ba6 btefes (Befaij allein Ihnen gnugfam fey 5«»« beti. ©er an^z ®*ï ^rttrfel fleht im 2Vlcotan (lOachomett gefchtteben : 2111e MOenjehen Cócd'n$Ugt; (o fm (5efa^ nit auffnemen/follen fie on gewtflen fahe/f « fetnb verfobz nbsp;nbsp;«J^?quot;â
Slt;n/ertóbten/ fte wollen bann vnbet fetm gebiet/ guit vnb feha^ung ge; g|^â|,gâ^ ^^n/vnb mitbiefem gebing follen heim glauben vngejwungen feyn/ PftR als bie feinb Lottes vnb feins gefa^es beraubet / in aUwe^ertth Sctwetbeniumbtitteniflittftem2llcotanbegriffen/basChriflu6einJi^lt;gt;n»nv0« ^krttur gewefenfeye/ in heiligt ett vbettreffenb alle anbete vor 0O^ âhornet/ vnb bet allerheiligfï vnb tugentreichc(ï (V?enf^ vnbet nUen ^^nfehen vor lt;lOachomet/barumb(V?achometin feitKm2llcoran(Lhn'z hoot ein wort (Bottes nennet/aber nicht (Bott/ober (Bot^gletch/bas fte für bte aller gréa (BottÃleflerungadnen/ ©agenboch vnUugnenntt/ M er fey geborn von einet lungfrawen/ on ein zeitlichen knetet / bas fi'füttcmfonbevwunbcr.Kbtcn/TOcilfKVKlbcrgl«*«quot;*;*'*quot;â*^«â ^«ktjulwbenscimcviKH btg »««(«» Pfoff«quot;®!â«*!ââââ*?'^âquot;?â «lt;h berebt/nit anbets ban als wir vns haben beteben lajfen kutanen/ wen eÃen vnb trineten nit beà wir hoch Bein-l^gempäberQehrmt hazz ^««âºWeiter/bas aber Chrifl »» her 0on (Bottes von (Wenfehen henbe« «tobt worben fey / vetbeu t fr Alcoran $u glauben/ fonber fey ferne feiw hettvoit(Bottvnbctbenhenbettvetzucttwotbcn/wunberbarltcl)/vnb ^ss^szss^Ssssssss^
^fiefey blieben ein lungfraw/ inn/ vor vnbnach betgebutt, tauben «bebe jv'^empelmbem gelobten lanb von(rhti^enetbaw^/tngroffen ?)«n/bar5u fie wallen/ au d) bet heiligen Propheten vnb 21 poft el g t^z :«heymfuchenbe / mit gtoffer angenommener teueren^ vnb atwacht/ ^«Majben ^^empeiealomonis/ vnb nahenbbarbey einen (Tempel ^«tie zu jetufnletn halten fie in groffen ehren/leiben betne vnreyntg'z f«tbartnn / laffen auch Bern JübcnobctChtifIcnbareinrommen/ wo bt bet (inen barin bcgretffcn/bctmuh^uhanbfierben/obetfeinmglau* oen vevleugne.^eleud)tcn btfe âRempel bey be mit vnf^uch ml Wimpeln 'lt;^3 vnb nacht/heiffenbenâTempel nicht ©alomonisâ(Tempel / wte wir/ ^nbettt ben hetligen Reifen, ©as 2lpofleuÃlerifch 13üd?lein von bet ^â^^tbettChttllt befchtieben/ halten fte fût fo glaubwttbtg/als jetgeub «« ^uangelium von Chrtf 0. lohannesbetâÃóuffet von wegen fek heiligen lebens / vnbbaf er dOKiflumgetAuffethat/ gilt viel bey ihnen, »fr lobet auch in feinem 2llcotan faft ©auibs pfaltet vnb bte âtnbevenpropheten/beuor a?ofcnbenctgtof fehenet/ aber(Lbriftum
1 nbsp;nbsp;nbsp;!?lt;*gt; Sroffet / vnb pch felbs ben aller gtoflen. 2luch ptetfet 2llcotanben
job/vnb bas ^uangelium Chriffi/fûrgebenbe/(Bott hab es mit Chtk no vnbbetlÃeltgut gemeynt/ vnb mit gûte wollen verfuchen / nun fie Rharan nicht gebetet hab/ habe (Bott für gut angefe^n / ben ern^
-ocr page 266-^.âÿ anta Ux'it Wfe^ ^rWiKf^/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
vnbt46 mud) für pd? unteren / vut ben lïrcngcu cniftbciff^tK^L; ptx«ttmbTlpofhi (V?ad)omct erwecket / berce mit gewaU ïtngretffe / vnb alle vngUiibtgeu mit bcm ©ebwerbt ftraffe mb b^ 2(icoMti von fud)c.^r bat tn fernen ^komn gefegt / bne Cbrtfïwe von jbm bey bf xnaeVam«, propbettetertb^bc/nuffbiefe fomurtemmetw^r/teb verbónbig^^* .^ votn Gotten (Bottee ber nneb mir bommen wirbt/vnb fein Hlt;tâfâ'ti CèOad^omet.^rfrtgtbrtfelbönod) mebrbnà fein Xlammc vonewigf* gefdniebenfey nn ben ^bron ©ottee / vnb bne er ft^en werbe â^^^^ volibvdebrett l^uj^z juv J^ccbfCftCÃotccö/vttb ^b^t|Ãuö 511 pittenjr^l L Shedünnâ 5ââ^ vicrbtcu gibt er in feim Dilcoran für / bie 3ùben bnben bnö lt;»n t 64?rtfft. nbsp;nbsp;finment verberbet vnb jnniebt/ bie Cbrijben bne new gefâlfd)t
»ûçgemnebt/nlfobaô nidjtereyne von ber war btit bey ber âcTelïaifl^ »l2«*tt^f«y/«gt;««««(gt;««tttofdma^»^^
liî en frinc «t bem Geftament alicntbalben an/ fonbern allein wae jbm gelieotvâ ©d^nfft gç# bienet wUfrey vnb vngefangenfcyn/ale bem©ofteröffnet blt;*b/^ ' b»âamp;lt;»« xvie vnb wo/ vnb fagt frey in feim Dilcoran von fm felbe / betten
©efaQ laf|cn bommen anff em^erg ber^erg bett fid) bargegen Ã^TL get/vnb esangebetetvonwegenber ford?tvnbrcner£nt5©orteö.O*ââ. fiJnfften gebeut Dilcoran fre 'Ktuber/ wie abraham Jfmaelem ©^*^^^ â¢7lt;$ubefd)nelbenim q.jar/vn fie aud) $u tAuffen offtmale / juerfóUâ beyber Gefïament naebbemÃ^^empelCbrifbi/berand)beybegeerâ'', vnb befd?nitten worben feyc. 23ernbarb von ^rcyttenbad) bif in fbrem SlUoran fbebenbe/ vnb fagt baó (ÃOad)omct niebtö ^^Ytl Zöefebneibunggebottenbabe/ and? fdbö nid)t befdmitten worbeupy® villeidit erjl bernad? felbe erbaebt vnb erwóblet / wie anbere ^^^?%;* ©ebo tt. Von gebult/tóbtung bef Ãeifebee/ fenfftmutb/bemut/bef R^ bcit/barmbctijigbeit/ifl ntebte in frem 2llcoran begriffen/ bann ^^^ â ben ibten 3llmu(fen geben / bie Re für tOeiligenad)tcn / vnb ein ^lOo*^, im far fafïen/wie jum tbeil gebórt/vnb jum tbcil b^ren werben fo ijle bod) allee nur ein ©efpAnjï/fd)cin vnb bonig/ bamit ber 2^ctâmâ^ 3lpofïcl fein gifft fd?m»d't vnb febmieret/fonfî iff ber Dilcoran ein llt;*J^' ter ^liberty / vnb $u allem mutbwillen ein offne tb»r / barinnen wâ^ Bunfl nod) güte gefpuret wirbt / bae ein frommen er in fit gen mód)tlt;/r aUeangcborneerbartcitaufïlófcbt/ vnb ein jaumlo^ fred) Heben aW nept/wie folget. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
5umfed)ffcn lifter aud) ©obomamnit allein mit l^nabenv»^ 5rawen/fonberaud) mitvnuemfmfftigê Gbierenju / wictlArlM^ââââ*â Capitelim 3llcoran von wort 5u wore alfofïebet: -ïfntbalteteucby*â^ lt;wrcn 5rawen fo fie bUb feinb / vnb gebet nid)t $u fbnen cyn / bif f^S^J reynigt werben/ban gebet 511 fnen eyn/vnb brauepete an weld?emfb^ââ ober ort fr wollet, folget bafelbfî: if were iOauffrawen follen end) K)7 ale eiu quot;Weingart / barumbfbrfiefolt arbeyten vnb brauePenwU^^ gelüft/ banneinfebcrftd)bcf baefeinifl/ gebrauepenmag/naebeü^ feinem lu fl vnb willen. 5»m 7. fiepet am 43.Cap. im Dilcoran: ©ott»^*^ cuep geben bic vnuernünffeigen 'Gbittincwrengewalt/ bae Jpr efltd'^ brauePt ^ureittbcn/etlicPc 511 effen/vnb anbere bülff von jnen ^nb^bt^f vnb bae tbr mit jbnen vollbringet allee fo eud) gelitflcc vnb in «»wj*?â bermen babt / bef bat lt;ÃOad)omct ber ©efalt;5gebcr mit feinem if pl ein ©pempelgebc broben in feiner Cegenbange^eigt.öWââ^ s* flt;gt;*3^y fürnämer 2lrttclclim 3tlccran begriffen/ fo vielanbere in fid? fePM***'' nemlid? bei^t Dilcoran niept mept bann fwnffmal in bem tag bettlt;w
-ocr page 267-'Son Europa. CXXIII
**^lt;l^lt;ff« $wtfcbctt ben Jóben/ btebveymalbe^ tagcóZStUovnn« L*^?£^ ^bviflcn / bie pebenmal bcp cages betten. ^mnnetinbten ge'/ 8^^*^* ^ut 4lcotan/ebe nebettenbatnit fie teynfeyenbaó fteibte bänb/atm/ «nb/na|i/obten/aiïgen/baar/b^upt/fw^/(cbam/fummabenganQen ^«tb/w^fd^en vnb täuffenfoUen/naebfoicbemfabenÃean 511 betten/ v3ott vetjAbenbe/ber bein anbetn fm gletcb bab/vnb femptopbeten ^«(bomet/babê bat^u ml felgamer banbgebärbanbevÃwo brobê am S*Mtgt. 3gt;tà tAuffen vnb wAfeben bat et auà bem altenueflament ge'/ J^ttimen. petrus 3Hpbonfus aebtet/^Oaebomet bab felber ntebt glau/ *J^.M«^wlbaflt;m (Bewtffen vnb Glauben fórgeben babe / fonbern Innern Ãerçen/ wie vor feiner propbeecy / âX^onerem geebnet / als ein '^ââgotterer / berbalben bià wAfeben 'X^enert / feiner alten gewonbeit ^lt;b/$uebrgebotten Z beren (DotteÃbienfl warbe 511 60ed)a / Ãeb ab Ã'â®*^***S**i*S^lt;à ^^^'P^^® Deneris/bafeuit (ÃOnebometligt/ju wA'/ wen. ©ibeben ei iff ten Erriefe l » onm jebenben gebeut (^Oaebomet in S?^^^^*^^*^/^^âSlt;*Ww(IOottat4gt;ctoblt;rjttfa({lt;n/wcllbU@on« * ^quot; weinet /junaebts aber mögen Ãe effen / trineten/ leibes woUuflpÃegen ^â(Ãe Wollen / barumbfeblaffenvnbrbuwenÃe ben gatteen tag / bià ^â¢und) ts jónben Ãe 5acteln vn Ãer^en auff in fren ^ireben/ vnb ma'/ ^^*5,^n3i^oÃgeflt;brey vonben'cTbürncberab/jrenCÃlaiibenverfAbcnb/ n'^rk !®^^^ gebäret. 2)arnacb feblemmen vnb praffen Ãe / vnb treiben bes ikyÃbes Infi / alle leiebtfertigbeitbie gan^enaebt. iÃaifl ber îe!?k^ââ^^*^'^â'âââ ^^® b^uÃ/vnb alles (DeÃnb auff bas aller leicbcfertt / 3 Æ büriÃb gelieret/ fampt ben Concubtnen / faÃen an 511 rafen / fprim Lâ Pâ^Sen vnb tanken / auff ©dtenfplel boÃeren/ ba wirbt groà ge'/ ^'^«y mb gebeul von ben S^b Amen gelötet, ^afeinb alle '^bArnmit ^â¢^feln vnb Cied^rem bebenett/ vn ringÃwei à wie ein Aron brey fach 01 ^'2^â^^':^ ^Ifo vmbjennet vnb erleuchtet / als ob es klarer tag feye/ /P^*^Unbltd? $«fagen.i!^s ià eine gewonbeit / baà bie reichen in ib'' o? ^'ëment/biefen^aÃen(V?onac foUiche Aerzen auff bie â^bArn ch^?/**â*^ lt;w**** ey gene '^bArn barju machen laffen/ bar^u auff fob ^bAm Perfonen Ãifftcn bie (V^achomets Glauben loben vnb auÃ'/ fallen/biebaruonibreprouianbthaben /gleich wiemanbey Vc5f^^^^^^^^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pfaffen jumeÃieren Ãifftet/ für bie
l'J^tbnen Seelen. Ãrs feinb auch etliche bar^u beÃeUet / biebie ganQe ^d)t/wtebtevnÃnntgen/entporlanffen/ burchbiefen ganzen (V?o?
Welche mit groÃem geflopff bie Ceutb auffwecten vnb munter 3^*^*litrett.âX)nb fbe heiliger HAcht vnb rgt;och5cttlid?er ^eÃ/ 'â»tfinntger Ãe toben biefen (Oonat / als an fhrem Sabbath ober ^^yettage. ^um dlfften gebeut 3llcoran / bas tOauà (5Oîtes ben m?^^^^® ^lt;tbn/aUe Jar einmalbeymjufuchen/bafelbsanbettenZ b Æ'â.â^^^^^ âTempel geben /angethan mit einem geÃieften Alcybt/ ffM^x'^â^,Sââ^^^^Ãy ^ '^**^ Stein 5wifd)en fbtenfAÃenbinberÃeh werf?
^^'*^â^^ $uuerÃeinigen.(5cben weiter fAr/ 2lbam hub bi'/ Mf f9*Hgt;lt;l3lt;hauwet/ als er auà bemparabeià verÃoffen warbe / vnb ât leinen Ambern barinnen angebettet/nachmals hab f bn 3lbraham oa nbsp;nbsp;nbsp;^^'^^^ ^^^'^â^^ââ ftit» (Bebet vnb^bpÃer getban/nach feinem ab?
®i^^lt;*«Ã3ëlt;'eligelaÃen/ von welchem Ãe cs als nachbommene eten^^^^*â* ^â'^^Ãt Ãchber2tbg0ttercr (V5achomct aber grob mer z â' Ortà er noch in fein alte art bompt. Iöiet^iÃoricn^etigen baÃ2(m'/ quot;âonmb (V5oab beà £otbs Sone/bifen Tempel gebawt baben/vnb im y iq Jett
-ocr page 268-5)4^ 4nbev (Sert bufa^ 3Ãdt6iiifiv
3^ $wey turtl bnbin gewalkt / vnb vier 3lbgót«t / (Wattem / Ã^cm^ num/(Ã0ctcuvtumvnlgt;'X?cncrcmallbrt4ngcbcttct. ÃJe^gklcbentbet^â^ bte 2ltabc6. Had? vkl ^aven tompt (VOa^ omet/ kge fold?c gewonj^^ nït bk^ ab/fonban wcnbtó in etn anbete wei^/ vnb«uff bas mann^f iney nt/er gebkt aUba wie vot/bie2lbg6ttcr an^obetten/fagt lt;r bas b»^ ©aturnt in ein erf biefes 'Hempels/ verbärge bas 2lnge^d?t / vnb betet« rtIkin ben Kurfen 5inn DoIrf aber bit ©enl vnb Abgott (Martie »^^ fenrfet er in bie Ãtrbe/vnb legt einen ©teinbarauff / bamit er ein feinte ber 3lbg$tterey gefeben würbe/ bie er bod? liebet vnb /nen bienet in flt;t»t* herwen / ba^ er vnber anbern bamitan$eigete / ba^ er ben feinen gebot? xe/foojfcfiebabinbâmenjubetten/foltenfîe ©tein jwifebe» ^^^^^^ «en binbeef d? werffen / bamit bie ^cn^el junertreiben / aber fret»® bamit $u ebren» Dnb biefee ijl aber eine fonbere blngbeit (ÃOad?ortlt;tw baf er in bem fd?ctn ben feinen fon jïen 2lbgótterey verbeut / kbod? verbeugt/ kfrey georbnee / beymlieb vnberbembûtkin in biefe^F «em ©otrefbauf / feiner 3lbgóttinDeneri C beren Xfbrervnb Slnbetet lt;r beymlid? war) ^ubtenen / auf weidser vrfad? er and? gebotten betw baf pc ben tag Denerió/ bas ifïben Freitag / feyren folkn jn ewiftf jeitten/ bamit aud? ein vnberfd?eibt5wifd?en 3^bcnvnbCbripett5iâ? mad?en. onm5wólffâtenUft(^ad?ometinfcinem 3koranfrcy5ult;ââ'â led 5ky fd? $unic(|cn/obncalkin fd?weinin 5ky fd? / 23lut / vnb bas vof» f bm felbs geworben ijl/ vrfad? er^ekt er in feinem ^Hcomn / wiebaf b^t# ©d?weinanf einea Camekbiera (lOift / nod? ber ©ónbflufd worM fcy/ berhalben ein vnrey n Sbier. Ã)arwiber er bod? felber rebtin ein» *â* beren ^ wd?lin an einen Jóben 2lbbia gênant/Ã?ie ^abd mag td? niet*^'^ $ekn.5wm brey^ebenben erlaubet dOad?omet einem /eben ©arraeentâ' vier^blt;ltd?erlbeiberau|f einmal jubaben / vnb eine kbevmbeinF« fdgt;kd?te^rfad?juuerlaffcn / vnb eine anbere an bie flatt junernmni' wenn er wil / bod? alfo baf er bie vierbte jabl nid?t vberge be / vnban^ biefe jalin verlafhng ber Hauffrawen nid?t vbcrgebe4?l nbere^r^'y^â^ aber erbaufft ober im^rieg vlierbommen magein/eber ala vielbapti^ alaerwilvnberjiebenmag/biefelbigenwiberumb verbauwen. TXâo«^ aber eine einmal gefd?w4ngert bat / mag er f e nit mebr verbantfen ^-mitgefd?id?t/ baf offtcin ©on ein IVetbbaufft/ bie fein Gruber Dateer gebukt bat//a etwan fein ©d? weiter ober (Gutter. (V?ad^ooF aber ala ibr 4gt;berbcrr/bette allein fóntfjebeniOauf frawen / alle vnb ber Concubinen obne 5a 1/ wcld?e er alle ey nfd?ltef|èn liefè/bamif vonniemanbtanberf gefebenober gebukt würben/ allein 3lflamw fonberem woltrauwen liefeer lebig/ bie ibm aud? glauben hielte /1»â** ibr/ banner bette an allen feinen lüetbern vnb lt;fo«cubinen nirff 5â' nug / fonbern wie gebäret / b^erfet er auch anberer lt;VZ)ânner Haw. frawen obne fd?am vnb gewiÃen / als wolgebanbelt / gefragt/fagd^ biefefreibeytwer jbmvon (Bottgeben/ vnbfonfîniemanbt / ^^â^âlu Propheten vnb Ãtnber ber tugentaulf^oge/ welcbö tlarin f«t»»lt;^^.p coran flehet. 5«m vier$ebenben gebeut Dilcoran / baa bie / nicht auf ihrem gcfd?kd?t ober glauben beyratben / garnit baa g«l/^, glaub vnb freunbtf^aft ftd? befer weitter erfrerfe. ^um fónffhlt;P- lt;nbsp;ben / waa (Bcrtchtah^ubel vnb 5ettlid?e guter betrifft/ ala ^tftr wid bauf/bof/vnteche befind/ Wirt nad? aufweifung bef ©efunea halten inttcrbarn^cugett eyben fcunbtfd?a|fâtcn/:c. oâ^n f^^Y^^? glauben jiealles fo inbenpropheten verbeiÃen vnb in beybê W^ j^j
-ocr page 269-'Son Europa. CXXIIÃI
â*^ â *ââ âââââ* ' WUC6 nAcb^cm tt?ifcnbc|it6b«n^m
**Y^â^lt;^/*lt;*^|l*«^«w vnb erfüllet werben foil. J tem/ bne bic ben nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;««tfd leibbafftig feyen/vnb noch burd? /r ©efn^ (ibg wer//
fie ok ®^i? '* ââ*^^^lflt;^ berbnlben ein fold? pAmbei^ bes wollij (fee / baà ht/S^ii ^â^*^â^bttif genug/ vnb Alles fo eines (^enfd?en t?crç bege// bAben werben/ nis Wein/ ^bre/ ©ut/ Ketd?tbumb / Tl?eigt; bine« ,^*^^â^b/@d?Atten/©^rten/IVcinberg/feibineKlelber/g0l//
btttn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;'ll^Hey 5Arb/0eitenfpiel/2lt;uri5weil obneverbrufs / fik
stibine ©efdjirt/ rbuwobnefd)mert5cn/verbrufs /lOiçZ VoiÃ**^^^^3^â/Ãgt;*^lt;^lt;«/flt;gt;^f/blt;«^Ãb*»l^/ûftlt;ngt;l^/VttbwiemAn; inen xâ*â^® ^erg fAgt/bie Allerfdgt;ón(ï ê 3««3f»'Awê/ bie Airngel werben bek ^**5^^ ^*^ ^ettb bereytten. 2lber bie vngUubigen biejr ©efAQ nic
beUifebe^ewr/bAf penueb in bemgegentbeil Alles nud)bemi (Boe '^^®^^^^lblilt;b verlieben / wo |îe f eb Aber im lebten Augenblid'jn fieb'*^^^â^Propheten(^Onebomet bebebren / werben (te (clig. oum iff Jâ^â^^ben / verben t Ibv ©efnç Wein 511 trineten/ von wegen bnf er
etieb Æ ^â'^^brung/n Arung vnb vrfAcbe ju vil vbels.^in nnber vrf4dgt; jeijut (ïOAcbomet in einem 73ód^lein an ben 3»ben ^Ibbiam wie b a^ eittS?^^ ^'^^^â^ ifngel feyen truncten worben/ vnb in ber vollen wci^ ein**^^â*ââ^^ bArumb ffe ju ber flrAffe von ©ott mit blt;r^5ü)fen in Ji Brunnen / 73ebjl gebeilpn/gebenefet worbenz bi^ au ben ^jungflen
Jur büà / welches eben eine Drob ijl / als wenn ber 73npfl bic Ãcel/
5um Ach^ebenben / bAlten pe es mit bem 73lutgerid?c hüHi^^^^*^^^â**^^^*^ ®^^â'^ (V7op/hochbommenpcibmb6ÃlidKn *lt;h/ vnb bifpenperen offt mit (Dofe / wie bie vermeynten Cbrijlen âtbemituAngelio/wunber feiten wirbt ber Ehebrecher mit ber Ebc^z weeberinne / beren bAS £.Anbt voll i|l / verpetnigee, iber mit einer An// ^ââe« lebigen 5tAuwen juth«« blt;tt / foil A^Qig preyd) bArumb leiben. eitheribiebpAls gejiegen wtrt/folbAS erp vn Anbcrmal mit Ruthen SepAuwen werben / bAS britte maI ein lOAnbt verlieren/ bas vierbte ma f ?â^ett5uÃ/vmbbAsfüntftemAlerpgebenctetwerben.@onpwirbtgc// * ^fflt;n bAS ©cfAQ eines vmb bAS Anbere/gleicbesvmb gleich / 5Anvmb WbAnbvmbt7Anb/à ugvmb7lug/rc. Sum neunjebenben/ge//
p*«tAult;h Ihr ©efAQetliche geregelte Tllmuffen Ihres ©lAubcns genop â
jlquot;^^9eben jubepimpterjeit. pAben Auch viel Peiligen ju benen pe vnb bie Auch ÃVunbcrjeid)cntbuu/ wie broben gehöret / nicht eniger bann bie vnfern / beybe Ihnen vnb vns ju Verführung. nicht ®e«»ottCbAir/ tp eine Kiri Am nUvgelegen / vnb ein groper Kirche wf/babicâlobten Alle 3Ar/|b bAS ^ep vnb pAtrocinium bip 5'ihctigt; j^en PeiUgen tp/AUppeben/vnb wie bie fdmtten/weil bas 5ep vnb ber ^oeteÃblenp wehret/ Aup bem Kird?hofpdnlgpeben bahm ein grop lÃ*^^â*^* ^ernhArt von 73rey ttenbAch fpricht / cs fey fein (lOenfd? jW^bAlr/bcr folches nicht wipe vnb glAube.
^Oer wa^rc g^riftUc^c Q5ldttbgt;
3e3«bctt wie geb5rt/hAbe fechphunbert vnb i5.©cfA^. 27te hey// 5Ãöen»«s* ^^ben/RomtfehenChrtpen vnb (hAchometAnivnjeblich vitnun äueeetc» yS febkrs nimer tAgs/|c mehr ©cfAQ / |e weniger Recht/ benn wo vil nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
fetnb baip Auch vil vbertrettungZwie PauIus jeuget. iborumb S gevejat VAt es ©Ott gcfAlkn / burch Chripum ein verbürgt wort Anjurichten/ ÃAPfîw«»'»'» Wieer burch EfAiAm cAp. 10» vor verbcilpn bett/ vnb Alle ©efutj bie nur
-ocr page 270-©4^anbfvfÃftlMefc^®fI(6«^£?/
$otnAndebcen/ vnbbett (V^enfebenntebtbefferennoeb Attbefto^âjJ gen/je nu v Ãrger nuteben /frey ««^ bcm weg ^uruumen / vnb auh ** bluffen in eine febUgen vnb verfaffen/Alfo/ bal? man (Durie tbe»lt;*ââJ, erwobU / Cuce io.5un fw,]en bc^ tOerren fiQ/fctn Wort bóre vnb bw^â fo folgen bic anbem ©ebott alle / fo man nur ungutem erbenefen tj^y von fnen fclbs bernu^/abWuffer von ctm fpringcnbcn73runncff.®lt;*' umbfprtcbtCbttfluôjurgcfcbà ffttgcn (DurebA: rïurdn6t(ï^â^, tblt;n. Ã)if Wort Gottes bôrenaberifîmcbr innerltcbbcnneufp^^â^^
borct fein Ubenlang bic cuffcrltcb/Aucb gefanbu teugen Gocccó/vctS^,^ bene/wie tnCbrt^o vnb ben 3pofïeln erfebeinct bic vil Ãebrifftg^l^âc ten vnbuttberebórenb/ nlebtgeboretbnben/ barumb Cbvifln^P^âfi' febreyet/ Wer obren b «be $u boren ber bór/ bie aber allein haben ob^^âJ' bie©ott $uuor in jvem bergen gehört baben/vor allein cu(]erlicbc^^^' bae mebr elngefcbcU vnb ^eugnif vom wort i^/han bae lebenbig Cbnftu« ein ©OTTtee fclbö » tlun wie bif Wort etwa bureb viel ©efaç bif
^^^^^*^^^ tbun vnb laÃen / alfo lehret es /ct^unbt bureb Chriflutnniwf» Sefitt »ni benn benewigen ©abbath bef neuwen Ã^cÃament0/ba6 wir©otfw Xwpfimnb. (lillhalten in aller gelaÃenheie/ vnb glat von allen ©efa^cn frey/niwt» tbun ober laÃen / bann baf feines ©eifle0trafft/^©ottfelbô in thut/ U^t / rebt ober gebcnrft/alfo/bas es ©ottes Werd/thun vnb Ml fen/ vnb gar nit vnfer eygenthumb fey / benn fo balbt wirs |linb/ bieMp ober bas thun/laÃen/reben ober gebenef en ober auf noth bef ©^f^ tompt^fo 1(1 ber ©abbath gebrochen / vnb alles fimbc / Wie Cbi^rây fpricht Johan. am jehenben / 2111e bie vor mir Bommen / te.
Osmanen.
cap.5S.fd)ieramenbcan$eigt/bann fe pub nicht in ©ottgethnn/ vnb nicht ©-Ottes Wereftnvns/ ber allein fein W^eref in vusgetb«^**^ Bennet vnb Brónet. löarwiber ijl bas 5leyfch gefnnet/bas meynef mer^u es móf auch etwas jum Keich ©ottes thun/ ijl fa|lg^ch^fr'lt; Cb«âff»» er^ 'ââ^ bemühet fch in viel bingen / bamit verberbt es eben bas ôpitVââ^ foiöcctnuc bricht ben allein gebottenen Sabbath/ vnb wirbt nichts bann Ãâ^ââ eins/ »n gc# barauf/bann Ãc feinb nicht im ©lauben noch in ©ott gethan Kcâââ;' J b«« Johan. 3. Hun biefer Sabbath / bas ijl Verleugnung fein fclbs/ vent rung feins gebens/vnb haÃui^feinerÃeel/Ãeuf t auch auf beni erft^ flucf/ncmlich bas wir ©ottes Wort AnläÃen in vnfern herçé pteb^J' fo erÃnbet es Ãch vnb werben gewar/baf wir nimer nit recht bran vnb täglich ein Schiff nach bem anbern verführen/wann wits and) ^ beflen meynen. Jn bifer erfahrung wirbt bie Seellebig von/r felbet/ gibt feh ©ott gain? / vnb Uft ihm aller bing ben ?aum / bann P ©ott wiber hinber fein verloren Keid? in vns / vnb vnberjeucht f ^h t» ferwiber/als ein König feines Kelchs / bann fo folgen alle ihnen fclbs/ bann ber ©efa^gcberlfl bie felbs ber â(Th^ter/vnb bet eeg heiÃen hat / wll cs auch fclbs thun/vnb fonff nlt für fern erBennen/eà p bann fein Wetrf / thun vnb laÃen / auff bas ©ott alles/vnb wir nw bleiben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
allein eins I'm (fanden
2(1) o vetfehwinben aUeGefat? in taffeln/buchffaben / vnb S^^^^\^ mrmvett ^m inber warheit erà recht an/alfo baf bas©efai5 nicmanb helt/et fey Pâment von ^^f^ (SefaQ lebig/ben was auf bem©cfaQ gcfd)id)t bas ifl tob ââ^Iâ*^xa ©lauben in freiheytbes GeiÃes gefchicht/
©ottes thun/leben vnb gercchtigBeit. ^arumbÃchet es t»olt;^^.U ^,,5 einen / baf wir vnfeteohtenju ©ottes Wort neygen/ bas ©m*. ^/
-ocr page 271-â «^cn eiiwp«. CXXV ^lt;Vctt/frt(5ottp[H,g/|jn^^£Ãtn;0tgt;tcv l$ud)|ïrtbobcv (^Ofnfd)cnfïtnijnc j|f/b«6 wirbt vtt6 alle bmgllt;bïlt;»/ vnb auctofowtvibmbtnbaltcnvnb wdjcnUffcn/fclbó in vnó tbntt/aulf bnócr iboctownb '^batcrbkib/ ^nb Betn Ãeifd? fieb fût j bm rbutnc.Ãprid'» ft b» / wie fprid) t bann Cbri / piö(V?4ttbä«. ^tem pnultie Tvonia. 13. (Balat.y. 6. ^itnotb» ». bic hc^ ^rlt;t£( /»fe M«ybiccrftiUutt5fctncr©cbot/vnbCbri|luó (V?attb.7»'5X)rt6 jbrwól ^'^ââ^quot;®*âi* «tbnsend)bic Centb ebun bas beweifet ihnenaud)tn weichem (Debet ® bt/wSS wdn/verfrtffet vnb bcfd)lo(fcn fcinb/CtOKijl 00/ bae gnm^ (SefdQ vnb ^»angdtü ^U Propheten 12intwort: ite ijd cbenbnó vorige / vnb adeà nur eine p^ fv^beyt ^8 wenn man fpriebt/ ber iOolijbnwer bnwet/bielOnnbthnwct / bic ,3eïhS vc« bawctbnó t7olç nlfo wirbtin ber ©ebrifft eine fürbaà nnber ge^ faj^wner^ ^ûmmen/vnb fagt etwa/©ottmacbtfeltg/etwabcr©la«bmad7t feitg/ w®nab (Dettes i|ï bas ewig Icben/fclig jeinb bic bas IVortCDottcs bogt; ^H/bie licb vnb baltung ber gebott lt;35otrcö macht felig / bic erBanntni^ ®otte6i|ïbaóewiglcbert.Job.»7. dï^fai.yj.Ãap.if.t^icr.^. ber6abbath **W(bt beilwertig / ilrjai.ys. felig bic in ihn hoffen/vnb i jd bod) allee eine/ ^nbtbttt8 ciniebee in feiner orbnnng/wicman fpriebt/CDott/ber^aw'/ â^â^nn/ bas If rbtreieb/ bic kröcht machen ben ^aum gut/(Dott ale ein ^*^fïng/vrfprungvnb vrfüeber/ ber ^awmannvnb bae gute dfrbrz Jlt;ld) ale ein mittel/ bic 5rücb t ale lengen / bann bic Jyriidn $c«gcn von ®«tn75aum/ÃOattb.7.»i.2llfo macht (Dott felig aie ein^mnne vnb vrgt; 'Iâ^ââ9 bicgnab(Dottee aleberaufflttfe/Chri|due ale ber CiOitler /ber ^laub / ber bic auf gefchütten güter (Dottee burch fein gnab ober Chr igt; ibimcntpfabct/bicCtebe / bic burd)bcn entpfangenen (Dcifd in bent ^laubenaufgoffcnwirbt/theilctbicentpfangcnengütervnbwoltbat portee wibcr auf / bic (Debott (Dottee mad/en felig / ale bic Frücht ben ^«um/ vnbbae IVercf vonbemircrcdmeildcrjeugctvnbingutma^/ J«/bae Wort (Dottee /bae Chriidueifd/ale ein mittel vnbaufÃufe/ âJ*:6abhath/ aie ber ba leibet/ bie h^nbt auff hebt/ (Dott fïill helt/ vnb ^binfolche gâter in ber rhuw geben Uf t/ bie erbanntnif (Dottee / ale bic ââHâ^cb/tc. vnb bompt ber |ducf k â^Ine auf bem anbern / btc (Debot (Dor?
vnb ber recht ©abbath auf ber Ciebe/ bic Ciebe auf bem (Dlaubcn/ â«â¢^®laub auf ber erbantnif (Dottee vnb Chri)di bic erbanntnie (Dot* 1^8 «uf bem Wort/ bae Wort aber ohn mittel auf bcm (V5unb (Dotree. d^Hbi(dnichtmûglichbae jemanbtglaube/vnb(Dottee (Debott nicht wlte / wcilber (Dlatib bic baltung ber (Debott (Dottee iff / dtcclcf.jz.wic Jölt;b nicht möglich ijd baf Æ emanbt liebe ober ben ©abbath (Dottee hei* »5« / ber nicht glaubt, ©umma / ce hanget allee an einanber / wer eine vac / ber hat fie alle / wer (Dor tee (Debott belt / ber liebet/ wer licbet bcr Slaubet/wer gUubet/ber ernennet (Dott/wer(Dott erfennet ber hoffet/ ''â«hoffet/ber feyret vnb belt (Dott fdill/ ber bat (Dott vnb femegnab/ ^vfoldjc vnaufiof liehe 2^cttcnifdbiclt;Doctfeligbcitvnallc tugent/bae/ *^^ einem febölbig wirt/ber anbern allen gcfablct hat/ wie recht vnb
Wibetumb iff es nit möglich/wer eine vnberbifenfïóetenergreiffe/ ^p ers nit allzumal hab.2llfoifdö allee eine/vnb beu ttet allee auff baà ??^^^ ^ ^*^ â'^^^ Waffer auf bem (Deer ftef^en/ alfo Ãieffen ftc wibev Jâkbarlt;in.3lfo ifd Chrifdue ein enbe vnb anfang bee (Dcfe^ce/ein auff* hebervrtbanrichter/Kom.w.t.'^imotb.â»
leb ^â'^^^^ââ^fâ/^ââ'btfchafft vnb bunb haben alle tugenbt baf bic vi z «Oer (Defe^ nicht mehr benn einauf legung feinb bef erfden einigen (De* '' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bote»
-ocr page 272-?)a^(i«îieïtÃftlî)fff^'3BeU6«cÃ^/ ^ botô.îDrtrumb reebt Sef^get wirbt / ba^ barinn bongen aUc ®lt; W^n? Propheten/ fo gar/ wer bas er fl hat/ ber hat bte anbern alle buntal «^ gewtrfelt in ber IVarhett / Wer beji erfien mangelt/ ber greiffet ve^ 3 hens naeb allen anbern/ oh er pe gleich wie ein 2tff alle nadjth«^ / * cöifl ein veil Wort/bapbem vnreynenvnb ©ottlofennichterey^â^ ia webet^ort lohen/ehren/ betten/ fallen/ bienen/lieben noch mógen/ Ja wer nit glanbt/mag nit lieben nod? hoffen/ vnb ifl i« Pâ^ $u allen guten werden vntùchtig.îôarumb tp nur eins von n^i^^l ^^ bie grunbtfefl / quell vnb häuptflücf ifl / Ceben vnb Seligkeit mlf^ bringet/ vnb barauf alle anbere ©efaQ / ab auf eint Brunnen PJ^âL/ nemltch ber lebenbig ©laub/ber burch bie lieb thätig ifl vnb au^^â^Lj» ber bae Ãeifeb tobt / feinbtfehafft vnb verbrup ber Welt / verleugP^ fein felbö mitbringet / ©ott |lillhelt/liebet/ho|fet/f0rcht/alle6 net/ vnb allein au|f ©ott fthet/pd? bent gänzlich ergibt / anhePÃ^^^j// gantent herben/ vnb allein lobt/liebet/vnb in fumma/allc©efaö^%i; let/fa bent ber heilige ©eifl folgt au ff ben ©oefen/wo bif nit f^^3%^jn gefd)icht/fo ijl gewifbcrlieblof©laubtobt/gebicht/vnb in fp-P*!** j ^t ©laub / fonbern ein halter frucbtlofer wohn/vnb nichtö bann nbsp;nbsp;iyu
vnb buts bef ©laubcno bantit bie ganiseWelt vntbgeht vnb SvtU3up bifent iff hlar/wie nur eins von noten iff/wie alle ©efa^P vnb allee fo man nennen mag/nur auffeine beutten/ vnbaw)^âââJ grunbt herflieffcn/wie alle lt;l0uPc aup fechp ffimmen/ alle öchtifr^.f^ bem 21 b c/ vnb allee ff tiefweref auf einem grunb hompt/wie ee PH^à fed^tett vn allen hünff c sugeht/baf ee allee auf einer tabulatut/y, (fiJcf jugehet/welchee fo mane ergreifff/macht manbie ffuefwet^ I baraup/ fabieffuefwevef verfchwinbenalle vor biefemvoUfon^^^j. grunbt/». Cor. »?. 2Hfo haben alle |l0cf/©cfaQ/Ceremottivnb^fL^j allein bte liebe vnb ben 6abbath/baeiff/bieergebung©ottee/2gt;â^^^// fehnetbunghebeutetbie abfïerbungvnferfelbe/ÃÃeréabbath^*^^ bung/ 2gt;er Tempel vnfer herg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l,}^
Jigur tb genthcbimt Portes Wo«.
Wernunbiefe ^tgurvnb bebeutut^/ für bae hebentetbinS^^'j; met vnb haben wil/ju bem fpricht ©ott: Jd? wileuwcrejeyertag wer hat euch von Ãpffern befohlenYpfalm.5o. Pier.y. jch wil bergigheit / bae iff / liehe vnb trewe gegenbem Hed/ffen / vnbni^ fer/ihr verffchet nid/t warumb idt hab opffern vnb feyern heâfe cheeanjmfclbefein©ottcebienff iff/fonbernbae pehebeuten. mich aber nicht verffchet/vnb bie pgur/fchatten vnb hebeutnif f bebentbingrhnmer/erhennetd) nit mehr/vnb hab nur ein graven ah/ale bte fr für bae recht vnb nocigff aditet baran mir hoch pâ^^S legen iff / vnb nicht eigentlich meine wort gewefen pnb/ fonber b^ u^j pe hebeutet / bae jhr vnachtfam furgangen habt / baran mit bow gelegen iff.
Welt gebet »litt fern ghiob2 »mb
:^lfo iff subeforgen werb ee vne auch gehen/wen wir allein PPPj^ cuffcrlichen C'crcmoni/ 2'anp^nachtmal/:c.tringen vnfrer hto^P^jjj0 nitnachgehtP/benn Canff vnb rïa(htmalwetbenaud?ipohtt5 ^ ff lief en in ber Warheit cy ngefchlofjcn.if e hebeut fe ber'^anffpl^f^(0 bae abgefforhen mit Chriffo in ©ott vergraben leben/vnb htP*^^^^^): wie vor mit ©abbath.^JaeHad/tmal bie liehe vnb eynigheit in allen bingefj-^^jf^ »ettwerrfen/vne nun eben aufffchen/ bae wir nicht bie reyfffftrben
^Lm Mnam 'ââ^ annemett / ober fo wir jum Wein in ben Adler ber warb^â^.\. ^â/ vi*rigt;d?tti£ hommen / bae wir nicht nach lgt;tm tey ff wiber hinber pch 3uvüa Pâ'^j.
-ocr page 273-^^^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'2^011 europa. cxxvr
wibcv tn febatten jauffen/vonbembaren geit $um
^^ fcQiwbtnur vmb cu|]cvltd?c bing ^antfer/ ^âexvcit ,^Slt;ttlt;ynlglt;ttb^ttpt|ïód?6/notflt;tgt;l4ftglt;«vttb gebotte/bar/ rtd^tet amp;e^ fcvlifh-A - ^^ 1(1/vergefjett. ^0 woltó jbe ber 2lbam gern mît ben euf^ J lt;â^/tom^*â^^'^ â'â^*^*^^^*^ '^*â^ fKbmttviel ^etgenblettcmfcbmucf' STgS«^ ^tobett nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^â^**â^*^ Ktgcl/aberamu^bt«**»/oberbrau(fcn nuc mtt
â»%â!*^^ï'^*^i'^*â*â*^lââ^®!*ï^ï^'â*ï^^^ ScBiii«« v^*^^ Gebote / bas allein von notben i)l. 3llfo bafl bu bas abgt; m^vm» ^he/b ^®â*^ '^ ^ââ® eyntge (Beboet bcà wabten (tbnfïltd^cn lt;6lan^ «tUem 1 â^â 'â^^^r*â^â^^ ^ült;btt^rlt;b«tben / mtt feinen rechten färben Hesldl - k'*â^^*â***â®*'^^^^**â^ ®^botcyngclcibet. ÃDann bef tO.CBew ,^^â:^^â^^^|ïâ'*^^^tS^f'i^^â»b von fïatt gebet / weld^eu
Verhei c,?^^^â^t/baó verbürgte IVortin Affaia Ifl/ vn nitmebr bie lang «terffok *^^ ^^^â^ (^Oo(ï.ï)arumbbantt aud) bieJfraelittfd? Ãtrd) Un^ betteft?â*â^ ^â*ââ bie3lpo|folifebe/wietvol auch biefelbige (Böttgern btefem ? ^^fT^n fontl ^n jbm war/wie auch bie 3fraelitifd)e bie er mie Rbocb ®^^ââ.3 wig Jtibleiben verfprache / fo fie blieben in feinen wegen/ ^â'^ H* beybe nicht belieben würben/ berbalben aUwege betfi^k ^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ml verfeben. Aftliche tbcilen ben (Tbrifllidicn (BUu^
^teutt / lt;P^^^ber gebott/ncmlich in ©lanbenCiebe/vnb bae heilig tSis/oJev lieb d k nbsp;nbsp;nbsp;^® ^^^ ^^â^ in bem einen verfaft. (Blauben ifl (Bo tt trew'/ oöcc »11 r/üXâ
^n8 k^^^^S^n/vub eine mit jm feyn/ein (Bei(l vnb will/ale bann befint tKd?«tiâ ben»/ nbsp;nbsp;Z®^I^/ berburch ben(Blaubenbie Ciebcanfgeuftin vnfer
Kom nbsp;nbsp;'ââ^^^* ^*^be bem (Blauben au ffber ©oefen folget/ (Balat.y.
â'â^ ^^â^ ^â ®^*^^ ^®^* 7* ^âââ brittenmerefet ber ergeben MlÃ^5^*^'*â*berwtllenin feinem Ãeifd)/ ba hebt er an fein willé/ glieber bcrii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â^^»Qtgeu/ vnb fein boflen an fern Ãeifd? julegen/fich feb
itekf ^**p*î/rtl8 fein felbö groffen ^elnbt vnb in bie rhuw (Bottee eyngt; ha* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^'bpigung fein felbö in aller flille/welche weit torheit bie weit
tesïîi*^ ^^i*^ baffet/alö ber es nit mit fr belt / bae leibet er vmb (Bot^ 1 nbsp;nbsp;lt;tctf' ^^ 5^^^â^â^â3/Rcstimvnberligen/fchweigen vnb leiben/vnb bvin?
1 nbsp;nbsp;^b^^'^^ââ^^^^Sâ^bult/Cuces. Affai. 30. vnb 40. (Tap. IVelcheö alles ber
j ^BUk*^*^^*^bringet/ber (Bottvnb (Bottesguterentpfabet. î)cr â¢Hitt 1 ^^^'^ ^lt;âupt ohne mittelauf bemâWort (Bottes/ bas âWort ohne ^eit/1'â^ ®lt;â^v/aber nicht von lt;Bott.2Hfo wirt es alles in(Bottge|cho^ ben/h ®^^'*^ ^â*^3 â^^^ vn anfang / ber gibt burch fein Wort ben (Blau// b«t (Kk ^ ^^â^ Glauben fehaffet er bie Cicb / burch bie Cicb bie haltung fte'^ï^^ ®«tte6 / berhalben recht gefeit wirbt/ ber (Blaub fcye vnfer ^^'^-'ââ^ ^^^ (Berechte lebe feins ©laubens/ alfo bompt es wiber t«8 d'^ ^*âââ9^^ glauben/ber allein auff(Bott Ãhet vn beutet/wie (Bor/
A ®^â ''â*^^*^'â*^^ allein auff ben (Blauben fehen/ tOier.;. 5ulci51 au ââ^^^(Bott/vnbbellehetnoch.
k ^^*â^^ â^ '*^**noten/vnb alles (Befall/Cbriflenthumb vnpro» I obcrö^^^^â^^â'^^â^â^^^^ââ^^^®â^^®^^â'®*^^â^®^^^Sjâ^'â^^â^ Ciebe ' viltt â'^^â*^^'^^^*^ manbeins ons anbcr haben mag. ^lfo legen meine ^'^^^ bann bià einig (Bebot auf / wie bas gant? neu w (relias «Vin^ - *^^â^â'â*â^ ^*^ Propbeten.3llles beuttet es in ©umma/ auff bas fbtttX^'k'ââ^^^â'® ^yvitg(Bcbot.3ac8 bomptmtteinemgelafncnrtOen^ vnbï?^*â^ baf fbmbtf eynigweitvmb fd? greiffenb (Bebot / jutiiel gcttià i nbsp;nbsp;^ââ^^f/vnbwirbt ^ulegt foenge eynge^ogen vnb jnhauff
â(f«lt / baf es auff einen vnauf fprechlichcnfeuÿçen/ puncten vnb plódï
-ocr page 274-Ãa^auter tÃlt;t(t{ffflt;i 2üdtfi(tfé7
ï'âÃLfFcrîiprblt;i^bfi-(iOtrtfd)fdâtcd?rfciiiC(iiiglt;nitt(£orrlt;ôl?»!''quot;^ff 7?cditcv0irt» 'AiS^ftr befftetvnb fetnee ©laubc ne / wiffcne / tugenr/ mb «^l^f^ârA be w tupcito guten IVcrcF/aucb bic er in (Doet get bun bat / vevgiÃet / ja er f^f^^y^ fawetfi^r^ ''*ââ*^llâ^â^^»^lt;^gt;i werden / gibt vrUub allen feinen Aunflen «I^^J^j fdb«ni(bn corbeit/ vnb wirbt feut glaube fo ticff unmglaubenbcfd''lo(fcn ^^L niebtemebt von feitn glauben wey^/ vergafft vn verwunbert fidââ abCöottcóangeficbtvnb gute / bic er aie einen furgebenrften vorfm fibct/feuffiçetau^ tieffem btt^enbamaeb/ vnb bannienudâ^â was webt batuon fugen fo voll Ãf jbw baô berç baf et batab erfî»ââ vnb nid}t auf fpreeben mag bae bett? ià (Dott 511 eng ber wunbt51ââJ. nig/ biefcfrewbjucrjelen/vnbfcwebtcrbiewarbcitvnb (Dotted F, b bet / ibc webt verwunbert et fd) iw gegentbeil ber Welt totbdf / ^^ârf gilt ab benn allee glctdr Ãetben vnb leben/ leiben ab frewlt;»/be«ff^ J auf bew Ã^tten anblid bet güte (Ãottee / alfo in (Bott vnb wir ^.^4, vereynigt/ baf erglctd) wie fein (Bott/ vnleibcnlid? vnb vnentpf ââ^ /,, worben iÃ. Dnb Wirtin fuwwa bieÃeelewe folcbcn dOenfeben fof^. enbaufge^ogen/baf fentt weyf/weber vonebt/tugenbt/gUuM'^ laÃenbett leiben/werden/Cfa erbittert vor bew allew/fo f c brang^^'Jâ ^tt ©bub det)bcnn von (Bott ibtew ^reutigain bew fic vnwtÃenb iw gbf !âi^ So»quot; e»* *^ vnglauben befcbloÃenfo tieÃvertrawetbaf fic felbe nicht weypâ^ â Uigjioipn. fbtgc|d)eben/vnb vor liebe gleich toll iÃ/alfo/ fo fefewanbt fragt/ââ;,
Uebe/ glaub ober gute werct weren / auch ber bciligen/folt fc wolÃ^^ lt;n/ fünb/ bted ober ein vn Ãae / fo gar wey f f e nietete webt bann lt;^J mit bew liefest ein (BeiÃ/will/vnb in fuwwa/ fo gar eine ià / buff^â*^ allein Ãe in (Bott/vn (Bott in ft iÃ/fonbet Ãe auch (Bott vnb wit lt;D^^ nawengenennt Wirt/ pfal.81. job.âo. vnb ÃchfcQt (Bottee röbtt^ä f btee eigentbnwbe / wie in bew gegentbcUcinvereynterwitbem^, tban/ein'S^euÃd recht wolgenennt wirbt/ Job. ^.Dnb bif iÃbieeyâ'^/ Beitbie (EbtiÃue wit (Bott batvnb bieCBottfrowwen burchebtiK batumbfo et bct^lid? webtwale bitt/ Job. «7.2Hfo verfchwinbtinl'^^ ma enbtlich allee/glaub/tugent/werd/lieb/ vnb wirbt allee vnbet^ vnglaubc befchloÃcnauÃbaf Ãch (BottaUer erbarm/ Komanotuj^''' vnb bie (Bnab(Bottee $uleQt allein bleibe/vnb fcy bae ewig Sieben 2gt;et©irtub wanotuw fechÃen. 2lber fegt bteyttet man bcn (Blaubcn alfo anfL rnööas*£lt; à weitfchwevÃigenauflegungen / bae wit fehlet vbet dOofentn^*^' «S?©ot«« Juben ö'alwut Ãnb mit vnfern Scribenten/2)octotn/ 6uwmen/â|| »vrtfftje^t _ creten/ vnb wachenein folch gefchweg / viel wiÃen/ fubtilitet vnbÃquot;L ctn»«nii»n^4i.4ij^/i,0â^|.jygi^ljy^u4jgt;yvielerley (BewiÃcn/Alruangeliuw Jotöm.**^â btn/.îl?tbfôifb/ëûnb/vnb befch weren bey be bie (BewiÃn vnb(Bllt;âââ^^ mit fo vil vnnógen fragenebie Paulue fo gróf lieh verbeut/ vnb bi«® (Blaubcn webrjerÃorenbannerbawen '} baf bet gemeine d0ant»jJ j wirret/ nicht wey f wo et brinn ià / vnb vow Kcich (Bottee nur 4##^ halten vnb herauf gezogen wirbt/baf ere auÃer f hw fucht/ fo ee fm iÃ/ Cue. 17. vnb bae Keich(Boctee nicht in vil Worten/ ftagen/lj^L rebe/ïc. Ãehet/fonbern in ber fraÃt (Bottee/bae wane wehr entpr^ bann auf fpreehe/i.Corinth.4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^,
^6 tà nit weht bann ein (Bott/ (Bnab/ (Blaub/ Switch / -^^*â?^ uw/ (BewiÃcn/:c.wae barwibcr »Ã/ bae ià fein (Bott/ (Bnab/ ©U^®5 fonberein^berglaub/ Dngnab/tc. Wobte warbeitiÃvnbgelote«'' ' ba thut Ãch vngdehrtbaegegentbeilvon fbwfdberberfur. ^^^^L «nb ià bey vielen eine fold?cfunÃvwb bie SchtiÃtvnb «^
-ocr page 275-Qïön europa. CXXVII
Bdttlt;v vcrfïcbct/bdnn cv Bónne vier ober fünff jungen.
^â^ Wïebv von einem fltilen verleugneten berijê/bann bd?(Bote Xh ^â^.^ ^**3^^^^*^ mód)t/ weld?eó Cbri|ïu6 allein ju feiner Bunfï vn 3 oeymnis nötig ad? t/ UOatbci 10. Cuce «. «4. wie er juuov burd? Af fa. h *®* S^^ebt bat. IVem foil id? mein gebeimnid eröffnend benen bie ^^^ nbsp;nbsp;. â¢toen brüllen abgelcgtvnb vonber dOild? entwónct finb.ïdae bat jSJihSw bei ^^®^^'*^*â3^^^^^ ^*^ ^^5*^ Ãgt;eut.n.^ Gott bic l?ciltgcn fo fcinb in ««« èrSfFn« ^«f banbt/werben peb tbun ju bcinen fujfen/ vnb nemmen von beu « 'âun'' ^^â^â^ menfd)lid)e weif beit gleid? mit allé jungen vbev nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* bet *^*^'^ ^'^^^^^'ââ^ barinn pnan^t/ relmpt vnb grüblet ( wie /eçt Icy^ Ju' Ã^^â* ^â^â5^lâlt;â^ fd?wancf gebt/vnbman bent?.(öeidimer » ?er ^ ^^^^â^ fûren wil )fo werben wir mit ber jeit fouil fum fenbenten WM.ommcntariavber biefebrifft baben/ale vor nn?5ap|ïumb nie/ . w müffen bóven bjCbri(lu6 fagtzVactev id? fag biv banef/bj bu biefc
üâdf beit vevborgen ba jt te. vnb bj Job cap. 12. pa wUi.Cor. 1. v nb 3. gSt: Cbvijlns iff je bommen jum gevid?t in bife Welt/ bas bte ba feben/
âHö werben/tc. 3lt;â^*9â ^â^ wtvbc fu vwav an vnö and? ni t fAlen/bann
'^^ 5^*^**^ â'â' *^^â^ bcvgleid?cn vnnutjen fragen jubefd/veiben â^®otfputtct.c,|/0igt; Cbri(lu6 Ictblid? ie^taUentbalbcnfcy wie/ wann/
Wvnbwielangev ihm bvotfey/tc.wcld?eÃ3ffcnfpilbev'Teufel alb â^'tanviebt vnb angevid?t bat ibe vnb iblt;/ ( barwiber pd? pauloe offe ^Lf^^SS^lcgt bat ) baf ev vne von bcv braffe vnb einfalt bee glaubend ^®wdt/vnmtt vnnutjen fragen auffbalt/bj wivbiewcil bee rediteneu/ ^â3fnttJttgj,i^4npfj|ücf e vevgeffen. Wi^ie Af bebred?cvin (^ebea in 'â^^5 P^^t Ibve êinbev jevvifó/auff bae fo jv Jafon nad?cilt/ev pd? au ben 95«nbncn |ïócf en feins Ãinbe am weg vergaffet/ vnb jbvev vergäf / '^f^^jmeynt ber S^eufel mit fein vnnüijen fragen vnb gefd?we^/lt;5otc ^®llb(i8 wir einmal feine lift meveben/vnb vne jur geborfame vnb ey n^/ '^abcÃgldubens jum Keid? (Bottes/bas in vns iff/vnb ju bt|em emi/
S^norgebott vne gürten/|o wirbc^bas anbev alles fclbà folgen/wie jj^lt;bt etm^aum/ Waffer eim 13runnen/t?itj eim 5ewe v/bavumb ban ^tb.(Bci|{ beybe ein Jewr vu WalfcrqueUinbev fd?vifft genant wirtZ ^*^ftglt;b bas wirs vevpeben/^ CO Af VT.
^ouba £atirtcr gfauÃeu vnb von ber^Xomf* fd?en Cbviften orbnung/brAud?en/
Religion vnb (Botpbienfl.
^^^v ved?teCbt't|tltd? glaub bat fein anfunffe von Cbviffo bem Cbrifiiücb
ewigen Wort (Bottes/ fo in ben letften jeiten Ãeifd? worben/ vnb vor Jaren in^lpa/aUermcifl ju Ãierufalem/ Capernaum *â^ââ' * **^^3nbca geprebtgt/vnb vmb vnfers l?ctls willen vntcr pontiopila# ^.^eltttcn bat/vnb von vns perfonlid? gefeben/betaft/ mit vns munb^ H^Serebt/ vnb ben willen feines Datters vns eröffnet/nad? laut bes *«i»enâCe|faments/bas lip vnb erwig cs Ãeifftg/ aUeoccapon vnb vv^ 1â^^/wavumb ein febes /was wann/wie ju wem er bas wovt/bj ev felbs ®âlt;^t/fürgetragctt bab bauon evfïgebórtifï.
2lbct bie Komifd? Cbnfllieb Aird? vnb btc Kóm.Cbvifïen/ fa ber Sc§Sâf4gt;2 S^Catiner glaub, bat fein vrfpvung vonl3Ap|ten vnfren Juftttu / s^ù^cn.
â^W/ wie vnlaugbav ifî on wort vn befcld? (Bottes/ von beren glau'/ yw»/ Aircben/ Cbviflcn/gcbott tern bud/ffabbes pnns Cbript mber d flt;bâ^lt;c
-ocr page 276-5)4^ ditber i^dl befetJ ïPfltbucf'iv ftferijftvetfaflet t(t/ »R }«mt wit bótflin Uiebetn «lm Udje blt;Mi*|i'â? ebenfo wtr fond to red? ter Ucberltd?et^©otfbtenflftten vnby^f nbsp;nbsp;,
mfd^cn Cl}« Pen vetfi gleicht»
Covb^tttâ^*^
boffen von Peyben vnb vólef ern gebóft bAbenvnnoeb boren geltwontt vnfer AWAllerbeflenjnfpottentfl/wo femanbtbtnbifwy^^ Ceremontvnb btnberfptl furCBottfbtenflie bAbnngebetzâ^lberbï^S. wonbett fonde bingletd?c vnbfebónmnebt/ Itnbert etwas btefe vw^ »fé -Seyoe» 2lffenfptl/ bas fr gelAd?ter vnb tor bett nid?t mebr erfd?ctnt, 2gt;nrg^y; wit oen Ko^ huncft vns ber Peyben vngewónltd)e Ceremont fo fpótltd? feyn/bjââ^ on gcUd?tePbanon ntt rebcn bónnen/bef? (te gewone wie grower nw voUfuren/vnb vnfer lad?en/bte wir fo groffe narren feinb/bas wir Ud?erltet?er ^a^naebtfptl/fa bas bod?tfagenbgepr^ng/bem ©off ââJJ naturfembtifl/fór ©ot^btenfï aebKtt^Jeb wolt bn feÃteftbiege'â^^'^ beitanff etnort/vnbfe^tefl bid? etn weilernfllteb nn eines Juben^j Ãeyben fïatt/vnfern glauben Ãeifftg an5nfeben/vnb gegem newe« gament $ubalten/gelt wo bn bid? nicht werbejl cren^tgen/bie WS weife Centb gegen vns fd?ct5en/vnb jebenmal mehr narren werd/ ^v i fenfpil vnb tinbifd?cr Ceremonibey vns ftnben bann bey fnen, b4ö g id? btrÃetfftgjnbebencfen/ban warlid? beins glaubens auff ^rbbtllj jufp^ten iff ban ber Kóm. bireb en. Jeb bittbid? la^ mid? nn ein pfJ^^ ober Juben feyn/vn ber Kóm. Cbrijle aneb mit ber warbett fpotteââ^'. »emeynten /â^ ^fel6 obren ober bolben geigen. ^rfUteb/ iff s nit ein groffe torb^^f® Ch«de»« fie ftd? bórffen Cbviff en nennen/ vnb fid? niebt allein bes lebens Cb^J C bas villeiebtben garten Cbrifben ju l?od? ifï^onber aneb feiner Ubf^ fo euffern/ bas fr glaub auff bem newen Ã'efbamentC bjfte niebt bâJ^à wiffen ober ver jleben) flehet/ wie ein ^dQ auff fein ermeln. öp^^K beif t einer ein ÃLantenfeblager/ber nit mit ber jQautê ban. î?er ein narren geaebt/ber (leb piatonifeb/^picnrifcb/ein Juben ober ^ cfenaebt/vnbbjpiatonem/ AJ:picnru/(^ofcn/2llcoranum niegeK nod? gelefen/ober ftd? nit jn bifer fect hclt.l^s nent ficb febetner ein den/bann von feim 3llcoran vnb (lOaebomet/ bef gefan er bey cinâ^, gelin wey ^.Ã)ie Kómifeben Chriffen aber wiffen bj new âèefïamenfÃ?
KämW Pc(rXlt;34/gcf««b«*»nbgran»f«|Icf«yn«d?«n3w«nig«r/b^^^^^ cbnPen ge# «»buh vmbs bretfptl vergehet/oberetn ^fdmitber Xianten ban/^ , gein newen wóUen ftcChriffen heiffen vn feyn/es ft y ©ott lieb ober Uyb.PilffYâ,^ Sefiament, ^(^nt^vns ein Peyb fehe vnb vnfer weif) ^ür/ fragtnad? vnfers gK bens vnbgefa^es bneb/ vnb wir ihm ein Vtew îteflamentreid?tc(i â^^ foltenwirein ehr eynlegen/wte würbe es vnfer lehr vnb leben fogUt^'ï ! ben/erwiirbefpred?en/wir weren tollvnvn(tnnig/weilbein'i)oliflt;âJ'J erben feiner profefjion vnb gerömpten gefaQ ober glauben/vngUâ^â^ lebt/gleicbals feye wir vnfers©efajsgebers jufpotte befleUt.IVtr ten f m erfl ein getflltd? rcd?t hertrage vn ein arm voll ^Atter/ttoi#^,
ic.bie banned)^ aud) went^mU vue fîtmpteft/ vnwtr nlUd brtltcn'*|^ vnb wie wtv mógen vnb wolUn/fo wórb er fpreeben/ IVarumb w^^â^S end? ban »t?mif nangeUo vn Hewett'Ãeflament/M von Cbriflo «nâv,. Propheten vnb vermeynten lt;5efrtlt;5geber/Cbrt|ïen/ vnb niebr vUt®*^ Conctltfd)A?Attertfd)obervonewerm(5ott/^^p|lïfd?:âwetlbeirttf\ Cbrtfït nu jfewer feuten tfl/ vn |ïeUt end? eben nb fcyt/r Cbrtfïuââ^.^ââ^ fein ^nangcltum5unerlrtd?en/ befolbet. ^nntanbem/ 0^eb40 jîbntîtb nn mît nil feinem córper/lebr/ceretnont órben/ïc.in ber ^nP Cbrontcf $nnor furgcriffen vnb en tworffenwieglctd? £6 bem^w^^x^ Ito |ebebn|? Armne/bemut vnb verA^tun^ber welt leret/ïd? 1^^^
-ocr page 277-. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-Son Autopa. CXXVIII
Ã*^8'*â*â^âaâgt;«Wl- tt« f'b« wk fp^cUib lt;ö Uut/04^ ftd) hcr Wh i u ^^^^^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;**** b^upt vnb vicavi cine gcifïlicben vnÃd^t/
gt;t6ttiA T 'â^^^bufltnennet gUtebaie m^bce (5et|Ã6 bauptbj vn/ Ãoió s^'^«r^*ââ®**blt; ben pracht bev^tfeboïp/pf4|fcnz:c.gcfrtQ vn regt; g^k ^^^â^^tbengegcmifuangelto/bjetttweg/lebr/Cöott/CBetfl/Afnrtn'/ ®^â^^** ^ââ* l^bcrt fórtregt bureb Cbriflum/ fo ft bet bj ^aplt;^
ktÃ7â^^â*â«3lt;lwfo gktcb/al6berâÃe«fcllt;èott. Hunwir wollen ©berfjer âÃ?*®^**/'*â^lbre»gmbe»vnborbnung cmffltcb crjAlcn.t^etfl Ãifcbofroer
Xómtfeber vbcrall andere ^ifd^ofp JïSïif^*â* eilftzÃ*^^^^^ ^^ ^*^ lt;5ott ber Xfrben/ein baupt ber gemein (Botcee/ vnb L^^'^ö fcy (Bottgelïorben/etttDkartCbrifït/btefer U^t/bmbkfó^ il«â»/aucbbk ^eyfer/U^t|tcb tragen vnb anbetten ab 0ottfelbó/
L?*^ J^*^^*'^«gt;^tâo*gt;^lt;*^3lt;fP*^^f^â* ^^PP^^^*â^^^^*^^ââ^ ^rbtrfebfót
vgt;hb ê^^^^â^ ^**: feinem Scepter bem âTeufel tn ber tOelkn/^egfewer te» fi*f^^cyfemaUer Welt trowet er bamtt Lottes vngenab/febretbc yu p w6/ in feinem âSpittel ben aUerbeilig|lenZ ein JOerren biefer ganzen ten x ^â^ ^^^ ^^^ Aeyfertbutnbó Z fo bod) Cbrifli feins vermeyntê t?er/ Wk *^ ^â^â^ vonbiefer Welt 10/ wie er vor pilato bemant. O folt id) 1^^ oie vbcr 3lltar befebretbenZ mtt was pracht vnb Ceremoni er Cele^ «tecT^^^*^ ^^^^ â^^ lachend iDae Sacrament barauff er foml halten wil öS^ ^^^'^ tnti^ man ihm nachtragenZ vnb ft gen in eim 2^óniglieben kill ⢠^tStoffer reuerengjuri^rbenimreychenZ gegen bem er nitab V â'j auffflebt/ fonberawebbein anjeigunggibt ey nicher reuereng» joh^ 1^^^ nbsp;nbsp;feinen Cbri|lltlt;ben iOof abmalen/wer folt nit weynenbe#
Vots *^^^ ^^â^^ ^«angeliumzvnb ben armen verachten Chrifï«m(ber r ^ quot;^^^^ nit mocht genefen noch auffragen ) gegen fm heitz vnftn) 5|«inb bieKómifebe ChriflenC wórb einpeyb fprcd)enber b^Ãruan#
o «ümChtifli gelefen hat ^bas |ïc nit fehen/wieweit ber ^apfl von bk kÆ ^tfebnur abgetretten ifl.^ór jamp;l barnach eim iOeyben bj new Je'/ beS'^^ '®^âtec/ wtc wir ein eynigen (Dott chrenZer jâl pubic fehriffe bei^ h-^^^^^*^^ââf/'âlt;gt;tâ verbot ber bilber vnb abgóttetcy/ vnb fuhr Æ n bar/ j^ in vnfer mefer ban Oeybnifebe tempelzmitlt;5ogê/WaffenzÃcbiltz conS-0« ïp^^PP^*â vnb 2lbgótterey burchheneft/ lieber was wurb er fa x towe **ââ**â 'ââ^^*^â**^ fpottentia warlicbZeittel iOeyben vnb 3lbg^tz j^ wirbt er vnsfcheltenZ wie bie^nben vnb 'Ãurefenvuöbereyt thun» bk*^ ,^^^^d)eirtrtcwxrejïatnentirtbtchanbt/ vnführbenlOeybcn in Æ tclfalttgen 2^l$fïerz vnb jeig ihm wo biefe fo vieltópffigc órben fo ftcl?^^e^^â ^egd/2^11 ttenz plattenzin ber lehr bes eynigen Chrijïi k k'^u â^*^ *â*rauchloch hinber ber thór»Was wórbe ber Jub fagér (ptpen vno ^nh k ^^quot;^^^ ^^^^»^^tn leuthz was berumpt jr euch eins gefageö/namenö rea0«Cbv^ iââ^^®/^nrinn jr fo gar tein grunb habtz bas auch allee wiber euch i^«»/^lt;«
L .^®â*â^ ^^ilen emitItch branZ ïgt;ifer CatinerC aber nicht Chriffi ) SimiT De?â^r 'ââ^ â3rarbinâl/Ã:rgbifchoff/23ifcho|fzâpt/prclatenzïgt;ecan/ OTofttoez^ÃhumherrenZ Chorherm vnb fouil órbenZ item pf^en/ »^ââ/®â^^ilt;*c«»/âënfo*^|l^/3ccoltten/2kcrgettcragcr ober Sert'/ tat b %^S®f ^^ifïnezÃolliarioezlectoreez bie all jr ampt habenZ aie 11// flt;if8 * t â¦â/^lenenzhrehen fchlieffenZ tergen tragenz befchwcrenzrauch* mih^^x **^^ââ^ *^â 'â**â' ^ifchoffbar ju geweihetzmit fo fdgautcr Cere// «hb ^â'^^^^â'^^^â^dgenprieller vnb geweichteninihrerweihevnb lt;^^ ^fft felbe müffen lachen/ bee tó|fene/ haar abfehneibenezKir/
§ 9 d?en
-ocr page 278-^tj^anbfvf^dl tiffed ÃÃ5dt6«cÃ^/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
lt;benfcbltejfen6/berQentragen6/pngcrfcbmierend/ b4^ ce gleich «^^ ^^ R5mt 301# erlich fpeemefeibertinber narrenvnbtorechtenpófd ^irtjwciHÃ^'/ f4)affc«inpt. flt;ben.Ã)er^ifchoffe ampt iftanberepfaffen $uweiben/ Jtem ^â¢â'^^^
prfeff^r K4nbt Set Kdiniia^eit CVit/kn,
2Wtar/2lt;elch/Capellen/(l?ef6gewanb/©locten pnäu^cn/ ^^â^ A Crifam ol vnb bae Jewer fegnen/ bie Honen weihen/^rmen/bilt;v^^JÆ Ãttffllt;3ê/ banen ben pi ic|Ãcrn bic weihe abnemenirce ampte Capitel halten. Ãgt;er gemeinen Icyen prieffer flanb ifï/ binber f^^âà lt;i0ef6 halten/bae Sacrament au^theilen/3bfolnieren/^eicht h^ââ* j ^inben/prebigen bad AfwangeUwm/ wie gehört t|l/ platten fch«^^^ tunbeparct/ burg haar vnb lange rórf Anträgen/rcyn vnb beufdâ'^' man fiber/allein lfhclo^ ^utebenbein hart tragenbt^ allee ijl in AtuangeUo bj ijl in ©eidlichen Xechten verfajfet, X^on be^ bójHi^* hinge wegen foil man jnen geben bic-Optf cr/^ch^nb bae ficrugb/b'â ^ alle|brg ein frey leben futen/ mit beiner iVcltlieber forg bclabcn flt;yjn jlubieren/©ott biene ehvUch geblcybt ey nher tretre/ ein guten fóren/bic tXiltge fd)rijft lefen/ vnb jieb barmn erfehen/ ba finben 0^ practici fein abgemoit. Weiter haben bifeChri jlen mehr ban bonj^. erlcy Ãrben weg vn wei^ ©ott jubienen/ beybe von dOnun vnb if*â'â wen/ beren hat ein jeber fein eigen bley b regel/ manier vnb feet ^1»^5®! werben/bic (icjnen fclbs aujfgeUgtvnberwóhlthaben. Ã)ic|ég«k^ «kiftb» bet Willige armut/beufeheit vnb glt;horfam nit ©ott vnb feinem wort/ bâ*. lt;5eMèW;en. ^^j. ^jj-jm prior/ 2lpt vnb prelaten/ beufeh ju feyn wie fte mógen 'â^ menfchlich blóbigbelr vermag/arm vnb bót^tigz wie man weyb» ^â^, teb mich an cineOcyben jlatt flcU/fo laf? ich mich bebunden bt|e fpofjââ berarmut/^gchorfamvnbbeufebeyt. ©ie foUen auch eynfamvod^t 'Welf abgefebnitten fcynwieman fihetbj fie nienbert nit entpor k^âf fen/vnb rein fpil gang ijl (nach bem fprichwort) es fey ban ein ober Pfaff barbey.ttdieb eÃen nit Ãc^ch/ aber von jrem allein v«*quot;^^ eenem fley feh effen fie tag vnb nacht. H» f te órben wey ^ man wol/ P^ jte auch tn ber anbern Chronict befchriben/im 4. buch ber btitten ^Tb^â/ nieb/am 4(^4. blut all nach orbnung.ïgt;ie ^ifeboff haben jr bleybu«?*â^ 2lltar auf dOofe entnomen / vnb müjfen «y. jlucl haben / ein glt;w^ââ^ « nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pf^ff?⦠Conjlantinud bat biefen pracht bem quot;^apjl auf genab
0eifthlt;b2 Sn blt;«/p ff 0dgt; on groffen S^fi^n gebraucht/ vn et wan eind Kónig«â®â^ Dienjt werth auffein 5ejl anhat/ Jtem von golb vnb eblem gejlcin ein Plt;Ãâ^
nifchKauchfajï/oberdOofaifch ranch werd. dOit folchf Ãeyferli^lâ^'J 3ronjd. 'ââ^^ mehr bann Weltlichen pracht antnajjen fte ben armen Chrifl*â*^/ ber höbe tittel vnb IVeltlicb pomp allweg bev feinem leben geliebt/ âââ'^ bethaib alfo nod? ein wol gefallen baran hat/ Joh.^- jCuc.zi.OOafbâ^ »9.xi.23,Weiterjrc Pfaffen müjfenbie Oben jeit wie jted neunen tAS»^ betten /auf bem ifuangclio Chrijli entnomen/ba er fpricht: 60 ft b^^Z ten wólt / folt fruit vil wort machen/ wie bic iOtyben thun/ tc. foâ^ben^ ft bettet/ jo fprcd)t:X)ufcr tJatter im himmel/tc. 2lu jfbife weif blt;tblt; bieerjlcnaltê ^ifeboffe gebett^bif aufl^lOieronymum/berauf «yââ^f ben vn antreiben bef ^ap jld Ã)amaft/ bie pfalmc burch bie ^cy t
eigner, ^amafud erbacbebU ^wcenCbórvmbctttrtnbcv^uóngfttJ^'. nowecb^tun^z vn ein jebe Pfalm mit lt;tm ©lorn paevt jufcblt4rââ®?j liectton vnb t^ymnos bk man $u einer jeben jeit vorher betrft blt;*^y CondU îokMninnvnb 3tgncben|e nbprobiert» Ãbie gebett â(TrfldM Ulut4y vnb allee fo in ber (pefe if^z wet (6 4U Jfgefe^ bAbwann »quot;â'^
-ocr page 279-ï5onâ¬wopit CXXIX ^â^^^fïu^p'ttnotrttnbcv ^ApfltfcbcCbvcntcf vonb«(IOcf6 vorauf// Ch^^r* '^^^â'^*^ Kóttttfd?cCbnfïcn b^tbenvub glauben 12. |l«cf bte ^{^.â(,^â5 ^â^^«lt;bcnglAublt;tt6/tm febein fiben ©acramene on febvi^tzi^rflUcb Cmitf oer ^tt Caufp ben pc ben jungen »nmünbtgen 2ktnbUn mU viel fdisamev lt;â^emont/cveuQhn/bürgen/ botten/befebweren/etnbUfen/ fat^eynge// ^â^
^V obren vnbaugen mtebubetnetm fpeycbel genekt/bejïreteben/ein ^^en geben/Ouffen/mte 61 vnb Crtfum bejey ebnen/Creu^weilj $u«^ kâ'^ lt;^o1fber brufï/ bj Weflet'bembb antbun etn brennenbe becQ ®â«banb geben/bocbuulfbcben/bu^eó Ãnefö wnebfe. 3tnetltd?en or^/ â¢t»evtvtncFt:mrtnbte2^tnber/belt2itnbfebenrfê/2^tnbbetcbófz2^ü^ ^nortb/vnb wirbt bie 5raw wtber etn jungfmw ober grometb/welcbó ®ïc etn Ãeyb Indien móebt/wetl ee bem ÃnuffCbrtflt eben fo gleieb 0Æ ^^t/alseinfcbnecbetm Mgbuttb.^rÃUeb wurnneb ber eynfe^ungCbvr/ ' VetttetttfrtUtgerbrnucb/fcbUebttmTVafferjurAulfcn/btetmglnubcn f^®**^flt;ttwlt;»w«/bemnlt;«b warb ber bmud^erwaö geänbert/ vn von
^â ^^^'^^ ^*â ttitebe täuffet/bnnjuuor pben# j^g^g^^ ^'^S«mtntertöurd) btefa^ë ober4o.tag/ï)46bcbeutnod) b^ fragen fd^^r öc« ^®prebtgen vnber ber btreben ebur bann ntemanbtwarb tn bte 2ktr4 ö^ïubcna v5 Sï^®«^u«ttjfjttgela|re»/b«nvorbi»gefrngt/feme»gUubenertón// vomeXff btt Ãâ^^*^®^*^*^*^^®^ ^^ burju tachtig wer. Ãgt;tefe bteÃen Cated^umenb Vegen.
â^^'^ff^tmanalUuntnUu 4gt;flerlteben jeitenatnöflerabenbc/bar« â^^^ ^^â^ ^^â 'Ãrtuff fognet. 2(u^ btà fe^t ©yrtetue ber vter«« tf ff â'^^ â^^ petro/auff/2tnno?84. basmanbeà Jarsjweymal k*''^^â^^'^â^*â^^^ ^^ ^1^*^^â *ââ^ PÃngflen/an welchen tagen man for f. *^*^âff^â**^^*^ ^â^âbec. Ãbarnacbfobie getäufftenlm glauben xSÃ^â^*â'^'***^ P*^^^^^*^^ I^^ wol anlleffèn/legt man jnen vber ein lange bief * ^^ââ^ â^iâtf â^â^^ ConÃrmiert/ bas ijl/ benuttigt Ãe/ bauon nod) II IPotUeb Confirmation berbinber mit ben^irmbinben aló bub man â ^unb gebawen/ ein vberblleben fïóef tà von ber alte brauch etwan/ fen?** ^â^ etiieh ^weiÃen/ob es ber recht 2lpoÃolifch gebraut gewe^ â ry.nun fey bem wie imwoll/ee bat mehr fcheins gehabt/vn nAber ^â!jSlt;mpel ber 2^poÃel getretten.ïgt;a6 britt ©acrament ifl bie heilig Q ^'he/bauon ià fo ein fpotllch act/bas es offtbie fclbö lad?enbie folcha â»etament entpfahen ober mittheilen.iDer ^ifd?o fffragt/ob bie ent*
§ 5^11 Ãehen vnb ber weihe begeren/ 511 weihen/ vnb ber gemein (Bottes T ^uÃeben/genugfam vnb wurbig fcinb: ©o antworteiner/ber fie nie |.â^Het/für Ãcall/ vnb gibt ein $eugniH fprechenb: ©te feinb es wurbig. Attach fragt er/ ob Ãe gelert Ãinbt©o antwort ber vnbebant für bi« âJoevanten/ Ja wol. Dub ob er Ãe gleich all Venet/ fo macht ers ja aber tc^â'^^^*^^*ffa5â^*^''â^â ^'** lefclvnb grobe bachaneenbarunberfeyn/ kiw *^*ââffwlt;ihetmanbleanbechttgcn'X)Atter.îgt;emnachp6lt;n|ieaU nU k â*â^^*^^^ ^ey bem ©acramentbcs 3lltars/ einemfeben nötig^U/ beyoeme«;« PrtfA â ^^*^^*^1î'' bjbas^rot verwanblet werb inben leiblichen we// crament 5« ^^^^ ChriÃl/in groÃ/ form vn aller gcÃalt/ wie er von (Darin ölfâJ«« Ãeb?^^^â^fî^^â^besCreut^esgebangeniÃ. ibergleichen/verwanblet Ihh ^^âââ*â* fdn^luc/atfobaÃberTOetnfern art/ naturvnbfub^/ ^vcrlicre/vnb nicht mebrIVein fcy/fonbern ein gcÃalt besTTeins.
^odiCk*^ ^*^^^'^*^^®^ wol bià täglich gefchebe vnb geffen werb / fo werb 'â'â^^â^â^ 3**0Ãcr noch Vleincr.^umbrittcn nem er geÃennit 5«.bum vierbten/fo man b$ ©acrament gleich in bunbert par# 3 i# tiefd
-ocr page 280-^4^dnî)ft'{fXtlîgt;(fe^5®de6«cÃÿ/ ^ tlcfcl tb^Ue/feyCbHjluô tn cim feben partirfcl mtt blt;xnt vnb b^t*^^' gt;nbsp;mb Uib/tc. wte tm ganzen obgcmclt.^um fünfften/bae bt^ 04crlt;^â^b vott cimbo^b^lftigcn mevetunreyntge vnbfowol Confeenert w^ j^ «tb vorn Detiigjïen.'^um pebbeenz bae bcybc boà vnb gurgkubtg'^, Vttglcubfg/warbaffdg lm öaeroment ben Cdb vnb ^lut Cbt^lt;l^â^S pfrtben/bte bófen jum tobebte guten ^um Icben.^um Ãbenben 'blt;*ö \ geÃen leib nie in ben eÃenben gebe wie «nbere |pctà |bnber ber ^IP*^ â^Zjfjr in bie fpetà vevwnnblet. 5«m aebten fb ber leib genoten bj er #«5^ââL fen in t^tmtncl geslicttvnb mit ben $änen nitjerbÃjen werbe.2gt;t^â^L wen wollen er werbe mit ben jänen zerbiÃen/ vn warb^Ãtig ge)Ã^ nichts beÃweniger jur gerechten bes âVatters. 5nmneunbcen ^â^ââlt; biefer kleinen geÃnlt beibe ber vnbegreifÃieb (Bote vnb ber groÃe ^^ ebriÃi fey wieer auÃ^rben gegangen iÃ/vnb am Creut5gcbati3â^''' Sinn »o. bas eben berfelbig einig CbriÃus ju einer jeit an vil orten/ *âââ vil bófen vnb guten mcn(d)cn vnber maneberley geÃalt genoÃeninâ^, be» S«meylÃten/bas biefubÃan^bes75rots vnb Weins verwef «Jj ein Slccibens/jufall ober gcÃalt eins ^rots mbWeins barauà w^*^ââ Sum jwolÃten/bj umiiQbarauà entfpringen/benenfojb« wivbig^'^ ^faben wie in bicfen verfen begriÃen wirbt, Jnflammatjmemorat,fuftentat,roborat,augcf Hoftia, fpeni purgat,reHcit, vitam dat amp;nbsp;vnit, Confirmât fidem,minuit fomitemà remitde.
Sinnbreygebcnben bas bià Sacrament wunberbarlich Mlcbenbigenvnb lobtengeopÃert nu^vnb beilbarfey/ junoradrJ bie es fonbevUeb geopÃert wirt. 3lnfÃnglicb in ber erÃen hrd^en bj Sacrament ber gemeynfebaÃt/ iweim fo groÃen 2gt;rot wie nod)^ ctlicbettpartbeyfcben/bargeÃellt/bjÃeallbawonvoneinembroc»^^ jj men mochten/ bas warb vom prieÃer in einer fchÃÃel jerbrochen bem begerenben bargereyebt/ bann erÃlich Communicierten btc ^P*^. Ãen tAglicb/bamach alle Sontog/bemnach brey mal im iar/julecÃ^^^ g««fanfFt i^j.0 einmal ju OÃcrn.iDas fünÃc Sacrament ber dfbeÃaub baf'â'â. SrSSmS* men bie Kómifeben CbriÃen für bie ^trehtbör/auà eynfei5ung^ââgt; fc^cn fa-dX/ ^apÃs/fofegnetfte ber pfaÃeyn/halb feit bem^reutigamiebei*^^^ bte^Ãb«â nbsp;nbsp;iÃj^tr ba Ban/ ins bnar.5)ie^raut pranget baber mit Ãem 5tawcn5^â^
mer vnb par gefptelenmttCruincn/PfciÃendÃeigc/obcr anberm ^oebjeir Der Ãrument erÃltd) in bie ^irchen/bamach jnm 2Htar ir opÃer lcge*^t CbüS^â ^â^^â^^ 9^^^ ^^ â'^^ â*^ orbnung juenb ber (^Oefs/ wiberjum ^Ht*»*^^'^ gibt ber prieÃer jebem ein trunef auà bem 2kclcb/ biefen gefeg»^^*^^ Wein beyffen ÃeS. Jobans fegen. ÃDann geben Ãe ber Ãirdjen vrUâ^, vnb bem tiÃh ju.iÃer ^raut tregt man an vil orten ein reià oberWâZ Ãmvor.2lnetlichen orten reitt manvmb bcnloÃel/als geltes-llt;ib»ââ. ieben/wcr vorBompt/ vnb ber 73raut ben CvÃel bringt/ ber bat v^^â ein gefchencB/vn bià ià ein ebr.3tn etlichen orten fabenC bie ^raiU ^^ à jimmer )bie Jungen gefeUen/ bj Ãe Ãch von inen I0Ã.3n etlichen oâ^^^p ' Bornen bie gemeinen Weiber auch auÃbie iOoch jeit/vn muà bie ^^*âââ Ãen (^Oann von ihnen lofen. ^Darnach verbringt man bie doal5c»i9^ , mit CbriÃlichen Ãbungen/ nämUd) mit fpiUeutben/ baÃeren/fchlt;*l»P narren/fdgt;wenlt;Ben vnb iauÃBinb ber freybart fpr0chen.3luà bià lt;ââ man bem tantj jn/ba giilt es vnÃnnig fey n.3ln etlichen orten bitt nâ^g i tgt;er^rattt/irSchappel/2^anQoberiungfrawenjeid)enab.0lt;â^JJ ' Ãe als bann weinen vor febanb/auà gewonbeit/ als wann Ãcs nif 9^â
-ocr page 281-^ün Europa. CXXX ^Wt/ pcwcvfottfl Bcmiutt^ft^^tw. Had? bcm bat man mand^crlcy wet^ ^«mandjerUy orten bev^mut bic nach lanbtö fitten fóranbem fel / 6«m4ngetban vnb getleybet i|ï)5ufd)ertd-en.5un4d)t legt man ftc ^u/ ââ¢tojingtp^ anmitetmCbtiflltebc Itebwiefieficbmitbem^teutigam pelten »n beyfdiUiffen foil/vn anbet vnnwt^e tb^bing. ^angt «bet 5«// MOV vnb tm tan^ vet^n^tmaubte gey le mutwillige ^taut.ïba Bomen ©pineiJtb/Cottet/^tcybattê/ biebabenaud) fr^mb ÃSâ, ^^lt;*gt;5«t» 00 wit Sloffer (Dot^forebt gtetffenö bife Cbnfïlicbc ^bcleutb4n.3lnetlicbê orten legt man (te^unaebt vorju/ fo (ie jumor^ 3^ S^'BuvKtrcbengebnwiU t?ie)olt id? bet Kómifd?enCbrt|ïenCon(i fof^vwm'^viï Kottutnbefebreiben/ wie Cbriflenlieb (te allba banblen/ ba i(ï ein fold?e «editocc M^âMbtbierung vnb ^ungenbrefeben bet bulligerer/ Motarien/ 3lbuo// ^^ten, 6d?reibcrn bie alles Br urn eben/vn alles was fd?led?t i(ï/Bróm / f^d^ â * pw/ verwarren/ vnb in bie langen trüben legen Bónnen/ was (ie wok ^M vnb alles jured?tmad?en/wo fie nur geit fd?maden/ wiberumb^u ^â^5^t/ wie nur ber wil/ber 0eb geit nid?t bauten U^t/ vmb geit Atbegt; («xt^n/jerreiflên/wiberumb 5u(amê gebemDnb ob ein Atbcbrcd?erin
tl^lt;ttlt;twóflt;bt/ober mtt dite bnbenbmwcggejogenljB/barff J'twOnnn Ãd? nitmebr Af belieben/ fonber wirt(mau(fgelegt/bie B7u^ J^wfueben/^tem bas er (te tn etlid?en pfarren verBónben laf als ban p^nid?tgefunbenwirt/ntmpt mangelt/ U^tfmeinbeypts vn Oure/ M®H?nid?t jur Af be/ fonber furein2^ebfweibgt; ^omptbie Afbcbred?e* â^Whur in ad?t ober jeben (aren wiber/vnb bat pd? aller bóberey wol Settiettet vnbaupgeramfet/fo mup pebergut(Ã0ann wtberannemenZ jMö bas Kebpweib von (bm tbun/ob er gleid?Kinber mit (br gejeuget W foboeb Salomon fprid?t: Wer eine Af bebrecberln bcy ftd? belt/bet /fm mantt Jf einnarr/prouerbiorum »?. âVnbCbnlïusbas vnfd/ulbig felbsab^ â*' folutert vnb febeybet/ (abem freyenmad?t gibt ftd? wiber$uuerbeyra^^ mt «binoe. ^W/ (^attbei »9. vnb 1. Corintb. 7. ^erKomifeben Cbri(ïen Pfaffeit wlnn groffe freibeyt/ veraderen bie pertfd?a(ft/ feinb Beiner OberBeit ^^^et gelobt/vnbertban nod? gefebworen/aUer 5^U/bórb vnb lanbts// ^otftey/ babenbaróber ein gauQ (5ct(ïlid? Keebt/ ntd?t bann von (b'/
M Pn ni legt enCer emo nie n (5erelt;btigBeiten/bareinmupein Ãey/ Ktfebweren/ pe nid?t allein nid?t $ufd?wed)en/ fonber jubanbtbaben ^nb jumebren/ wil er bierton baben/ vnbeinXómt(cber Aeyferge^/ kont werben/ bar^u aucb in (bren ©laubcn fd?weren/ barob mit bem ^d?wert 5ubalten.Ãöen ^ifd?offen muf man geben primicias/ bie ero yen 5rüd?t/oebeub/ooU/ 3iup/® óltwcyp nid?t warutnb/villeid? t ba p nebas ©otpwortprebigenober prebigen folten/ nemmen bieten lt;Dogt; Wjumgebóllfen/obgleid^aulus fpriebt/Transhto SacerdotioneceP ie eft vt amp;; legfs translatio fiat.öo geben bod? biefe ^rey betten nid?ts bat / ^'âif bann mit bem (Oofe geben pealfo vmb/wo et für fie i(B/ (0 allégiez/ kn(te(btt(Bei(f/ als (Sottes wort/wo er(bnen5uwiberi(l/ ba ift et aup 2âMwegvnabrogiert/gebenfd?iermitber^ibelvmbwie(l?ad?omet, I^eitbt ein Prte(ler/man begräbt (bn mit groÃem geptang vnb einem ^^ebfenen Beid? in bet banb/ in einem ganQen(?0efsgewanb/ als wóU iâiâ«r2lltatfhbn/in bet 2^ird?en fût pin ^Uat/bas etalfo auffetpe^/ ben Werbe am jungpen tag.
- â^ ^* Sacrament ip bie ^up/ banon wer ein gauge CbtonicB ju/z jweiben/ wie pe bie gewiÃen bamitcr(peb(n/ verwitten/ vmbtreibenZ 5 iüj martern/
-ocr page 282-©rt^ ankt tkil Neffe ®f Itfuc^^/ martern/ vnb aller lt;V^cnfcblt;n gebcymnlö/ bamit manpefor^^^Lj nen werben. 3gt;a mup ein feber Cbrijl tn tobte noten/ober all ^^pâ^âr^ jeit/vorm Pfaffen niberHnten/mb alle gebeymnie bem Pfaffen gen/frey herauf vnbefcbnttten/mltall feinen vmbp^nbeub^ vl^ââ*â^ leben brabbt bat/bann wer recht herauf beichte fagen fic^bentauâ]^.^ rechtabfoluieren.lOilff (Bott/ba muf manfbr lieb fingen. 5«}lt;^r ein gut pfäfffch hern finbennenunen fie geit/ vnbabfbluieré ber von allen funben. IVo er aber fich vor ihnen nicht bemótigt/vrtv auffgelegten buf jugeben pch wibert/ fo verbannen pe in/ verbieteâ^' Wa, fer vn weyb/ia alle gemeynfdjafft ber menfehenwerffen mit ^L nenben liechtern von ber Cannel herab /bj er alfo vor (Bott auf ^eW® fey wie bif liecht/ vor ber gemeyn/ als bann muf pch ber arru öürt*, buchen/ für pe niber fallen/ genab begeren/ vnb fein vnrechtbcbefind fo lafjen pe inauf bem^ann/wo nit/fo aggrauieren pe allzeit beur«» ' arteptc ren in aller fei net g u ter/vn hat ber arm tein ruhe/bif er pd?â^.. ber mit ine vcrfiinet.Ãat einer eim pfaffen vbel gerebt/ ober ein wlt;^J ^«wö«: blutróp gcmad)t/ bilff (Bott wol ein iaiBer/ ba fperren pe bic 2^ir®^ ââ**â nbsp;nbsp;J«/pngen vnb lefen nichtö mehr/bif man biefen prapât/vnb verba^f^^
alle/ bic mit bifem verwabt feinb/werffen aber brenenbe liechter prebigpólenzleu tten vber bifcn armen/vnb gebe in aller bing betuâ^^^ fel/etwan vmb ein phnob gelt/ ober fo er an ir heiligt eit vnb ^otfâfâ^^ ge5weipct/vnb ein wenig eyngerebt hat. 3lber was (Bott 511 irem tââ*â fagen wirt/ pnben pe prouerb.i(^.pfal.toÿ.(i0alact).2. fuient legtââJL «â sr ^â^ ^*â buf auff/bamit fol er genug thun für all feine funbe. Jhr bu^ 1^ knauwde hiefünbipgemeingtUch cynlegenin ben tapengen Kom vmbgeâ^^ wn ic©0nö vnb 2lblaf/ober etwas an ein 'KloPer geben ober ein walfart auf *^^ in IM»trat«, ten ju dm t?eiligen/ feiten b$ man armen burpttgen leuthen etwaö' be/bamit alle buf in freu tapen vnb geltncQ torn. Ã)er 25appgibtR er hab von (Böttge wait ^ubinbe vnb $ulófen im lOtmel vn nuffXfrb^ berhalbfo er eim ein gelt^ur buf auPfe^t/gibt er für/ fo halb ber ning tling/ fcy bie funb vergeben. Jtem fein genab vnb 3tblaf erp^quot;^ pch auch ins jegfewer/barinn bie leuth fo hie nitgebóft vnb genu^^^ than haben für ihre funb/ behalten werben/ bif pe genug thun/ ir^'r alfo feberman barau^ baf man bifen armen ©eelen etwas guts ult;»®' thu/ wie pe vmb hülfffchreyen 511 ihren freunben/ bamit pe ihren mateft vnb tobtengeftAf aupridjten/ vnb iren fchragen ghen t«lt;*f^^ fe^cn. 2116 bann nimptergelt/vnb hebt bie ©eelfomanlofenwilM^J bem5lt;gftwer^ibt auch genab vnb ablaf auf / barnach man gibr/vâ1' wenig Caren/C^uabragen/fór alle funb/ für fchulb/ peen/ vnb fo bifch mit vmbgangen / bas pe für ein an^al gelt / ein anjal 0«*^ geben haben/vnb ein cUenbe arme 511. Ã)ie Pfaffen geben auch fó^Zâââ\ pe mit ihrem gcbett/2lmptbcrlt;^0efs/ben@eelen jupatten tonut^^â^ vnb für lebenbige vnb tobteopffern. ^uf biefem wohn feinb bie rei^^ bahinberebt/bas pe vil(V?cfs/pfrunb capcln/iartag befängnis pl^ ten/ in hoffnung bem 5cgfewer barburch $ucntlaupcn. 3öte anb^*^â pifften tloper altar / tapen/ gloefen / 2lmpel liecht/dOonpraugt^^^ alles vmb ir vnb ber verporbnen ©cel willen/ vnb mcynt ein iebe 5â^lt;âJ^ pc wóll ihren ^Danu lofcnZ ein icbcr Datter fein Kinbt/ bamit wirf lt;â*^ les gut ben Pfaffen/vnb bleibenbte ©celen wie vn wo pc feinb/baHjl
wett
fâ
-ocr page 283-. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Dwewrotw. CXXXI
^^*^^*â^^â juflânbîg worbctt/ vnb ifï f4?»lt;v nUnbcrt hm bijles ©f^«
'^ wifc/tc. bcr^ncnencnmncnfcy/vnbntctfcrwaancmhoi oemKónu* uLi ^^^*^â^^^^â^^*'â^^^^*â ^^^ ^^^^ ^^^^^â bdffett/vnb beu feinen/fo f4?e»ö«â#» ^^*^ nbsp;nbsp;nbsp;^*®*^ lïcrbcn wil/ ober feine ^rben von bes ^j Æ^. *^ wegen/ b^bin b^ben ble Pfaffen alle TVelt berebt vnb ge// ff**^^*^ ^^âfbt/tobt6 noten vnb anbern fallen. Ã)aber bommen ble Auff * u ^i^^/^J*»rlt;âgt;/2^^*^lt;*gt;lt;«/^lt;*lf***^«»/^ ^«^ ââl^ gefcbwórm xvaif^rt/n V/â^^ bauffert.Xi:0 tg and? eln brand? bey benKómlfd?en übrigen jn e« «ómtlt;= #U fr f*^^ *^ ^^^ Heben tOeUlgen belmjnfnd?en/ble fe mebr ban (Boet/ r*^^ cv^fï?» Vhb «Ã^^^^â^^*^ *â^^^â^*^®^ anfd)reyen/vnb babenfd?icv fóralle tioc *â^^.^ ^*â fonbern tOetligen/Walfart/tc. wie ble tOeyben etwa. Jn ltiX?**'^?^^Pf*â'fi**^ b^ben g banbtwerct anf gegrld?en wie lie ge wolt, lt;Hctïïitd?cn u ** . à gemad?t/ baf man nlt ad?ten mag/ (te baben g vergeben/ i^f «â^t baak ^^*^^*^r**â^^^^^3â*â*^âfF3^****â^*^''^lt;**ââ*^â**â5*â^***âO^ââ**â^*:^
^^^*' 'âââ^ ^^^ (heiligen wegen ver^eret/73arnd) lt;gt;. 'Pier Ãegaelon S'^®*^^ W - ^^^'ff'^^^ââ^ ^^â^ ^npg mlt felmgewalt anfgefd?ldff/ berbet !S5ïegt;» blhX?^*ââ**^*^^*â*^â^^^'^^^^â* tlt;â^Pï^ö- 'Pnlentine ^róberfd?afff/ver// :R»?d?e». Wieft^ ^*^^^^ t^^ff' nbsp;nbsp;nbsp;^^â^ erfd?rócf lid?en plag ber faUenben fnd?t/
^*â giâoflèr notbelffer barfür fey/begeren barbey bef fel? ^®^^lgt;»»RwâJ/^*^tt^0l^lt;â^/ 2tleinot/ ©eltJc. vnb fd?relben ben let 5^^â Hnd?gebc|ntcin brlefln barfiir/ fo meynt ber arm erfey in l0f ^â^^^ââ f^/agt©. Palen tine/vnb gibt ber tborelnXofe vmbelnc ^g T*^^â 3llfo mnf man ble (V?enf faben/ vnb bem grawen tnd? tbun/ hioH *^^ ^âéd?aben bareln Bommen/ fo man bod? fein namen nimgt; rttiff? v ^âf^f «0^ Obet/ bif ber ^otfd?agterwiber babln Bompe/ ber W^ /k ^®^^tf«*gt;lt;^3lt;w^^5^|ï^*^blt;tt»0» 2tnebonln6 23rijberfd?agc bk k ^ â'*^^^â^^ ftnanQ/ ber l?cncBt (Blócflin etlichen 0d?wcincn an 3lh^k ^^ ^^^^ ^^ *â ^^â^ ©tabe geben/ baf (te ble gemein ergebe / in ©. k » nbsp;nbsp;^â® â^*^/ wer (nen geb/ benen werb er g Plbe für allem vnglûcB
fen**^* ^â'^tt w» ^â^ fd? wein feyft werben/ fo efleno ble lieben Pfaf / bct5^^^*^^â^*^^^*â 5i^^wHn/vmb 0.3lntbonin6 willen, ^r bat and? in beti ^^â ®^^ 'ijrommeter mlt jweyen (Bloeden/ eln terg von einan« te*^/u^^^^â^'^^â*ââ^*^ ^^^^â^ armen tboren/ bieaUweg gern boren lent? â'â'hv^ulocBc/ ibtegl^rfllnlantten/wie etlld?anf legen/OeUerpfen// Sb mir/ mangel bu/ mie biefen 6d?ellen gloedet er fór vnb für/
«3 vmb ben anbern. 0. IVenbelin Ig and? ein 2lt;ãbirt/ bas 12^ 55â*lt;^wigBlid? vielC^bierlin vor jbm bangen.©. 5âorian muf D «M ^â^^â^â^ i^'®^ bewaren. 0. ©ebagian i(t gut geebret fur ble tuHleng.GOanableVDutterCbrigi fóralleó vnglücB.3llfofcinballc lt;in?k^^^^^^^*^ bdlig^f'Silber voll/ Jtem voller3mpeln. Ifabataud? fd^ ^^^ ^âââ'^weref fein eygen lOeiligen/ beo tag (te mlt groger Wurt/ J^Wr ebren/0anct 2latbavin haben ble (Belertcn/ bie urnt ©anct ^Ran vnb Damian/ Ãöie lt;Bolbfd?mib ©anct Coy,' Ã)ie ©d?uger rüff*^ö*â 'â*'^ Crlfpian/tc. ©.(V?argret iggut in ber gehort ange// ^m/Q.73arbara in tobte noten/bat erworben bj (re ebrer on bgt; Ãa/ hi£y2^'â^*^^®^^^'*^M^^ï^^*â» ^Ãfcaugen beneBtman für ©.-Ãcilien ^/^. ^» 3tppollonla ig fur bad 5anwee bewert/ te. vnb fo fortan. Jg 5nit torbeit vnb 2lbgóttercy/ fo weyf ich nlt was vnf nnigbeift. ^0 z« ,. ïb^ nbsp;nbsp;nbsp;««(ebee lanb fein eygen heiligen/ als bie 5ranrfen ©.Ikilian/ fo« b^f»
wJc ^-'*ââ'^^^ ®* 'Plrid?/tc. df0 Bomptaud? bie lentb anb$ (te müÃen ötóotfei» . **rartê/bie^raw vó (^an/ber 4f behalt auf feim bieng b^ Btnbt bem ^â*»2â^â» Patter
-ocr page 284-©0^ aiiber tÃcil tiefet ® dtôucÃ^/
*X)4ttlt;vrtu^ fetnageborfatn/^n proffen vn|lrtctcn lflu|fcnnuf 3lt;* j^ rtcbeln/melcfgeUctt/Btnbcrn tababmMU $« Xcgcufpurggcfcbcb«ââ ^ bagefd^aben viel frtifdje wunberjetd^cn/ vn warb vilcn gcboltf^â^^i ^rffe mefö vcfbcndttió lt;5ot«d mb vcrbtcnfl vnferô vnglaubene. iÃicfolf '£gt;^v pfeifen » gen von bev Pfaffen tOocbjeit/ 0o beven cinev feiner (Be (Defd P^j bilff (Bote wol etn anbacbeb« gebt (ebevman jum opffev/bev «»PP btefen tag fetn/ ben muf ev tanffen/ ba fester ein (Baucfeltappeâ^f â vnb fibetbevauf wie ein fpm au^etnev läget Xcynigbeitmn^ctfwr^ i ren vnb gelobenC bj ev belt fo lang ev mag vnb wil/ bann pe tónï^/^^^ jann bveeben/vnb bie lucBen wtbev$«mad?en ^vnb gibt (m bie^â*^quot; j^ jurnlVeib/bevbelterpebfoUeiff/wieeinlOuveine^ans^^ebe^^ ( man bem anbäebtigen pviejlev auff bifen fetn Doeb^eit tag etn 2?^^ jn/etwan etn febóne Jtineffvaw/bte ben namen bac/bie (bm aneb PJ « wevbannfcin2lt;ivdyabevbie^vaut wivt(m ntt jugelegt/evmit^lt;^ jrf 1 feblaffen/btp er au ff ben bvey|fig|ïen bompt/ vnb bie feel erl$ pf/ ^^^ lt;6 (mjulang/fo macht ev bae jtl róv^er.^r nimptibm auch einl^^^^ vnb lt;^utteva»ffbtefen tag fóv/$nptnen rechten .^Itevn/ etwartf^L ; vnb wolbabenb/ allee von gefchend? wegen/bte/bw aleein0on/PâJ leybe mttetmgólbtnobev^eben ergeben/ vnb bae erpe all weg b^^â benen er ein Zuflucht bab. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«i
iVeittev haben bie Kómifchen Cbvtjlen $weyetley (ÃOund?/^^ÿ leben von gölten/ jinfenZ fo (new 5öv(lcn/t0evven/2lónig/tc. verpià baben/^tltch feinb ^etteÃvben/bte gcleben vom bettel/baupeveP t (,Æ terminieren ein Creu^burch bie Weit/au|f bem Canbt vnb famlen jCeyn/ ^ier/ Wein/2^öp/5lache/ (Belt/ te. vnb verbeylpP^L umb grop genab vnb ei ne (Bieg in tuimel. Ãrtltchföven bavumbTvâ^IL trAnt5 ccltch nablen/^tngerbüt/tc. von beren ^öberey anberf tv^ julang jnerjelen. ©o pe zuhauf bomen/bat fa(l ein (eher ein «tSPjf'j jttberertregt/waeeraitffbererba«(ftê termineyerfamlet ban^^L auch/ee iff bein gebott (Bottee noch bee ^apfle in ber XomifehtP fiSSS chm/bammb er nicht gelt neme/vnb bariton bifpenper/ aie gelob/ * CJK 411 o»w beyp/wneher/fftl/lfe/ trineb/ fehtag tobt/brich bie ebe/betreug/ Uti^^ »oÃfljr ^^*^ ^ott/ tc.wae/wann/ vnb wie btt wilt/ber?3ap(Bnimpt (Ã^^^^J, quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;abfblitiett btch/ (a machet bid? auch ber vngevechten guter ein g^â^S
ten A^vben vn tOevve.Devbeut ber ^ap(B all Freitag/ ©ambfîag/ *t (Bag/ntcht 5letfch jucpcn/gibflu (Belt vnb legfB eyn/ fo i(Be biv frey JJjgt; erlaubt.l^apu ein gclubb getban/ gib (Belt fo bifB (r lop/ ba(Bu ein^j gefchworen vnb etwae hevbey pen/(Belt hebt ben ^baulf^iDtebF Wirt burd? gab geblUicht/ vnb nit wibev ^ugebê gefBatt. t?a(Bu bet/gib ein ports baruon bem 23apfB/ fo 3lbfoluicvt er bid?/ »»bg^^ Walt bae vbvig mit Ked?t subepQen.^ifBu ein movber/gele macht % fvomb/^tniOttrenbinb/gelt macht bid? Ehelich/ ^efreunbr/gclt*^ bie fveunbtfehaffe auff bae bit ehelichen magfB.Ãumma/gelc flt;lt;^ allen ^vieg.öpilleutben/lOuren/frcy barten/ip bae Sacrament^ botten/gelterlaubtfne wiber/vnbipnichtebae 511 Kom niche's (Belt nimpt vnb gibt ein Weib/pviitilegten/pfvönb/fvetbey t/geU vnb lofetzwtemane haben wil/ geit bricht vnb bawet/vn thut a}iy% benaitp/Wibevitmbmachcgcltbönbtvnb bnoben/vnbvevBntpn^L lee/ (a (Belt bricht vnb macht (Befattcvfd?affc/ ^unbt/ 5tetînbpÆ vnb allee bae wol vnb recht Salomon gefagthac: Pecunixobe^*
«mma»
û»
â^onfeutop«. CXXXII
, V J^^â**!^^**Cbrtjïmbetten nadgt; ber vile «»te bte J?eyben/Pfak ^^ÃâZl^* ^îf^^^ttç/@»^lt;==i5lt;ttett gebet/ Ãibenjett/ Cbtonbet/tc. füllen cijâ^æ!â
®«fti' ^^^^ ^^*^^®/^''â^â^ fcbleebebtng fonbetUd? bie geUtten vnb fiJ «^^â^^^^^ f^flcn bi^ (tegroÃe beueb gewinnen/vnb bmim fd)iî4U/ ^.^^'^S^ttâPrtben etwan ein ma^ lüetnö/jwo/etn flóef Difd? mb Ut// ^^lt;tt$u einer CoUatj ein ^awr näm es für fein n4d?tni4l ober^n^# tief â ^t^fttbic Komifeben Cbriflen sieben and? ^wolÃ^botcen/rtuff mJf '^^*^/^^ï^ Refiner brtt ein rrtb / bnrnn feinb bie owolffbottenge/ »wsif^t^ U/berenfeber fein eigne fd?ellen bnt/vnb fo bne mb vmbUuffc/web ^^â»â*^* iAd J?^^^^** ^**â^*^ vngefär erbnpt, ber ifl fein ûwêlffbot bem fallet er 60 f^*^ ^^^*^ abenb auffvorgemelte wetf/mb batfn ab feinen gegen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;; trt Æ ^^'^â^rPâ^^^cw/Ã^ifns w feim gebett.^tUd? baUen anjbrefn gebart
5efl/ vnb lofen fren Patron vnb namen mit groÃem gefrA^,
s^â^â'â^â^^td? lauffen an Ã. Jobans tag vil jn eim b ilb 0. Jobanö/ feS v^*â^â®^ 'âlt;^^5wclt/vnb fallen niber/ alfo b$ etlicb bar^n befolbet tet ^*^ *ââ^â^^d?tigcn vom 3lltar vnb 13ilb jutragen/bamit ein anbe^ bef!?^^^âgt;lt;'wilt;*irlt;»wgt;*lt;»^^»gt;K» WerBanberwalfarttorbcit alle
k ^^â^ '^^^ ^^'^ tollen Weit tored?tô fórnement ÃÃic ólimgifl baö ^^ Æ ^^'â** fór» u ^^*^*'*^^*â^ ^^'^ K.ómifd?en2^ird?ett/ von 0. Jacob/ wie etlid? SîSJmS*^ ittif k ^â'âffS^^^^^'^'*^*'*^^*^ ^^^*^ '^ââ^ quot;^^apllFelice bem vierbten baz fd/c^ijvuiê, ^ S^bet man jum Branden vber bie galten mit einer Catern vorher/
ct^^^ bilden Ãd? bie leutb/etlid? vnb ber mebrertbeil Bny en gar niz ibtt^â^â'^â^*'ââ 5^â**â Ãranden Bompt/vdÃTt man all heiligen vber bà s^^ ''â^^ ^*^^*^ ^^*â Branden feine fünff Ãnn/bie obren/naÃ/munbt/ fdk '**â^^^^/ barbureb foil Ibm (Bott verreiben/ was er mit biefem ge» Li^â^S^^ww^ vertvnrdtbat.itgt;iÃ0ltveibctbcr'Stfd)oÃâ mit be Crb Ux^iâ^ ^â^â^«câ^|îlt;î9 '^or 4gt;Ãernon grunbt ber fd?rifft/wie all fr bing/ ®âtl6 bann verBauÃt mans in alle pfarrBird?cn.
Ã^Ort ber ?\cnnfcbcn gbriften SeÃ/Sebv/^empef/ 3Htar/ 23egräbni6/ ^cfingntf vnb bvcud?en
bureb bas gan^e Jar.
E^^®^b«entbrey wod?en vormnewen^^roberbemgebiirte tag J«â*^^!^*^*^ Jbrifli/ foil Petrus C ià lt;« war ) auffgefe^t haben/ bas man Ãd? evrSr
«^^â'tinnaulfbie juBunfftCbriÃlberettten foil. 2gt;ife brey bonnevz Lh^ â^ ^^ '^^ orten ber brand?/bj bie Binber in ber Ãabt berumb gehen/ P îî*'^^benfernBlopflrlt;n/blt;«engibtmannû^/^pffeltt/^ytettvnb ^«veufhen/ was esbebentweyf id? nid?t bann villetd?t ben 3ltuÃtter Jf^â*®vlopflre« auÃrbie juBunfft CbriÃi/ober villeid?c von tOeyben ent'/
^â^^ tt^d?t hrtt man für febeulid? vnb verworren tag/ forebe trtL'ââ^'^ 3«fpAnÃ/âX)nl?ulben/âcrntten/Pc^ett vnb Zauberin, èarnad) nbsp;nbsp;, ®mpt bj ^lt;|i ber gebürt CbriÃi ba hat man an viel orten fel^ame fpil/ â^^«m4d?t.
it,i2^?^**â^â^tel»Ãittbt ober (Bi^lmin ber Ãird?en/vnb haben biefe (teSÃ' ^^â^^^i^i3^^5lt;tKd?berebtfeinb/allebrnnnenwerbenbiefenan/ 9 nouef fo CbriÃus geborn fey/auÃTbife nad?t juwein/ vnb in cim buy
Iwl A^'^'^^P'^*ââ^^^*^ P*S^**/*® fd?lagen alle bäum bifenad?t auf-ttin ein s ^â^*^Ã^*^^*tbiefentagbrey UOefö/etlid?getheilt/etlicbnaeb'/ febtt*^***^*â'-^*^^^^ ^^3 barnacb begeht man 0.3ohâs feà ba trindt
; Johans Ãgen basiÃ/ein gefcgneten Wein ob 3lltar/bar/z F«gt;lt;mÃ-ögele machet fürs Wetter vnb febnnwer/bamit auch viel jauberey
-ocr page 286-©«^ anbn f^dl bteftó ® dlCuefó/ )Aubttty âtteiben. 3ttt biefem Mg ttincftnbic(ï?âmKV bit (l'^'l^f ^rawen aber bic phóne. löen nüd?flcn tagbarnachanbcrâVnfchi» . , gcnKinbltn tag/ gehen bic Jungen ge feilen berumb mit einer fchlagen bic Jandfrawen vmb ben Cebtachen/ vnb bip nennen cfâ^®
)cpllt;men ote juna-pawen vmu oen j^^coruepe ï)crt pfcffcrtng bic heben ttungwcy^icbnlcfef, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- .
XTew^J^e» îbetnnnd? ttt nebttngertnad) bevgehuvt Cbnfît ifïb48rïlt;â^lt;( ber Kómtfd)en Cbrtfïm bnö wünbfch«n pe etnanber/febtef en «i^^â^kj^ gefebenef $um newen Jer nueb geben bip bic Dotter ben Ãmbew»' (Sooner ben ^t'^wen/^n eim guten cyngnng bee Mre. Jnbiefen^cbf^i^ genforbertman heinfebnlbt/vnbhAlt;btein befonber^roc.n«ââ'iâjL rompt ber t?ctltgenbrey.Kóntge5e|Ã'blt;ïranvïleinKóntgwâól^ i^j aimge. â'^ h^ïlttn vn etn Innge IVórtfcbalftnnricbten/ bn bnt etnieber fein 3tlt; Am lOof» ÃÃie tnaben bnben etwnn ein befonbern Kóntg au ff bil à aÃifet brnueb berKónigreiebbnrinn nneb vil büberey gefebiebt/ij? i ^ Aiwbrmef#» nÃmUeb gemein am Kbeinjîrom. ^iuff bip tompt bieCteebtmep J-, bringen bic Kómifeben Cbri jîen ben tempel voll w Ad?p licebt/mit fem geprAng/ bicfe weibet man für alle (Befpünft tOAgel/ScbAUtr*^/ febreibenbareynfegen» ïDennAeblïentAgbrtrnAdjillÃ. l^lnpn^/. bnt Aueb fûiî ein bepnber vnglüct fein lie^t.Ãöie fcbülcr crwóbl^^^âl-Ãônig nuffbiefen tngben ber bas febóniï lieebt bnt/ ber gewinntf*.
?Ãw?quot;âgt;â«!5âff«^^^«fgt;)m.rï«*m«l8 tempt bit^«^n«*t/berXlt; Cbnpem fd^enCbrtften^AcbAnalm. 2l^nbiefcmyeftpPcgtmAnvtcl tnrtjy.
fpeciwctel/ (pil jubnlten/ mitfïeeben/ ttirnieren/ tanken/ rodenr^^J ^Apunebt fpil. ?6a vertleyben pd? bic lentb/lAn(fcn wie narren v«^S/ finnige in ber Ãtabt vmb mit m«neberley Abentbenwer vnb wAó pc erbenden mógen/ weretwAà Ãlârripb erbendt/ber iff wdr^ JÃA pbet man in felQAmcr rüfïnng/felQAmc mummerey/ bic ÿtA^^'â' (^Onnnö tlcybcrn/vnb bic (^O^nner inIVeiblieber WAAt/vnb i|ï fi^i^*â j febAm/jnebt/erbArtcit/frombteit/An biefem Cbri(llicbcn5c(ï tb^^/g^ *gt;ttïgt; gefebiebt vil büberey/ bod? verricbtsgelt aUcó in ber bcicbt/aH'â J beitvnb vn5uebti(Ã5imlilt;b Anbicfcm5lt;(l/M«n wolfÃAnbt.ÃÃieP^*â^ -haben jbr JMpnaebt an clm Sontag/ barnad? Auff ben ?ltftermütâ^â7 bic Ccyen. Jn famma man fabet bar An allen ma twill va rureweöJJj if tlicb laaien obn alle feb Am nadenb vmb/ if tlicb triceben vieren wie bieâCbier/ iftlieb brüclennarren aap/ ctlicbfeinbt^l^^â^^^ 2lt;ónig/:c. Aaffbipycjl/b^ wol laebcnó werbt iff.iftlieb geben Aappf. (lelden mit Riegeln vn langen ftbnübeln feinb (lorden/ctlid? ^â^â^^i liebIVilbc/PolQleutb/etlieb 2^eafel/ctlid? tragen ein frifeben f^^â^l'; t Babt auffeim tüffm berumb/vnb wehren (m ber Riegen/ woltc möpten im and) fcbnctçcn vnb crebcn^cn. iftlieb feinbt 2lffcn/eÿ® ^ narren tlcybcm verbast/ vn $war bifc geben in jrer rechten mia^^^ L vnb feinb in ber warbeit baó bap pc a n^eigen. Wann pc ein narrenfebile vnb if fd obren $cigt/fo wollen pcjürncn/haawcnvii^L^ eben/mb bic belebten pc willig vn^ffentlicb vor icbermanfclbà L i fcyn. Ã)ic Jtali ober Wahlen in JtaliaZ (lellen pi-b auch alöwcl^Ã/ ' bic Ãeatfeben irt biefem fall vberwinben/ ba feinb auch narren lt;ââ^ L^ bod? etwas fubtilcr bann bic ^^cutfd?en.'X)mb X^lm bat es emen t^^^^, an ber 5apnad?t wcr bip tags in ein haap gcht/vnb nicht fagt/ if*^ 5 â mit vrlaabaup vnb cyn/benfaben pc/ vnbbtnben bcm( es PX^^^ ober donne bilb )bie h^nb als eim vbelch^tcr auff ben vüden/ twn . mit eim ^eden voran/ vnfürens in ber (labt herumb.3luff bip ^^ ^jlt;
-ocr page 287-. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^on Europa. CXXXIII
^^â ncdjflctt ta^ bauMeb §n cyngang bcrfclbtgen 2(cra?cv mh^ âlt;11 Dp ^®l^*^ ^« 2^ttd)en ba (ïrewef bc^faffctm jeben »mb euf ^^^' '^*^^â^S^*^^^**^9^flt;iKnauff ben^^opff. ^tUebe b^ben jretgert We^^^ '^^^^ lt;tttbacbt auffbte 5af5nad)t/fu v ben gróver ober ^cbcr.3tu|f *num ^^^ ^^'^ âfebertgen (Dtewod? Uutten pc berjraPen ey n mtt groffer htttJi?^^^ ^^^^â^^ panefet / vnbverbleyben pcbittcmefonbcrc ma^z bev nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^llt;^3ctt »nb foeben bic 5lt;^pnacbt mit 5lt;tcf d» »»b externen
ha® ^^ ^^^P^tcyen HägUeb wohin bic $aÃnalt;tot bomen fey .Ãltliche dho^^ 'â' t^à ring an einer fbangen/ »nb fagen/ Himmer Würfl/ iOä^z kuff ^f'ââ^^ felQamerabenthewr / ^afnadjcfpid / gefang »nb reimen/ . f in aber etliche gar narfenb burd) bic Stabt. Ãlrtltchc benef en einen nlk r ^^^^â*'â*^^^^'^â^ tmgenincn»or ctlid?ewcr|fen Hüfsanp/ benA^ ââ^^â^^^^^^«^tt/tragen etnanber anffpangenin ^ad?/ »nb tret'/ »hft x ^5*â^*'r^ »njebUeb viel. iDenncebflcn Sontag barnach gibet fieb*^ i â¢^lt;'^»lt;'lt;bt»rlanb/ »erbugetbnb »erbwUetlid)aber/ trineten
^ ^^ fr^^kn »nb raffeln julc^t. 2116 bann folget bic tranwrige 5nf'/ #^^/^i^n»lt;flcnpc vierzig tag tcin^leyfd)/ auch niehtV^Oileh/^^p/ ktgt;^^ ^^^^^/ bann »omKomifebenStud »nb gnab erbanfft. Ã)a föhX ^^^ââ: C.tntnad?orbnungctniebcral 1 feine Sunb/bey einer tobt'/ Lâ^^â ©a »erbnllet man bic 2Htar »nb iOdligcn mittticb / »nb Upt ein t,?^3^*'^iâfl? herab/ba6 biefünbigen Ceutb bic (Ãotjen nicht anfeben/ x ^heiligen23ilberbic 0ünber.^u(V5ittcrfa|leni|{ ber Kofenfow bt®^-^***âF^5**^fherâSapflalle gebeiebtenju Kom/ bepätngetaud) ba 1^^^^ ^^ lt;5efaQ. 2ln bifein tag bat man an etlichen orten ein Spiel/ biA^^^â^quot; ***^^***^3^ Kutcn23rct5len berumb tragentn ber Stabt/ fetx ^^^â' â**â3^^^^*'^ ^^^cr/einer in Sy ngrün ober Aifpbew ber beip bif a ®®miner/bcranber mit (Bemofangelegt/ b^r helft ber IVintcr/ âKRVeittcnwiteinanbcr/ballgtberSomerob/»nerfcblegtben IVin'/
1 *â*'^ Stbtt man barauff ^nm Wein. 2luff bif bompt ber Palm'/ paimto# öet 'quot;3/ba tragen bic Cbriflcn ben (Tempel »oll grof fer büfcbcipalmbaum/ XjjS^quot; J]®â^Hgebunben Afi/bic weihet man für allee vngc witter/ ane 5« wer S^â^3t/»nb führet ein bülQin ^fd auffeim WÃgUn mieeim baranff go ten ^tlb free (Bottce/in ber Stabt berumb/ fingen/ werffen pal'/ P^^ââfûr|n/»n treibe »tl3lbg6ttcrey mit frcmbülginc (Bott, iberpfarr K ^^^ f d?»orbifem bilb niber/ben fchlegt ein anbererpfaff.JÃle fehù'/ Æ h«gen»nb beuten mit fingern brau ff. oween23achan ten legen fich . *âlt;b mit fclQamer Ceremoni »nb gefang »orm 25ilb niber/ ba wirfft jo /â^toanmitpalmenju/berbenerflenerwûfdjt/treibtviljaubcrcy ba'/
ibarnaehtomptbic (V?arterwoch»or4gt;(lern/bafchicbetpch allee JJSo^J wiber jubeichten/ jum heiligen Sacrament. 2gt;a fahet man an Xöwific» nächt »or -ôfîem^unadite Werten 511 fügen / barein bompteln Cbwiîei»« W Vold/mlt hâmcrn/flcin/fchlcgel/blûpffcl/tolbc / ftcden»n blopf/ iffi^^^^^^^Jdt »herben armen jubas/mâchés juuor ftnflerrnb Alle Ciecht im'tempel auf/man but auch eygen ^nflrument 511 ^^^â^^ ^Arnach heben »nb tragen pe ein Crucip» berumb an ct^ dJmorthen/mit einer an feim half hangenben Caternen/ fugen »mb ââ*^ ^*â^*^ Proceffton. *X)tel bof heitgefchicht in biefendOet'/ Ceutb werben anbie Stwl genaglet/ ctlich gefchlagen/ offt etlh gcflt;hoffcn.2gt;arnach fîerben bic brey tage bic Glodcn/ Afebvetman mitetm tlopffenbcn harren »nb »id tafen in ber Stabt ^â^«tnb/berüfft bas »old in bichirchenjurpafton. ^utf bife tag fuge
4 a nbsp;nbsp;nbsp;man
-ocr page 288-©d^dnbcvfÃf(lb{efe^®df6ucÃÃ?/ .
IttcnbctrtâVolet vonbem kibctt Cbtifli/wcrbctt fall dornig vblt;r ^O^^ bcn.2ln vielen oreben tn Clóflem vnb ©ctjfcen / belt man ^â^^^^V^Lf bonnerflng bae 2lbcnbm4l Cbrt)Hmtc fel^ntnen Ceremonten / v»F âj^ ben lt;Vgt;ün4gt;en vnb priellcm bic yü^/vttb gebet mir guten flAfebetïâ^^ 'Ãüetnó vnb viel-Oblaten tuberKitd^en betumb/gibtieberman 5**?^^ den vnb ^Oblaten aujj/etnemjeben wte ee bey ben rmbtragenbeu fïetn vetbient vnb wol bmn tft.^u btfem anbâditigen Macbtnvtl men viel febóner Weiber / ben wincten vnb bringen bann bic 4«bilt;^ gen prie jïer bamie einó/tn aller lieb vn freunbtfdjajft/ vnb febert^^^âï, lt;tlilt;b tn ber 2lt;trd?en eyn/vnb geben bic Seeber offt vmb ⺠301^ gtp^â*^ vmb*Ve|ver$cttnacb mittag. 2lm2karfreytagvor-Oflerntregt«*^^ aber ein Creug berumb meiner procefpon/vnb legt ein grop menf«^*! bilbinein ©rab / barbcy tnyer man / brennet febrvlel Cicebter / pngtbarbey tag vnb uad^tbeupfaltermtr abgewÃcbHletcmCbo^Y^ ' nbsp;nbsp;nbsp;ftedt bae ©rab mit Viol vnb allcrley Blumen / opffert bovebt ^^â^
.ïfyer/5laben/tc.bipbip^ilbaiï|fer(icbet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
3lm Ofïertag weibet man benâÃauff/gebt mit vilS^ergen/fab^^ ' vl vmb ben (Tau^jlein ringfmmb/ verbrAen peb alfo neunmal/ barn*â^ (lebtmanfïtlbvn fegnetbe ?rauffmttfelgamerCeremoni/wirfftcdââj welp Ãpacbtel mit ol ober Crtfam brein/aueb bebt man j.mal ein ^â'*1^ bergen brein.Ã)enâ^auff bokt nad)mal6 bae volet mit vil gefebir^^*â^* auffwarcenb/ vntregtfnfór maneberky vnglóctbeym$ubau^gt; 5*^^âJ manfegnetimvorbof bep'^rempcldba6^ewer/ba6aucbattó5ewlt;ââ?^â I kgt/ fût alk Wetter vnb vngefïüm btlfft/ale bann werben bic ©lod^J ! wtber kbenbig vnb kutten ber fallen wtber gen tuimel.iOernoeb i» ^ 4gt;flernaebt balbt nacb UOitnacbt/ flebtiebermanauff jur (lOette» ^*â nimpt man ben bülginblod? ober bilb ebripi aup bem grab / erbebt lt;*â vnbtrcgtfrtvoricbermanbcr/vnpngcnalleynbelli3 Cbri(lt(ler|ï*â'â^ bcn/ale bann ip ber paften gen lOintcIgekuttet / ba ijfet ieberman«âââ^ er bat. 5olgt morgene ber 4gt;|lercag ba weibet man ben anbip / 2^rlt;âquot; ct«S« nbsp;5laben/2lt;Ap/gcbAd au|f bem 2Htar/ vnb fdiden bie ^reunb eindnb^
bep geweibeten ober 5laben6.ï)arauif b^t man bj boeb ampt mit ben/ ba orglet man mtr fd)all bap es blinget mit feinen 15ul Itebltn â^'â^ boftert alfo mit pguriern/pngen vnb pfeiffenben obren ber^Dcnp^.*^* baô ^leyfcbju rùgeln/ baÃetwaneines yórfÃenPofjuiwcl were, p.^ bann biefe brey tage vor Ãffern jum Ãaerament gebet/ ber febidet f*^ gut beuebkrifeb / mit einer genötigten angenommenen anbaebt baHâJ beleb tet/górtet fein góred ab / kgt bic ju (eim but etwa int Ã^empel tâ^ gebet bahnt ju vnferm Pcrtgott.Ãgt;en nâcbfïen tag barnacb gebet*^^*^ gbenXl:maup baranilï faff alk anbacbtaup. ©ebebinvnbfpottef''quot;^ Crewweb berJtibenCeremoniën, ^uffbip^efftomptbieCreugwodb/ba^ftâ^^ iJcrKómifiV^ bic gauge ©tabt mitbem Creug wallen aup ber Ãtabt/ ctwan in lt;** c^ntnn. jDorffju einem Peiligcn bap er bas ©etreybe bewaren wolle/ vubtr^l' feyk jeit vmb ©otc erwerben/bas gefebiebt brey tag ancinanber /M^ fêt man ify er vnb was man gute bat im grünen ©rap auff bcrn'Alt'^^ bof/vnb ermeyen peb bie Ceutb wol.^albc barnacb folget baô ^eP ^â: 3luffartCbrl|liCbaranicbermavolli|f/vneingeuögcleffènm«p/tââ^5^^ niebt warumb) ba jeuebt man baà erffanben ^tlb fo biefe jeitaulf 3ltargcfïanben iff/vor allemâVolctjumgewclb bincin/vnb wlrgt^^ quot;Ãculfel ein febeupiieb quot;Silb an feine ffatt berab/in ben fcblagen bie vm^. flebenben Knaben mit langen gerten/ bip pe|n vmbbrlngen. ÃD^tuw
-ocr page 289-'2?oii Europa. CXXzXiïH
-^tUtvomtuimelbemb^ubebentettbnöl^ïmelbrot.(Bleidâ
l s ^*^^^^â^ tag/ t|l ber PÃngjlag/ ba benef et man einen bül^in ptinfllt;iȕ5« am^*^^^*^ ^**''^^**'ââ^^*^^**® bfbim(Dcw0lb /bas bebewtetbenbeUi/
2 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2^poglt;ln Cbriflt jugefebieft.
^«8 quot;nbsp;®â^â^lt;fï^^»»tvnpr0 l^cvrnjrtonleifbname tag batregtman infers ^ers ^crf ^p^^ÃÃ^^**^ *â^^ dner Pfaffen proceffon vnber etm tofl heben ver// «n stront ^«n hâ' ^â^^^/ ^^â 'â*^â^ â^â^ trÃn^en geziert tragen/ tnetnetWonflran; ^quot;^â® flrtm ^*^*^ââ^^**â 'â*£?^f ^^ mit vil ^igurn/ au^ bem alten vnb ne wen ÃC'/ ben n ^^^*â^^ââ J^^*^ â¢^â^ Piflorien auf ben Cesenben/ba 0 btt man ha b' ^^*â/*^*lâÃlt;ttfftl/t^lt;iliglt;/u. Sbaiflem^unsfraw 0«^atbarb 5lt;ft 5? *'?***^^*^*^ ^â^^ ^arta/vnb gefebiebt febr vil boffart an bifem ffu f ^^ Jhben martern vnfern lOerrgott/etwan ein (Dann ber ebn'/ Ctc ** '****â^'^ P^â^^^â ^^ ^*â 'â^^ ^â^^ / benefen fbn ver ber © tabr ana bk ^â^^ïtjweyenöebeebem/ vorm ©acramenrgeben tfngelbaber/ betb^*^^'^ââ â***' ^ââT^â 3^5^^ ©acrament/^temjobanee ber ^Au ffer/
^hjfjeigt/fpreebenb:©tbc bae ijïbj Cam (öottc6.(Dan fïrewet
ebr ^** 'â^^^ ©raf Rofen/beneVt pc voUiDcyen tc. alles bem 5c 115n ^âCem tag rettt man aneb an vil orten vmb ben 5lu br/ bas ifï/ fer jÃA^*^**/*»^*^'^^Bertjen/flangc/ber pfaff reitt aneb mit/ tregt vn'/ lt;rdifr* â^5^tf tóïgt;bnffnglt;tm balf in eim ©ccfel/an befïimptem ort fiçt erf L-3^^^** 'i^tt««3lt;H»gt;» vbersKow/vnb finget beren vier an vier ^ ^^bi|5 et vmb ben 5hïbr reitt. Ãgt;le Jungfrawen gebn febón glt;flt;bmó^ I nbsp;nbsp;aef2^^â'â^â'Pâ'â^^â^lP®ââ^â^^*^/' fingen vnblaffenibnen wol feyn/vnb
| 9 WKbt viel boffart / mutbwill vnb buberey / von rennen / febweQen/
0V't^lt;^n febr viel nà ner/WO erraft/furbas jretflinoberDergtfft/nobrtnncö i^^^*^ Ãinblincin 2krógllt;in.©. Drban iff vmb pfingfl o«X5«ufdgt;«
^*^cnblt;tvuov^ ber weinb^cter Peilig/ ben we^ffen ftef Ammerlieb in ben ®lgt;âl^*'â*â ^â*öt ober ibreef/fo es an feinem tag regnet/ Jff es aber febón/fo tragen J/ Jh^nn Wein ins Wûrtf bauf fc^en f bn binbern tifeb/bebenefen f bn , *t ^cinrAben/vnbvertrinctenfbn / bringen fbmoffteintrunefz vnb J^aens von feinet wegen. (5leieb barauffbompt ©.Jobanes berSâAuf/ Wwan macht man in allen gaffen frewbenfe wr/ finge vn tantôt bar/ âhtb/wic bie Juben vmbs ^^Ib/fpringt baniber/ bar^u famlen bie bii'/ «tt oen rag 5uuor bolQ/mit fingen vn flAicnz an etltd)c enben feçt man auffem^^^er. Ãüf fpielt man aneb in Ãgt;órffern. 3ln bifem tag trin/
ftfdner feberman (Debt / nach bem Canbfbrauch. ï)arnacb rompt -^«meifaM hfer prauwen bimmelfabrt / ba tregt alle Weit Dbs / ^lifchelallerley ^*â** ^»^cuter in bie Kirchen ju weiben / fur alle fucht vnb plage vbcrgclcgt/ th?ert.(Dlt biefen Treutern gefebichtfebr viel 5anberey.Ã)ie 2^naben ââhgen Aft mitópffcln/ vnb barauff gemachte Dógcl/btebainbieópf/ Td biezen / ber feboneffe if 12^ónig / vnb machet bic anberen auffein tag (jpâ!^^*^ ®âbul lo^. Sbarnach bompt bie heilige Ãirchweibe / baran ein offres gefrA^ ifï vnber ben £Leyen vnb Pfaffen / bie einanber von fergt; «hibarju laben, ibie ^auwren laben gemeiniglich fren pfartberm jn
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ürtfbauf mit feiner Ãoebtn ober Bellerin C bann er bar ff
w lt;bewetb haben) if twan wirbt ber Pfanher: voll/ fo führen fn bie
1 nbsp;nbsp;.T^^cenheymetwan hebt ber Pfarther: eim'Lawren ben topff/bi^ er
p^ oberwirfft vnb gefpetet-ou morgens halte bie priefïer gcmcinglich ^î^rf tag barju Bommen vil Pfaden gelaben / vnb helffenber armen «d/noch halb voll ghcnDimmefibarnad? halten Ãe vmb bieprefenij
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;21a h nach'/
-ocr page 290-^4^ âtiSer f H bteffé 5Bdt6«cÃ^/ nbsp;nbsp;nbsp;^^
nrtcb^trd? weihe/ tm lÃHrt^b««^ ober pfanhof / vnb begehe« Jar^wg red?t. iboch gehet man früh $nuor in ben tempel / fo«^*^^ an ber2lt;ivch weihung/mit Ãpte^pn vnbiOeUenprtrtett/gtófjen ^*S^r ligen barndd? wit bet ©ncf pfeiffen au|f ben pU^ obet in bcö tV*** L hau^/vnb ben geutje teg Ãitebweih gehabt/ bj wen ben 2(bU^ lt;^ JÆ ju ebenb wit tolbeu eu^theilt. Ã)ic Prie (let tid? té it btAwetey ««^\f^ tbunbie'^effeleuff/fegenbieheiligen (Bogen hetfut / wie einem *®^ gefegten 2^teng / von biefcw wu^ wen bie heilige Ãttch weihe l^f^^ net fîget betbey/ bet w«^ bew fïuwwenben (Bogen bes wott ebt^«/® ^ _ bet euch pin plb.5« w gebenben fegt et: 'Vetgelts (Bott vnb bie Ãitehweihe/bi^ ^epip bet Jet^teg beten bie Ãitch geweihet w^y , ip.5u 00 wwets jdt (o es bUgt vnb bonnett/leuttet wen elle feptgltd) gleubenb/be^ eu^ bifewfeheUbie ÃTeuffel in bie Ãueht g^f^^^ gen/niebt ey nfd?lege. ^ie (Blocfen ftnb ebet geweiniglid? gefeguetvtâ vo w ^ifeboff getAufft fût elle Dngewittet/bethelben witbt gU^b^ 1 »etoer Cm feyett wichtig bes IVettet juuettteiben.00 offt ein gro^ 5ep ip/ 5â^^ij pei«# ^eff^. wenben'^ewpelwit Ãeppid?cn/gtof|cn(V3eyen/ th ut bic à ltet^iâfi' bugt vnb w«gt bie Ãethgé euff/fonbetUeb benpetton bifes ^eps/ljJJ fngebleybt vnbet bie2lt;itlt;bthüt5ubetelett/be figteindOeû bey jwbes wott thutwctl bes IJilb nit teben benbet fprtd?t:(Bebc0â3^^^ glt;tt/Ceonhetben/tc.etwes vwb(Bottes wiltc/bep et nit bebetff' P*^â^ bie Pfeffen/bie es entiebten/ vetjeebens von be^Ãeiligen wegen/viÿ euch bew g to (pu vnfâgliebê (But thun/ be^ fie vonlVelfetteneun bew^iOitbifewbettelbewcnlïegeweltigepelUfl/^twpel/^^lóflc*^^ * beà vil Ãonig nit verwocbtê eljb bes ein 0pticb wott bey jmn betlt;*â^ wotben ip/newlicb/es ifl webte teiebets benn bet '23ettel/bet vetwlt;*3âJ elles/benn wo es elljeit ttopfft/fe te^et/be vetfethets nifnet/wie*â*â « fptiebt wen fehe bie ^Uflet/0tifft/^ewpel en vil otten/bie bet ^(^ gebeuwet het/vnb hei^t es f hn bie Ã.ey fet neebthun. Xlecb bew ^o*â^ 0*(V?ettln/ be jffet ein febet t^euf» vetter wit feinew t^eu^gefinbeOâ (Ben^/vetweg ets/beufft et inenWein vu(V?ebt/vn loben 0. (iOetâ wit voll feyn/ effen/ ttinefen, fingen/ w. quot;Wieeuch en etlichen otthlt;â^ (V?icbel / be wen bie jCiecbtgen^ f ffet / ein febet Ãeu ^vetter wit (Bcftnb.0.rïicle«s Bowpt belb bteuff/bem fepen bie fungen^ââ^^ bep et jnen ctwes befebet vnb vnbetleg, 60 (te mw fcbleffen/legt fb**^ quot;^Dettet vn(V?uttetvnbetobetinbiefd)ucb/(Belt/óp|fcl/byrntuf«â|âJ 00 pees wotgens ftuben / newen pc es wit frewben els von 0. ^â^ i befebert/en. Jeh vnbetlep hie / wes bie geletten wit 0. KethennA^.
Jïmjb«» ^ulet en 0. 2lnbtees Hecht fût 3betgleuben heben. ^s ipââ , 0r%rtMbÃ^'â«f^3l*^'â*lt;^^*'â^^â^y '*â^ ^bgottetey beyben Kówifeben (*^b«C retmebt wit ben (heiligen / 0egen / (Befpenffen / Wotten / ^egen / pe Ãa â «^ nbsp;***â^ öffentlich bey ihnen gtbulbet / biefe fraget wen vwbteth / P^
^^â^ â^* bejenbert obet brencF ifl / obet ctwes verloten het / etliche fehe**^/ Ctipellen/ etliche fonflen. 0ie heben euch fonpen viel ^Vberÿeor^ââ;, 0egens bey ben fchwangetn ^rewen in 2^inbpnó thcnWelbet bulen/'Oiche beoffen^ochjeiten/etUwen/ werfegen/ âÃeuffel bej^âVj; ren/quot;Werterwecben/Jtetnbeyben^inbbettetinbie pewit eiw/-*^;. cyn vnb euf bet 73cttpet fegnen wit viKCreugen/ vn weeben bie wen forchtfe w els ob inen ber âS^cuffcl wehr gefähr fey ben fonp r» -wie er bie Ãinbbetterin gern hinféte gleich els lig pe ins 'Teufels b*e be/beruwb bef peeinKinb euffbife wcltgeborn het/vnb ip fâ^^Jf^fj
-ocr page 291--»mteuvöR. CXXXV
Bch k^î '*âgt;^btflt;n Cbvlfîcit/ bas ntebt f«» eigen fegen mb 3bet;gUn^' bicÃ,p/'^ ^^ »H/bie fnen niemanbt nemen nod? nu^reben tnn / vnb fmi â â*^ *^^^t/ bnru wb brt^ pc bnt^^u betten vnb gute quot;Wort brnwebenZ lt;irt '^^^â^^^ Ãonig vnb 2^eber berC^euffcl fetn2lngel be fermier et/vnb tttl^~ â'*'^^^â®â^^^^â vertbâbigcn/waô jnen $«flebt/vn fo ee vbcl wir/ - t»n vber^weveb gebet fo bnte nttOott/fonber iOe^engetbnn/ beren b Æ â^ ®^^martern/ verbrennen/ vnb nit «lie btng von Gott innemen/ i«f*?^'^^^^^lt;Pâgt;ââ^lt;âgt;â2^lt;«fflt;l*^*wtgew4Ugtbf/bifejttpUgen/ in bk hnK ^^^^^'^^ ^*â^â*^â^^^^^^ 'â*â^ jugeUffen/^attb.s.vtl mebv vne/bo# All 5^â^ââ^^^S^5^bletfetnb//ioceu.ii.fowir eenurglauben/faberaticb
P ^^ââ^^â¦* m nebt b4t/ nip bas on ben wiUen be^ Datters nicht ein firk r 1 ^^ff ^*^ â^^^ felle/(i?attb.io.viel weniger winHod) fegnen etltcb nS v ^*^quot;XVnffen/wrtfler/fewer/feinb / gefebofs/ wólffen/ mit2tber/ »nh ^â^^â^ wortcn/fegen/5eid?c/gcb^rbcn/jc.ctlicbeJt vibe fórvn^iffer n«d?â^ââ^^^*ââ ^^^^^^ binben irc b^um mit eim fît obanb an ber Weib'/ «ta? Ã^*^*^ **^^^ b^gel / wurm vnb branbt / etliche fabrenauff bcm ^oeb/ »hhx^^^^^* â**â^^â^^'â^ verbengni^Gottcö wetter/erUmé bie lent/ x ®®«^ binge viel/ etliche tragen etwae an bembalfi für alles vnglûcf. ok?^®^^l|îlt;»fbnen bie pfantn rebUebZ bieee etwa plbe treiben / vnb Hf ^^ ^^ Sleieb fleUen aie mifefalle ce jbnen/fo verrichtet ee ber 13ctchr/ ba ?***Slt;tWe«»@lt;â*wmaZee ijl febiernidjte bae bieKómifchen Cbriffen te 771 *^^ '^ barinn fte nicht ein Aberglauben b^ben / vnb ob ee gleich g»'/ niti^'^^^ f^â^^ r*^ ^^^ ^®^ ber Ãenffel aUwegen fein Seeber bran / bab ee u nbsp;nbsp;rcyit ijï.ï6ar5n betten wtr/ÃÃein will gefd?ebe/bae alle fege bricht/
Hjâ^âÃ^^foUenwir Gottee Wort nicht eittcl brauchen/ vnb Æ bn mit fek h ^ eigenen Wort notben/ fegnen / bannen/ ba^ ee alfo vnb alfo gewt^ j â^ntenmüf/vnb nicht anbereC nie fey Gott wie ein gebauter'Ãeuffel w^Slnf/vnfergefangner) fonbernnad^bemgebetee/mfreyinfein J«en beymfîellen / ba^ ere mach wie er woll/vn febe ba^ ee vne gut fey. J^âJtumb ifïô vnrech t/wenn man gleich on allen jufaij mit eittelXgt;atter uSk'â^^^»nngeltcnGottnotbcn/bcfchwcrenvnbnnncnwolt.iÃar// J^bfanballc Segen biegrof beiden follen/auffeinenbauffennichte ettb/benn (le finb wiber bae Gebett im'Vatter vnfer/iöein will gefche* Sr, ®tt Wil nicht vnfergefangner feyn/wir feyen bann feine gefangne/ r Imm.}7»©jhebónnen bietOcyben vnfer nicht baf fpotten bann wir /r/ L?*^^^ ^® ^'^^ wunber. Weiter feyren bie Komifchen Cbriffen auch Reverra et »er CK â¢lt;?®*^batb weber Geijlltd? noch JIeyfchlich / weber Jübifch noch »»»Wbe» w^ifch/wey f nid?t wee mich gemanet/ tanken/j^ón Ãleyber anlo
JP^c^ttt/fptelen/fauflren/ butcn/fchlagcn/ bie Ceutb auf richten ifb C nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fptnbel vnb nabel weglegen / gefchmuef jum tann fuchen/
k?Ph«9nuffe^en/ vnb bie t^ellcnpartennemmen. Alle Sontag wen cvhf ^^n^t vnb Sain/vnb geben bamitvmbbie 2^irchcn / auf ber Si?^^â^ ^S^^Pif â ^te ^apfl 6.3tcm/ bie Kómifchen Cbtifben bawen »crdj«» Imehe â(Tempel/von Orgeln (VDarmeln Golbt/Silbcr/mit bofllichen bawen uct «lA j?^ ^â^^tweref/vollevAtnpcln/Ãcud}ter / Schilt vnb i^elm/ bas ebSiSu** â^â^0cnnetnl0eybnifd*)erâ(rempelm0d)tgcachtwerben/barinpnbery fen '^'^ ^^^â'ââ ^^^ ftbt vil Pfaffen befent/bic nichts tbun benn vmbpre// ne5'â**''âtmlen/facrlftdern/mactiern/etwa brcy ober vierauffein4oefs ba''^â'^â^^ ^lâ^^ilïetwas erbabner/mit fehonem gefïólgejierr/ benn ^S^^mif / Jtem einSaevifîey/barinn ber Pfaffen ruflung vnb «mmerey iff, ^u â(Tempel haben groÃe hobt Pfeiler/ baran bieben bi«
A a iq Altar/
-ocr page 292-benen ÃSmipben Cynjien,
^(W? anher tÃed Wefeff ®cft6u(Ã67 3U4r/rt«ffbcro/cblt;ttz.l^cucbter(lcblt;H-bi«®loctcnb^H9lt;«5^âI?^ ltd? tn dm ^bum 5» ncd^ff ob ber ^^ireben / bt^ ftnb ber Prlt;*lf^â,^Lf vnb jlnubocten/ bamte (tc ben leutben 5« opffetm ruffen.SSer Z^t*â^*^* iff gcmctngltd? an vnb vmb btc 2lt;trd) / b^tetn vergraben (ïlt; |w benc/Ugen an etitebe orunfonbetUd) lm ^tugfpurgev ^tflbumb / **«^0 gmb/mitetner beroert oblt;r$wo/Ugend imcbmaló (tuff bert^L^^^^ »epngnu^ fo bcbcltó ber (^Oe^ncr/vn /(pee von bet armen fed wegen.2tn bec vetfïore ten opffe« man TPetn brot vnb mAbl auffbtc ^IcAv / bae verpraff^.^ j ftom prtejïermte fciner Aócbtn/ von bet 6ed vnb DetUgen Ãöamd) i^.cap.an^ctgt.Cigt einer In tobt^nóten / fo bompt ber Pâ^^ mitbê Sacrament/flt;b weet ee bem brandê als nötig eyn / aie bef «^^^ geraten mognod? on bifes felig werben/ fo er verfd?iebê i|l/ leuttet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
^m mif allé glorfêCifb er reieb^gen lOimel/ab ben weyf bie ^eunbflt;b^il wenn fie jum opffer bomen follen/ ben verfïorbnê 5obe|lAttigen.Ãgt;lt;ââX I fd?wabert ber Pfa jf ein Dtgilg beretn/bte er weber felbó/lt;Bott/ no^b menfeben verfbebenale benn jïebt er vbern 3Htar/ fo bomen bie 5*^^^^ ' jn Optfer vil meilwego opffern ©dt/IVein/^V^öW/ ^rot/ jQtecbt'^. ' bere vnb anberÃ/ nai^lanbf braueb/bieweil fmgtber pfafffo l«i^3^J-.Oplfcr were tbalb er flump t er/fo (ie auffbören.'^m enb ber dOep 3^ man miteimXöiicbfafvbcr bas grab/preeletetwae/bamitbaruofi/l geley ten bie 5reunb bie erben blt;y m/ ben gibt man etwan ein gut »u^^â aUermeifl fo fie fen berbommen fmb. (Dit bembefingen peben ver(îlt;gt;J benen / vnb foil feiner ©cel wolgebolffen feyn. ^alb folget ber lïtbt^ barnacb ber breyfftgfl/fo ifï bie blagauf/ba jeuebt ber^löger bitf^jâ^ felig blagbapp wiber auf/ben an ctlicben orten flreyffcn lieà on blt;*lpjj\ etlicbenjeblegt mane allein vmb ben bopff / vn jeuebt es fürs manly^ mit bieden tb bef ^rbcnlacben nit ge war werben. iftlicb« verfd^^u*^^
ocvÃtJls *^â^ ^^^ £^c«tb bef ^rben laeben nit gewar werben. iftlicb« i^lt;â^flt;*ââ^ CbtiftenS vor wie man (ie vergraben fol/wteuil Ãerçé/ ©d?wler (Def6/ pfAR^ tootfnó«». ^ey ctlicben (ingetmanein ganzen Pfaltervbernacbtebcfe ver^â' ben werben/etlicb machen fr grab jbein lang vorher /mit fbren IVapPâ'â vnb vnberfebrifft mit namen/baf (ie ba ligen / vnb gunden vmb bü ^ ïm Ãirebbof ber vom ^ifeboffgeweibetijl. J(l (emanb erfcblagen/ ©acrament gAbUug gcflorben ber muf es vmb ben^ifeboff erf aiÿ vnb feins vnglücfs entgelten. 3gt;ie©d)wier (leden vil CrcuQlm auff ©cbólers grab.ÃÃie reichen holet man mit einer proceffon/ vnb bef â^ (ie mit vil prie(ïcrn/benen muf man nachmals ein gutprefeng gebw bar$u bas maul fullcndlfo frefjen (ie ben'ïobté in bifem tobtengeft^^ KAuebfafs/ IVeibwaflcrmuf allwegbeymgrab feyn/ fo gebet ©amb(ïagberumb befprengt alle ©celen mit Weibwaffer / fonben*^ bie vnbcr bem brey (ftgfien fmb/ ob beren lt;5rab prellen fie ein wort 0^ jeben/bamItbauon/bAben auch fr (Seit bar won/benn (te Bönnens 4â®: vergebens tbun/ es i(î ber guten Derren Wagen vnb pfug. Ifsf»^ auch an anbem orten mir nit bewufl/vilanber lächerliche brAuch/^,^*!^ auchinberCntiner (Slauben nicht burchauf einerley Ceremonif^Jiâ^ fonbernfd7ier(ebes Caubt bie feine bat/wie wir von Ifngellanbf/Pâ fpania/3talia/5rancia gehöret bnben/ja ein (eberOrben bat feint ^ ne Kegel vnb Ceremout.Smbbas nicht gute grillen vnb 5af nachlP^^^ fo wey f id) nicht was gute fchwend fcinb / berhalbcnbörffen wir tcâlt;^* Zlation fpotten/ja bie Jüben/Deyben/Ã'ûrden fembweife vns. tätlichen reichen T^^ürgcrn/^ürflen/ Derren / zeucht man er(pnlt;â (hf tm tobt eine (Diinchf Butten an/ wil fie barinn ghen Dund ^^*^J{/
. 'Son europa. CXXXVI
«ivit»« K '^^Vttctt no4} Ha^en mögen / fo befolbcn (te bUgleut/aló ^e/x »1430« ïpÃvJâ'^^^'*^*^^*â^ geben/vnb bte nugenmtt 5wtbeln be(ïrctfben / bn^ pc SS^ Cet?^** nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tUgUeb fïeUen. 3lf0 gebet ee (e grófferl^ertje toredbter
«ttïhJr^ï ^ fetner^egvAbw^/welche fo fie (r tng'S'ytnnnen/IVucherer 2lüf â' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^ wollen (te erfl bte pfiffen nut Æ rem Opffer/^lOefe lefen/
ober ^^ ^^ââ^ mncben.IVetter bat etn Pfaff ober -Orb finer grojfer ebv 5eU lt;^Ã^^^^ benn ber nnben Ãetne X^be fegnet man eyn $u verbottener â¢tfeh ^ ^^^ ^^ vnvetn) man ertauffe ben vmb ein fbwar^c trennen an iîna ^** âââ^^^â^/^^^tilgen vmb etn anbere lofung. Jtejn an vil orten be^z ©ot â^^â^^ât 2^tnber auch / vnb muf (te be(tngen. Jtem welcheranff iocth ^^ ®*â*'? (lerben wölt/vnb fr begAngnt^vnberlaflèn / bef yreunbe blt;h/ ®^®^^ tö^ten bcfingen ^nlaÃen/obcrauf bcm geweihte gra# gut '^ ^â^^ ^â^ Heben lOertn fo gütig / baf (te mlt gewalt ben Ccutben »hb ^â^^^Hen/$timg«tenn6ten/fre belltgewerdâinenabjubauffen/ nét ®? J^^el belffen/blefr nlt begeren/ fa ble es nlt haben wóUen/blep â¢neb^x ^^^^ (te frgntthatannemen moffen/vn betten felne^rennb nlt - ®^©en ^rben 1(1 nlt mehr benn elnXlnbllnblleben / baó (te mltfren âhoernbebórfft betten/bas haben (teauffe dOannee befmgnlf wenz ^â^^üffettu,^^ jjj^^fben vnb armen IVayfenbcf frenalfo berauben.
^«8 «lieg gefchlcht vmb bef Heben pfennings willen / f e weren fonf^en th â*!^tblepebemvnwllHgenattflTeylen/nicht(ómllt/vnb/enewol ââ^3enót.âX)ilanber8 narrenwerefö Iflbaö'Sapflbumb voll.ïgt;auonfey Jâ^3ttu3.3ch hab mich «n als elnPeyb/berCbrlfïen torhelt nltgnug^z I^^nerwunbert/wollen weltter fahren/auffvnferer refter ^uropam. ta nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;^^ 5wfa3en von ben eigener über fch afften / iOelUgen vnb 3 Hz
jSv^*^^*«^twlt;tlt;tlt;v/wteefn(ebe8(èineigennetHgett/^róberflt;ha(fc ft n^^f***^ Ãgt;lt;*t/f^*^lt;âl^^ vnglüct gut/an bes hvchjeltllchê tagen (te grof c^anctet haben/ mlt vlei Ceremontbas 5e(l begehenbe. 3ber wer ban P harrenwerd alles (ïûcbweif befchrelbê:â es 1(1 betn vnglueb/ not ober Wbcit/blenlt (ren eigen heiligen barfur hab/wer wil aber bic 3berz oen ber Kómt fehenChri (len alle erfden/ von ihren taufentfcltlgen
nSen/für alle gefchof / wunben/vtebe/ bäum vnb alles vnglucf r Jtem/ hr^ttdierky für ^auberey (le mit (rem geweibeten/bejauberten IVaffer/ ^rot ja«b«vcy Dec ^teutcr/Prtimen/IVachf/©alQ/IVein/tc. anfaben/vnb btf alles ohn JfT^?*® mmals gerecht vnb Chri(ïHch in gutem fchelnfiirgeben/baf nichts ghngute heilige wort/wie (tefpreden/barjubommen/als ^uangella/ Pater noflcr tc. Sie bónnenin fuma mehr bann bie tauberer If gy ptl/ annes gibt febr vll'Vnbolben vnb tOeven/bie auff (Sabeln vn ^óden Fabren/tn bifem glauben/ (a ble Wetter machen bónen / wie (ie mey nen/ leut bejaubem/baf (te von (ren (tnnen bomen/vtbe vnb leut erbrüm^
^lt;h/erUmen vnb aUerlcy plagantbun/3tem in bie Heller fabrenvnb hanber abentbewer.2Diefe wlewol (te Im fcheln bey nKóm.Cbrl(ïen Itn J^hn feinb/fo treiben (te es boch felbs mit / vnb bejaubern/ weyf nlt für ^as vnglücb/ Waffcr/ Weln/13rot/0alQ/tc. vnb wie hart (te blefc ober? p^^5auberer(ble (nenlns ampt vngeheiffen (leben wóUen^antaflcnZ *^^â(fctt(tâ¬boch felbs Inber noth ihnen nach/hülff begercnb fie$u(cgncn fret bun(l vnb jauberey/wie vllmals gefhehen 1(1. Wer ban aber ble rantafey vnb Aberglauben blefer allerleien f (V?an legt hin Klub auff etntber/mäpfanQtoberbawetbelnbaumgarte/hauf/welnbcrgic.
^an gebt tut auf ober eyn tnan baufft ober verbaufft nichts/ man lege
3a Hq fuh
-ocr page 294-©4^dttba{^fftïi(ercé2Bclf6«^^/ . peb Mît fcblaffen ober flehet auff/man treibt be in âViebe au^ oblt;f^ lt;y*Lj fumma/man fehet niebte an/thut aucb ober U^t nid)te/bar$u feineigen fegen habe vnb bónnen ficb biefe glóubigcnnit gnugfaâ^â^j, waren fût gefebofe vn allerlcy vnglücf / fe^t bat es ein vnbolb nbsp;nbsp;nbsp;ï^r
feijt fr viebe geritten / je^t jv (I?il^ geflolen/vnb baö fr Ãub bett/hat f rHacbbâurin geflolen vnb au^ einer feul gemolctê.0ö hlt;^* n fic fur yewer/Waffer/ binbf notb/$anwebe/fallcnbfucbt/vn alU^ ââJ 0 niebt allein fr eigen fcgen/fonber fr eigen patronen vnb i^eiligenf nbsp;nbsp;,
fbnen etwas auf fren0ûnbert verbient/wiberfchrt vnb juflebtf/à ben fie bie fad) vberfehen/frem iOeiligen nitreebt gebient/ vnb f nitred?t gefproeben/ober man bat fnenben fegen auffgetban fâ^^à «a nit geliehen feyn/vn was fnenwibetfehrt/bae haben fn al ( weg tenth5«g«fûget/ vnb habens nit von (öott/wic (te fpreeben / fow^^â^à bófen leuten ober vom âZeuffel/benn (te glauben nit bas etn(5ott flt;ÿL peb menfcblicber b^nbel annemme/ vnb mit bifen vnberflen gcfeh^K fieb belabe/fonber biebten f n wie biepoeten/ba^ er weber obren nocb^ 1 gen bab/berhalb weber hóre noch febe/ fonber feins gefebâffts im P?L warte/vnb laf f m bie if ngd vorfpielen/ vnb warte in gutem mut iOiinlifcben freub/vnb lafs vns bas vnfer febaffen / alfo wer (id? fdbö â ware ober vcrwarlo^t/bef fd?ulb fey fein/ber hab fms.2llfo achten F J feyenallebingbemgliictbefohUn/vnbvnfererweifsheit/wcresfh»^ machet/ ber hab es wol. 5t?ifs i(l in fumma f hr grunbt / wie f hre nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
^(tp^ctrt ©ott Dec KSmifdjert CV^tît«»
vberjeugen/ ob(ie wolanbersreben/ vnb viel von einem einigen fagen/ben fte boch weber wiffen/glauben noch ernennen/ P fa Li?, baj**â 5urucl broben. Weitter/wieuil bette id? 5ufagert von fbtem (Bod^f^
23apfl / ben Re für ein 0tatthalter (Sottes ad?ten / vnb fein Wott (Sottes wort anbetten/fo (te boch täglich erfaren/greiffen/vn ben^fn barwiber (loffen/baR nichts guts von fm f ompt/vnb nichts bann d^ früchtbef fleyfehes / bauon viel in ber vorigen (Tbronief gebanbeRjâJ îbie|^r nimpt gelt/ vnb erlaubt f bnen jutóbten/mórben/ Rnan^en/1quot;'
btUtd? ÃÃfrb ober rebUeb gewunnen ©uc/vnb waebtefer vabeur/ifïâ^^ Sfüalfcrt »er ©eUwibev offert vnb erlaubt/wU gehört. 3tem wer bart bieir^lp^^^, SSS^*^ ^^^ ^^^ erjebUrt/ba^ bt^ toreebt Komifcbe CbrtjÃertDolcf vber vulb^^â bert GOetl (SOÃTu fu(blt;nbe/bmlauffet/»nbfcbwermetal6feyeeöââ^J
finnig/ fa ea wirbt bebnfftet vnb boll barob/ ba^fteetwan eineni^^*
ten weg obn geffen lauffen / vnb biefe braffe vnb 'Ãeuffelifcbt
(gleich nUgefebebt fold's niebtaueb inber 'Ãürctey ) mu^ nach
©ottbnreb bie lieben t^eiligengewûrcfetbnben. Wer ban nur von èrben allen fagen/ jbterfuperjîition/ bleybung/Orben / regdf^^f^. ©vö^öce^ Zeremonien/brobeninbervorigenCbronicberjeblet» Jtemvoa9^'â SX^cSa âÃtüberfebafften 0. 'Valentine / äntbonlue/ 0. Veite / ^SernK*^^?^ Kerfdÿafff. beö tO,(Ãeiflö. Ã)a fiteyffen bieCapitener biefer 0ectmit eim bóp®â^â/
flreicbeifen/ vnb famlen bem lieben iOeiligen an fern Crem;/wol 10.
bi^ fie grofs (But/Canb vnb /leut bamit vberbommen (wie ber Xgt;rbert mit feinem fîreiebeipn / bas fie nun haben bingeieget/ aie nbsp;nbsp;L
au^genóQet / vnb bamit fie genug vberbommen baben) noebâr^^,^ CreuQ 2^üpfferin/ vnb haben bie armen Ceut in jehen javen nitlt;*^y^^ let/ bafs fie bae lOeilthumb befs lieben Dciltgcn in ftlbcreynfaffen ten / bc^ fte fteb benn auff ben Camjeln offt boeb behagen / V^lcfe (Bottlofee /leben febeUen / ba^ fît fo tobt feeUofe Chtifîcn p^
-ocr page 295-âSimCuvop«. CXXXVII
** nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'*^^^^^^*^*3^â C^*»®*#^bȕlt;w) ntebt baplfa outrage» / b^^fï«
''â«til ftk^^^ '*â^®^*â verjebren. Ãgt;ar«on were «neb wunbev ^ufagenZ lt;tvvüH nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^â^ lAngc jubefd^rciben/wie fk ben t^ctUgen
*tWrt ? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^â^^^*^^*â ^^^ erbeben/et wan neben ©^â^^ fe^en/
i^nf r 1*â*^*^''9 *^^ebe»/ brt^ fïd) kbevnum vor Æ bm forderen móebte / ÆÂ« ^bbe ixr ^^â^erfebreefen/ ba^jnrtnd?cr4«^forebt bin^i gebet ben tvtni'kâ**'^'â*â^ nbsp;nbsp;nbsp;â^^^ ^^â^ jorntgen lOeUtgen nbbrtuffet/ nur bajj
^efük â*'⻫erworrenfeye/ bumitwirbt|bncnjbr^euttel voU/bunn tâefdk *â3lt;*â^3*^lt;wwltcbeifgempelmitf^mtnerUd)emgef(breyeyn/bic «tnff Streben vnb erfubren b^ben/febwebren barbey bod) / nemmena beiï- â^l®*lt;l/Mcbflw^yb/vnbpriefïerUebe2tnipt/fowurde|tc lt;tiAi A ^^^^*5^*^ ©ottentpfungen buben. ^ip jlreid))' ^ett ^^quot; **^^* ^â'^^'^ââ^^ 'ââ'b. 0.3tntboniue bottfd?uff t but un et^ eynl â^â^^^^^^^Reefenberebt/bu^jneniebereinSebweinjubenfeinen Wh '^(^ tommen pe jum Jur etnmul/luben bie 23ecf en mit fren Weiz SeDf'^Ã^^*^ ^^^l5eit/ buben guten mutb/bufebeneft ber unbÃcbek »litM?quot; ^*^^ Weib etwun einen ©eefel ober unber nurrenweref / bu^z 'quot;««tfe^K^è^s^'j^^^w^-^tk??«^ââ*â'^ Wh'^ '^ipfw/buelbttflet/be fern bey ber Hufen geführt, Wirverwum WS?**®**®^^*^ i^eybentorbetf/buppepeb^ie Pfuffenulfo Affen vnb f«Van ^fl^Z wie wir boren werben vnb gehört bubenz id) meyne bifee ba» x ^Wlt;l bey vne / vnb fey biUid)vnferer viel mehr verwunbern/ «uAâ^^^^â^^3^*â^^^*^^^â^'ââ^*^0lt;*gt;Zââ^w^/tgt;i^lt;âgt;®^*^f ®Flflt;w/brtben Uj y^^â^f^^*^ 'â^^ f^rifft/ wiebrobertumenbbeferften^uebege/ r«ttf r btefenudenb^wbercy.Wenmunbifen iOeybenvnprtorbetc btó nbsp;nbsp;wAtben nit bulten noch glauben bu p ein volduuff^rben wer/
fob ^i^*^^^lt;flt;*wtuflt;y liep bereben vnbulfo betbóren/JubieCulecuten ^8 c âfflt;flt;*»lgt;ettctt/wie wir boren werben buben viclmebr febeine, ftp ?? ^^^^â^ 'â^® i^^^^ vnfer weip vnb bolb wol / bie weil wir biefer fantam iïóhX Sewont/vnb bumit uuffgewiegt pnb/wenn wir über burbinber lork ⢠'^^ W*wKiflt;b wie bieOeybenbreyn feben/würben wir vnfer öfewonhoi kt..^âî*^**^lt;^^^ S»ngt;glUm mógen belud)en/vnb vor fd)um nicht wiffen wo ; hnoe« v«amp; illttk**^^^^^â^ Ãiflt;«/ilt;^«« ^tr wurbeit ber Kómifebe Cbriplicb^luub JJ-JJ*^* ^'^^ ba k?â'^^ ©luuben in ber blinbtbeit vnb torbeit / ullein bie gewonbeit mi 1 ®^fpenp etwuó gemiltert vnb in fd)wung brud)t / bup es nid)c h.^^Vy^lpebt/vnvnöbicuugenvcrblenb. Cieber fibe bod) vnfer mebr Sî^Ã^
â¢^Jtbeybnifdbe âÃempelun / voller (Dó^en / Wuppen / ©ebilt / Helm Ãôt«îfd,c^ â¢âlt;|8gewunb/lt;Ã0eyen/pulmen / ein bcttlenbenurmen bul^inenflumz Cb«lk«»»
tliff **^^^â^^^'^â^ '^*^*^ ^^^ ^^â^^ flebn/burbey einen ber / m ben Wein uup'/ irt/welcber ullein mebr erbettelt/benn fo loo.lebenbtger Heiligen / argt;
»«1 ^^^ â'^^^â'^*â Pónbem^d) meyn wir pub von ben oauberem^gy^^ '^ejuubert/bup wir weber feben nod) b^en mebr/ ju weber obre nod) Sen mebr buben / $n feben vnb bóten. Jd? bun nicht gluuben/wunn ^ttbife vnfere torbeit ben Hey ben in frembbenCunben er^elte, bup pc
3 ^«ben würben/ bu6 uuff ^rb fo torechtCeutb weren/bie pd) bep btrrz tAuââ*âS*'ââ^lt;^wlt;rcf6 bereben lieÃen / vnb fórernflbteltcn / bup wir A nbsp;nbsp;-^^^^^â^ ^*** lunge ^cit gluubet haben / vnb noch gluuben / vnb
fùk ^ 'â^ââ^^ Cvnberm CbrifïUchen numen/ ben wir Cbripo jur j^mueb Wj ? ^ ^***â P^*^ luuttere Heyben / bud freylid) ein red)fer Chrifï in wtphen Curtben wol vnber ben Heyben iff / vnb nicht er (tin bie tu vgt; v sieben burff. Weiter / Pbebumuch^uchAuff bieprebigpül/wie eebu
-ocr page 296-^Ã^ anba tÃfil hefe^ ®c{t6«^^/
pteotgUulâ _cöb45iigcb«/foÃnbeflbunid)töbannbi^obcr5cU«gcfthtti4n»n^^âââf cë.^^ ^^'^fcl^â'tt» gcbtdît/rtu^ ibvem cigentbumb / ba^ cs einem niebt (^^^^^.^ tvhumen(egt;lte. ^uXomtn Jtalta vnb ber Vencb^gcrUnbr/rtiKtâ^^'^ bcy vnfcrnrïlt;tcbbawrtt/p«bigcnbk73lt;ttkrmiind?/vonctncrlt;6f*^^^ brtv^ti bemffen / bic garnie y^flcn «Ik tag / ba fcbccincr wunber «** t
rtu|f bev Canceln bin vnb b^vbùv^eln/ mit Oenben vnb J«(]cn wlt;r|flt;n bte iOenbin t?itnmcl entpor fd^reyen fo (Qctt^jà mmerlidf/^^ , einer moebt mcynen C wie (tebenn in ber warbeit Onb) ft«weren»lt;gt;»Ægt;* ) nenBommen/bnfebnurrenÃenuffberCrtttgelbinvnbbcr vnbpvctâ3'? ' mit 4Uenlt;6liebcrn.3gt;rt ftçt ber 3iffenblt;tuffber toredit pófd mît 5ât flt;r forçât vnb nnbnebt/ vnb betten bic^efîman/ benfieargwoncfâââ^ ier beiligbeit/M bic tOeiligteitfelbô fey n / ba mcy net ein feber wer f bu JââJ b«u^ Ubevnbfmô woUrbiet/ber fey feltg/ vn b^b «in Ãctligengek^^^ ! fn (Dote fclbôbrt Bnn ber beiltg âVatrer nit dm f eben werb«n / vnb t»^*^ jmfebr vil gefcbenctt.3lm-Cgt;ff«rmottr4gf0 établie b en wil/ bandted^' nen vmb fbr gefebencf / gute to jlliebc mu Ijeit vnb frô liebe gefeUbbtîP' ©d^ictf mil bie ftc fmgekyfi bAben/bitt fie and) fie wollen fm fein fîrâ^td)c worrr«^ ben/wfôno ^^^^^/^ô kV fw w^bt «rnfîgewefî/vnb fb er wtbertonie / wollet f*^lt;^à b^et filt;)) licberfeyn/vnbfncnetwnegutemrteben brtô fie gern boren werben-felbs. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feinb fie gemeiniglieb nad) Ofïern fieberig / von wegenbuf fie ben
genvberfebóttbrtben/vnbberfcbkcfbifólinjuuilauffgclaben bi^Hlt;\, X^ccferbifelin wtberverbAwen. ^efebkuftnlfo feinprebigmitert»**^â^ nem febumparen OflerUmblin/ nuffbne er bte obren ber fugenb ^^^, bumte fie fein nuebeyngebenrf feyenz bamit b^tber paffion cinenb. hoben and) allenthalben ibr bob« 0«b«kn / boron ff fie folliebe jbr â^^^ mut ober Secret Icbren/ vnb wer bonn furbiinbig wirbt / ber tfl ber bn» vnb gekbrteff. 2gt;o verbirbet bte jugenbe on guten fi tten/ kben/nâ4 vnb vernunfft, (öott wenbees/ vnb erborme fieb vnferertorb«â^âââ^ bUnbtbeit/^men.
â¢Ã¯ÃP» Oer/ebigen (^kifc^cn^ifauben/t^ïc ftef; oud? fór Cbrifîcn ou^'z geben.
enanboer ©ttcdyf^en CI}wfJtn.
7lt;cci/bo0tft/bic(5ricfbcn bicfofïinolkn Cottdlti6berClt;»f^ââl ^Aober Kómifeben 2vird^cn (Dloubenongefoebten vnb wtbcrfl Æ, ^Vygerbonboben/ inbererfïen 2^irlt;ben treff liebe £eutb gcwer' vonben 3lpofïeln felbe/fbnberlieb von petto vnb poulo ju bem nbsp;nbsp;nbsp;â
benbcbcret/brtbcnborjutrefflicbe/ionbtvnb0tAbtgebobt/ok^*f çfonbriom/^ntioebtom/ Conflontinopel/Cortntb/ bte ^pbefter P^J Itpenfcr / Coobicenfer/ ^beffolouiccnfcr/ tc 0te bobenoufbctiritr berjeitbeegroffen 2lkvonbcrö bie UOonorebey / bos tfïcineynigy . b«r:fd)ung ber gontjen IVelt / borju longe jett einen Aeyfer J» fù fïontinopelgebobt. 3^^odgt; fetnbftevon orteinvnfîÃt lugcnb^n^'Jâ hoebmûtigbortnâcttg/ouffgeblopnvngloubbrôebigDolcf/olfoW von jbrer trewlofigfett wegen bey ben 2lltcn ein Sprichwort entfïââ^ Græcimendaces/^tem/ Græca ober Attica fides/ (Ãrieehtfeber ©loub^^y, ben mon nichts belt / vnb bie glouben holten wie bie i^ungern / von o ten verlognen treu wlof bett foget piinius on vielen ortben.0i« *âpt ; ben 73opfîvnbolk Cottnifdicnfeinenonbongim^onn/vnbbcrâ-tutet Nounou fffiegewenbet/vetoebtén Ãie/^a holten fhu fût ein f^^^^
-ocr page 297-â¢^oineuMpa. CXXXVIII
lÃ?R*^i$ï^^bAbw vnb ncincn'Wctbctvnb nacb abgang bcvenctn any SintJel^c h/.?^K^ ^ 3lt;lw(ﻩK halten nur ÃDiacon vnb Pricflcr für bciltge jvanb/ Sné!?â^'â t^bernfünfflVetbeacbtcnlicnicbt. ^iepricflerJieben^artmit ^®Ult;m flet^y obn ^Artb ober bartblo ji taugen fie aller bing ntebt juin feyren vn ebren ben ©abbatb mit ben jiiben vnb 6 k? Q^â^^^^S *wlt ben Catinifeben ebn|ïcn/fa|ïcn aud) nimmer am lA ^^^/**ttS3lt;ttomcnben 4gt;fïcrabenb (ie c(pnam fclbentagÆIcyfcbZ be ^'^^^'ââ^ tó|lltcb baran. Jb« Kinber laÃen pc Ãrmen glctcb auff ^ ^'^feblecbten priefter. 2gt;a6 ©acrament beà 2lltarö geben L^^i Jungen 2kinbern vnb halten/ vnber beyber gevalt Probte vnb 3 «tts/ bar$u braueben fie geboet ^robt / baÃclbige ju confecrieven.
(te mtfd?cn amb betn Waffer vnbcrn IVein in ber UOcfó ⦠Jtem fe Pim ber KLatiner ©acrament garretne rcuereni5vn fo bidiatinifeben ^^J«hifnienï(Ã0efe halten / fie ben fie bargegen nicht anff/ vnb ad)tcn amp;^^^^/^*t^ilt;*tlner aie bic bènnigen mogen nit confccrtercn berhalb j^. ^clVein vnb 73rot Re au ff heben glauben. Paben ihr eigen 3lltar/ . J^nbcrntm'iempelbcR P. (Ãrabö/barauffRe Beinanbern CbriÃen piim fcy ^^g ©eet er wolle. quot;Vnb wennohngefÃhrb fieb begeh/baR ein ^.^^âââifeber PrieÃer an ff (rem 2lltar (Pefe lAR fo wAfeben Re bcnfelben ^«lt;ir ale balb/ab vnreyn.Jn fuma/Rc halten bic patiner fur ^à ^cv/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. .^ j^°mtattberRbannbiefcihene.©icglauben tem^egfewer / fonberab nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
quot;âhOell vnb Pimmel, ©en P.lt;ÃeiÃad?ten Re allein vorn DatterauR^ aâiitgen vnb entfprungen fey naher ntd?t jugleieb auR bcm ©on/wiber nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* ®ââ8 Concilium ju Hieena/von jis.^ifcboffen vcrfamlet. ©er (5rieeben
lefen / bmueben pc jv eigene 5«ng/ laut/ ba^ ce auch bic Cey en ver? ^â^«tt/ aberinanbem bâubclnvnbgcfcbâffxcttbraucfecnfic bic Unba ^Pf«lt;b/ ©arvacentfeb obcvi?lvrtbifd?.^ucf lieben ortben in j«m Canb *â'^lt;5laubctt/ trage bic ^rawen allzumal Ãebuebfolen rbetn ©cblcyr bon bäupt / bic tcid?cn von Ãamwat vnb ©eiben gemaebt/bie ar/
W ^aumwoUvnb anberm / jum jeieben ibr r vnbertbAnigBeit/ S«bocfntnbcnöOAnnctn$ulci|lcn/btc Ãcfür/rcöcmnaebtcn/vnbfieb
^on hen ©hriattcrtt otter ©urianen / Mc ficf) aueÃ
ChriÃen ju feyn vermey nen vnb
rhûmen.
Vrianivott bem Canb ©yria/ober ©urtanivon ber machtigen ®*^â^ ^^ (^^Ãtabt©uralfo genannt / feinb vermcynteChrifcenim ©rient/
vnber vil^ónigcnwonenb/benc Renaebbemleihvnberworffcn/
ââ^nvnb trihutgeben / gar jagbaÃt vnb forebtfame (Penfeben/ber/ Ju Kriege ein vntuebtig volä/brauche weber bogen noch feb werbe/ P dergleichen fonbern allein jum haw ber ^rben vnb grober arheyc snlt;bilt;tt/ folgen faà in allen Ãücfen ber (Srieebenirtthumb nach/ crÃ
K nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fouten/ wtewol ein jag/ jeboeb ein hey mild) buctifd? Do ld/
Vollbettug / geneigt gefebend? vnb gaben junemmen/ bic anbern Chrio um/ fonbcrlicb bic Catiner/ auR eifer/alö ^vAijcr vnb vnwirbig bcR â-.ebene /juuerrathen / vnb ihre heymlicbheitfürbie -Ãhren ber ©ar? *««nen ju bringen / vnber weUhen Re vermifebt leben. Jn 'Weltluhen h^ubeln
-ocr page 298-©4^ anba t^etl bicf«^ ïBcIttmcPeV nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, feinbcln »nb contracten brauchen plt; (bwSpratb / aber !»((gt;«â¢â¢â¢ ®2 ccöbtcn|lvnb Amptern bmud^ë pc ©eUdJifebe jung/vil br^ucbctt^^^ . liehen enten Cnltdfchc öptneh. Jvc iOau^frawen verwarten vn^ ^v^ febÃeffen fie mit groÃem ÃeiÃ/ebe wie bte Qarraeenen auch 5***^^^*^ ^li gen/ vnb laÃen weber Weiber noch 'dóchter auff bte gaÃen 3^lgt;^** jbv angeÃd^t mit einem fhwar^en 'Ã^uch ober Ceilai beberft/baÃ^^ Ãe aller bing nicht bloà feben ban baà halten bic 3«ngfrawen bey r älfo flreng/ baà Ãe Ãch auch jhten ©efponà ober ^reutigam vnbt*^â . gen nicht feben läÃt/ fo Ãe vermöbelt wirbt / bià er Ãe bef^Ufff Jt* nbsp;nbsp;i gen6/w6llen bierinn nachfolger gefeben feynbeà PatriarchenJac^^^j ber Ciamnicht befabejonbem Ãch fchlechtö 511 jbv legt / vnb für Aa^. bieallerliebflebefchiteÃyvnb Ãentt baut bià morgenö.5ür,brenbtaâi haben Ãeju DteruÃtlemin bem'îempel beà heiligen (5rabô/|bgt;^lt;**^â^g/ «cn3llcar/barauff barffniemanbt meÃiern benn/res glaubens hie anbern allzumal für vnreyn achtenbe.
3af06Ue cher îaeebini/aueà vernuâbutc ffJr^ jtenin^lfia.
©icwb öcr C^ ^ cobite ober Jacobini / Von ihrem (Déifier vnb ^linbenfi^'^J^ chtifien m nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3acobo / eins patriarchen Junger 51:3llevanbria/alfo genaa**^ 2(filt;t/ Jac0f Q^gbaben ein groà tbeil 3lÃe innen / eintbeilvnber ben Qarrace«^ bue flenant. jo^j^mij^ct/eind tbetls allein wonenbe in bem Canb nubia / bas aa* gypten floÃt.Ãie bebómmern auch ein groà tbeil ^tbiopte/vnb vil^ bere Canb / mehr benn vierzig S^onigreichallein in bem obern 3o^ nifchen Ethiopia*
0ic nennen vnb halten Ãch alle für AbriÃen / vom 2lpoÃel tbeo erÃlich §umlt;Blaubert bebert.6ie befchneiben vnb täuffenfreA*quot; ber auff^bionifchober ©arracenifche weiÃ.âVor ber 23efchneib»a3âââ ber âÃauff zeichnen Ãe jrc Ãinber mit einem ^Sraubtmal trucfen mit einem glóenben tarife nein CreuQanbieÃime/ fchlaff ober ba»^quot; barburchÃevonber i^rbfönbegereyniget feyn verboten. î)as«*T menÃeauà (Dattbeoamvierbten Capitel: Xl^r wirbt euch tiofl^^ CÃeiÃvnb^wer. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Ã)iefe Jacobini tragen auch gemeiniglich Creutz an ben^rtü^^^ vongluenben ^ifenangebrennet/^ur ehre vnb reuerenQ beà CretiÃ^â ChriÃi/wie Ãe fagen/auch von wegen einen vnberfcheybt 511 haben 5â^'^ ȐKutber fhen ihnenvnb ben©arracenen/ vnber benen Ãe wohnen.©ie beieftt^quot; ^Mobite». ihre ©unbe nimmereynigem^enfehen/fonbern allein beymlich ^ââ^ . auflTbiefe weiÃ: ©ie legen Weyrauch auffÃolen/betten vnbbetebf^'â beymlich bamit ©ott/vnb meyneu bas mit bemfclbigcn Xauch Ãlt; rââ^ beverfchwmbenvnbauffabrenfürbiebie (5nab(Bottes/ vertilg^Jj' werben. Jtem Ãe glauben/ baà nicht mehr bann ein Hatur vnb 3i«p wircTung in ChriÃo gewefen fey / wie auch nur eine Perfon / *â^^?L meynung if utichesbeà Ãe^ers/ vnbbieferÃegerey erÃnbers / in Concilio Calcebonenà verbampt. îamp;erhalbenwann biefe Jacobini|w mit bem Crcuij fegnen/brauchen Ãe allein etnen Ãnger/$um jeichen/an jujeigen vnb bamit verjehenbe/ bas nur eine natur vubauÃwir^nng in (ChriÃo fey / wie bie (Ãreci von ihnen auÃgeben. ©ie geben äuÃern' ehifche manier bas ©acrament bes 31 tars / vnber bey ber geÃalf/ fn*^ gen Kinbern fo noch an ber (Dutter ^ruà hange, ©ie brandden man
-ocr page 299-â ' â¢yon â¬!»lt;»)«.'⢠' CXXXIX
^^^*'^^***^ ^^â^ ^'^ *â einem Canb wonen/ haben boch auch titt 3** (praebberen Ãe (teb im (5ot^bien|l gebrauchen.
Ã)ott Den ^cfloriancm/Die fteb auch für ff amp;rv
(len halten vnb au^geben.
«^^^tÃiernfaUm/aUermdfD inperfta/ wonen auch vermeynte ^j^ât,j,^f O^'^hrtÃcn in groÃer menig/ bie (teb auch ChriÃen feyn verfAhen/ cÃc« »n 'â^*â nejlorio ihrem Verführer/HeÃorij genannt.ïbiefe glauben p«fgt;«» â¢^cbas bie jungfraw dOariafey gewefen ein gebererin (Bottes/ fon« ZJ- allein du dOutter ChrtÃi nach ber (^enfebett. 2)iefe beDennenin
IÃo wie jwo natur vn auÃwördung/alfo auch 5 wo Perfonen/dne ^®ttlicb/ bie anber UOenfd^licbz bereu letÃeu (JOaria ein mutter gewe«
b ^â* quot;^^^^^^ ^^â^ erÃen allein (Bott/ on dOutter. 23eDenncn ber« Jâ^ben/bas ChriÃus nicht fey gewefen/dneynige0ubÃangau^(B0t^ ?wr VttbC^OenfdÃieher natur beÃchenb/fonber bie eine Lottes Son/
. Zauber du Son bes dOenfcben/welches vom Concilio ju Xîrphefo ver!» Æ !S^*f*®â ^ortfecricren in gehoÃetem 23rot/vnb geben bj Jungen fi*^^^^***^** vuber beiber geÃalt. Jn (B örtlichen Amptern brauchen fc-^^^^yr^D fpracb/ fonà in anbern h^nbclnbte lanbts fprach/ wo fie
l^on Den 2(nnenier ff ^n(ïen/ Die pe^ anc^
Cbnilcnncnncm
^Kmcnt/4uf Armenia bcy ^ImncM^fottbeHtcb wottcfibc/b«blt;n®i4«btgt;er ^«m eignen ^Ãplî/ ben fie CntboUcon nennen/ weldxm fie gehör/ Jj^eXquot; j^mfetnb/ wie bicennrtevbem ^npfl. 5wifd)cn,bnenvnnbben '^â^âeeben ijl dn folebe vneinigBeit bee glnubenó halben/ ba^peall^eic â^^teiiwnber Driegen vmb frefincucen/ vnb ^ebepaftb bieanbergem ^^7^95« jrcm (DUuben. 3046 ^efl ber geburt Chrijïi/ fo wir bie IVeih^/ ^«(htnenen/ habe (te er(l brey^ebé mg nneb bcr partner bmueb/nà m^/ ^,^^lfber iOeiligenbreyÃonig mg/bnmn Chriflne foil getAuffe vn ^^â(flicb gebornjeyn/bnmn fein (5ei(ili(b vnbCetbltd? geburt bege// hertb.6tc fallen vierzig mg vor-Ollern wie bicCatintlcbocb vil |lren^ 3^*7 ban fie enthalten fteb nit allein von Ãey fcb/ltyer/vnb (V?il4?/ lonbcr nueb von 61/ fcbmnlg/vifeb/wein/nllein von obe vnb gemw^ bie« âV^^^^^Ã'DeZ (ebod) effen (ïe von ben5vócbtenberlfrbenbe6tlt;^6fo ®trc negelü|l.©tc elfen «m ^reimg Ãeyfeb burebe far hinnu^/benlt;5rie* «penjutmg.
Ihre Pvie|ïer thun «neb Dein Tünffer vnbern Wein wie bic (Brie« wcn|on|ï ben Catinern fail gleiebformigim 3lmpt berGOefö/ bann fte bj Sacrament au|f etner Paten au|f heben ben 2\cld} aber wie ®»«l^atini.
_^iefe ferment feinb in groÃer an^al 51t DMerufalem/ ba fie ein eig« ^«HStfeboff haben/ berfelbig jeudît ^ween Iod (Dare auff bem Dop^/ ^wnitmehr/ bie jtn bib anffbieSebultern herab hangen. 3öie anbern Clerici tragen weite rnnbe Platten ober lxronen fon|l laÃen Ãefnen Weber haar noch bart feberen.
s Prieflcr halten fteb für all anberer nationen prte|ïern/ opffer vnb(öciflUdi 3tnbà d}tig tn einem bcinntigen Dleyb/ beweis Ilt;tta«lt;b gro^ vewetenQ ben Sacramenten ber Cattnifeben. Ste haben 25 b fiit
-ocr page 300-^4^ anbei' IÃnl btefe^ ^elt6ucM/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
fiStf frc bvAod?/ eigne 2tU«v ^u i'Xevufalem in bem ÃTempelbee i^^^ gmbe/vnb nnd? ctn e^nen âtempel tn bev ebv Ãnnee Jacobe
Ã)te Ceyen tn Armenta fetnb all creuQweià befeborennuft b^upt/bae pc eine male au^ gelûbb in tnegj^nóten mb einer P^I^â^L/ angefangen haben/ vnb $ur gebâchmie ber errettung jiir fclben J nod? tragen. Sic haben mbereinanber ein eigne fpraepZ bie fie bu»^ ÃU^ brauchen.
2?on bett ©corgtattertt/ ble auc^ wöUen Chriflenfeyn.
0l(tubvfiô (Ceremont OtrOcov^ fiWUCtv
anber ^olcf i|îim Crtentberen tOenfehaffr peb erjlrecff
jnben bergen Cafpioe/gar ein |lreittbar/f0rfd7r0ttig/in ^if^ , Q^^'febafft/geübt Dolrf/an menig bee Dolche groÃe» vermög^âj^ alfo/bae bie ©arracen/ per Ã/lt;Oebi/vnb 3lÃirb /re anÃoÃer vnb n^ bawrenZ Ãe gar vbel fürchten/ vnb nicht gern 5» naebbawren h^w^^i ÃOannwiewolbiefe auffallen orten mit vngleubigen feinbenvm^* ben feyn/ noch werben Ãe mehr gefurcht/ bann fte ihre feinb fe*vd^/\' I ^on ® eorgio/ ben Ãe 511 eim fonbern patron haben/ vnb in briegF* i ten anrnffen/heyÃen Ãe (Beorgiani.
30iefe haben jut^ierufalem viel tOeiligerötäbt innen/fonbe^*'^ ben ^erg Calnarie/ vnb ba» loch barinn ba» Creuç ChriÃt geÃanblt; iÃ/ barbey Ãe ein Blitar haben/vnb einen auf ihnen barbey befchlolrl ba» ort $ubewaren. Ãie folgen in vtelÃAcfen nad? ber 2lt;eQcW^ lt;Briecben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
ibie Clerici haben runbe platten/bie Zieyenvicrectecht ober gâ**' brat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
0ooÃtÃe gen tOiernfalcm heilige ©tÃbt^ubeÃchttgen^ waH^âJ^ gehen Ãe mit auÃgereef ten 5anen on alle tribut auf vnb eyn/ban^â forebt bey ben ©arraceneniÃ/beforgenbe Ãe werben ihnen mit gUi^ g ma^ bahetmmeffen.2gt;er ©eorgiantfehen ^ble frawen ziehen aueV^â*^ In Ãreitt/in maÃen wie bie 3ma$oned. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,-^
iÃie(Vgt;ännerbifed glauben» ziehen beybe ^ärtvnbl?aar/b^^' . !
nimmer laifenabÃhneiben/hierin ben Xla$arei» folgenbe/traget^â^*â mancherley färben t7ûe.
Jm ©oeÃbienà brauchen Ãe ©riechifche ^ungen/tn gemeyââ^^ 'Weltlichen gefchäfften 3lrabtfch ober Calbetfch.
'ïöott bttt 2(b6apttctt ober 3ttbtaiKr ^^t^fï^tt»
«Sfltfuböct ^nötanes CVnJï«».
n Jnbia vnberm mächtigen Ãonige vnb ^apà / prieÃer 3o^ han genannt/ feinb auch bie Ãch ChriÃen rhömen/ein vber^tâP Q^^ groÃe menig/vom Canb Jnbiani genannt/ von ©anct î^bo^'â, erÃUeh ;um ©lauben beBert/biÃfeinb fchv^r^e Ceuth wie bie dOoref*^ heilige Ãtäbt heim 5ufud)en faÃgeneigt. Jhrgebett ià anbAchn3'âj^^ lang/ viel haben artnut lieb/ groà mangeUeibenbe/ auch in mittet»â^ reichthumb/obÃe wol am gut reich feinb/ieboch willig arm. 0ilt;â^^*; I . bin bett irehäupter beybelt;^ann vnb Weib/mit Slawen binbemââ'' ©chley ern/tragen Ceinine vnb gefärbte Bley ber / gehen aUjumalb^ fuÃ. ©ie haltcn^ufampt bem ^auÃ? wie bie ©arracenen/ a«lt;b W 13efchneibungz brennen ihren 2kinbern Creu^anbteÃtrn bacfen/barburch bleerbfuiib jubüÃenober ab^ulegen vcrhotfèno/5
-ocr page 301-â25(311 (Europa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CXL
TOOT «*'â/f^ fpvucb Cbri|ïï: ^ wire lt;ult;b täiiff«» mit ^ewer »uh ^âjt ©cbófdt Confeenert ^rot vnb »ngcmtfd?t Uuccer Confecrieve bJ*â' 3^^^w pc auffbet (Bnedje wd^/bcybe jungen vnmunbigenAtn# ®iA^*!^ ^Itcn m bcyblt;vgc|Ã4lt.3tuffbcn'Ãrtu|f fbver Kinber folgt ^ht-nthput fiep^^^ '^^W'^ï^S/^iâ^^b cmfd?lcd?«rtpttc|lcr. Jubev^lOcfebnben öcc3namp;[4P^ totLrtSW***^^* â'â^f / vnb wann pc iOocb$ctt bnben/ fo bomen ^ftnwen nm *â ^^*^*3 ^^'^ ÃOefs/faben nn mît lautet film jutubtUeten/fptim ^*â^ ^*â*quot; ScEa'^^^^â ^Ã^*^'^^^^^^^â^â ^â^^ ^^â b^nbê/ treiben vil fcl^amet banb^z I^^^^b/tbetienpd) nacbmal6tottweip/balt;^.obet7.bottlt;gt;.obet lodnetn
ââ*â* ^^^ 'â^^ fótteyet/vnb pngen bie gauge (^efô. Ã)ip fpiel «ben peanebbie betltgennâd)t/fonberltd?btc -Ãflernaebt/burcbbte t«^ââ**^*^ ^^^*®^'' *^*^ folebet toteebtet anbuebt vu peiffigem anhab ^1 basju^cité et lid? bar non brand wer ben. SOife^ubiani bónen bie betfk^''^â^^â^â fP^^â^/ ^*^ P^ btaneben wann pc wollen/ haben bod? vw ifC^â^^ Mbet in fbten gefebefften vnb (Botpbienfïen |bt eigen fptad?/ W*^^ '^^*^^^**^^^*^*^^*^ 4lpbAbet bat pben vnb viergig ^ud?flagt;
^uuberbavUeÃe Orïgt;ctt/0cc(/0pcffacf ef/ vnb fclbe cr^ weblce (Bclfïlicbeit etlid?er falfd?en Cbri?
ffen/bie lt;5ey plet obet ©eyIfelz betten gênant.
i349.gletlt;b auff ben groÃen |ïerbcnb/tarnen jweybunbete â ^^Ãyplet ins ^Ifóp gen ©crapburg/ Æ be gt;nbsp;ween vnb ^ween ptocepgt; *â'weip in eim glib/ mit elm fórgettagnen ^anen / Dotpnget / 2lt;etgt;
rnb Cteug. Wo pebutd? bic ©tóbt vnb ÃJÃtffetgtcngcn/leuttct ^â'«tit allen Vloden/ pc betten all (V?óntelan/ vnb tbótlin auff mie ^tenCveugen. 3^ ben©tóbtcngiengcnpe inbic2^itd?en/entblópgt; JJ*^ficbvbctbiegótteln/ hieben peb mit getnwpfften©eyplcn/vnb fo ââ^^^orgeberfagt/ 3ef«6 warb gelabct mit (Ballen/ batumbfollenwit JHeinCreug fallen/ $u bifem wott pelen pc all Cteugweip auff bie .if tb ®a8c8 pfatfebet/bamad? luben pc bic ^ótget/cinet lo.ber anber 20. the p^naeb feinem vetmógen/$uhaup/ vnb entbot ce fnen wol. ©ie liep
I^â^ttiem«nbt in Ihren Otben obctKcgcl/ct blicbe bann i4gt; tag allein/nf ^/ vnb bett ab viel pfenning/ bas jhmbiefe jeit aUtag vier gebóret. borfftentciniOerbergheyf^en/auebinteiniOaup Bommen bann ©Mtwt/Cùf Selaben/ and? mit teiner gruwenreben/ bcy höbet bup vnb viel fd?U/ SXn0«quot;^ S^fï* ©ie namen aud? Pfaffen in ihren Otben/ aber lieffens $u Beinern ©cytJUt, *'âwpt Bommen/ noch in ihren heimlichen rath gehen.
5rûh vnbfp0t$ugclcuttetglodcn ^ogenpcinö^elb^ubuffeuibe ^een vnbjwecn/nad? i brem brand?/ vnb fope Barnen an bic (Bey Ãchz
H ^^ 52Seu pc pd? aup bip $um (Bóttcl/ legten pd? nibet an ein weitten
On wie einer gefónbiget bett/ alfo lag et mit eim gegebnen Reichen:
*yar einer C^Ocyneybig/fo lag et (Cteugweip auff feinet fetten/vnb tedt â^âjjböpwiditö jungen hetaup. â Waricmaubtetu it hebtcchet/ fo legt ©pect^ffei
(Cteugweip auff ben 23auch / alfo lagen pe nad? manchethanb betgey^ur. Pttb/bjmtmeineicbentbunetBennct/ pe auch bip opt vor allem void
à ^ntenvn beichteten.jöatnach fchtitt it (V^eipet nach orbnungvber â¢ââ'U/vn fptach in cim ieben im fchtitt;©tch auff burd? bet reine mat/z vi^lt;r ebr/vn hüt bich vor funbe mehr/ als halb punb ein icbet auff vnb
25 b g gieng
-ocr page 302-pcebf^vnö Ibneff Oeu 0ei(Jliu;.
tSeiffliv
Utifitâ
©a^ anber f^eil biffez ^dtCucÃ^/ gttngfäm (t^dftee tMdgt;/ »ba bic noeb lijetibcn 2St4ba rlt;bW^â^^ ^«ktfi fo Ãc alle rtuffgcflanbctt wAren/ geypleten fk Ãd? *'^^â*â^ uL »neu/ vnbbaran geÃo^ten Hn^plfc ober jÃAdkln/ vnb pogen aIU J*^ glAubtfcbc licbltn. ÃJAniAd) joben Plt; tin bt«|f bemuÃ/ ben betf j^^./ ^otebureb ein if ngel( wie (ie fórgaben )»om Ãtmmel bemb gef^n^ ^ bArtnn|lunb viel fantAfcy/wU ©ore erjórnetwervber bielfd^^'^^ bk jnoertilgen bete fórgenomen/ aber bureb (bv fórbirt an feine (^f^ tev/fiirbommen/ïc.rCAd) gelefenem brieff vn voUenbretn rpilt;lP5jj!) wiber procef weià in bie ©tabt/wer blt;n gnnb bette fo ce ©ore 3^â bet lub RejubAup» nun ju fold?em jbtetn fpiel wat eingtop juUtJii^ J vnb weynenvot anbacbtvub glaubt baà void biefet brie ff were v^ tOimmel bommen, ©o ban bie (oeifïlieben etwan barwibet rebte»C **^ bet gefeben betten man wet fnen angebangen/ vnb biefe fcblafetenQ^ bie f »en nbgtengenjugefïeUt 3 vnb nach bem Pgel fristen/ fo fpt^â^'\: pe/wet bie if uangella beftglct bett/vnb brachten bie £lt;utb babitt/y^ pe f bnen mebr glaubten bann benPfaffen.2Hfo bamenauffbip »10»^â ©trapburg allein/mebrbanntaufent (Dann in fbrgcfellfchatfcv*» tbeilten ftd?/eintbeil ben Kbeinab/bieanbern ben Kbeinau}f/âââ warb jbr bau ff fo groÃ/ bad ee nicht allein alle ©eidlichen/ fonbet a»^ ben â^apjlvttb2\ey(crv£rbi'op/ vnbbefotgten pebehrten bieganÃ
IVelt/bann pe namen pch offt groÃer beiligreit an, bae pe pd? auch y^
wunbet jeid^enberümpten/ vnb trugen ju ©trafburgein rot e
vmb f bren rin^ bas wolten pe wibet lebenbig tuacben aber es fAUfK neu bie b»nÃ. darnach fchwetmet bet 31 pen bau ff ju/ vnb penge^-jj allein bie ^rawen auch biefe Walfart vnbigt;rben an/ fonbcraudgt;lâ^
Ãnaben vn Ãinbet/bie cd wie bie 3tffen/bé vorigen nachtbun woltfâJâ vnb Phon aupjieben/abet bie von ©trapburg wolten nicht mit aUjJ
©loden gegen fbnenfïótmen/vnbmanwurbfbrmöb/ peng an betrug vnb falph aupjufpeben/alfo/bj man pe nicht faà mehr jublt;»^* lub.2Ud pe nun mupten bimste leiben/ba liep ein guter tbeil fdber b Æ ' uon/bie es von bed bauche wegen angefangen betten.3«letfi gebot ^app allen Triphopen bey hoch per vngnab/bap pe ben ©ey p lern 0^ jCanb vetbieteenfolten/vnb weld?epch batan nicht Beten wolten/{*ââ' tbun. ©o verbot man fbnen auch ©trapburg / bap feiner mehr babâJ Bommen borpt/wer p^geyplenwolt/bet foltebabeimin feinet Bain^ tbnn. 2llp) nmn biefe gefeUfchafft in cim halben far alfo ju/ vn aud? «? enb/bie pe bod? fagten/pe folt 33. Jat vn ein halbe weren.5gt;ip hab ich PeiPtg er jelet vnb nicht mögen fütgehen/bap ich meinen '^eutphen f ' groÃetorheit/für bie äugen pell wie weife Ceuth pe aUwegengeweit** feinb/vnb bep tollen pofcld art/wie et pch allweg Apen lApt vnb on«*^ le wiQ bähet fchwetmet/ wie brobenin ©ermaniaangejcigt/ vnbetr
am vorigen blat auch ein metdlich cvempel bephtieben»
ibaruor 3lnno taufent/ jwcyhunbett/ fe^Qig vnb eine/ reget biefet4gt;rb auch/ vn Barnen bey taufent vnb jwcyhnnbettgen öttlt;âr butg/benen pelen bey bteyhunbert 35ótget bajumal ju/ bod) verfo«^ bipmalà biefe ©ect balb.^atnach 3lnno m^6, redet pe wibet ben Bopn auff/ Barnen is. gen ©trapburg / mit vmbgehulten 23eutfelfwdâttgt;â' warb aber halb vertüp.
S5ïarcni(c fenbere ff grillen in
'3Pttamp;lt;*
-ocr page 303-â2^011 ^»wp«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CXLÃ
^*^ ^**ââ ^**^3 Cibnno tn Pbenid 4 / nie adt won b« Stabe Qç^^ibUum/wonen verntey rtte C bvifïen in gvoÃer 4n$A(/ von (ÃOa / ©U«b bet g^^onc fbvcm(V?dfïec vnbCcrev/UO Aconite gênant gefebief tjum SSm^â gf«t in ^ógen vnb anbern webten als tnum ein 'Volet/ aber nicht fo Uâ^-^ââ^^^«ba|ft im Angriff/fonbet fluchttttegcr In bet eil vnb flucht» j^H balten mit (lOAtone/bAd nicht mehr bann ein will vnb an ^wör/ J^ttg In Cbnfîo gewefen fey / bann nAchfolgenbc vnb $nfAllenbe tV?clt;/ ^â^ttobemetfittbetblefetlebt/ Imfechften Concilie $n Conffantlnopel '^olt;^mpt/vnblnblefemfbtemwobnfetnb Ãebey fönffhnnbett Jäten S9t«nbcn/ vnb bAtumb verbant worben/ aber bemnach wibertert/ In â^mchblehAnb ^merldelnö pAtrlArehen5u3lntlochla/bem75apfl «n 3â^bulbcc/fbt2lt;c)5etey5unctlA|fengcfd/woten/ barumb Ãebann ^Stnommen wurbcn/wle Ãe auch wlber annamen alle Statuten vnb '^lt;â^cmonibes23ap(t6»
^crbalbenfoaUeanbere ^Ifchoff vnb prelaten anberernatio; ^J^J â¢Â»vubCölAuben età er5 eit/webet ^Ifchoffö bût/ring/flAb obcrglo/mg/fîab/ lenz ^ 9^^â'^'âlt;i^cn/ fo fclnb Ãe boch in benen blngen allen/ auch in ab/ ÿÃâ^*â*^* ^^® neunen/vnb Sacramenten/ krnSuni/ lm ^â^*^*rlt;^^*^ kitchen gleichförmig gewefen/barumb f ht patriarch f^nnbcybei» tengt; â^^^ ^^^^ââââ^C vnberm^Apft Jnnocentlobembrittengebab/ ë*»â!^«»» v«? i'^®'^^*^ 5^^thtct warb. Selnb aber wlber abgefallcn in fbt alte ge^ â'â'â¢^t/bmSapdvtriafl-mbe.
^^â^â^ââtc wonen nicht ffet« ju tOicrufalem/aberauf an^ vnb Hebe ju ben heiligen Stâbten/wallen Ãe offe babin/befonber **n ben hobt« JeÃen. Dabenbein eigne fprach/ fonbet brau/
eh^neintweberdbleSattacenifchlanbt^
fprach/obet bie Cab/
betfeh»
Cnbe bee anbent ereile Mefea
'WeUbuchö»
35 b Ih ^dd
-ocr page 304-^ önttc t^ei( Wgwclteu^o/
»on 9(fta M» trttffn t^«l biâvJÃf K/DfoOc »on flt;W^ fürtUmen (dn^ern vnD vêtefcm/wo vnb wie gekgen/womit Wf feit/ wie mrtrtftjerlcy (BUub««/ (Boc^bknf^/ poUtecy /Regiment/ lt;^â' gcfag/futctt/ dgenfebrtfft/leben vnb wefen/ bie eynwener pnb 3nfeUe«tb bartnn b^ben vnb brandden.
1)0« Slfid bdu britfen t^cU ber ^eUZ ecw46 tn gemein.
|@(a»onS(poïgt;é@on^anrtâfiï'' i nlfo genenr/wirr nn brey enben mît bem^^^Jf berórt »nnu^gernnreft/ IPon Onenr mt^ ,(V?ecr If 00/ von mittag mit bem mittagt^*^ gt;3nbifcbc (lOeer/ von mitternnebt mit be Ã^g ttfebé vonnibergang bat ee allein im lanb «w , .^ 3pbrtca vnb iüuropa ein $ngang. Ãgt;a feauch maneberley vn vilfórmige lentb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
^^Ogefunben. ^tn gut mófïig fruebtbar erbt vonallerley ^bitten bepgt. lÃer anfang banpt^lfîeifïpontuô vnbl3itbinta vnwirt Ãlîaeigentlicbgcntîrtw pbrigia/Capïgt;abocia/Cicia/Caria/Pampbilia/(^0iba/£iibta/lt;5lt;»w*â- , cia/Cilicia/Colcbió/pbcnicia/Cirretica/©eleud6/ ^etbania/ Jj*,^ ! lt;BaUilea/©amaria/ Jbumca©yria/(V?ebea/ te, 3lr menia/ ba^^Ãâ^JJ vn ^upbtate6 bie Ãüfs fo gege mittag pieflèn/entfpringen.^olgt ^ââr pabocia/ beren eynwoner all mit eim namen Ponti genannt wtt^^âJ .folgen 3ma5oneô/ Sarmate/ bj feinb bie âCartern ober ÃÃatter«/^,^^ Xlanbt ©armada bey Ãet/ Kuflta/ Jberia/ Colcbw vnb Albania flt;^^ jC^nber'tartane, folgen bie ©dtbc/Cafpb7lt;^cbb7 lOireani/bif«^â^^ ^$lcf er ligen vmb bj Cafpifeb dOeer. Dnber biefen ligen ParebV »nannt/perfibe6713abyloniz(^Oefopotami/©yri/ 2lrabe6. folget Partbia/^tria/paropanifuô/ÃJrangiana/CBebropô.^ttbiainnetv»â ander bem fïufö ©angee/ba gegé dOtetag' wie plin. libre 7. natuur® biltorie an$eigtgar wunber felga lentb feinb/bauptloÃ/einAugig/ ^âJ füÃig/vnb mit binberfertenfófkn/mit bnnbt^b^pffen/barnê lt;***^, we. 1^0 feinb neeb viel volder vnb lAnber in TlHa/ beren dätt vn^g^'^^ genbeit3lptann6in feinem 3tbacogareigentltebcrjAlt/aie ©np*^â*; lt;lOarebiana/©ogbiana/ ^actriana/ ©aeba/ vielerley ©cy tbt âââ vmben berg 3manm.ÃDie Deleter ©ettce/^rie/ïgt;rangiane/plt;*^ââC ninbió/3lracbo(ïe/lt;5ebrofïe/(l?aflagete/15actriani.Ãgt;iegegentjrt^ inertbalb bes flufe ©ange aló bie Deleter'^raftorn/ prafmee fcy tbe/©abare/lt;V?efoloró/ vnb vil anbere ven plin. erhält. t7ïebd3, beren and? bie weiden XenÃen/ ber dOofcobiter lanb/in vil 5ûr jfentbubjertbcilt. feigen bie prontnç vn voleter JnbieanÃjF^g/ Ãnfö ©angé/ald ^b|tngitornm/^ntropoj^agorn/2luree CbdP^^, dOagnlfinnö/barnad?bie Ketd? bef obern Jnbieimd^J tbai bee groÃenbunbö lanb/weld?6 in jbm bdt9.2^éttjgreid?/â2^lt;^æ ©ingnt/^eber/in bifer proning vn dabt belt prieder joban nbsp;nbsp;nbsp;y^
i^errbef ganzen 2^njfgangó in Jnbia vnb mittag/vnbfcbrvl«^j^
-ocr page 305-^ nbsp;nbsp;. qponStpa. CXLII
®^ 70. fcinb vnbcv fctmgcbict iamp;«6 Unb Cyamba â0 Sff ^^^^^ ^â^â^ môttç.î)a ijï vil (V^ufeatnufö b^ bolç 3Hoc ïc.ba^ ^nx* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;^S^törlt;felt; lt;y nwonev Coadj/b^bc dn eigne fpmeb
'»Ortfr^ï?*'^^^®^â ^â^ prouinij ^ovfult/UOonbrtf/CrtC/barin bie eyw tiduil^r *i^' r^^^^ntblof^ bereyn geben/feinb 2tbgóttevev )cbod) nuff# *^ólrf nbsp;nbsp;s^^ ^^â^^^ fâ^bt^ b^îffenb bie lugncu Don ben ©ebbeen vnb
U/it?Ãâ Cnnbt/ WO vnnb wie fie beyffen vnb ligengegcmPo# rthoA ^^â'âââ*â^^âââââ^ brtt^tfïavtelnrtnibn|ftef Jnfeln/ von 21öm SÃ^-ÃS iin?â^*3lt;»/lt;mlt;Ãlt;lt;rABttSlt;»lt;gt;ttS«»tgt;^ i»flt;lâCbHti4#/ ifritbi'/ â cioÃv *^5fr^â^® ^encbo6. jm i^Oeer Xtgeo /lefboe. Jm (Weer tOic'z lt;15»^*^**'^^^â*^*â®/^^#/ Pb4nc4/ poÃbin/ 3tmpclo8. jwClOeer \bfth *^ ^'^^^Pâ^^/^^S^lt;^b6/ (^Oinyw/ Con/ 2tfïij / Ceft / Cntpatboe/ ^fv ö^* ^^^ jCicin im (^Oecr ligen (V?egi|ïn/ 5gt;olid?ifïn/ Cbelibontn» hu« râ^*^*®^*â^^â ^â^^^^^â^^^â®'^ 'Ãyi?u6/ Cnmenfa/ ^tpelbufa/ Cy^ bit -f^ Papbongenannt/ (I?^catia/ bie Jnfel Catpaftatum. Jm
U^en bie jwo Jnfeln/tOaUabes/'Calca. Jm^ra* w2S' nbsp;^ b^en bic Jnfel 3leni/uimageni6/ ôîScna/ïgt;emonon/ po«*
(lvf^^*®w/^*lt;J«13Ã^^lt;ârtö/^lt;^*^lt;*gt;*^*â^/^^/^**ta«cattW4n4/ Coc '^^ ^â ^bani 2. Jm Koten (^Oeet ligen bie Jnfcl 3gatbocli6 2^ ^h^*^^ ^* ^iof^ortbie / âÃretn. Dmb baóÃrtcbalitifcb (Decv ligen Ãv^* 3**rlt;ltt/-ürg4»4/©4V4pUbte» JmpetÃfeben i^Oectligt3* Jöan? x PPbrtna/'lt;rb4to/âïrbll«6/2lgatbu6 / 'Sabiana/ ©vptbn / 211e? §3^ p fâ^!^ 2ltaciagebey jpn/ ©abana. Jm (I2ittagifeb Jnbifeben âÃriti r^^ ^^^âââ^t^lt;*/ (WeUfigeti« / rÃeptaneft4/âÃtic4bcba/peptin4/ . ^«wca/rUuigerió/^ajacata/betennacfenbeeynwonetSleif _ . teA*^^^^^^n^*ââ 5olgenetlicbe I2.e«tbfte|]ênbe Jnfeln/barinnbieeyn? SJlquot;**'^ ^â^ ^®âf^ fcblneb«»/ nufbawen im tand?botten/nu^bend en/ fdten perfS büh ^â ^^^ eflên/ab bic Jnfcl©inbe/Anrufe/ ^one/ Jortunate ©4? âlï**â j^p J/tbabi/^lOnniole/batinnbet ©tein Ãerculiud wAebÃt/ bet bie ^^âff^^ nbsp;nbsp;jeuebt/ inbiefenJnfeln neuft man menfeben Ãcyfd?/
**â etlidjenotten in bet Jnfcl 'Ãaptobrtna.folgen palln/ Cat# nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;nbsp;berru ^â'^ ^â« Jnfcl'^*ââo tu m/jeminat urn/ vnb ©coyta eine Jnfcl T'^'^tïen. folget bie mächtig Jnfcl'Ãaptobana/ 400. mcil weit vnb cn/mitvidctlcy (5laubenvnbDóldâetnbefeQt/etwa©im«nbi/ieQe *â'ââ ^quot;â*â gt;nbsp;^^â'Senannt/ batinn fcinb viel ©tabt/ potten vnb Jlufe/ fonbet'? w (banges, petits 2lpianu6 zeiget an/bas bteynebenb unbett vnb Jut vnb ÃbenQig Jnfeln btumb vnb btan ligen/ nenet beten etlicb mie lt;ï*Wcn/al6(E'atcof6/pbilecuó/Jtena/Canlaubabtua/2ltacia/13afgt; J lt;3alaca/3llaba (Bumata/Jaba/ C^Oagabiba/ ©ufuata/ 3ment/ e ^^®â^nd?a/ 2legtbion/4gt;tneon/ Canatbta / Dangana/ (ÃOaba? 3*'itot Jnbet Jnfeln weebft ©anbei vnb aUetley fpecetey/ fcinb ©at;* /^«n vn UOaehometó glaubcne/Citcobcna/Janjibat-ómamotcÃ)!? â* lt;V3atgabin Ã)tna/^tobqJonaCaUen^uangegé anffgägimdOeev «ipangri Colobe/bifc Jnfcl ligtbteybnnbett mcil vó Canb/bie ey nwoo fcinb 2lbg6ttetct/ baben ©olbt vnb X^belgefbcins Ingtoffct menig« ^Jl3t Canbin/Canbnt/©anbut/ba wctben wun^etgtoÃe Jifd?gcgt; Kbenz allein ein augan bet ff itnen bâ^bcnb. folget Jaua/bacinWalb Jft dOnfeatnóf gefunben witbt / vnb alletlcy fpecetey / bie eynwonet Kâhbt 2lbgóttctet. necuta bat bes ©anbels ben bauffen/ vnb viel -^otttata.^olgetpeuta/3lngana/batinnCeutb fcinb mit iJAuptetn idgt;üt wie Punb. folget Blcinet Jana/ welche3*^pi allein acht 2^énig?
75 b ny tdeb
-ocr page 306-5^4$'Griffe tfxnbiefce'îBcIfBuÃÿ/ reieb bAt.0ouil von ben 3pAnif(ben ^nfcln^ï^er ^erg^Aitrud fp^U^j 3pAm en^wey/von -Orient bip in Oedbent peb erflrecfenbe. 2?nó ^ bin Aber beyfpn bie 0ried)enbAS inner ober kleiner 3lpAm/bAdWj ber Aber bA6 enfler vnb grAflèr ?i ff Am.*Vber5wer(b Aber reyebf ^»TLi lt;Ã?ittAg bureb ben StnffgAng bip (îOitternAcbt. Hun ber 15erg^^jâ^^p rits ifï einer vnfAgIteben lAnge/ nemlieb vorn 3lnffgAngbip in W^ gAng$nenb 3fte/ Aber vber$wercb An vil orten nilt;bt vber brey WW* Xofelcuff ober ÃtAbtA.
l?ott bem £anb ^vria ober Sffirfa/ vnb fein ^ronin^dV
Aneb von ber Syrier Religion/ Regiment Vnb weià juUben.
zjwrSftriA ein gegent in 3l(tA/von 21 (fur bem Son Sem Alfo S^^^i
©^Rtjbec
^ungfreu^ wenjwuev^ I^eyr^tb^n»
At vom 2lnflgAng JnbiAm/ vom HtbergAng ÃTigrim ben P'i^ ' ^^von dOittAg lt;ÃebiAm/von (^itternAcbt CAucAfum ben bÃâ^ÃA I biefem CAnbt regnet ee feiten/ waö bA bebumpte wie in Ãgypten BummetAnp vberfcbWAll besWAflèrd. Sienieffcndnprtlmcnb*â'â., bAuon pc IVein vnb tOonig mneben. Sie brAueben mit Weiben^*^^*^, net/ geflochten vnb mit CAber vberjogne Sebiff. Sie trAgen jw«)^ , hy Ccy nine blcyber/ ein lAngee vnb Bur^es. Sie binben f br Ung^ L Abgefcbnittenó tOAAr eyn ineinbinb. Weitter ifl bip Dolef Ã^R??/ mit foef en au ff ^bebAnifeb mAnier/ gebet nicht ju mAreft ober oK lich AU p bem lOAup/ b Ann mit ól gefalbt. ^in Æ eber bnt fein Sig«*^^., 33ecfcbter ^ng fAr ft eb/ trAgen aU/ vnb ein feber in fonberbeit/ etn t^ ^ pter in feiner bAubt/bAtAuff ein 2lpffel/23tumen/Kofen/ (Dtlgcn ^^f^ fonfl mit einem Ãleynot gejiert/obn welches es fcbAnbtlich J«f*'â*£/ ifï. Dnber Anbern gefngen b Ab ich bipfArgebAchtniswArbigg^^â^j wie äOAnnbAre JungfrAwenp flejum Annen jeitigfdnbt/ gefleUt vn fèyl gebAbt werben/Aà ein Anbere WAbr vn BAuffmAnÃ^p juuerfAuffen. ^rfïlicb fleUct mAn bie allcrfcbónfïcn in etm pA«^Ã^ mAreft/vnb fo pe nu von f brer fArtreffliehen febóne wegen/tbewef?â lt;nbsp;BAuffe wurben/w Arb bip geit in gemein gelegt/ fo nicht Alfo gemcyy^ fauber gen mAref t gefïellt würben/ bie mAn nit Allein nicht Bnuffe/r ber vergebens nicht nAme/bifen gnb mAn gemclt gelt jur (^Oorge^^âJJ bAmit pe Aucb verbAnbelt würben/ vnb eine fAnbenber von ber gengnb wegen vmb pe werb.2llfo würben Auffbiefe weip aUc ^â^ââ^Ã^
©epebic SÃ^btiomev
bcyct.ÃÃt^fagtlOcrobotue. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^
^in Ãttber gcfaQ/ 00 femanbe in dn tranrfbdt fidCwdl hjj ^^ â Qcebey ibnen war ? warb mît gefaç verfaffec/bAS manbicrarbFr^.y btc gidebe tr Anetbeît erlitten betten/b Amt t bi fen gebolffen vnüv^^â^L Anbern ftnbicbgefcbrieben/bAóm An bietr Ancien in bie gemein 0^^^^ gen b^b/ vnb mit gefn^en emfïlid? verfebAfft/ b^ bic etwAn ptlt;^.5^^gt;^ fcnweren/bicBrAnctenbeymftKbenfoltcn/vnpevnbcrweifen/ntïf^ ' buiff»nb At^cney (tegenefen feyen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^
(iOit ber begrAbnis vnb tobtenldd) belten ft es Auff berâfÃ^^L | wdf.IVer bey feim Weib fchlAffcrwret $«morgenó niebte An ^^^ârï,/ wAfeben. IftwAnnifÃAUcb ber brauebbey ben ^Abtbniern fo bAlb pc cin gnfï erfeben b^ben/ fo «p bic w Arcin ba er eyngejog«»^ ^.^
-ocr page 307-'ï^ö» 2(Ãa. CXLIIl
C a ?^® 9âIlt;Slt;» i(ï/mit gvoflim gcfdjiâcy wol gesteree ju (bm tomen/ fo^s ^â^^ ^^^^â^ ^^^ââ ^^âfwunbewÃr/muÃtWe^MW getróneflt;yn ) «vt ^^ ^^*^3^1^ fouH plbcv rtló er wil/ ber 5rlt;»wcn jw» tnyenZ naebmaU tttt**'^^*^*]^^â*^*^'*â^**^ '^om quot;tempel rtneimbefonbernbarju verorbne^/ ««*^^4u ^âI^Ãilbcr war «b bann ber (Bottin *Vlt;ncrtglt;beili3tvnb ei# Iti* ^^'â^ hteflètt «lebte bann Vifd^an ber ©onnen gehortet vnbjw ^î^^/ââ^ lev n^y Slt;|îoffen/auj9 bifem maebe fie brot/foppen vu vielfpeif .jOreyerz âââWâ»* leufk k®*^**^ ^^ ^^yâ^ ^ffificm/ bet woluerbienten vemnebtê tnegf^z u ^*^ ^^^^â ââ^^^ alten weifen. Jre prie|ïer fo ©ottee bienfï verwaU les I k ^â ^**3^ ^^^â^ Salbei bey inen/ bife pbibfopbictten bntd? ah VÃh ^*'^*^*^^^*^^^® ^*^^^® lauff/barank5« propbeceyen/bic tranm
'^®S«l^gefcbrey aanlegen. IPobbi^lerntenfienidjtwiebieCSteci/ jtMnfîoe« j âpwenbig in bét frembbe fonber babeimin ircmâVattetlanb von ben offner. ^hS^^^ 'â^â benen jiee gleich aie ein erb/in biebAnbentpÃengen. Ãgt;ie 'ibcrwurbenfebtwoler$ogenanffeingewiilewci^/nitwiebie(5reci/ k*^^ 'âlt;*^fdgt;rencften weitlenffigen fragfïwden/ fürwi^igen vmb/? ^«wen/fonbetben ebnen weg/ onallebifpiitationober fcbulge^and'. k?*®*^f SlrtubenÃe vonewigreitgewefenfeyn/ and? ewig (Iepen wetz ^i'^ubfer Qlùi*^ *^^ 'â^^ anfang/welcber ornat vnb orbnung nitongefepr vorn ©c^ vV»*^â bt K-ââ^^â^ 'â^^ ©ottee fiirÃd?tigbeitgeregicrt werb/vnb allee/ and? oer Welt, eb 1 ^^^^^^â ^^iTlt;gt;^/b«be«ir gefaij/ vnb werben von (Bott bewegt/ H.« 1 nbsp;nbsp;^«banbtbabt. Dil jubónfftige binge fagen fte au^ beà tD»ngt;
'l^ ®?^iïtf g'^bcnbenplancten ein gro(]c{:raffr/ (onberlich Ãatnrno/ lt;râV (Mercurio/ ben (ïeGottee an^leger vnb fein Legaten nennen/ »abibrtiee cÃ^^lcw/^Oartem/Denetcmebren (tegleid?wollnvielweg.Jtem f???^â'*ââ* âpbenKegen/IVinben/^lófftcttbererbett/Cometen/^inlïernie bet â^â oHnen vnb (Oon/vcrtiinbigcn (Ie viel $u bûnfftige bingo,©ie baben âtben Ãgyptern «.(Bóttergemeyn/iebé monat ein fonbern. Jn fum?
h^Zfe ^â'^^ââ ^llt;;S^â^bro (Dagno/t^ircanori /©elenco vnb anbern
~ wmen ilevanbri/ ben Körnern vnb vielen/vilgeweiflagt/bero f ff ïy^^wn(ft nit erlogen gewefen i(f.3« fw*««/^tÃTria ober ©yria/ J?»|t ^dbilonia genant/id in vilcn bingen/ale getrey bfrud)t/metal/ ^''ââ^^t^âî/w^^Z eblen(leinenein reid? vberÃüdiglanb/wie JPb.ltbvo p^ |â|b ly, nn^eigt/volcf reid?/initeim (ïreitbarn volet befe^t/ ^dlt;be Unb fa(ï ben gangen ^rbboben regiert baben.^e bat and? bi^ âSm Unb viel prouingenDóld er/ tc. wie vnber awgen/alfo and? mit ^^ftStotten/dreremottien/gewerben/juttgen/fïttettvnbgemótvnber^ l^«cbcn/wie lOetob.fagt. 3cem pliniue lib.?. jfiborne lib.p.vnb iç.îba erflu^p ber brand? bet purpur/ Jtemben leib vnb baar jnfaiben/ ^«t bet vberflu^ vn wolln (1 bet Gried/cn gepolte« iff. A^ tltd?e meynê pyriafey bae Wuptlanb 2t((tria/^abilonia/ Pbenjcia/Calbea/C^e^ ^ï*^^/ Comagena/pAlefUna/rtabatbea/tc. ÃDie anbern halten ®^â^â5/3lflirlam/75abilonia/für ein lanb.Tllfo ijl ©yria vb ^flur 3-((rz âJ3mant/itt2ljïagelegenbaberacferïDamafcennefeynfoll/ba(Botc j^^ftfollformiettbabê/nitjntaltttoebjnwarm/eittwolgelcgnefrncbt^ J^â^^Segne/an^nbea jloffenbe. Xttlid? meynen©yrla/wiectjlgcfagcZ ââ^«jfpbeniciam/ ^abilonia/ (V?cfopotamiam vnpalejiinam/biji Jrt 4rabiamreid?cnbe. ito ijl ein (Bolbteid?/ lujlig/ bem lt;V?ccr nahenb ^^'ââ^Plt;'llt;fïma gênant worben/ bie obgenanten gegentin ftd?
J^Wenbe/aneb ÃÃamafcena.2gt;ift lanbe breite jwifebê Cilicia vn 3lraz bwfemb 400. vnb 7o.tanfent Kofolewjf.iDit lenge aber von©eUncia an zlfpbraten/
-ocr page 308-©flé briffe fönt btftó 5BfUbucÃ^/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
i^pbtÃtlt;tt/525» tanfent Xofekiiff.^n btepv ptouinQ tfï 3tfcrtkgt;V 3?^ pc/bte fîÃbt vormÃünbÃlife gebawet/aueb vil«nbere Stäbe. ^' ^ len Vttferei^lcerft 2(bam vn if im ,br elenbee leben/ vorn parabeip * j^ getrleben/verjeret babett.Carmelttd//iibrtnud/ CaÃniö bic bcr^ 1 ^ bAnu8/ if «pbentes bie ëfö/ fetnb aUba/ wtrt fonfl von 3l(fur/ 3l1r,(, genannt.^llfo bat Syria von igt;rient if upbraten/von V^ibcrg^tw»^ gypten/von lt;Ã0itternad?t 2lrmentam vn CappabocUm/ von bie 2lrabtfd?en^ufen. 2tbcrmeref / viererley Syriaifï/ ^V^efop^** ^( Syria /^rvifeben â^igrim vnb if upbratem gelegen / barinn bic if biffa ligt/bie fonflKagee gênant wirt.Ã)ie attberCelfofyria/get** barinn 3lnttod?ia ligt, ^ie britte pbenicta Syria/ barinn â2^yfâ^^ t^Auptfïabt tiy)ie vierbte/Syria jjamafei/ barinn Ãgt;4tt«»(^^^ . «bel Stabt iff. Jbr Xcieb bat »7. Ãonjg gehabt in too.vnb 20. vnb ik $ubobcn gangen/wie gebart. Jn Syria ijl erelid) ber bt^^^ bee purpurbleybó/ wolfcbmecfenbe gernebe vnbDngent erfune⢠; baber ber Konter vberflufó cntfprungenif{/ingefd?m»d/Hcybtgt;âââ eflenvnbtrinefen.
©amafcu0 dit j^^uptfïabt ©iric/von ben 5nanp malodcn vnb getverb bafclbfl, x^-^2lfttafc«ó/2Hevanbria vn 3Hteyro/vö bem wir and) ^^â^^jS v^^jbengefagtbaben feyn faflebleSt^bt/welebcan lufïvnbi jamp;amafcue all vbertrifft / ob (te wol etwad gróflèr fcïn^^^^.ji? Stabt ijl befe^t mit Dey ben vnb (Oammalncfen/iDadjometo ^âquot;^^ bens/aneb viel Cbr ike n au^ lt;5riecbenlanb.tgt;er Derr bifer (ïabf ir Jâ( berworffen bê groffcnSolban jn 3Hbeyro.^ie (labt iff mächtig *?lt;4 vnb vberanjî volet reieb.niemanbt bat^nngfam erfden bie ba^^^âJ^f vnbunflrci^ arbeitfo man ba macht. Sie ijl auch mit aller notfiâÿjj Ãeyfeh/getreyb/ :c. vberflófftg verfeben. Ã)a wachfen (Branaf**?^/ ^ütten/5cigen/alleó Donlgfó^/aud? (Danbei vnb ólbAnm fall flrj^ vnb fonberlid) bie groffen Weinbeerbey vnó 3ibeben gênant. 5 jeitim (ar frifd? vnb grün blóet vnb frucht/allerley frnd?t/ vnb v»^. ^ ber beklid) frncht/allc voUbomner weber bey vnó/bef gleichen von v men/ wolfchmeebcnbcn rofen/ weifo/rot/ bc^gUichen man nienberf K ben mag/ guter Cu jft/ ein febón lautter gefunbt Waffer mitten bie Stabt Ãieffenbe. So batauch bie (labt gute Kod?brunnenin^ -j ber eyngefaflèt wie bey vne.ÃJer glanç ber Deufer ik aller cynbcrfGÆ bey vnö au^reret/au(|èn nit kbr gUn^lich/lnnen von ®olb/(Dnt^^ erhabnen wercten.3n frer (Dukhea/bj ik Kirchen/ligt ber Sacharie/ mit viel Wimpeln ehrwurbig beleuchtet. 3»â3^niclfCf^^ khea feinb viel bochbrunnen/ vier pforten von (Detail/ ein quot;Ã^bnâ^â^p^ ber Cbrikcngewe(in/ba6 nod? bie geklit vnb vicl^Htar unjeig^*ââ. ^(, wirtgefehen b$ ort/ba lt;5ott S. pauluó erniber gefchlagen/ bebev^f aöie Choken begräbt man auffcrthalb ber Stabt aló vnreinZ । meil wegs all 5u(amen.ÃÃa ik ban Dauf Tlnanie/bie gePngnió F** boe Dauf Caln/ber fem Gruber 3lbel entleiht.
â¢^Ão« her frckxvl her STÃammahicf en 511 ©a^ mafco/ vnb an allen orten be#
-ocr page 309-'2gt;oti2(jî(î.
exLiiii
S3[mm(ilu(f en fetnb verleugnete Cbnfïen/ bfc von vnfevm gUu / ben/ju (lOncbometó (Ãlnubentommen fcinb. 3)ie barbete yufuz ^en fo tfÃ6 «uà gewt|fer Anzeigung viler/ ein webrlicb in Kriegen W cvùbt quot;Volcf bas nimmer móffig gebt/ fouter in ber Keittercy |idgt; ^^t/vnbgro|jèrBAmpfjî(lôcf brauebet. 6ie bulten ©ebulnuffiveir/ *^^y/mitbem feinb peben eynwonern fullerfdjrôcflid^/bemÃolbrtu ^â^3lt;nâm» Jbr ^eberbutein(V?onAtuu|f6wenigjllt;^,0erApbi/bAr$n M fût peb/etn Kofe vnb Ãneebt/ bas 1(1 ber gemein folb. lUdwinlö ^â^tetmebr/ nud? bemer gefd?tcft i^. Ã)tefe frelbeyt buben pe bup man tS'^** ^^â^*^ vnbbentSeyben BeinKecbf fpriebt ober ben JOeyben ^^t/«lfo bue bie ^uuffleutb vnb Xfynwobner bey jbn feinb wie bte ^â^^ffvubem IVolffen/ vnb bie (^OammAlucfen feinb gemeingblid? pJJyrnbmôrber.jtemfo peburebbie jîubt geben/fpuderengemcing^' jween ober brey in gefeUfebufft mit etnunberC bnn ce ijî ein febunb
JJ^eu uUeinjugebn ^fo bubene bie freibey t/xvojnen begegnen 5wo ober -^uwen weid^er Bein Weib but/ ber mug bifer eine nemmen bie /m P^^llt/pin willen mit /br jutbun. ^« feinb and? fonbereiOeufer wie ^'^Hi'ojfen herbergen burjuverorbnet/ bie peCbuno neunen/buruor ^ummulurfeu/ ber fPrgebeuben Weiber wurtenbe/ vnb fo ^ fórgebt/ greiffen pee/ vnb f^breue binein/jutbun mitjbr wae /bgt; JJ^Seliebt. Ãöiegruwen feinb überulljeit beberft/ trugen jruugepdje ^6lt;beru bebeueft ulfo bue pe niemunbt pe über feberman bennen ^ââ9«ft/Alpgt; pbet vnb bennet pe ben (lOummuluct er über pe uidH/fugt â¢âïcrer wolc pe gern bennen/ju bem fpred?eu6:'Ãruber/ïup bid? vernam 8lt;nbupbu beiuwillenmitmir vollbringen mug|b wie bieb geliJfï. 2Hfo M^icbt8/bu6 beywetlen ber ^ür jbeu vnb grolden l?erreu Treiber er ? Wen/ben mutbwilleu unpluÃeu/vub beu fórwitj büÃen, Ã)ie gruwen K^^fupwolgebUybt in ©eibingewunb/burob trugen peweip tudgt; ^^faieberbun ©eibiu/pe trugen uil weiÃe Kniepiffd/rot ober bruune »^«4) brun/vnb viel Kleinoten ringpweió vmb beu bub in obren vnb ^^«benben.iOerbeyruteupdjirógefullene/vubfdjeibenpfbvbrgerid^c ^*iunpe wollen vmb einiebe vrfud?/vubob pewolm6gen Weiber bu^^ ^uuló vil pc wollen/ fo bin ich bod? bes gleublid) bcrid}C b j pe urn mei^ bubeni.ober 3. vnb felteuullciu ber K$nig uupgenomen bruud?t âJwbifctbertfd)uÃtummei(len.5gt;ifeneybeueffen bj mebrertbeil unff Jj*^ÃruÃctt. ^HlbuiPèt munXofeÃeyfdj/Cumeltbter/püÃxlCuÃvö/ ®â«^eid)eu Kielen. KAp buben pewolfeil Wilmun(V5ild?buuÃtn, fo ^â^â^â'^^t:ug4o.ober 60. (5eypburd?bieÃubc bubeutuKgfd?cvegt; »4) obren/ unbcrpulb fpunu/ wunn muu uuu buuÃtn wil/ bu loeft ber
« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jw^berfïbïduCebcu'bmuttPF/vflï '
^Hdt gegenwertig bie ©ey p vmb fo vil geks muu buben wil. Ãbie fky^
J*^3bip lunbu iÃfuüber weit/lung/ber mebrertbeil von ©ctbtu we/ jS^ontueb/bie trüge pe vngegórt/^emgroÃe weite bofen vó buinm J®»/ vnb weiÃe febueb trugen pe uu. Wunn nu bieKörger biefer Ãubt/ yj^pyenwie reid) Pe wollen/ eim(Ã?umulucfen begegnen/müÃeuö mit ^Phntbiettung bcm ^ummulucfenuupbemwegwetebeu/bertlidxer unnbey vus ber 2lb el ge b ul ten/wo pes ntebttb^tenfo fdÃPgen pc mit b *â^^^ ^*^ ^^ trugen / on ÃruÃ; if d feinb und? viel gewerbbeuferin S?' Ã*^®^rinumuu6eibiuv»bulUrley gewuubtverfuuÃt. î)ic 'AbriÃen werben uUbu vbd gcbulten.
Router 0tal)t7?inmc.
Hiniuc
^a^ briffe t^eitbieff^^cWucf^/ , ^lt;^3^*ââ: b«t rïinne in^lftna glt;brtWâ¬t/ cm t5aiipc)ïrtbf ^f^ ! M^rey^ ( wie ctltd? wollen ) Ung/ etUd) tn ber jars vnb Ji*^^ ( lt;5\£j^vmbjuglt;bn/brtbtn Jottrtö gefd^ictt worben tfï.
âÃott IXUcftiud ober 3ubea/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i nen genannt,
^^^ 5^3^Wf ^pt itt Ãyrtrt/rtn^trrtbin fïoffenbe/vot^^^ Ipbilifïcrt vonbefl?aupt(ïabtbavtnnpbtlt(ïintgenannf f^CbanrtneavonCbanaanbcmÃonCbattt berfïe jumerjÃ^*^ wane bae gebtifren $iilet|l vorn Dolcf (5otU6 Jubengênant/ Wy:-^rbtrieb ©ott ^Ibrabam vnb fcim Samen jugeben verbiet/fo F quot;nbsp;feinen (Debotten wanbleten vnb blieben/weil er noch in (^tfop^f^JJ^,, war.Ã)tefc gegnc bat von ^u}fgang vnb UOrttag 2trabiam/von ^^* rernad)t ötriam etltd? wollen lubea lig in öiria/etlicbcd |ïo^ bat^ Ãber IctjÃê meynung gefeilt mir baf. ï)od? blt;yf Có ptolomene P^^^jL namSirie. Jn welcher 3ï.2^ónig 2lmovreorum vnbanbcre'V/^C regierten/welcher namen es all vcrlorn bat/ vnb /cQt lubea bty f^ lt;nbsp;welchem m (öalilea Jbumta pbenica J'^^ban ber pufs/ CefareaZ-^*^ ' pollonia/ ZX^otue, 3(calon'btc pfüQ 3fpbaltibcó/ ^fberiabeÃdÃ^â)^ X^mauö/i^nbaga/Comana, ber ^erg ÃtonCibanuö^raconif*^^^^ jC.y(ania/2lbilene/vnanberevnjAllche0tAbtvnbgcgent/ bieirt^}*^ bifd? C«nb geboren/ wie Attife blue wil/ber J ubeant fleiÃig befchtilt;^â', ©tbdi fli4tt^ bat,3gt;artnn ligt auch bie tOeilig fïabt Ãierufalcm broben befchn«^^ââ ben JU jet^c Icybcr ben vnglcubtgen vnberworffen / bartnn bod? noch blt;ââ*^,^' ruf4iein/ö c (Slanbcn nambaÃtig feinb/ nicht allein in einer Stabt/ fonber aui^ f Je feyn à 5ââ ö^^â»P«l be6 Ãeiltgcn (Brabö/baran Ãeall haben. Atrfblid? hn/on öle ' fer bie foUen vnferd (Blaubene feyn/vnb ju lOterufale allein ben Cb^, ^'T^pquot;^ Itchen^laubenmitbemlO.grabtnnbaben. 3uinanbcrnbie(Ãi'gt;^â^â, eSwoanT^ â^â'^ ^â^*lt; f*^^ ^*^ Glauben haben/ beÃhe bie 23âpjïifche Chrontef /Æ * ein lebe fect im tempel inbab/ were $ulang $uer^elen. 5«m brrtten fi/5«m vterbten/Jacobite/ 5uw fönfften bie Jnbianer/ 5um ftw^ Suriant oum ftbenben 3lrmcnier.îgt;ilt;fe all haben am 'Tempel eh» Æ Sect fein er^aufft benant ort/ vnb wollen all Cbriflen fey n/ich bep*^ es fey eben ein Sect Chrifît wie bie anber.^ie 2lrmeni halten (V?lt;P ''âââ wir/ on allein baefte ber Komtf^en .Kirchen gehorfam verfagea Æ' bie anbern all auf gefchloÃen. ^ie CDinorce gleichen (ich all in vtl^' gen/ befonber in (^efs haltung/aUein bieGnechen feinb vne am w»^ werngÃen vnb vngleichffen/ bann feauch mt leiben bj vnfere auffihrem^lltarilOefö lefen. Jm 10. grab brenen fleta is.^lmpelrt^â unber bic ^ÃarfüÃer j. vnb bie anbern feche Glauben bie 'y.habcn-J^ââ Jubea iflC ab jftb. wtl ^einPlabelbeö Atrbbobenö/mit aUerUy thumb vnbFrüchten mächtig/BoflUch von ^alfam mälpger^m bas Gott fclbd ein ^rbtrid) geheiÃen hat/ mit l?ontg vnb ^Hlt;h p^ i fenbe. 3n btefem Canb iff ge)chehen bie ab^alung vnb C^utttanör*^ ganç menfd?lich gefd)led)t/ bartnn iff bae Keich ÃJauibe gewep»» ferner nachtomen. jjtetnbj tobt C^Oeer/ bj nichte vnaufgeworf^»» â fchkibt. Ob Picrufalem ligtein^erg vnb ein Sd?lofó baraufrâ? igt;auib vnb Salomonc gebawet betbc Sion geheyffen/baher lemoj^maUStoninber fd)rt}fc genent wirt 'vnbein ï^od?ter0âlt;â^^ Hun Jubea hat von Juba ben nammen/ auf weichte S^f^^^^^ J^t^
-ocr page 311-^5lt;m9(fU CXLV
âM nbsp;nbsp;nbsp;^^^ItCttZ weldoes vommlô/ wie gcfftgt/Cbanattca vn PalejïPz
tens ^^^^lt;*vb/Voten p^klïinctnvttbCbrtnanccvn/wclcbcbïc^w'' ^et Sv?^ 9lt;tvtebcrt vnb fdbö befdjen bAben/ nnd? bem ftc 40.^nv tn
c nbsp;nbsp;â'*^ââ lt;*iï^5w9 ^yptt/ vmbgefnwn waren/ vnb 51. König Voh^^ ,ââ^*^^*^ââ^bcn/ wie tm Jojue angejetge wirt. ^in vberÃöÃtg Innb â^lt;gt;alfam/Prtlmbâ«itt/Cypre6/Cebet:bAum/IVeinrebc/ôlbÃomen/ Ub*'^â^***â**^^^*^**/ ^^ââ^â^*â*^^^â^^^**®â li^pitn.Ub.$.cap.i4. Jftb# *11« x^^*^ ^^ ^^â 'VAtcern verbcyfjen werben i|ï/lt;tn erberieb mie bo« bitf nâ^*^^ ^*^^â^'^ â^*^âââ®^ -^^â^â vermeynt/ es fep bie gnab vne in »Cfk \â***bt bureb Cbrifïnm wibcrfaren/gemeyntworben/bureb bic sb» ^â**? â^^^^^^^*â^ â^ ^oebflaben/ lt;Bct|lltd?vnb innen int finn» p S^Walng Ãanb/ bod? nur ein tbeil Ã^ie/ |ïoffct an 3(rabtam vnb typten/jwifeben ben Bergen Ãen^t ber Jorban/vnb febeibet (BaUle^/ 'â®** Ju ben. Jn Jnbia fetnb viel warmer brunnen/aUerUy (Detail/ ontatju/j(;, iDnötobröDcer/barinnntditölebcnbige iÃnod?lebctt a^3/«ueb breyn geworffen» sbi^ Canb tff etwa palcjtina ober pbtUlt;â pbihUea feiH?^^âââ^ vrorben/ barumbnod) bcutpalcÃini vnb Philip« eine n^nl^ââ^â^â* «uAer ^® JÃ^ââ***ââ^ ^*^*^lt;â 9» 'ââ^^ V» H9*^/ ***â^ (Dofte lt;Sene|Ã6 10. ©onà â P«hS ^ÃÃ^*^**S^^^^Vjpn wiebrobenÃebct.IVeranffcrbalbberfebrile 5^*â3»blt;n lefen wil/ ber lefe Jofepbum/ Cornelium'Ã^adtum libre â^*â^â3ntn librojó. vnb -if «febïwm.:a
^ ' â:öo«ïâcr3«tâlt;^» OvN» vnb Sert
(^yXeyerley ©eet vnb (Dfinebe .Ãrben haben bie 3»ben/ vber ben ^^3«meinen3ubenÃanb/Afffet/pbavifei vnb©abneei. Pbarifet pb^nf«*â L?^ lebten gnaw vnb Ãreng în fpeip vnb Vleybung/ jbre aufffaijung
plt;n fie etwas vber (Dofem/ Ãe trogen 5cbelanberÃirnen vnb ünefe
âºj^^^y^^W/boreyw gevochten born/bas pegeÃopfft/ bergebot©ot^
à Ãbôcbten/bte ftegefebrieben am ©aom bes tleybö trogen, ©te ga^/ '**octnglócf vnb fall wenig/(Bottes fnrfcbnngalles.Ãöod? fügten pe/ Vînmen ly. f^wt ben willen bes (Denfd?en pel/ not ber oberÃen córper mpoeng/ zj?'^^? survey et. Ãgt;as Jatum ober Winfall hielten pe/ thAt and? vil 50 bes
be ^â^^â^ ^'*^^^â* ^^â1 .vmeigen vnb$obetgen/feboeb wer bcr(Dcnfcb Ct*^ u®*^^^â^*^^ ^^*â*^â Jbvemóbem vnb Altern letten pe willig gehore ââ'â*'whâ^9'6u glaoben(Bottes geriebt jobónfftig/aUe ©ee« â â ' ^l^*â^^^iwgt;/ lt;lld« ber goten ©cel giengen in anbere Córper/ bip 5«m (ocvïd)t/ ber bófen ©celen werben in ewig ^n^emip verÃecfet/ J*® Sleiffetfr leben vor beUigbett fehr wol/ baromb pc pbarifet gênant g*^m/ baoon im anbem tbeil biefer Chvontef / von órben vnb ©eeten.
fohk â^ ^*^lven veÃ/ es wer aller bing hin yatuw/ Unfall obcrglnct/ e^amp;w«»-L â^**^^ ^ing punben in (Bottes eigen orbnong vnb furfebongbodt ^ocn pc bes (Denfeben willen $u bitfc freibey t/gots ober bóf jotbun/
^^^^fey einanfebervnb beloncr aller bing. ©iclcognctcnbicaofferz/ 2iS'^r*'3*â^*^Ãicclvnb CcibÃcrbc mitcinanber.YXamenaUcinbic ^Ad?cr(Dopan peglaubccnnitbas cimd? vnpd?tbar Afnglifd?
lt; wtiif were.Cebten preng ob« alle gefeUfd^affcbaromb man pe ©az-
2lt;ra^^â*®â^^^*^^^^*â^ââ^^â^^^^*^^fr fAbretcn in allen bingen ein seif«. '.loper leben/ veraebteren ber IVcibcrbcywonongals vnrein/nitbas
1 «OenAfbepanb vertleine ober vernicht b**benwoltcn/fonberbas pc
Cc cinidgt;
-ocr page 312-5)4^ briffe fÃefl bffe^ ®elf6«c6^/
einfeb gdwbb vn glauben btelt/aud) b^ fie burd? fr bey wonung tttf vit? mäÃig/ vorn reebten weg abgefûre w urben/ mb ber gebot (Sotte« vet* geÃctt.©ie betten alle bing gemeyn/Ãoben allen wollu Ãbab/ (albtâ^3^ tc.vnb achten ben wolluÃfüf ein vnebt. Jnbleybungbte weif« v»tlt;^ feyn muÃten / hielten fie Ãeb fauber, ©ie betten bein Ãatt fonber^'^ bie (WünebZ in allen ©tAbten etlicbe daufen.^aten früh (Sott/b4«lt;^ fein ©onn auffgebn lieÃ/ atbeytete bamart) bià auff bic fünffte ë^ batnaeb gewAf^en aÃen fie mitÃtUfebweigen. Lillee febweven biei^^ââ Ãefi5tvntecbtvnbei»nteyneyb. /lieÃen niemanbt in jbtfect banneââ' gang Jat ptobiett/nacbmald fo Ãe gleich nach bem 3at angenomwâetj | wutben/ptobierten Ãe eins feben Ãtten noch $wcy Jat. IVatb Ãm^nPf ergviÃen an fAnben/ben ÃieÃen Ãe von Ãeb/ju ewiger ^ uÃ.©oà vb^â beyeinanber faÃen/ rebe deiner mgebeyÃen. Ãgt;amit Bein mwillc Ww warÃen Ãebeinfpeicbel auÃâbie rechten feiten/ober mitten vnbet pe/ fonber junict ober auÃâ bic linefe.
©ie hielten ben ©abbatb fo veÃ/ bad Ãe auff bifen tag freu nicht lArten/vnb fo Ãe /bren mÃatauÃwarÃ^en machten Ãe ihnen»ef tinlochinbieerb/baureten baröber verbeef t mit bleybern/ baà Ãebe»â gUng fein vnehr jufAgeten/ vnb worÃen bie grub jubanb ju. Cebt^ lehr lang/ vonber eynfalt wegen ber fpeiÃ. 35aö gelt bett fein br^uiâ bey ihnen. 25ie©eelcn/fagten Ãe/ weren all auf Anglich erfchaÃen/r^ nemen mitber$eitbteleibanÃch.^ieabgefchiebnen frommen ©teWâ vom Ceib/hielten Ãe/bas Ãevber(i0eer gefaren/feli^lich lebten. tobt vmb ber gerechtigf eit willen/achtetenefAr gewin, ^tlich vet^J^ bigten $uf AnÃtige bing/mb brauchten Ãch mAÃig ber Weiber/ bafr nicht ben X^beUchen Ãanb juuerbammen geacht wurben.îgt;arudn b^â* nachmbemanbern tbeil bieferChvonief/ vonbenorben vnb fecten^â^'^ CbriÃenvnb Juben. Weitem befcheybimbrittenbuchnochnt^b^'^*^* ben vnb ©ecten ber Juben ÃnbeÃu bafelbÃ,
©er 3uf ctt ©(au6/0a^«ttÃ/5crcmonlen vnb S^7ciP fehen (Sebot/jum tbeilitt (^Oofe/jum tbeil in irem Ã^almut verfaÃet/fo Ãe noch beutgebrauchenbad nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
gange Jar. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
^orreb*
ORif il nicht ieberman alle ^Acher haben fan/barju nicht iebetw^J *^bet jeit hat alle $ulefenz babichauà vielen ^ Addern ben femvâ^ marct/vn wad merefItchd bariniÃ/ berauà gebcuttclt/vnb in btfe^^ââ Ãhtonief eyngeleibt/bad bu voniebem etwad habeÃ/vnb in bifen Ãoef berlDiÃort/wieeln^lnvon allen Blumen bochetwadeyn^^^** gen. Ã)adbu von allen 15 lumen ber HiÃort vnb(Slauben nifW^f* babeÃ/ber halben meref jum anfang.
Jubenhaben/wie wtr/vtel ©ettbenten/ bie ba Ictcn'xrtcfâ^â Mgl Ãch vnberd ioch (Sotted vnb feiner (Sebot (Sottfelig juleben/®â^ lig ergeben foil/ allermeiÃir '^almut/ vnb ein ^Adilin
4brbnung vnb Kegel begriÃen feinb 1 wie Ãd) einer halten foil bad gange iav/©ephtt (^ibos auà Hebtcifd? genannt,Ceren vm^^
-ocr page 313-âSö«9(fïrt. GXLVI
te8üI?®^J^^^^f*^fl^^*^^**â^** ^^â lt;5cbott«ttlt;5oC«ó/bjlt;Ult;blt;lt;5ot^ ^nbb *^ - ^ Jufaflen/vttb foil (teb fclbe (Bote vttbcrwiSrfflicb mache/ ^«cb ^ ^''^ flt;wlt;m leb Art^ujdge«/nicht mit 4u|f3lt;ricbclt;mldb/fort'z
^«h/ffi ***^ nibergctvucftbctcyngcbett/fcincnugen vnbevfchia/ (ju^l^^^^plw ftinixii^forgtragctt/vnb bktAglid) berennen/folUieb «n to ^V^â^^^^*** â^^ bdmUd?en fûnben bisten/ aber fein gute werd? bnb If â^***â^ r^^*â werbe lb»n (Boctbie liebe in fein berg fenef en/ ^et 'â^â^ ®®^*^ ^ââ^ vnbnngenAmfcyn. (Beben nlfobte beflen vn* fvotiikfe^ ^ââ^ ^*^ ^fl**^** ^enfeben in beÃcBefn^ werden vnb Ãey feb 5«h/x- F ^^*^^y»lt; / wit viel fallen / betten / buden/ ncygen / tanden/ fto ,^^l®lt;l?tbrenen/fonberer Heybung/tc. Welche alt'Sejlamentifcbe qçJ?^â3^^âf vnb (V? à «cher ey nud^bty vnfunCÃciftlichen hoch nuffz iû ^'*^t»tbn reyn ber^aber/redjtergUab/liebevnb boffnun^ hic 2/***'*âââ Ibnen/vnb bieweil fte nlfo an benea|ferltchen erbiebten ht^r **('âââjungenvnb Ãeyfch frommigbeit bangenb /vcrnùget/bun^'
bjuâ^^ ^â**^ rechten glaubens frommigbett nie bommen/vnb falen alp
Swechtigbeit / hebe vn boffnungbic au^ bemgUuben bo npr/ 2lt;ogt;
(b ^^â^ Ireofllrlich 3lt;preng fchmóden (te mit fchrifft au^ ^^ntieuit.ió.Jbrfolemein re^tvnb(öefaQbehüten bannfolieber v/^wfd) thut/ bleibt er barinn lebenbig»Xgt;rtb wte jDeuc»p.gefagt wir#/
**tt es i|l ctn Ãeben barinn»
®on bet 3ubett Sd^un^en nuffer bet Ãive^en hub lu
bet 0y nagog/ ob tifeh/mi t e (Ten/trinden/
gefchAffeen / fdtlaffen/ gehen vnb aufp
liehen.
(T^Orgens fober ^nbauffflehet/bat erfein eigen gebett/lobt (Bote
V**lï/^â'^ lt;v |bw bie a ogen auffgetbnn hat/ liehet auch nit träg«-^yiieh/ fonberfrifeh aufjPveyngebend/ wann |eQt ein Chrt(ïbAm/ J^jtan er etwas wi^tc jagewinnen/ fo flünbe er eilents aa(f/ viel mehr ^talt;tmie 3gt;
Rtr fertig aaffUehen/ (Boet feinen Herren 5uehren vnb an^ubetten. pr»imo.»ïP. pat auch fein (latut/ bas Bein frommer 3ubvbergchce/ wie er fichant
pSenfoU/ba^evbas t^embbnicht leçanthae/erfoU es and? ftçenban^
âââ¢SVi/tnttbem^ctth bebedt/bas bleWânb vnb Salden |ren leib nit
fehen/cr fol auch nicht gebenden/ey es ijl finller/ich bin allein/fon* ®et baà bas gan^ if rbtrtdh (Bottes volli(l/ vnb vor (Bote bie finfferniÃ
S weh i|lals bas liecht» 31s bann foil er bas vlercdet Bley b mit vier joc^/ ^en/2lrba'rampha6 genannt/anlcgcnC i|l fa|l wie ein Cieberin goUer ^bhe ifrmel gemacht / mit vier eefen/baran vier gotten hangen ) ba» *^ltlt;r vorn Teufel nit angefochten werb / fo er folch Bley bc vnberm roct â^^trag/wie fie fchreiben.^ls bann gehet er mit nibergeneygtem h^up# Mber Bammer/nimmer 15arhÃupt/aaff basble ehr (Bottes au|f Iren ^«optem rüge / bann Bein Jub vber 13. Jar 15arhäupt gehen barff. ^ab fo ihm bann etwas noth ill/foU er süchtig auffs hey mlid? gemach S^hen/Ãd) vornennicht vber ein faufl ober fpann hoch entbÃlfen/hinf öen aber nicht vber 5 wo fpanen hoch au ff heben, if in Weib foil fich vote
ÃJW au|f heben/hinben aber gar nichts, ifr fol auch nicht |lchnblmgb$ Halfer «bfchlagcn, auffbas jhws Wafler nichtauff bie fuà fpriQ/vnb
C# erverj#
-ocr page 314-©oï? btifff f Ãrit bffeé ®ri(6ucÃ^/
«ï vetbdebtwetbtvfey verftbnitcen/bcubulb fein« Ãinber nie ®*j I 0lt;bor»/lt;v foil blt;ï«vctt auff einem hoben ort/ vnb gegen cbnl bf u^*®â2 j ober fluff ein weyd? fanbig Erbend)/bac ben tOarn halb ver jlt;b^ I nn peb fauff/auff bj er beb ntt nege vnb befebam. Soll auch fei» ober bey miteb gÃeb obn meref ltd? vrfneb nicht Wo^ anrburen/ vno 1^J I fdna gemnebd gangen tfl/ foil er pi vnibvnbvmbwolreyrttg^ââF,j, feben vnb feubern/ aber bod? nur mit ber linden lOanbr / bann rechten ^etgt er auff bte i^eilig febrifft / vnb gebraucht peb berfelH. bamit jufiretben/ furen bte ju eingenótben fpruch auf bem breyâ^\ hunbertfien pfalmen : (^Oein letb liebet ©ott/ vnb all mein eing^'â^^^ feinen heiligen namen .lOie rebt ÃÃautb mt (beiff vorn innerUchentti^ fchen/feel/herg vnbgebanden/ bas bie Jubenauff jr heymlichg«*^ beuren vnb jtehen/ vnbwas hin vnb wiberinber ©chrtfft vonbe^v^ rung/reynigbeit bef fnnern (Ã0enfd?en flehet/jieben bie Juben ren leib/bley ber vnb euffern menfehen/ ob gleich bas berg voll geig vnb fialdheyt fledet/wtepe bieremias am vierbeen/Ã^tr^ vnb fechfcenCapitelbefchulbigt/bj wollen pe mitfoldgt;en eu^r»J^^^ denCwievnferedOiJnch ^vertiiflcn/quittiernvnbabjalem^berP^^ remias fagt ca.4. Laua à malitia cor tuum/ WAfch bein berg von blt;r 0^ 1 heyt/Qpricht nicht/ bein leib ober bas bley b. Afs foil auch ein Ji^^à niberwabt haben/bie eine/ bie er in ber 6ynagog/bie anber/ bie er pw antrag.Ã)arnach fo halb peauffflehen/vnb bas feyrrAgUd) wiberrwj^ angelegt haben/wAfchen pe bie ÃAnb/vnb lauffen mit eim P^unttii^^ Ãynagog / barju puren pe ben fünff vnb fön^gigflen pjalmert^y^ 1 Jubas lOauf Lottes wollen wir mit flurmlauffen. Ars babtntf^âJ Sie Juben vor ber Synagog eineyngemauret Afifen/baran ihre jurcynigen vnb feubern/ehe pe inbenîTcmpelgehen/ bas nemtn^^v Af ccle.4. ^ewar berne JAp fo bu in bes Herren Paup gehefl/gitâ*^ J J reb Salomon von ihrem erbichten wifeheifen. 2Hs bann gepen 0lt;^L Ãy nagog / vnb betten ein befonber (Sebett vnber ber thur. ÃXi*^*!?^ thuter feine munb ein gute weil ju/fegt Pch niber/gebendt vor nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
hieflehe/wer ber feybemer fetnanligen fórtrag/ vnb bann thwf^['lJ munb auffmit groffer Bne^tlicher forcht/angfl vnb jittern/vnb blt;^ nach orbnung/wie in ihrem 23ethbi5chlin begriffen iff / wenbet pd? feim gangen leib vn beynen hin vnwiber. Dtemup pch aber bie fcbnli leihen/ vnb pe bip leren / n Amlich Ã)auib Pfalm. jj. 2111e meine nbsp;nbsp;nbsp;.
fprechen : Abbott wer iflals but vnb(ïOofes ÃÃcut.^. ïgt;u fblt (Boft«â haben aupgangerSecl vnb Ceib / tc. ba jiehen peper/ haper pd?^' hem gangenHeib von allen Brefften bewegen foil, onwaupganp^^^ 2^tr^cn foil er mit gehendtem DAupt bemutigfltd? jubaup bie Synagogifche niherwabt aupthun / vnb bie anherwerdtAglâ'® anlegen/lefen vnb fluhieren/vnb bas hey pt/ 0ic giengen von einerd geut in bie anher/ harju mup ihnen jbauib jeugnis geben / PP*^*^** §u effens jeitwefchen peaUbie PAnh/wellt;hes vbertrettenpe berP?*^ lt;nbsp;rey vnb Airhebruch vergleichen/wie Kabt Jofeph im 'Aalmin fehrlt;âââ hier ju mup ihnen Salomon pr oner bio. ó. helffen. 2llfo blieb ipneu*** jeit/ wie paulus fagt/ her vmbhang vor ber fchrtfft. Jtem pe nertt^â^â. ein vnreyn 23rot/has nid?t mie gewefchnen PAnben geeffen
ïûddüett öbetvbd ^aà mph
Af jech.4.flehet/alfo follen bie tinher Jfrael ihr brot vnreyn effen. . wefchung her h^nbtfoll pch berJubjutifch fegen/aber nicht reheti/ J er bas ^roc bridge Cbqs no^ gemeyn bey ihnen iff) vnb bandS^r^/
-ocr page 315-Ã^onafU ÅLVn ^^^^^^^â^ ^^ ^^® ^vot an/ aber ntd?t gat/ breebens mtt b^het b«v'/ o »ollet/fprccj^g^/up^i^g gav abfebneibe/ vnb barnacb ©ott banctcz bec
^2 ^^â^^Z biegen bteber bas fo Ã)aiub tn pfnlmo fngt: (Belobet fey// ^^j ^(^j-^^, Aek '^^^ ^*ââ ^Ãnig bet 'Wde/bet bu bas ^rotdu^ bem Ã^rberteb bet// âp brieb jï. Sagen and) / wer obn banedfagung etwas in btefer Welt ^^5*^ woltb4t (Botte# nteffe/ ber beraub (Bott felb#/ fóren# au^ bem i^^'^^â^^^/®lt;âttc6 ifl ba# erbtrieb vnb all Æ bre vólle â¦. ^be Plt; anfaben J?*')j*^/betten (te ben 23. pfalmcn. Had? ber^ÃOaljett fo (r lö. ober mebt
fjw feinb / gibt ber OauÃuatter bem gelert(ïen ba# ampt jofegnert Æ Uncte# (ïtm. Jft es aber nur einer ober 5 ween/ fo fagen (te fold?en fe// »I? T*^ ^ât/f®*gt;ber bey mltcb/ein (eber für (td? felbe. ^te fuma be# fegê# fnk ^^ff^â â|ïbtfc:Ste loben er(ïltfb (Bott/bj er ftcgefertigt vngcfpeigt; Lp^n^^^âtcen bj er (te alle fïunb fpetfen wóU/wóU fteb vber Sion vn bert SWleuen tempel erbarmert/(te vorarmutvnbbetlerey bebûten/vnb ââ^offlb erló(^n / ba# er aucb bie beiltg (ïabt wiber erbawen wóU/ vnb (ie jSdobte lanb furen/ vnb ba# jod? ber lOcyben auf gnaben von (neU . ^pett/ ba# er fetnen fegen vber (te febtefe / vnb ob feiner befebneibung ba nbsp;' Sebent en an feinen ^unb mit ^-brab^m/jfaat/tc. getroffen/
Æ Â® ibuen Ãeliam febiefen wóU/ber (te wórbig mud? überleben bie juf Wt (l0cf|ie.t0aben barnacb viel lebt/wie (te (id? ben ganzen tag bah p^^foUen : Keinen foil man blt;y feim ju namen nennen/fo man (bn fon(à *ââttctvnb ju nennen weyf .Keiner follbedanbernfpottenmtteyniÿ bonwort. Soll aucb deiner ein febeuben ab bem anbern tragen/ arm ober reich/ bann baf ganç 3f*^^^i Px 'â*â^ beilig* ^ber ^^*^â(ï^ââ ®^ ^â^ f^®^ ^^â5j âI^^*^ f^^â werdâ macht/ follen ftlt; wtloben/auch f® ^t etn (Bóttltch gut werd tbut/ al# vmb bootte# wil'/ [y^Seben/foUen fte# (m jugutem nicht auf legen/aUjeit eyngebend bed *P^ud?ó Proucrb.»4. Ãgt;ie gnab ber Polder i(f funb. War ifl# / (te bórf?
up0l freunbtltcb (lellen/ augen bienen / weil (te vnber ben Wólfïâ â^Muttb/mit beulen/ vnb von frieb# wegen etn btf#ltn vber notb effen/ J , â® 3ebet nicht von bergen.Sie trawcn ben Cbriflen fo wenig/ vnb |r^j. vnrey n/vil weniger bann wir (nen/ bie wir (te fût bunb Keebte Cbtiflen aber wéllen Æ eb er man wol von borgen/ feinb quot;â¢^Hianbt feinb bann ber fiinb/ lieben alle perfon al# ein Pilb (Botte#/ J^nyPeyboberJub. Sie haben auch in (btem'^almut/man foil dein ^â^iflen in (Botte# nammen entpfaben /auch ben frieben nicht wünb^ gtn/berbalben bie'ÃTeutfehen Juben gememgdlich pflegen jufprecheni ^^eb wtlldom/ba# ifl/Ceufel dorn. Jn fumma/ dein 3«h Wil eintdem cn wol / vrfad? / (te halten# für vnreyn / nach innhalt (hte# ^Tah â¢i»t6/wa# (te ihnen gut# erjetgen/ thun (te nit von bernen fonbet auf h'^cht/ltcbe vnb freunbfehafft be# frieben#/ (tch felb# hierinn fuchenbe» . So er (teb hat niber gelegt/bcttet er 248.wort/ jubebeuten 248. glte^ ^^Hobcmlt;cOenfd?cn vor vbcl behüt werben follen * 3gt;arnad? betten (te â^^»â¢Pfalmen/barauff (te viel halten / vnb viel durger gebett. traben
«uch ihrvrfach / baà fte ihr beth(latt jwifchen (Ditternadt vnb (?0ittag (Iclkn follen.iOaben viel lebt ber ^bdichen pPidt halb/dctner foil mit feinem Weib bie er er jörnt ober gefdlagcn hat,/ jufd?a(fen haben/ bif er Ãe jufriebengefïellt/vnbmit fr
verfitneti(d»
cc m
%)o«
-ocr page 316-5)4^ MffC t^f tl bief«' ^'CUPltCft?/
^cn ^cr 3u0cn gcfl viW gevrtageu Vurc^ö gan^e 3#/ vnb crflUd? vorn Sabbat^.
pmRette ^^ ober tiiflcg Ãuff ben Sabbath nach fdm vermögencyn/ 3^^'^ assise nbsp;nbsp;nbsp;AÃ^XJtfdj/vnbaUcrlcy gute binge/bem Sabbath ^ult;brlt;» / ^***â*ïj 0;«yt«3/tó^ Sabbath wfvbtein^rautvnbKönigin lt;5ottglt;h«ligt/lxyib^^^^L dag oöcc nbsp;nbsp;nennet. 3Un frey tag ober vorfefl nadh (Dtttog /e|^n ^lt; ntd?t / b*pL «mb/oj^X ® ^^^^^^ lt;yttglt;*«9lt;âi^fï/baö heben Sabbath befïet Infliger m^ÿ^ iXoaran entpfahen vnb einleyttcn. Ã)er Jub foil and? Wein im iOauh b*XX ««frtgt;lt;mr«b=* hen ©abbathmiteyttWttbauhregnen/ wie folgt. DiefihcflubaeyC, iwmmX'^^ ^lt;Vfftâ*»^ vnb(l0iittcherey niebre bann ein lauter Jubenthw^ââ! Kvpöutf. ba pich narrenweref glettbwol im fehwanef gebet/ vnb für groh ® J^fu bienfl gehalten wirbt. tOilff ©ott/wer ein lJifchoff ober ben ^^' t 3ltarin feiner weibung befehreibenfolt/erbeborffe wol einer eyöjj-j Chrontef, Ãgt;arumb laÃt vne nicht allein vbev bie armen Juben U^â oberweynen/ fonbewberrne pIber/bann ob Ãe wolvormitCDep^-j »bcrlcgt feinb/ vnb mehr bann fechÃbwnbert ©efagim (^Oofeblt;i^£ von (Sott fnenauffgelegt/ nur bas pe ob« fein wort nichts für pd/PâJ anpengen/nod? haben pe vn^elich viel (lOenfchen gebot an (lOofetfl wir ansIfuangelinm gebenrft/vnb groÃe bdrben/bie weber pe no^^ Rätter haben tragen mogen/auffgelegt/wie Cbriflus fagtUOattP-Jj' bie pe felbö mit leim pnger anregen/ fa jutragen nid?f vermögen/Æ 7.3tcto.7. gt;3.14. v« ^ben alfo tbun wir fm auch/ haben mit ber Ueb/g*^, ben/boffnung/ vnb mit ben gebotten (Sottes noch nicht feyraben^^^ macht/ fa mit Beinern pnger angeregt/bie hoch (Sott fchlecht habet''ââ' vnban vns forbertWattb.gt;2.(l0ilt;^.'^.2)ent.($.io.vnb fabeneinue^X vnnotigs wepp an/vnb haben bas wepp o^er ben zettel ber noch à abgeweben/ famebt angericht» Solcher Juben pedt bie Welt Uy^
Hun vom Sabbath / ^atuoram freytag fchueiben pe bie iw* ab/weçenfre meÃer/Bochen/fuchen fr feyrtäglich Bleyb berf0r/wepâ' auch f ht fuÃ/ b^nb vnb bAupt/vnb fo es febier tiindel werben wi^/^i ten pe ben Sabbath mitange5ónbten liech tern eyn/tbun bas lieh Bleybt an/ vnb bereyten ben tifch. 3ls bann geben peinbie ÃX*: gog/betten ben Sabbath ey n/fänfft rüwig one forg/als gebrechei^J; ni^ts/ vnb alle feine werd' feyen aupgericht/alfofrey foil eratu0^ ^ bath vor (5ott pebn. Soera ufgebe cc that/ follerfroltchbeymg«^âââ* fchreibt Kabbi Jofepb.3^ vnberlap bie bie tanbtmär vonben ^'*^^^ 4f ngeln. So er bann alfo ^ubanp Bompt / bie 2lmpel ange^ön^f ^, tifd? bereyt pnbt/ Bommen bie Binber vnb ^nidlen jum Paupuoti^^ vnb wünbfehen fm ein guten Sabbath / fo bande er f neu bann mit guten Jar/ vnb mit aupgelegten t^Anben fegneter pemitbem^â^ ^ene. 44. (Sott foil bieh machen wie Ephraim vnb dOanajp/c^^- ^S gleichen geben auch all f unge Bnaben fo man aup ber ©7«agoggt^X erpliehjum Kabbt/ber gibt ihnen auch biefen fegen/mit aufpe5^J ber lOänb. Jps aber ein meyblin/fpricht er: (Sott mach bieh wie er chel vnb Cia getban bat/bas in beim Samen alle Doicf er gebenc 0 J werben/ bah er muà fhnen bieferBoplich fprueh bienen. î^amathP^' pepchringÃweiÃvmbben tifd) / vnb ber PauÃuatter nimptein Wit IVein in bie banb/vn fegnet ben Sabbath eyn/ mit befonbem^^
-ocr page 317-s nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^eii;gt;i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CXLVIII
'â^®*'fcâî/9ctto*iii«c» ââ«^ (V?ofc lt;5cnc.i. etwa pngt er bie 8^t ba lutter flimme. 5ucnb fügen alle bie ob ttfd? Ã^en/^lmen.Ão *â^âhcfc ^ ö *^ ^*'^^â^â^^^*^^*â'^â^â^'*â'^^*â *^^^*^ an^bew^clcbj«/ ^^*»10^â^*^^ ^â^.^^^^â^ P^S^*^ ^^ öabbatblnbcröynagogvber ^^âH en f!Z 'â^ ^*P wtllen/ob jenbert einer wer ber folcbe nit vermocht/ S'^t in ^^^^^*^ââ3 blt;tt. ÃOamad?nhnpter bas 15rot/ banefet/ vnb M on ^ââ^Ã^ ÃMber Cbrifl 116 ein vrfacb genomen bat/ fein nad?tlt;/ ^«n/ h ^ââ7^^^^/ wb allweg ob tifeb bas ^rot jubred^en vnb juban^z â^^» ^^'^^S^^^^tiSteit wóU erfóllcn/ vnb allem ©efag genugtbun Slt;thlt;ï? p 3lt;»/lt;^34f tb» ?» ÃXmnaeb effen Re bae befl fo einer vermag/' p4|ïci-«t f/j ^C8ö^^â^«tt allen oranvnber anbernetnpafleten/jnrgebâebtnie «» ^r^nç^* â¦bw^'^âï** Ã)cmnadgt; tb«» Plt; ben garnie 6abbatbntd)C6. ^efolben ^^SS?« *âniÃH??, nfcbenarmenCbriflen/ber/bttm fpól/ ber/cynbeiQt/liecbt mrtlt;bt/i»«K«gt; ^hcA â v ^^â'«Icf/btrbümen Reb pefeyen leerten/vnb bit Cbriften fre M/i'vn£gt;0c»gt; ^ wiiflèn d^nen wildier geben / vnb fie wie t^erren/ mófpg er ; §JJ^* ^â^ tivrik â ^^â^ fold?em nArrifeben a^wenbigem feyren bee Ãabbatbö :
^« M.^â ^â^ 5^^ ^^P ^^neb » jbe S^almut gibt 511 / boe einer nuff ®^t ri lt;nbsp;^^ $wty taufent febtitt reyfenmag/ bad ifl ein IVelfebe meil/ bit|(j^^'ââettbetl einer ITentfeben. ©tefollen and? am ©abbatballer ^«td1 ? ^^^^^^'^^^^ Weltlicbenbingenreben/banbtbietttt/tc fonber i*lt;bbHy***^®^^^ff*^/'^^â^®®^^'ââ^^ââ*^^^® ^ââ*^^f^'ââ^^^^^^^ febwer^-i^iet ^*'^â*â^ erlaubt worben/ aber fîe haltend wie fie mógen /vnb *iKbt '^'^ ^ *gt;«[lt;«gt; ©abbatb/tnber ganzen Woebenfagen penidic itemÃ^^ 'ââwtber/tauffen/verbaulfen/ ratbfdjlagé/ald am ©abbatb/ ^luno /s ó^lt;ben vnb banden bran vtelmald.oaebmald habend ein orb / Un/S^x ^â**^^^ Ãabbatbbrcymalaneim jugeriebten tifeb effen fob wittn **^^^quot; ^âP â'ââ^ f^*^ ^ââ ringen à Sotte^ienil/ nemend ^vob. 1^.
hreymalbetit/betit/ beutftebet. 5« âX)efpcr$eic aufih f? ^^3 geben Pe wiber infbv ©ynagog/heben ihr 5eben(5eboc ^P öcr4v(b/ lefèn ein wenig bran^/ bemnotb gehen fie beim/ effen bad lafli,??^^*â^iâgt;^elgt;»lt;^i^^^lt;iigt;^â^^^*^e» P^ am ©abbatb/ bie vnberz Utta ^^'â^nótig. 3lmabcnbgann febrfpAt/bamitfaber ©abbatb ®^ÃâS wehre/ au^ bemwohn / ba^ pe verboffen bae aller J11 ben ^^^â^fünbigau^bieferlVeltgefcbeiben fetnb/ biefe^eit bed©abi' tteh ^à ^^â'® ^^ webret/rug haben in ber lOell ober ^egfe wer/ barumb b ^^l^*â*ölt;'^lgt;athjtt/vnbÃngen jnau^gangben lt;^7. p fa lm gar ut vnb lang/offtauffein fïiinb bamit Pebd lang verjtehe/vnb fie b^ oebengebettanfahen/ fo halb iff ber ©abbatb auf/ vnb mû,fen bic «len wiber gen t3ell.©iefegnen ben ©abbatb aud)aufmtt(Bebett/ *i x^'^*â^^^*âei^3i^^lP*^^lt;i^^lt;i^ifgt;«^â*â^Welt;henbengewÃr^» ^^i'iâ*â*ï^ «ttbfebetfebet bem anbern ein gute'TVod?en /laffen fteb abermald bie « k?^ ''^3uen/ vnb bie 10 Anb anffegenwie vor. ©ie fingen auch am »Ai,*^*^^ ^*â ^^^^^ ââ^ feinem Pau^ / viererley gefangs / in welchen ben rk â , nbsp;nbsp;offtgefluchtwirt.^ittcn bad ©ottÆnen alle gû ter vnb reiche»
if gt;nbsp;f^^^^t^eyben vnb quot;Vólcfer C vnbcr bie fic aud? bie Chriffen $c^z J* jgeben wóUe/ntcffen vnb gebrauchen laffen/ vnb bad ©ott bie ^m/ omter vnb (V)oabttcr fampt ben Chriften / weldoe fie bie Ifbomiter «tuen / auf rentten vnb verberben/ vnb ein groà bibmen / angft vnb Lb^r*â^^^* '^^^^â^ermb ChriffenauÃfchütcen vnb er weden wolz * vaà fic bad ©ch wert von Orient bià gen Oceibent verdere.
darnach betten Ãe all/ wiber alle pbeittey t ber âVoleter/ lOcyben
Ce »9 vub
-ocr page 318-Sae? briUe tÃfil btef«^ ^elt^uÅ^/ Â¥hb Cbvi(Ãcn/vnb ttcnnen pc cm ©ottlop fcbaWb^fftigs Ã^^fJ^^i \ bas pc nid^ewtbctrfprccbcn Bónnen. Vtrtcbfolcbcmjónbcn P^â^ââÃâ^f',lt; Ãenjen an/bic ben ©abbntb von bet woeben fd)(iSec,ïbarnadgt; blt;**â pc ctn ©ilbcnn2lt;lctnot/mtt woldccbcnbcn fpecereyengefaPèt/p^ nimptbet t^nupunctevmtt feb^nen worten/vnrenebtbnrju/gtbtö Jâ /eben bevumb / jungen vnb uiten/ (lOunnen vnb Wetbern/ctnem J^^^^ nneb feinem punb/ultet ober würbe jurieebeni 5gt;ct tOaupuntter ni^f nud^muU ben 2^ellt;b mtt Wein in bic JOunbt/ vnb pngt wu t : HtJ^^ *â, leb verpebert tn (Dott meinem lOcyUnb/tcgur febone nnbóebtigt nlófcy (6ottjbt^rtUetn* ©eben gegen bemnicd?t)bt'enógclvnbn^lt;, un/vnbfpreeben uil einhellig: (Belobet fey pu (Bottvnferf^err/eif^^,. nig bevIVclt/tc.bcr bu vnberpbeibep ^wij^enjfruel vnbunbem^ rfern/ jwifeben bcmbnligen vnb vnheiligen. Ã)urnucb febóttet^^^.-wenig IVein» uuff bic iïfrben / trinefet /vnb gibt /bnen **l^^*! bem Xeld) juttincf en. 3llfo nemmen pc uil von biefem ITcin/ fï*^^^| /bte 3tugen vnb pub bumit. ©einb uud? viel vnbet ihnen/ bic mi^ fern Wein vnb 2^ergen gr op 5nubcrey treiben / gieffen ben Wdn / â^^ wir bu6 We y bluffer/ in ullc eet bes iOnufee/ uuff bic wiegen vnb b^ gewunb/uUcó gefpónp j u uertreiben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
aÃ)u6 pc $um ge wórQ riceben ip bj bic vrfucb b^ pc nemen Iffuiu 42»ber (ÃOenfeb hub brey ©celen/vnb fo ber (Denfeb pbUff/r**, bic 5 WO uup/eine vbcrpebinó iOimlifeb wefen/ vnb bóte bufclbplt;»lj^^ Bónfftige bing/ Ã)ie unber vnberpeb ine Ifrbtrieb vnb Dell / vnb Mw bin vnb ber/febe niebtö unbersbunn nur fónb / torbeyt vnb bifc nennen pc bic Dicht fd) ©cel. 2lber bic reebte ©cel fo ber (Dtnpâ, erpbuffung enepfungen bub blcib beim betten/ wife vn febe ullc biw^ bue bic jwo unbem ©celen feben vnb tbun /buber bic tróum ^âgt;â^iff bicmunnitveruebtenfoil. 3lm©ubbutbubc^eben pebemmtnf^L »ber bife brey/nod? «n ©cel/bie fuhr $uenb beeöubbuthó nup/vnjâ be ber äoenfeb Bruptlop/burumb er jubiefemgewór^ rieebe/Brup j lt;ntpfuben.Ãgt;ic nógcl vnb pnger feben peburumbun/bie wunbetw^^. (Bottee jubebcnctcn/ bueer allee vnberpbieblieb gemuebt blt;»t/^.â, 2fvael von ben Dcyben vnberfebeiben/ben ©ubbutb von her W*?^ .^ éen Wein fo pc uuff biedf rben gieffen / geben pc ber Verpoffeneu^,^ Chore jutrinden jur lubung / bic pc nod? vnber bem Ai^rbtrid? b^^âL vnb leben verboffen/bic |cçt juuupgung bce ©ubbutbe wihefttt Dell muffen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
sDue pcbicpule vnb uugen bumit bcprciebèrt/follcn pc bieP*^ eben tein (Blieb verrenden/vnb Bein noth leiben un ben klugen. v^L den juuupgungbee©ubbutbe febneUbj tifebtuebuuff/bermeyntâ pc wollen ulfo fdncllbejult werben Vort ibten febnlbigcrn.
ben gungen ©ubbutb bebedt / uup wohn / bue Deliue vnb bie buruuff effen.
®cn bem Seft ber Eeuwen Sïmtat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
vnb feln Ceremo? uien»
^Ã*^^ ^^^ 5ep bereiten peb bic 5»ben einen tug juuormit uu^bue fnen (Bote ein frólieben neu wen (Donut 5»pbl^/ vLii* ^^bifen tug/ vnb bod? nit gur/fcinb über fup frolieb/fpiden v«h *â^
-ocr page 319-^otiSfflJ' CXUX
^^*^**^^'â**^ ^^ bcr(Wo« volUfï/ ongcfArltcbbrcy obcv Vhh^^? ^^ââ^*'â^gt;/ vcrfamkn pd? bic Jubcn blt;y nacht m cint lOof/ etwa «ett^'2?PââÃ?**^â^ââ^l*^®''^â^*â/^*^ *^^âtrlt;*^*^/ vnbfcbcnaU^ciffi^ wbgt;^? ^*'^^^* -^â* ^^*^ fabet bet gcUrtflan/ ein febón Cobgefang : (Ãc-? ^â¢^ ky«|Ãu (Boet vnjer iOctt/eïn Aonig bet Welt / bet bu mit bcinemi ftb^ff ^ââ^ ^^^ ®«(l betnes munbe / bic tOimmcl vnb all jbt neet bo SJeâ* ^^^ '^ ^'â^ ib«ctt ein ©efaç vnb jeit gegeben/ bas |tc jbten be/ i ^au^rtdjten vnb nicht vctwanblen foUen / feinb auch ftvlich vnb It^^** ^^ batju / bos pc beinen willen tbun feilen/te. nie fptingen pc fHu^^^^^tf S^^nimmel mit allen btefficen/ibeb^betibtbeffet / vnb ow à ^âââ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠Selobet fcy bein 0d?op|fct/ te. gleich aló ich gegen bit *âi!'fr*^â*3/ 'â^^ ^*^ â^*^^ ettcychen tan alfo feilen meine feinb ver 5wphanben wetben/bas pc wie ein fïeyn fchweigen/ vue nit bcfd?^/z bSâ'^ ^â'*â^^^^^ bei»macht iff/fellfetchtvnbang^auff pefaUen/ «uÃ^â^ââ^â^ ^^ ^*â^*^ Sege» bem anbetn/fptechenbe : ©et frieb fcy vbet â^lt;4ntwetcbetanbet :Ã)et ftieb fcy auffeuch/ftieb.
âÃc» ben hier ueweri Ãâ^ten her Jiihen»
K^ Jetnewe Jatwetben in bet JubenxTalmutangc^egen/baà etff q^mbetam etfïen tag bee (netgen an/ bad nennen pc ba« new far
' bet (Oenat / genemmen auf Ifve.u. ÃJiefet ene nat fell fcyn ein JJ^^ng allet enonat. 2ebet jt 3at batuen pc jbt 3at$al vnb tedmung ^â'4)en 'vonbet welt fd?éptfnngan/ fabê pc am etff en tag bed netbjf *
an/ald bann begehen pc ein gtep iefl/ auf Ceutt. *5. gelegen.
btietfabet an/am »5.tag bed Cbtiffmenatd/bj beyffen pc bad new j^ aller quot;bäum vnb ftà cht/bann an biefem tag feilen alle ^âum f ten ?^f*fft vnb btaffe entpfabenbaó pc alfe ptebieten/ fchneiben ebn'? Metlichs. obetio. ein 31-ptfei obet^ytenauff/ vnbfebenwiebiebetn â3en vnb geff altet feinb/ vn fe pc am v» tag ïbecembtid baffdbig tbun/
pc alle betn in bet gleiche ebd vet^nbett/vn jut ftucht gefchteFt/ ®âYetn vmbgewenbt vnb anbetd liegen» CebenanbiefemtagGott/ J^^maUetley gute ftucht fe pegebabenmégen. Ã)ad vtetbt new fat ^â^Ãonigz bann all f ht btieff vnb h^nbcl ff eben mit ftem ÃDatum ven âââ¢^tagnn/bepA.egimentd bet2k$nig/venÃaulbapcin ftem Canb Slt;wefen feinb.
âÃctt hem groffenS^O hev^uhen/has fic *pe0a(^/ wit abet -Offetn nennen / ge// nemmen aup
Xlrj^ob.ii.
^^le gebteuch vnb Cetementenbet 3«ben an biefem 5efÃ/ bebJtfft ^j^md eignen â ^uchö/hütglich wil ichd vbetbeblen/vnbboch etwad . â^auonfagen/ iftfflich miiffen bic etffgebetnen bnâblln aUjumal ^euotcyijehenben tag bed obgemelten lt;^Oonatd faflcn baf ©ott nicht ^«hbutd^bettfchlabcnbe« if ngelfbt etffgebetne Kinbet getobt bat. demnach tanmen Pc faff genaw / auch mit einem Riecht / auf allen ^m/fpälten vnb (lOeufdlechctn all jbt gebebelc^tet auf bem l^aup/ quot;»adxn vnbetmiOtmmelein 5ewet/ vnb vetbtennen fold) gehebelt gc^» rwn^nbtot/banpefagenbip gehebeltbtotfcy ein JpgutbedSataud/ m»» ©Ott am Jóngffen tag alfo jetfd^melÃcn werb/ bau wie ein wenig â Jeebel
-ocr page 320-©d^ brttfe fOeil Meff^ ® eltSuw/
Hebel bett gtttt^ettâS'cyg feuret/ttlfo ber ^Teufel ttUe dOettfebett/tvö lt;fL
3(îtlrta/Oft«
0d?mrtlt5/nuvIV4flcrvnb (^Al/bamtt vcMrctbcnÃebctttAgbipr^ rtbent b« geben Re w btc 0y nrtgog lobert ©ott b^li er Re auR g/ bett vnb^necbtfcbaflT^gyptt erlogt bAt.igt;cmttrtd? geben Rlt;5^YÃrt btt tR ber ttfeb jugeriit/vnb ttUed ttuffe BöflUcbfl juberetr/ mit R^ ^ »ttb giilbin gejebirrett/ bte wAttb mtt ^eppicbett vmbbenett/ bie 2?Afi
^i^«Ji% n^n ^ubomtnen btt« imb fftttt Rttbet / vttb bià fey bte vrfttcb / wfâ^gt;i Des Teufels lt;5ott fo offt bett ©ttwreeygverbeut/ förberUeb ttuff biR ^eff. ®^^ 6«meoöee ttemmettftettuR4gt;flt;ttcttptte7.5»ntbriwettfubettftettttSueben5*â^^^ nwd oö« d?ett btt6 tjî vttgebeblete JIttbett/ble Re UOtt^o6 ttettttett/buben^ 3 ^ 3tjim«/oda ttufffebett/bttejolcbe 2lt;ult;betttttcbterftturett/(lecbettttucbbte2\»® S^.S'^r^M.» Voller lieber mtt etm et Rn Rtttttl ober bttebg^beUtt/ btt6 Re ntebt «»nJ^ i »ai Wd«/ benfoUett/ nie werett Re gebebek/ brttueben bttrju weber 04lç^^^â )
bettHättben pbttrttonföVttbfreyeHertRbttfft. Wetrter buben (i^^ fîtttt bee reebtett -ôfïerUmblitte/ viel S^tubifebev Ceremotti vnb blt;R*' ÿ^Ãaie i. nbsp;nbsp;nbsp;ber Ãpffer/bttuott \ bneu (Sott ttiebte gebotte« but / berbttlb er nit
2lmo6j. ^0f t.t. liltd). ff. ëev.j*7
maU4t.lt;«»' gebette fr5effvttb4^fferverwtrjft/tt4tttltcb/Retteitttttettetttblt;n^frS bttefoUttuffbieOplferieRbeuttett/nttcbfbmctttgefottettRiicf 2^â*^â Rey j^ ober bughit vorn bey tt ttm bug / btte (bil ttuff beu ttuRgeRterf^^^ »nöt4. * 3lrfttlt;Bottee beuttett/bttmtterRettuR X^gypteugefurtbnt/vnbuuw pfalm. 4^, ttuffe Xgt;|ïerlttmb.rïttcb bent bubeu Re brey befottber gebottte Ãp^R^ vn08ö» bttrtttt (5ott ettt befottber gefullctt bttbett foil / ber HttuRutttter bett ntltlett mtttett ett^wey / legt bue eitt bulbtbetl wiber $wifd?(-f^^' ^weettguttQe/btte ttttber bttlbtbctlglbt er etnt ttttt tlRb ^unerbergt/l*^^ ttuff bttbett Re vielgroffer (Hiffertettoberbeymltgtett/bttritottvidj''â febreibett wer* XTu btR verborgen Róet effen Re mlt groffer unbuebt betligbettuttcbbent^bcttbeffctt/ttttRttttbee ^(lerUmbe/ buben^w ttcbt bj bein brófttmltn buruon ttuff bte ^rb full ober ttm bttrt beb^W verbergene ttber/ttUermetfï bttruntbbtte btR flucf ettt Rgur vnb 5d^^^ feytt foU z^ubebeutenben jubünffttge« (HefRam / beR jubuniftRà ttueb beymiteb vnb verborgen fey, ÃDttrumb bey (fet btefer Kud) W' Bommett/ btte iff/$eitd? berfür btte btng. (Httebenttueb ein btng »âlt;Æâquot; brey von niife/ttplfelttvttbbyrett/mttlVetttttttgemifcbt/formt«*^*âââ? wte ettt Sngel/ Rrewen viel gute gewürg brttuff/bttRelb foil beuten*âJ , ertttttertt/btte fre quot;VAtter tu Ã^gyptett ongel gemttebt buben, ir^t^â^'x nu folebe effen wollen/ ffuntpffet ber HttuRuntter mtt ben b^nbenlâJâ* vmv / fpreebenbe: 3lfo buben vnfere'X)Atter lm Ceymen geffumpu^' ©t^enttueb btfe nttebt Reber ttm tifeb /btR ju (Httternttebt/gAnglïdJ juuerRebt/ibnen móge btfe nttebt ntebte leybe gefebeben/bttruntb edi^, kenCBlttuben jubejeugen/fbre beufer vnb beller offen (leben Ittffen. Æquot; fe nuebt nennen Re etn bebót nttebt/Cefebetnorim.0ie febretben fu(f/lâJ ttUewunberjeteben vnberlófungmitbem Jfrttel vnbptttrtureben^^' tbun/ttuffbtefe nuebt gefebeben feyenwieRe burnt biefe nuebt inib*^^^ 0ebett ulle wunberwertf bte (Sort (ren quot;VAttern uuff btfe nuebt et^i^â9 but/erjclcn/ vnb bend e $uenb brun ben Rueb berCbrt(Ãen/mituüH l tructten Worten/ wtber alle -Oberbett vnb HAuptRAbt ber CbttR«â'^ Re lt;5ott wó ll v mbbringen/ vnb uuR (ren bAnben erretten. HoRen uu® Hdtuó werbe uuff biefe nuebt Bommen/vttbbuó ^uungelium Bönffttgen (Hefftu prebtgen.Hüben ÃUeb bie ein hurt? gebetltn 5« *JL bue Re bie tb«r uufftbun/vermeynenb Heltuó bonte burju/bittenuw
-ocr page 321-^on ^ffiii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CD
'*^^*^^^^^^^^^â^â*^r*â- ^ ^^^â^ 3^â^ 4U^bdnctt jont vbcr S?.?®^^ tuff s - ^*^ ^ââ^ â^^ Bennen/ vnb vber bic Kontgrcid? bte ntt an Siu ^TpS x *^**^*^âwmmen.0ibewie fern toffe bteferflud? ficfcibs/vnbbte»â»» c^nfigr
fbt K^**â^ ^^^ Cbofïen/nlfo lengt bte lüge Æbt fclbÃ/vnb ttifft vntrew «11 ^âlP^*'*^^â/â*ïfo Mtn^ ^nnl benebeyen/ fo er wil mnlebey en/nlfo wire ih ? ?®^^^ rlt;« gebetj^ur fiinb/vnb nil fr fl nd? J«r benebeyung/ wie wir
»uh'^â' ^^^^^^^^ Dolct feben. âVnb jwar wir bórffen vber f brem find)
vnbfl^^***^^ J**^âgt;/lt;^^fïlt;*f^lt;l®^ttlt;^lt;yâ**3fo wirCboflenfeinb/ fo^ c ^^^ *ââ^ ^^^^ felbó/ weil (te ©ott weber widen nod? Bennen. 3lU «m ^^*^®âgt;ttlo^nnrfmfelbd pnd?en/wie ©nlomonfngtprouerb.
- ^^â^â^ ^ï** vogel furuber flengt/ vnb ein 0d? wnlb furwber fert/ nb
âtt vnuetbienter Ãnd? trifft nid?t.3Hfo i^à nUce ber Cbiâifïen bne fb^ tHXf^â^^^^^f^^^^â^^^â^â^âne^^'â^^ in verm^lebeynng wolfpreeben vb 'Ã?^^â^**^ gebet nllee nn f brem bald nn^. ibnrumb foil niemanbt ift^^*^ ^ââ^^*â*^â*^â^ bieten/Ãnd?en/|td? enträften/bnnn ber ein Dey b bis ^^^^ ^^ââ^ââ jnbtefemgebettbte tbümlfo geöffnet brtben/fobne fbter einer vemeybet/ wi febt nlfo gAbling in bie (ïnben/
â'^lt;gt;b er Deltas were/ verBûnbtgt fbnenbnsAlrnnngcllumvon Inx 2^ffnlt;'/vnb (einbbnbin Bommen/ bas (te f br felbe fpotten. Ãöiefc gMcamp;eHà Aa 1 S^eiJben erbiebten Ceremont babenfie fi?nen felbsnnflnttbeó oerJXnÃfe fl:^^2â*»nb8 eyngefegt/bann (te fd?U:bten bas 4gt;(lerUmblin garnit/ ^eiâ« v«» â ^eurtueb bas blutgar ntt vber bie tb^r/aneb feinb ficntd?tgcr«jï ^â«ff*«» fe 'g'^â^^Surtem94?wert/ vnb ©pieffen in benbAnben wie (te in (SOo^-1 ^S^biu.etn vorfdbritftbaben/ fagenftefeyen folliiböniditfbulbtg nMm gelobten (4nb/be(? ft enueb Bein gefd?rifft babe n/ban fren^4llt;? foï 'â^ââ *'^*^ im gelobten Unb / fa 511 Diernfaiem in ber ffabteben ViS^A 3^bun/ba6eingewid5eid?enifl/baó fte (Bote mit f brem 4gt;p (fer â*® Ã(ferlamb verflûrçt bar/vnb nid?t mebr baben wd»
^0« ber ÃuBctt âpfirtgfïett/ ndveu 3dv/ vnb bero Ceremonies
-öm letfïen ad?tcnben tag ber dgt;flern/ faben pe an fónffgig tag O^^^wnanberjujelenan^ Ppng(ïen/wieCenltici x^.flebet.Hu tfm ^âl?-^^fï berppngflen begehen pe $ween tagobn fonberlid? Ce«-büv.4?z^^^ -^^^ ^^â^ gebeneb tag/ bas f nen (Bott für allen Dólef ern «tt Ãi^*^^â'â* f«gt;gt;5lt;l*ttbntmlt;» 5upeben.?ln biefemtag flrewenpe y ^p injreQynagogH^enfer vnb (Saffen/baben ault;b viel (Deyen vnb ^K ^^^^ bran wol/vnb laffen f nen wol feyn/ effen fa^ von (Dild?/ vev r 'ââ^ f^ffern bing/ jur gebAd?tniö bes (Befa^ee/ bas ba pi p/ Blar/ ^**r^ fpeip.(Dad?en and? ein boben biden ftbenfad?en 5lagt; nuiruâ^ 3^^^â^fnt6 ber fibenDtmmel vnb bes boben berge ©inai/bar^ ben ö^^*'®®^^^^® ®^fn^5 9lt;ben bab / beyffen and? bammb ben 5lagt; redi^â*'*â ^â''^nad? am erpentag bee Derbflmonate baben pe jbr It^x ^5â*â^«r/in welchem (Donat pe viel5ef{ vnb5eyr baben/gAn^lt;gt; bifi iW*^ baltenb/ (Bott pg anbtfem tag ju (Bericht/ welcher (Denfd? fokh xââ^^ ^*'^ (Berben/ leben/ arm ober reich werben foil/ hoch fey t«oe^'^ ^^^^^â^® vnbfenteng bcy (Bott nicht verpgelt/ bt(? nad? jeben tób *''l^*â* langen tag. Zgt;aritmb faflen vnb cafïeyen pepd? fclbe Vartbic jeben tag/ jwifchenbem He wen Jar vnb langen tag/ vnb hetpen
-ocr page 322-©d^ briffe fÃcil biffêâ ^effB«^^/
beiden bi« lo.^uà ta^f ban ob fdjon eiltet von ©occ am newen 1^''^ ordnet wer $um tobcbettcl/tc. vnb er ^«^ tbet bi^ jum langen ättbertlt;0ott fettt vrtbcU vber ÆÂ«/vn ober ntt bu^ tbut bt^ lt;*wn ^*if ^^à be^ lange tagö/fo benrfe (Bott ban ben Ãgel bran mit eim eyb/v» Æ *. banntebtö anbere brauÃ/bj vrtbetl fcy gefeUt/vnber be|d)luf6 ****^% eyb verpglet. ^ae beyÃt/meyn td?/(Botttenet/wie Ãe Ãeb rb»â^â^^'â'L färgeben. lÃtewetl nu bj new /ar »nb ber lang tag berma|fen bey gehalten wtrbt/faben pean/etn ganzen dOonatbamor 5ufajtfâ^':; bnÃjutbnn/llebenjn morgens jwoflunb Vortag anffin /r@tn43lt;â9' vnb wirtbtefer^lOonatbte ^ettbef^nà vnb verjeibungbey /b»^^*^% nant/blafen abenbö vn morgens ein born von etmTftbber gem4ebf' /ren Ãirtben/jut ^uà $nermanen/geno»nen 31 mos 5.Ã0 mans PC in ber Qtabt blafcr/fol nicht bas gan^e quot;Volcf erfebreef enfver/leb^' für /ren fönben/ vnb ^uà tb«n/barnit Ãe 50 biefem newen /ar/ fo / 511 (Bericht Ãijt/rechtfertig erfunben werben/vnb fpreehen/fo ber W Ãas bommen werb/ werbe er mit eim grofjen born gellen ober beuff^â als 5lt;tchatie 9. /lebet.^ aber barumb ein Tütbber born/ (Bott Jttlt;^ nern besTfibbers für Jfaac geop(fcrt(Bene(ts zi.b5 er Ãebeà laÃ.ibarnach fo babompt bas vorfe/l vn abent bes newen 3lt;trs/Ã^à (ieall/ /nng vnb alt/ anbächtigblich vnb |lreng/ geben all ins b^bM barnach in ein ÃieÃenb TVaÃer/ tauchen Ãeb ganQ/ fchlegt fich im W fermit ber redeten iOanbauffbie 'Sru/ldegt bielmde auffs PM® bamit er nit barhaupt flehe/ vn fagt alfo ein /eber Jub bie offne bei^^ als offt er ein wort fpricht/tbut er ein fchlag an bie ^rufl/ vnb /r b«» hat fouil wort/ als ^uchflaben in /brem 3riphabct bas ifl 22.
feilt er mit volbomnem Ceib ins ITaÃer/vnb müÃen/hm bieb^^'C jlehen/^eugnis geben/ bas ber ganije leib vnberm WaÃer gewefm^i wo nid?t/ muà er Ãch fo Ung tauchen/ bià fein ganger Ceib mit iPlt;: hebest wirt.IVo Ãe nicht ÃieÃenb WaÃer baben/ober vor benCbfiP^ tein rüg Ãnben m^enfo graben Ãe gemeingbltch in eim Stellet etü^quot; hey ihnen/bià Ãe ILcbcnbigiraÃer Ãnben/ benpÃAÃernÃe/vubn^^ ten mit einer Ãtiegihnen bas IVafferju/ bas Ãe Ãch jn beÃimpt«*^5â' barinn tauchen / b$ Ãe wetfs vnb rein vor (Bott erfunben werben / »^ offt in ber 0chrifft/ baà man bas vurein wAfeben vnb ins WnffC^â ehenfoU/erfunbenwirt. 'Weil Ãe nun an biefem newen Jarvormob^ flen dichter flehen müÃen/ir gericht erflehen / vnb bas wthdl hen/wtees ihnen ins jutönfftig^nr^hen foil/reinigen Ãe Ãfhb4nâ^ alfo/bamit Ãe rein vorm Kichterflul Lottes erfcheinen. Schreibe ( ein lüg mit ben anbern juconÃrmieren ) bas ctlich ^ngcl in fd) weben bie (Bott nicht loben borffen/bià Ãe Ãch ?^?. mal in^n® nar tauchen. Diel mehr vnb biUtcher follenbasbie vnreinenftinbiS^quot; lt;^enfchcn thun.5)ifer ^acb ifl vnberm ©tnl (Bottes/vnb lompt fchweià ber ^ngd/bieben ©tnl (Bottes tragen/ barinn müÃen juuor tauchen vnb reinigen» 5ii nacht amnewen Jars abenb/ ^lt;5^L. all WeiÃe tley ber an fegnen bas 5«à mit Wein ey n/wie auch ***Ã^L ten vnb Ãngenfshr lang vnb vicl.äöicbnabettgehn^umoberÃenHs bi/ ber legt ihnen biePÃnbauff/vnbfegnetfte barnach ju ben^if^ (wie oben flehet vom Ãabbath ) vnb wunbfehec einer b^m anbetne gutes Jar/alfo: Ãî)evbcfchafferfchafflt;bid)inetngwtc6
einer/2gt;ich auch alfo. iöarnach geben Ãe heym/ fegnen bas f\ö tifeà mit Wem ey n/effen ein wenig Ponig vnb ein wenig ^P^F -^
-ocr page 323-. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;50112(0«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CLI
^ ^?â^*î ^^^ ^â «mem ffliten füllen Jav.rtadjtnaló «tóf^erte früh ?* ix ^^^*ââ*^fl^*^â*âlt;*f^C«i«^-^ccU»9« 5ââ4gt;lt;^â p.weldicö vonbewm «tott nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^ betQcnó Uut/gejogen ) wiber tn bic ©yn«//
«iic x ^quot; (Mittag/ brennen feix viel lied?ter/ tb«» bic seben gebote Uur s *^^'^ ^^â^^^^^^^ Iüibberbornbi^n«|fjó*fïim/vnbfoeó bdl lav '^i » ^^^^^^/^ââ^^tt fiee für ein gut reichen vber fie/ee werb ihnen bi0 dîf 'â^^^ S^^^^Z ^lt;gt; *^^er bas Dom bem bUfer verfügt vnb niebe folA ^^^ f^^^b ftefnfïbebómert/vn b^ltenefóreinbof Omen, rtacb jlP^^â^S^ben fïe betmvnb leben fcbr wol/wie nm «bent bnrnor. H^d) fcnJ?S^^^^â ^^ beybe Weiber vnb äonnn/nneb bie Ãinber/nn ein Ãtep bah ^^P'â^^ oberen ein Winbige inflige ore / wo ft e bas IVnffcr niche Ãdl^^*^^^^*^/ ^^ben fren (Beren nulffdiiiclcnnlfo bic funbvonibnen/ «n r Æ^ Segem Wnffer nbwerQ vorn Winb / bne bie f»nb nicht wiber ^ |ÃP*^Slt;*t/ fonber ber lufft vnb waffer fte bulb verwöbe vnb binfurc. ^If k nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(lenuf ciintófllid?c fpm^GOtd?. 7.5nenb^
f«ft ^^â^benftebj Jefljweentng.Xirclichnnbächtige Jubenvnberinert vÃ^^â^^ ^'â'â^^â *^3 geröhrt alle fpei^/ vnb bleiben in ber Switchen tag ecft nî^^â ^^â^â^ nuch/wo bie ©ebriffe fagt von eim tng ben man fey# befi r - ^*^^â ^^^''â^^â^/''ââ Re von fteben fagt / fcyren fiencht/bnrumb vittiïh*â*^^'â^â^**'ââ***^**^^ ^^*^ 5** Dierufnlemim gelobten Panbe f nbsp;nbsp;^^^ wirt/ berbnlbcn fcyren fte einen tag vor/ baR ft e ben rech»
^*^^iîctt/vnb nicht vcrfÃlen.
âÃott ï^ev 3«tgt;e» (augen tag»
Ott bcm newen 3â'e an/bnben (îe jeben tag bif atiff ben langen Q^^^3' Ãlum. 29. Cenit. ij.gegtünbt/vnb wnt gehalten am $cbettgt;
^^^ ^**3 ^^® Derbflmonate/wirt von ben Jnben ber tog ber vcr^ I/J^W genannt/ heyRtaber barttmb ber lang tag/baR benjuben vb ta x''â^*^^â' peinlichen Icbcne willcn/biefen tag bie weil lang ifl.iöic lot ^3 O4vuor faflcn Re flrcng betten ze. auR vrfachen broben er^âlt/baR
ihr werct anfehen wóU/ vnb fein noch nreht verftgleten fenten^ «^bcrtt/vnbihnenjugittemgebcyenlaffcnbiRirbuRwerciglcbett.ïDie# jyVjf Stieben Re früh auff jitr ©chul ober ©y nagog.Ã)en tag mtiR ein plehulbigcr Bnab vorftngen/bamit Rean^cigenbaf Reaitff bifcn tag Ky en wie bifer tnab rey n in ben augen (Bottes, ©o Re nun auf ber ^ir^ â ^engehett/âtuRein iebe^Oanns pcrfon/fungobcralt/ein Icbcnbigert ?Æ Ã? ^*^^3ê/ ein WeibRbilb ein henen/ein fchwangerc 5raw aber muR Dänen vnb Dennen tragen.âVnb fo Re jithauR bommen/nimpt ber fern Dänen/vnbfchUgtihn ihmfclbebrcymal vmbben ^Pfr/fpi^echcttbczÃDtefer Dan far hin fór mid)/bieferbomme an meine i5k?ft. ^*^^^^ fût mid) in tobt gehen/ biefer fey mein ver^eihungvnb âJMoUineinganQgnt leben gehen mit J fra el/ ^KD^n. ÃJasfpricht ovcymal vberfid)/ feine 2^inbcr vnb DauRgenoffen ober ^behalten/
^^â^ Ceitit.i^.©agt barnach vber ein feben etlich vcrR auR bem t°^ f â¢*lâ^â/'ââ^^^inverRa«R Job??. Ãobannein dlf^ngeleinerauR tt nbsp;nbsp;nbsp;u^â ^â^*Ã^*^^^ ^â^^â^ wirt/ic. vermey nen wan ber menfeh vil guter
ever thuc/ fo bommen bann bie X^ngel/vnb fagen folche gerechtigbeie fcH H ^'^^nie bann bomme ber Dan an fein flatt/aber er werb loR gelap k? ^^3 bie fiinb auff ben Dänen/ ob (Bott vber ihr einen ben tobt ver gt;nbsp;ngcttwolt/baôeôamDattcnauRgtcng.îDarwmbfprechenfte inirert iö b gebetf
-ocr page 324-t)d^ bvttU fÃnl Nfea' ®elt6uc5éâ/ gebuttert /bev t?an foK pit mid? bf nf^ren/u. wie oben pebe* 0» H* ?^5 ttt tobte «otb Bommen/ b^ben fît Beinen trofibann biefen tOnnen / W fbv tobt vnb Verreibung feyn foU/ ben werffen fie (Bott fût. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,.
S'/c'^nîâ^ taffen Ote WUB Btt.
^efleiffen fid? nber/bne^ie tOnnen wei^ feyen/ ober /e nitrot Æ er obne funb / vnb móge bee Juben funb trngen. S^k fünb aber ig^^ X^fnie i.bnrumb mage Bein roter tOnn feyn/weife aber beutet ou Ãwâ. reyn. Memmen aber barumb ein iOanen/baà bey ben iOebree^^J j lt;V5ann offtmale ein tOan gênant wirt/ Job am j j. ^Ifo trege ein eineanbern (VDanuefünb. XttUebfagenbie altenbabenein ^tT^^L nomen/barumbba^ er einem dOenfeben amgleicblïenfibet/weil â^. aber nid?t allweg Riffen baben Ban/nemmen pe ein t7anen.3n lt;^^®^ orten wo Re nicht flauen haben nemmen Re ein vifebZ bie anbern p Æ feinb/vnb bae ^U lieber verreeben/ (lellen Reb vnber bie tb^r/ lt;twan ein einfältige Cbriflen 2^inb pben fürgeben/fpreeben Re : hu mein feyn/ fo wil ieb bir ein pfenning ober $ ween geben/ aie bau ux er fan 6ûnb auff biefen erBauRten Cbriflen/vnb all fein vnglórf/ âr er für (bn binfare/ vnb feine 0«nbfüribn blip vnb trage. ïta^^fL braebterCeremoni bee iOauRuattere mit bem Dänen/nemmeuR^j Dänen vnb Dennen nacb (brem brauch allab/ vnb gibt ein (lt;blt;i^rjj gelte vmb (Bottee wiUen/fbuil ein Dan ober Denne wertb ifB/baiuÃ^l jen Re bie Dänen vnb Dennen von (Bott wiber ab/ bae ey ngeweib werffen Re auff bie Ã)Acber bae ee bie Kappen freRen vnb biuf^^ï bann Re fpreeben bie fünb fey ein innerlich bing/ an ber Seelen tl*^i barumb fey ee vnreyn/barumb follen ee bie Kappen freffen vnb bw famp;ren/feinb aber vor blinbtbeit ni^o gefcheib /bae Re bie folg fchb*»^^ 1 Xfy fo wefcht berreynigtmanbieÃünbmitBeimeuflèrlichenbiugââ^ beröeelob/fonber nur vorn leib/vnb gehórt ein befonberlüaffer ju^ Seel/bie vuRchtbare geiflliche ©ónb bamitabruwefchen.^aruacb^ hen Re auff ihr Kirchhóf/baR Re br DauR bee Cebenbigen heyff«»/*^ ten ob ben (Bräbern: Erbarm bich vnfer O (Bote/ban wir feinb nem3lngeRcht wiebiefe tobtem^ittenauch bie tobten/ wie Reinfb^ ^almutfchreiben/bae Re (Bott für Re bitten/barmher^igBeitru^â^y^ 1 gen. Solche reihen Re ben fromen Caleb/ Mum. ij. ber auchbertuulF j auff ber Dótter (Bräber foil gebettet haben/ bae er (n genieffen lilt;P^^ verflorbnenfrómigBeit vnb gutthat. Die verlachene vnb verfpof^^^ bie Juben/ fo man ihnen fagt/ Chriflue hab ber Welt Sùnb ge£t43ây. fprechenbe: Wie ijle möglich bae einer für ben anbern leibe/ obc*quot;^ââ bee anbern fönb trage vnb auff Rch lab ï 311e wenig aie ein h«u5^âS effen Ban für ein anbern bae er fatt werbe / fo wenig mag ciuer anbern leiben vnb flerben/ec. Dnb geben boch bae ihren erbichtcuP nenru/vnbbae Re verlachen/ geben Re in eint gefingert nach/Kuuö lt;nbsp;Dan thun/Viel mehr ein vnfchulbiger (Dann bauon X^fai. R»9f/â^K Ãane ein SisU« thun / bae nur ein Rgur ip / vnb etwae Bófïlich«*^ ', beut/vil mehr bae rechtbebeut lamb ©otteeZ bae ber Welt pub twJ Dat boch auch Brechtel für bee volde fünb gelitten/ vnb burch benbee Dolde fónbweggenommert/wieuilmehrbiefer(Defchiub/ mehr bann ^r^^htel iff .31m abenbvor bem langen tag vmb Reh bie Juben niber/vnb fchlemmen bie gefotnen vnb gebratueu auff/bieweil ein theilfflet/ gehet ber anber theiline babebauuaow biefemtag/wieamneuwen fare tag muffen Re Reh all haben vnb j ehen^etUch tragen bieweiljhre Kerzen in bie Kirche» â^quot;^^ flLiR
-ocr page 325-CSonStfU nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CLII
tï^-â*^â^â^^0^*â f^ï^/vitb füllen jïcb wolrtuffben Ungen fa^baà pego alr * v^ vnbblt;rcyt feyen. jj^arnnd) gunt; ^unbent geben pc thotcÃyrtrtcjog/bcttcnvkl/vnbfpredxn dn lange offne belebe» jw«nvnb $weentn bevÃtrebenandn font er off/ h ^J^.^^J^^btigcn/ba bóefet pebber eine ntber/vnb würffe feine - ^^*â^^â^«'â^^â^^â^ 'â^^â^ ^^â ^opff C boebnuf bae êberfl/ bnp ec J^ntebtentbtóp^fo flehet bet anbef vbev fn vnb feblegc fb« wit einem â^* fïâ^^y^^Z genommen Ã)eut. zy.ï)ieweil bete ber ba gefcblagcn ba^^^*^ 5^*^â ^eiebt/ vnb bebent fein funb pblegt fteb felbe ane bd*Q/ **â nnbetn/vnb gebet vmb wie bic wacbt.Ãber legt fieb anö be k ⢠®â^â ^***^^^ 'ââ^ '*â^*^^ 'â^â ^â* gefebUgen/ wie bic pfapfen einan » ^bdebten/obev bie tgt;unb einanber póben. ^oeb beifjèn bic fócbó dn'/ no«f ntebt baft, söae gefebiebt aUcó/ bap pc an biefern taggcbiipt vnb ^ft fût (Boet etfunben werben. Ãgt;emnalt;b dien pc fafl bcym/ wte bie vbern cfog/effen vnb trineten bas beft/bip febier bteSonn vnbcr « wtl/fo tragend Æ re ^er^en voUenbinbie pbnt bann einfeber Jub ^'^p^^ffblfentag dn tergen baben/bieauffa wcnigfl z4.fÃunb brent. ^«ÿn febrgvoffe boffart wie vnfere Papiflcn ^urCicd^cmcfe mtt ^^â^^^^^**â^etwanbipin 14.18. vnbbipinjo.pfnnbbar. 5^f^ âwfdnbfo frombober boffertig/bad/foofft einer dn jarfïdgeober ^^t^ wirt er feine bergen vm 1. vierling oberhalb pfnnb gróffer macht.
flt;bf ffomb feyn wollen/ haben neben biefer CeibberQen / auch «« ©cel bergen/ bad eine bcm Cdb/ bie anber ber ©cel brenne. Wann ***tKeruben ganzen tag heil brennt/nicht fch wiltjt/ brPtnpt ober 5er'/ 'ââ^â^t/baben ped für ein febt gut augurium eind guten Jard obn leyb/ tobt vnb armut / Wo aber bie Kerç pch vngcfd?atfcn belt/ haben pcd Wein bop 5cichcnctn6 vnglóetfcligen fardtobt vnb tiiincvnid. Hach âj^Sut^ waaleffcnd nichtd mehr bip wibetbenanbern tagjunadk/ gemdnglich 18« flnnb/ ba junbend all Bergen in ber @y nagog an/ ^^Itybcn pch all in weipe wath/ vnb gehen vngefchud?t all barfup/ ktciv»en in bie @y nagog lt;5rap vnb l?Ãw. Wo bann ^ween etwa ein Kmbtphafft haben/miiffenpe pch vergleichen/ dnanber vmb ©otted j)^^rd,,£â Paulen verleihen/gehet fe einer jum anbern/fprechenbe :'X)cr5cihe mir/ ni gut wann |owirtbtfauch©ottver5elhen/aberedgcbetvielt0eud?lerif'h ju/vnb »««bern ttwächpt etwa nurgfoffeferneib vnbfeinbrfchaffc braup. tlachbem ^'*'^* ÃbetberXabbi für bie Arch/ barinn bie 5ehen gebot ligen/ vnb ob dn j»obad ganç Jar weber cyb/gelubb ober bunbentd gehalten bette/er ywt bie vomKabbi abfoluiert/ ju folcher abfolution haben fte ein hert'/ «d) anbäihtiggebett/ bad ped aber macht haben fahren pc hiebet bad 5°«capitcl. tÃarnach fabct ber vorpnger an jupngen ein Cobgefang ein Swte wcil/aldbann gehen Pc wiber bcy m ihrer erlich bleiben bie gauQC h^ebt in ber 0ynagog/erlich fchlaffcn ein weil/ etltd)beftcnbicwctl ecgt; quot;^betten bie gant; nacht/ feiner ligt btfe nacht bey feinem Weib ctlich Innb vnber fnen ( hoch wenig gt;bic flehen bie ganne nacht vnb tag obn'/ wgdeynt auffrecht an einem ort/etlich nur ben tag allein/vnb bringt je eiltet ben anbern an/ wie bic 21-ffen. ^umorgenà früh bommen pc all tuf ten Wei,fen bleybern in bic birchen bleiben alfo bett gantjen tag bcy// «iftanbet/ fingen vnb betten bip ctlich fîunb in bic nacht hincyn / obn
K nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f''ââ^^^^- ^ri bifem tag vet fluchen pe auch offe alle JOcyben
^0 voleter( barunberand) bic Chfiflcn fûrnâmiieh begriffen feinb ) ï^ben auch an biefem tag bic 5ehen gebot wol viermal aup vnbeyn/ 30 b q vnb
-ocr page 326-^a^ better f^ed btefe^ ® dtüucÃ^/
ont (ïrtgcnbtrtii|i,ïgt;ic CcinccnwcfdxnbettPfielïctnbieb^He'^*^^ Cdk«/ nbsp;nbsp;nbsp;P« Ãueb a«tf Oflcm/pÃn^llcn vnb bentjefî brr jPauberbóttert tb«^^
ÃR« *⢠«U bann geben pe für bte 2lrdâgt; vnb sieben bas S'alk# blt;*^ f*^^^^tk nZ wlt;ttblt;n bas angepebt gcgcm^Oolcf/brcytm jre b^nb grgem vol« lt;*®â* febm wét ben klugen vnblt;rplt;b/vnbbórffcn bry einer tobtfünb nlf jbr eigen b^nb feben/ noeb bas Volcf niebe C brtnn fie fpreeben bU-t ?4^â^^4^* 9el vnb ber (Betfï ©ottee rugenuifjren t?Anbcn/nlt;nnnen«4W^^f^^'ââ »en tnlbrcm iï«« btcfcr flunb binbcrber IvAnbz ic. ) vnbfprcebenalfo benp^. â¢tfo^wenfî, rtum.lt;i.vblt;rö âX^olcf.l^nà âVolet tb«t betbe toAnb vber bte tilgen ^, blinzlet berburd). 3Hfo fpreebm fte/ |lebe ©ott binber Ibren 1^^»*^^ vnb gueb bureb bte Renfler vnb Ueber berfür/ Canr.x. Hun bilt;flt;â gen t^g feyren pcj^eiUiger bann ben ©abbatb / befldlen b*lt;rt'^^â^L armen coreebcen (Ãbftften berfbnenbte Cteebteranjónbe/buiÃ^/âJâ gefallen auffriebt. Ã)t|cr Cbftfl bat gemeingUeb ein flucf 0emfl^ Danbt/ vnb fflet bieweil. IVann (te nun bae getrieben blt;ben btf l*J* XTaebt / vnb bte (ÃOctttn febier aufi tfl / tbunf e mitbemobgemu^^ TVibberbom etn lauten fd)aU baf Jubel (ar jubebeutenz bae lt;*t^^ in blefer Macht fetn anfang gehabt haben folL 2116 bannfegnen f lt;nbsp;5lt;(à in ber Ãtrd)cn/ auch $ubanf babeimatif/wie beym 0abba^ Jâa gezeigt/ vnb leben wol fo beft (te rótten, ^rltcb tragen (re (ÃrómpfL ^ gen mit (hnen bctm/etltcb laffene bae Jar (feben/vnb fo offt (te in ï^^^ pclglt;htn5u betten ^ónben pee an. Jreretltcb brennen einlfAteeï^^^ i ^â^w* iâ^'i^t *'^5'â*â^nad)tttn Ãcmpel/vnbfprtd^t(c einerjumanbern:®ââ^ , febteib vnb pgle bieb 5« einem guten (ar. 2tlfo hatbif ^e|f einenb.
©er 3utgt;^» Sau6cr Jefl / ober bao 5cft ber Z^auberhótten vnb feine
Ceremonien.
^ v.Mg bes i^erbffmonatebaó iff fünfftag nach biefembjjS^J / fahet an bas Jeff bet Cauberbótten/ genommen auf v^ââ ^^tico ij.rXum.iy.welcbes mit all feinem anbang/y.tag webtet/l^^^ von haben fît im Ãalmuc ein gang 23u©/ vnb vielnórrtfcberfab^^âJ ^eifflid? erlogen/bie gern vnberlaffen.Mun in bifer Cauberbótt^*^^â^ Jen vnb trineten (te acht tagecltd) ligen gar bar in. «bte erffen jweenw feyren (te / bie anbem vier feyren (te nid?t volbommen / bie letffcn feyren (ïe wtber. ©te ge^aueben fid?biefer aebt tag Citron3p(flt;^ palmbie (ie (hnen auf Jtalia bringen laÃen/ fie feyen bauon fo wollen/ Jtem ólbóum vnb IVelben rnthen btfe vier ff uef móffens bw aebt tag haben / treiben febt viel 2lberglaubens vnb Sauberey baiwjj noRpb* *^ Ãgt;auon viel in (brem ^almut. Jn ben erffen fiben tagen gehen f lt;Æ tag in einer procefpon febeibs vmb ben 2llmenor vnb tregt (blt;^*?*t bie Sehen ©ebott vor/ vnb (htfeberbie vierobgemelten ffóefinfei^ ba nb.2lm ft benben tag gehen (te (ibenmal berumb/ ben vmbgang'â^^ iOieriebo ju bebeutenvnb febreyen biefa(ï ju ©ott vmb hóltf/lgt;5^^^ bie Chriffen vnb all (hrefeinb alfb vmbfallen/wie Mierid?o/fd?â'^ -faff: t7ofcbianna/ bólff vns ©ott. Snntorgens ff eben (te f^óbaöft/L ber UOon nod? febetnet/ vnber bem frey en tOimmel mit bloÃem bat^' vnb treibenbtefe ©uper(f ttion /fibeter fein fcbatten/ fo ffirbt er bip nit/vnb iff ffóltcbz ftbet et (nnfebt Zfoiffs ein omen vn jeiebenbes lt;^^
-ocr page 327-Q^onStfu. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CLIU
â* r^fctbcntnjbvcm'ï'rtlmijt/wann bet ct'fl tag bic fcô ^ejïó veeman-? «*^rlt;y/b4bcn pc ein vnau^fpred?ltdie freub/mte fcitcnfpil/pngcn tan i ^^â»/ipttngctt/gülbtn gefebtvren/tm Dortempd an bem ott ba bet wet'z
**^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tfl/gebabt/bev freub terne ^u uetgUteben fep.
p wetteet merct / etn feber 3»b gibt am Ofïettag / pÃngpag vnb Mubetfefïale vtlab brey pfening/ b^ pc ctnfiteywtlUgc gaab von ber J - ^^*â^^ââ 3â^^â**â Æbncn ein fegen julobiVnemene anp î)eut, !lt; ®Wtlt;bs®cU famlenpc/vnbfcbictens armen Jubengen Ãtemfa« Mt^bL*^â^** ^*'*^*â**^ obgemcUem ÃTegtgenug jotbun/rtber ce ijl
IVann nun bic acht tag mît ^bren Ceremonten voUbraebt feinb/ â¢IpHpcbcn neunbtentagntt mebr im ^abemactelober toóeten / vnb v^ptber freub tag bep gefeQeó»4n btfem tag verleiben vnb vertauffen
wc Ãttdxn Ampter au ff bas ganQ jar, Ãaben an bi^em 5e p befon / freub/ bad pc aUcrley Ãbe/ gauQe ©eper voll/ nuff ben Pimenov Simenon Hdlctt/vnb fo pc auf ber Kitd?en gebn/werpen pc bip Obe in ben raub â¢ââP/barumb pd? bann Æ ung vnb alt reiÃen/ ban pc halten bip Obö für heilig bing. îbarnad) jeeben vnb feblemmen pc ben ganzen tag, bip [âjS^r voll werben/vnb haltend für ein gut werd/fo pe anbiefemtag
â:9ont)cr jubelt Ãwc^wci^c.
^X^lmacham iy.tagbep Wintermonatd haben pebie 2kird)wei// ^^be/ald pe jur jeit ^athathie/ben vonben (Ãrieeben entweidnen 5,^âoâ h^ Tempel ju iOierufalem wiber weiheten/ mit freub vnb peg. 5ey lt;- ^jofepbom f'!jhip Jefl nicht reehc/fonber thunbie ganzen ad)t tagnidtd bann 'Pâwn/fcblemmenvnb praÃen. 5gt;ieerfle nacht jünbetjeber ein Cieebe^*â ' â
**V bic anber nacht jwey / bie brittebrey / vnb fo fortan /bip auÃ^bic ^^t/gefebiebf nicht ohn närrifeb vrfach.^etten aud) amanbern ©ab# r^fhbep5effd/vnberanberm mit aupgetrudeen Worten/ bap lt;Ãottb$ ^^*ttifcb2^eyfertbumbaupwuri5lcnfoll. Sie betten alle bing juhaup â^ KirchenauÃ^biefen taggefangpweid /auch wann pe woUeben/fo Ouintieren pe bad (Ãratiad/ bap (Dott ihr Kegiment wtber erneu wem/ ^rtbbieâÃod7ccr©ionbalbcrlófen/ vnb fein voie# vonber hanbt^fau lt;nbsp;bas ià von ben ChriÃen vnb iOeyben / vr^cr bic pe vergoÃen feinbt ) ^âberumb eynfamlen wolle. lÃann wo bic Juben vmb raad? bitten vn n«(bcn ober bic ifbomiter/Ãf fau/©eir/ meynen pe allmal alUbberteit wmpt ben vnberthanenbepKomifchenKeichd/bjtan tein Jub leug^z
/ bann bauon femb all ihre ^etbücher vnb Commentatored voll ââîb einhellig. 2gt;ad Bompt von âHito vnb âVefpapano her / bte Korner Jjâ^'Ven/von ^fau gcborn/wiejhrHalmucan5eigt/vnb nachinnhalc A '5^^^^^^^^â-'â¢^arnachbettepcbalbabercmraachgefangâHeutfch/ freub foil vergehen/ u. verÃehe all ihrer feinb / furnamlich ber Chriz
mtt/vnb nennen pebad (Ãottlop fchalc#haÃcig*X)old. 3lup bcmletÃcn JJ^P^biefed gebetd erfchemet blarltd? / bad pe alle ChriÃen ^bomiter/ '^|au vnb ©cir heiÃcn. ^neimanbernort phreibt i hr âHaimut/ bad Ht# wevon ^bom geboren vnb bcrtommenfey/bcrhalbcnfdjelten pebad
^^*^^ ^bomitcr. 3luch betten pe wiber bic ChriÃen vnb alle m ciz ^^ '',^*'*^â^^â^ peie^t ^fangen Ugen fürnÃmltd) wiber bad Ko / quot;âN«!? Keich vÃt: 4gt; wieuicl feinb ber tag vnferd jwanga vno ab b iq tröbfal/
-ocr page 328-©d^ britfe ikil bifeè ®f ItSucÃ^/ tvubfrtlvnbcv bcm gcwnlt bce ©ottlofcnvnb fcbAldb«|f«3lt;H2^^^â^ rdcbd/tc.'Onb t|ï tn fumma/ad jbv gebett b^bin genekt/ baa ber fc«P^^^ ben Cbnflen entwenbet vnb juntd?«« werb/ bann all Æ b« Ãeribf**^^ febveiben/bteweU btc Urbontttcrbrteöccptcvfübt^cn/ baa tfl/wctl^** Komtfd?XcicbÃebet bünnert pebae Qeeptemtebr »berbomen. 2^^*: uinb (ic Ãd) bcö quot;Cuvef en pegs gró^Ueb erfrewet bnbcn in botf»iiigt;3^^, folimitbem Kómifd^cn Keieb nuà feyn. Ãönnn fobnlb bem ^bot^^^ bad Scepter genommen wirt/ fo foil eó an fie reycben.3lu^ biefem «K^ j mercten/wae gutö bie Juben benCbriflen gunnen fte (lellen fitb^^Zâ^ ' vnber augen wie fic woUen.^« fumma/bte Juben babengar Bdn^^rJ baran Ãe niebt raad) vber bie Cbrijlen bitten/ bar non feinb j b^e benten/ âÃalmut vnb ^ct bûcher voll voll/ wiewol es an (rem bal^ gebet/ vnb man biefe arme Ceutb barnmb nit verfolgen foil/ weilî^J Ãu^blebtbannanbem ber ibntbut/vnbiflihr fiid) mebtöbanti^ fege ber Cbriflen vnb bee KómifcbenXeicbó/verlacben foil ma» pW? fà blfîreycb vnbWinbtgriff.
Ã^cn ber 3«tgt;^» Sa^nac^t z7^^mnacb am 14.tag bee iOornunge baben (te (bt 5a^»alt;bt/PjJ ^^^rimgenant/ fallen am tag barnorfpilenejfen vnb trntdett^''; tag bamacb im vberÃufe/verfleUe ft eb and) tn andere Bley beW fprcd)Crt jprûcbe/ vn feinb noch vilnArreebter bann bieCbri|ïe» a»^ 5af nad)L ï)ocb laÃen pc follieb bur^weil vnber jnen bleiben ' vnb ry â feiner auf ber febuk (V?ad)en viel fuÃer vnb felgamer fpeif. Wet bier 5e|le vrfacb lefen wolle/berÃnbteeim t?cÃcrCap.8. jbre tungen »»^^ eben bûlçin blopÃcr/vnb wie wir vber ben armen Jubae an bent l^^*^' freitag taÃen/alfo flopten Ãe vber ben kimman.
l^on ben Safiagen ber 3«l?^Wf
Z^X 3le 5lt;t(ïe»l(l tttetttcbetley bey ben Jubé/ etlicb fallen alle wf?^ ^^^^eyrtag auf genommen/ bae (r etlicb bif inôaebçebenbvnbW ine jwcn^igfl Jar treiben/ etlicb alle abent ber neu wen nbsp;nbsp;nbsp;J
famptbêmontag vnbonberÃag in ber woeben/wte (ener glctfnet /** 1 ce 18. Ãrclid) an benen tagen/ baran ÃOofeó/ 3aron vnb bie ptopbd^ ge|lorben feinb. 3lber tbr rechte fa|len auf ber SebriÃt/ i|l i^reebenbe : 3llfo bat (Ãottber lOeerfdaren gefproeben : ÃÃa6 vietd flen/ bae fûnfft daÃen/ bad ftbenb dnÃen bad gebend d^Ãen/witt *'? Dauf Juba fey n 5ur fre ube$urfclig key t vnb gu ten faÃen. vierdt 5aÃcn / faÃen Ãe am Ãben^ebenben tag bed 73racbmonatö/t facb/(V3)o|ed bett an biefem tag bie Ãtey nen faÃen 5erworÃen/an^| lt;30anaÃcd einen 2lbgottin Sancta Sanctorum auÃgeÃeUt/ÃnebP (V^auren 511 Oierufalem feindt auÃâbiefen tag verbrod)en tvotben/^^ nbsp;nbsp;|
gleichen vil vnfald fchretben Ãeau(f bifen taggeÃbebenfeyn/baÃelb) bebenden/faÃenÃegemeltentag.
3)ad fünÃt ^aÃen faÃen die Juden amneundentagbedt^ monatd/an biefem tag geben Ãe all barfuà / vnb bleiben bif »«h nbsp;^,
tag in ber ^^ireben/Ãtjen klüglich au|f ber ^rb/ vnb Ãngen ^^^Ãfl^i# tel klaggebctt/ be â5breno iOieremie/ dann bey be jerÃorung^^td U^ pclö fcy auà biefen tag gefd?eben, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j,^^
-ocr page 329-®onW«- CLllII
^^^â'^ 5lt;«|lctt / fallen pe am brieten tng bee iOcrbflmonatÃ/ 1^(6berpbentmonac bey ben Juben iff,2lnbtfcm tag foil erfetUge oroch feyn ©obdin/im vierbeen bud? Kegum nm letpen capiret J re
J^ftg^ntnaben bnbenan biefemtngiOûlQin febwerter/ jur gebArt?^
®tt^ verffomng bee eempcls.
iff ®^ 5lt;bettb 5rtftng iff nm jebenben mg bee Cbviffmona te / vnb 116^^^^**^^^â 5â^beub (V?onnt bey fbnen, Ãagen an biefetn tag bab *^^ttlt;b^bo»ofor für bie ©tabt lóierufalcni gelagert. d'e ?*^ ^^^^ **â^ imfar brey woeben aller bing rein Ãeypb/ vnb trin* WeiL^. ^â^ f^bcu an am pben^ebenben tag bee ^rad?monaC6/
^^^ auff ben Jebtubentag bee newmonate/ haltenbicfcbrey ®(ben fût ein febt vnglûcf felige jeit/ baran ee ihnen allweg (ebr vbd Sr3^«rlt;y» 3«lgt;tt|'er jeitnimpt ibrbeincrein heibel in bie banbt/be« Sïv^^**â ^bc/romuttu vngern fût Ked?t/vnb bebennen fie haben
**^^ ^*â^ fûnfften Capb t(Jlt;®^'^â3^â5f w**'t^^*^^lt;gt;â^utir tbeil freÃen. ï6ergleid?cnaud? t?tegt; j^^tatnanbern: 3« ihrem dOonat wirt man (ie pnben. Ãct?ltc|(èn atidk*^^'^ â**'** móge ihnen nid?te arge tbuninbiefem^^onac, paffen f.C^^ââlt;S/wntttt einem etwae bóp trónmet/ober embóf ge|id?cge//
l^on Der Ã^ïâ^^ï^ effen t)«b gcfcpfrr/wiefic
ib*^ X^the me^igen vnb entùbem.
^\3lt; Juben habe jweyerley vnbcrfd?tbcn auf gejeiebnete gefd?ir:/ ^^â'Is (dgt;üffel/ Pfannen/ bófen/ ^eUer/Cóffel/teller reju dOild?/ /^ 5« Ãeyfd?. ï?a6 fd?ltc(fen fic auf (V?ofc i^vob. 13. ihn folt nid?c ein hta? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;**^ ^^'^ lt;^ilcb feiner (V?uttcrbae t(ïC rey m bid? )man foil
. w fcyfeb mit mild? Reben in eimgefüfe. ÃDie (Dild? gefd?ivt feinb mic
**â^9^ó^^^*^^*^/ ^â^ ^^ ^'â^ *⢠^â3' *7â ó«ben/ ba er fpriebt ; A^ubbie jeben geterbten mild?bArlin.d0ad?cn aber brey terbUn bar? ââ¢^bbas biefer verf : ^u folt bas 5igbe nid?tin feiner lt;i0uttcr mild) ®cbett/bteymalimlt;5efag ffebet/^vob.2?.34-ï^tur.i4.Trann nunbiegt; R9tfd?irtmit einanber gefpult werben/ober fonà vnbereinanber tomgt; *^«n/fcinb Re vnreyn/vnb muffene jerbred?en.l0aben and? für vnreyn j 5®fope von Chriffen Bauf^/taudjen rnb reynigenee aUce ober
Siuene juuot/bj blt;*b^ ft auf iÃurn. 1». Ã)a bie Jfraelttcn ein raub von
'p^^bianitern getvunen/taud?ten fte all ir gefd^irt/ eclid? bran té Re Spâquot;^lt;*^ ^^à leid?tfcrtigtey t follid?e vbertritc/ ober mit ben CbriRen
vbelbey fn gehalten/ vn hart geÃraifr. quot;Wo emervon fey fd?
S'lt;«nbat/ barker meiner f{unbnid?te voit dOild? effen, Jtem woein â^tiatober 6d?TOcininpeyfd? auffeinejâibcneffenongcf^hr gefallen ^^i^/baben fte ein fold?e trabition/ ifl bef tuben fpeif tjo.mal mehr ban baran ff gefallen feyfd? ober vnfat/ (o ijl ee reynifte aber nit fed?^'
ynl fouiel/ foift bes Juben eÃen vnreyn/vnb bar free nid?t effen, Och dn foUber fall begtbt/lauffen fie mit japlen juKabbi vin rath.
'ÃJon Dein fd)ïadxcn ber Ãuben/^r^^
ney vnbenrAbern,
^b «^ ©o
-ocr page 330-?)a^ briUf e^eri fifce ^dtfncf'e^/
^%» à bic filbert n« -Oebfen / Ãalb ober quot;Vogel obnemmen w^à j^^mûflèn pc etn fîntnpff bod? fcb^vplf wolfebnetbenb mefT«*^ y^.; '^^^bem quot;ÃbUvbk gurgd oberfdjUmb m einem febnite 4bflt;brtââ^ j tarif mit tem meffer weber backen nod) bin vnb berjieben. ^*^^1 haben (te viel falling. Wann (te ein *ï)ogelabnemmen/macbett ^ grûblininbieà fcb^n/ vnb la|fen bas blut breynz beef ene mitber «v®* JU/ vrfad) jeigen pe au^ ib«m Aalmin an/ ein vngereimpte fabd â Hebecca»
3116 bann b^nefen (te bae gefeb lacht beyn binbern f«i(fen lt;*»n rj, (tesgar febinben/ vnb tbun wampenfutien vnb ba^eyngcwetbl^, au^z Ãciflig be|ïd)tigcnbobfein Wafferbeul/ brü^anCungvnb^ ber gewachfen fey/ bas nichts faul vnb an cinanber gewachfen flt;y/^^j nid)tgefd)wollen/ blut beulen oberblaternbab/tc.alóbanni(ilt;^^J, reyn/bas nemmen pe Ceuit. xi. Jr folt fein fcbelme ober jerriffenô alfo banblen pe auch mit ben Difchen. 3ln biefem jbrem âX)tblt; *®â® gcn lerncn pc faff all(br ardency f^nnen fon(l nichts/vnb betf^^'f-e ^r 3lutcennam (Balenum noch Ãipocratem gclefen/ in fonberbei^ tuben in bem t?ungerlanb/3b6bem»nb ï«utfd)efHation.3lbfâ^^^, Uch fürwiQtge Cbripen baben groffen glauben an bie Ju bett warot^'' woltenpep^bannnichtfiirArgtauptbunïDnbfeinbgemeingli^S berlich/ btyllop Juben/bie pch alfo für Ar^t aupgeben/bte bj-jr verfR ober etwa veriagt feinb/vnb wollen pch beyn Cbrl(ïen wiber blt;P^â*ââ\ (bres fchabens eynfommen. Ãgt;ifer ÃâlberârQC felnb febr vil/ bie Mâ^ ein recept in ein 3lpotecf fchreiben bunnen. 5gt;arjuaup eifer (res(5ljââ hens nicht belffen / fo pe phon mochtet/ vnb wlber (br parut wetc ^^'J iOey^n woltbun vnb gutes be weifen, ^aber bas fprid)wortflt;âtnp^' Ãgt;ie JubenAr^t v^jebenben ben jebenben franefen ben pe gep'â^ machen. 3lber bie Juben in Jtalia/lOi) panla/Sicilia pubtetenM baben (Salenum/3luicennam:c. in Oebreipher/ (Briechipher mb^âââ tinipher fprach/ bie lap ich bleiben/ vnb wil (bnen ab (brer f unp ni^^ abphlagen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Ãetn binbertbeil epen pe vnentäbert von allen ^bieren/ barutt*^ bapber^ngelbem 3â*oobfein phenefd verrâneft batz (Bencf. ji.'ïV#â dje 3lbern man nemmen foll/baruon haben pe ein groà buch. 0»« t^*â* auch alles vnphlitam binbern tbeil bmweg/vnb e|fen fein blut/ /2ditf' 14. vnb 17. Dnb haben pch allweg fo greulich barabgePellt/bas attebbi« 3tpopeleln jettlang ben tuben nachlaffenmupten/ Ãct. »5.20. (Bal««** ÃÃarumb wâpèrn vnb fallen pe alles Pey ph auffein punb / baf eè M blutheraupjiebe/wephenbarnach bapclbig Ãaltj wol ab/habe« bAf^ jufonberegephirt.
^ynich ^y tbun pe weber an ber feiten wie wir /noch am boM auP fonbern alle an ber fpiç/ barumb bap in etlichen Xtyern ein blots tropp tnberfpiij gefunben wirt/auff bas/wann pefold;enpnbcti/Plt; bas 4fy als vnreyn bijweg wer ffen.
l^on ber 3«lgt;lt;Jit 5)oeb^ett
lt;à ip ein brauch beyn Juben / bas / wer jwey j u famen gibt / M lonet man wol/ feinb etUch bie nebren pch bes. 2gt;erbalb ab bail» ber iOanbtphlag vnb bas bmphweren gepheben / beriiptmao vlei Juben jufamen/jung vnb alt/ gibt einem (eben ein neuwen Dapââ in bie Oanb peben all beyeinanber in einer Stuben ober Saal / etlid) bod? aup ben ^ Anden. sÃa fompt bann ber htyratbö distin / bet (âlt; jufainlt;tt
-ocr page 331-^ónafU gt;nbsp;CLV ^^^^ââ*â^^*^ |ie^iifrtmlt;fi geben bab^ Dnh **5*^^5/tc. wtciwl eine bem «nbeen $«r (VDorgengub geben/ ^^^ lOocbjcit werben foU/weld?c partber benwnbnlt bt^ ge'/ ^â^â^if® â*^f bnUec/foll ber andern fünffeig (SiUben ibv/Kn^^ ^â^r^*^ wónbfebet er ^bnen glüd/ fo newmen bic 3«bcn nU tvù â^^i^^/'gt;ttbwerjfen6 vor freubenjurjeugnt^ 4nff bic Atrbenju/ muTâ^aL*^^'^*^^ *^â'âwmer bebeuten viel gliirfc/nncbinnbrtU lt;breó âïnU «KEl *'â âââ ^^^^^^*â^*^ vnber ber cb»r mit gutem fuÃen Wem vnb lt;nbsp;Æ etnem /eben ein trund* / un etheben orten geben |%e und? Confecu ««nad) rtd)t tug vor ber iOo^jeit gehn weber ^Ãreutig« noch ^r^ut W4u^ bcmb4u^.2lberbie Jungen gefeiten geben $um IJreutigum/ ^*^cf en/jpUen vnb betten mit Æ bin buö nemmen Ãe Jubic. 14» U^^fweb am (^Oitwodgt;/5gt;onbcr|l4g vnb Ãumbjlug junuebt mudden ^^«groflc (Durcit. 3lm5reycAgebebeinbuô^ubgcbfn fd)enden 2lttS?*^ '^â'^ ^reutigum offentlitb vor Allen / emnnber Klcynotcn. bij^ ^^â* ^^3 kommen bie Ãoebjeitleutb früh/ werffen IVeyQen vber tritH ^^^ 'â*â^ 73reutigrtm/vnb fpreeben: Jruchtbart vnb mebret euch ft.p^â*quot;n^ey^@pAtrtnbiefemtngfopeuuÃbem^ubgeben bomen ^J/ââ'ihr Ãyu4gog /vnber eim lOtmmelrti^vier fïnngen getragen/ tthf 4 â^^^â^^^^ â*^*â ben73reutig4mmit Knuten vnb AnbernÃcy'/ etr^x 'ââ''â^ââ ^^ brtbertritt/febreyen fieull iOebreifd?: ©ebentbei-'z lieb h ^*^ ^â^ tompn ï)ie wol pngen bunnen/fleben uuff vnb pngen etgt; rti^**^^^â*^^^â^^*^ **â^^*â^3^f^â3* ^^^ ^*ââ^ bringt man bie ^mue ^^buber/vnb febreyen aber wie vor.2Hfo fóret mnn bie ^ruut brey lt;-fic tv ^^ ^enl5reutigAm/ wie ein iOan vmb bie lOennen/ bAs nemmen h/2'^^^^^^5'â'^^â^etuâïrdb wirtfd)eib^ vinbgebeuetn(V3unn. ï)Ar'/ tub s^^^^^*^ ^â'^btein(5uccer mitlVcin fpriebtben fegen burnber/ - ** ^^y^^â^ ^^^ ^reutigAm vnb ber ^rAut |utrmcfen bein'/ titt â*ââï*^lt;â^^^^*^lt;»rtg5/èlt;rt|ilt;Ucgert ber ^rAut/vnb lïceftirein ^eit^K ^ nbsp;nbsp;^eyger Ãngcr.^emnAd) lift mAn wiber óffentltd? bê I?od»
febv x quot;'^ weleer gArfel^Am gefd?rieben feyn muf/bAruon viel $ugt; £4?^'ââ^^* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nimpt ber KAbbi Aber ein ©utter mit Wein/
w ^^â5*^*^ fegenbAtûber/bif Allee nemmen pe nuf ©enef. Am «r vnbjtven^igften cApltel von KebeccA. VUeb biefem legen pe bem füfe?^^^®^â^ ^^««â «»fF^^tt^^^Pff» ^netliebenorten feçtmAnibtnein «»if/vnb sieben ihm bie huppen gAr felgnm vber â¢^ ^Pn» Ãgt;er 73rAut legen pe gur felQAm vnb Abentbeung ein Ã^elUr nith^*'^*^ ^â'^^^ ^^^^ ^^bmit vber ben bopff / bA6 nemen pe nuf bem nöcvn Pfalmen ; lOienee ©ott mit forçât/ vnb frewet cudjintr^io d?k' ^l^^^^rtl^tttbjoUfeyn/bUntebtwittrAttrigbeytvermtfcbtfey/ iâP biefer vrfAcb/fo bie Juben etWAn ein DAuf weiÃenlAffen pe uUwc^z !«?Æ kâ^â^***^^^*^ ^^^®â fleben/ btf jubebeuten. sbArnAd? geben * ' le »'n J^^*^/^**^ ©ott von biefen $weyen Allen webetAgen nemmen Æ we/ bie ^rAut vnb ben ^reutigumfrolicb mAd?en/vnb wiber 511 o^nverfAmlen. ^cnn gibeber KAbbi ber^ruut vnnb ^rentigAn» ^'^ctnmAl jutrinefem 2^6 bAnnnimptberIJreutigdm biefen Ang/ J«r mitâWein / wirfftjbn gutes muts An ein WAnbt/ bus er 511 kleinen ^WMtKrn5erbrid)t/AufvrfAd)/wtebey ben träfen geindr.^uubenbs ettenpewiber einmal in ber öynAgog vnb bAben^bArnulf ein guten ft!^ u'âââ^ ^^3^â® ^^r^ 5ufAmen.o«*norgen8 AmÃAinbpAg fcblemmen J wberipol/ tanken vnb fpringen/biefreunb febenefen Aueb (ÃAAbenZ vnb
-ocr page 332-©aÿ fcrttte tÃrtl Nefrö ® eltÃutÃ^/ wb wet «nff bet Ooebjeit tf{. 31e offe pe cflên / beben pc efn be(^â^ | gebat vnb prebig ob ttf(:b««gt;4mit tfl co 4u^/ vnb ^cuebt dn |lt;ba *' bcymjub^u^*
®0n 5a 3«5cn befc^tteibung ünb bunb^cid^ctt.
^v -óm«nbtlt;^fftba(tmacbKttt4gbcfd)tt«bettfon/rw4?5lt;*^^^^ i -^^nung lt;5cttcft6»7.wrtcblt;nbic nacht batuorbeybem 2^*â^/I^/ '^T Kmöbetccrin vil Cemb/jechert vnb fpiclcn bcy fb^/pt 5^^*^^'^^/ bamit |tc bc0 trawrene fo baà Ãtnbttn bet befebnetbung ldben»lt;^^^ , »ergefö. Ãolcbc nacht ijl ben Kinbetn gat gefAtUeb bann viel ff lt;7 btep nacht / tn langem vnb J ta lia mebt bann tn îeuefebetrï^^^âL îbatumb bommen btefe nacht viel gelettet/ benden bem Ãtnb *â^*L net (ÃOuttet vil Saubetey an bamit es bic befehneibung ctUbe/vn^^ Jftacl nicht auÃgetott vnb abgefchnitten werbe. ^umorgenà bielDeibetbaà Ãinbt fótbie 0ynagogvnbetbietbüt/baentpr^â bet ©euattcr baà 2kinbt von ben ITeibcrn fe^t (ich au ff ein nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
6tul/ mit 0amet vnb Qeiben vmbkgtbiefet 0tul ffebet nab^^^ bet 3tch/noch einer mócht getaumlich bey bem (Seuattern (i^ert/|^â^ bi^ Ott barffniemanbe anrbüren/bann eà Delie bereyt iff/bcralK^ bey bet befchneibungC wie (ie fürgeben )feyn foU. 2)aà iff in (bttü^^*âj mut/ au^ bem britten capttcl (lOalachtc genommen. quot;Omb bifen öL ffebet einer mit einet groÃen 5adel/einer miteim 2^elthmif lVlt;iââ\^ net mit bem UOeffet / einet mit einet 0chüffcl mit 0anb/einer mii* ttem 0chü(ff le mit ^aumôLÃOiefe bauten folche Ampter etwa ttny^. ^teUQer ober ^weenbarumb/ ba^ Reà wol feben tónnen/ vnb blt;iP r. wol lernen. Darnach fchórgt ber(iOobcl/baà iffbetbefchneiber/IJ'quot; armauff/nimptbeà 2Vtnbt« 0chwAnQlin/reibt baÃfpiQÃn ben bünben/ba^eà erfferb/ffo^t nachmalà beà Kinbtà ternlin bi^J^/ (ich/nimpt baà lt;^e(Jct C baà gemeingtlich ein ©chatfach iff/in ^â7.1, (Dolby ober ^lutffein eyngefa(fft)vom (Defffrtrager/ fchneibtttââ^, net befonbern Cobfprechung ein jipffelin vornen berab von bet b^, nicht gar alà grob lt;^ ^iâ dottert iff/ balbt bamit in bie ©anbfibwiPj 1 vnbnimptbenmunb volUTeins/ frifchtbaà Ãinbtfoeà fchwacb^Jj onmachtig wer/nimpt baà ^Ageltn jwey ober breymal inà maul/P^A baà ^Int beraub/obne alle 0d?rifft folchà tbut bem Kinbt gat rXimpe alleterff barnach baà vbrig tOeutlingrimpt (mà mie ben n«3 len auff vnb ffteifftà binberfich vber ben Ãolben oberÃern/ bo^ Iv ©chwAnglin vomen glançenbt vnb entplófft bleibe/ vnb alfo U^L ba». Ãl vber/ vnb verleibenà alfo/ ba^ baà ternlin berfut tome. nbsp;nbsp;nbsp;L
auch in ber 73ibel nichtgegrónbet wiewol lieà ao^ Jofua bem P^^A capitel nemmen/^efchnetb 3fflt;«elbaÃanbet mal/bafptechenlïe/P j Jofua ben prio ober tolben ongericht/an benen bie vormalà btp^^.^ ten ge wefen feinbt/ bann foil bet Kinbtà quot;Patter bie Cobfptechim^r^ gen/ fo warnet età etwan/nómlich/ baà et bi^ 2^inbt in feinen pncf â. ^ bunb genomen babOntwort bie gang gemelnZlfo foil eà auch inà gefegber if befehafft ju guten werden/ tcibarnachgibt bet ff?^^ bj bmb bem (Ãeu^tteru vn ffebt beybe nabenb bey berArch-Ã^tr^ j nimpt bet (Oobel ein belch mit rotem TVetn/fegnet ben/ vnb lobt (o^^^
-ocr page 333-. ^ ^iJenafU nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CLVI
?^^4f ^â^ Ãtnbt6 Dateer vnb (Dutter lebet» UÃ/febepffe als wittith/f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ein namen/vubntmpt ben roten IVetntn feinen
iHÃXx^*^^**fl^® tiubcbrcymal fpreebtnbe/bleib leben in beim blut/ 'feu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^.cap»Ãöemnacb gibt er allen Knaben lutrin/
Ube» / ^'l*^^ ^*^ âââ**â eingut maal/barju bie freunb vnb gelerten ge^x â^bcvh'\rï5 ^â^â^ ftngtber befd?neibereinfcbrlangKenebtcite/baÃd) ^«n» 7 V*^^^ââ fampt anbern Dey ben leiben nȟ|fen. Daben and? als ^ilt;b t ^â* Lâ^^^ Prebig. j£gt;arnaeb mu^ ber befebneiber als ein ar^t/ etgt; quot;Wofh^ . ^® Kinblin geben/bae es nidgt;t blute. Ã)a6 Weib muf fed?ö *bùt ^***^ ^^*^2^ï^^betb ligen / ber (Dan barifweber mit |r eÃen/an'/ ^è/ hT **^^ trinefen/aU Ccuit.u.Ãebet/ auch pad gan^ Jar fo Ãe blob lt;ttüà ^'rr^'^ ^â'*'*^ dermaÃen mit ibr« 2gt;arnacb muà fie Ãben tag ein fieb L**Jff^^^lt;« auÃ^Ãeb babenbaà Ãe nid)t mebr blob fey. iDavnad? fmm ^^*^â^^^'**â^ ®^^rslt;â»U3^ââ/ fo Wirt Ãereyn/ bj Ãe beyfd)lafgt; **â^«« «^^(5 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nach ber befcbnelbung leben Ãe and? wof nein/
2Bic île 3uf w f^w ® üc^a ^«Km.
JP'^ feber Jub fo er aujf bem beymUebengemad? gewefen tÃ/ober Q^Jae WaÃer abgefcblagen bat/ TPefebet er aUweg barnacb juuor fet^à ^^*â^/lt;blt; erbie73ibel anrböret/ vnbfo er ÃeauÃebut/ fo büÃ/ lifte k ^ ^«tgUteben foer Ãe jutbut/vnbauÃT welcher bancbbie.73ibel «Hifi *^^^*^ â^^*^ Ã^en/fellt Ãe auÃr bie ^rbe/ »nb ein 3ub ftbetbif/er muà Wlt;« abtragen. Wann $eben 73ûcberauÃetnanber legen/ Ãnh ° 4?*^^^ â'^^wegen juoberà ligen. Jn fumma/ Ãe halten von aup Ãeh ââ^^^ ^^y^ 'â**^ b«lig / tbun aber bas wenigs nicht baà barinn L^ J^^ â'«4gt; bem Doicf bas weniger in ber heiligen febriÃr lefe bann bev^â^^^^^^wh/ob Ães wolaUtm häuf jumfebein haben/ fo ià Ãe bodgt; fc»/^^^^*â lebenbige Witwe/vnb ob Ãe febon am Sabbath barinn le« All lt;1?*^^^® ^®* **^^6 ohn lt;5elÃ/£.eben/Dert5 vnb verÃanb jii/ vnb tà 19*^ Ãnn auÃlt;5clt/ (Deià vnb Wucher gericht.
âÃon her ^«îâ^^« lobten leid; vnb vc^
Ãorbnen Juben.
^ ein 3«b in tobte noten ligt/ berüÃt man feine freunbe vnb ge« Q^lerten anfAnglicb ju lh»u ià lt;*^ reich/ baf er Ãeb in (Bottee willen ^'^Seb/ fdn â^eÃament mach / vnb feine erbgóter verfchaÃ. ibar« ermatun Ãe ihn/baf er vom Glauben fein Ãjichtige fà f nicht fc^e/ f b an Gott jum fd?elmen werbe/all fein DoÃnung auÃbie barm her » fdv ^^^ ^'â^â^«öfeâJ^ ⦠.^agenjhn fûrnÃmIieb /oberbie jubunÃt(De« h nbsp;nbsp;3^âquot;â^/^â'^uach fagen Ãe ,m ein oÃnebeicht für / vnb muà biefem
^^rpre(bett:(Dän tobt foil feyn ein abwefchung aller meiner 0«nb. ^utbt er bann/fo legen Ãe ihn herab auà du Ãroh bià et erbalt/ laÃen vnb nacht liecht bey ihm brennen/vnb wachen.73alb fehutrer man WaÃer tnn vnb vmb bifee Dauà auÃ/ vrfach/Ãe fprechen ber Sa« s^S^Ãd^^piu (DeÃer/ bamiterinvmbbracht hab/auà bem WaÃer ^'irclbigenDauÃ.
11« j^âââ*i^^*â Juben fchreiben/vorjeiten fo ein(Denfch hab foUen Ãcr« Uqey ihmber 'Teufel mit eim bloÃen Schwert Ãchtbarlich erfchienen/ 'â^^problSsren Ãe auà 2. Keg. am letÃen/t. paralip.1^, Dnb Ã)auib hub feme
-ocr page 334-©a^ fritte tönt Mf«? CBckfmcf sV
feine nttefennuffzec. 2)46 babenbie alten Knbbtvmb (Bote erbet ft iw*^ Cbvtfltgcbuvt/b40 C6 ntebtrnebr nd?tbrtvltd? fonbcrvnftebtbnvH'^^'x I gebe/vnb b^ben bie alten Xabbt ben '^èufelbefcbwoven gebunben/^,^ [ basUnef augaufjgefïoeben/barnit er ntebtmebr fouUgewaltvblt;f^â (^?cnfd?enbAb. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(
iVannn«ttbtfer tobte (lOenfcb erMtet/n^et man Æ bncynirtr. i weife bleybt / fo er ben langen tag bar nor angebabt battbut jb^^ ^'â. eln'Ã^aUee an/barnacb legen pe jbn^^ntfbie 73aar / vnbtragen)bâ^5ââï | baupbmaup/bemwirfftmanbalbetnaltêbafennaebjutriinterrtJ'Jâ, [ ble ©affen/bae alle tranrtgbett mtt/m bmaup fare.Ãctn IVetb/2^â^ 5reunbweynenvnb beulen febr ber£ï.eud?nad? /btp$um5«yborâ,^j, tre^t man ibnmetnIOeufeltn/legt jbu auff emtifeb/jeuebtibwââ?. au^Zvnb wefd)t jb« fauber vmbvnb vmb mtt warmemIValfer/ft«*^. | dn ^y vnb tVetn/falbcn fn reyn bamtt/lc^n Æ bm fetn weife W^fJ*-ÃTallee wlber an/legcn jbnwiber tn feinen oareb.âVnb fo er freu»lgt; P**. ble pd? beforgen pe müÃen blnuad? / nemen pe eln Wad^e tergU«/^ fen Pd? mtt ab/vnb legen jbre länge 511 fm in ble ^aar ober ^Ircb/f^^*^^^ ben and) jren nammen barauÃv bamit boffen fie foU peb ber tobt bePâ gen laÃen/vnb pc niebtbolen. Had^male tragen pe ben tobten tP^â anber t^eufelln/baflellen pe fn auÃreebt auffemen flemen tifeb/H^J lt;inlanggebettvberfn.rUebblfem legen pefbufamptber2lvd!/lt;ây^ gemaebtgrab/ feine freunb müÃen ble erflen^rbenauÃ^jb« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
barnad) ble anbern all. ÃÃann muà peb fein nAcbfler freunbt vb^J^y ©rab (lellen/ vnb feln lleyb zerreiÃen für ley b. îbemnaeb lauwert febneUbaruon/ mit groÃem getûmmcl/fprecben/ fobalbervergt^^â , â vnb jugebeef t werbe/bcife (n eln mau p In ble nap/ bas er ein pb^^ey f%â' werbifenbóre/bermóp bmnacb t» breifpgtagen. ÃöerbalbenU^n^^ pemit morbtliebemgepbrey binweg bap pebee tobten (lim «If^^^^ vnb im lauff bueftpeb ein jeber breymal niber/raufft grap/habt ^rbtrieb aup/ wirffte binberpd? vber ben lopff gegen bem (Drab |râ ebenbe: 0ie werben blûben wie bae lraut.^tllcb fpred?cn :O lt;öoff9 tend bas wir X^rbtrlcb feinb. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
sbemnacb geben pe all in bievorlircben/wAfcbettfbwb^nb/pÃ^ peb niber / balb wiber auÃquot;/ vnb verfegen pd? breymal / vnb betten verp trofee am 13. copitel/ Ifr bat ben tobtewlgllleb verfeblunben' ïamp;arnacb geleyten pe bie Itagenbcn freunb beym/ber muppb^**? barfup auffber erben p^en bleiben/vnb fein Datter llagen/bavà lt;*« in breifpg tagen niebt baben/befeberen/noeb einid? enflerUeb f*^^^^â^L ben/2gt;iefen beyffen pe bae gançe Jar ein Viager. ^alb febief en P^l®L ein part cy/lugeleebt vnb runb/alfo fey ber tobt/ fein will lauff bin *â.^ ber/fey nlemanbt6freunb/ttlemanbtóvor(b»nftlt;ber/bamtttvóplt;â^â benilagenben.
^on ber Ãut^cw ^cicf^t vnb â^uÃ.
ZT^Xfr^uben^elcbtip allein (Bott/wiewol peaud? vnbereirt*^ ^eieb ten/auffbiefe welp :0o einer ein fo groÃe fun b au à â , L^j lt;^^^ba6 verjweiÃungauÃfbnfcblegt/ vnb erpcbfelbeniebt^U mag febreibt er folebe feine fûnb one nammen/ auÃein 5«bclin/^^9j^f auÃben pul bee ober pen Tvabbibannfo bip ber Ãabbi pobetÃw*^ er f bm trop vnb^ up äuÃern anbern jebel / vnb legte jum vorig^^' pnbetbannbcrfPnberbefcbeybvnbabfoIntlon. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-sm
-ocr page 335-ç^onafU CLVII
3î^lgt;u^ ijïaller bing wie bc6 ^apflô/ tneuflcrltcbcrfattBUybung/ S«bccc/fafîctt/4igt;ec m keiner veranberung bcô Ubene/venteuweruneç ws 3lt;m4ts vnb alten UOenfdKrtô / fonber wie oben ange^eigt tfltn vje^ S9«fP/^lt;r^crt/|trtgetî/gebÃvb/e|pen/Af4)crt/bleybung/3cb«rtben/îc.
^00 bcr3«îgt;^rt ^c^enben.
^\Ãfrauben vieleniebtalO 511 tn groffenfä^ctrtbet* frombBettvnb g^bdUgBett/ ver^ebenben aujfs aller peifftgfïe alle ihren gewinn 7^ vnb guter/ ben jebenben pfenning ihren ar nt en reychenbe/weh/ ^^öflt;br gutwer/wo niebtbad2iitgeinfcbalcFwere/vnb eignemuri/ vnbgereebtigbeyt barinn gefnebt würbe / wie Chriffuô zeuget W^tthei 43. vnb barneben pe bad groÃervnbtrüelfen/ nümlidb gericht/ ^eebtigbeyt/Ue^b/ glauben vnb barmber^igbeyt gegen bent neebpen.
lie aber freu nuQ fuchen/ bezeuget fr eigen fprich wore: ©tb ben oc'/ Wbenvm bed willen baf bu reich werbefl/ ziehen folebd auf bent brit^ **^Mpitel(l0alachie: âX^erfuchtvnb probiert mich mit ben o^henben/ euch nicht vberÃüffig benebey ung an bie patt geben woUc tc.^tl/ I® banbtbieren pentit vnfernt Derr ©ott geben ©ott ein pfenning »m â*wtt/bie pebebalten.^ad heift Chripud ein (D11 eben fegê/vnb ein Ca^ py^^'^^rfchlucben. ^dich feinb nit fo gar gePiÃen nut bent 5lt;henb. quot;^c« hbettoober 5ebenb herbome/inbiefent thetl ber Chronieb bcy ber ^aw* â^^^^uprhur/ ^Inno i^tf. gewefem
^0« Dcm '2Bucbcv ber ^ubm/baö er 0^11 fcf)r(fft/
vnbtllich genommen/vnb viel vnbiUicher
$unemmen gebattet
Werbe.
^X^e^uben nemen bie erlaubnid ihred quot;Wuchetd auf ben gebrûm^
ptenvn vbel verpanbné fpruchcnCeuir.iy.ï)cuf.i3' Jtcmï)eut. Iber Hubert
18, nümlich : Ã)u wrp vielen Dólef etn leihen ober wuchern/ vnb J^^fe^â igt;on ntetnanb cntlchen. Jtem/bu folt von ben frembben wuchern/aber bonbeitten Tröbern nid^t. Die vergeffenfe bedgebingd vnb tTip fo gtgiwnoen J^^an gehenebt ip : 0o ihr meinen ^unb halten vnb in meinem willen leben »erbet/tafo foil euch iebermanjufuf fallen vnb ^ugnaben Bom* *ti£n/ihr aber niemanbtd. Vlun pe aber verpoffen feinb/ vnb bad gefat^ lotted vbertretten haben/ all Propheten getobt von anbegin/laut Hiebtdwenigerdauppe/bann biefe obcr$älte mit gebing verfprochne fptùcbe.îberhalbengeht nur vilmehrbif latcinauppe/fo folgt im obgt; 9«meltencapttel/îgt;eut.28.5gt;cr5rentbblingfobeybirip/wirtvberbich p3enC verpehe/fo bu mein ^unb vbertrittep/ vnb nit in meinen ©ei' p^ett bteibep )îgt;u aber wirp herunber geworpen werben/vnb vnberz Jï^en/ ^ Wirt bir leihen/ bu aber wirp ihm nichte leihen / if r wirt bad l^â^upc feyn/ bu aberber ©chwanij/tc. vnb vielanbere malebeyungz «dtunber peietjtpecfen. 5gt;arumb folt man biefe opentliche bad^rüui' vernicht alfo müptg auPben holpern nchrenvnb ieberman vnu phai g^j**^ C^^ub aupcnthalten. töann vieltrcPentliche weife Ceutb/vni â'ââpfpi^echliehen gropenfehabenanvtgen benpe Canb vnb /Zeuthen ^^N3cn/vnb ihren wudterbermaffenaufrechnen/bad einen wunbern KZ wie Cd bie IVelt $ubommen mócht* jbiefefeinbebedChripenlichcn
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ife glaubend
-ocr page 336-©rt^ briffe f Ã'fil bfefe^ '35elf OucÃÿ/
gUuLcne nebben wir mie fold^em geprengmüfjig/ mb nitdUcn^^^'j» ftg/foitbcr mie ^ebermane fcbabcn/alfo bas Jüvflcn mb Herren b»**y^ ftcwrtcbfm»«bpQlt;rt/^(tfpdd) td?/ ntd?t4Ult;tttn«b«nwir fï« â^*ââ^iL â Weit nadjebed/fonber vberfebótten (ie/ vnb mad?« pc 5« 9*^^(1lt;â^^P -/ renbann wtr fclbs femb.tOdff ©otebas bic wclcalfo wdbetvogertpy^ viibbcr^VDiinctc/3übcnmb bergkidxn ©olbcwiirmnicbtS^*â^ (^ wU/ba bHffe webet pbteyen/fdjretbennod? prebtgenbarwibenö^ mjtfev/ Avail twötm mb tOewpfeveefen leibet man nid?t lt;*dciï»/râ igt;cvbcfdgt;üQcc pc/geleytet pcvnbeltmcbvobjnenbanob rnferöS^^j, bensgenoPemDnb fo einet nut buffet wtb et vnfetn ©Uuben/vuï^ Jâ etwa an einem toteebten von menpben etfunbnen attief el jwaPet?, mógen wit niebt leiben/ nut bem^c wet ju mit bem Smetjet/ vnbbtpi fendiebe verfpottet vnb lefïetet Cbtiffi/ bee tO. ^uangel# / vnbj6W^ j bene/te. leibet man niebt allein/ fonbet feinbt feçt bet 5ûvffen ^^^ lt;/ vnb in allen gefeUfebafften bic tóblinfóbtet/bic jun Ivetten cirtlt;ân chût baben/fo ein vetmeyntetCbtiffvotbettbAtpQcnmup/malt;b(^\ lee bas geIt/bamtt pc fd?mieten vnb faten. Ãgt;amitjeygen wit aueb Æ JJ was wit fût Cbtiffen fcinbt/ bae wit mit ben Juben in ein locb VW^ vnb wie paulu6 fpnebt/in einem foeb Jieben/bte fpwtt man vnfetudr vmbCbtiffttm/bie Jubenfeben vne niebt an/wo peau vnfet ffattöâ^^ ren/fo ffeiff baleen pc ob fbvem ©lauben/vnb iff eitel iOeueblctcyCif*ââ gebott ) wae pc mit vne tteiben/te. Ã)ie 5ütfïen fo pe vettteiben p^J obet ju etbatet banbtbictnng halten/ mit ff tenget vetbietung fPlt;^3j fuebe/bie nemmen ein ff lief obet pottj vorn TPuebet/ vnb laffene trice6 gebet/ mit febetmane febaben/ nemen ein fleine beut vomt*â^â^^ vnb lapen ft Dolefebee Dóttet pc fcyn foltcn) vetbetben/ febmbeu*â^, febaben/wie^faxap. i.fptiebtijtc jiitfïcn pnb bet biebgcfellcn/tt Jgt;âââ^ ben bifc bieb vn baebtäubet aujf bet butget baben/ geben fnen ffdb^j vonblfcn juwnebetn/tauben/vn pd? mit beten vetbetben vnb vu^^*^ nebben/ fa bctiltcb mepten vmb ein f leinen gewinn vom wuebetn / *â* bnbnit fogefebcib/bae/was fnen an ben Juben jugebt/ jcbcnpinö*^? bcn^iitgetn C biebutebfbt beywonung vnb wuebet in vetbetbertV^^ vnotbnung fommen^^fnen abgebet. nun nad? weifet Ceutb aupt^w nen feinb bic Juben mit f btem leiben nidjts nûQ/vnb ob pc lautet »^1* forpf leiben on alle pfanb/ auff beff impte jeit f utç wibetum jut^â ban bet liebetlicb pófel vetliep pd? btauff/et nóm fmmet mebt auff gutgliicf/ob c6 ein mal gelt tegnct/in be wód?pt et binbetn^ubeu^*â^ et fonff etfpatet bette C bann wo bet bieb nid?t wipte wobinZ fo vff^J liepctofftfcit^clcnDbatju ftipefein IVolff einjil/ balb laufet bilt;5^quot;j batauff bet Jub lautet/betumb/vnb bat bas vctbofftglócf ben^ pfenbten gelaf|cn/fa es iff Atget wotben bann jumal wil bet 3«^ ^ââ^5 bejaltfeyn/witfft ben atmen Jutwef vmb bic bauptfum/id?gcfdgt;ttâ^*^ bes vnletblid?enwud?etó/vettucften tags/ bae penit leiben ban« ein pfanbt/ bat ju faum ben vietbten tbcil/ mit cim gefegten $lf/^? Ãgt; ^inn niebt lófet/ bae ce vetffanben vnb vetfaUen fey. Ãut^umb^ Juben feinb mitf btem wuebet bet Welt ein vnttAglid?ct laff / fb wenig nu^/ale bic ©eiffliebcnmit ften Klófïctnvnb bic2^auPef mit ften gefeUfebafftê/ noeb wil man nut folebe Icutb banbebabeu/ tbAbigen/ bann auff ein foleben bafen/alebic Welt iff/gcbotteiupij ebet beef cl. jpasfogiebnit/ bae man pebbtan Beten obet ffopenwettv fcitenmal id? wol weyp bae man in biefen alten feblaucb/ ben «^^L
-ocr page 337-î5(mS(fî(t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CL VIII
nîïS^^^iamp;^^^'*â^ Anbicfcm alten balg vnb faef (teb meynbîcWclt ') foS:? ^«fp/ fonber bai? teb /btboeb tbt totbett anjetg/ vnb pc ibt fclbd aef»^***^^^â^^^^ wllt;â»|ib^»tlt;^«tf »«ftt»lt;^f^«w Re fcy/fol(bcnalt;t)tgt; QefA^^ ^â^^â^^^ *â^ ^*^ folcbc fînllct ntê. »tel baben an viel otten fafl a litten vnb Stoffe mübegebabt/ bj^ man bie Juben vettttebe/jcijc leb ^^^ â**'â^ ^ââ'^ ^â** manö bleiben la^/ bad laffen viel weife ju / benen etiiffi- ^«P'll/bocb mitbemsebing/ bas man Æ n ben wud)et|leiff vnb baX r *â^,^^â*^ ^*9/ ^^ He etwas etbatUebs banblen mit bet banbt/ /wlt;bt müfpg vnfet fpotten/bas wit als ey nwonet jnen atbey » bief ff^^**^®^â^ frembbltng/ muffignebten/ bj folten (te billieb buteb flftlT ^^^â'^^^ â^^^ bic feigen bieten/ vn Xï^fels obten jeigen weil über/ wnh^®^^^ ^^^^ ^*â® ^^^ ^^ **^® aufjUnbet beybe bes glaubens vnb etff b ^*''â^^*'^^^â'^^^^ 'ââ* laÃen wonen/baubtbieten/ bas wit abet ^^^^'^ fbtebneebtfeynfoUen/ gefebiebtvus eben tcd?t/bas wit mie fttmb^'â^^â^*^^^^â^*** ^â^^ ttagen follen/3öeut.28.ïgt;et Aned?t vnb Ln K^®^^^^**^^*^^^^ bft^fâl^en/Vrtb witebiefet fptueb beybe an Ju'/ Rb nbsp;nbsp;nbsp;'â^^^^''^â^âten ebtiÃen wat/alfo muf es gebn/fo man ©otr vet*
2^^^* lt;5ott ^neebtmit ^neebten/ein^uben mit bem p ®«tn Ãt^Ãen vnb vetÃueben vnb muf aljb geben/ wann wit adgt;ten fevh K^ 'ââ^tegcfangnefo feinb wit fbte gefangne. Ãbas tan ein (Bott ibtö f ^ââ^^ (^eiÃetÃuef mit bet Welt obn ibten willen/ fa wibet uil manî- ^^3/tteibt/ vnb alljeit bas wibetfpil fptclet. 31 eb (Bott was foil Weit bei# ^â^^ tauben t^ónbifeben/ Ãewifeben Weltfagcn/ fie bat obten W?«*ââ««â x ^*^*(^^/«lttbetQobhvttÃanbt/vetbeteetwieein 3lmbof/fie bS h'1 ^^â^^â^^ gleieb wie bie few obet bet Iffopifd) geygct.©ol man JMHnicht ben bunben geben/ fo foil man watlid) bie watbeit L Y ^5^ niebt wetffen/ vnb ià alles febtey en vnbptebigen vetge« lt;ilk^^ ^^ fâ^nbvnbfebanbt/was manibt febteibt vnb fagt/ vnb gebet tatk ^*^*^ 5«m jeiignis vbet f bten Bopff/bann es ià bet Welt webet ju^ ben **7*^^ JubelÃen/Ãe wil es alfo baben/vnb ià ft wolin lügen/ füm Jutb^f ^'â^^â^nben/ pfalm.4. wie einet ©aw im2lt;abt/ wo ficfemanbc v ^ vnbetÃebetvnb in bie febwemme jutteiben/wibet biegtcynt tJl Keblang.iï^y fo laf man fit ttA ⢠Ã* *^*'*^^ CbtiÃi/in fbtem feblaun billieb fiQen/vnb infbtet vnge^ ba e^'^Vt vnbvnÃatetfauÃen/ban esiÃbo^ inbiÃmfebanbtlicben fr⢠k ^^ââ^ Weit nichts bann eittel ünÃetnis/ âÃytanney vnb vngc'/ fchT?fl ^*n natt iÃet/betfebeiniebet geteebtigbeit bey biefem wanb^ect vnb befeblepten fact vetfibet/ vnb einet billigteyt bey ft ge* kff r^^'^âââ^^® bann eitel liegen/ttiegen biegen iÃft tüglteb ^tot 73a* etn^*^^^^^ ^^ *** ©ünben/vnbiÃbet watbeit vübiS/nit anbets ban fet p ^â*^^ânsf gels /eitel vetgebneCuÃtÃteycb inWinb obet Waf* ⢠S'fblagen/feinbs/vnb ein lieblineim tauben obet tobten gefungen/ bêH^âââ*^3ntsmitfbtanfabeu Ã)atumbfpatet man mit CbtiÃo wol ben ®'ïâ^^^netfet/ben fegt viel mit vielen baben/mit febteyen/ febtet* tem ^'^ Ã^^^*9en/ nemlieb bas fe ben Teufel getn ftomb machen wol*
A» ^â^f^^iibeWcltgebótenb/Ãteuwenvnbbtodenfbtbiewat*â aufit ^^ Ãtefeben fbt biefe wie ein'25tcy insmaul/bieÃe bod) wibet eteb ^^*'/^^^*^^ *^^® S^^^®^ vbettebens/obet als legs an f tem ey nteben/ blew kâ ^âÃ^â^â^ ^â'6 0ott eben als wol ben ©eu wen vnbt?unben r ^^^â^*^ 5uÃtewcn vetbotten bat/ als ben bungetigen an;ujci 0 Hcbotcen^^anninfumma/biefeliecbtfeinbe Wcltià vnb bleibt cm Ife b Keid?
-ocr page 338-^aébïtHd^efl bifci? ®flt6ucÃ^/
^ctd)bcv fïrt|llt;rttió/ bavin bet Teufel 5wi fïvnb(5otti|ï/ bïvblt;ï^^^^ man jtd) teine liccbts nod? gUic^cn« bcy fbv verfeben / vnb U^f^â^i manbedfclgam pyn/fo fmalle vntrew vnb fd?anb inbiflt;m Ugew* J wiberfcrc/bannbic warblt;icifïb«nnntmbann /b« lüg/ ^«f^^^^'^Lf alles (5ocrb^ wefcn/webvimgmunQ vnbtâglkbbrot. itins ^â*^L »il/b5bie^üv|llt;nfvrtmpti«3tfo bod) au|fmuçé/lt;inrntb »nb lt;lgt;^lt;'nâ^5 Pnb vnb vbclcbAter ntt weniger bann cm febilt vnb banbe bev lt;**'â^ à gefeben fcyn w^Uen/wiebas fic ben w«cber/fócbau|f/ïc. beibe beyf» ben vnb Cbvijlcn fo frey geben laÃen on alle jîvaff ia fie ju foUb^^J, faU/aló fey niebt vor vnghiefs genug bavinnine Ãanbforbem/c^i, ben/ gelcycen/ banbtbaben/ geben jbnen barnber Crieff vnb 0'3rà vmbein Hein ebeilbes vaubs/vnb fegen peieberman jufebanb vsP* be/auffbes volets narf / wie einWo l|f v fiber bte ©diaafïöas bd^f^^j^ CnnbcóDacrcrfeyn/ben frommen bcfd)ügrvnbbó|engefïratff'^â. wann ftc et wan ein armen antommen/berineim pfaffenarttefd*â' jwcifel tregt/ bilff ®ott wol leben Ãe ba folt von wegenbes begers/y^ jCanb vnbtrgcben/erbeltniebts vorn Sacrament ober von ber PJ; gen ebr, ba wil ber 'Ãeufel and) fromb fey n vnb vmb ©ott etfern. bie Cbriflnmöacrament/l^ciligen/ vnb all vneren (Blauben lt;»â^ft? bauffen wiÃentltd) ver^ottenn vnb verladjen/ftbelc man frey ^âââ ^ïj flen lOÃfen in ebrenauff/ ja fetnb ber Kurilen gefeUen.IVer folt Ãeb verwunbern foletoer gered?ngbcy t ber feinen Welt t Wer folt fid? verwunbern ber neu wen iOirten vnb 'Vetter bes Canbts t C id) bic vorgeber )bie folebe Wól|f ibren Sebaaffen on alle t?unb vblt;^^ bals flcllen/vn|tnntgt|ï bie Welt/ vn voUerSunb vnb fd?anb/ i*^lt;T* als Pfaffen fetnb flummenb bunb/ bienemmen and? C we Ãd? (Ãotf äbauibe am fûnffgigfîen Pfalmen beWagt )ctn tbeil mit/vn feb^dg^^ auffben bolflern baraufffnen wol tÃ/Ãtlf laufens geben wie es gebt/* fo ^bets baf ©ott erbarm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;^
Jd? gefd?weig bie ber gcflt;b win^n BAuff finang/vortbetl/grifr? gerey in allen wahren/ bannt bie Juben obn all ge wiÃen vnb vns banbtbieren/ wie febie Cbriftenam Xeebten vmbtreibeufd^^ geben fd?ulb/ vnb nid?t feiten für bic gegeben pfanb leugnen/ vnb W «ad) ber Aid? ter bAnb auÃ^bk gab rid?te«/fcbmieren/bamtt bent lt;#*'Æ fein K.cd?tvcrtnrgen/vnb ju etm lettier maeben, Jn fumma/es ipâJ bmberlifitg vnuertragen arg volct/alfo/bjein fprid? wort barauf , ben iÃ: bey vielen : /^s barÃ^ fm teiner gebencten/bas einer Juben iC lt;rfebenurcben auff/bas er ibnniebt befdxif/bann von ibnenfoâ*â^ «iemanb/fcbierwenigerbanvoneim5ygeiner/vnbetrogen/nod?f^^3 man fie mit febermans nad?tbeil je Unger je mebr vberrnet/vnbb«^^^.^ aUentbalb beÃer g£rid?tplag/vnb gnAbigere t^erren/bann bie ten Cbri fl en felbs. 3ld) was barffs viel wort/ mieb verbrennt vo y . Welt vnbilligteit jufagen/Ãe ià voller vngerednigHy t vnb arger W» t5iere,4. Æ. vnb wilbod?nid?t6 wenigers geÃben feyn/fonber volles red?ttgieyt/ber Ãe Ãd? tAglid? rühmet/ wiber ChriÃum vnb pi***?C Ãel/wer ihr aber nicb^u^s maul/fbnber auff bte hAnb Ãbet ber ob ihr rhum war fey/ Ja wolwar/ es feinb eitel wort,-' fpracb ber vnb gebet all fr gcrcd?ttgtcy t in Worten bin/vnb ià eben fo war/al^ i^en Juben ^ie liebe gegen benChrtÃen.Weiter mad?en wir mir r^Fâ^ wud?er bie Juben verÃoeft/ bann Ãefrolocfen vnb achten bià pj^.f j benebeiung Gottes, baà wir ihnen ju gnaben bommen mAlpuJ^^â^f
-ocr page 339-'3?on 2(0«.
CLIX
â¢tóf''* ^^ï^*quot; Jnolt;tU)l«m/jgt;iiblt;bw»H»«btblt;lt;t. 5iivlt;«tbdt/ »ilm» tbr ft?^*^^â**â***/ ^^^â^ *â*** ^â^ móflïgen bunb / weil tein müffigev ^® (ï^ïgt;i^ ebbeen/ tem ^^^â^^^ ^^â^ ^Ãâ®^ rebUeb mit inert b^nblcrt/ batntt man fie mit gu'/ m?ff®^*^ï^^^ 'â*^â ^â^^â^ fûmemmen ubleytet/vnb Cbtiflo gewinne, ©i^ n^^^ ^^^ââ^ bunblen boeb Cutbevifeb/ owinglifd?, 'îÃufferifd? vnb b J/^w â*^ einunbec.^llfo geb« nod? bei: t ju Xom in IVelfcbenlun'/ â'^^'*â^^ *â^ foldjen b^nblen gefebeibet vnb weifet bunn wit to'/ 5«» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Slt;wlt;p»fdttb/blt;i6m«tt ihnen juläpt/iugebeut/nic
in 5?*^**^/Pgt;wblt;t etwas ebtliebs $ubAnbtbieten. 3Hfo feinbt $# Cbait tcirl^^â^^*â ^^^ f^nifjeben taufentbie uil gewetb vnb banbwetc^ ttei# ber u ^'^ ^^^ 9«yl«« natteebten ^'eutfeben mó|fen immet etwas befon'/ «ih^ ^^^^*â'^^â'® ^^^â ^^â BAgel vnb mutwill vetttetb.lt;Bott geb bas wit ben^^â^ wetbfn/ vnb nit allzeit Ceuà betma^ an ^elç fegen/ vnb Wh- ^â^^^ *^^^ 'â^â^^ ^â^ tbût malen/ et rompt fonfïnutleybetaUju'/ 31? tgt;auÃ.3lntboniu6 (ÃO^gatita etn geMufftet^ub vnb Icfet ju lcv^ - ï'S/mcynet/fomanbie Juben allein jutatbeitttiebe/ vnb ben ibh ^^'âââ^^^^®^ ^â*^** invetbotleget/fonilalletbing btóbetlicb mit bh '^â^^^l^^Z 1^wótben fïeetfï red?tinfub feibsgeben/etBennenibte (rek®â*^â^^^ 9^M«S«lö vnb jetn (Sottes/vnb eins mais gebenden/ wie ^^^^8 immet ju/ ba^ wit fo gat ein vetwotffen ^olcB feinb/ fo long on «ptet vnb ptopb^ten/ es mu^ mit vns niebt ted?t jugeben/ bas wit J^salfo in febwetetatbeyt/wibet alle vetbey^^^Oop vnb bet Prophet Æ/rtebten mù(fen.^s wùnbfd^taueb gemeltet 2lntbonius/als ein et# Htnet/ bas et fclbs mûnbtltd? mit ben ^bettey ten teben folt/ inen aw JJ^^lSen ben metdlicben febaben fo auà ibtem wuebet jQanb vnb Ceu'/ ^ïn erfolgt/bamitbie TbeltetoÃtvnbbdmltcbetfcbopffcwitt/ Jtem ^nt ^i ^^â^^ ^^^^ Juben vnb Cbniten an leib vu feel/ebt vnb gut/fo bod? |gt;''^«3lllt;b feyn wötb/fo (te jut atbeyt gehalten wutben.Ãpttebt man: ^Jfvcrbetbertbiebirtbelvnb banbtwetcB/bie vorhin vbetlegt feinbt/
?1^â*^ atbey t gehalten werben. ^Intwort : ^ muf man Re bod) alfo Pâ*IP3/mie wu^etvnb bofetatbeytnebten/ wieuielbaf moebtesge/ j^*gt;/(ófie etwas tebliebs fd)wffen. fatten feinb wit/Wónebe vnb ju* m wollen wit ehe mäÃig in allem ptad)t moffen/ ban bas (le felbs mir ^ôlifbetatbeytihtttatungfudjen. Dnb ehe (td) einer an einem OeUet Jf^klrtem hanbel von einem Juben hinbern lief/et geb ehe einem Ju* ««ein (Bûlbin juwuebet.
nun gteiff mart bod)/wil man je niebthoten/ was bet Juben wu* trage/vnb wie et vmbfleb ftefs wiebet Ãtebs.
^ûuklem CSufOin in nO.j^ifen Wucher trage.
k^ Ãn einem ©ûlbîu jween Jtaneffuttet lOellet juwud)er alle Wo# eben/vnb fotter Wuchers Wucher jum I^auptgur gerechnet/ bringt:
Jm erffen jat ^^i.f. v.hdler.
Jmanbern Jat «in (Sulbiniitf.f .vf.heller.
Jm btitten Jat u.CSólbin vi.f.
Jm vietbten Jat ip .(Sólbin viv. f. feebf thalbm heller.
Jm fùnfften Jat vf. © ulbin iq ⢠f ⦠brithalbcn heller.
4iïe i# Jm
-ocr page 340-^«^ briffe f 6fiI bfefeé ® elf 6ucÃ^Z
Jm feebfi ten Jav tv.lt;5 ulbin Hf^i» ^. tji. beller.
Jm ftbenben Jar ^t#. (Bulbin ^ v.0. vlq.beUer.
^m Achten Jeiv ^v0.©ólbtft Ãp. ^. vlq.bdUr.
Jm neunburt Jac v vvtt}.(5iilbfrt fv.fi.etn b^lben belUc. ^injebcrtbc^jArgU^.CSólbln^^p.^.britbAlbcnbdUr, ^meyllfcctt J^r lvvtiij.lt;5ólbttt^.^.vp.beller. j(m jw^lfftcrt jAv cv.(5wlbtnvviq.^. vj. beller.
JmbwyQebenbcnJlArclivttp.^ólbtn^vip.^.tp.bdUr.
Jlm vurQebenbert Jav cc^hip.(Bülbi» vp. |J.v tp.be lier, jm fönfÃebenbett Jav cedy p.(Bólbtn y.^. vp.bdUr.
Jm feefetjebenben 3 Ar ï).yyy vp.(5ólbln y.^.pcb^cbAlb«» b^Hil^* Jm fibcn^cbenben jAr Ã)cc.ycvj.(5«lbtny v/,^.v/.bdUr, Jm AdjQebcnbenjArV^O.clyyy. (Stibin y vip. |j. vierbtb Albert b^»
Jâ^tyty.^Ar (ïO.Ã)cc.yliy.lt;5i5lbmiy vip.^. vierbtbAlben beUer» ^mvy.jAr5wlt;ytA«f«n^Ãgt;.ycp.©ttlbtnyvp.^.itp.bcUcv.
Jm yyi. Jav brcycAufent Ã)ccc. yl/. (öiilbin vip. fj. vterbebAibfn beller.
3ntyyp.3Arfûn|ftApfetttî)c.yc).lt;5ûlbttîyvi.^.vierbtbAlbenb^* 1er.
3tcmyyv.lt;5Hlbittinyy. 3Aren/bringen gefit4)61/, tApfent/A-'b^^* ^ b«nbertlnp,(5ülbinvtp.|5.|tbencbAlbenbellcr.
Jtem fo WAn Acht beUer^r etn 3Hbu6/vnb ^y üp .2Hb, fór dn binreebnet/fo bringt« infnmwAlvtp.tAiijcnt/ccc.y^y v/.(5ólïâ^â* iy.^Hb.vterbtbAlbenbeUer.
3tewyy.lt;5ùlblninyyp. jAren/WAebengefudtöbunbcttmAUAiiâ fent/breytjeben tAitjent/ 5gt;cca J^yytp. ^nlbtn/y v.3Hb.vp. bf^b^ ^tAndfurter werung. 3n2llb. Abercyyyvtp. WAl tAufeufV«â lt;gSSV.©ólbiw/vip»4lb.vp.bdUt.
YÃèkîôftb leu gurcn Wfiftcit VHrùd,m5.
tÃtà Allee jïell lebber Welt für bic au gen/ nltbAmmbbAd iebP^J boffbAs Reibt werb fAgen Uffen/ vnb bew treu wen ifefArt folgen/1'^'®^ wlfl'enb/bA« Re jittwArbdtreinobtbAt/vnbibtweber j«rAbtennlt;â^ 5ubelffen i)t, WAn IaR nur geben wie es gebet/ Re wuR bod? fixent lt;5â^^ nACb/irenUuff bAben/bA6 Rebe6 2^cufelg7vtld)/ein wu|ïe vnbRnRi*? nie blciböArtnn lögen gcfud)t vnb geliebet wirtZ vnb bna Ueebt glt;H* fet. ©onber bArumb fAg vnb cr^ele ld) blRZ ibt jum jeugnlR vber ibflt;ââ Bop(f/bAó Re bóten muRC Aber nldgt;c glAuben) WA6 fur ein fd?óne bAttÃ* tod)ter Re fey / vnb WAnn Re Rd) gleid? flellt aU wóU Re wtber iren ^'â^â^ ben Ãteufcl feynbtelAffer verbieten/Ablegen/ vnb ibw ein li'td'e verbef nerV fo bridbt Re jw wol jeben bAtgegen Auff. 3ll(b wótb e« Aud) geb^**/ WAn WAn# gleid? betebet vnb bAbin bröd?t/ bAó Re ben Juben ben djetin verbott leget/ vnb juetbAtetbAnbtbietitng bleit/ fo wUrbêlf* benjA ärger bAnn Jubenz vnbern Cbriffen Au|fjtcbenvnb nn jreptf wltbcw 3nbenfpieR rennen/wte bereyt vielfältig gefd?id)t/bA6 opl ^â^ ner frob were/bAO er etn Juben An einem vermey neen Cbtl|lenRnbf'i mód)t.^Ariimbi(ïmltberweltnid?t6An5ufAben/ Reiff $u Allen gut^J wetefen verberbt vnb vntüd)tig ja nld?t6 bnn eitel vnttAUt/ bAWtrtb bAô vnbrAut AuRjurcuten/vnbben dicter (Bottes/ber trew vnbwAf* beite Re will bAnn wiber Rd? felbs fcy n/ vnb Rd? felbs AuRgetten ^nl^^ gewibtnet'fonberviclmcbrbie lögen jitpRAn^en/Rnflemis^ubatyefâ' vnb in futnA/bte WAtbeytjuuettilgen.ÃïbAtuwbfeVweignwtjieberHWâ*/
-ocr page 341-â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^im2(|ilt;t. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CLX
^^ fdbóC pd? fclbs biwht»betnc^cnb )bttt vergeben boffen/ Oc h * ^^lt;16 rccbcó mît bev TVdt nnf^ben ober auprtd? tcn/btlff ©ore b?h^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âââ^^ ^^^ fd?nfft: jeugt/ es tfï nUce ben taubertgefungen/
ftfo * ^â Slt;Ret vnb gefebUgen/vnb bte ebd fetne ^^vhn watbeyt vlt;rgt; ob*â5f 'â^^ ^â^â^ ^â^ Ã^'* 'â^b Ounb verflrenwet. ITtlninn aber /e reben ^^^ ©ott/fo fag man jv nlkö aUdn jum jeugnfe vber fb*» ®e ff x ^^ '^^^ ntebt^nr blt;f|lt;v«ng/ weilCbviflne ^r bielVcltC bte bem tfto! n ^'ââ*'*^^^^*â^*â^^â**â^â^*â^^ J^^^l^^^ 14« ) ntebtet/vnbrtlU ^*â benen rebt/ bte obren bnben jub^ren/ bnintt er nie vâ¬rgclt;' ^ ï'an/w?â'?'â â^â;3* ââ'* *^ *?⢠â*«^ fquot;^ (»«rganw »nb «n» âââââmâ Wel ^^^^nâS®bffben/ bjmannlfo mit gewnltmttben Jnbenfnr/wie ©ienben «4 S^G^f ben vnb ber toll popel bnber fdgt;nurr vnb febwer tnc/b$ quot;Vââ^u kn â¢'â^^*^^^^^lt;*^lt;/lt;âgt;^lt;fd»lt;»wtKMtKJgt;mtbndman/nenrnfemglnu/ vngcnótrn kt âÃâ^ Sortit rtufpfffttel/weil man tn glaubend fneben nieinnnb# wc? bey feym ^^â^ tobten foil/ fonbet bue inane jn erbatet arbey t/bamte
â^^^^^^^'^^^^^â^^ balt/nnt ben wlieber ntcbtgeflattc/bann wann ten ^â^^Hlt;lîff treten vnb burd? bte pnger $ufeben/ btp (ie peb voll fauggt; , ^ Vnb reieb wnd?ertcn/ barnad? eynpelcn vnb allee nemen/ bae wet tink*^'ââ*'**â tinetetmcinfufi btelt/obct Ceyttetanleynet/bip et in k ^ââP fïlg/Vttballee beraup jlele/vnb barnadi ben felbenaie etn bieb 2 ââ^«/bamte betbiebjlalanfn teme vnb fm bltebe/wietn bifen t^ïfïo# ^J5umtbeilerfeben wirbt, ^betbatanfeyn/ bae pfanbtobngefueh ^^^«(ber/vmb bte Dauptfum wibet ^ugebenwer nit v nredit^ibet â«biilieber/bae manfnen jnerfîntcbtgcjlattet juwnebtrn/ fo blieben Vnb wir vngeleyebt.
3ubcn Crantz marter/ verlagmig vnb an^tif^ gungin ^randreieb/ 3tfflkn/vnb ganzer S^entfeber nation.
^y^no lt;10. cc. vcvió.famlet ein Abelmann vorn ^ancfenlanbc bet Hubert vêtgt;â '^I ^inbtpeyfd) genannte eineyngemtfebt looier/ an bte Inben-/ ^(g brcht/wnö
1an bie uütefen jnjl^en/pe ^uburdiAditenber tobtet o5 bnnbert* SSmi^ â¢itnltaufent^ttben/bae Jarvor0.3ffcobe tag/ bipauffö. d0attbe^ «»vti errent ^ W3''5u'Wargburg/rïórnbergvnbinbenfl^bten barnmb/von bee ^«ctamencewegen/bettenauebtmpnn/btefe buteballee (Teutfeblanb lt;«P Jurotten /aber ^ènig3lbted?t vnberbam ee vnb (teilet biefe au|p ^bur ab. 2lntto lt;^0. ccc. ^vp. name ber 2^óntg von yranerteid) ben Jm vntalleninallfcinemCattb/alltbrgut/vnbgabiebemetnaltengtop wm wiber/vnbte(5 peauffbem pup aupbem lanb$icben.3nnolt;V?.ccc. ^tSoS^*^ gw^. wat bet grop (ïerbenb in aller weit/ alfo b^ manieb lanb gat aup / «lier waf» jktb. iftlieb ^eetfebifp tarnen julanb mttgro(pngótern/ bavintetn P '2^*3 ntenfd? war.ïgt;et75ap(l $n^nion befebUfe (id) in einer barnet/ «tà tem menfcbetttnvtlwod)en5n)m/fap(tâte bey eim Camm vngtop mtSewcr. Ã)erfïetbenb BamauebgenÃcrafjbutg/ vnb (färben halb vty v»(.taufcne menfebenwoherbig Fam/ Bunb niemanb reebnen.^n'/ Inft wallet bic tugclau(f bie Jubé/bie folcen bee etn vtfarb flt;yn/ vn in mtêlanben biebtuncttaupanlegungvnbbeymltcbetptaccicrv-tgt|f£ bftbm/bammbwürben bie Jubcn aUcntbalb verbrant vorn lt;Ofcr bip tn« Ccutfd) vnIVclfd)lanb/$u 3uton befebirmpt pc bet ^ap(f. 21 n co «dgt;m orten bebanten bip bte Juben/barum ange^ogm vnb gepoltert/
Xte ny vielletcbt
-ocr page 342-^it^ briffe f Ãeil tiefet SÃelf biicÃ^z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
ï^klUid^tmcbt'etuf? fcbmcr^citbev märtet/ battit lt;1«^ fcbulbt/fcï^^^ L matt bic vagtfftttt ctUd^cn ^vuitttett gefunben baben. Ãgt;a vlt;»âââââ -^ mattftetitvklötäbtctt. 13afâ¬l/©trabbiirgvnb ^vdbuvgbt^l^^â^L? r?fd» ö«^ ^*^^*^ ^^^S vitfcbulbïg/ vnb bae bemgewaltbavumb att fu ï^bg^ïV^rf ^»öe« Sb. ^â^â¢2)câ^ gerndne (battit/ bas vkltópjftg rofenb fd) wermenb tbJ«*^^^^ für (ld) jumorgene dn (eber wetfer fegnen fok ) warbauffwegig ^g^ fen breyen ©MbtenZ vnb woken fd)lcd)t man fok (ie mit ÿewer afp gen ba muÃten Ãeo verbrennen/wie barumb ein gebakener tag ^^ j net bctt.Ã)tc tOerren vonÃtraÃburg woken md)t bareyn verwilt fagten fie betten rcb(td)e J^ben/feberman ohne febaben/ ba wurbo 1 von dner gemein vberlauffen/beraltXatb abgefeçt/ etnncui®^^-weblet/vnb verwifen ben 4mmd(ler ber (labt/vier metl wegs nbsp;nbsp;nbsp;ij,gt;
nenZ ber ju ^ennfelbt wolgebaken lebt bià tn fein grabz vnb nor ml t feinen 2ktnbern tbdlenZ ab ob er tobt wer. ÃDamad) uUH * J ©ambfîag biefer auffrórtgen Wodjenz verbrant manbte 3p^^^p(gt; au|f iren Atrd)bófenbeybe (Wann vnb ^rawenob jwey f***» lld?en (Wettern namman (re 2kmber mtt gewak jurâÃ'auffzetlw 1 j*^ fen mk (bren 2^1 nbern Ine ^ewerz bamtt pe ntebt getäufft würbet^** warb anÃgefd)rtbenZweld?e benâÃauffannemmen wokenzjbkdy^ be fr leib vnb gut bebaken? wenig Berten wiber. Ã)a warben alle vnb brleff wiber gebenZ fr bab vnb^ut vnber bk Bürger getbe^^J: ^7 gut war villetd)t bas glfftzbas bk Juben tobtet/bod? waren vUr^L nter25iirgerzbkBetntbdlbrattbabenwokenZfonberfbtentbeil^L| fer 5rawen 23aw verfebuffenZ vnb gefiel bajumalgroà gut ans (^*L (1er Zetlid? gabens fonfl vmb (BotteswiUen.^tlfo nam ein ( ebe f^^^^f ber anbern ein evempel/vub meynten Ãe müÃten bk freu aud) vet^^ ^^ nenZalfozbas in allen (lebten am Kbelu bk Juben verbreStZ all fr babzius ellenb verlagt würben. Jn etUebe (lebten (llejfcubi}Z^ benfre beuferfelberanZtrugen fregöterbrelnauffelnbauffenZ brauten filt;b felber brinn/bamit weber Ãe nod? fr gutZ bkfen gâ^^âââââin ia?4«Welk Cbriflen jutbdl wurb.Ãibe mein(efer burd) (Bott(wie es aufferb«^ , bifem fewflaU jugebetZ wie gar nld?ts warbafftlgs vn beflenbig^. £|j,-intten fey/ wie elngcUd?terz ^aÃnad)tfpil vnb fabel wir alljurtilt;i^ '^^ (Bott felnbZ wie beweglich vn auffrörifeb alle bing in einer vnorbni ^ ?cbenz wie ein meref Ud? fAlgrelffen vnb tappen in blefcr ftitlî«*^**^!^ 1 Pelt von allen Blnbetn ^be gefcbelbert.©uma/wie ein wüfl bife Welt fey Zf entmacht man AlójïerZ Tempel/ ^ilberz allerlei J d^k groÃem vnboflêzbalb briebt m5 bià mit willé Zals ein toreebt wiberab/bamit wir vnfer torbeyt vnb blinbtbeyt felbs jeuguk ^^^jj// 3eQt berüfft man bie Juben Ins lanbzglbt fneu plaQ vn rbauiu 5iJâ\^ ebernZarme benötigte kutb jufcblnbê vnb febaben/ju verberbunS^â^^^ vnb UntbzaUdnv^ ein BleineporQvnbeutvomwucberzfobic ^^.j^c baruon haben/ ban tóbtet ober vertreibt mans wiber. Jeijc S^â^â^w WekbiÃZfeuicbas. Je^t fabetmanbkfe©ectanZ fe^tfene. Jâ^^^^Ãf weyà Ãe nicht wo fie befften ober fbren 3lncBcreynwer(fen foil. X^j gibt Ãe f bres vnglûcfs bcm/ fetje blefcm bic fcbulbZ fd? webet vubH'if^^j, alfo auff biefem wóttenben^eer vmbZwie dn tót©chiff von ^â^ââ^^ ^ Winb getrieben. Jd) meyn bià feycn narrenZwie Ãe ChriÃus ««^j bic auff dn fanbgebauwet/vnbÃd) auff bas oberbor^gypn^^â^^K vnb verlaÃen baben.(Wir tbut webe/ bj ich foldx torbeytinallef â'^| vnb bûchemCbieboch weiÃbek leren foken^Ãnbe/nichts ^*^klt;kd ^/
-ocr page 343-'SonW«- CLXI ü^jJ^^^^^*^^^*^^** 'ââ^ âCaltnue/wolUv Iw^cn vut inenfdtcn tanb/ «Mh ^^'*â**^^'⮫lt;*Hcrwdtrtl6 iOdUbnmb vnb (5otc fclbe mic griffer \^*^/*^^wcrcrtJ5 vnb fupevjïttton geglaubt vnb angebett. Summa/ wâ^JP*l*^â**lâfwbmtt^d»45apjlb4blt;ii/blt; ftcjubknll wol aUce glaub/ ^dt Fgt;w bn (leien ober au^ ber Herben graben/ vnb n^me man (r al / JKT 5jt* . fâ*getnen/fie (uebte balb einanbern. Wer biefc fad? mit ernfl anf^bc, iet»«», «â¢nttxtntebt wunber ba^ (brnfein ber^tm leib jerbrAd? vor weynen/ â¢^(mebewiittbfdjet taufent mal juJlerben banbifen (amer vn blinbtgt; ^*â^5ufeben.Sibet mane bann wie ^emoertru«/ febimp^ïd? an/fo folt Ic k^^'^ ^^^^ $erbnellen/fo^audletbieWelcwie dnerundner/aU JJtbalb vberjwereb berey n/ vn wie mana würfet/ fo Bert (ie ein narren f T^^^^â®lt;*^*««*« befragt/ fo id torbett (bv antwort/ waa (ie liebt vnb Bâjbt/bjidlógt/waa fieebrec fórcbc vnbanber b^ifl ber Teufel ©ore 0^0fic nenne (n gleich wie billieb ©ott ober wie (ie wóU waa (ie glaubt/ lt;rnr ^ ^^^ ^â^glauben. Ãgt;arumb bebuneftmich lt;a fole nun (eberman ^â^ ^^* S9^â®â^Slt;»/v»b^«»quot;Waffer feinen Ãufa laffen. ^6 i(l(e^t febweigéa iKS^g« ^âvoauon3lmoa Cap. ;. vnb ber prebiger Salomonia am3. Cap. fax ntcvtj, p/â^/fonber inbicfervngela^nc(ïen Weit/ ba(eberman feine obren jur e '^ââ^^brenBranwern/ von ber warbeieabgeneigt bar, vnb nur im menfehen lebt. Ãgt;erbalb irren wir all/juuorab biefe/bieein gan?
voll eifere fa(fen/(egt bi^/(eçt boa leren/(egt bi^ (egt baa webgt; ^«/bauon (ingen/febreiben vnbfebreyen fie/ ala gelte ea vberrebena/ ^ftfebreiena/ vnbbaajaumlof Kofe bie Welt/ von feinem lau(f mit S^Wt auffjubalten. quot;Vnb wo (iegleich an einemort wehren vnb fur en weg flehen/ (b lauffea balbt ein anbern abweg/ baruon mana aber Jâlt;ht bringen ban. 3gt;arumb plaget vitfer vielem torechter eifer verges ^ns/hnöftegernauà biefem Sewflal/^Teufels Keidjvnb verwürrct »embefR«â TâwyIon/ ein parabete mad) ten/ baa alle bing in einer orbnung recht FSlcngz boa hoch nicht möglich ifl/vnb nichts bann ein roller eifer/one vet^off«»» ^âââ^d/weilbea â2^eufela Heid? bi^jumenb verwirret/ finder/ voller 10/ 8^n/vnorbnungvnbvttgerechttgbeytmu^ hUîbcn/vnbin(hremlau(f îttf«ven/ (e länger (e (cheUiger. èaher man fpricht : Wann ea red?t tn . ^â^ weltjugehenwirt/fo wil ich nicht mehr leben. Ã)a höret man nichts Ã^â^bof / vnb ein bubend^d vber baa anber/ nod) wollen viel tórlteh/ ^«?t anber Welt verjagen/ (Suchen vnb hoffen noch /mmerju viel guts ^i»n/ wollen auchfmmerviel guta mit (hranfahen/ehrmit jr cynici SW Vnb (hrrathen vnb helffèn/ aber alUa vergebena/baa michbteer// ??â*3 Sdehrthat/vnbberhâlbê ben eifer hingelegt hab/baa ich vil t6gt; /Ã**5âfe4lt;höt habvnjeitig, ^d? wtlbirhaavalete mit biefem ^ud) wnhaben/ vnb (ie(rfelbafür bie äugen d^len/ baa pc bod? dhe waa J«3laube/wie(iehauÃhalte/wem(iebiene. ^d? bin an biefem Sd?^ler
^k^^'^ ^^^^^ ^ââ^ anberlt;r(nala lang er wSll/ ver(ihe mich et werbe mit eben fouidau^richten als ich. Wera nicht glauben woll/ ber erfaraZ y T |à haeben tauben jufmgen/ ber (ing/ vnb werffbas l^eilig gleich r^^'-viclOiinbvnbSdjweyn/erfeheabcrbua fies nicht mie föfjen tret/ ttt/vnb (btt ju lohtt jerrdf|èn. Chtiflua ber ba wey à waa in bem (îOen;â ifl/ Wirt (hm nicht Itegen/vnb gefducht (hmala bann eben recht/ ctletbcm rath Chridi ni^t ^folgt/vnb bie feinen b^rlin nuf torech^-b â^irttförbicfgt;unb geworden ^t/ ©ottgeb baa wirnidjt vnjeirig
*^*â3^^^^^ botfehafftan bic fvernby âittâcrbett.iiOitbemhau^^ottesvonfÃottgelert/hacabeinnoth. , Tón'
-ocr page 344-©rt^ briffe fbfil biefe^ ®clfbu^^/ Bon ter 3u6t« fofcctjCbncff vut unbent bveueben.
ft
C^^ âÃrtlmuttfïdtt quot;23neb »on febeybbneffm/ aber febv^^^^J^JJ â2^lt;S^ ÃXur.rtttt vier vnb ^wen^t^jlen Capitcl/ ber ba bcfd^d^i^ Q^jltd? bic vrfacb vom^bebrud? vn anbem fd? Anbtlid? ent?« tâ*læ^. wevefcn/wic aud) bas acb^cbct^c Capied Ccnit.aitjcigt/ mb bj f^. A^ruae vermag/ ÆcQt wann ein Jub bem Kabbi bic iO^nbt flt;^^â^Ã, febdbet ere vmb dn ^ebe vrfad?/ wibev dOofem. Ãbctb«lb |llt; aueb ^ fïueanfubr vnb tablet/dOntebd am neunQebenben Cap^Ãieb«»*^^^ auch ba« ©efaç ÃXut. am fönff mb ^wenmg|{envonberfdgt;wlt;lt;5^^ fd?afftvnb vonbemfebnebau^jieben/wteaUanbere/banttbdnettw^v nimpcfdnôabgeflorbnctt^rnbcr« IVdb/ fabicvcrlaffcn'WitWâdW pep wol vbet b jz von bem lebenbigen bruber mit gelt lofen/fo bie flt;b*Jff von febneb au^jieben vnb angeficb t fpeyen/vnb von beinern gtllt;^3â'âJ/ fagt. traben auch bav$u ein felijamen febueb / gefebiebt aueb einwgt;â^ berlicb Ceremoni barbey/ wann bie ^raw bem Ãebwaget ben au^^enebt/ Ãebtdbenaueb viel/wann bie5rawbdn banb bett/?^*^^ ben fdmeb auffrincblen mó^/feinbt in folcbcm nar ren wer et gar PdUâlj wie wir im ^apjïnmb mit bem Canon/ Wdben/tOoraó betten/â'^ Ãireben breueben.IVaô aber bic t?5upt|liicf fdnb/lt;Ãort vnb bie ^gt;^*^ berliebe lieb angebetb^ laÃen fievnglt;ad)tbtnï)ijrebfarenfo fein 5'**'â ben Re all obcrjAlt glauben/ vnb feinbt in rumma/ ded^ap^oni^/* , ' bieCeremont vnb tf lementbiefer Welt gebunben.'23ey Æ nen allenââ^ 1 manniebtô beegertebto/ glauben« vnbbarmberQigbeyt/allfein^^l' nur mit bem eufferngepreng bemühet.Ã)ad nennet Cbrifïuó ein flt;^^J cf en fegen/ vnb ein Camel vcrfeblinbèn/bie in f leinen vnnotigen//**â botnen|ïi5cFen/fo fleiÃig feinb/vnb baegrof alfo laffenbinburcb ba C6 gilt/ buben fie fo ein weit gewiÃen vn Ãb/man beutelte Junge bââ^^ barbureb/barannicbtögelegeniff/ vnb (Sott von vnenitforberf/^^ renÃevberÃölftgÃdfan/vnb haben fo ein eng Ãb/ basman auch dj^ ©ebnacfen bamit au fff eng. Ãgt;a6 heyÃtn verfette Ceuth/bie5ert«f Ãnn haben/ vnb ^ranbtmal an ihrem gewiÃen/ wie folches ÃeilfS ! fd^ricbenwirti.Ctmoth.amvicrbtenCrtpitel. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!
^^tt aKerkv 2lt;ï(ïcr vut» ^et^ferev
z^^ Ifrjubenjaffen vnb 5ey»^ i^alfo getban/bae es mit janef^, eifer ohn alle anbaebt/mehr auf ge won beit vnb rhum gdquot;^âquot;;,, C^Co bann auf liebe vnb luff 511 (Bott / vnb fo Ãe febon ein auhlt;»jV baben/tÃ^es fo Ãeyfcbltcb/aUdn bas ihnen (Bote wiber in/r Canï*^^^^ ju Derren mad)/ vnb bas Ãe bie groÃen 'Sträuben eÃen/ baber bet beybe ihres fallens vnnb fey tens nicht wil If fa. am58. Capitel. nbsp;nbsp;â
and) fein bitterer neybifeber âpolet auÃ^Atrben / bas einanber wâ^^AÆ naebUÃt vnb ver^dbet/aueb bas mehr neib janef / haà vnb habetP^ . auch ohnevnberlaà vnber ihnen fdbs/baÃelb vertruefenÃebocha^P forchefo faà Ãe mögen/vor benCbtiilen/ bas esnitlautprecht^*^*^ ^/ alfo bas viel glauben/wo Jie (Bott noch heut eynfcQet inb^ gelobt4a« ÃemocbtensÃlbs einiarnic bebalten/Wolt;Bottgldcb burebbie P«3 Phe/vub fein f^he nUbcanjohe ober reebet. Ats iÃaueb ein void haj a
-ocr page 345-®ön2(|ï(». CLXIl
^^f«yiti3Blt;ttonwd3efrtllmb4L0onlt;mitdrtlt;tttbâ¬r54«cFcn/lcgt(ïdgt; â^nirtttbt baretn bet (k vlt;tttd)Cbefd?5mcn mb fd?tnà bett «ud? cinun ;
«»ot ben ûcutbctt.Ãk hebert ÃUcbgcfeUfd^rtlftctt/ patrbeyen mb
i nbsp;nbsp;nbsp;â?® vnbetdnattbet/ mb gieng offt vbet mb vbet (o pc bottfeen' wpitt kmanbt:fcbvctben/fptt^cobgemelcer2lncbontu6/wa8gto(fcv
Wet »nb $attlt;^/ndb/tobcfcblAg vnb vettAtetcy ^ web gegen ben Cbtk l«n »nb ^betfcyt/ von bkfenéceten enrfpitngen man bebótfft wol âï^etfonbetn Cbtontcf. Ãfówetbennod? bent bey tage viel Juben un âden Otten (wk and? btoben in bet Cbtonirf angelegen tfl^n kbet Jââl^l)getóbt/vetttkben/von wegen Ibtetbnbenflócf vnb vettAte ? *Ã^jnfumn/wrt0 tnngntd vonbtefemverwotffnen vetfïoeften volrf ^âdmetttweUetn fonbetet Ãneb vnb bUnbtbeytC wie pnulnö nnjetgt ) ^ Ittcnfi^webt/Ja fptieb ieb/weU fte Cbtifînm vetfebnplft bnbê/in nk^/ w«nbt ttawefnen/ob pe vot Ueb weineten vnb wunbet^eieben tb^tem Jote ^etkt vnb ntme lentb bulten pe nlfo fïteng/ bas ©ott móebt et'/ »ïï*â'^â^ etlogen bas pe Beinen betlen hpèn/pe t^âpen^^metlicb quot;!®UupPêtt/{tit4jei;vkt obetfönffbunbettmeil/ voneim Juben 511 m dk K ⦠©na I|ïw4r/Pe upend ntit fût bieCbti(fenBommen/w«d ifi ^lt;*^048/ Upen bod? bie ebtijden bie jbten nneb ni t füt bie Juben Bomv quot;^^«â¢^8 mup nneb einet btie|f vnb pgel von jtem Kabbi bey fm b^ben/ W ettebltd^ «bgefebeiben fey/ftomb/nottûtpFtig/ vnb von guten leu* penb(tfey/vnb mup vot fût viel Juben Bommen/ ebe man /m ^ubetlen ik K^^â ^Ubunn flebetbetatm vnbetibtÃitebentbüt/ba geben pe JPânbap et getn mebt bett.3ln^tey tagen vnb allJeytabent müpèn pe/ J*®Piel Jubenbeyeinanbetfeinb/ inbie teufet geben betlen/ anjeyt* ^S«n abet vot ben neufetn sieben betlenvnb watten ob etwae vorn ^âWauffgebebt vbetbleib/allbabie aup vnb eingebenben bitten/bas ââââWttud)tvetgef6.
P ^annnun ein atmeï)knpmagbt bey jbnenBein (Belt bat/Ban J ^^ntteinClOann vbetBommen/bann pe leiben nicht b^lt;»tm vnb atm anpnujf fcotnc/fpted?en/fic machen nichts bann betlet/ betbalben mûf* F. g^*^l^4tmen mà gb quot;VAttet vnb (V3ùtcet betumb 5ieben vnb betlen/
âP he )btem ^mb ein Dey tatb 3«^ vbetBomen/ obet es m up ewig bic* ««â¢haltens and? mit |b«n Kned?tcn vnb bem pbenben Jtey fat/ wie râ^ W anbetn (BefaÃen/ bifpenptenmit(V?ofe wann vnb wie pe wok «n/niebt anbets bann wie bet ^app mi t bem ^uangelio.
âÃon ^cv ^utâen franrfRepten vnb aPeP ky Cetemonien in einet fumm.
^jVltbottius fOatgatita fpticht/ bas in bet watbeit aUetley plag vnb fucht/als 5tangofen/PcpilenQ/3luPaQ/ binfaUenb pechtag/ b Xf*^^*^*ââ'^ ^^â^^â^an^al bey ben Jubenfey/bannbeyn CbtipenZ . Y gat nichts/ wie etliche mey nen/ bas pe biefet plagen obn fey en/ ^^ ^^ Pâ'«3 auP^fbtem Jteybof ein eigen Siechen DeupUn. PÃ^®^®nbett vnb pió^gct/haben pe fbt eigen gebett/loben (Bort/ tn â'^5?^^ ^^ Htt/beten gewónlid) ben Ã^in vnb ^wentïigpen pfal* «« . ©as pc aber frólich feinbt fo es ©onbett/ batumb bap pe fbtes , «Wiab watten/ Ban (Datgatita nicht gtünbtllchanjcigcn/ Jfïes d^ wat / fo nemmen pe es Xïiâjaie *y» vnb Pfalmo /Dominus in turbine veniet,
-ocr page 346-' îDet^ttamp;eà Calks oöec XHefsge^
CepbOItn bet: Juögn^
^dé bvitk tbcil bicfre ædtfMÃ^/ .^ venfet, jbuwwd von (Bote bet l^wtfthrtrenbcymgefiKbc wÃtben/^J tonbev/flurm vnb gvo,fcr flimmcAc.Ãtc b^benaud} viel fclÃ^^wK^ ^. remorti mtt fb«« IVtnbtbcctcvtn/ Ã)4 Uuffednalc IVdb init^ââ^:, bloÃen ©ebtvettvmb bic Ãinbtberb bevumb/ aUegefp^nà jtin«^^^^,. ben^tem fie halben fo tnandievley rüÃung/Bleybung/Cerewoniâ^L ter Ãynrtgog/mttbncfen/bciiincn/albcn febüeUn/ fachen/Ã^enZ ^^^ nijfnilt;bn/glt;bcn/febvcycn/Ãngcn/ngt;cflt;blt;tt/4lUvUyopfflt;rn/bcwlt;SââE ber gltbce/^tU mcenn bae vevbniÃltd? wev bià lappenwetef nlUö 5Jâ^^, febveiben/bi^ey genug bnô bu weyfl/bjeô/wiealianber lecten/cit^^j ter ^«pjîum tÃ/ barinn nur menfd)engebo£im fd?wanct gebild' L teegebotimeUenbfebwetgen garverast. Jbr 'dalles muà ebeul^^, 'art brtben/f^nff bn^pff/vnb ad?t fAben/Jtem an ben vier erfen$o*^^ j^ beren jeber fón|f bnoben bat/ weldoes Ãtfebtueb ber oberg prieÃd â¢, ben bop|f wirflet/weld)embarnacbaUe Juben »ber 13. jaraltZ«^ folgen mit lob / baà /buen bià bdlig (Bebot (Bott gebotten bab^' nemmen pe num. 1$» $uenb» Ã^aUee aber ijl ein weife iOârin ober % loà tueb/geformet wie ein groà viererferftè tifebtud? mit jotte/ fjJJJL fen/wieobfiebet. ^br'Ã^epWlinifl auch felQam^ugeridjt/lärfctbwr boren »nb^ufeben/Sie nemmen ein »iererfete Ãurf bälbetine U9lt;'^ wirflenee wol aebtfad? vbereinanber/vnbt^ensmit eitel bAlbd^*â. jubauff/baÃelb^alb muÃaueb voneinem Jubengeflocbengtlâ^.. »nb aller bing ^ugertebt vnb bet ne Cbriften banbt baran bomdi I^ löamaeb nAen Ãe auffbià birf CAber noeb vier Cà berlin mit efli® eyngelegten Hebbeln ober febrifften/baà nemmen Ãe ein tbeil ^SÃgt; îgt;eut.io.î)arburcb zeucht man ein riemen jugebnipfft/bjee betn^^^ bi an bopff gebe/ vnb bae CAbcr jwifeben ben äugen bleib/ bae Ã*^ jufeben ifi.J)arnad? haben Ãe febier bergldebenZi^ber/ eine «»if holen Uberlin/ wie ein ^ingerbut/ gar auffgenäet/ bareyn tb«*^ r ij febrieben pergamen/auà Afvob. 1. sieben ein langen riemen uâ^fâ^'^u; feblauffen barbureb/vnb binbene an ben linrfen arm bloà auÃrbei^^ jj bogen/ben riemen vmb ben arm gewirflet/bià auJbie bAnb berf^^' machen ein felgam monffrumCwie vnfcre 73iflt;hoff ob 3ltar)aupiâ^% TVeiter wie Ãe bifen âïepbiUi n machen follen/haben Ãe vil forg vut* â¢f ^^ vnb ein groà ^uch baruon gefchrieben.£iebc vnb glaub bleibt babinben/Ceremoniforbert berâ(Teufel immerzu/baà man bee tewf hnuptjlÃrfevergefö» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-^
iÃià fag ich nur/baà wir ber glauben vn ©ecten torbeit pb^^^ toie gar fein (Botteebienfl/warbeit erBantnià (öotteö/liebc vnb gâx auff^rbenfey/aUeö gebet mit narrenwerrf vmb/was (lOenfchh^^'U
Walfart ^â¢Â«f 3«ïgt;en.
Vlun ben obgenanten âbailee vnb â^^ephiUin fegnen Ãe / wK .j, vnfer (Pefegewanb vnb 2^elch/ebeman Ãe anlegt/vnb borffen ndS bettnichtfprechen/Ãebabenbannbicer(lgenan£en(lÃrfan.
2gt;a man bat geödet ongefArlichâ^aufent Jar/ b^en ein groÃe quot;Walfart gen Kegenfpurg gehabt/ 511 einem Juben nbsp;nbsp;L^
ChoÃt genannt/bem fchreiben Ãevil wunberjeichenju/wieeralUy^^ wiÃt hab wad allentbalb gefchehe/ ber hat Ãegelebret anbäch^à ten/mitgeburftem bäupt/ vnb foil feine beybc groÃe jAbenanbdV x^ fen jufamen halten/ vnb ein wenig in bie erb Werfen Æ hoch nicht jof L bas bringe groÃe anbadit vnb verbórung von (Bote / bem fol3^?^( noch beut in ihremâTempel nach, iöiÃâVolrfjà voller fuperÃirionZ j viel heymlicheit in all iren fchriÃten/titteln/ jeem mit ber differ m^^^^
-ocr page 347-J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'SonSffùJ. CLXIII
S^âw«*«« / wk vttfevc (XOund? mit bcm wow^ua / 3nc
^/ Jcfuôic.vmb^angcrt feinb.
Sltich *^ ^^â3^^ lt;'«4gt; Svoffc flrcyd) mb vrfrtd? an / all fret Zeremonien/ fiebS nbsp;nbsp;^^'^ rationale diuinorum bey bem 73ap|l/wte vn warumb man
febtiZ 75quot;r^W'w«^lt;ff^^auff^Oünebtfd^c manier. âÃb«naucbo|fcbrey j»«»»««« «mi ^^**^^lt;*gt;wblt;mlt;Blt;wt/ vnb nicht mehr / barumb/ bas^jjobi oer^fdjurt âÃtoff ^ââ^*9^â** ^ ^â^ ^â^^^ ^Ooft fein (Befat? gegeben babe/ fie durch dn ^ââ¢^â¡Ã´oen. biJÃ*^^*â^^^â*^*^^^*^*â^ 3*^^^^*^ forebt/in einem augcnbltcf breymal fehw nbsp;nbsp;nbsp;'â®w^«^S^«nttWdt Ilt;ylt;w»2gt;lf juge be neben than Ãe bife brey
â^â¢^ttbinberÃeb.
Ã^on ben Kird^endmptern ber ^üben tn l^f
rerÃynagog.
^3«werevlel5nfa3en vonbemverBauffen ihrer Ampter mb 2^tr* ******* anff be|limpte jeit ber fchulBlópffcr feyl bent, ^®Wcr Ban aber alUbre buberey mb gauef elwercf bef^reibent Ãgt;cr meift *â^^l^'^»blt;rB4a|fcr/ vnb vergantet bie 2^ird)enbienÃ/ wer am bÃ^***â^^«« / mag er 511m dritten vnb vierbten mal binlaÃen/ bet ?*^^^â*'9^^*â^5 ^ ^^^ erab(leben woUaUe^abbatb/wo ee einan^z ^*'ââ^â*** ^^^^^ / ^*^** (Beigen jween reiche Jóden einander 511 neid/ iot â ^^ -^^ff â^***^ ^â* gülden/jwecn/bad bringet dann mórdlichen m Æ ^ **5â^ âââb janeB. Dondtefem gelt er belt man die Kirchen vnd 2lrz
^I^ù droben angejeigt.
5(1 J^3cbäw mitten inder©ynagog mit (BaÃtlnerbaben/nennen ë fa k*^*^^^** beltman die gedächtnià der tobtenlifet vnd jeigt das Ge^/ ⢠bernb / genommen auà If jechte.4^. Sie fchreiben aber wie bey vne/ ferS***^****^*^^** 0ecl$cdlt;l/dann wer (Belt gibt/betten / (Bott wolle dk PâdletteyngedcncB feyn/ vnd Ãefe^enindad parabeià / mit 2lbra'z kîS^ Jr^'^'c/ tc. iie Ãirchlt;nÃmpter Ãnd mancherley / cince daà den 0// 1V ? P^^f ^â^â» geMwpt/ ^â« andere/ deà ampt i(B/ daà er neben dem «Sl^uSij r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t^âbe jur Uneven fetten/fo er die jeden (Bebott lifet/vndpibe/ amp;«3«octt.
^uffenbie neben ihn (leben/ wie die îDiacon/fo der beruffet fegnet. Jeetn ^â¢tteedetbie Citchtervber Jar anjóndet/ welcher den quot;Wein / damit â^lt;*a den Qubbatb auà vnd eynfegnet/ gebe. î)a fpüret man aber viel J^brgeiQ /nd^ |â|5^ dafe / vnd gedetimmer (Bewalt für Hecht / vnd wer ««Ãmag/dertdutbaÃ. Jtemdae ^mptderanÃrdebungdcÃlt;Befageö/ ««tmuÃgeradvnd(laref feyn/vnddiefón(f73ócher (^Ooà geradvnd (2^^ V^^â^P^ beben/vmb den^llmenor alfo geringà hernrnb geben/die Gemein feben laÃen. Ã)iefer muà Ãch eben fürfeben / daà er nid)t ÃoU Fel/ damit er die fün(fl3ücber(lOoà nicht fallen laÃe/ welches die boch^z ^evnebrevndein codtfundewere / müÃten darauff alle diein der amp;y'/ â'â^Sog weren/lang fallen/vnd die Sünde mit guten IVercFen erÃar/ ^^ vnd abtragen. traben es auch für ein jeichen eines gewiÃen Dn^ Nlls/derdià gangbar vber Ãe geben werde.îgt;arnach verBauffenÃe ein Jttdern'^empeldicnll/deà amptiÃ/fo Ãch berlDorÃngcr nach gcleÃnem Refais niderfejjet/ nimpt diefer die jeden (Bebott vmb einen dengel ge^z
âi^en / wictclt es wider vmbdas HolQ / groÃlid? verdütende/ daà ers Floà nicht angreiffe. löcrbalbcn es nicht buch weià / fondern auffeine Petgamen baut groà vn weit von einander gefchrieben ià / vnd , â^ Pute aneinander genâet/vmb ein Ool^gewicBelt. IVelches dicfes
.Jf ampt
-ocr page 348-i ^4^ briffe f^frtlgt;tfffÿ®flf6uÃ^/ »« 3aw» rtttt|)t ifl / brtô nemen pe ift'ob.j. o4d?.y. jbnmnd? nimpt er tiiæ^**.. 2*ôSSS wiefcUce obé vberô per^rtmen naebbem ffeUt era «uf^ vnb llt;9^gt;^, ©ebotten/ mAntcUnnCwte wtrbetn ©remmène)vo fetben famatvnb guldeniâ^ wùoerâ¬b«gt;cfctt/nad) bcmbte^Ãjîpnb/vbcrbaffclbmAnteU benefternaebw^^^., eSewmenn plbewns ^Ud? an einer plbertn Ãettenauifbem ^led? fleht '^^^i^ â net/WÃnnvnbwiemrtnbife6®cfrtQbncbbrnocbenjol.iDipmäntewâ^ K « rtUertnbcret0cber5umlt;5efai5gcb0rtg/ncnnenbie jûbenlt;ÃOrtpfX*/^u irSà ^â^^ ^®âquot; tOebreifcb/fonbern ein^mnçôpfeb worttfî benn fnflaJUA venweben? bê Ã^cutfdxr natton vn jnuornn bie am Kbein wonê/pnb nup^lt;*J5 reid? Vertrieben worben / baber pc nod? bc«t viel foleber ^t^nç^y â werter bcblt;tlten bnben.iÃnrnacb bluffen gemeiniglid) bie f ben ein 2ftnpt bap pc bic (Onppa ober plbcrin^lcdV fo ber vorig« (ÃeptQ wie etn^mb eynwirfelt/beybA^nbig haben / vn bas bem vort^'' bieten ober rcyd?é/vnb greiffen oben enbie h^l^er/baran baó geflt;i69â wunbenifl/wclebe pe ein tOol^bcö gebens beiffèn/nemenô pro»« fâjj ÃJemnad? verbauffen pe auch vUnnbere narren Ampter/ vnbalób^^ ber öd?»Itlópfper bie Ampter alle verbauffe / fo faben pe gcrab b»^Ir ctacbelan/ ihre Ampter^u probieren/ vnbbalbt bompe einer in ft^îj^ amptbaherthutben fur bang von ber ^treb hinweg/ber/)egr6Plt;5^^r fe bóplicber er ip von gnlbin pucfcngemclniglid? gepicht voni^^^^J, th«t barnad? bas tbórlin / bnp pe ben (Bnabenflnl heipen/auff/ »«ï^â^l alfo bie^ehen Oebott herauf / vnb gibet pe bem Dor pnger auff arm, Jn bem fahetbic gauge Gemein an jnpngen / gejogenaof p*-meri lo.pfählt.if fa.i.Keimpt peb aber barauff / wie baà ^««»«Ã^SL auff ber ^ippoffe Ceremoni / fo pe ob bem 3ltar flehen mit frem con/â2^rabantcn/^ned?tcn/â23ud?büPen/rc. if 8 pnbaucbfonflv»^ lieb vil mehr Ceremoni/bip ein f eber fein 3lmpt verbringet/gerab 4l^ * nem fpiel ^ojufehen. ï)tc Weiber janden peb hart vmb bic lóebet^ ber ^orbireben wie bie nunnen herab febenbefo man auff bem 3W nor bie Gebott herumb treget / alfo / baf pe ee bocb fehen / fo pe ee bóffen mogen/nid?t anberebennbie vnfernvmbbae ©acram^wâ^ 5weyen.î)aô febee Gefeblcd?tein eigene ^ireben habnemenpe rie n. Dub haben vil orbnungangefangen / wie in frem Ã^almut fl«r ^ bip pe alfo haben geratben/t^urerey juuerhóten.@o groffè anba«K*l aUcjeit bey fnen gewefen in ihren Synagogen. Sic haben aueb bett bae pe alle tag pebenmalfpreeben/vnb nemmene wie biepap»^^. fhr Sieben jeit/aup bem hunbert vnb ncungehenbenPfalmcnO be bieb pebenmallm tag gelob t.Sd? rei ben aueb in ihrem'Ãolmutb F^ vilvonbiefemGebett/ baa man auch einer Seelenaup ber iOellh^jy bclffenmóge. JnbiefemGebett/ bad pe Kabefd? nennen / fcinb$«v^ wort / flrade wiber Chriflum gerichtet/ begriffen / bie pe vidmal^^X forebt/in ihrem ^ettbócblinaupaffen / vnb ein lAhr fpacium haben/vnb lautten alfo: 3gt;ap pe pep buden ( vergehe bie ^brip«^? einer tor helt vnb eittelbeit/ (verfieheChriflum vnballer J^eybe»®^ ter) vnb betten ju einem Gott ber nicht helffen ban/(Wit biefen w^d fpcyenpebreymalaupw^er Chriflum vnb feine GlAubigen. 20« lt;Æ' nebiger haben et wan bie Jóbengenótiget/ biefen Punctenh««*«*^^^** laffen/vnb eitel gelbe pareth ju tragen gebotten»
55ïai#cr(ev ©eet ba 3óïgt;^w*
tgt;y
-ocr page 349-CLXIIII
\^\ jy«0CttfdnbrtiKVvrtblt;v|bttlt;«rlt;lb0 C^ât'ccsmtcalkn^cctett
1 0^ »no ccufeU Synagogen geben m«^) ^erebetU/ bauen in meiner
lgt;« ob ^^âS^n Cbronicf/kQt tuv^ltd? angejeigt »n vberlauffcn.Scri/ fibt^i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rlt;^â^ ^â^ / welche au|f bem ^uebfiaben ber Leribevno
⢠b 3^*â/^^® ^*^ Kabbi/vnb meynten auch Gortfeligteit were / vil «dntftrgc^
1 Kp^^^^fï/febweçenô/bifputterenô/ mb bie Sebrifft auffen bónnen. ^Ãj^ oenT^
«et/ f'ï?ââ^^â*^^ 65 betten bas leben in ber Sebrifft/ wie Cbtifïu6 fa / 25«chfî.Tbc» ffdJ^ ^^^ ^^^ 'Cobt C wie noch bent alle ^ucbflaben in beyben ue^ ^«^«fit tób7^^?^^^*'â^*ââ*^ fâ''â^^â ^**^ aÃen/wie pauluó fagt : Ãöer ^ucbflab obtt CA ®^^^^â'^^^^^^^â^^3* ^^^ ^wcbflabeijlaucbbae âX)el«m hen ^ââ^fe?â3/^^*^nolt;b bent allen Jóbenmb ^uebfïabem/ auebtm ^-'ââen ueflament/vor ben augen banget. Xgt;nbbi^iffallwegen gegt; lt«â^®ââ^'*âéiâÃât**Ãwlt;3en bleiben y etn burebf neben / vetteret / arg» bm ^S^feblafen/geiQig/bartnÃcttg vnb blntgirig Doicf/ ben fte ffe« V nbsp;nbsp;^^â^^^^''^ ^ucbflaben ab aujf (Bottes TVott / C bamit jnen ber
Volf ein maul mad)t)vnnbfa(fcnbe6 als eiferet (Bottes / ein eifer/ x 'â'â^ toben auf eim toteebten eifer / nie naeb bet tunff/wibet alle Ho ?Cbtifîi vnb ben (Beifl bet Sebtifft battbun. Wte vor Cbw no* Pâ^opbeten/nacber Cbtiflo vnb ben ^pofleln gefebeben ifl / vnb '^ ''â^ werben bif jum enb bie maf f bret 'Póetet erfüllen/ â'^^^^ werben fte tbun / wie Cbttflus fagt / vmb (Bottes willen/
-11 ^ââtfenbe/bamit (Bott ein bienjl vnb wolgefaUenjutbun» 3Hfomuf »«??â*â^^'^t^*â® vmb'^btl(liJ6wtllcnleibcnvnb(rbrt|luö(rbnflum Lâ^^otfcblagen. ibiefe vnb bie Pbatifeos nennet bie Sebtifft imptos/ , 'â^tloö bte gleichwol biealletgtoflenSunber/©ottffcbôlrf/iftçbu^ vnb blutgirige ^tçfeinb Cbtiflt fetnb/vnb felbs nicht wiffen/glau^ wóllen/fonbem wollengefebenfeynals fitaffet/ Siebter
^^^fâ^*â* ^'*^ biefenbat ©auib/dTbriflusvnbbicganQe
vtljufebaffen/bas fes berSönben bezeugen/ vbet weifen/vnb
J'^^ben 5lucb werffen.î)iefe funbigen fafl alle vmb ben ^uebflaben
âoct ben Ã.Gcifl/ barumb tan fnen iDauib nichts guts bitten/fonber
, âvX.lt;|(jj^^^^^ 0e4nfgcrottwcrben/vnb(Cbtiflusaucbnitviclf0r ft«
Jft/noeb mit f bnen jufU^affen baben beft lebt/ fo er boch bie Sunbet nit p^befonbet fteb ju fnen rbet/ fnen 511 bdffen/vnb fütfe^t fte ben glaubt/ ^snbAuptfeinbenbetwarbeitweit/bafftefbnenwetbenvotgebenim ^deb (Bottes.âVon bene auch Cbttflus jeugnif gibt/baf fte bie febttffe
quot;^ wiyen noch fr frafft verfteben/ |o fte es 000? ites |tnnes auff ctm na^/ â^^^^âivenbig bónnen vnb an etm fcbnutlin betten.
Q.^'â*3lt;^lt;nrft ntt/baf allein bas alt'îcflamcnt obetbic 5eitCbtilt; au««« bat ?^S?^^® 3«babtbab es ftnb allait Ãcbtiffcgelebtten vnb (Bletfnet rem^ki^n« l^ x nbsp;'â®^^'^ batauch bas new^efîament feine Scribas vn iOench' ^kbwen. /.âP*^®'fl aber befâS^euffels ewige tunfï/ baf et all wegen bie Sd^tiffe fiAx **^^bctnwefenbef ^nchflabcsauflcg ober vô ficbweitbinbet^
⢠H^oeut/b^nut niemanb glatib/baf fegt folche gtewliche leut finb/ alfo
. ^tber ^apfl bas web we b benScribis vnb lOipocritis gebt^wt auff
ÃTa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'â^anbereauffbenCutbet/Cutberauffbic
_^ââlTer,^chwcvmct vnb SchulUbtet/als quot;Ãbomam/ ©abtielem/ïöc'/
^^â 3^âwok es beutet ein jeber bie Sebtifft mit fotebtvnb Rittern J* idnbiifenaU^eit forgenbebaf nit er felbs ein Dipoctita obetSertba
^^ ^â^^® anfebenbe/fût ein fpiegel gebc/fo wirbt et vieUetebt ein nhoeu.iöenn -l^faias bejeugt/bas aUc menfeben Sebólef vnb lOeucbler
^f q fmb/
-ocr page 350-^d^ bitffe fÃdl hfff^ ® f It6uc5^/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
^nb/vnb aUcv munt b^bnid^te gerebt bann torbäc. Tücr ein t^^^^ i i^bctt/lïmlfctt ober erfd^nappe wil bcr fabc vnb (ïraffe (ïd) fclbe/Pquot;. bet in ber0d?rttft o|fc, b46 mfer tun^ vnb wet^bett vne betrug jQ bae wttnoebnitwi|tctt/w46 vnwk wtrwtffenfoUen/ i.Cor.s.
wit vorvil wtlpn/fUleju natten worben feyen / vnb vnfettifd) jum find' worben/^tem wit wtffen niebte fût vil. ©umina/ bie fcbâ^ff , fabeltbutebau^vnfetc torbeit / blinbtbett vnb vnwtf|enbcie/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
bnnrft vna wit wiÃen allee/wie bie 0d)tifftgeletten/ vn effen nod) von bet ©ebtifft/ale von bem ^aum bef wiffene gutee vnb bófte / â^obt/ fo et vne bod? jum sieben gebeyen foltc/ ma d?ct bet fótblt;*â^S®^^ ^uebflabcne/baf witbenfinn Cbtifli vnb lied? t bef (Ãeiflee wf»^
Cbatifet bet jùOen XUimcfc).
c.tteyd?en. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
«flW»
tnorbent
Ãbanfel waren gemeine geifîlidu bciligejuben/ nit bodâ3clââ'^i bicécribc/ fonber von febeinbarem beiligem leben, barumb fe lgt;lt;*â**fï| poente gênant waren bae ifKBleifnet/vnbpbatifci/bae ifï/auft^W. neoberabgefiinbette. Ã)ifergctfïltd?beitvnbrbum^unbnid?taitn ©d?tifft vnb vil wiÃen/wie ber ©ebtiffcgclebtten/fonberauffb«(^^ leben/ gcfaç vnb guten werdenberen fie and? et lid? au à eignem f^â^ menfelbeetwcblcen/ vnb^um (Bcfa^biclten ale tleybung beinlV« trinefen/wte bey vne bic lt;Ã0óneb fbt Juppen ane ^uangeliumÃfwtâquot; vnab jut feligteit ongering, ft ffatut bem wort$utbun.©abucetUââ9, neten bie aufferflebung bet t^obfcnalö fletb bie ©cel fampr bcmM*^ namen nit mebt ^»d?et an / benn bic y. ^ud?er (V?of. ibie propbd^quot; vnb all anbere warben bcy fnen fût vnglaubwitbig gcadjt.Alrjfct Ub*^ 1» gtoÃer abflinenn ober abbrueb/in effcn/ligcn/ tlcy bem/ trindcn/ âââ^ ben/teïöet Ãc bif Utec/nenneen Re Cbtiflum oberUOeÃtam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
fBenifiti.
(ÃOotbeni bulten bifes fût Cbtlflum ober dDcÃiam / bet Ãc inlt;*â^ bingen Icretrbuwcn rajlcn/ vnb ben ewigen ©abbatb halten.
(Bcniflci waren bifc/bk von2lbrabam6 ©amen fiel? glaubten b^ Bomen fcy n iOenn viel bet Jüben in bet gefüngnià ^aby Ionic / vetW fen nid?c allein bas (Befa^ fonber verliefjen and? fre eigne IVeibet / ^^^ btcttgcnben^abylonifdxnWeibcrnan. 5t)a aber bic Airrlofungf^^^^ ^iWinVfc. matten fic wiber mit jtenKinbern^u ben Jüben. 2gt;kÃd? nu fret uââJ' bet bkltcn/ tbcilten fid? nad? bet (Befüngnià von bkfenZ vnb nenn«^ pd? (Bcniflco6/3brabam0©amcn. l?ietumb weyà tcmfctiigcr3^®^' ob er 3l brabam6 ©amen fcy / ober eine t?eybnifd?ctt 3lbgóttifd?cn^** by loinct/bcrwcgen pc pd? auff bic PromiÃton ^brabe nid?f mept Pâ' rcn tónncrt/wannceglcid) nad? bem ^ud?flaben au ff baejleyfd?!*ââ tet vnb gebeutet werben fol. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
ïTIerifJet
©rtmattfe.
^tmerobax ptifk.
(lOeriflcifûnbettenbic lt;Bcfd?rifft / glaubten etlid?en propbe^'â' et ltd?cn nid? t/fûtgebenbe/ fte betten nit all aup einem (Beià gctcbt.ÃJ marite bkflen bifc/bic allein bae gefa^ hielten/ vnb nichts anberf nuff
namen.
t?imerobapttfïe warenbie beybe fbt leib vnb bleybet gatofffââÆâ fd?en wie je^tbie^utden . 3lnbctc fbt ©eet/lefe mein vorige Cbto^â vonOtbenvn©ectenbct Jûben.î)cmnacb/wiewolbie Jübeni«'âquot;*^, fliietennit fid) vctglcid?cn vnb vncyne fnb vnb in vil©ectert jettb«â. ascfdincibSg fbnbetlid) fe^tmit OOop bifpenfeten vnbvmbgebcnwieftewólltlt;Y; aâ **«5«*â^*â *â^^ fic bod? in bemall eine/ baf CbriÃue nit ©ott ober ber vetfpt^^ , rows 00t f öylo fcy. ©ie glauben and? tem 5tgflt;wt ober X!ftbfwnb.5)ie^Ã^â!^^ tes. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bu»3/fagen Ãe fey f neu von ©ott geben/nit wiber bic 4f tbfünb/Pâ ^^
-ocr page 351-oÃeurffw. CLxv efttn ^ ^â^^^^^^^^^/P^^lt;'^*t:lt;'uÃ$iâ5^^'^^^*^ '^^^ '^^** rtttbctctt Dób blt;m??^ââ^â^^^^^^ ^*â*^â^^^^^*^ **^^ P^'opfeeten vnb promiffton na4gt; ^^9«ti^^*'^â 5«tU4? vnb UibUd?.2tu|f baà neuw^cflantcnt bAken
Ãcmevtte befc^rcibun^ quot;paleftinc ober 3ubcc be0 gefobter» jCanbe/ vnï^cv IVufle / b^tburd? bic Ãinber von Jfmcl vien^tg fav gezogen fewb»
^â^ ©y vin gegen mittag ligt Paieffma fonflcn Cananea ge^ ^V*'â^^^'^^^*^ ^^^ 15erg Cibanum vnb i^etmon ober JOematb/ vnb jl^vsJbas lanb neptaU/Ãcbuló/bcv^evg quot;(Tabor/biegegentvnflâbc IÃari^*^ ^â^â'3 ^ntiUban/Cefarea pbHtppt/Capevnaijm/CTtbcriaö ïn CAB r 3«legê.3tem bte gegent (lOanaffe/lt;Bab/(ÃUeab/4i:fcbon tniOe// w-U'* ^lt;»ran|ïoflcnvber«#gcgem auffgangvnb mittag gegen ben boA m ?*^*'^^^/ ^*^ 'Pólcfer ^Imorret/ Ammonite/ (Doabtte/ ^barim ^bürg/baranbaó gcburgig^lvabia.
Qv Å ^^ Pbenida ligt am Jorban/vnb 0y da gegem nfbergang am L ?'^^ lt;^eer/ barem jeblt petruó 3lptattU6 Cefarcam PbUippt ©ar^ ^a ®^3^*^ ^^*â erjïgemelten (VOcer/ /a an bem vferbe(Voters btnetn a^hmittag/ber bergCarmelus/ bie gegent (^Oanaffe vnb Ephraim/
51â^btcQt4ïgt;t@ttgt;on/â(Tyriió/ptolemat6/3ttcott/Porpbïrta/ïgt;ora/ Jffï'®^ââ«Pta/weld)eaUtnpbeniciamobcrâ¬efareamgebórert.ïÃar/p4lefï,n.ï m ^ lïrolgt gegen mittag/paUfltna/ober baó lanb Canaan/welcbe von tgt;vey amp;inocu ^^^^0 3lpt4tto tn^wbeam / J^umeam vn^altleamgctbeilt tvtrt.Ãa^z anbeUet, wirt für jnbea ober in Jubeam gereebnet. Hu in(Balileam wire
g^^blet vnb gerechnet Capernanm/'ZTibertaô/ ber ^erg Cibannö / bic rU^aretb/tn bergegent vnb ©ee (Benejaretb gelegen. nun ijl 5'^âmvlcy (Baltlea/ baà eine gegé bem C^Oeer nabenb ber quot;Syrier gegent/ j^ ®lt;ilomon etwa to. ©tÃbt bcm König quot;^yrt gefebeneft bat / ein r bed J ^^Mim. sbaà anber er(trecfet ficb gegen bem©ee (Bene^aretb/ vnb ^â^©tabt'Ãtberiaben/ etntbeilöubulon. piintuÃntmpteöfürgattQ ^â'âwneain ober paie jïinam/ vnb fagt ee greng vnb enbe 04) an -if gy// jf«n/3lvAbta vnb ©yrta.^bumea fagt pim.lib.;. fcy ein £anb ©yvie/ ÿbgtgen (VOittagärabiam/gegen ^itternad)t Pbenidam/Perrud .4piAnu6nber$eleteó vnberbie CAnber Palefline ober Cananee bar// â^ttfinb vil©täbt/alà iflufa/fiOapia/^lfcalon/^ljotue/tc. Jubeabae ®wtt vnb gvoft tb4l paiejïine/wirbt otftfür baà gangPale jlinam go 'kommen / vnbügreiffetin liefe iOierufalem/ Jeriefeo/ ©amariam/^îf « ÃJlt;'ue / (Baja / 2lefearon / t?cbron / Ketbcl / Ketbaniam/ l^etblcbem/ J®ppe/ba8i^rbtricfe pbihftcorinnbaà tobtdOecrbaÃ^lad^felbzPa^? WnetbeiKiOoab Kuben. Hu anpalefknam lieft gegenilrgypten ®lt;î8wû|ïe/xvilbevnbbûrgifefee2lrabta/ bieIVüliebarinttbie Kinber ^^3fvacl viergtg ^ar mit groffem bunger/turner vnb Creug vmbge// '^Wfft fmb ' bannnen and) viel König/XIanbt vnb Ceutb fmb / bie ^â« baben mujfen crltgen / vnb gleid) burefe |rc ^embt einen weg müÃen daeben/bif fie in bae verbeiÃen gelobt Canb bommen fmb.
erflcnalà ftc auf Ztgypten feinb mit bem tOäuptmanttSngwtbeiO Peerfübrer (Poft in (V?aratb/ vnb ju ben jwol|f Brunnen P4tm tarnen/ ^joob. feinb Ãe naher in bje TPüfle bommen / ba bas 1)014 tö vmb
-ocr page 352-^Dae'kUtctkilï'tfftó® fitful ifs?/
»mb fpcià »nb trattef murmlet / »nb jbnen (Bott bae JOtmmclbwt^ââ j einen 9Am$en (^onat Ung eittel Wnd^teln 511 nteffen gäbe / nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f
rinm.iuiDcmnnd) Barnen nemXapbtbtm/baben mutrenben ^^ gegeben warbe/»nb Ãcben 2lmlt;lecberlegten. JÃnrnaeb an bew^55 ©y na/ ba jbnen (BOtt burd? blenfl ber Ãfngel / baà ©efaç lt;l?oà Xf ^ob.ip.vnb 20. I^nb wie (ÃOefee $nmanbcrn mal anff ben 2?ergpâJ get/vtenjtg tag fallet / »nb bie weil bas âVolet vmb bas Ãalb i^j^ob. 24.32. 3tU (te nun von ber TPüfle ©y nat anff brad?en nadâ P^â befeld? bef lOerren / vnb von i^aferotb anff bie 'Wufle pbaram m jt^ bes juUnbten/warb baóâVolcf aber heilig vu vnwiUig/murrecen^' »nb faben binberfd) in i^gypten/ nach ben pcyfd?b^fen melon/ mb Knobloch / ba febictet lbncn(Bott5ley (^bif $um verbrufö Blt;âp^* ihnen wiber $u ber naf herauf gienge ein ganzen monat lang/ 2^ââ^t rt n. 73albt Cap.«4.murmlen ft e wtber jum jehenbenmal / barumb^W aufgangne auf Xlrgypten/ ohne ^wecn/flnben muf ten tn ber IV^R »nb (re Ãtnber jur buf/für bte4o.tag 4o.lar tn ber Wujle »mbfabP^â' rïum.ï4. naebmale lompe allee Jfrael/fed?fh«nbert mal tauf^*^' taufent/fïcbenhunbertvnbbretlftg/eitclllretrbare^uftnefht/ont«â*:^ tenb/IVetb »nb ^inb/in bie wó(le ©yn/ Mum.i gt;. 2^on wae auf ^33^^ pten gezogen ware/ bie alle bif ohn |ween/tn ber wüfle (lurben/baó bangenb »olet blieb in Cabes/ ba fdjictt^lOofee ^um^ontg ^bom ein frey enburd)$ug an einem jipffcl fetnee lanbe / aie ce Ihnen abtv^^i gefd)lagen warbe / johen fe wiber jurnct mlt murren »nb »ng«b«W , brachen »on Cabeeauff/ jum^erg l?or ba 3laron von wegen f«â^ »nglaubene flerben muft/ Hum.2o.(V?ofe6 aberauff bem quot;^erg ^b«* tim/ num.27. ibeut.H- Ãgt;n rnflet fd? Cananeuà ber ^óntg^tubâ^âJ ber 3(vael/ aber feerfd) lugen ihn / »nb hieÃen bif orth t^orma/baÃiP »erbannet. IVeiter »on Ãor / $ogen fe anff baà rote (Oeer/baf fe blt;»* Königreich X^bom/ber fe burch fein £tanb nicht wolte pafferen Ufl»quot; »mb^ogen/ ba warbe bas Dolct wiber »nwillig / »nb beybe ber arboy fpetf »nb wegà »erbroffen barumb (Bott fewrige ©ebUngen »nbefIâ^ fenbet/bte »il »mbbrachten.2H6 fnen aber burd) bie if hrineÃchUug«** burch (Dofem wiber gcholffen warb / brachen fte baauff »nb fchH^** nach bef t?crrenwort/ ibrUgertn4gt;both/»ott bannen »erruette« 1â5^ tóger in 5eab«rim bie Wtlbnuf gegen^Doab / anff ben 2lulfgau3 Unctenb.'Von bannen tarnen (ie 511 bem '^ad) Surer h ober ©areb/v«gt;^^ lieÃen ben balb/»nb fchlugen ft (Bedelt in 3lrnott am enb ber ^Oou^^*^ Unb.'Von b^êr lüófle $ogcn fte gen (lOatbana »0 (10athana gen baltel/»on ftabaUel gen 13amorh/»on Kamoth ins ï'bal bas im lt;^Ooab ligt/^ur hohe pifca/»nb Jfraclfanbt botten jit ©een bem nig 3morreorum/mit bitt/ fe burch fein Canb friebltch »nb on Ã^**^ J taffen paÃtern bie frey CanbÃraf/aie er aber nie w^t/fchlug »nb nam fein C*nb eyn/von 2lrnon an/bif an ben Jaboct/ »nb bW bie Kinber 2lmmon. 2llfo wonet 3frael im Canbtbcr 2lmmonitCâ^ââ'^ gentOefboniÃarnach fanbtiJOojee KunbtfehaÃterinJaef r/rnb^^' wunnenfre ^0d)ter/ »nb namen bie 2lmoriterfobrinnen «âaren^â^ Mum.21.nad)malà ^ogê fie auff Kafan bas Königreich/ 4gt;g ben^f nigjubeflreittcninifbrai/ bem tbeten fe wte@eon bem ^»uorite*^*^ «tg/ ber 511 lOefebon wonet ben fte erfchlugenbif baà tetner »berbU^ darnach lagerten fteh bieKinber 3fraelin bas fclbdOoab ihertp*^^^ Jorbanbey Jericho / ba fd/ider ^aUc ber König ber (poabite*^/^*^^^
-ocr page 353-CLXVI
'^Cll 2(fÃ4.
\ Ãinh ^??^^«ââ*â*klt;gt;wPr»pb««n/ îgt;afolK4u(ffdi* folb bomoKit/bic 2lfh ^^*^ Jrâ'^l juucrÃucbc/ b«^ pc Æ m ntt tbeten wie ©ton bem Ãontÿ »nftH^^*^â^^***^ ^3 blt;tn2lt;6ntg ^nf^n/rTum.«. Ã)« nu bas Dolcf ^o Â¥-â''ââ^*â**^/'^wlt;8 nu gUicfhd) von Ãlatc gteng / vnb ber 2vôntg ber *^^*^^^^â'^ genant/ au^ ber ptopbeccy 23tlcamô/ fd?icrgut vm »â en / ''âÆ *^^^'^ f^ettge bad Ddet an fein felbe juempÃnben vnb ju (ïol^k^-iteh- ^«â^*^^^^^ S^*^^® '^ vnb buret mit ber (ÃOortbitervnb(lt;Oa^ ^e lî?^^â^^â^^ ^^*^^^^^â^*'^^â^ ^^â^^ (Dótteran/ vnbvnbergabenficb ^th^^*^*^* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P^^t pbineae©otte8 jorn wtber ab/tn bem/bad er x^Y^^tbAtter ©tmrt fampt ber (^OtbUntttn / vmbbracbt / vnb (^Oo^-f«8 n â^berjlenbc^ Dolcfö un ben it cd? ten (Balgen bendtHutu.ij. 2gt;i^ «nf *^ â'â^^ ^â^ 2ltnbcr von Jfmcl gezogen fetnb / vnb wohin/ von bcm â^^*^5wwau^gangrtu^ Xfgypten/ bt^ au|f ^â^f^â^/ wirbt wtber// «b /^ ^â*^^â^lt;ââ*â ^â¢'»»ï^ j.^4piteUäU nun C^Oofee von ben gelbem (Oo«-^on ⢠^^â ^evg nebo ffiegein ben gipffd phajga gegen tOieriebo/ b«m ^^â^^^^^ ^^^^tA**^ ^® Canbt /feinenâVettern verfproehen/ vnb Ichh -^^^^^^*^ ^^*^ben. Jofue warb an fein fïatt erwählet / bas Dold voU t^u ***bÅ Canb ju fiihren/iöeutero. H'ber fd?idt halb ^unbtfd?affgt; n« x ** ^ââ^*^â^gt;0/vnb erobert bte©tabt/3ofue z.(^.ï)arnaeh fenbt er fctgt; _ â¢^Uhbfepalfter an t^ay hin/vnb gewint ee halb/ Jofuc7.s.5gt;arnadgt; L ^âUccerin (Babaonwiberfünff^onige/vnberfchlegtfieaUcfiinff/ ^^^ !°â^wo6 tu Cap. fïretttet er wiber viel 2vónigc / vnb er5cblct im j^'tflpiteltttfummaji.^^onig.'fope erlegtvnbvnberftfbgeworffenhA«-r^ 1^â^^â'*'â^^â® ^3ypd burehbie ÃVófïê / bi^ aufferoberungbe^ g^noe.VXoeh t|l Ãieruf^em nid?tgewunncn/baö gewinntjubae ber «tführer nach Jofue/ Jubic. uDnb wie $ur Ãbung Jfrael/ (Bott etlr? Kt^i^'^brig gcla,fen hab/ bie (tehaUjeitvnbctfl unben/ legunb mit J. ^â^tr ber X^gypter / fe^t ber perfer / tc. Jfracl wiber auf? bem Canb Sââ^lt;lt;ben/bauon lefe bie 13ud?er berKid?ter .König vnb bie Chrogt; l?*Hber^ibel/tc. Ãutherusinber Dorrebeauff Xi^faiam/cheiletes P«b/loterufalemober jubahatgegenbemdOorgenba6tobt(V?eer/
. ** ^tWft ©oboma vnb (Bomorra gelegen feinb / jhenfeit bem (V?eev ltge Æ0 ^«nbt dOoab vnb ber Kinber 3tmmon.IVeitter hinüber ligt T^a^* Mo«iaober(Chalbea/nochweittergegenbem3l.u|fgang/ perlte. (Bet 3^*^ bem dOittag hat es viel Cünber/aU if gy peen 4?o venJenb / 2lra? Ãf/^**® â^®te (lOeer/Ãfbom vnb lt;l0ibiam. ^egen bem 3tbenb Itgen bie Wifîeramgroflèn GOccr/bie ürgflen Jeinb berauben vnbbajfclbig '*pew ba^ hinab jur mitternad?t/ ligtöy bon vnCyruÃ/ wcld?c grenze (Balilea. (Bege mitternaeht ligt ber berg Cibanuövn ba^ hinüber ®lt;tmafcu6 vnb ©yrta.âWciter hinberhin befeits sjumorgenwerQ ^IjJv^?
ââ»/welche alle vmbö lanb Juba ligen/ we bielVSltf »«gt;b ein Ãchaaff/
1 L bereu etlichen bilt; X^inber von Jfracl Zuweilen bunbt vnb wi^ ^»â^bunb machten baà fie bod? nicht halff iDcc CuthcruÃ.
^onberc vnb eigentliche hefchtciSung vnb abconferfehung be^ gelobten Canbe / mit feiner gelegen^dt/ ©tübten/iergen
»nb Rieden/ von mell ju meil / and? bie 21m goffer/was mit bem Canbt
grenzet.
^f ii# ©.Litern
-ocr page 354-©rt^ brttte fbed bkfrö 2Bdt6«cÃ^/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,^
Pkwtkÿ ©yvw.
IHefapotd^ mjrt.
©yriapbe^ ntets oöec pb£nici4gt;
^v ïficcnmal bic »nKtwreffung »n dgcntlidjcgelcgêbrf* ^^^A^nlt^ -^^ «n Crtnbó vut ber Tüwfïen^um verjïnnb ber beiltgert Ã^K^j ^â ^^ wunbevbrtdtd) bknee / vnb gktd) etn ©d)lü|]cl tfï ju uUen *y U rien vub Propbeecycit/bcybe bc^ alten vnb neu wen ÃTelïrtmentó/l^^j^ ieb mwgUeben Ãei^ anterenbaô Canbt etgentUeb jubepbreiben/ vjâ j 1 recbnungvnbau^tbeUungvonSlcconanbcben/rtuffaUeorc/ vöWâJ^ ju metI nufj petto 2lptano/ fonbevltd)en aber von t^emn 73etnblt;ââ^;j, f von 73rey cenbaebe unfag / bet bi fes Canb felbö mie viel Ãneebf«**^^ Kittern bevitten/vnb bavju einen bón(llilt;btn(ï0ubltv uuff fttn Bol^^j^ bey fteb bey (ï^nbiggebabt/ bt^ allee fo lie gefeben b^ben / 5uentivlt;*^tTâ vnb ab jumabllt;n.*X)evbo|f bifen meinen bien|l werben autb «tlieb ^^â5 te ju gut mit bancf annemen/bann icb je jbntn bamit jubienen blt;5 ^J bamit teb mir felbe nit allein lebe vnb geborn fcy / fon^ maeben bi2lt;*^?/ Unbifeben frembben wort verbrufe / vnlu jl/ fin|ïerni^ vnb binbefâ^^ bcybejnmlefenvnbvevjïanb bas allee binnimpt/ fo man weyf kK^ â. XiÃnber anetnanber ligen, Ãrvfïlicb ijl ju wiflèn/baeCanb fo wir Pà J neunen / bae ben jwól|f ©efcblecbtenbev Kinber von^ftaelgc^^'â^ warbe/ wurbeein tbcilbae Konigveid) Jubee / begreiffenb allein (Befcbleebt^ubevnb Beniamin genannt / .t^ineeanbeven tblt;l^^*ï 2^ ónigreiebe ©amaric/ber ©tabt bie ieQ£©eba|le bci(fetvnb nâlt;*â^^. to Auptflabt ber anbern jeben (Befeblecbt Jfrael genenet. 3lbev biflt;^ be Kóntgreieb fampt bem Canb Pblli|ïim/bitftên vorjeitê paUjï*^ etwan Canaan/juUQt Jubea/von ben eynwonenben 3üben. fee Canbt war ein tbeil bc|ï Canbe ©y rie / aie ©aebffen vnb Jrtnn»^ tbeil fmb 'ïentfeber Hation/ Combarbey vn ö^ufeia tbeil bee IVdf^^â Canbetc. Ã)ocb bt0 ba^ 5uuer|ïebé/i|l ju merd^en bae vil CAnbet 0t rie feinb/bie vnberfd?ieblid?e namen babc. ÃDae gantje Canb vorn fev Ãigri bif in ^gyptenlanb / wirbt gemeinglieb ©yria gênant, bae er|ï tbeil beweiben begreiffenb bae lanb jwifeben ben Waflèm^J. pbratenvn ^igri vnb |ïredt (teb vom berg âÃauro bif jum roté Wirt gebei|fen (I?efopotamia ©yrie/ale vil gefagt/ aie mitten jwiflt;^^ ben dbgenantenlVaflèrn/ vnb but baffelb lanb viel Dolcfe/ale p^r vnb (Deboe vnb baran |ïóf t Cbulbea/barinn ifï gro^^abyloniuz^^^ bem IVaf|èr Cbobar/von welebem Babylonia man lifet/ ©enef^tdquot;' cap, ïöefgleichenbaelanbt3lrabiabaranligenbe/berburetb#«â'^ (iOeer. Jebocb bae erfl tbeil beà lanbe (I?efopotamie/barinn bie ©f^'y ^biffa ijà / bie vor jeiten 2lratb ober Kagee (V?eborum / aber fe^t ^ Æ gênant wirbt/bei^t befonber dOefopotamia ©yrie / vnb bi^ i|lbieÿ^ ©yrta. Ãgt;ie anber bei|fet Celeufyria (von alter gefd?rieben Codet0^ ria)welebee Canbt anfabet von bem IVaf|cr if upbrate/vnb enbef ç in bem bad) 'Oalaniebe^vnber bem ©eblofe UOargab fleuÃt / »»bfel*^ barnaebinbae ÃOeeV. Jnbiefem Canbtligctbieeble vnb berbâ^â^P^^ ©tabt/etwan 2lnttod)ia,fampt vil anbern© tóbtenale Zlacbicoâ â¢â'' abie britt blt;i^t ©yna pbentete/welcbee Canb anfabet vom ebgi^ ten wa||èr Dalanie/ vnb fïreefet ft eb bif jum gebau wenen helfen lÃó fielt vnberm berg Carmelo/ber barnacb bief vn war ein webtü®^ ©eblofe ber 25ilger/vnbcr ber bertfebafft etwa gelegen ber23rtib«tv^âj ber Kitter jebafft bef Rempele. Jn biefern Canb waren aueb etwlt;*^^^* vnb machtige ©tóbt/ale à Oargab Z^ntberanbum/ Crtpolie 23(kâ'^ tbum ©ybon/ ïtyrue/ 3lccon/ Capbarnaum / re. Dnb b«if tbrtvu^^ ©yria pbenicie/vonPbenice3lgenonie fon/Catbini ^ruber/Wfi^^ bie fJiw^r !
-ocr page 355-'5â011 TO ut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CLXVII
gennnt/evnettweut vnb gebtÃert/vnb fe ein â^- ^^^^^'^® ^*â^^® macht/vnb pe von (m felbe nennet, 'âkrbt beyft Syria ibamafci/von ber D^uptflabt Ãbamafcua
-a
6 Æ ^^n â^^ ^^^^ ^^P ^â'^^ Segen -Ãrient an bas vorig. Sic betret auch th ⢠i^tbanica/von bem berg Cibano ber barinnen ligt / vnb gar bo Q^âftptill/ von bem btenach baf gefagtwirbt. Hachbiefervierbeen bas lanb paleflina/bas eigentlich pbHifïim beift. 2gt;em« 2gt;rcy«r|tfy Qf^â^^â merefen/baf breyerley Palcfltne fmb bic boch tbcil feinb bev SJÃ^à » Menöyne/icQunbobbejlimpt. 5)ieer{le/weidser l?ânptjîabti(t ⢠' Wem/mit allerem geburg / bif jum tobten dOeer / vnb bif 5« bev
han ^^befbar ne genannt. Sbieanber/berenOAupt^abtiflCcfa^' Ste â'^^^^**J^ gênant/ oberaud) Cefarea an bem ^eev/fampt bem «/^ââ^â¢Ã¯bpbiUdim/ anfabenbvonbem obgemelten geban wenen ^âMlt;h (Irecfenb bif gen^afan. 2)ie britte / welcher pâupt(labt iff ny^WeUgen vnbevm^cvgC^elboe/bey bemjorban. ^iefe britte
^«nitta beift eigentlich lt;5alilea/ ober bj grof felb ^fbron / begreifft lt;ȕy^*â^lt;tSegenlt;Oitttvnaeht4nCappabociam. Ãgt;cfgleichen feinb itr^bü 01« fifth ^'^^^ Arabien / tbeil ber groÃen Syrie. ÃDie er(lc / beren päupt / *^â^ ®râ*» flt;nÿ^^^flt;*^^«Slt;»*wwt/(e«unbtl5ttfereth/lt;W4n ^ojora gebeif QÃ^^^ ^â^â'b (lóf t biereper Ãraconitibtsregio ein CAnblin/ vnb bie k ^^â*^lt;â* / 3*^^â^ Jbumea vnb Ã)amafcus / auch eine mächtige 0,1 â*®^â ^k anber / welcher Päuptpabcetwan Kabatb gebeiffen bat/ SS^^^bem ^ach 2lrnon. ÃDif Arabia war bas Ãanbt ber Ãin ,âon/ ö«gt;«z ^â^onwiewolbie Pâupt(labtben (Moabitern jugebóret.Jeem fie »^n/pb« teS'^ ââ bem Canb Seon/mit eynfieffungbef Staubs ^öafanvnb JS^fiJS
«tal ^â^^^ ®*'^^â'b*ïgt;ie britt2(rabia/bcrett PAuptpabt i(l (PonsKe«^ i-n0yw4m, ' Ã^ S^w/oberCaratb/vber ein JelfbcrlPöfleney/gelegen bey bcm
Q ®htt(Pccr/vnb belt vnbcr(br bas Gan^ePoab/weldoes eigentlich ~yda6cbal genannt wirbt / vnb bar^n Jbumeam / vnb ben 23erg
vnhk 'â^b bas gantée Canb vm^as tobte (Peer / bif ^u Cabcf barne/ ^^ ÿ Sen Stongaber^u ben Waffember wibcrfprcd?ungCifïetn en'/
âttocrTXâiilJency) gegen bem tobten (Peer / burd? bic weite TTupc'/ ö^^btf jiiui xbalfèr ^upbraten.JÃiefe i(l bie groffe 3rabi a/ barinn bie
^iabt(^e£^(i ligt/ ba (paehomets begrabnif t(l.Ã)amit fcy genug gc'/
1 ? 'â®â'bcn Canben bem heiligen Canb anpoifenb / in einer gemeine/ foâ's ^^ ^^*^ twr^pen ebas tp) wie and) btefdben beiÃen. 5ürtbtn $n jl^^^â^^^^^^i^bcfchrcibungcbcsCanbs/ bas bcnjeben^cfd^lcdjtcnju'/ Onl warb/als es (c^tip ju biefer jeit/vnb wir es gefucht vnb bephawef
vâipen/wóllenwirnnn^ommen/
(^K^ôbcUtgCAnbt wwbtw vicUbcUrtu^S^tbctUt/bocb «UwegntK 3t«lt;w «gtfii ^^ fabenb «n bei; |ïrtbc2lccon/gegen mancher ley ore bev weit /welche îâ^*â**^'
fïabtSteeën vergelten Ptolomctbagebetflen bat/vnblfï gar eine
^ülA ^^^â*â^^*^^*^^ ''^^ machtige (labt gewe(l/ etn port vnb anfurt bev ht âÃÃ^â*^^**^^^Si^«*ttvo«gt;l^ttwplt;»/ abevjetjt votlcngflgantj jevjló/ ÃuâJ^^*^^^^'^®âwegen (bvevgekgenbeit/ fo werben Ctnlenauljge'/ .^®tf et vnb gezogen / von ibv jn anberen ©tobten / bie bknach folgen» p,â^05mttcr(lcnnimptbtcfeau^tbctl«ngben anfang nad) ber redeten gt;ârtea/vott^ccon gegen â(Ty rum/ vnb barnach 511 anbern (lAbten bar'/ 111^»^^^ ^^ bic §n mercten/ baf btefe ft abt ^ccon bembeUtgen Canbc '^MBugebortg gewefen Æ ober befejfen von ben Ãinbern von Jfraclz fte warb
1
-ocr page 356-Saé triffc f^ert Mefe^â^dtBu^^z
pc W4tb wol beym vcttbctlct bem (Ãefebkebt ^tfer/abev btefdbe^ Æ Ã ^ « befrtffen be ntc.5gt;tcfc Stabt 3tccon ltgt im lanb Syria pbtntc'^\^ bat bey vier met kn fenben ^erg Carmelum / vnb bie Stabt »nbenam^ergfenfeitbcm^^ot-rcntCyfon/baiOcltaà berpropb^^j^ Pric|flt;rl3aallt;rt6bt/al0man Iifcttmbrittcn73ueb bet S^^^'^^^T..! Cap.îJoebbae Canb Syria pbemete firent |tcb weiter wol brey^ bi^ jum gebawetten Reifen/ ba enbet ffeb baffelbig lanb gegem ^*^5 Ã)ife Stabt 2lccon war and? febrwebrlicb/vnwolverforgt mit , lt;n vnb btden maurenvejlenÃ^bwrnen/ tieffen graben vn wnnbe^^^^ lieben bolwerd?en/vnb bett bie Stabt ein breyerfeebte form vnb OS^j i wie ein febilr / «Ifo bae 5 wey tbeil Ãd? verfügten jum groÃen (lOect /
. baöberürtenmit Porten/tebae britttbetlflie^ an bas felb/bjeÃV^^^ gipgâ*^ nbsp;nbsp;S**b/vnb war bie Stabt an etlichen enbenjwo meilen breyt/an
noch brey rer/an etlichen weniger/vnb war baeXtrbtrlch barumb^^^ fr nchtbar/in äetem/weyben/Weingärten/ baumgArten/ mit *â*^*â^ ley eblen fr lichten geziert/aber von wege fo manigfAltiger jerfî^tufi ab bann in benCanben gefcheben Ãnb/ ijl auch enblich bifeSwbtâ^ baà £^anb barangan^ 5cr(ïóret worben.
prcinnO/^tdOt/ ^erg/ Jtöfö vnb 0cgtK/ von Sfaort gegen (^Oittemacht.
Süd« 2^«o« gegen tnrt# (M^tV^b.
Vferwim^ tetbacUd^e Brunen hep
D^ 4gt;n 3lccon wibcr (lOitternacht bey vier meilen / ifl ein blM i O^rfflin/S. Camprechtà genannt / vnberbem ^erg Ãlt;ââ^^ââL j gcttb/nicht weit vom (Weer/jierlich vnb luflig vonlVeing^^^ 23a«mgArten/IVaffern vnb ^liiÃen.Don bannen fïeigetmanauft â Æ ^erg Saron/vnb tompt bey brey meilen ju bem Sd?lofà Canb^l^J gt;nbsp;baà 3le^anbcr (V^agnuà (alÃerbicgroffe StabtâÃyrum beUö^ vorzeiten machte/ aber 13albuinuÃeinCbriflllcher X^nigju Pâ^^ falcm/ belferte vnb erneuwerte bar nach baÃclbigc ScblofÃ/ »â^^^*âL es etlichen vcflen eblen Cbrifïen/bie auch von biefcmSchlofs Æren men bttten.'Von bannen nicht weiter benn ein meil/ i|î ein wunbf^%^ lieber 13runnc lebenbigcr Waffer/als bie Schrifft fagt in bem ber liebbabenben Seelen/welches 73runnens Waffer fltcffen *w^^â5?^ flómme von bem^erg Cibano/vnb ifl ber^runne viUetchteind wurffs weit von ber Straf bie gben'ey rum führet. IViewol4«^ Schrifft fpricht von eim Brunnen/ fo fnb fr hoch vier / lt;t»lt;Hlt;y $' vnb form/aber nicht einer grAÃe benn einer/ber auch ber groÃe quabrat/ hat vierzig fchu^ an ber lAug vnb auch an ber brey te bK^^ bem brey bey z^.fchuch lang vnb breyt/alle mit Ãarefen (V?aiircd/^j./ ten Ãeinen/ vnb vnauffl6fchlid?em 2^alct einer glene lang auÃf ^r^ j/ in welchen IJrunenbasIüafferalfo verfamlet vnb auffgetnebef^^ tj baf es 511 allen orten vber bie maure nauf lAufft.5)och fmb t^beb^ J ober bielen ba verfaÃet bic bas IVaÃer vnber ber erben eins manö f entpfahen/vn ley tens bif gen ^yro / ba man mtt bemfelben 0Arten vnb bas fruchtbar ^rbtrich begeuf t.ïJiefe vicrTSrum^^^^Xfi nit weiter vorn groÃen (V^eer/benn als einer mit eim 2trmbroà bbâ2j0 mócht/ vnb in bem tleinen begriff treiben bieÃlben Brunnen TTaÃer / fechf (Dûlrüber grofgnug als balbt werben ben büà ^1^ von bem UOecr verfchlunben. vonbiefem ^runnen ià nicht meil Wegs ghen ^yro / et wan ein namhaffetge Seabt an bem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
-ocr page 357-^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^nafu CLxvïii
®*^^^^ ebr/lob/ mnebt vnb vejïe/ bat man viel In ben ^^ * â^$ââ/^lt;rlt;»tberinben Propheten Z^fala/ Ãieremta vnb anberen, ^h to \?^â3^â bronnen gteng babln dn 2tber TPaffere/1 n bójlltcbê bie'/ â¢toA ç ^c ^^^â*^en gdeytet/bi^ mitten In bteStabt/ber gebouw man »l»ïï?P^**Pff**ârâblt;t. 2gt;te©tabt'2^yru6(al6 man fageClfl von Ja^z ^tyvne ci» hi« i nbsp;nbsp;Ão»/ nach bem Ãunb^uf6 erbatet worben / aber von pbf / ébenS?*
h«u^â® ^-*^*â^^^**^ obgefcbrleben Ifl/warb fïe wiber gebelfert vnb ergt; ^ hgt;lt;»t*^*^^â **^*â ^^^ b^uptfratt pbenlcle georbnet. Ãgt;t|lt; ©tabcS^yrim h«hto'^âu^*^ ^^^ 3lccon/ vnb war mie fïarden manren vnb veflen tb^r« dm ââ^^^^5 n/babeno ein rnnbe form/ltgenb lm ber^ê bc^ meers/antf hllc^^*^^â^^'^^^^â^â '*â ât^itbemdoceren ting^vmbgeben/an^genomen hadiV*^^^^^*^^^^ ^^*^©tabt/ ba pc burd) Ãlabu^obonofor/ vn bar? «w * et ^ ^^^^^â^^*^â*^ dOagnum, bem Zianb5wgefwgt warb/ fo wde hh/ « ^*^'*âââ^^^^*' ^^ ^^^^ **** ^ââ^^ maur beet i^f^n^ bid/ be wäret ff â r^^^^^d tbürncn/bic ba gefórt warben bl^ ane mâd)tig©cblof9
Qd 1 r^*ââ^'^^^^^** ^*^^â^^^*'*^âââ^^â^^^**^â^**â^ gehawetijï/weldâs fenb ^~ â'^*^^*^^^^*^^^â^â^â^â ^â^ ^^ ^^^^^ ^ obnbleanbem baran |lof? 7â *^â^ vilanbcrngewebrenalfo verfidxre war bae man bett mo? hmh â^^â'â ^â^^*'^^^ IVelt folt bas ©cblofe nut macht nicht gewnn? cleft nbsp;nbsp;'â'*'^® ^* ^^*^ i|l/Manch ganlt;ijerpóret. (Wan lifetin ber ï^c?
tóbt â'â^^^âlïcgt;riavonviclcnâreyrerrt bic Ãamp;iocictiannóbafelblïbat fclbff^^fl^â/^^*^*âJ**^^^^*^*^®^*^®^^^^*ââ^^l^* 'Ãrlgcncs ligt and) bagt; fcbl t?^****^ 2^l^^cn 3umbdligcn Orab genaue / tn einer manren bc? â®lKn.ïba wareneewan fogrolJcdOarmelfldnen ©enlen/ bas es dn fet ^^^d vnb wnnber ware $nfeben.if inif rçbifebnmb war and? in bi? olfA ^^^'^â** Iâ^â^^â-'cin Ã^nptlïabtbc^ lanbô pbenlcle. ÃOer ^rç? ru^^^^^^^'^â^^*^^â'^*^^*^^ lt;^ttbere^ifd?o|fe©n^raganeoe/ale^a? bfH?^â/®^ââ^^^ '^ââ^ ^cconenfem/vn firedât fid? bià ^ifîbnmb bi^ 51» ^^9ebawcncn ^dptt/ober bem ©d?lof6 ber^öilgcr.'ï)or ber pore bifer
^pîgt;a bcm 6d?bfô l^cktfort bey norma gelegen/bt^ wobm Jo â ^ââ.H Ã^tt^Svctfolgt/ 416 man Ufet Jofue lo. von bifempufe nn
6ts ^^^^â^ Obtient ^weyer.armbrnflÃhufö weit/ §ctgee man noch bic benlt;^^^â'^'âi^â^^â^^â^ 3lt;Ãâ®9lt;PW^lt;Ãlt;tbfft/anwlt;Uhemlt;nbc/bavnfe# ©er - ^ââ®^ââ^ 'â^^^ rebe/eebnbe dn Jraw fr jlim/vnb fprach $n Jefn: beff '^ ^^*^ ^®â^ bet bich getragen bat / vnb bic ^r ó flc bie bn gefogen m 1 ^''â^*â^0^ dn groffer fldnan bas enb gelegt / ba vnfer l?cvr baju* hi ftimb vnb prebigt/ welches ore and? nimmermebr mit fanb bebed t tolka ^ ^'^ Winter ober ©ommer fo boch gar viel ldd?eó fanbtó ba ijl â¢hbfuegenb/ als in biefen Canbenjnjeiten ©chnecbnrd?bic Wmbe erworjfenwirt/vnb alfo bauffen macht/alfo tbnt bort ber fanb. Donâ ^Wo brey heiner mdlen gegen lt;l0itnad?t / Muffe bas waffer ^lcutbe^ ^eieutbenw k*® ÿ ^â'^ 3*^0111 lt;lOlt;er/ bià $u weld?em Waffer/ jonaebae îbemeerinm ^â* ^*â1^â
Ãh-r û â*^âââ^*^f®lS^^/^^® ^â^^^ 1*1^^ (ÃOachabeornm am ^wólffeen i.cap. ^â¢fer pufó bomptvonjenreaober ®alilealt;5entium etm Xiânblinaifo S«h4ttne/ vonbergegne etwanKoob ober oabnl geheiÃen / vnb fleuÃt *hO(t bem ©chlofó ^cUifort/bey tOorma gelegen/bià wohin ^ofue bit
^Ȕr Ãonig verfolgt/ als manlifet jofne 10. von bifempufö anffjwo weilen/ iff bie ©tabt Sarepta ©ybonlornm /vor welcher ffabt porten Sarepta©« Segen mittag/^dge man noch ein Capell/ tfl an bem enb/ ba iOcltae ber Oontocum, Pâ^ophet ju ber ©areptantfehen Slawen bam/vnb wonetauch ba/vnb ^utdt fr cnblich freu ©onal6 man lifet im j.'23uch ber Kontg cap. 17, ^«n Ãhet auch nod? bae bämmerlin / barinn Ãeliae feine rhuw hatte, ^^»^epta hat fc^t banm acht penfer/bod? geben bie verfallene geb^^uw
vnb
-ocr page 358-â 2*4^ trifte {^e((Wefclt;s2ï5eft6u(Ã^/
rnbWAfjdditntinanjdgnns/ba^ (tcctwrtndnbcrtlifbcvnb wMj ©yöort in «« ©rabt gcwcfcrt ijl. Dort banncrt jwo mctlcn / ifï bic ©wbt / lt;WâJ pi^enici#. gro^ vnb rtrtmbrtffttgöybongcnrtntin bcm Xlrtnbpbcntdrt 3lt;jj3*\ rvclcbctgvójjebcy bcrtaltcnbAuwen wolgcmcrrftwirbtbtcnirttt^^^ï módjtc glauben/wenn man ce nicht febe mb wat ber länge nach/ bem Canb ligen/von C^Oittag gegen (^Mitternacht gezogen mbet^^ Zberg ^nttUbano ^wifehen im mb bcm (V?ecrgar lujliggelegen, frcmalten gebouw tfl cinanbere bIctnÃÃtAbltn erbawetgar 1 mb ifbatijfeiner feitten im btr^cn be^ (^Occre gelegen/ bat jwey Wr 6chlo^ / eine gegen (ÃMitternacht auffeinem helfen in bem (JOavj iââ' ' ehes bie ^cutphen Pilger bic babtn gezogen waren in ein paflngio/ » bawet haben, ^iae anber gegen (^Mittag auffein Zberglein gefeçet/5^ vefliglich. Ãgt;iefe jwey ©chlop hielten vorzeiten bic Kitter bep âÃZetnP^^ innen. 5gt;a6 Canbt vmb bie Stabt ifl vorhin garfruchtbar getrep*quot; vonallcnlt;Ãefchlelt;hten/Welnö/2korn6/vnbanbercrJ^ücht/aucb^^x | heilfamengefunbenjCufft6.2lberbteIVeingArtenicQtvnb vorlan^^^ i feinb gan»5 verborben in biefenCanben/feittenmal bie ©arracenim Æ IVeintrinefen/ bemnad^man fe^t wenig IPeingArtenfinbccin^l^r^ Canben. âVon ber alten ffabt port gegen Orient/ welche fe^tgan^F jloret/ifl ein Capell gebauwet worben/an bcm enbe ba ein Canandj® 5rauw jum iOerren tarn / bittenbe fürihr^ochter / bie von bernWy 2fcinbtbefef}enwar/ bey bem wege bergen Jtuream vnb Ccfareai#% tet/bauon febreibet dOatth. «f. cap. ba er fpricht: Jefuà iff auf gan^J^ lenbetgben ^yro vnb ©y bon / vnb nemmet war / einer CananeiR'â 5rauwen/auf bcnfclben lanbcn bommenbe/ rüffeln Jef«: iMlf K^^' ©on Ãöauib/erbarm bich vber mich/ benn meine ^Tochter wirbt flt;h^^ d ^ââ^ vonbem bofen^einb gcplagt/:c.2lntilibanu6 ber Z^erg ligt ei« J* â^â â wege von ©ybone gegen ^Mittag / vnb fahet biefer Zöerg an bey
IDaffcr XtUutheruÃvon bem obgefagt iff / vhb ffreeft (ich für bif 3^ ^ripolim / vnb wol fünffmeil weiter / vberal wol fünff tagrheif i®*^ vnb weicht boch nicht von bem (lOeervbcr^womeilen / aufgeno^^^^j bey quot;tripolie / ba biefer Zöerg wol brey meil weit vonbem (^eer ip* weiten/ bochgarfclten bompter fo nahenb jum (Z)ecr / baf man vn^^^ nicht gehen mag. Z^tuff btefem Zwerge waren vorzeiten bic alletb^ âWeingärten/fehr gut IVein gebcnb alà bcnn bie ©ebrifft fagt in * J. ti cofpreebenb vonbemgelicbtcn:0ein gebAchtnif ifbalà ber iVel«^^ ZZberge Cibani/ju einem jelchen/ baf berfclbig'Wein gar bofblitb Von bannen fünffmeil vbcr©ybonem/ifb bie alt vnnamha|ftâ3'j^ »avutbum. Z25aruthum genant/ba vnfcr tOerr Jefuà auch geprebiget par ais âââ.^ fagt in tOiflorien/ $gt;iefc ©tabt hettein Z^tfehojf / war ein ©uff^a3*âJ^ U6 bef ttrQbifchoffà ju quot;Cyro. ^ey brey mell von biefer ©tabt/bey â ^ p^fTuscam« Wafferpaffuà Cants genant ( ifbeiniMunbrffchrittgefagt? f?lt;*j-^ Waffer bafelbfïin bas ÃOeer laufft/cnbct fich patriarchatuà b^'^^ lomitanus/vnb peng auch baanpatriarchatuà ZSlnttochenus/»â^ ,i (Brafffchajft'JripolitanuÃ/vnb helftbifC^nblmPaffuÃCaniö^^ â bicfelbigcötraf ifb fo eng/baf man fte nicht gehen / fahren ober t«^ mag/anberà benn mit willen ber ©arracener / bcnn wenig (V^^^^ j,^^ b er ganzen Welt Vorhalten mochten. Von ZOaru tho fcch f meil Æ Â« ^j MibUum. lt;V?eer ligtbic©tabt^ibliumgcnannt/blcerflcvonbemP^^^^^ÿ^^it
Z?inciochctto/cinencignen 73ifd)offctwanhabenbe/ rubhef^â^^.^in ©tabt Riblet / iff gar tlcin worben. Von Zölblto auff vier meil / g^^^^
-ocr page 359-qSonSffw. CLXIX
ÃMbt ^oct^um gebiÃen / vorjettew gavtitch / von tÃjlUebem quot;Wcin^«â^«ââ^ ^*^^^^^n/lt;^^^^ f lt;Qt gants 5cr Ãorct. Don bannen auff trey «lUgtdnÃcblofe/rrepbtni genant/ tm (Deer/ etwan $ugebórtg etm Wepbim. '
J^âttvn jij 2tntiod?ta/bewaret mtt jwólJlïarcfen'Ã^bótnen / Ã)a wnebà J^^ctten bet befl Wein tn allen btefen Canben» Don bannen au|f jwo tt'^^^^^ ^^^^ f^bt/ ^'npoltó genant/tm (Deer gelegen/tn maffen tenpote» »Hu ®^^^^^y^iâ6/vnbtflretebvonDoWvnbanbetn©ütern/vnb ^tt .^ââ^^^^^â^*â»â3 barinn mit feiben.Ãöae Canb baran fïoffenb/t|l one I^^âffcl wtvblgetn Parabeià gênant jn werben/ von wegen fruchtbar^â ârigt;nb wollu|î tn Act etn/Ifetngärten/olbAumen/ fetgenbäumen / zc, ^y Stieben bäum etn anber Canb tn btefer gegne gef unben wtrt.Dor bt ?^^® *^ ^^â^ '*â^**^ '^â^^*^ ^ââ^ââ ganzen metl langvnb etner halben Xf ^^ ^* f^â^^ '^âl febóner 0^rten / bartnnen mand?erley Svült;i)t vnb ^rinvicl wacbfen. k)er 73erg Ctbanue tfl brey metl weit vonbtefer Qi., /'â^berwelchem ^ergentfpringt bet Brunne/ bcrsumerflen y ««hfebetnet / aber balbt wirbt er groà / vnb machet einen fïrengen 6?k .^^l'^^*^lt;*lllt;(Bärtenwâfferet/vnbbiegantseebnejwifehenber »h^F ^ââ^PoU vnb bem ^erg Cibano / vnb preifet bas gan^e lC.anbt/ voà - ^ r*^**^^ IVaffer ból vnb fwà / bemnacb vtel Klólïcrvnb Kirchen »0 u^** b^ybiefcm Waffergebauwet warben. Ãbaó IVafler bompc *^o«vTpuvt5clbeÃ^erg6/vnblaufftvmbben^erg Ceoparborum '*â**^^*^ bamach in bie ©Arten geführt/ fte ju wAffern/vnb S^'^ffen póffen feilt er in bas (^eer/ ohneanbere^Ach/bie b ^'^^^^â* *â ^*® (^eer flieffen.Don Tripoli ber © tabt/ ifï j wo meil Ãeoparborutn / welche anjufehenifl runb vnb fehr hoch/ _ «teil weit von Cibano ligenbe. Dnben an bemfdben^erg gegen Sïuït?* bieft ^â'^â*^/ âf^^â^ hól/barinn ifï ein ©rab jwólfffchuch lang welchö â¡ofw« gmb. (Bt u *^**^*â* 5^*^ anbichriglieh heymfuchen/vermeynen co fcye Jofne ly nbsp;nbsp;^^® âd) boch nicht war fey n glaube / bann bie ©ehrt ff fag t er fey
IcÃf ^'tbfcre in ber ©tabt begrabcn/alo gefchrieben flehet Jofuc am DüttÃ?**Ã^â^âVwellt;he ©tabtbey ©ichem Ugt/anbem^öerg itpbraim. fP®^â*â^lt;iâlt;'âITbrey meilen / enbet fich ber ^erg 2lntiltba^z naÃ'â^^â'â^ Ãibanns/beybemÃchlofs Strchne/hao 3lratheu6 Cha'/ 2frd;ös, Itffr %^®â^*^bauwct/ nach feinem Vlammen genannt hat/ aie man lanff''^ ® ^^^ ©encf. am 10. Capit. Dnb ijl ein hóbfch vnb frud?tbar vonh ^ ^^ £Libanu6 enbet/von welchem hienach tucht gefagt/ fo man au ff {â* 'â^fptung bef forbans reben wirt. Don bem ©chlofo ^rd) as anoft ^^^® wctl/ifl ein 5lccf ©7 « genannt/welchen ©y neus (Thana'/ ©y«. feth â^â^ââ/^tatheiKruber / nach bem ©ünbÃufs gebau wet hat / nicht Pite^^^*^^^® b^â^ ©chlofs/als bic ©lof fagt ©enef.am jehenbé Cagt; atrtW ®®^'*gt;i*^btesa«chctwan ©ynochim genannt. Ã)afclbjl ijl ein iecnlufttge «tJ^Tâ^^ ^bnefrud? that vnb lujïig/gegen bem ©chlofs (Trach / bas J^^V»«?^ feebfiâ' - Johanniter war/vnb ijl bicfelb ebne wol eyIjfmetl lang/vnb streë, âItot ^r ^â^^y^''^â^? fï^^^clcnb bif s«t ©tabt 21 nteranbum/ bie jc^uubt ^Ibi ^^â* b^ftâ^luffbiefer ebne feinb viel ÃÃórffer vnb fchóne wAlb von i^en/to*âk ^/f'^â3^â vnb anbernbAumen mancherlcy gefddecht ber fróch^ benf c^*^^*â* ^^^*5^*^â *^ber bas ijl es vonlVaÃcr reich/vnb von wevz »nb ^^^^^â'^'^â^esufôtcrn/bavumbbic'îurcomanni/^ÃOabianiteZ betn ?'î^â^^^**'^^ba in â^abcrnadcln wohnen/ mit jren 'Weibcrn2iin'/ ^amelthier habenbe.ÃDire ebnen vmbgeben etliche
S3fgcn Orient/nit febr hoch/vnb fahenan beym ©chlofs 2lrcha6Z ©g vnb
-ocr page 360-^ÃtJ îniffe tC'Cif bkfe^ ^eltÃuc^^z
»rtb gebenbi^ an bus Sd^bfe Cracb/vnb in bifem geb Arg »»iW®*?*!! ©avtrtceni/ âV^ningevt genant/grtv bo^blt;*ff«9« menfefeen / ÃÃttwr4)Afft bcrbcnCbviflm fcbvwtbccwcttigncibig vnb bâfftg.ïüetter *^^**^5*^ â?â ^^^ ^^^ flrtbc ffmef ö ben ebnen weg gegen mitternncbt tompt nt^n lt;)^**^ urnTd^*^^ 5** «»w ©cblofö/Wanfort gennnc/bad cewnn ein ©pitnl war berW' manforf. fd?cn lOevren/tfl Aber Æ exiger jett ob vnb wùfî. l)on binnen vief wlt;ÃJ espion. nbsp;nbsp;rtucbgegen(Ãietemnebt/ tflbns ©ebloföCbofon/gnrveflvnbwtF
Ueb/bns eewan ein l?cf r ber ©cabtCiber i4bt6 gebaiiwet b^c/ wï^*â ©cabt ^yruö / Ãe b^rnu^ ^u Ertegen / vnb ligt peben meUen »^^'^jS 3fjw» benbannen 4' meil/tflbienltflrtbt^Cjorgennnt/bArinnberm^cbfâ?
2^önig Jabin regieret / welebetfnmptvier vnbjwen^fg 2lt;óntgcnïf'â ber Jofue vnb bie Ãtnber von Jfmel flritte / bcy bem TPaffer ^Ã^*â^^* TOonbicferÃtrtbt^jorflebetgefebriebenim^ud? Jofnenmu.^^'I' brt6 allein bie aller webrlieb jl vnb flcrctfl ©tabt 35or/ ein groffef P^ obe^ewr ver$eret.ÃDiealtengeb^uwbafelb|l geben wolanjeigutt^^ groÃe vnb vefle bifer jlabt bià auff bifen tag.quot;Von bannen bey lt;^.meil^ gegen mitternad?ttjl bie flabt^elenae/am f«^ bc^bergeCtbaniS^'^' gcn weld)e (labt vorzeiten Cay« bte^/ab man bat im^iid? 3^â^'^â^^^ i3.cap.vnb|eitcnmalpefcrtvon©ybonwar/bey H.tneilenvnbbtce^' wo^erberfelbigenmitniemanbtgemetnflt;tgt;n|ftblt;ftcn/jogenbic2vgt;^ ïb^nbatW« ber Jfrael vorn ^efcblccbt 2gt;anbarfijrgewnnnen |te/vnb gaben ÿï^mmen. namen Ce^enban/ von (rem quot;Vatter Ã)an. Ã)od) wirtfieancbetw«^^'^ ber ©d?ri(ftfd}lcd)t jbangebeiÃen/obn jufaç/ale auch etwan fd)U®^* ïjattefnenbe liefe Cejen. Vnb 1(1 biefe (lubt ein enbe vnb befddufà be^ beiligen
^⣠^^^ 3lt;3«tt mittematfet / ab ^erfabee gegen mittag/vn Ãofit baran^'^ gegen xnS* wó|Ãe«e/(Biblin gênant/ vn warb bife fïabt^elenae oberï)an/bef«^^ tern«^!« von pbilippo 'Ãetrard)a cim Kegierer ber flabt Jturee vnb beÃ
'Ãraconitibió/Cefarea pbdippt genant/aber von ben ©rieeben wiffââ noefe panea6 gebeiÃen/ bod? (inb biefe Hainen Æ e^t nit lm brand?/ P^ ber pc beiÃt fd?led?t Helena«.5)abin wil l?ieronymiJ6 bab tOierobof^ bas eine gólbtn^Kalb gcfeQt.4gt;b bifer flabt entfpringen jween Horört«« nbsp;nbsp;vorn berg Cibano/weld?er einer Jor / ber anber Ã)an genannt /
rifptwng. j^p^men vor bifer fïabt porten/vnb mad?enbm Ãuf« jorbanen.
etliefee vermey nen in rechter warb eit/ bas ber Jorban bie nit fprung bab/vnb befonber fagt fofepbud/aleaucfe i(à b$ vonbifef gegen mittag wol doo.roföläuÃfweit/ein^runfey/pbiala gênant/^ alljcit waffers voll tflbod? nimer vberÃlenÃt/ vnb fleuÃt vnber bef ^ ben bià an bie (ïabt ba ber Brunne sDan ifï, ba gebet er vber vnb bd» auÃ/ bae man o (ft bewert bat mit ©preuwern / bie man in ben ^â^ÃÃà nenpbialawarffe/vnbinbem ^runnen ibanwtberauÃname. ©arracener aber bieÃen ben Brunnen nit pbialam/ fonbern 1(1 fouil gefagtaló aquæ Dan/ waÃer beà ^runcne ÃDanben (IOlt;/^ bifd?cr ©prad? nad?/i|l fouiel als waÃer/ îgt;ani(î einerber obge«lt;**^^^ Brunnen vnb ijl berfelb 73runn Pbiala ober (V^eban nit fer:vo«^g fïabt ©d?wita/bcy©.3ob6 grab im lanb Ã^raconitibc/alà bicnad? W bauon befcferiebenwirt.2lber ber 3of ban (b vor ber fïabt faunae fprtnget/vnb nach weittem lauffben er tbut/3t«f «am vnb '2^raclt;^P^ bemaud?fd\?tbet / feilet er $wifd?cn Capbarnaum vnb Corfv5lt;*lt;^ .^ ba« lt;5alileifd?e UOeer vier mellen von ber ©tabt Cebar barob ^à ,, ^ wem 73 er g ligenbe. äöoefe 5wifd?en ber ©tabt 75elcna« vnb bem ®^ 1 feefeen UOeer/ macht ber Jorban ein ©elt;/j.ur jeit al« ber fd?nee^cf^^j^
-ocr page 361-^unafU CLXX ^â^^^^ ^cvg C-tbano/ vnb bet^t jc^t bctfelbig 0«/ jon'n?4p x j ^*^^*^/^lt;ï Jofne ben S^ontg^*'^*« fampt fetm groÃen anban^z^^ »hs u â ^'*^ ^^^ verjnmlet/ befldtt/vnb Ãe bià jum kraÃer (^OeÃrefoebZ W ^^â*^ S^^âfprt ©tabt ©y bon verfolget/ wol s» metl fcrr.ï)tfcr ©cc k à Q®*^â^^*^® geiten gnrbey gang/bn waebfenb^n 23änm/lt;Ãraà e?^,vâ*^/^*â^*â*gt; Plt;^ bnnn Cówen/^Aren vnb anber gewtlb verberg sw oemnad) Kóntgiteb geiAgb ba tfï.Ã)te anbern âÃb«l vnberm ^erg goAtto vnb 2lnttltbano fetnb alle fruchtbar / mit (Ãetreyb / Früchten/ bedk^r^^ .^^*^ wancberley bäumen/tebarinn vtl Ceutb wonen, nun k^ ^^^^ ^â^® forban febeibet Jubeam vnb 3trabtam / vnbnad) ihn ^S^â^gw peuteer nicht ferr von Dier ich 0/in bas tobt (Deer/bas fto fâ^S*â*9âgt;lt;â^flt;i?Hnblt;t» 20iÃIüa|ferillin paleflina juÃ^rnb jeit ihh * ^^^ ihnen im (Dlenç ifl ) gar groà vnb waÃerreich/ Jofue am?» «o mit viel ^rey beiten vnb IVunbertbacen begabt. Drillich / baà es ^J^^!*^^^ Släubigen vnb vngläubigen/ bas iÃ/ JübenvnbDeyben/ ben^^^^^^*^ '^^**t^^ââ anbern bat es ber2lrd) (Dottee gewichen/vnb yJ^ Ainbern von Jfrael einen burchgang geben/ Jofue^.^um britten/ ^^ââ«man ©yrum vomauÃaggereyniget/ 4.Keg. j.^wâ» vierbten/ bat H5;^^â3^^^5â:tgt;cnbcrDetltgfett Delievnb Dclifei/bann es beybeuge«' y^^H vnbgeborfamgcwefeniÃ/4» ^eg. 2. ^wmfünfften/ wiber bic _mtov auberer IVaÃer/bube es^ifen vom grunbt auff/vnb gabs bem ^^*^ hem es entpfaUen war wiber/4.Xeg. lt;^. Sinn fechÃen/ià vngt; L Ãetlanb CbriÃus barinn getäufft worben/ vnb Jobanes allba ben uJâ^^l ^ffen gefeben / bie Ãim beà quot;Vatters von CbriÃo ^eugenbe gebo* », '^âJ^h tu gefluit einerâïauben ben iO.lt;5eifBerbennet/jCucet» Hit ferr ejâ' , ^â'*ffhieIVüÃe/barinn3obannes^aptiÃagcwonetvn25uà 3 Ptebigt bat/vnb bie Ãatt ba Deltas in eim fewrigen wagen gen Dirn qV 3^ far en iÃ/4.Xeg.2.3tber von 2lccon ber Ãabt wiber Horboà für/©egtte »on S^oenb/tópt man ju eim CaÃeU^nbin gcnattt/4.meil von Tlccongclc'/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S':^^â*
^ââ^ gtbürg ©aron/tà vorzeiten ber ueutfehen Derren geweÃ/aber
in ^ ^â^^^^âât^^tt.'Von bannen ?» meil ià ein CaÃell Kbegium geheiÃen/ Ãbegwm. te^!^^halligcnbe/ auch vorzeiten ber âÃeutf(hen Derren ge wefen/ba
. ^fcnmanchcrley fdgame Frucht/ bie manfonà in ben lanbc nit Ãm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
oann ba» Von bannen 4. meil/ wiber bas WaÃer (Daro/ià ein thaï ma von cm kj ^5ymgenant/barinDibercineuseinnamhaÃtigcr(Dann/vonbem ^inf«-h,u ^^'^ r^'St /wonct/ nit ferr von ber © tab131 for, welchs DauÃfraw STOjSâ« ,.j Ãjmmen3abel/ ©y^aramben 5ütÃen ber XitterfchaÃt bef Aó / '^â^^'^ mit einem eiÃnnagel burch fein ÃhlaaÃ^lng vnb alfo er/
U kî^^ ^^^ââ*'â^^*^^^ 3âhtc;» Vonbiefcm^^halauÃ^womeilcu/iÃein â^âl^anAdbulgenant bas bie ©arraceni oabul heiÃen/ vnb ià als vil %nb«i o^cc Sï?^J?^ ^â^ miÃfaUung. Von bannen 5 wo meil wiber mittag / ià bas ten ^'^ 'â*^ 6tabt Stphtt auÃeinem hohen 33erg gelegen / ià vorbei« ^^^ ^Tempels » Vonbannen vier meil wb Mitternacht bey bcm'Chal©enym/ ià bie ötabt Ã^ebefneptalim ^^â^â*^^^*^ ü^aram Ãrittc c^Ãoem^erg'^babor» Ãgt;icfe©tabt war eine Freyung im (BefehUcht â^â^ '^^â¦* ^lltit (Bótern biefer Welt» (Dan Ãbet noch viel aie S^^Ã^â* 5.^J 3«bóuw bafelbÃ/ vnb gar fehone (Briber ber Ãten» Vom ©chlofs meer/K meilen/bey m (Balilcifchen (Deer/Ãeigt man auÃein ^erg/ «uffcin iftus ÃIFà D^Xr 3efus ein fchónc lange prebigt gethan hat/ von JJ' 9J^^«^^ »acht ©eligbeiten vnb anbern tugenben/welche ©»(Dattheus fegt/ gethan (Bg ij vnb
-ocr page 362-©4^ triff c fktl tfeff^ ?BrIf fâiuf'cV vnbbcftferdbcc rtmfunifnn capitd fetnee^uanschume/vnb lt;ton*â / d?lt;m evrtiid? bamad? fpetfet fÃnfftAufent mcnf4?cn/»on fün|f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i vnbjwcycttDifcbcttMlómAnUfct^lOrtttbct^ttttvkrjcbcnbcn/vHb nbsp;nbsp;nbsp;' banniö am (â¬d)ilcn,Hgt;u ff bi fen berg junger Aud? rnberwctlen 4U«®V bettenvnb ÃobcAud? rtnifbifenbergba ftejnjumAonigmAcb^i^^f^ teirAlemrtnltfct JobAttntö4mfed?|tcn.3uffbifem bergb^t^*^^*â®! j. nlt; Jonger betten gelert 4l6 man Itfet Zioce ««. ^r bntand? felbcr ^tf^^^ tlt;nbArAuffbenAd?tcttttbctn(5cbctt/Al6 man UfetVÃOAtt.s.ïiAtjï^*^^ 3« jm bommen ein groÃe menge bergranden vnb ^efe^nen von b^F lt;5eifïern/Al0 man aber U^t 4ldattb»8.Ã)a bat er angerbóret ein eben/vnb jn gefnnbgemadt ï)a tfï er geflanbenvnber bemberg feinenjóngern/vnb 5« Æ m bommen etn groffe welt vontOlerufalet# v« allem Jwbifd?en Canbvon ^yro vnb Ãybone/ vnb anberen 0t Ab« an bcm (Ã?eer/ aoff bas fie jn bóreten/vnb gefiinb gematte würben v^ /brenbranctbeïten/aló manltfctCnceó.3lu|f bifem berg fiber «ï***^ pk ganijc ©alileifcbe (I?eer/ vnb jtburenm / vnb â^racontetbem / vnb ?^ banum ben berg / bef gleichen @antr vnb tOermonbiegeburge/b^r) ©abulott vnb rieptalim bte Canb/ bif gben Cebar/ vnb tfl biefer bw iang/vll grab' babenbe/vn gar InÃtg/wtrt and? woeb gewtefen ein nr*^ barauff vnfer t?lf rr Je|u6 faà wenn er prebigte/vnb bic fäflel ber ^Pâ^ (ïel.'Vnbcr biefem berg beymt^Oeerbey ^wengtg febritten/entfprin^^ etn lebenbiger 75rnnnmit einer maur vmbgebenben fagtman/ blt;»P*' fey etn2tbcrawÃbem Hilo / von wegen baà etUebe *Vifebbartnnwlt;ïw Ãn bte fonfj ntit benn tm Htlo gefunben werbcn.3ofepbu6 nenne^^ ^runnen Capbarna nm / bann baà gange 5elbt von biefem Brunne btà jum^orban^wo meilenlang/betÃtCapbArnaum.^wengtgfcb*^^ SörtsOrtö« vonbiefem^runnenobbem(Balileifcben(^Oeer/ifîbtelïatt/bart^l^
SfrverSS gervtfebeten/ vnber Ãc fragte ob Ãe etwas 3 weÃen betten/ aUmnnlâf^^ fen^at, nbsp;nbsp;nbsp;jobannts am let (len. quot;X^on bannen jeben fd?rttt / tfl bas enb^ 'â Jünger auà bem febiff giengen/faben cm glitt ober Bolen/vnb ein vH^ Baratt ff ligenb/vnb and) ein ^rot/ alÃ3obannc6 am fegtgenanteeâ^^ tf^p^ama». piccl fd)rctbt»âX)on bannen ein metl gegen Orient / ifi bte jlabt naum/etwan gar ein mäd?tige (labt gc wejl/aber feg alfo febnob/tF^
7.bû tten armer XHfdter babenbe/ vnb ifl warltd) an jv erfüllet/ bj *lt;5 tOerr wiber Ãc rebt/fpred)cnbc 25n Capbamanm wcrefln btÃin pl*ââ erbocbt/bi: wórbefï bià $nr Pellgenibcrt/als gefebriebe fieber (P^f^â?
âVon banen 2.mciln fielt Ãt ber Jorban inÃ(5altUtfd) lt;^0cer/ vnb barbey fiber man noch alt gebaw ber flabt Corrofaym / etwan nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã
^amp;«t«elt;».
04lik»t.
CR^likkterttf ncr fid) run Zïovöd».
a m C^Oeer gelegen. Don bannen anff ein meil wegs/ fabet an ber ©antroberöcyr/aldetltcbcanbcrefpreebcn/vnbcrcyngangbeÃU^ Jbiimee.Don bannen an ff 5. mctlcn/t^ bie bcrtlidte flabt Cebar/oiâuâ? berg ©anir an einem veflen enb gelegen / gegen Orient/ vnb flabt gebet ber weg burd)à (Ãalileifeb i^cer am lanbt/fürcnbe in bent/ wcld)cr weg nt Affûta beiÃt ber weg beà (^Oeers vbern 3^*^^^** fLan^amp; ©altlcc. vnb beiÃt batumb ein weg beÃjÃOeers / bann ^^?fL gebet am^Oecr am lanb/vnbbarnmb vber ben Jorban benn er pP , vbet ben Jorban/in ein lanb?tran genannt, ^berbarttmbb^âff^*^ j^ weg bes tanbà (öaltlecbann (Balilea ettbet Ãeb ba an bem J«â^'^^**^ eher Jorban mitten bnrefo bià tbal ÃeuÃt .Don bannen vier ȕâ^â^^^^j/ mtttcrnad?t/ifl bieflabt©4*wiea/vö welcher 73albaeb/ Jobs f^^â^jf
-ocr page 363-'^ônW«- CLXXI
^^^â^»^^^ bavbey tfî bas gv^b 0.3*^^^ /3^5^^ â¢Ãrtetieaoff ç*« tonn ^biKu Unb/mtcetm bobot b6|ïUcbc geb^w bavaui^^cy bifcv fînbt ^ift'Siv^ ^»iM/ gegen Cebar ber flnbt / ploegen btc Snrrncen von ^Imn vnb ta/OAbec ^^lopoumw ©y rie/ 3tmmon/ (Ãonb/ vnb bem ganzen lanb von O'? ^®âgt; â^» â«/infamen borne»/vnb Jnrtnnrebr bnben/bf e gnn^e jett be^ ©om'/
«1^'^ ®^?â^ Brunnen pbtnU/ vonxvelcbemobgefcbn^benijl/vnb bn . âint(b wire gejeU oberâÃTnbernnrfel/ vonmnneberley farbégemnebt/ Rl^*ïy^â^^^ ^'â^^^^â ^^ vom^erg vnb flnbr Cebnr / bauen nueb bic lt;«ö«âfâ ^^rtift pngt in Canticis/pe nennenbe Tab erna euh Cedar/Dnb alfo von ^Wojaim vier mctl/tfl Cebnr bic fîabt/auff eim boben berg Ugenb/bte -rHpbuó Camclam b«^r/ von wegen bno berfelbig 23erg eins Cnmeh 0wó c^clÃaUbat / tm Anfang lang wie etneo CnmeUbnt^ó b^upt vnb 2*^i8/in mitten etn bofer babenbe/afó etnCamcltbicre róeb/vn j wm let'/ 1Y« wirt er ntber beym ©ebwanij fteb biegenb. t^ïe tfî $u merefen/baf / â¬ro«gt;»ft»r# â8«ult;bobberutetifï/bif ganQUnbbeym Jorbaninberurenbgegen toiSbà n?'^^^^â^t bne Unb quot;Sraconitibt»/ ober bic ebne vnberm berg Ctba z 3oramp;«nö gei# a nbsp;nbsp;nbsp;fïrerft peb Hf jum berg i^ermon vn ^ofm. 2(.ber bas Unb nn / ge» ©««»t
^®lçnb ben ^orbangegen Ocdbcnt/b«f t (öaltlea ober Jtburea/ ober ^SïS?? ^â^ouVober ÃbeenpoUd/ vnb ber weg bef (^eere antb obgemelt / gebet gentî^ectoent quot;JJttenbutebsUnb. Don 2lcconber jbabefiirgebenb/bnrcb alle S^bnl jJRt/bae man ieç nennet ©. (Seorgpauffber Uneben fetten babenb bic SiXX*^*^ l*â*öt öepbet / am C^Oeer btn bif $um geburg Cebar vnb Ã^raconttibig/ J^tob bgg i^iijj 3tran Itgt/barum fprtebtein glof vber 3ob/ ^in (^Oan nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Jââttimlattbi0af / mitnamen Job. (Ãlofa/ strain ein Datter ©yro/ cS*S*^^ /â?V^lt;'*gt;f^«3lllt;*gt; ^â'â***^â'ââ'âââ*^^ ©yriamgebauwetbat / wiber? vn» paUfftsä jyo bae Unb n«f / banon bae Unb ö^raconttibte bompt/ber bat bert'z
â^3 gehabt vber GeleÃynam vnb paleffinam bie lanb / bie von ibm gXniS'e genant worben feinb / barumb wenn man in ber ©ebriffe fpriebt/ «w »4meB.
Wann mit namen Job/war im lanb 10 nf/ mag man and? verges lanb'^raconittbebenn eajines ifl/ weld)C6 lanb pbiUppuö w quot;lt;*V(ba barnacb regieret/ fampt Jtburea/ ab man lift im X^'oangelio/ Mee i. 3(,ber von Seeon ber fïabt fürgebenb / feblecbte g^en Orient/ Æ wptman jum erflen $u eim ibor fin / beift ©.©eor/ba 0.©eorgtuà nÃcot, S«ootn worben t|l/ vn iein fd?on tbal jwifebem gebürg/gar fruchtbar yâ^^Hfîtg/bif 5um©aitleifd)e^d0ccr/5ugeb0rigbem©efd)led)t2(-fer/ âp garbey jur fiabt 5epbet / wol io. meil weit / von wegen folcber feiner 5î^^ââ*^lt;*t liebet gefebrieben vom ©efcbleebt 3fer/ ©enef 49. jey ft ltoaö^rot2l.|ir/woUuil gebenb ben^0nigen/ba6 wolbem^ucbiia^ ^ennad) gerebt werben mag von biefem tbalbef gefcblecbtà 3lfer, Don ^nnenvier meilgegen mittag eine tbeilö/ i|î bad Oor|f naafon/ bem j^^ron. ^efcblecbt rieptalimjugebortg/tn einem tbal ligenbe/ banon man lift ^^nnenbrey meilgegenmittag/ifltbotbaim/ vnberbem fcotbaim Oetbulie ligenbe / bey einer meil wege / gar ein infliger Jlecf / mit vnöetm borg ^eh^ärten/ ölbaumcn jeigenb Aumen vnb mit guten iVeyben. aba ^etbwUe.
Jo|^pb feine Gröber/ ba er auch von inen verbanffet warb. lt;ban w nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^ ^â^ **^^^ Ciflern/ bareyn fejofepb legten/
eiche i|{ beym weg ber von ©alaab bompt/fÃbretgen^etbfaiba/web ^enwegbie Jfmaelitenbamen/bie Jofepbbanfftenvmbbreirttgpfen^ J«3 / ab man baruon lifet ©enef. 57. man lifet auch von bem iborff 11» benn *â* ^ **â vterbtenoneb ber Könige am fcd)|îen Capit. bae Ãyri â¢^ Ptopbeten Pelifenmbarinn vmbgeben/ vnb fühlte f t von bannen ©g i# bif
-ocr page 364-^(1^ trifte f^rfl tiefet S5f Iftu^^z
Bortjöftii e/n bl^ gbcn Samavirt micccnm bic fï^bf/wol ebt tagvOcif} von bbtïjb**^ ?namp;7anot? ^^quot;^* 4^^ ^^^ ^â w*^*^lt;^««' ^â'^ SSotb^im nit rtlldn ein ©orff if / Pâ*^/ r4?(»flt. nbsp;nbsp;nbsp;#ttcbctnrcÃlt;r vtnbbaflclb ïgt;orfl^Uglt;nblt;/«wff bemfdbjwtfeb^bevç
ttttfaflbocb/vtdlVajlcvbrtbcnbc/ vnbguteweybe / bcntnad?igt;xââââ3 fd)tcft/Xgt;tbe ju fótetn ven Hrtrtfott nulf jwo mcilc deden 4gt;rtent/âJJâ S?®eb!tf^ ^ââ^brttmrtberwtber (^Oittemnebt / tflbte ©tabc nept4Um/v^^, b«»^ CpnZ âÃobtrtö bóetid wnr/nn etm veflen enb Udenbe/ bann bededen -0lt;^^ ^ d^r ein hoben berd bat/nnff ben man nit fielden maa bann an eftj^ einen tleinen wed.Ãgt;iefc ©tabt/ba t) terufalem^ er floret warb/btlt;p3^ topata/batinn 3ofepb«6 von ben Kómem vmbUdett wavb/vnb e^J lid) d^P^«5^â/ *'lö ^i^ P^lbe baruon fdiretbet. 3bet fe^t bei^t bie Ãf^** ©yrin/vnb ijl wol ein meil wede fen von oepbet. quot;Von neptalttn^ »nbPt®«â meilen an einem ortb bef? (Baltleifeben dOeete / lidt bie ©tabt 25etl^ ba/banon©. 3lnbteaó/pettoó vnbpbiUppuó bórtid waten/blt;*fçj Bairm fed)^ t?eufer / vnb bat vorzeiten debabt etlid)e IV^^ffertb^l Ya CannAl^u^ einer ^ad) in bie flabtd«ledt welchen^ad? Jofepbuö^ kleinen Jorban nennet /ber nicht fer: von Capernaum in bae fehe GOeer Uufft. Don bannen jwo meilen deden CDittad / ifl baà ^*^ (leU (DadbaUimdenennct / bas (K^arie (Dadbalenc eiden ware / bej^'J Hauf mart noch ba fibee vnb lidtan bem (Deer brey meil von ^^^ft Ita/vnb bat ein d^o^fe de^ne vmb freh dedenOedbent vnb mitterna^j vnb dar gute weyb.Dnb alfo bat biefe auf tbcilundnit mehr PedéaöJ 1 biferfetttenbcymlt;5alileifchen(V?eer/aberauif beranbernfeitte»feâââ^ Mfen^ttm â^â^ lt;^ajlell vn flabt/5u bifer auftbeilung deborenbe/tm lanb Jeraf»â^. rrt nomme». rumwcld?6 gerab deden biefern lidt / ba fnb btcflÃbt 3erafa/lt;5abaF*' peUa/ ©chwita/von beren Balbach ©chwite$ war/ âCbeman/ vo«^^^ ren war If liphaó âCbemanitee / vnb vil anbere. ÃDoch bie ©tabt ÿ*' fa fet5t denancUdt am lanb bey m (Balileifchen (V?cer / vnber bem ^^,^^ ©eyr/vnb war vorjeitten bem halben ©cfd)led)t ^lOartaffe^udeb^â^'^g Welches fein lof empfeng fhenfeit bem forban. Dub ifl jumer^en/W btf gartt5lanb barinnbieobgenarttcn©täbtrinb/frtflb0rgtdtfld''â 5S SgÃS stutte vorzeiten ins Kónigveich Og/bef Königs ^afan.Dnb »»f* »«fan. attch$u5eitenirtber©chrifftgebclffcn(l?on6©eyr/bai^faude»ââââj.
biit/bci^taïiA) JU geiten dOons ©anyr/welcher berg in bemfelbe iC^iâl eyr erge. namhaffttgifl/^tem/junjeitert^lOoi^nermon/wclcher^er^a«* barinnen iflvnbalfo von mandoer ley Bergen vnb orten/wirtbif 1^ mit vielen nammen genennet/ vnb gehöret boch gan^ bem halben ® fchlecht (^anaffe/ wiewol es nit ganç vonfnen befeff en warb / bann nachbomnen if fau nod) heutige tage ein theilbarinn wonen / vn ben gemeiniglich ©arraceni genannt / bann pe weber in fitten nowâ^ ber ©prach vnberfdxtb vonfnen haben/bannallein inbem fehtrenvn 2lt;leybern.2lber von 2lccort bet©tabt/wiber mitterna cht fürvig^ bUe?^^^ ^^^ '**^*^ meil,eniflbae ÃâorffCanaCBaUlee^a vnfer tOi^KK lüein wenbet/al« man lifet im ituangdio Joh.i.bazeiget man flatt/ba bie fechf fleinin 2^rug vnb bie âÃif^ flunben. ©och feinb plw ©täbtale gare wie alle anbere/an welche vnfer f?err Jefbe ^tnpae^^^ gethan hat ) 511 biefer jeit vnber ber i^rben/ vnb man muf vielfinft^ bar^u abgehen in brófften.2Hfb iflauchbic flatt ber verbünbigtm0^^ fere Derm vnb feiner gebürt/vnb vil anbere/ bef ich lein anbere vn , firtbe/ bartrtbie§erflórurtgofftgefchehertfold)er 2iirchen/barirtrtvt 1 ©tAbt waren/auf welchen jerflórungen ee fid? begehen hat/^^j^^
-ocr page 365-Ã^eti 5(114. CLXXII
^tbcnrtlfo fetnb erhöbet Wdvbett/vnbbtebwU^«« ^^«oc verfallen / vnbb^benbie Cbrilïenbetnrtdïbieba «nbaebt vnb «îbju benfelben betrê/bar^u graben müÃen/ flafÃen machen vn tróf^ «« / barjn $uBomen. Cb^na (Baltlec b^t ein hoben r unben berg gegen â?'^f«tnalt;bt: anbef feiten fteltgc etnwentgntbcr/abcrgegc mittag hat he^nber jhr eiinvett 5elbt/vnö ein fchöneX^bne/gar luftig vnb fmehr/ ^^^â^3ben oepheron/ welche ^bne Jofephuó nennet Carmdeon. * hebt fert von bannen ligenbieÃcAbt/ ctwan mächtig vnb grof /xTy^ ïCrrw«» Wvnb @y bon/von benen oben gejagt ijl auch vil anbereötAbt vnb ^P^*quot;* â'**â ^^^^^^ vnfer Ãerr vil detchen geeb^n hat alö bie Ãfuange^' âl«rtflt;hreiben/bochfonberlichifïbaeinenatnb4jftigeÃtabt / ^arult; Jdavutbww/, i bom gcttant/amö0eergelegen/vnbeinve|ïe port hrtbenbe.bPnb nicht hdvonbannen ijl Cappabocia/ba fanctus (Beorgine ben Ãinbwurm ^^pp^soa,».. ettobtet.^tem von ^arutho gegen mitternacht ià ein Ãtabt^rtpolró JCnpoiw. S^ctut. Ã)on bannen furgebenb ià bie Ãabt CeoboÃa genant / ie^tger
vnb wüÃ. âVon bannen nit fen bomptman gen 3nlt; 2(rtfwd?t« *®^â«m/inÃ^gyptêgelegen/ctwa ifoo.rofelAuffinirbefchlieÃenb/ber/ g* ®^â^*â* â* holo Vor peltten gar eine henliche vnb mAchtigc Ãrabt/ ba 6.petruó ^^r*â**â* ^^^^^^l3et vnb vtel 5lt;llt;hen getb^n / inn wenbtg fteben tagen wol jehen ^â^uifotGOcnfct^en^um^laubert bebert. Don bannen bompt man ge^z
W^*tlt;belvnblöblichc0tabtïgt;amafcu6genannt/6. tag / ö^tmafc«# â ^petp Weit von lOicrufalcm / in ber 0. paulue ià getAuÃt wot ben/vnb m öyvw. J}lt;bt fen von fr weifet man noch bieÃatt ba er heberet warbalö ihn ein
Bimlt;l vmbfebtene/ vnb er niberfaUenbe auà bie erb/ höret ^oÃtm vorn iOtmel/ju jmfprechenbezÃaule @aule warumb verfolge^' i^mtchrÃbarauÃer antwort:Oerr was wiltu bae ich thuïôprach ber 5u (m:@teheauÃvn gehe in bie ©cabt c vermey nenbe bife 0t«bc ^omafcum)ba wirtbir gejagt wae bu thun folt.3llfo warbe er von fei? h^o gefeUen vnbern armen geführet in bie Ãabt/vnb ba war er brey tag â^*® Ãhenb/auch nicht eÃen noch trineben/barnach get AuÃt / warb er â»wer eÃen vitU) trineben/vnb von Ãunbanprebigen vnb lehren. Sulcht ^oclgt;tenbie Jubé ein aufÃnuÃwiberfn /iebod^warberbuvd? bie Chrb / vW in eim2^orh vber bie mauren auf gelaÃen, vnb a Ifo entrann crald lift tm'Such ber wer cf ber 3poÃcl am^.cap.2gt;a ià auch bae häuf -A^oonie/ ber 0, paulum auf (Bottee gebeif get AuÃt hüt / iV?an zeiget noch bae enb an ber 0tabtmaur/ba er warb in eim Korbanfge^ î)iefer 0t Abt vnb Canb/ von wegen baf Ãe nich t jum lO. Canb 9n^ren/vmhweitcrhefchreihung'laf id)anÃeben/vnbhommewiber meine fürgenommene mey nung. Hun von 21 ccon hab ich gefagt/ KyvierineilghenChlt;»ttc* lt;5altlee/ahcrigt;on Chana (ÃalilecjwomejUn S^Sm mittag ià ein iDorÃ7 Kama genannt / barinn ber Prophet Jo^z hO8^n23cgrAbnif noch hat vnb Itgtbae äDorÃvnber einem herg ber ''®ona$arcthherrompt/vnbÃeuftinba6gan^cthalCarmeleon ge'/ SmdOittag. Von Kama anberthalhemetl gegen Obtient /ià et wan j^^^^; ^'ogvof IborÃgeweÃn/mttnammen2lhilena/ bauonman lifet Ju rjcbiu««. ^âtb.om/.Capitcl/barheytOolofernee/baerTbethuliam helAgern wob 3»0âtV« 7* td binitehen muf te/ bann er von wegen ber enge anberer wege/ fonÃen ^bm nicht hommen honbte. 2luf biefem 3DorÃià bärtig gewefen ^nifeueber Prophet / ab man lifet ^Keg. 19. vnbltgtbtefeà ©orÃin ^.Kcg.ui. «t refer Ãbothauncin halbe meil von bem iborà alfo genannt / gegen â^wibent, Afefembtauchnoch ba (Parmelfeulenvnbalte(ÃebAuwe/
(Bg iiq welche
-ocr page 366-25eff)uh'Ã. 3«öttbv*
SuÃf briffe (Ãf il hefe^ ®rIt6iuT'ô7 tveldx All gute Anjeigung geben/bAS lt;8 etwA gut ein benlieb ®ÿK j wlt;flt;tt tfï. i^on 3btUn4 ijl ein gute mcilbi^ gblt;n ^ctbnlw / b^ Jââ^,.j.
sb^Mpölttf be^amp;anbs n#mmenvntgt; tcflnff»
tOolofcrncm crt$bt/wlt;lcbcv^erg vnb ©eblofe m bem gAnç^*^ Y^,^ feben Irtnb gefeb^n wirbegav febon vnb vcfl/vnb fetnb noch «uff bcm berg/vnb an bcm cnb bef^berge ein webtlicb Cnflcll ben^erg jubefdjirmen/ man fiber aneb noch warjeieben ber rung iOolofemie/ vnb bas tbnl barinn 3«bitb(îd? bey nadir vr^w' quot;Von ^eebuUa jwo guter mcil an bem (BaliUifeben UOeertfî bic ÃTiberiae / von weidser bae ©alileifcbe^ccr / ÃTiberiabie lt;ÃO«â^5*^v ten in ber ©d?rifft genannt witbt/ale Jobannie am fcdijlen.2?ife r^j, bic^ vorzeiten oemeretbaber von t^crobe ^etrard)a(5aUlee erncöâ^* vnb gebeflert/^n ebr bem Ãonig â(Tiberio / warbe pc âITiberiae ^ey ber fiabt ba vnfer tOerr Cbriflue gieng/fabe er ein ^ff»lt;**?â?â?« jCeiii oberUOattbeuö genant/am 50U p^enbe/vn fpracb $u nad?/ alfo verliep er aUc bing/vnb folget ,m nacb/ ale gepbrieben pj' g ^attb. 9.Ãt)arbey aUerncebfï ijl bic flabt, ba vnfer Derr bieâÃTolt;brer â P óberfïen in ber ©inegog vom tobt erg uicfet/^lOattb. 9. Dub ijl ^^* gênant |labt ^iberiae lang / am (V?ccr ligcnbe nacb ber lAnge/vnb p, etliche bcilfamc natürliche ^ Aber ba/ gegen mittag/vnb vil alt gebAW ba wachsen viipalmcn vnb 61b Aum/vnb ifï gar ein fruchtbar b^ââ^^^ IVein vu 2Vorn.tOic merct/bae lanb ÃlccapoUe genant/von »O'I^tJ g bic brinn pnb/enbet peb an biefer flabtâLiberias / bann fein cube iP^ ^eer gegen 4gt;ricnt/bie fîabt ©y bon gegen 4gt;ccibent / vnb baa ip brey te/aber nach ber Ung preef t pchs von âÃtberiabe ber pabt / bih 9 îôamafeum. löip feinb bic 10. pAbt fo barinn ligen/ Liberias / 0epJ^ Cebepncptalit^^for/ (Cefarea pbilippt / Caphnrnaum/ bic JoppK William beipt / 3otopata / ^etbfaiba / Corro^aim / ^etbfan / bic lt;* J ©acopolgenant wirt.Ã^6 pub wol anbre mehr p Abt in bifcmlanbMPâ bife pnb bic nambafftigpen/vonbcnen bae lanb^ecapolie beipr* j^^^ hieip auch ju merctenbap bip lanb vil anberc namen b4t/ ab au^i ^ beruret ip / man beipts etwa Jtburea / etwa regio âÃ^raconitibie / bic ebne bee berge ilibani/etwa bae lanb Koob/ober 2lt;abuV ober ® lilea gentium/ober bae ober (Balilca / vnb ip boch allee ein lanb / i»^^ Unge vnb breytenit vbcranberbalb tagrbeip/garbey fo lang aie bw^^ ee ijt. Jp boch war/bae eigentliche ber mareft gen ©ibon geborin^^ bae ganç gebürg bip gen 23arutbum/ fampt bem tbal bae ^aNr J, fet iflbae lanb^tbureagcnant/ baeauch ©altueCibanibeipf ce preeft pch bipan bic wunjel beffelbigen berge/ ltgenbe nad) ber Mââ»' ^onbcr@tabt âÃiberiaewibcrberenbctviber-ócabentauff fecbpâ^â^ len/vnbvonlt;rbana(5alilccauff jwomeilenwtber(V?tttag ip5^F^ââJ ronber^lecfe/ vnbeinfehonee 0d?lofeobenbarob / von banne« Jr aehimber Jungfrauen UOarta Dat ter Cale man fagt) bürtiggc^â^PâJ n^wretb» if^» Don ©epboro /auff jwo meilcn / ip Vïa^aretb/ brey tagtpfip^ von Ãierufalcm/bic fclige©tabtin(5alilea/ in welcher bic Ju«9'^ââ,: lt;^Oaria/von ber würfel Jeffe entfprungen / nach bemX^nglifchcnPâ^^J vnb verb Anbigungbep ewigenWorte $ufr getban/entpfangé (Bott bem iD(Beifl bic gebenebeyte ^rucht|ree leibe Jefutn ^b^iP^â^ vnb ip7. mcil von 2tccon. Don Ha^aretb 5wo meilcn gegen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J/
ber berg ^babor/auff welchem Jbefue vnfer tOerr/ vor ÃanceP^â -Jacobo vnb Johanne verblArct warbc/ vnb crfchiene fein ^^âÃ^^^^L Fiat ale bic ©onnc / vnb feine Ãleybet warben fo weip ale ber ^^â*^â
-ocr page 367-^ «wiStfU CLXXIII
^ nbsp;nbsp;nbsp;5fe^^^^tgt;»*7»3tt|f bifem berg tjï ein m4uwcr vmb bte Ãt^bf
^W/^ - u ^^ '^^ââ ^^^^^â^ '*âlt;**^^ / bAVinn ijl cm ©arten mit 13^umen thabatvow ^«voz v *â.ââ**** b^benbe/bod? wonetniemanbe barmn obemuffm Ortfenbod? tó» ^*^'ââ^^eyben wonen vnbevm^erg ben fteaneb ntemunb wur; ÃSeZS}? lïlt;tt(Jk**^*^â^^^ ^'^âfl^ btefem berg wonb^lftig bleiben móge/we leben ^«to ^^ 'â^^ wörbtg 4cb«n/ vnb nenen in vmb renerenç willen / ein ^.n^^^*^^®â ^lt;*werben gezeigt fn^flnplfen ber 3. S'abernactelnad?
^r^ ^^S**^b etwa bactbauwet / man Ãbet aiicb nocb groà alt ge^? Ubc ^^ ^^*^ P*ll^|l wb bó|lUcber tb«rn bartnn etwa ,^óntg gewoner bav^^^^.^^^** ^â'^â^ üówen^aren vnb anber gewllb/barmnb a web ïuft ⢠â^3^*^ 3^)^3^ l|l.Ã)tefer betgtjï gar bocb beÃbalb gar bart auff^ S«ie ^x ^^^*^ ^â^ 'ââ^*^ â*â®^ S«1^9^ lt;i» f^lofe ba5ubawcn.i?nbc am berg lUb â*®^*^tF'^*gt;^^*^/**ttff^er ^raà bic von Syria gen Xlrgypten führt/ ^^^^^^quot;^^^^ 2lbrabe begegnet / aie er wib er her et von ber ict« ^ -^â^ 4.2^0 nige/bauon man lift ©en. 14. 'JPnberm Æ eijtgcnanten führ ®^'^^â^â^^ Ã^w^^^^ bdd? Cyfon/bey welchem^araeb cm flreit Cypnein ^0«^â'â*^^*^ 3lJlt;^f4Wbctt er aweb vertagt/vnb fie gewan,ï)icfer ^aeb ^*â^quot; UifdwiS^ââââ*'^^*^ ^^® berge quot;Ãbabor vn F?ermonÃcu t wiber bae©alt/ bfth 4 ^^*^/vnb feilt breyn beym @eblof675clltfort/ba6 etwan ber^o Ã*^â^**^ S^â®lt;fï ifï.âVon bem berg Ãbwbor cm halbe mcil ltgt b5 ïgt;or|f ^â^^vet« 'inb *^ *'Vâ ^^*^5 lóermonto mobico gênant/welcbce tOermonium ntdit 2gt;orff. bet ® ^â^ ^^ Ã^^® ifî/fonber allein ein bubd / bomenbe von bem berg ^(n *5s â^?^3^^ ^^^ ^erg ^babor/vnb bae ifl bae Ã)orff ^nbor/ von V^^^^Mib rebetfpreebenbe: Sie feinb verborben In Xtnbor.^n btefem «1^^'''â^â^^^^^ 5^wberin/fb bem Aónig Sault / Samnelcmergut^t/ *^â*^^P^f*â^lt;S»*®»V£gt;lt;lcblt;rpropbet04muelvorblttbegr4blt;nw4# ** ' * 1^âimatbaimfopbm/wol brey t4grbelf weit von biefem èorff Tpon Ji^idvctb $wo mcil/vnb von bem ^erg Chabor mehr banneine/gegen germon cut jftï^SdUbergrofle berglOcrmon/4n wclcbee feit ten 511 miwema^t/ 2ïgt;ev3-er -Ã^^'^t n4ym/vor welcher porten vnfer Ã^XK ben Jüngling viaym, ^^â ^^â^ â^^^â^ auÃtrug jnm©rabe/ale man lifet Cwee am 7.
^®m tiefer Zberg vier melllang Ãch flrectenb gegen bem ©altlcifdKn ^«cr/aberenbetfichnichtferr vonberflau/ baberjorbanauà bem ^^»Icifd^en dOeer entfpringt. 3lber von 2lccon gegen dOittagbegeg^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,.
^ctba6crllctbeilC4rmelt'X)iermeilvon2fcconbaijlbie|latt/anwellt; (siennevon ^crOcliasberpropbetbieprielferZbaalcrtobtet/inbem ^ad) Cy^ ^â^fâ?^^®^â* ^/ab man life 13. Xeg. is. welcher Zbach bafelbfl garnabe in bas grofft ^* ^^â ^cctÃeuÃc/eincrmeilenweitvonCaypba/abcr wolbrey meilenweit cgt;tt ber Stabt 3tccon ⦠t^ie iff ju merd en / bas / wie wol biefer Zöaeh pugefagt wirbt/ ab ob ee ein73ach fey/aie auch inwarbeitifl/bac ^och ^wey theil / beren cine lauffet gegen prient 511 bem ©alilcifchen ^ccr/b46 anber wiberOccibent ju bem greifendOcer / weidser vnbergt; j^'^ltcher lauff baber bompt / baà / feitenmal ber ^erg ^habor vnb ^â¢^^ergiOcrmonnicht fc*^ï von emanber feinb/ haben Ãe einen 23«bcl ^*idttcm5ubemanberen/alfo/ba6m4n wohnet fiefeyenamfuÃcin ^^3/welcher bùhel gró|fer iff bee berge t^ermonhalb vnb heiÃt 13er/ ^OHturn / aie obgefagt iff / barauffbae jborffXlrnbor ligt/ vnb berfelbe
^â'^ ^â^ Xegenwaffer von bey ben Bergen nit auffein feit h'Ãfm/ fonber ein theil feilet wiber Orient ine ©alilcifd? (^Ocer nit fert ^®nber ffabt 15ethfan bae anber wiber Occibent me greffe (Deer / 513 ^ânebem'ÃVaffer vil anberelVaffer Ãieffenvon bem berg itpbraim vnb ber
-ocr page 368-»ffet^
0»««#
^a^ bnffe {kil kïfe^ 2Bel{6«d^^/ b« Canbfebefft öainanc/ vnb vorn sanken felb^^rdon gebo. Tom 'ïevrent Cy fon brey mctl gegen (btttag/tflbne ^^âLdj ^erge Cbayn/tm letfïen fu^ beà ^erge CarmeU gelegen/ Cb4tn$utobtevfcbofd/Afóm4nltfec lt;5enef.4gt; Tom fclben Tergr^ meU/gegen mittag/ iff (ÃOaggebo bte ©wbe / ^e6c ©obebe gc^^â^^^^jii: 4gt;cbo$t4óber 2lt;óntg Jubaffatbe / 4l0m4nlifct4.Keg.^. 4ud) ^Cbojwó ber2kóntg Juba / von pb^mone dm König ??????«wt^ «w^bt/nb man lijèt4. Keg.24. bie ijl 511 mercten / baà bne fâ^^ÃS Wien/»nö «tt gebo vnb Ãfgbrelon/vnb bie ^bne (Balilee dn btng fetnb / wiewol p^ Ã^n^eio vm 5^f g jâ|jgt; anbere namen baben/vnb bd^t bod? je^t gcmetntgltd? fâ*â^ ^ Engvn?ff7 ^«b«/ von einem Caflell alfo gênant/ baö btey fleinwórffweit lig^ wed breyn bet ©tabt 2lpbet / ijl aber in ber warbeit bad felbe (Balilee/ bas vdJLj Hentvmbgeben wirbt/mit bem forban vnb bcm lt;5altleifd?cn j^ von (VOittag mit bem ^erg Ifpbraim vnb ©amaria/von tbeil mit bem berg ^pbraim/dn tbeil mit be ^erg Carmelo / von ternaebt mit ben bergen pbenide vnb/iibaho/vn bat btfee felb t o.^ A an ber länge/ an etlid)en enben gar febr fruchtbar an Kom/îV^îâ^ù ól/aber an ber brey t fed?^ meil weit ober mebr. Tom berg CbaynÃ^.?^^' -Orient jwo meil ober mebr/ifl bad ÃDór^in (lOefcha/am torrent Cyl^ dn meil wegd vom berg lÃermon.Ton bannen ein meil gegen (^*^^^;,j tfï bad Caflell 5aba genant/gegen welchem wiber Occibent/ $^^3*^?^^ noch vnb ftbetalt gebâ w ber fïabt 3l|fetb/ ba bie ©yri fïritte ab ben König 3ftael/ba auch bie ©yri fprachc/bie (Bótter pub ?f®^jA bemnach wóUen wir wiber pe lïrdtten aiiff wdttemfelbt/vnb !lt;lt;Æ L vberwunben/ald man lifet j.Keg.io.Ton2l(fctb cinmdlgegertOd^2,J jeiget manbie©tabt©una/babinpPt3tóu Bomen ber propb^i^^^^^ feud / gebenbevon Carmelo gben (Balgala ober jum Jorban/ ber ebneff weg war/gben iOiericho ju geben/ ba er bey ben Kittblt;ti?% Propheten wonet/vnb vonberfelbigen©tabtbic^rauw ©unaü^^^^ aid ir ©on gejïorben war/ Bame pc ju fm biefen wegauffben berg mdo ber vier meil weit von bifer fïabt ligt / welchen 6on iOelifeii^S^ tobt jum leben erlieft/aid man lifet 4»Keg.4». Tonbicfer ©tabf na ware 31 by fag ©unamitid/biebem König Ã)auib bajumal alt/ mey net bed nachtd an feiner feitten ju fehiaffen / aid man lifet j.
»etbR»* «m i.Capit. Ton ©una j wo meil tfï bie ©tabt Kctbfan / j wifehet^ p^^^^ Cïetope» nbsp;nbsp;berg (Belboe vnb bem forban / nur dn halbe meil von bem jorb^9
legen/auffwelcherötabtmauer/bcttcftenbiephiltfïdbtccorpetö^ lt;nbsp;lid be^ Konigd vnb feiner©ón/ bie auffm berg (Belboe ertóbt w'â^tg aid man lifet imerfïet^uch ber König am letfïen Cap» $)ife fïabt P J etwan0atopol/ aid Jofephudfchreibt/aberfeQt heiÃt ReKethP***!^ allen dOenfehen/vnb ifï gar dn lufïige (Begne.Ob bifer fïabt gegti^]' dbeht/ifï ber berg (Belboe pch fïreeïenb bià gcnjcftael auffjwoï^^quot; j^z 3Bcc25»r«nn Ton ^ethfan jwo mdlen gegen Occibent/ entfpringt ber9â^ââi^^^Lj( vnö «mot ber Krunn Jefraelgênant/ba bie philifïd fich lógercen / bieweUJ^quot;»^. ^fmd» nbsp;nbsp;rtuf^bem berg(5elboe war/jwifchen bemfelbenKrunnen vn ber 0^
33eth|an»Ton bemKrunnen bey jweyen armbrufïfchüflèn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^
Jbet HdcCK tï^bPtÃT
fïabt Jcfvaelauffeim tleinen 33erglin ligenb/etwan eine von b^-, niglichen ©erbten Jfrael / aber fetjt Baum ?o. t?eufcr habenbe/0^ -^ d?im ju bifer jeit gênant / vnb ligt vnbenam^crg(Bclboegegea bent/ nic ferr von f hr ligt ber 3tcf er Maboch Jefradite/ jwo Bleh^ ^^ von bet ©tabt ©una / von welchem liefet gefchrieben jïehd- ?â¦
-ocr page 369-?5öttS(fU CLXXIÃII ^*lt;rt$w«ttlgt;crg/Jolt;vmott Vttblt;5clboc/fcinb alfo gef4)ïdât'blt;t6 bcvUcrg ^«looc gegen UOtetag ligt/ vnbbet berg JOermon gegen UOirternnd?t/ . *^Mjl niebt mehr benn jwo bUtner tnetlen jwtfeben Æ nen/vnb enben Ãd) W nm forban zwever metl lang. 3lnffbcr ebne bar jwifebcn feinb vil bi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^â*^â^^ gefebeben/bann bavoU^bvt ©ebeon etn jlrcitt wiber ^Kâ lt;
^«MOabtanttad/alömanlifct^ubtc. lt;^. Jteni/öanl wiber pbiltflim/ öcv ebne viel 2l(bitob wiber bie Syroe/Jtem bie^artari baben aneb 5nnecbfï ââ^Scjlritten wiber bteÃarracener.Von Jefrabel vier mcil wiber (Dit/ Æ3/ Hlbcr JUcte (5y min genannt wol wcbrltd) aber verfallen/vnber to ® Ephraim gelegen / an welchem dürfen ©amariaanfabet/ , ^lt;0alïUafebenbet, DonCSyminbif 5um Jorbanfeinbgarbey Ãc'/ ,'^^tilgcgcnOrient/vnbflóftbaranbaö lanbïbaffne/baögar bo'/ *^*ââ ©yminwiberumbwiber (Dittagauff vier meilen
1*0« Qtrtbt ©ebaffe/ bie etwan©amaria bteÃba Ãc nod? ein DÃupt/ ®ebaff«. VPâlt;i*^ber lo.dSefcblecbOfrael/in weicbem Xontgreicb naebfolgen-s ®â»ââ«â^ ^^onignacbeinanber regiert babenmitnanunDietobon/nabab/ ^âflt;t/Oela/©amri/3tmn/3lcbab/4gt;cbo5ta6/ Joram/ Dien / Joaebi-®/Joa8/Dieroboam/5lt;*ebaria6/©ellum (Danabel pb^ceia / Pba^ ^^^nb^p^g^ j,^ biefer ©tabt lang barnad?/warbe6anct Johanne»
'*^ââ Derobe gefangen/ inetn 2^ercf er gelegt/ vnb fein bAupt ^^ Aetefer abgefcblagen/al» man lift (Dar. lt;^.2lber biefe (labt @ama^/ â**1* Mifolebem elettb romen baà Ãe in war bett ijl worben ein^vautir ab ber König 3lcbab auf bem Weingarten Habotb Jfraelitc ftiL^.^âoU/bammb baà er feim bauà gelegen war/fa nicht allein ber^ â^â^ Weing^tt vnb bie ©tabt/fonber auch beà König» PaUafïalfo gar «tH?*ââ^^â*â^^ 5^ eim garten worben ifl/bann wie nambafft/groÃ/vnb bû^S^*^^^â^^ DÃuptflabt vnb Ãi; ber König Jfrael Ãe geweft iff / bat Ãc v legt nit ein DanÃ/bann allein etwa brey Kirchen, sbie gelegenbeit bià ^â*^^â1^lt;^tteb gar fehongewefen benvonbannen modu man feben Jp^'^m (Deer Joppen/ vnb bie ©tabt 2lntipatribamvnb Cefaream ^^^ ganzen berg l^pbraim / bià gen Kamatbafopby m Æ Proben â ^evg Carmelon / au^ba» (Deerbey 2lccaron vnb ware ba» ^^oet^eieb von Waffern/CB^rten/ ôlbâumcn vnb allen (56 tern biefer «imk ^0« ©a mar ia vier mei l gegen Crunt/ ligt bie fïabt Cerfa anff ^ V®'â^*'berg/bartnn etwan bie König Jfrael regierten/ebe ban©az ^haerbawet warb / vnb war bie ©tabt bem (Befchleeht (Darmffe vv/ Ã,^â^3»'Xgt;on bannen ó.meil gege ^rient im weg ai» man jum Jorban x ^^â'^ Ãanb â^baffne von bem auch oben gefehrieben Ifî/vn bac^. ^^^^^ Ã^*^ ^^^ S***' boben Kerg vnber anbern/vnb gehöret auch bem (Be/ j^«eht(DattaÃe 5u/Ãch flrecf enbebià an» felb am jorban gegen (Da^z bit *'^â'^^â^tïlt;'bt.'X)on©amarla jwomcilgcgenmittag bsy ber flraà führtanff eimd?ohen berg/ifl Kechelber bóchfïe berg/ 25ctJjeU bat^*^â ^^â^^^^^^ 2^ónig Jfrael eine von ben gólbin talbern fagt/ ^R*^^^^â^KinberJfraelfónbigenmachteburch21 bgóttercy. âDon ^eokkâ'^â^^â ^^^^^ â^^*^/ âf^ ^â^ anber hoher berg/Ãgt;an gênant/ ligen ©4«, bitto f ^^^^'bt ©ichem/ba vermeynen etlicheba» anber gülbine Kalb feya/aber bie anbern fprechen e» fey in bie flabt ^an / bie fegt
^ ^*'â*® ober (Cefarea Philippi beiÃt/gefeget worben/ ba» haltet auch ^ii???ââyâ**â®/^lt;w»f^ bann wie fbmwMU/folfl» gewià baeberberg biefet. - *^â ^'âââ*^â^^â biefcn jweyen Kergen ligt bie ©tabt ©ichem / 511 eichene ' â^ï^it Hapoli» ober Hapolofa genannt/einen fafl luÃigcn Ãg ober £Agep
-ocr page 370-ibet Ãrunne
34C0b8 / 5oV»»- 4»
^4^ briffe t^edbiefe^^eltóuc^^/ ^ Kläger habenbe/aber nicht wehrlich / bemnach wenn bie yetnbt b^nj Bomen/ lauffenbic burger jum anbern thor auf beuorab fo H^^i^f; tiger feinb/vnb ligt bie ©tabt mitten im thal/^wifdxn gar gen/von welchen man mit etm fïetn mitten in bie ©tabtwerffen^^ 5weenfïcinwtirff von bcrfclben ©tabt porten gegen (^Oittag/ âr .^ Brunne Jacobs / an ber ©traf bic gben Dierufalem führet / ba lOi^KKmübevongehen/faf vberben73ritnnen/befIVaffersvoa ©amaritifchen prauwen begerenbe. 4gt;b biefem Brunnen 5^*^ . 1,1/ hanb/tfï ein bober^erg/ jwcy b^upt babenbe/ welcher einer ®â^'^'?
Kergé.
®4tfïim/ ber anber If bal ober iOcbalbeift. 3l«ffbem^crg©ari$im waw «Sbfti/ïween 2Htargcbawet / vnb gefd)riebcnbas(Bcfag (Doft / bafïunbenvK^p. s^ge« nbsp;nbsp;fegen fprachen/vnb auch bie vermalebcyung/vnb au ff bem ^crglt; *
bal warb geantwortec/nach bem bas ©efaç (Doft auf weifet/ ^^ÿ'L 2luffbem 75crg ©arnim ^eigeman noch 5«ffïapffen eins aUen ^ Æ pels Jouis 4gt;ltmpiaci bef 3lbgotts/gleich bem Stempel ju Dieroff* a^ erbawet von ©araballa eim Dertsogen bef Canbs / fbenfeit bef JJJæ
Ju ebr vnb gefallen fciin©ch wager Danaffe/ber ein óberfter ^y n wolte/vnb ifï ber â^Tempel ba blieben fïeben / bif ju ber jeit aU J^ rufalcm burch bic Kómer jerfïóret warb. Ã^ifen ^erg vnb 'fentp^l^, villeicht bie obgenanc Jraw gemeynt/ ba fte fpvach ju Jefu: Dnfer^ * tem haben auf biefem ^etg angebettet / tc. Job.4.0ibe volgen^ â.^ ben ?3crgcn Jubee / ©arijim vnnb Debal. ^uv rechten hanbf Brunnens ifï ein alter groffer Jled/aber obe/ baf ich mey n bie altà ©ichemgewefen fey n/bann grof alt ©ebâw ba ifï / vnb ligtvow^
Sllcyerbof â¡Â«cobs.
4lcp«(ï cfn Ã)orfF»namp; 6t»}amp;h
04amp;4^gt;
OMot/OrtnOrts có iV4|fcró mangelt.von oer otaot oie n^^ ^ I^olofabet^tober napolteab obgemeltt|ï/ ligt Re jweyer pbójó weit/woUettrtucVetUcbefagettbte ©tabt napoltmgewefe«rj '2^beb«ó.^ey biefem ^runnen ligt ein (But ober C^Oey er bof/ben äj fernem ©on Jofepbgäbe / au^wenbig feinen 33róbern / alö lt;5ene.4^nb ijl etn Ung/fruebtbar vnb febortî^baLon ©tebemf^V^^L gebeyn Jofepb begrnben/vonXügyjJten babm gebracht. quot;Von vier meilen gegen (ÃOtttag/îfl etn febón Ãöorff/ Cepna geb^fltn/ijïââL aneb etn ©tabt tm ©efd^eebt Juba / Cepna gênant/aber btefeô bâ^5-b^ret in bae ©cfcbleebt Ephraim. âVon bannen ftinffmeil ifï fer (V?arcf e/ (V^agmae gebetffen/ba enbet ft eb bas ©efd?lecbt gegen (^Otttag/bet^tbtefelbtg © tabt je^t ^arra. Don bannen etn gt;i^_^ Ifl bie flabt ©abaaÃaultsbabeó Ceutten bau^fraw gewaltigb^L febmäebt vnb ertóbtet warbale im^neb ber Ktebeer ba^ wirt/am ip.cap. von welche« mifsbnnbels wegen/garbey bas feblecbt Beniamin vcvctlget warb. quot;Von bi fer ©tabt ©abaa war 0? , ber erf! 2kónig von Jfrael burng. X^on bannen ein mcll gegen midiâS ligt bas iDorff Kama ait ff einem ^erg/ ^ur linden banb als iW*^îÃ( gben lOicr ufalem/ nicht ferr von ber flra^ / von welchem ^orff man bas gcfagt feyn fo ibieremins fpriebt Cap.ji.Xirtn fltm ift in gebórct worben/vnb ein grof wcy nen vnb Blagen / wiewol es fo gloft eren/in Karna / bas ifï/ in ber bobe-l^on Karna ^wo meil 5^9, lt;,ilt;ttiraictn. UOtttag/ ifïbie heilige ©tabt iOicrnfalem/ te. iOtetfïboeb 5« ^, ^^y Vier Ãam«. bas vierï)orffer in bem heiligen Hanb feyn/ bie Kamabetf^n/eiit^ .^ â5'ccua/ bcy ber fïraf bie gben Ã^bron führet / basanberim ®^Yi^i neptaltm/nicht ferr von bem ©d;lofs Sephet/bas britt ifï bif«^ v» »,
-ocr page 371-55ö«S(fU CLXXV
vtttbt Qylo/brts Audj Karna beï^r/abev Kama tfï fouti gr/ tbt f * ^*** bob«/ vnb in warbeit alle biflt; Ã)ót(fcv ligen bod). âPon Ãi^ tn « ®^^â^ 9^3^â (V^ittag jum Jorban viermeikn/ tjïgnr cingiv/ ^ ^**'^â^^â*ââ^â^ an einem Injltgcnenbltgcnbc/jumgcfcbkcbt ^h*^3^^^*^S* *5?on^mon vier meilgegen Orient/5wo meiIvom /ernon. baft^*^^**â^^^*â 'â^lt;:kten felbt/ ligt bas 2gt;or|f lin oepbet genannt/ba sepbet »«o tea 1 fl^^***^vom75ergentj|gt;ringet/ anwelcbemenblOeliaset'z ««rob» (jUj ââ3^âââ^^f/bajtnbtcKab«nrtn^©otte6orbtnjngmorgcnó vnb b«R^ö fiâ*^^^â^*^te«/al5 man lifet?. Keg. 17. quot;Von o^pbet eine metI tfï c '^lofs ^od? genannt / ba ptolomeuó ©imonem betrugUeben 3ttSs *^â^*^ *******li^t im erfïen ^ueb (V?alt;babco. am leefïen CaptteL viAx ^*^*^^** Ã^l'^fö «tag man gar eben feben bas Canb ©alaab/ ®ct^tt^,4djçi^(5(|-(jj|g4^(. / Jtembas CanbXffebon/bicgebórge m« k^3^^w2lbarimvnbP^iga/vnbHebobtel3ergc/nuebbompt fùhff ^ *â^ ^â^ ^^â® ^^^ ^^*** Jorban/ bi ^ gben tOiertebo. 'Don oepbet lt;t«to k ^*^^**^^^** ®^**^f^^'^S*!?/^*^**^^quot;^^*^vonJfrael lange jeit ©algaU. Wu Ã^**^^^^ben/alô (tevberben Jorban tomen waren/vnb/rerediebe lt;borff'^**^â^**^^^â^****^*^^**â ^^«^anneneinbalbemeilgegenpierk ft Jb r ^^**^3 ^â^*^^*â*^**^'^ bamuff vnfer iOlf KK vierzig tag vnb ejuawntena tfi*Hk'''*^^^^^*^boberberg/vnfd)wcraujf5u|ïlt;tglt;n.3lberau|fcimanlt;^ oetberg»«»:,« ^^*^3 ïft^t^angefoebten worben vonbembofenjeinb/ welcher brey JJEJJ^J^ Q ^on bifem ligt/in ber Tfüjïene bey lethel vnb Day. Vnberm berg Uv ^*â*^^ââ^ ^^V $weyen2lrmbr«fl febufjen/ Ãeu^t ber Brunne Delifet n«^**^®**^^ ^***^ vn^treibeeandjetlicbe gro(Jèlt;Ãólen/vnb Ãeu^tbar^ Cftl . ^ ^kriebo inJorban/baruon and) broben gefagti|l.^cy (Sak nl Æ ^ halbe meil tfl bas tbal 2td?or/barinn berfelbige 2lcbor verff eb/ Didier bas (5Ã?'ââ5*^h/von2gt;ieb|lals wegen / als gefebrieben liebet Jofne 7. X^on 'blt;U/:3oi«.7» OfAC^**^â® 3^3^*^ Orient bey einer meilen/ill bte 0tnbt Diâ¬rid)o/ etwan ,. .. diu 5^^ Ã:*â/ aber je^t gar tie in/ Baum acht Deufer babenbe / tfî nid?t vertilget Æ bic?^^*^^^*** Sktd^vnbaUe beilige fïAbt feinb barinn verttlgct.'Von ftttn2^.â*i'ââvmeilbeybew tobten ^eer/ ijl ber pletten ^etbaglage; xgt;et!?agla. bem ^^**^1« 2kinbcrvon Jfraelihrenabgefïorbenen 'X)atter Jacob tm/?**^** 'ââ*^ betlagten / als lie jbn au^ Xlrgypten in fein (Brab fûbv* moil *â®1â*^â ^â^^ (Benefjo. vnifï berfelbige Jlerfntd?t mebr bennein
â1 vo»n Jorban. X^on Diertd)o brey meil vorn Jorban/ilï bug tobte tittS''â*^® ****^ ^*** ®^^ ^fpbaltt'baóijï ^ed? ober Dar 15/0ber and) Weer be^ Ã^l^ee gênant w trt^artnn ©oboma vnb (Bomorra er/ Vhbr^^^^** 6kb/vnbb«8 febeibet Jubeam vnb2lrabiambie CAnber/ ^arumbbie CAnber (Donb vnb 3lmmon/vnb ber bergÃcyr/ 5tio ^**^**^ ^â^ hi^ gen Cabe^bame/ vnb bie Wullenc pbaron. (Dan btS**^'*?^ ^â'^bey gegen Orient ben ^crg Koob / ber vorzeiten Petra jr^aA/o«-
'^ ^*â -^^^^ bcrWAllene gênant warbe/aber le^unb bei^tes wanpew« hift, i^'^^brlicbe»©d?lofó/ von^rtlbinnoeinemCbrifHiebenKo'/ fiTem ge^ 'ât^^^^^^*^â*^â*^^*** ^*^^ââ**'^^*^ ^^ ^^^^ ^â^^ Ãolban feine ©ebAj5 ^gypti â*quot;âââ cttt^^H^^^â^^'^haltct. Don Cracb bem ©cblofó 5W0 meil / ijl 3lreapolió aw4pou«^ CahS^^^^^^â^^*â â¢^^^^S^â*^**â^^^*'**â**** einDAuptfcblofó beà ganzen â¢for nbsp;nbsp;^^^ anbern trabte / vnb bief vorjeitten ^r / vnb ware in bem
gt;titae^â^'^-^** Sâ^kgen/anfloffenb bie CAnber (Doabitamm/ 3mmo'/ oj^^. ^^'âtt^morreorum.ÃJabebarbeyilïbaeenb/ba^^aamauffd bkK5^°**^3®^â^hretwarb/5uucrÃn(bcnbtcBinbervon JfmeLDon '^0 fünjfmeil/ifl baoötAbtlin ©egor/vnber bem berg Ãt ngabbi/
Db jwiffpen
-ocr page 372-Ãö^ briffe fÃetl biffez ®cU6u^^/ nbsp;nbsp;nbsp;^
^«oifcbctt welchemïgt;nb bem tobten (I?ect / ifï bie ©nlepiil / b^t^y^ l^rtu^frow Cotbe be^ lt;V?«tnn6 gewenbet warb/nb mnn U^t Sï^ amp;?I?^ 'â^^ ^^^ muhgtob nrbey t baben bie jnfeben. Jtem bas tobt ^^SS wöt^xneer«. tnbevbreyte von Odent fid^fltecFenbe /fecb^meil/ inbetUn^^^^â'^ fïreeft voni^Olttemnchtju C^ittng-/fn0cnbte04rr4ceni/brt^lt;ôr^^j tngtbctl? bnbe/gnt fcbr fînjler/ nb etn Omin ber Dellen. âVt^l bwg werben gefÅrtebenvnb gejaget vonbufem tobten (Deer / vâ* , oSwe»^ KQunbervbagebe.söodnfl bie 5umerdâcn b46 von bunfl bifes ^*à iS^a. nbsp;nbsp;bdó gançe tbal fo ctwnn jUnfïnö bb|J C Ifï glt;f«gt / ein bard^Un^^,
ober vbertretfenbó tb^Cg^n^ vnnuQ vnhvnfrnchtbnr worblt;Hy'.^|, fo b46 eö weber C^ub nod) (Bm^i bringt/ bie gan^c brey te fo f^^'^Vt, fech^ meU welt t jl / bann allein bey ber 0t4bt Dlcrlcho / ba etliche;®*\^ ten fruchtbar felnb von bem Brunen DeUfel/von bcm broben Ã^^*^ h ben t|ï,Ã)arau)5 man merefen mag ble ffreng gerechtigbett vnb lt;*^L d'enhd) vrtbell (Bottee / ber fo lange jen bie @önbe ber 0oboi^â*^ ^ jlrengbllch verfolget vnb flraffet/ ba^ auch bad anfïoffenbe taufentlarblepeenmu^leibenbcrvnfrud)tbarbclt.ï)enauchbllt;^j^ jur rechten vnb linden feiten b^ tobt (Deer beturenbe, ganç vnftJJ'^ bar vnb bür: (inb/vnb fert vmb bifee (Deer/alà welt benn ber bunff ^** tJonbomenbe/tringenmag.XÃftllchfprechenbajjber^orbanbemfïâ^^j lt;Deer fein waiter nit vermifche ober mittbcile / fonber ebe beîin.cô b^ bom/werb es vonber erben verfchlunben/ aber bie Ãarractner fP5lt;^* förwar/baf es breyn vnb brau^gebe/aber nicht ferivonfelmao^Ã^âJJ wirt eö von ber i^rben verfchlunben,Ãblefcd tobte (Deer wech^r lt;**^â^\ gelten fo bieSchnee auff bcnl5ergen/ Cibano vnb anbern 5lt;rglt;blt;^^^ fo ber jorban vnb vil anbere torrent in waffer vorn Kâgen juu«â*â^^ bad allee auà bem forban in bià (D^erfieuft. (Dan|inbetaod)P*'â^ ober 73ech/bad fid? imgrunb bifee (Deere verfamlcty vu burebbic^â^, wfamcngetrleben/bangete aneinanber/ vnbge|lo||cn ju Caubb«/ trafft ber winbe/ wirbt ee herauf gezogen in groÃer menge / ià b^^H r,« vnbgut5ur2(rQney/ vnb ià fo beilfam vnbgutbae mat^e nit wolW^ magbenn mit quot;Olut ber ^rawen tranefbeit / vnb helft JÃbifch njâj bauon man lift Gcnef.14. garnit feye gnug gefogetvon biefem toW* (Deer.âX)on (Balgale ber Stabt obgenant brey mellen / vom ^fâlâ^^ Wâ Delifel auch brey mell wiber mitcevnaebt/ iÃble Stabt Day / bl« JPr bcÃritte/ale man lift 3*âh^e ^» quot;Von bcrfelblgen Stabt ein meil/ ifâ Kurbel etwa Stabt^ctbcl ctwatt Cufa genannt/ in bem (Befchlecht ^eniatfll^ â ÃiifffSCB^nu Jacobber patriarch aie erÃobc von bem 2lngeÃlt;htfeined^r«â*^F Ã^fau/ein Steinvnber fein haupt legte/ vnb entfehUeff/vnb P^^^^.^/L I^eyterbie von ber Xtrben anbtf an Dimmel giengetc.alegefchrKâ^ Ãcbclt;Beuef.x£.vnbgabbtfer Stabt ben nammen Oethd. TOon ^*^L ein mell wiber (Ditternacht/ gegen Kama / auch Sylo genannt / if palm/barunber begraben ià 3gt;elbora/ ble etwan lang bae *VolaV0 Jfrael regieret / vnb fenbet Marach wiber 5Ãaram / ihn vnb jubeÃreitten auff bem ^erg quot;^habor/alemanlifttn bent ber Kichter am 4* Capttd. âVon bethel $wo mellen/von Dlernv*^, 2fni»rotb- nbsp;^^ey mcilen/nlchtfert von Kama Beniamin/Ià ber matde ^^^^âX
etwan ber prleÃereygen gewefen/ein kleiner ^led/ von bannen P^ JVC« wûfîcne mtad ber prophet bórtig IÃ. ^ey 2lnatotb $wlf^en 4gt;rlcnt vnb (P duventene tag/fahetan biewüÃencjwifchenDierufalem vnDiencho/badÃö*^ , 'â\m âm vtó wüÃene Ouarentene heiÃt/ vnb Ãredet fich vber (Balgala vbbeÃw^ lt;Siid?o. nbsp;nbsp;b ià 5« ber wuÃenc wiber 'Ceewam vnb Xtngabbi bey bem ^lt;^^^^^^0«
-ocr page 373-jj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q^onWiJ- CLXXVI
^^^^** lt;ÃO«v S^gen 4gt;cctbcttt/ vonbem flAbtlin ©egor bey eb
fotv- *â^f^^^3«lt;:wtrtttrtuff bcttl3crgi^nglt;ibbt/ baMuffaud? ïö^utb (^âgabbi.
lgt;ttXgt;J^^**^^'â^^o*â3lt;«blt;*t/tgt;lt;fb»0«»l verfolget. X^inb ben) elbcn â¢âbet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â^^b rtuff ,m / wat votjeitten ctn ^alfam Wcingattcrt/
^Uo^** ^^^ââ^^^ ^â^^ 3^^^ gcttannt/Ubt/ ba nam bte Ãontgin ^gypet/ ^nb ^â'^^âS^betÃett/ benfeibertWetngatten Itc^btc ©rôdait)bâ«ben/
^*'^^^^â^â*'^S3'^lâ^f^*^^**/'***^^^^^*^® t^lt;*^vbl5ttb4fó/butcb
ftti'â *â^â*^fvplUe» 3lntbonp bc^^eyfete.i^e fetnb and) noeb 511 bio cchi ^^^^ tâbenswetg auffbtefem ^etge ifngabbt / aber bie ©arta/
Ÿ*^^*â^^*â*^lt;:/rvlfïttt»lt;Câbtl({en(ÃOettfd)baber|teebtet. âPnbet slótte tofH ^^^^ b^yfï^ tobten (V?eet fetnb gat febóne ^Anw/ abet ihre ^tüebt 'S*^*»/â'«*w if(b^*â^*âP^**vffllt;^»âlt;*betobetbttlt;bt/ fetnb innwenbtg voUüjfelvnb ^Se»?âââ Vnb^â'^ *^^® ^âââ¢^â¢âbgcfagct|ï. Jrembte 23etgifngabbt fetnb gat bod) Viitb'^^**^^^*'*^^*^®®^*^*^^*^ / mttgtoÃen helfen vnbtteffen %bMetiï ^®3cben/baó aneb gtewltcb $ufeben tft.Don lDtcttd)o vtet metl wibet j^^ciocnt/ t|à bas ©cblofe 3lbomyn/ batbey bet fo von tbietufalent gen quot;Ãb^l^^ S*^^âbe/ vnbet bte (^Ootbetbante/ banon lefe Siuccam 10, cap. bem ^ ^^â^ ^â^â^'^â peltten viel gefebid)t/ man gebtatteb bann geley t/ ,^ânnacb baffelb ottb von ^lnrnctgtc)fen fein namen empfangen bar.
CBcf(ti ®âây^5V£gt;ometlwtbetigt;cctbent/t|l^atbnttnbte@tabt/vom ^AtV»«».
^*^ Veniamin / von welcbet flabt © emet bet boje (lOann butrig
beuk â®ââquot;**^â ^^^â^ 2.Keg.ilt;^.vn ijl gat etn febóne fd)lofó/a« jf etm bo'?
- Æ Â®?^3 gelegê.Dnbetm felben ©èblofe mt tbal wibet -Ãttent/ auffbet 3ââjetttenfïtaf von 3bbomtn/ tfï etn ©tetn^eon gebetfren/ bef ©ons
^^ben/fo grof aló etn ofenvnb febetnet matmel feyn. quot;X^on ^Ãatbntin â0ct4gt;cctbent$weenarmbtu|lfd)óf wett/t^baóCajleU (^Oattbevnb ^«vte/ â 23etbanta genant/vot welchem wentget benn eine fletnwntffe Xetb^nto.
viihk ^ ^*â**^ Ctjletn auffbem fclbt/wetfcc man bte jïarr baæateba/ ^^bbavit44^ (^Q^na v'nfetm lOifKtn Jefn gen 73etbantam bom en be/ ^ Wen Ite|fen/al0 et Ca5arnm etqiitdet/ banon man Ufc Job. ».o» j^Ãâ^w^ttgtmannod)bas banf ©tmonté Ceptof batinnen vnfet ?gt;^Kfaf vn afa ba (V?atta (V^ngbalena ^n Æm bam/mit Jt bringens bi n? ^^â¢âbajbcvlnid^à voller ©alben / vnb fïnnbc btnbet fetne ^nf/ 'Ã^^ lm wAfebenbe mtt /ten jäbetn/ vnb tróefnenbe mtt /rem baar/ ^ââlimbeinlt/bvcmClOiinb / vnb falbenbe mtt bet ©alben, Cnceamr» kostbas bauf UOartbc bartnn vnjêt t?if KK offe beberbergt warbe «t fernen Jóngetn/tfl barnacb etn ^iteb gebawet worben/ tn bet ebre ^artbc vnb dOnric ge wetbet. ^a6 grab aber Canari b a tauf er tarne/ ^9wlrfet von 3 if© X)/ t/ï nteb t fett von btfet Streben / vnb eine 5tmlÃ7 ^?^âââ^âquot;â ^e'iapdl ba gemacht/ vnb bae ©tab mtt (V?atmel vbet$ogen / wek gc«bx«7«n.
^^^ ^â ©artacent febt ebten/von wegen bef 5lt;îd)en6 fo ba
5 weben. Jtem fo man von ^etbanta gben iOternfalemgebet / fibet h^^(-^^^'^l^â'^â' md)t fo balbt/ von wegen baf bet Ãlbetg bat$wifcben at fonber man muf vor etn flemen bübcl auff/ïetgen/bann fibet man ââ tpeilbcr betltgcn ©rabtmit bemberg ©yon/ vttb fo man baffelbtgc t^â^?H*âââbgebet/Wirt bte ©tabtwlbct verborgen. Jtemvnbetm ólbetg ^etbpbagc bem ï)ot jf / bas man bod) 5ur Itncf en banbt etn fïeln^ » nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'â^^^^â'^' gebet man ein blctne gâf Un auff/ vmbgebet ben ólbetg/ inb a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â^ 1^^^^^â^ vnfet t7ifrramPaimtagauffbem iffclfaf/ ®« Itabt jutetttben/ bafelbjf ergla/ïet bie ff abt JOtetufalem/ mtt bem t) b # ^^cmpcl
-ocr page 374-5)lt;J^ briffe fBeft bifffe' ®«lf6u^^/ nbsp;nbsp;nbsp;^
©yl».
ÃTempd Qalomoniö mb bed betligcn (Bvabs mte anbern hdl^Ã^** ?J,» ten/mb ulfo Bompt man vnbenan ólbcvg ba bte febaren ber ben vnb nach^ebenben fungen / ^^fanna/u»\?nbvntcrnt?te}v^y' ftólteb eynfûvten gen tÃlcrufaUm/ wiewol er bteterUdb »ber Ã^^l^tw ^an fórgebet and)bte ©tabt vnben tm (Barten / ba er bettet v«^* ^^ tigen Ãd)wlt;y^ verged/vnb bamad) bey (Betbfemani gefange^yj;^ Dnb fo man vber ben portent Cebron bompt / gebet man au|f tba ben^ergba er gecreu^igt warbre^ùrebin jubefebreiben rtgtbeilbe^n.Canbd/bae nod? au^flebt/1(1 hamerden/ba^v^'^j rufalem jwomeil ber ^erg 0ylo tfl/ an welchem enbe bte 2lrd) nbsp;nbsp;nbsp;ju
©«baort.
æniatiÃ.
25otl?ovort.
â¬arf«tlj^i*i* run.
Alibi's,
jo.Cowfènt
ein lange 5lt;tt war/ vn auch ber ^abernactel bee gebing« / ben bet Wùlîe gemacht bat.âVon bannen etn bleln meil/t|l btc (labt ^ââL^ on/vom (Bcfcblecbt ^entamtn/anffbem fe^t genante bcrgltgenbü^^.
^itrger bifer (fabt barten alle btngz bte Jofue ben flAbten Pleticb^Jquot;^ t?ay getban batt/ fanbten Rotten bin mtt alten2^leybern vnb 0» ben/ vnb hartem 23rot/tnma|]cn ab ob fte vonferrenlanben botitf^â weren/gnabbegerenbe/abmanlt)5t Jofueam^.cap. i)onDilt;föP^ vlermeil wtber Occtbent/t|l b^ CafleU XrinauÃz/et^triicopoltö ge»**^ welcbeean^bem ifuangelto Cuce wolbebannttjî. quot;Von OteruP^ brey metl/vnberm berg ©yb/tfl ber Rieden ^otboron/vom geflt;^^îf. 75entamtn/ von welchem auch melbnnggefchtchttnben ^ùchetfty fne vnb (V?ad)abeorum. Don t?ter«falemfón|ftbalbe metl wtbet^ dbent/tll bte ©rabt Cartatbbrtm/etne vonben ©cAbtenber ontren / bartnnen bte 3lrdgt; (Bottes ^wen^tg 3ar ware / ab (te von P it jîtm wtberbracht warbe.Don bannen ^wo mellen 1(1 ble ©tabt C*^^ b/ auch etwan bcrfclbtgencine / welche ber t?eybntfd?c 2^énig 0^*^? eherib bclAgerte/iuberjett ^5ed?ie beà Ãontgs ffrael/ ab ma»W^ 4- Ãveg. am is. vnb gebart auch ju bem (Befchlecht ^ntamln. Do» **â^ rtatbartm^wo metten / iflbte ©tabt ^etbfamcó Jublt; alfo glt;blt;HrJ jiii vnberfcheibt einer anberen ©tabt/aud) ^etbfameà genannt/ îgt;lt;â^ bem (Befd)led)t neptaUmUgt/vn ba bte^etbfamlte Weiten autf^Jâ; fclbtlnbcr l^mb fd)nittcn / vnbbte^lrch^-ótteóvonSlrfarontrâ^^^ geftibret warbe jÃarben von ben 23etbjamlten (teben^tg^DAnner ^/',^ f^ntre?rt^blt; » ^ââIf^^^ taufent dOenfehen vomgemeynenDolct/ vonwegenbAp* img gefror# ble Ãrch (Bottes bb^ gefeben bettê/ab man llfet uKeg.am ó. Don^âC ben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rufalem jeben mellen wtber Occlbcnt/lfl Kamatbafopbïn/ligcnbclt;âi'â
^oppeoamp;et
bem â23crg if pbraim/welchs boch nicht elnl3ergl(l/fonber etn ebtnp^ 2(tom«tbi4 alfo genau t btefelbtg ©tabt bat and? gcbel,fen '3romarbta vonvrcWââ er Jofepb ber if bel war/ ber vnfern Difrm Jefum begraben bat.âÃ^âââ bannen war auch ©amuel ber prophet bórttg / vnb ligt ba begrabff^^ (eQunber bel(itesKamala. Dortbannen brey metlen gegen Occibe»^, i(l ble ©tabt Joppe/fennuber Japba genannt/ ba ^onas in etn 0^âH gierige/wóUenbe vorn Tlngeftcht (Bottes Ãleben/als man bat litf«*â^ Propbeecy am i.Cap. Ã)« bat auch etwan gewöhnet 6. peter / J» ^^ g berg behalten bey einem ©imon genannt/ warein CAberer beft P^*^^ beym dOeer war/bauon man Itfit in ber (Befchicht ber 3(po|lel ^^Fâ*^.^â Dnber Japba ifï Jamnia dn anbere port am (V?ecr etwa bef Jÿâl®* Kât Æ nbsp;nbsp;^ lanbs gewefl/^wo mcil von Japba wlber mittag/welche port J»^^^
lt;. xn^ï^f». «. dOachabeus gewan vnb verbranbt / mit allen ©chlifen bafelbfï/ baf man bas Je wr 511 l0ierufalem(abe/alsmanliftz. CÃOadiabcor«»* am ii.cap.D0 t:?icrupücmi.mdl wlber mittag 1(1 bte jlabt^etbUb^
-ocr page 375-550« afU CLXXVll »b^ïy^^^S^f JUcF/ntc allem van wege bet geburt ÃDauibó be^ pro« JÃIà ^^â^^* -^^^^â vnfevd Herren/ ble beybe ba geborn worben j,««^ 2gt;«# bat cr?^^ «beman bar tont pc begegnet bas grab KacbeUs Jacobe mos »no ®cbA ^'^'^ '^ «uff bte rechte banbt bey bem weg/barob auch Jacob ein «nh»/^^ ^â*^«*Tt tittel machen lic^/ u. groÃer Stein auffe órab feç'/ finb â'^^ ^â'^ ^^*^ ©efchlecht Jfrael / welche Stein noch ba Ãnb. V^Oan Kolt 1*â^ ^â'^elbfl etliche fehwar^e ©teinlin/in maÃen wie Richer ge'/ nbsp;nbsp;nbsp;*
f ^P^S^ bie^ilgeraufÃulefen/von wegen etlicher wunberwerct bot/x ^ ^â ^^^â^^^^ Pyn.lt;5egen ber fïabt25etblcb«m/ ijï bertbum 31'/ twuh u ^**^ ^^ââ^ genant/ba Jacob vorzeiten etwa lang gewonet b«f/ fù^â'^®**â3^^^â^*^ t^lt;*w^fplt;^«âw^lt;*lt;blt;Ubglt;nant» Don^etblebem ^âân armbruft fehlt fó weit/ ift bie |ïatt ba bie lOirten fo ba wacheren in in ****^â5^^â^ gebürt CbriÃi faben vnb bitten bic -if ngel fingen/Gloria tù^^s ^^^^^ ^^^'^^^^ ifï/^bv fcy (Sott in ber bobe/ welche auch jbnen ver/ timk â3^^'â*^^ 5ufeyn ben ÃeyImachcr ber Welt.lï^etblebcm ligtauff hoben ^erg/ aber eng/ b«^ länge ift von -Orient gen -Occiben t / von
'^^ *^ ^^*^ nibergang/vnb ba ifïauch bie Ciflern bey berport/auà «tber ibauib begert $u trinefê/ ab er in eint ftreit wibcr bie pbiliÃcod ^â^/vnbbreyberftärcfÃen(V?ännerauÃfeinerKitterfchaÃt/trangen Vnh nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jcinb/ vn fdtipÃxen waÃer auÃbcrfelben GiÃern/
L ^f^ó2gt;aiitb/ bereboch nittranef/abmanuÃt/u parabn»3m ^âloer ber Ãabt gegen -Orient/vnber einem helfen/ war bey ber Ãabt/ ei ?â^V^^^^^ fittenbeffelbcn lanbe iÃeà gewefeneinÃall babenbeD Æ* Ãtüpffc til etn iclfen gebauwen (ab man ba ge wón licit 2^ri^ ffen âWlt;bCijt gebom worben von ber Jungf^wen (V5aria/ vnb auÃ^gam S«nblc6oit||g{gt;gttgerechtigteitCbriÃu6 Jefus vnfer(Bott. ïOoct?bey ^*ifc^tobgenantenfelÃn/iÃeinanbcrernoch groÃer/vier fchuchweit jgt;âftvorigct|/vnber welchem bie 2lt;r0pÃ^war/bareyn bas Ãlnb Jefuô i^Mbt gelegt; |â4yî)j; fWir bcu Ochfett vnb Iffel / mit fd?lcd) cent welt Un âübwidicc/aber ab mich bebunett/iÃs nicht mebtbenn ein ^elà gewe# vilM mb ià ein tbür in mitte barburch gemacht worben/ burch bie man ^J lâon ber (Tapcll in bae Cbor eyngebet. 5«t Ãattbergebürt vnfer« b 6 ^^^'^ S^^^i^ ills'll ^i*^ ^^1^ Kirdten in bie Capel »o. Ãaffeln berab/ ®^Pigt;tf44) obbe^eichnct iÃ/vnb biefelbCapel innwenbig mitmuÃertem wetd/bne pauiment mit (^OarmelÃein befett vnb gar roÃlicb gemacht â¢It/oarinn pnbetman noch «n tbeil vonben2lt;rüpÃcn/barlnnenCbrt^ 1^10 gelegcnlÃ. Bernhart von 13rey ttenbach vnb Dans âWucher von i vurnberg fagen Ãe bnbê noch nit gefeben ober gehört eynigen(V?ann/ S ^^^^'S*^/ âiâ ^^tt bcrglcichc ^ird^cn gefeben/ aie anbächtig vnb boÃc-â nbsp;nbsp;^® ^â^ 2^irch 5u ibetbicbem ià / bann gar vil vnb groà Xf bei ClOar^
MÃeintn feulé Ãnb in fr nach vier orbnung gefegt / bar vi bie euÃcrlich ^nd) baà ÃhiÃber 2^ird?en genannt/ ob ben ©etilen bià an bie ^ab ^5*1^ 9«inacht von febónem abelid/en gemuÃertem Werct/ von allen ^iÃorten von anbegin ber TTelt bià an fungÃcn âCag/ auch bae gauge Joetp^uiment ber Kirchen / ià von (I?armclÃeinmancherley färben ââMiiJt/bas febóne gern Abi gar wol gedert/ allee fo BoÃlich/bae vil mey^ JJiu es móge nicht gefeh Aget werben. t)ie ©arraceni ehren alle Kirchen âttfer lieben frawen/aber befonber bife $u ^etblchctu.X^on Kethlchem «â»halbe meil gegen Occibent / ià ein éórfflin mit namen ^c^ech / ba ^^^^^^ «iwaber beÃe iVein witchÃ/ber in bifen lanbcn war/ in welchem â¢OorÃ/ â»âluch gefangen warb von ben Kinbern Jfrael/ ber König ^tbonb P h lt;# bejech/
-ocr page 376-^IJÃtC.M»
©4^ briffe (^«Ibkff^'SBfWâucÃÿ/ b^^cdj/vnb/inb^nb vnb fófj ab geb au wen / beralfofpmcb / ^lt;gt;^^% Scf4?abf/7o. 2^óntge mu^ren vnber mcim rifd? bic brofamen f^â^^âï^n ïnen Aueb b^nb »nb füà bureb mtd? «bgebauwen wurbé/aU td) 5^^Vp bab/ bAt Aud? wit (Dottjngcfógct.^Ufo fübveun pt bU Kinbcr von J vad/gen lOknifakm/ ba jlar b er/aïe man h^t f ubte. «.Dan TJeebw^u fed?^ med gegen -Orient ob bcm tobte dOcer tft ber berg ÃîngAbbt ^^^ vem obgefirwben tfï. Dom fdbigen brey mdi gegen mirtagilï nbsp;nbsp;^
t.Ãeg. ijï Ctvccua
afmosse* lgt;»wl?«wj?»
5tp^.
» Xeg.ïiJ. mao».
i.Xcfjxï. ©eyr cut berg 3cwgt; mee.
2(meledgt;.
1. Keg. ry. CaöelJ;» berrie.
S;7«w. 13.
* nbsp;nbsp;nbsp;35crt?x4d)(t.
lüdmbw#
bd 2tdule / « »tf bem bernad? burd? l^erobem gardn webrüchÃö^, ' gebati wet w arb/dOeffibw gênant. 2ln bifern cnb i (ï 2gt;autb offe 'â^â^?.( gen gelegen mit fein (Ãefdkn baibn ©aid jwt^bten fudu, al6 ââ^^^« «.Keg.am 13. Don 25etbleblt;M» iwo meden gegen bem 0dgt;lof6 ^^^^ nanne/td bic dabt (tbecua/ Auffeinem^erg Itgenbe barnon ber pbet 21 moe geboren war, ber and) ba begraben iff / welchen ber Iv^ £gt;d?05taô mit einem Kolben lief? ^«tobt Ablagen. Tin bief: dabt f^H j bie wüdc 2^becne gênant. Swifeben'ïbecuavn^^ngabbiligtdn^P* bef ©egene gebeifdn/ba JofApbdt ein Kónig Jnba wiber bie 3^â**âL 00 vnbTtmmonitaó dritte/vnb fe vberwanb.lfinmeil wego vonïgt;^*\ «e» Stgew» ^erg Qnarentcneift dn ©eblofo/von tOerobe bem gebauwet/bae tSerobiumbeiftgar bod? ligenbeba and? ber ft tbi7â'2 bee begraben iff aio Jofepbnófagt.Don ïecuafünlfmdl/iftdn^l^*^^ OipbgenAnnt, bey einerwüdeneand?alfogebeiflen/ ba ^aiHbHd?5^ bid verborgen bat/auf vrfacbofftangefaget/ale man lift «. Keg»'^ pit. zi^. iOaran fl^lfet ein anber wó^ene gegen dOittag/ bdflet in weld?er ber 25erg Carmdue iff / ba and? nabal Carmdue wobn^^^ berÃ?auiból5ottenvcrad?tet/bef iOauff^auwTlbi^il/ Ãgt;a»ibi^â*^ befjèn tobt ju ber iSrblt; name/ aio man bat imcrflen toud? ber amx;.Capitd. ^aranffoft ber23erg ©eyrtn Jbumea/inbem gelagen/weld?eo Canbt bie Kinbervon Jfrad lange jeit vmbjilt;2 muften/al6Ãgt;ciit.3.gefd?rleben(ïebt.Tlnbicfdbe'n?«jïenedOaonfT gegen dOittagbao Zlanb Tlmded? / wdebeo ©aul von (Bote glt;be»fr^ warb/ gang vinb^uberen/vnb alle dOenfebenbarinn jutébeen/aU wlt;*J lifet/i.Keg.iy.Dor bemfdben £!.anb Tlmded?gegen cim arm bef tobijquot; (30eer6/ ift Cabef barne / von bannen dOofta fenbet 12. ©peber/ joW^* benbaoÃanbCbanaan/ ju benen er and? fagte / baf fegarebertV^ merefen folten bad Canb/ wie frnd?cbar eo were/ wie flard bad vnb wie veftbie ©t Abt ic.Dnb folten ftn bringen von ben ^óefetenW fdben Canbo / aio fe and? tbeten / am wiberteren bringenbe mici^^^*^ ein groffenîTranbenan einer ffangen/alo bif befd?rieben fïebt n»*ââ''^ Ãgt;afdbii/ bud ift 511 Cabefbame/baben bie Kinber von Jfrad dn 5Cïtgewonet/vnbbarnalt;bbenberg©eyrvmb5ogen/aloob|leb«fâ^ââ^ T3etblebem brey metlwiber dOittag/ ifï ba« 2gt;ór^lin 23etb$ad)a bo* gelegen/ barbeyein anber ïgt;órfflin ligt / Karna genannt / anjf^**^ boben Kerg ba man bas gange lanb Tlrabiam/ bif ju bem berg amp;iy^' vnb alle ©tAbt feben mag/ vnb boe tobt dOc^/ vnb alle bie enb/ blt;^* fid? Ãgt;anib etwan verbaleen bat^barju ben Jorban bif gben vnb bif ju ^m25ergTlbarym. Jtemba« gauge Aanban bem gWquot; dOcer von Joppe an bif gen (Baja vnb 23erfabee / vnb ba« gang« w*^^ Pbiliflym / von Kamatbafopbym vber / vnb Meeaten / vnb ^joï®^. vnb Jiamniam/ vnb Tlfcalonem /fampt bergangen Jtfbnevnberw» ^trg Juba. Don Karna fegt obbcftimpr inebr bann ein mdbbey 00» weg ober jïraf/bcrgbenAl^bronfiibrec/ifldOambre/baTlbrab^^â^
-ocr page 377-, -^îonW«- ' CLXXVin
^^'^^^â'^^ brtt/ba cv and? ft^enb beym feIb;H banm vnbev ber »ttïï?**® '^obentaefeUz brey (K)ânncr ben^ergherab bommen fab^Z s^»bettet etnenan/vnbführet fie fnfetnl^au^/ alemanhÃeCBenef.tS. ®f««Pâ®» , ^bannenetn bulbe meil/tfl ^bron bie ait ©tabt/jn btepr jelt gan:5 ^0^». ^^ret vnb wû jl/vnb »il gro^ alte verfallene 0ebÃnwe/ baranfi wol ^^tnet/baf fte vorjeitten ein bertlid?e ©tabc gewefen ijl, *X)on ban'/ «,?*^^*^***bruf{ fd^nfe weitligc i^bronbic neuw ©tab/an biefem enb ^lt;*wet/ba bie huppel fpeUmef ifl/ba 2lbam vnb ^ua / 2lbrabam vnb ift^^^^fuac vnb Kebceca/ Jucob vnb Hxa begraben ligen/ ba iff vorgt; Câ^âi«in^bumbBird?ober ^iflbuotïbgetvefen/babieCanbnod? vn'/ 1
^brijlen waren/ aber bie ©arraceni haben /etjunber gar eine
Iq **^f«fïungallbagemad?t.*Oonberbuppelfpeluncagegê-óccibcnt/
âideale ein gut armbr«f{fd?ie|fen mag/iff ber tiefer/ îSamafeenue ^j;-,.««! â'f '^ ^*' ^bam von (Sott tfî geformiret worben/ weither 'Ader rote ^ev^Ww, hatbieman mag biegen vnb jetjtehenale'WachlL Hp fóren bie
,â^racentau|fCamelthierenin Ifgypten/ in^thioptam vnbanbeve . ^^fiir gar Bo|ïltch fpecerey verbauffenb/ vu wiewol fte ber ^rben vil QH'^59fgt;^rcn 'ncdgt; fd?ein«t biegrabung Hein vnb wenig fcyn. ben man . ^^ P*ffï' ba^aUweg vber ein far was gegrabê worben ifï/bureha
L Jâlber wunberbarlid? erfüllet werbe. (lOai^agt and? baf, wer biefer
^ ââOctibty lm hab/ móg von beim vnuerniinfftigen Ãâbier verlegt wer^z bami verhütet fte bie (V?cnfd)cn vor fd?AbUd?em fall. â^m Zb^iï
t-^V^^â^^wlflfehrfruehtbarvnvbcrbiemaf lujlig.Vomlegtgenatt'z eAs ^^' ^â^ 3'ââ^^*â (letnwurff/ijl bae enb ba Chain fein Kruber Abel c^plt;t/alómanliftlt;Benef.4. Hit fen von bannen iff ein tOu le in ehn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;gt;
h/barinn Abam vnb ihua ben morbt ihree ©one Abele / hunbert ÿs^*^ âlt;lt;*â fagt/beweynt haben/vnb fnb nod) in bcriclbigen fpe^
ââftdenlt beyber Ugerfb^tt/vnb ifï ein gueUenber Brunne barinn/ ba^â getrunden haben/ vnb hat bie tÃüU breijpg fchud) in ber busge/ ber breyte bef gleichen. Von A^bron^wo meden gegen CDi trag/ nbsp;nbsp;1 j
öieQtabt Ãxbtr/aueh Cariathfepher genannt/â¢welche -bttomelCa Jb^bte, ? ^^^^â^«ber gewan/ barumb er ebae ill Caleph ) ihm feineCodjt er 511 écrite ®^lt;begabe/rc. aie man lift 3ofue i;. Von ^bron jwo meilgegé mit/ ^â^Ȕaeht/ ifï bae enb necUefdjoUgênant/ ein thaï ber trähem/and) ent x^n^rA^M ^orrentbef'^rraubenó, bann von bannen namen bie©pehcr von (VOo z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z
I^aufgcfanbt / aie hieuorgemelt/ ben KAben^weig mit feinem Craugt; ^m/Weldoen ^ween lt;V?^nncr an einer {langen trugen/aud? namen fie âonbannen (5ranat$pffel vnb ^eigenteZ^ur linden hanb biefee thuis ^dner halben med/ill ber ^ad? / barinn Philippus ber Apoflel / ben ^oren / ber ^Vonigin Canbacis kiener tAuffer / Actorum am adttem yott ilecllcfdtoll vier meden gegen Oterufalem / iff bas t?auf ouda'z
/ barinnen ©. Johannes ^apttlla geboren iff / vnb d^arta itli^a^-â^^grüft/wleaudgt;obberóretworbeniff.Vonbannengegett(lOittcr^â ^lt;âlt;btilinobe/etwaeln0tabtberpricllergewefen/bielcQt^etheno/^^i,^, Hbeift/ba Ã)auib vonAbtmclelt;hbas@d?werbt(5olie Jetbeijtant/ »aijcjwpoi. jimiterlnertAbteebctt/tc. als man lift/i.K^.zi.Von Bethlehem ein quot;âmig mehr bann ein med / gegen ^'cena ber ©tabt/iff bas (Brab bef J'ââ3ett Apts Coriothmir leinen (ïOünchen/ bie alle mit,hm ba erffar/ lt;)5ectncvno ^m/vnbip vorscitteneingrofps gelAuff bahingewefen. Aber vonamp;an5gt;tfd)lt;}ffe *âCcaron fdrgebenb gegen óOtttag vier medifl bie ©tabt Caipha / vit / vonatcMro»
«^m berg Carmelo ligenb. Von bannen brey weil/ iff bas veft©d?tof / nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â^
Ph d# ber
-ocr page 378-Cef^ve«.
ÃJTuc-
0ÃVO«,
©erb»
2(«4ron.
3(jota».
^edja. tfiaata, â¡ofwe 10^
Socbor. i-Ãtgiy.
»etbfut«/
Sffcalon.
©4lt;#.
^a^ Quitte t^eü Mcfrö ^eltÃu^^z
bet'15tlgcvgenannt/tnbe^ (^Occre betten gelegen/etwa»bcv 3W fd)4|ft beà CempeU gewefen. âVon bannen vier meilen i^ bie farea/etwan eine lOäuptfiabt in bem lanb pnlefline gewefen / ^Yjü, jett als bie lanb nod) ber Cbti|len waren/war baein-itr^bilîb«»^^â^^ je 0tabtbtc^ vorjeitteniöor/barnac^ pyrgue Ãtratonie/aberà bee ber gro^/al|i er lie wiber erne wert vnb beffèrt/nennt er Re bent 2^7 fer Cefari 511 ebren / Cefaream/ von welcher jofepbus viel febvetbef-® gen 4gt;ccibent wirbt fte vmbgeben mit bem groÃen UOcer/ gegen -üfX mit einetnfu(fen pfulbattnn viel Crocobill feinb/ift vorzeiten gewefen/abcr/egt^nQ^erllóre^ Ãgt;er heilige pbHtpptj6b4cb4g«'â net/ vnb feine vier eoebter/ alle Jungfrawen vnb TPeiÃagerin/ Ãanct petr«6 b^taueb in bifer Ãitabt Cornelium be^ Aeyferö manngetAuffet/ berbererfte 15ifcbo|f barinnengewefenill /nl0lt;lt;âââ Itfjttnbem leQtgenantenl5ucbnm$ebenbenCapitel. ©anct P^âvL bat and) vor bem 2lt;ónig 3[grippa vnb bem 3mptmann ^elice / tr'^ ben tlugen Kebner â^ertuUum/ fteb fdbe gar vernüniftiglieben febólbiget vnb verfprod?en/3cto.24. l^onCefarea ber 6tabt brey len gegen mittag ifl ein Ã)orff3lffurgebeiffen/ aber vormals ^nbp*^ triba/ von Perobe iVncipatre/von bem es gebawet warb» Don bantj^quot; vier meilen gegen Orient/ijl ein jïabt/etwan UOauctieb genannt *â^, fe^t Caebo gebcijjen/ etwan bem (5efd?led)t (Hanajfejugeb^vig / fert vonbem ^crg©aron gelegen / barank babenbie ©arracent^^, ©lt;blofdberl5ilgerobgenattnt/bejiritten.âX)onbannenwibermid^ Ijl ber berg ©aron/vnb ber ^lecf ©arona. Don 3ljfur feinbacht nbsp;â
big gen Joppen an bem lt;ÃOeer ligenbe/von beren man broben vilglt;Py bar.Don joppe vier meilen ijl bie ©tab (Betb/niebt fer: vom (V?^^^'5ÿ legen/etwan eine von ben ©tobten pbilijlym / ba cygentlid) bas WJ pbilijlym anfabet/ aber je^t ijl jte ein Heines iD^rff lm / vnb beijï Æ'J lin.Don bannen jwo meil/ijl ^etbfamesjuba ein jlabtvon bereneP gefagt ijl.Don bannen vier meil wiber mittag/niebe fett vorn bie anber jlabt von ben jlà bten pbili jly m/ 3lccaron gênant/ and/ dn Heines Ã)6rjf lin.Don banen vier meil ijl bie britte jlabt paUfÃ'â^^ rom/3$otus genant/aueb je^t ein Heins £)órjflin / ein meilwegs , (Vleet ligenbe.DonJoppe jwo meil/i jl bie ©tabt Ctbba ober îDifF^^J von beren and) broben gefagt. Ã)ie ©tabt Cepula ijl nit fer: von /^ , ebió.Don bannen brey metl/ijl berried lljecba/vnb (Da^eba welche beybe Jofnegewan/ ba ficb auch fûnjf Kónigein ein fpcln^d^^ Vetbargen/ble Jofue barinnen jienge/als man li^t Jofneio.capif«^^ bannen brey meil / ijl bie ©tabt hotbot Jnbe / nicht fer: von ^anib (Boitant ertobtet bat/ als auch obgefd?ricbcn i jl / vnb ma^ getrudter imerjlen ^uch ber Könige am i7»lt;rapitel/ftnbet.Doâ^ *^^^ e feinb brey meil bif gen birman f. von b^mauf anbertbalbe mdv 9
betmanburchbas tbalKapbaim genannt/ nebenbempanf bift/vnb lomptjn einem gar webdichen Ãchlofs / Keçuragenan^^^ welches bie (Ãaehabei vor^eirten gebanwet haben / vnb ligt ein meil vontliernfalem.Don Kjoto feeb^ meil/ijl 2lfcalon bie vierbt nbsp;nbsp;,
pbilijlinornm/am (Vleet gelegen/vnb bat ein form eins halbe jij âIL fajl webrlich gewejl/ba je^c bie ©arraceni ein grojfe vejlng habe« nbsp;nbsp;,
bannen 5.meil gegen mittag/ljl bie jlabt (Baja/anch am nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f^L#
vnb helft fegt gemeinglich Najera/vnb gebt butch jte bic jlraf in *Y(, pten lanb / als bauon hienach im anbern theil weitter gefebdeben ]^^*
-ocr page 379-'ScnS(fï4. CLXXIX
UHt*^^?*^^A^rcâââ^'âââ^^^^âltgt;t^gbett^^t*râ^Bclt;/ bkfe^t CBaUtn bellet/ 25cifï»b«. f äb k *^ J«bc4m vnb b4ó gelobte C^nb gegen lt;ÃUtlt;tg, 5)4 bótten ^^â^r-^â
^ â^«brtmvnb Jfartclange^eicgehobner / à lamp;manHÃit (ôtntÃ, ami?, Ã7 ^^^ÃZ '^â^j^Ãnbertblt;*lbeta^betà weit von if bron/aie ault;b ©aja, |Ã^5r^^**â^lt;»'gt;**^ @tAbtlt;»plglt;tbîlt;gro||lt; IVûlîene / biefieb ^et ^^5«tttëfd ifgypti/rïilus gênant/in weldxrwûjïcne bie tin? 110 ^L^ jet'Ll«! vil jeit gewc(l pnb/von eim enb ju tn anbern jiebenb/ba'/ -.*^^^â*lt;*lt;4gt;t«»lt;»«bcrtttblt;il weitet glt;|à gt«?irt» ÃDatmit fey gnuggefa^z ^X^* V^*^^ ^ '^^'^ **^^^â 0tÃbtcn/Æ ieefê/ Ãçblvflctn vnb 2gt;ótfflt;nt/
âSon ben ^cr^en ^fmcl^iKvlï ni gemein^
^ ^itcnmalbetÃtabt l^icrufakm funbament in beiligcttl3erget| ÃYj3lt;;fe^tfcinb/ai6 Ã)ainbfpticbc/b«tbidîgcurtbeiltnicvnbequem infeyn/von ben^etgen Jftael ein Blcin wenig $ufdgt;rsibcn/ nad? bXâ*^^^^^^ââ3 ^^â^ gangen lanbfebafft / fo bieuot gefegtijî gemerkt/ ^ S«v offt in ber tSeiligen 0d?rlfft melbnng gefebiebt von foleben jJ^S«tt/bemnalt;b5«lt;r|lingemeinjiad)fnal0 infonberbeit/ ià meine ^â¢Ã®Â«ng etwas bariton jufagen. Jà bod? vorhin ^umerden bae bie lt;h?W*^*^*l#lt;Wâ«*i^SlMgt;lt;tWe^ergbe^gelobtettCanbd bettfen/pefey?
^V^lt;^rquot;^ltbem3orban/oberbort1benfeit. ^u^dteen verlebte matt Ãob^erbvr^ uS ⢠^^â^ ^«f3«» Jfroel/bas gang I^anb ber jehen (ÃefebUebt/bas ÿr^^âÃ^^J^ ^^^^3td)tware'befonberittbem(5efl)led)t5)4nvnb Urpbv4im benn ÿnoc^, quot;nbsp;^5«bert(Bcfd)lccbt jnen ben nammen JÃael befonber behalten b«beg/
on oer jjjf j) jp jertrennung be^ Keiebó Jfrael/vnbcr bem à Ãnig Ko« toi***^*'^ *ââ'â baiton beÃem bericht Ãnbet/j.^\eg.iz.5)iefc ^crg in Jp n Waren gar weybretd? vnb fruchtbar/ von^tbAnmen/fcygenbà u* ^j^'^^banberemde. 3lucl?garbeilfame2^renter/wolriechenbe0pc^' 2?*â^^â^^fflt;^^S^ Wurglen babenbe/ als JB^vros fdtretbet / bann P^ ®nÃelbig gange Canbt vorzeiten an mancherley gùtern reich vnb K^SWflve/aU vonBoÃlichem IPein/von guten ^^rûchtenz von Wap 'â®â^ ^alfamcn / auf ber vrfach es auch mit lOonig vnb GOilcb à âtbav genantwarbemnad) au ff ben Bergen Jfraele vn^Alid? viel « *Ã;*?^â^®*â@^*ilt;*ifârtï/4gt;(hrenvttbfolchem/«. Die Jitbcufiibrcten j;''ÅobfK5abl 55 vneu / von wegen ber guten Ãreuter vnb Blumen/ on wclcbenfie {id) nehrten vnb Pontg machten/ bar$u alle frucht von ^»0/von wegen bef Culfts vnb vile bef guten Ãawee/gar balb jeittig erben/aucblt;Bolb/0ilber/if rg vn anbei mancherley gefddeebtm blt; n ^«tgen gefunben vnb gegraben warb / noch mehr Brunnen vnb Ãiif® l?i *â*^^*^9^ttÃofÃn/veÃe SchlöÃerbarauffgebauwet würben.3{b ^ity (Sewilbt / hoch vnb niber/150 wen/ 'S^igribes/vnbanbere felgame wonetenauÃben55ergcn vnb in ben W^lbcu.5)odgt; bas anberc ^enb vmb mifÃthat willen ber eynwoncr / burch jerÃorung oÃtmal« ®â*3«f(hehett/beyttahe gang vnb gar verwAÃ/vnb auchClt;*là Bein wuit'z worben iÃ/befonber Weine halben / aie auch , ^'öergvon ihrer vorigen fruchtbarBeyt ber Weybe verfallen feinb/ (^ ^â^ SchriÃt oÃtmale von ihnen melbungtbut/ iÃnid)t viw Jâ^ ne in fonberbeit nach euh ««tà {eben / Börglich juerjclen / vnb ein
0yo«
-ocr page 380-©dé btifte f ^ctl bieff^ ®f ttbucÃ'^/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
trônent 32gt;tTgin^lé;: rMfaUin.
Von tfï ctn^crgtnnwenbig bctÃtabtiOferufaUm/rtU^^ t^juj J^kb6blt;btc bnrg ober ber tbum ÃDauibe wer/ vô ge^terb 'â**5?^^^ ^^^ mung wegen ber jîabc/ babin gefe^et/nuff einer feieren b^H A 0yonw4rber'^empcl0rtlo»nont6/rtl6 etn mittel 5 wifd^eber'Sâiâ^L^ ber vnbern Stabt/bamit bie ^urg ben ^empel/vnb ber^^etup^M^^â^ ber^urgbie ©eabtbefdiirmetvnb be wäret. 2^n^bervrf4cb^â^^JJÆ bie 0d)vtffcoffc vnbbtef iOterufaUm eine âÃocb«r bee ^ergs ®^ ., benn jugleieb wie etn ^od}ter »on ibrer (^Outrer befdnrmet »n^bP J berworjfeni|l/ nlfo warbe tOterufalembie 'Ãnberjïnbt / bem ^^^u »nb 33iirg »nberworffen/ vnb von jbnen befefeirmet. 5)er ^lt;^0 j warb fo wertb vnb ebcl »ber vnb für nnbere^erggegdu »nb nbsp;nbsp;nbsp;^^^
brtô nit allein bic Stabt leiern fa lern Vn bas gnnç Jübifd? Unb/ P^j atid)bie gemeineCbrifUtebeS^trcb »on Juben»nb t^eyben verft^â' wirbt offt in benPropheten »nb Schrijftenbey bem nankn ®y^%t; 5eicbnct/»nb ifl tein wiinber/ benn ber ^erg Syon war ein^Jerg^âL groffen bobe peref e »efïe/»ólle »n febóne/ bar^n ein fruchtbarer / W , ger/fichercr/reicher75erg/ba groffc frewb / »oUbommene gcrechtigt^' heiligbcit/lebr »nb tunjl entfprungen wäre / nie gefchrieben |l^^^ Syon wirbtau^geben ba6(5efat5 »nb »on iOierufalem bas wort ©^ j tee.Solcher eygenfehafften biefen 73erg antreffenbe / mochten w*^''â'
crjelen/ bae ich vmb tür^e willen vermeibe»
l^enbcm'^agS^lerid.
â'â* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â^^â^^erg 51t fOierufalem auffbenberâtempel 0lt;*^^ÃJà »ergx.p«^ 11 ni0gebauwetijl/ nie gefchrieben(lebet i. paralipo. 3. t^^^^S «uffoer S lt;Ã^^«*^3 ibmiib »on bem (V?ann -Oman Jebufeo/»mb doo.pPft pd Palomo# lautcerö (öolbà bauifet atilf bas er auff bemfeIben ^erg (Bott eifJ J ntegebrtiv«. rar bau WCt/ »mb bie mettais bas Dolef ge(lra(ft warbe/ »onwegtY».
Sünb ber cr^eblung bes X^olcf s/burch Danib gefd)eben / als maft hl tJ0aralip.2i.2llu ff bem(elbigen^ergop(fert»nb better ÃÃauib father *volcf / »nb (Bott erbórte jbn »om Ãimmel / »nb fenbet fein fewet aöU ben 2llrar bef Opffersben Ã^nib gebawet bett.Oluffbifem 23etg^ FJ fert Olbrabameinopffcrfür Jfaac / ben (Bott gebei j jen bette felbp^ opffert 511 werbenalö man lifet (Benef D.ba bie (Blof tOierony mifî^âj^. »ber bas wort: Vade in terrain vilionis ^c. basifï/ (Bebe in bas Caa^^^ fchawung/»n opffer beinenSon auff eim ^erg ben ich bir fagen wf^jj^ ibiefer 23crgfagenbie Juben/ fey es gewefen / barauff nachmaP
âtempel Salomonis gebawer worben ifl/auffber bofflatt bef (V^aitf jOrnan Jebufeiau ff bem ^erg (Doriabas ifl ber vmblcud?tcr /1gt;lt;*^ ba ifl lOabir bas ifl/ ein ©ottef bauf/ »nb bas ©efaç ©orreà *â^^^^ ©eifl fo bie propbeten erleuchtet/»nb bielt;Dcnfchen bic warbeit 1^*^^^^ auf gangen. X3if bieber Dieronymus inber ©lof. Stuff biefem Æ meyner man 3acob gefchlaffen haben/ vnb gefeben bic Xtngcl au l^Z^g abfleigenan einer Ceyttcrn/ als man lifet ©enef. 28. ÃÃaauch bie
(pricht »ber bas wort: Non eft hîcaliudnffi Domus Dei/ :c. jacob barumb/bann er fahe int ©cifl / bas ein tempel (Bottes baphl gebauwer werben foltc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢* 4
ibiefe flatt (Doria genannt »nb fc^unbt befchricben/ifl ein^**?. an berfeittenbef âSergs Syon/»nb alfo mag man mcrclcn auf bier allem / baf bicfer ^erg garwirbigifl / vnb mag wol genannt wet^^J^
-ocr page 381-^ nbsp;nbsp;nbsp;⢠, :?eitrifw. CLXXX
00«?®^^®^^*^^^^** Ãj^ttTOuwgvttb offcitbavung / tin ^erg bef «tn^à ^^^^^^^*â®/*^** ^^ââSÃ^cr IVeiffagung vnb vrtbetwetfiingZ f«tbu^*^®^^^^t*^*® ââ^^*^ evleucbcung/em^crg bcv XSrngUphen beim«â 'ânb^^'^J*^ ®®ttltdxr«r|lt;telt;iitaftg/ «n 25 erg ©óttUebev erbarmung Mö ^^^â®â^5 ^â^ Cebver febreiben. Hun btelbeyben blt;»ltenben âïemo biiftb^^^â^â*® *â S^^oÃc*^ «b«/ beleuebeen Æ bn C^g vnb Hncbc mte nebe ^ââtum*^^^â*^^^^^ ^^^â^^^*â^â^ Cbvt^ltnobcrvrtbef^bnlttenettbrtreyn:
**^^^ff*» 0« einen fomu^ er fhtben / fte geben uud) )eiber nie fett, i®*ââ 'â*â*â getäuffty vnb mit btojfen füllen/ nennen fn ein Ã.^cb gt;^lt;lfi* - ^^â âCtnipelbe^ OÃ^KKi^H. Jn mttte biefes tempels i|l ein n^k ^*^S^'^ââ^9^ttlt;*^t*tt*t ^â^*^ (DAttern/^ubemliebteinÃinrrncen ^^r V ^â^fâ^^*^ â*^*â weictem nnbettet / wnun fie gleid? won ferren Can^
*^'^â ®â*^^*â^ Bommen / bann fie glauben/ wie man lifet' baf thh^^^^^ ^^*^ Priefe^ef óberflen (Bottee/auffbiefèm^tlfen^roc Feng^opffert babjtem baf ber prophet JacobaUba enefd) taf? iiïif 'â^^ ^** obgenannte |^eytter gefeben habe / (Benefie am ad)t vnb 6d?^*®^^ââ 3^^*^ aUba auff bifem helfen hab Ã)auib bas auf ge5udc tetr'n^^^^^^^â'Scl» geftben/vnb ba bi« |lra^(Botte0/lt;Bottangcbet^ ^or* - â'â^alip,am fed?Qebenben.3tc»«b!e priefFer bef Stempele haben bt ^^^^^*gt;3fBalt;lauÿbilt;fembt«^pflFer/{7olocauflaglt;«Aft»t/voU'gt; quot;it r '^^^â^^^ ^**^ ^ewer von bem Pimmel verlebtet vnb auffgelccfet. ftu^â^J^^SUuben / baf nach gemeiner fage ber Juben/lOieremiae ber
^^^5â bet jeitber73abylonifd)en©cfAngnif/ bie 3lreh (Botteö in '^ââ^lt;lfttt verfdgt;lo|fen babe/ bif ber l2ey ben jeit auf vnb erfüllet fey/ ftv b*^-^^^ ^^ vnbetannt bleiben » ïxrbalben glauben tic nod) bie 3trdgt; Ch'«^'^*'^â^ '^ââ¢â'P^^o||ert. Jtem fe glauben auch baf auffbiefen 0tcin Qi ^3(în6 3befuó nad) vicr^tg^agen geopffert/ vnb von Qtmeon in l^*»earmc empfangen worben» JtemJbefuö babejwólffjürig/ als er ijk'*ââ^^befeiner (VSurter/^u t^ierufalembliebe / auffbiefem helfen ge«-j.^âtvnb fein erflea ©dmlrecbtgctban/ borumbfe bann mit groifer ^'â«ençbiefeérabt ehren/mebv bann bie vernwynten CbvifFen baa j^lt;^v«in«nf bef 3Htare,
l^ctt^emötba^
^\ ^t olberg nahebcy tMcrufalcm gclegê/iflalfo gehetden worben/ ^ ..
omb menge willen ber olbüum/ beren vil au ff vnb vmb ben berg gcUau/^'* x?^^lt;hfen/vnb barumbwirtergenantvon@.3lugu|linein25erg gekgen/vno f ^^r***ü* vnb ber Salbung / ein ^etg bef Ciecbte / bet fetten fper o^^i'^^^^ pâ^g^ At^ney vnb beylung vu bue von wegen bef TSaum^U ba wad?4 ® nbsp;nbsp;^^â^ unbe/baa ^u allem folchem ie^t gênant/ bienet/jur falbungjum lied/f / âWeflèn / jur ar^neyte.
^**^^*^^*^rlt;nt73erg|leuftein^ad)âdorrens Cebrongenant/^wi* I^en welchem ^ad) vn^ergber (Batten wor/barcin vnfer tOerr^efus S^i^oft vmb ruw vnb bettena willen gieng/ba er auch jule^t gefangen ^â'i^b/vnhi^f ber garten ©ethftntant/ala Johannes fprid)t am ip.cap, venu vorjeitten vnber biefem 13erg lag ein Ã)6rff lin / (Bethfemani ge^ ^pnt vnb b«rumb (Bürten waren/ als 3ugu|f mua fpricht / in weld)« Wt PifKR alfo pflegte ^uBommen. Ã^ieferolberg ware bem Zum ^*^Slt;gtn Obtient gelegen / vnbbarumb warbeer morgens crleud)tct/ *«nnbie Sonne auffgieng / aber gegen ber nacht vnb burch bic nacht/ warb
-ocr page 382-©rt^ tnt tl' tÃcil ticfrô ® fItfuicB^V
W4tb lt;v cvlcucbtct vorn cralaflcnbcr Cicebter bc^ '2rcmpcl0.2)lt;â^^'L «rteb cv billies dn ^erg bc^ Cicebtö blt;t^t / benn er heebt ctnpbâ^^^'â^j, iOtmmcl/vnb vorn'tempel / vnbnweb be^ Cicebte f^bning^Ab Z^j bas cl / nis 2tugn|ïmuó fpnebt» 3tuff bem ^erg war dn ^^t^n^*, ^j^ nnmmen 13ctbpbngc/war cewan ber pdefïen 3tucb Ing ©tnbtlt;ï0rtrtt / (OrtrkvnbjCnjannnbce ^Scrgefdctcn/nlebic^^^^ fprtebt vber (^Onttb.nmii.CapïteLDonbtcfcm^crgfubr vnpvP*jj gbcniOimmcl/vnb wirbtnucbcrfcbdncnrtm Jnngjïen ^^ngjuvr^^^) Un tobte »n lebenbtge/ 416 man bnt tm bud? bet 2tpo|ïel (Gefeb»^â^ pj Crtpit.3«lt;b b^t Ãnlomon nuff btefem ^etg gebnuwet etltd?e '^^â^âL ben 3bgóttetn fetnet JOnn^ftAuwen / butd? bte et watb bettogt» / lt;* mnnltfet tm nnbem ^nd? bet Könige am $ebenben Capttebl^t»^?^ umb watb et and? genanntem ^etg bet Ã^rjótnung / aUmanW^L 4.'S neb bet lénige amx4.Capïtel/ benn ©atomen (Dott pbt etj«â^â^ buteb fold?e,cQtgemdbt« tbar*
ÃOdm/ Ãbv«b*nn/ 3f««cvnö ^«cob wo WeÃtrtbenf
CÃon fc in ^ er g ^6r Ort, x^StonlfïetnSetgtnJnbea / anff welchem bte nambaffdgRâ^, Xtbton bte alte/ gebanwet watb / bte aneb ben dammen vo»^ *' â^^^femSetgempftenge/bte bod? fetÿtgançjerflôtet/alôaüd?^^ «on gefügt tfï. lt;046 tbalbtfeó Setge bd^t lt;i0ambte/ batbey «ï*â**^*^ ©tabt ijt/neuw if bton gebdfftn/bey bet boppel fpeUmefen 3lt;^*^â'âJ 3ï)tefct Setg vnb ©tabt if btonwttbt btlltd? lobfam »nb ebtwtvïââ53 «ebtetvon wegenbet bdUgen patttateben/ bte von anbegïn vnb taflen/als obgefd}ttebenift.ï)ann btefe ©tabt febt alt/ tfï Ã^^^L rot bet alten ©tabt âÃbnmni tn if gypten gelegen/ etban wet/ alö »â ^ It^t Hum. 13, if6 baben auch allwegmächtige vnb ffatefe ^lt;^â^2 bem Setg gewöhnet/aie bte nach^ommenenif nach/ ©ejte vnb man/vnb'^olgmet/ alle von bem flam if nach. l0fn.4m i^.Capi^ à tiefem Setgotbnet (Sott einen anfang bef Aonigteiebe ^)4nibö '^x^ bief Ibn auch babin jieben nach abgang ©anliö / als art bie f^bm ©tabt in bem ganzen Canbba wobnet^anib ft eben Mv/bif b^ö^^j^ voller bettfehnng vnb Regiment 5« tOiernfalem bam. lÃifer bd'g^*;j, vor$dctcn genannt Cbariatbarbe/ bae ifl ein ©tabt ^t X^ie^Ei^ t/ bie vier nambafftigflen (VOârtiter ^bam/^btabam/ Jfaac vn nbsp;nbsp;nbsp;'
fampt ften if belieben ^awen/ba begraben feinb/ in bet buppel ff^ den / wie votgemelbt. 2bte ©atraceni haben fcçt bafelbfl 3^^*^'â! j^# liehe (lOufehbeam/ bie fe fût ein veflnng vn bewatungbef lanbö chen/vnb lafjen webet Cbtifîen nochjuben batein/ hoch b wreb «i^ lier mag man bie Segtübnif bet patriarchen feben.
l^ortbem^crg^ct^et
^erbdb«: ;ërfl»
Z7^ 3e Serg Scthel tn Jubea gelten / feinb nahe bet ©tabt P^^^^^^ (alcmba jur ^eit ©alomonis (Ãoetee tOauf warb gebawet/ j f nb biefelbigen Serg Sctbel wälbig mit Träumen befe^'f fruchtbar / mit Graf vnb beilfamen Kreutern / batumb viel P*^ â Pittbin/ vnb fold? Gewilb/auff bet hohe betfelben Serg gern
Ã^on tâcnP^crg (spfo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
0yIdeMt
/^\ if t Setg ©ylo fo fe^e ©. ©amuel genant wirbt / »f^ b^^et^^*^^.^ ^g/aUe Setg jutingf «mblm gelobten Zianb ltgenb/ vnb â^^â^^^4»
-ocr page 383-â¢^JonW«- CLXXXI
wlt;b (5occc8 lange ^eteba bebaue«/ vnb von we^enmattcbcrUyfacb/
«w brtô quot;Volet jfracl ojfevnbbief au ff btcfcm-25crgvcr|«tnUc/ald
^on bem ^erg (Barijint
äà ^âââ^^^^f^^â^ ^^»*9 ttlt;*blt; bey Dienebo/ vnbgegen jb^t vberein (SaviUmcin ^^anbe«r?3et-gl^ebalgenannt/ autfttJdeben jweyen 25cvgcnbic »«nö« /^benebetung vnb vermaUbetung benKinbem von Jfraelwar/®^quot;^'â'^âââ^* bcnvcvtünbigt/ale (te in ba6 gelobte lanbtgtengen/batmic hegereyge Wben/ buta? bic benebetung bjgefa^ jubaken/ vnb bureb bic vetmaü âIbaungetfd?tecft/ba6 (Defa^nitjuubattetten» Vnb auffbifem berg 'olt;*d5tm tarnen jufamen biefeebe AldolejtcnCBejcblecbt/ nut ben pric^-H^t^h i bic benebetungen au^juniffen/ ab man bar ï)eut.ami3. Cap, ®^ber auch bic gewon bde tam/bae biefer ^crg in grollen ebren warb S^balten/vnb viel Juben barau ffgiengen ba ^ubettenober opffer jn^ ^®Mgt;ttngen.Ãgt;emnacb «n 5Witrad?r entifunb von ben Juben vnbóa# y'â^^ât«nenbetftatt balb jubetten. Ã)ie Juben vermeyneten allein ju
Yâ^iâufalemim'Cempel/ aber bic ©amante au ff btefem berg foUicbe ju JJjJn/bavuon viel gefebneben wirt Joan.4. Capttcl im Cwt vnb in bet 'olofcttk
CDontcm^cro^cBaL .
^balt ff ein berg obgenat/ barauff bie anbern feebs gefeblecbt ber ^cb^i «â J^Kinber vo n j|tael kunbcn/juucrmalebelen bie (o bav Gcfaij nic »«rgoe»
Pleiten/ :c. Vnb ber ^erg bat gar viel tOulen vnb ^rbenbrUeb/ Urm er leibet o (ft Ãttbbibcm/bae aud? feinnamm auf waft/bann De# b«lun ^tbfcblunb ober brud? gefügt ijh 3Hfo baf t biefer berg ein berg ®^v verÃuebung vnb bóf witnb|cbung/4ucb dn ^erg ber verwerffung
'ân^âfebnóbbeyt/ bann auk bem 25erg ben vbeltb^tem ber find? vnb 'âbcUwarbgewiinbfcbt/ von ben feebs (d?nóben gefcbleebten/btebarju Jatben geeygnet/ wie von allem ben gefd? neb en jtebet/Ãgt;ewt 47» vnb «s» ^â'«Piteln.
^mi^cm ^cvg 0u4rcttten4»
â¦lt;^*^*wnwn4 ijl gar etn bob* r ^erg in Juben/ bey Dtertebo eine «Ãw^entena cL ^balbemeil ab man geb« von (balgalie gen Dienebo/ 3fuff wek *â*®«*fl» O^el^có bergbobenad) etUeber incynung/watb vnfer Derr vorn bóf
p fetnb gefürt/ba er j^m jeigt alle Xeieb biefer Welt/ vnb f bre (ölori/ Ipi^eebcnb : ?vlle6 biefee wtlteb btr geben/wann burn berfà lieft vnb mieb *^âibette|l/d0attb.4.cap.2lber etUeb anbere fagenbaö vnfer Derr auff pâicm anbern'S erg wdeber brey meil weit von bifem ligt/ von bem bo''/
KHfetrtb fcy angefoebten worben/ab aueb vormab gejagt ijl/ boeb ifï ^ögewif/baà vnfer Der 140. tag vnbnAebt gefaftet batauff btc|em â¢Ã¶ttg/vnb vó D. (Beift barauff geflirt worben/ab dOattfeue febretbc
âmvterbtenCaptteU
. Vnberbic(tm SergPcuftbasITaffer/Dclifet Srunngenannt/ aiieboben ql berührt/ vnb noeb baf auf getructt im 4.bucbber 2^ó#
capu. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
^on bem ^erg ^ermeWf
z^^rmon ifï einbleincr berg vber bem Jorban gelegen/ gar fruebt? Djbarvonweyb vnb guten Treutern/bann an feiner würfel ober
am
-ocr page 384-^M^ briffe f Ãrfl bfefe^ '2Bef(5iicÃÿ/ ,, am fu^/wtïbt er mit ben Waffern bes Jorbans befeuebtigt/ lt;*ïgt;jF^^0 wit gar vil taws/bemnad) er gcmeingltd? grün ifïvnb bie tbtlt;*^ r â7^^,^ im Tempel fok opffern warben auff jbm geweybe. Dnb f^â^^^^â^^^^C fdben tbier «Ifo gemefîec trt tempel werben gcopjfert berinnblP^ ./ blt;r propbet/bes ber tew bes berge thermen (üe^ eu ff ben berg öf Celebes bembiilt;bjl«bennecb/ttft moebtfey«/ nu^ ber rrfecb/bitj^'â ^ergSton bóberljl benn tOermon/eueb welt von ibm/bemmb^. mens elfo verfîcben/bes ber tew bes bergs JOermon Ãie^ In 0to^' . 1(1 bte fey^tigéeteber âÃblcv/bteeuff bem ^erg werben getneffe^/â tew vnb enberm ober^eU/ werb geopffert tn tempel ber enbern Fâ bes bergs ©iö/jur fórberung bes^ewrs beseUers/ï)erurnettlt;b P mon els viel gefegt Ifl/els ein gemebret lieebt/wie bie (ölo^ bes lieebt im Alter werb gemebret/fo bes ^ewer bes opffers mie fw* fty ^tigbeit ber 'Ãbitv werb gefurberr.
^0n bem ^erg 5bpÃ, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Sypbë »era.
Ppb ijï einbunctler^crgmb vielfebetten gebenbe/be Ã)e«l^P^ 2^verbergzbe er Ãobe von bem engeftebt Seuls bes Königs/ ^»^T ^ nit fert von bem ^erg Cermelo/euff welchem Hebel CermeUf*^' beruongenennt/etwewonet/vnbwer berfelb Hebei von bem (ï^â^ men vnbgefcblecbt Celepb/elslOlcronymus fegt. Ãgt;er berg SyP^®/ ger febr wAlbigmit vielen vnfruebtbern bäumen vnb (leuben bep^^' vnb bet viel forglieber Stein/b^len vnb lieber bef belbcn er beneed beg nemlieb i jï/bie (teb wollen verbergen/ eber frembben vnb vnb«^'^^ ren Ceu eben gerfêrgUeb,
'Ã^on bem ^crg â^^Son nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Cbrtbdc dö Ã^rfl.
(^^M tgt;Abor ijl ein 15erg mitten euff bem Delbt fïebenb i(ï nmb *J â 3 bocb *o.meilvonberStebtCe|erceligenbe glt;gcnOrient »«^^ ^^ï{Sjslt;3»tlt; ber lt;5efcblecbt 5ebulon/ Jfeeber/ vnb Heptelim. Ã^^^I^^ 75ergvnbcr ellen enbern Bergen im gelobten Cenbt/ iflfebtm^f^'quot;'â buffels / von wegen feines légers / feiner fruebeberbeit / feiner ln(lblt;»f beye/ vnb feiner vefïe/ bennbie ttrb bes bergs i(b fruebtber von'Wlt;^', gorten/ólbeumen/ vnbenbern fruebtbern bäumen guten IVuw, vnb breutern, rc.Ã)er Cu(ft i(bbe ger beilfem vnb gut/ ber tew bief lenbe vnb fó^/ ber regen friib vnb fpAt mittelmäÃig/ be feinb bie bAut^ ger leng vn febón/burd) ben Winter vnb Sommer (r gróne nit vetW fenbe. Ã)e feinbt meneberley ©efcblecbt ber 'Vogel mit ihrem fófppS^^ febUg ober getbón/berumb eucb vil Vogler berbey wonen / (hve vnb enbere Jnfbrtnnent breucben/tc.3lber vber viel bin« preifet bi4^ 75erg bie gegenwertigbeyt vnfers Hetrenber etwen euffbiefern gelehrt het/etwen vmb bettens willen be beneebtee/ etwen bes V«â* e gefpeifet/on ^weifel (5ei(lUcb vnb CeibUeb vnb ein mei euff ber hebiefes ^ergs^cb vor feinen Jüngern verbUrt/vnb ihnenbieW^â ber bünfftigen tUrhey t en feinem leib er$cigt/Wetth. »7.
Vouücm ^cr^ Vtbano.
Ãtbamt» dn CeOctbetg.
Jbenus i(ïberhiebff Mergim CenbPhénicie/elfo gehexlP^ dP^els jfibfpricbt/ vorn Weyreucb bes men viel be finbet/ bolt;bi|f ^-^^Cibenus els viclgefegt/els ein weiÃe/von bef wegen beft» win* ter vnb Sommer Schnee bereuff ligt/beruon er weifs febeinet/ b^mi ^r nimmer on Sebuee wirt gefunben.Ãgt;iefer ^crg i(f ein vrfprung'^n^ enfeng eclid^er Wef^cr vnbbrunnen/boeb befonber$wcen^ruumn/ Jor vnb 2gt;en genent. entfpringen euf feiner Wurzel/wellt;blt; bem^w
-ocr page 385-eSonW«' CLXXXII
k 'J^wfminfamen ÃteÃenbe/benÃufö3ütbArtcmmadje/barao« ftldA^^'*'?^ '^ »^«Ifbifem berg wAcbfen vil wolrteebeber Breucer/ be^^ Bâ^T'â^^^'â*^^^^*^*'*â^ ^*^*'3^*'^^/'â*^^^**®^^^^ gummi berf^lbetv wï?* ^^^H^^^l^^i^Qt Oltbanw. Jtem bifer berg ijl fruebtb^r vu weyb^ tn ft?**^ ®â^^ S^*^ ï«tl3 vnb gute fróebt/ vnb bu^ von wegen vil c^wd ?^^® ^^S^â®^ barum aud) rtu(f ^em berg bie tbter geweybet war/z ^^oie mnn lmâtempel foltopjfern.jtemer vbertrifftmU feiner b^b« ^hbere^ergbeJj Canbe/bemnnd? bicforti^bemi^eerfarert/fieb ^Ww ^evgnd)ten/ben pe gav fert feben. Jtem btfer bergwiewol
Yââ®*gt;^ldfÃlt;«netbün)»feyn/b«»tlt;vbvlt;b tnnwenbig vil eblerw4p iti^^^ **^® â*^*â ^â^S merefen bey bem br unnen ber lebenbigen w^p wi A^^ ^^lt;l?0â'lââmorti6 fpruebin Clt;mtició4m vierbeen Op. mie thhamp; â^^ ^^^® vonbUfembcrgjltef|èn. Jtem bifer berg ijl «ueb pebet tn-^ '^^â^ ©cblangen vnb gtffttgen wurmen/ bieer all veriagt vnb t«t^/'^^^*^ pluemgutengerud)/coinenbc vonben bäumenvnBreu« âJ^^^ifogt;»3*^lt;^mbteferberg/4l5 wolaup vrfacben erjelc turner# ^^â^^febinvnblu|lig/vonw^nj^ónerCeberb^umvnbanbc^ ny^quot;?*^ maneberley vógel/lujliger tvapèr/tc^tê eó i|ï aud? ein betlfa4-5^^3/ ban vil beilfamer fpccerey barauff wad)fcn/i)ie gar nnQ feinb ~* S^breeben/ba wad)fenaucb vil Ctpreflèn vnb ólbeum/weleber barg wiber vil Branrfbeit btenet.Jtê tfà aud) ein frólidxr berg/ liA k^^^^^*^^ f^^ïïâ bwbeln etwanber befl Wem wud)6/ ber menfeb# ö nbsp;nbsp;^tf^ewt. Jtem etn berghoher wurbe ban er alle berg in 2lra«
^/Qyrlavnbphcntcia/tnhvbeJull/gutemlufff/vnbtnfrilcbtê/weic ^^^trij^c/^jg iOicrony mue vnb Jofepbus baruon fepreiben.
âÃom ^crgècmeron.
^merontfl eirt^erg/ von bem aud) bie 0d)rt^c fagt/tmanbern Smero» CVlbucb Pavaltp.genât/am i^cap.auff welchem berg bie flabe 04' S«2u? /^maria/ferjtéebajïe genannt/gebauwet warb/von bem (te aucb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^'^*
, ^^^«men Samaria/fampt bem gangen lanb barumb/entpfangen ^^/»«laucb Ã. Joannes ber 'Ã^ufferertóbt watbc/aU brobengefagr.
ï Pabt Samaria/ von wegen bes bergs Semeron/ war fehr fïarcB âw vep/vnb nit wol ^ugewinnenbarum auch bie 2lt;ónige vonSyria *^ât vtelBojïj^g vn groÃer berey tfehafftber Brieg/biefe (Ãabebrey gan* ^^ iar vmbUgereen/vn pe boch Baum gewinen mochten/ JaC ab Pie* Joi^mu8fpvid)t/vnbgarglAublichi|l)Plt; bettens nimmermehrvber* tomen/wo bie ^3 ärger vnb ey nwoner ber felben/ ©ott nit fo fchwerlich I'^jurnt betten/vn fein gefag als gang vergeÃen/auch mit anbeymfch5 ^ilt;3en in fnen fclbs jertbeilt/ (rer verberbung felbs ein vrfach gewefen
^onbem ^erggarnKb.
C4rmelus ià ein 13erg bes Jubifchen Canbs/ba ià auch ein Stabe Carmel»» CarmelagebeiÃen/vnb feinbteigentlichen 5wecnl3c^ beybege / 5So7er® ttantCarmelus/einerimoberttlanbgegemittag/banabalCar/z v'i^^® gewonet hat/ von bem man lipt i. Keg.xi. lheranber ià im Ãli«â wlanb gegem (Peer/vnb feinb bife bcybe berg fruchtbar an weyb vnb SJJ** quot;*®*^lt;â^/ ^â 5)och biefer anberl3erg Ormebs ià bcphalb wol ^ofam, bap ber P.propbet Pelias bie ^inber von Jfrael vonfrerUb# S^tterey auÃ(m bebert bat Jur jeit bes Ãonigs 3(hab/ in welcher jeic SJ' 3'^®Ãlt;tbeuwerungim volet war/ vnb vermeyntberÃonigUchabZ Delias wer bep ein vrfach/ju j m fpreebenbe : Ãgt;» bià ber ber jfrael be gt;
Ji n trübt.
-ocr page 386-55d^ brtfff (Ãffl biffer'SBeltSucÃ^/ .^ trübt, l^cvwtbcv tOclUe antwort: 3lt;bC fpracb cr ) bi»b5P^V\ lt;nbsp;Ã^f^ trûbt/fonbcr bit »nb b^e ©efebUebt bctitte Datterô/^bt^ i m lebo^ UffenbUgebott(Doetcô/vnbnad?gefolgtbcm3tbgott quot;** (riJ.rt)lt;0/ fenbe 40^ vnb verptmk $« mtr bas gan^e volet 40 jf ben betg vnbbarjubk proche«« vnb prtâ¬jîlt;r^44lbeô2lbgot0/4^Oââ^^^J^ befigldcbcn ^oo.propbeten vnb prk|ler ber 4nbern ^^5^^ fj^^hc/ev^ fbe4lle beln tOnwJîfrnw Jef4belfpeffet. SHô 4ber foUt^b® Mquot;' ^-^^,^7 jetgc ber prophet Deltas burd? eingroà wanberjei^ben/bnö M^ A ten vnbbebert Re von/remtrttbumb/in mnà vnb weiÃ/nU btto. nbsp;nbsp;^
4uÃwetfet/itnt.'^ucbber2^6ttigeC4p. «s.bnbicfetOilïorintit^ *, ten voUfiibretwirt/ b4r$uert0btett5eli4d4Ue4nbcrepropbef nbsp;nbsp;,j,
prie(ler^44lbe6 3lbgot6 beren 54lbie oben^eçtbc|ïintptir quot;*? ^^,. 4ttjfbem berg Cnrmclt vmb wirbigbeyt willen bcjKlben betg^. nicht beleef t würb mit /btein blut/fonber bey bem Corrent Cypn' auch bafelbfl gefebrieben flehet.
2(«fang vnb vrfprung/wann vnb wie ^picrefo^ lymnfeyerbniiwei: worben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. «^
f3ernr4lcminbem l4nb pnlefîtnn/einOâuptflnbtber Jt^^* ' æ ilterfl JebttS/bnrnneb Ã4lem$um britcen l^terofolynt«»/ jw^ DeÃngennnt/berfclbenflnbt erfler ^nwmnnn ^4£''4bâ»â^^ .^ ber ein gerechter 2lt;ónig genant war vnb hieà (V^dchtjebed? ein H fier bee hodtflen (Bottes/ vn b4uwet4llb4 ein rempel/benhieà m4m.iEgt;iefelbtgc@e4btifHiR5u 2gt;^uib6 weiten einwonnngbe^^^^ nnneifdtê volersgcwefen. Jofuc ber Jóbifd? 5órfl/ mocht bi^P^ Yif blt;lt;' nnneifehen ober Jebufeifehen nicht nuÃeretben.^ber als ÃJnnib bi|lt; . flritte/bnitweterbit @t4bt wiber/vnb hieà ftetSierofolymnw/^^'ââ bie aller befefltgfl.Ã)iefe aller namhafftigfl Ãlte|l flabt/ war mit oW facher UOawerbewaret bià $um wimber/an W4||cr vherflûlP^/**ââf jn nem heiligen graben auà flcy n gehau wen/mit IVa|fer ii.0lt;hnch ï;o. weit vmbfórt vnb vmb^eunct^j.adjtheil einer mcileninfvemjn^» vnbvmbbreifweit/4ii(f jween^óhel/miceim Ãhalvnberfchibcn/9 ^ battwee/bas thalgehórc ju Ãy loam bem füffen brunnen. bemötrtbcen bes 4u)fgang6/weit berhûmptefl flabt/ifl mit peip tubs/ Ãalomonis vnb anderer ^onig/ tofllid) befefligt vnb gdt£t^lt;: _ burch 3lgripp4m erweittcrt/vnb mit ber drawer heranÃgefnren/ffâ ter angefangen/ wcld)c jitgab bie Hew flabt hieÃ/vn wie wol bie gn»^^ flabt ber britten UOawr/icem bes Ãhnrne halben/ gegen (lOittem^^ vnb nibcrgang inetm ort vnb IVincfel flehen/ ab bcm 2ltnbi4 vnâ â lt;l0eer bià an bie art vnb gegne ber l^ebreifchen gerehen werben mow auch von wegen ber tóftlidgt;eitbe6 Königlichen 04alö bc6 '^^^K Ãalomonis / vnb anberm gebeuw/ von gleif|ènbem (I^armot barlich ifl/ fo iflboch bj weit mehr gebâ^tnis wurbig vnb hothP^^^j^ ten bas (Bottes ÃonChriflus mit feinemleiben/flerbcn/prebigm/ wunberthaten fiegeweihet vn geheiligt hat/ ba er auch Ãchtbarliw» tJlmcl gefaren/ba noch bene fein (Brab iff / ba er bie vngelchttenntâ^ ^ âVifcher mit ihren anglcn vnb negen .Konig vnb Key fer jufabc4/'â^ bfc gauge Welt juerÃfehen /aufferforen batlOiere.id.Cnc-5«
0â¬C^Ãf unVert vnb brchf^c^cn gefaç ba 3»^^^/ vnb von brey erley gebote bes voleis von
Jfrael vnb von beren vrfach* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^^
-ocr page 387-^/ ®onè(jt4. CLXXXIII
*Wlt;r Mttfl Debretfd? volcf tfï AUdn/ky bem von anfrtng bte ^^^ï!*^***® lt;B«t«e vnb bte eqïe Ãpracb blieben ifl batumb ben ^â^/miiÃâ^â ®®^^ envobiet /vnb als nutfriebtig fonbevUeb gcbulbet ^âfe/bf Ã^ ®^bottctt vnb wunbertbrttengebetUgt/ bannaueb voc ^â¢^Webf ,Pâ**^*lt;^^lt;b«n/Au^ Attweifung bee gefn^ Cöotteö tn |v betn 9«'/ ^^k/x ®**^*^^33*^^ wlt;w» ibt^ volet erwóblc fuvn^tnltcb (Boet ^^3«nte i ^^ ^â*^^ fte/fetn güte vnb nUtnäd^cigtey t allen voletern cr^ ®wX u ^7^ ^^ buri biefe ju elfer reygen/bae pe aneb von jeer 3lbgt; ^âHifhx â'^tÃwnben/vnb jnm waren (Dott peb Berten.3« w anbem bat ^ktt^^^^â^^^â^'^â5llt;^ evwóblt/ vnbmlt feim (Defaç geebret/ baf pe f^b ^*ââ I^^r^^*^*** topjf fuhren/ berbalb jnen ein (Defag fórge;-^^^fob ^''â^ ^^ ^^ *â ©erlebt/ ©ottesblenflen vnb allen btngen bab fftd^vJt'^^â^^^âtf^^^'lbrincylïaiJd) barumb/baf biefe jr gebott bet ^ââ^hff - ^*^ '^®â*^^â^âfolten/jnbebeuttenböe©elfllid) Kelebbed i»4(|j^^â3lt;ttÃamenó 3brabam6oberbeó reebten ÃDanibe/barumb â^ts kl^ ^^^verky ©ebott geben/ber ptten/Ceremonlen/ vnb ber ge^ ^f 1i ^^^ ââ^^*^ polllcey gebórig/ wie (te vor ©ott vn bent menfdgt;cn â^hb« - *^^*^ '*â*'® Ceremoniën aber vnb gepreng fie fold? (r Opffer ^of^^^ '^ââllfwrt baben/ Uf^ofepbunt/junor ben redite lebrmei(ter *0i/«i!ffâ^*^â*^ ^â lâ^lt;4gt;^rn/ banmaneberley Ceremont vnb welf jubet^ tyâ''*^^f^*^/vrtbellen/tc. warb (bnen fà rgcfd)rlebcnfùiman ^/ Mf « ^'ââ^ 0ónb/ ble julang juerjAlen, ^nmvterbten würben (te Slt;«îo!î^^*'*^ââ*^ ^â^ ^*â^*^ Ã^P*^**^ vberlaben baf jnen (bv eigner will inn? ÃÃ^*â'^'^*â^ ^^*^ nbsp;nbsp;nbsp;fórtommen würbe/ felb(ï eigne ©otteöbienjï
3ntttÃâ^ââ Outnfunfftenatjdibarnmbybaf ftevnberfoulel ©efa^en â¢nt/to x 'â^â^^lt;â9i^en/M wie paulii» fprlcbt/baf bte fünb vberbanb nA'^ Mdf ^^ ^^lï^** blniger nacb bem verfproebnen (iOofebladtgülfften ^cnl r â llcflèn/fonber ©ott bAten/ bj er fein verfproeben Keld? bureb ^0 r ^^^â^ââ^â^^**^â^^^â9*3*^«*^5«»»»r«b|lenand? barumb/baf fetid! ⢠®^â^® â'â â'^^^*â menf^en bergen erlAfcb/gefield ©ott bif euf? li(li5^^^^Slt;VAttwe»/fftrbleattglt;nju(lelUn/jumjengnlf/badfob Vftk'â^^'^ââP^bw^ft^â^wer/vttbbas ervnó bureb blf eufièrtid? volet |gt;ij|2*''â^^âââ**^fïlt;blt;«gAblt;/waelt;r von vite baben wolt. Hu biefe fedgt;f# x 'â*â^ breygeben ©ebott/ tbeUenble Jnbenin gebottvnbver^
Ur» *^ S^bott (tnb 24S.ban foullgllber fnb am mcnfd)en bie bife ©e HS. ©ebotv ^cb^^*?**^^^^ ^^^^^â^^^^ ^^*^ verbott (tnb als vil tag lm far/nAmlid? t^^ bonS ââ^â* bik L ^â^junerfteben badwlr jeitvnbraum/aneb fterctgnugbar / 3uamp;em n^l ^^â^ ©ebott ©otted 5uerfóllen/:c,Kabl(lOofc^gyptlac«d ^^?^*tlt;tlleirt 2iS.©cbott/vn jc^y.verbott.nu wir wollen ble ©ebott nad) bi?*^*!® râ^btn.i0lemerd?au(b/ bad allein ble ©ebott vnb verbott alU ^«11 werben/ ble in gemein 3 fr nel vnb bem gangen bauffen geben 4|dJ®*^3lt;flt;brtebenfeinb/ vnbgartclne fofonbere perfonenantreffen/ bóh 1 i ^^â^^^ ÃAlomoni ben tempel jubauwen/ in wad griffe form/ feak ^^^^ ^ 'â^*^ 'ââ^® materi / wie ge weiber, ^um wad fonberUebd 3'/ bum !5®^^®r®/3®fult;/ÃÃauib/rc.bettolben worben ifï/ald bem 2lbragt; bf# nbsp;nbsp;nbsp;®PfP»wt»3 feincd ©ond/tc. ïgt;iefe gebott geben alle Juben an/
ââ«Wrn baben fonbere beuttung.
?iva)^unbere ac^r vnb vierzig Gebote ber ^uben/nafb Æ u.« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;orbnung auf loofeerjAlet.
wrejfrael/bein ©ott ijï einig. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iamp;eut.vf.
i# #» Ciebe
e
-ocr page 388-Sd^ britk fÃnl tiefet ®dtÃiK^^/
#. nbsp;nbsp;Cube ©ott betnen lOcv«« von ganzem bdnem blt;^^/'â^â ^^ ^lt;v @eelvon «Uem vermógen, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dcut. r}⢠gh iq. nbsp;nbsp;5órcbte lt;5ott betnen tOerren. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ïgt;eut,i#.v^g.Svp.^j^- vW»
ft#, nbsp;^ufo(rlt;5ocraUetnbtenen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃDent.nt,.vj.s.
v. nbsp;nbsp;nbsp;^ofoUlt;5ot:caUetnanbnngen, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã)cuc.\gt;vvv. vf. nbsp;nbsp;2gt;ii fok bey feinem nnmmen febweren, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã)euf.v/.g«
v#. nbsp;nbsp;20« fok in feinen wegen wnnblcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cenit»
vit,. nbsp;^nwtrflmicbbetUgcrtvnbernbinbern Jfmet Ceuit.jdvtttf.
iv. nbsp;nbsp;ibiefe wort bie id? bir beut gebeur/ foku gilbergen nemmeu/ cocu foUen fcyn in beinern berçen/ÃJeut. vf, vnb nn viel «nbern orten berner' febriffr,
Ã^Ott ben £4nbern Ãvrk vnb 3nbec/aucamp; von beren Dólcfervnb fitten.
g^anunca* Cbnnanea ifl fonfl pnleflinn/ fe^t Juben gênant/ bauon broben nach ber länge.
rungdes Ãetdjs 25lt;ï;s bybot
y^tOrtlbea ifl eingroffeprouinQ 0yrie/in 3lfÃ4 gelegen/an^lraW#
0 nm flofjènbe/ weit vnb ebene Canbe/ nn füffem Waflèr febr bürd^ ^^tig. ï)«tfl baa velbt ï)nV4n/ bnbie (Diganten infamen ^otnwetf feinb nach bem ÃünbÃnfe/ ^ur jeitnymrotbö/ au^ welche« ratb fUn^ biefern lanb ben ebum ^nbel Rabauwen «npengen/von welcher mAo?/ ©rofG^nt/ tigen Ãtabtnachmale bae garnie lanb 73abylonia genaue warb.ib^ 38o_ 2^o(?kwfF fe ömbt bett im jirefel vmbftch ^so.Ko^lenlfober wie pliuinó fa$^°°gt; maSt vmb ntal taufent fchritt/beren (Oawerzoo.fthritt boch/^o. hirf war/von^ ficbgebabt. ren2lt;ónig/l7tno/^do Oymroeb^ be^beOrofiumlib.i.vubbroben Vevanöes^ ^â^ erfben tbeil biefer Cbronief .ÃÃi^ Keid? ifï vn$crfïórt/n^4«Mr ge^«* ben/ bifï «uff 04rbanap4lum/ba ifï ee 5ur $eie 3lrbacee Cyrt vub ©at rq ber Aontg in ber perfer vnb (Ãeber Keich geÃoffen/ vnb ^abyljt nianlfo vertilgt worben/bae man nitwiffen mag wo fie gejlanbenn^ tOunbert tbor bat biefe Ãcabt in ber rinefmawer gehabt/ vnb mie^m guten lÃafJèrgrnbenvmbgeben.CyrueCfagtOro^ue ) foil ben nap ^angeminbie fïabtgeleyt/vnb mit Wafjèrbingefió^ebaben/inbertâ
Jar ab Kom angefangen warb jubauwen.
^abblonfa.
iSttbytom'* bU Ãt^öt.
3lbyloniam halten etlidjfüreinfonbere pro uing in 2lfïa/i^^^ SAAgróffe alö Cbalbea / 2lffyrla ober dOefopotanna / etlid?e halfJJ ''^^fiir 0yriam / 3nyriam vnb Chalbeam felbe / bann 2-(fyr^ * i^AuptUnb ifï / wie gefagt/von ber meref liehen ff abt ^abyl^^^Z^L lonia gênant worben.Jjifi Canb iff von aUerley getreyb vnb frówf vberflüfftg/ Jtem mie IVcin/Wetall/^lromaten/cblemgeffein/^ar« / len/ Affeln pferbeen vnb anberm Viebe fajï herrlich vnb auch von Wtlbpret habbaffrig/ vnb wunber felgame tbier bringt^ wóffinen bi^ Canbtó. tOierony mu6 fchreibe vber bae Capitel ^Hâ^quot;J ba« bic i^âuptff abt73aby Ion lt;^4. taufent fchritt inber rinefmanwtS habt hab/ bas ó4.IVelfchc mcilmacht ber quot;S^bumfey fchonbreytanl* fd)rictbod? geb au wet gewefen mit eitel ^Jech vnbgebachnenft«^ für 5ewr vnb Waffer.^a ber machtig Kónig nabuchobonofot^âJ^ Mq gehabt/barauà ervnberonbern CAnbern, bic er
â »
-ocr page 389-^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'25ön2(pa. CLXXXini
Ã^iniff *'^^*^^^â^^^â' ^^^*^*^^â^'â*^^ erobert bat/wie bie bûcher ber imXfil^^^â®^^â^â'â^ââ^^ ^*llt;:bAfar jcin^nicflinvnb nad)tommen nufff k '^^â jbario vnb Cyro geplónbere gefangen / vnb bie ©cabt fmV.amp;fe3â¢quot;tl^«^ â«ââ'»? Wa j]^ vertilgt worben/ bermaf â*âlt;in^ f ^fwftritmebrvorbanbcni|l. Hunifletn WtlbtnU/ bact^z tbktv ^r^*^®ctlt;gt;*l*lt;be ©tabt war/vnb wonen ntd)tó bannWilbc f â^^â^^ïtïbcrcV^cnfcbenbic peb (Botter bauebten/wonung ge wo
Fboub x^Ã^ ^â¢^kvonymuó.âX^onbiefcv jerfebleyjftenöeabtiïïöo# ^(fm ^â^â^*âr^P^®â^3^^â*^'â^^^^'*^â*berenvberbliebncnjfeinenvnb
â^^ö £ant) 23(1.
à «« - * *^0 ober tOus/flóf t mit feinen (Brennen an Jnbeam bavi* Job geboren iff.
lt;# S^Ãefopofamta ober ©cicurta*
1111 f f'^Potamia i|ï einfebv wette gegne @yne/in Jlf a gelegenz^wl'z «Ak ^ ^â®^^^â flüir«tt/ voit 2lu|fgang C^igvim von Mittag 2?a* ^^oyloniam/von rtibergang ben Ãufs If «pbratem/ von UOitter«â Sâ^*â*cafttmbabenblt;/fon|l@elc«cta etwan gênant/aie ptin. UU à iix^**^^ ^^â^^^*^âfâ febreibt. ïgt;if Canbt ijl reich von (Betrey b/ J^róchten/ P^ct/X)icbc/vnballerlcy (Detail.
Ãà jjiik« ein gegne in Jube« vbevm Jovban ^ngcpigt 0yrie/3va^/ ^OvU vnb Ãifgypw/ bat ctw46 weibfv Centb bnnn Jnbea. *Vnb ifï lbo ^â?^^^''l^y (èrtUkn/Dnbcvó vnb -Cgt;blt;r6/.bcybcfr«rt)tbrtr nnól/ ÃeeSr-^^®lt;**/®«^^^/^^^^*/'^lt;*fl^â Ã)«ï|lC wie Jfibo.fngc )bcF ÃÃ. lo. KofdUiijf/ ben ettrnn tOerobes bem 2lt;cy fev'eibeno
^o.x ?^â^â*^^«lk^/b4vuottevbcnttlt;tmmlt;nblt;tt.^ö b^tbifcwmbficb
Rintt ^^^â^^ 3^^®*^**® ^â^*^® â^â ^^^ââ ^^*^ ®^^ (öenrtfdr/ bet von wegen bu z^^^/^iftwals tm ^unngclto etn (ÃOeer gênant wirt/itge In Ju4' 'âââKofóleuff lang/(30. Kofsle uff vbet3 wc vet) breit. '
A K %c«(ria/0(be»£nb^9nw»
5ÃV P^ââkiacin gegne in @y via ober Jiibca fvnet) tb ar barank/ wie â ^i^^nfcbiuà gefallen lAft/ vil tünfl entfprungen feinb/ nâmlicb ^[J^^* î®*l.^«n|l @d)iif 5«niad)cn/*X)ogelvnb Vifcbjnfaben.JÃatllb^ werdet#
âtftl^*' ^*^'â^^^^ââ^ erfflid) juarbeyten erfunben worben. Ãgt;tfebaben f««»«*» Uttjïv ®â'^^*âw^k t?cnfcvgentad)t vormaU allein/ wie in gcjcltcn/
i)nb ^^*^^^ 'ââ'^5^P^*^r^fâ Jb»?lt;5laub war/ein Ãnflcrer anfang ®8/b^*^^^^^^â^^â*î1^â^'''âââ^â'* ^^â anfang aller hing bid)tetene.tn wilb Cba^/ niet ^â^**^^ â'^^ ^^3 tarnen/ vn vil fel^am« binge, Sibon ligt an pbe'? x^j^g ^^ **^*^ ^^0elt;r/ba |ncr|ï bae (Blaf gemacht vnb erfunben worben ifï. fwnöm,
nah 'â^ââ® mcynenetlicb/fcy pbctticiafelbe/inbcrfcbrifft (Tymegc/ 'Voh?^'^â'*^^âSgt;^lowlt;u8 3lnglic«8 Itb. v. Ã)if'ïyrneober pbenjetapat ^«n^^*^^^â^ ^*^*â^^**'*^^'â*ââ mittag bae Kot dOcervon nutte vnad)c ^lUt â^^ Cibannm/vtibgcgenbernntbergangbae mittel ÃOccrA^Oo
*^lt;inettm genant/ein veld) lanbt von allen bingen/ wte ^nbea.
^amariaein gegne paleflinc5wipben(5alilea vnb 3«teagele^/ f^jSen/ vó ber l^auptjïabt ©amaria aljb gênant/ bie nu 0cba|ïia
Ig,^ 3lt;beyffcn wirt. Sbie Jubê von bem K^nig ber 2ll]y vier aUba ge^
n IJ wurbê/ bj lanb jubewarê/ baweten batten in bifem lanb/ wurbé
Ji nu Ãamo^
-ocr page 390-©4^ triefe t^ertWefe^^eltÃuc^^/ 0am#rimm genant/bae i|l toûteer/ baruon baà Cenbe ben J^^^yf bebauen bac/aber erflltcb feinb bte Ãotnariwni nie 3â^^^ jjS« J f^lfd^^ ben gewefen/ wie BUrUeb Jobnn. 4. mb è. erfebetnet/ juUtK 1â[Lâ^g^r 3ubenvnb ^poflaten^eaebc worben/von (Ãanaffe bem fei» I® -^^ in Babylonia etn'îempel nuffbem ^erg (ÃaraÃm bau wec/P^*^^ baruon anberfjwo in ber 3uben ^rben vnb 0ecc.
âÃraconttiba ober ^raceniribia» 3^^w vort Jturen/^ibilena/u.
Kaconiciba einXeieb injuben/ bem pbflippus
M ^**^^â® jur jeitCbriflioovjrunb/bannaUeà Xeteb berJâJ^SâJ^ug,^ ^-2Suon ben Xómevn in vier iOertpbafften geebeiU jum tbui f ^p fare jutemmen/jum tbeil nuff^bur jufurBommen/füFnAmlw s ^^jz/ jcrflrewnng jubebeuten. iDaà erjl ^rflentbumb uâar^anU« ^^^j,^ ebes vierförflwariOerobea.^oe anbervnbritc Jtureavu (T^^ py^ biÃ/ bem gemeUer pbilippus vor^unb/ Ã)a8 vierbt 3tbileue/ bas fanias ein 23ruber Derobis vnb pbtlippi verfabe»
rwïgt;«meaifl eingegne in @yria/ober aU3art.3ngl.faÃlt;^/{â?g L §^ bia/weUbeÃetn Wflbtnt^von pale|linaf(b«bet/rey^fâââP ^ Q^rot UOeer/etn bórgig flard* Caub baÃ/ aie Jofepbus HS^ ^^gy gro^ gewefenill/vontiOittagan^Xrabiam/vonelOitterttafbf au K niciam flo(Jènbe/barinn0amaria ligen foil/ barumb offe etu^p^ ,^p ber in ber Ãebrifft genommen wtre/aU Jbumea für Jubea/ÃTâ^^Lj, 3ubea/ icDor grojfer bie moeben Ibnen bie eynwoner etwa fplt;w* vnb Oeufer vnber bie ^rben.
lOciUapoKo^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j gt;
z^^^neapolis ein gegne Jubee/nabenb 3rabie/bariu bief^abt V0oboma/(Bomorra 3Lbama/ 0egor vnb ©ebain/ bie ^^^ J^ ^ewer verberbt but/ ligen/ (Detlef »?. Ãgt;a ifî bas tobt (W^L^ ligt tn paleflina wiewol edieb meyne es Iigin3rabia. ^l**5^KïjAe bar lanb/ wie ^^ecpiel am »6. pd? b^ten Upc. Ã)a wad?fen wuuber 1 ne ^plfel/welcpe fo man peabbriebt/inwenbig voll Apb pub/ ju ^'ââXj,, jeieben ber praff vber bip Canb gangen/ baruon bemad?. 5^ ^^ffl Itb.»y.'Xgt;or ber verfendung war es fo ein gebenebeiet lanb/bap «jou ber f ren Canbs fley nen am weg/ ©apbu/ vnb in ben aderfd?oiUU ^ Babt/golb fanb/wie job babin pbet vnb pd? merden l^^t/cap.ïâ'*t lt;nbsp;^ ifl bip Canbinbas tobt (Weer verBert/bas nichts lebenbigs w gel/0cbipyCewtb noeb XHfeb leibet, t^in^ewer fo es brennct/Rââ *^ entpor/fo es aupgeUfebe wirt/fellt es gben boben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- ^/
its ijl auch noch ein pentapolis in 3.pbvtca bey Cilgt;l* gu«3 baruon anberpwo in ber befdgt;r eibu ng 2Vpbr ice.
^^ Jebitna iff einBlelns CAnbUn in Samaria/ 5wifdxu Ju^^quot;^^^ (5alilea gelegen/von Sichim bem Son ^mor alfo 3^ua«u ^^^ nef. 31.33. ^a ligt fofepb begraben. Ãgt;a ijl ber âCerebiufbu ber oem Jacob bie 3lbgotter ferner Sin vergrub. Ã)a ba^u bu ber Jofepb gebót. Siebimam bat ^bimeled? jerfebley (ft/ iftberbrunn Jacobs gewefenbarbey Cbriflusgeruwetbaf/ 4.gt;ïfsifl ein lupig fruchtbar Hanb. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^4«
-ocr page 391-'Sort îX) w.
CLXXXV
®on 'ö()tóiiti/$c(ofirva/'Plt;rc 4/ ^ïenw' genazTUbdtbc^/ïc»
Rinb ctttcljQAttbee vnb JUchnvmb Vttbftt3«^lt;« H^enbe/ 0^*^âJ« in @yda. Jn Ã)otb4tm fanb Jofepb feine bvóber/ba pc /n bê ^'«.i '^^t^^^lt;'^*lt;*^^*»fff^ânabrttb«ï U^t $wtfcbcn Jnbia vu 3r4gt; ^^Sl ^^^Ãf^^tl^*â varm4bC«f«3«»ï4ntit/U3t jwólffmcil von f'bttjfc ^r^l^bem aber tfl etn ^^rflen ©tabt in ^bea bamon vil in ber ^'âlt;iw '*^*'^^â^^^*^ lt;Ã4ttb. ». 2. C.uc,j.x.(Ã0ht).;rtTabai:beactn prouin^ *^^1^ ^'*â^^^^â 3lrabU vnb Juben geUgen/ von Euphrate bip in b^ ^â^ll^*^^ . flrecfenbe/etn fnfl fruepebarUnb an viebe/ ^^«^(/(lOe« teohl'?^^^^^â^3^f^lt;^**/^*â^*â^quot;^^ plin1nwUbr06.Crtp.25gt;. biceyngt; beiÃen nabatbet
^uf^um«
^^H 'ââ' ^â^ Unbt ^wifeben Syria vnb JtaUa gelegen/ gegen Pam^ lâvâuam vnb Cilicia w/vnb gegen Creca vber/bar non 2ICC0.27.
IXrtmat^crt/ fonfl 2(Wnmr^fa genannt t^Slà geburtbanà Samuelte vnb bes gereebren ^eâfepbö von Ka^ 0^*natba vnb Ttriwatbia/ liptin Jubea/ Un lt;5efd)lcd?t Ephraim/ ibHkSfl^S**^^^â^^*â^^â^5^^/iS^*^ f^**^^^**^â^^^ Wetn vnb fvüebtenf ftefH??^ââwad?s/vlt;jlvonb$blt;/f«»dgt;tvon brnnnen gntvonln|fc/ 3 Wlertwettjupcbcn.HaccHïeronymusx.Capice,
Sappaboda dn Prculn^ lt;^VVle in 2(04/ fonfl Cefarea gênant.
^^PPaboda ein gegne tn bem gröÃern ^tÃa ju anfang Syrie/ rûre ««pp^^à o ^S ^â(fe*«S Tlrmcniam/ von Hibergang tlcincr^Ãam/von j^^^^.
Siiit ^^-^^ ^^^ ^erg Cbaurnm C an bem CUicta vnb Jfanria ligt ) gewo ^â^â^^â^aaebt bie .Selber Conprioe/ barinn etwa bie ?lma$oned , ter 'zpJ^^^ben.ÃÃie l^Aupc|ïabt barinn beiÃe (Ooreta/ banon lip wcigt; lik ^®*^^â9»âj.-órojlumlib.i.plin. Ub.6.Cap.3. j|ofepb.Ub.2lnci.is.ca.
vnb ^°â ^*P**^â 3gt;tlt;rlt; 3lt;g«« tjïnae^maU von ben Kontern Cefarea/ worh*^â'^^â^ ^^anbenogt^grippa ^uebr ncronl0 Heronia gênant A -^â'^tptn lanb ligt bic weltbcnJbmpt gropmäebtigfïabt 0üe^ â'^^n^^f® ^^^ âÃTUrefen propbeten begrâbnip. èiefc Stabe f^et^ûtd vnberpeb bracht3lnno »300,
2(nncnia dein vnb groO*
^^®^ ^^^â ^â^* â^â (^^ ^â^ S^3*ï^ 2lraratb/ babin bic Sonc Sifwcttta ^Zl^â^ettachcrtb feinb geÃoben/ab pc jren Vatter in fcitnCempcl bet'/ fielâ va» 0?***®*^ âââ '^iitgrenwic bic bûcher ber Konig anjeigen 4. Keg .10. betnS^^ïa ^^®'^^ ^â^g^raratb/auff welchen bic 5lrcb Hoc nart? an nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^**® 3cruwet.ï)ip fianbt reyebet von Cappabocia bip
^micafmn'^*^ ^â'^Pââââ^^â^ ligt jwipben ben Kergen Cbauruw vnb
2lrmenia/ ein obere vu nibere. 3n bem ort ba ce seitab ober vfer 'Aigrie vnb .î2:wpbrati6 jïojjèt/ijï ce mit aUcrlcy breuf^
-ocr page 392-©lt;»^tgt;rt«efÃrtIWefe^®eIt6«Ã^/ ^ ^euttem/früc^ten/ wAtbc lufltg vnb frücbrig/jcbod?
«lt;«tbiamdnerfülltUnb/baruonpUmUK».JPbeU.v.-Owp j^ frtge. Cappaboda werb vonTlrmenta mit bem pufe ^â^â^ââJr ^S/bar« ©ro^ 3rmema ltgt gege mlttlt;tnrtcbt/rttt(1OcfopoMtnt5po||cn / -fl^^t 5lt;5lt;w wbergang bic Bldit ^rmenU/bem âaûrd'en *ââ^^*^â\ Jibié barinnifl Ãcyfer 5nblt;ncb ^arbaroffn ertrunefen. 2gt;^lt;jy^®^ nM Unbd bdffen wtrbie firmelt Æ Acf en. VïunvonSlrmcnUlipWâ^*^* ^*^ lib.^.C4p.4.8.vnb «9. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A
Calm« vnd Cçapefunç.
ÿatma ein gûrfîcne^iimb» ^rapefun^ dit ^W?^ y^3llnt4 ligt gegen Cnppnbodn vber/ gegen lt;V?tttag. ^â^ ^*^^4113 0 dam |l6^t bad mAdjttg 2kéntgretd) âtTrnpefunö^Ã^öf*^ ^'1 Pbar ^^mb Ã0itternad?t/ bià Ifïbem ÃeWer von '^lt;âât^^âfââ^* (Ri4«lgt; wannen worben/3nrto »44â» Don bem uûref en ber (orientfw*'^ bnrtnn nuÃget llgt/ber (^Onebometifd? «n ble fïntt eyngcpP^â^^'
Wikneober^cgbóP, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, ui«,
STTftflate fonfiÃeÃ* bo«.
zÃTX 3lt;flt; Jnfcl lm 3brwtlfd?en (VOeer gelegen/ bann ob w^l^9 big void ifï/jebod? gegen benen ble In gef^br bes 0lt;b jn * ^^^ vnb nnberer notb (leben/ frennbtlld) vnb willig 5®^*quot; /mH blnlflpnulusbomen/bnergenXomfeblffen wolt vnberwegcfâZ^^^^,^ boter ble ©eblongen von feinem arm gef^lnubere/ vnb viel ^\,j,p^ barinn gefebafft/ wie 3cto.is.flArltcb ange^eigt wirt/ ^^â^Hf^J wo mebt/fwcbbrobenln befebreibung ber Jnfeln Europe/ MpP^ â
âPaphlagonie»
3à In 2tÃa gelegen Canb/ bes Duider vnb eynwoner f^r'-jpn Cornelius Badens jeuget/ln Stallamreyfenbe/^w^tl^ gt;,14 u nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- «^^ genannt worben feynb/ von welchen bas iConbf y^quot; .3
B«rbewo «⢠berlompt/barm berbergCytorus Ugt/mit 73ud)Ãbaumwie«â*^^, vberjogcn/alfo bas er vomWlnb bewegt/ Wallen macht wie em h -Dirg. 2. ©eor. ^Ià S^ónigreich an Ga lia dam vnb Cappobodom I fenb/bot ber âSà rcflfcb ^ey fer Ord^anes gewunnen»
IPOMpÃ# pbUâ{?onfa betVeneöi^
ffarmanla»
C#nn#nü«
ZT^^^P^ Pwuln^ willen etliche/ llgeimgriflern^Ãn/ â®â^^^^^i;i^ ^S^JgendOltternachtÃcbenbetanbemwiiflenCarmonio/J^y^^li ent an GobroÃa/von nlbergang an biePerfeniDlà ^^^â* ââni/ bet pomponlus 3)lcbt on^tuebt/Dibe/i^auà ober be(llmp« â®f â^î fonber ijl allein mit Difd) ober viecbbcuttenbctlcybct vnb ©chnedenÃey feb Ãu(fentbalten.5)iefe feinb on bas bóttpt/sm gjquot;^^/^ leib baarig vnb raube. Ãba feinb etwa gelegen ble trefflich«« fpls/Carmanla/^le^anbrla/nlcbtbas In l^gyptenligt/banned! brey/eins ligt In Jtalia.
Soroaff?# cm Ãômg Xactna^ nocum.
©Ott »?««Æ
^aftra/S5ïarglar(a/2(da. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14^1
^z^'^olomeus libro 6. fd)rclbt/^actra fey cingegne
MICttg 2lt;óntgrelch ooroaflls/bes erfinbers ber jauberey 'â« I^^en f^Qcnf unfï ber fein anfang bes lebens wiberblenatur/m« * ,^, angefangen bot/bie well artbere Ãlnber (r lachen gewinlich bià ^^( ^ig tag ver^lcbcn.jbtefer ooroafbes bot Gott alfo befchriben : eins Greiffen bopfly biefer 1(1 aller ewigen felb(l4nbigen vinjet lichen bing/berer(lvnb ewig/ ber allerbe(ï vnb weifep/ein^^^j-'y^fut; Ked)f ens / vnb in ber lebr ber gercchtigbeyt vberaufgclctlt;^^â^âââ,*^p^gt; volbommen/ boep ber einig weià erflnber ber beUigen Hod«^/ ^^ J^;/
-ocr page 393-îSonWa- CLXXXVI ?^®*^^^^^ â*^ 3lt;tbâU werten mng fbm fclbe turct)««^ gleich anfAng/ter Bdner gab wertet/ vn htm lt;^^^^^*^^^^^^^^^âP^^^^^*7* Cap. 11. rinnl^actvabatvcn W?**â® ^*'*^5^â*â**â*^'â*â*^ 4gt;rilt;nt Sogbianoe/von (iOittng ein ^Hf ^^^® ^^^ttbre/wdebee nawmbAffttge fî^bt femb/CAVAcbAtA/ Ilt;^£?5?^^**^** ^gt;i^i^lt;â«^t bAt rAubgirigeX^cutb/bUgewonf M)u ^*^^ '***^ Auffbcm dO«r Ãd? jimebten/bUAlUn wollufl ver;-^^ bAtAuchbic f4th7*'ââ*^^^^*^ ^^^ ben b«f vnb tlAuwcn nimmer bing^bn. 0tr Abo â^â¢n.^lUgAnbcr UOAcebo/n:. bAb bAbinCAriAtAmgebAwwet.
K gâtbo8 Octebes ©one Solis Aènigreieb/ein Pronina 3ljîd'An ^«l«^»» ^îtîâ'^^ ^^â'^^^^ gelegen/ bAbin ^Apn Au^^bed^inA fd^iffet/ nis lt;inftââ^ ®â^^bitt^eelentwettbt.ï)ioborud Siculus lib. Æ. fAgt/ es fey lt;l)tth ?^^**â^lt;ââ^ ^^â Allerley fruchten fûglidgt; fonberlich WAS ju mA« })Q^ip«p Sebijf geb^r t.Ã)i^ CAnb gebürt von ^e(b/Jtl Atbs WAd?s/ i^^'lïa w^^^âquot; ^^ bAuJfen/ biemAninferre lAnb führet. pbAÃs ein Sâ^^uèt PufsColeborum/bey bem bie pbA^bAnen /r wonung bAbé.
â2Don part^ia/bnb bev part^orum fttreit/ gelegenbeit vnb eigenjebAfft»
â^ttbiA ein mächtig CAnb in 30a gelegen etwn ein tbeil Settbi« S^^efcn/welcbsvonbengren^en Jnbte bi^ in (lOefopotAmiAW V^berilrectt/ vnb b^t/aIs ptol. gefeit/ von ntbergang 3riAmZ siwÃS^*^***^^ l^tt'CAttiAm/von dOittAg bj $b CArmAniAm/vo Anfl* ^Hus u'^â^-^ö *^^^^**â*â*'^^*3 bürgig vnfruebtbAr lAnb. Julius So^« ^^* pArtbifd) lAnb in i^.KetdxStrAbo Aber jagt vó einem
lt;ittfAâ*â^^ââ*^ l^wbt/ifï erlUitb nicht grof ge wefen/ vnb jur jeit bes W^â** ^debs / Auch noch jn ber (V?ebcr vnb perfer jeit/ein fin fier ^Wâ^^ S^deb on nAmen/iebermAns rAub gewefen/ juUtfï ben dOno Uiftlgp^S^blentvnbJinfgeben/jurjeit3HevAnbriUOngni. Hneh*» «UA?'®S^'^'ââ«lt;bfe«/bAf fte nit Allein ire Anilojfcr bebertfehten/ fonber *âââW ^^âder /allerâVolcfer (folge vberwinber/ mit Krieg Ange tu |ï Æ ^ftbdi^^*^^**â 'âdb crlegten/vnb bie gegneCArmennAm/CormAm/ WriSi^**donbtf Aitbie KergCAfpios/Anfr bertfd)A|ftvnbXcidgt; ^Ãf ^â^â'9)ten/vil lAnber vormnls ben Persern vnb (Webern jijge* tiev? '®3Arbaf julctff bAsgnng 3lf|irlA/ pArtbiAgcnAnt WArb.M« 8*ntt?gt;^â*^^'^Ab«n von ben Settbern jrenAnfung/ bArumbetWAnbj ^«valk â^^ScitbiAbief.Jbve fprAAdiijïnochbewtgenufebtvon Mh *^'â^ 'â^^ Scitbier jungen. Sie feinbt fo fegbultte (IreitbAre ^n fr *Ã^^ Ktiegfleutb/bAS fe von ihren feinben feiten feglof Abjio âw ^^'^^â^ ^eiten/Xeitten/ Schteifen/tc. aU ire Kinberfte ff reit* VüUi 'âff^*â^«wlt;BAul judenb AUweg in bie (lucht gcrid)t bcn feim ^«ü ^^ 'âiâ^teUen/Allwegen ein leg binber ihnen lAÃenb/AlfobAsm bfc'^^âl^l^weht nicht be(pre Kriegf leutb fembz be(ïeben Aber nit wie S^^ J p*^/flt;gt;»^lt;*^ theifen Alljeit nirt .piinius lib. y.fugtbtfCAnbt 5lt;h/eâ**^^â^^lt;*^/Al»Wlt;*^^^âd:/fclt;opArblt;«/PAWterebier/Sà gt;lAn⦠Rth§?'ââ^* ^â»'ctos. i^s i(l Aucb nicht weniger ein gr Aufnm frei* SâH/f ft /lgt;lt;^Andjen weber Silber noch lt;5olb/ Auf genommen in bric* â'*M)b Ã?**^ ^' ^^® 9^^*^® feinen brAuch. piinius erjelt 14. Kómg* 7â'^tborum.lt;ürogus gibt inen bj gAng 4gt;rienti(lt;h imperium/ Ate habe (ie mit ben Kóraern bie weltgethdlt» Jre König beiffen
4rfAtesi
-ocr page 394-©4£f briffe fÃffl tiefet SBcW«^^/ nbsp;nbsp;^ ^âfÃÃ{*/ââ®'*/gt;^lt;'»â*â(ï«â^4«rtj3(tfi»«.3rtgt;lt;lt;«tó9«i(r'â^?!,ïi«B/ rcr Dold' cr/von freyen kutben/fonbev ter metfie t^dl V0« '^-j^jjert/ bcrctt pc ben bluffen b^ben b« wire Weinet: in ewiger jeit F^ JuftiJerâ^ barnmb nemmen pefnfl vbetbanbr/biefe belten fie ^â^^â^sTultch^ Wereb vnb liebe bann ihre 2kinber/ leren pc nllebunfl/ «H«» ^, A^bt/ nicht in jlolç erheben/ pnb pc aller boffnitng einieber f*^^â^^^^Artidjlt;i wie ein jeber vermag/ alfo reict er au ff fein eignen Sofien bem 4^ ^.^y^ bof vnb 5ufclb in trieg. ü^a bem Isomer 2lntbonio fo, m^l J«^ ^pofi/ pger partber entgegen tarnen/ waren allein achtbunbertF^/ lt;nbsp;j,f(# ber. (die tónnen mit teiner orbnungtriegen/ noch lt;i»â^ÃJJäaifi eben/ pc triegen in tein bar: / fonber faren alljeit für/ bic Puebt/mb befebAbigen als bann vmbgewenbt/ bie bart. Ãumma/pe weren ganç vnkiblieb/ wan ein foleb trafft in bie länge bey f bn wer/akein crfcbroetlicber noffcp^*^quot;quot;^(0? wann bet febimpff am beften ift/fo gebens bic pu^t/ vnb all fr bmg/ balb wibcr bran bran/ wann man meynet pc f0j?*iZ ^rilf legen ynbgefcblagen/fo ift fncncrprcdjtangcbolffcrt nuf ^â^I .^ó^ verm üben vnb vexieren peanberc vnwilligc voleter/ bad fie, ^ï{lt;pp gen. ^bewcibcr bat cinfeber fouiel er wil/ vnb baffen tab»«.V^LinM bare/ ale ben 4f bebrneb/ bcrbalben geben f brc iVetber nit nbsp;nbsp;â jjafV gapung/ fonber auch anbern (JOAnnern nimer vnbcr bie bb5^^ffO fagt ©crabo/ ctlid? fo nit Ãinber baben/ geben fre IVetber f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^(pü freunben/bap pc von jbhen timber $eugen vnb cnepfaben« ® Ant reinanber Peyph/ ban bad pc mitfagen erobert baben. jeit^umarctt/ gapung/ Kirebert/Krieg/plaç/gefpr Acb/*â^ 1*.« «n^pf geriebt/vnb in fUma/ricbtenallfr fach auffbemKofd PQ^â;/â; «,^1^1^ gcpi^en/aUcin bie tneebt gebn jufop/ alle freyen reitten lt;*H^fâ^ c^ |;4'/ lie woUen/aupgenotnen vorm quot;Tempelpeben pc ab/etlid? L{jin ben tein ^empet JrbegrAbnid ip tein anbere/bannbad vAgcln vnb bunben furwerffen/bie abgenagten bloff en beyn^ jÃlt;^ pcnacbmald. ^d ip tin grofpforg (Bottjubicnen beyfnert/ Pââi^j;|â^ tin auffrurige vnrwwige volct/von natnr plll/lipig/ vn »«^ff â X,f)if jutbun banjufagengeneigt.311 fr anligen/ allfrglóefverbakquot;i fchweigcn/tlagenni^td. èen^órpenpinb pc mebrau^prap ^^^ anp licbcgcborfam.4fin vntenfeh volet/ gnaw vnb mAfpg J ^Lgp/ trineten/ bod? treuwlop/ wenig panbbafftig vnglaubwwrb«3^^p wiel Cd fn nóget. jrcKcbpwelbcr aid mAgb/fóren pe mitfne 5quot;[yw gapung/aber aller bingge^imptdteim ^beweib. ï)ip^'^^â'^? ,gt;i)iif jCeneulud fagt/ pe fcycn fold?er vnuerfebampter vnteufdkir/ vAj^if fren eignen Ãinbern vnb fd? wepern ber vnteufebeit twrlich ange borne crbartcit.Alrö ipirt fuma ein wollupig Vbicr/â geilbeyt verfuncten/fr (Ãlaub ip bey bnifd?.
^on bem @ec ^fp^aüiWwüf^ft M^ Ãobt ^cer genannt
Wirt»
awe W» orv *^'Ãî ^*âf^gt;^S»to »nb Jofepbus Ã^û , (tvtigt;ee coöx §i \ Æ bcllo Jubatco/ |d?retben/ bad bicfcröec nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l^ud^f
tc»njecw, 'f^pchvon©oara/bipin^trabiamerpreet/inberbreyrcab« gt;nbsp;^^^ er hu; bip auff»9,meilgegê Ãoboma,ï)tfer©eeipgefalgé vquot; ^quot;' j,^/
-ocr page 395-'Son vffia.
CLXXXVII
'ââ^S^tcb iff ''^^^ ^® tobt(Wclt;v genant/vott wegen ba^ er |ïtU »nb vnbe^ ^â^ff^ftCk^^I**^^^ ^â grimb fallen lAÃc/ vnb ob man ^tfenbareyn ^ b * I^óm entpor/ vnb mag glat ntebtd an boben verfenefc wer/ ^/mt?' ^^*'^*'â^^ Ctxr ben Ãcc 5ubeflt; ben ba bin fame ) verfnebet ââlk#^i^^â*Slt;bttnblt;nlt;n (Wenfeben / ben er barcyn war(f / es febeu^c ^*^â^be ^^'^^Iâlt;*gt;fo«w»btneynwïrffc / aleobeeberlPinbc herauf Ãee verteree ^cb gegen ber Sonnen febetn / er quellet
ââS^'^***â^'^ ^*^obêempor fd?wtmpt/tngeflaltwiebic04?|enz ânïóamp;u» ^ ^1111«. c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^lt;ïtt faren/an bic legree fteb fo vefl baà mane ab ine«.
^i^Webe n ^^â^^lt;ifi^beit vnb ^run^waflèrablófen tan. 201 f ^eeb 'âMcy^J^*^^^^^*â^^*^ Ã^^lf ^^â^*iiâ^5^ïi*^â^^*4?en/ fonbernaueb^n
Arabia vnb feme gclegen^cit/gtaubcn p«en vnb be^
gnffnacb orbnung befd)rtcbcn.
^â^^âââ^ 3lfïe/ welche Jnbeam von ifgypro fcbelbet/ gt;Ãà ,^lt;Ã^Unu0 being nennet, riun wirbt 2lrabia getbcilet in bas r *^^^^*^^*^*^3*5'^â^ **â^^*^*â *â ^^^ ^^^ 'â^^ wüfïc3um britten Straft '^^ ^**^ fruchtbare 3rabla/ptolo. llb.y. Jn ble(erlt;5cgnc ijl ber em»?^*^â^ ^^â^lt;i»lt;^ Oreb genannt wirbt/ barauffe^Oofeebie 'gaffel Uten ^^^ ^ââf/^^ wAchf t auch pbeni v ber vogel/ wie wir gebórt vnb ⢠Werben.
^on bem wöfïen 2(rabia vnb /ren liefet cm.
^bem wilben Arabia i(l ein t^errSambey genannt/ben (Ie/ren â^attober2^ónigachtê/batallweg4oooo.pferbaoffe wenigfï
g^^tt bof / Aud) für feinen bof jeben taufent Stutten, eine folchen ten« «»^âff®/^**^ P* ^^3 vnbnacht bunbertmellen lauffen/bamit (ie Inbe n ^â^ââ 'â^^^ trange tb«n/ vnnb offt vnuerfebene ein auffrbur W^x **^ â'*'^^*^ '^ '^^^ laben auffbic pferbt was pe pnben/reittcn tenOp â®â/^**^^**^^â ^^â^ settel in eim bembbt / bie auff benjïut// fw '*â^^**'l^^en/hineinbie oberflen vnb beften/ haben Sättel vnb Stol?'''^*®^â¢^^^y^eâ0*â*â**/Plt; lauffen aU fliegen Ãe bamit peauch ben , fonff^ ®®^^^âi 5« triegen vermögen / ^amafcum vnb bi£rufalem/ nt(iïi^'*'^*'3^*'fl^â5^®^â^/^^â^^*^^â ^*ââ^^â 'â^^ rorenauf Jubiagcz b^t- '^^^^â^^â^5^^^ff^^^*^ iang vorncncintlcinenfpirj von ^ifen men ^' *ââ ^^^^^ auff lauff machen wollen / halten (te fid? eng jufo/z lttm'^'^^*^^*^ââ'^^â felnbfafltlcincbunctclbrauncCcuth / weibifcher ^^ââ^e/ fd) warmee langce haarà / etwa wohnen (ie an ben bergen bie lf»r*^ â*' ^nberauben bas ifl bie ^auffmannfehag auff ben Ca me/ â¡Ã¯^lt;quot;wh Ihnen Wb/ÃlttbvnbaUfhrCBcrAbtZattehbUbenfer/S^^ 'lt;5 ,^â'*nelthieren/ wie bic jelt/vonbofer wollen barauffgemad)t. famUng oec iiÃâj7®Ã^®^lt;*^Ãolbanhlt;Ualle5eitbey breyhunbertmaltaufentCa// ^^quot;X^^** bh â^^ ^^ ^â^ fahrt fo fk gelabcn auf ziehen vnb nacheinanber getrie// mft amp;« Swff lirt??^*^^^ââ^^^^®â^^^^*â5'âââ® tagrheif erftreett. i^in gemeine Charoana wwnnflt;^d9/ tauf*^^â^^^'^â^ ^ââ^â^'gt;3 taufent gclabner Camelthier/bl^ in vierzig JXeUnîff^
'^J^^^â*rlt;^ân / benen gibt man $u etwa bi^ in fechQig(^ammalu'/ tcrt/ôummff n/otefen hauffen allen aie Ã^uptlcuth ^u regifïricrcn bic Ccut vnb Jec g«namp;«
1^^^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^ ^â^*^ ^^â' allecag on ein mberlag tag vn nacht '*âquot;ââ
^Ãâ^^^S/^â*â^/ barnachUgertmanfiebjwoftunb/ bif auff
«r vnb ^wen^lg ftunb/vnb füttert ftd; 'Ã)iehe vnb Ceuth.2gt;cr Cm
melthlev
-ocr page 396-Wtrttte f ÃefI tUfó ^'cltfiiiff/ nbsp;nbsp;^j(,
mcf cbicr fóttcriingijï «îd^tô anbersbenn jebem f^^fF^*^^//?^ fid) W* (ïcnniccl ctnöinblt;rgroÃenbein(BranuwplffL^KUuttHwil ^^^[df füt^u^ füttern/wer Zwilchen bifer jett eÃen wit 3Hgt;er es b^^S^ j^^^d^f nes effen/ boeb Brefftig vnbgut / wie bif Canbt tregt vnb bAP ^4^/ Wirbt / vn gemeingli£ vber nd?t tag tompt nwn erft bas «Abt man nufï ber if rben / benn bas wófte ^trubb von ©4mafco vnb tOierufnlem gben (Dedxi bAubtbicref/ M* J j^^^itf bnwet/on nik niberUgeiniger bcrberg wufl/leiitbb^ b^t ? »erftb***' né noch einig getrey b/ barn m mu^ man Ãcb «uff ben C^mtW * A^# etlidje ^Ãrunnen vnb Cifternen/ vnb beren wenig/ finbe ââ¦ââââVâ J^«t)/ gen/ ba tóf tman fteb ben niber/bleiben ligen/raften ein tag nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,^4«
inberweilbeffert vnb machet man bas jerbrochen ift/ ba r*»* ^(»1 IVaffcr / vnb richtet fteb wiber burd? bteWilbtmif auff ben »lt;^,,4 CamcUbter tregt fafl fchwer / obngefebrlich ein febes 5wey(V?aultbicr. ©ie geben fnenau^ nichts jutrinefen/bann^^^j^ ten tag ein matIVannman ftch alfa nibertóf t ju raften/p⢠Mf â^^Ãr Ujeit fcharmügel/ anlauff vnb fïreitc mit ben 3rabiern / â^^IJiniiff menge julauffcn vnb reitten/bieCharoana juberauben/ba ow* ^j^ aUwegen ein à Oamalucten fogut/als fehlet taufent gefagt; etwa mit fünffgig taufent 3trabiern/fchirft man P^^^â? ^^on maluct en/blemangnugfamad?tct bemDold vorjugeblt;»â/^^^jj juc man ju ber Waffen griffe vnb jum treffen bAme / fórchten P^ ^j^, ÃTeuffel/ vnb bommen bey einer aebertóng taufent Arabier OOammalucben/babenauchbaumfouUberg/ fonaebenbvnb»â^^^ | jCeutb bat bif Canb/ von ferrem ju fbnen jufehieffen/ bann^« J ^^^j, malueben feinb vber bie maf briegf fertig/ bebergt/ ju aller nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
Waffenbebenb vnb enbliche Centb/bes lanbes ÃOeifter / ââ^^v ^d»» «Ige2lrmvnb@chuç/ bünftlichmitfchieffcn/alfo/ baf einer âJ^^^df» Pomeransen «. ober 15. fd)rittobngefAbrvombAuptfd?enF^.^^f.4d) guter (Befell bemanbern ein folchen gefeUenfehufs belt / ben fie Jÿ^. gleich wie auffeiner ^cdjtfdml/ in ber Kitterfdjafft vnb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;irf
Amtliche beben in vollem lauffein t?ut von ber ^rb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dlid
vollem lauffauffein anber pferb fo er an ber banb führet/emdn ö feinen ©attcl in vollem lauff auff/tbut f bn herauf auff bef vnb wiber vnberf eh gegürtet.Etliche fehieffèn ein Carlin obiv^ Æ einem jwifchenben fingernberauf. l)erhalben ftebie für (BAteer achten/feheuben vnb vbel fArchten/beren Ãe mtipâ^nquot; Viet tOunbe eins lOafens.
1)011 ©oboma vnb ©omorra/onb anbern wunba64V^^^ eben hingen in bem wAffen 2lrabla. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, ^
^/Cba ft bet man noch heut bie fuf tritt ber fünff 0tAbt / ^ ^^ J,;es berwAffen 3trabta wie Ãe verborben vn vnbergangen n*ââ'^4lt;n ^^noch etliche jetfaUene flAct mauren vn anjeigungman vo^. ^^,; Ãhet j.ober 4. eien hoch vber ber Arbenz welches nicht ro«ni Waewr blut mit erben vermifcht/vngleich Ãbet/an vil enbenz vn noch blt; , ^jy umb ein fchnAb bAf vntrew volet wonct/fegt noch bem fruchtbar erbtrich. ^ehilfft Ãch nunbef mebtertheils mit pi«* ^ (V?ana genant. 2gt;a hmburch auff (Pecha iftgar ein Ab Ab vnb wAffz obxo.meilen lang /ba man allwegfchierbenjcht'b*^/ binbenlAft/fooffteinCharoanafArjeucht/bleburfla balbt^âi ^{ÿe
-ocr page 397-_ â^on^fîa. CLXXXVHI
â^Mgt;tto?î**ââ^^âff® nlt;4gt;(le wo P« |îcrblt;n / begräbt / erhebe noch »tlt;bâe ^Ceik ^^^ ^^P^ â*®â ^®® rtnge|id?t vnuetfebüt / vnb begrabe nur
-^^**^^â^*^ b^t aueb »telunfuUó von ben ^trabtei n / bic bom« â^«»»1 ^**â®^^ ^^«ober 30. tanfent flard* / bic Cbaraona juberauben/ mh» ?*^*®^^^^^pâ¬ttââdâcnb vnb$agb«ff« Ceucb bieblo^a«|fbest f^ât^iii- « ^^^/^*^hcbein bembbem/vnb wo fteb bic Cbaraona ttiberUp ^â'tomk â^ â*^fl^^ ^* ^^ gemeinglicb mit fnê vmbó truffer fcblagen/ *ââlâlt;u f T^â ^â^ offemab von friebs wegen jwolffbwnbert Ã)ucaten
io.taufent,etwannemmcn peein groÃe fun^ ^^^^bunnod?t Beinen frieb/buô man merètenmu^/baà fie f^^^ r ^Ã^^^^^^âw^yw^w/I^^â^^â^fâ^^neinanbersanligt» ^labann ^Wüff ^ ^^^ ^afnalucbcn auà / vnb etlid? gebergte vnb webrbuÃte ^'««hû ^ ^^*^ Cbaraona/gemeinglid) bi^ an^âjwer ober breybnberc/ 'ââ«tlicb nbsp;nbsp;^®fl^^ P^ fürjteben/vnb treffen mit fbnen. ï)a Bomen gemet« â'lt;n x'®p*^**öf^'gt;«»Ãgt;/«ld4tiff beranbernpitceneinjÃUge perfo« ^o.^A^^^^'^^3'^*'^fâââ^ââ*^^^^âbcl Kitter föt^ejogeniflz feinb jbr â»iS:â^**^âââÃ^â^5^'*â^r^*â/ 'ââ^ habenimtreffen unf ben 3frabiern ^ih ^*^^^ °^ ^^â * ^oo»lt;^^ttnern/ba au^ ben joo.nit m« br benn ^ween ^tot*^^ wâ? ^^ttT^lt;ib obngefebrlicb erfbofpn wurbenbi^ ià täghebt
^0» einem ©ebftrg in Cirabia vnb feUjamen
Jubenburtnn.
wü^ê 2lrabia ligt ein geburg^o. ober ti.meil in fd? febUeffenb/ j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â^*â£ttnwobnenbey4. ober $000. Juben/BurniC jQcutbey y. ober^»
JJ^INncn Ungmebr fd? wuvQ ben wei^/weibifeber Ãnn bie alle bloÃ
^â08 fâ^ 5^^â*/ hben von Beim anbern Ãeyfd? benn von CaÃronen/ ***lt;11 Ã^****^^**^ vnb beBennen fid? Jwben/ wo fte ein iOeyben vberBom*
Phbet ** f^ââ'^^â^ Ht lebenbig. o«unberà an ben Bergen im fÃr$ng/ ^but ââ*^â ^â*^ ^ugefóbret tVufÃr von KAgen/bamit bie fór^iebenben ^^4^*2!*^â^ ^â^ *â ^â^ »6oóö.Cameltbier bclabenbeffen bie 3»ben gur iâbfk ^â'^*â'''â*^^ ^^ ^^ ®ey f bod auf ben Bergen febreyen/ wen fte Mer*^*^ ^^^â 'ââ^ âââ^â^ berab borgen, ^ey biefem tracer Ãeben ^uttö ^k â^*'^^â^^â^ ^^^ bübfeb/ ba fibet munuud? etwun ein ^ure f^o«u6 ?^^ ®®*^ fel^am vnb ghid? ein wunber iÃ/ ba man von sbamof MS t « ^^â^uinbtà wüÃe ^rabiamBompt/btà an bemfclbigcnorcb ftlt;njk'â®*^S®^**^jMÃgt;«â/ââ^lt;îgt;lt;*^*^^9lt;l/'^bier//ia»b/lt;5ra^/35ëmobe#
^^^^ â®^ Ãnben mag / weitter «f.tagrbeiÃ/jn Kof». Ãbarnaeb Pvo«L^â^â^^â^^ââ^ötabt (lOebtnu bafoUber Ãeybntfebe Abgott vnb
«n4 2:^®^^â»lt;t ^^^^**ff'^*à begruben ligen vnb in feinem â^Tempel
oberpfeiIer/1 cy 3oüo.brcnnlt;nber Simplen bangen/aber lu^ Æ â^ -^â'^^i ââ*'b (Befpenà fey n / bann ein groÃer tOerr ein (lOamma« ihmte ^ ^ooo.öct^pbi in ©olbt ben iOobenprieÃern geben woUen/baà lMii».^®^u â*^^â^*^^* ^^â heiligen £teid?nam beà propheten^uÃben/ ^^n nbsp;nbsp;^^ââ'*^ feiner vnwiirbigBeytabgewicfen/ba er niebt but wob
etfijf^jr***''â**^^ corcd?ter anbaebt/ vnb fo cruÃUeb ungehalten / bus ^lt;»nc'*^^'â^*^^^'^*'^^*^^ ungenhutwoUenhewuÃgrabcnlaÃen/naeb â^*tta)'^â^^*^^^ââ^quot;^^^â3^â^^â ^â*^âââ*â (V?acbomet6 unfähe/tÃjbmge« Wti*^\\'^ worben / ee fey fu bu» gemein gefd?rey / er ruÃe vnb ligc leib// Sba/ubetbie wurheit jufugen/fofeyeerwolbugeÃorben/über gleich
-ocr page 398-^4^btrtf(?f6^îIbfefc^^2Bdt5uÃ^^ ^^^^ «Idd? bnlbt barnad) got tOimcl gef^bvatp^t $«r reebwn ®5 5^f«6 CbH jlu6 |ï«lt;lt;bmbey feinen föffem n^dntwU «wâ^ÃS J^ tin ^ewer werd' mit bónflen «uff bemubumbef âStempele / b«mit$ube$«ubetn/b«fdgt;reyen fit bann: 0cbetP'tttd?t bt^Jw» ^ glungfobaauffjïetgctvom (Smb (Dadjometa, ^t«â**â**r^â^gvtt# nid?tö/nod? fpvedjen fte / fo femanbt fagte er febe nid?t6 / e« rX*^^ ^4, gUubene vno feiner fûnbtltcbcn augen fdjulbr.^tefe ö*t^lt;^ ÃT-unftf au^ bent frud?tbarn 2lrabia vnb von 2(.iblt;yro. Jn bieferWw|t^ ma nod? bem Compaq auffm Canb/wie auffm^eer.
burd? bife wójïc 5. tag vnb nAd^t burd? ein fanbige barnach gebc/fo tfï vibe vnb leut vcrlom fo fubttlenbletum flt;*^' - j/ vnb f lar wie meel/ bat bi^ lanb/ ba legte berg vb fanb auff dtt P^â^Lj: vnb wenn fd?on guter winb tfï/ fo ban einer ben anbern bäum »0. j» vor fm febemîMe UOÃnner reitten auff ben Cameln auff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4^#
fervon bolg, bafd?la|flt;» vnb effen Re. tliemaiïb wirbt in biefeR***^ lafftn Cfo beilig achten Ree) er bab ben Rd) vnb fein gerâb vorhin 5*^ « fd)en. Ãgt;a fïirbt im fanb bie funff tagrbd^aUweg vil Dolde vor |f vnb burfb/ber ihnen fo webe rbut fo Re bann etwa wafler Ãnbcu'^.^. en Re Rd) ju r Ach/vnb gefcbwellenfôrgâbew trineten CaUven® R au ff ba Rnbt man bie (IOummia(bad tfï auRgebbrite (Wenfehe^ . bie man in ben ^^poteden ju ber ^rgney braud?et.3» bifer tbd^ 0» bie wû fïe/ bat man febt vil anfalU vó ben^Irabicrn bie manchmal ^ig taufent flard? wolgerófïet / bie Cbaraona ju berauben/ lt;*â'^ , barobofftviel ju hoben geben/ vnb tragen gemeiniglich bie fd/lopp bar uon/ wie geboren iff.
1)0» her @caht STtcefa wie pc regier tvn ^ wan felQamsbaifl.
â^â^3^ berómpte flabt lt;Wed?a babin bie Dey ben waUcn/al^^ *^J 'Sl^ ju 0. Jacob/ babin Fame vil Cbaraona von sbamafco/^Hw etwanCbas vnglAublid? jufagen / vnb bod? war ift) bey nbsp;nbsp;nbsp;b^
yo.taufent gelabner Cameltbier mit lauffmanfcbaQ / ben batÿ ban let man mechttg von vielanbern lanben. Ãtas lanb iR on biefe feabt w fruchtbar/vnb wed?Rt ba bein baum/ Kreuter nod? etwae bergteichlt;gt; and? groÃer mangel an Rüffern Waffer alfo tbewr/baô einer bey nbsp;nbsp;v
trineine cage haben muR/ berfmIVaf|ergnug trineten wit^iw^^'â^ tbeil irer narung lompt fnen von 2riteyro vnb ro tentOecraud) b^ ten 2lrabia vnb ittbtopia in biefe flabt/ ba Bornen gen (Decha gram auR 3nbiaperRa/tttbiopia/©yria/ vnb von anbern lanbez^ bann Baum femanbe fouiel Dolds beyeinanber gefeben h^âi^ vonBauffmannfehafft wegenauR Jnbia babin tomenbe/ von Jtf bel geflein/vnb allerley fpecercy, Ãgt;ie (Doren auR Jnbilt;^vnb W _ piaBomen babinmit vil ^aumwollen/tuch vnbfeiben. ówmaö^ tnacht bas Wallen ein vberauR groffen julauff/wie bey vus m dm J bel far gen Kom lt;5nab vnb 2lblaR ber fónb juerlangen.
1)0« bem 'tempel 55ïa(^oiiKf6 ^ii Wéa/ ven bem ®^^^^ ben/(BotteRbienfl/®nab vnb^bUR barinn/auch vonfbrcnXgt;pffern. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.,
Drüd tit bifer Cbfonid haben fr vû vernomen von l^^4l*â*^ Ad ^'nem glauben vnb berBommen, nu weiter etwas baruon.3^1 ^shm
-ocr page 399-, - 550ttS(fk CLXXXIX
â'*â^^^â*â^^ â^ «lierâÃiircfitt vnb tOcyben ««^ vielen f^am ^ââ^tunS ^^Flt;l/Igt;lt;yiwblt;»b bem CoUfeo ju Kom verglefcbt/gewölbt
â'^3lt;tno s nbsp;nbsp;â^S^wlt;l^ vmb fieb bt^ in bunbert tbóren vnb tbor. Jm Wei quot;nbsp;â^^ ^cwpeló gebet man lo.obet i2.|lrt|f len abwerg / von (VDar* ââ^^bft ??**^^/ bn batman aUetley ©pccercy / 2ltomata vnb 2lt;lct7
âââ^hn h- **® «nem bet getneb gleich ein traffe gibt/ bamit pe dOnebo^â
Swih ^^â^ 'â^^^fl^â^â*®^ mantnÃTempelbtnab gebet/pnbet man /n ' â^^ft?Ã?^'^^ »wbbebeeftvnb belegtmltp«temlt;5olb vn vnglAubltcb«â *â^^S5i/ii^* ^ââfâf^^^â^^ï^â^^âbyooo.pevfonenbtc 2^auffmannfd?aQ ^btt/jy ^ â**â^ Wótgen / 2ltomaten / vnb ben mebtettbeU mét bem quot;âââ'bef âVâ^^^^ leiebnam bet menfcbenvnuetwefenCwle bey fne In ge^/ ^ââ'^.i nbsp;nbsp;^ 5wbebalten / von btefem enb führet mand tn aller tOeyben ^*ââ'â«ff ^^^â^ ^^quot;^^5 ^aq fabc bte walfart an/ babin man vonferrem ^8iHS®ââ^^**^^^M*Pt/lt;Bnabvnb3lblaÃjwetlangen^iemanbey ®'^«uff ®^^ bat gebeld?t/ vnb gben Kom jut $ett bef Jubel fare t jï lt;h/5ii!rââ^3lt;blt;émâÃempelr.mal vmbeintburn/ mte etliche Ceremonb
^âââtei ^â^^i^blen/bamach ellen fe ju elm ^runnen ju 7o.elen t»c|f ^quot;Seb x ^^ b^^^beyeewans.perfonenobn vnberlaf fchóplfen / vnb bte ââMf - Ã^^^btóbetbteymal mit gefebópfftemwaflêrvber ben Bopff flt;yiih^â*ÃS^^^bttgab/wleBó.({lilt;b fieijt/begieffen/ alfo fpreebenb: ï)af
â^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;® otte6 (5ott vet jeibe mit meine funb aie benn vetmey^
^^y y^J ^^^^ 'ââ abfoluiett feyn von all Iren vntugenbê. ^aó Opffet ^^^ 5Um ^^ ^â^ ^ââ^ ^^^^ *^ *^^^ gcflalt: ^in /ebet (Dann ober Weib tob^z â^^^ *â^^â^ btcy/bie reichen bif in fönffober feebf Ca# â^^tbch ^^® lt;Waau|f einen tag ob 3o.taufent Cafltonen gefcblacbtet/ W p ®^3lt;tt bet ©onnen gefebunben/ vnb ein febet opffert folchee at,?
Whtâ*^^*â 'â^^ dotted willen / bete auch gemeinglid)ob jo. taufent/ ^âH(jJt? ^â'*^»»5 benn gnab vnb ablaf halb/ batfommen/ bie machen y ^t^ mit mift bet Cameltbiet/wärmend feyfd? ein wenig bar? Vnb(^*^^''^â^^/lt;ï«d? wenn bie Charaonen auf 2ltabienetwa bommen/ r^mJu ^â*^â^ lt;:frc« warccn vnb reizen (teb etwa fónffgig armer (Den? ^â^i'cvt nbsp;nbsp;'ââ^^ ^â^ bingeworffnen fchólffen fórm gejAlt.Jn bifet wal? i^rev3t man auch/ba flehet ein höbet prie fier/red glaubend au ff/ Web ^^^ ^^^*^^ ©ünb beweynen foUen / vnb ermanet fie batuon ah? '^W ^^^^^^^w^t bie ptcbig:0 2lbraham bu geliebter 0on vn wolge? i ^® '^ S^â**^ (5occcd/^ Jfaac auf erwólt von lt;5ott/ bittet (Dott fût 1 ^f be H s ^*^â^® Propheten/ vnb aid bann höret man ein grof weynen» ^*^f4?t( ^^? ^*^^9 ^âh® ^pffetd ifï ein ott/ba folbet ^cu^elbem Jfaac Suna/**^^ - â^Obn vonbetgehorfamc 2lbraheabjuleyten/ mitanjei? 8'bcn/b k^â ^'^ â patter opfern wóll/ er foil nicht ju fm auff ben ^crg ^'^^fen V ^^ ^^*^^^ miteim ©tein ju fmgewotffen/ vnb tnd angefebt
ââânab nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^^â^^ â®^^ ^quot;^ ®quot; *^ ?â fûtgehê/fïein ju/inmey?
^'â4b *** ^^^ff^^ juuetjlelnigen/hwen gleich ein berg mit feinen auff
quot;Bon Dauben vnb (rvnÃcvn $« 5^îccf;a,
^A?^ ^^^â'Ã^w9t ein fug hcymifchct'^aubc/blc etUeb aufffónff
/ etliche auff?o. taufent / vnb fagen fefeyen
I^alt «n k ^y^â^*^^â^ââ 'Cauben/bie mit(Dacbomet getebt haben/ln ge# btythi , J^^â®^^fföâ ^iefelben î'auben haben allenthalben frei?
^teb bie ©tabt juÃiegen/ wo fie niberfaUcn/ald bey ben lAbeu ba 2k à iq man
-ocr page 400-^DtW'trifft'(Ãfti biffed ®dtëcM/ ^ man Xdÿ/ tOirJ/ Ãom »«ctaufft/ bat(f6 (bnen nUmanb» jÿ^Sf*«» ben nod? tóbten/wee ihnen Icybe thnt/hen heit »nan fût ein ^Ã**^^«# ©unbet/ man fpetfet Ãc^ueb mitten tm'tempel vbcrÃü(]!g. ^ ^^icp Anbern feiten befi âèempcU (ïehcn5wey lebenbige^mborn eynS^I ^^ fen/ bie^eiget mnn fût ein wunbet / ihte farh ifï wie ein Pfetbt/ hAben ein horn an bet fbitnen bey btey elen Ung/ *^*â^^^^jn^ wie ein Ãir^ / ein lange hnlf mit braufen haate/vnb butçe bUUfL^^ cbel/anfftceto t wie ein ©cif borf/feine fû f ein wenig gefpalcê glnw t wen wie ein ©cif/and) fonbete hnat nn^ben hmbetn fcbenctlc / p*^ mangtoÃce fehnge wettb/biceinS^onigbet (iOotc auf ^fhwF**^* 0olban/mit|m fteunbtfchnlft ju maehen/foU gefd^eneft haben»
^on ber porten pitavnb von bem roten 5gt;7eer. zCquot;^ J(ft (Tein ffabt von gtoffemgewetbvnbbnnbelimwûfîert 'S^Jbia/benbafelbflhinrompt jugeUnbetrtuffWaljetvnClt;**}* lt;:^C^gtofâVoW bettOcybcn/vnbotjfenbafclb|Jhm webet lt;Chti|lcnbomen.it)icflabti|lbc6©olban6Vone0eeVa/bctbem^â^f^', ©olban 5« 2Hbey to vnbetwotffen t|l.î)$ lanb bringt beincrley ttH® Jebod? i(laller bing gnngfame narung aUba allein gro|J«r mangnâ^â thewrungifïan fuffem waffer / bae rote CDeer fehlegt bià an bie biefer man wrlofcn ©tabt wclebeà C^Oeer gar nicht rot ift/ fonbern to . roten fanb ben nammen hat/vnbifl ein felÃgfehroftg (lOcer/ b^uPli man bey nad?t nicht fehiffen ban»
^on bem fehgen vnb fme^tbarn 2(rabta/vnb von ber tOÃnptfîabt barinn^ben genant.
Z^^J^^^btrtch i jî fruchtbar von aUerley notturfft/alà vonlVetf*^ tranben/Wanblcn/ Bütten/ ©ranatopffeln/Ãnoblod?/ vblt;t* Pâ^H'S von Aorn©er(lcn,Keift?trf vnb 5leyfch.2)ie leut^^^^ Inn gehen benmehrern fheilnalt;fcnb.2^olben vnbauchÃdilmgen h^^ Jre befjegcwcbr/lebenncybnifd?er litten barin ligenvtlnambaffüS^â^ flübtvn Jnfcln im roten 60eer/ jjaref vnbwehrlich/ bai|faeiO«teyiJ gepfrengt/ vngeführ4» mctlbreyt/jwifche bergen/ bae manbiefdiliHâ^ bef eîOeere heift.Jn Arabia bie tOûijptfïab 3lben/mi t^wifacbetmaii^ vmbgebenan 5 wey en fettten / fonfl mir gebürg verwarct / vnb baratin f^^ngewaltige @d?l0(Jer / hat bif in bie fechftaufent feuwetÃ^^ Jlunbinbie nacht helt man er|ï mar cft/ von wegen ber grollen tW fo bafelbfî iff. Ã)a iff ein port / ba man auf allen Canben ^ulûnbet vââ ein groÃer ^olLÃMc Deufer f nb ffaref vn wol erbawet/ fehlet anlfl^. nbsp;nbsp;|
fche manier/beren eine etwa bif in fün|ftaufentïgt;ucatenwerthijï'^*^ 1 .prauwen biefeó Canbcó herben fchtgroffe begirbc ju weiÃen (b^* nern/fobcy ihnen felQam vnb güfl fnb/ale bey vnó bic (Doren. 3rw^ leut niefjèn^rotauf Dtrf gemacht.Ãbie anbem fprechem ©abafy fürnümb|étabtinbemfelbigen2lrabia/bauon0abea gênant wire' von(Dtrrhen vn Weyrauch vberÃüffig.^n b^ lanb werbê vil Chripâ* 2^inberauf ptteffer Johans lanb 9. ober 10. Jat alt,vertautfe/ra^J** triegen aufferjogen/juhu t bef Ãolband verorbnet/ wirbt aUweg ber mannlichcic halben/fur hunbert cynwoner geacht/ vnb belfer. anbet Dccri|ï naefenb/ miteim iQumpcn vonlemin'^uch vmbheâ®7 vnbhntntchtóbanttcinCeilachfüremdOantelatt, ^ieipünn^^âM
-ocr page 401-'Son 2(fi4.
CXG
*'«rf*e V^âS ®^^*^ fw^^ff^âS Mâ^lt;'lt/t*^^3^« Jwcy bóv^c*^ vö /rem baat ^ââifm S**^^ '^^^ gemadjt/wie bic (Bet^bóef. (Ãnn fubvet «Uweg vtcl âââif k â^^lâ'^t**â2lt;ncg/ Allein mte ©e5clf en von 25AumwoU ge// blltft ®^*^**^^âóoglt;mlt;ltlt;rf{rtbt3blt;ttt|la«lt;b «ngroffcIüalfAvt/ba ibe ^'^'^^^ 5â¬t4?en gefebeben / babin geloben |tdgt; vil Centb von ferren «nalt;fk*ââ^**^^*^^^^^^â^^^^â^^*^^*^'ââ^*^* Ãöteglci^ncveyifïgro^vmbfie: *âgt;^A ^'*â^ ^â^â^âS gelebt/wer nie Ãeyfd) ïUct, vnb pd) von ber Welc
Wt '*â*^ cin^tnfibel/ben bAUen |ie fór beiligvnb bne ifï jre (Ã0ungt;
8lt;Uhk ^â ^*â 'ââ^ wiber vtitm lAnb tjï. 3n vil orten i jt groÃer man// Wâ o ^^ *â ^â^*ââ Innben/benn And? bne fmebtb Ar 3rAbïA nit Allentü ^1« k ^ fâ^â^â^^*'ââ â|ï» *^*lt;1 janebe ijl Aud? tAglieb in biefem Unb / be^ â¢inb^^'2? ^^'^^'^^««»xtUdx glauben (^Ad?omet Allein fprcd)enbe/ bte 4gt;om^^^âP^^^ââ^b feyen falfcb gewefen / fo glauben bic anberen bi?Agt;
hu h tâ^ ^^^ feinen gefeUen/ barumb ertóbten Ãc offt einanber aIö bte
i^uf ^''ââ^â^ngtbetÃvon2lbeniftetngvAufAnK6 gebnrg bArtnnvicl
9«iiLG^ ^^^*^^^^^*^ wobncn/rtlfv baà man allein im f«r;ug vnbevwc / ^dm ^^^ ^â^â^^'^*'â*^â^â*^ ^^^*^ vil grimmiger Cówen vnb anbere febz T^â^i^Z rtlfo/ baà vnber bunbert perfonen bifen weg nit wol wan/ âââââ»ogen.
'Ãon bev pabt SKmacarana vnb 5â^eamc in 2(ra6ta.
^I^macarana etnfïabtimfruebtborn 2lrabia / auffeim berggele//
YjP^»»/ ju beren man von ber ebne 7. meilcnaufflïcigenoberreitten
»»(ifh'^^^Sâ ^âââ engen febnwlen weg / baà §wo perfon einanber bAum «nf c*^^^^â^ bepnberretttenb«/nod?ifïtnbiejer|fabtbemmangel Oh ^â'âbtfAncb/einCijlevnbArinngibt 10000.perfonen TTaÃcra
Ritt ®x ®®ââ®lt;âlban in 2lrabta belt ba ben mebrcrntbcil Pof / biefer foil Lh â^ââ^^ababen/alUinanCöolb/ badbunbereCameltbierbamitbcA ^7i?**^ ^â^lt;'Slt;» mód)tcn.
rx quot;^âȕ tagrbtià bauon ligt Kcame/beren eynwoner ben mebrertbeil
W*»^'â^^^ ââ^ ^â^ S*^'â!?« Banff Uur. Ãbae lanb ifb vberÃiifftg fmebt/z . f/dicin an bdç ifl etwan ein mangel / b aó mag man wol nid?t babé» hnbt man Cafiron bie vor fd) were nit gebn Bonnen/beren fd? w Anç fd) ^^^^ââ^fâââ*'*^ pfunbt wigt/babenBein born.Ã)aÃnbtmanganij W»Ke»ei||câï'aubé/einer befonbern art/on Bemlin/alfo gut/ bas mans *» oelRr Ãnben mag/allc 5rùd)t vafl voUBomen/ vnb vber biemaà ein
»âUtluffe. îj^ig £^eâtlj trerben bià in bunbert vnb brey(Ãg far alt/nodgt;
^t(:â^vertnóglid)beit. Ãöte Bleybung btefes volde ifl bie baut/bamit fie ottbeBleybct bat, bod? bieerbarn vnb Banff lent tragen bembber art/ '' «hoem etwa ein weià fcnltrt ober lümplin wie etrt bedlin vö â^anm«* 0â1/anbembalà bartgert. JÃnrd) gatin ^trabiam tragcrtbic^Pärtrter
*â⻫r Auà fbrem Par gemoebt vnb auffgebunbert wie ein fd?opff / bey
Xi*0 .**Z »Vie bic (ÃciÃb0d.3gt;te ^rAwert tragen bofen mit gefÃffen/wie â^Q^biffleutb/von Ceinin ober ^aumwoUin tueb,
^on (Sana/ ^defd/pi6it vnb ©amar/ bett greifen fnUteit in ,
2lrabia/vnb frem ©olban.
^na bte cbcl Stab that ein (Paurvon ifrbengcmacbt/io.elert Ã^^Ã?odgt;^ao. elcnbid alto bad s. Kofe neben einanber barauffgeben m^gê,îbgt;a wäd?Ãt ailerbanb fmebt/ vberauà gut/art viUn guten Brunnen
-ocr page 402-Brunnen but fie Bein mungel. 5)u finbet mun vil ©pecerey ^*^^^1^411, teef en gehörig/Viel quot;Weinreben / Cufïgârten / ein mâebn35^ söiefc ©tubt butbey viertuufent fewrflutten/bübfebcn^fârâ^'^g|,^rö/ nueb vnferm fitten. Ã)rey tugrbei^buruon ligtâÃuefu in einem ^ ein fufï feb^ne vnb bubbuffte fïubt/von uilen tlugen bingen v nbsp;nbsp;1 ^ fubtieler urbeyt/bifïilierens ullerleyquot;Wuffers finb Ãe^vubbi/et« burinngebuuwet wie©. (DunuKotunbu ju Kom. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã^^Sthaibe buuffleut but und? bife fïubt.ÃDrey tugrbei^ buruon meil vom roten (Deer/ bu ifï vberflufs von groffem 2^uuffmunnfd)ufft/bieuuffbcmroten(Deerburbcmpf.2lllo^ Ij^ ein gute fum ourfers/vnb vil unbere Jrwd?t. ^in tugrb«^ nbsp;nbsp;Atbsf* ^umur/ bewont mit Dey ben vnb reichen Auuffleuten/ein fttw Cunbfcbufft.5gt;ifer©täbe leben/ fleybung gluub/ fitten bie gefluit ifï fufï gleieb/wie gebóret. ÃOer ©olbun von fï^bt uller Derr/ ben Ãe ©eebio genunnt/bus ifï/beilig^^ff^P^^I^J^« bu^eruU feine tugbein (Denfeben but tuffen tobten/uufgtwomc ^^.^ In Kriegen/bie er uu^notwebt uuffnemmen mu^/ vmbïommenH ⢠gefungenen vnb be^ tobts fd?wlbig/ belt er tn 5« Ãeifen / beren cru gewónlicbbipn ly.oberi^.tuufentbut/bi^ftefïerben/gtbteinem«* J jween quutrin für fein fpei^/vu gnug jutrinefé. ^r belt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fj,lt;ifc erfüllffter ober eygner ïneebt/ fcbwurger furb / bené uilen gtof
00« gekgen^d12fra6tc/bnb von bem 2}é(cf er/^tau^^w/ Pollicey/ftttenvnbgewonbeit/uuf Jobunne 73oemo2(ubuno»
1121(14 gegen 3pbviclt;t / Ugt^tabw/ eine metref
Brwnbet Stcabiev.
nnïfrftbfd haben |C vil
«ùiWdb
3^1 jwfftben Xfgyptcnvnb3uï)e4gelegen / «Htcbefagctt^öiâ^J^jff aJ^panirtUtnvnbÃrtbeam/XftUdje/ biefejwey C^nber »3 ^,^ Strabia. Ã)tewcil nun btfee Cenbt wetc/Ung vnb breyt tfl/b^c e® ^ d?erley manier vnb fitten burin ju leben, ^tlid) buben bus iOur/tt» fit nimmer mit einigem eifen berurenin ein buuben glt;bunben/lt;w feieren bey be 23urt vnb Dur bi^ uuffbie buu t ub. ^in feber bWbtw i nes gutters bunbtbierung/vnb fubet bein frembbe Ãunfî ober 9^^ tbierung un.ïber Altefl vnber fnen ifïvber fieuUe^^ónig 'â*^bD«^â^' ^^ gebürt ber Scepter. Xfin gun^e^eunbefcbuffc but uitweg ulU b*^^ meyn/baben ulle ein quot;Weib/ wer vor ju ihr bompt/ ber nm biefâ^®^' ^^ bem âltefben feblAfft Re junuebt / fonfl wer ebe jubuu^ bompt/ » ber tb uren fein (Dännlicb ©lieb beruu^ jeudjt / ber ifï (Dunn/lt;*y gt;â fie vufï ulle / uller trüber. 0ie buben aad^mit fbren eygenen ^â^ ,^ vnb ©ebwefïern ju febuffen / ebne febum nucb bem lunb^bruueb ^bebreeber wirbt mit bem ©ebwerbtentb^upt/ wer ju einer uMO^ 5reunbfcbufft vnb ©eblut eyngebt/ bus wirtfór ein ^bebrueb^j^^ net/bie Duu^genofJen vnbjreunb finb uil ^ruber/rnb ebelicbÃ^â^.^J Jbr jo.buben gemeinglieb ein ©uflung ober wórtfd?ufftmtttinaJâ jweengcfcbidce©ingerinber 5reunbfebufft fingen fe vmbein4»o miteinunber öt^bt vnb Reefen bulten fie frieblieb on muuren w5 ^.^ nuebtoffen. 0ielebenfeltgliebvnbfricbfumingrof(cmvberÃlt;ö., , bubenCumel ben buuffen beme pfcrbt.2lber ©cbuuff/groffeA^, ^ ©olb/©ilber vnb 2lromutu finb bcy fbnengemein, ^ifen/ ^rg/ ber / ©uffrun / ^ilbtwerrf / bie wwrQ Cofïus / wirbt *'â^^â^^'^^^^4jA
-ocr page 403-â^^ön^fïa.
c?ccr
âââlt;leP ??'^**^^'â*^^^^^ ^â^^ 4d?tlt;n pc gcrirt^ct beun ^dbr Ãöcr Aó?
lt;tldiik nbsp;nbsp;^^S^^'bê pc micCamdB^bt viib mtpt. 0« bulten tteuw vnb ^eyOfRî^treva
ââhbihâ^ ^^^^'^^'^«ââ It^b P pt^lfo pacten / b46 einer jwipben inen liebst ââ*â^ strati«* ^nbiSâ^^ ^â^^^ óffrtct/vnb mit bem ber^up geUpnen blue dn pocflt;-
5lt;ult;nfer^'ââ^ ^*^t^^**barmit befprenget / bic jwipben ihnen $u»n ^tuCx. S^tt/^emwmvnb ïüonypum jumteugennnró|ftvnb ver? lt;ba«^^^^â^^*'â*^âââ^^*^^**^*â^â^ ^ââ^^ ma^cn pejr ycwer/ web tlt;rttt *^^^0«« vil Brand heit m^eb«/ wo pc ntebt mie bent gebrand ^^âââ'lt;*ci8 entgegen BArnen. SMeointetrinb kpn bic prieper JKh^ï^°^^^â^^^flt;^'^Ptr^* ^^f* ^w^ wup vor auffgang ber @ongt; Uóitff *'^^'^^^ââ''ââ^ '^^â^^^*ââ^^^^^^â*^^*â^â^^â^*^^â^^â* ^*^ poft? ^j. ^lt;âtgcl wirbt 0oli geoptfert wekbe C P pc fedit getbdU werben) ^ih**^ ^'^â''â^'^'â*â*^^^â* t7immel felbe angangen/ver^ehref.Xttltd'c vn«s ^ wtcrtcipji, ©ebUngen. Sic tragen reine forg / weber ihfcó Cetbö
b«ï)l ^â^^^^^^âPÃ^S«*â»^^^Hamelnpreiteen pe/tragc barmit/r bfirgt;
^^^â^/^â^Ben von beren mileb vi^cypb. 3( up vnwifpnbey t vnb bin« k ^^^.^â^ ^^P®olb6/Ulfen pc viKSoibs in pen Püfpn vergebUeb» ®otó à ^ââ^^^âft:en vnb quot;^awren pnbenfope adernvnbcrn(âdicHen fete / s ^** ^**^ **^^ ^^^ fehlen / bas Ufpn pc manebmal vnaebtfam ^ tt/ooer pedens vergeb clieb aupTben but/ maeben baipbanb vn arm^
»mkx *'^â^^^^'Ã*S5âÃ^*ââ 2gt;a6(5olbvcrBaupcn pe ben nadbawren
i ^â^^ ^* vtUttfen / baó ötlber vmb jwcy mal fouil ^ï Q / bap pc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?
1^â^inBeit wegen mebv lieben bann lt;öolb, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
âÃon ben (^abeP/pem gewerb/rele^i^umb/art/
weià vnb glauben.
^ lj?^^**âlt;*gt;wgt;0immetwnb,'3tlt;m^alfam / wolriccbcnbc palm^ llt;«h ^ââ* '^^ rbor/voller fpccerey.ïgt;a ip ein ÃebUng bey ben wur^o 'âne ?^^*f® tóbtltcb ip. Ã)cr vberlggcrucb ip gleid) verbrüfdlieb vnb btb ^x^^^^â Ãâ '^'^ ^â^ leymrauebvnb angejünbten bodjjbart aup) flt;^iff .*^®lt;'^lt;lpubvapalle23awren. Ã^tlicb famlen 3lrogt;nata/vnb tóJ^*5Ã*â^^^^opilt;*m/blt;ren febiff mit Ãber bewaretpnb.Clnamomun# inn *^â**â^*â^â Ã* **â ^**^^ ^*à bolQó.0abaip bic tOAuptpabr bargt; Pt n*'x ^**^ ^^^^ gelcgcn.Jvc l^ónig geben ntmer nupj rem ©aal bap niffft k ® 'â®^^ *^'®ââ' ^'âà ^'quot;^'^ (Bittli^en anfag ver peinige. 5)cp Aó?
k nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ip aller von plbcr vn golb/ fr trindgepixirt, tifeb/ Beleer/ Unâ ^^' '^^^ *^® Ã*^ B^pUeb/ibt vorbofipvberauf BS plicbz bereit Z;'^^û«3ûlîgt;t filber te.gemadjt ip/aber bic trom ober balden / cy ngt; ^btt^'^efc^Ã^*^^ Stibin gefdjitt / mit eb lent gepein burdifc^t/jeigen ein biÃ Æ ^â^^®Ãi'^^^ ornât an/benn bip febetnet von (Kolb, bip von plbcr/ ^â4kX'^^^*^®*^'*â'^*^^â^ââ* '^®â t0el|fcnbeinm ?Sn/ vn vil anbem Bóp nnAt â®^5'^^^'â^yt/^i^ Bey ben menfeben bod? gcad?c wcrbcn.^d ip ÃV ,*Btgci^oblt;rgeltböttgeranberergâter jubepQcn / bey ibnen.
tbd ?^^â9*'^Ã**Ban rctd?tbumb fürtrcpenlidibic ©arret vnb Haba; ©arrefvno
»oha???^â^âÃ*^â'^B/ baup wAnb/gcfd?wcll tad?/baldcn/ vapallca 'ncabatv«» 'â«lebd â^^'^^'â''BlOclffcnbcingcmaditip. SMerTabatbei pnbin
Uufi ^^5wfud?envnb^ubebalten/cin wunbcrlipig void/ber fernen p'ââ*tb weniger madit wirbt offentlieb gepvafff/ aber wer bas feine
webwee/
-ocr page 404-©rt^îgt;rttfetÃfrttgt;fefe^2î5cl(6«^^'' ,^^,^-webfet/bem wirbtgroÃcbfrtttgcUgt.
Qen/febwerbe ober jcbAl/fd^Unge«/Rnb bic ^trabes fóvtâ^^n **^ jren^ï*^^ jïllcrtgifcbDolctbic ©AVMclt;n vnb ^órcFcn / b^ïbettvonb«l gt;nbsp;^^,;^ fang genomen/vnbtfleïrt gvofltrtbcHber ^tmben^u ®^-i(lt;nn4* ben/ vn noch bent bebauen bieÃnrvneen vmb i^gypren /ren nbsp;nbsp;.^^^^j^
men / welche ben mebver tblt;U »om raub leben / gefdndt lern Ãofô .In^mbia t|l mancbevley wunbetrbtep fonberU» »*XpoP«* Pbentv. Jtem »tel vnb nwn^erley ebel lt;5e|lein / wie pümu^ ^^â »nbjjworne Ubay.nnjeigen.JeembreyeHeyÃnrboniS-xMn 2gt;V4fUen bavtnn Ugt nui baô K6ntgveteb 6aba/ bnuon bu nbsp;nbsp;« p^jj
von ©abn i.Keguo.ju ©nlomone Bommen tfl/fetn
Af 6 i jl brey erlcy 3vabtrt/ baruon anber^wo, JeQt tfl Æ v (6la«b h mece ^unngeUum.
^on panc^ata/ vnb beren voUfer evgenfef^afft/drf/ô^^^^' ben/Xegiment vnb peten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/^
^^Y^ndjata ifl etngegne vn pro«inQ3rlt;tbte.2)lobo.0U4j5j/^[jrt 51! \Un Jnfelzoo.rofelnuff bteyt/nennetbrey bertltcbe 0t»bf â 9lt;llt;3lt;tt/ von Wein vnb Weymueb ein fruchtbar
get auch vberÃüfltg lt;î0trrben/ vn maneberUy wolriecbcnbe 3lrow» bas bîe Tlmbtfcben 2^4uff lentb »n ©y rUm/ pbenidam vnb SSSb2rgt; ^ren.Ãöte panebd flretrtc «ntf aUe minier mit w Agé. J« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j^c
haben bte prieflerben Vorgang vnb erfleflatt / benen b^^^Ã^ÃL^rff/ ÃVercfleut/bte anberflatt haben bie^awrn/ble britt bte
3tbcl ober Arteg^lent/bené Rnb bte tuitten vn âJOteebbatvr« pttefiecöic Ãbte priejler pnb alle Per^ogen vnb vorgeher / bte allenjanct ^^,^i erJenvofc* tcrt/aUgedcbt bepQen vnb ben gemcynennuQ verwalten vnb «^ , * *â'* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;allein bie tobtfAhl auf genomen / bte febteben pc auff â®â^^f ^*^j \r^lt;rf
Ã)tel3awrn bawen bae Jelb vnb frucbt/welcbewol bawen / bw * $tt Xtebtern von ben ptteflern erwählet. Ã)te Dieebbawrn ^^^ paudjd b«* quot;Tempel vnb 2Vbel. Keiner vnber ben ifynwonem bat etwje «79 ^ bc» otebt» auf genommen Pauf vnb harten, ©o aber bieprieffer dn n^®?^^ k^/ eysen»â nbsp;nbsp;nbsp;j^jj anfcblagen/ geben pc auch btefe eygen flócf fo ee noth tfï
bas Wirt inen auff ein anber mal in boppel wiberlegt. ©te have cvâ 9 te ©ebaaff barnon pc ^beliebe linbe Kleyber malt;ben.lt;Bólbtrtt.^ gefebmetb/armring/pnb gemdn bey (nenbeybe bey lt;^0ann vnb u * obren Bletnot/auffperpj^e weif / febueb vtlerley farb vnb Bon1 Kitter befebó^en bas lanb mitbem©cbwerbt.ï)teprie|lcr bie anbern bef wolluffd/hertlicb vnb febeinbar lebenbe/aufWnbtg* vnb wolbcBleybt/ tragen feefel Bófïlieber benn vnfcr ^lÃhââfr ^^^ 4u(b »irynwng eben pc fur pbueb / mit Bà nfBlicber arbey t gemacht. öU f*^*^ U p4ncb«toni. auff IVetbifcbe manier viel (Bólbins gefebmeibd/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f^kd'f
lt;5ot«f btenjïs mit fügen/ loben Ir cygne that/vnb sieben fr von Joue her/weil er noch auff if rben gangen fey.
flüpig von©ilber/lt;5olb/if ifen^yn/Xfr^/beren manbeine auf ?u%?b«.:i H^ f^*^*â barff.JÃie prtefîer haben imâÃempelhauf ein fcbortcAi^fPL ^
5)«« »iknt#: ergriffen/werben pe getobt.2gt;er Ccmpel hanget votier (oottpg«^ ,JJJÆ t?»»ib2tfl;â». ber/lt;èolbt/:c.vonaUcrdhlt;v. Ã)te Ktrebtbüren pnb von lauter «J -^
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©tlbcr vnlOelffenbcingcmacbt/wunbcrbarltcb Bö nflltcb. (Botten
Ube ip von lauterm 3lrabifchem (Ãolbt/ ^.elnbogen l**quot;9'
-ocr page 405-fc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'25onS(g(i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CXCIl
^â¢IiSa^-^*^^ ^â^^ 3lt;ïrtlt;5 von ©olbt mtt gvoflcv Funfï jubcrcy t. if tn ^ââ''âHbf ff ÃSlt;tgt;Ãrlt;mp4 vonwdflen burcbgrabncnflclncn/gvo^n fcu^ ââ¢^WÅx ^^ A'®^^^*^^'cfcvlAn^ weg» Un^ on breyt/ febv g»^o|K (Bóq# f^ÃftH i^/^^ffIwb von Ãrbcyt »nb bunfl jugcriebt / tingle vmb bic« S'Stk f ^^ ^*'bctt bic Pfaffen f re anbnn^enbe Peofer vnb palUfl. jbU ââ^ di^^ biefen ÃTcmpcl Ugt/ifl 100. rofsUuff weit/ lang vnb breyt/ ^3t/ïï® '***^ ^^^ (Dóttern ge weihet/weid) có 50II man an ben Ãcmpcl ^^fiDf w ^ ®*âft^^^bicnflvnb ibpffer wenbet/an^ bieferrcÃcr gebóvet ^Wifett nicht jugeben ewig.
âÃon Sgt;7c0ia/vtib ber S^eborum übung/ptie« a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vnb gebrauch.
^bia / wie ptolgefeUc/ enbet fid? gegen mitternachcam iOtrea« ^. ^ â»wen 40ecr/gcgcn nibergang an 3lffy ria vnb 2f rmenia/gegen ^eó?^^^*
â¢^«th nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gten^t fic an iOircaniam vnbpartbiam/von mittag an
^(b?*^ ^ ^^â^«ttlt;tt bgt etn ff abt/ baruon bas Canb ben nammen bat/ S^M s^*â^â^'^ 'â*^â ^^bo bon Ã^mg etwa erbau wet/ vnbcr welches 'âhbo9**âftlt; 3luffganggcwcfen ift/wieauch von ber^Oeber Keich 3« h ^Ã^-^ ^â^ heilige 0chrt|ft mclbung thut / vnb Ãtrabo lib. n. $cu« â^batk^^**^*^® ^^anbin^wcy theilgetheiletfey/basgriffer/barinnen ^4c x â'bic Vgt;Aupeflabtifl / vnb vilanbcreflAbt nachmals von ben Slt;^ttvwc/ bic biefes Keich ba^umal crobertcn/als Cao« ^ â*â'*w/tc.ïgt;tfe6 theil ijl gar ein balt Canb/bas ctwaganQ 0y« ^« ^iö ^^^^ ^^ barnach ifls vnbcr bas 2lflyrifch gebiet bommen/ ^cb ^k 'âbanapalum/aber^lrphaccshatblefcs Ketch wibcr an bic 1,1 Æ bracht/ bauon Jubithu etwas gefagt wirbt. 3lbcr nachmals quot;hbo 5® ^ Perper König bip Keich gar auf gelófcht vnb vertilget/ Xe«?Ãff gj» behSâ*^^^'^^^'^ S^'ââ^â'bet/nach ben perpern haben bic 40ebcr au(h«âgt;âif «»gt;?» SnoT*'^^^âââ'^'^*âS^bv»âram gclelfl / gezwungen von 2lleyanbro O^a« ^lt;gt;mm''^^^ ^*** Parthis/juleijt pnb pc mtt ben Kómern in bönbnuf S«btt f*^^â^ Plt;'»âcbter Kónig Ãabcrlanes gênant / bat pc tm far 1403. Clt;S^â^^r*^^lt;'âwv^â'gt;â*^^^lt;âââ^^*^^*â^'^'â* 3ttbicfcr(5cgttcfctnb hido *^^ ^'^v'^ttiam fboffenbebas ijl ein weg ba ein Camdehictâgehen ihltff ^'*ââ^ '*^3® ^â'â'3 / ''ââ P^ 'â''^ ptolom.lib.lt;^.an$cigen. iöic ^buh ÿ^^^flTwvnbreitten ifbfhnen gleich angeborn/ober auf flutter Vonh^- ^ââ' brache / bas f bres gleichen nid)t viel ifl / viel gewonbeit tfb S«tb ââ'*'^*'Perpam vnb partmam bommen/bein 40annbarffweni« niofiA 7â'^eiber haben/vnb ein IVetb achts fur ein fd?aube fo pc we« â¢ittff^***'^^*'^^^â*»«*^ b*fâ ®â^ fchweren Afy b / vnb machen ^ónb KitPâ^'Ãxmanter/baruonanberf wo.Af s ijl nicht febr etn fruchte btlt;tVâ'^^*'â^*'**^^ââ^ ^â^^^^^^ pefrcnlVctn / effen vielmals IVilb« 3lbffi.i ^'^ââ^ââviachcn pc auf gcbórrccendOanblen/ vnb ein 4gt;p8 ober
Jerflofftn/fo bcy ihnen wAd?f t.
^0« hem £anb perffa/hnb her Pafev 6rauc^/^gt;
fa^cn/Ãlauben vnb ptten.
9^^®J'^â^^'^â®ârâ^''lt;âbt/ baf peb perpa gegen (ÃOitcernachtan^Oebia '^^â^« 'gegen ^tuffgang flóf c es an Carmantam / von 40ittag an onpana ligt gegen Hibergang baran/ viel ^iïete ftibt Iigenbarinn/als3lvima/perppoll8/ï)ta(polis/:c. if s ijï einvafb
-ocr page 406-^4^ briffe tÃnl bfefe^ ® elf 6«^^/ *^ ein vaff burgig Canb/wie Curctue her ©efebiebtfebreiber in ^Ayp^i» beà groÃen 3levanhere febreibet/ vnh herbalben von wegen i ^^^^^ wmhvnhbiQnicbtalfordcbvnb bnbbnfftig / boebbnthtp^ jjj,|^,/ hing ein gute notturfft/fo man auÃ^hem (V?eer vnh Jntnnbi*.p^Æ gec.î)ic perÃaner haben crÃltcb von Himroth hem Kifed »n
. hieOonnevnbhaô^euwerangebettet/auch(lOineruevnh0 Scp4^S«lt;gt;Plf«»^t/J«»nâX)enerem/Waffer/crhtricb/wilb/tc. 3ber nu^ Æ p
Pec. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãe her Religion (IOad?ometi an. lÃaher Bommen hie , 21wf fel/hauon plin.lib.iy.Ãte habenallweg vormale weher unnpe
noch bilhergebabt/fonher vnhermPimelfbr ^pffer vnh nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(ff vollbracht/ vnh hielten haà hie (Satter niebte henn her ^Pn ^'^. .«Ãr? forherten/herbalben Ãe nur hae Ifyngeweih von allen â2^^*^*^^ ^2 Ln ten/^temaUetn henÃern vom Doltj hem5ewcr/tóhtlilt;h waro 7^^^ ins /ewer ^ublaÃnoher etwas tohts bareyn juwerÃen / fic ten fonà ein winb. 0ie wuÃten Ãcà mit Beinern Ãieffenhen Wap ^ war ffen Bein febdmen bareyn / Ãhlugen ihren Brunnen nt^f nbsp;J ^^ fo fpeyeten Ãe nicht bareyn / wärmpten auch Beines/ bann Ãe epr nbsp;^^^ etwanfur (Bote gang gdÃlicher weiÃ/ vnb betten ihre ^^*^^^^âl««citi bes Element 5u ehren/ als (Bott. Jbre Ãonige erwohUn Ãe *^^w (Befchlecht / her fhm gehorfame verfügt/ warhe mit berauptem 1 ^ vnb benh vnbegraben hinweg geworÃen. if in (eher 2^óntg bmiw hauà auff eim^erg/hareyn er fein Ãchag/ âTribut vnh ^^^âÃâ^W let.ifr tobtet niemanbs vmb einiger vrftch willen/ vnb wirtntjâ geÃattet etwas mit gewalt$u banhlen. Weiber vnBebÃwdberp ; feber fo viler wil. Ã)te Könige laÃen etliche (Baben auÃruÃenhem biefes Jar am meiÃen Kinher zeugen. Ã)ie geborn werben fönffjaren hem 'Vatter nicht vnber augen / auà beà lanhs Ã^^â^A^/
ocntm (blenden ^u wOittcrnacot gepalten / ©er 4?reiittg«â'* i nacbez/flet niebt mebt benn dn 3ptf«l o^lt;*^ dn maref von ?â*^*'^â*â^ *^^n fiintf Mren bt^ nuff vier vnb ^wen^ia Urnen bic Jungdt Ãlt; , p^ Æ ^^wyz febteffen / retteben / wer ffen / vor allen hingen hie warben 5« baffen had liegen febr/vnb werben wol erzogen / ha übet tnnn hd t^ifiorienzmüÃen von alten woltb^tigenCeuten Ãngen/fng^n/lö⢠/ bar^ulauffenÃevnuerbinhcrt/ foeinhar^u verorhnet ^rg muffen fie an |ffagen vnb reebenfebafft geben her hing fopc5ddd' ^ fie mûffenofft vmb ein Kleinot in hic wetb lauffen auff dm Xofôlânffauffô wenigfïeweitvnbbreyr. t3ân'ânht^fr.*^ hen werben (te faÃ-geubet. 3n Waffen vnb naffer 2^ley hung n^^^jKr offe lang in her othnung/móffèn groÃe arbeyt treiben / harmifLj^ gewonen/^yebeln/ t^olgbymz bart^rotiÃjbrtägliebefpc^ gebraten vnb gefotten fleifeb mit waffer lófeben pc hen hurfÃ.0n( ^^j, fenWilhpret/vnb werffen artlieb vnb genaw mit her Ãd^bnget^-^^(^/ flOittag febmibenÃe Waffen/ fâenvnbpelden^Anm/Ãicfe«^ graben wur^len au Ã/ ober geben mit hem 5laebà vmb. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,. ^^ ju
Jtem hen 0tdn py ropum baben Ãe in groÃen ebrenZ nbsp;nbsp;% â¢^Æ
Beinern tobten ober fewer* Don^wen^ig 3n*^^nanbiÃnuffn^n^j^j führen Ãe trieg/ wiÃen fonff von Beinern weltltcbcn banhel / quot;^^ ^ jâlt;iii mareft facb/BSnnen weher Bauffen noch verBauffen / ifî ault;b brauch bey f bnen/ fonhern mit ArtegÃruÃung geben Ãe tag mo J^i^
-ocr page 407--SonW«- CXCIII ik ^â'^^^^ ^^ lOAuptUutb tragen ein fcl^ameKkybung / bt^ â**^*â* / âââ 9*^o(fc hohe fptQb«ubc tragen fie nuff. Don ^H/ Ã^^** b^nbUrt bant len fie hiebe bann wolbe^eebt/ bey bent ^difo ^^*^^*â* ^*'âââ^^â^'^â^ biefen raebfeblag achten fie refBer/benn ^^^ nüchtern getroffen wirbt.
^?f ^*'âââ^ ®nb gleiches flanbts gefeUen enepfaben etnanbermie â¢â¢Â»fAâ^^^* ^^ ®bngc^rb auffetnanber floffen. 3)tc aber eins geringen TOn^ Ã^*â^/betten bte na mbaffetgen an/ fo fic 511 /nen tommen/ober Wü-ï« *â?*^'^btb begegne. ÃVeitter ift bte vnband barbeit gar ein fîraff^ VnMitrfbcj^ ^W ~^â^f^â^ t*MÃlt;*^beyfbnett/barauffftemitbe^robes fïraffacht ^^^^^tÿ!* Swk*** ^^^âââ^^ B* S^** vnmetif4)Uch/ehepfangne gueebat mit vm tgt;«lk^ ââ*^*^ ernennen, ©ie madien jbre verftorbne mit iVacb^ eyn/ Bujtt ^^^^â® *â bieifrben. ïgt;ic Saubererwerffen fie ben Vögeln fór â'^^'ââ ^n ihren eygnen (ÃOûttern werben Jie anheim alten her«» ^^fiein Ãevfdi/ »nb befchlaffen fie.
'âhba c^^â* ^^^â3^^^*^â oberau^fpeyen / aditen ftcfürrn^imlifb ^k®â^*^ ^'^^^^bltcb.6te verfpotten bie (örteren bie törltch berebt finb/ ft(fâ^^^^ haben von ben (lOenfeben ib«n vrfpnmg. Was fdjähbtltcb ^^fbun/ meynten (k/ were and? fd?änbtlicb $u fagen.
^â^^^â3rlt;y«/lt;'^â:^*^ n*' f*^*^ *bt vnrugenb / aber vor allen hingen bitihA ^*'^ ^*'3^*â' 3^*^ Ceid) begraben Ãe ntebt ehe/ fie fcyen bann vor«-Ã''''ben bunben ober Vögeln angewenbet. Vnb bas bey anberen
*tvbelliebet / fobie Elitenjuarmntbommen Æ foleihen fieiht^c biv?^^*^ ^â*' 5« mijsbrauchen, vnb geit juuerbienenbtf 1 ff bem fehanbe
â''âââ^^^^*^ ben Babyloniern für anbern gemein tflbtiit finb «nb '^** ^ââ ^ Qarracenifcben xTwref en vberwu nben / viel mehr einer fth'*? '**^^âââ^^'^â'â*'^ betten ben grewel (Dachomets an/ vnb ifl biefes (bxâ^â^olcf von fernen ehren vnb b^vtUgbeit bommen» Ctmaibaifb
«tCk ⢠^â3^®^^^' â^ prrfia/bnmon i.CDachab.ó. i.(V?ad?a.ÿ. etwas « I^dcbcn ftcht bariton bommen bie iflamitc.
wtl â'*^h0lomeu0 2lngltcu8gtbtau^ IfiborofürinbifcmCanbfcy gt;^»A»on n,mrothbu oaubercy vnb 4bgötcereyauff bommen.
^on ben ^tdbtcn/^ufcln/ftf tf n/baiiffmannfcfeaf^ vnb breu* eben in pcr|ia vnb ci (ïlid) von ben ©tobten/ Ã)k uobanbtcrrum/(5oa/lt;5uilfar vnb
(^\ 3uobanbtevr«m etn fiabt in Pcrfia/groffês gewerbs vn 2^atiffgt; ^^manns h^nbcl ba gcmeingltcb bcy vltrhwnbert2^aiiff'leii£allelt;' ^^idtligen / auf berâcùrcbey/i(tz fo bas (Weeranlanfft / ein Jnfel/ ten ®^â'â^^ 9*^^f âââ'â5â ^^â^ âquot;^â^ ©tabt.ÃÃiefe ©cabt tflmitmau^' ^gâï^tnbfangen/ vnb rifl©efd'ugbarittn. ïgt;rey tagrhlt;i^baritonItge Vo^*^^^â' ^âöcrlaq ber ^^an^mannfchnQ/ ein fcyf re vnb gute ©tabc hóâ^r â^ââ*â^â*âSâ^kweit bariton ligtbie hertlilt;hc©tabt ©uilfar ein . wAe gute ©tabt/ hat ein port bes i30eers.î)ife ©t Abt all finb (^a# âbillets ©Utthms.
â ^tif^â^âââ^^^â'â^P'^^f helftClCefdift. Ãrmusetn lOAuptfïabttneiner ^â'*^^'â^^f'^a5rvöl|fmedrmbfich bat. ba hübet man we// «H* ^â*^â®^narung/ nichts anberf bennfobargebradn wirbt m ^3c.Bey brey tagrheif bauon vifcht man bie allcrfchönflen BArlm/
-ocr page 408-554ÿlgt;rrtfcfÃfftbtefc^®eIt6«cÃ^/ ^
fo itt vnfct knb Bommen/bU man «Ifo «rfifdxt/cincr lA^c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. S^Ulin pfd;«. waffer voit ctm 0d)i|f lm / mît ihn mi bic fü^ 3cblt;»cf Ki^«quot; / .^ ^^J febritt/mU offnen augenbi^ er etn (Dufd?el barinn bie 4?Arun i lt;nbsp;ftbcc/fo er bann etUeb ^ArUn in ber (lOutter finbet / ló^t lt;*^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;..^^
von ben fiifJèn/vnbBomptrtn bent ©eylcbrt6 von ben tviber tn bne 0d)tff lm/ ober bey ber puppn vnb prom mit «w* ^/ «vorffnen öeylgebaUen vnb genneterr»
^on bem bolban ^u Crmu^/vnb grewhe^fb^ feines Bone,
^/jrtno»;oo.bettber0olb4n5u-Cgt;rmusit.©ón/berfüngKâ®âp -f Alcig vnb fór etn halben âChoren gcflt;b Atje/ ber Alcefï fAr '^â*p 2 *^^vnb garem'ïyrnnn.ÃÃcrgemeUöolbrtn betr nud) jwtw ^YAre teS^necbr/Chriflen Ãtnber/au^ 0. Jobans Imib bie beet ^â^ 'âSudt rebUebe (10Annlilt;be that fo iteb als feine eygne^inber/vnb b^tt F^p erlogen. 5gt;cr AUeflGonau^begierbejubertfcben/fïaebindncrrt feinem IDafter/(ïOntter/vnb allen feinen^rAbern/bie 3lug«â^^|L^ torelt;bten Kruber ausgenommen / ben er vermey nt f bm md/t FJ* 511 feyn/jobe fic barnacb all auffeinen bauffen in ein Kammer / r^ov brant jîe alle lebenbig in ber verfebloSnen ranter. 5« tiâââ*'9^^â^^ ^ ,,0t; vernam was ba gefebeben war/ bewegt fteb biegan^e ©^ââbf 5»» vnb auffrbur/alfo ffereft er ft eb mAd?tiglidgt;im Pallafl/ vnb «»^iL, felbs gewalciglid) jum 0olban. ÃÃer eynfAltig73ruberfo fAr1 ren gefebAgt warb/pobe in ein t7eybnifcbe2lt;irlt;b/vnb fd^wTâ , mein 13rüber ifl ein ^eu ffel/ bat mein âVatter / gutter / vnb alU iA\^ 25rüberertóbtet/vttftcttalt;bmalsverbrenne.nuaberin n»w9lt;**ââj^# bie rumor 511 frieben geffeUt/ba febieftt ber 0olban nad? «1«^ ber vors melten erbaufften Knecbt nam fn bey ber banb/mit vil ebrlt;atbtlt;tv s empfangen/ fpreebenbe: lt;5ebebinvnbfd?lagebeinenlt;BefelU»Bâ^Jf^ fo gib td? btr fun ff Caflell ju lohn/vnb macb bid? $u einem grofpf^P ren.ÃDaantwort fm (V?ad?omet ber Aned?t: ^ Ãerr / id? hab â^'^^^j/ nem ©efeUen von fugenb au^geffeit/ gewöhnet/ gebrieget / wie ein lumber brey fftg far/ ban fo viclber^ens ntt baben/cm pi®®_^^ ajuuollbrtngen/ba erlteS ers fn. 0d?id'r vber vier tag nad? ^ncd)tfeinem(Sefellen/Cbaingenannt/empficngihnbergW** ^^ grofferverbeifjung/bas verbieSfbmber2kned?ttmnatnenö5otttó fein/ 511 thun/ ram baibt gewapnet mit verflelltcr port ju Rl*^$*âïgt; ber es/als baibt erfbnanblicbet/ vermerefte/ fïellet ftd?
fprad? : ^ bu Det r Ãther / id? fthe wol was bu im fmne ball / ^âââI ^rff id? wil jum erfïenbieb erwArgen.Cbain jobefeinÃ)egen auS^®â^^** Jc fn fur bie fAS feines ©efellens bnyet niber/fpred?enbe: 4gt; l^^®®^®^%fic mir / bann id? ben tobtfe^unber vmbbid? wol verfd?ulbef habt/5^1 es bir/fo nimme meine eygne Waffen / vnb ertóbte mid? /1****^***^? willen vnb fArfaij bid? ju cv|ïed?cn bmid? letberberbommen. wortetfbm (^Oad?omct:Wiewolbuein'ï)errAtbervnblt;Pórbcran worben Ufb / feboeb fbebe auff bu armer / id? wilbirbureb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i ben/ftbefbbunid?t bas btfervnfer0olban ein ÃTeuffel vnb beinvv nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
ifb/id? folt bid? vor brey en tagen erwArget haben/ aber id? ^ââ^ ^Ãjfjtn. febonet/vnb wolt ehe bas leben gelaffèn/benn wiber bid? îî^^^^^ ^p|gt;id, Hurt wir wollen es (5ott ergeben/®ebc bin jum 0olban/ fraget/fprid? bicfad?fey voUbrad?t. ^Is halbe erbem ©oilman ^^^^^f
-ocr page 409-|
'2?ón SCpa. |
CXCIIII |
^eoe i r ^^^^â^^ ^â^ ^** ^â ^â^ tretten/ergrifffn/vnb Ãief jm julobnein
âlt;2/quot;^'^^ bruft/baf er mberfanef vnb (larb, Ã)a bae fein gefeit ver /
'*hbtt ^® ^ gewapnet beymlieb jum ©olban in fein tammer/ reblieb
feneh â®***^^â*f^i^i^ben nit ju fielen / fonber ritterlieb junernen/ bas fot«4Ãx^â*^âf^**â/^^'**â^â*4Râgt;^lt;/ **^® balbter benanfiebtigwarbe' llOft^â^ Punb vnb Punbe ©onlebftn noeb^â^ntwort
huffi quot;x*^^^â ^*'^â Pnnb teb leb noeb/eé giltbir bein leben/vnb mitbem lt;^0^ r ^'^^^ ^*^^^ââ ^â^ â^^â^ etnanber in ber tamer vmb / aber (Pa^/ '?5n ^^^^^ 5â^^i5^ ')n fanb ber ©olban lieberlieb feinen Perm an feim b^*â*^â*â^^^**^f® vergebet alter flolg vnb trifft vntrew freu eygnen
P«ll ff ^^^ââ^ ^â'^S bctiimb gebt. ï)cmnrtd) fïtreft ft eb (V?4ebomlt;c tm
quot;othâ nbsp;nbsp;'^**^ ^*^ moebt vnb ab bic mÃbr er|d?ollcn / Uelfallee volet fm
?^*â^y9t/5«/rlt;iâtieit mit groffemtóffen: ^r lebt/er lebt UOacbogt; ktthf ⢠^^^^'^ââ^ ®*â^^â'ââ^-^ ^^*â^^ er bey zo. tagen bolban. Haeb ^6^ f^^5 ^â^***^allen tOerren/^wrgern vnb 2vaufflenten be|j lan'/ »fcbâ^^â^^^3*^ ^^ *^â^ ^^'^ â^*^ feiner that balb vnb bae er nitgefeben â¢lt;t»'^^^^^ö^er tgt;er:febafft vnb Xetebe balbgetban/btejmnitgeb«?
^Vh ^quot;9*vort/vat er auee voia/oaà |ie wnng vno ju rneoen weiten Ão^y*^^ ^â^â^ ^^ngen Ãon bejj öolbane ber noeb bey leben ware / junt ^ij ^»i âSoeben/bae gefebabe/niebte beflwemger regieret (Dad)omec ki^*'^*^' ^**® Keteb vnbCanb vnb warb mit aller menigliebe willen/ eihat c^'*^*â*'*^®*^ her Stabt vnb be^ Canbe gefegt. Jn btfer Stabt ijl |ïe;^ 2 sewerb von vil 2^anff lenten mit ©eiben / 23ârlin/df blem ge^z to»HkÃâ^â*â*^â^er bóftlicben Wabr.iDie gemeine foeiS aUba ill Keià beun M teper wAd?f t tein Ãorn.
6vH*ââ^*â3«b^vt/b«t et allee volct/ba^ pe willig vnb 511 frteben wolten
'X^on ber fiabt ^rl Ã1 pciftavtib anbern mehr.
pbem lanb Corojam in per fia ligt bie ©tabt ^ri gênant / alb
M ®*belt dn 2kónig vorn lanb genannt, Pof batgrol^gnugfam« ct^^**^**Werbtttg/banble»bett mebrertbeil mit ©etben, mit beten {te
^tih***^**^^âââ^â'^ feVllt;*^4ooo»Cat»elbeUbê/att(b Kbenbarbara t(ï art ^«fi ^*^*^^â'^ 5ubctomenbie finbet man allba in grolfer menge/alfo/ Pâ^.^f^nff ober feebf pfunbt vmb ein ï) neat en gibt,
®eabt bat bey 7000. fe werft Atty bieeynwobnerfinbePad^oz fluf*5^ââben8,'X)otib4rtrteni|tbeyjwengigtagrbei^ juXofóanben ^Ql ^^Pbra/baman vilfd)órtirï)ór|fer ©ebloffer vnb©tâbt hübt/ toiJâ'^ 'â^^^ bewonet.'iPnberanbern ligt an bem 0ufe ifupbva/©ebw Igt;lt;hg^**^*ff^^lt;fï*bt/b4tlt;l»l^lt;*^i^»fövplt;b felbe CDacbomcteGlau^
^dl ®*^*â^^tmanfeylein groÃe fnm Wirbels ge fteine / viel ïurefiö/ fcvlM ^'âââ^/l*âer ©tabt TJalaebfan genannt/ babingebrad)t. Ã)aift ^»f â®â^^^^^^lebe farb/bieman Ultramarin bet^t. 3lucb button vnb finx!? ^^^ ®*^^ ^ benfeibigen ^y fern man in vnfern Canben feiten gut acn r . ^^*^ bataUba folebefra^t vnb wnrdltcbeit baf anffemmor/ ihJx *^^â**^^â febmeef enz vnb fór bie Hef batten incnblefclbige vort
^â fcbwelffen vnbbluten,
bat er jeb^n Jar vnb bar über / foer ui ebt gefâlfebet oJïïu?â^^® ^*â^ bat v herauf bófe liftige Ceutb/ bie beinWabr vm 3 r«l|cbt vonfbnen laÃen bommen / ober gar feiten.
® on ber ^tabt ^umbragante in 'perfta/fn ber grótfealeWeyro,
-ocr page 410-^rt«f briffe (Ãfil beff^ ®f If 6u^^/ nbsp;nbsp;nbsp;,.
Z/TX 3^P 1ïlt;tbt vermag lt;io. taufent lt;V?an ins fclbz vnb «jï j^Male 3tltcyro Wadiomctó glaubens finb wct^»ttïgt;^*^^' p^^j^ leue baben gvoffen anfall von bem 0opby / ber ba ^iTJÃj .p/ vmbfd?wlt;y ffe/aUe bk ba glauben tn ^ubarbar / Otman vnb 4« ^^ bie ba mtegefeUen UOad^omcre vnb ibree propbeten gewefen hw* ^^ bem 04) werbt rtrbtet / wo er be antompc wer aber in iZJaebof^^ l7aly allein gUubr/ben lebeer als angenAm bey leben.
95f fc^ve(bung ^nbir/rrff lieà in grmgivWâ
^ren btten/ (Blauben vnb breueben.
^nï^ta fin mde^tige *pronin^ in bem grofifrn 2ip4» nbsp;nbsp;nbsp;,^
rgt;w Hbia ein Canb 3lbe/ babin (als Jofepbus wil)Catn mit Ã^^J^ nenge5ogeni|l vnbe6eyngenonienbat vnbmanb^t^ââ153â[^^(, CS^^bet/ be b^b ben britten tbcil bef^rberiebe innen.Ãxn â^^â^â^vroH ee von bem Ãufö Jnbo/ein fruchtbar lanb/bas etliche 33 Aum wjf *^^^ vberwachfen etliche mit Oontg trteffen vnb bnb etliche35A«»wi^ââ v(^ baf man be mit nichten vberfdnebenmag/ ba tjï temperierter M» . gute Sonne / bef.ITaffcre ein vberflufs/ bareynbie berbbtwp^ * L KSangcó vnbjnbu« Ãielfen mitCarbund-'len/Ãmaragben/Vl^^^ 33^rlin. Ã)a feinb fo golbtreiche 33erge bas man be bie (öölbinef^ beifc/ieboch ie^unb ju benen jubommen von wegen ber (5re»ÃT^^ ^jp d^envnb anberer wunberbarlichen Ãbier / vngUnblichetg^tH'j « möglichi|l' ^ifïCainvnballfeinCÃebnbeinbem Sönbbu(ö^**r^^^p nun wirbt Jnbia in brey tbetl gctbetlet ncmhcb / in bas vorher/* ^^^ vnbeubèrfl.Jamp;ae erf! ober vorher Jnbia reychet^nbtttP^^P^j,^/ anbenflufe Jnbum bas anber/ inner ober mttrel Jnbia â^^^ -'iV.j^^ ï vnb bifesletll Jnbia ifïmtt aller X.eilt;htumbvnbbóbicheitbef V ^ j bas förtreff Uchfle vor ben anbern/ mit Sitten vnb vngleich in vielen btngen freunbtlichc bolbtfelige Ceutbdâeielgt;^^ mönner/vnbbiefeblt;»benvil poUtcey nach vnferm brauch beie mit ïfifchjuii^t/effen re. Ã)ie anbern jwepDoicfer Jnbiep*^^^^^ auff ber erben vmb aber ficher. 411e Jnbianer baben mangel^ machen aber Craned bem Wem nicht vnà bnlich. Ãba tfl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i
flufô Jnbo vnb (Bange ein Cach ober 33runnenpfug wunberbar j gcfchmacts.JJie eufprflen Jnbi babenÃauf genommen (Bctreyb;5' UrflOenfchlichernonurffteinvberÃufs. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
2gt;ieäoAnner in Jnbia jiebe Bein bare/aber lang baarauff »b« ^^^ Infeibengeflochtenvnbauffgebunben bcybeGOann vn^^*^v 4,i|f leib fafl wie wir/anch fo f urges lebens/feheren ben 35art 33ettbcn mit ^Teppiche bebecf t. JnberKleybungfinb fie/wie«»»n Alfuropa, vngleich/nach gelegenbeit eins orts verwanblet.tWk^^ ben fie nit vm aber mit feiben vnb Ãachf vbcrfûffig. Jre tóflUch gefchmóeft mit f Ibergolt vn eblem geffetn vn bef ben nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Æ
Jnbermittel Jnbia baben fiegemeingltch ein ^begealt;abdâj ,^|j^ bie anbern jwey wieuiel fe baben wollen. Jm vorbern Jnbia b** â j^^f bifen brauch/ bas fie mit pomp vnb berrltchett ber begrAbnÿ welchen/vnb fich bef gut bùnrfenîXefe ob fe wol pnefJerJoba» ^^^^ berworffen/finb ÃebochnitCbrlfle/fonber(lOachomets bê fiepricfler/ bleÃchmltwunberbarllchemabbruchcafleyenj ^ ^
-ocr page 411-Ãâpnafïa. CXCV jnLh L^ ^^ IP^iïlt;*»blt;» Wenn btefe flerben/^fo werbe« /re Weiber mie â^^^ nbsp;nbsp;nbsp;Prie/ler pnb mit jâuberey vbemu^ berbómpt vnb
^«?P i ^^^â^ â^^â^^^â' ^^â^ verfiorbnen (DonnerWitwen/bn^ fie (ieb mit I fvlt;^ x ^^^ (V^rtnnee in tobt au|fop|fern / yerbeiffm ihnen bie ewige âbttb ^Fââ*^/^«^« werben wir etwas bórê.Dil Jnbi haben mangt; fibi» breneb ju opffern / ju freyen. ÃÃie Ooebjeit halten fie «tiU T^â'^**^^ ^â'â'â^â^//â^^iâ^^^c.bocb viel tag vnb nächt. 3ln etlichen «ifth ⢠ââââ**^^**â^ tnónij/fonber braucht barfur benante fletn/etlich i ''ââ^J^ Habel fornnert/ etliche Sparten ober ^lÃtUn mit be^ 2^0 / igt;hh â^â'^^^^Ã^ehttet.jnbemvorbernjnbiabrauchetmaniöucaten ^óAf â^^ ^*^^lt;5'âOrt (Ãolbc vnb 6tlber» ibie euffcr/len Jnbi haben H|2^®*â^*^llt;y'*lt;btau/fvnfer«braueh» 3ln wenig orten in Jn^ ^. Koet brauch be^ Papiers/fonber fchreiben aufffubtileXinben von VhS^****^â ^*^3* liU vnb bieberey t/Bbeyben Jubierningrof/erfchanbe 'â^'^ochtung. JOaben jwol/f lt;lOonat wie wir.
^40 wunbcrbarlic^ö in 3nbia erfunben werbe* v^^sfiir fel^ame wunberbarliche (^Oenfehenin ^nbiaerfunben (^^*erben/ haben wir brobennit fett vom anfang biefer Chronic# Inb e***â^ ^^â^ ^^â3 angejeigt/ hie wiber j«holé on not. Hu was fon/ï «ebi gt;^'*ââ*^^3®^â^*â*' J^'^rthiaijl einflufs/Conchie mitnamcn/ber «hsa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^â menfehê gleich/bie junacht au|/ bem waffer gehnholç
blt;rö^^*^*ï^*IP*^® J»r*w*lt;*â*^**Slt;**/ vnb auf jufamenf^lagung .Jtr(^^^*â^^^'^''ââ^'^rtutfiicl)lagen/bastOoltjam vferanjiinbenbe/baf bie ^r?^^â^3lajïnalt;hgehen/vnb (tebiefcalfo erfchnappen vnb c|fcn.ï)ije Ã*?**' 9^f'an3en hoben von ber ^ilbtnif e^Oanns vnb Weibs fein thee fl ^^^^â'^^^â^^^^ ^* fprachlof ftnb. Etliche hobengemey nt es fey^ lt;111(2^**^®^^^â'flt;^w/ *^ balte aber nichts baruon.if s feinb auch an bieV ***^*â^*â ®*^^b in Jnbia^tfeh / Ochfen vnb pferbten gkich/wdehe lôllettî^*â*^ ââ^'^ ^^ ^ricg führen / beun pc eins fchneUen lauffs fcy n öâalTct â^^^ ^^ ^^ heymberen / laffen fes an fetbin Seylern wiber ins 'ânb ^^® ârt ken fïall/bifjïucr lautgantj lógerlich.ÃJos ijl aber ge wip
â^ 3rtfeln pub in Jubta/Charis / ^epobranes ober (Diana go i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^^ tobtpechemenfehê/ baranbein hoffnung bef lebens mehr Uu» *^?^***â3o^eralt/verbauffen/mctjigen/ vnb wie bas Ãeyffh auf I Sut fl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vnb ejfen/fprechen wir feyen terechte leut/bap wir fold? ®bven - ?^âv?ürmenfórwer|fen vnb freffen laffen. ÃÃife hoben groffe ^etch r vilgcfchmeibs baran hangen/ auch if bel geffein / hoben nk ttoik^â*» â'^vr in bann ob ber i^ben/ von hiç wegen, traben plbcrs/ t^hb x ^^ ^^^^ gefïetns ein vber^ufs / ba wAchft jweyerlcy Pfef? *imb r ^®â^®^ ^â^® ®onges/barinbieCrocoblll vnbonbere dOcer^ 1 Pbeitz , *^^^0 pub an etlichen orten groÃe fchlongen als bie dOem bek *^ â^^^*^eynwoner füreinfrewbenfpiel / bur^weil vnb wollu/ï ^«ct^c^ V^â'^*^^*^ ^^â^ (Begne Jnbie / feinb Schlangen 6. ober 7. den â*uffö ^^ * ^'^pewerbenbanngereiQet/biefefehengargern 2^inbt/ I Pben ^â* ^'^ ^^^ Ã^upts hoben fie ein angepcht viler färb / eim d0engt; flt;bdJ?^i ^*'ââ^*^vnÃbnltch.î)iefeblt;fch wert man/vnb tregtpe für ein Jnbi '^^^â**^her. iftnanber (Dcfcblecht ber Schlangen tnberjnfd éftiid.xâY**â^â**SCrtattnt/vierfüÃig/welcher leib Wtlbpretià vnb PuetfHXâ5!'^^^â*^^â^5rtef}en/habcnauchhorner.ifs hotauch Jnbta a rtOcöchlangen, gar luÃig jufehen/eines fchneUen Ãugs/boch vor jd iij anbern
-ocr page 412-î3(j^ Mf fr tÃeîl bUR^ 2Bdf SucÃ^z «nbctttgiffrig.iföb^trtwdjwilbefïigcnbc^rtijett.^f^-^'**^^^'^ In bcr gvó||c aie cm junger Arche bic bife Dólef er fur ein wolwif 01^ (Broffe vnfùglid?c 4gt;d?fcn waebfen in ben enben CutbufO / nbsp;nbsp;nbsp;®â
feb war^Z bic wie Kofe / baar vnb fd)xvÃnQ b^hen / bod) [«^«^«^7/â^« wie cm Ãugfetben ober feberUn / bic «ebtetman nit gering / ben muctenwà bd barank $u mud)cn. ifeifl auebm Jnbiacingegne/W^ cinum genannt/mit vnfAglieb vil iJirlcpbunten erfüllet: / berenetwrt » P In $eben jbr Aonig allezeit am iOof auffjeuebt/ vnb au|fctnctn weilt ^lepbanten bewlid) gefübretxvirbt.3nbtagthtuud) 0ittid?/bcn V gelpbeni^/alicrley Oelgefletn/IVórQ/öpccercy vttb25ârlin/lt;*»® |ïnb Ãmaragbcn/^mettfl/ ©apbwï/^lbamant/Carbwnculi/ pÃ^J^ Jnb«6/Crtfolipbt/-óntlt;bnó/73erlllt/vnb febter alleelfbelgefïetn. jw 3nghcr/Pfeffer/ dOufeutnufe vnb pluet / Mâgclin/ Sttwmetfb^*^^® bolç 3lloe6/dÃannam vnb anbere getvur^ vnb ^potcrf_guftun3^^.^^ wol niebt allee an eint ort/fonber wie wir boren werben/^»â ^^ J Campbora/0anbaya/^auba/Cayampa/alfo auch bic |ïctn. ^^ beiffen Jnbf am bae fanbig dOeer/ von bem allem fagt 2). tOieronyiâiâ lm leben d?ad)ary/vnb beflAttlgetd alfo warbaffeig.
â2}om 7gt;vicffcv 3oO^â «t 3nbla vnb ^t^fopia/aueb voit feinem Acid) vnb (Blaubem
^^Kiefïer Joban bat vil ort vnb gegnc / fa ben mcbrcrcbcil|^âf^^^^ Ketltcb laÃen gefaUen/in Jnbia innen beren bey ber/aie ^f^*,ââL f^vnb Jnbia / erale Ãberfter 13iflt;boffvnb Acyfer wirbtglt;b«^i^ â ©cm gebiet bicweil ce fert von vne ligt/Jbat man nit viel 5ugun5ââ * =( 5«. ^r febreibet Rd? ein patriarchen in Jnbia vnb ^tbiopi^/Z^^^âJ.^j, mebttjl fein tittel lautet alfo: Joannes au^ ber tra|ftlt;Bottee»w^^ . , berQigheit vnfere tOerré Je fa Cbrt Ãt pricjïer/cin A6nig aller einÃerr allerbertfehenbê/^. ÃÃifernam Joban prtefïer/tfïbcrgei^, nam aller patriard)en in Jnbia vnb Ãirtbiopia/ntt bas er biefe gar regicre/fonber bas er vtl Canb vnb Zieut barin bat/aud) lt;w gneaUcinmit bem ©laubenvnberworffen. quot;Cbomas vnblt;^lt;*f^quot; ^ haben in Jnbia vnb Ethiopia tm Wort gearbey t.dOattbewó fol be ^^^ |ïe^öap|l in Jnbia/wie petrus ^uKom/gewefen feyn/barnad)^ââ 4)us ber Aónig inCanbacis t?ofmciflcr.Ã)tcfcr Joban P^â^(^â^^'^,.cti{ nit allein für ben Ãberfïc l^ifdjoff fonbcr fur ein groÃen Jmp geacht/wcld)es gebiet geborfam Ãnb 74. Aónigc / mit vnjelichen J ffen/bie ibin j Avlich vil jinà be^alen fo foil er ija.^rgbifchoRe haben/bere jeglicher auÃ^s wcnigfl xo.©uffragontosober Kb^^Jmgt; fd)otfe wie man Ãc nennt/ bat/ vnber welchen etliche AonigrdevÆ 1 j. cn/aber in Prtefler Jobans gebiet feyn nit alle Aonige ebrip^/ u tz. Aonige 3bg5ttercr/ oh fie jm wol^mf bar finb. 2)iefer patrw .^ etliche vnb anbere mebr/ foUen bià in bunbert vnb fónflFgig Jar leb ^^ gefunberCufft vnb trefftigeSpecerey ijl aUba/auch groffe ^^^^^^tnl baà man bic natur nicht vberfehûtte/ mit feiner ley eÃen *^ââ4^ STrfcfi noch mit einiger vngcfunbtbeit beUjïigt.Welche vnber ben'^Pâ auff ©ricchifche art Weiber nemen / bic follen Ãc nicht bcfdâl^ân ^^ r^dett 5u ihnen eyngeben/ benn von Amber wegen/vnb gefehwAngerb Ãc Ãch enthalten vor allem beyfd)laÃ^en.3gt;er fini prieÃer Johan ^rith in ber l^äuptÃabt/ ba hat er ein fchonen feheinbaren jad ^^^ Pallajl vnb Dof. âtäglich fpetfet erjubofobjo. taufeut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Æ
-ocr page 413-^,, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^onSfga. CXCVI
ââ«it8iH?ÃÃ^'â*'^^â^*gt;fl^blt;*lgt;w»0« (ïlt;wiblt;rbkfdttbCbvt|llïcbff rU^ * 5*'^^^/ werben bt^ tn 5eben mal bunbert Mufent UOnnn tn Plt;ftiU®^^ï^^^^^**-^â^^ ^^ volrfrefeb/nn^ ber vrfneb/ba^ Renie Beim I â'ns ^5^^âf f«n noeb gerben ba tan eb bie leut an jnen fclbó lange le? â i^«hltt â^â*râ'*^l^tman balbt vielâX)olcf0/fübrenault;b bae Creu^an
^« 2'^**^^llt;y^lt;wlnf«»Krïeglt;n.lOabengvoRaebt»nba«|fflt;«' 'ââ'^n rfTk^^^^^'ï^^' ^^â ^^ ^â^ b^RlS aebcenwie wir etwa ben vnfern/ ^*|ïïhf ^^^ '^^^ gewont wirbt, traben in mefebnltung vnb täuffen â^^t^t ^V*^â^â'w^/ bein betrug noch falfcb tem meyneybiger/ifbebre^' f ^â^iefo *^^^^ ^â^*' gefunben/ober jc felten.Dom pracht beR bof buitens 1 M. ^^^ jobanban ieb ntt gnugjam fagé/aneb von jier ung jrer ^em^/ ^â* iS?***^^â* ^ Babylonia letbbaffng $u ^alacbia ligenbe/fucben jr i^dï ^^^^*^^*^ rtuRanbacbt/beym/bcfonbereinmaltm/arb rbobc J®^^^ felbe. ^er Cetebnam @.âCbonte wirbt von ben Helïo^z 'Wti ^^^^'â â^ 5« lt;Oarpuria bernambnfften ©tabtmit groffer ^«off s **«ff9^bebt.prie(ler3oblt;*n i|l einvberauf reidter mächtiger Mtt-^^**^®*wbaRer^Arli(bentpfabet von etm leben feim ^opflnmb i^tt nÃ^*ââ/^« 'gt;âi5 lautere pure ©ilbere bae vil bunbert mal tau ? fâÃk â*ââ^â*^^^â ^*^ 'ââ^^^*â^ ^^*^ ®®lbö.2(n feim l?of batet tref? ^lt;'bciv ^â^*^^ââP^ââ^?â*â^ 2lfltonomo6 / beren etliche bif in joo. far gclebc 5^ö(bt Ã?^ ââ^^ leben/ 511 benen man etwan wunbere balb von ferrem ***â^lt;v^ nbsp;nbsp;^â'âtf^â^ burch allee Jnbiam / ju^önfftige bing weiRaget^e
tfthÃ^^f® ^^^ i^imele/biefe batprieflcr Jobanin hoben ebren. Jn I^Wi ® '^^*^^^â vnber anberen wunbern broben erjelt/ bi^ermo^z 0^ bcy be (V?artn vnb Weib Rnb/in einer per jon/ Jtem bic
/tegeborn. Jnlftbiopiabeymvrfprungbef flufenili/ ^ââSb ?k ^fâS^ ©tabt/Hauaria gênant; barinn ber m^d?tig|le Ão^ ^t/M^x ^^ ^^ in Ethiopia gefunben wirbt/ ber vil Aónige vnber jbnt ^«folb '^^^^^^«â'«btaufftaufentPerfon allein au ff fein leib wa^enbe/ Jift^b ^^®^â*â^f bcyndOorenein 2^6niggenant/boch pricjïer Joban hitV*^'**â^ â*^^ âÃnbutvnberworffen.èiefcr 2^ónig ijfein Cbtifl/be^. ^ni / fâ*^â^^^â^ bannein if begcmabel bat. iDalten 5«^nacht mit tan^, Rm dW?ââ®^â*^ iubiliren wie wir. Jn ber Mafien plagen Re Rch mit grop UtU x ^* ^^^r*^ 2^ónige allumai haben ein vberauR lufligfrud)to ^H^iT 1 ^Ãâ^Swommen ben IVeinwache.ï)a finbet man Punb in ber W^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'â^® ^*^ ^r*^^ / welcher bie stowen auffbem gcMgbt ntt erz
^Afpââ - ^^nner tragen bófïliche King / bie Weiber Hcybung von Rn P^'^^ ^^^â^ Sepein gcjltdât.â23ey jnen finb groÃe hoferechte Odrz i«rt ^ïââ^â^^'^^Pb4ntc/eln grof wunberthier angefïalc lt;nbsp;imifiepham b«t t ^ 'â«3l«lt;h/wirt allba gefunben/ein hom an ber jlirnm/ bas an^ Wâ 7***^â*^^»^ wachfenbe/vnb vilanbere'^biev RnöinJnbiaalö ftnff ' rlt;Jgt;«eUe6 lauffö aló Riegen Re / grof vngeheuwer Schlangen/ ^ âInbogen lang, if thiopia aber ligt in if gypten fünffÃtg tag^
^gt; Ã)if alles ià fehier gar prieÃer Johan vnberworffen.
âÃott bet 3nblaiKt gcïegen^ebt/wunbetbatlïfRen fitten vnb manier ju leben/3uch von mancherley
'X^ólctem Jnbie.
artbia ein (ÃOaref Rein 2tRe / im Orient gelegê/von etlichen fo weit Seachtet / baf Re allein ben brieten theil ber Welt innjubabenOnöu^ i^i «9 ScRhAnc
-ocr page 414-^a^tgt;rftfctÃeûtgt;ffff^2BfIt6«cÃ^/
^cfd^^QC wirbt. Pomponiuö rrt9t:3ttbilt;tbabfouill4nb6Ml®^*^^g^^ mit gutem winb vierzig tag vnb näebt febt^cn mag /
Vtiöbas i|l gegen ^ccibcnt mit bem Ãwfd jnbo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;kifirtrt
fes mAebttge Canb ben namen hab/ gegen (ÃOieternacbf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(Li»
ben berg Caucafum vnb rey ebt vorn mittag(V?eer bi^ »«lt;gt;m» enb 3ine.5n bem batjnbia forti vnmancberley 'âquot;^l^^^/^^^J^^^ninc? put 0t Abt barinn feyn fagen/ baber allein bie Jnbi bae Ã*K?l^tf _ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vatterlanböniebabenvberfcbritten. Ã)ienamblt;»tF«genpMp 1 wz
SSSSSwi f»* 3nbtt»/lt;B«ng«z nipamm. tfe i(lg«i: dn beilfam fi^'Jâl ^ tn^nöwew» barinn iarltcb $wey mal ^nb i|c vnb aller bing ein jwifaw «7â^ nbsp;-
^^*' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2? fâ***^^ allerbing trege Jnbta ein vberÃu|a / allein
wcin/ben bie gegne (VJuRcanum aber ein reich lanb von met/ióebeniim/lfIpbantê/pfitticb/lt;ïOonoceron/73erillen / ten/Carbuncfeln/Criflt;^a6 / te vnb von aUerley eblen 73Arlin v» ^^^ (lein.3lllba Ãnb ^ween Sommerguter temperierter C»tff '^ffdnH muficMi j,4|. erbtrieb vnb wafferreteb lanb/baber etlicb/ fonberUeb bU^W^ i tïo.jata ⦠i^j^ -^ ijo.far alt werben, Ãgt;ie Syrer werben nod? Alter.öitf^^^âbtS ^^ bo|fare mit/rem baar vnbart/niton ein anjlricb/geel ober nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.^
fonjï von natur ft^war^e leut feyn. Jr gefebmud ifl Bófllifh vw ^^^ eberley/mit if blem gefiein befe^t/etlicb mit Icinmetlid? mit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. ^
lid? gang blo|$ / allein vmb bie 0d?am glt;tlcybet / eynbertrettm /1 febwarge gerabe jlarcte leut / wie bie Ã^tbiopen ober (VOoren/Ubert 5 lieb on vbcrflufe. Jrg:flt;bmucf Iflnitalfo mA|ftgfetnb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-âJU
Beine frewbe ab groÃem gct«mel.âVom biebflal enthalten ft« n^^i^ weg. 0ie Bennen Betn ^ucbflaben/ berbalben haben Ãe ^^**^5^* âyb 0efag/ vnb von wegen ihrer einfalt / mit beren fie noch â'^^*^â***^tórf# free bergen recht vnb gutbuncBen regieren / geben inen alle bt^S3 _^^y «Cnfoit bee lieb von flatt.IMnigen Wein auà innhalt irer Religion/trinefe» K â¡nöwnev, ^^^^^ |^ ihren facriÃden. Jn(5efag«n vnb Contracten erzeige« K *
Woffe emfalt/^ancf en niebt/baben Bein lt;5efag / weber von Uiblt;gt;â bcrlegen/wlbergeben/tc.bebèrffenaucb Beine jeugenober Ãgel^/ r glauben eine /eben wort. Jret?eufer fmb ber mehr ertheil tag vnlgt; vnbefchloÃen offen. 0ie eÃen ju einer Ãunb allmiteinanber fo mag begrelffcn/vn ijfet fr reiner allein/ fo eingefeUig leucfeHg 'â^ ?2iii 0ie haben ein groÃe frewb /re eigne leiber Kurtagen /mit etnetn «â gemachten Bamm ober Jnflrument. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;u^
3»wanee nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Weitter in ihrer ^egr Abnià Ãnb Ãe faà Barg/ in gefebmua it«®
Rcyburtg. hc6 vberÃüÃig/ benn von ©olbt / Silber / Eblern geÃein / ©lt;*Æ*%j wanb/Ãnb fie febon auÃgemugt/vnb ÃeiÃen Ãch allee bae jur J*^J^|ilt; leibe vnb angeÃebte bienet/ Bein alter betagter wirbt von wegen ber iar/fonber von wegen feiner weiÃheit^cehret wo abet ^^^^^ heit Ãch mit ben iarenjutregt/wire etngroÃaufneh«neauÃëÃquot;j,gp,/ ^ie warheit haben Ãe fehr heb. Wer ein falfcher jeuge ober ltig«f^. ^^ griffen wirt/bem werben feine crÃen glieber an allen Ãng«tn â*^^^%î// en. Wer eim ein glieb erlAmpt ober gar beraubt/ber leibet nit â**t ^ 0i« ehe ÃraÃjur peen/fonber wtrt ein glieb für hanbt ju gebe B^^^P^^^iy haben vil von iren if Item erBauÃteWeiber /etliche von g«^^*^l^p.^t«f« len inen ju bienen/etliche von luÃo vnb beyfchlaÃene tipill«»/â^^^^y, nicht bewaren/vnb BeuÃh ju feyn noten/fo mógen Ãe ir if b« ^*^fS v0lgt; 00 iernanb eine hanbtwereBö (Roanne aug ober hAubt vctl«5 erlAmpt/bcr ià bae leben verfallen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jitt
-ocr page 415-. '^onSfjïa. CXCVII
^^â^ blt;W4vlt;ttbilt; a£4«|f«n Weibev/b« Kitter vnb
ââ^0 lil ^'^ ^^fó^fâ^be ifl rtuffcrbalb bet Pott. 0te haben etn befonbete 8^oblt;K f^ â'/Sâ^^^Ueb AChtbAbenbe/ ba^ pe ©ott ntebtà pte|tblt;tfffb
Q ^bcl^wóvbtggebcn^nmoplfet.
^*'Mfi uf^^^â35â ©ertebtR^tbicbU^enben^unerbóte / pflegtet/ Munbt ^3***/flt;**wd leibó vnb Uf t pd) jtet btey jïttglen/ bas (ie fût *ââ^lt;^ttt(o^ ^^*^ ^trijney bey ihnen b^lten botet nicht be(ï weniger blag ^on^/^^^âââ3â^nf bef nachte fein ©lt;hla(f bam wer o fft veränbern/ ^^â^ nochfbeUen ber quot;Weibcr/ beren gefabr er alle angenblicb
^^â¢i/ baà r^^ ^^ââ welche ben König truneben vmbbringet / bie bat in
Q p ne mit feint nachbommenben ©on verey nt vnb gefeUet wim tVejk * ®^ König a«(fó gef^gbt retttet/ wirbt er mit einer groffen $a( ^hfd''^â*^®^^^**^^^* â^^*^ Kaïicbcn vn cimbalen vorher trumen/bas ^ââW k ^^feefinbevolger. Ãgt;ar|wlfchenijïestt6eyl/wer bif vber? ^W' ^^^ ^^ ^^â^ Weibern tbite/ber i|ï benKopffvcrfallen.Ão ber
^'ââ^^Se^euntenorteniagt/fo fïebnvmbin5weyoberbrey ge^ tenV^â'ââ^^^^rlt;gt;«^lt;âïgt;lt;*^l»^jF»lt;â*flt;l^M9t/R6teraii(fetw^lepbanf ''âoL . ? lt;tllebeWetblt;r auffXtlephantcn vn pferbten/aU jn briegen **ilt;tV'^^^'^*'^ f'^itifen bas Wilb von ben ^lep ban ten, 3l»(f biefe may Ãôht â*^ââfelt;»uch/alfo/baf bie Weiber allezeit bie nAchflen bey bem
J nnb/fem leib junerwaren.
^lgt;ct?^^^^ lâ^nem vnb ben Ãufà (Bangenanch etliche tOaufgorter à f ^®® â ^^ ^^ ^*â ehrgeizig Xgt;olcf / bad in allen feinen hingen wil Wb *^ â^*â^ 'â^^ i^^ ^â^^â^ ^^** anbern mitgutthat vnbgefd^emd vberz
Pdeffâ'^ ^â'^^^ *^^ â^ '^ ^^^â orbnimgen getheilt/ löcr erjl Orb ber ^. ©«ié« ^^®^^tpbilofopben/ beren fmb nitalà viel/ aber in groffen ehren cevnnoieK, hw/ H ^ **â^ ^^^ ^** Königen vnb allem Dolcf biefe fmb aller bing ^P^^'^^* Wb*^**^ ^^^*^^*^ entlaben/ bienen nicmanbtô als vnberworffen/ leben SUuk^ ^â'® ^enlt;5óttcrn geoptfert wirtpÃegenber verflotbncnman ^^bfvft ^^ ^^^^ ^^ r^^^^â ©Ottern lieb/vnb wijfen auch wad bey ben tgt;i»i ââ' ^â*^ nbsp;nbsp;nbsp;gefchelx / (te fagen viel lubónffngd bingo auf bef
^litf*^^^® ^®ff/lt;»l® Winbe/Kegen/Ãbeowrung/ Krandhrit/Krieg/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- â
«W r *'â^^'â^^ ^^^^â r^â^ ^*^*^ ^ââ ©eiflberprophecey. Welcher pfa(f
*âS^/'â«^ fälfchUch«» vaticiniert/ b^t rein anbere (fraff/bann ein ^^P'^^Phweigen.
^ ^ ^^^^t Kott ijl ber 'Sawren von allen Briegen vnb anberer ar// ^^^j^^^^. Ki k ^/â'^l^aihred acterwerdd ju pÃegengefreyet.Kein5cinb noch bq-n jnois ^dtt ^®® ^âf'*^ 'â®^â^ eynigen fchaben jnbennfie mey nen fiebienen Sj^^ 0«* Me®^^â*â**â^'I*â (ebermand fromen/vnb niemanbö fchaben/ ber/^ nbsp;nbsp;*ââ
v^fcyenpebiUich von allem vberlaflgefreyet. Ãberwegen fmb bic fdbf^ ^* ^^^ '^â'^ forglof/baf (te wit (ren Wetbern vnb Kinbetn juy »MA ^^ ^^^^â'^'^^ in rein (labt ober obtach Bommen / weber rag noch Uü â ^^^ 3tbcnbem König ju^ribut ben funfften theilnU ihres gey
I»ab ft caller bing frey,vnb gehórt niemanb einigen 3lder
^ Wn/ ein gemelten ^ribu t/fey wer ba wölL
bût ^^'^^â'â^^ 4gt;rben ber vihc (Ãeyerober l^irten/ bife wonen aUjeit in 3. mirten, u ^^â^vttÃTabernacfeln/befreyen bas lanb von wilb vnb vögeln/ mit
â»9tiögb vnb gatn fmb and? alle nÃQc leut/wol bey ihnen gehalten, ver »ierbt körben ber lOanbtwerdfleuth/bit alle aller ley ju ihrer hanbthie^
-ocr page 416-©40' briffe f §ert btefes ® elfSueb^z baurbbtetung nötige Jnfltumcnt machen/bife pnb nit allän v«« ^^^ befchwetbenftey/fonbctempfabenanchvonbep2lt;öntgd ëi^quot;
ite fünfft Kott ifl bet Ktiegpleut/ 5« Kofe vnb ^llt;F^*^^S ttg.iötefe .Ktiegetgelcbcn alle von bes Kónigs t?of/babâ*bcnh^-5
vnbUOabl/famptftenTüetbetnvnbKinbetn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, ^ j^a
5)et feebpt Otbenbet Kunbtfehafftet / bicerfpebt» gefchtcht/ vnb ^eigens bem König an/haben batumb fbttn fowt. nbsp;nbsp;.
5gt;iepbenbKott/betKatpbettnvnwetfen/bie mit fret weippm
gemeinen tatb gan^ 3â^^*^â^ regieren vnb vorfîchen / an wefp nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;« trefÃieh/bie ju allé bAnbien gefotbert vn tatbpgefragt werbe / bat _ ^ wöblet man l^erQogc ^wrflen vnb iOAuptleut ine felb/aud) Poilicey 5uerbalten©ericbt ^ubefcf5cnautf5ubötenbtc '^^J^^^-jen flraffen. Dnb Bein Drb barff jumanbern beyratben noch vetAnbetn/fonber Weib,Wann/Kmb/mup allee in feinem ®y^ 211* bleiben/beyratben /vnb feine Datiere ober Otbene banbel ^?ââ\j,|/ Gfmd^ffg^s fo batffBeinKtiegpmann ein Kawer werben/noch 50 einer 23Awe feftoern«# Joirtin/tc.beyratben tcauch Bein Oirt ju cim iOaubtwerefpmafft^
ibie 5rembbling vnb anberpwo babin Bommenben fleiffg vor vntccht vnb vbctlafl/fo peimlanbBrancB werbe/pptgt^^ fbr mit 3lrQney/ bie verflorbnen beflActtgcn pe jut erben/ 9^^^â^^,^,f( fren5rcunbenvnbncch|îcn.KeinKnechttflbutchaupbeyfb«^^^-auch aup verbot eine^efaijee Beinetbey fnengcflatt/fonbereitelF 7 bebuncBt pe vnbillich feynbap pe folten gleiche (ÃefaQblt;tben/ vnb»» auch gletd)glücfebr vnb Kecht. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Tüeil aber bip DolcBvielan jungen vnb geflalt vnberfchnbt» â wirtauch bet Caubphtauch lt;5ertcht/0itté/Kcligtlt;m, :c.etwaögw ^^ bett alfobap bife weip nit butdiaup butch bae SnuQ Jubiamge^^ liehe pnb gröberer ptten/ctlich wonen in ben gelten/ efkn tob« ^»r^' ' jj, mit binnen vnb Bö^enaup einem gemöpgemadit bcBlcybct fâ*^^L^ ©ebiffen von einem fliicfgemacht/nemlich/ voneinemrhoâ^^ââ*'*^ ben jwey en Bnoben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;âlt; »abestewf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;if g pnb auch Jubict pabe genant/bie epen tob 5ltyph/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â u â¡nötev. T^vanefenbatmit pe ihnen bae gute ^Uyfd? nicht verberben / v» biefet feine Krankheit aupforchtbee tobte wolte verbAUn v»b neynen/hilfft ee nichte/ er gehe bann von patt vnb warte fein» bins Æ Â»inö/Wrt# UOtt bemIVeib fahren pe nachmale auch alfo wie mit bem (^»»»»â SS^^^ÃinlxrUflw peleben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;..u
â TXâerabetgefunbt bip in fein alter Bompt / bentöbtcnpclt;t»^
vnb laffctt ihn mit nichten an bem Schelmen perben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^ münd? in nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^g ip ein weit anberer^ation betJnbier/bet vorigen gangen 9
â*' nbsp;nbsp;nbsp;gen/bie töbtenallet bing nit allein Beinen CDettfcben nicht / f^âJ?* wf vttfebieben ifl/bann auf feinem aupbleiben auch nit ben Degeln vnb ITilb vnbegtaben ligen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^
ycl»/vi«, vwvvir^tii^k vii»y i»-»vfi^ii»iR» vlt;-»gt;»ci» v^^i^i^p^/^i» oivv*quot;' l^ â Æ s^v rtllcô fo cm leben bat/ftefAeitrtucbntcbt fo bauwen ficbeint?lt;»np/r^gjy leben von etm ©amen/bem t?iv^ ntt vngletcb/bcr von fin flt;lbö '^^^^^jf benBoehenvnbeÃenÃc/wcld)crvnbet'bi|cntnetntrand-be»cfâ^^^f'â'â jji 1 einet fuehr begriffen wirt/alfobaf et peb $ufletben befotgt/ber ^«^.^j^^ ein wilbnip vnb eynobe allein on alle gefettte bafelbfl gen Apt ^ '\ ^ lt;t/wil niemanbt mit feinem tobt beleybigen. 21 Ifo wcy p man niäH
zTÃb»4»
^6baf auchanbete (BctflUche Jnbtet/(ötmnofopbâl^^ ^^*^fl4;lt;
-ocr page 417-â^cnSCfîa
CXCVIII
hflèitb^^^^â**^**â^'â*â^^*'^*^*** / mwûjltttCtt liehen nUc^ldcbcM *âââPfiSr ^^^â^^^ *^^^ vnbewegt on eyntgen ptomer^en/ gleirt?|am vn/ S^â»ftâff-^ ^^^^âââ^^^â^^^â^â't^lf^f'^hcn duebmit vnnerwcnbten 4u*
'c*lT m bte Qonnvil geheymnt^ erfahvenbe.
S^hi«h^^^'^â'âquot;â*^*ââ^ **â*â^®^^ tnjnbtd/lebt gendw vnb etnô mäfP» )»lt;itt â®/â*^t»»^f^«itt»w^ilttfl^^ns^wf^w^cbscf^wsc / begertnidbe» lgt;blt;i;lt;?î^***â^ââ^lt;*^«lt;â*gt;lt;ftîgt;«â^âlt;w:wi;blt;glt;rt/fucht nit ben tooUu|1 vnb *^th- ^5â^®P^*^^w*^^^^^^^^^*^^*^f / fonbewdUelnbw bad tJfvbc/ '^ââ^*^^^â^^^ felbwiUig gibt / bahev fte von teinev tmnd^' â'Mff ^^ ^^^^ââ®^â^'â^ â^ ^*â' ^â'^ ^ngwidg volcibj beinô^tvgrô hiilff f^att f ^ââ^^â^â*^ ^^â S^P^Q 'â«^ neib, gemey n fnebUeb lebt mit gemein/ 6efAâ^^Hââ^^**âSâÃilt; hrtben Bein (Bendit nocb4gt;bethetten/ and) Beine ^â4« «^^^â^^âItein vbertrettung bAi|i)ben bne lt;5epnj bet natur/ bem â4» - ^^^Ãâ/vu bip i|i ft ey nig gefaQ gehen ntt wibet ba» Keebt bet ^ttr*^'^^'â^â^^ââfl^''^^^^ ^^^^ all gleiche |ianbe/ehr/witbe/teicbtumb/tc-WdMââ^âff^^*^ «â^^''l^b^***«â*^ waffer ben burfi Bein forg briebtinen
u ^*^'â«her ben gleidten / Beinet begert bep anbetn bienfi/ fte for/ bang ^â»^/^P bie begierb ber vernunfft/ ber leibbem gemtith biene, ^t fit! s*^^*^^^*^^^*^ fewr/Bein winb vn auf^Ul mag pe befd?âbtgcn/weil 'gt;nbkA ^^â^ ^*^bcn in holen lócbern wonen. Jr Bleybungtfivon fcbólfen bic ^,^^*^^*â / bamit fte fhr natiirltcbe fdtam bebecBen, Ãtc führen Bein JK,.® Wâ^n von Beiner watfett.2)te'n)eiberfcbmiidê ftebnit benUOAn^ b« o^fallcn/fonberwie ftebie natut Binbet $u$engen/)uhauffttlt;b
âSj^â*^*^^lt;l«â^lt;w»pel/begtAbni^nolt;bvnniiQgepteng.
ftï ff ^^*3^^*cl|BI*^^trçney/BeinBrancBheiterfaren pe/vn weil fteBein â'^^*lt;*lt;lt;tt/vnb ben t^tinel nit er^ümenZ ftnb fie aller ©ey fel (Bot/ uK-^*^^ nbsp;nbsp;nbsp;Ucberlicber leid?tfertiger febimpff fabel/fpectacBel/
bet i â^â^ââ3'warcBtgefcbâfft/vnnà t5gefd?wÃQ/hoftern/fcbul/tc.foni# lt;lttu^^*b^ntneyngeborne vnb gleicbeyngep^ant^teerbarBeie/ ba liez
â^3eu/ nicht allein veraebt/fonberauebvnbewuftifi.
^'^^â^lt;âPlferu fte Bein vnfchulbigmehe/fagenbaft (Bottmitbifent 2)« bmo ''^^*3^*' 'gt;lt;iâ3llt;frlt;*^ mehr verleQtben verfUnct werb/ fonber er wer// mennotow be ^^^ââ '^â^^^ ber bittenben vnb reynen herben / bae (Boet allein mit ^ââ^â^^Izöult âr^^** g«mcyn hab/crweycht/vnb(5ott hab nur ein wolgcfab
btlbtnuH inben VlOenfchen.
^ ^^^bet haben bifen brauch/ vil IVctber haben einen ÃOan/vnb teef ^^^ ^^^â^ abgeht/werben bie Weiber fór (Bericht geforbert/ vnb ^^!â 'â^^I^â^^bcnen (V?ann am licbflengehabt hat / mit vrtheti er/ '^et tttrbt / bte Blcybet ftch aie ein vberwinberin / frólich fo BofÃltch pc Vnb fmt mît ftewben neben fren verfiorbtten (V)ann an bte fewr/ Itn'âââ^ ^^^â^ ^â^ mitfm ju puluet verbrennen/btfe halten fteb für hei/ Mu vbcrbliebnen leben bie anbere jeit jree lebene von feberman ver/
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^ 'ââ^^ nammeu.
^teBinberbif volets werben halb nach fret geburt/von ben bar jn Vtts'^^â*^^^^^ââ^^^*^^ ââ^^'^ phificen bcftcheigt/vnb fo ftch an fht natut toerh^^*^^^*'^^^*'^^^'^ ^*'PP*fâ*w'^^*^^ niemaubt nÃQ 5111ünffttg feyn «roctt/obet eist anmalber natur haben / vnb bie glieber nit gan^ ftnb/ etben fte juhanb abgethan/vnb nit erlogen, ©te hcyrathen nad? Bei/
S^?â^ â*^^^ ^bd fonbern nad? ber fd)one S^inber ju j^ugenZ JVrebegirbe juerfetttgen,10emnad? haben auch etliche Jubter biefe gewone
-ocr page 418-©(W? Griffe fönt biffed ® fUfmePf^/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.,
geWöttbeit/fo ein âhattet fetne ^Toebter «iebt b^t ^^âl^5*^^^^^?SrctU ntemrtnbt »lt;«b|llt;Ut/fo lA^c er 4nffbUfm «le in etn^dbe/ vnoJ nbsp;nbsp;j^j^
ÃToebuvAulf ben waveft/ bk mu^ ftebnU benn vor ^^^^^^f^a^ha^ tn^Ud) nofFocefen/ nnebmab vovnenbi^^u berfd^nU^*^quot;/ -JebrltcV« nn bet prob / vnb gefeilt ben $ufebcnbcn / jb blt;tt Re Al6 benn ew ebne begangen/ vnb Rnbt Werber gnug.Don fcl^amen ^-^1â lt;nbsp;.iZirt bin mit tOunböbbpffen/Hattern/beren ab Jftbor«6 fagt/1« mehr bann 100. vnb 20000» jtemetUebe lt;^0e»fd?en/bieall«â meb leben » Jtem von einäugigen Ceutben / bie nicht mebt 0 augan ber (firnen haben » 3^^*^ Ceutb bie ein groÃen ^^Wà LiP ben / barmit Re Rebbebecf en / vnb fo groÃe obren bià auff ^â^ ' genbe/lcfebrobenbener(fentbeilbieferCbronilt;f» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;m^l/M
^ey CleÃa in Jnbia geboren aueb etlicb âWetber/nur ein^^^^ ren Ãinber $ubanb graw werben» Xttltcbc anbere werben mit g lOargeborn/ im filter werben Refebwarg/Uben l^rt9^*^^^^^*â^\gt;rtVttV ^6 feinb auch Ceutb bie bein2^opff haben / aber/bre ^^â3* munbanber^öruû
^6 Rnb aueb vil anbere febier vngläublicbe bing in i^SyP^^' öon anberRwo/vnb hernach volgenb auch etwas. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;» ^
^m anbere Ãdtifebe Nation ià in Jnbia / Cathatutgeu^nâ^^^^j, Reb gebuneben allein 5 wey klugen ju baben/nnberedOenfebeu ober einäugig gegen ihnenaebtenbe/ein bleinDoicf von perfou 3ugen/all$eit ^artloR/ bie betten bie ©onn vnb ^ilbwt*^» ^^^^ (ge^ mancberley ©uperÃitton vnb 2lberglnuben/aber fein nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t -tebt
fa^/Rnb feht gute bünÃlicbe Werefleuth/ein ford?tfam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iMji
mitUà bann mit Ãeref e brieget. dOit bem bogen ©^flt;hâ^^'â2 j^Sdi!^ lt;bttt Pfeilen feinb Re vbet alle* Jht dOóng ià papierin/viereefeev^ Auà beR Honigs Gilbung getruef t / welche fo Re alt wcrbci^'^,^®^_j Re es ab in beR Honigs (V^üuq/ fonà ià ihr iOauRrath von 0w^ (5olbt toÃlid)/haben auch anbere ^Detail / aber wenig 01. nbsp;nbsp;nbsp;« .«SiU
3rt jnbia fage JRborus/ feyn (Bülbme ^erg / barju nn*^ ^â brachen vnb (SteiÃen nicht bommen mag* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;irült«f*
Don bifem aUergr^Ãen gewaltigÃen volcfreicb^nlan^/W^f^ lib.7.cap.3.lib.^.cap.iÿ.3Rbo.lib.is ^awacbfenlycbel^Aum/^ .^,j Re nit vberfebieÃen mag/folche ^eigenbäutn hat Jnbiabaö vu/- ö^^ ober 5^nblin vnber eim wohnen m^^n.CCenfehen Rnb in jnoi^^' bogen hoch/bie nimmer von irer braÃt bommen*
JreÃonige Rnb fomächtigbas et lieh mehr benn4lt;^o*^ j* j^Jut (lOänner vnber inen haben/vnb ob -äoo.KheiRger/p000.
Mgltchs hofgeRnbes/bte t^gltch julOof gefpelfet vnb verfolb^k;, belicht anbere fech^ig taufent ^uRbnecht/ eitttaufent5th^*u^*i^j.] benhunbert ^lephanten/täglid) $um brieg fertig vnb geröÃeun Ivie wir hernach auch hóren werben/vrtb Vormals gehört h^betu
âÃ^on bem Suub Cp^ie in 3«bia gelegen» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^
ZT^ J^ Canb ià von ben 2llten bas gulbin If rbereieb genuuu ^^^^ ^^^ben/barumb/baR es gülbtne ^erg hat/bie von
liehen wtlben'îhterenbewaret werben. CefeXabanutu Lgt fenÃpeud) ?.7vcg.9.Cum veniffent naties Salomomsin
ibiaurum. ibamit Ãimpt fehlet gleich piinius / Ãbiefes i^^ ^^ vn^ (Ãolbt/^belgeÃein/^lt^manten/ChtopaÃcn/ bas polQ ^ ,p^jfj»n)/
-ocr page 419-«J, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«öftSffta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CXCIX
iOclffcttbcyit/ 2tfflt;n/ vnb »tel wunberi# ^oten^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f^iffet matt nad? Ungern »mbfebwey ffen nuffbem
SâtUà x ^^*^ ^*^^â^ Jttfel 3l.|tongrtber/bie nnetomab 2lle^4nbef (Dn^z ^«bet h ^^55*^^*^ gelegt blt;tt. Don -Ãpbyr bem ©on Jeemn bes ©ond ^ölUtk 1'^^* ^â'â^^ ^^â nammen* ©tefe gegent tötet an bte ptoutn^ s ^â**â ®olbtvnnb anbetn 21 tomaten bet etflgenanten wol It/batuott anbet^wo/gletd? joenb biefet Cbtomcf.
âPlgtncadn^anbtm^nbia»
nblefem^nbiantfcbcn Canb au ff bem geb w tg gegen bem -Oce^ ödertmè 0^ fx^^^^â ^eet gelegen/ wonen Dólefet/b«fllt;nptgmet/bleincó J^^^â9 g^â«be/ taum jweyet A^lnbogen bod?/wie pUn. vnb Jftbo. anjers ^»Jw'*3^^^^^*^ **â »letbfén fat/ vnb ffetben lm ftbenben* JÃtefe teltgt; f*^/fc ^ââ^^^**â^*ât^ lOcet auffbenWlbetn/vn flteitten wlbet bie ©teif: âââ^ beepf ^ «^ff lt;t ^etflótenbe/bafj jte ntt au ff kommen vnb junem#
® on ben âPljKofop^iö in 3nbingt;
j^Rpbus ltb.7. Cap.i8. fagt/ ba^ bte Weifen In^^bta fo peb pbi^ qM â®f®pboó ncnnen/nacb bem pe frommelt;^0önuet felnb/ tragen (té
befcb wernló ab btefetn leben/ als ab einem Uff / f bnen von bet fo(td^'^^'â^^^^^S^/ f»â'^^'^â^ betbalb bte Cent peb felbö juentleiben/ ntt tobtfi^^ 'ââ^^^lt;^ bem »bei juentgeben/aU bet begitbbalbbet»n«' jj^r^â^^yti Dnbetbenen felnb biebenanbetn»etbónbigen»nb»ot ^î? ^â^ ^^ iïetben wollett/»nb pd? fdbó blntlcbten/ »n 1^ nlemanbs titn r â'*â »etbinbete fonbet nennen pé feiig/»nb febteiben es fût ein ï^Oh ^^ '^*^^^^^â^*^^ *^^ââ^^*^^^ »e(Ãtgltlt;b glauben fie/ bap blé ©eelen folA k®^^^^*âââ'â^^^ ^^^^*â'â^^â^^^*^â^*^ anbetn guten fteunbe fo pé fieSik ^^rd?«|fcvctncmmen/verbrennen pcbault;^ batmit/auff baa nich m ® ^^^^^^ ^â i*^^*^ guten freunben bommen/ obn bie pe bic nicht W ^^^^ mogen » ^le lebenbigen bewey nê Pd) fclbct/ bic »ct^orbnen m K^^^^^ÃJâ'**^ ^â^ festin bem fïanb bet feligbeyt »rtb »ntobllc^yt ^irth- ^lt;^Hle.ï)ctbalb»etbtennen pd?/ wte gehórt/art »Horten in Jrtgt; ktf ^dbetfelbe/nad) fret (V^ännet tobt/ mitgroffet folennitet aU B J?ââ^^rlt;*gt;rtfft/ bad beybe bet^tawen/ bem »erfforbnen/ »nb gai» ^â»»rtmnbtfcbaffteingtofreebtilï*
â Ã^cn befenbern orte« iti 5«tgt;iH/erfï(id^ vod
Cambeta bet nammbafftigert ©tabt / »nb fbtem ©ólban»
^^ ^^^ ^^â^'® 3Hbó gegen mittag/ ligt bte ebel ©tabt CambeU/ C^jbar^u mart rtid)t faten bart/ bartn jut jeltfo bie Waffet anlauf^ ifk â ^^^ 'ââ^ ^â^ Waffet btey ober »let mell auplauffen. îblefe ©tabc 1 'â*'^â^'^â* fi tten gemawret fafï mächtig an ©ut/Ceutb/ Ãotn/ «ek* ^^ ^â^'^H)ten. ^atlnn pnbet man 8, ober o. flócf Inbte 2tpotecb ^lt;*tcrtb/4ig 'Ã^utbito/(5alanga/©picanatba/3lfafetlba/»n Cat/ tc*. licbTe â¢^^âââ'â^^ â'^^ ^â^ groffe fumm 23aumwoU ba/ alfo bas mart tAggt;
⢠Ãà .*^°âSeUbner ©d)i|f mit 73aumWoll »on bannen fwbtt/aud) l*'âi«lfeiben»nb gewanb. ^apnbtmanbleCatneol/«^. tagrbeipba^
-ocr page 420-^ae' briffe fÃnt tiefem ®elf6«cÃ^^^ g^^j4 Uött/vnb neun t^greî^ b^uon Ã)tlt;tm4n«n. 5)46 Dolrf in bi^ . ^^y Iflweber Jub/Cbrtftnoe^IOcyb.^ifOcnBcmcrkybfn^bj^ *' lUjitn tobten Ãoefe niebe# b^e Ubm bne / belten bas (Kepte bev i W nbsp;nbsp;^^j^
«yngcp^4nQi:/alfob46 ^e niemanbe etwae jnf^^cn/be* n^r, ^ Un vberbaben feyn. JbvbUybung fdnbt t^cmbbcr/etliw^S ^otf blopZ on nllctn bad be tâcher »mb bie C^nben S^bimbcn/f*^**^ * ^^^^ bem iOAupt cr«gen pe Koteober Ctberfarbe btnben bnblt;n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jj
rtugen. Ã)er Ãolbnn biefer ©tabt t}l (DAchomete Sl^â^!**®^â^,/ tf fernem t^ofgeÃnb/er blt;U flings 511 Kofe $wenQtg Mttl**^^*uigt;tfi (leblt;4»|f ober e^/fo w^rtenauffjbn ;o.0elff4nc/»nb mtt fren pcitenfptlcn jm $uebren gerit«» / ^umorgenó eb« ^â^ Æ?â¢Â« Ã,o wil fdr» p4lU|ï/ »»b 5ult;0ètts 5eit/ bergleieben wol mit IbttiO^. mtn«» / als ^r«mmefei»/ puf4U»lt;»/5incftrt/ â2?P«rtgt;»»gt;lt;^/r CT*/ ©cpweglen / ailed jum hofrecht/fonfl haben pe tern anbere g«|w^ barnacb teitten pe wiber hinweg. Ãgt;er ©olban hat ei» 2^â**^â^ »»berbernnp/fo lang/boerin au |f bem H^upt infame» bin^JJ''^ dn werfen ^art bip auffben ©urtel/vnb baó 1(1 ei» woljlanb. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
bey »iertaufent^f^awen »nb febUf^oUnoebt bey einer/morgen^ P bet ma» pe tobt ligen/ vnb alle morgen wtrtbaflelb t?embb »««bt w»J' »0» einiger Per fon ange legt/bepgleichê all anberetleybcr /alle »worg legt er ei» newee bleybtan.3llle morgen /Ãet er gift/bau» anhaucht/alfo wann er iemanbt tobten wil/ bem fpelet er Ãllr^r*^« allein »nfdjäblicb 1(1 )»»bcr bie augen/ fo (ïirbt er ab balb. Ãgt;te pOw barBeitbip Canbte tjl vnaupfprechlt^h/reichc vnb rebliebe Ka»pö : J 3liip bifer ©tabt Cambeta vnb noch einer/ verübet man mit (etben v Uaumwollbae gan^e perftam/^lrabianv^artarey Ot^^X'' * am ?3arbariam 2lphrtcam il?thiopiam 3»biam vnb vil 3*ir '^J-gehen von bannen/ joo. rïaueoberglt;lab»eflt;bi(f. 3reKan|llt;*i^vbtl fen Re ©u(|ura»i. If (fen aller bing niebto fo bad leben gehabt ^ - ^ den tel» Wei»/ femb wetfler bann bie5« CaUcut. ©ie bette» 00» v i1Oo» an/ïc.
Sen^on 2e6cn hub ©Itfcn beg jÃônig^ jn Joghe
Z^X 3^r^t* ©olba» ift ei» lt;IOa»n von gr offer hertfebafft / hat d^* M^ybey 30. taufentiiOann^uhof/ifiei» tOeyb/alles fd» W«% OQo befonbern glaubens/ »0» ben Af bien vnb Oofgefmb wirt » ( beiltggehaltew/fetns lebens »nb wanbcls halbenbann ergebetau'^Jâ vber 3. ober 4. Jar felbs a»p anbacht $ufup Wallen wie em ^*^^?{| auffanbcr Ceuth bofï »nb jerungmit 3. ober 4. tan feut (I9a»nöi4 nen mit Weib »nb Kittb wie bie Sigeiner/ fahren mit (h»t» ejen/^tbea, papagey/ Ceoporben »nb galden/ jeucbtalfo bureb Jnbtom. ©ein bleybung i(l ein (Bey phant/ eine »omen »»b lt;1^ â^^ ben bas haar herauf gebert fetnb bundeibraune Ceuth. ©iealUi* gen^ârlin»nb ebclge(ïei» in ben -Obren hangenbe/ein (tÿ^^Ãtj jeim »ermógen / anhetmfeh tragen pe Dembber. 3lber berKönig »nb bc(len gehen mit bemangepdgt;t/ armen»nb gangem leib vblt;t| mit gemalnem fanbel »nb mit wolriechenbenbtngen.Ãabcn »11« tt« ter anbacht/etUeb bj Re nimmer hoch hgen noch elfen w0lle»/fa»bda jeit auff ber Af rben.iÃer anber gelobt nimmer jurebe» ber wil ÿ^*? autfreche (lehen/ber wilwUUg bUnb fey»/ »nb lóf t geh PVt^ââ jâ^
-ocr page 421-'St,n5(|tlt;j. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CG
^^^^^^â^ ^^ ^â^^ b^lfctt/barmit pc bj^Umufjett betfeben/wan ®ltthquot; h ^^^^ ^ââ^ââ^â '^â^ bUfen/wann febott ber Ãonig nit jeuebt/ gt;«n a * ^ ^*^ ^^ ?.obct 4.bunbcrt miteinnnber/ wie bic 5i3cincr / blei'/ 5*obct 4.trtg in einet 0t«bt/ mnn erbeut jnen groffe ebt/ âquot;iÃbâ^^^ ^^*^® ^**^ betUg/vnb feblugen pc femanbte jutobt/ bet gleieb âPneP *^^^*^â9^^*^ wete manbetó jmn ju gut.Ãöaó Cnnb bip voidâs ^Mt'â^^^^^â^â^*^^*'^ f^^iâ^^bat/mcbtmaugclbann vbetpufö bnbenlt;' WA?^ââ*â® ^'^ââ^^ febnob vnb nncbgültig/ vngemnwett tp bie pnbt» Jnbb' **^^^â*^^ ^^^ Cnnbtfntet/ bommenfnpviel ^bdgepein aup ®âiha âât^^wXinnb/bnnn von wegen /btetfreibeyt vnbbciligbeyc/ ^lt;iih^ ^^ ^^^ â'^â^ ^^^ ^^â â'^^^*^ bopen.ïïife ©tnbt ligt if, t^gtetp von ^â^I s* *^^*^^^*^^^ ^^^^^^*^9fótet. SwólfftagteipvonC«mbei«ligt ®ei!ft ^â'*^^^^1^^ ^^^â^^ ^â*® Ã^â*b (öujetnt/ cm gut Unb von Ãom/ ââicbls!**^?^®*^/'gt;Ãlt;*Ueticyjugernup geben nndenb Wein wäcbpegnt ^^ot *â^^®^®/'^^bfett/21übTeinb viel ba bet glaub tp wie ju Calccut, â¢Mb ®â^^^^^w^â*l^3f^*gt;0f*bt/ïïgt;4buligen4nt/bcten^.^nigvet^ âilt;ki^â°âf*âf^^ dOannprettbav mit Kobcllcn/ tOanbbógen/ fonp â^ââibtbietung/gUub vnb weip/wie ju CcuuL
2}ön Oer 3nfel © oga in 3ttbi4»
(Rà ^3« bie 3nfelvnb@tabt ipbem Ã^nigvon Ãbeebnnjinpbat/ '^^Sibtfm i^tli^ lo.taujcnt 0etapbi obet bucaten/ welche pc ^at^-lt;HiÃM,^^^n/b4t4uffz»ucttfelgeptAcbt feinb auPeim ote/auPbem ââ'durf 7^*^^ ^uebpaben.^et lOAuptmnnn bifct jnpl ip ein (ÃÃamgt; flÃnift 1 ^^^S^^wâS^i^ ^^Ã** victbunbett^ïOammaluden/cinweiPet PPhit nbsp;nbsp;^^^â*âff® wenigp i^^atbey ein dOonat.Ãöipt führtgrop
8«»ijâ'i^***i*:'rlt;i«lt;**^*ntnwlnd?en mitbem^^nig vontlarpn/ ^â^ Ãonig von iJeebnn belt biefe (ÃOammalucf en an feinem folb.
âÃonbem König vnb ^ônigrcic^jn âDedman ber febónen 0tabt vnb von feinet teieb^/ thumb vnb Kitter/ fd?ap't.
J^f^^â^S dOacbomet6 glaubens regiert ju ÃJeeban/ bet alljctc C^^r^wem iDofbey 15. taufent (Dann belt/ jutofs vnb pup. ÃÃas f^mr?*?^^^ ''â^bStabt ipfruchtbar vnb febön/ erbat ein pbt ^ââ«a^ ^^^**^ batinn/ in bcm lebt er in gtopèm pracht, ©eine bienet Wt»*^s^^ *^'â5artben Schüben/batauP Kubin gepiest/ auch Ã)ia^/ ^â¢Â»fthb^^ ^â'^^â'^Pdnttagen auch bie banb vnb oren voUgefchmeibs» ^Hff h^ï â'^^ ^^^ ^^â^ tingpweip vmb ÃJlamant/vn witt mit gtofpm ^^*^^Utt '^* ^^^ Treiber geben bebceft wie ju Ã)amafco. Ã)tp Dolds ^Pl/ ^^ff?^^^^^ gewanb/vnb febt fd?óne Dembber/ tragen Ãny e^ ^^(cÃf ^H'^Jj^P« »on ^aumwoU gemacht. Ã)ie fehuch ber reichen pub P*'iÃJ?**^ Pein.^iefet König furet alljeit mit bcm König von trat / ^^nbfh - ^^^5^5 âi«btettbcil feines Ktiegpvolcfs feinb frembb vn aup^ ^^^*gt;/^xw Canbtuold braun.
^^â^umb lt;k S'^® ^^^^ ^^^^ P*â^ ©olbnet herrlich aup mit groÃem folbt/ ^tifthov^ -I^^P^nKriegplcutb jujiebenbiefenbettim lanbc pnb. ^*ââ*(l5cer â*^*^^^^^^^*^3topcpet feinbt/ hat fcbr vielKtigpphipauff
(Dm #
-ocr page 422-ÃW briffe fÃefl btefeé ® elf biicÃ^/ Son ter ©mw ÃSat jjocato/ÿcnfncuto/Onor/ ont» Sîîoio goUrin Jnbta/vnb ihrer^ruebthartcyrI»ivUUiî binden /and) von ihrem jCeber»/
©ittert / mb Ãleybem.
^thrtcrtUttttebleStrtbtmb^ontgrclebttt^»â^â*â
S/^tOeybmfeher 'RauÃcnth hgen/ ihres gewerbe vnb b*^ Y***^U,^ halb bann ba ifï ein port bes UOeers vnb ein grolde nlb#w5â^|tf port am (lOeer Ugtauffetn Welfdje meil vonber ffabt â¦^^â n^*^lt;4,(-c eim Ãufs in bie ftabt hm bià art bieVlOawcr. Jrt btfer lanb)'d?afft ^ât, A etrt vberfinfó Ket^/5«cfcrcanbit.2lUba fahen an bte keygen vnbl »⢠j^ juwachfen/wteju Calccut/ fonb auch bes glaubens wk^u wir hóren werben.lt;V?an helt tn bifem lanb rem Xofs/Xtfel *â^^^4,fit thier/ aber 2^wh/ Wülfel/ ©chaaff vnb lt;5ey fetnb vlei ba. ^61^, L aud? bem lt;5erfl noch etntgjugemû^mbrfem lanb/aber anbererp». ntd)t allein viel/ fonbervaflgut. Ã?tn Jnfel nicht weit baruortan^J^^ (loÃcnb/3n$ebiuagenant/tn beren ein befonbers tocybntfeh void _ net halten Och all fût Xf bel/biefe Jnfel hat bey 2o.mcil vmb pd? hat gute port ) u)5 IVajfer/hoch bófen Cu jft/vnb nit fafl frud/tbar.
5wo tagrci^ von btfer Jnfel/ligtbieÃtabtCenracula/be^âjjty woncr^raunfarb/nactcubgehen/barb^upt/bod)gefchud?t. 7, æu| finbet man barinn ein notturfft/ bas in Jnbia wAchfit. tDitpt -o *â^â* ' vnberbemS^ónig ju^athacala.
5wo tagrei^ bauon ligt Onor bie ©tabt/ha t ein König bcm -nig 5u Har frnga mber wer |fen.J)tfer Konig ifl gar ein gu ter ^^^â ^ vnb bcs Königs von portugais guter freunbt, htitaUeiieicz.i^t / ©d)ttfatitfbemlt;l?eer mt tncgfuolcfbicfcs volets fpeisijt va|t gehen nactenb/ allein bie (cham bebceft mit einem fórtuch/ ba h^w feinb viel Wollf wilbe ©cbwein/ Dirken/ Cówen Küh vnb Cafiw allerlcyDógcl/KofenvnbvielanbereKluntcnfïnbetmanbavbcna ber Cufft ifl va|ï ebel vnb gut/ berhalb bie menfehengar langem fetnb. tïahenbbey ber ©cabt4gt;norlïgt(^Oangolor, bawerbcuefquot;^ auifeinmalgclabenyo. ober lt;^o. fd)iffmit KeijJ/bieeynwonerfeinbS fuhttle l?cyben/ ihrCeben/ ©itten vnb bleybung ijl wicobfïch^f*
ï?cn ffannenor «ner grc^mdc^tigni (labt vnb
Königreich in Jnbio.
^^2^nonor biegro^ut^d?tig Dolef reich ©tabc vnb KóktS**^? Jnbia/beren König ein guter freunb ifl bes Königs von PA^ gal / ba ifï ein port ba man bic ©aumrofs fo gelaben auf P^L Bomen/ablabet/ beren ieglid^s i^ÃDucaten 5115oll muf geben tâO^â^à gehn fie au jfbem lanb gen narftnga/ba haben bie tOey önifcheu*aniT leuch einen gro|fcnhanbcl/ba wedift Vein Kom noch Wemtraip^ / auch betnerley fröchtben mfem gleich/bann Citroni vnb £ï.anbefd?alfe bafeibjï ijfet nicht KrotfonberKcif/
3?aö wefert vnglauben iff fdner wie 511 Calecut/ berhanbelaUbaii^. ©pcccrey/pfe|fcr/fmber/Carbamomi/iV^irobalarti vubwcutg* fw. 3E)tc©cabt hat rein UOawervmbftch/ bie t?cufcr vajlfchlccht-d^^ fruchtfeinb voibomner vnb anbcr(ï gejlalt bann bey vus, 2)aà t-aii
-ocr page 423-. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^onS(|b. CCI
Xot» n*^ ^^â^â^*â^ rÃ4lt;riCtgt;rt6 ifî -if bkn)tn bau quot;Pclbt. Jb« IVcbv fetnb ««A r ^ ®â^^^*^^lt;*^ / Ãrtnbtbógcn Æ vnb C^n^cn / jct5unb halben Hè ^^««(bc ^üebfen VttbgcfcbûQ/gcbenbocbîKtcfcttb vnbgefebwebt/
W^â* ^^^ 'â^^^ ^^ 'â^ ttlcbtö au^bem t^Aupt banrt in Kriegen
â^â^5wifrt(b tneb vm ben Boplv aU gewunben von roter f^rb» io: JR ^^ââ*â*weber Kofe/ ^fd/ 404ultbier noch Cnmelcbter/ fon'/ quot;\^^Pbrtnten/4ber nicbtjuwflrettt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
^tttft ,®^^^t i|{ von groÃem ge werb/babirt nUe Jarbey jweybwft^, â^bilfvonmnncberley Crtnb kommen» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠-
^on ber @trtb( ^iftnagor in bem ^óniö* reilt;b riarjmga.
^jï^ïP^fr^^ben tngreifen vberlanb gegen nuffgang von Cannonor/ HT«gtbie0tabt73tfirtagor/ bee Könige von ïlarOnga/vberÃÃpâ n^JâS Sâ^o^/vnb faà wol vmbmawret/ vnb bat febeib vtnbpeb ftben
®^â**''*ââ^^*^ Jtrcfelvnb Vmbfretf. ià ein Ãtabc von grojfer
dkn^ *^*ââ^^ fâ'*ââtgt;tbar/guteó Cuffte/gefebtrftvon dOenfebenvnb ^D ^9***»^rolÃr hià von jagen vnb beyijen ià allba/ bae etltd, fór lieb ^*^^^b4lten/lt;in lanb von allen burt^wetlê etn freunbtlicb frieb^ ^fd^^â ^^® Canb mit feinem Ãonig ià 2lbgóttcrjfeh ber belt Ãete Xofâkâ*^^f^â^^â^ vierzig taufentdOann/allein jurofeZ vnb guit ein CAtc » ^â^*â ^â^ *ââ ^**^^ vier/ober fimlfbunbert ^arbey/baö ià iDu* ^ 5^^^^^^ SürÃen pferbt werben tanÃt vmb aebtbnnbert Ãar/
** ^^â^^^^ pferbt leibet man in biefern Canbr.
*^to^»®^^ ^^â^^^^^â^ alljeit bey vierbnubcrtöclÃant vnber/ âlt;l Crometari/bie lauffenauÃber maÃen fdjnclU
â^on bev ^utur/ arf/geÃaU vnb vernemmen ber ^df# fant/ vnb wie fte gebAren/aueb wie Ãe geritten vnb gerüÃ
Werben $um Ãreitt*
C^^Pbantoberl^eltfantvnber allen '(TbierenbaeÃerdÃanÃ'er» ®^n/ wie pitniue vnb anbere an^cigen bià in u. n. 14. «j. fpannen âjtte '^^^'^ '^^^ ^^*^ ^â^^ St^^ë*^ bann j» 75iiÃxl/^iiÃrdfarb/ ein langen ânititâ¢â*^*^*'Ãb»âablt;lbiÃauÃ^bie Arbenz vornen binauà Ãeyfebinz ba^z W*â^**^'^*^ ^^^ fP^*^ 'â^^ tränet in ben munb/ bann er bat fein d0a«l ^*'^® Sleteb einem ©enrion/bie jween grojÃn 5 An bie man in â^«ul K **^^bringt/ Ãeben jbmin bem obern hfel Ãbleebt fürÃeb $tint ^tftt/r *^â^^ ^*'**'' obren feinb ^weyer fpannen lang auÃ^aUe ort/ faà ^blt;ttP ^^^^â^^^ â^^benalö groÃab oben/ alfo bas ctlicb meynen Ãe 8w ^^**®^^^^ '*â^ gUbmaÃ/fonber fey ein ganzer Ãoet/wie er in ber ââibcHk*'*'^^^â^^^^ ^^^ f® ^® warlÃ/aberer batobenimgebüg/vnb wol S^betA râ*^^^ r^ine gliber vnb gleycb bamit er Ãcb böcft vnb fürfuh bk fù6â k*^ ^^^ *^ vnben gefebeiblet wie ein groÃer teller.5u vnberà vmb ^ü|Flt;Iâït^^*^^^ VlAgel vnb tOorner/ fein ©ebwan^ ià glcid) einem b^tih ^^^*'â*5/bcybreyen fpanen lang/bat ju vnberà wenig baar
⢠vnb bae IVeib ià kleiner bann ber lt;V?ann/ aber vtl Ãerder vnb
(V7m iq freubigee
-ocr page 424-Ã)aÃft»rtt{r(ÃctU(fff^®fît^utÃ^^ ,, frcub^ga wibcr anbaa âï'bUr VUtur / «ueb
iV^ann.Ã^tUdx rnbee benlVctl^rn bkfer'2^M«^ fetnb ^^^^^^.ff^tm Irg.Hujum h-kg werbe« Re «Ifo glt;tü0/em JOelffant trlt;3fÆ farrel wiemanbie m^ukbierju HeupoUe fattek/ vnbenengjj» gt;nbsp;^^^ cttAftfitt ^tum/ aufffebtmcutan febrsvoflè toîblt;«/*â®quot;Hp^jj^cfgt; f^vd gemacht/ vnb in jegUde â5^nibengebc«breylt;ïOlt;»ââ**/5â'â J'^tmif urubcnAufTbestOelffancd b^b R^cein U04unrctt«nï*^/ wr ^ bemnelffant/bcenlks verflebet er/ulfobue lt;P^lt;âî^5lt;**ââ^®^5-^f/ ober iO Aiffeers bebArff/ fonber gebet wie fm bet au ff 1»« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j^j
bae Rd? femAubt verwunbetnm6d?t/ fo etn veruemUd? ubw^â F^L, tnan fd?wür es vernam Allee was man mit fm rebct.2l.lflt;?
weberm Delffant z.petfone»/ felnb AngetbAtt mk pAUJjkkià feittbÃpleÃ/iOArtbtb^gen vnb KobeUen, ©Ie wAff»enAUlt;v*gt;â * , pb^nt mit ÃAtnlfd?/ vnb jum meif^en vmb ben toptfvnb ^^^^\^(vt men (êbnAbel/bArAn blnbt man jhm ein fd? wert jweyer eUn wie eines menbhenbAnbe vnb fv/mber bATAuff RçtvnbrelkC betnfcd?s barfffeiner tnltbnrcben)gebeut/|lebe |ïl^Vgtblt;rââ^IJJ^' np vmb/fAll in ben/fïoR biefâ¬n/cbuibmnld?ts mebr/b^v AUlf/vwvbwSgj^ eben, Sas Alles vergebet es/vnb tbut es fóglldgt;er bannein ^^'^Afs Re aber etwa verwunbt vnb gebroeben werben/ fvmAgRtttlJÃ^âÃ/^ j?Alten/vnb juin meyfïen werben RemitJewerlnbie RuebtÃ^** amp;}««/ (bnen etwa« entgegen brnebt wirt/bns RebAnn vber Alle Andere vs febr vbel fórd?tfn. ©ein Rerde iR vberAllennbere â^bkt. ^^â?i etwAn ein buRwertIges 0(bif«uff bAS lAnbt wil Rbleben/bAa v«^ bert C^OAun nit vermèebten/ jo vnberlcgt mAns nur vorne« ««*
, nbsp;nbsp;nbsp;bel mit WAlgern/fcgt vnb Relict brey ober vier t7el|fAnt ^âââ^ÿâ? fLf
IaRcu Rd? nibernulf biebnye/vnb mit ben iOAuptem rüde« Re *gt; gewAkighd? berauR AuffbAS Canbe, (^k jbrem ©d?nAbel pep* ielcbtIlcbeinöYuAtrittAulfvonberifrben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.p^
Af txv A fo mAtt dn^Aum ober ein 3R von elm '^Aum feile« # ⢠jeuebt er jn frey binben an einem ©ey I bas 24. lt;^4nner nit ©ein gAngtRvAR Rill/ weld?er \v jurekten nid?t gewoner es cin vnAngenäm âÃbler/ bnnn es mnebe bem (lOenfd'cn ein ^a^n/ Als wann man «uff bem (lOeer febrt/ fo etwA forto» fe^ â^ ©Ie jungen Af lepbAntcn geben lm jelt einen jekenben
ben (DAukbteren/vnb IRRaRcurgweiligbArAuif jurekce» wjâ*quot; Æ bArAuff Rçe« wil/ fo beut ber Af lepbAnt elm ben bmbem foR/ ^^â^^ RelgetmAnAu|fin/bod?nid?tobnebülffber(Kgt;enRben. .
60 er geboren wU/gebet er An ein bey mlid? enb/ w Alfer ober bn vereinigen Re Rd?/vnbgebâren wie Allé Auberetbier. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- /w
^lettieren vonbem i^elRAntgebod?t/lRelnÃ^wjSlllt;^^^gt;'lif man ^ûrRen fùrtrAgét. Afin ÃeIRAnt gôk inetltd?en£rA»be»^,^p funRijtg î)ucAten/ An etlicben orten ÃTAufent/vnbbiRin^Wi^^ î)ucAtcn. ©ie wiffenmeRr befebeibt/ bAnn An etlichen orten ble^ Rhen.
l^cn^nn König bon Tîarfingavnb feiner rcid?ebumb.
Z7^ ^-l^r reld?eR 2^6nig fo vnberber ©onnen iR/ foil ber '^y HArRugAfcyn/ ber täglich AuRjui^ebe b«t.5»^ljFwttflt;^ ^^y
-ocr page 425-^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«onStfU- CCII
â'lt;v nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îgt;iîcrtClt;n/tÃgltdgt;lt;r gók/ obn jufaU ter trug vut ante ^
Mtü^^P^r*^*â Ãtrtbt beyÃet n^rftnga/ iflgebrtuwctrtuff tie ave ^'3tflt;iy - ^ââ^^*^ ^^ ^^^^ â*^^ ^ â^^^ ^â^^^ 'ââ^^ ^^^ ^*^*â 2^0nlgr«d) ^öb ?*^ ^^â^Poltö ober Denebig/ bat b^e UOeer 5« beyben feieren,
Wen - ââ**^ allem fernem Dolrfwie bie von Calccut/ leben wie bie *â1(6 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^l«ybung t|ï/ wae erbar feyn wil/ ein turned lOembb/vnb füflt Jv ^^âPt einbunb nach l^cybntfcbem beten/ vnb nlcbco an ben ^St - ? Semein quot;Dolcf gebetaller bing narfenb/aUeln bie febam bez *»61^'^ ^*^lt;w fürtiKb ⦠^er 2^ónfg tregt ein paree voit Ãlbtnem
^^â'ââ^â ^®^'^ fftb«c alUjeit Krieg mit ecUeben Pey öni* bicjj ®***8«tt«3n triegen führt er tlcyber mit ^ólbinen Blumen ge » Xoig^a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Pc^emtt ^blen jïeinen. ©ein
'âttb J ~ ^ â^^*^ ^'^^ gefebmeibe/ als etwa cm gute ©tabt wertb ijl/ *Wtf ?^^^â*â'*^**^oberfonjlmgefeb^jften reiftet/ foreiftenallejeic heit» 1 ^ ^^^^ vieranbere König- mie viel anbern lÃcrrenCvnb«r be* iijhl^ Ã^^r*â*» «n Keyfer ifl)etwa mit fii»|fober feebftanfentpferz 0(1,^® S**^l^»^ilt;gt;i!^âgt;Qt Karbey/aueb fonjl ein filbertn mûn^/'ebare 'in^^^^**^^^â ^®**^ einanbere CSolbtmiimj/^anon genannt/ beren 20, lt;ldr^^^ Slt;Uen/a»cb eintletne©ilberinnemüni5'beif|etmanCaÃ/ tiM * p *^â ^^â^ »Tbare. Eitler bing tjl man Reber in biefern Canbc bannb$ freie 7?ââ®*^^^â Ã^wenbieauff berffraj^ laiijfen/ bewaren mn^. 5)ic
â¢iueb h ^^ ^^â Calccut. ÃDer Kénig tfl dn fonberer freunb berCbriflen/ ^m^ ®«8 Königs von Portugal/ benen gefebiebt in feinen Canben ni#
*âPe ^ufaren/tem vnebr/ fonber groÃe ehr vnb freunbtfebaffr.
ÃÃortetfk^ert anbern @t4bte»
in Jnbia.
Q,?^^^lf weil von Cannonor ligt ein groÃe/aber arme Ãabt/ 5orma* ^®«tant genannt/beren narungiflarbeitfelig/leben von MüÃert/bic ^®^ Jnbianifebe nüfoheyÃen/ biefclben eÃen Ãe miteim wenig rct|?.
fry^Ã^^ilt;^5*â^â^^â^cwt/ bod) wonen allezeit bey ^nBlt;bentaufent t^eyben bavon wegen vberÃu j^ bee nolQ/5ufd)it^ J^hine lÃerdleuth/ auch vielKaufneoth/boeb bem König juCa* cutaUvnberworÃtn. Ãgt;afetnb armebeufer/beren eine beyeinebak ^â*®®^ 3lt;iHQen IDucaten wereb ijl/ bee bejlen Kiirgere DauR 5 ween.
^** ^Sâ^tl^ banon ligt panborani/eine jlabt vnberworÃ^cn bem ^®^^4lecut.(8eg«tberÃabtvbcrligtlt;in0bc vnb vn fruchtbare JnfeiZ
^net nlemanbt mn ntt weit baruon ligt dn jlabt Capaga to/vier von Calecut/barmn ein febóner PaUafl ijl.
2?lt;5n bcrgroÃni4c^tiglt;n 0fabi vnb ^anbinOnW
^ebee Calccut genennt von ihrem
K^nig / (Klauben / Méfiait /
Kleybung / ©itten vnb geredjtigz reyt.
^ecut ijl eine ©rabtauÃ^vejlem Canbt gelegen/ an weldoe ba» MOeer an etlicbt orté febUgt ober jlo^t-ltin jluje eng en ber dr fare
-ocr page 426-?)rt^ bnffe tön! biffer 2BfIf6«c6^/ nbsp;nbsp;,
bee (VJeeve/ ebdUeben Ãufe mieten von etnanber injwey let fteb in viel fltomen in bet ©tabt nu^. ibie flnbt b^c ^etne me . ficb/peiflnbetbeyeinevmeilenonsefâtlicbvlt;(leng 5ufem«â9âââ ^ aber eunetbelb bee vmbBrei^ fleben bie i^eufet etwee nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Lxg anbergebauwet/zeucht lîcbelfobie ©mbt mit ibtem beg^n âââP ^ n.metl/aber bie iOenfet bann fetnb fafl fd7nób b5 gem^wt il*Æâ®. (V^anne bod) euffeim Kofe/ bet mebtettbed mit Ceub gat bein boben obet (5aben/vtfacb/ee ifï tein gtunbt im nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;me« gebew batanffjufe^cn/btey obet viet fpannen imiftbttid) P Iüa(}êt/alfo/ba6 eine^kauffmanne beu^ i^.obettó.ÃJuceten tolt« tOeufet bee gemeinen volcfegilt etwa eine ein belben/bi^ in eaten anffe met fî.
Ã?ctt bcm X6tiig ^u galccut/ vitb von beo lÃ0(fB0 ©^^(^^ liebeyt vnblt;Blanben/wie/vnb wat^ nmb Ãe bem ^Teufel bie^/ nenvnbanber?
ten»
Z7^ ^â^ ^Ãnig von Calecnt mit allem feinem 'Volcf iff dn ^^^^^jj ^^jtet/betten ben Teufel an/vetiebenbod) vnb bebennenp^V ^^^^ bem munbb^ etn (Bott fey/bet gefebaffen bab lOimmet v«^ -^^ ben/vnb bie gan^eWelt/abet wann (bott wil tid?ten vnb Ie vbel vnb wetcb bet ClOenfcben/ vnb alle fûnb fîtaffen vnb teeben/ . ,^ wete jm bein fteubvn bett bein tuw/betbalben tbue et fold/e nenÃnecbt/vnbbatnmb bebet vnebifen(Bd|l ben 'Ãre«fd5^ââ^»j^ bie Welt / mit vollem gewalt / bie (Bóttltd)c getelt;btigbey 1 getedjtê woljutbnn/biebófenjnjïtalfen/alfo/ bjet woltb«lt;^^ ^et woltbut/vbcle/wet vbel banbiet. Ãbtefen Teufel bdlRn Rlt; ^^Urb. malen Æbn aUentbalben fd?euçltd) mtt gteulicbettaadJleltS^*^ (Bott nennen Ãe âKametani. Ã)et 2^óntg belt bes Teufels bilbnih Æquot;⢠nemPaUafb/in einem geben w wie ein Cappel/ 5wccn febtitt lang / btey fd)tittbod)/ mit einet bntdjfcbnltnen
3« bet mitte biefe Cappel id ein feÃcl/ botan jfÃi^t ein goffen von (Blocfenfpeià vnb UOetaUbat eine 2^tott au|f bem nbsp;nbsp;J^
bteyfach/mit 3. bleinen btonen/angejogen wie ein ^apd gto|Je o^n/mit einem vngedaleen weiten offnen (ÃOanI/ biefimp ^^ ^ugen gtenlid) an^ufeben feine tO^nb gemacht gleich wie ein PrâL^ obet bta^enbe barf en fû à wie lianen füÃ/aUeö fo ford?tfam baà et etfdjtorfenlich iflnn^ufeben/vnbtlngÃvmb bie CappeuÃ^ gemälbeitcl^^eufel/vnau|fall4.ottÃ^teinCenfelanffeim(t^l^ Ãj/^ gemacht id mià eim Ãa men fewt/ in benfelben Ãamen id ein gten^ I ^^ bet ©egt;:len/ eine Ãngete vnb eine halben Ãngete lang? vnb bei^^^^j^ âCeuffd mit feinet getechten belt ein ©eel in jrtmmanl/mlcbetl» gteint et nad? einet anbetn ©cclbatmt ben ©ünbetn ttowenod j^ dtaitcnJb Ãe vntecht banblen.3llc motge Bornen bic ^*^**â*^âgt;Ã^^à Ãr/ jre Pfaffen/ vn wefchen gemdten jte Abgott mit woltiechenbe vâ H^^ vnbetend)C in mit Bódli^ê getuch/aUee bannît bj et inert aie em ^^^ ttchtet (Bottee/grtebig fey.2ll6 ban fo b^ gefcheb«»liï falle Ãe beté inan/eclid) mal in bet wod?en mache fie im op|fet/femnlw^^pj,y
-ocr page 427-^'cii 2ïfU nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CCiïl
«iH nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;anbevrt wolfchmccfenben btttgen vberftrowt bat'/ tUb ' *** ^^ ^Uit von einem tranen vnb «mgetimbre FoUn in einem 1»!?**^*'®^^*^ Z wie bem feiten reueben fie rmg^weià vmbben^th
JKU. ^^^â3***^ oflt mtr einem |ïlbertnlt;5lórfltn/ber tOnnwiregetöbe lid) â^â* fâl^^nn UOejJer bamte Re bes ^hit von jm nemmen/vnb «o tenââ^ ^^âff^ 5«wer fprengen/nle bann fpringen pe binberft'digleteb 5{tt^ ^^^ ^^^ 5lt;ibtf4?»len / parat treibenbe/ btjj bas ^i u t au (f bem ^^*^5^^^^ vnbjerfcbwilB#/aUjett brennenbabey etUdje Svert^cn â^^«lt;b«gema(bi:.
Pnefber fo bas Opffer voUbraebt/ tbucanbie arm bânb vnb
«inf ff â^^ I^^â^fïbcf4?ud? vnb gtbânb voller (DlodUn vnb febeUen/ bie ben/ ®*â®^3^cbónïgt;on ihnen geben/ an (einem bale tregt er ein ^im Unh^*^^ ^*^*^ wauon. Hait? volqïrccbccr Optferung nimpt er bey be Æ'â®^^^^*^/ 3lt;ïbet vorn 3Hcar bmberlid) bi^ 511 einem ^aum bar^/ nm^^*^^â^^'^'â^^ ^ââ^^â^ ^^â^ ^ââ^*^ '^^^â' ^^â^ b^npe Au^z au(fó bod?(t fo (^^^^â'âff l^w^'t»*»/ bffrnad) gebet er tviberjum^ltar/vnb hebt
⢠^wffbaruon/bad tfï bie tvei|i ^uoplfem ( brem ^bgoft»
*1)011 bem effen beo ^ónlgo ^11 gafecut/ane^
von ben Ceremoniën fo barbey voUbradxwerben,
^S^^*^ ^^ftig jntlfcb p^etz nemmen bk nammbnffdgjïen vier C^^P^^â^lï^r bie fpet^ fo bem ^ónig bereit ijl bic tragen (ie bem Ce«gt;
^^^l^berCappelfiir vnbbetten(hnvoran/vnbCrebennenbie torn â^^^^lt;*^Slt;|tlt;*lf/ Pâ^ heben(brebAnbatijfbi^ (tcvberfeinÃAupc ïiS*^â5\^â**^*'^ ^*^^^^â ^^ ^^â^ h^nb wiber 511 inenbefd^tofjen/ vnb alkz
A ^^^^mUng bod) auffgererft vberftd?/vnb halten )hm bann baff hift ^*^ ^^^*^^â* â*^^'^ l^^3 ^^y ^^â** ohngeuarUd) bifietn (ÃOenfd^ eÃen ^emfr *^^^^ bringende bic fpei^ibrem^ontg/vermeynenbebarmit (mf ?^*^^^^fl* lt;br$ubeweifen/(o er fid) erzeiget bas critic eflcn«gt;il/ 6(h ^r â'^â'® ^^â 'â'*ââ^ fórgetragen. 3gt;aö e0ènt#in einer ÃiUiynen lgt;Cö X x ^^â^*^âââ â^*^ ^*â®*^*â^ ^^^^ 'â^â^ einem ^aum/baraoff baà effen ben/ S®'^ià oberonbsre fprif i(t.^iefer.AónigjÃetaujfberZ^cy fevt '^^ ^^^^ ^^^ ^ramini vmb ( n/brey ober vier fd/rict weit mit grof? tç^^^*^^^ vnb ehrentbicttiingnibcrgejtcigt. Daken bie hAnbfnr/h/z boA?*'^^^'^^** ^®â rüden gebogen/vn wie berÃontgrebec/fo barff b, ?Ã**^â^âigt;k bem aubern reben/(ïehn alfo mit groÃer aulfmerdutig
5 Wren feinen Worten.
tmtS**r^^^ ^*â^ ^^nigbk fpei^ genomen hat/fo nemmenbie gerneU bttp**â®âl^kflt; vberbUbnefpet^/tragenbic in Dof/auffbic i^rben nr/ Menbe/fchlagcnbrcymai bieh^nb jufamc/fo tempt etn groÃe men« lênX ^â3lt;»ónter febwarnier Kappen/vnb eÃen bic fpei^ au(f vnb bi/ ^â^Ãr^^^^^*^^^*^^ ^^â^^^ niemaubt nid?tó julcyb thuu/Ãe Ãtegen wo
5öon,bf« ^ramitn/bdo fdtibbk'pneÃcr ju garnît i
^^^**^3lt;*** Weib nimpt/ (b nimpt erben wärbfg(ten vnber çv^oen ^raniintCbaffeinwaar/bod) vnerhórtvnb vneeinfrembo ^ömg juhertniÃ^rnbUftjnbieerÃe nachtbcy fememÃcmohl laÃen/
-ocr page 428-©4^ briete tÃeil btefe^ ^eltbu^^^ ^^â,p# fà Ufftn/^te cc /c bic^unct feawfebafft nemmen foU/f^3^|^ ^^nig 416 vnwtUtg bac^u/mte cntfóulbtgung free vnt:ócb«9^^f Ãtt»**** ââââ^â' foUemanbeenbA^ gefd^tcftccrtncmmcn/ fofebcncftcc gt;^^lt;igjjey£tlgt;' obee fclt;b^bunbccc ibucaccn vm folebe achète
lt;blt;n on gelbe wol ^uheBommen wece/bne gefcbtd?e aUeinbetn^ geofjen eheen.
l^onbett Ablett vnbanberm Dotc^ juCalccue. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^
/C^^Jc^camtni/baetfl bfc Pfaffen/ fefnbbte ^blcfï^»^|^, ^ p^r? ^S^Jgeacbe/bteanbeenbeiffenriaect baófefnbbteTXâeU^ u-ugti«# Cgt;05p^fcbej«clüebv vnb ©ebweceec $uecagenwo P^^^fcg/vn^ funben wüeben/ baö wee fnen efn fcb^nbelfcbs auff heben/ «JJ'^^^i bas Ãetegfuolcf/ bfe ftbweceeceeagen fte aU^efe voc vnb ââ/^^ sj^tf/ nfg/ blo^/ mfeïTacefeben. ÃÃ)te befeeen bef flenst na/ r^â^^^^^Ã^igvvrt^ efec/bfe bey ihnen wolgehaleen fefnb.^fe vfeebeen fetnb bfe y fI^f^ ^^^ ©ebfffieuth/ heyffen ^eeboa. 5)te fónffeen beyffen fte polfoet/ r . tolecbe âÃolcf vnb^aglÃnec/basfatnlec ben pfeffec/Wefneno*J- ' j, 2)a6 feeb^e nennen Ãenicauf/bfe bauwen vnb f^en ben Ãetr ^^LLa ihvel5awcen. 2)felceflen jwey âOólcfecbéeffcnben ^blen vn^ r' fen ^uCalecue bey fünffQfgfdgt;efeeennfcbe genahen/fte âââ^â^^eftpft, von ihnen beeóffe/vnb wónen all jeie an fonbeenoceenfn ben PWI |(, 00 fte abee fn fhven gefeb^ffeen ju fhven Ceu eben geben/ftbeefe^ lauetee flfmme/bas pe menfglfcb auff bec flcaffèn hoven mog/ bas fte ben ^camfnf obee 0olbnee vnange$efge nfebe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
WO fte bas ntebe eh^een/ vnb ihnen beven efnee bebâme/ bev nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J
pen obev bauffen woU/fo móchten fte fhn evtóbten/vnb heften b^rw nicht gefvâuclc.
âÃen hcr Xfchbund tâc^ j^ónig^z auc^ anbecec^uCalecut.
ZT^-^t 2^ónfg/Kónfgtn/vnb alle gebovnebes Cnnbtó
ebenb vnb blof/ abev gefchucht/ allein vmb bfe
obev ^aumwollfntuchgebunben/vmb bas h^uptfei«^ fn*â 7
nf^ fbvev pfaffen. Daó gemeine Doleb fffet was es har vnb obn allein Aùh^ey feb.^^ie ^awven effen Dffd? getvuebnet vnb geâ* ten an bev ©onnen/vnb efn pucht ©uvttf genannt.
Db» her ^errtteèeht fo man ^eit tn bee ^ónigiâ â^obt/ obev fo fm ein gurce fveunbe geflovben ifï.
Obec^ónfgjuCalecutmit tobt abgehet/vevlA^t0óne^â^^^^^ J^¾v6©ónobev ^rwbeebeven befnevevbt baö Keich/fo^^y *^^'nâchfb fveunbt obev ©chwefbev ©on bleibt 2vónfg vflaH Stamini haben bie Ãôniginbe^ovievt.îÃevglefchenfo bev ^^ââ^**^^. veftt/bletbteinev bevfelhigen pfaffen bfeweil bey bev Königin/5»» çfg/ obev 14. Jav alt/ vnb heU mit jhe i^auÃ/bem Ãônig ^^^^^^^^^^
-ocr page 429-CGIIiï
^^b# « fl ^^***P ^*^ fbubw jett feinee ubwefeuà verttetteu/ mb beà â'3® K' K ^®*^^â'*^â^^*^^^^^ â*^S*â®*^'***^ ^*â jwetfd iflzwee bte 2^ógt; ^*o«^t/k ^ ^â^^^/^â^â^iâ^b* erbt ber ©ebwefler @ou ober emuuber ^^*^/btth v ®^ tveutger Zweifel ifî/ er torn voit ÃoutgUebem gebiwe 'â«fiXâ2lt;5Higȑone. rtud? feim tobt fd?ereu alle bte fu mgeu/ â'^ «ufi *^ Rlttcm Keteb feinb beybe ^art vnbD«arauffbemDAiipt ^âfdkr?â^Ãââ*^^ â^^^â^ Ulfen etn tbcU Tourte vnb Daars lieben» ÃDte *^i b ^^ÿf** *â s.tugen betn Difd» faben,Ã)tfe weià wire un tf gebab/ bilt;i!lt;âS?^^7âSlt;^*gt;Swtlt;*^f^lt;ö*lgt;t(Ãrbx:/v«nblt;nettble/mwoiw^lleit Jlt;tt U 1 ^^***3 nimpte nueb un für etn ebr vnb anbuebt/fo einer etn fâtt#it *^® zJ5^ Fetner gruwen febUffr/ ober bein 23etolc effen wil/ wellt;blt; â'âffÃcft''^ ^^^âf^^^/â^lâWt^ fâ^p U|l/ bte begirb beyjufebU|fen retçenbe/ *ââitt Sâ*^^*â^ fembt/Jtern fteb enthalten von ber frud?t Coffolt/bie Wrf ^^ ^^â*^vnBeuf^eytrettet. 0o ibm etnguter freunbt dirbt/ ââMut â0*^ ^^^ Corperinber Ceid? auff vnb beruffe alle Pfaffen fb - â^^^ maganbomen/bte halten brey tag gaflung vnb wirt/ f^Wd ^^*^ ^^^ tobten/ba effen fie Tveià in vil weg geboebe/OtrQen vnb ^^f^^^^^^^*^^^*^**^ ^â^â^^^ tagen gibt er febem Prämien vier
â^âiff Barbey/bar nach jeuebt ein feber feinen weg, ^on ben Scuc^tcm ^u gafemt/wie man ben ^onl^ lieben PaUaft beleuchtet hey nacht»
^X^nPaHalï beleuchtet man junaebt alfo / viel (Befäfs feinbge« ^^'^acht von(WetaU/wie bie ^runnen©cbóflèl/ au jf feben leuch«â 'gt;*nb ^^*^ ^^eyauffetnanber viel óU vnb Z^aumwoUin joeben rtngÃ^ »nj ^â®*^^nbt./giûblt;n Seelenbaà liecht/ber leudgt;cer tfl eingejogen/ «nb« P^^^ Ãebüflèletwas enger bieoberà bieeng|l/borunber fetnb «lufi n ^^^ flütjen gegoffen fcbeu^ltche ueufel ban was Ãe machen/ g«ti;â^®â^Slt;n einâÃtufel bora» feyn/ wie bey vus bie biltnià ber f^eili»
^^fc bie ^bkn^n Ãalccutbcinvciknirt
TÃetber verwecbÃlen.
I^ J^3ewottheitt|l ju Calecut vnber beni!:blenvn2Vaufïeutbcn/ ^5^ â^® fit meiner gefeUfehafft auÃfrcunbtfcbafftlPetber taufeben foS * ^ed)Ãle« auà guter freunbtfebafft vnb jeiebenber lieb/ ban U A *â^ ^^'^ ^^ freunot barthut/wirbt er gefragt/ob fhm alfo feyiT W 1 ^s ^â'^ ^^ probiert er ihn/ fpreebenbe : fo wecb^len wir vnfere IVet^ Auh^ c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â^ ^^** ^ââ^^^ hhet/fóhret einer ben anbernmit f hm heym
lutt u!^^^^^^ IVctb mit fhm geben bann er fey fht (^ann fo fetnb inti ^J^^Sehor^m jufeyn/vnmuà ce thun/aber bie bmberbleiben fo k ^^^^ '^*âtter6 hauÃ/alà bangeley tet er fie in feins freunbs hauÃ/ !^bi i^^^ ***â^^â^â'* wiberumb mit biefem/ bas thun bte britteninber Si K^ââff^â^U23tirgervnb Oanbtwerefs leuth vnber beranbern I woer Ifblcn/helt ein^atteretwabey ^.7.ober s.Solbnerober itb«-«5» oem UOann/vn ligt fe einer eine nacht nach ber anbern bey fr/ vu 1 âüvt4n/|b t a ihr einer and) etwa auff breyen orten (V?ann.
^onberfpclà berCMmhn^ gemeinen volrfö
JU CuUcut/vnb wie fie f Vr ^ebeutbun»
Ibu
-ocr page 430-©d^ briffe f Ãeil biefeé ® elf 6»^^^ nbsp;nbsp;nbsp;*{
Z7^3^5^^lt;lï^^^ ^blen lt;flc«4uffbcrlfrb/rtu^ ©cb^f^^^â^JSjuctK gt;^^) von ©bctwfpd^/für bic Coffd bMueben |i«i»bb»f »^ 2b«^^â^ ^4tjjn eflètt flctó Xet^Z X^ifd?/ ©ewór^ vnb â!^â^*^â^^\.,tj7Vf*^ 53rtwrcncf]ctt mttbctttO4ttbcnrtu^ ben t?4fenmrtd?ctt^iâP^â^ ^ógeUn/vnb febieben (te ban» fne ttmuL nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^j^g ^iv
ÃbicX^bUn belleen mitbemgebett btefe wci^/pcgcb«»^^^*^^|(,j|t4i* tct$ctt 511 cittern âÃeucbmttlVallcr/ Ãeb juwefeben vnb ^^âf^^i't^cbd^ nil jvent leib/gewefeben vb^ren pc bein (Deufdt etn/ bip bne nlt; J fie rteb^â* vollbringen/ b^e tbnn ftcinibven t^eufern/in fold?erge|l^li^ Ld?^^'^'^ rtuffbcmcrbtrtcblïillfebwctgcnb/mttrtnjfgcrïebtcmleib/ÃMvn ^'^^ ben pc Ãcnptffbenprtrac/inic ben Gingen vnb(V?iinb 3â*ââââ'^â^'L (Teb^â' bne webret bip nu ff ein viertbdl einer lïunbbamad? tfï er ijP^ipff jumeffen/von ben bAnben ein« If bien gebod^t/bann er bnrft vonbenbAnben etn65rrtuwenbtlb6geroebt/nleffcn.Ã)t«ttâdbe für pd? felbó/wcpben vn bereueben peb nueb mit wolrieebenbe âââ.Jpert baranwenben pe groÃen Peip/bnp pc peb wolrieebenb blt;*â^^^(^{gt;ert/ peb mit viel eblemgepcin/bArlin vnb bleinoten inbenobrcf^^^,^^,jj[i( nrtnen/vnb vmb bic fupbefonber bic ^blen vnb reieben. ^,^*1 J^è/ nuff 75letter vott73Aumen alle bnnblung vor gerid?t/nueb gt;â higs Cnnçley*
l^onbcv gcrcc^figfcb^ bicbagc^affert xrirt5ult;Irt leent.
ein ÃTobtfebUger anbommen vnnb ergriffen -ÃS' zO Cernemmenetnpfrtl/vnbibrtfpiflèn/nuff«nbefonbere nbsp;nbsp;nbsp;jj
ban bey vnd.TÃunben tregt mnn nneb gepalt beö f^ .Ã^'ueP geit ab.^Oitben febnlbnern wirt ein foleb Keebegebnlw/ ^â'^^^ h^lfert^ dn febulbner/ ber f bm nuff verbey pne ^eit niebt bat glauben 5*^ /.drt vnb binberfebleiebt f n beimlidt/fo maebt er mit einem S*^*^*^^â??bet brey p vmb ibn/vnb fpriebt vier mal: Jtb gebiete bir bey blt;m b Pfaffen vnb bed Ãonigd/bap bu von bannen nit weiebep bi^ ^^ ^^^ bc5alcp/ bar au p barff erbann bey vcrlierungfeined lebend aid fey er befeb woren ober lige in eim poet/ bip bad er fn benAgtg m vnb barff teind anbemaufffebend/ob bcrgleubigfebonbb*â'â'â^^® ber 2^ónig belt vep barob/ febieb er aup bem treyp/ fo ber gUnbig niebtSnrvernitgtwere/cd topetfbmobn alle gnab fein leben.
â¢300« ^ricgcii/5^7iuip vnb 5?of^aU cn beu ^cni^^ von Calecut.
Z^S 3P lanbt triegt allein 51 Æ up auffbiefc weip/ er $eult;bt mie ^^^ Oeerind velb/ vor be Ãonig tregt man ein ©omleir 3^'ââf j^j^ wie ein vafebobenaup laub gemacht/fur ein panier/
6on aupbelt.Ão beybe beer jufamc tomen aupttn ^Irmbroft| ^^^ aupetwóbiet pber cbcilbuubert^Dann/ bic trecten 5ufamenc5 plats jwifeben ben jweyen iOecren/tbuttSucinanber nicht nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yj^p^
jween preid)/ ben einen sum b Aupt/ ben anbern ju ben amp;^^â nach wire von jren ^ratnini frieb gebotett/sieben alfo opt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^fj|gt;
ber/3.obcr4.tag/wann auPbeybenfeitten 5.ober c/. perfonen rm ^^^ men/fo nemen ;bee pfapen frieb/gebieten beyben Deeren nbswj ^^jj
-ocr page 431-^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;®onS(|ta. CGV
^ff ^^'^ ^â'â^3 bunbert «n buttbert.ïber ^óntg
^â¢fóiw nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^*â^ t^betfet/veit er bcyweile eitt ^lepbancen/erwa tragen
*ïliamp;ef^^^ââ^*'^^^ ^ll^^be rtb eb fte Uuffen/ er bat and? allwegc ferne 3'fehff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^wMté9tx\it:T^^nmwûlÃüu^ nbsp;l/pfeiffett jum
1 ââ»ra ® Cl â^^ ÃMbnern ober ftaeri gibt er alle (lOottat vier Carlin/ i«lb kr ^â^^^einem bey eim balbenï6ucaten.(^0ic bem ebegemelcen â f^t ^^ *?^^ ^^y b«nbert caufent (V?an jufu^. Ã)i^ volrf ijl brawn ^Mth â^^^ ^'*â*'*^^^ J^nen/ber fmcbcbalbfo fte effen.ï)tegefiorbnen I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r ^^btent man ju puluer mie groffèr folcnnieee/feine gure freunb
Iw -⢠I^mlenbie âfeb aufffie jubcbalcc iÃengemeinen UOan be^-1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;beufer/gärten/ vn fór fre tbór/wie fte bj felbó verorbnen.
IKM V^â^ââ^*^â*â^5â^^*^^âS**â ^^ââ^^^«fP^w^^fo^^^MtJtt Calecut ^0f^^â^^â'â^^3^^*ââ^ ^^^^^^^^â^^ frembbe (öAflber mebrerebeil (JÃa'/ lt;lt;M?*â^^**^^^ 15000, on bie im lanb geborn/wonê/ fa|ï allee tauf« â»Otta ®*^^3â'®S^Wûâ^9l»^ juCalccutben (ÃOeyê/^racbmonac/lOew« iilt;?^'â^^ ^ug|ïmonac / aber bie anbemC^Oonat regnet ee nimmer/ '*â^ Ãbet man bie ©onn wenig vnb gar feiten.
^on be|j Xonlge ju Ãabeut Pattafi vnb ©cbal^
1 (5S?â^Palla|ïbef SVonige bat bey einer meil weit vmb ftebbegrif« O^biï/bie (bauten pub auf vrfacb broben erjelt fajï niber/allene« lt;IÃÃ^^â'^^^â wpaUajï bm vnb ber gefebnittene erhabne â^euffel / bic in^r^*^ ^»^»»tabc an fiatt bef prallere gemaebt vnb gcfcblagen/ («viaF '^ââ3®âT»acV etwabif in5weybunbertï)ucaten wertb ÃDer wAp bttxi^i^twnb leibet tein febwer gebâw/ aber was fonjl für HpUfbett fùff ^^*®'^®** bUtnot/von tlrbcl gcfïein/allerley in ben obren/ b AnbenZ y* ^^ 'ââ»nberbarlicb jufeben/vn mag# niemanbtwol fcbA^en / fein I Hem nbsp;nbsp;nbsp;»»arlicb 5wey gewólb vollgegofnergülbin 5ain feyn/ vnge«
ittct '3â^lbinmüng/baó peioo. (Oaultbier nit trage mochten/ wel« lette'^â*^'^®tt ^°â^^^*^ li-^^nigê vor bifem/ju gemeinem nuij gefam^ ?*^^^^fl*â**ff» J^**â eintbrólinbreyerfpannenlang/einer bod?/ P ââlt;jtcn -if bel ge|tein#/35amp;rlin vnb bleinot / fo man nennen mag.
â^on ber ©pecerev vnb 5rüc^ten/bte ^u gateeut waebfen.
^bcm Kónigreieb Calecutauff bem Canbtbtrumb vnb in ber Rabt/wed?f t ber Pfeffer mit groffem bauffen/fcin |ïam tfl gleich ^^«ittemlVetnllorf/manpPangtlbttttabent ju eim^aumbaran 7^lt;bf t er au|f wie ein boptf/vornê an ben â|lItn wacbfen/.ober 8. j wetgz h ^5^ ^^»»acirt pngcr Z baran fiebenbie pfeffertórnlin wie Wembeer« *»/fei«bt gtùn wie bie 'Weinbeer / in bem (bonat -Octobrie lift man J^Hogrónab/aucbiMtrioucmber weretba# lefennoeb/ barnaebauff 3tocb bie ^eerlin an bie ©onn gelegt / brey tag geborgt / nemmen pc wwerge an peb auf trappt berquot;Sonnen/ fonfî tbutman tbnen Veine â'®lt;^/pe bawen niebte ju biefem gewAebf »
. ©er Jngber beVompt aud? fail febón allba/ifï ein ITurtj in ber er« ^tt/beten pnbt man etliche von 4.bif in iz. vn^/fo pe bie graben/fchnei« Me ein aug baruon / fe^en# wtber in# loeb/ mtt if rberteb jugebeeVet/ â¢Â»Ottach aufgang eine for# graben pe aberben Jngbervnbppantjen »â»Wi^v wie vor.^ifc^rucht wed? ft ju berg vnb ebal in rotem erbtrieb. fe.. Jtem ba wachfenaueb dOirobalani / beren ge|ïaltillfa|l wie bic Wn byren/ vnb tragen gleich wie ber Pfeffer.
n« 'XVeiK*:
-ocr page 432-^aÿ brute f Ãe(l btefe^ ®dt6tt^/ nbsp;nbsp;nbsp;^
Tl?dtccwAd)^t drtfruebt^u Cakc«t5woobcrbntfblt;*l^fl^*ââïjj langCraccrtva genant/fo gto^ vmb fid? als cinbted? ^*â^^^ï^âJl wlt; frueftt wAlt;b^tim mdtd bep flamcnegUtd? etm ijl rtttf4bcna«^5utbdUn/tfï grótt geformtert wie dn ïgt;«»5lt;^PUy cj fdjwrtrg. (iOnn U^t pc im December er (ï ^ddg ab. (ÃcclTm gj«^ ben guten (ÃOufeaten/ (V^donen ober woljeidgen tutten obet Kn L ^ fü^ wie t?onig fein gefebmnef wie penternn^cn/ innwenbig bet r bnt es dn enbere febólffe / wie dn dOalgranaplfd barinn ligt ^^^^ ^ud?t wie in dm^ipffcl/bie temer aber gre^ wie bie teilen/ uuw ^^ ierbeften beften gefebmact nid?t vnâbnlid?. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nSaurtJ
-if in anbeve ^ud?t Tlmba gênant/ bringet bi^ lanb / beren ÆÆ lt;l?anga bd^t befi fruebt zeitig vergleiebt peb einem (BolUpn«' .^ nufs/ganQ Ueebtberen tem innwenbig viel befler bann ^****^ÃLfilt; bie pÃaumen von Ã)amafce pnb.Jm 3ugn(îo â'bgenemen/weto eyngemaebtwiein Jtaltabicélbccr fafïgutjueffen. ^ebrpnot ba ein anbere fruebt/niebt vngUieb bendOelenen/barin finbf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. j eber vier térner/wie Ãcblcbê oberWeinbecr/aud) alfe fawer/bie p beift Co rempel gut vnb lieblieb jueffen/vil beffer ju ^in anbere fruebt jweyer fpannen lang/wie Cucumeri gefärbt/^ r^^ finger biet/ ju efpn viel befjer benn bie ^Inrbifi befenber gut 5« । âL, â¬tcn/wacbfen au|f ber erben wie GOdonen bic nennt man nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iJel (ÃOebr wâeb^t ba ein fruebt (lOalapolanba genannt / f*Ãj5,J(# febmact ju eÃen/beren^aum etwa vngef^br eins dOanns nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jj^ maebt brey ober fónffblcttcr / bie and) feine âft Ãnb / beren iegliwlt; lt;Ã0ann vor ber Ãonnenbebectenvnb ben Kegen auÃ^baUen ber mirte bef baums ift ein befonber aà ber maebt bie blóet w^ nenffengel tbut/ barauf wlrt bie fruebt einer fpanen ober bnlbc»^ w nie fafï bict/etwa bif in jweybunbert/ bas eine ber anbern trang all an bem mitteln flamen waebfenb. 3gt;ie Jrudn vn jeitig jeirigt erft in beufern.Ã)cr fruebt Ãnbet man breyerley / bie er|fc * capalon gelbleebc/ ein wenig gut ju eÃen. 3)ie anber beiÃet Ion voUtomner benn bie er(1/ biebeybe früebt Ãnb fafï gut wt^ bey ^.^^ ïgt;ie keygen, ibie britttà niebt gut/ biefer baum tregt nit mehr mal/barnacb nitmebr/er bat aber bey ben y 0. ober 6^jwciglift/bllt;f betmanbaruon/ fobringenfegepfantjt vberein Jarfrö^â^*^ x ï)ife vnb vil anbere fniebt Ãnbet man burdt bj gantje far nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,«4/1 fer menge/alfo/baf man etwa 20. vmb ein Ã^uatrin tauÃet/ fo â^**^^lt;1 and) alljeit bef farsKofen vnb Blumen ba/mit wunber barliebd^ü rucb bann bey vns.
l?on eütem witnbetbarncamp;ett ^aum j« ^aMU ber jebenfÃltige nu^bartey t von ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibmgibf.
Wttub4v^ ÃW'îetnein^Ãaumbefgleicbennicbtinber 'ï^^lcgcfmtbmwit^Jâ^â^
Feyt »oncù nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nuQ vnb tofllidjeyt/^onga gênant/baruon man jepe^^j ^
aan ë«i». f^^^fen mag/ber erÃe fein iOolij junerbrennen / ber anb^ /1 * j^j cÃenberbrittötricf jundOeerffbtÃxn/bervierbtfubtielATndy^ geferbt feb ber ©eiben vergleiebê/ber fünfftfaà gute wfJ^^^J «eonb* dn getranct bem Ifdn gleieb/ber fibenbwaÃTerber odjt/^lz*^ kjberft te/jucter/ber jebenb vonfeinemabgefaUnenlaut »»^bIddPquot;*â ^^ff
-ocr page 433-^ , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^cii?(Ã4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CG VI
f**» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ CrtUcut/bic beleen dn bnlb («r weder. Ã)ilt; Hufe Ixtp
®ffthA? vâ***^J^â â^â^fö/^^â^^w nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ein^num bt^ inbkjwcybunbert/
j^^unbet/fdten beróber.
Wm« J^ïââ***â ^^ »0. nûç beruon febopffe/bte eufferfî Ktnb von ben â'tniÃf ^^â^^^â^/^fï S^twtdg $uuerbrenlt;n/ berned? bey blt;r enbem nnb ^^gt;tS^*âft^ ^ Swâebd wlc^numwoU ober ^lecb^bj verBaufft man ^*lt; ^û ^^*^^ ^^^*^ b^nbewerefern bte eg febetben vnb bereyten Bónnen/ ââ¢lt;^ith â2^'^^^ ^**^â^^^ vergletcbt (ïd? ber ©etben/beré ^«d) man stobenf*^x ^*^^â verBauffet/au^ bem grobem fptnnen vnbmachen (te ^«tCfh^w 'âââ^^^^*â^^^ââ^*^^barau^man 6eylvnb0trtcBauffbtc ^Sg ^ââ*â^*^* ^^^tt nunbleanber Ktnb ber^egtgemdten Hófö H?b bte Wolle baruon genommen wirbt/ fomachtmanau^ ^C!?^ ^^^^^^^^^â^*^^*^^^^*^^^'^*â3â*â^*^^®^ 'ââ^ 3^^^^ Ãolen barank/ ^'^eïe f ^â^ââ^^ balbt Ban verjebren. ÃJie Hüfg barinn (inb fafï gut ^ih ^ ^^^ Hufe ^eitrig vnb vollBommcn wirbt/ fo wirbt (te in bem Me '^^^â^ââââââIl^^/alp/baf etlid?e Hwfó vier ober fón|f bêcher voll M nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;beben / wenn man Ãc benn auffbricht / femlet men bad
Rv ^*|Ã*'â^^ermedèndttBófïlid)erwolgefd^mecttcetraneB/febt ^âRt «^ ^*^ ^^rtlmaÃer bey vns. Weiter fo macht man auf bem Themen â'âibet^ni^^*^*â ^ûfô gar gut ól alfb b«(i« r nngbarBeyt. Hiin von dm fâ^tidS ^ ^â^ ^aums/ben fie nit laÃen Hófö tragen/ fonber halb eb'/ ^iâJJ^S^^^/mbennbefonberbebeng/momene vnbabenbó floÃen S^htt nbsp;nbsp;nbsp;^^^â'^ *^^^ â^^ äOeÃer/baà fie bem^eum ein lufft vnb cyn'/
^«Hh i^^^*^ ^^fï^«âd?en bie mn^len ober rife mit dm fefft/ ber zeucht fââml f â^ einenbere feuchte materi/barunber fe^en fte dn ÃchüÃel/ Vnb^*^ 'â*^*** auÃgetropfften fefft bardn/vnb feben gemeingUch tag tub ^^'^^ ââ®â eim^aum ein belbe maÃ/vnb fo fte beà viel bebentbun M^x^ââ ^ fewer/vnb machend von dm/jwey ober brey fewer folcher itinh ^ ^® sketch wirt eim Bófïlichen gebrenten Wein alfo/ fo men eb Rlbe ⢠^ *^â^*^/***^ ^^**^ bóupt euOetget/vnb ein Breffr gibt/ bep tio,?^*âââ^^âiâ9eyngcnomen/ belten (tefür bie vbereuÃBofllicheBreff^ «nb*^®^^â*fl^^^*S^|ï f*^ Wetn/ben pc tn ihren Cenben trineten. Von eim lt;b«?^t^^^lflt;lBenl3eum6/ber bringt gleich ein folchen fefft/ ben Bo^ «tut ÿ^^^y*^.^ewr/vnb macht surfer bereuà / er wirt eber nicht fed obrv^J'^ ââ^»gemdte'^eum bet 5« eller jdtim fer frischt/ fte feyen gr tin dl kx ^â3*^'ââ^ ^*^^S^^*^â^^â^^â^ inftinfffer/vnbÃnbfbr vnjelich bah ^^*â $wcymel bunbert teufent imlenb / bie ellefemptfre t^erren Æ ^/Von wegen fret nugbertey t. Wenn bie Ãonig biefer lenb Brieg lt;8tt)??â^^^â^^â^^â^ ^â^ ^^ **â^*^ ^â*^ enbern ein ©on jucobt fd}lùgc/ ^wfttbe vil leichter vertregen vnb verrichtet/ben fo eim etlich berfdben bU?â^â'^S^^*^ttâ®lt;»'®^*^^^â 3gt;er^eumÃebttnfänbtgem Erberich/ b^^« io.(er frifch vnbgut/ men pÃanget gebechten ^ewm von ben «2 r ^â^^â^â^ frucht / vnb ebe beà fte (bre jweig berfut bringen / fo muà (A â¢^^^^âwchtattflr^ecBen/bamltberCDonvnbbadCDeflirnbarauffâ , ^ «den móge/ beà morgend beeten Ãed wiber mit ifrben ju vor big ber l«c«t w**^^^*^ ^^^^ ^*^ jeben nuQberBeyt/ vnb wie biefe ^Aum ju Ce^
® c man $u gafecut ben ïXet^ fdet vnb pflanzet ^3reuibte'23ewrnjttlt;relecut/fo Ãe w0llenbenKdÃf0en/belten Ãc JE ym folch gewonbeyt/ fte vmbbrechen erfllich bed Ã^rberid? mit bem M nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hn ij pÃug
-ocr page 434-^4«? briffe tÃdl biffed'35cIt6«(Ã^/
Pflug »ttbOehfeu vnfer gewonbeyt ttudi/ule ben begdU» fe^ *â^* leut fo pc mógen unboiMcn mttrtlkiky Jnflmmcntcn vnbö^y^^â'^ Un/vnb mndxn nlfo frewb tn bem fdb aUcntbAlbcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-. ti^i
©tebcfolbcnnucb lo.obcr 12. lt;V?ännct*fd?ci»5Ud)tn^reuttci^ _j bannngetban/btetreibé fclQnmcforcbtfnmcnpparrttvnbwdpP r bCttöpiclUutbCrt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ar^jjl
3n bifet frewb vu jubel fAcn pc ben Ketp/tn mcynung bue P^^ '^ fel ferne bóljf bar^u tbun fol/bnp bk frudjt wol gembt.
â¢^^cm gebrauch ber 2lr0t ut ^evmfuebuns ^^
Ãrnnefenju Cnlecut.
x^ö etn retebet S^dujfmunn ober ^bler ju ^^^^^^^ ^^J^^^^z J^kbrnncMtgt/beffellt man aber bie ©pillent mit allen 3âföfthlt;^ ten/ wie ctjl ange jcigt ijl / vnb mit jnen dOunner in ^^^'ââ'J^p iavuenfewr in meulcfu vnb beugen tragenbe/an ben füjpu Ã^^SL^ fel ober bolijfebneb einer fpanen bief ober bod) barau jf pt 5*^?^'fAlt;gt;11 lt;n/wóten vnbpfeijfen/benSkranefenmttbifem gerómpdv^^5^' «^j bcywjufucben/bjetnervonbifengraufamen'ïrbkrenerpff^«^â^ ^^/ werben/vnb vor fdjreefen aujfbie erb faUen/bae tbun pe aber batu bem'Ãeuffel bamit ju bienen/ wolgefallen/ barmit er verpuff / 2^rancf en buljftbuvnb ju gnab von ber jlraffwiber anncuun^â^ .^ Ãranef en gibt man (bas jbr mei pc ^rijney ijl) etlid) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j^ert
ber / vnb ein ©ebal voll etwas ©a jfts jn trtnef en / bamit babeu H Ãranefen/ verwaret / madden im abjug wiber ein t?ofred?t fUic l* gepólber/vnb fdieu^Ud/en gebärben.
*^1⬠bic poliar vnb spirant fre Xinber cr^tcamp;tâtlt;
vnb emebren»
Z^^ Je IJawren/taglobner vnb febleeb t Dolcf ^tt^ahctit/ni^^^X^ Kinberalfo/ bie (V^ütter feugen pe bey breyen dOonareu/ g z-^ jnenbamaeb 2^üw vnb (Bcypmild? / vnb wAfebenober bap« ^^ nimmer/vnb auch nit einig mal / fonber legen pe geâçt vnb inben fanb/vnlajjèn pe aljö ligen in feiner mutter vnb abt/vou nbsp;nbsp;^i
bip abentô/feUen beben pee ju mittag au|f / barinn weiten P^b b -men Creaturen vmb/ wie bie ©euw in einer mipbülen/vnb^YÃÃ^ febwar^/bap man nit wol erf enen fan/obe junge ^ären/ fel ober Ãinber pnb. ÃDep abcubs f ompt bie dOutcer wiber vpjjr J j/, bey t/vnb gibt jm wiber bic fpetp.2llfo werben pc au jferjogeu / meinglieb gute fpringer/ vnb biej^ ne liepen lAujfcr jo manpabeu benn peüben p^ von jugent au jf in bem ©anbt vmbbiirgUube/ fens vnb fpringens.
^011 dOc^cn ?^ieren vnb l?cge(n 511 J^alemt nbsp;nbsp;nbsp;^^^
8*0 Calecut pnb cin grojfèr tbeil wilbc ©(bwein/Xiówen/^^ P\^ lüól^/ tuffel/ ^ów/ ©eyp/ ^lepbanten / bic boeb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vrtlgt;
ren/ fonbern barbraebt werbcn.Dil (VDeerfaQcn
tbun gropèn febaben / befonberanben vorgcmelbten baraujfpeigenpe/vnb faunen ben ©afftaupbenÃebüplen/ werpen bic. Ã^s gilt ein gefangene vier CaPcober ^uatnu-_^i^[^/ bet man ba wilbc pfauwen ben bauPen/ Pappagey mg^^âIi * ^^40
-ocr page 435-:3on?(fw. CCVII bgt;ASSSifiï?ï5ffï*^^ vor benen man ben Kei^ au^ ^^*b«^«^^^ verböten m«^ / bem pe gar gefAbr pnb / vnb gern lt;p 1? 5^®^^ wirbt wenig geacht / gilt etwa einer $ween Quaenn.
âlt;gt;b?h s ^^^ ^ â**^ anbere art von vógcln/ ©aru gênant / pnb Blei'/ ^i^mde ^*^ P^ppagey/fmgen aberba^/vnb vil anbere vógel/bie ober **''vnh nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â^bUd? pngenbe/jw boren Ãnb.Ã^a ÃnblVtn//
Mfr ^^*^^^*^0 5ett vn$ebli^ viel liebliche / allezeit laubreiche vnb Wbb^*^**®^â^^ böum / barinn bie gemelten v^gelabente vnb ein ^tn ^â^'^^^^S/folchcegefchrcy vubgefang vollbringen / baà einen be^z ^/m*^®^*^^â^â®lt;*^lt;iw*ParabeiÃ, ^ö i|îauch inbiefer gegne nimer I^vEk â âquot;â^^ ^^** feiner fAlt jufagen/ beÃglcichen auch nit von grop
^on viererlei ©(^tangen vnb böfen können
juCalecuf»
'^e ©ehlangen vn wörm in ber groÃe wie bie wilbenÃch wein/ /wonen in biefer (Segne/ wachfen in ben (V?ó(ern/haben ÃâS» ' â ®âtTt/tbun aber groÃen j^aben mit irem beiÃen vnb j Anen/ ^® Pnb auch breyerley gepalt Schlangen ba/ ^^lt;tbc gt;?^ â*^^ wenig Ãe ein dOenfehen blutrifs machen/fo muà er boch ^^bg u â^â^ heiligt man ju Calecut /vnb barff/nen bey leib niemanbts Sâtth i *â^ ^â**â***® ^â (CalecutâITeufÃtfch vnb raaehfeUg ià bae hue M^^^â5/ meynen Ãe fey en von (Bote jur raach erfchaÃen berhalben ^«2 ^^'â^ ^*^ wiberpehn/ vnb (Bote hat bifen (Beipern folche fra^t W»? ^^â^^hen/ble i^enfehen ju petnigemWenn bem KAnig ange^ wSïâ*^ ^â^^ forchtfamen '^hier jre wonung haben/ fo lAÃt er inen ^«iP C^i^öttUn machen. âWer Ãe tobÃhlegt/bem pehet wiegefagt/ ëh?^^^â' ^^^^^îff / barumb ihr fo ein groÃe menge im Canb ip/bie er^ ^bttââ®*^^ â®^^ ^*^ blinbtfchleychen/ bie anbern genant ©cor joni/ ^(1 ein *^ hrey mal groÃer ben bie ©cor^oni/ iOiefer brey enÃch langen (4)crt ^â^^^^ menge in bem Canb/bie anno 1^06, in einem tOauà 9. (iOem nacht haben gebiÃen vnb vergipt/bie man beà morgens ti|hv^â*®^/^v^t flt;*»he» Wenn bie If bien iergenb ober lanb ziehen/ ^^Ã'dLiJ^*^ ^^^^ ^^*^ Schlangen eine/bas achten Ãe für glücf / ie mehr
âÃon ciner^Jalfart 911 gakcut/Ãnah vnb 2l6Iap ^a(6. ^fV^^^®^^'â®n(Ãalccut ligt etn^Tempelin ein waÃer ÃTeuch gebawet/ X Ver Kirchen ©. Jvhan im 13runnen 5« Kom / nit faP vngleich/ '^«mâ?^*^^^â' â** beren peht ein 2lltar von pein gemacht/ringà vmb ben ^^ JMXI hangen alle 23 Aum voll simplen/ vn^ahlbar/ vnb vnglAublich '*^3m/ aUange^ünbet/auch ein menig Ciechter/bie nicht ju jelen ip« ?â^*ââ ^VâCag 5gt;ecembri0 ip bas ^ep berWalfart/alfo/badalles Wf ^'^meilenbarumb gelegen/pfaÃcn/ifblen/ vnb 23awerÃleut/ ^nb gt;^^ ^^*^ ^pperung/bie man alfo begehet. 5«m erpen mal ehe Ãe fidfh*^ quot;^â^P^^ eyngehen / w Afchen Ãe Ãch alle in gebachtem âÃ^euch/barz im^^'â^*^^^® ^®^^ *** ^^â Tempel / ba falbet ber prieper einem ieglrz 311t s häupt mitol / barnach thun Ãe bas OpÃer auà vorgenanten fo»illt; x kâ^^â '^hcrauà groÃer âÃeuptl pehet/ju welchem Ãegehen/ Mu ^âââ'^®â^cn Bny en für in ntber/vnb betten ihn an. ^in ieber hab ^^ataupim^was er wolOfo hat er bife jeit Ãcherbeyt/frieb vnb gegt; iq leit»
-ocr page 436-©4^ buffe f Ãf fl bfeft ^ ^dfbu^^z
Idt. ^aBommenctwAbt^inbte^wcybunbcvttnal / etwabwyb««^ mal w«fc»t(^0ctïfd?cn jufamew/ febUr vngUubUeb jufagen.
Don wannen onb an^ welchen £an0en fie ^pecerev gben CaUcue gefóbve wirbt.
z^â^ XEK Pfeffer / wie wol er $« CaUcut auch wächst / fo w^ag lt;8 boeb gt;^^ ni^C6 erfdjieffen foitber Bompt ba bin von eim enb weiter biney« lt;^5^ in Jnbiam/ fiinlfQigmctl/anbemeïOecr gelegen/b48bci)Tcn (ie CortmucoL
Cnnel ober Simmetrinb bonipt von 5aloni bar/^weyb^f^^^^f fü*:'^ weitervnb fie wnepfen fonf^nn teinemanbern ort»
©ariofoli/bnó Ãnb nâgeUn/Bommen nu e^Oelnja/iflvonCde* cut weiter gelegen Ãbenbunbert vnb vierzig meil.
Jitgber wächst ju Cnlecut /aber man bringt Æ n aud? von Cannot nor bar/Ãben meil nAbergen Portugal/vnb von mehr orten.
lt;l0ufcatnüfö vnbeV?act6/ba8 i|l(Z)ufcatpl«etBompt vonWtt* eba/Ãbenbunbert meil von Calecut.
UOufeio baö iff 13y fam/Bompt von einem lanb beiÃt pego/fóujp bunbert meil von bannen.
ÃJiegroffen 15Arlin Bornen von 4gt;rmu8/ Ãbenbunbert meil u^b«^ hey vnô gelegen.
6picanarbo vn (V3irabolani Bornen von Cambeia lt;^oo.meilttAbef⢠CaÃia wAebÃt ju Calecut/ijl ein wolfeyle gattung.
lüeyraud) Bompt von 6eer/8oo.meil nAber bey vne.
(ÃOirrba wAebÃe ju ^arico/700. meil nAber ju vne. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(Calecüf« Can|fcr/XcnbarbaraCtgnn aloeBomptvonKini loo.meilro« Carbamomi ber groÃer Bompt von Cannonor 12. meil nAbeP* /langer Pfeffer wAd)Ãt ju Ãamator.
23el«iui Bompt von Ãana/7oo,mlt;il weiter.
âCamorinbi vnb 5itwan wAebÃt ju Calecur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(Colecfw» /l.aca Bompt vo etm lanb 0amatoro genant/400. meil weiter vö« -Opio Bompt von 2lben7oo.meil nAber.
Dil mebrgattungen Bommen babin/ julang jubefeÃreiben / beren wir jum tbeil gebart haben vnb noch boren werben.
â533ic weit Oer ©laub/kben/fttfen/gcrec^figfevt vuD f^V^ bung beren von Calecut reyeÃe vnb Ãeà erfîreefe.
dee fo ju Calecut gehalten wirbt/vom leben/ Ãtten xnotteÃlâ'^ flenglaubcnBleybungengerecttlgBeyt/bj wirt aueh geh«if^,J, ben3xonigreid?en/ lanben vnb |lAbtenCauul/iÃabuli/^^at^ ' 4gt;nor/ UOangolot/ Canonor/Cucinco/BlarÃnga/Caicolon/Cow*^/ * bj Ãchin viltaufentmeilerjlredt. Dil fclgamerfchiffgewiebtvnwACv fei ober b AncB ju Calecut/ baruon ich verfîenbtlich nicht fagen Bam
Don Oer (labt Saicolon/goJon vnb g^aÃ/ein anberc gegneinjnbia.
^^a^Dnffgig meil wegs von Calecut ligt Caicolon ein ffabt * ^*^4^ ^j*' nigreid?/nitfa|lreid?/berenlebe/ Ãttenvn glauben ià wje5_, o*^lccut.3HlbawAcbÃtvielpfeffer gutvnbvoUtommen.
ffabt Ãnb etliche ChriÃe von Ã.^bomaö/barunber etliche ^^ ,£«lt;Æ(
-ocr page 437-^j, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â ^cnfftla- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CC VIII
^â'^ rtUttxg pdefïa Ãtt^rtby Uttfa Bornme«/vnb (ie ^^Inu^t ^**^^^ (iOcfó wie bie (Bdeeben/abevetn lan^lt;S^ft(n.t^ab(n ^üi-iÃr ^^^^ ^***^ctt. 3lt;âbrtnncö/3*^cobu6 6Orttbwö vn ^^bomaa.
'^^^tbavtcy t vnb lofft biefee lanbe t(ï wieju Crtlecut. kcttt7Ã^^ââ9 b« aber wenig lonbte/ifl bemKónig 511 Cakcut m z
2^óii?''^^iâ^*^ ^^âIbacuon ligt Colon ein (ïnbt »nb Kéntgreid) / beren MîSsïÃ*:^^. ioooo.^Onnn jurofe bek/nuÃgenotnett
Pâ^^^'^^*^*^^^*^^ ^^9â*^*^ **â^evn Königen. Stilbn i}f ein go te ' ^k int? ^^^ââ® / ^^^»^ Kom wAcb^t ba/ aber viel nnberer go ter fr ùd? t/ ben?, ^^â^âf â*w^b vil pfeffer.ïgt;ie gcffalr/farb fitcen/lebcn vnb glao^z febeff ^^^^ââ ?^^lf'^*S w^Hbamonligt Ãnil in bef von Colon ber:?
-^^^ ^^nigreieb ba fifebet mrtn bie KArlin in form vnb map aid
âÃon ^wromanbd ber flabtln 3nbfa»
^ jbenîTagrbeijèn nuff bem (^0eer von Colon/ ligt 5toromanbel/ r^^n febr grofje (ïabt/one maorenbem König von Mar fmga vn* tun ^^â^â®â®*^fff^/bn farnkt man viel Keif iff ein 0d)lii(flt;l vnb ^olAn^z ,j?^3 3***^ 'gt;ikr Unber / barumb vil Kanfpent auf allen lanben ba wo? Ãfi!!?^^^*^S^â*â**^^ tâ^^^iben. Ã)a w^ebf t berne ©pecerey/ aber viel guter
^t wie ju Cakcut.^wólffmeilbaruon ligt 0. Cbomae kibbaffeig ââ^oben enb/ febier von briegen gar vér wó(b,
'Con JaUon einer 3nfe( in ^nbia/barlnn man biel
Afbel gefbein (inbet»
Hon etn Jnfel taufent meil vmb (ieb begreiffeubbarmn vier Kó* ^'J^S« fnb / bie febier all wegen vmb bas Canb miteinanber briegen» «Ãff ' ** ^â^'^i^^ ^k Afkpbancenin groÃer fu m. 2?a finbet man vil if bek berf ^^ ^^^^â'^ ^â^ bauffetman von bem König / fo ein Kauffmann: ter i ^â^^ ***^ ^^® Afrbtrlcb barinn man (te finbet/auff Wagen tiadgt; fó S?*â^â^*'' lt;t»lt;lw^lt;*«fflt;t«^folt;*^*w^f^lt;*w^^*â*Sigt;lt;*w^'^^lt;:/ â^*^^ tin ®â^*^^â/ bann fo mag er bafelbfïeyngraben (ebocb fo i(t alkjetc J'^Oann von wegen bef Könige barbey / baf weiter niditgegri^en ^*^tc/vnbwo ein Af belge(lein gefunben wirbt/ber am gewiebt 10, Cazz A'ipftt/obet baruberfo nimp^n ber K^ntg für (td?/ bie anbern lifter
Kauffmann frey folgen, jnbifer Jufd wid?f t aud? vielÃapbirZ ^â^lt;*naten/3acinctenvnb Copaci » Ãgt;iefe Jnfeli(ï fa(ï fruebtbar vnb ^fenbarinn bie allerbe(len 5vücbt fo man neunen mag / âCartofali/ ^«Uugoli vnb vil anbere/wie 50 Calecu t/aber vollbom utener.
1^cn tgt;em ^anm baruon man Jimmerrinb/ganel ober
Kbórlin nimpt/ in ber Jnfel Saiton.
/^\ if rT^aum baruon man bie Kbórlin ober ^imetrinb nimptver? âTO3lcidgt;t(td? fa(lbem Lorbeerbaum/ beun bas er gröÃere Kkr ter , bat / vnb ein ^ruept bringt etwas tkiner vnb weiÃer benn Lor? *ï';.$)ie gemeltenKbbrlinfnb bie Kinben von biefern Kaum beun Ãe te *^.^ââ â'liâ^^'l '^^lt;â^ brey (ar etlieb 5(1 von bifen Krumen beren f e ein ^ftâd'liebefummbaben / vnbfdjóknbie Kinben baruon / bem rechten grammen tbun fie nichts/ bamitbie KAum uidu verberben / gefchóke ®âitlt;ittblóf t/ verborren » Af s babenauch bie Kbórliu nicht als halbe
Mn iiq fiegez/
-ocr page 438-?)d^ briffe f^eflbfefe^^BfWtt^^^
ftlt; ^cfd^nfttcnbic Bmfft »nb wórcfltd^cy t/fonber lt;r|l *^^â*^/?â
3Ubrt w4d?^t BemKei^/fcm wire «bei? vil brtbi»bwcbt.2)lt;Jblt;**
bkflt; bem Ã6nî3 voit navltnart $tn^b4V / bamit er ÆÂ«Â«Â« W ^^-Hhniwfâ gebctt.3mb4 ijl guter getnäfletiiufft / bus Do lef nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xe^fff
ober ftnfletbvuutt/jbve f Uybet von ^aumwoUvnbfcibi» dW' » nuebSefebtKbt.
sDte eynwoner bifeó lanbó pnb nit fnfl freunbtUd?/ blt;^*quot; ^ ju« febûQ/fonber Ãebwerbter/ vnb Cantjen uu^ rbórengemlt;»lt;vt/1 trieg^webt/beren (Bluub ijl wie ju Cnlecut«
'X?onlt;anïaffcribcr ftabtin^nï^bb
Z^^^ey mgrbei^ vonSnilon ligt ein jlubt Pelcrtcbet/bctn^^^j^^j, Har jinga vnberwor jfen/ligt vber (V?eer von ber J^ir/^jif^ frtjl mA^tig von gewerb vnb ^nuf^euten / nneb ^^* / iL«/ jïtten/fnjl Aller bing gnugfAmBeit/fruebtbAr von Kei^/jv ®^^Kâ^ (ïtten/wie ju Cnlecut/ein jreunbtlicb Dolef. Don bunnen tAuKquot;' y-f len/bie mArt mit gutem lÃinbeAujfbem (I7eerini4gt; ^^Ã^Vâ^^â^^lfct/ â^AruAfferi nAbenb bey bem (V?eer/ Auffeiner ebne / wol ïâ^^^^^p .âb/ mit einer guten porten begubet/beren Ã^nig ijl fo mAebtiS £Leut vnb (But/bu^ er benen von nur jingn viel ley be tb^f/*â^^ '^aróP bem Ã^ntgen/vnb bAt bi^ in bunbert gewApneter ^l^P^^â^^fâ^y fer bAnn mAn An Anbern ortben f be gefeben bAt. If r belt ^â^^ ^Jx^ bert tAufent (Y^Aun au feinemfolbjletó ju Kofe vnb fuf. 3^? * âSi0 pub Ãcbwerbtlin vnb KobeUen Aup Kinben/ fujl vil buubtbog^ jC-AUfjen von rbor gemAebtÃie pnb AngetbAn mit bern/ un jlAttbep PArnifd?/ pAjl wol Aupgenäet/ bie peufe^S ^*^^â.æ freier uAd) vnferm ptten.5gt;A wächst gut Ãom/^Aumwoll/^^5 ' juin Ãeiben prepIgenbolQ/Aud? viel guter yniebtZ Poutg py ^Z,^^ ni/Cucumeri/vnb vil Aubere bergleicben. 5)a pnb vber bie mAp v» | / ner /^upg/lrten/felQAme 3lbelicbe bing bArein geppAUQt.
^ott wüben vnb warnen ^^ieren ^u '^arnafW ZT^ 3^ nArung in biefemCAub bey be An Dibe vnb f^^^^^^^6 '2^7 pöjpg vnb gut/bApnbetmAn -Ãd?fcn / ©cbAAf/Ãâi^/ %(L^ stroller jAl/Aucb wilbe ©cbwein/WolffPir^en/^emj^^Jj, en/Xi^wen/pAfen/bic ^ibeto/fo bAt mAn bA^AlefenZ pAbbiw ZIK^^^ wenzweip pApAgAllZvn Anberevon pben pArbezfAjl bûbflt;bZA»w J ren ben vnfern nicht vngleicb Z Jtem KAppen fujl grop Z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?fof/
Von beren ÃcbnAbelmAn Pefft AnbicTTAffenmAcbet Z gelb vneâ
^ ^Ab Ate bie groÃen Pennen vnb pAnen fo m un fer^eubt ^^C lüelt pnben mAg bA ju wunberbArlicber ^Arb in ber greffe ule v ^^^^ fern brey ober vier, èie pAnen tempffen etWA fo pe ^^â**â Lj«jgt;e grünen j. ober 0. jlunb nüt einAnberZ fo grimiglich Z bup pe juleÃf niberpAllen vnb ff erbcz wo mAn pe nit von einAnber bringtZ ber t f gilt et WA bey ben Perren ober KAufPeuten 50. ober beyweil^âââ®?â jjj,. cAten/bAp pe mit einAuber wettenZ welcher ben bejlen punen nbsp;nbsp;nbsp;j,|^
ben Anbern vbermoge/ber obligenb pAn ober julegt perbenbe/ 9 net feinem Perren bA6 gelt.
ibie (Beyffen bifer ff Abt pnb Auch groffer benn bie vnfern Z^ nbsp;nbsp;^
gemeinglich brey ober vicrKifjlin AuffeinmAUiE) a gibt muff Jlt;v /|Æ
-ocr page 439-^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Getint ut ' CCIX
'â^^ â^** ^ttCAtcn gcltö. 5)4 bek man 4udgt; Ca^ ^'â ttdk ^ ^âââ^rtem/ einer anbern nvt vul» giflait benn bic er jïgenanten/ 5 nbsp;nbsp;nbsp;®^*^ ernfïUd? Bampffmtt etnanber. nbsp;_
Wmk ' quot;quot;^^ ^^^ ^^^9lt;fïlt;*lt vnbgroÃer benn bte tnjjtaUa.Ãöte vifd? f(bwtt k ^^ 3^^^^ S^lf / ^** â|ï ^â»^ einiger grab von dm Sifd) i o» Centner ^web/d cKV®^^^ir«^^âff ^â*^ ^rbenaufffebónenâÃa^enobneynig ffict â¢5^^*^^â*®lt;llt;feö^/ aber allee faflfcbón^ngertcbt vnb febóngey Mv ?**â^^l^®âlt;^fl^^lt;*ww»owlt;^lt;â^5lt;Ãfflt;âgt;* Jbre^etbHnbgutZ ob(v v ^ ^^â^ erben/ gemaebt von 73aumwoU/vnb bte bede von ©eiben ^^'b 1*â^®ââ^^â ^öabebtbaó'Volcf aneinwenig wei^farber^u wcrgt; 8«^i f*®*^ )''^^^â'Qâ¬^ benn bte 5igcwtt«r.Ãgt;te2^aufÃeutvnb ^blen 'â®nö^k^ ^tt«nt?cmbbern bod? barfuÃ. Ãgt;te^ramtnt tragen paree 5â^lgt;ei*ff â *â^^^ö^gt;^â^loeaulfjrenÃAuptern/jweyer fpannen bod?/ S(n(»^*â^^^â*fâ^^^**â^â^*^**â^'^**^^^â*^^®^^^^Ãlt;w«nbe»/ fte tragt; ^k nbsp;nbsp;nbsp;^'ââ*w rCefïel von ©eiben/ jweyer finger breyt / an bem bal)}/
^â¢^âH benden (ie voll Ãrbelgeflein/vnb teine an ben b^nben.
®ic ber Völlig feiner ^rant vor vnb e^e er 6evfeb(4fft/blc (ungfraw j'd?a(ft nemwen U)s t / von eiw wei^ge^/ färbten (iOannfey waa (Blaubcns er wolle.
^^-öber König ein lOod?$ett wil b«bcn wit einer 3«ngfrawen (bm 'M'âgt;lt;rtrawet/ ober einer auf bcm 3lblt; l / fo Uft er Fein ^ramini wie lt;^«lr ^^â'^â'^^^^âf beyfd?lnffen/ fonber fuebrein wej(fën60anttbcr ni die ïulw ^'ââ^^^^^^^â^^ ^^fey/benbefolbeterbieer|ïenad?tbey berKranc habe *^'^â'^ ^^ bic^ungfrawfebafft $u nemmen/eben fold?e gewonbeie â^Ui âÃï®^ ^â^ ^belleut/vnb 1(1 ein ^belid?er brand?/ ber ben Ka wren it«» ^^^^ ^ ^*^ mü(fen biearbeyt felbe tbnn/ bic Krant feilen vnb $nr f^bt ^*ââ*4?en/fold?e6 tbutber3l.bel ebe erbieKrant beyinfóbrt/vnb 'ïâttbiÃ' btfolbetenKey fd?laffer vor ber i^oebjeit in (r banf baranff ^ffïeft ^^ ^^lt;^ilt;*®/f4nbe man aberben gebingtê Key fd?la|fer nad? ber **had?t weiter bey (r/ee gülte (bm fein leben.
^lc man bic tobten gérper in biefer (labt bereit *
^^^^2^^»lSlt; vnb Pfeifen biefer ©tabt^arnaÃari werben geo vj'torben verbrennt/vnb machen groffe opffernng bem 'ÃTeuffel von Jjcf ^ââ^®^â®lt;SW/'blt;blt;*ltew bie à fd? von ben verbrennten Cérpern in J« ^ 3«fd}trren (rtbin/ vberglafurt/ geformet wie ein iOarnglaf / bth 'âââ®^*ben (ie wie ein fd?aQ in (re Henfer ober pallA(ï vnber bic ^ro M ?R » **^^â* ^^â^quot;^ für bie ©eele / wie jn Calecnt / (ie legen auch fo ^ â WurQ auff ben Ceichnam fo man verbrennen foil bas bieganQC ^K H ^®^baruonreud?t/ beflellen aud? bar511 alle Jnflrumcnt vnb JMr ^^ââ^^â'^ ^â^®^*^ *â^â^ frewben gen lOlmmel fahre / vnb baueren fci '® *®à bem 5egfewer gen tuimel. Jtem bas tbun (ie and? bem Ceuo bul ^^^r^â'^â'^ ^*^ nbsp;nbsp;©eel vnbebùmmere/ vncrfdiredt vnb vnau^gco
bet ^^*^ ^^ fahren laf. Af6 (inb allzeit $ugegen bey einer (eben Xietdi flifd? nbsp;nbsp;nbsp;^^*^ tuimel 5wnbt/ fön (fachen ober ^wençtg (lOâner in Ccugt;
à à ®l«ybungvnb fd?euQlid?en ford?tfamen laruen/ bie mache grofo ''âCH y 'ââ'^ rtllÿeit (îehn zugegen ber ver(iorbnen (V^ânner Ãa« ffrauo lt;bt y^^^^*^S^**lt;lw vberauf grof heulen vnb blagen / bas m«((cn (ie lt;fthalb thun/vnb ob ee jhnen nicht vmb b^e here were/ fonjl ijl gar feilt
-ocr page 440-5^46'briffe (C'ctlïâti'fi'eîBfltf'uÃ^^ j^nr Blt;ftt Weib^bilb bnvbey / foldjce wefen treiben Ãe bi|j 4«lf ^^J {j^ipbeU*^ jwo in bie nnebr/ber brnneb iff 4«lt;b ZbeUeb mb Allein bey ben * ben fnen frey lieb bie T^nwrn wol vergunnen.
^lc pc^ bic Selber nach bem tobt Irer ^4twcr «f^ lebenbig verbrennen.
ly.tcgenbe^ verflorbnen (Dunne / muebt bie verw^. j..^ m 1 we ein groÃe 'Wurtfebuffe wit uil ihren vnb fbree ^^â^â L 4ik^ G^^^reunben fo bie würtfebafft gebulten ijl / gebet Rt ââ5Lulb^^ nuffbue töÃUebÃe angetbun von ©eiben/Xf belgeÃein/ vnb v nbsp;nbsp;j^
nn bie Ãuet bu man ben Corper jbree (Dunne verbrennt jbre freunb ein grub luffen mueben / bieweil pe geffen buben / lieb eine (Dunne tieff/wie ein ^runnen burein wueben ftedn F^j^^ef wolfcbwelt;f enben bingen / wief brew (Dunn buruor nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ffâ^
würtfebufft fÃet bie 5ruw fo viel ^etbole/ büà fie bey nube im nbsp;nbsp;jJ^tti^
big Wirt.if e finb uueb jugegen ein groÃe unjul ber ÃplelUu*^ JJ* ^(ey# tberley ^nÃruwenten/uueb bie grewlieben buizen in uenfr^'H^^ieif bung/bie trugen fewr in meulem/treiben grewlicbe 3lpp4rut /m ^ ulfo bew ÃÃeuwo ober ÃTeu^el ein 5rewbenfpiel/ fo gebet bunn oâ lt;nbsp;^^ foÃebin tobt vnb fewer willig uuffopfl^erenwil/uufunwetf««5â^ Pfuffen vnb innbult fbree (Blunbeneuuffvnb niber/fpringet iet wit ben unberen^uuwen/ beren ein groÃe wenge jugegentF j^i bus 5ewer / vnnb beret Ãeb offt gegen ben ^enffeltpben Ãlebt Ãlt;b ihnen / büà Ãe ben âÃeujfel wollen bitten / büà er Ãe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j,âti
feinen genebiglieb wolle unnemen / bu verheiÃen Ãe ihr bus PY^kj^pr getbun buben/bj ulles thut bus Weib wit erÃbroef lieber geÃul «twusfrewben/ bunnÃeniebtunberà gluuben / bunnbuÃÃt^l j^ ÃunbungenDiweluuffubren/ mitfol^em gefebrey vnbgttb^^l^ get Ãe in ull fret wubt vnb ^ierbe ins 5lt;wer vor fr/ fr gewuebt reyt/uls bulb Ãnb bufre ned?à en ^rennbe mit folben/ vnb tnurter ub mitgrimwigem$uÃblugen/ werffen uueb etliebe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1#
beeb gewuebt/uuffÃe/ buwit Ãe be ff er ehe fr enb nemme / bià Afeben brennet/welebe 5ruw bus nicht thet/bie würbe gröblich Vnb wie bey vns ein geweine 5ruw gehulten/vnb würb vonfren «9 ^ 5reunben$utobt geÃblugen. ^ufolcbewÃbuwfpicliÃber ©tubt von groÃer ehren wegen / ullewul zugegen. If s thwâ gleicbenCniCbtbus gemein quot;Void?/bus mun für nichten uebteDm^ï nAmevnblfbleber6tubt.
Ã)ie Deybnifeben Kunffleu th fo Ãe bu fferben/werbenfh^^ jL^ mit groÃem hoffen vnuerwefenbehulten / vnbin'Ã'ruhtnroftpcâ*^^ mucbt/gelegt.
^wfeï^amerpff^u biÃen über hmb efn 2Befbtn bfefer ffubt 5uwerben/uucb vonbergereebtigheit
biefes Cuubes. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
15 ein funger (Befell in bifer ©tube bulet/^ur If he ober P^^^^ J^^iff s erff lich bifer Ãtt/buà er feine lieb mit etwu einem ^***âÃ!tLâlt;^ beweiff/ben groÃen eynbrunÃgege fr un$eigenb/b$ fmvw) ^^^ willen 5uchiw ober $uleibenntd)tö ju fchwer fey / ulfo ju eim nbsp;nbsp;nbsp;tr^^^
liebe nimpt er etwu ein Ãiictlin tuch/wol in ^1 eyngetnueft rno W ^ uuff feim bloÃen urm vngerümpfft/ nicht beà 0 weniger wirft tc^ â^^^
-ocr page 441-^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'Son2(|Ã4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CCX
*^^^^''â^^ ^** f^^^ö ^ââ^ jddjen bet Itcbe ctbenefen mng/^u dm binau^ ^u fpringcn/jicb fclbcr verwunben/tc. bn» tb«tcr.
ââ*â»b^* â^^^btigècy t tfl wk ju CaUcut/ abev bc^ 2^óntg6 ©on erbet bas haben/Ãon^i^i (te veto ^^^^^ ^^^â ^^^^U.eïOrttt febrdbt uutf^rtprerntebt wiejuCulecut/ ^fte'^iââ*^^^^^» ^^^ tibt/ber wirbt nueb gctóbtfïirbt ein 4u(^Ungt; Æ ^uffmann/mb b^t «it Wetb vnb Ã-inb/fö erbt bein^ruber/ Stober 5rcunb/fonber ber Ã^nig,
^®» hm ^^nfgreieb vnïgt; fmbt ^ang^ena/ a»(amp; ven /rcr ge* Ugenbeyez litten vnb glauben, ^tnbunbertmdl vonjarnafjart / vnb mit gutem wtnb tuta^^ «O5?r^*^ nuffbem UOeerligt ^angbcllabtcaUerbelïe ©eabt vnb â»»ar - ®^'9^^â^fogt;wlt;*«^«(fbemerbtriebwi)jènvnb Ãnbenmag bnc ^à t **^ 'ââ^^ (icb/ vnb i|i fo dn mächtig Königreich/bue ber 60h ^cvk^^ ^^â'^^ ***^ (lOachometan mit allem feinem âVolcf vermag *âhttt ff ^^^^ â**^ taufent dOann ju fu| vnb ju Kofs in dn Jclbt/ ebne ^ 3lt; |tewr ober on gewönliche befchirmung bejj Canbee / führet (Iet» ^^«h? ^â^ ^â^â^ König von nar(tnga, ^e t jî auch bae wllbommenell «uffïi?^*â^®*^** nUcrley (Icyfch/Sncfer/ Jngber/^aumwoU/ fomam w'^â^^*â f^*^^^^ mag/allee vberÃüÃig gnug. ^Uba (inb bie allerrein SÃî^**â^^^â*^* ^«dâ^^II^HW/fo man bergldchewmergenbwey^w Cift gt;; S^hen vonbifer dabt bt^ in 50. Qcht|f von âKaumwüUin vn fei* M^ff ^/^lt;y*^**w/rUnnorte/C.iJ«d/ Ciantar/ ÃDoajar/ vnb Ãy* '^{^i ^^^â^â'â^^ ^ ^^^â ^^â^ (te gut ober böf ftnb/ wie bey vne Cmbifch/ ^«u^ ⢠' ®'«mmet/3Lng(ïlt;rbam/tc.bie alle werben gefóbrt vnb ver* «m/ *â^^ Ãûrrfey/ in Ãvtlatn per|tam beybe 2(rabtam / ^tbiopi^ (ieftt^^^*'^*® Jnbiam.X^d 1(1 auch ba dn grower banbei mit if bel gegt; ^âîn^^^'^^'*' ®^^^f fpinnen bie (penner vnb niche bie TPeiber / nach
g^rffien vnber ber geberfame beg greffcii
CanevonCatbey,
I^^ibty ein grof Canb in 3(ta ober Jnbia / barinn bie |0Ãupt(ïabç J^^wnaw blt;tf e'bat vil würden vnb tOerm/Canb vnb Ceut/Cbri^ , (ïenvnberbergeborfamebef groÃen Cane von Ca they, berê bUylt;z vâ^Svon^chamlotgefaltenid/ bie ifrmelbelegt vnbabgenÃecmit ^ââ'utntroll/ aud bem bAupt einer fpannen ober anberbalb hoch /parce ?^i^ôtem euch gemacht/ tragenbe; |tnb etwas weide Ccutb von färb/ «^^^âff^' b**^^^*^ bie fallen vnb vil heilige ITag / glauben in bic hd* a^orcyfaltigbcit/ ben jwöl|f2lpo(leln/ fchreibenbmberftKh nach 2igt; ^ââ'jkbemober jà blfihem fitten / tragen Ãchuch/ nit von C^ber aber ®â'9eibê/ barau(f rondbel gejldn gefaf c/e(fen aud Ca(f Un wie wir/ Sâlt;^^«^-^ ben/ wiebte t'Jcy ben, ^e (mb and) an ben ©renden bef ^ââ''nmCürcf enz viel grof mächtige Chddliche Könige vnb iDcrrenin âââ'^denia vnb anberfwo.
' ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ziOen pege her flabt (» ^â^^i^^*
A^â^ââ^*dghlt;Uataufet!tmeden/ Itgcdn ©tabt vnb Königreich 0^P^9*âS^*ilt;int/nabenb bey bem (Ocerauff fcjlcni Canbaulfber linden hanbgegéauffgang.ÃDef Königs Kechc/CÃlaubgerech# quot;S^^fZ fitten, id gleich wie ju Carnaj jan/ ihre forb ijl aber etn wenig Editer/
-ocr page 442-?)(tô btiffc (Ãdl bereit îBcItfâiicf^/ nbsp;nbsp;nbsp;, -
^lt;tnlt;r/ vtfad?/ ber jCufft tfl etwas ftifdjer. Jb« wob««â^ J^ 2 Ã^ju fer. îbie ©tabt îfï gemauwert/ b^t f^fï 3»« Oeofer / p« W /
Ã)er Ã^nig f fl fafï mächtig an Canb mb Leuten / feine perfon mebr bann mufent Cbrljlen be^ Canbs ^^^ ^^1 §,gr vkP^ them ein (ÃOonat feebÃ^arbey ju folb fampt ber fpei^.îX*ââ^^ ^[j^ flûfllt;S vilKorn/vil vibe/vn aUerley frôcbt/wie $» CaUent« *ve a j. pbnnté b^t wan ba/aber bie febonf^en Pappagey / vnb cme ^^»^^ nbsp;nbsp;lt;nbsp;j^
vnbv^gelwie^uCaUcut.lt;5ro^vnbgut©cbifibol^^'â j**s rtiinö* Canbt/ ba wacbfen lange Kbor/in ber greife als lt;1«^*â lï-Lvi/ ebe C^gel v wb peb bat/ alfe / baà man fie an beinern oreb S*^?''^^u gift ba bat man vielst be ten Ãa^en/beren gibt man brey ober vier vm 5gt;ucaten.
i)er mctflc tbeil ber Katiffmannfdmg in biefer 0fabti|t mif ^ bin/welcber auà einer anbern ©tabt CapeUam barbompt/be)^^; j' tagrbeiÃbaruongekgen/iDiamant/groffc^ärlin/ ©maragb/3 febier fo vil als bey vns/bann Ãe wol fo fett barbraebt werben.
îber^énig allba i|f fo ein bolbtfeliger freunbtlicber allem feinem Delcf / baà ein 21inb gnug mit |bm rebet / vnb tr Kubin vnb ^belgeffein an ,bm / bann ein groÃmAchtigs ® s Ab* mochte 5ubc§akn / allein feine bkybung mit all ihrem ®â^^âi^â^^cif tenfaflböflltch / ein halbe fpannen lang herab bangenbe/aiKh^^^j armen vnb Ãngern/beÃgleichenauffaUenjehen/vnb an benwalen er ein gülbin fïûcf / vberfc^t mit bem flt;bén|îen Kubin/ alfo / hap folebet menge Kubin allenthalben vmbgebenifl/ baÃerfoeingf^n glanQ vnb j^ein mbt/ baà einer ber Æn beà nachts anà het / vernein mocbt/et^wepberöonttettglanQ.
nach erlangtem Ãeg heiter bem '3^eu|fel groÃe opfferung/inr Jy miltigbey t fol vnber anbern iOerren bifes Königs gleichen nicht ^^p ber mit freygebiger hanbt niemanbt welchen noch nachgeben w»* Jv bat iärltcb aufÃuheben ein (V?ilion (Bolbt / ohn bas ^bel gemein plv jubraeht wirbt.
Jn feinem Canbt gefeilt viel Cac / ©anbei / preÃlg / vnb ©eiben/ vnb alles fein ey nbomen legt vnb gibt er feinen welPn ' 2gt;as volet bkfes Canbsi|lfa|îvnteuf(h. ^a verbrennen fichauep ^rawen willig/wie ju quot;^arnalfari/nach abgang Ihrer (^O^nner.
l?0tt her ©tabt vnb Xonigreie^ 2(ua genant ^^3â wichtig Königreich floÃt an blÃ/^luagenaut mitbemj'^^ König flets hrieg führet / von bem hab id) nichts befnnhere â^-^^gen ftnbenohn allein/ bas es an Dold? vnb Gut müehtigWJ^ baà bifer König bem König von pego vil trangs vnb not macht ' flötwirigem Krieg / bas er Ãch alle hAnbuoll juerwebren hat / havu fol bommen Ky fern/ ©eibcn/Lignum Aloe/vnb ^el^ui.
^cn ber ©tabtS5^elacf?a/hnb von bem flufö ©a^a/ vnb von ber hanbthierung bafelbfl.
C^ 4gt;n pego gegen bem Hibergang fechÃhunbert meil / n3t ^JJ ^Kcha/bie man mit glwcffeligem IVmbt in acht tagen fehrt* * j.
biefer ©tabt ifl ein Ãufs ober Ãleffenb IVaffer / bergUtcheP ^ ^^
-ocr page 443-^SonW«. CCXI
ââââ^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãwbt ifl citt htyb/ mit «Ucm feinem volet UOrtcDo^-
WfAi ïj^â^^f^ @f«^tbotjwen^ightnjent t^eufetm^bt/nber ^*â^Ch Si ö ^^^^ vnb beknietâÃtibutbérn^ónig vonCtnt/ bes Dot* ^miïx ^^â^^^ ^**^^**^^fl^â^****'*â^*^ ^^^ bunbew Jntenvergangen/ ' ^^â^tebt ^ bnfelbjl ein vnjlgelegen ott vnb gute port bes (Deere ijl/ â'Hctisâ^^ x ^^â ® ixï^jï«« ^Mt jlen beo (Deere 4gt;cenni/ ba mehr 0dn|f ^®ââlt;tb^ r *ttnanBeinerportenberIüelt/bannbabinBomptalleg4tlt;-^if^ '^^â'^*'^y ®«b alle BauffmannfebaQ in groffer viele. Ã)a6 Canb Onb ® ^^^f^/^ein ^orn/aber bolç vnb Degel wie ju Calecut.2llb SutXi **^*^**tt3ât^w0lt;ânbelbenbau|fen/etn^ergwercf barau^man ^^Ã*â^^^â^® ^â^ auch ba ^lepbanten/ Kofez Awb/^tffcl/Ceo^/ ^ââ¢ttf» 'ââ^^^**®^^ l»5*^^j|wmenge, ^erbanbeibiefer0tabtijlaPz ^ffiS^^ quot;^^^ 0eiben.2^leybung/yarb/iOaar/vafl wie ju 2llte^o/ âgt;Mtibtï^^*â*â®^^^*^^^*^^^^^^®â â*ââ9^*^dttbergecr nette nafen.iïie^ ^hoirf?^^*^ â^^3 ^â^ nacht in biefer jlabt wanblen/ bann ee fo ein l ^lU3i ^^^^^ jïeeinanber erwürgen vnjutobtfd?lagen wie biebunb.
^^»^ïPf ^^^ ^^ ^â ^^r^*^ porten rommen/ligen junacht in iren febif^ ! â'âM u ^^â^ b^lt^ln Ãtattbalter ba/ber ben ge (ten Xeebt belt/ vnb â^«»tfi ^^^ââ*^^^ ber2lt;órtig well (te ein wenig jubart jlrajfen/ fo fpro ^*^^^ feyen Ceutb bee (Deere/ wann er (ie fo b^tt/ vnb niebt ç**^*^^â w^ll/fo wollen (ie bie Ãtabt ób la(fen.ïgt;cr lufft
*^011 bet proffen 3nff Sumatra ober â^aprobana/ barinn piber bie Ãtabt ligt.
J^ biefer 3nfel i(l bie befte port an bem gangen (Deer/bic bat vin qM ^ob4.taufentmeil/ barinn 4* Sebr^nte Konig. 2111fr (Dlaub/ 3^f â?®^*gt;/Slt;wonbeiten ijlwiejuuarnafjari/ bieeynwoner biefer Uéd/r^^â^bt weife bannbraun/bae ange(tdgt;ti(t gevalt wie ju (Dez * 5«^* ^ Ijmbaber tleineCeutb/tlelner glibmaÃ. 2Ulba belt man gute élis ^*^^^^^^^® gebrauche wie ju (Calecut. Ibr mûng i(ï von Q5olbt/ ^«l/vS^â^ ^â^^^11^^ geprücht vnb ge(temp(ft/auffeinem ort ein Ã^en^ iet m \ **^^^ââ anbern ort ein Wagen von eim iflcpbanten gejo^n. b«tti^^^ '^^â* Silber gelten w.ein ©ulbin ber von Sin/i^.für ein ©ih cttoir k ^â^^ââ J** bifer Jnfel gefalle bie Xflepbantê in groffermenge/ ftenS vr®*â^ ntenbcrt.^6 ijl ein li (tig vnb geftrauffe Dolet/ gute
'»nbberCbrijlen/frembbenvnbau^Unbern.
*^011 breperkh gattung bc ligno 2(loc/ vnb von feiner wûref iteheyt.
^S?®bejt lignum 3loetompt vonemer flabtSamaw/au^bem 0® p V**3â^^^^^*ââ*^bae nennet man Calampat/ baeanber wirbt lt;'ucbs^â*^*'** 3lt;nlt;*ttnt/bernammenbee brittenKochor/bee beften/ âHbL ^*^bcrn bompt nicht in vnfer Canbt/ vrfad? ju Catbey/auch ^«ttit i ^*1^5*^^*^«tt Cini/(Daclni vn ©arnaw/wlrt ee tbeurer tauffe lâ»(tvïS''*kk *â^^â'^bcn babcn auch bie grofmüchttgenK$nlg mehr Sâ*ttuh nbsp;nbsp;^^^^^^^^â ^^® 'â*^^ toften/befonber ju ben jweyen er (ten
ââ3lt;ni Atin pfunbt bee guten iloe ligno gült ju ©arnaw gern 10, Ãgt;ucae
-ocr page 444-^4^{»rtffefÃrtIt»fffeé2BeU6u(Ã^/
?Buc(ït«t. ^wcy vnç bcô guten Ugno 3H»lt; in tic b«t(bt g«n»t»**â^'J â Pleine weil befcVlofprt/bavnrtd? auffgetban/gibt ci» foldx« 3^?Ã^ ftcb/b40 cô aueb ben vmbflcbenben cm ^afft gibt/ vnb hin Ult;Wiw geruebfeynmag,
^0 weeb^t rtud? in btefet 3*^^^ '^^fï **« Cac/ barank m^n wjy mtotcfrtrbmacbt/btc^AumbrtVrtu^cr^cu^t/fdttbgUicbbctn*gt; batîmbeyvne. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;g -
3« btfer jc^t ange^eigten ^n[d vmb bic ©tnbe ^ibet/ ». girofle fumm Pfeffet/dSolnga getwnnt/ ben man wie bey vu® â^ *^^ rtu^miflet.
3« biefecStabt vnb Aoflètb^lb tnlVAlbenmAd^t ^^^^T^^ü^ Seiben/boeb niebt vaje bófïlicb/aucb viel ^el^ui wirt ba gemaepf * â^ etUebemfaffe bet 15Aum.
âÃctt etlichen fdOamen ^dnbeltt fit biefer 3â^M
Vttb©tabt23ibet.
/T3 TnfïlftbeatbeitvortiBolbt vnbrtnbeter^lOetrtUZttâltbtJn^? «Y 3^r^ï S^ânacbr. JnemetCBaflcn b«tbie©trtbt23ibetabpJJ. *^)C bimbett IVecb^let/mit aUctley (V? wn^ in alle lanbt S^*:*^^^^,^ 'Ãpolcf fcbl^ffcauffguten^ettenvott^aumwollgemadjr/bKlâ^/ j mebtcttheil von ©eiben. 3lud) haben fle ^ufebiffen ein vbetjW® . DolQ. 1040 Dold? biefet3nfel ijl mit ©cbt|f $timacben ein fo 5^7â^,,.j âVolet/ ba0 â¬0 ein wunbet ifi/ fo gute ©ebwimmer im Waflèr/ aw9 Hnjllerwerctlicbe Velvet ^tïmajen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^1
ÃDie wonung vnb i^eufet in bet gangen 3urd pi«^ ^âÃâ^SSeli «bemiebtvafl boeb/ betmebrertbcilbetfelbenfeinbbebecttmit®^ fenvonlfattatuca. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. æ
Ãubwig Dattoman von Polonia bat in bifet ©tabt gbwjw 1 tig jweeno^n von X^lepbantengefeben wegen/ bie haben 3lt;W^4i0 pfuubtbafeïnb ©eblangen vil gtó|fet bann $u (raleenc.Voa bi|lt;i^ j feli|{ bteytaufent meil gen Catnaw/vnb weittet gen Calecot.
^ou bev 3nflt;f daubait/ bannit bie aïnfcamfil#
vnbplüct wacbfen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,^
4/02,4gt;n bet obgemdten märbtigen 3niel@amatta ââ^^*^^?Ã;
%naC batuon noeb viel $ufagcn were/wet fle alle butebteyr^ t^y ^^Ã^vieÿunbett meil/ijl bie Jnfel^anban/vnbct wegen Hg«^ $wengig Jnfclnctn theil óbe/dn theil mit Zieuthen bewonet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/
fel Aanban aber ijl vafl vngefïalt vnb vnnüg/ bie 230(0 vnb ba0 ijl dOufcatplóct fo ba wadgt;fen/hinban gefegt. Ãgt;ie3ââr^K^§// fieb bey btey htmbett metl/ba0 Canbt4|{ vafl; niber vnb eben/reW nig öiibetnarot ober regieret barinn/aUemetlid?c Lawren/ benb wie ba0 âViehe/beren lOeufer von tOolggemalt;bt/va|ï fw«*
3r blcybimgenfembbembber vnbfebueb/nidrrs haben langcô lOaor brcicte angeftebt. jht glaub tfl wie ju ^auwrenbofelbfl jbuen gleich vnb ânltcb in allenbingen voixâ^^^p^ vonperfon/vnb wei^eebter.ÃÃerflammen vnb ^aumgeba^f^ , 4fl: gieteb einem pferfleb bäum/ auch an ben klettern vnb feinb aber getv^nger meinanber/ vnbehe bie Xlufe volrom^j. Ã^i^^i
-ocr page 445-f,-^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-2)cn?(|la, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CGXII
1^^ â^ ^^â^ (loads wU dn tnopff in bet KofenZ vnb fo bic Hufs ^ufa^^ ^^^ ^^ ^â^ dOnds/ bas ijl bic plüet/ btn5«/ vnb vmbfadbe bic tÃüf 'ââ^ â^«trben bann tm September abgeUfen/vnb bie dOads ober
âjjtplütt vonber ÃTufs gefepetbenober gelefen.
^^*^ noth 5lt;fwUn breeuw/WO/vnb wfe ^oann aUebtng jdnb Jnen gemein.
^^ftft e ^*^ Slt;«tdten 73Ãom legen Ãe gar Bein arbeft. îbtefe tXûfs wer? î'Oth»-^^ââ^^^â '***^ »ertaufft nad? einemme^/ bas wigee fed?fivnb '^î^ ^^^^â^^f /^aô Wirt vmb ein halben Carlin geben/ iff eindOwnQ f® cteoK *^^^®^^^ i^ belt man hin recht/ bann bl^ void' ift an Æm felbs ö ®ö vnb fehlecht/ ba^ es von vnrecht tbnn nit wiÃen wiL
î^onber 3nM Sîîonacb/banMUbicÃartofoît ober Xl^gelinÃnbct»
ix^^*I3^^^^^^^ tagreifen auff bem dOeer bat man von ber necbl ^Ox ^ Jnfd Aanban jufaren in bie Jnfel dOonad?/ Kleiner banrt w â^ 'â®*^lt;S/»ntt bofem vnuernünlftigem void? befeçtbes glaubens fönbi ^ââ^^^ vorigcnjnfel/aber vilfd?nóbere leutb/welf^anber färb/ M^*^^^ ***^ her fed. löte rUgelin wachfen auch in tleine jnfeln mehr/ f^t^^ f Ãâ'^ ^â*â^âââ^ gelegen/aber èbe vnb Ccutlo^/ man febrt au^ bi'/
â¢^sjw-bardn ju ber 5 eit fo man bie rTägeUn abnimpt#
flt;bet? ^aum batbiegcflalteins OSueh^baums bey vns/alfo to# igt;k ® . bid*. 3tber bie bletter wie bie Canell ober rorlin ju Nation. So ^lÃ*^^ââ^* 5dtng feinbt/ fprey ten Ãe Ocher vnber/ vnb fchlagen bi« WA â^^^ roren ab/auffbie vnbergeÃrowte beefe. 5)as Canb 1(1 ba fiT^*^^ *^|b bas man ben (lernen Tramontana genannt/ nit mehr Seit/ ?TOgeUnwertb inbieferjnfel iflbeynabenbvmb $wey PfuhS'^ ââ^^ ^â^ *â^^ f^ tbeuwer als bied^ufcatnüfs/alfo/bas man 14 vcf ft7 'âmb ein ganzen Carlin glbt/allcs nach ber ma^/ bann bj volcb
' ^blt;t|tchni5tsau(fbemgewichr/tc»
Dott ber 3nfe( ^ornai^
^y 5weybunbcrt mell vo dOonach bet Jnfel/ ligt bie Jnfel ^or* d0^â^Mbic ey nwoner felnb erbäte vetjlenbigc Icutb/mebr weifs ban
3bre tleyber/ bembber von 13aumwoll vnb Schamlot. »ohX â â*^*3**^»^ote paret autf. 2gt;a belt man vad gute gerechtigbeytZ 8âi^d^ ^*^ââ3^*â*â^ auch ben Campbora/bawachjenbe/vn id elf#
^Ottber ^«((i^t^iw^/^tufamp;fr^tw ^UuSen/ Sitten vnb Ceben bafdbd/vnb
wasbawech^t.
5fJ'^nff tagteifen gegen (lOittagauff bemdOeerbompe man mit g|T 3utlt;m lütnbt in bie Jnfel (Biaua/ bie auffbet anbern feitten ge'/ u^SendOittag ein gegnebat/ ba ber tag nit mehr bau 4» dunb lang 1®£alc/ba6 es nienbert belter feyn foil auff ^rben.
Otà â^**^'^fâ® 3»fel fd»b viel Königreich/ vngleichs glaubens/ etliche «nT? mitbenen^u Calecut/ fo bette etlichanbere 3lbgó tretet bie Son
â^»^ t en (lOon/eintbdI bie Och feu/ein groffer t bed bcà volcfs bet'/ 00 q tetan
-ocr page 446-^4^lgt;rfffff^etItitefe^2Bfl(6«(Ã^/ ,^ tct Art bas lt;t(l 65 ^nen be^e^mt. 2Hlb4 Ãnbet man and? bic Æ* jâ^Lj^^ Æ Ã¯Ã¯en Ãmavagbmauff ifrben/aucbgcbcnetUi^c quot;tVofR^^^â^^^/jjcp fo mache man b^ 2^«p|flt;r au^ ben gebürten mie geoflem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tjcif Skichen viel IVilbe fetben.Ãom wie in vnfevn lanben/wechpe^ nbsp;.^ bluffen vnb »berÃiiflicjba/alleftóchegleich wie jn Calecut« ^ man ba gebabeneingnee »oltommenbeye vonPeyfehaUceley» ^ 2^ein ereii wer quot;Volet follaujf^rben feynal^ an cencbcfiâ7. fer TÃelc oberCanbee. 0ie feinbe von perfon wie wir gróffe âJâ «^Je# breiece angeRche / braune vnb groflè augen/ bie na^ breievnb*^ j^jj eructe/mie langem baar. 2Hlerley quot;Vogel haben ein
bey vus allein pfauwen ^ureelcauben vnb Happen veegWw ^^p vafï mie ben vnfern. (Buee gerecheigtey e ifï aUba. 0te gebeid ^^Livali vngegóre mie weteeen tleybungen/ ber mebrerebeil von vnb échamloe. ©ie brauchen wenig wehr/ bann (le leben 13róbcrltd) / allein bie auff bem UOcer fahren haben t^anbebdg«^'^^ theil brauchen lange Hhor barburch Re vergiffee pfeil nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,^Mf nig Re einen bamie ^lutrifö machen tan er boch ntegcnelen.^»^. â j,gt; man nichel^üchfengefchüQ/RelaffenauchBeinömachen.
Hoefin broefleyfd) von Caftron vnb l^ii^cnaber fein 04^â®^â*^* neben elfen Re Viflt;h vnb fruche/bie Re va|l gue haben.
^k man an ctttc^cn orten hlefer 3nfeI bte alten (^^enfehen verbaujfe kneifen.
tn«ifa?e« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vnglcich bif Volcf i|î im Glauben jerftrenwet fo *^f^ weröen vew nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(kRinb Re auch in Ihren Rtcen/ bas achten viel bae 5ttreuwlt;K^ , lt;gt;^^vntrcnwc|f / freunbtlichfl vnb vnfreunbthchR Volcf $â^â^jgt; *' â bann baRnbet man inbifer Jnfel/ ÃcebcvnbCAnber bavjnutu^'â alten abgearbeiteten kuth fo garniemanbö nuQ Rnb/$umarlt;ft|f7 . juucrbau|fen/ bjthunbleÃt^nobernechltenfrettnb/autfbjetg^'â getocht/vnb geRen werbe/ad?ten für vubtUich basfoUhgutReyfo*^, wurmen 5111heil werbe halten vne berhalb für greulich vnbvuo4t^ herzig baR wir bie tobten Ceichnam in bie Atrb vergraben. J*^^*^ â/' gleich ein jung (Denfeh in ein tränet heit tomptvnb tem hoffen i|t/ vnb etliche verniinlftige bebunett |m fey nit meht5«tgt;5 fb erwartet Vatter/ (Dutter 73riiber vnb Ãd? weitem nicht nbsp;nbsp;nbsp;^./ fchelmen |îirbtfonbcr Re ertobtenihn/ vnb e|fen ben leichnam 3^*^^, ober vertau|fen|n ( wicmanfpricht ) an fd?legel ober me|pr/ba^Jt? me^tgt/ geeÃen werbe. 3Diefe jnfcl ligt fo niber im lanbt/ bae bie bafclbjt erà ju (Dittag auffgehet / vnb gleich ein@phera ober fPâ^^'L macht au|f bie lincte Danbt mehr bann ein fpann basalfo jureci?^« fcbiervnbervnfermCanbtvnblfrbtricbligt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.,
3« bifer Jnfcl mü|fen an etlichen orten bie ©chifReut vnb be hertomne XaufReot 5unad?t in ben fchiffen ligen/ barju W4chc^^ gt;nbsp;fie nit vbevfaUen gefange auRgehawen getocht vn gefreÃen Jn biefer Jnfcl taufft man ©maragb / verfchnitne benen beybe in ber jugent nieren vnb fchwan^auRgefchnictenilî/^^ einen vmb hunbert Barbey / bie man in anbere lanbC 511 wi^^f, ^ vertaufft) vngetaufft fóhretallba Rnb HaufReuth bic fouR bern hanbcl haben bann mit bifcn 2^nabcn/bie Re biR auff n.obet »^ I
erziehen/ vnb aie bann verhanbUn,.
-ocr page 447-^cn-?(fw. CGXIII 1*4 tok '^ ^^ vielen orten ein febr Balte 3ttfel. ^ó follen nueb gl^ub) M/k*^ ^â^ ^âf*^ (Diana/vnb vmb bic Jnfel Sumatra ober Ãaproba# fW^?^^ ^â'âf^â^ 3*^^^â Ilgen/ wie ble lanbt^leutb vnb patron ber lt;tf2®^â^'*'^*^Wg/bett ebrenueflen/geflrengen/vber allanbere welr? | ^Mt b ^*^^^^ '^â^ /lanbtfarer/ Cubwlg Dartoman von Polonia
â¬elic§c gemeine breueb in 3»^lt;o/ ««c^ lgt;^B
Hey ben pater noflcr»
S^ Galeent vnb fcblcr In gangem 3nbla Ifl gewonbclt/acb t ober ^e^-mal bee tag» ^neÃen/ In form vnb wel^ wie vorgefagt Ifï / bad ^ân« s ââ^â^ ^^^^*^â â^*^ einem lOorn/vnb glt; ben jbr aUweg vil mit'/ îufe k^^^ ^^â*^^^*^^^ 5â^^ vlelbey jnenwer fieb annlmpt/wiUlg arm «Uirt*^**^** ^^^f*^ irt^^^ H^b von ben lentben tbut/ Beln geit nimpt ober *âófF^'^*^'^^^â^â'^^^^ nlt;f^lt;^ bellij/ âWallen jn Ibm/ b«(]lt;n,bm bic fu^ / bc# Sch !â*®)Ãtmaldtn|brÃanf$/ba8 jte von feiner gcgcnwcrtlgBeye we* ^beiUgt werben vermeyncn.
lt;tlltbï '^^^^^ *ââ^*^^â â^ gewonbeyt/ bas au ff bem âà burn ber Ãlrcben «uff ⢠Pâ^l^fï^rverorbnct werbt, befonber bey bentley bcn/blc bar// ?^v«ngt;gefebrey febreyen/ vnb beriiffcn ble anbem In berfïabc In^®^^^^^ â^ ble U0uflt;bca/baó ifï In fr Klrcbett. 5gt;lcfc prlc|ïcr halten S6e Vâ*â*^«**S ble finger Inblc obren/ vnb betten bem Dolef b^ tbr ftt(^^^^^^ iâ^^ ^^ gemein 1(1/ wie bey vue bae pater nofîer : (Drop n^j ^^''S^lt;gt;flèr(Dott/tome ju ber Ãtrep, Bommet ju ber Alrcpz Bom'/ (B^J^^benCott/ Bomet julobenCDott/CBottljB grof / (Dott 1(1 grof/ ff {b^'^^^'â^â^^^^â'â^*â^*^^ ber bote (Sottee wirt wlbcr ergebe/ tc. Sic Jctle ââ/âblfem gebett all nach einer jell/ als an einer fepnur/ berfclblgcn ibtüp ââb vlel/barnad) vlclDolcfs bey elnanberlp tn bem wefept fep â^Hcs'Y^'â^âââiS^^v^efepenfabet er etnanber gebet tin gegcnwercigBeyc ttahfhk ^^® *â 5ufprelt;pcn.2gt;lcbófen ^rangofen regieren and? ge wal/ ïoolh â^^ jbnen beffttger vnb vergt|fter bann bey vus von Cakcue ftit'ââ^?^®flt;âgt;t Mgt;lt;libarbtnblt;r/vnb wettter hinein. Ã^d batauepbey »6 ^â^ââberer / b/c bic vergifftcjlen Schlangen befepweren / ble fon|B kemblfd ohne alle b«l|f(lerben muffen.
â^on einem merefüc^cn ©W^Heg auff bem STÃeerZ ber Cbrlpen vnb lOeyben/bes Königs von ca'/ leent/mit bem Aónlg von
Portugal.
^rino iyo6. jope ber ^onlg von Calccue mit etil epen anbem ^^nl^ 'V^9^^Scn Cannonor/wlbcr ben ^Ãnlg von Portugal mit 200. vnb hh/â°â®^ltflt;u/vnbcrbenen84. gro|fciÃauenobcr|o4uptflt;Plff wa'/ ! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9^â^â^^^/vnbmlt Dolcf befcgt/mltvlel bcfolbcteriOcyben wol
^ern*^'*^ ^^ ^*â ^^*^*^ mógen bebunrfen eln ganger Walb führauff 2^^m ^^Vâ^â^er/bargegen bett ber portugalcf fcp Statthalter bes Jttoff?^ 'â^â*^1^^^ â'*f utepr bann u.fcplff entgegen geru)l/ vnber benen hetA / nbsp;nbsp;nbsp;'ââ ^*â Prcgantln waren/ ba tbet ber tSäuptman eln fepó'/
«Ittf4gt; * ^^^^ (Bclpllcpcr vatter In bem fcplff ber portugakfer burep Wonepreblgt ble Kltterfcpaffc gegen ben feinbê bee glaubend ak 4gt;o 11) foer^
-ocr page 448-®4^ Griffe fÃfn biffez ^fl^^w^^z ^ fo lt;vm4nc/b46 /nett bae b^vQ alfo «ttQûnbt w^s/ bas P^^*^ Ãkn Jt^f^^^ «rwrtvtcfttttocfotttt/benen «lien vmb bee namens Cbt'if^^?; iîebWâââ^^ ten/leben vnb fîevben gletcb galt/ ber ©eifîltd? Datter fr«»^ ⢠F^nttâ^^ berfï nuffô fd^tff Æ etn Crudpv tn fetner b«nbt bAltcnb în ^f^b^^â^^f gro^mAd^dg gef^wûrm ber Peybêviel trtufent|lrtvlt;f/blt;»b« î ^^ij/ gegen Cnnnonor / b« erbub peb ein treffen vmb dOttwg ^^Ljtimf^quot; vnbrtngreïffen beyber par they/vnb etn fold? dereufd? v»o9^^^j,;ï)4 tn ber Ãeyben fd?iff nad? frem braucbbaö juboren etn ^^*7 gunnl»«*'^ tarnen bteCbrtHen auffber t^eyben fd?tff etne/bartnnobgW^^^Ug^/ wol gerófïer dOann waren/ bj mumpten pe balb au^ ââ^^iweP^*^^^ bas ntd?t einer banton tam. ÃÃaó anber b^uptfd?iff baraoft j;^^|lt;# (tectten/ vnb bte beften lOAuptlentb tnn waren/griffen bic r ^^ ^^i^H^ ferand?lt;tn/bara«ff biteben tobt bey fwnffbunberttOeyben *â^. ^j^-b weg fiinffgebett ober jwengigtOeybenfcblff von ^â¦Ã¯l^â^*âf^^^hlt;rg«^ |tlt;nfd?tffwaren/ fo fd?«ff boeb ©ott w«nberbarltd?en pt5 nanten Cbriften fettten.Ã)tcfer beffttg trieg vnb blut»ergjt|pquot;^, p||j^ ben gangen tag. 3111 bte tOeyben fo fïd? febenHeffen vnb lt;*Wn ^ ^ Ã^f^ febt^tamen/ warben 511 banb erftoeben. Ãgt;l«tbrtftlt;npl?wlt;*J* ^ifp tljïwetlen rtngfjwet^ vmbgeben waren:O lOerr Je fit CbwK/^? jj,t;« vnb gtb peg betnem ©laubcn/ mtt bembaran/fegt (prangen 'l ^tt febifr vnb raumpten bann aoff was fie fanben/warffenbic enj nbsp;nbsp;^g
Ine (Weer/vnb übten eitt fold?e graumfamtcy t wiber bte nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j,gïlt;flt;
balbbcy fóntfgtgfd?i(fenberlOeybcngroffen fd?aben$itp5f^Jâ. ^f^^c rtuff btefen tag neun ober ^eben gar ver (enef t wurben/eine auff ber portugalefer feitten gehütet / jebenober fünffg^b^J*â cet/ bîe man tobt auff bem geftab fanb/vnb bae dOcer etw^gt^âJ.â^n Zj,e^ viel fcblffwürben gefangenvnber benen fthen reid?lid? *w^^ '^^ ^rt^^a? laben waren/aud? ein groà fd?lff gelabenmUXtlepb^nten/^Jy^l,^ grunb vnb verfanct/auà bemgefd?oà fd?aben genommen/ ^-5.p£y» ter tbeU ber ^Upbantê/fd?wamt auà auffe lanbt.3llfo wow^ nbsp;^j^f
ben ^erftreuwet auff bem ^eer/ba verfamleten Pd?berplt;^â^ââ9 ' ? fd?tff wiber. 5gt;a bj ber l^üuptmann fabc bae alle fd?ttf auà naben nod? vnfd?abbaffe waren/war tein feirene eilten bc» nbsp;â Æ d«
nad?/bte Ãoben aie objbnen bnnbert flauen auff ben bale gauge nad?t warb jbuennad?gefolgt. 3llfo warb bià 2^rieg|â*'^.^j./, Peybengefcblagen/bae ntd?t etnerauà ben Cbrifïen bae w Ild?tft5ufagen/vnbfd?tervnglüubltcb/ vmhtam vnberftbobc^ vlei aber wunbt/etn 0d?lff ereilten Ãe bae warb gefangen/ bit P y. j lieffen Rd? aber allé lu bae C^eer $ufd?wimmen / beren fîad?mlt;î^j^jjj^ $u tobt aie man mod?t erreyd?en / aber $weybunbert (W^^^*^, ^{,u tn jwengtg meU fd?wummcn / vngleubUc^erwelÃ/ beywdU»* ^^^ lÃajfer/bey weilen barunber/ban bie portugalefer meyntenedt nbsp;nbsp;^
ren feboubtufogiengeuÃe wlberauff eine^rmbrufl fd^^P ââ^tioeit fnen/ vnb fo Ãe neben (ie tarnen/ buchten fie Ãeb wiber/ vnb .pbett ner 3lcFerlÃnge wege erfl wiber erfür / bae baà groft wunber ,^^g Portugaicfernjufeben/ wiewolaud? vielertrancfen/benencej ^ wolt werben/folcbe febwimmen baeniemanbt fbt3tpb«g/'Lâ^^^^l(igt; vnglÃublicb/Ãe febwebtenobvnbvubermWaÃerwieble^f^^ ' ^^.^ tameingroÃe mengeauÃ/ bereu ein tl?ell manerflauff fïacb/etlid? gefangen nam/etlid?Ãd? wiber ine (Deer lieffen« bern tage fanb man am ge jtab bee (Deere ber erflt;bb*9quot;^â 'â^^ im/
-ocr page 449-»^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^0tt2(Pii. CCXIIIÃ
Rlt;^(^bunbcvt (V?4itn/ ben wutjïxrttjüvbïgctt peg g«b ^â^b nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bceKóntge vonportugat/wïber bic 10 «nb vit
â^itifrfc 3^^â^bctt®/bcntd? bmirnb gefegt bAb bap wit- feben wo (Bote ^lt;ïl(ci, ^^â^^^^^ '*ââ^^*^ fcyn/rtlfolag bjbvicg^uolcf bes Acnige vb ^**â^û K *^^ ®^^ 'â*â® ^^ââ fneb/ ^mcn. 'Viel «op ben iOeyben fagcen/ ^foe ^®^*^P®*^^«5^llt;râ^*fïlt;*wfïlt;'â^â^^^'âw^9wter (Bott/pegbA^t/ct# ^bf Ã^^ ^5 betten ben âÃenfeU lüann bic gefangnen i^eyben int ^V(tJ?^®^^*gt;â3® 'â^â Portugals bey Cannonor beteten lenttenZ fcheii/ ^â^ ^^ pcb/rpreebenbe: bic sieben jbven (Boct vnb er rebt mie ^lt;lh quot;* ^^ ^ ^^ ntebt mebr sieben/fo febweiget cr/wann man jnen bingt; ^bnff ^^f® tâty weilen bas Ãaeramentjeigt/vnb fpracb/bae iff ber ^*âââ^b^S^'' ^^^^*â ^^^ ^^*^^ ^^*^ Wdt/ fo fpraebe» p^/ee ijl war/wir
3nfeln fo man ven gannonor anff perengat fe^rt
3nf«ipannani jló penne 2^0 nigveitbCanonot/ bateinbop l^^ VolcT/bj bem 0tnttbalter bes .Könige von Portugal vil au jf«-â^â'Cûi?^*^ âââ*^^* ^^â^ Cannonor febrt man gegen i^tbiopiamjgt;ber ^^ft Ã^^® ^^cr6 bey breytaufent mei 1/ vnb rompt$u einer Jnfet ^SthriJ?^^*^^^^^9®â^^^Portugal/aucb0âtpbala bar$wifd)cn: Ãâ^bcftfe ^^ïnb vnb jCcutb/*mcb J^fel»/ beren nammen ieb niebtalle fcotth â* ^lt;^*^5'ââ*f^^â iegt ein Kóntgreid? (^Oclmbt and) bee von igt;onn^^^/^*âlt;gt;ââ^*'ttncnbic Jnfcl23rana/ öcaturea/ alle bee Könige 5âbÃï^^^'^ '^tjmcre/ mitanbern feebp Jnfcln/ baruon wir broben: â'^bttL^^°^âââ 3^^â^^ti5irt/ bte3nfelCapo bebonafperanja/barbey I*tö Pââ^'^*^^^tT5'*â^ytgt;imbert meit«3ujfber linden b*tnbipbtc3tigt; «^^^â'^^^»â¢^â^eirtttbew/bapbetman wunbergrojfc lt;peerpflt;b/ 3âtfeffi^^â^ââ^^^ ^*'â^^ '^â^ 9^^fpt^â 2gt;arnacb tompt man $u einer pAUxi â^ttonegenant/ bey beren Pbet man etlid) âVogel in ber g top ^*â»/tot**^*â^^â'^ ^^^Ãâ^9^^ bip in bjfd?ijf/ lt;penflt;blt;n vnb*Vicbc $ufe^ ^(fen w^â^*' ^^ ^'^ benen bingen von felgamtcy t wegen/ bap pc peb ^*f!tf f^^^quot; I^^^^*^/ ^« td« fd? cube barab trage/ bebund^pc ein frembb «häl??^^lt;»6(V5cnfd?cnba fur fahren/bann inbiefer Jnfclijlnicbtô H toe 1â^^^^^Z âVo^l/Wilbc tbicr/vnb quot;Waffer.îiarnaeb vber etgt; '5Mft?j?^*âSt«w»dttflrblt;m(ÃOcergard»feb0itXianbt/gena«ntbilt; ** mÃHö^*'^*^ vnbanbere 3nflt;ttt mehr/ ^icco/Camo/ber 23 In^ \n Y» Georgen / (Braciofa / jrcyal / ^ertiera / weldoe alle bem ^^^® '^^^ P*^'^^^9â'^ ju jlcbcn/vnb feinbt all vajl fmebt/
vAr Vnb wolbe wäret. Darnach Portugal baeKó^ nlSâ^deb/barinn Ãipbona bic i^Auptpabt ip/cine ber guten pAbt ber ^rben/ba belt ber König Pof» Von bannen febrt man fût viel Jnfcln vnb pAbt/auff
Kbo*n in vnfer £anbt.
3meric4
-ocr page 450-$ilmcrtw 01)5 werbtÃu^Wf^J CifOv^rapbenven neunen wkfancen'æfttf'î/? fetn vnO ^rOtric^ctt / fo neuwHe^ erfunDen fenW / roti 21109W L «o 3tUrtvió Dew peters von Syncta Cbrtjloffero nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ALpji;*)
3merteo âÃefpucto/ 5«tbtnaȕbo / Cortepo/ Jambok vnb i^«^ nui TPartomanno / ben geflrengen Ktttern / dOeerberren vnb PW^, tben/ber^eerfabremb @d?iffrbei^ 'Keyferltlt;bcrU04ïe|ïâ zW vnb bes Ã^ntge von Portugals/ te. treldx gefunbnen Cà iî^ /AfU vnb Jufeln/jum tbetUn Ãcdbent/etnstbcilôtn @^Pf*quot;^SÃr4# metflen gegen (V^ittug gelegen/ bt^ b^ber von ptolomeo/0^^* bone/XfubojJo/^raffone/aueb von (Wacrobto weber erb^f noch genennt vnb ange^etgt worben pnb/vnb welche «^w bt^ ber auff vnfer ^eit vnbewt^c / In ber fiuffcrnt^ fetubf gelegen/erfunben/IVunberbarUebe/leboebwarbalf»^ tigetOtflort/burgwetltg vnb nu^Ueb julefen/^um
tblt;ll Alt;yferltd)cr (Datcfïat^umtbcil^ó'/ ntgUeber dOatefïat in Portugal/ vnb anberen Kurilen 5uge 7 fd/rteben»
Don 2(merifa bem vkrbten t^eif ber ® eU/
2lnno »497. crfunben «
ï^ertfd bieneuwe æeff/ôîâ^rîâ^ vierbt t^eU ber â^eU genannt/ ^at ron /r^ erfinber 4mertco Defpudo ben nammert/^ wirbt nltvnbilllcbcr«»t«ttmal (ïeaUentbAiR S^mit (VOeer befd)lo(fengt;tn Jnfelgenaunt. Jr '/â t/H^^^*^ ptolomeo vnb anbern alten von weglt;quot; «ïy^/etner weitten gelegenbcyt/ vnbebanc blKblt;w von 3tneftco vefpudo cr(l 3ïïno«4?7âlt;*ââ^'^ _bcy^bes2lt;óntgs vonCa(ltlteneuwe£gt;tfâ^â^ vnb Jnfeln juerfarenvnb jufinbenau^gefebieft/gefunben/vnbâ^ feiner greife wegen/ bie Hew weit genant/ ban fie bat vberjwertb «ââJJ ber brey te fûnff bunbert vnb fûn|f vnb jwengig fcutfeber meilZ lÿ* ber länge aber Ãbenbunbert vnb fónffgig ^eutfeber meik Jn bifer W fel ober Welt geben bie eynwoner aller bing nadenb berein/eins tb«»^ Sarinn feinbt grewlicbe Ceutbfre)ferva(ï gutefebûçen,' vnb in beybe« (5tf(bled)ten furtrefÃid^egute febwimmer/baben weber ^Ãnigenow tOermfelnb berbalben niemanbtgeborfain bann/nen fclberbiefrortv men lebennad? bem (Ãefagbernatur/babenweberXfifenno(banb«»^lt; (JOetaU/fonber ire pfeil vnb waffen/wapnen (te mit bein ber I^tfcbobef anberer tbier/ wiÃen von feiner anberen Welt/ Kriegen and? wiber nie'/ manbt/ bann etwa felbs vnbereinanber »
Ã)a iff vnb Wirt ein 'Ãbier gefunbert mit einem bangenben langen baucb/bareinesfeineiungenau^vneynfaÃet/fonesfcugcnwil/trnrfe fies beraufj/ vnb foÃe fact feinbt/nimpt es fie wiber in lub » Sulaufr^n
-ocr page 451-^ nbsp;nbsp;nbsp;' âSönSfmerte«. CGXV
!Sâ^^^^ I^lt;»â 3*^ vctc^tbumb Gnb If bclgcfîct« von m^nd^cr^ ^S^x Ã^^v^gd febern/bamit |ïlt; pdgt; febmud'cn/wnb «cUd) fon# ^^L g, ob«« vnb Icff^ctt bemfen/etn tofffrey mtlb Dolcf/ bek ââ^ftfoh ^*^^* '*lt;*â* ®^t^/ ÃUba ober 13âHm/ ban von ccltcbenfîct / M ol V***â c^fi^tben werben, öic feinbe nnd? tn »tel CAnber/ fTteen *â.0 k ^ ^^*^^^^â^*^'^ etltebe betten bte 0onn (V?on vnb ben t?tmmcà ^tjf^^r^^^^bte beufer/geformiert wie ein lt;5locFober 5dt/oben wie ââ*itfö%^^^^^^^^*^â ^fii^â^ verbrennen/etliche vergrüben ihre tobten *^lt;it w r â^ ^^â^4^**® ^^^â ^^**â ^^*5^â^ 'â^^ vergraben. Etliche bcngt; ^^y P w tobte noten mitbcin {Tobt ^empffen an ein ©eibin ober freig^ ~ ââ^^*^ Ãâ^y 1 jwifchen jween ^4« w in Waib/ mit jugebeneftev Sâb(tt^^ ^**^^^^â'â^** ^^^ ganzen tag mit fpringen vnb bantjen be y bem »»ChmÃ^â®^^ ^^^^*^ betnlt;5etreyb/fonber wur^len von fonbernbAtw w^x ^^5â «gt;^«Vvnb bachene ;u ^ot. 2gt;ife Jnfel ober new Welc f'bch^ - *^i^^*ït?lt;l^/^lt;**^w^â^^otflt;^lt;^^^lt; öottwrnbergebewge« S^br ^^ *'^ââ ^^ ^^^^â^â «nfabetmutagen fo bcy vne bie ©onmber^z Wa* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^^ aitbricht/wiewol es in ber dOappa 3tploni tm
^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5lt;ilt;blt; wirt/fo m«^ man bod? bie $wcy ort ber (DappaZ
ân J^ ^^^ 4«|fgang vubHibergang infamen biegen/vnb jnr tugel
^x' ^ ^*^P^^âââ*â^ ee/ wo vn wie cö Itgr.if 8 bat aber America vil an^ J Infeln/ab parianam/JfabeUam/fonfï 'Cuba genantöpaa *lt;^t â SâÃ^** â*^â^ bj bolts ©naiacum/bardn man bie ^lativigen lentb tVutHi ^â^ ^^^ eynwoner nieffen an flott bes ^rots ©(^langen vnb Senh? ^^^''â^â^S^^*^ Râ^t^â'ââ^ glauben vofl mit ben ^merici6.lt;5e/z ^J^âiPanto im (Deer vmb bife neu we Welt/ ligen bie Jn}'4n ^rdjaiZ 1« R nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;flobo/ ©inue bulcis aque Kio^^be/ Cambagt;
fnna n ^^^®' *Vi»ce»t#/lt;Copttt ©. Crude/ Kio Ã. Jacobi Kto b« ^b^^^^ â*â ^^^ anber ^edbentifd? (Deertfl noch beut vnbclont. biift^i*^*^^^^5^â^^^ Jnfelu^i^iiaparua'Kiqua wagnabcgigantigt; U«^®*^^P^'^**^®â*^^ ©P^S^to^* Oegen ^pbricaligt (Dari/0ah nua^^ ^^^^^P'ttctoszÃ)cforana/jÃ)egabalupo/3fabella ober Cuba /Joj» ns/f^âà â^/^*»â^#/0lt;*wentomagno/Cortogo/ volgt bie Jnpl pari? Qjââ'âjc6ecuba gencnnt Caflabe(Davi/ Caput be ^onanentura/ ruk t®^âââ3au6/parie/Cberroncfu6aujf ber anbem feittenifles noch tinted ^^^*^**^* quot;Volget bie Jafel Diubts, ©outelvonbenjnfeln
®^ö ï^tneutven ©c^fffart vnt ^dt/fe wan gefunfen ^i/ 3nno i4;y. vnberbalb Portugal/gegen
Xiibergang ben gerecht' ten weg.
ôjlÃôbunun mein liefer/wore Bunbtfebofft ber fehiffarten/reifen/ s^l vóldcrn/ Jufeln/Bauffmonfcho^en/felgamen glauben/vnb viel N. âââââââ¢^«^Ãxwlie^/hoch warbaffeigs binge gegen (Dittag vn (Dit# j^ naebtz aUermciflin bem ^tuffgang vernomen bafl/wóUen wir ben ^rJ3lt;wgattcb befeben/ vnb ©ottee werd barinn mit feinen JnfelnZ owem/gewonbey ten/©lauben/wuüber wer (denfur bie banb nem^ Wjubefebreiben.
. Annote. 145;. febiffet bet geflreng vnb weit ge want er ter Kitter quot;^öy hue von Geburt ein Denebiger/au^ Verlegung vnb vnboffen bea Kenigs
-ocr page 452-©d^f)tertfefÃertt»iffeé5Bftt6«^^/ ^^ Könige von porcu^nl/mtt wölbe warten (Balken mit ptottl***^ ^| ptoulRon vnb anbeterÃrieg^tüfJung/ ju aller anflo|rertber»| gerüfl/blnweg/auff ben 22. tag be» UOertjene in «begemeltem 1^^ ^^ einer Ãtabt quot;VincenQ genant tn Portugal gelegen/ f^^*â*^'^ TÃ^ gen bem nibergang/ ncuwc 3gt;ipl^ 'âub /länber jufueben vno 5 ^1 ren/rtebtetenalfo bie fart ben gerefften wegauffbie vnb bamen alfo vnber wegen^ujf ben brieten tag/bao ifi/ben «^ ^^^1 di/ ju hohem (V^ittagin bie Jnfel Porto fancto/ von obgemlt;ltlt;â^ Ã. Dincengen hey feef fhunbert meil wegs gelegen»
^on her 3«^^ âPorto fanrto/von |^rem
gewäfhövnbgelegenheyt.
/?r\3P^ J^pllfï gefunben anno »4?y. vn mit Portugalefifwt^.^^^/ befett worben/ ifl nit fehr gro^/ belt bey 25. meilen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S/
005 barlnn pnbet man Ãorn/ Dabern/ vnb Kinbtfley wilbe Schwein vnb Kónlin ober Cunicnloe/ohne jaUjtem nbsp;nbsp;nbsp;^^^
blut/ welchem ein gummi oberhar^ijl/ ju feiner ^eitau^einem^ flieÃenbe/wekhedfruchtaufh fehrwolgefchmacf vnb ^wtl^âï^ïli» gletchfam einer Alrfchcn ober IVeichfel/ijf aber geel.3tuch jelfehrgroffe 'Difch/Ã)entalivnb-órabe/tOatbeineportcn/ab^l einguten fianb/vor Winben wol bewaret. Ãgt;a ilibad allerb«|t vnb dn groÃe anjal Wacho»
^on kt 3nM SlTcOcra/hon /rem gcirdit^/ art/vnb hanbt hier ung/:c.
/jrX^P^^ttfeUlgtbey vierzig meilen Von porto fancto/vubfo«®^^^^
nillratoree bes lénige von Portugal/ ifl gethcUt in jwo ten/ bat im vmbfehweyff ober brei^ neun vnb breyÃig mctlen bià in acht taufent (iOann/ hunbertjurofs/hatbeinverfperrteK aber fonfb vaf{ gute jîÃnb/ ifl gebürgig wie bas lanbt fruchtbar/ tregt ju gemeinen Jaren bey breyhunbert taufeut ü torue/X^enebiger maÃ/maeht ein ©tera bià in anbcrthalb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!-Æ
vno/dn auÃgefäter ©tera gab erblich bey ihnen fech^iS ^^^â^ k^t bringt er breyÃig ober vierzig.
aÃiefe Canbtfehaffe hat viel guter queUenber thorbrunutM .^ bey acht bletner Ãüfölin/bie treiben aUerley UOulen.Ã)iefe 5«^*ult;, vonbofbUfbem nolQ/alfo/baö Ãe barumb (Webern heiÃet/â Loiteif reich/ vnb man Ãc juerfb hat müÃen auÃbrennen / bao man ba w m6fht. 5gt;a ià vnber anbernein groÃer hanbel mit Brettern 5» hol^wercf b^Ãlich/biefe fchneibet man von Ceber bäum/ im gern Cipreà Ãef vergleichenbe» 5gt;ie anber gattung ober fort neunen * fo/iÃeinfch0nrothollt;jaldeinKoÃ/gibtgarfd?0negeffhirnân^y r^U abiefe Jnfel iÃgepÃauijt mitSuCferrhor/vnbwechÃtallbamg ^^^^ anjal / machen gemeinglich von eimÃeben bey vierhunbert ^^ abu tà nimmer tein rechte bälte / als in Cipern ober Cidlia |lt;y fonber alljeit ein warmer temperierter X^uÃr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;u-fr^uben
5)iefe Jnfel ià jum 'Wein alfo bequem/bao Ãe Ãoef meh nbsp;nbsp;^^^^
banbktter tragê/bar ju paà groÃ/ bey 4. fpanen lang, äO weepp ^^^
-ocr page 453-^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'SonSfntfriw. CCXVi
3li(b(S**^â?^^'^^â^ ^^^ â'^^ CanbU babin gebracht/ fAubedteb »kU â*^â3obnâ^**U ^^ etUebe« enben pbwar^e ^r^uben/ V4^ gut/ iw* Slt;n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?^^^ ^'^^ ^'â^ wtlbc pf«wlt;n bett bluffen/ 3tcm an bett ber^-
S'^ofl^*^^^ f^^^t»/lt;illbrt fdnbtrtufberfïUeb Wilbc tauben gcwcfcntti
^^*^ dDenfeben alfo gewone/ bn^ fie ficb vor fnen/wte vor â*®httt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^*^^^â/ w^* entfetten nocb flohen/ waren auch nit ge^z
l^öbefff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^w^fJ^ben/ ber b alb en man (te mit ben bAnbé fieng ober
âââ^ fitlT ^^â^^*â (langen ein lat?/ Knoben ober febUngen maeb ten/ bar gt;nbsp;^Ãm^^^â ^^ ^â^ 'Tauben bey bem bale/ vnb joben (te berab von ben â^®â»(ie ? * ^*^^^ 3nfelt(ï etn (Darten vollerfrucbtbarer^Anm/reic^ ^^töjAl'^â^*'â^ ftnbetaueb fettige janhen in bifer Jnfelin ber (V?ar* fitUflu ? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-Ã(ïern/fetnb and? dóffer '23arfuÃer orbens ober -Ob^z
barinn.
ï^ott ben jr» 3»Rï« J« panaria/ vnb Iren wunberbartt*
^** ^^*^^â^ 'ââ^^ gewAcbfen.
^Y quot;^«(ÃOeberabey breybunbertvn^jwengtgmeil weit/flracFs ge« 9^9lt;tt bem Uibergang/ ligen bie »0. Jn fein Canartez. feinb cy ngegt; ^brift*^*^^ '^ ^^^ ^ ^â9^^ w A(l / an^ ben 7. feinb 4. ey ngcwonet von ben 3^'1411 ^ ^^*â'*â^^k ?. von ben i^eyben. iber ^Arfurffber Cbri(ïen tfï fobie (?k â¢^^^â^â^^âï bem^ónig von Oifpanta vnberworffen. Ãgt;tefpetf? ^hbnv nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â'felbfï mógen gebaben/iff ^rotr^on (Ber(len/ Ãcyf4gt;
***ibtt x S^wg/befonber ©ey f^ftey ph. Daben weber Wein noch torn/ ?bann bas man babin bringt.
^9«»t n '^^^â^^ *^ ^ââ^ â^°â ^â^^â^ ^°* â^^â^ '^®â ^^*^ anbern vber dOeer/vnb ^(Fo ^^orfebnumacbetnanber blnab gegen bem Htbergang von iff Jh **®^^^^ â*^â*3 ff ult;bt/(bn(ï viel gut« binge. ÃDer wilben if fel *^1«^®^ ^Iba/fonberltcb in ber Jnfel ^erro. Ã)i|c Jnfeln beiffen mit ^^^niû ^^â^ **^^ Canjarofo/bic anber 5orteuentura bie britt ©ran* ^â^ Ptenb5^*^ 'ââ^â^bt ueneriffe / bie ftinfft ©iemera / bie pcbpt Palma/ hit vv ??*^â^ââ SemelbtenJnfeln wed?ffct bas bó(ïlilt;b Ãraut -ôrifeUo/ ^fiitttt ^ â**** tó(ïlicb 'Xgt;tolbraun ferbt auff Wullin tueb/baber ÃAh iK^*^**â^ ^* ®^^^ fieber/ Corbuamgenannt / J^temfebrgure ^fera A ^^ââ'ââ^kerbiefer vterfumAmbffen Jnfeln bey(fèn Canary/ ^g ^^â'^fe'^^^â^F^beti/bas eine bie anber wenig vernemmen sÃa r**^^^** blt;*t teineeingemauwretore/ fonber citcel Ã)ór(fer in 'ââ»banT* nbsp;nbsp;nbsp;^â^ ^'bervefle porten vnb burebgAng/gut fAr alle nocb
b»bilt;u ^^'^**^^®^ ^^ ââ^â ^â â*^ ^^ bannmit banger bedriegen mócht ^«nk ^** ^â^ geringfle vnber biefen bat vnber yo.meilen weit vnb Wfo x ***^^**S^ ^^ ^â^^^ Jnfeln aber in welcbcnbic t7ey ben wo«-f^wtCh*â §râ^^fâ*^^kb vielbap befc^tCanaria belt tn (teb bcy aebt ton* P«lin k^^* *^^^*^HR vermag bey fAnff^cben taufent(V?enfcbert. Voleta? j F'^^i^ wenig polets / (einbt aber ntebt fo gar ber menge bed Wbt£k/s^®^^^^^^*^®^*^^'^3â3^ ^^*^ f*^â^ Tv trugigvnb vnuberz fech L nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^^kocb niemanbt vnber bie geb or fame vnb foeb ber Cbri«
pvgenbedwingen.
^«n mX?*? ^â^ einbobe 3nfcl als man auff if rben (tnben mag. ÃDtfe ^er bórfolVà ^^ *^ /^tfiitt jweybunbert vnb fónffgig meil feben/ban
.^K IpiQbiefèr Jnfel 1(1 gleich ölö ei» diamant/ v»»bbrennet ⢠#etigd/
-ocr page 454-- _ ©4^v(fvîgt;fefÃfrtt»(cff^2!CfIf6ucÃ^/ flttist/berobgenunt fpig t(l bi^in fctbgigïVelfdjtv mlt;il lâ**b'IW^ amgewaUtgllentfl tnbtefer Jnfclz ba i|ï|bv ^urfl/ Briefe« J^^ quot;nbsp;vnbwónanbev/fbvt waffen flt;inb Brumme Bnütcel/fBdn vnb raiwn Udgt;m4(blt;n vowen bnrnn ein feb^rpff born für ein if ifen/bermtt w gentgt;nb|led)enÃe einnnber/nnbere wnffen haben Itmifbr/ glt;blt;nlt;* bing nacBenb/ erlich ausgenommen fo peb mit $wey en becBen/etne vornen/ bie anber binben btnab gebendt. traben pw «âS bar^ugemaebre falb bamtt Re Reb febmieren/vnbgrobe bc»f 3^®**ââ für alle Belre/wiewol bifer wenig allba ifi/ban Re lencBen Rlt;b g«3^^ mittag.
0te baben gar Bein wonungnocb bauR/ ban gegrabne b^leninben T^ergen. (BeyRmilcbvnbReyfcb/JtemCBerRcnbronlH^ narung/ baben auch etlicher guter Frücht ben vberRufe/fonbewb 5eygen. 73ringen ihren iOabern im (Bergen vnb Tiprillen maneberley Reichen bed tOimmele an/ âetliche bie 6onn/ bie iDon/fampt iren eignen Ceremonie/ baruon lang wer jufagen. î . men Weiber jouil Re woUenjeboeb befeblüfft Beinerfein bann $uuor bie erfl nacht bey irem ^ürRen gefcblaffen/ ber mup ,P ^utmfrawfebaffenemmen/bjifBbem ^reutigamaueb groÃe ehr. 2gt;ie ChriRen au R ben vier Jnfcln vberfallen biefe brey tt onuerfehen bey nacht/rauben halb etliche gefangne/barmitlt;*^^|, ©chiRv vnb baruon/ bie verBauffen Re nacbmald in fonR/ju ewiger bienRbarBeyt auR^bj l^Oeer/ergreifft man Re ab^ ob/ fo t^btene bie tOeybennit/ fonber nemmen Re gefangen/ lt;ÃeyR febinben/Rechen/ vnb peyfeh machen/bae iR gar ein vnev^ hanbtwerct bey inen.
@0 ein neu wer ^ürR ins Regiment tritt/ fo iR ber brault;h/o^â J^^ aUweg eins bem neuwenXegentensuchten vnb eriumph/w^^^â^ tobt gibt/ba zeucht bieganç gemein hinauR/in ein thal/fo fl'â^^ï-,^rf genhald auff einem hohen gühen 75erg/ treibe etlicb apparat rno .^ bem^ürRen Kuehren/mit ehrentbietenber gebürb, vnbverRâ'3 â Ine thai bad er $uRücf en fellt.nacbmald iR ber ^ürR bed nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^i^
freunben viel gute jubeweifen Rbulbig.^d feinb auch bie tynveo^ P* JwRl 3lt;**^ BÃRUebe gute fpringer/ fpringen auff ben nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fîn
Ãiplin vnb ©emRen/barfuR/von einem febrofen ^um wunber$ufehen/vnbfcbier vngleublicbiR. Tluch werRen Re3â^âââ'^â febier wohin Re wollen/ fo BreRtig/bad iuwunberniR/habe» ^oRe RereBe/ vnb feinb in fumma bie aller thüteigRen C^i^f^ ^iftnit fen/fpringen/ringen/tc. bad einer in meiner gegenwertigBeyf brey cn wetten/ er wolt iebem ^wèlff Pomeranze geben/ er vor f ^p^ jwölR haben/vnb folten s.ober 10. febritt von im Rehn/ fo won lt;Æ â ^^jj le treffen/vnb mit reiner fülen/ vnb irBeiner foltintreRencmoen ^K in fein hanbt/ wolt bie würff all mit ber hanbtfahen/aber Bet» mit ihm wetten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;skfeS^
Wie blevnfern etwa getheilte Bley ber tragen/alfo ^^V^^^fVtâ^ etwa fo Reprangen w^Uen/an bem leib malen/mit faRf/Ã*^â^'â^^ * geel/bad iR/ein wolRanb bey inen»
^cn bcm ort gapo ^(anejo/ 2(r^i« vnb Conbrey vnbewonre
-ocr page 455-. '^ouîYmaiM. GCXVII
^***â*'*^**â ^^ n^benbunbert vnb (lebendig mtilcn/ Itgc 'T'^^ ^^^ 3^P^l Crtpo ^trtnd?o/ bcy füntf^tg metUn vnberwe^ l*Ãh/gt;f^ ^^^ CrtrtAttrt / Ugt 3t$tn / barbey Ugen au^ btlt;y anbetc 3ngt;
^âlt;ïncb4/ ®aQc vnb Con genennt.
^beti ^^ **â^ ein wûll geburg ©avr« genatte / bad att ctltd)Ctt Cttbm ^ bhS^'^^ ^*^ ^ Æ Â©â¦ober óo.tagrbetfen jurofe/ lang tfï / aUce wet^ fan^ ^«UA *^â^ââ^^^/ ****^ beetttba ettt truefm eben lanbt/ vmb biefe ve^ce ^^hd x^^'^^*^^*^ ^â fabvlt;tt / ba fcb«t matt nach ber probiev fepnur in
âWt/ von wegen be^ an vnb julauffcnô bc^ waÃere»
^«ihtP *^^^ ^^^^^ ^âanebo binein baà bey feebà ragrbetfen/gegett ^K«? tfc ^â^^ ctttovtbt^öben genannt: / von ben ^rabiernbewebnet/ Rel)^*â^^^â^*^^'ââ^â^bett CameUn / leben von Ãhattelnvnb (Derflen/ ^ie?â*'â^ ^^^^ Hetne 2^üw vn ©eyà gegen ben rnfern. lt;Dad)omcc u?â® '^ââ^ propbee » ©te geben fiere in biefer wófline btn vnb fthh^*^^*^**â **^^ ^ ^*® anber (I^orenlanbr/blciben an reim ore. ©ie ^^«m ^''^^ ^ââPff^ ââ***^ ©über auà Barbarin auffCamelen/beren pc Sttib^^®^'^*^^^â^^^â ^^â^^ââ^^ 'â^'^ anbem orten ber (Ivoren/vn brtn? W^?^**^ ^â^^^ vnbanbere wahr, ibià Ãnb braune Cent /tragenant ^^hbTk ^ ^^^ weiffe happen bià jum nabel/ gleid? wie in vnfem Cattlt;gt; ^ nbsp;nbsp;nbsp;*^**^gt;w^«flt;l^«» w IVeiber tragen ein weiÃen $op|f im baar/
^IÃfi % ^^ tragen ein faeilet auff bem b^npt nach (Dórtfd?em fitten^ ^«Ki L ^^ feelVeibergebleybet/alle obne bembber / allee vorn Ha^z }gt;lt;ttbâ^*'^^^®^ââ^â^^*'*^^â^â ^^ 9âbt ee bte menge berCÃwen vnb Ceo^ *ââ^Ujlii®^**â^ââ^ welcher art ich offt geeÃen babe / feinbtfebrgne ^^Hn^x^ââ'â^ ^iefe^nfel tomen fÃrlicb febiff von Portugal/ vnb banb^ â*«U h ^^^^ ^^â'btem mit Pferben/ bie fóren Ãe nachmale in ber ^Oo'? S'^iSSâï*^ 3.10.ober »2.©clauen/ nach bem bae pferbt tó jlitdgt; port ^^^^^â*â ^â*i»Slt;^^ **tt^b babin feibengewanbt/ ju ©ranatain ucn.^^r^^^*^ââ^f* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;biefem ort bringt manalle far bey 1000. ©ciao
lt;tli(b ÿP^^S^ ^â^ Portugalefer fe ju nacht auà auÃe lanbt/fprengen *gt;»««« x ^â^â^ vnbÿifeherbafelbfl an/ fûren binweg wae Ãe ba antom? oïnh ?® 'gt;bermógen/beybe ^ann vnb 5rau wen/bae treiben Ãe an vil
ââ/â»on Capo Olancho bià ane Keich ©enega.
â^on bcm quot;?\eicf) @cncga vnb ïlr^irt/vnb von bereit eynwobult;v Ãtten/tc.
^ bem Keicb ju©enega ià ein volct/3ljenagl genant/faà brau» ^M pe leutblcbcn von ©erÃen/SDatteln/ iOtrfdjvnb Camele milchZ ^shtt^b lieu tb gar weniger fpeiÃ. ©ie fabenbie von Portugal/vnb Rh *'**^'^^ ^^^^ ^*® (lOorcnlanbt/bae Ãnb boch geachte ©clauen. Ã)io ^ttb ^^â^^*^*^â3® ^m-^^â^â^^â^ â»âââ^ ^^ö lOAupt gebunben / bae gebet vno «u»A**'*â®^** ^â balber naà / bià vber ben munb bcrabvergletdien ben j^ o vnb nnfenbem arà vnb binbern/fprechen/ es gebe vnpat auà ber vtiekâÃj'ââ^ ^^Ã*quot; atbem auà bem C^unb/berbalbcn man Ãe/ab anbere ïgt;«nhf ? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^â^^ verbeef en foil/ 2gt;iefe ortb laÃen Ãe nimmer feben/
â1? â^^lt;«-ïgt;evretchÃe vnber fnen ià fr 5ürà auÃgeworÃen.
fHurtT^ *^ ^ââ^ lügenbaÃt/b^Ãz biebifch volcf / vn fo groÃe verrAtber/ab feauSl?â^â*â^ ^â^^â *â*â3 * ®â^ baben ein jufamen gelanden fd?wartj ift 'i^e baar/fchmierene täglich mit 5ifehfchmalç bas vbel flincfet / bad »neitt groÃer wolÃanbt vnb ^alfamgetuch bey inen.
-ocr page 456-©a«? eferWe (Ãrtl biffer ^deÃuc^^z
Sty fcc Weib« mit groflin l«t)gtnï)u£Kn/pnb bod) blt;y ft*?^ «d)t.Tt?4nnbic Jun^fvaiiwcrt 17.ober »8. Jarerlangen/fobâ^JwC inen bie25rû(îmtt einem (îreyd? nlfobn^ (i ember fid? ^^^^^ ^^^tf tgt;nb rtebten (te in all weg in bie läng. 3116 lie vnfer ©egel lt;*wP^â*jJ^ .jy ben/ faben fie bie ©ebtfffór groÃe DÃgei mît weiÃen ^^^S^^^^ç ^^ wa von frembben orten baber Ãoben fo gar vngewobnet $umal ber Ceutb vnb fcblffart/ ©o wlr bann etwa ju raÃen/ bte 0 g nlberUeÃen/ mey nten Ãc ble Dógel weren nlber gefeÃen/etUebe cö w groÃe ^ifd? / ble lieÃen Rd? alfo empor / etliche meyneten e6 fpenÃ/ ^antafmata vnb trAgnlR/ vnb empRengengroÃeforem^^ ' nbsp;nbsp;,
316 fienugewar warbenbaà wlr(^0enfd?enwaren fragten|iev , nbsp;nbsp;(
wa6 baô für ein Creatur were / ble vn6 fo bebenb vnb tren wUw vnb f^ebólrlgeln fo weite rbeià in kleinerieitfóbretf vermlt;y»f^ââ' ©ebiÃ^eren ein lebenbige Creatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fi
Diertjeben tagrbelfen von 'Ãanbntn ligt elnjnfel aber gen (DdU bcy breyÃig tagrbelfen/ aUba labe ble Arabier vo ©^ bill vnb 35anagl ein groÃe fnm 0alç ba6 fóren Re burd? ^^â^|f *Xrt ^^OcUi/barm fo ein vnmenfebUebe blQ IÃ/vnb alle fûterung ben Cb jn wiber/baà fehlet Bein vierfüÃig S^bier barinn ià / vnb gar Ãd^cn 0 bet fo man fie gleich babin bringet / auch bet 3rabierfelb6/bet b^î jum tbeii gewonet/ Ãerben vil vor blQ bafelbÃ/wie auch jw 354^45 â
sbiefe Jnfeln ligen im jlrcfel beà mittag6/ bcrbalben ià *1*0^^^^ ba tag vnb nacht gleich.îgt;a tragen Ãc all ihre Wabr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Ju//
Ãtanan fein beÃimpt ortbauff bem b^upt / bann Vein Camel ob» betâCbler ba leben tan. 3)ad ©alg brandden ÃebawunberbarlW? (Tifchenba6lt;amp;ebl0tvorbiggt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^j^ nbsp;nbsp;'
Wann nun ein jeberKauÃmann mit feinem befolbeten/baÃO ^^^ hat an fein ortb getragen/fchött eine jeben DerrenCöeÃnb baà f«^^ ein bauÃen/vnb zeichnet cö mit feim 5cid?cn/;tcben bann dnb^^^^^^ rbelà baruon/ al6 bann tommen in ihrem abwefen ein ^^^fâ^^^Zi?/biefe renebie nicht reben noch Ãch feben laÃcn^auf einer J^Ãl^^^VioU legen Ãgt; vil (Ãolbte neben ieben bauÃen/ab ÃebcbnnrftjhrtcnP^5_^^ feynfabren hinweg / laÃen beybe ba6 (5olbt vnb ba6 ©ab Uö^* Æ 1, beà vertäuÃere wotgefaUen/ bann ructen bie KaufÃeut bie ha© » fbeià ber^u/gefeUt ihnen ber tauÃ/fo nemmen Ãc bae ®olbt/la|Ãquot; ;p ©alg Itgcn/gcfcUt er ihnen nicht/ fo laÃen Ãc6 beybe ligen/ ober per ©algauÃ/vnblaÃenibrlt;5olbtligen.
3)iefc wählbar ber täuÃer auch/ fo er wibertompt/vnb fö^yj^r lt;5olt beym ©alg/fo mag er mehr bin^u legen/ baà Cô ein tauÃry^ t.^^ fein ©ölt nemen/vn im fein ©alg ligen laÃen. 3uÃblfc weif ren Ãemit einanber on alle mónbliche wort/ ba6 hab ich 3loyÃV^J erfahren/vnb ebemal6 von vilen3rabiflt;henÃaufÃcutengehoi^
*300«bem Xepfer von S^TcUtvnb eÃte^e» 3nfeüb nbsp;nbsp;nbsp;^^^ ZT^^r 2^cyfervon el?cUl lieà eine male bie obgcnantenÃn*^^^pji^ ^^M(IOoren verwarten/ vnb ab Ãc bae ©alg foltcn holen / mj^ ^j^jgt; len/einen faben/baà er bochire art/freunbtfehaÃt/ vrfach ire6 Ãhwelgcne erfuhr vn ertunbigt mit bemrebtmaa t ^ju d?crley ©praach/ aber er wolcteln wortantworcen nod?cynt9 geben / ab verÃünbeerbod) ein wort / mbÃarbim vlerbtcnr y^j^^^.,; halben biefer Xcy fer noch ein ^weifel tregt vnb »nwerÃch^^^quot;]j/f4ttg^â^
-ocr page 457-^onS(ntfvtfa. CCXVIU
Vlt;''^tttâcttg vnb »cvflocft/nitbdb wollen «bê/obev feind vtbtti/?*^^^^â^^^^^^*^ff^**^ **^^*^®^ Re grtvfpvrtrtcblo^nif Bónnen ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^®gejlnltbeÃmunbswolmwgltd)tjt bannbermberleff^?
«ttolT î^*^ ^â^â ongefóbv etn fpan fût b^ô Byn berab/ gleid? blutfnvb/ 'I^«n/vnb etnBlctnen obevleff^en/bne janfleyfeb tflnud?blutfarb.
(Bóihâ^^ ^^ ^â^^^ ^^*^ ^ââ^ / nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃnlQ mebv bokten / nueb Betn
^^^kgttn/be^bteÃnnfÃewttnstoffennnebtbeil vnb bet Ão/ I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Innbt bet gtawen Ceutb/nneb In bet 3nfel 3lt$fn/fd?legt
fitto k ^^^Wfo»blt;tinnUftcBno|fb^»beln/tnufebenvnbJeeben ®^t vmb wnbt/fe jwey bing nn eins/ nneb gelegcnbey t bet fneb.
ne»^^^â^^»^ otten in Stabia btnuebt man an jlact bet munt? / Blek k A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ bie man von Denebig gegen bem auffgang / etwa
^^^'^ ^kfelben vetBauffe man nad) bem gewicht beten von ^at^ ^5^^^â*****^ nbsp;nbsp;^'tttgal/weld?eó etn ÃDucaten wtgt vnb Bofïet/ob^
9lt;fit?^^^ quot;^^^^ ^^ ^ wonet tn btefet wófltn / ijl nit einetley geÃnet noeb ^^* leibet Ãnb ^um tbcil gtaw am letb / ft nb beBleybet au ff (ÃOó// x'^ ^*^^^*^' von ^aumwoll. iftltcbc ttagen (V^ântelin on iOembbet/ ®^benvotmal6 angejelgtlfl.
j^te teuttetey ijl auffbet (Woten maniet.
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*^^Stt«t»tt mebt bann btey C^onat an btfen otten/ nemlieb ben
^â3 mnonat/tOetbflmonat vnb Weinmonat. lt;5emeinglid? vbet btey foSï^*^ 3«t etfebeint etn «toffe menge tötet tOewfebteeBen / bie fliegen fkben Ãonnenfcbetnauffbalten/fo lang/bifl fle fût ^3lt;«.0okbö flblt;t manbey «, metlen obetweittet/welches wan? ostlicb $ujeben vnb febiet vngUublicb tfl/ abet fo wat baf id? es mie le« 4 ** *®3^ gefeben bab/ vnb wo bife nibetfaUen/ba vetbetbcn fle ab ® 3^al/ba6 nid?t6 vnuet$ebtet bleibt.
fle alle fat betmaffenBAmen fo mócht niemanbaUba wobnen. , ^^lt;*fallen fle ins (Weet mit etm flutm/ vnb fo fle bas (Weet auf'? Suf fâ{^^^â ^^ ^â' folcbtw SeflancB / bas gemeinglieb etn pefltlentj
^öh f^war^cn vnb grawen 5^7cren/vnb frem fruchtbar«
vnb vnftuebtbaten Canbt.
ün Capo IJtancho bif anbé flufs Kio beSenegabetbiefchwat^ 0»^â5en (Woten von ben gtawen von ^janagi/vnb ft ftnebtbat vnb tufruchtbat Canb fd)eibetifl 38o.Welflt;bet mellen.
bch ^ââ'^kfet flufs ifl etwabey etnet meilbteyt/lâufft alle feebfl flim^ ^^fl ^ ^âfl ââ^ ^â^ f«lt;h6iS mellen bteyt witbt/batumb bófl ff2'^^*«flSlt;flt;^btlllt;h batauff^u fabten obetjufchtffenifï / vnb ein y ^ttunbetbatltch bing.^ebuneft mich boch/ baf bie fbenfeit bef flufs 3^wne frud^tbate lanbfebafft fey / vollet bäum vnb ftücht/ fti nbsp;nbsp;- Stoffen feh watten wolgefotmten Centben befe^t/ f benfeit befl
ko v ^^^^â^^ gtawe Ceutb/ein vnftudnbat ttucBen Canb. Iftltche v'^ ^â^^ ^quot;^^ etnatm von bem flufs Htlo/weichet bas gang (Wo^ ianbtbefeucbtiget/gleicbetweifl als bet Hilus Ãgypten,
pp tj âVon
-ocr page 458-©a£5 Vteitfc (6«l Ncfce' âæf USuc^^z
â Ben tem K^ufordc^ ©cHcga vnt papoue rtc/sen frem ^
nig/ ft eten/ leben/mb bcffelbcn TTetbern.
i^negntfl bae vnberfï vn erft 2^0nig«icb i» ntber ^tW^pw^ * -^^febv ntber Unb/ vber ben Puf6 bt^ genCapouerbe tjï bey»t ^I^*ti^ ^^lt; bert wclfcbcr meit welebs bad bód^fl Innb in bifer «per tfr. j« fetn Unb (inb vil kleiner dürften / «ber ber bäuprfür^ mb ^7â^®â. r^ von bifenerw6blct/von eblem gefd?ledn vnb bleiber fo lang âSlt;-9Wil \ Ung ee ben S^t^cn gefällig ifl/offt fierst ftd? ber2lt;6nig/ vnb bepWb fid) mir frembber bulff (llt;bt bod) allzeit wie ber Ãolbnn ju^Jaby10 in forgen/ cr werbe abgefegt ober Vertrieben von feinem cygnen M« nbsp;nbsp;nbsp;(
volrf/bannbeinerifïbcflâtcigr.
2gt;iefer König bat in allem feinem Canb Bein Stabt/fonbenD«â ! fer mit flrotn beufern. 5)i^K0nigreidgt; iff nid)t grofi bat nit vbet Jt» â bunbert IVelfcber meil vmb ftd), ober etn wenig weiter.
jÃer König bat weber Kenbe nod) (5ult/vnb anber^ ntebfö/o» wasfmbietOerrenbifeslanbsau^freyerwiUBurjuffellen/bamitn â verehren vnb jum yreimb halten. Sie fehencten ihm aber webet nod) Silber/ fonber aUerley (Betreyb vnb 5leyfdgt; fo fie haben/ aitw mü^ vnb ^iigemü^/ bermaffen bebwlfft er ftd). Sein beff âÃribof/* n. beben vnb eynbommen iff bie raubeveyber Sclaueninbem vnwtt yr vnb anffo^ feines Canbö/ biefer verbanblet er etliche in anbere M vmb aUerley notturfft / etliche müffen bawen vnb arbey ten atty I**â* Steen vnb poffefftonen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, . k^t
Sein vnb feines lanbs (Blaub iff be^ (ÃOad)omets.ïgt;erKort»9^ , Albeit obbreyfftgitheweibcr/bcrenein feber haben mag fo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
vnb er au^^uhalten wey ^. nun ber König hat feine IVeiber nidn emanbev/ fonbern hin vnb her Oeen in feinem Canb / fe red)^ f^5^^;^jj,c einem 5lecten / belt aud) an Beinern befonbem ortb Ãop fonbet nbsp;nbsp;^^
von einer ^u ber anbern/vnb fo er 511 einer Bompt/ff eher biefet f hn vnb fetn lOofgeftnb auf halt von ihrem eynBommen / (Bülten / bann ein febe Königin hat ihr eigen pofleffton / 5elbt/ vnb^rauwenjimmer bcfonber/aucbfhreanjalDiechöte⢠nbsp;^
König vbevgeben baf laffen bie Königin feien/ bef nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?â^^Lcfcftt
er bann jumorgens auffffehet / hat ein febe feiner Weiber fotn ip 5l«f «n wohnen / jugendyt brey ober vier effen ober gericht vnb 5lfch ba^ alfo offtmals bià in 40. effen bey ben Sclaué ^^^quot;.«ut«' gugefchicBt werben / bamie wil einfebe fr lieb vnb gunff geg«ââ nbsp;nbsp;r^//
gen/ vnbf hn ju fr eynjuziehen reitjen.Sein Dolet lebet in ger/iffet fhm nimmer genugfam. 3Hfo lebet biefer König ohnc^^'^He her herberg vnb SpetÃ/ hatein guteanjahlber Kinber/ gleich / vnb fo eine gefd)wAngcrt iff / befehUfft er fte nit mehr/ Kinbs loà Wirt vnb abBompt. 5gt;lfer weià nach leben auch anoe Æ .ip, renimlanbt/ber (V?ann tff aller bing ber DauÃforg frey vnb gebûret allé ben gruwen/ bie fehaffen mit ben Sclauen/ vnb tiw^ fachen an/ befonbe#ber groffen leerten.
âÃon Vem ©tauben/ Bitten hub ^kvbun^
bereiOoren. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^^
if ren (Blaub iff/wie gefagt / beà 4^achomets fantafcy/ÃP^^^^^ ^^^aber gleich wol fo fte vnfete gefehwinbe fubtüiwln Ãk^
-ocr page 459-jj,^ '......':5on5(maff«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;GCXIX
^U(^a^^*âf^^*'^^/lt;â«^^ vttfer vermag«« vnb vanish ffetgeanfebUge/ ^tfott » ^^ ^â^^ ^*â M^tVcrt gvoffev liebe (Botcee gegen me/ »nb vnfer
â^ ®®^^ Slt;flt;*Ue»/b4«n abet niebtö beflo wenigev/ba^ jv lt;Bc9 Q^^Au^ ©ott fey/ vnb verboffen gleich wol fel^$u werben «b wir, *^8 SââSlt;«»lt;lt;bts nn bann vmb bie â¬?lt;h4w ein ©ey ^b4«ri« glt;|ïlt;*lc âh/ftiA ?â^^ ®^^*^^*^**^''^*^ reichen tragen baumwollen tOembber 3lt;*»/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â*n|f bie tny e/aber weit/vnb bie if rmcl bi^ ju ben if lenbo z ''âU ö ^â^^ ^^^^ ^^^^*^ ^^â3 nactenbe vnb blo^ / tragen allein gleich Wh ®^^^*^^/ ^In weit 2kleybt an/vom ©ùrtel bi^ au ff bie 5üf / ge^ wSu â^ f^lten/benn etwa eine bià in breyfftg ober vierzig fpannen t^oh H *^^*^^^^^^â3^^^^^ ^ââ^ fehwanQ/ Re fragten vnÃ/ob wir fe fo ein ^fto^^^ ®^f^^^â betten/ bannbae ijl ein dürften Wabt vnb Sterbe ^â1 'h^^*^^ Weiber vnb Jungfrawen geben alle nactenb ob bem gùrgt; ^41 ** ^^^ Sürtel hinab gûrten pe einCeilad? vm b pch/ wie ein fehnr^Z â'W^^^^ ^*â**^ ^*^ auffbie waben/ vn geben bcybe 5raw vnb (V?ann fofii^^'^^fw^Mttff^^w^b^^npttragett peauch nichte bannbic$ópff/ â^^^â^^ ^^âââ^ machen. Ãgt;ie (ÃoXnner than viel prauwen arbey tZ hot c ^âââ^^'^^ ^^^^*^^^*quot;â^^^ Sâ^^jï«tälteifiburcha fat bey fnen nicht 'âSh^^^® ^ 3talia in bem 3lprlllen.Ã)tcfc6 volet ijl gar etnfÃlng vnb |lt;l^p^®^«wnen hingen/baf pe nicht in flutter vbung haben, if a infilA â®^ '^^^ vielen Worten /gefpräch vnb freunbtlich / feben bie fit o ^^*^ 3erne. 3luff ein nacht ober mahl$eit / jwo ober brey / geben «bS^^^'^wt^lt;*^^*^S 'ââ^ Ãpeip/ohnalle jablung/ felnb fehwarç/ , ihdi 'Ã'^^^teCeutb/welchen pch nach aupweifnngjree glaubens/viek 1 ^Mtags/ic.
^on bem Ãanbt hub fXcic^ ^amSra/bub von (rm
Waffen vnb triegen.
(2\3efe (Vroren pnb ein (Männlich ber^enbaffe Dolef/ftreitten ohn O^^llen Ãarnifchmitbloffemleibmit ihren Ãlachbawernoberihe fen k ^® ^â^^ einanber/allein pe tragen ein runb ^artfdien/bie werf-â* ®tfchûQfûr/ vnb führen fafï tóbtlid?e trieg / phiepènmic bitJïf/^^b^'ïâ^^XâPâ^Jlncfenoberflr^U Jtembleine@piepltn wie thiff'^^^ââ'^â'^^V »na/bamitthun peelnanbergroffenfchaben.3brc tf.;*âââr®P^nu|f benlenben vmbgegüct tragen / feinb gleich als ein quot;quot;quot;ga b«lb«i: tûref lf*«- ©ib«L
(cRf r 'â'(R'gt;lgt;lt;btb«aâȟtg«i»/blt;iti»b«8p«flüd)tf3«gt;«tblt;n.Ste«nt» utH? V ââ^^^ **^bem âÃobt/vnb wagen es wie bas viebe/bas von bei# quot;^lt;i»»bern leben wey Ã/bur: vnb bapffer.
â^bttbcmïïanbt ^ubomcl/fciitcn 5ót(Ãctt/^clbeni/pïteo/ t^ofgepnbe/ Dnberthanen/ tc. tófilichen guten Schwimmern/vnb anbern Wunz berwercten.
^^S^*^-^â^btcfer3ufel^ubomcli|lauffrichtig vnreblich in feinen Q^banblungen/ be$alungen/ vnb VerheiÃungen/bem auch juuert Z^ trawen iftbefunber gegen frembben Ceutenweld^em ich 3lloy/z IdiÃli nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;wahr auffglauben jufïellet vnb jutauffen gab/ von bem
« ^ bejalt/vnb von bem mir vil guts wiberfabren iÃ.
âtin wonung war bey brittbalb bunbert meil von meinem auf* , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pp i# Ãanbe
-ocr page 460-^ûi^ WcvMc f ^eö tiefet ^BdtOuc^^/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
fT4nbt4u|5 bem ffbiffmtt bent teb beym juba«^ $oblt;. ^^ G^^ÃîîÃbi »nberwegen etn dOérin «. Jar ait/va{î pb^it ba^ pe mtr fol« ^^quot; ^ meiner tamer/ bas id? ^iî gut anname / mb gäbe mir bunbert,^'Lzirbe »mbmetnÃatiffmannfcbdQ/vnbanberebtng/ biÃtebbejm^^â^ auffmem gut genügen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. r I
1^8 b«t and? fold?c vngUubltcbe feb winter in btfer Jnfel/bMâ^
lein vmb ^wey COauik von jyn/bere eins eines grofeben wereb
drangen in bas wafjer / bas mit groÃer vugeÃumigteyt an bu febUtg arbey teten Ãd? mit groÃer mftbe burd? bie Jortun/alfo bj »er baran vertagt/ vnb Id? mid? Æ br verwegen bette/vnb wohn einer p wd?t gefeben/ ba furen Ãe wiber au Ã? ber ein brer 5urücf/ber beytet binburdt/vnb vberantwort mir mein 73rfcÃy vnb tarn mtt et Antwort wiber/beÃieb rnteb nit gnug verwunbem mochte.
nun von ben Ju vÃen Ãüfe Ãnb nie reich an toÃlicbcn (^^^^Lt^f ber an gelt, bann tein gelt ober münQ bafdbà auf geben wirf/Ãe btto auch Weber SchloÃet noch Stäbecitcl ^otffer mtt Ãroin be vnb fclbt nuQ/ bas ferne Sclaucn bauwen / bat aber ein vberanp 9 borfams âVolct.i^eltaucb an tetnem gewiÃen ortb l?of f»â^^âââ%{/ Ãintg von Senega vnbCapouerbc ein tUiue weil vor bem nngejets ^ erfebtt vnb rbeifee von einem feinerTVeiber beren erbte meng« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
wiberbat/juberanbcen/btcbeltfnmb fetniOofgeÃnbauf/f»*^**® - nbsp;nbsp;,
babieibet, ifin jegliche feiner Weiber bat fûnff^Ãâgbt/^ubcnmtJ^ 9 nbsp;nbsp;nbsp;j
bcr3keyferau(hcyngcben/foe6jbngclnÃ/bataufh beyetnanber in einem Ãof/ ber ià geringà berumbvmbfchrenwn gefeilten groÃen ^äumett/ vnb verkennet / etliche löcfen »bntb^^ J^jg eyn vnb auf gang / feinbfebrgeyle Weiber / ber 2V6nigfchemet(tJ^ mitbitt anjulangen/ ob id? nid?fö tónbte baf er vieler 5rnwenH^^,^j feyn mód?te / vnb feine Weiber vergnügen / bieweil bie CbrlÃ^â rönnen.
Sic Ãnb febr groÃe eiferet/vertrao wen jbren eignen Sonftââ,^ vbev ihre Weiber/ 4ll$eit warten jwey bunbert C^Ooren auÃbieÃ^ ttig.eiOan muf tag vnb nacht burd? Ãeben tO^fvnb Wad?fend?«^,^^ jubifem^onig tompt aUeö mitfeblägen/ jennen vnb lt;*ttflt;hHr« 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
macht/vnb ligt in jebem Ãof X^olcfJbc bie beÃen ju flt;?rbcvÃrmö .^^ Ãenbeyjbm basfchlechteÃvolcfligtimauÃcrnOoffetn^belM icut^vnblOerren im inner Ãen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.j^H,
Jn tim jeben bof tÃein groÃer bäum/ barunber lige Ãe *^**Ti%$» ©en AbriÃen vertrauwet er baf bennfeinem eignen Doler/ w ^^^ gen fo Ãe bartommen / frey bif ju ber porten bef Honigs gepet^ (ein eigen Dolct nicht obneÃraÃjutbun macht bar. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, g.y^^
©ie prieÃer von 2ljanagi fo (btt jbr (Befaà Icbrenbaben bep macht fonÃmemanbtö.
So iemanbt feines Doicf s jum 2^6ntg wil / fo muf er »Mt/auch auf feinen freunben^nactenb vn bloà aller bing/aupa* .. menbie ^ruchober50rtuch vmbbie Scham Z auff beitrn^â^^ ^^ Griechen vnb bas angeÃchtauà bie erb neygen/immerju Ãâ^â^Het/M niÃauÃÃch felbs werÃen bif er für ibn bompt bif â'tjff br^y P^^-,{,1: tbut er eben als bótteer innicht/tebcbtewcilmitctwactnem/JtH* ^j^j^j
-ocr page 461-^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'5öu2(ttt«(f«. CCXX
f**^^^*^Wicf/Vttb gibt fm mit ^wcyen wotttnantwott/i« obev I)lf 1^^^^ ^â^^^^ foldgt;c ©vrtuttct aló ob er ©ott fdbö were.
IJeai^ ^^?â*â^^^®*^3 vnb ford) t feiner vnbertbnnen bompt bnber/bnf er ^inbt* fe^ ^^^*â^ ^^cef ober fAbI Uft foben / einem fein Weib vnb *^lt;b liï*^*^â^^*^^ ^^^ ^^ *^*â^ S'â®^^^^ geborfnme verböten, ^r Uft fteb **/Vhb^^ ^^^'* ^^ââ ^^â^ flunb ben gangen trag feben / jumorgens ei'/ ^«tbet^^^^^^^^ â^^^^^^^ Anbere ^eit vermehret er allcin ober mit feineti
^0« bem (BUu6cn/Sfüd?taï/©cfrtbb vnb Pttm be^ ^ubb^ meU/Jtem vonbreyen wunberbarheben eygenfd?rtfften
lt;m6 óló von grollen Ottern ober 0d)langcrt/ vnb beren âSefd? werer.
^^^(BUttb bifee ^^nigd mit allem feinem Ketcb/ifl bef (Ã3ad)ot O^f^ets / ben fneb in ber befebreibnng ber ^«refey. Jd) gerietbean â¢^W Ã*^^*^*â* ^^^ ©Unbene balb/ in gegéwertigbeit bef lénige/ w ik^ *^ ^^ ^ 5®^â bewegt/bef im ber yórfï lachet/ vn fagt/bj vnfer fol(b ^»twer/biewdlvns^ottfovilgnw tbet/fovilreicbcbumb vnb lt;ih/'^'â^*ââââ^â^3^^^* ^ber niette befïo weniger fagt er (te betten auch b«i2?^S**^^^5*â ©laubenvnb ©ott fparet inen ir gutee Oben bif fchs ^ââ^Rejegt nichts (gegen vns ju rcd)ncn)bcften vn wir Cbrtgt; 'âtnbp P^'^^^beif bie betten vnb bef^ffen mcynet er es würbe feb bore *»iitb ^^â'''ââ^^^â*®'â*^® ®^ffwbieferIVeUgeblt;nbetK/ verbotet er/ titiw ^ââ*** ^ââtt m ibener Welt erfïatten/auff blefc manier rebt er mie iHan ^®^^^^ ^*^ ^^â^ Cbrifïen ©laub vnb wefen fa^ wol. ii-r bielc fid) k ^â^^ ^^^ ^^^ ^snig von ©enega/als brobcit angejeigt ifl.Ãbie^ «ht u ^^ bnUenolU^órjlenberCWoren/ baf ibnenfbre Weiberein 4?tV ®â«lt;bt/bo|ï«ng vnb fpeif täglich jufleUen. ©ie effen auff ber â¢ff^Ã** ^^^^â^ ^^^^ ^â^ ^^^ Ã^refen/ bauon anberfxyo/ effen bef tage» btiih^^â*3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Wein wöchft nit inaU pim Onb burchanf /
lt;6ttâx^ âââ^ 5ubcif tfï. its regnet auch nit allbain neun^îOcnaten/allein t{gt;C â^â'â^'^f*âber/Jenncrxgt;nb^rrtd)mon«c.3ber5weyerl£yt?irf/ro^/ 6^^*^'^'^ â¢^â*^ââ^^â^ '^ föetesbif im JuUo / fchneibet barnach gerabim 'fhK^^*^''*'^^^ 'bof ber föee vnb ernb inbreyen woeben volenbct witf. «ct h^r^â^ *^ WaffcrWild) ober Wein von Palmbäumen gemacht/ fc«, pâ^ ^â«btighy t vnb fafft von fm gibt/ber ^aumifî gemein in bi'/ eik ^^â|b/f c fenen gefebtrt vnber fo ber^anm auf laufet, if in ^au m V2*^â*^**S'^*âb nacht jwojimlidx Mrbfen voll / ififajl ein guter w^®^ââ**^^oult;hfr^licb vnb truncfencsiflerftlich fuf als ein(î?cbt/ ^(â«^fâ^^^^^^^* ^^^ jöngretb / vnb wirbt fbe länger es fichbijliUieree
^^^âââ^ncfs haben feein jimlicbenotturfft/fonberlich bieför^ WA ^ââââ¢^*f*^ ^Aum flehen im ^clbc fehemmngernetn bod) haben bic oeS^**^^ ^^*^ '^^^ mehrauff^ufaben vnb hat ber 2kónig aud? erlid?c â^te^Aum/von benen niemanbsntd)tsbarffaufffahett.
'ÃOi i T â* ^^ haben ein 61/bas aUba wAebf t/ bas hat etngerud)wte «in lt;inS «^^^ ^â munb wie ein banmol ferbt vnb gilbt bie ©peif wie tttuL m^*'*â*^^'^ifîvngeheuwrevnbmancherley©chlangcnvnbOtj?
'^bat es an biefem orxb.
PP üq ^tltlt;b«
-ocr page 462-^a^f)t«bfef^frttgt;itf«^2Bflt6u^^/ .,
-Ãf tltd?c pnb giffdg/ccUc^ ntt.îDtc Ottern pnb jw^y lt;*^ %T(Wlt;*^' »nb Ungfr/on fó^/bk ©ebUngé nber haben bey be pûgeIvijT »^^^ fînbetnueb bafelbfîein gefehUd? cher Ottern/ bie ein ^^yp^^^/i^eaoS verfebUnben. ©roÃe weiÃe OmeiÃen Ãnb aueb an bifetn
^rer natur etUebe beufer ben /e^tgemelten Ottern maeben / vas ^^ mit ben meulernau^grabenbe/gemncb t »n formiere innwenbtg ^^ LSacbofen/flchen alfo bie iOeufer ba wie ein febon Ã)orff / lt;f ?J ^ .Ã; oberanberthalb hunbertaneimort.^6 Ãnbuueb ^îP^^â^t ^Ãuberer mit ben obgenanten^hieren/bie Ãebanen wie finbt amb 5» Ãenega in bifem UOorenlanb mancher ley thic^-Ãnb faà alle flt;b warç ober weif/ober auf bifen farbengetheu^â fieoparben/IVölÃF/ Xoehboeflin vnb Ãafen Ãnbt man menge. ÃDa Ãnbet man auch bauÃenb (wie bey vne bie wilbc -if lephanten/in irer gefeUfchaÃt baher gehenb^r art vnb^ Ãnbeà bu anberf wo. .if 6 ftnb auch in biefer reÃer giraÃFen/ ber K^/ gey in groÃer Viele/ thunben (lOoren groÃen febaben an bem PâH Æ barumbÃe/nenfafl nacbfleUen/Ãe Ãnb maneberley färb/Ã^wn/ 9^^ geel/obervonbifenfärben gefprenef let / beren bratet llt;b
bunbert mit mir in Dijpaniä/gab einen vmb ein 5)ucaten. auch bife Canbfebafft felgame ©enf /maneberley färben. Ãgt;ev k gey verwäret fein neà wunberbarlid? vor ben Ottern/ blt;«^f ^®Jâ â «r Heb an ein febwacben aà ber ben Otter nit tregt. Sie fah«n nwŠ» r ein UOeerwunber/betaÃeten meine bÃnb/Ãridjen Ãe mit fpeywev von natur alfo weif/ober alfo geferbtwere/baö Ãegrof wunber*!
XteiÃfchlecbt Doicf von narung vnb tleybunginbiefemilauPâ,,^ Pferbt Ãnb in hohem werth bey inen/ geben etwa vmb eine neu» r J jwolÃâÃclauen/bann all ihr hanbel/ wie gefagt iÃ/Wah»^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;juip
gebrauchen Ãlt;b gar feiner (V^ùnç. ITreiben auch g*^oÃe jaoberey benPferben.
^cn ber fröHefxht ber Leiber in bifem (anb/mit finden/ fpringen/fey tenfpiel/vnb von bem reichen ©am'/ bra vnb Capouerbe.
Z^^^ô IVeibf bilb in bifem lanb ià wunfam vnb f»^0lilt;h/piâ5^^2. get vnb fpringt/bod? nit bann bey ber nacht fo ber(WJ y ^^^ 0ie verwunberten Ãch ab vielen bingen in meinem 0d)in ^^^^ ab bem fchiÃ/vermeynten ee wer ein groà âJThi^/bas vne allo^S*' ^^ fchófslócher faben Ãefürbef fehiffs äugen an/barmites fâ^*^â*^jf4fo cs hinauf wolt/nam Ãe auch wunber / baf wir vns auà bem^ In bie weiteburch alle lanbt auf wagten. Jeh lief Ãe hören ein KStpor* einer buchfen/ba waren fy vor forcht fchier geÃorben vnnb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^
ben. Jeh lief ihnenmeinen ©ehiÃmann eins machenauÃd^^â^.Kj^c/ galeÃfchen ©acf pfeiÃen/mit 'Ãuch vnb prangen allerley p^b 0 ^^^^ ba vermeyneten Ãe es were ein Icbenbiges '5hier/bas fAnge nbsp;nbsp;C^Ãge#
Ich/ es were ein JnÃrument von bänben gemacht/ vnb gäbe Ãe ^1,^^^ blafen ihnen in bie h Anbe/ ba fagten Ãe/ biefes wer ein pimmem fagten auch wir weren groÃe Sauberer /es f Ãnbte ohnebef v g ^jv ek fpenà nicht jugehen/baf wir folche bing $uwegen bi^Aehte»^,^â rgj.^ wa Viel tage febiÃten/ vnb fein ^rbtrichlfehen/Ãe fahen au J iquot; J ^j,^^ ©chiÃein bergen brennen / bef Ãe Ãch gleich entfagten / nbsp;nbsp;^^/^rf
bers von feinem X^iecht wiÃen/bann von bem augemacht^en J^^^^(.u
-ocr page 463-g nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'3?on2(mfr(fa. CGXXI
'^ Vttbobpcwol 73ynett b^béit / wifpn Rebocbb^# I)tt4 cr nbsp;^^binwlt;r|flt;tt/nilt;bt JW brauchen/fonderalldn vontJonig
2kctH ^â®^/ ^^^ 5**^ â^ ^^â ^^ââ^ verfîaubt / vnb machte Æ bn etUebe x ^^^ ^^ PialU filmai verwimberten/ »nb (pracben/wk ebrr/ lt;b«^ fl^**^^^*â3* 0*^ baben allein ^weyvnbóffiiebe ^uflrumencZ ®âS®'^*^âp^*** nbsp;nbsp;nbsp;^*â lt;Bd3lt;» mit jweyen fey ten / bavauffrafplen
âÃ)on ber 3»fct ffapouerbe vnb ©ambra/vnb breven anbem/aueb von berfelbt^en eynwob'/ netsteen.
Æ Ponetbe Ugt auch int Ketch ©enega/etwa 40, welfcper mei len von ^^°^5emelbtcm ortb bauen ich au^fchiffec.Ãgt;a ifï ee bae gan^c Jau W5i 'ââ^@ontmer.Ã)te ^4um la|fen vbet bae gan^ Jav nimmer »nhx^^^**^^^â / ^^ r«3^ bannbap vor ein anbere beraubâ «efehoffenfey Æ lung bae alte naher fehieb.
^lt;n«uS^^® ^®^â^ *1^ ^*ââ König von ©enega nit vnberworffen / w6h 'âÃi '^ 5ûr jlen vnber ihn leiben/barumb baà er i bn nicht jrlVetb **«« c ?*^â*^ *^^^^^ vrfach nemme/vnb verbaute pe für ©clauen/ föjotk L ^'â «Uentb^lbin (ÃOorenlanbtjutbun ppegen.ÃDiefe (Den-i' Ottvt « *^^ ^^^^ ^Ãrjlen/alfo auch beinlt;5tauben vn lt;5efaQ.©chiep Petbc !» Pf^*^ â^^â^ bem/fo ftceinen nur blutriÃig machen/fo muà eu ^^\'^\^ ^â'^ ^^ *ââ^ ^^*â '^â^ â'^^ ^^â^^ m3gê vnber feine geborfa^ hctid jS^^/wiewol es ber von ©enegaofftmale verflicht b^t» -ifewo^«
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^ 5weyerley Dólef er in biefer jnfel ober Canbf.
Mb?*** ^lt;*ttbt ©ambra ligt auch baà hinab im (^orenlanbt vnber^ ^ibtrn^®^^^*^^^» ^^^ eynwobner bebennen alle einen ©ott / feinb auch ^jolauben jer|ïreuwet. if tliche (^achomete/ «liehe ^bg^cterer.
^ (h ^ ^oren rbeifen weit boch in ihren ûanben. Jr weià iÃt fall wie: â^«m *ââ^â Q^â^^S*^/ (ÃOeerbaçen/Ka^enbâlg / barauà man bie^i^ 6ielt;fl^^'^**^ Semeirt bey Inen. Jtem vtl KeiÃ/bcà vil bey |ne wächÃf^ lt;ihlt;r» â¢â'ââ^bgt;ttnbÃPeyfch»ifUph«»«« ftnbgemein bey In bercn 5^n ^â'*â^^f ^ââ^ ^ââ ^â^ ^^â'^ (panen brey t bie ich bl»* ^khev ââ^âfpÃUiambem.jötrfben ju einer fehenebe fchicbet.©ebrgrof|c ^âttett?'^^^®^^*^**^^^^^^^®^^*^^*^* 3^^^^â^ ÃTbierCabulo genannte ââWi®?»^ââ ^^â^P^^ â'lö ein Kuw/aber nibere 5üà / gefpalten Klau» ^^erfi A . Ã*^**^ ^*â* ^â¢f®/ ^^f jween gro|fe ^Ãn jwey er fpanen Ian® Sériât alà ein ©chwein»
JuklG r^^^^^*^^'ââ^^(^^*^ meilen vnber ©ambra / ligt ein Canbt vnb yA à v**^r* S^^^^^i^hat fein eygen ^ûrfïenauff (ÃOorifeher ma»^ (^0^ WnetnifB es ibe beiflèrvnbibc vnucrfbenbtgeralfb/baà vnfere ââ41** â^^^ â^^^^^ bolmetfchen bónnen / vnb einanber nicht verneinen ^ââ^tiig^i^^^^^^^* ^^®^*â ^**^ '^^^ biÃmals nicht/ vnb fuhren juruef in, ^'H andere fc^iffart j^err Teeters von 0hnda/dn6 â^ruc^feffm **on Ctf bona gen Calecut/was jnen begegnet fey/vnb waspe für fel^amc lanbt vnberwegen
gefunben haben.
§z(^{ ^**^ ^â Ci^bona in ©O^tes Vlammen ^ult;rpnben neuwe Jn^ ,y|âW etliche bunbert metlcnauÃfubren/fanben wir jwo groffe cyn»^ bewome
-ocr page 464-5)4^ Vif rbfe tÃfil biefee ÃCrItPwcÃ^^ nbsp;nbsp;nbsp;^^
lewonte Jnfcln / in einer bcrfelbcn fitsen wir mi^ 511 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*i2ecfd)Cti
ba ber Ccutb vngewontc (lOorcn / bic rnfere UOoren *ââ5^ Ãk^bc« â^ niebt verlieben moebten/ wohnten in elenben firkin nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L« gt;^^^1
etlichen benfern feolen/baran|feine (ÃOenfebettbilb/bae|r3^P9 ^^^^ ben Re ebrten vnb anbeteten. 3Da wtr einanber niebt 'â^^^^^*n; ,£t: met^ ten/joben wir halb wtber ab/febifften weiter bey fùnffçià ââ ç^rba^ len/fanben ein Canbt von Ihrem 5ór|len 23efegue genannt. J Barnen wir an ein orth bemgaben wir ben nammen Cap00^**5 ® bey 100.vnb40. welfcbermeil von obgemeltemort/pnb f^5*^ g ujek weit erfebeinenben grünen Räumen burebfeÃt. ^Ãâ^nnphinbey o» feber meil fanben wir bas allerhód?|l orth / fo vnfere feben bettenvoll feboner grüner ^Aum/Ãommer vn ben wir ben namen ©agrès/ barinn wonen mehr braune b^t ' |^j«n/ 3bgôtterer/biebabilbnifvonbolQ/geformtalsein(îOenfcbn^ JJ |înb aller btng nadenb / bann vmb bie ©cbam tragen von tinben vnnb fcbolffen von Räumen, traben bann pc von Beinern Ifijen wtffen. ©te leben von bem wig^Jtem von ^onen faf olen/hnbê auch gute Ãüw vnb ©ey pPv 1 aber nicht vil. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ruraro^/
Don bannen vber é.ober s.metlen ligen jwo^nfelnnicbt r^â^^^JJi wûfî/ vmb biefe refter tragenbie cynwoner bie obren voll (Ãolbt/aucb an ber nafen beybe lt;l0ann vnb 5t^nwen.XftIicbeTvetP fes lanbts haben lieber in ber leff^en von natur. Jürbaf f^^^l? â^c/nd. Ãufs vnb orth vber 40. meilen/ bem gaben wir ben namen ©⢠Darnach bey 50. meilen fanben wir ein grünen flufs/ für btefewgt» fiufs au^/vber 200. vnb 4. welfcber meilen ftnbt man ein fch^gt;â^Jâjäkj^ Unbt/bem gaben wir von feins luffs wegen in vnferöpracb b(»ö F.. ,^ orth/aU^eit mit grünen ^Ãumen gelieret/vbe^. meil ftnbt m4Uiâ ne jnfelnvnbewonet/biebieffenwirbiewilben Jnfeln. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, - â^f
IVeiter hinauf ftnbt man ein rot lanbt vnb waffer / baf w*^^â Ãi^rbtrich nennten.Dmb biefe refier iff bas C^Oeer vngefîüm von W . vnb ablauffens willen, ^aran ffoft ein Bleine 3nfel bie wir nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/
egerten willen bafelbff vmbher bie Jnfeln von ben ©tulen vber bife Jnfd ijl aber ein grof orth/ welchem wir ben namen 5*ââ^j 2lnnam / barumbbaf es an 0. Finnen tag erfunben war/vber 70â funben wir ein flnfs/ben benannten wir ben palmen fufs/von wegen ber Palmen bie an bem vfer flehen/ barnach vber 70. man bas orth ber Ãüfs / bann allba ft het man nichts bann flüfslin/bamit bas fianbt gefeuchtiget ifl. Hach 24. meilen aber ein orth an einem ^erg gelegen/ bas wir bas ort bef bergs tKââ ^ ten.^aruonbey lt;i. meilen ligt bas orth Cortefe/ ba fahen wir vil 5ewrsauff ben Räumen vnb ^rben/ alsftevnfer Ã^âA^, nbsp;^iTcr
wurben/in verwunberung ber neuwen bing/ vber ilt;^. meil ifl ^ââ Walbt mtt vilen ^Ãumenbie floffcn bif ans dOeer/ba blt;gt;^v*** Wd«/ lt;V?oren/ bie gebauchten ftchwolgerüflfeyn / mlt etltchcn fpi^igtn flectlin baran ein eif lin/ wey f nicht ob es Ihr pfeil ftnb oa fahen wir auch $wo Cartfehen von 11 Ãber gemacht. ren ft engen wir einen / vnb führten |nmit vns in Portugal*, nbsp;nbsp;,,^æ.
Dmb biefe refter erfebiene vus auch ber grófjefle erfchrocren» 3 5ifch/fo vnfere ©chiffleut vnb wtr |e gefehen betten/ber giengbapc 9 gen vnferm ©chiffmtt groÃem faufen / flrubel vnb wallen/ vnb â^^^^
-ocr page 465-'25on2(mcn'flt;».
CCXX!I
wiR« r ^^^ inbetn (SOccr/crbub etwa fern grauptme b^upez bap wiriti ^«m^**^**^^*^^^^*^^*^*^^^^â^^^^''â^'^ '^â^â^*^® ^â^^^^ wcnbtcit vttb ibmanp «(bt'''^quot;®*^^^^^*â'^ »»^w««vblt;nttiiKlnlt;vmlt;tlweglt;«nod?|«blt;» Zbm «tk ^^^â^ââ^â^llâttbcvgróffcaló vnfercgvoflcnCSalccn/ober b^«ptfd?tffz «baf ^'âââ**^**^ rlt;lQ^«^^ gcjïalt mievil fiuÃien/b^ ptuc PofJert/fébxm/ !P**gt;Mit mógen gewefen fcyn.
*000ȕ^w^ soo. jClt;3ccvfd?i|ften/bitt^
^â^^ ^ wirerfunben b(t«n/ bne nenne man Ca'/ »bttS®*â*^P^*^*''^**®*i^/ b^eoreb berguteniOoffnnngz fnb^nwip StofiX ®^^btnau^/bey lt;^oo, Ziege funben wit «ngrojpn pafs vnb eint 5«lf ^â^Fâ^^^Wer UOorenen weldjew ©olbtretcfoen Ãnfö fteCBolbtobn bevf ^^**'^'ââ^ befb^lben vnö eingnte fum verbiejPen fo wir cin^Donac fo râ 'â^â^barveeë, 3tbev wir fdjitfeen allzeit nod? fórbnp bey 300. vnb h^*k*'^^^â'^^â^ ^*â Pbegroffe Ãtabc ^Oclinbe genannt/ mtt manten «b^^^'*â^^'^ *ââ^*^ ^â'^^^^ (k)oten bewonet/webet wetp noch fd) watç hf* ^^^*â*â^â^â^â^^ââ Ogt;**ïgt;lt;«â»^â^faflfebóne fletnine benfet an|f^00/z |f2^^â^^**âS^^*ââââ^*'' ^^ fflt;3«tt wftanpjn Canb. 2gt;et2^óntg btefet èiink'*ââ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vngetn / gab vnö ein geleitpmann $n/bcv
ââ^Welfd)/von bifet flabt anbetpwo.
b x?****^ febilften wit vbet ben ^tom au|feinet feiten bey roo.Ce» tarnen in btc ffabt Cakentz bie obn vmbgefabten ben getid?tcn 'ânbs^^ ^*^^*ââ^â' ^â^^ ^°â°* '*â^ 800.lege/vnb ijl ein lege 4. welfcbe meilÆ ^j x®âWad)ct ij.canfentvnb2oo.welfd)emeil/vnb fovielwibetbeym» »oü*^*â^ ââ*® man anff bas wenigfle vnbet ly. obet lt;0. UOo naren mdic «Mih ®â*â* quot;^^tfubtenaup jn £,tf bona am 9.tag bef lOenwmonató/ kt ''^^^â¢â^ttb tarnen wibet anbeymfd? ben lo.tag bef t^ewmonate int * ^â^99. blieben auf jwey gantet lat.
hüt^*^^ 3^â'^d?cigteyt vnb ^utgetltebe poUieey i^^u Calccut/wet ei^ 2^ âJ Pilfebct wabt obet anbetn liften betteugt/bet vetleutt all feine fHi?l^â'â^P*gt;lt;*ö/âââ^^lt;*âgt;**»^f ^â^^ ^^^ entleibet/ bet ifl ^ubanbt gey 2 U^â*â*^â ^^^ lanbt vnb ftabt Caiecut / and? von jten gebtAud» /Whblen/glauben/tc.anbetpwo in bifem btieten tbeil.
®igt;n ber SYiccrfart quot;Petit penarie bep óbcrfteh 5j)4uptmaiw bef Aónige von pottugal vnb waó et aufffeinet fatt felQamd vnb w»nbetbatlid)6 gefeben vnb gefnnben bat/von Ãanbt vnbÃeutben^
^(Hno VOO. fd?idt bet ^ónig von Portugal If manuel genant auf/ ^ÿâ*lt;^«» tOAuptmann/ felt^ame bing $uerfaten ne we Canb vnb bd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãnben/aneb newe ^auffmanfebais $u treiben. 31m 9.tag
pP ^«tften in gemeUem fat / fabrebittweg bte obgemelbtcöd)i|fateZ ^Wt«nlt;4foim (koereen bard) bie ^nfelCanatiamam 2,1. tagUOarcif -ötjb bie 3nfcl Capouetbe. ^amad)am 22. tag 3lptiliófabenwitrgt;on r^*^'^ ^â'^^^fd^affr Z ju bet febifften wit z fanben allba ein Ve*llt;tgt; w Jnfcl mit gtawen CeutenaUct bing nadenb vnbblofglcid) wie l«9«borenPnbottallefd)am.
.©ife ob Re vnö wol webet buteb wott noeb jeidjen vernemen modio ^ö / febod) aie pe vnfetn guten willen vernamen y et zeigten pc vue viel P^witwfcbafft/ mit bauten bienflenZ fügen vu vor fre when fparingen/
-ocr page 466-55tó eierbfe tCnf bicfrö ®ett^uc?^' nbsp;^
brtl|flt;tt vnó tOolQ vnb fó^ WefTevirt bae 6d?tfftragen/ J rf ^lïf^/bf* vne (tn j« bauten vnb Mufeben g^ben vue jre bogen »mb læ^ ^^^ fuctl cenbUtcer/ vnb betten »tl butQwetl mit »ne »nb wit vorn »fet weren /re wonungen/bebtn lt;tUd?e ber »nfern migng ^ÿ flecben eUbe meneberley ferb peppegeU / vnb ein wutç {iâJ,j^f^ gnemeCwelcbó frérot tfl fo bte 3lrebé eflen^en febeUen/ftwet f ' ^^^j, tenbletter/ct.i^e pnb wolgefcbidteûcut »on letb/mît nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;for^
^ert. Jbteeugenltbeonb eitgbrrtwenltnbengeflricben^n gt;nbsp;^ ben/gleieb eb etn ^tlbt. Jbre »nberflen lejfijen pnb »oil â'ââ^^^ ..^gd' tregenetliche einblewen(ïelnbengenbe/ctUebeelnbeyn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;m|^
etliche eln grónen fïeln/elfo euch ble Welber / Jb« benflt;*^jâjï»MiSr/ ^^ gemeebtvon â jïen ber bäum bebccft.Ãle beben febt grofR P*ââ ^^^/ bnb mit ^eumwolllnnA^eu^getbellt/bee elfo bi^ln?o. ^]^^1°L«W nungen In einem beu^ |tnb/»nb eln /ebed feln cygene groffes 5elr.ï)e fenben ober feben wlr eller blng bem^tfen nbsp;nbsp;nbsp;L^y
iV^ereU/beo bolç bouwen »nb febnetben be mit ötcln. Ã^er P^^E^Jn# bnb etliche ellbeln ber groÃe els ble trennen. ^sfinbeuchP^r chetlcyfchóncDógclbe/eub welcher Rebern fie /re lOót meeben» Xlenbtffhetft Ià febr grob/»berÃüÃtg »on »Uen gütendAwinen/r ten/^fchcn/t?lrfd)cn/3gneme8 »nb^eumwollem^nbUfemo i/i ben wlr ger beln lebenblg ^bler/obne Dógel »nb 5irlt;b/ ^^^^^ât*^ «fiWâ^ ellbe feben In ber groÃe els eln welfch füberig Welnfefs/ben £â^ ^i^ betten gefengen / eber linger / runb »nb tugdeebt / er b^^^ J 1 dn Ãchwelntlcme eugen/»nb feln $en/eber obtê einer elen nbsp;nbsp;nbsp;u^uc |
belbenelenbreyt/ eln l^wenQdner elen leng »nbbreyt/bett nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
els eln Schwein/ eines fingers bief. 3Ln blefem ort meeaten wit ^L# ^ln Creug/»nb »erlieÃen ellbe jween^^OAnner/blejumtobt»^^ let weren/»nb eu^gneb euà bem Cenb verfebteft wutben.^11^^ ^^^ erzeiget fich nb bette es eln mltlelben mlt /bnen / »nb troÃet cben/els Re Ãeb »bei gebuben »nb blnber »ns muÃten bleiben, bennen febiÃten wir em eylÃten teg dOep In gemeibtemjnt/' I** euÃlSonefperen^e/ »on blefem ^eerweltter benn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j «fjcH
Cege gelegen / be erfchleneeln Cornet gegen bem Ãenbt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fXik
n^^t enelnenber.2lm »1er »nb ^wenglgÃcn teg (V?ep Ãel^ P 1er IVlnbt en / »nb »berellet »ns »nuerfebenUeb / be^ ble ©lt;^ |^ ' $werch en dOeÃbeum fernen/ »nb glengen »1er nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(
in einem eugenbUef »nber/be erfchtnefen ble enbern Ãeben oW^ ^ 1 pe gleich jem verzweifelt/ Ãt leben phon In ble feben^ geben bette -^ peb JU Ãerben verwegen / »nb würbe pch bes (lOeerbermciÃeu^^'^j/ ben »nb gefebweUen/bes »ns gebunef t/wlr febiÃten oben em ^ubetnbt würbe pch ber quot;Wlnbt legen »nb »eränbern/nocb ^ffSnert nbsp;nbsp;1
benSegel mit nichten bem Wtnbt geben noch »ertreuwen.3ltP ^*^^j.jj nbsp;nbsp;â¢
wir In blefer vugeÃumme von elnenber / fehlet febes Schiff^â^ weg/ »nb febiÃten $ wendig teg on eilen feget
âÃon bem ^6ntg 511 Sy^cünbe/Jaffafk/bnb $^i^^^^^ nbsp;nbsp;,.^
^/*0Ãben gt;4 teg 3âln wutbenwlr bef Cenbs ^treble unp
1 febiÃten euch euà bes Königreich (Pelmbe / be begegnet ^^^ quot;^^Zwey dOorenfebtà blc fprengen »or forebt euà ben feblnj,^,f lt;IOeer/werÃeneucb viKBolbtebes pe»onbemlt;5olbt23etgwe ^ 3uÃulegen (lOeUnbe weiten füren/ ins (V?eer / bemit es »ne
-ocr page 467-^namertf«. CGXXIII
«uó nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;««men wir bic febiff vnb was noeb barinn war / ce erfoffsu
â^«Ueb perfonenin bem aiipfcbwimmc«/ befonber TPeibe perfonen. hh ï?^â*â*^^ââ^f^tt«âlt;*^/ttlt;nï»/»öttwrtncn (ïc febiffrett/ vnb wer jic we^z nidft^** ^**^â^^*^^ ^^â^ t^^wpeman : er were ein (Dor/ ein âDetter bee 2^0^ Ube ^^^^^ââ^^^/'^^^^^ebiefe^wey febiffmit (Bolbt vnb Ceu eben begt; inb â^'^^''^^ 3lt;wcfen/vnb wie fmfein'Weib vnb ©on ertrunken weren ' w?**â^^â^*^^*^â^â^*^^^'ââ^ f^^*^/ 'ââ^^^ ^^*^ 2lt;ón»g von (DcUnbe wt ^^^*^ ^â'^^â^^^ war/febnfften imbic febiffwiber/ vn eUee wne wir Wn H?*^ââ^^** *^^^^^^ ^â^S*^oOlt;*^ ebrentbUttong/ fragten vne / ob ftbwü ^ *^â sauberer bey vne betten/ ber bae golbt an ^ bem (Deer bo ! ^intt ^â'â*â^^â^âââSteeën wir/ ee gebótte ben Cbrt|ïen niebt mit biefem W '^*â^ Jugeben/ nlfo bnmen wir gen oaffale in tutten tagen. 2lujf ^â^^ bamen wir ^n einer cleinen Jnfel mit bicinen CetitbenZ âl«bó^?^^^ââ *^^^â^^â^ Ãaufpeutben befe^t/bem Ãonig^u Cblt;lba5»gt; VonS ®â ^^*^lt;âRtten wir/vnb namen cm glcybcfman/vnbfcbi|fceni f^^^â^^â^^^^ 9^â' ^btUoaam z^. tag Julp. ÃOafelbe fanben wir tic/ïâ*^*â^^^® fe^tgemcltcn Könige/ babin tarnen wir mit ^. fegcln/ bta/fr ^t^urben nimmermebrgcfunbcn/aUbaipvicllt;5olbte/3tm^' i tev^â^^^^®'^âf*^^ 'âquot;^ Kórlin.èae void* gebet geHeybet in vap gn^ ^x^â^^fllâticr Ceinwat vnb ©eiben/ femb febwarge fientb.
ïnft ^â^^^tiigbafclbjïliefvnebalb gckyt^ufagen/vnbtamenmie ^^â^JâttbAwptmanttjnreb/wte Rewolccnmiteinanbertaufffcblagen 1 nbsp;nbsp;nbsp;âz^â^ley gattung vnb fort/bef waren wir wol$ufrteben.
' j,L ââ ^orgene geraw ee ben König/ vn wolt vne weber wiÃen noch hiî**ââ ^*^*^ â^^â^ weren betrieger vnb lanbtUuffer/ alfo febiffeen wir tv(u^^^ââââ*^er binweg/ bann pc perdten fKb flt;br / beforgten vieUciebe âââ^Itenbic Jnfel ey nnemmen.
Jde ^^ ^^er«mpvomligen viel Jnfeln vnb ein groffc0tabt(Domba'z quot;^i*«t/ bat ein (Doren ju einem König.
Wtö **^^ââ ^â ^^9 ^^® 3lugpmonat6 in offcgcmeltcr Jarjal tarnen ^Uhff ^^^**^^^^^** ^^^^^ ber Kónig ein groà wolgefallcnab vnfer ju^ hh/xfÃâ^ 'ââ® cnrpf«ben buret? jween achtbare vn vapcbrliebe (Do# him ⢠^^^â^ timbtcn/fcbidt vne and viel Capron Denen ©enp/ 4)Cto ?â Pââ^^tangê fo gut aie manpein bcr'Weltmóebt pnben/ wek ka t ** ^****^«quot; Jw gtoÃer labung vnb flatten tarnen. $gt;ee anbem i bwïâ»â^***âfwort ber Däuptmann gemcltcmKénigju(Delinbcbtc ca/j ^ fdendung bee Könige von Portugal/ bic vber taufent ^n» gt;» wertb waren / bic nam er mit groÃem band vnb wibcrgeltung ^óh* â 9®^^^f tt vne auff Calccut ju. Don biefem Königreich/ feinem W vnb glauben baà bu broben nach ber länge gebärt.
âÃ^on bem reten vnb *perpanif(^enS5?eer/hnbhc« etlichen Jufeln/aUcrmciÃvon Calecuc/ fbrem Kóntg/Dold vnb gewerb»
Ã^öneDclinbcauÃ^Calccut jit/ fdifften wir für ein Goldreich« ^^gtoÃe ©tabt/(Dagabafto genannt/weiter fidaup faben wir ein W J^^quot;^*â^dttge ©cabtvon gemewr in einer Jnfel/ von bannen bauÃ^^** ^'â' tarnen wirauÃquot; baeXote (Decr/ babcrumbligcbae pWecha/Ã, Katharina Kerg/ babin bringt man von 3llreyro Ã^g vnb
-ocr page 468-?)à ëViabfe(ÃfiIt»fffc^®fK5wcÃ^/ ^ mb 2(U^anbri^ «bel gcflctn «uff ÃDromcbarpô/bj ifï ^tn 5^'^S(^lt;r* CameUn/bAVuort wer »11 jufagc/ wo mt «nber^wo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pev^
00 man mm«uffblt;r fdetett blt;tt|lvom»bcrflt;bvt . uW fifd) ÃOtet/ë wcldxftt »Ugtofle Unb »nb mâ^tigt^^ W^^ A,ic brobê nrtd? betUng cr^eU/ etwa blt;m ©olbS vb ^lt;^byl^t^yy _p^/ tbcUbem 'S'livefë $«gcbódg.ï)4fclb6 ligt cm mächtig« 3quot;I^ .^^.âs.^tit bem 2^óntg ju ^ulf^d^ugebbttg/welche Æ bvcb Anbei bnben W J mUpferbenbte (te jubobem geit obn werben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L.tztdti
nu vber bn# pcrpanlfcb^lOeer ligt bas Ãontgteich *^^ j^ fo fruchtbrtv C^nbt ' als man es in bet Welt foil Ãnben/mie ^«w/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|
bevn/Kei^/TOacb^/3«efer/33aumwoll/Weyrauch benaUetbeite* 1 berb«feïn2lbgbcterifchem»olcf (tnbgroOc^auflleutb/bieetns fP fn3rabiain/eins tbetb InJnbtam banblew/vnb gen Calecnt/^ «^ auch groÃe CAnber »nb Abnigrcieb ber (Poren/ vnb bas feb»^ tige Abnigreich Calecut. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.^i
3ll|b ^ifften wir fórtan/ bas wir am 22. tag bes
lm (ar (P. J). Jnblam anÃchtig würben/welches in bem lag/bamen färba^ $u einer Jn(el2lgrabiba/ eins (Porem ^â^'^***.«0 sieben bic (poten »on(PechagenCalccue/ba lubcnwirPolgâ^^^Lj; wa|fer.Don banen bimbert vnb Ãbengig Cege ligt Calecut/ tarnen au|f ben â¢?, tag ©eprembtis ba namen wir geleyt/vnbwu ^ »om Ãonig fchon empfangen/ bet cm gro^ wolgcfaUen ab t un jft bete/ ba lieÃen wir vnfer gefep w g abgebh/bc^ (ie ein gwflen F rfen namen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;-
Don ber mAchtigbcytvnbberrlichbeyt bes 3^ónigs Jââ^^%d tan niemaubt genugfarn fagen/es ià alles von (5olb/0ilber geÃein burdgt;bugt/was cranibm vnb »mb(bnbat/biePAnb/*gt;b . ^ü^/ ©órtel banget alles »oll lt;5olb/ »nb allerlcy ^bdgeÃeinj^ ^ .^ gleuf tais ber 0onncnfchein.2(lles ©efehir:/ 0cÃcl/ Dcebgetran _ »on ©olbt / 0ilbcr »nb ©ulbiuÃActen. Hiemaubt barffbif â^^%^s( fchrict ju (bm/auch auf feinem ^be(/(a Darter »nb Driibcr/ni^â\ ^^ barÃ^in aururen/ »nb was man (m gibt/bas reyd?t man (m aan. ^ 2là »on einem ^aum. Wcrmit(mrebt/muf fein bAupt »nberpWI eden/vnb mit ber banbtbarauff grct|fen»nb mit abgewenbeen aus ^^ mit imrcbcn.0obifcr^$nigaufrcltt/tregt manob/bmeinPa^L^j beef/ba geben voran bic ^ogenfehAgen/auÃ^n vnb »'âbenfinb^: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
»nb pofgefnb mit bloÃen Schwertern »nb uart fchen.0s ^Ã^ lt;^
ober bic Königin Ãlrbt/ verbrennen Ães mitprcftlgcn bolÃ;J^M^j)tc
nig bat ferne Weiber mit feinen prieÃern welche nadjbem
ÃSttig verwefen/ (a es muf vor be Ãonig/ einprieÃerbie erma .^ fo ber Ãonig Pochjeit bat/bey fcblaffen/ vnb bem Ãonig J« ^raut ober 2^$nigin bic Jimgfrawfd^aÃc nemmen bauon vof'
5)ic ey nwoner bif Canbs gönnen auch Ãen verwanbeenva 9-^ ten freunben/ bcy jbren Weibern jufchlaffcn/ vnb ebten ^^ââ?.^^^ MoÃ/ ' ben Weibern auf freunbefd^aÃr. j)te Weiber geben aller glctd) wicbtcCPAnncr vn ber Aontgauf genomen vmb einem fehur^ von Caub/^cbern ober ^aumwoUm euch nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»«^
ein Ãbr »nteufch Dold/vnb fabet anachtiArig bas Weiblieh*âOP' i treiben/lAft fteh halb beÃorteren/ban fo ftejungfrawen
-ocr page 469-M,tH^ â'^®^ââ^ nbsp;nbsp;- ccxxiin,
Wju f^^^^^^' ®^^ â0^â ^â*quot; 15vot nod) ^Uyfebz bann co^ crUub^ Wtb/i?^*â^ geiten ber pfiejfev/ trineten hinïücttt/lt;fllt;rtrtU(b ntebt ^â¢^«h fi^ ^*â ^lt;tfZ^uttetz (^Otlcb/alUtiey 5*^ücbc vnb Surfer, ©ie wc// ^tWI{ ' ^\^^^â^^^ bes tugÃ/febter au|f Ocybnifvtcnfttten. Ãber Ãontg ââ^if^cbênbunbert Wetber am Pof/ju aUcrUy rtvbett rtUer/ ' ^t^bcnligtcyc.
^lt;'l«lt;^ötfï«bct man ,Krtuf0cutb mrtttdxrkyfbrt/gUm *â«/l^^® 'ââ^ tlcybung/von Crttnbcyrt/CbAyro/^Hc^anbru/pcv* ^^^â'' **â^ ^^*^âÃ^üvetcy/ von^abylonta/btc tretben )btlt; â^â^ mnnebetUy gnecung vnb wnbf/nU (Bolb/ ©dber/ â*'^â^Sâf^lt;w #Ult;rlcy fort/ fpcccrcy/ (Bcwiirç/ ^Bifcih/ ^ntbmZ ^P^y*^**»^' XTAgcltn/ oimmet/ Pââaev nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-^â®^^*^^^'^^*^â^ Ã*ff^^/^lt;**J«i^^**lt;^«zp4p0
^pn/gt;^^^^'^â^^â* ®**â*quot;âV ©Anbei wei^ vnb t oc / ©atfer» / ©pien/ ^®*^*â^^^â berenctltd) bnw;d)^t/lt;tl eb b^bin bmebt wirr. **lt;!» x ^^^ââ^â'tti/âÃamartnbt Cafftrt Ã|luUgt;iCgt;(fclt;lO0r( |înb fo mâd)'/ ^3 no reieb ' bna pc niebe Allein ben vorg mg 511 Cnlecu t baben/ fonber nct^i*â^^^â ^^^^*^glctcbfArtt ^n gebieten bAben. Jnbiefem gcbirg woj nlltt 9*â®^^^^d?nger2^ótiig H^irAmcgAgcnAnt/ ein 3bgótter£r bet fnm ®^*^ ^°°â ââ^^^^^â°â ^^â^^â^ ^®^^z btc manAll5umAl fo cv flirbr, miC kâ' Vâ¬vbrent. ïbe^gleicbcn laufen Ãd? nneb Alle Weiber bee lanbtd , vibrer(V?AnnAbgangmitcinergro|fcnfolennitetbod)5ciclid) very ià h*^^^' â*â*^ feitenfpilen/ vnb bunter 511 /rem eignen grab bj voll fewr à kÅ ^â Ãââ^*â3*^*^ n^ â^^f freuben C wie oben bef gktdxn gebóteijl gt;bA RmP ^*^ ^*^mnbó l vnb bu teer ju/bae ficbelier lt;be verbrennen. Jnbb le K ^^^â^benÃe btciOeljfAntAlfo gemeinere vnb jumBriegvnbab I?®ângcrtgewone/ bne im niete6 fAU c bann bie reb alle bmg verdebit Rfa'ff*^^^lt;*âI^lt;*^ Ã** -J^ceob^r vnb Mouember geben biefer Ceueb ^â**1^ ®® bey inÃommer, Jm Wmeermonae gebenbie febitf von ^â^«miefpecerey beUben von CAkcue binwegouif DtbA(bA6 id ei« B'âââ^â^5n(l^ccbA)vdn bannen gen CbAtro in 2lk^AnbriA.
â^on ben orten Unfein vnb ^tdbtcn/vonwc(d;cnbic
fpeccrey gcbrAd?t wire gen CaIccuc*
^^ â^â' '^^^^^^âi^ weiter binAuà yo, lege Weebfe bet Pfeffer 51121orun* ^^deLCAnd ober dimmet Bompe von ^Ãilon 200. vnb lt;^o.ïreiiefcber meilvonCAlecuc wcieer gelegen/ Vnb weebfe fonjl «ienbere. J)ie P^gdin Bornen von dOclujA/ für CAkcue binauf gelegen 700. vnb 40. ^lt;:urfel}£r med. Ãba Jmber wcd?f c ju CAkcue/mAn bringe fn Aueb von '^â»ttnonor bar 12. med von CaIccii t gek^n/ baber Bompe Aueb Carbo# ^â¢gt;nium. âVon UOeiuiba 700. vnb 40. Ceuefebermeil weiter gelegen/ [®gt;nnicn bie dOufcatnufb vnb pluec. 2gt;cr ^tiem Bompe von Xiego bi«'/ «tCalecueyoo.medgekgm.
Shie groffe« âSAi lm Bommen von^trnugo / id nAberbannCak// W700. ^eatf-ber metLÃpteartarbt vnb UOtrabolant fAbree mAn von Crtrnbaya 700. legenAber gelegen bann Cakcue.
CaHia^jdnla weebfc 511 Cakcue. Jeem CAmarinbi vnb ^itwan» ITcyraueb Bompe von ©cet / id «Aber bann Calecnc 800. â^cue* feber mtil.
(î0yrrbawcfbft§u 5ArticBonAber700. '^euefbermetl.
Cignum aloe; ^cubarbatum/ ©affet/ ©alganz Bonten vonJÃt'/ Ã^q ny/id
-ocr page 470-Sa^Dferbfe (ÃoI btefeé ^f lt6u((W
tty/ ifï weiter b^mt Calccut t.trtufcnt ÃTeutfeber mdU
ÃXt lange Pfeffer weeb^t ju ©Amotber» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,,
35enQiït rompt von ^«na weitter bann Olecntr» bm^ïâ^*'^ ^^ââ jCacca tompt von ©omatore fór Cakcut hinauf 400. kge Preftlgê bolQ Bompt vonâ^anajaarifl weiter ;oo.'2^e«t|^er «Kil. -Opium Bompt von 31 blt; 700,Cegcober '(TeutfebcrmeilnabergeU* gen. X^on bifen orten allen wo vnb wie biefefpecereyen allzumal wacp# fen halben wir broben vernommen nach ber knge.
^ic fc^iffart bc0 Xdingà von Ãafnda burc^ g^riftep^ovum §0^ lumbum/fonfl 2gt;aubcr genant/ 3tnn^ 14?^« voUjogen/ vnb von ben Canben/ Leuten vnb Jnfeln/fo er ge'/
funben bat alkrmei jt von Joanna vnb ©pdf gnoU/vnb f brem wefen/ fitten/ vnb eigenfepafft.
w^/Hno i4^x. febiffet bifer Columbue wofgerüfl vottt?ifp4«U/4«f 2-^1 J^P^^fft bc6 Aonige bafelbe hinweg am 1. tag ©eptewbrid jw ^i^bie Jnfel (Babes/auffbie 3nflt;hi fortunate 'weld^ehcutbeyv^â lOifpaniern genannt feinbCanarieoberbtegliirffcligen ^feb in beiij lt;10ccr Oceano 1000. vnb 200. meU gelegen/beren vier em'Ceutfb^ââ*^â »nadien. Ã)a fanben fie fûf Waffer vnb crquicBeenficb/von bann^n febiffterj?. tagvnnà cbtan einanbergegênibcrgang/bjernicBemerP* trieb fabe« Ã)arnaeb 511 oberflauff bcm (Babia warb ihn dn bild' «na 2üanb6/babin riebteten fie ihre ©egel vnb funben ^, Jnfeln/ vnberw«J eben waren $wo einer vnerbortê gróffè/bie etneiiî genannt ©p^guow/ bie anber Joanna ba borcten wirHacbtigalkn im 5)cccmbcr beybe^n Vngcwonlieber jett vnb in vngcw6nlicbcm Ãanb/ vnb funben^umn groÃe ^lö fs/ febiffeen alfo an bem ©trom ber ^^Ãi ®b soo. meiUnJ vn ^ funben Betnjeieben eintebe enbrs/ alfo bas wir meyntenes herein[lt; (les Canbja bte gauge IVelt/ vn glat Bein Jnfel/namen vns für w:blt; jurüefjufabren. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«
311s wir nun bas flt;bi^ gewenbet hatten gegen bem ^ân ^Ã'^ würben wir anpebtig bie Jnfel ©pagnola/ gegen mttternadit n® U ' ef cube/ba braeb vns vnfer fd?i^au|fe!ner feiebten ebne/ ^^^â***'*â2*-/ gefahren waren / alfo bas wir in bie Blcine (Braueilen (leigen mttfd ' vnb julanb Bereu/ als halb vns nun bas void bifer Jnfel re /flöhe es in bie aller bicBeflen TDAlb ntt anbers bann wie bas iV» 1^ vnfern folgten fnauffben foden nach/vnbergri|finein5rattâdgt;id ^^^^ ten Ãe ju bem febiff/ Bkybecen Ãe/ vnb gaben) hr vnpre fpei^ vnb * jutrinden/ vnb lieffen Ãe wiber gehen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sffrbevt
3Hs Ãe nun wiber ^u ben ihren Bam/vnb biefen vnferfreu«bH $u verliehen gab / ba Barnen Ãe famentlid? geUtuffen an bas ^^Lj^ groÃer verwunberung/meynten wir weren ein void gefanbtvo »Hl wel/jprangen in bj Walfcr vnb brach ten mit fn (Bolbt/ vnb verwui ten bas vmb(Blcfer/43chellett/vnbâteller. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a l/bcw
IVer Ihn ein Ãöd von einem fpiegcl gab/ ober ein hsfe»* âlt;fW .^ gaben Ãe golb bafür.quot;Wir erBaubten an freu ^ctdicu vnb g^b^^^â^ ^^.^ Ãe ein Aonig vnber fn betten/ vor welchem als vnfer guter ^^^Ãg^e fd)all/vub wir 5ulanb auÃfltgen würben wir von Ihm ehrlich^*1 Tr^j^ gen/vnb bie cynwoner biefer Jnfcl namen vns lieblich an/ i»Ãr p ^-(d?a|ft/ vnb was Ãe vonvns faÃen/ basxhctenfie vnsnachi^k ^^^
-ocr page 471-^ ©on 2(menfrt. CCXXV
'â^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^ «tnCrcug knieten / ober fo wir im©d?iff (Bote vmb büljf
2Uft fi nbsp;nbsp;*'*â*^â^^â^^^â'^ leisteten/ bdö tbeten fie »ns aUcó nacb.
^^nRtd à â'^^^^»»ttlt;tt würben/ bas vnfer febiff^erbroebenwar febiff» Mlt;tS*quot; ^â^^r^blffibt }u bem fdbtgen vnb führten bey be vnfer volet ^ äfagen^âllâ^ â^^^ fol4?«r freunbefeb^tfe vnb Itebe/bne wunberb^r^ FW^^ ^2^^â ^â'â^ ^^*â ^ifen/fbre Ãebtff fetnb auf gebaut mit einem rIT«n bertenffetn/von einem lt;ïöcf vnb ^num qemnebt.
^^â^«tvff *^^^*^ S^Fgt;rrtiJcbtfïcb bif Volet an (fact beô ^rots ir«rf5eln in Clt;iLJ'^?*â^fâ'gt;*W4Ubielangen Ãteefruben/ fetnb etwaefAji ab bic bey vne/bie nennen fie 2lge6,
*** btîiîu^®^^^*^ ^^^ ^â etheber ma^ gead? t/fîe tragen ee anbangenbe f'tnn iA ^ 'ââ^ rCafén. 0te banbeUen aneb mit einteber bauffman'/ fi^bfclh ^^^*^ â*^ ****â^ ââ^ ^^^â^^^ 5etd?en vernamen/war ein Volet für ^ ^â ^^*** niemanbe banbiet/ vnb fie mebt auf tarnen an etniebe ^« «U kï^* ^^^ ®olbcfunben fie in einem fanbt etUeber ^U'ifö fo von ^^^'^cn^^^b^|:'^ ^^â^S^^^^^^rP^^rigen vnb lauffen/wtcwirfelbober^ ^t«v^^*^f**.^^â^â^**â^**^ ^*â^^^*â'â^^^^â^Fn5 tbicrinbiefcr^nfcl/ban Qeivx A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ober Cunieuloe/ctn groffe menge vafï groffer feblan*
' n« nebren vnb fpetfen obne febaben»
WJ ^^^^â^ wirault;b weiffe ©enf mtt einem toten topff / 3ntv6get/ ^tuff ^ââ^^â^^*â^*^^^^^^^*'^^^ ^*^'^â 'ââ^ ^^^^^ etlirbe betten einrote ââî«nA *'^ ^â^*^fl^^^^^^^ wirbey fe^çig mitvns btn wegÃibreten vort iftlJc n ^^^ F«*^Fgt;en/ba6 einan^cigen gab/ baf biefe Jnfeletwas berate ^«trtbts^rtbia.
W«i ^â'Flig/ 3lloe/ ^aumwoll iff gemein bey j^nf bie fte nit wiffen jw W^^^^^S^ben aller bing nacfenb.3lucb wedjft allba5lt;met vnb Jm^
⢠jUm roter pfeffetben wir mit vue bin weg führten.
(tem i ^ â'^âÃ*^ ^**^ newe vnetb^tte IVelt/ba lief Columbus bey bem ob# ^cnfH^ ^^â*5 feines Volets 38. lt;ioann/welche etfaren foltenbieer/ tob x^â^^^Fâes Cartbts/auchbas fteibrfpraacblerneten/bafwitmic Ule ⢠. â moebten/bif ju feinet wibcrfatt.IVir machten mitbem Ko# S^toigung vnb bünbtnuf / bem König Heffen ble trabet vbet bie au'z to? h''â^â^^â^^â^^â'^ ^â'® ^^'^^ â®â ^â^nn foltert bey fm bleibert/Vrtb name â*t otc avttt/ an^u^eigen fein guten willen vnb fteunbtfehafft.
â xf^flt;tgt;iff«rt wir birtweg/Vrtb führten mit Vrts jeheni^annauf 1^^-Jnfclin iOifpaniam.
A 418 halb er nun hey m tarn/ lief biefen Columbum bet König of-J^â^UtchfiQcftvotfrtert welches bie erft vnb forberfïehtbcyfhrtift/vnb I^^â^tcnfnein wunberer bcs UOeers Oceani. ^alb lief er 17. groÃe fduff rte/^^^^'ââ'^ **⢠Gräuels one torb mit taufent vn jweyhunbert Cûà m Q^vortaUerley haubtwercten/führten auch mit fnenpferbt/Kiib/ ^wein vnb vielerley 'Chiet beybes ®cfchlecht/ auch allerlcy tod)ct/ ffââï^'^âr****^â*'t®rn/teif/ hirf / Wetnräben vnb aUerley (5cfd)Icd)t ' « htbarer bäum/ in willen bife fruchtbar Jnfel ^ubefegen/vn bepen. f , jtem allerlcy weretjeug ju allerlcy noeburffe vnb hanbtwerct/ba fi 5â;^â*^^â*ââ'â^Sââ«loctttawtet (OÃnnct/ viel von bcs Königs tOofgo I «o auf eignen willen neuwe vnerhorte/ fa ein newe Welt 5u fehen vnb /H^uwonen/^nno i45)j.bcn i.tag Septembers mit gliidfdigem winbZ â'®snbem erften Cag -Octobers tarnen wirinbie vorgemeUe Jnfcl
Ã^q iq .fortunate
-ocr page 472-^0^ Watte fÃetl biffed'SBcUüwc^^/ ^ Jottunatc ober Canartc. nun von Canaria fu br gcmel^J £^*^?. f,( mit feinem âVolct ii.tag auff bem (V3lt;er ba^er hin Canb fir^'f peb aber mehr gegen bem mittag winb jur itnefen banbban « ® nbsp;â
fahrt (ld) au ff bie gerechte gegen UOitternaebt neiget/ebner öp 9 Umfanb^babamerinbie JnfelCanibaUfcbiergegen ber gnota vber.Wir febifften in biefen n. tagen mit gutem Winb mie bunef ene 800. vnb io. (Teutfeber meil von Canaria.
âÃ0W ber 3nfc( gantbaU/vonlren fitten/ivefen vnb gebraut^/
vnb wie Ãe bic Ceutb todden vnb effen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
r^w (V? Ã)ecember ober Cbrifîmonat iff in ber Jnfel CanibdU / ^^^ vnb nacht gleich/ vnb sieben bie âVogel jn nA(l mit 3*^^W J^ O^jfangetlid) babê in bifemmonat bereit (ungenau^gebruM* ,^ inbiefer jlnfelfunben wir viel ÃVeiber/bero eine etwa bi^inïo.Peââl bett/aufftin fclgame weifgebauwet/ $ulang ^uer^elen. 0« betete« ben Oimmcl vnb bie planeten.
3116 (ie vnd anfichtig würben/ brod)lt;n (ïe in bie WAlb/ ba Fâ*â wlrjo.pcrfoncn/Knedjt vnb5rauwenbte (ïe betten cyngeflelletj^ fïen bae (ie feifit würben vnb gut ju effen/ bie (loben ju vne. ^âf/^uy wenfern fanben wir niches von ©efehirr bann (letnin nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IL
form/vnb in ber büchen dOenfchlid) fleifeh im ranch bangen vnb b^i jieben/ mit fampt ben papageyen/ Xl^nbten vnb ©cn^cn/ fanbena» bin vnb bet viel (ÃOenfehen gebein/i^irnfehalen/wieman ^^ï'â^*M. Ãalbebopff )|fet/vnbbiebeinbenbgt;unbenfürwir(fet.Ã)iearmbein halten (ic ju fpigcn an f bre pfeil/ bas (ies baraufi mad)enC bann fie « hennit Aîfifen) fanben auch ein frifd) l^üup teins (nngen2^ned)tä einem balcf en bangen/ber was neu wlich gemegigt worben/ vnb twpr fet noch bas blut herauf. Ãgt;a bat es fa(i groffe Papagey rot von M mit gefprengten flügcln in ber greffe ab bie 5afani/ beren (înb allé v voll/ welchen (te ju effen gehen/ barnach fo effen (te bifclhigcn.
Wtr fehieften bie jo. perfonenmie groffer fehenef ju fbn mo^t fie aber nicht bereben juvn6jubommen.ï)ajcrbrachenwirallfr(a)JT ban fieber JnfclÃpagnolagrofjen vberlafltbun/ wie bie/^â^wenoP ^igertbier ben anbercn(y?enfd)enju rauben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n
Ã)ie 3nnge bnechtfo fie faben/verfehneibenfîe wie bie ^^^JÃ-/ batnit (te beflcr ehe feift werben/ju tobten. @0 (te aber ein (iOan ber nicht mehr jitnimpt/fo tobten (tefnalfo wieerifl/effenbenleib/b« Vnb fü^/aud) bas gebürmalfo frifch ben topff vnb ein tb«l b^ö fallen (te eyn / vnb blt;ncfend auff bif ju feiner jeie/ fo (te aber faben/bie effen fte ntchtbc bal cens aber nicht anders bann wir bi^â^L,, nen ber ityer balbenbas (te foll2lt;inber tragen/fo (teolt werbeu/P*^* eben fies für Ãclaite. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;1^
j)ie ©pagnolcr haben wiber bif Volet Vein andere webt flucht/ vnbfeinb biefem 33lutbür(ligcn volet viel jufddechtmb^P lo^/beren 10. vbertomen bifer 100. Ãgt;ifelt;^enfchenebier bettenan^o ^^ vnb (Don mehr mochten wir nicht erfaren au^ bürge ber jeit vn 1« gel ber ^olmetfchen. Jn bem terten wir vnfere Segel auff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
vnferc gefellen jufuchen/vnb lieffen jur redeten vnb linefen ba«bf Jnhln ligen.
5Ãvn her 3«^^ ©pognMatveittcrer bcfcMV/viibVDU
einer Jnfclmit IXâcibernbefe^c»
au
'Son Sftnenw.
CCXXVI
tfW^ttirnitvoitbifcrjCcutbftelfcnbcn ^^'Câ^lbinwcgf-biebcn'tiutir *^|^Pâ*3rtolrt5u/ evfebdrt vno gegen (Dittemaebt etn groÃe JnfeU *^^*9^^^ fenfgenfo wir von CaniWi erlogt betten/nuebbtef« rin^*â^* 'â*®â'^^^^*^ Jnfd ©pngnoU betten geführt pebtelïe^OA^ ân^/vnb were mieetteUVeibcrnbefett/welcbeim Jarnuff eine 5«c âpenC'rtnibrtltó/Rtb vermij?brlt;n/fo fieÃóngebAren febiefenfiee irert ^Wem/ femb es âÃ6d?ter fo behalten ped bey bien vnb erstehens/ fo ^o b îjî^â* 1^*^^â' tempt/ fliehen fie in groÃe (Drüben vnb Iroline ruber »Al - ^^â^'nebren Ãebber fniebt fo felbô waebfen wil man Ãe bann vergt; fiA^â^^*â âââââ^^^â^^^ ^^ â^TeufÃtfcb mit Pfeilen/bamieÃe fertig feinb '^5« febügenz wir betten noeb bey fünff^ig Welfcber meil bareyn.
'^^i®f^â^'^enwir für ein anberemit viel âVoleta befege/vberÃÃfÃg fallen bmgen jur noth beà (Cenfeben lebena/ber gaben Ãe ben nami^ nquot;^^j.^'^^ferrata/bic erlösten von Canibali/aud} bie Ãpagnokr fag*â ^ ko«g ^,( CanibaUaner etwan taufent meil aujfwbten (I?cnfcben jiw /^oen.jö^enad) faÃen wirwibereinrotiinbe jnfelobncinnammcn/ /*^3abi(bColumb»dben namen (^Oariarotiinba.^inanberewetetev ^!'â^u^/nant id? Ã.UOartin/vnb vber 100. vn 50. IVelfebcr meil fanben **^ ^*^^ ^â^^ gaben wir ben nammen/ö. (Ilaria antiqua. ibiefe all â^ö^nber febóne vnb fruchtbare Unfein»
vâââ^^ ^ern ^lem ab wir alfo auff bem UOeervmbfebwebten/ fangt; r **^ltfchrvtel3nfeln/ vnb fonberUeb von bannen400. Welfcber meit einmerefUeb groÃe Jnjeb welche von ben eynwonem 3lyay S^â^«nnt war» 25a fehietten wir jo.üOAnner ber vnfern julanb/bic gele* ^â^wytbicfer jnfeln ^ubeÃchttgen. ^afunbenÃe4gt; CambaUmit^ Ufi ^** ^^^3^*'^ gebunben vnb fleUten Ãeb als begereten Ãe hülff bie ptcnwitauÃr/ba entlieÃ^enÃe lebig/ba warteten bie vnfern waa bar* ^p »erben wolc/vnb wer bie gefangnen holen wolt.5gt;a tarne halb ein ^â'ââcha mit acht (VDAtmem vnb acht prauwen. äöife fprengten wir an/ erf,?'^*'â^^â ^^ nbsp;nbsp;nbsp;rr0Ãltd)bcfonbcr bie Weiber/ bae ber vnfern einer
I^âolfen vnb einer tobtlid) verwunbt war/ wir näheren mit gewalt jn m s^^^rtvendtenbaa fd^tÃT/ba fchoÃenÃegleich fo vaftalfo fchwim» 5gt;4e Regiment war ber Weiber/ beren eine vnbcr ihn 2^0n igitt ^lt;(t/bod) vbevthoberte wir Ãeenbtlich/vn Ãengen ÃeaUbaruubev war Königin 6on. 2gt;iefe |telleten Ãch all wie bie gefangnen £10 wen/ â^»etnb vnb tobten/vnb prülten/baa jr Ãimm vnbgeÃalt erfchrodUch 5« fehen vnb 5uhoren.
. nbsp;416 wir nu alfo vmbfuhren fc^t aufflt;l?irtagict5t gegen betnt^i^
^j^S^^â^gz tarnen wir auÃfein weitter (Ocer bj wär voll maneherley Jn* Ã?'^^^^ gt;^^/ bie vnfern gelten auffâeinem ort 4^ heren etliche erzeigten »ei^fntb etliche violfarb/etliche meeaUfarb/ ala weren ire berg eitel JMl ober ebeî geÃein/ wir beforgten auÃr btefer Ãeche vnb vnmenfeh* weitte bea 0OziV6 / vnfere fdnà mochten angehen et wa an einem ^^rofenvnbhelfen/ vnb lieÃen bie JnfelauÃrbiÃmal vnbcÃchtigtli* y » bod) fuhren vnfere (Draucl etwaa näher bm^u vnb gekten wie gc* b?**^â ^^â^^â'n fanben wir ein JnfcHöuchemagenannt/mit viel volet . W hetten erbauweta velbt/vnb fruchtbar 4f rbtrid).îgt;ie eynwoncr J lâifel feinbt ^obtfeinb ben Cantbaliaalfo / fo bie Canibali ^u ihn Ãlt; ^ubevauben vnb biefe Xtynwoner Ãe etwa vber mögen/ fo Ã*â^ Kaachfal/bie boch fonà tcin UOenfehen Ãeyfd) eÃen.^i* 1 when tein ÃhiÃrvn foren nienberthtn/aber bie CambaU vber falle Ãc Oq itt} ei wo/
-ocr page 474-^rté VierlXe f ^etl bieff^ 2!Bf Itfuc^^z
lt;tW4/ 040 4Ue0 vanamen wir warbaffetg burcb ben Ã)olmetflt;^^â^^â* berjnfdöpngnola.
Hun aUc btefe 3»flt;lâï babert ein einigen König/bn
5wlctfi tarnen wir wibevinbte Jnfd 0p4gnol44ooâ M^^ lt;* CantbaUegcUgen/vn fnnben vnfere^.dOann fowtr alba gewlJen b ten/alle tobt vorn 2\ónig erfdbiagé be^ et bod? tein wort wonepaben/ mb bic fd) ulbt au ff ein anberen König legte/ mb fid) bUg«»^^ fern fveunbtUd) $u fn fd)metd)let/ault;b fein Ãon.IVitbtadjfen vonoe »0. dOAnnetn/fowitau^bifer Jnfelgcfubtcbetten?.wtbet ^*^*âJ^^. waren 4 lift verenberung bea iufftegejïovben.ÃJte?. j^tangent^ mb entrannen me/ Oie erlösten Jrawen von ben Cantbalis fpr4Hg^quot; ambC au ft verleytung bea K^ntga/ ber mie fbn ben vnfern vnneffH^ big rebt Dine dOeer/berê brey ereilte wir wiber bte anbern 4- febPâ'ââ^ etwa ;.IVclfd)er metl ins Kónigreid) ©pagnola/ vnb tarnen baniott. IVir fïellcten bem Kónig vielfAltig nad? /aber wir modteen innienber antommen/vnb fttcffcnjonjlauff 2. Könige in bifer Jnfel/ bienncf*'^^ 3bel gute tunbt^bafff mnmó machte/ vnb in vnfer fcbiff one fiengen/aud) vne in bifer Jnfcl vmbfóbrten/felgamcbtng jufeben/w amen wir an eingolbtfùbrenben fîrom ber in bem fanbtorn fów von lauter lt;5olb ».lot i.j btfttn is.lotfehwcr/beren eina wir bemKönig von iOifpania brachten/baa mand)crd0anngcfcbenbat.
æU effe gcmcltcrgotabug ^u^pagnofactne^f^^^ff^â^ mb befefügung bat bauwen la(|en/ vnb vielanberewunber.
^^â Vi^gcmelter Columbue fieng an gewaltig lid? jiibauwcn ln^lt;* 1 pv Jnfel an einer port/erfîlich ein Kirchen, tätlich meynen 0plt;*^ 6\^gnola fcy bie Jnfcl bte im alten C'efînment in ben König -Ãfftra genant Wirt/ welche brey bunbert vnb vierzig Wfwâ meilcn breyeifl.^bcrfr lenge voin^uffgang jum Hibergang bunbert vnb achtig Welfcher meilcn/ vnb tfl in ber form als ein blot en nea Köflenbauma/ wir burchfehweyfften btefer Jnfcl eingoflt;«fP^* wohin wir both gelegen bauwen wolten/vnb verfuchten vilabentiK® * ©äeten mancherley famen / aie Kâctch / Catich / ©alarb / (ÃOelaun/Cucumert/ Kûrbe. Ã)ie betamen all in fcchneben t4glt;P ? würben tn fech^ vnb breyffig ta^en abgenommcn/5cttttsvnbwâ0ig fchmact/ala wir Re herauf nie geflâen betten.
jÃtefe Jnfcl hat viel jlûf bic ©olbt führen/ beren Korn vn^diw vmbÃchcllcn gaben 2. lot ?. lotfchwer/ luftig jufcben/laiiceraUR^ fertig/ vnb burd? bce (Solbtfchmtbte hanbt aller bing gangen.
Jn fumma aUba bauwet Columbua enbeUd) ein 0cabt ober * feffigung mit dOawrcnvmbgcben Jfabclla genannt. Jtemetn^M an einem anbern ort/ 0. âÃ'bomae IPefïe genannt/ aUba vertrieben 1 heylof narrcrtwcrctvmb(5olbt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;...
ibif Volet tannichta/feirce vnb thntnichta/hat viel Vantn^von vnb muf barbey froft leiben/ fo pfändet vn hanblet cajiichta/geije^^ waa fm felbe betompt/vn ijl in fuma fo cin golbtretche Jnfcl/ ^ââ^3*^
-ocr page 475-CGXXVII
Ã^cn Sfinertea.
lt;i;jk'â^®*^'*quot;it puber. ÃDip l^olcf fuhrt Fernpratbt/vnb«tbr b«» ^®^^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;febUtbtemfeIng *Xgt;olcf / Ubt nlfo ob« «He ©efa^Z
^Wc Vttb Prebigt/ allem nbsp;nbsp;nbsp;ber natur*
^ Viel wunbcrbarlic^eit 3«feln fo Ãefnmôuô weitter e^ funben bat/ vnb von beren fel^amen gelegen^/ bey t/etgenflt;ba|ft vnb ptten,
^^n^^*^ ^^â^®â^^â'*â^*'^ braebenauff ntebrlanb^ufufben/vnbfan^ C^öen fibençtg Welfd^er meil von ©pagnolaetn Jnfcl/Cubage-? w,^ ****âlt;:/ilt; mebrwtr fórt fuhren gegen (Dtttag vnb nibergang Ælt; ^â ^âScr wir gefïab oberporten finben moebren/ ba lenbcten wir gegen ?tlt;»g wiber ju einer 3nfel/welche bte^ynwoner bafelbó Jamaica â^tctt/welcbe bte Cofmogvapbibiegróffer iXnna bey)]engr0||er bann: ^*^/ tftvaiîein fruchtbare Jnfel/vnb vollerâVolcfóZ fofi^arp^er fit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â'^^ 'â^â^ jenbert tn emteher Jnfel gefunben baben. Ã^e feinb
banbebierige Ceutb ju aller Bauffmanfeba^ gefehidt.
i ^^ââ^'^^â^â^*^ gegenbem nibevgangfibcnÃTag'vnbBunben Wj J*tf4Cuba nienbert Bein enb fahren. 3Hfo fd?iffeten wir gegen bem ^^^âf^^^ 'â^V breybnnbert IVelpher weil ffAce an bem ge^z buâh â¢l*â^^'^'ïba/vnb gaben biefer febt jfart ben namen $u ben fiben ^^octt Jnfeln/ wiewol wir mehr bann fur brey taufen t febifften wir 3lt;gt;i nad) langem faren eins mab auf/an ber Jnfel Cuba/ba fanben bi 1^®^^ ©eblangen micaebt füllen/ab eine^Oecrebeebe ober Croco f«tó ^^'^^*â*ââ ^^^ ^^umangebnnben wie bieKälber. 3amp;af hmein tcnA'^'^'â^hbenQigCX0^nncr/bteau|fcinfcbr hohen berg geflohen waz n â^'^ ^^ ^^*^ ^^â f/barin bey loo.pfunbtjifcbbeybew jewrfïun^» ^® ^*^ ftben^ig gaben vnfern bolmetfcben auf ©pagnola 511 ant^ daft ^^âââlt;*^w5tfÃlt;*^/ gölten ihrem ^ónig ber einanbern Ãonig ju Selr ^^** vifeben/ bandten vne ba» wir ihnen bie ©cblan^ â^«tten flehen laffcn bannba« war TPiUpret vor bem .^onig. nbsp;nbsp;nbsp;ij
^. Weiteev gegen bem nibergang hinab fanben wit bas aller feuffo Vo7!?^*^^^^wellt;bed ohnalle forg$u vnferm fd)ifflieff/brachten vnâ bet-^ââ^ ^rot/lubenvus julanb. Jürbaf Barnen wir 511 einer tnenge gt;nir sX*^^â^ ^i?*â^ $lt;*i/ Vle f th alle vafl fruchtbar erzeigten / ab weren ft ^ ÿoldbefegt. quot;Wtr fanben auch fnrbaf ein ©trom von fo hey jfem Ilona ^^^ 'âââ^ ^^^ hânb nit barinn erleiben mochten, nicht weit bar? antfeirt vifeherber hete nebenbem fehiff fo ein fdgamen c *^ âââ^ fïricB/ber febufe nach anbern Difeben vnb ©cbiltBrottcn/ ^® fe^3 fe/bienamber Vifcher naebmabin bas febiff. enóp^^^^*^â®^*^ i*^^f*''^*^^ anbern flrom ber Jnfel Cuba/ber wir Bein » Fahren mod)cen / warben wir von ©ebrofen vnb anberm vngefeU yâ®^â'^ '®FVer 5iirucB juBeren vnfern weg gen ©pagnola/ bas wir ^SwdfeligemâWinbtin Bürgen tagen vollbrad?ten/ein lange rheif.
^fe Vic Menig ^u ^pagnotn bem Ãcîuni6o alle Jin^bav würben/vnb wie etliche auffflieffen vnb wiberfpennig wurben/vnb vonber vnträglicbenbofheyt vnb vmeblichen that willen ber t^ifpanter»
»4b
1
-ocr page 476-©4^ vicrbee (Ãftl Neffe îPcItÃticÃt^' ^^^^^ 2Hb flenzen wir an $« ben if y nwonem btefer JnfdjwP^^^^e^ SJxvon beffever frciinbtfd)rt|fc wtUen/vnb td) felbe glt;*b *^^âJ -jfffert '^^^(ïcf einem bieferinfel/meinem wlmetfc^en/ beni4?iw P« fab« mit mir hinweg führet in tOifpaninm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i^«/ jflt;'/
Jn bem hielten jid) bie lOtfpanier nie vngebürlichtnitr«»» . ' len vnnb tobtfd?lagen bas man vne etwas gram warbe / vrto oe nbsp;nbsp;^
ten mir mein ipefle fo id? gcb«u wet heet, ©. chômas genannt/ J nigbifer Jnfel }o. tag bie erlebigt id?/ fieng benKóntg vnb war 01 ^^ nemmen6alfofÃrt5ufahren/bieganQe3nfelvnbcrmid?5nbrtng ^ pel ein fold?cr hunger an/ ba^ etltd?e hungers puvben au|5tnan3 wurgel/ barank fk ^rot mad?tn' bte pe anp neibt allenthalben pa au^gertOen/bap wir vmb bep willen bic Inpl lalden vnb meiben pi aber bas vnglucf ober vntre w traffiren Oerm/vnb gieng bip nbsp;nbsp;'L^
an inen anp, vnb tarnen aup per bopheyt injamer vnb not. inupt id? kQcjumal von meinem fürnemenabpehen/vnb bauwd weil mit meinen werctleucen nègt;d? ein quot;X^efle/ 5wifd?en 0. chômas v (le/ vnb bes 2lt;Sn»gs (Duarionepo Kcid?/bamtc bie vnfern pd? *â¢** l^^p^ mód?ten eynrid?tcn/ vnb beper mehr fd?ug vnbfd?irm trt ^^^^^^Ãxf^ wertigbeythaben» 3lsnunbteifynwonerbiefer Jnfelvnfernernjtl hen/bapwirmitgewalt wolcen regieren/gaben pe pd? in»*â*â,ââ*â*^^ walt â mit angcbtlfter bitt vmb (Boetes wilUn b^ id? bie negefórten wolt jämen/ welchem ber gepalt als wdltenpe ®^v L d?en bie^nfel plûnbertenvnb gewalt trieben/ namen alles was i^ . gepel/ entbotten pd? barbey mir jinpbar vnb gehorfamjufeyn. -dH warb ein einigtey t vnb bunb ^wiphcn vns vnb oer Jnfel gemacht/ jJJ ' willigten pd? bie eynwoner alfo felbs alle brey UOonat ein anjalgoPf 5ugebcn/auchanberefpccerey.Ã)ifcvereinigiirtgwurbaberbalb3tbW^ d?en bes hungers halb/ ben pe gro|]èn mangel betten an/rer ^tof wââ ^el/ gtengen ben gangen tag mnhfelig in ben ITAlben ihr wurgchââlâ^ chen/ baraup pe ^rot mad?ten/vnb bariton pe leben, ^acenvnsablt; bod? vmb fri|i vnb gebult/ fo pe wiber jiir narung timen/ vnb baS r« gliict vberwinben vnb erholten/ fo woltenpe allen oinpbopptll*^^*â^ l^»gt;*
5ur felben jeit warb ein pief (Bolbts io. vng/bas ip40â löf defunben in ben bergen Cibani/ welches bem2lt;óntg von bifpaniag^ Bracht warb/ba fanben wir auch Wilbvon preplgvnb ^Ãauut®^*** J(hht«auch foemlVilbgepnbbey mir a up nifpania/btreubet meiPe thetl wenig na^ehr trachteten/noch forgfeltlg juertûubi^^â* frembbe Canbt/ fonber ^urmupigteyt/bicfe würben ntchtdhwtnâ9 vber^ttich erzürnet vnbgiengmir fd?terwie bem (lOopmit bem v^l* von Jfracl/©lima ich hettjumaletn Vnwilligs bóp *X)olcf/ abwelchtbi Ich nit ein tleins mipfallcn trug boch nicht bepe weniger 2lnno i?oi. et* oberten vnb famleten wir u. taufent pfunbt (Bolbts m iweyen dConj// ten / barbey httten wir auch anbere $inp vnb gewinn/als tchher»**^ meiben wil.
3 n blefem iar tam ein folche vngepûme/ bap es bie ^ium auf bef erben juct et/ vnb bip in bie wolef en führet verptirgt mir auch brey labnefdnff an ber port/ vnb wuchs baslVapèr wunberbarlich/ mthf bann eins arms hod?/halb liep id? wiber 2. (Brauellcnmachcn, ÃJiiivm felig vngewittcr/ bepgleichen bie Eynwoner vor nie erlebt betten enf^ ppengvnsnitalsfrcunblich/bep vrfach bie eynwoner vns aulffcyltm^ rou
-ocr page 477-^ ^nStmertf«. CCXXVIII
Vttfcre mucwtUene vnb bubercy entflnnbcn/wteftc wcyntê» ^lt;1^^^^^ f****^^â â*â*â^ einen holen (Bolbtbcrg in bem eclfd) mcynten/ ^â¢Mb u^ ^^âââ fchâ^gegrnbé bett/ vnbn noch bent ein enblid^er berg^ ^«.fre f ^^ ^*^^^ lotgolbts etn6£4g6 ^«benrnödue.^u btfem berg/ lt;b«to ^â^â^ âââ^'''^^tt ^^â^ DefletOfabeUn gelegen/ verfebu ff td? TJnr^ ^^üö ^^âââ ^°^iâ^bum meinen bruter / ben teb nUbn lic^ ju einem ^eff^Ãâ**'****''^**^ ©ubernrttor in ber Jnfel ©pagnoU/bn^ er folte ein '^i/b âââ'â^^ '^â^ â^ ^*â^*^ imnnfnng bee (^Oenjene im Mr 140?. bin'/ ^% :K5^â*^â^^â^^â®tS wiber in JOifpnnwm/befeQt bic Xgt;cjtcn bin vnb ^tub *^^ 'âietbunbert trolgerüfïer jïrettbarer ^Anner bey meinem ^t/bcr fok in mitler jeit bie jinH ey nbringen.
ndm- *^*â*â^^^**^*^f^lt;** *^*^3 3**^# rnmen meinem lumber brey (5r4gt; bcii7â^l^*^lt;^WottÃO^^lfp4nU/mltÃotn/il/It)etnvnb5leir^gt;bel«^ââ tXö^^^ P^^S*:^ ^«^ gebott jugefebiefter bottfcbnlft bee Könige von ïhif ^â^^^^^^^â^3 ^^â^ Jnfelzvnb breybunbert äOnnn mit Æ m/ bie in j^^abwefenbie38. (ÃO^inn ermórbet betten/biefe febief ten wir nil in: *0'Pâiâürtm bem König junu^ feinem nnregen/vnb bnween wiber ein 'â'iâmet IvonJfnbeUn gelegen.
®ic bev ^duptmaun bem ^dnig bon 5^tfpatna dn inddgt; tigenKönig jin^bar mnebt/vnb wie er ctlb ebt wibetfpdnflige Könige vbtrwnnb»
^6t(b nu für gegen bem Hibergnng/ jnerforfeben bie ort ber 3n^ vl?â^ ff«f|enwlrnuffel^K$nlg/ ber bette fteb wiber einnnbern jn fl^p 6J^ gelägere/fein Keieb bey ^tÃnmgn.n/ Iigt?o. â^eutfeber meil vo J. I® Uayba/welcher bunbert »nb jwen^ig meilvon Jfnbelln in 0p4gt; |J*^âSt/tnit btfem K^nig vnberêebtieb mieb bermnlten/ bj er Ãeb er/ lid) â^â'â®*^lll^gt jm^ jugeben. Hneb bem vertrag fuhren wir fnmpe* Q^^â^^âr^nt K^rtig in fein I^nu^/vnb würben mit groffen ehren ou ff# Fell ^âââ*â*^5a morgens hielten vus vnb bem König juchren bie Jngt; â ââ^^Hbein flt;bimp^icb fpd ober churnicr/fo ernflUcb/baf jr vier erfebln# WbUl verwunbt würben/ vnb niebt ehe nuffhórten jutempffen, bijt ^^^^.^'^^onige in jeieben gab.
^. ^^Itj^auwenbiefer Jufel gehen aller bing biofan ait ihrem Ceib/ J* ^^9frau wen aber fembbebeeft mit einem KaumwoUintueb/ftnS J? ?^^*^^i* Wcibf btlber.X)on bannen febiffeen wir gen 3fabclla/vn ynbet, ber vnfern jwey bunbert an bem fcbclmen geflorben/ bef wir ?^^^â^^^^^^rert bod» namen wir vns ein hern/ gebauten baf wir .^lichweren/bau weten hin vnb wiber ©cbló^Un in ber Jnfel/gaben â^ttmancberley namen.
. Jn bemwurb vns ber König vnb bie JnfelUuth wiberfpAnnigZ |®â*i^vmbbedraubs vnb vnerbaren wefena willen ber t?ifpanier vnb ?^ââ^lt;rtinetli(bê tagen fönffijehentaufent jufamenvns juüberjiehêZ ^p wir gewar würben/vnb fnenfà rbamen/feblugen fe/ vnb behielten â^ nlt;g nicbt ohn greffe mähe.
Doigt nun weitter von Chrlfîoffero Columbo.
©Ubrttte ^Tteerfa^rt Ãbriftofferi gotumbiau^ biffaiâ nia/neuwe Ãanbe jufnben/verjeiebnet.
-ocr page 478-t)a^ We rhe (^ biefe^ SBelf6«c5^/ nbsp;nbsp;^^
^/Mno 1498.411128. tag (^Ortij/fu^r burd? ben ge won lid? en ââ*^?-?rff / btlt; Jnfcl yortunate/ (V^cbcmm/ic. auffbic JnfclÃpagttoi«^^ H j^gemcUer Columbus / dn ^üflï bev febtffabvt / mie adje ©ebtffenvonCabee. nun ven (Webern febieften wirfónff f^^â^^4^ »nenuffÃpngnolnm/vnbfubricbmit bemmdnenvnb Jâ^^y^^âS.jep uelen bcyfcy ç gegen mittng/ndit eng in vnleiblid?cr biQ/ bn^ wir | ^ verengt weren/vnb be^órgenomen weg vne offt gernuwen b^t^^^ ^| jerfpieU vne bnö Sebiff/rnn vne bne él/ Wetn vnb WnOcr *w^^^jj gein. 3nbem leneften wtr vne gegen bcmHtbergrtng brtfnnbcn flecó beffern vn temperiertem Itifft/ bes wtr febr fro wurbe/ vnó 1«^ aber bnrneben nngjl ber mangel bed graffers/ mochten nienberf dj ? Port ober Canbt feben/bns wirvnemit'Waffer verfebenbetw*^^^ J wtr fcbler vertagt/ au ff ein Ãufö fulfeo quot;Waffer6flief|en/ii^.'2^c»f|â^ mell lang. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Jn biefer fahrt baf binab fanben wir viel erbauwted ifrbtriw ^nbenaber weber menfebenoeb beufer.^tn wenig fórbaf glt;?^â^^u iïibergang/fanben wir ein Jnfelparia genannt/ welcher ^oni5 jjâ er vnfer ^urunfft innen warb/vnó jo lanb lub/ aid wir/m bas ab W gen/Bamberfelbigen ein groffe menge ju vne/auff ibrenfehiffed^â' ©wlbin betten vajl bofllicbgejieret/mit^rientifdben ^Arlin autâ^â 3r men vnb Wulfen/ vnb tbeten feb fo freunbtlicb ju vne / baf leb 5^â^ fehiff julanb lief Jteigen/ benen trug man für aUerley fröcht vnb fp Æ. rey/ vne vnbebant bochfebr wol gefbmacb/auebvotenvnnb weifl^quot; â Wein/nicbt von (Trauben/ fonber von mancherley fruchtengebAldd/ vafï fuf vnb luflig.IVir mochten bife Jnfelleutb nit vernemmen baij^ mit jeicbcn.Ãie giengen aller bing nawenb/obn ble febam verbiet ^â^ mit tueb/ mancherley färben/ pnb vemûnfftige vnb flanbbaffte In biefer ^nfel.^ey /n fanb man bie bó(ïlicben ^Arlin fo fe truglt;W% ren fe vne anboten juleifïen/ fo wirelnjeitlangbey ihnen woltenF* ligen vnb ruwen.
^ie ee g^riftoffero ^olunibo ergänzen fep nul ben Pifpaniern in ber Jnfel ©pagnoU.
^ Æ Cö leb nun wiberberet gen ©pagnola/ fanb ich alle bing verbd^Z jerróttet/vnb in groÃer vnorbnung vnb jerfïórung/ba verbHJ^ ^â¢^mich bie tOifpanier bureb bottfehafft hart gegé bemKónig fpania/aud) meinen lumber/wie er fte plaget/vnb vmb ein kleinen ç* fel ober wanbel lief tobten vnb benepen/ befgleicbenfd?rtebichau(l-^â^ eigenfehafft ^efer buben vnb räuber bem^ónig ju/ wie baf fte tbeten bann Jungfrawen febweeben/ rauben vnb fielen/ beforgteuP^ würben in meiner jubunfftgeflraffe/ barumb fe vmbgefalkn weïdw aller mcifl auch barumb / baf fefelb« Werten wolten feyn biefer ntâch^ tigen Jnfclwic fein biefer vmbgiengen/ in aller gdlbeyt vnb muttrib len/mtt rauben/ fielen / vnb f eberman jugewalttgenaueb etwa bie ar'/ menCeutb biefer Jnfel von liirtj weil wegen benoten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
Jnmitler jeitflunbein Ãonig ber Jnfelwibervnô auffmit few taufent (Wanen/wol gewapnet mit ^ógen vnb pfeilcn/abit bie bracht ich mit (Sorted hôlff jur geborfame/ vn gewan fnen bj veiw ah. Hach bem allem warb ber Columbue mit feinem Gruber von bm verir^S^^
-ocr page 479-' ^»stowrtf«. Gcxxix
â¢^lt;3«â¬Â« lOifprtntcm ctnbcUtg/alfo vlt;i?tU3t/bad gemcUer Column pue vnb fern Araber an Beeten gefebmibetz tn Oifpantam geführt wa^z J^/bafelbs warben pc verhöre/lebig gelaffen/ vnb mit ehren juhof he'/
â¬f(((^c Jnfclrtau bcmflrombce îîibergan^egefegett/ bie 2lloyfu6 gefunben hlt;»t.
k^ Oberhalb Paria bet ^ürlinreicben 3nfel / von beten broben ^J^melbunggefchehen/bey fünff^ig mcilcn ligt bie JnfelCurtana/ , 7^DoWreich vnb fruchtbar. 2)a brachten bie 4fynwoner ein gute p^mbet beflen Barlin/ bete brachten bie vnfern mit etlichem Heinern Pfenning werth wolfunff^tg pfunbt von inen/wir würben aller bing ^eunbtlich angenommen/jwen^ig tag ehrlich bey ihn gehalten. Jr ge^ ^®nliche fpeip feinb fehneef en in heuplin befdilofien barinn fie and) bie âÃwlin pnben. Sie hnben auch Pirgen/IVilbefchwein/ lOafcn/Cunvz euloô/â^4uben/i!?nten/(5enp/ Pfauwen/in iren IVülben ^ajaneu'pnb ââenUctbelïen ^ogenfehûgen. TVtr gaben inennAgel/ (biffer/patet p®»*er/rCablen vmb ihr Wahr/ aber bie Schellen gepelen incn vber ah ^âM@ic haben ^rot von wur^len^ie in bet Jnfel Spagnola. 2gt;ic ^«nnet bafclbo treiben WeybwevefJagen/fpilcn/ bie prauwen bault;» ^enbas vclb/vnb halten haup. ^aifl auch jumal Bein geit im brauch/ pnber Wahr vmb Wahr. Ãöaó (Solbt bringen pe an pch burch taufeh ab wed? fel. 0ie tragen bey be (lOünner vnb Weiber ein 5^1 ober ^â*0£fûtein73tuch ober Seh utg/gehen fonfinacfenb.
3n bet wibetfahrt begegneten vn6 is. 23arlt;f en bet (Tantbahn/ ^uebebieCeuth frejfen/bie fuhren au ffvnà bar/ aber wir phreeBten plt; â^nVnfern 23üchjen/ bap peab^ogen vnb wir pengeneinen.
. ^aherumb fanben wir viel Jnfeln/ etlich aup ford?t bet Caniba* â^âitviijl vnb ob/ etlich befegt/ ab UOarina/^ambalpayratc.
1 nbsp;nbsp;. 3ln biefer Canbtphaffc Pay ta fuhren wir mehr bann fechphun^
1 nbsp;nbsp;J^*^t '^cutfeher meil / bcrhalben wir ee für ein Deflö lanbt hielten. 3ln'z ®^*^c feinb vne nachgefabren an bicfem flrom bee Canbte payra mehr
ibaher bringt mangute preplg/(5olb/^ürlin/pfeffer/wtlbe Ca^ â¢^«l/auch ein felgam Ã^btet warbe von bannen in t?ifpantatnbrad?t/ ^«Ichee vmb ben hindern gefaltet war ab ein 3lff/vmbben rüffel vnb '*^3lt;fotmeeald ein Jucho/bie vorbern füpgleich bet lt;nenfchen/ohren SUich wie ein Wifelz vnben an bembauch hlt;tt es noch ein bauch/ be thet
1 nbsp;nbsp;lt;8aup'vnbju/ vnb fo cô bie iungen aupphüttetvnb gefeugt h«tt faffet
wiber baretn/fo lang bip pe erlogen pch felbe ernehren m^gen. iön« ^biet mit feinen Jungen purb vne vnberwegen/ aber tobt brad?cen in bifpantam.
^k fc^fffart 2(l6cv(d ^efpunf gegen SÃktag/ hber hk linien Ifguinoctialem/einwarhaptigevnb wunberbar liehe lOipori von eigner anbern Welt*
nno lyoi.anbem vtetgehenbe tag VlOaq zfehifften wir aup anpiff» tung bee K-onige von Portugal/ hinweg von 4gt;lipppo/ jufuchen ueuweCanbtvnb Baupmanfehag gegen (lOittag vnbphipeten Kr jwengig
-ocr page 480-' ©a^efcvtfcf^rtlNff^^^dfüitc^^/ ^wenQt^monic (tnefnartbcr biird? Cait^rtrtm Capouetbe/ vn^^. UnbCD4nbrt5va vïcrt5cben grab in 5onam tornbam ber liniert Æ 4*â^ «octtalem/welcbeepcoU vnb bte Alleen allumai vnbewonce vrtb Uwf^ lo^ gendx b^-ben / »dn wegen vnleibUdjev btç / Welches von f^ââ^^â^ j,^ Ãeutben eyngewonct 1(1/ von bannen namen wir vnfern weg ^^â^^L (V?ecr ^ceannm/gegem polo 2lncamco/ctn wenig gegem ntberg^yÿ x. lt;lOonat vnbj. ÃTag/ bas wir nichts bann tOImmel vnb TValfer w^ wievnsba^umut fey gewefen/ Ban niemanbt glauben bann ber baw i|{gewefen/|eQtriip|ftenwtretnanbervnfer torbeytaulfba^ wirv one noth/In folche gefärUchBey tgebenZ/e^t trofBeten wir elnanber/o^r 5u in ben lt;i8. tagen ble wtrfehl jften obn etnichen anbllcB etnlchs £trtrtb(0/ betten wir 44. tag mit Kegen/ÃJonber vnb pint5 wir betten In furtirtw gleich fam alle hoffnung bes lebens von vns geworffentnfolcherrrti ^Itigen vngelBimmigBcyt/ in bemqnal wiirb vns anlachen ein neu^ vnbeBanee Canbtfd^ajft vnb Welt. Hun wir fd^iffeen an bem Ãrtrt^ bineyn gegen (BOtttag/breybunbertireutfchermeil/lïiegenbochvrt^^ j wegen offt au^ 51: bi fern Dolcf/bas vns viel freunbtfehafft er^eig^ *** vonCapouerbebt^ ju biefem lanb rechne ich fibenbunbertgutcr teilte feher mell/wir waren aberwolachçebenbunbert gefahren/au^vng^^ (BimmigBeyt bes Wmbts hin vnb hcrgeworffcn/ivtrwtftcnojftbty fünffhnnbert'S'eutfchermctlennitwowirwaren/ wo ich mtau^pi^^' lomeo vnbher Cofmo^aphy bett etwas befcheibtgewift/vnb inerte^ wa ein bericht geben. Hun in biefem gefunbnen /ianbt ober Welf/Hf ein fold?e menge void's welches niemanbts erfden mag/vnb ifl ein h^f^ bergfrcyes/fanfftmüclgsgutwilligs X^olcB/bie all nadenb gehen/ v»* (le auf Mutterleib |Beigen/vnb vonBeinerfchamwifJen. ^s fembvtef^ jchr0ttigewolge|Baltegro|yeleuth/gleichrotfarb/eins milten vnb nenangeltchts/gefchlrft^uallerBurQwellvnbfreunbtffhalft.
löte UOänner burd?lóchern /r angeftcht/vub hey len bie locher auf^ feinen vnb tragen aUerley dtbd geffein in ben lochern/etwa bif in breyr Ãglot fehwer/ ohne was pein Obren tragen. 5gt;er grauwen 3lngefwf fembgan^/aber bie Obren voller (Bein, ©iefe Ceuth haben nicht cig^f güter/ fonber alle bing gemein / and? bie Weiber. Gütliche grauwengd feb wellen bas dOAnnUch gilb jrcr dOAnner fo grof / bas es erfd^róef Hw j|B$ufehen/ vnb vielbarmtt vetberbt werben/ feinb gleich ben WdBf*^ von benen Xfjeehielfagt/ bie pferbts gleichen haben begert. ©ieUbert vnbetetnanber ohne König vnb 0bn alle OberBey t. tf iner nimpt berfovider haben wil/ vnb haben Bein vnberfd?eib ber freunbtfehanf' es guit gleich / 0chwefBer / dOutter/ als frembbe. 3Hs offe (te wolUw
flt;^dben liebte ifbe.
Dber bas haben (te Bein Kirch halten auch Bein ©efaç fo ^nb J nitanbetterber 2lbgóttcr.6te leben in fumma/ bem(5«falberZlatin ( nach/vnb feinb mehr ^picuri bann ötoicl. , â
©ieBrlegen ohne aUeorbnung / vnb bie gefangnen fredett f«/^ ©leger elfen bie vberwunbnen/ vnb IfBdOenfchen peyfeh eingeirtd^ fpeifbey ihnen. 3d?hab felbergefehen/bas berâVatter geflen hat (elfte eigne Kinber vnb Weib. dOit eimdOann hab ich fdbs gerebt/ber ben mehr bann von breyhunbert dOenfehen corpern geÃen/ ichfaheasw felbs eyngcfal^endOenfchenPeyfch/ vnb an benbalden hangen inbe'* peufern.©ie verwunberten (ich auch/ bofwir vnfere fclnbenid)t£|râ/ vnb fo BofBlich yieyfch benWürmen Ruthen laÃen hinBomm^-J^ â
-ocr page 481-'SonamfrffÃ. CGXXX ^â^tfctt femb ^ógett/ vnb fo Re gegen etnanber lïcbcn tm f^dt / hebt? Re Bdn tbetljbrcó letbe.'Wtr wibemetben Æ nen folebe I)tebtr4gt;e vn^z ®erttiitt|fttgcwlt;t^»
, nbsp;nbsp;Keine vnber biefen lüeibern warb erfeben bie bn bnngenbe bróff ^*tt/»nb in ber gefielt beebnud^à wave ^ein vnberfebeibe beven biegez/ oâ^enbetten/vnb bev Jungfrauwen/ bj vns febv wunbew/firtb gemey^ Æ wolmogenbefcbónelVeibev» ©iekbenbià inbunbeve vnbfónffgig b ^^^â'^^^^ rlt;lflt;*gt; bvettef / vnb beltfen jnen belb fo (te bvnnef (tnb/ med)C Cuffe iff ba vaft tempeview/ bie Kveuttevgut vnb bvefftig/einig
Kar ^âââ^ âfï^'^ntevaUba. ©ie feinbni^^gevobevTüeybleiitb abeV ^Hwebe gute Difébev* Cówen/ KAvenz Ãd)langen obne $al/ feinb gef â^«naUba/gvoffe IVAlb vnb mevd liebe Kâuw*
â Ãgt;a8evbtviebbifevlanbfebafft ifïvafïfrud/tbav vnb lufïig/vbevgt; jJMIig mit guten Yvonnen. Sie mudden auch au^ wuvglen 15vot.Keb
(ïOetall finbet man |umal bey fbnenau^genommen vbevÃüfftg Jr®l^t/ba6 föv nid?cà bey f bnen geacht wivt» Kófïliebev 13 Avlin baben r 'âW» 3eb glaub pliniud bab ben taufentflen tbeil bev Pappagcy nit ®^rlt;bvteben/fo vilevley (tnb allba/ mit fo vielevley fevben vnb ange (id?t^ . nbsp;^ie'SAum bafclb(l geben fd?iev allólobevgummi/vnbfórwavi(f
Æ 8ftvbifeb Pavabt^/an biefemovt bes IfvbtvidiÃ/fo tft es nit weit gelez/
Von bifem Canb. ^e i(l allba nimmev balt noch wavm. HUbafalz/
Kegen gav tient auffbvey obev viev (lunb/bcvCufft ifl geveinigt ^^âï sllen b^mpffen vnb bunfïen.3lllba bab id) Viel binggefeben wtbev^ bev Opinion bev Pbtlofopbey/nemlldgt;$weymalein weiÃen ve^ ambogen vmb C^Otttevna^t/ bas baben mit miv viel ©d?ifÃeutb gefe* litt bem ^ag bev Contunctton faben wiv ben neu wen (^an/ ^teni jjw-viel blavev étevnen/ bvennenbe factiën faben wiv Pov peltten aü
^ic 2((6cnnw^cfpufiu6 bett bierbfett f^eil ber^eU evfunben bat/auÃgvunb bcvCofmogvapbey vnb lt;5eometvey / von bev quot;Weit artz fang bi^ in bas lyoo» Jat
vnbetanu
^\^^ gemelt Canbtvnbvïevbt tbeil bev Welt/iflbefe^t mit mebt
Cbieven vnb Holet/bann lifta/ Hpbvica vnb ^uvopa/ auch lu* ~^^Ãtgcv/ vnb baà tempevtevtev Cufft / vnnb nach vcd?tcv tunfï ^^i^gtunbt^eometvieobevCofmogvapbte/tflesbev vtevbte tbeil bev *vclt/ bey fünffgig gvab vbevbte linien ^guinoccialem gelegen. Ãgt;av^ ^^3mvbcvligtOltfippo/bawivau^fubvcn3^.gvab/weld?cbey 9o.gvab ^eben /welche fuma ben vievbten tbeil bes obev^cn $ivctels bebelt/ta ^810?cv auch noch viel vjfd?veibcn /barmit man bie tûnbey t vnb fveuel ^âMenigen legt/fo bentlimel wollen auÃ^ivctlen vnb auÃovtevn/auch
â^IÃenbann fbnengebûvt/bieweil biefeWelt/ bavein mich (Bote g*âSt bat feybbev bev Weit anfang vnbewiÃtift gewefen/vnb ein vu? ^'Vottetovt von febevman tfl geacht wovbem
, Sin^etgung etlicher itamm^afffiger puttefett fo broSert vnbevlaf)cnfcinb/auch vielev tlewen fd)Vifft/
; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ein abfehvifft vnb Copey.
ij Cveticus
-ocr page 482-^aç'ViaHc fÃnl Ni'i't'^CBcIf611(6^/ nbsp;, -
CKcttcu6ctn 13otfd?4|ftcrblt;rblt;i^*^f4)lt;tf|t5n âVinebiQ/ÃdfVitbt^^^ ber anbem an ben Ãonig ^n Portugal/ oberhalb ^on^fpe^^^j^ gegen bem Htbergang auffein feiten/ halben fie ein neu wee M j funben baô (te ju ben papagey en haben genant von wegen bad (on j »nb maneberleypapagey allba wonenMnberthalb elen lang/ von v» färben/ wir fchlfften an bcm (trom ber Jnfel hm mehv bann jn^ey tnt (ent Welfcbc meU/vnb fanben beren nle rein enb/alfo/ bae wlr meyntt C6 wer ein Deflee Canbt/ vnb ein eigne IVelt.
(Degen (Mitternacht hat ber DÃuptmann Cafper (Tortheraf/^n no ijoi. ein Jnfel funben jweytaufent meil lang nachher X^mwont anfag/an beren er bià In (tbenhunbert mell wege fchlffet/vnb iunhtiP Beln enb finben/barumb glaubt er Cd fey ein Defied ^anbt.
^ln anberd Canbt gegen (Dltternachc/warb auch bià far gtfnn ben/ ^ hin bie (Drauel vor if ià vnb 5ro(l nicht geben mochten/ ba wn vber Jar ein groffe menge bed ©ehneed aber bià Canb hat vil Dol«^/ berfelbtgc wlr In Portugal bey 7.perfonen bradgt;tê.Ãgt;le heufer Ãnb «w* Dlfchheuttenbebecft.©elnbauch bdleybtvon ben heutten manchet'/ Uy Ãhler/fonberUch von -Otter bälgen/ von geflalt wie ble olgelntt4t^ Ãommer beren Ãeble Oaar herauf / Imlülnter hlneyn. ï)lefe JeU fel**/ nicht gegerbt/ bereyt noch geniet, ©ie feinb va(l fehambafftig tig/femb auch vonaller (BUbmaf wolgefchiefte Ceuth. Jbre angefiwt feinb gejelehnet auff ber Jnbianer fitten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
©ie haben aller hing rein ^ifen/f hre meffer vnb bethel/ auch pPr eifen/machen fe auà einem harten flein haben ein fclgame fpraach/ bein ÃDolmetfch vernemmen mag. ©ie haben ein groffe menge quot;PiP vnbiOol^/fonberlichvonâ2'hannen.
Caranganor bie ©tabt 1(1 bey breyffigIVelfcher meil lang/^t weit von einanber gcfeQt/ald bie mul ober hórffer/ bat bein ma wr. lt;Wâ^ 'Ãrummeten/tOeerbauefen vnb hórnernberü jfen fiebie f bren jnr ,2^'^â^ chen. Ãaben viel fel^ume Ceremoni fbrem (Bott/ fbre Prlcfler batn5â^,g (ich feibd/ vnb geben für (Dott hab mit fnen gerebt/ vnb Ãe bià vnbbtp bey(feit an fte werben, ©ie fprlngen auch offtalfo blutig fo Ãe Ãch vit'/ wunbt haben/aid bie verjuxten in bad ^ewertmî'empelangemadât/ vnb wlber berauÃbas void jubejaubern/ vnb fret (Beifllichey t eina«^ feben jumachen/ vnb viel fel^ame abentbeur. Jbr Aóntg 1(1 ein peyo/ vnb hat mand/crley Weiber. ©chrelbenauff ^aumrinben mit eitterti lfiÃngri(fel.(ManÃnbtauch Cbriflen allba ein va(l gro(fe menge/^â^ befieben vnb verjinfen fre lOeufer vorn Ãonig ber ein Mey b 1(1/ vmb lt;^ genannt gelt. sDiefe Cbriflen haben Bein (Bloeien/ vnb nichtd ban« ein CreuQ in (ren (Tempeln/ruffen auff ben (Briechifchen Ãtten jur 2^^ebe»
©ie babenaUba (ren etgnen/^ap à / jwólff Carbinyl/ /Sifchófrno If r^bifchóff. Jn Armenia haben Ãe (ren ^apfl ben nennen Ãe Catblt;â* Itcon/iflrreugwcià vber fein häuptbefchoren. Vïun in irmenlaÃlâjJ jweyerley Cbriflen/ Jacobite vu Heftortni. Ãï^efer^apfi regiert a«w bie ©ey (Hieben jum theil in Jnbia Cathay ro. Jre prlcfler feinb befcho* ren/haben allein ein wenig t^aar au(f bem gipffel Ãeuffen bteKtnOer 14. tag alt.Confecricrcnin3tjimo/bdd) ten vnb nemenhad ©acrament wie wir/ haben aber nicht bie letflólung/ Ãe haben auch Weib waf^rim «yngang ber 2vird?en.©le habenbife gewonheit/fo einer Ãirbt fo BoiÃ* men viel Cbriflen jufamen/ vnb effen mit einanber acht tag/bornas bitten Ãeför ben verflorbnen,
-ocr page 483-'SonSCmerUa.
CCXXXI
vilt;^gt;n»«nccbcnnlt;(bcsnadgt;blt;6(i74nnstabt/fonigt;ccbiefTtnnb/ ^ââ^^^â^^ââââS^ttS^â^wtber baruon/tarif Ãeb vorm |ar nie vm ^bdn. iOalten Mafien vnb Zbuent/ elfen vorn Carfrey tag ntebte bi^ JJ^-y Vertag, ©te halten viel^efl wie wir mie feyren. ©. â^boma6 ihres ^anbts 3po|lel ift bey inen tn ber Ambt/ bas t^ bas gró|ï ^e|Ã. JÃtefen ^«iligenC timber $ufagen ^ehrenauff einen tag Chri|Ãen vnb iOeyben â¢t ber allergrofïen ehr.iOaben aueb feb war^e ^ùn^. Jre Pneffer le// wn on if beliebe Wetber beufcb.3Ues volet entpfabet bas Sacrament ââ¢â¢Â»altm iar.öie haben bte heilig febriffe in Ihrer fpraaeb wie wir in vm Ilt;rlt;r.ï)ie Chriflen vnb (ÃOoren|emb au|f eine manier betleybet. Jr tag âKin fed)8 jlunbengctheiltbas Jarinjwóllf^^Oonat»
» Ãie haben frü^t gmig ohn Ãorn/ bas bringe man bar/ -Oebfen/ â¢^âb/bâmmel/23ô|flt;l Sebaaf/baben fte ein gro||e menge/ Jtem ^U^ Pwnten/ lOennen/^en^ ein gro|fe an^al alfo/bas man vmb ein Ãbuca^ ^^â»htinbert trennen gebaben mag»
Ãein Schwein haben |te/ e|fen auch teins/befonber bic peyben.
Kei^ vnb 5«cter haben Re ben vber|luf8/ barank (i« Ihr 73rot ma^ ^«ât/va|igut. Sehr groÃe 5eygen tragen ibre^eygenbÃum/ vnb ben woffèn/bieTJânmPalma genant bringenbienüfs von Jnbia^tem poringettrtueb von biefemTüein/^Ãig/5«cttr vnb 01/ baruon 8tra^ ââ®imio. ^ueb jeugniÃgibt.
. quot;^^on biefem ^aum/berauch ju Calecutwecbft/i|lbrobenmebz ââ**3Sefchehen nach ber lAnge in befebreibung Calecut/ wie fie bj alles â^â*^en/ vnb nie allein 4.ober ^fonber lo.nûç von bifembäum bringen. 1 c ^^â^^â'rinonotfeinb9. meilgcnCalecut/feinbbcybe^^onigvnb glaubens. CambataligtgegemHibergang n. taujent Web i^lt;rtneilvonCalecut.âX)onbanncn?oo.meilinbte Jnfclober 2^onigz/ *^^â^örmus. 5)ic Jnfelhatimvmbfcbwei|fiy.h«nbertirclfcbermeil/ ^®llX)olcfs/alles (^Oacbomets (Ãlaubens famptirem König ba Ãnbe ^ââttviel gewaltige Stäbt wol befett. itâS hat auch Cambaia fehr viel âtäbt/Ca|lell vnb CanbtfebaÃxen. Sic eÃen nichts fo bas leben hat Smabt/trincten Heinen quot;Wein Ãnb groÃe ^äuberer/weiÃer Cent bann 5^^alecut. Sie nemen ein Weib allein feinbtfaflHeufdjeCcnth cÃen $?h genieà vn Früchten 1res lanbs.UOan Ãnbt baherumb vilfläbt vnb Jttfeln wolbefeçt/ Ãnb alle lt;?Oacbomcts glaubens/ etwa iOeyben gewo Ãn/vnber welchen (VOay a vnb ^Ià fehrgroffcjnfcln Ãnbxoo.meil von ^nanber gelegen/bar^wifeben vilanbere Jnfeln vnb |lrtbc.$)ià ligt von ^alecut6. ober 7» hunbertmeitCucinbas Keicb ligt auch bahineyn.
Jtem von bem mächtigen König 511 narÃnga/ bes Canbt brey^ Kofent Welfcbermetl vmbÃcb vmbfatwen hat haben wir anberÃwo ??3lt;5eigt/vnb von feiner vberauà groÃen mächtigbeyt. Von bannen jStCucin, (Segen BüÃgang 100. mcilen ligt Cucumer/von Cucumeri ^pan ben^lufs Jnbum feinb $00. meil. Jnbem JnbifcbendOeerligc J^lt;iylam 200. meilen weit von Cucumeri/ vnb viel hnnberemeil weit 5âSptoJjrtttaober Samothra/ baà fürauà Ãnbet man b^ Keich Catha» W/vnbrtnbcrewunberbarlid?cCanb/baseinprieÃer Jofephgenant/ J^on Cannonor geboren/ bem Kapà 2llc^anbro vnb anbern felbs per^ *^à 0 ^^^^â'â9^Ãt3t hat/vnb wir brobenhaben gefebrieben/auà 5euggt; Wi^bwigs Vartomans/ basbeÃhe.
îgt;â¬r König von Portugal febreibt vnber anbermanbenKapà Jwlmm/fein Volet hab ihm viel ilanb oinÃbar gemacht/ jnuoran bic Kr iq mùd/ttge
-ocr page 484-©(«^ OffrbU fÃffl biffer æelfOucÃtfz m2d)(t9lt; (labt ïtt/Jttm bit bevbwmpet »5 wtbtbalftt (labt St*»^ lgt;ct 0rt vracen/tn If ebtopt« c^eUgen/ fester «n Strabtam floffcnbc. _î)^r haben fie au ff ge brennt/ Sic if y nwoner bnrtnn nil erfcblngenvnbibf^^ bey fiinff^cbenbunbert Valent« Qilbere genonnnen fo fie allein anp* «en trugen mb ein Calent ein gewicht bey »ne 71. pfunbe fchwer/ 3ingt; no 1508,
Ãgt;arnad? febiffeen pc in bleCbtllïenllch 3âPl oaeoeboraben racen vnberworffen/ an bic ©renn Arabic flofpnb. Ã)a bat vnfer vol» ein âVcflcgcbauwct/wibcr bic anl4n|f ber ©arracen 511 ^ecba/baoiv^' nen bic macht benommen würbe / jufcbilfcn bic ©inné bee pcrfifcblt;^ mb Slrabifcbcn (^eers. if 0 feinbt tn biefer Jnfel bey 40« tanfent (V?««' febenz halten aber in viel bingen ben Jubifeben brauch/ barumb bad P* ein jcttlang an lerern mangel gehabt haben, ©ie cncbalecnpchbie40â tag nit allein wie wir / von pey)^ fonber auch von 'Otfehen / haben viel bings mit ben Chrifîcn $u Caranganor gemein, ©te geben ben 5«^«^'' ben von all frem cynbommen ben prtcflcrn/bie haben aUba greffe fwt^ htyt/ feeren einer icmanbcö befebAbige/er wer im Canb nit peber. p bicfem Jar haben wir and? aupgefebief 150. ©chiff wol gerwp mtt liberté honbert KheyPgen vnb vier taufent5upbnccbt/ ^arbariam vnb an^' bere gegnen 5ubcprcirccnfo tp vormale vnfere Dolcfe auch wol foulai ba/(5ottgcb glucf vnb peg barju.
^m aupji^ einer ^pipel ober ^^arrahen Serblnanbi gorter fq/ÃeyferUeber (V^aiepat oberper iOAupt^ mannber fcblpart inbae ÃOeerOcea/ num / an ben^app.
^?on erlief neuwU(amp; gefnnbnen Unfein vnb ^0(^/4« ^app Clcmentcm vq. CacetniÃb gepeilt/ vertcutfebt.
g^ Ch Jerbinanbue Cortepue th» beiner hetltgteyt ju wt^en/ bV^ 1 3lnno i;i8. von 2^cyfcrlichcr (V?aicpatin Oifpania/gegemnâ^ Ãbergang in bae Oceanifb lt;^0ecr $ufd)ipen /aiipgefdnrfc / flt;}^ VrtOer anbern ju ber Jnfcl Cuba/ ©pagnola/je. baruon broben gebo^'*^ ip.©tiePcnweittcrhinabauPcin JnfclJucatamgenantbartnwitfââ* ©tabt fanben in ber grópe aie Cayro/ allee wolerbauwet von ©f^â^ mb Aalrf ba hielt man maref t ober (V^efe von vtelerlcy fort ober gaf* rungber merQcoberbauPmanfebaQ gaben vue vil freinber wabt 'â^^ feibcn ©lÃfer ©d)cllcn vnfere fpiegel vernichteten pc/bann pc «infotlare/tpcin bcrbaeangepchteine leben vilflt;hcrppâerauptrf»j' bann vnfere ©picgcl. Ceihen ohne aupfaç/haltcn gute polliccy tre w vnb glauben in allen promtpen warheit in Worten/ hanblcn opa vortheil. ©einb befehnitten/ phamhaptig/wol befleybetvnb Z born wanbcle/fonberlich btelPeiber.Iüir fuhren weittergegem gangburch bicgegne Corn# vnb UOayagenant/vnbba wtrbeybââ^^ bert vnb jehen Cege an ber jnfel gefahren waren zienbeten wit bey ProuinQ Campechium genautju/ ba fanben wir ein ©tabt von bt^ taufent i^eu fer nnamen vue freunbcltcb au pverwunbcrtcupdâ^âlL phiffart/ vnbole wir vnfer ©efehÃQ liepen abgehen/ entfetten harc/vermeynten pc fehen nun bonbern/bas pc vor mal 0 allein ^foy hetcen.ï)a fanben wir tf ntcn/Caiiben /KAphüner/TPacbflcn ^ââ IJ^ Zió wen/ 2^ünUn/ ^nch*/ 2^^#^ «/Oafaj/Dtr^en/ vnb anbet vne |^
-ocr page 485-âSo«2(mcrRlt;».
CCXXXII
ÆââKÃbfa.'Oon bannen febiffeen wit fünffijebtn legne gegem rïtbew 5S?gt; ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ââ ^*f*^® ^gurtnil genannt/ jbt tgt;iupc(labt(V?ofco/
h u ^ vberfiel »«6 ab wir fû^ Waffen tn vnfet febtff tragen wolten/ w tbet vnegroffenfcbaben/alfo bae wir brtVtverwttnbt/jnrM mu^? ^ttwneben/vnb m bic @cbtff entrinnen.
Jf* yo.meilen von bannen ligt bte jnfcl Columella genant bte wir Uwenbrey Cegeebe wir binju tarnen. l)tfe ijl 4^ Cegebreyt/bat'pó# SJV Mebt/tonb aUerley tbier/vn ijl »a|l ber brauch aUba/ate in ber Jn'/ Jucatana funjf meil bauon gelegen / in bie wir naebmaU fuhren/ ^â»^wurbeninbi|èr Jnfel herrlich gefpeifetauffibveltttcn/ vnber^eigtê 'âiel freunbtfehaffr. Wir fanben etnJÃAven auff einer feul / ba Ãe Æ r Slt;bctt vnb^pffer vollbringen. 3lber ju Jucatana wolt man vue nicht ^Unben laffen/bahitt wir boch gelaben waren/muÃten alfo fórfahren. ^â'eefahen wir ein anber ort/ntt alfo ferr von biefer Jnfel -Olloan ober '^oluacan von ben eynwonern genant/ba fanben wir bey fechÃhunberc S^öMpneter Ãty nwoner an bcm geflab mit gûlbinâ^avtflt;hcn ^égenZ âfc. bas gefîab vor vnferm julenben jubewatenhietten aUba bie gauge *'â'«hc/jutttorgeuô machten wir frieb mit inen/ vu würben auffgenom« ij'^âï/ole fie vernamen bas wir (Bolbt/ntcht vergebens/ fonber vmb an^ ^i^t Wahr/ begerecen. 3llba ifl aller bing tein i^ifen/ bas (5olbt aber ^betauà gtmein vnb wolfeyl/baruon Ãejve fpieÃetfen vnb aUerley waf-z Tlt;» wa^cn/au4) ihre Heg mit (Bolbtbehencft/ vnb was biefer ^ónig otöud)t/i|f alles gülbin.
Don bannen auff hunbert liege gegen (JOtttag vnb lt;^itternachc meÃen wir auffbvey ticine jnfcln/giengeninbtegiófï/baerfunben wir b^ófieihre^inberauffop^erten wieiÃanaffes/ ein C^wen auffeiner bilbcfeul ilehenbe von ^Oarmelfl ein gehau wen/ betten Ãe an/ vnb giep fenbj vergoÃen ^lutirer ^inber in feinen rachen/bas berg bes opjfers ^etbeennen Ãe ju einem füÃen geruch fremCott/bas an^r eÃen Ãe fongt; bctltd) wann Ãe iren feinb im trieg erlegt/opÃrern.^iefe Jnfeln all feinb 'âbcrÃ0|Ãg mit ©olb vnb Eblern gefïetn.
Hit weit von bannen ià ein Jnfel/barinn allein auff bie weià ber ^enajoncs/eitel Weiber wonen/ ohne lt;V?^nnlichen jugang/ teufd? wie bey Vtt6 bie KloÃerfrawen.^ur jeit ber arbeit tomeni^Ãunerauà ben ö^be gelegne jnfelnZvn bauwen inen ir velbe/ baruon Ãe mögen leben.
öer König ju ColuacanaÃ^aurftben vnfcrnein©ülbin hafenZ ^oll/Ketten/Ãanbtbanb/vttb viel bleinot vongolb. Wtr machten Ãe Wit tonfevergattung fröllch.5)iefe Jnfel hat »^ namhaÃtige Ãtäbt be* *en eine iy. ober xo. mal taufenc lOeufer hat/mit'^rbürnen vnb (ÃOaure« bcueÃigt.@ie haben aUerley Weref leutb vnb ^awmeiÃer/ auch aller? hy banbtweref. Jh^e prieÃer leben teufch ohne i^he/ein wunber grof? Ãhufd^dt iÃbey ben Weibern. âCobtÃhlagià felgam vnbein groÃer Jteuwelhey ihnen. lÃes Königs Ãabtba er Ãofbclthat bey 7. taufenc ^ufer/ weit von cinanber gefeget/ in viel mell Ãch erÃreefenbe. 0o ein Weib am Ehebruch wirtergriÃen/ fowirtÃe von ihrem (V?anne ver? bauÃt.Jjer König hat ein Weib/KebÃweiber fouiel er wil.Ãie entbal? JwÃch im September fünÃvnbbreyÃig tag nicht allein vonÃeyfehZ fonberDtfeh vnb aUemfobjleben hat. ibie Ehelichen eÃen vnb trineten Wd)tmttemanber/ noch auÃeinem^tfd? noch auÃeim©efchirr. A^in lt;^0ottatiÃio. iag bey inen/bereu haben Ãebesjarsxo, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Weitur tarnen bie vnÃm juennanbern Königreich/bes König Kr «q
-ocr page 486-?)rté Stabte ten'll Mefe^ ædtCuefn?/ bic^-Oututbue/bec/alsccvaimciftbas »it (Salbe begetttn/fâ!â*'â^ CV {xnvnfevnetn (Biilbinebilb vnb vklflóct golbts/vtcUvUy^^^*^*^ fîctit/ vnb fpeifet (ic bewheb ««eb 4vt bc^ C4nbtó. îDas (5olbc geben W 5lüfó vnb ^cvg aUba. 0ie femb bes fepwimmene alfo gewant/ ^bnenaUes eme tfl/ (ie febwtmmenmbem^tOeev/ ober geben nuffbew Ãnn^t/ ÃeUÃen (teb vnbev b46 Waffev/ vnb bringen etwa pAubv^v (JOnnb voll Ãnnb mit ©olb vevimfcbt,
3llfo joben ble vnfevn mttlt;5olbt vnb Wirblern gcffeinbelaben von btefem Ãonig/ etltcbe «uff bi^nfcl^evbtnanbttmm/ bieanbern feweP gegen bem 4gt;cdbent/ vnb ftieÃen nn^etn neu we Jnfcl, barinn bte eyn^ wonev $ulteffen / vne aloetn (lOeevwunbev jufeben/vnb vnfev nennâ* vngewonte febiffave ^ubefitbetgen baten bte vnfevnnuf $ufïeigen b^ö verfügt fnen (lOontcgiuó/bteweilbev obevfllOÃuptmann jn^erbinn»^ btnawav/^ufevvvonfbma ^Ufobamenbte vnfevn ^uetnevanbernval* bervUeben @cabt/vnb Icnbeten ju/ ba vberfielen vnó bte eynwonev mif ^Ãógenfbuffen vonfewem ju vnd/vnaln wtv jufnen wtber polierten mît ^ûdjfenfîetnen/ erfebvarfen fie vninenfeblteb/floben/vnb begerten frteb. âVon bannen febifften wtv wtbev jurwef ju vnfevn gefeUeng^f* 5evbtnanbtnam/bann vnfeve|'d;tffwaren vevmùbet/vnbvon pronb pon obev pvoutanb cvófigc.
X^be wtv wetcrer fabrenmuffen wtv dn anbeve (Deevfabw eyntn»^ feben/bte vnfev (Bubematov Ãgt;tetu6 Velafguce getban bat/vn gefönt ben lt;5uanbam (BnttlUam vnb (Bnauavant barauf juÃclauen brev^ bunbevtlfynwonev gevaubt.3H6nunbtefevbóttevauffbemfcbtfffof5^ lo^/etnó tbdle julanb fïtegen/vnb wenig bey fnenbiteben/fielen bte Jâ^ feilen tb in btebûttev/ erfeblugen feeb8/bieanbevnfpvangentn6d0e^â''^ ba fiibven bte gefangnen mit bcm Cavauel bev vnfevn bavuon in ^â^ nccbfle 3nfel Cembte/vnb vevbvantenba6 febiff/namen was fnenbar^ inn gefiel/ ba evwitvgeten ftc was auf feb wam bev vnfern.3llö baó vnà ^ubevnatovcvfuv/fd7t(f t cv \ ncn clients jubwltfjwey fblff voll ÃvlegP leucb/aber vergebens vnbjufpât/blcfaebwavgefcbcben. Ã)afïengegt;gt; bic vnfevn wtbev auf clncv Jnfel bey funffbunbevtpevfónen/blefe ft el«* Ãueb tn blc lOüttev/btc vevlovnc fretbeyt wlbev jnevobevn/vnb wav vik flunbeln jwelfellgcvfteg/ juletflgab vns (Socebenfieg/ verloven beeb bey bunbert (Wann bavunbev/ blc auf fpvangen vnb erfoffen/ vnb juin tbcll erfeboffen würben von ben gefangnen Jnfelleuthen. Ã)lf Voléf blt;* herumb ifï gefebwinb vnb anfebUgig/ fnb aucb f ùnfîlidK werdleuflâ. von bem betner Weillgbeyt/mlc anbern gefd) äfften belabê/ julang vf^ verbroffèn wev jucvjelcn.
Hun beren wir wlbcrju ben Unfein Cojumella/ ^ucautana. lt;^^^' nacanam / ober -Olloam. Jn ber Jnfel Cuba war ober fier WAupmKtt^^ aller febifferwólt 5evblnanbus Corteftusbie bumen an bte vorgen^ttiC 3nfelba man blc Ãcutb opffert vnb/ffet. iblefer brand) fol aueb feyn*** ben new erfunbnen Unfein/ Ccflan vnb Ãeflan/ ba fie blof bereyn ge^ ben/ vnbauf mangelber 2^tnber/ opffern vnbeffen fiebte t^iinbc ^^ niebt bellen/ vnb ein b^upt haben wie ein ^uebs. Jn biefen Jnfeln feit»â viel Wetbfbilber/ wenig (Winner/ wieble WAmmei vnber viclöd^ fen/bann fe happen bte fungen/ baf fie ju ^belieben werefenvntódt^ ti^ werben. Wirberebten fte von ihrem toveebten glauben abjuflehew vn ben vnfevn an junemen.Ktebteren allba eln Creuijauffvn ein via bllb in fre tempel/ bes fic feb vcvwllligtc anjubcttc,3luff bifev vevp/
-ocr page 487-' '5ïonS(tnf«fa. GGXXXIII
»itbcnww vcrwovffenbaó wir febter 8.tlt;tg febiffeen ob« «He fpct|5/vnb û nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7.bunglt;v6balbcn/McbetDtfebfpei^würben wwfdjiffuti ÃMj btfe tag rnwi^fenb wo wir waren/ erhebe fîteffenauffbte Jnfel 3»'/ ^cana/vnb ^e^r vor bunker febter^e^orben/fielen (temeines'Ãyran«â âlt;« bAnb/ber nam Dolbmtan ben DAuptman vnb feine gcfellëwwrgc j â??^lt;w (te/juletfï lub er feine freunbe vnb afjè (te. IVir aber Barnen â^âO^P^l Coluacana/ bie brachten vns begerenben vnb bungerigen bennen in bergrede als bie Pfawen C bas Baum genug war ^eben buitgcrigen )mtt bem gebing/bas wir clients ab$ogen/ vnb von C^ubt btnweg fcbiffcen/ wir aber Bunben bes nicht ey ngeben/ muiten (Berben bunger vor (nen/ ober aber (tegen.
, nbsp;nbsp;verbalben treib vns bie noth/bas wir hinweg jufcl^iffen fperten/
^Wten frieb mit (nen/ botten (nen vnfer wahr »mb fpeif vn golb an/ âWoltenaber mit nichten weber vnfer wabtnoch friebes/rû (Beten (ich ®«ocr vns/ balieden wir vnfer gcfchóQ in (te geben/bas vns wol geriet/ (ich alfo famptUch barab entfetten/ (loben baruon/ ba fanben wir ^'âÃtabtib grob als ich Baum fagenbarff/anbertbalbÃeutfcher meit ^^^/vonz;. taufcnt^eurfl^bten ober iOeufern befett/ von Ãalcf vnb ^tem artlich gebauwet/miteyngemifchten Xiu ff giften / (Beben all« heuferbt^m brey fchrttt vonetnanber/one bie gaffen/ vnb (leigt 10. ober â¢*^ n«(lcn5u eim (ebenbau^ binauff/ bià man jur tb«r bineyn Bompt/ wnbt nut 6tein/ ^lech vnb tOalm gebed C40. öTaufent biefer barbai' *^ncbcn Jnbianer würben au(f bicfenlTag von fo wenig Spaniern von Jâ^Sen fo neuwergcfchwinbermanter^utrtegen/ erlegt vnb vberw,ungt; W bann als (tc vnfer gefchofs nur boretenZ entfiel (nen banb vn bern/ **ââv betten nit mehr ban K^.Kbeyltger/biejertrentenireorbnung baibZ hitanbers ban ein b^rb fehaaff/bie würgten (tejur rechten vnb linden ®â'3egenwebr/(te betten Bein plaQ noch weil jufchieden/aueb Bein berç/ Jj^lfunben erbuttert/vermeynten vnferc Keutter weren (Sorter vom ^.^â¢nmcl gefchidt/ober ÃOeerwunber. 4lfo erwürgten wir (br vicl/vnb ^*^iebcnfietnii. tagen all auÃber (labt/ welche bie eynwoner pocanech JJiOhi/ bie vnfern aber 'Viccoriam nenncten.iba feinbt wunber fd)ón« ^uflbeufcr vnlOof/barinn wir vns etwa verirreten. 5ulct(B lieden wir ibren .König vnb bie ober (Ben 5 u vns forbern/ bas fie bemótég bäten/ onb webrloà ju »ns Bâmen/alfo botten wir (nen gnab an/fie wtber ey n^» |«fegcn/mttbem gebing fo (te von (rem 3lberglauben weiten ab(Bebcn/ ben gecreuQigten anbetten / vnb bem König von Oifpania (td? ver^z Ffiicbtcn/ fórbinewig $inÃbar vnb vntertbänig ^ufeyn / bj gtengen (te niit freuben willig eyn/ vnb ebetten einanberau^beyben feiten gro(|« lt;br vnbfehendung. Donbannenfehifften wirinbiegegnelt;5ri|aula/ ^on ben vnfern ^iangenant/ba namen vns bie ifynwonerfreunbltch *u(f. /pon bem ge(Babcin meilwegs ligt ein Ãtabr von taufent vnb nnff bunbert Oeufern/ bie botten vns als baIb ein frieben an/ villcicbt ^«ÃPotaneciantfcheme^cmpclcrfchroden/ $u benen (e^t basgefchrey Bommen war/ontbotten vns ben halben tbeUber ©tabt fo wir bey (bn woltcn wonen/jugeben/verbofften viUetcht auch ntit vnfermfehuç vor Ihren feinben be(le (tcherer jufeyn/weil (eberman ab vnferm nammet* tin feheuben trug. Ãls wir nun an ber machtigen Jnfel Coluacana furt fuhren/ Barnen wir aber in ein mäd?tig Konigreid? /alfo bas fernes KeichsBeinenbe 1(1/ ba fanben wir viel^ünfllichc Ceuth/ Bücher/ vnb bie pi(Bori ber König befeVrieben au(f ein fel^am papyr von KAuo
-ocr page 488-^ae' WrrWe (Ml tiefet ®el(6ud^^/ nbsp;nbsp;nbsp;^
iwcit ^ugértd^C/ba Ãnbet matt vbevô 3lt;t*^ 0lt;b»« nuff etUeben Jtem viel vnb mattdxtlcy (Serrt^lb/ ©olbt/ Silber/te. aber ^!Ã%lt;» 4f ifen vnb Stabel haben (te nit.Ste febretben cm fel^amc gef^^f*quot; ^', j, ben viel felQamer/ haben bófïlicbe 'tempel mit (Dûlbtn ucpp^^^^^lt; benrft/ba haben pc auch ben fchanbtlid)en brauch jht eigne 2^*^^ ^u^ opffern/ auch etwa/re2vnechtfo pc f re frischt haben eynbracht/toin angethan mitgebett/bas pe bort lt;5ott für pe wollen bitten.Slâi^ ^Vy alle gewent $uopffernihtl3lut ircn(5óctcrn/ba6 pcauff manche^,ç weip ven Iren jungen/ berg/ hänben vnb brup ven ihnen bringen/ fchneiben/hauwen/tc.ba6 werffen peau ff gen iOimmel/ ober befpeeng bie '(Tempel barmit/vnb mie biefem/glauben pe ibte (Bótter verent 5» fey n.5ürter/Bamen wir in ein Stabt Cempoal genannt von ben leuthen/ von ben vnfern Sibilla. Ãgt;a ip auch bas Dolef von fren pern berebt/fope ibte knecht ober ^mber Opffernbae pebarbtie^ ber (Bótter freunbtfehaffe/ vnb bie ewig wollup nach biefem liebert lt;* langen. Sie benetzen ber ntbergelegten feinbgebein auff in fre jueim pegjeichen/wte bie vnfern bie panier. Jre prieperlebcn on ^h*/ vnb feinb in groffen ebten bey inen gehalten. Oie fagt Cortepud weif von ber Jnfel Spagnola/ von ibeem vberPu^ vnb fruchtbarhyf^^ (Bolbt/5«cter/vnb vielanbern felgamen fruchtentc.iöer 5ucfer wew' fet nienbert beuffiger bann allba/ ror aio grop ab ein arm/ anbertbaip (Oann bveh/von bem allem anberpwo broben» (Oan bau wet auch ff ÃVein vnb Kom allba.
©icfhiinbcrharhcf? TÃarraitott vnb S^^ccrfa^rtJcrbittaii^i Corteft)7 Keyferlicher (Oatepat Oäuptmann aupbem (Oeer/ neu we Canbt vnb Jnfeln jufuchen/ 3lnno
Â»Æ Â»8. aupgefchieft/ vnb 3lnno tc. ifzo, volh enbetvnbKeyferlicher (Daiepat vberantwort/gefunben vnb eyngenommen/ein newelVelt.
z^^X 3f hevtfehafft beo ^ergo Suma/^tem Cinpual bie lanbtf^ bem Konig von dumavnberworffen/habich beiner (DaieP^ Scepter jugefugt/ pc ergaben pch willig/ mit bitt/ bj ich pf â bemâTyrannen 5wnta rettee/ ber inen pc binber feinen (Bóttern jn^J' fcrn/mitgewalt abtrang. Hun ju (Cinpual acht ich/feinb ob fónpfS looo. preitbarer (OAnner/gerAp jumbrieg/vnbbarumbbey pinlp*? ÃJÃrffer Vnb Capell ober Schlóper gelegen/ bas hab ich gethan iwif j^' rheipgen/vnb Æ00. fertigen fupfnechten. vier meil baruon ligt bie R* TPerc cructo. ?llö ich nun brey tag in ber prouing Ctnpual vwbrbe^f mit metm volet jufup/ Bam id) an bem vierbten tag in ein lanbtflt;^lt;âC( Stcnchtmalcm genant/ barinn gar ein vepe vnb wolbcwarte p4bn|f/ auff etm hohen berg gelegen/bareyn Bern reuttenber Bornen mag/^**^ ju man gleich alo an einer piegen/ pcigen mup. Don bannen rhnfpf wir hin vnb wiber an vielen tagen in vil Canbtfehafft/ barinn Km^y^ lln warcn/allco bem mächtigen Oerren vnb Keyfer von bemDerg ma vnbcrworPen.îDa6 Dold bip jCaubto mey net nid)t auberp/ hartquot; er fey ein Oerr vber ben gangen Ãrrbboben gewefen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^.
IVir fanben auchallba vil vnbmanchevley wolbcwartelt;*^^v^/
-ocr page 489-GCXXXIDI
â3?ön2()ncrt('(j.
baff^*â *** ®*'® Hit »«nig vcwiinamp;ctwn'rtbct niebt f« gattin bete» cob ^^^^â^ I^*^^ 4nb«6 Kctdb 5»«t« ««t £rtttbCrttblt;w»lt;w»/ 'îafçrtUc^»' ^y»«lcblt; listen tvieg fuhren nut betn König von bem^erg 5«â»«» Jjâ^â^***^^« vnfer fro/tn boffnung wir foUen ib»«»blt;yfïlt;*ttïgt; tban/ww
â^ jâïKScmcltcn'ÃTy vannen von o»»»»«â« 3Hfo famUten ftd? ob bunbeve ****â^â^® Jnbinnev wibcv vno / mit benen Bempflren wivvittevUdgt; P5um rCibevgang/aUein mit fccbô iOanbtbiJcbfen/ièd?» t^i^uptfîûrf/ KÃ^5^*^quot;*^^«R/ bveyQcben KeyfigenZ vnbmitbenobcvjelten ^u^^' JJ'wcn/ffhlngett (te in bie Ãuebt/bUebenfebv vil au(f bcvwalffatt/vttb Wu^^^ ^^*^^â* ^â^ «vbeyt/ buugev vnbb»v(ï/bvacbt«»f «âJV niebtö c ^alb (feveftenÃeftebbià inanbevtbalbbuttbevtmaltanfcnf/mic /^«ftgab vne 0ottaud?bcnÃeg/b4ö wit Ãe würgten vnbjevflvówe'z ^*gt; wie ein b^vb febaaf/^ukeà als Ãcan vnô vertagten/ f4?ilt;f ten Ãe ein v s K^*^*^â ^^^ ^*^^ begevenbe/wbittig/ beybe willig mein fveunb/ -^oocfrtetlt;Kgt;aie|ïat gebovfam vnb oinÃbav^nfeyn; baten mir ab/ ich J® ** (bnenibv wibevfpännigbeyt verjeiben/gaben vne Pvouianb vnb a ^ÃK^^beborfften/woeb waves alles ein falfdgt; vnb liÃ/ bann fön(f^ig J?p bett ibven gtengen tn vnÃv âVeÃe als fe^c fvennbe/ vnb erfpebecen/ ne vns mochten jubomen/welches als es vns wavbe angefagt/ Ãen^» 9«« wir einen anÃbicfen betmUd?/weil bic anbevn vmbgafften/fvag^z J^nibtt bnveh ein bolmetÃhen Ãvengblich/was(bv fö^emmen wevt bev ^Sh bas ein gvoÃe macht binbevm bevg lege/beà fövnennnens/vns bià juöbevfallen/ bas wivfeinDolcF nicht mit vnfevnKöchfen wie: â*^^â^3/5agba(ft machten/bes weven Ãebabic^unbefchaffteynjunem^ *^en'Wic man Ãefüglich angviÃ/id?lieà noch einen faben/ bevfagt and? *Mo» 2Hfo Ãengen wiv Ãe all/ vnb böwen (nen bie t^Ãnbt ab/ fchirften fie ®®tt 5nfvem tOeev/mitbenelch/bas wiv beveit weven ^ag vnb nacht *^'tittett$utveÃxtt wennÃe wolten/bewavtcnvnfevveÃc/vnb Ãeveften ^ns/vrt^ in fumma/ wiv evwavteten (v nit/ Ãelen in Ãe hinan à vnb trie?
Ãe fo bavt/bas (le fallen lieÃen was Ãe betten/ vn à 4? vbev bie Kerg JjJâ^^^Hüvgtett/eb« Ãe in vnfeve bönb Ãclcnvitb theten $«mal gioÃn |^«be.2ll6 Ãe nu faben/bj Ãe nichts glölt;4lichs wibev vns anÃvtd?tetcn/ Wevten Ãebemötig feteb/ bebanten bavbey (nen gefdiebe vecht/weil Ãe Ã^entt glauben bettengebalten/Vttbwavjfenbey4ooo*Wenfchen/bvc ^'Ãen binweg/Ãelenvns jufoÃ/btaditen vns 5« ein» bvunnen febv vit 3utcc fpeif. tj)4g 14) rthev bie wavbey t bebenn vns allen war fehvangà ^»tbevetut foliée volcb/bavbey wiv einiche boÃârtintSeinigs jnbönfftigew ^tyÃanbs C ohne Gottes ) nit betten, t^ab vielmals viel müÃen bóven '^ou ben Vrtfevn/wie id) Ãe verführt hab an ein enb/von bannen Ãe nicht *^âgt;3cn eneÃieben/ festen (bnenoÃe für einhellig ' volccn baruonZ ââ^Ãein fchiÃ/ vnb lieÃen mirs anfagen/wolt ich ma/ p were es gut/wo *ââ^t / fo Wolfen Ãe mich aUba laÃen allein/ bod? richtet ich Ãe mit viel ^^Ãlichctt Worte wibev ab/evinnevt Ãe Gottes bey Ãanbvn bev Kittern ^aÃt wibet bie vngleubigen juÃveitten/ auch bev tvew vnb eyb beiner ^ateÃat getban/mitbem macht ich ihnen wibev ein berg/bas Ãe bi^ ein bas enbt getvoà vnb beÃünbig bey mir blieben» ^n bem wir alp ^'^tbfd)lagcccn/ vnb ichÃe tvSÃet/bame $u vns bevyürÃbiefevgangt; Jen Proumg/ vnb fünÃgigauÃbenfüvnümÃen/botten vns friebanf t««tjbt,fchaÃt vnb vrtbevthünigte)âtbeiner (PgieÃat/ vnb gaben föpz
-ocr page 490-©46â tfcrbU f Ã'cil Meftó ® eWuc^^z
Ãgt;flt; pc vor niemanbe jbe werctt ^tn^bar gewefen/mb ob ber frdb ^V^ J^ beb^ltcrt viel editten/befonber vorn gewalngcn 2^onig von (V?u«)» ma/anbed C«nbe |liejfcrtrtUentblt;tlb^relt;5renQen/vnbblt;tK*â^lt;**^â!â^^ tein Ãnlg noeb ^numwoU ^uv bleybung / ba^ Ãe ntemanbe w^U^quot; 5in^b4rfeyn/welcbe6 Ãe betten tbu» mäÃen/ fo Ãein nnbern Unbm3^ banbiet betten. 3lfo namen witbenpactan/gtengenmttjbnen^â*^ DAupt^abt â^afcaitecal genannt in bem vmbfang groÃer bann ®^ nante / auch baà erbauwet mit Bóftltcpcn gebeuwen / vnb TPolrfr«w' Ã)a ià ein maref t vnb plag in ber Ãabe bannn man allerley fey l û^^^ febier vngleublid? ^ufagen. 2dlba Ãnbet man alle tag ob jo. taup^^ (Ãenfeben JanÃen vnb verBa«ffcnl3rot/ Vogel/Difcb/ lüilbpret »» allerley notturfft/obn ©alg vnb ^anmwoll/ bad bcy ;nen nit w«bp ' noch im brand? iÃ. 2lb«lt;5olbt/©tlber/23Min/^bel geÃeinvnb^' bern in groÃer menge. Jtem allerley Ãrentter/IVärg/nolg/2vo[^â\' 3tem allerley bleybnng Ãnbet man in bapÃerer anjal feyl. ©it b*^^ and) bab/vnb ein gut Regiment/vnb ià ein febr vemänÃtigrebltw Volcfzvnb gang 3^pbrica bat banrn bergletd?en volcf/von bem rad?«*^ ber lt;)Oaurornm geriÃen. Ãrbne ^erg vnbCbal in biefem Canb, Æ a g^^ meÃte Ãnbet man vngepÃangt vnb bawloÃ/ nod? etwas bas bes bat»'^ manna banbt begert/vnb ià ein Volet gleid? wie bie Venebtger/ ©e«^* efer vnb pafaner/ober ©ebweigermit ibrem Regiment, t^aben tein^^ tSerrn/ vnb bod? viel tOerrenz bie bem gemeinen (V5ann vnb ©täbff»^' wie beyvnabie ©täbtrneiÃerober^ürgermeiÃer/vorfeyn/ÃraÃert^â^ vbeltbâtergletd? wol/einer berÃen bettvns ein wenig Ãolbta enttf^ gen/fd?lugen Ãe oÃentlieÃmit Ãolbenjutobt vor vnferna«geH/lt;^âlââ baabeinvbel bey ihnen mgeÃraÃe bleibt/vnb wire oÃentlid? vomt^ nigtlid? atiÃgeÃbden. Jeà hab bie anjal ber peufer in biefer ©w^J ÃdÃtg laÃen bered?nen vn anfeÃlagen/ ber Ãnb ob anbertbalb burtlgt;^â'^ mal taufentgefuHben worben/ obn bie vorÃabe vnb anbang ber Ãaw bie ingleid?em Ãabtred?t vnblt;öürgerfd?aÃt feinb.
Von bifer ©tabt fcd?ö meil lige ein merctltd?e Ãabt Cnmltecaig^^ nant/ bem tOerren von lt;lO«tc;uma vnberworÃen/ biefe loben vns »â' eÃrentbiettung williger geborfame/babittgeleyteten mid? bcy mal taufent UOann von â^aÃaltecal/ beforgenbe es wer ein lià batbi^^ ber/mit bemÃe aueà in langer feinbtÃÃaÃt vnb vneintgteyt waren Ãf Ãanben.2llfo fd?icf t id? Ãe au ff halbem weg wtber anheymÃà als vnn^/ (tg/bchtelt nit mehr bann feeÃetanfent/vnb ab wir färbte Ãabt lt;^^^à lieÃFen bicl3 ärger heran à mit groÃer ehrentbiettung vne joentpPq' mit pfeiÃen/13ancfen vn groÃem Ãriumphgefang vnb hoÃeren/^J^J mit ihren (5eiÃltd?en perfonen/gaben vne ey n bie beÃe herbergen tvie vne vormale angejeigt war/alfo fanben wir bae vne gerid?fâ'â^^V^ «Warben aueà gewarnet/man wärbe vne vberfaUenfahen aud» berg«â ehéit wol viel anjeigung / vnb wir namen bee aud? tunbtfeÃaÃc jwey cn hetmlid? gefangnen fo wir auà bifer Ãabt betten au ihr färnemmen $uertänbtgen / alfo laueret bie gleieÃÃimmenb tunbf^ feÃaÃt/nieÃt fer: vonber ©tabt hielten fänÃgig mal taufent bee ren von^lOutejuma/vne $uäberfal(en/ba gebaeÃten wtr/wetlee à f^quot; mäÃt C wie vne nieÃe ein tleiner feÃreefen Ãeng ) ee were beÃerwir taz men ihnen vor bann Ãe vne / forbereen alfo bie primaten ber 0^^* ju vne/ in geÃalt guter freunbtfd?aÃt/ vnb griffen Ãe aie bie vorg« JJ ger/bapÃer anname Ãe aUjumalgefange/vn Ãelen naeÃmale hlt;^lt;*JJ:
-ocr page 491-'Son?(tncnïa. CGXXXV
lt;hin bk 0trtbt/»nb erwórgeun ob breytaufenc^^enfebennabenbe 5 Wm flunbctt/bd^u b^tlffcn mir vieveaufent^^ann von â^afeaUe^ ^''gt;ktbuttblt;w von Ccmpoal / vnb eroberten «Ifo tn fùnff flunben bk S^^ ^â'^^ ^ trtebê bte ey nwoner vnb Bürger binant buret bie Ãuebt/ j^ji«» etUebe ÃTbûrnmit fewer nn/ bemnacb Berten wir wiber tn vnfere ^A ^'^^ ^^^^^ *^ââ^ ^â^ princtpaUn jufu^/fagten pe weren verfiibvt/ »^^ ^^ Wâ^w förnemen jum tbeil genötigt worben/ buten/teb foke frer Lf^^fJ^^^S^^^^â '^ fowoltenfteuUeó Doleffonumber 0tubtgehoben ââ^/fttebUeb wtber ju ewiger geborfume brtngen/bue gtengen wtr eyn/ ^^âââ«nÃeuUefn bulb/genub vnbgelóbbun/ bu wurebe^unberentugs âpS«nge ©tubt ulfo wtber befegt/ub were Betn (lOenfeb vmbBommen/ ââ¢nunbt Blugt fetnuubt/ bunbUten vnb tbeten tn uilen bingen wie ju^ ^â^/fheblteb vnb verfónet.ÃÃu muebt tlt;b fie mit bem von'Ãujcultecul $« g'âHbt/vnb nume ulle fetnbtfebufft binweg. Hun btfe eroberte ©tube ^^âj^tuicec^m^f 4y^jrei,tgvcbnc/ butinberKtncBmuwrenob jwengig iSf^^ ^^â^^^'^â^ uufprtbulb berÃtubtinuwr uueb wol fo vil un vor/ ! â®kn.î)tfe (lubtt(l vberpójftgun nurung mit febónen'ïbórne bureb Æ uwet/bueiiunbt fruebtbur vn vteebreteb/bte (lubt but bey 4oo»'2^em^/ ï7**»tt Bó(llilt;benâÃbürnen/ul6 teb uuff etmâ2^burn fclbs gewekt vnb ge;â L'^â»»bub/ bufinbamun uueb urme Brunese Ccutb vor ben âStempeln jj^lt;tt/wie bey vne. Jn bem ub eó Gott vnb bue glóef mit vne bitb^t«;â neb ber 5«t(l ju (Outejumu un/ ee wer (m bie wtberfpAnnigBeyt be; ^n Von Cburultecul leyb/ vnb on fetn wiÃen vnb willen gefebeben/wolf âjnbeiner lt;Oute(lut geborfumvnb vnferfreunbtfeyn / vermerkten . ®lt;t Wol/ bu^ es eittel pl(^er li(l wur boeb (leUten wir vus ub wer vus J^*â^*freunbtflt;bu(ft gewogen vnb ungenâm/joben uu|f fein lunb bureb ââ^sämigen Bulten (^neeberg/ uuff ber unbern feitten burgegen vber/ fo ein beiÃer 25erg/ bu^ offtmub lm tug mtt groÃem bonner vnge; j^pel/dn ruueb uu^ hemberg tn ber groÃe ub etn buu^/gâbltng vber^ Pfurret/wte etn ^olg vonber 0ennen.3lt;b führet mie mir ob 4000. inwoner /on mein âX)olk/uu(5 ben prouingen âÃufculteculZ (Snufucin; K?y ^burultecul / vnbCompoul. 2tlfojoben wtrforttnbie prouing t nolco. jn bem beforgetÃeb ber 5ür(l von (Ã5etujumu vor meiner ju; ^ânÃx vbel/ Ãenge viel bureb Cegution un/mieb von feinem Cunbt ub; â^Weifen / mit viel fdjenkungen vnb entbietung ewiger geborfume bei; râ^lt;^0uie(lut /be(limptuueb felbs einmerklieben 'tribut (Arlteb juge# ^^ââ(^eigt burbey un wie es (egt jumul tbe wer bey (m wer/ vnb gro^ vn; S^wittev. 3eb über gube fur/ teb mw(l fein (V)uie(lut perfónlid? felbs fe; ^Wbeymfueben vnb unreben/ von wegen beiner U0uie(lut. 3n bem (u; ^lt;tber ^ór(l tâglieb weg vn (leg/wie er mir ein füllen nd? ter.2tb es (m â'Hes vmbfeblug/vnb ieb berglcid^n tbet/ ub vet(lunb tebe nit/ jobe ^â'^ÿtlet(lfcin void entgegen/fûrwur ein Bulten weg/ulfo/buà wtr mit ^®ff«nungemuebten fewrn vus ber BAU ju erwerê / jufd?uffcn buttenZ *lt;*nien vnberwegê tn ein (lubtin eim ©ee gelegen/ Jrtupulutu genunt/ ^ortbunnen vber brey meilen ligt über ein groÃe (lubt / Cunuulcun ge; J^^nt/beren Oertfebuffe mir entgegen Bume/ guben mir 4000, pfunbt j nbsp;nbsp;nbsp;'***^ vil unbere Aleinot/vub numen mid? freunbtlicb uuÃ^rtun Soifer er(lgcttunten (lubt feinb bey 15. tuufent wol erbuwte beu(er/fu(l JUembcmlÃuffergelegen, ©kbuben wunberfelgumeweg/(legvnb Jeuken jueinunber/ vnb etliche plâg in ber (lubt. ntebt weit von bun;
Idnbt uueb fon(l brey bertUebe @t Abt/ von brey tuufent / funfftuu;
©6 fentZ
-ocr page 492-Ã)aÿ 0(aMlt; {Ãett tu^e' ^S^cIeCucÃ^/
fen t/vnb ftefof en tifcnc Otufer/wdebe «Ut in bev f^neben ligtn; mU Wquot; nctt Ã'empdn vnb (Bebouwen gelieret. 3Uba ijl ein grower b^nb««ââ öalQ/brtö pc «u ^ btfem Sec ma eb en. 310 iet) nun bet mâd) tigert ^^^^i âÃemi^titrtm ^utt^bet/vnb bc^ónig fabc b«^ es nitanberfîbran wlt;â^' Vttb ptUdd)tmcrcftb4f$ ca (Sottes gefebAfft wet/ergäbet (id)gütige* b4tetit.3lfo gieng bifer i^ett von i^ute^umn ein^ütfl biefer fiabt Unbö blt;tnu($ vns entgegenmit jooo. itblenvnb etniebetau^ bert* len griff vor mir anffbk erb/vnb Bwjfctalö benn bie b^nb / vnb gilt;nglt;ââ f rjween vnb 5 ween mit einnnbet barfuà als in einet protêt / bas febw* Ãujfcm meil wetet/mitten vnbet (nen gieng bet lOett von ^u tejut«*/ glt;(d)ud)t/ben fatten 5 ween 5ót(ïen. 3lsicb nu abfligfn^u vmbfab^^/ warb mit gewinnt vnb ^unetfleben geben/id) folt (n nid)t antótert/ W gebmuebt et fieb gew6nlid)et Cetemoni vnb Unb^btaud) mieb $« J»^ pfaben wie wit einanbet bie bAnb bieten/ griffet «uffbie Iftb/vnb rwr fet bie bAnb/bns tbeten nneb bie jween 5Atfïen fo neben (m giengert vnb nbsp;nbsp;,
Jn fóbtten/ vnb alles Dolet/ba nam ieb metngatb6fllilt;begülbirte2^dj | ten/mit manebetley Xï^blem gefïein befe^t / vn watff 0e (m an ben ba'F betgleieben lieji et mit and) tb«« mit ^weyen wunbetfeb weten ^tm^ nbsp;nbsp;,
von (Ãolbt. 5i«rtg an Reb juentfd)ólbigen beten bing lójbn feineyein^^ bey vns moebte betiebtiget haben vn lagt et trüge gut wiff'en/bas fenj^ | 5einbe vns betten f«rbvad)t wie fein PaUaR vnbönalmit eittel Ã)*J gepRafïett/gülbine'WAnb/ vnb alles von (Ãolbt gemaebtwere / vn? 1 fûtet vns bineitt anjujeigen/ baR wits von Stein vnb Ãalcf gemneV^ feben/ vnb feine 5einbe bet lógen juuberweifen.
jrem baR et Reb bett la(fen ein^ott nennen/fagebotten folbabe^ wibet bas jeigt et (nen fein fieyfeb blo 0 an/ fpted)enblt;: Jbr febet ba^ ein tobtlid) (Ãenfd) bin/von fleyfd? vnb gebein infamen gcfegt/berb^l' ben febet fbrbaRmeine 5cirtb gelogen haben/vnb ergab Rd) mttgtw^ nbsp;I
bemuren einem ewigen âPafaUen/ beiner (Dale flat/ vnb warben aH^** nbsp;nbsp;j
fed)ó£ag BoRfrey vnb wol gehalten»
Jn bem Rel bie Stabt 3lmetia 70. meil von quot;^emivtiram gtR5^^^ vns wibet ab/etfcblnge vns etlid)c t?ifpanier fo wit ein vcRe $ubawlt;w allba betten gelalfen baR Re vns auf bem gefebAfft free leerten vô^l^®* te5uma/getbanbaben/vns5ufd)tieben.3lswit(nnunbatumbart^*^* betten/vnb befprad)en/fagte er vns neyn/vnb fd)idfe eilenbs feine M* gation babin baR man (m Cinalpopocam ben Detwefer vnb 3bminâ^ fftatoten folte fotbetn/vnb fo er juBommen Rd) wegettebaR er mit F' waltgefAnglid) gen C^cmiytitamwolbewatetvnb gelcyttecgebr^^*^ wütbe.3lfo gab ihn bet ^Atfl nad) bem er batbrad)t warb/ halb in , ne gewalt/ fampt feinem anbang / bie an bem tobt bet iOifpanier flt;lgt;âââ' big waren ba beBanten Re an bet )|rgid)t/ge(Bre(Bt/Re betten es vb^S^^ beiR beR leerten von (^utejuma getban / alfo lieR id) Re offentlid) lt;* W bem plag 511 pulnet vcrbrenncn.^iÃiilabie ptouing ligt bey «0. meiRâ* von (Temtytitam aud)2gt;icfct lOettfebafft vnbetworffen/ba RnbetWArt (ÃolbtRAfs vnb ^erg. Jtem bie (5olbtteid)ê proningen âà amaftJllt;*S**' (V?tlinaltebegue/:c.Ugen and) tingRweiR inbifem/Xanbt bemmb/bad an RoRt bie /^anbtfd)afft Caluo. Jtem ^enis^mitSptaad) vnb P«*'*^ febafft von ben votgenanten vnberfd)eiben. Jtem Calcako/ (Pabno^ co/an biefe proningen Roffenbe. Jtemaud? '2^nlt;bintecal/wdii?lt;^^^ Rd) beinct ^aieRat ergeben vnb )inRbatgemalt;bt haben. jeebRmetlen/ abervber /Xanb^eben von uemi^titam/ ligtem y f**^
-ocr page 493-ç '^C11 Amenia; ' CGXXXVI '^^^^^ '^^^ ^^^y|p9 m4l caufent iOeufer bat / aUba nnb mjngt; îw^ïk ^^^â^^^bof vnb âc empel. 'Von bannen nicht fett Ugen auch Ã^U ^k ^'*^*^ »lertaufent vnfûnfftaufent benfetn/ bit crfïc Otumpa/ tgt;0h nbsp;nbsp;nbsp;^^*â*^^â*** genannt. Dkjet ptouiuQ ÿôtfl t(l etn ^reunbt bc^
ttftïÃ^^^f^^nnïa/abctcrwolt pch nach vlier ermanung nit ergeben/ pel «21 i**^^*^**^ '^â^ ***ââ^ *â®** '^*^^/ b^*^ name war Cacamacim / bcp hlA ^â*â**^^^ ^^lt;^f*S ange^eigt (bj ich fn on nachtbeil meined Dolef» ^^t mocht noch borfft angreifpen) von ben nachbawren / alfo warbe a hgeben bep Ãerren von (VOntc^uma von feinem eigenen *ï)ollt;# licfis^^*' b^nberbomeu/ baf er gefänglich ju vne bracht warb. Jnbem p®er Ã.eyfer von (lOu te^uma all fein Ã^ntgreich forberen/ vnb ver^-fokâ^r ^*^^^* *â*^^ fchóner ^ration jur geborfame betner (^aieflat. 2lh off - ^ 'ââ® ^*^ Canbtfehaffe willig vor offnen notarien/ barauff ein ttff *^^*^ Jâ^â^*â*^^â^ 'â^b Verpbretbung gefchabe. ?Hfb gaben fie jum J\Jbie Tribut willig p. taufertevnb vierbunbertpfunbt (Bolbd/obn 4hM ^ââ^^'^â^ tJanfracb von (Bolbt gemacht. Jf«**» obn bie Gebern/ ^belgeffein/ tc. Weit vber bunbert mal taufcntgölben wertb/vnb von ^^wiâlbô vnb ^ilbcwerct fo artlich cour er fey et/ ab lebte ce alles / vnb r**^ âlt;b Æ m in gemälbö förgab/ bas lief er fo artlich graben/baf ichs bey ^8 noch nit alfo gefeben hab. lOer König ober 5ürflfebenef t mir auch k **3^^ îrochter/ vnb vll If hier f re Tochter meinen mituerwanbten/ Ã^l^fchencf t vnô aud? fonp vil Hnpliche# wunberbatltches hinge.
^0« her trefflichen mächtigen Statt ^emittitam vnb bem Canbfbrauch ba beruthb/auch frem (Blaubcu/ tc.Har/ ration vnb anfag^yerbmanbi Cortefif an Key ferliche (Da^z iepat.
sicher verwunberung feinh bife hing fo ich gegen wertig mit meh nen eygenen äugen gefeben bab / bie Baum gUublich finb /choch ^^ foil beine (V?ateflat wiffen/fö mir inbifer narration etwao man^ S^t »nh abgebet/fo ips vielmehr in bem/ baf ich f bm zuwenig bann ju ^^1 tbue wie auch in anberen pücTen vorgemelt. Ã)icfc wunberwirbige âtübt tp in her griffe als iOifpalis ober Corbuba / mit fd^onen weitten Sâ»fi«tt gelieret/ aUentbalb groÃe pUn vnb mAref t/ alfo/ baf alle tag ob ^°â mal taufent UOenfeben tauffen vnb verhauffen/allerley Vauffman^ wn^fo nmn in bifem Canb mag babc/von lt;5olt/0ilber/Kley/Kupf)» r«/a00f/gebc4n/flein/Corallen/febern/Balcr/gehawcnfl0cf/gefchnit^â ^^?^/3«3rabert/gcmalet vnb geflicTet/ JtemaUerley effenbbingvogcl/ Wlt;b/Peyfchmancherley/obnKrotbarf0rpe(IOay^nieffen/iftein©e'/ !^b ober IPurijel/baruon broben mclbung gefdieben/ jtem vielerlei Pâlbptebr.Ãia fmb auch gapgebt^eufer/trinerpuben ba man vitrine iufamen Vompt.îia iff and? mandierlcy arbey t vnb fubtiel banbt^ â®lt;i^d/nichtwenigerbanrtbey vns/ 3nfumma/ mancherley kröcht/ Retail vnb tunp/ 3tem Kreuter vnb IVurQ inbie 2lpotecl* ju ber ge^z m«htbey t gehörig/ Jtem mancher ley ©peccrey / Gewaubte / Ifbelge-? ffn«8/ färben für bie CiOaler/ lâbcr feel/ bau mwólUn tuch / fribtne vnb obvinegefehin / b^fen / aUerlcy bôlningcfâf / ©umma pe haben beren omgtetnmangel. jrgetreybClOayijrâertauffcnftegemablcgebafhcn igt;«b vngebachen/ vn haben fap alle thier von vógeln vnb vierfóffgen/ 0 ö if wilbc
-ocr page 494-^o^^foUe fÃfil tiïfi'ôâTTcftôncÃeV
wUbt vnb bey mfcb/wU wîv/vnb noch vil mlt;br/ »nb bat cîn flt;blt; ô^*^^ «gitc (amp;4|pcn.2lUb4 tH gute 4gt;vbtîung/©lt;wîcbt/ Kegiment vnb ^P' rtueb gu« (ScrccbngVctt^tlfo fîQcn in dmoffnc ^4uff buu^ ober w^» «o.ober gt;z.per(bnlt;tt/bU4Ue IVabt flt;blt;6w/vnb fcQcnwtc werben folatt btefe febaw mu^ man aUelVabr tragen/vnb geb^^ r^* etU4?e 0pâbcr »nb2lt;unbtflt;ba|f«r nuffbemi^avett vmb/ob niA^* rechte wabv/wag/ge wicht vnb mc^ geb.IVeiter baben pe bie rtUetfey^âL (len ^cwpelWcfi^tte genant/barinn plt; Æ ren 2Ãbg$ttern (Botte^bkup voUbringen/feh^ueprUflere Peufer ober pfarrbof/bie feinbt in bob«* acht bey ihnen gehalten, ©ie gehen in eittel fehwarç gebietbet/ f4?lt;t«^^ weber ^art noch Paar/von bem tag an ab Ãe in ihr (BeiffUchey« «â^^ y ten/bi^ in /r ©rab/ (Ãmmen ober fchlichtenauch ,r Par nimer. SDK â^^â* chentbun jhte Ãinber ju bifen priefïern/von fech^ober (leben iate»*** bi^ pe mannbar werben / 5ud?t$u Urnen. Sie enthalten pch $u etlicb^f jeit von etlicher 0veip. Jr PAuptBireh tfï einer vnaupfpre^lich« S**^â^ fe/ vngUubli^ juJagen / aber warhalftig/ alfo/baà inibrem vmbpuj ein (Babe von funffbunbert hcuferngeraumlich flebn m$cht,^a P^b »u her XineBmawrvmb ben '^Tempel herumb vber 40, hoher wol erba»^ ^hiitn.Jw Dorhofinnwenbig herumb pgen bie (Ãeifllichen. 5gt;er BUâ^ »efl Ãhurn iff in ber gróffe vnb h^he ab ber P Aupthurn ber pfattnc* eben ju PifpaUm/ von gehauwenen auppalterten (Beinen gébawet / bt« ÃlrchmitmancherUy^bgitterey vnb ®ogenwerct ober Silbern 4^ gieret / mithöbfdjerarbeyt vnbBôn(llilt;hemgemâlbau(îgebuget / ai^ niergenb ein^^onigticher paUafl/von mancherley pguren. ÃÃie ^TM*^ pnb her perren bifee lanbö begrAbnip/ barinn pnb Capellelen eiw U^^ feinem 3lbgott geweihet/ bem pe nach (rem anmut mehr Brafft vn wt^^ bigBey t juj^reiben/ vnb bat ein (ebet aup befonbereranbacht/fciu45^ nenpatron/3lbgottoberpeiligen. *
Demnach pnb brey fórnAmliche Chór in btepm'Cempcl / einpo«^ hat feineygnen 3lbgott vnb wunbergroffe ^ilbtnip / auch £6piich vort materi/vnb Bónplich von gemacht. ^6 hat auch bifer^empel inwenbi» Capellen herumb/gang pn(Ber/ barein niemanbte bennbie lt;5etplicblt;rt gehen / vnb auch nicht alle / barinn opffern pe bas ^lut ber ^Penfeh«ââ (hvemlt;5ott.
Jeh (Bürger etliche färnAme ihrer Peiligen aup bem 'Ccmpel/pÃ^* an bie (Batt einlt;Parienbilbt vnb anberer Peiligen/bas bteeynwobrt«^ auch ben Perren von (Pute^uma gar vbel verfchmAhet/riethen mit (ölt von folchemabfBehen/ wo bip bie CanbtUutb erfühten/moche«** J leichtllchjurvngehorfame bewegt werben vnb abfallen / bann all« daub (Bunb au(f bifem (rem (B6genwercB vnb 3lbgóttcrey / ich UfW nen (r 2tbg0ctcrey burch tägliche prebig ber 3gt;olmee£chen anjeigt/v^^ nicht mehr benn ein ©Ott were/aUer bing einiftfehatfer vnb IfvM^ pe von (ret 3lbgóteerey ab$uley tten / alfo berebt ich pe/ bap ich In (bt«*quot; bey wefcn all (re Abgötter aup bem drempel war P/inen fûmâmlich v«^ biettenbe/bap pe fürthin einig Kinb ihren 3bg^ttern nicht mehr opL ferten/bann wer tobtet / folt getobt werben/al(o peilet ich bie ^ilbtnv vnferer Peiligen für ihre 2lbg6tter in iren CempeU Jhre Silber waren alle mit23lut bergeopfferten Ceuth befublet/vnb bas hergbep^^noo war ihr gropes 4gt;p|fcrfope ihren (Botterntbun mochten/vnb haben nach ge(Balt ber fach iu einer (eben not / wie bie Pey ben / ihren Abgott/ flir ein ieben gebreehen/jum Briegen/frieb/getreyb/ früchten/ 3^** J|^
-ocr page 495-':3oii?(mfnM CGXXXVII Wftbtbeyt/pUgcnabjuwcttïxttotxr jofotbern/vnb5ublt;fcbü6lt;n« ^d wt 4«lt;b ^borwrtttev bte von ben cy ngebenben 50II nemen/ niebt wey ^ â^bCbrtnn teb bnb fmntt nrtcbgefTagt)ob er berÃMbtobee bem ^ür|len Webe. riiemanbr nrbeytet fórftcbfcIbóinbteferÃtAbt/fonbernnU« ^S^^^V^^â*® P^ **â ^**â °^^^ bnben rtu^geavbeyt/jïeben jumnreft wie ^* jtAglobner/fr banb vnb nrbeyt feyl btetenbe.0old?c Wer d'Une von ïâ®ibfcbmtben/fletngr Abern/maUrn/febern/ bnb td? mein mg nU gefe^ 5^â^/^6 bACnlUdfo gnr bein fäbl/baà man nid?Có wänbfeben magbann «m^Hb cm ©ed vnb leben»
3d) ban ntt wiÃen wie weit nun bt ^gebiet ober t0er:flt;bnfft dOu te^ Ãeb erfbredt/er fd)tdc no bifer ^«bc «uffalle orc bey zoo» teutfeber ^dlfcitt|^cglt;itionober^ottfd)n|ft/b4mnn|b»nlt;»lUntb4lbgcborfnm â|t,'»nb er jugebiet en bnc/wtewol er etUebe nnjloÃer bett/ bie fteb Æ bm jU J^Uen wtberfeQten/vnb mit fmbriegten/wie gehört, . 3dfo wie id) rechne / t|bbi^ Ketcb in ber groÃe / wo nicht groÃer/ nU ^MPanien. Jeh b^^be felbö nnbertbnlb bunbert Ãifpnnier bae lünnb jn pl^eigen/ von mir gefebtef e/bie h«ben an bein anwanbe ober (Ãrenge möge/ auch lige bie Habt Cumatäob 200. meil von bifer t?^upe^ Hlt;*®t.2l,llc feine if bUnauÃ^ben ©igen vnb ©chlöÃern bin vnb wiber in ®^ân £anbc/cbnn Mrlicb von bem cynbommen bem Zürnen rechnung/ ^â^fuon haben Ãe ihr an^al vnb fum. 5)ie wunberbarliebten XiuHgAr^ ^^tt/böHltcher pallöH hab ich nie gefchen/berglcichcn in tOifpania nicht innbt.if r hat vor anbern ein PaUafb/barinn $wecn Jürfben gerà wlich ^®lt;hten l?ofhalten / vmbbenschen Weyher fpringenberBrunnen/ ®wlt;b dOenfehen vnb 4gt;d?fen lauHcnbe/mit aUerUy heymlichenWaÃer '^^SUnbefegt/vnb ichfagebeiner C^?aiefbat bie warbeyt/alUin ber X^ö^z S^â fo 5ifch nieÃen ober mit ^ifehen gefpeifet werben / waren fo viel / baà J'â**Mbnen täglich brittbalbhunbert pfunbtmu lit geben vnb für werf^ ^â¢Vlun ber Dögelaiten muÃten warten vnb pÃegen ob brey bnnberc ^^nn/berengef^AÃt bià allein war/one bie ärgt p auffbie Dögelbe'/ plbet waren/jo ihnen etwas jugieng.
, 3Luffieglichem0eebettbijer50t^Hdnlu|bober iomerbauà fchwe^ ®^/barinnen er 511 weiten fein burgweil fucht/ba betten bie Dögei auch ââ^â»Hcherley gebäuwe, barauÃTvnb barinn Ãc faÃen/ etliche lebten vorn J^5*^b/ais hie 4bUr/ (Ãreiffen/Ãabich/vnb anberer vnbebanter fort/ et«â â^e betten in bie©onn/etlicheinblt;nK.egengebauwet/vonberbÃH^ wbey t her gebäw ban id) ntt gnugfam fagen/es läÃt fich mehr verwund öern benn glauben/alfo/ baà vnfere geb^w nid)tó benneinfeherg go Sen bin fren Ãnb. if cliche vögcl muà man mtt Ãcy fch fpeifen/ bené wir ffe nwn vnföglich vil lOennen/® änÃ/vnb anbere tbter fór,
0. Weiter war auff cimanbern ort ein '^Thiergarten, barinn ju febem ^bierfetttgemach/hnuà ober hóle/ barinn man 5üd)Ã/ Cowen/ jtger^ ^wr/WölÃF/mancherUy ^agen / vnb was einanber fchaben thet / bas pântvnberfchieblichgebawt/autf'bifewartetcaud)objoo.d0ânner.3n i^nta/er hat fein eigen Hauà ju Wunberthieren / wunberbarlichcn â^^nfehen/ hoferig / einäugig/ jclgame dOeerwunber/ fein pallaà mit Leibern/ Anaben/ alles vnb£rfd)ciben / vnb jebe gattung allein in ei// nembefonbem iOauà mit tret warbt vnb prouifion.3luÃrbtcfcnt?crrrt ^nrten rögltch fun ff ober fechÃhunbert dó^nner / bie nimmer von bem fi^Ã^^âinmen / bann fo Ãe ju jeittcnabwAchÃlen/bicfefpctfccman **â*pbcà König« tüchen/ nicht anberHbenn ben König. 3lUen h«n5egt;
Ãs ià rigen
-ocr page 496-^a#(gt;tëvHefÃrtth'ffe^'2Bfl(6uc6ÿ/ . rigen |îcbcn21uâ?lt;n vnb ^veUer offenvnb nkmnnbte Ã^t »wlt;*^ â'â^^ fpctfct/300. Jungtr ober jnebr/tragen nlkÃpei^/auff ctnmrtldlt;^,*^^â\ ' ittbe film ber (5crtd)tvnb taffen / vnbfïlt;bctïbk(5cricbtniiff 9^â^^?®v'! BoUn/ nud? im «uffemgm/ bamit pc nie ertaUen.Xf r wAfebet bk b«â^^ vorvnbnad^bem effen / vnbfo er einmal «nein tOanbtudipm^b«w* tructnet/brauebt ere niinmermebr/ vnb fo er einmal nup etmg/Rb^^ir fec/feQtmaneimnttinebvfiSr/ bann ganç vernewert vnb ver|^w^^w lt;r vertleybet fid) tAglid) «4.mal/vnbebutber bleybcrbein« iiim«wlt;vgt;^ an. Wer in paUafl gebet/ bermnp vngefebudje vnb barfuà b^^Qâ*^9^^ ben/mit gebucf tem leib m»p man mit f m reben / vn fm nit vnber biea«^ gen fiblt;»mir groffèr bemut vnb re«ereng.0o biefer 5«rp lt;li0ute$urtïlt;* etwa aupgebt/bj ba feiten gefebiebt/ fo ^erenfm alle feine vnbertbeï«lt;^^ fo fein angepebt vb ferrem (eben/ ben rArfen/ vn (leben vnbeweglid)/wp feine (V?aie(ïat fór Aber bompt. Jn bifem lanb vnb (lubt bin id? nlt;^t^^ ben meiner gefebAfft/vonbein achten tag riouembrie anno /15 gt;9â an ben ey ngang bep (V?cyen / 3lnno »5^0. blieben. 316 tcb «»» ^ââp no tb anberer gefcbAfft von bannen 5obe/ vnb etliche Pifpanier an md^ ncflattab Derwaltervnnb Kegiererber 0tabt aUba liep / pelen pt baibt als treu wlop wiber ab / bas mir $uv Ad baibt wiber bunbt getblt;âlt;* warb/abieb bic abgefallenen von Cempoal wiber jurgeborfamewolP bringen/alfo 50be ieb wiber $ur Act. Ãgt;a name mid? ber l5er: von (iOnt^^ Juma auch mit ©eferten vnbCarîbmold mit frewben aoÿ/nit anbeefi ab brAd?tid? ihnen baô leben/ bas pc jene fehon in bie fehanç hetK*^9^^ fd?lagett. Ãöa vberpelen vn6 bieeynwobner vnb 3nbtancr beffeiS''^^ balb/alfo/bap wir nop vnfercr^efle herauf pclen id? vnb ber von tejiimavcrwunbetwarben/auchvier tgt;i(^aniererfchlagâ¬n/beryAt|f (larbam vierbten tag/mir fehabet ce C©ott hab lob) nichte»
3lfo trieben wir pein ein notfcflen thorn vnb vorhof ber 2litlt;hlt;w an ben richteten wir vnó machten (nenalfo heif bapfr etlich nop fota?^ vorn quot;Ãhutn fprangen vnb 5« fcherben pelen/ bic anbern wehrten p4? r bapffer/ab wir (r ^cpe fehon geöffnet bette/bap wir 3. (lu nb verjertew ehe wir pc mit einanber gar erwürgten vnb fArwar foil mir beine icflat glauben/ es ware ein folcher jweiffelicher tamplf wo/hnen bas herQnid?t hett genommen / betten (r $wcngig vnferer hwnbert M binau ff (leigen wehren mógcn.©ie betten alle vnfer bilbenip wiber 4Up bem âTempel geworffen bic (ren wiber hinein «efcgt/bcnflteffenwir*iââ fcwr an/noch lieffen pc nit nad?/ob wir fehon ieb anbotten/ fArgebe*^ be/wenn ber ihren fehon 20. taufent pelen/vnb ber vnfern allweg it«t « ner/fo woltcn pc vn6 ehe vertreiben vnb erw Argen ban wir pc/mb ten in fumma alfo an/bap wir pc nit tonbten bAmmen/ob wir jb« P^ vil fchabene ^nfAgtencln gute tbeil ber flabt verbrenten / pc bey rtlt;^®l vberpelen/vnb viel erwArgten / fo pAnbe boch bie fach fo gefVlbrlid? 'ââ^ jwclffelig/bap wirvn6 fur fegten aup5uPtcbcn/vnbbaô ©oit pblt;^^F*t ber vn# tbeilctcn / aup Anträgen / boch mit bem gebing / bap pc »»d^ g^ wiber vbcrant Worten/ beiner UOaicflat ju ju fehlet en/fo vnó ©ottanp h Aljfc aud) vnferc (Daulefel belubcn mit eitel ©olbt/ auch wir alle wir tragen mochte / vnb lieffen vnfer 5epc voll vnfeh Aglieher reilt;^tiJ^^ giengcnalfo/fo hcymlich wir mochten / namen mit vnebie amp;^^ ^Achter (Ãutejuma. 3lfo griffen pevne vnberwegenan vunb cd 9 ten vn6 / bap wir von vn6 wer(fen mupten was wir betten / vnb J». Wehr griffen. ÃÃa erwürgeten pe fafl alle Weiber vnb (I3gt; Anmr ib
-ocr page 497-^SonSfmaffa. CCXXXVIII ^lt;^H^f kotb von Cburulcccal fo mft vne warctt/ mb febf vil lOifpanb Jd? 4vbcy tec mit (Bottes bûlff fdb fûnfft ju Kofs binburd? / mb et-? ^imitbunbert^u^^nccbten / mglAubUd) i|Ã6 jufagen / (Bote t(ï met« r®3/ was gef^bt mb notb ieb beftanben b^b/td? fleet et vol pfetl/mem â¢bwawo« wûvffe« tob/vnb lebt nichts bann bas berç/vnb blieb vns ÆÃS^5^ ^^»^ merctlich gto^ ©ut an ©olbt babinben/bas bte ^einbe Möfffamleten/jule^t war a»^ ben 24. pferbtrn teins nicht veriest bas «tt mógen lauffen / etliche blieben auff bein gleden/ tein Kbeibgct ?*â^dn banb beet mógen auffbeben/tein^u^tnecht bet nitalfo vermó# Ji»av/ba^ er vor Ohnmacht recht bett lieben mógê. 2lls nu nach bem â*wm gerechnet warb wer vmbtommen were/ erfanb (tchs ba|î vns an'/ ,^*^tbalbbunbertlOifpaniermangleten^6.Kof8vn(Ãaulefelbelaben/ ^âîoen vns au^/vnb mehr bann 2000. Jnbianerauff vnferfeittcnla^ vmb vnb verbarben/barunber auch ein ©on vnb 2^ochter bc^ iOer^ ^ 'âon(V)ute5uma war/ich gefchweig be^ erlitnen hungers vn burfls/ P **01«) t4g vnb nacht/ alfo/ bas wir bic Kofs ober pferbt effen muÃten/ iââ»rt8 verwunbt vnb abgtengen vnbetliche^rcuter fo wir auffm5clb Jwamen/ vnb bas webret bi|ï an ben achten tag Julp / 3lnno 1^20. ba^ ®âï8alllt; tag ein fold/c menge ber Jnbianer vbevfei,'als wir offt taumin J^item ^db vberfeben mo^ten/vnb allwegbte not wehr namen vn bi^ llt;çten tag vnfers lebens fey n gebachten/ weil wir verwunbt waren/ ^â¢^ofihicr halb tobt/ nod) legte ©ottfren |lolQ burch vnfer fchwadieyc/ ®â^P»wvnsvon âÃemij^titam biegen â^afcaltecalalle tag mitinfehlu^ Vn bas vns auch ein groffen fchmer^cn bracht/ baà wir beforgten/ ^mnbie von ^afcaltecal vns alfo fchwach feben/ fo würben |tc/ fre frei? â¢â.^ytwiber juerlangen/treuwloà an vns werben/vnb vnfers lebens erjl *âtcnbmache/baà licwolgethan betten.2lbtr wir waren vonbengna?
©Ottes nicht allein eyngelaffen vnb fchónempfangen/fonbern ver«â ^â^Ifm vns auch bûlff vnb beyflanbc/ aUba erge^ten wirvnswiber/ Jâibctboltenvnfer auÃgefch0p|fte Ãrafft/ beyletenauch (©Ottfey balbt/ auà tun|l ber 3lrQt allba / allein ich erlamet an jweyen ftn«-S«'^âtlt;m ber linden haubt aber etliche ber meine« crlampten jumal/ et'/ quot;â¢^«(lurbengar.
Ã)ie 3«bt V0« (Tulua namen auch einem tOij^anierberbieferbing ^^'^tÃenbe/ felbjebenbjumirgen Ãemistitamsieben wolte / von ber «abt Verecrucis 30. taufent pfunbt ©olbcSj^hdt^bcrein pfunbtbey ^^£Zâ:'â3ül^werth-/
3Ws ich nun etwas erflardet/ richtetich mich an bie prouing 'Ãepe^ ^â^â^ wcldie an bte gegentCafcaltecal grAngt/ju recht bic 10. tOifpanier/ p Ãcimfui^tebcncvfd^lagcnbctten/vnb warffin2o. tagen btfemerd«' «dx Proutnç vnber beine (V?aieflat/ob fie pch wol anfänglich cr«|llich â^«btten/barju balffen vns biceynwobnerber proutni5Ã'afcaltccal/ Sburultecal vnb ©uaffuctngo/ vnb legten |«en au ff ben fiinffcen tbcil «er (5ütcr ju jtnà beiner U0atc|lat ju reyche« vnb namen fie all in ewb Slt;2^ttcchtfchaflrt/allermci|lbar«mb/ baà pc alle burchauà C^Oenfehen'/ myflt;h effen vnb nieffen / fa für wilbprct achten/ auch baà ich benen von lt;^ul«aeinforchteynfaget;
©uacachulactnanflof|cnbeprouini5ergabeÃchnult;hbeinerlt;5Oa^ »eftat/boch mit bem gebing/baà ich fie vor fren ^cinben benen von Cuh «lt;* rettet. 2Hfo muÃt ich mich auà f hrem jufchreiben wol mit jo. taufenc Jttbianern fchlage« / bic in einem buy jufnmen tarnen / aber ©ote gab ©s ii# vns
-ocr page 498-^4^ Vtftbf« fÃ'Ctl bfeftó ® eltbucÃ^z
Vti6 «bÅ ben (icg/bnf bicwalflat voUbifee Ugen/ halb (ieb frtg ^'^i, Ãgt;icw4vbcyt) famlennOd) m«bv benn bunbert m^l taufent |ÃAw*â^ Jnbwner auffvnfer jcttfcrtvne 511b» Itf/Ãbcr alle bing waren fd?ow9^* ^eben / »nb wir tn bic @Mbt (öuacaebuU febon waren cyngang^^ pnb (ïlt;erobere betten. ÃÃife (ïabt bntgrofle weiteomb Ãeb/maebt bad r» Härten barinn Ãnb^borb nicht vber feebe taufent i^enfer ober wonu^ gen ber UOenfeben. Jmiacan bie jlabt ligt 4. meil von gemelbterffabt.
5)4 bamen in ber warbeyr infamen vber bnnberc vnb 20. nialtau^ fentjnbianer/eittel ^einb/bie vber fielen vnö in gemelter flabtalfo na^ men wir abermalö im nammen (Sottee bie no twebr/ vnb jwangen et»^ cbe an^ forebt peb vber bie mawr binab juflür^en ine Waffer/vnb v«t^ folgten pe bey anbertbalb mcilen/wclcl?e nicht empPoben/beren bantetJ wenig baruon/vnb betet wiber in bie fîabt/ baraup ich auch ibtenf?«^ ren Vertrieben bett. 3llfo baten bie 53ärger vmbgnabe/ pengenanpw aup joreben/bap pe peb mir wiberfegtbetten/ bas betten peaupgebo*;^ fame vnb gebott ihrer t?cr:fd)affttb»nmiJf|cn/ pe weiten fürtbin wen ihr iOerr nun pöchtig an /nen were worben/ beiner dOaiefbat treu» Uâ^ fben vnb balten/alfo nam ich pe auffvnb biep pe frieblich jubaupgeb^ auch ihre IVetber vnb Ainber bey mforbern.
:^lfo bamen bep anbern tage in gemeitefbabtalle vmbfAfpn gttaïâ begerenbe/bte nam ich alleaupyvnfagticlibettbifen fdjaben vnberine** mit vnwillen getban.Mun Jmiacan bat bey »;oo. wolerbauwte P«»* fer/ach tb unbert Pfaffen beufer bey bem^empel/vnb ein t0plid)c(^'5^/
5gt;ie prouinQ Capaoceaca/ligt von erpgemelter pabt $0. meilew welcher eynwobner pch auch vnbebriegt beiner^^aiepac ergaben.
3lapbip alles fehiebtich binberpeh vier gewaltige Ãchtpin bie j«* fei ©pagnolam ober Spaniam/ Ãrtegpleiit^nbringe/mbopnungar' le verlorne Canbtfd^apc wiber ^nerobern/ fonberlich âïtemi^titamv»^ bas lanb Cnlua ^uprapen / bannich warb täglich angelanget vonbe»* vnfern vmb bnlp welche febt vil anpóp/ vö ben eynwonern bep |llt;llt;^* Culue erlitten.
Wie nun alle bip verlorne Unber Cortepus wiber erobert hab mercblichem peg/ auch anberp mehr / lip ben britten tbeil ober bie bnttlt; narration vnb53uch feiner Dipori vnb (Heerfahrt an Ãey.(Dat3^^ than/ hiebet $ulang $uer$ehlen. lt;lOarmalco/Watalcingo/4gt;btuinM/ jjtapalapam/Calco/ 3lculuaca/0anboual/'5^acatbetelco/0u^'te^ que/d5uatu^o/3lulicaba/lt;Bua^acaque/'5âatutabegue/pnbeitelitf»â^ tige Cänberan bie Oberwelten poPcnbe/nemlich an Ciiluatn/Ã^ctniy^'' tarn/ îTafcaltecol/ lt;5uavacingo/Cburultecal/tc. nun bas wir hoch ait gar nichts von ber wlberbringung biefer neu wen Welt fagen/ pnblt;|tâ in gemeltem53uch/ba6 Cortepue bife Canbphaptmitgewaltvblt;t5lt;gt;* gen hat/ mit einem purm vnb gewajt eyngenommen vnb erobert/ blt;lt;lt; mebtertbeilber 0tabt vnb bep Canbe mit fewer verbrennt/ vnbjwt^ benn bunbertmal taufent/aUein ber eynwoner/wii'^emi^titantetp^^^ gen hab/bie weil man pe opc befpracht vnb vmb friebanrebet vnb «â^^ geübt Bein anpanbt einiges friebes mochte gefunben werben. Jtetnlt;â merctlichcngrofpnraub/ mehr ban bunbert vnb $ wendig mal taup»â Capellanier gülbin theilten bie Difpanieraup / fo pe in ber Hanbtfchapc funben/aup welchem phreeBen vil Jnpln vnb *â^t JIS be Hänber pch willig ergaben vnb wtupbar warben beiner J
-ocr page 499-'SonSfttiertra. CCXXXIX
wctl dUc (Soffen vnb (ïroffen voll erfebUgner Corper logen/ Borne ^^uonetn folebe pétillent^ / bo^ mebv benn fónffQtgmol tonfent men? b ?/ Æwb eUenbigltd) jforben / vnb worb etn foleber jotner/ *P es ein fïetn móebt erbormet bAbé/noeb woven fie fo bownAcf tg bo^ j* «be |lovben wie bos Dibeebo (te febon Betn boffnung einiges (iegs fo^ ^â'^cbe(te pd) fvieblicb ergoben bifi jule^tou^gvofJev notb Wetb vnb ^â«b ^u vns lieffen/vn gnob begewen/onno 1521.om 13. cog^lOoq wovb ^âe(tobt belegert vnb om bveyfjigflen tog 2lugu(li gemcltes (ore eyn^z »^â¦^mmen vnb erreget / in 7;. togen / beven tog Beinev vevgieng on ein quot;«tKnvnbfvbovmûçet
Hoeb vollbvod)tem (teg fd)idt Covrepus etliche ou^/bos vnbebont Wccvîïdiuvjufucben/biefcbifftenmebvbcnioo.vnbjo.'îrentfcbcvmeb '^«/buv(b vil eble pvouinQen on on(ïó^. ^rltd)t onbve ou|f einev onbo
Ritten mebv bonn onbevtbolbbunbevt meil/vnb fonben vil Jnfeln/ |^«nbev/(5oltgvuben/©peceveyen/^belge|lein/ bovuon Covte(tus int ^ndi febiev om enb,
2llfobo(lumeittCefev/einoiiR5«g/vnbbenBevnbev(lOeevfovtbe^ S^Rtcrtgci, Kittevs/vnb Ãcy.CÃOoi.iOâuptmons yevbinonbt Correpi/ Jârts fór vngemoeb/ vevvâtbevey/Confpivotionvnevew/ev vô ben fctngt; ®^tt vnb ben feinen evlittê b At / bo^ eim bie Dor folten empov jhigcn bi(5 lyscbencfen/icb gefd)weig $»evfobven/ober feine gefebwinbe onjddóg/ tâ*t(t(btigBcy t vnb Bvtegf ItJï/trew gegen feinem Derrn /Key.(Dot. bob
Von Bûvqc wegen nit mögen weittevn vnb onvegen/weil es viel wove btbóvfft/lt^ fclbs wosbiv bicobgebet/fetn^neb inCocein on(? gongen Æ *ââib Kcy.^oi. vbeweyebt/obev bià mit bifem ouÃ^ug begnûgtg.
Die ftnbeflu ben bou(fen exempel bev febvifft/nemlid) boà olle men«-Ãben vntvew/folfcb vnb lógenbofftig Ãnbb^ bie weit beà 'S^eufds veieb lR'vollvntvew/movb/l0g/(BottÃle(l:evung;|in(levntÃvnbobg^tteveyZ 1*^ 3lbgóttevey biemùnQ i(ï / fobuveb bic gonge weit gebt vn wevnng âR/ 3^cm bos bev fromen etn Bleine jobl ollencbolben ijl. 0nmmo w os ^âtQebvifft jeuget / bos beweifenolie Cbvonicfen. Die evwige oud) bie 'âlï»nb monigfoltigBeycber wcltgloubenoc.^c^mbtewcrdbefwun? ^«wóreBenben (Bottes / wiecv ein vnpovteifd) gut/ vn gegen ollen voU ^«tt einig vnbgleieb gefinnet ifl on onfebung bev pcvfonâ (o wie cv gne« ^â3â|ïg«glt;ttollcn/fo(nfovd)tlt;n/lteben/onvü^en vnbevollenvólcBevnZ Aud) wie feine Ãiveb in oUewincBel bev 'P?elt 5cv(ïveu wet fey / vnb bos er ȕoolleineins voids / wie Jfvocls/ gunfl gefoffèt bot/ fonbevn von 3lugt; Rfovnb^quilone/^bvtentevnbOccibentfeineouÃevwolrcnbevfüvfu// dtett wtvtfo bieKtnber beà Keiebs bie fieb bie erjïen verbofften ju fey nZ ttwon ou)ïgemu(levt werben.
Jn furno/wer (Bottfelig i(ï / bev wey à Ãeb ouà ollen bifen bingen $«⦠teflern vnb recht jubroueben /wer (Bottloà ijl/ bem ftnb olie blng wie er iR/aueb (Bott ein Ãeuffel/ble worbey t ein lüge/ vnb ärgert fteb on ollen btttgenz wie poulus jeuget âCit» ». Konto. 8. Jo er ifi wie ein (DonkbierZ bös Bein verjlonbt bot/ein berg on fmn/ ougen on geftebt/ obren on go bór/vnb kbenbtg tobt/ob er wol ben nomen bot er lebe/ 3lpoc. ?. fo t jb r bod) juoUem guten er jlorben/ geborloà / ein (lein vnb blod) Xf foie 6.
Dterumb wirbt bife Cbvonid wie olle bing/ ollein bem (Boctfeltgen junug Bommen/ bem ®ottlofen jum jlricB vnb foil/ wie oud) bic beiÃge 6d)rijft/(o (Bott felbs.^evbolben mod/t Beinl3ud) ober bud)jlob feUg ober fr^mby wie oud) Bein wevd /fonbern begeren vnb wollen hoben
0s V nbsp;nbsp;nbsp;eut re y?
-ocr page 500-^rt^f)tfïbfefÃfrttgt;fefc^2BfIt6«(Ã^/ j dît rcyttCô ^ynUrt vnb bcUiS«« (V^enfeben / ber pc Ufe / ebne / b^*^/ braucb/ba^aHe btng fmb wte ber ifïber pe bep^c vnbbar/ vnb fo w^âJs dn ^ruebr ein ^num ma dit/ fo wenig madit ein Accidens Subftantia^^ ober ein werd? ben Weref met|ier/bie fnbjlnnQ mnp bureb (Botten b«* vnb wibergeburt verAnbert vnb vemen wet werben/nb benn teren1^ mit/nlk bing/nle ^iccibentM/obrê/bcrQ/munb/werct/pnn/gcba«»« biieber/CBotc/Iüein/Iüeiber/vnbnUee. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
aber halben wirbt peb lang t einer fromb lefen ober bóren/(er wlt;^^ bann von (Bott gelertgeânbert vnb au |ferbau wet) fonder bic0ebrin: begert einee frommen bergend/ wie aneb alle werd tompt ein (BoteW berg barüber/ fo ift pe jm nit allein on allen nug/ fonber baà gegentbd Herwegenjrren biefe weit / fo ba meynen / Hueber lefen / boren / fromb/gerechtvnb gläubig/abbiefo ba furgeben / bielVerct»«^® enfrom vubgereditmantnuf inbergdapenbeyc vö ©otegelert/gl«^ big/wibergeborn vnb from gemacht werben/ vnb ab ban bie gephttn* 5nmjeugnipbraucben/obberlt;Beiftanp(5ottfey/vnbbertnnll®oftlt;â von Cott eyngeben mitpimme vnb gemäp fey.
Ãumma/alle ©ebript wie alle werct/jeugen allein von bem(^^*^ feben wer er fey / wie ein yrnebt von bem ^aum/ ob er bóf ober gut W vnb feinbt alles fpiegel / bie teinangepebt febón ober vnfauber macbew fonber wie man es entgegen wirfft / alfo rebbiren / jeigen vnb wtblt;rglt;^ benpeeÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
3111e 33ûcbet vnb Weref ©Ottes/b ©ott felbs/pnb bir niebtà ^*^^2 bu feyep benn from vnb verpenbigbaf bn bicb aujf ©ottes werd fpraadi verpebeP/Ãap.i.äÃarumb halt ©ott pill/feyre/ruwe/ vnb w ibn mit bir machen Ces muf bochalles gefapet vnb gefeyret werben)^ wirbt ers wol machen / beine fach hinauf führen / bicb lehren vnb in blt;^ felbs ertlärcn/vnb turgumb felbs feyn bas bu bip / rebep/ thuep vn benctep/vnb fein werd in bir tronen / vnb peb felbs in bir lieben/ pn^^^ vnb crtennen/3lmcn.
Ã?cn Ocu 3»ffïn hl bem S^7ccr Oceano gegen mit tag erfimben/ vonJambolo bem Ãau pmann/auf Joanne^oe? mo 3lubano gezogen.
^à Jambolns ber ^au pman für 3lrabiam/feiner haubthietutt^ nach/febipet/warb er mit feinen gefellengefangen/vnb erpltd ^^^Diechs ju hüten verorbnet / nachmals balbt wiber von benen if tbtopiagefangen/gepolen vnb $umOpPer in ihr lanb hinweg g^r; ret.3Llà pe nun etliche tag fuhren vnb bas f^iPauf vnglucf berWâ^^ Verworpen war/baf bie ÃchiPleuth felbs uitwipten wo pe waren bgt;^ tommen piepen wir nach vier fOonaten auPein runbe^nfel un fang/jooö.rofslättp babenbe/würben von ben Einwohnern febón lt;*w^ pfangen aupgenommen/ vnb ihrer $utunPt/fonberlicb ber fVembbe» icut^alb vciwunbcrtbofh alles fo pe betten/bifen leutenmittbeâhc^
Jn blpr Jnfel pnb aupvnfer manier groPe hohe fürfebrotige tow brauebfame cuth vnb mit haar burchauf fo gar vberjogen/bas t«^ blof ort an inert erfcheinet.î)if pnb fo parcte leutb/ baf inen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/
nichts auf ber banb nemmen tan/fonp feinbt pe wolgefcbicf tes A-eir^/ haben bod) von Hatur ein getheilte vnb gleiebfam 5wo 5 ungen / bamn peniebt allein pe ©praacb reben/fonbern allerley quot;Pogel gefang foT^j perUeb nachpfetPen vnb immitieren / nicht anberf bann als bie i/o3
-ocr page 501-â^ottSfmmea.
CCXD
wé Rngen/vnb bj vil oâimbctbutUdKK f(ï/plt; mógen nulfdnmnt jwey ^ vnblt;i;fct)ilt;Ãgt;lic^ vlt;b vnb antwort geben/ vnb mit jebem etn fonberUeb ^Pjrtaebober fneb reben/mttber einen jungen jbene/vnb mitberanbe^ lt;»tbtfe JU fpreeben. ïöte 5tód?t tn biefer Jnpl bommen fo ftettfauffetn» ^wcr / ba^ eine bic nnber ver treibet/vnb ein truub einen vertreibt. Ã)er j 3^ba aUe jeit gleich / ju mittag gibt beinbingaUba einigen febarz ^âï» ùie JnfeUeutb wohnenauff bcm felbe / bas aller bing von /m felba ®ââ3lt;bau wet gibt.
ö. ^nber allen bùnjîen tfî bie 3lfïrologey bey ihnen hoch im brauch» haben z8.buch|babé/ Ãe pnb gar langes Icbens/alfo/ bah lt;tblt;fclt; vber â?'^vnb yo.far bomen/vn fchier on allen |iechtagen.@o jemanb bcy inen Hubert ober fonjl in ein branch heyt feit ebn 6 feiten gefd}td?t%o wirt er ja ^^â^hen au^ /rem gefatj gen3t. Schreiben nit hinber (ich wie bic Jubt nf für |tch wie wir / fonbcr von oben flracbs herab in bie tieffe.
Sie haben ein beflimpte jeit fo einer leben foil/ wo er bas erreychetZ j ^1 er ihm felbe ein tobt wünbfehen vnb anthun. Sic haben bey ihnen Kräuter/ auffwelchen fo iemanbt ligt vnb fchläfft / ber vergehet fehmertjen inbem fchlaa|f.
. nbsp;nbsp;bic Weiber (inb all gemein/wifjen nicht von einiger Ifhe. bic bingt;
Werben in ber gemein alfo er jogen / vnb pnb ine allen gleich lieb. Sie JJ^^fóren auch nicht feiten bie Kinber von ben (^üttem/ba^ Ãe anberà quot;â®etJogen werben/ bamitÃe voniren^^Oütternniterbant, mehrbenn ben anbern geliebt werbe / bähet ^ein ehtgeig ober fonberer anmut ®^^ inen ift/fonber leben eynfam vn einig on alle entporung ober janef. * ^tn ahictlin iff bey ingeformt runbt wie ein fhneef/hoch gr^fjer/ ià mitten glcid? gctheilt/ bat fornen jwo fpiqcn als KopfÃin / vnb leben feinen munb/augen vnb obren/bamtt ee fhccilfct vnb ho/ 2*ompt hoch bas geÃen in einen Ceib. ^if Sâhier hat anff alle feitten â ^p/wo es wil/ barff es nicht vmbberen / jeucht bic anberen föà ju ihm/ gehet mit benen ba es hinauf wil/bie tópff recht ce in bie hohe / vnb Jhetau(falle feitten/ was man jerhauwet/ vnb mit bicfes Chiefs ^lut ®^Ãteicht / wäch Ãt juhanbt wiber ancinanber.
Sie nchren groÃeXgt;0gel von benen Ãe abnemen wie ire tinber ge^ Jâ'then follen/ Ãe fc^en bife ire binber auffber gcwonten vogel rwd / vnb r Ãe bureb bie liifft Ãiehen/ vnb bie Kinbt Ãch entfe^en/werben Ãc ver// ^®ftfen/al6 Unger ju lebenvntüchtig / Ãnb Ãc aber frey vnnerjagt / fo âZiehen Ães/vn laÃens leben.lamp;ià volch ià in rott vnb freunbfeha^t gc# *^heilt/ctwa4o. in einer rott/bic habens miteinanber mit eÃen/ wonügZ Fluchen/Wclbern/Kinbern/vn allen hingen, bas älteà gcfd?lccht ober |â^*âfFt/hcrtfchet vber bie anbern/als ein K^nigbem Ãnb Ãe alle gehor«-r^â ibià gcfchlccl)thertfehetauà gebott 100.vnb yo.vnb nach biefer jeic fAi***^^** ^^ **â^ ^^â^ S^P*^ beà lebens / vnb tritt bas anber ältcà gegt; hernach an ins Regiment/ Ãc opfern ju jeitenjrem (Bott einen ^^itÃhen für ihr Sünbe. Airs Ãnb auch anbere Ãcben Jnfcln nicht weit ®â'^â^^ongelegen/bià glaubens/Ãtten vnb wefens.iöife Jnfclleuth all ob tolbas lanbt von im felbs inallen vberÃüfs gibt/ fo Ãnb es hoch mäÃig f ^^^*^ P*^ weber mite|fcn noch trineten vberlaben. Ste verachten »iiCitnà ber Koch / richten ihre Speià fdÃcdn vnbctnfälrtg ju.
Sie ehren (Bote vnb ben ber alle bing erfchaÃxn hat. löev ^^iÃh vnb ^^^^ fahen Ãc mancherley fort.4:6 wAchÃt von ihm fclbs W^n vnb 01
-ocr page 502-©4^ Watte (§f if beftó ®elt6«^^/
©tlt; b^ben groë vngebe wre Schlangen/ boeb ohne alk® Ãâ^.^i fd^âbUeb/bae ein wunber gut IVtlbptct ijl» Jre Ãlcyber Ãnb vo« ^^^^ jb pc vort bcrt rorcrt b^ben gemnebt/ batauà wart bic Bópiid?crt pn*^r rtttebfetbetvrtbjutid^t. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* ^
©ie prtbAlltagurtelfterfpeipgrtwgtg bcrtrtUrtcimtagefle«nâ _ gcl/airt Aftbern pfeb/ttwa wtlbprct/ etwa frwebt/ te vrtb epert wit 5âââ*^ crlcy fort mit cirtArtbcr/bag pc fwr tóbtltcb vrtb vrtgefurtbt
jrt irert pepert pngcrt pc ©ott lob vrtb bcfcblcrt pd? vwb fbre lt;5ott/ bcrt pc bic ©ortrt Acbtcrt Vrtb barfur Artbcttm.6ic bcgrabculP tobten Art bA6 vfcr bcp (V?cer6 mit fAnb verfebótt. Jbr Xbor baruoij1 fr ^rot( vort ^cerert barirt) Vrtb IVoll cntpfabcrt/bic rtemmert nut blt; (V^ortAbvrtbju.
0ic babert warme vnb balte ^rurtrtert/ bas warm oberb^ip brun ttcrt wAper bleibet Allweg beip And) berAup gcfd)óppc / mArt giep bau BaU IPaflcr ober Weift barem/Vrtb böle es mit Ab. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nAcb pbcrt jArert WArb gemdter Jambolus mit feirtCrt glt;f«â*J Aupbicfcr^rtfelwiber irertwillcrt verkopert / bApCAllirtAgwolbttt/u mógert verjebrert/ bic jnfellentb vrtbciltcrt pc ju jbrert pttett vwb wP^ aIs bopbAfftig/vrtCüebtig/gAbert jn eirt ©ebifPeirt au ff ettt (ïOoftat ProuiArtt verfebert/ bA fAmen pc irt vier woebert $um Ãonig JrtbK/b^ pc wiberbeymburlt;b PerpArn in ©reet Am liep geleiten.
â¬iii(atà ein âprouin^ Jnbie^
Zt^S 3P PronirtQ im obem ^nbiA gclcgc/vort bem ©ort lieber/â*âi^ lAtb gertArtt / ©enef. to. bArbureb Ãeupt ber boebgerbómpt puP ©Artges/fortlï pbifongenant/bAruon plirt. lib.3. cAp. «OâÃ5^7 Ãufs rtimptvilfd)iffreid)eWAfferin pcb/Vrtpcuptirtsd0ccr.Ã)iflt;rpUp vrnbPeupe bas ÃArtbt ^uilAtb/ bAtirtrt viel ©olbts vnb 2lröntaftu gcfurtbcrtwerbert/Alsl5bcllium/-órttebiuius/CArburtculus.3t*bilt;p^ Urtb pub vil fortbcrlteber pronin^en/ fwrnAmlid? viel itlepbAnten vu^ ber belfert prtb eingroffe menge AUbA.
^in 2(6fc^rifft ober vil me^r ein furler Sin^^ug ein^ ^rieff^Z fo Gortig if mArtuel vort Portugal Art ben ^App Xieo^/ rtcm gefebieft bAt/ von ber gólbtnen Jrt^ fcl(lOAlAlt;bAirt JrtbiA gelegen.
^IgülbirtJrtfclirt JrtbiA dOAlAebA vort bcrt beyfäÃert gertAnnf / ^ ^^fAbrert/5wiflt;bcrt bem groÃert vnb©Angetifd)cn dOecr geUgtuPa^ rirtrt er ein wunbcrbArlid)e gro j|c ff abt furtbert/bk ob fûtiff vnb fcrtt benfer itijr bat/eirt garberbómpte tAuffmAus pAbt mit tâUt^ââ ? / rciebcrtfrttcbtbArclArtb/mttAllerlcyifbclgc|ïctrt/wurt5/fpccercy/lt;^T ©ilber/73ärlirt/cirt reieb CAnb. Dber bi fc pAbt regiert eirt dOoren^^ nig ei^Acbomcts ©lAubens fap mit bem gAnge Ãoftigretd). ^^u^ft balb btfergegne Art vilen orten mit iOey bcrt befett. ÃDife pabt haben uâ vnfern bem lArtb rtAcb/dOAlAd)A genAn tCob peb gleieb wol bic0a2^^ '^ nenmit be|ftigcrgcgcrtwebr gegen VrtsfAQtett;) mit ©ottesb^^u^â^J^^ bert/mit blutuergiepcrt/ ben Gortig fo Auffcim ^Icpbanten ffritr ve / jvunuet/
-ocr page 503-â¢ÃJônSfmà ff«. CCXLI
ftv^^îu ^^ Awîxrtimtt ba flucht rath tbc«». 204 vbcrBamcn bic vu// «ten^k ^âSgt;lt;^WK»miefplt;nÃCbürittnvttbj«glt;b^in»0l3lt;rdfï/v»b »«» ^ jbnm ob iooo. flóct aUetUylt;5cfchÃQ vnb ëcg^5lt;ug.4ld nun bt«
»nf ^5^^^^®ââ^^''â^^^â^ ^ «tube vertrust woven / bo bon weten bte Sui? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^*â ©chlofe bovinn/ mtt ben ^evbvochnen flemen / von ben in^ Lâ^ 3^^^9*^^ notfcflcn t^eufern/ fo fïcb nit etlenbs ergeben woltenZ »oh^^^*^ ^â^^*^^*^^* SÃnjutnol wavenalUrley fvembbe AaufÃeutbZ ^wmatvoov/pegufev/joonefev/eÃovefev/ ©tnavem/ Cbmefèv vnb r^Dey benfd?4|fe/ble ba fbv gewevb bettenmU manchevley wabv/bi« ^^^c wit vnfevm Päuptman fveunbfchafff/bónbnt^/veveyrtïguttgZ fttï ^^^^^^^ ^^ *** Bvafft beà vertrage ju vne/mebv fidberbeytbatb wct^ Uu k^ ^^â^^^^*^^â? ^'^ tveiben.3Hp vnbergaben ficb gemclbte Ãau ffgt; ^^b/ntebt aUetninttgebovfame vnfever (Sefa^ fonber nut Auflegung
Æ ^^^/^uerbalten gememen nug/ale Xgt;nbevtbanen an vne/bte vnfe# ^âÃwwiin 3lfonfu6 511 gclóbb auffname.
^^^^ lt;vbanten Ãemteb alefven^ewc/mit vevânbevungfvevmûnQ/ nammen bavauffgepvAebt,
^ 416 nu folebs bevanfloffenb^^mg von 3fnÃam gegen bem3«ff7 ^â^3/bem (Ãalacba vonXed?tà wegen Cwte er fÃrgab) jugeb^rt/ vnb âJâ '*®4 ben (lOoven mtt ge walt abgetvungen war/fnnen warb/ entböte ^5â^8 fein geborfame/mit wUUger jtnÃbarbey t vnb blenflbarteyt/febt* ^tvneetngülbin^opfFz mit einem Carbunc^elbefeget/ etngülbtnes ^â¢^wcibthubfcb gearbey tet/ju bem febtefte vnfer tS^uptmonn etliche L?J«nw (V^Annev/ mitfm freunbtfeboffe 5« machen/ vnb bae Ã^nig^ ^â^»bertebrigen.
t»d x^^^ âââ ^^^^ f4ch Ju (V?alacha verfeben vnb ju frieben gefïellet/ feb ff ^â*® Ãcblofe mit aller ru flung / ^à cbfen vnb BriegÃjeug befeget/ j^mt ^dfonfue vnfev iDAutpman wiber injnbiam/ju etUd^envnfern fitlV^â?fâ^^â^â Ãcbl^irern/ju flraffen bie wlberfpennigen vn abge^ ÃH»? *â'â4lfo Warner gen ©abuli/bauon vormale auch gefagt ijl/ babin
. ^oot ons prie jlevjoban/alle betomenliche bnlff/jlreitbare^rUg^?
Ck ⢠5«i««58/ liefevung / fo wir bev nötig weren / wiber bie ^einbe bep ^'â*ââfllilt;ben (Blaubcne juleiben burch ein jugefebief te legation / fcbi^
Ck *^® 5«v febende ju/ nit ein Heines jlà d vom heiligen CreuQ/ bavan
3efus vnfev tOeylanb gelitten hott»
hiAzP ^^ââ ^â^ botfebafft vom Peybnifeben Ã6nig ju navÃnga/bev fo â¢quot;«^tig ijl(xvtc geb^vt) bj ev ijoo. ^lepbante in tin flveit vevmag/auch 5u Kofs 4o»Mufent/vnb ju ^uà ohne jabllame auch ju vn^ ^(?i» «^âP^â'**â* ^^ warbafftige fag ijl/ in feebs (Monaten mog man ppÃonigs iianbevnberbem vif anbere Oevren ftnb)mtt bent jeicben ^^umauÃmeffen/ Jtein bie bottfebafft beà Aontgs von Cambeya/bev jâ Mnb vnb UOeev auch Cwie gehört) fafl mächtig ifl/ vnb viel anbere W^tionenbev Könige / von Srofopa / 54layo/ bamenalle ju vnfevtn ff ^P^^4n vmb friebe/vercyntgung vnbbrtnbnià baö wirnitvnfever ^*^yc/fünbcrberverfiigunglt;Ãotce6biUtcb5uf4?vetbenfoUen.3temben ^^nigvon 3lrmuÃenbat ^Ifbnfus neben bev gewaltigen cröberung 1 ««v mächtigen Rauffmanns flabt2lrntupo genannt/babin vermo# 5«t vnb gejwungen/bap ev 1 y.taufent ©evapbin (beren feber ein iDuca* ih^ ? iP'â*â* jArlicb JU quot;uvibut bejolen muÃ/welche glüdfclige wolfabrc *t btlltch (Sortes fürbevung jufebreiben » (Sehenin vnfev flabt 4gt;UÃpgt; ben ^«^un^/Slnno » / » gt;
-ocr page 504-©4^ Oferbfe fOf 11 Weff^ ® fltCmcÃi^/
â¬ftt au^^«3 SIrtfiofelw in fibre be abiniranOiö in twiw* ra aubteià / von ben neuwen vnbebam ten Jnfeln vnb WeU ten*
^^Kiflotelee fagt/ab bie euffer fïen pbenfees jb am enb
btum wobnen/rlcr tagrbeffen fór bie ©eult^ercuUe fcblfr®^rL,i# â^mtt groffem fïormwlnb verwotffeh / feyen pe nn ein leutbiol ^^^^ bewonte Wófïnip vnb ^nf^ «ngef^bren / fcctg vnb voll wââ'fPâ*^^ l4gt; $ur $ett ber vnge^ómmigBeyt bep (Weere gnnç bebeefcfo lt;*'^^^,?ïoi len peb fe^en/vnb bae TPaffer ablaufft / puber man allba ber nbsp;nbsp;nbsp;_^
morum ben bauffen/vnfftgltcber gropes Ã)ifer haben gemelee pboquot; .^ vil gefangen/jerbawen/ getróefnet/vnb in ^^ffer eyngcmad)C/^â genCavrbogtnembracbr bababen pd^bteCartbaginenferbep'^'â ^ j^macrdbilerltebliebenroll verwunbert/ vnb vonjbnenntebt wcâ laÃen tomen/von wegen ber vber feb wenef lidjê wirbigtey t bep y*^*S jj/ btfer/ingafÃungenlOectUe. 3gt;iefe 3nplw^yntpi^crcyâ»^ornöpy^', bie wir iegt(Ã?aberam ^eyalober nenw^lanbem neuen/vnb evp «* ^^ Ueberfunben achten/bann je ber bauffgemelbter 5iflt;b allba gef*«â vnbbcrbracbtijVerben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-j
IVeiter fagt ^triftotelee in gemeltem bueb/vber bie Seul f^^*^''^ .p^ tn bem (V?ecr bae 3clanttcnm gênant wirbt/fey ein Jnfel von ben tbagineupfeben Aaufpentben erfunben worben / von niemaubty bin bewonet/benn von wilben übleren' berbalben wAlbtg vnb nbsp;nbsp;nbsp;Ã
reieb / fonfl mit Infïigen73runnen vnb PäÃen befenebetget vnb refeb/ vnb mie einer vngUubliebtn frùcbtbarteyf/aller webfonbo ââ2 gejiert/aber Weit von aller (trap ber antomenben febiff. Jn bife m^ ^j, ^e ber Cartbaginenfer pigenwurbê pè $ubanb von ber liebliebey fruebtbarteyt/aneb bep gute lufftô biefee orts gefahgen/baà Plt; P^ / ntberlieÃen.2)abtpbte Cartbaginenfer fo anbeymfcb waren/erpw*^ , lieÃen pe mit offentticbem X^bict/ bey verlicrung bep lebenà verbilt;f y-, bap niemanbt fürtbin aup ben freu babin febtÃ^et / vnb baà nmn bnK 1 peb fe^t babin gefegt bettenfolt auÃ^bem pup tobten/auÃ^bap nilt;bt o gerueb bifer^nfel ju anbetn VTationen reycbetvnb etwa flArefe^ *ââ*â1^ pe weren / biefe 3ttfel jur vorwebrpaÃey vnnb befepigung wio^^^L eynnemmen/Vnb ^bre freibeyt ju einer bieuÃbatfeyt verpÃidJt««/J\^ pebarbureb^u Ãneebten würben. 55iporrb ad?tet auch ^iliblt;* 1^ pirefcymeruÃ/ fey bie Jnfel (lOcvico vnb 'CemiÃitan.Don weit ià bie Jnfel Jucata/ mitanbern neuwlicb erfuttben.iriewol anpweifung TlriÃotelià bie/ erpnbe ich / bap biefe Jnfeln auch BaWt pnb gewefen/aber viUeiebt anbere nammen gcbabt/alfo/ bap ® lomon für vnb für waar bleibt/VTicbtö neu wes vnber personne« ^, ià wiber bie foba achten man pnbetAglicb neuwe Unfein vnb bie viUeiebt ihnen vnbetanntfeinbt/bann/tomme ein frembber^ Banter wohin er wóUe fo pnbet er ein neuw vnbetant Canb vnb lütewol ich nichts gewià Bau btfpniere/ ob man noch tAglicb «^«â^ ^? .^ mais vnbewipte CAnber vnb Jnfeln pnbe/ober ob pe vormals anw r Bant/anbere nammen haben gehabt/ ich achte bap peb bie l^ólcfcr vnb jC Auber oÃt ver Aubert/ Vnb ie ein neuw Dolef vnb Ãw i
fare / etn neu wen nammen mit 04? bringe.
1)0«
-ocr page 505-Q5on2(WfttVa. CGXLII
©ontcr^ci^^c« @upcr|tition/2(6er^tau6cn/falfcbcn Kc* Ii3ton«ft/vrtlgt; grcwltd?cn blutigen (ôotccfçbtcnflcn etwas in gemein/ von^evtulUnQ tn 3lpo« log.angepgem
*^ ^*^^«nattns fo vnbev ©cuevo anno i^o. geleucbtet/fagt in 3pol9» ^ ^^^â'I^ *^ 3pbrtca bie fiingen Ãinber o|fcntltd) ©Aturno feinb gc^z ?«i^opffcvt worben/bi^ auff bas proconfulatampt'^iUtti / welcher « Ptie|tet biefev KeUgton an bie ^Auni neben fol die laffer âStempel an ®lt;^l3fn gebende bac / bas nod? beut ni caesar au ^gereut/ bey ihnen feyn foil.
^^^-^^^â^^^tnfoetwabie2lt;inberbarbrachten/fchmeychletenben â ^ânbeenba^ fteniept weynenbe geopffert würben.
^«^^ ^â^^ ©allis iff nod? 5u ben geiteen (Tertuliani wie er febreibet/ 5®,3tóflcr TUter UOercurto jugeeygnet worben. ïgt;ie quot;^auricer machen jrewbenfpiel barauà fo fte fhre Eltern opffern.
, Jn ber 0tabt 1^neabarum iff ein Jupiter / welchen fle in f ren fpieo J^â^mit UOenfehenblut begieÃen. Xï^dichel^ólcfer machen mit ^lutfo ®âyocparchey au^ ben^tbernlaffen vnb trineten/pact vnb bünbtni^Z lt;ti»a8 bergicichen foil Catilina auch verfuchec haben. 15cy ben ©cithis j^âtbt feberabgefforbner von ben feinen geffenZ Jtem ben geheiligten ®^t Kttegfgóettn ^clbone laÃen Ãe ^hi t auà f ren lenben/vnb bejeich^ â^^u Re bamit/ baà Ãe mit biefer (Bóttin ein bunbt haben,
. nbsp;21netlichen ortben fauffe man bas frifheâ25lut ber fd?ülbtgen ent» ^^wpetn/fûr bte btnfallcnbc ©uebt/bas gefhicht nod? beuc.
3ln vil orten fffetman dOenfeben 5l*y fh,
, nbsp;nbsp;CeÃas jeiget an baà bie PerÃer mit ihren (V?ùttern vn^ucht treb bià Ãnb auch bie (VJacebonier tn gröÃern argwon.
©ocrâtes ber 3lthenienÃfchPhilofoph«s/vnbCato einCenfor jn haben vmb freunbtfcl?aÃt wiUenfre quot;Wc tb er auch ben^reunben 5?)t3«theiletZ vmb ber Kinber willen / bieÃe von ^reunbenentpfabert luiten, «bià alles ^ertultanus in Tlpolo.
^«y ben Cacebemoniem iff ein bochjettUcher brauch ÃJiamoffi^ S^Ãs/basifi bte willig gey Ãlung.
Jn bifem (BotteÃbienà werbe vor bem 2Htar faà alle eble Knaben Sefhlagen/ barbey Ãeben f re tMtern vnb verwanbten z Ãe verman£nbc jubeharre/ cbifer gey Ãlung hat man noch etwas ein anjeigung in Jtagt; «a/foÃebiegroÃeCetaney halten.) lOtcCertnltanusin5polo,
^s haben audible t^eyben Ãch offt jerbragt / vnb fr angeÃcht ^er» Vhntuen Z wie(?Oofcsin2gt;lt;ut. am 14. ober ly.vetbeut.
Jtemble0abucccr/phartfcer/vnb l^Ãccr,bcrJiibcnd0iind?bagt; ââânin fclbsauch vtlleibens angethan.
- Jtem bey ben ^uref en ià nod? heut ein groÃe (BeiÃlicheycbeÃUi^z vens/ wie auch vnÃre (V^ünd? welche hoch bas leiben nicht hart gebiÃen hoben/vnb bas Creun am weyehÃen angriÃren.
if in folche if hr ià allezeit bey ben oeyben ohne verÃanbtbeÃld^z ®tn6 geweÃnz gleich als wolten Ãelt;5-^tt bamit ein bienà thun Z vnb er höbe ein wolgefaUen ob ihrem felbs erwählten Creug vnb leiben z web wes hoch CPKiÃus verbeutz4^atth.am 9, vnb einen/eben mit feinem Ylt;u g/has ihm von (Bott wirbt aufgelegt/ heÃretnachuolgcnWatz wiatm^Cap»
quot;pon bet
-ocr page 506-©rt^ Vferbfe tÃnl tie R^ ® H(6iicf?ÿ. eÃen Cet CeftdnPigm grof'inütigf cut ^ ^JteCtn/W W* ben/flcrben/vnb vevac^cong bc^
iJL^'^cvttia bic mUgewaU ijl gcfcbwccbc worben / blt;»t«n lt;Ã0lt;ir*^ ^^pd? fclbs getrueft in angcficbt frer verwanbren.
iOeracUeud b^tt 04? fdbo mie ^ü^mt^ gefalbec »nb »lt;rbrlt;n»lt;^* XfmpcbocUdtflmbcn fcwrïgcn73lt;rg Xürbnagefprungen. -
ITit lang juuor bat 0d?Plt;rcgrtnu6 in ein fewer willig cyngeWr^Jj^
Ã)ie IVetber haben and? bad fewer veracht / vnb 04? willig ^^^ . begehen / ab Ã)ibo» 3^^â^^ bad Weib 30brubalid/wclcbe/ald fegt ^^ tbago irâVatterlanbt brann/vnb peuren (V?nnn0cipioni vnbertrw fen pyn fabe/ Ãobe 0c eilentd in ben branbt/bred âOatterlanbtd.
Kegulud ber Kónter toäupemann erwarb willige entlebigtjJ'J feiner banbt von feinen ^einben / mit bemgebtng / ba0 crau|f glaubt wiberbAm vnb 0cb in willigen tobt flellet/ ber achtet/ man folt auch y Æ einben glauben halten/ tarne wiber / vnb warbe in ein ^afd bad volle nâgel gef^lagen war/eyngefperree/vmbgewal^t/vnb hat alfo vil t^^ vnb CreuQ von ben Carthaginenfern für fein volcf erlittê/ /a barmte « nicht allein fürviiyeinblcbcte. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,^
Cleopatra hat ber wilben Cbicr begere/vn bie graufamen vergm eenÃchlangen in 0cb bommen laffen/ bamit 0e nicht tAmein bie h^*^^
2lna^archud $um tobtgeführee vnb gefchlagen / fagt jum richter: Ãchlag/fcplagbcn balg ^na^archt/ ben à na^archum fchleSl* hu nicht. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Ãgt;ie lOur 3ttica / aid ber tOenef er müb worben ware 0e ju pÃâ gen/ jerbifd $ulegt /t jung vnb fpciet 0e bem â(Tyrannen vnber bad ^^ ge0cht/bamit 0e mit ber jung /r gim von /hr fpey ete/ vnb nicht ^*lt;5 Jr men gefehwornen verrathen móchte/ob 0ed fchon von ber marter voet wunben/hectthun wallen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Seno ^leuted i0 von $gt;iony0o gefragt/wad boch biephilol^P^; ndgeï Afrantwortet: 0e brAchte Verachtung be0tobtd/ aid ein n^**^ mit vnleiblichen 0rcychen ber (Seyfel / bem tOencter vnber^ worffen worben/ vnb hat bifen feinen fenteng
bi^inbenîTobtbei' jeuget.
25e0hlt; weiteer hieuon Dalerium V^a^imum/ de contempta cruce amp;
morte.
â¬nCc Cicfer gefmearop^ev.
Si«#« 1
' ^fatficr vnb ©untmanj (nn^aU hef« g^vo? nicf oDa ffofmegrap^ / auffö alkv P^HPslï jufamen gekfen.
^wcr(|e§cn tfà ?^cgipcr/fo merrf erftUd? ^fc jal öer better oben ne# *^ke(einwieghd^blatPver5eid^ncr.^D«rn«c^igetn lebee blatmvten^eil j^lc^ bep ben der buc^ jlabm «, b. e. b. verjianben werben) abget^etU/ alfo bae bep â'âda.ber anfang ber er^en â¬o(umni bi^ auffe mittel/bep bem b. bie »brig ^alb â¬0# wmnen eoll jum enb / bep bem e. ber anfang ber anbern Kolumnen bt^ ' «uff» mkeelz vnb bep bem b.biekià §alb lt;^o(umncz »erflan# ben werbe , ^dfo wirflugewi^he^ alle bing wie imOUgiÃer angeiepgt werben/ lt;
^tiw.nllt;p. ^ baellein Ortfifch ober QÃaehw
3.4 '^^ groÃen begriff vnnb gelegen# ÿ|rita vnb ihr begriff. »teSödlcfer. ySÃe^ÃeFer. Wireortvnbgefchwell.
S^e^nfel. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4.e
ÿ^*â trfunbne 3nÃin i« aphrka* 4.b *P^tica {um mehrertheil onfrut^tbar ^'ânbenbewonet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;$.4
^fÃaltber OJîdnner in aphriea. ^.b aHantte Ãuehen ber auffgehenben CoÃ
2mbophagi Folfthwarpe leur. »ib
finden*
ibib.
4.4 ibibem
(bib
^'quot;«WneeÃrenbare Leiber. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ij.b
^^9» »nb ihr gröÃc.» .b.auc^ von nm faglie^emSOotef barinn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14,b
^ngUublic^er Ãerben ju aiFeproZan#
no,. 475. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ïj,^
;jKXaiibria(£gppeigroÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.j.e
wei ven feinem alten glanb Femmen* ^cbingmitgebingverheiffen. $,e ^niptbee rechten abele. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4$.e
ÿde vbung Xeutfeher natiën. 46,4 abel vnb Pfaffen Ãe^ nie^twhl in ei# nemÃall.
apuhahaeÃeben klammen* atÃen wirbt vbergeben.
Etliche hdnbel bep ben alten, aneaein prouinp ©reeie.
attabla ein theil achaie. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ss.b
ae^aia befchrleben. ^Ii4ib.4.eap. j.po.g
4tf.b 73âb
«5-lt; Ã8.b
aibania «in methefgeprouin#. 90.1 aibanier haben etwan weber geltZ maÃ/ . mefe ober gewiekt gehabt. , yo.t amafoniahataUrin^eiber. * 23.4 aieoran wirbt mit falfehenwunberjep#
c^m geben.
^koran oen ^acijomef. 3Ifpran von ber Jp.fc^rr|ff»
Sdforanegebett., sequent ber Ãldmif.CÃriflen. Otfe^ermkwoe^ ber ^biâip^n* 2(rncf el ber ©rie^iftt^nfleit ^fütn gemein befcljneben»
100.4 122.C ibib» 113.4
»33-4
»38.Ã
afia beroofd 7ïam men.
aüffrbur bee^^dfeipberauben halben*
HI«
«Ão.e
annhbanuó ein ^erg bep ^ibone» ïó8.b
antiof^ia fine Crabe in happeen» lt;71.4
abtlenaRatgebern J^elifeum. 172 B abamzabraBam vnnb 3faa(/wo fie be# graben fepen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tSo.b
Armenia Hein vnbgroÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«Sj.b
Arabia vnnb fein gelegen^cpCZ glauben/ fiteen vnb begriff z nac^ vrbenung be# febrieben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;187.4
Arabia bat ein gebftrg bartnn feinb fel# earner 3uben etlicb taufent.
.88.b
aben bie fruchtbare .^aupeÃabe in ara# bia gelegen. iS?.O
Sdmaearana »nb Oieame» 2(rabier ^aben viel ein âWeib» arabier rphfebwer en. aua ein étabt vnb ^dnigrei^»
1^0.4 «ÿO.|gt; ipt.4 ïlö.b 3101
|
2((on'flN'fver(epgafwng. , «uh ^maka Oer vurOk tbcü bkfet ^df Æ 3nno taufent »kr^unbert neun^t^ rnnb mt pebm^e^enben erfunoen» SCmerkfgreffe/brepkvnbweke» 214,1» 2ln 3mfrka beoefen crlidje bk fo mrt - bemtobt fempffen/annn Q5aumtti * «m^oIW/tanden »nófprwgfnbcp gt;bwn Om gan^m fag/^mden auc^ fpo^JuiW«» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2«ç.à 3lbrrku0 SOefpueme ë bm vkrMhi tbfHOmïödt erfüll Oen/von an fang Q^ethfamkoi fönff^igfauftnr gd^tk^ ber ^eU bi^ mb SSX. ^» 3^*quot; ®â^ faut» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2jo.b Steigung ef lieber nainb^froder puik « ckn au^ »Wer ^errrrt'gefebrJfFt / «« |
SXeaifïer. »«PU rin @w t» KijniW« 2^ |îcn» Q5fixtjtöfr3^fob/frn. â4Ã*? Q^rot a«^ vifdjen gemaebf» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â45 ; Q^abplonkrfüpikbe ^ifrnpb^e* â45'^ Sökr munOerbarlifber Brunnen bk 2^Vroökgefcbri|ftfagtfmer. ^7-^ Q5erg bep Oem ®aUiWf(bm ^etf/^^^^^ «uff (tbripub vklmak gebet »ni* 8^/ prfWgtbaf» , SSetbulMbii 3u0t(^ «Ãoïpffrnfm lt;nlt;â^^ ÃÃftbk^fm emgeburt^au^' ^|n|Ãi»o^ JDauibebc6^ropblt;ktt. ÃOon ^Sergm 3frac(tti gcm««. v9-* lob ber ^ag 3Tralt;(6 mno 3â^^* |
ÃOon Oem ^g 0wn ïu^krufafen^
|
tSatauorum^tdOfpub^kefett» ay«« SSambergergebilrg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;31.0 «©erg in ^lt;fta vnö ÃOinOelkia. 31.« çamp;app »nb^epfer me gr Our dj freunöeZ bann femO vmbfommen. jp.e Q^dbemerlanOte gdegeob^pt vnnb ep# genfdjaffr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;48 b ^Seperianoebefebekben. 53^ SSeperianOtetma rin ^dWgrde^. 53 e ^cr ^eper gefap vorjeken toredje- 73 e limbe gefapber ^epervber groÃe funb vnb laÃer. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;$3-0 tSraeiana ein fruchtbar (anbe. 13.1» Ã23eper anbadjtigeifuib au|f3lömi|cb» fïgt;o^na bab Stónigreieb« 55»b 55runnen in ^ormeben/barinaHebing juÃein merben» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;so.b 55rabam/fonÃ3vbeeiagfiiannt 62.4 töurgunb wo »nbmk gelegen. ^2.4 Britannia wirbt )e$t Anglia genannt. (îÿ.a â¬Â»rof auà eidjien gemacht eÃen. 70.0 93achanalia wie gehalten. 77.b ^dhem h^ben etwan Xeutfeb gereO(. 79-a ^»oefia|eptâgt;Oanba(iagenannt. 83.6 X^berÃet ^ifeboff ber iatimfeben Ãirlt;» cbcn/aUanberer^ifebolfe» »28.4 CÃtlberber^heipt«â *»8.b â79 e |
SOon bem ^erg ©Jona. /Olberg wie geÃalf/ wo gelegen/»««® mabbarauffgefebehen fep. 'âXlonbemOSergl^bron. SOon ^abplonia ber lt;Sfabf. *23apÃhn*nb bep alkrlep ÃOdfdk« ^ielt; Leiber haben einen $P?an« W ben (Taiheie. QSangbeHa bie ©tabt vermag ankn ' jwepmal Rimbert taufent ^ann« 210,4 SÃon ber 3nfel OSornap. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;zitb Q^ubomelÃin Jürà / Leiber/.^)ofge* fmb / Bitten/ quot;^nOenhane«/gute Schwimmer. t^avmeluÃein^erg^nbie. d'artbago jweperlep, ^ariÃub ein ^ogel lebt m bem Jenwr. i7.b Paroli C9?agnf arbept / ben Sö^ap« in bie Xhonaw vnnb Oî^em jukpic«. 3i.b dpneei fcblaflfen naebte a uff ben ^em men. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;üb Cpnamimi nehren Ãdj von f3unbm bewnpe ein gange Ãdrbe haben. .34 |
|
i6,C »7.à Vipern bie 3nfel. l^reia mitten in ber 'ÃDelf. Crenfefe wein ià SOjatuaÃer. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibib. Wlln ein .^auptÃabt SObiorum. 26.e ^tlifia ein fruefetbaregegne. 88.b ^«ia feat bie erÃen Zanbtsfne^t ge# fe«bt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;88.C CorÃea bie 3nfel gibt bie aller frepbig# Ãen .^unbt. Jvfmograpfeia was? Hfepn. ^iprianus wafeer vnglücf vnnb ereup fonune, J^jlm feinb niefet ÃXenfefeen, ^opepbee feauptbrieffs berfefeenefungz Ãepfiub. fanet ^etrezfonà (2^on* P«nuno jugefeferieben. vrefabie^nfelvnbibrfitfen. ^reta bie 3nfeï was fie erfunben feab, 86,e â¬iflabes 54.3nfeln bi^ namens. 92.b ^fjriÃen inber ^Surefep arger bann bie ^nrefen [eiber. ^ènjlne ein gegengefap SXbà Zaller ge* fap vnb ^appumb. ^amp;ripu6 erforbert nur eins/vnb ge^t al* lföau§ Df meinen. 124..amp; be / wie bas k^uangelium ein feeipept fep/vn alles in eins verfaÃt wirtuj.a l^priÃucfeer glaub enifprungen. »27.b J^or^rpt ber vermepnien i^fenÃm. 127,# 3lbmj(cfee i^fenÃen gegen bem neuwen IS^eÃ.gefealten wie ficfes reime. 127.9 S)er(fl5riÃen 2}?efevnnO (Zeremonien. u8.b Ãonfiftorium vnnb reefet ber geiÃlicfeen iÃeingautfelfacF. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*30. a IJreupwoefe ber Oîdmifcfeen (SteiÃen, Wnifefe rempel ber Olömifefeen ^amp;ri* Ãen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»j7.b SOonberprouinpO^albea. 183.⬠^apaboetafonÃitefarea. »85. b â¢^atma ein SörÃentfeumb. iSy.c Ãalitut vnb von ihrem ÃönigZ ©lau* ben/Ãlepbungz ©Uten vnnb gereefe* lislepu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»9j.a |
ibtD» Ãôon ber ^perere 9 vont früc^ren bie su Saluut wac^fen / aie Pfeffer / imber/ mjrabolam/K, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;205.b ©ebrauf^ Oer argnep ju CaKott 200.C Siebte Mauren z^taglöner vnnböaó fe^(ec^t »oleffre ^mOer ne^ren.206.0 SSon etite^en vögeln mb toteren ju (£a? (ùut tvonctiöf. SOiererlep fc^fanaenvnb bófe würm ju ^alteuh nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2O7.(t SÃon einer »«(fare ju ^«Oeut f gnab ȟ nb(4^ (uib. SOon wannen vnnb au^ was fanben bie ©peecrepen gen^aleeur geförr wer* ben. 207.# Wieweit ber a(aub/(eben/fï«en/Aerecfe* fiafeptz flepbung beren von lt;Ãaleeu( n^erfireffe mb repefee, Caù ofon ein ©tabt ^nbiezOgf fûnffpig me il wegs von (Talieuf. dfenpen vnber ber gefeorfame bes grof* fen dane. (Saluut 15. taufene vnb 2. feunbert web fcfeermetlvonéi^bona. ^»e es i^^rifloffero dolumbo ergan* gen mil ben (Spaniern m ber 3nfel «SpaÃnol«» 228, lgt; ^febpal wirbt bep ben iaeonem als efer* liefe zgelefert. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;85.fe ^icbpal ein grop laÃer bep ben 6ep* tfeis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;13.0 ^0amafeusem.^auptpabf^prle.i43.b ^anein enbvnnb befefelup beo ^eiligen lanbtsgegenîSJîitternatifee. ilt;9.b ^Ãotfeaim vnber bem ^erg ^et^ulieZ ^a 30 ftpfe feine Q5r über fanb, Ãamafeusinföpria. ^amafeenue ber^lcfer. 17** b »72.(1 »7Ã.(I 8.(1 Mappil gdegenfeept (igppiier feaben bie gónen erfunben. s.b ISgppter âïöeiber feanbt^ieren/vnnbOie OJïdnner (pinnen. Xbbienleiefeber ^gppfer. ibiD. Kappten |
|
SXf^ijler. CrgpptfvAffrfmorti. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tbjU. Curepa PoO (hr begriff. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^.b C^ufflouffin ^ii^ioptavon dncrfd^cB? wegen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7.b 3« lt;£t^icpia fe ($ame fdl^e. ibib. ^99p/fr wet^ einanber jugnJffen. s.o ^Der i^ gppter fob. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibib. (fgppter jldmifc^e^^ripen. X.b 4£-gpptfr^dnigfgefa^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibib ^tlagberjtdnigff^gppti* p.b i^gppfifrfje 'pruÃer bic nóc^flctt nad^ bemÃönig. i^oppter gefaç wiberbte â^behbâtfer/ tntpnepbigè/SOîdrber/idgner/S^obr# fcpldgfr/iîinbermdrber/^^artermdr# ber/pnb^dtiÃüt^figfn. s.bvnb «o.a '^dPP^Of âlt;f^^ wiber^errufer/^rtlfcber bfr m ùrip / bee gewidjte / map / figel/ brieff/ panotfdjnfff/^urerz ^bebre# fber/AgdjulbJeugnet / ^nefeererZ ^fanbnemfr/ ^iebZ »nb bergUidjG 10.4. b Cgppterfunfl. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;w.b lt;£âgipifr drpt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibib. Ci gpptee begrebnie brepertep. (igpprer tobten angeflagu (if'urope gemeine befc^reibung. (Europa wie ein Xmei^ geformt, ibtb. Europe 3nfeln. (Sbellcutwie fie pfrunben mb^e^enö vberfommen ^aben. ^ie bae (SuangeiiumauffrurZvnb bas gefapig^nbmacftf. i^iflanb vnb preuffen ^aben bie^tent* }'dîmmitgewaltbefer^ 55-b ^blm oerfauffen fic^fetb^Zbarmit fie J^erren werben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jz-f CSifd^ Ober 3âf# genannt 6i.b tSifdifer weroen Xribore# genannt. 62,b lt;S Ifdjfer ein jdr^afft oert^an ?3olcf. 63.c lt;£tn groffe walfart im^tfap jum Xem^ pelOïîereurif. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;63,b (£-ngcüanbt vnb fein epgenfe^affe. 67x ^n ^ngeÃanb tp berfufo noe^ emianbo brauch» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^/.b |
^in QBeib in C'ngeOanbZ etwa w. SQïanner gehabt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^A^ d'buibee haben etn fefpamen Ãdnig*^^® ^ngcUanb wie gro^ co fep. ^0 (StrnriafonpS^ufetagenannt z^J lt;£piru0 ein gegne Europe. 9®â (iâinoaOein vonnöten un gangen ^eu* wen ^epament. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*4® ^Wen in (Salieut / wie fie ihre Leiber in etlichen jeiten verweef fjien. «ââ¦â¢^ ^er^'blen gebettvnnb fpeipin^alicuf nuch beo gemeinen ÃÃoKFb. «*4*^ 45 5läp fo in Oth^m piepen. jâ-b ÿlùO fo in biei^hbnawpiePen. 3-'ââ Smf) fofür ficf felbo ino grop ^^emp? öJ^ter fatten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j^âb ^ranefertlanbt vnb fren ptten/Si^anefe* felgamebreudj. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f«b Sranefen Japnacht vnnb fuperpnw« manchenep. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;joa.b ^ranefen X)perfpif I. Sirancfen fuperpitton an fanet 3oh^n^ tag. Sliepen achten nicht aup2(be(zOÃttf^â''* fihalftoöcrdptârrfcbapr. nbsp;, Srieplunbhatfemholg» Slanbem befchrieben. S'lanöern arm an hoi# » Seanrfreich gelcgenb/pt z begriff b«»® auptheilung. Srangofen haben nichte eigene. Jweperlep SÃolcf bep benSean^efenâ* ehren gehalten. ^epfig m Sraoef reich Z vnnb ihr ^wâ^ vorzeiten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;^â^â.â 2(ripocratia tn Seamfreich vu gerlanbt. gramfreich fpeifet^taliaw mitP^R* 664 Srangofen haben etwa ieuthgfbpff^fiâ JÃerSrangofenneuweptten. Æ*â Sranefreiehifchf Menig haben wenigg^^ walte, Sieben golbfüheenbe pdp aup bief» |
|
5ngauf ober ^ofurti 25u(n «fttanf. 74.« ^Mwcn fragen ^rüc^ an bep ben ^tar# fern. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;97.b Si^urogenthc^ ntc^f ©off^worf. iz^.b paften ber3tdmtfcftenlt;I^rt(Ãen. 132.« Sa^nadjf ber 9vómifcf?en (T^nfïen.i^z.b Seprfag bet Ov^mifc^en ^êripen. «s^.b ^«bee ein mareffïefn (Europe. ^.b ©aramanfregebbenglauben. n.c ©alita em gut fruchtbar fanb. ^7«a ©altaeta mb ber palater ptfen. 77-e ©ermante (fÃriÃuà nie geprebtgf burefe epgtif barju von ©off gefanOte 3po# Pfiâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3 âb ©laubnic^fm SOïenfe^en janhen, jy.a ©efaç ber Jmnefen ober Jranpofen. 56 a ©ntbanee haben btelBeiber getnein.n.e ©elclj ober ©elrta bao Jperpogthumb,. é^.b ©efa^ wiber bie lanbf^fnet^f vu frieg^ leut^. ©othtannbfeïngelegenhepf. ©efa^iörafomo mb Colomb. 83.0 ©efai? ^möeriwuerfaujfen auffgeÃebu 84. a ©efap äeurgt bte fungen ju ber ©be ret# penb. ©rabuoroaoeofep. ©et^e fepteffen nach ©oft 87.« SÃnrabf fobarau^ fempf/wann man tn glaubens fachen mit gemalt ferf. nç.b Oveepter glaub vnb tugent filmet vnb er# Fiutfichfelbontcljt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nd.e S^er glaub mirt tmvnglauben befeplof# fen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tbtoem iSOer glaub vnnb bas ©uangehum et ma ©ottee frafff / fept ein funà »nnb btr fputatton* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i2d.igt; ©eograp^ta was? ©ft^ulia ober ©tHolta. îïammen ber ©febf/ SÃdlcfer mb tton ©frmanie. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;32.b.3ï.a Sergetpiicpengelübb. Ser get^ltc^en prac^f tm ©offeebtenfl. 128.b ©laub vnnb 5taujfe ber Oïdmtfe^en |
^^riflen tm febein. SÃrfacp warumb alle gt;ïammen tn ©er# mama alfo verfertfemb. 22.9 ®ergvnb ^dlb tn ©ermanta, ji.a ©ermanteÃüOmb'^Ãafler. 31.9 ©ot^tfeinbXeuffe^en. 30.9 ©ute tag/retebthumbgefunbfbepf vn9 wetp^ept fleren mept tn etm flail. 3^,9 ©off will offf was wtr wollen/fo wie mept anbers wollen/ vnbgtbt bas wie ntt geratpen wollen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^2.ix ^ern ©Ott fem gepeimmp eröffnet / va feinfimfllereâ¦â¢ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;127. a OiPmifcpergetfiltcpenfretpepf. Sides blent bcm Ovdmsfcpen geip. 131.a ©ewonpeptmilterf vit Imbert alle bmg. *37â^ ©laub ber ©rielt;^tf.^prifïen. 137.9 ©rteeptfepe QBeiber tragen fcpucpfoleit anff ihren pauptern. ©laub ber â¬5irtaner Ifpriflen. «38.9 ©laub ber^pripen tnSIfïa/ 3^eob:fe genannt. ©laub ber ilpriflenin sperma. i3?.a ©laub ber Cprifien tn Armenia, tbtbem ©laub onb iteremoni ber ©eorgianer. ©laub ber ^nbtanerCprtfïen. 139.9 ©cipier flatyt onb â¬eremonf. 140.9 ©cipier feet ntmpt dn enb. 140.9 ©laub ber ÃJlarontfeilTprlflen. 141.4 ©efap ber ©Irter Z fungfrauwen nop ju geben vnbjuuerpeiratcn. 142.9 ©Iben glauben ju .pterufalem / bic ad wPden^prlfïenfepn. 144.9 ©laub/feet vnb Prben oer 3uben. 145.4 ©aUllea enbet ftep am^forban. 170.9 ©arIflm ber Q5erg ber benebelung. 181.4 ©efap ber 3uben lt;î. punbert vnb orepjet pen/vnb beren vrfacp. 182.9 ^weppunbert 48.gebott/ vnb 3^5;. verbot berauben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;183.9 ©aUilea eIn gegen tn 3ubea. 18^9 ©lapwojumerfleuerfunben. 184.C ©tana ble 3nfd / fpr glaub vnnb futen/ auepwasbawaepp. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;212.9 ©ambra von fpren Waffen vnb frlegen. 219.9 ©ambre epnwoner effen Jpunbtffîeifcp. 221.9 Jïf tij gt;?a|9ere |
|
9îeâ(ftergt; y) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tt)iÃrn^ubfnÃ9?dndgt;lt;«» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?®*^ 3uôfn »nnö alle fat ^aben vid S^afterflaitfeU^ame^etvon^epr 58.3 »nnö ein ÃeregeU ^Sapp^umb. »Miâ »^olanöbiöie^voflanögenannf. 59.0 3nlgt;K»n«f «bent^jeur binder fer S9îlt;f JpePpenfanö vub fern ÃcUÃcn^cpf» ^ob ^unön-wJ^iberma. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;67.⬠^iberntaein^nfel^ln^lie» ^8.b J^ifpantenipgcntfcbafft. 49.4 '^ifpaniem enefeU öae ber^halb. iWO. ^er ^ifpanier IVetber fel^amc Hepber rragung. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4p.b ;^ungerlanb vnb bi^ SÃcIcfe wa^ »nnb glaub. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jo.b 2(lt ^ungana in ©eubta. 8o.lt; îîeiv jungem an gt;OperKidi/@aga* ria genannt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SoJ ^ifloria von einem ©ibenbörgerinbie irilrtfep gefangen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;100. a röie ^epöen mitben !Xdmifc^enlt;rbâ'l^ (len vergleiche«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;U7.e ^upvnnb bie^tabt^wita/baberber heilig 30b bärtig i(l. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uua ^ebelein^ergbeoflucho* .germon ein ^erg^ubee. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;181. b x^elffantö natur/artz gepalt/ vnb wie pe gebeten / auch wie pe geritten vnbge^ rilà werben jum preit. Ãöer.^f9ben5gt;aternopcr. 3 3nfeln in Sennmarrf. 29 b ^nbierfriegbröpung. ^Bunber gepalt in 3nbia. 3chitophagi haben IÃeiber/Kinber vnb alle bing gemein- 3nfel bartnn bieleuth nichtmdgenper^ ben. ^nfel barinn man nier Ã^annvmbein â¢Ã¯Beibgtbt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibibem' 3talte ld liber et waa anbere bau vormals genannt. 3talia etwan iombarbia genannt. 74-b Realia hat breperlep gep^echt ohnbie ^rieper. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, 3onia ein reich ber ©riechen. 3ttiria IBinbiph tanbf. 3Ãirier legen (h« 'Leiber vmböotte^ i4o.a 3nff( barinman C0?enfcben Peppbb^â'^ ref/foehtvnbipet. 3uben Jep vnnb feprtag burcht B'âquot;^ (ar. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. 2luben 5tp nnb newen monat / vnb eeïi feinen ^eremonten. 3nben haben vier neuwe (or. ^om groÃen 5'âP bà juben/ bad pt ^fffach / Wir aber X?pern nennen-ibibem 5)er 3uben ^ebett wiber atte.^epbeti vnb^rbtipen- ^Oon ber 3uben '^pngpen. »5°'^ 3ubenru^enbie tobten an. gt;? â 3uben fdnam gebart in (brem@ome^ btenp. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«5'*^ |
3«ben brennen ein ewig liecht- ibibemâ 3uben iauberfepvnbfeinebreuch- «5â'^ ^on ber 3uben Kirchweihen- *53â SOonber3uben5abnachf- *53'*' SÃon ben faptagen ber Hubert- *53'^ S8on ber ^ubeneÃen vnb gefchirr / ®i^ fie (hr Ã3ihe meinigen vnb entaberiiâ SSon ber 3uben hoehitif. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*54'â SSon ber 3ubtn befchneibung. *55^ ^ie bie 3ubcn (re Q^ûcher halten. â5^'a SÃon ber 3nben tobten inch/ vnnbre^ Oenverporbnen^uben- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â5â^'â $8on ber 3nben beicht vnb bup- *5^ââ $Ãonber5uben3fhtnben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*5/Æ 3uben Wucher baser ohn fehrifft»«^â* (ich genomen / vnb viel vnbilitebtt nemmengepattetwerb. â5'/ 3«ben foil man nicht jum glauben 1«â^ ten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*^*â:* 3uben verbrent vnb fehier gar a«P 3ti*^ getan vieldreen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*lt;^° â SÃonber^ubenfeheibbrieff. SOonaUerlep taper vnb betlerepber j«^ ben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*53'â 3uben frandheptvnb aHerlep^tttnn^ ni. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, **^^â ^alfartber^uben. â^^J |
|
r^â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1^9 *nuoc(iUoa Fmp^tujq Jitajmijv^ Doa e^jup^ 93Q /uiqói^ quua U3y -uqj) 43q 4â3Jc$ wjQ jjn» fow^jH.i^^ »â¢^oïâ|J|vj^JÃ?q 43 3^3/U3«(3U JJ^ V^J #öivJjVunjQ 3W jnv4â¬Ã¯i â¢â¢Â«PjJ^?l ^ââP^ Vâioï â¦Ã¨w^J QUua îlvjpçf jn^ijv^ nJ e^iup^ «â¢to? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-öuviÃQua Wâjv^jö^ / fusillé Jnijjvj) n? öSiup^ q-^oz nbsp;nbsp;nbsp;'j^oruüjqi^jn^pqwjijtj) â¢*â jouvet. u^Jpjjgjup^ U3Q urm jiq^ 'Q»qi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â3(ïlt;ijjn3ijt)3)«lt;jafl®iup3^ «jq ut jp^ urm oj jüjj^qjja^ 43a uoQ;? lt;3â^0^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*0)037 W43quvQUa/)n JIJ *vj) uiFunaó3y uiÃi«p^43Q ya s^iup;^ ç^o^âUjjlJ jiwiuai jnj:jv^uoa a»tup^ 0ââ°? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âquinq) gt;^j34 upj auua vFujJjv^ uoa ^lup^ a'ooï *urO33(^ nï ^134 utJj qua 0.jup^ aâlt;ïlt;^' âU3))jJ qua ujqjj JO^^C â^lt;* ^wp^' »â¢â¢fâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âU3^jiu»pïcu3aó3a atuva/uoijr^ 43jjw uj^umJ) ujqâjq Z^oj» /Su.i4Zq»30 /)n^J)o^3jtçî',ui3K 0'5?» '«3yt4^^*JlWPÃCWî*âÃ^ *«32)14^3^ 430 U3®»q U3^4l,1^ *^VJ t^mp^ 0340 U3@.t|l3^ c*^^* J'Z?» qâ«4 â¢^^Kjr^lQJJQlOlUJJ ^uj^;^ ut unJujgq^) nhi^u^^' )lt;gt;v^ m^ 5ââlt;à ^nr Po^43^ mp uoö «oil.iCf tuvd|3^ aâ'ö nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢U3)U43^ «)U3i|4{1.ÿÃUp PunjO3«43 Ut.tU0tU343^ ^â¢âlt;^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âUjqjuO^Jjqploft? duua U3j)y/U3qnr)V tupj tim U3)U43,^ rââö *3do4n^ jpp(^ Miiiuwi^ â¢U433V135 U3aÃ3a SunjO3aJ43 6^m^^ vzz wpn^ti ut 401303 ui3at qua U4o^ 3 ?^ *3411^30 tiluO^ Wö^JW «33003 tU340/ 3iU)43tupx 330 O^nvK) wr^pS) a jz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âto^fi«?^ u^jyrjef' «^ ®â«p^ lt;3*ts *tUWOJO3430vOtU43jy4oaUl^ |
Ãâ'fï nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;')M)03)4Ja/)))jd ) f}ÿ iljjimw^ ZUJQUjqjlJ UJQ tU33U3tU *3jjgt; ll4vçtgt;«» ujQunjjg O^qaiJu pjuf Q'P«ï nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âââ0Ã3dj3Ut3Ul #3à UJ3 O^J^y «303j«3ÃQ5 UUUrq JJIyC VÃ^r JVO 3QUnj3e 9nJuoJæ3lQ/U3g,j #30 9Ãur^4jqi^9aq mjotg) jq wv pjuf »â¢/ïz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*3jyv0jJU38Ã340lt;qM« /3vO U3qunJ 43333301 onqiunjoJj oj upjuf *ââ?« nbsp;nbsp;â¢3è3j3q«33q33(£tJ»tU)3ju£m5 3*izz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢Â«30jJW3KC«lt;JUVUt 33^1 quuo 30301 Ijvqiurj) pju£ jjg ^^ V'â^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âtt31)lt 43U00)Ut3 U3qpj43a UOO OâOr/jJJqui, lt;1340 quuo r4qwr@/3043nodvj) jjjup r-Zit *üPjuC 3)uaot3quo Ojjq/y *0 Jj quuo Htà Jj^/oOJUviçj^j odv^ upJuC v-jâiï â¢^qjjaob quo ujpiJ lt;p,ij4vq4jq ^ «un® 40.3 quuo/u303S vuvur ji nf Upjuf öâ^iz â^OâÃâW^ 401 quo »43032(55 ),jqp 3^â2 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*3lt;I30U3p3pgqui^ ^03^033^ «3340/ «00 /033U»J 0J40((, pj^p »â*â« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢3403jj»8n3 ^3oc(gt; jjn» 4ououu»j) UOO urm oj jjjup aâinâtgt;u»qo4d»:j; 4300 ».t3»wng)pjâp q*/lt;ïâ *3133^336 fcunuo4o U3q3tj ut 43jquf Oâv6i *^unQó3yquo 3)rjuû343u»tquf r?lt;* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â4r(iu3u^ #pui»tqu^ ut urm 330t3u^j jruidjcue q-pf^t â¢43^Jpa Ut3j quo 3lt;i3^U3Ã3J3Ã3,Qyp 3âid« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âU3qn»iS quo ^334 tupJ/tja *03^)5) na WOUC ut Vqof 431|3.14lt;( UOO* 3?'ilt;ïâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*3043®U30unj4j wqu^^ ut öPujq «3^ij4»q43oun® 9ecgt; ^**â^* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â«yjc U43j^ #Jö40 (030 uiOutnoidjPjKpjuiuuviQuf 3^8* âÃ3j 33®n»q43 W3j»Jn43iü-31® ouuo/uu»® ^un4dj4o quuo Sudu^ 3*0â95* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â3VjPttin?|t3UJU0ft^ /wpn^ qua U3P43^, n3j03)9 Zi^ Q- 9'u;quijuj4na wdn^ wqgnvjjjiv V 9* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'Wqng 43Q ÃJ4j ÃJJJi^Uvj^ |
|
*UUVUI ^j^nv| iwjööjd^ui»^ $a U3lt;junj4a6»j «J|JÃ5 iP^^6ouw.gt;C' lt;gt;^203 «WQ uj pJuà |
«)4)ü3 ujjq jjiu w^wO:^ «o «01 /ujj â¦loq^g wj^jJ UJQ jiiü d^43)jpgqjgt; u,Qâp q-ï?» *2QnC4iQiJ«;j(igïw@ji44â4m^ |
9Clt;gi^
|
^rnfttvo« ®ÃtlK»nnamp; «Keften 3«fâfln* ^öntg JU Ã^dtane/ S«ff«WU nnb ^^ü ' loa* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;222.0 ^dm^e von ©pagnoU werOen Oem (To* lumboaUfim^bar. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;227.60 |
ÃKarefÃepn ©ermanie» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â * SSÃarfi vnO alle alte SOdfeter ©ermanit 29.a SSÃaeeOonia vnO iftr begriff» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5»â^ 0J?acftometin 2lrabia angefangen, pp l^ SO^aeftomef Oer ^ärcFen ä^eÃioewW |
|
1 |
aUcÃÃenfcftmerldfen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â '® COîaeftometo gebürt/ leben onnO Ãerbett» |
|
laborineftvferauffC^rOett, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i4«c itutgewerbju^^P^^* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7'b f^Ow vnO fnn gdegenftcor. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;87.0 iïdd^tfred^tXAr^ep. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;88.« 4 lecfttm?^ rag Oer tf^nÃen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^2.0 iibanueem CeOerberg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»81.0 Liguria vnO fern gelegenÃfpf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;72« itbi« cm proutn$. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7«c Ãmoicr Olmen JpfreiHimKeKref Ãueften vnOfefteken. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2o.e {kramer gdegenftefe» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;30.0 {itram vno Poln sum glauben Pommen« jo.b Jöee gemeinen QJJane (ob ià one^r/ vnO ftei^tlaÃerlin» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;38.0 {itraro jr beferung/wefen »nO Ãrren.$5.a ittramer fterr Jpieroupmue oonprag be# ferr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5j.b {orftringen vnO fein gdegm^efr. 59.0 {ombarOtavnnO manefterkp namen Oeo QtBdfeftenianOo« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7 -b Ser hgurier fitten» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;77âlt;» {aeeOemonier »nO jr fterfommen» 84.e {ieurgigefa^vaÃfd^am. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;84.⬠QBahr omb^a^r verfauffen warege# mon bepOm {aeeOemoniem. 85.e 2(n0ere gefap Oer {aeeOemonterin frie# gen/vnOanOereanfteimfeft. 85.0 {ufitania onnOvon Oen alten fitten Oià SÃcItfe, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;70.0 {ufitoniegelegenfteir» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7i.b |
SKaeftomereini^auÃmanefnefftf» 2â4lt; ÃÃenapiorumgegnen» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2^(â ^uSKenpein dreu^. »00. mal S^aufent jo» Xaufent vnnO^ao.gülOenirerbf' 40.0 OJeiÃen befeftriben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;58.« QÃiOie ein 3nfel befeftriben» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^.b JpepOmfefte gelilbOin OJfiöia» ib**^â S9?tfia fuperior ®ofna» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«lt;^-b â¬Â£Rittagig winO feinO jumdben. 2 b Sie COïenfdjeninOer 3nfel SO^fWK^ bent5o.3ar» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢â^â¢^ ^am^aÃtigeSÃ?eer» SOon SVïorouiaoOermdrfter«» 4pb SOfifia funà Bulgaria ober ^0^11*1/ Sp.b ÃÃorea ober ^doponefuo» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M $0rfprung Oer feer ÃOïaeftomefi» â'?^ IXa^t Sergii ^ad^oinet geben» â*?⢠J SO^orenlanO jmeiertep» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5 b CeftriÃt Oer sonoren» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibiP» SerOjjören^dnigvnOPrieÃer» 0 Ser sonoren geftorfam» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ibib. Ser sonoren Ãdnig ehr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5*^ Ser ?Ã?oren .^(epOung. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f.^b«^ * Ser SOîoren fräeftt vnO t^ier. 5â Ser sonoren ©otreOienû nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â^ Ser OJîoren ©derer» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^J ©traà Oee ©ftebruefte Oer SWoren« ^âââ SerOjforenfpeiÃvnOfpraeft» ^âf CSÃofeouia fünÃ^unOert CWeil lang* *?â⢠|
|
®J |
O^ufeouiaetnlanOt/Ãatt vnO5(w^^â°? Ã^ofeoi treiben ©fteliefte weref oÃfââ** |
|
çQîauritania vnfdglicftfrucftrbar» $.a SKauritaniain 2l|frtea. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7.0 SÃJacc fefteren fieft wie OJîâneft» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»«.lt; Oîammaluden laÃen )^re ^inOer alle (auÃen» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;14.0 SViaminaludenreutterep, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»j.b |
GRofeouiter ianOt glauben »nO 0««*» Q)?üÃigfeit »nOraubbepOen eftriicft» CDTacftomeriTlpoÃolat» 9Wiemfdpamefrucfte. ^^^'^^ |
|
JHegiÃer ^a^ömeti leben onb t^at 121.a ^acbometi^prannep vnbfebanb. 121.6 ^ae^metiÃerbenonOtobt. 121.e y^acbometi begrabni^. ««.b ^taub/gefa^/onO 3rticFel bea 3((eorano . ^aebometu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibib. ®^acbometifi an fern ©ebrifft gebun# ben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»22. e ^^ac^mefo fallen. 123,a ^onber trflen SOlefoberâPfaffen. »31.e ^arfenvod) ber (E^nÃen. «33.b ^«de J^imtnelfart tag ober Jep. 134.6 ^ââgbalumfc^lo^inar.mag. 17« e *^dopotam(a ober ^cleueta. 184. a *^ât^ilf ne fon à ieÃboe genannte »85.0 ~f8 tobten 0J?ffr6 griffe vnbart/ fonfl j^fp^ahtbeo genannt. 186.0 ^teba onb »ie fie regiert wirbt. 188.0 Wiacbometa îî^empel ju CJJecba 00 bem .glauben /©cti^butip/gnab»nb ab# â la^ öarinn/onb fb^f*^ opflfern. tbibent ^â''{eba bat tauben onb einborner. 189.6 ^as rot COJeer »nb fein art. 189.e ^tbie ibr gekgenbept onb fitten. 192.a ^ötieb 6ep ben 3nbiern. 197.0 Ã^ufeatnu^ onb CSXufeatblilet waebfen in ber^nfel Aanban. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;211.0 ^tnfcbé werbe oerfaufft ongeffen. 212.0 ^almafier wo er waeb^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;216.0 ^^oten glaub f ut onb fkpbung. 218.0 Ã^tnfeben obnbiefebam ganpnadenb. 22l.f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. ^wfart petri ^liariÃ/dber|tl .^aupt# nianno bee Röntge von Portugal/vil »ae er auff feiner fart felpamo gefeben ®nbgefun0fnbat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;222.6 ^»m roten vnnb perfianifeben SÃleer »nbanbern^nftiiâ» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2^36 ®tt brittalket fall Cbeillofferi ijolum# ^i aub .pifpama/newe lanbt ono 3n# fdniueiftiben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;237.f *W«rfart ÃrieiSÃefpueif gegen mit# . tag ober bie linten l^quinoetialem/ein Warbafftig onb wunberbarlicb J^iÃe# ri Von einer anbem^Ãöelt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;228.6 Ãleerfart Serbinanbi i£ortffij genfer* . ÃJlap. ..Hauptmann auffbem SOJeer neuwe Unfein jufuebto au^gefebt^t 4nno 1518. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2^,0 |
19,1 7î-lt;* ^Ãafamon« vnfeufe^e XrutÃ. î^ammenOeeîOîffre. dammen vnb fdnber ^fahe dammen ber Otdmifc^en dmpfer. îîacflt;nlgt;e SOîmfdjiiwffK «u^ Outrer Inbfemamp;f ommen. 228.0 ^c«)2^arhfr(2?^npfn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ijîC ^(ptaltm bas gebun^au^ Oee Ãdltgtn 21!. a Xobk» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»71.C O^egrlm wae^fenm beroofd ^onac^ genanne. ^eapoliô m7.proum$fn gn^ertf. 73.« ^ibcvlag ber 9â¬Ã´mer »on ÃÃmlt;fc^ê.22.a îQmiuf nn ® tabf breper tagrep^. 144.0 '57onforum (anber vnbbrgnff. 25.0 ^onnannü »nbfdn gelegen Kent. 58.0 ^lotjmang ju glauben t|jut fern gut von erempeln. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;115.a ^umibiaein^anO. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7lt;^ à -Ãberfept alle @of tea »nbberCbnfltiu 62.6 lOpbir non ben alten bao gölbin ^rot« rieb genannt worben. 198.0 «Ortb/^nfd onb (5tebt oon welchen bie fpeeerepen gen(Ealieut gebracht wer# ben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;214.a X)|lerreicb »nO Wae für ÃÃéltfer barmn fepen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;25.6.49.(1 2ln ^reabia waebfen ^Enbfen auff bett bäumen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;68.e darben onb fett Oer dÃtiÃen. 128.6 ^OÃertag ber Oldmifeben CEb^Ãen. 133.0 paieÃina ober 3n0ee beo gelobten fanOa vnnb Oer â^AÃm barbureb bte^ttn# ber3frael0 merpig far gezogen fembZ gemeine befebretbung. 164.0 papblagonia SÃenebiger berfommen« â850. Partbia frgekgenbept onb Ãtten.186.4 Papagepbatbie ©tabtpegom^nbta. 210,e ^t » palma |
|
âJ^aïma We^dcbP ^n^ï^uff^f^wZw^a man 250, meilfel^en wanne Reiter tp» 2ld,b lt;33â^ 8.« lub 58.e '67.t ^a(mf ag ber (T^npett. ^m^apoltô ober Spreite, yc^eni »nbanbereodlcfer 2(p^6 ^^irenea onb ©ubaubü. ^Karbia non fetner eïgenfebaffr. ÿoreugalefer hgen emgeÃûUr auff bem ftrob» 7o.a ^ie «poreugat angenommen bar. 7o«b PampbiliafonÃ^fauria. 88.e prieÃer 30b» ber Jnbianifeb ^apfl» ö.a prieper ber 3nbier baben Leiber» lt;ï.b PrieÃerber^gppfer. 8.e Pieenumetn gegne gratie» 71'b ptearberarttrfeï. 79 b 4^flg auffbie piearber* 79-« Potn mie Ihrem ombf^weiff/fîteen onb SSoIcf» 79'b Pbrigia/ ^arbania ober ^toiaf 88. e ^Ãngflagberilhritlem *3 ^* ptotomeiirrfal. 26,0 Pfaffen machen Ziffern »37.« pentapotioeingegne 3ubee. i84..b perfier / ihr glaub/ gefaç/ brauch/ »nnb »on Ihren fliteen. ijgt;2.b preuffenbefebrieben. 5 .b Perfier ehren bie Slemene» »92.e Ãtnörrjuche bepnperfiern. i92.b S8om bolban ju -Ormue »nb greuhg^ fepefeined^Sone» 193.1 Philofophiin^nbia» i99.a ^on ben prieÃern in (falieur. 203.b Stamathia fonfl 2(rimathiagenant (Sa# muehöhepmath» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»Sy.a Dthrmpebter^elet. IXeich thumb ber Ãirchtn®ermanie wa# hernefep. rXheinoorfprung. Oleujfen mit Ihrenâiööirfern vnnb fitten befehrieben. Ãteuffen vberauS fruchtbar vnbÃOifeh* reich- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yd.a DCeuffen Priegen vmb bad ©al$. ibib. ^er Oieuffen tobten (eich- 5^âb |
Sïeatfter. OÃdcb ber tilgen pilr^t fidj SOrfprung ber Oldmifeben Ãirebm»'v. J Olómifcber^ifeboffampt. Oldmifeber d^njïen ^iefler|lanb4oo.b OCdmifcbér dingen boebseic. CXómifebe ^bgt;^t^en grdffere 3lt;âübew*â^ bann bie ^epomfdjen (^ gppWââ? '® Olcuf ia bat fe^r paref onnb f erf ?3olrfâ 5*^âb ;©ie Drömer wie bie (Strasburger fW* mannauffgenommem ^-^ Olömifehe Pfaffen vnnb ihr ^opi^ â'â^ i^hriÃi gebürt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;75^ Ãtomuligefap ju 3^om. IW^ Oldmifchen Leibern etwanber QBein verbotten/ wie berEhebruch /*âââ^ warumb fie mit bemfuS empftmgt« feinb. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7/*^ ^Der3{(lmerneuwe0tfen» 7lt;^*^ IXom von bem^tilrrfen gewunnemwoe CXinrfawein tufligo tdnbtein. 5^â^ ^er Oldmifchen abgeflorbnen ChriP^ befingni^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â35^ iXdmifcher ^hrif^tn Xeflament in »^ nöten. Nieman ben OteiS Re vnnb bauwt jj e ©arbinia gibt viel Coraden. ©amogiter hoben viel Leiber/auch auS ber freunbtf^afft. ©amogiter beten bae feuwer an. IW^â ©achfenlanbt vnb ,hr fitten befebriebtu» (Sachfen opffern SOJenfehen/vnb wiJJ @ott ein bilbt machen-Ãachfen bierRuffer. röer@chwar$walb .^ereiniagenottâ!* (Sicilia ein getrepbfafl 3tolir» Sicambri vnb ihre wonung- ^^jâ^^ |
|
9Ãf3tfter. %d((ïer fo von ^chur« Ãerfemm^n» 30.0 6i(lu8 cm lot fitber / 2tur. ^ofe 36.« ^acbfcnUnDe^clcgcn^Vt 58.0 ^taWumwaöCófcp. Strasburg jcr^ört vnnbmiber auffge^ bawet. ^ctjlcficrhubegclcgcn^cpt 49,c ^»aben fitten / onnO wa^cr fît fom# men» Schwaben Ãepfet gewefen» 52.b ^ibwabcn alte fitten» â¬cb»aben haben etwan mc^to eigens 3«b«bt. ^cijnjAben trunefen oorjette fein wein» tcijwaben Ã^aben etwa SOïenfe^en ge# spffert» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibib» ^^c^waben neiiwe fitten onnb glauben» $2.0 Ãte^Sebwabenfpinnen» çj.a ^tiifrUphdnödmtecbwabcn. 53. a Ãcbweben beo langte geUgenbevt» 58.5, â¬ubtniaiiff teuffeb wijfvnb» 4o.b â¬(afctni ober wi flenbe abgangen» ibib, Ãcbwcn^erlanbt fein getegenbevt» 63.« â¬(ocia onb fein gelegen^fpt» 67.« Teeeier getpig h'igenbaQtig onb ein vn# ruwig Ã3oîcï» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tbtö» â¬ibfn J^mberein gt;)urauff ein mal ge# boren »ob ertreneft» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;74.0 Su Sparta alle guter gleich getpeilt Aueb Silber onnb ©olb verbotten» 84. e ^elauifepnbjwcpertep. s^.e ^nprmareftbefebrieben» 5)1.« ^teprmareftgtbtfrtJpIfigleutb» pua öeitbiergrewlicbeftttcn» ^j.o ^Ãer 6(ttbier Ãontg begengni^» lt;gt;4.« ©cree ein au|fr iebtig ?Oolcf » nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;94.e lt;5titbi opffern OJ^enfepen» 94.0 â Ãein @arraeen ane ^Xurefen ^bf pp-b ®«9^eben Gniffel bepm «Sacrament von néten Unglauben» u^.b ©reulicb Ãerbent in aller ^eft» 169.6 ©arrateftimallen ju 3ofuegrab. 169. b Sarraecns ehren bas grab iajari» 18 üb SSonbem^ergcgemeron. 182.6 ^öeWonbfebtnjbwercEerfunben» j84.b Ãiehiwa ein lenblein Samavte, »84.6 echiffart bunb^eltfö matigefunbet) ^at 2lnno » 4 $7,onber§ alb Portugal» 215.6 |
SÃon bem reich Senega onnb ihren fit# fen» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;217.6 lt;5^war^{vnbgrawCSJ?oren» nbsp;nbsp;nbsp;218.6 Schiffart ^err Petruo von Sineia efe neo ^ruchfaffen von étftbona gen Calicut/was ihn begegnet fep/auch waofiefdr felnam ianb vnber wegen gefunben haben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;221.6 ©chiffart beo .^dnigo von SaÃiU'a burch i^hriRofferum lt;^olumbumz fong Stauber gcnannf/^Cnno taufenc vierhunbert jwep vnnb neunzig ge# fehehen vnb wae er für Unfein/{anbe vnbieutfunbenh«^* 224.e.b Tempel ber gabier» ^eutfehen haben etwan ^ran^reiehin gehabt. 3n Xörefep vnb â¬9?ofcouia ià alle bing, ber Ãdntg eigen» S^eutfehen regiment vor ShrtÃi gebürt» 84-a XtberiUà h^nrfet viel Pfaffen» 21. « 2^htcr2lphriee. Xripolitanajweperleo» Xoreehte frag vnnb tvor^antf [oilman meibenz vnnb bie Kit wol antegen»^ 22.b Xroglobitehaben Leiber vnnb Ãinbec gemein» ^DeriJ^üreFenvrfprung. 30.6 ganef wie vnb wann Xeutfehâ.anbt imn glauben f ommen» i^^eutfchlanbt jum glauben gendt. 35.lt;# ^Der Xeutfehm Ãnechtfehaff waher ge ff9â Xeutfehen haben etwan ihr noffurfft nit fünben reben^eutfehz viel weniger fehreiben» J^^eutfchlanb vnb fein vmbfang» 41.6 Sin anbereauÃthtilung ^eutfehlanbts tbibem ^teutfchianbfo gelegenhept vnnb eigen* fehafft. ^teutfchlaobtsflepbung» Xeutfehen |
|
SAcgifter ^(utfe^metn Jc^rOc^ fraffig ÃOolcf» î^arterrefe^ wie aufffommen» ?^*J 4»âlt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2^ar ter trlià muf negen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;97â Snefaflenöm S^fuefefjen befe Ãnegp ^Tarter toeunlnd? vnhbegrubnif- 97.^ (fut^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;41.D ©ebrauc^ m ermchlung eme^ ^ónt^ö (finfaltörrerffenaffcnfeuffcfjen. ibtö. ben ben hartem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9^'^ QJep ben alten teutfe^e führten We ^mt ffer bas fermerf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4.2,0 ^Der alten 2lbgdftifc^en teutfe^en @ot^ fesWenfl vnbopffer/warfneg. 4;,« 3lte Xeutfd^n gute Erleger aber bófe arbepter. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;43,5 Gelpame ie$f »erferte fittïbepbenteut# fdjen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iW J©ie alten ^^eutfebe n poppen bte S^ebre^ ebtge âÃBeiber von j^nen. 43,b 5üatrep etman vnnb noc^ em Wolpanbf in'Xeutfeblanbt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;43.e S^eutfe^enetwan groupe Epiler, ibib. SÃiererlepP4nbbfrXeut|(^en. 43.0 ïteutpcblanbiur int lt;^aroh j.in Wel |eet ^ertbetlf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;44.b ^Der Xeiâtfdjen Pprüdjwórfer von ben geppiic^en. ïXeutpcblanbt ^at^effuge vnge^orfame Ã^etber. ïteutpefjenefwan Carbarn 47.b Xeutfe^en vor allen auffric^tig/^elt# frombvnbgefcWrfteleutÃ, 47.f 4obber2^eutfcben. S^eutfe^en gropmfuta » nö glaubÃaflptig voranbfrnSÃ)ólcfern. tbib. ïXeutpcblanb grippez lenge vnb weite/bep ben ^eUPfbretbetn. ïï^onatvvrfprungvnblauff. 48.b ;£eutff^en werben alle ©e^waben ge«» nannt. ïXhiirtngen vnb bip lanbte peten. 57.3 Ãïllehat vmb '^Beibenacljt fern tag vnb vmbSâ.SOfttôtagfeinnac^t. 68.e Ãïaruifer marrft vnb fein begriff, 74. b Xaprobana vnb berfelbigen Jnfelleui^/ glaub vnb fitten, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;78.e ÃÃeffalie vier jammen/JU ben ^auluo gefc^rieben bat, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;8i,e 5£^raeiai^rglaub vnb fitten. Sfï.b 2^raufi felpamer glaub / pe f lagen vnnb wepnen wann ein^inbgebom wirbt/ feinb aber poliep wann ein SJîenfe^ pirbt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;37.« ^trow ein gegent^^rigie. 8p,a |
2^ûrrfen 'Vlammen wa^er er fep. âo°*^ vnnbioi.b iXilrcfen leiben aio ÃÃartprer von)W glaubeno wegen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ââââ¢^ ütürefen gefc^ieft in erfantnup ber ^«^ turberbing. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;w*^ iXilrefen verfdjoneber gefangnen Å^nZ penvnbwarumbpeeot^un. w^« Xûrefen ni^t ^Iut fonber ieufl büP pig. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibib. 3nber iXiïrcfep fetnb ^auffleut^bet ïSJïenfeben in aUemSfebten. '02 b ÃTunfen treiben gewerb mit ben SÃÃtn*â feben obergefangnen. imb. Xtirefen probieren vnnb bepebtigenbi^ â¬0?enf(ben/fo fie fiefauffen wóUtn/ wiebepvnebieOvopo. gt;o2^ â3(ngp vnb fampff ber SOïenfeben in bun notpaU ber ewigen gefenifnip bep ben Xörefen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«ei.b Xörefen Xprannepmit benÃntfb''â' 103. e Xfirefen paet mit ihren unechten vmb freibept. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;wj^ Srepbrieff in ber Xördâep. Xürrfen5fhenbvon5lt;necbtfn. *04« Xörefen J^ofgefinb. Xûrefen f neg vnb manier ju pgen.ibib. ©eborfame vnb einigfept in ber Xür* (fep. Xörefen juebtvnberbarfept. nbsp;nbsp;nbsp;ibt^ ÃeinvberPupbepbenXürefen. «04^ i ob ber Xörefen vnbibreo^epfere- itib. Oïömifcbe(^bâââpf*^ werben vnber bew Xilrefen gelitten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â«f* XiUffenbaltenfauberbaup. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibib. Xftrefen nennen bte 5lein gemal/pgel/wopenz fpiel/ober Wb ip in ber Xürrfep. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âi^^ Xilrcfen poen allein auffbie^rb. 105.0 Xdrefen willig vnb geneigt ju friegen. ibibem Xürefen ©ottepbienp för We erfcbl^ genen Glitter. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J^ |
|
iXv^tftcr. 2ûïtf mag jwötff âïüdterÃabfn. w^.b Xôrchn jmtngcn numanOtfnn^Uu# knjuufrleugnen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«o0.c Siirrfen Ãönber 5ud^t wó.ö gebuchten Leibern in kr Xürrfev/ ifi ö« Ãireb »erbot ten. io7.b JÃer Ãürefen Dapfferfept gegen Den ^Ãftbern. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tbiö. ^unber Der Xürefen Leiber gegen Ibttn Ãebroe^em. i^ürefen glaub au^ ^^opfe gefloten »nö SufamengeflicFt. *iöier Propheten Oer S^äreftn. ibtO. ^4«? 2tlf oran Oer lîùtrfen. 108.a ^m leOer Xürrf mu^ beo tage fänffmaf Inbic^tircbgebn. S^iirefen haben fern feprtag. io8.b ^«rrfen haben Orepertep tauff» »08.b .^er Ãüreffn fafïen. â¢Opern Oer Xurefen. Börden (gpital/hoben (Sebuten/âPne# pern/2S)ïeipfrn/»n0fünaern, »08,0 â¢^'»rt tebenonOfcbcw oee ÃJïdnebtnOer ⢠l^nrcfep. ' S^anp in Oer S^ür^ep ein ©ottpoienft tgt;o,a 5öon OerXurefen .^cihgen/@fpp(icbè/ Ãi'óaeb / Sap / Sepr / febemZ begerO/ fpul/ »bung/ gkipnerep »nnO geiph* ebenbamp;berep. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;110,ab.e x«ref jfeb Ãepfer feUt in ein eteacf. nub Ãïûrden Ã^óntlj erfeb^net Oem^epfer j»n@ebeiph«up. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lu.e !Ãüï eitfeb itepfer wire ein Oïöneb. gt;11,0 röie ?^öncb tverOen alliumal aup Oer lï«ï£ftp»ertriben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lub gt;Ãir:Ãür4en CJïaria. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nz.e ÃJïiratfehnOerliiVclep. nuO ^er Q^htïpo obd reOtZ Oer wirbt in Oer Xürdep gepraÃt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;114.C ÃÃïden »nö ^uOenin J^ifpania gan^ ®trtriebcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n$.b îîûrtfen glauben »rpenb0eöPeifebö»tS fin lûngp genebt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n$.O Surtfen lt;Jo,taufent erfroren. nz^b â¢Oer Starter »nnb iSgppter Ãdnig were ben »on freu hduptleutè abgefept. 117.0 Surtfifcb pépier mup »nOer Oem Xtpb wnw«ein))«no, nz^ |
Stärefifcbl ^epfere^ruOer/^app^tte* jranorogeftfientftA 118.0 ^ôerStûrtfenXprannep. ii8.lt; Sturtf Oem 2t0vI on prieperfebaffe fone Oerfiebgramm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tbio. Stürrfifeb 2iöel »erfolgt einanOer. 118,0 ^er Stiirtfipb lt;^epfer ©oUmue »ere treibt fein eigen Shatter aup be SXeieb. tip-a Ãebrifff fo Ote Orefen auff,Ãren îSXae e^met reimen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;120.c Stârrf tobtet Ote von feinem glauben ab* fallen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;122. a Xür cf nötigt niemanOt ju feim gfaiiben. ibtO. ®er S^örefen walfart. 122.0 Sttruoctn.0auptpatpb^nife. 168. a Stbabor »on S^ûrtf en boeb gehalten von wegen lt;£b«Piâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»73« iXaboretn^erg^uOee. 181.0 StrafoniuOie/^^tureazcn Abelina, 184.0 Strapefunçeinà 'ônigreieb. 185.0 ÃOon Star na pen Oer 0taOf in 3n0ta auch von Oer fdben wtlOen »no samen thieren. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;208 o ^lemanOte toO'rnedrper su Starnaf# fartbebelt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;209. b XarnaPeri bepeUenaUe^pteKeutZ weit man oie ebt per »erbrenntz OaoOte feel mit freuoen gen .Rimmel fahr. tbtO. Strauben »mb ^Pern jeptig. nbsp;nbsp;nbsp;216.4 Stemirtttam ein treffenUebe meebtige 0taotzir glauben »nO fitten» ajó.b ÃOeneOiger^nPj* 10.0.74.4 S8in0e(t(orumldn0er nnb begriff. 24,0» 25.4 ÃOngern ober .^ungern waber pc fom* menfepen. 2)ae oolcf glaubt Oer menge julieb. sz-b Q5fweglt^ept öeo?Ãoltfo »nOjreroor* peb^t* ^Ãae fftrwiptg SOoltf ober Pdfel liebt t4gUcb»erneuwerung. ^atur beo »nbepenOigen SOoltfo oOec pdfel6ZabgcmaltZin^lt;porien on Oer Ãffffenjft» SÃitolO» |
|
*UiJjp5 wuwjnb^b^w Qua ^pyuuJJojà «Ui Zt)uw£'lt;«».Wv4âS) ó^dvigoui ^i5gt;M«9« 9Wïl)6JÃ)G «q 4«3 0.11« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*4unjd'i££uj9«n /;^ v^t^ tt^JUV^d^).;^ uoa u^à ui^mg â¦4141 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pdium jin^J^WS *ââquot;* â^quot;ââ^ ^quot;ââA Wâö «oöj ^gor * âPquy upil^g PQ5) pia ijvtü uupvö / »w«C «? pJwC «p won^g ^â¢ioz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âJQUJj^tX« Jn^Ot)^ Kt wnv^ wjuu uoa Onu U3^3g y,ÿ âiuuvu^e^dügÃjj^^moös »fZ» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âU^^ï^ïj ,5^ ii3Kpv)?pJ 431)0^6 piu QupJ 3uq3 J«i|nv 309)30 qua uouuic^ ù^^Jtmg -ipj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âUJidaS^j^nu Jï)Vütgt; âW ^^quot;*â Jâ^^JC ^t^-t Q«« ^«g WilM^Jgt; â^^ ^â^ dïp)^u»tu ójwqnvg yfft nbsp;nbsp;nbsp;âVâà â.ta jH«» pdUUJ 430 Ã4JJ g yxf* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-w^aifu^iXKiiilP^g ^zz â¢UJUiUio^nn üi^nj: «t üwqnvg Jif nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*J^JiUM3#nVtt3amp;Ung d'if nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âUJW ^njqat3j Mâ^it^âta «oâà â/« Q«3^jg i3eujü.l^ Pn^^ öuinóJilt;è «p öi^njg g 481 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*â.t4Ã0 }U4^4S up »3Uinq(S Suaiwpj/W U3»Ã3 upj jqu»? 04a4lt;g »09 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;M»J ^jp4jn04WU44ï)â¬Ã¶4lââlt;uï»9ja«»i^ó lt;S *Jaunifföui04jquias - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*44P4Ui)2; 0flJ4p§d)C/âlt;â«n2)/4i|):/jp£Ã,44q |
JD^i 4gt;ia43Q Ãun9t34^3j3q 3UI3U130 Uï^ Ã* ââ^.t« qua 3îjpai/3jyp4e jpQj, 43(2' â¢U3j[|0)lt;13j ^4PUÃ4 CUà 3Un3?^t«a44|»ÃÃ, J.JUl 1)3^^ r» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âawn4j|HPöa5 Q'doz â¢4PÃ3^tjpinflU3943ain?)nJ 43Uir^i)30 3'^02 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â43UUp1Ã3 434^1 JQ0J U43(J ^»U ^0 U3UU34943a 43qUQ^ â¢tt4|o5nSjpöI, 44a uoa Fun4?]|3aup^ Vâ»9» â¢UÃ3ji|dtfâ¬amp;U0J^iUUVJÃp(J5 flâ6i 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âÃïj ^p^DiUa U3j343ai U3 J #11» U4jj»n|4i| 3)01 qua/jj»Ui4^at3i)3g^ â¢tP^tâ^S tP^Jtwoïc 440 î^fMî^âogs^ »â¢â¢h nbsp;nbsp;nbsp;*U4iji4^ 3) Jiwoic 44a nN|vC0 0*^71 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢U3p43a«U3Q nmioa 4(01 qwa U4anv)S W4a «w (3^38 )i3Ã;^ »â^8 â¢UJ3öï^iwqu))5U3qrqnqi3(i^ 3-02 âU4j|l^Jq(44a UVUl »tut ))3f^gt; 41^ q*«8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â»juqujq «0 JaUnÃ3lt;/)UU»U40 LâDVQri^l^orjtQ^ aââ8 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¦U3a4.i4{pj3aw^v)vg]5 qfZ â¦ja443ÃupiVJ0)»4^JVW i»40a/}^»4aV1|V}C f.t 44.(a4Vlt;jogUO3-4(0 U3qvO / Upv^ )pdaMJ43$ ova ^ojp^ »â¢09 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â)^.l440aua44e4ççamp; 44Jftty43^ 44a «00 quwtt /U4Jtjny?£C5 «oi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â^4naö4V£ij)ttïojyo(pj lt;tâ¬amp; 04U13 »Un)J«34UÃ3 UI jO3qUOai30 q-^S âWIÃV^ UI3j 43^1301 jq3»u4PQb qâ8« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âé44â¬5WpÃ|t«3 W3»U14d|jU4 43j|r(^ 4^3134^11 J)3 0 43löS qM â¢d3j3q3i^ n? qonqipat W3j,iQ ut 0vg^ « *. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âtp£Ãgt; vai/fJij up ojniiaupjaua )ou43j|va]G, Uâït« â¢^UtU 113^1401 Fl« («40 ^nv U43D»0 up ut^/ötq ^04» oj q3jiö^ r^ot nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*4401^3] 33UÃU33*O1 ^3jl(^ Ui4Up 000 qV4» Ul^ »â¢Â«ft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â^41^ «4^3(1 nlP^^ ââMtUtPÃC 44QljyV^3j)öq 43JQi q*ïZ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âquin^j #0aóP(^ ^Jiov)3jod0 0»q »pquif^ vii jpoi^jnj qua Ã4uu»4ü2;pjoitö^ |
2(nlgt;ctf^c((Mcf«®cfc b»4)8ron©cVttfi'
rrljrrtbttngc ffir pnö tnan^crlep fotgfdttgen «gW-Wen/auefi wier vnamp;efanten cifiin^ncn-hiiiWfcl^ufttni/Jnfu^ w '^óntgtcic^cti/vnü ©tc^tett/voit tâcrfclbi^é gcïcaen^cvt/fvefen/gcbreucf^cn/ pttcn/Kelt^tonlrünfï vnb b^nbricrung. Jtem von aller Uy gcwÃcb^Z iT5tft»;Ucn/öpccercyeii/rnöÃnöcicrDingonebv/fo vonjlpnentuvitfevc Xrfnöc^ef Ãb« wo flebrrffbt tverPen.
?^^ Ven wanc^frkv ^efa^r/flrdtt v«ïgt; fc^annö^eïn/fo pc^ ^wifc^c« Incn vnb '« vnfem / beybe $u IVa(fer mb Canbe / wunberbarUeb jugetragen. 3^^^^ â^rt ^fEbrccffid^er/pIçaincrt^atiir vnbgt;lfy0enftbaffcberS.ei)tl)frcner/öer0kicbc't vor^ininfcinen â¬^rojMcfenoberloilïoncn bcfcb*'itben/mit ft^ônen (foncorbançcn mb einem rolls fomnen He^ifîcr/ îuifùrberijng bes gemeinen nugee jufamen getragen.
®ur(^*ï)(nc^@c^mttgt;tvott0traubtngcn/vnbanberttmef;r/fo^afd6(ï in eigener perjongegemrertig gewefen/vnofoUbee erfaren»
©«turft }U Stunrffwrt «m Sïupn/annp 1567,
-ocr page 524- -ocr page 525-^cn O^«»/^#^«-i9f n/erfamfn vnb weifen ^errn/@f eimeiftern vnï» 3âiat^ Oer MbOc^en S^ctebpfwOt 0cbw4btfd;en JpaH/
mnnenrnfonDern gün^igcnüp
ben-Sperren»
g^ 27 ben Ãenhefxn vont wunberf^ ^ eben 5ptflorürt von Oen gefebiebtenOe^vn*
g öbcrwinolicbft^ 5â^öm«M*ebfer$2(uöwfH/t)»/
æ ter wetebem vnfer briefer on @e(igmacbev
^^â^fâ^ (^bnfnâf 0eborn/^.^.5-â^«^)er2n/ p=^i!^®^-^l§'^?â^^ îotr wie fein ^evferlicbe SHaieftet fein ^â^^ gainm/fampteinein feierten ^^i!^^Ãi:Sx^^ ©eferten/welcber'Dionpfnw genannt/Oer^ Mben ab^efertigt vnO anf^gefanOt/ 0^6 fie ganb 2(fiain/âperpani/
JnOStrabiam au|ïv vieiÃâigft feiten beftebtigen/onO in ein fünftliebe Sb^rte bviinien/^Def gleichen On er Oie gnnbe^Jelt/Onrcb fein fte^^
Wige tböten/ibw ontertb^nig gemaebV melOen Oie j^iftoriegra^ VbvOa0 er in Oer @ta0t fSem prächtige ^beatra anffgenebtet / on
W Oenfelbigen Oenganiien ombfreià Oee bflt;Ã0en ^bmifeben ^debÃ/anff fünftlidK SYÃappen entworffen/ieoerincniglicbale ein vlt;;tiligf dt 0cö heiligen ïXeiebe ^nbeftebtigé / anffgeriebtet-2llfo lefen
Waneb tn Oen ©efebiebte» §areli55?agni/ One er Oen â¬r0ffrei(; ^'^b alle £anOtfd)afftenOe0 ?\bnnfcben IXcicbf? anffeine gölOene ^^fd anff One aller f ûnftlicbfte hab graben laffen / vnO Oarinn fieb 9^W Olelffig/Oie ÃanOtfebu^en jnerfenné/mit greffem ln(t geubeL '^nà Oiefen onnO Oergleid^n ^jcempeln fan ein jeher verftenOiger ^â^enfeb abnemen onO nerftehen/Oaa Oie erfent nià Oer Vanotfehaft^ ^ftt/^élefern/Ocrfclben fitten/gebreueb/ein nû^licb/nctig/onO lob^ bd) Oing/ Oaran ©ott ein fgnOerluh gcfallcn/ono groÃen j^erm vil
9degenfev/and)|e0erjncnnigli(b greffer nn^ entftebegt;
.©ann nach bemöettOerällmecbHgeOicgan^e ^e(t/ aie du fehenee ^anj; erfebaffen / Oen (f rOfrei^ aie ein flnr onnO fnnOa* luent Oeu ^anfee gefebet/ Oenfelbigen nnt lieblichen wolricebenOen Aluinen / onnO anOeren febbnen 'Creaturen anjfOao b^fdicbefl ge* Meret / bat er Oen 5$Ãenfcben ab einen ^^anbnatterOarinngefüb^ ret/ Oenfelbigenmitfmebtbavfeif Oes ^eibee gefegenet/ onO ge* fpreeben: S^ÃebretonnO erfüllet Oie ^rOen. ^öannOer èebopffer butoae ^rOtreieb nicht Oerhalben mit fe. vielen febónen gewcebà sezieret / oaö ee allein von wilOen 'lt;hieren feite bewebnet werOen/ )( fenOer
-ocr page 526-fon^cr fut auc^ bic wtiben ^^ia mit fampt bem amp;bffrci^ bm^ bc0 S^enfepen widen erfepaffen» 'X?iib nuff baö/ebe Station vn«^ l^anbefcbaftt b^ranberéfrennbtfebafftvn ^uternubfurfepaftt bep^ PcifTiger fache t vnö begeret / ^at er feber ^embtfebafft befonbere vrtb eigene gaben mitget^eiiet ^ann wenn nit in feber 2anbtfcbaff eher bingen mangei vnb gebrechen gefpöret/wörben bie frennbtÃw^ ^acbbarfcpafftvnterber^ationêfofleilfig nieptvnter^aiten wtv^ ben/fonbern iebe fibiper vnb anffgebiafener fepn/ab bie ber anberrt freimbtfcpafft nicht bebürfftig, inb gleich wie ©ott ber @chbpff^*^ von wegen enfer manichfaitigen @ünbe bie S^Ãenfepiiepe ^nftjf mit eielfditigen enb wunberbariiepen ^ranrfpeifen beiaben / nip pater hiergegen mancberlep / enb aderpanb nötige ennb nüpüt^^ à rÃenep ^ur bewarnng enb reparation ber gefunbtpeit bem 571^1^ 'fepiiepenèefepieept gnebigiiep offenbaret / pataber biefeiPigeniepi an einem ortp / anepnieptalie on alien örtpernwaepfen vnnb pc^j fûrfommen laffen/ fonbern feben £anbtfcpafften befonbere geweepp gn ber 2irpenep nupiicp /aio eigene ennb f öftiiepe gaben für anbere mitgetpeilet / auch feiebe naturgegeben / wenn man fie gieiep nui groffem oieif an anberc ertper pÃaniKtbao fie bafeibft niept perföf fommen onb wacpfen wölien/bann eo pat bem@cpöpffer ai(b gcfn^^ (en / auffbaoipeeine £anbtfcpafftberanberenfrennbtfcpafffvn«iâ erfentnuf; begeret / vnnb aifo bie gaben ^O^^lt;^@ foer eineiü Sanbfaiieinveriiepen/ anep inanberen 2dnbcrn ernennet / vnbef aifo für feine gaben vnnb gute an alien ortpen gerpûmet vnnb gi* pnefen würbe, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;v
^eftgieicpcn pat ber (Sepöpffer fpe eine Sanbtffpafft vber bi^ anber begabet/ mit verftanbt vnb weiÃpeit/bao aifo in einer t^aubti* fepafft viei orbentieperpoiieep/breuepe vnb fitten gefunben / beim lââ ber anberen/vnb piergegf in einer viel groffere vnorbenung/ feptviâ^ vnnb laffer / bann in ber anbern/ biefeo iff anep eine crinnerung bet ^eiftpeit Oiotteo/bamit eine ^anbfepafft von ber anbern (vmb 0^^^ tepolicep^uerfünbigen)möcpte befnepet werben, 2lifo iefenivir(# ben ^ifforien/bao bie 5^ömer bie ©efa^e ber jwêiff ^afeiii von bed Sltpenienfibuo empfangen,
âXMe Mirtpen ^ifforien feigen anep/bao etliche fiirtrepwi 5Wnn^v viei Strepen infûmemen Sanben befnepet / auff bao fie bi^ Zeremonien vnnb ^irepenorbenung vieler ,^ircpen erfapren/ vnnb barnacp ^nm ^irepenbienff beffo tógenblieper vnb bequemer gef««^ ben würben.
©em 3öbif(pen Sanbepatber ©epöpffer für allen emberen
-ocr page 527-®orrebe»
Madone« vernedert ^icerfaniitnuà ^a war^affttgen vimbfeh^ «lac^cnben Ãâiedgtott / vinW bte 3üöcn (n fokten t^eU Oer â^ck ge«^ I^et/toe aker ^eft mû^kc^ gewefen/^u (neu 511 fommen/^at aue^ Xonivun ^gvP^^noon ihnen Oie Q^ncher S'^toft Onreh^berfe^ vev Ober 'Dofmetfeher ^olen Ia0en.2(Ifo §at a«t ©eet ber (^choph ke anbere fünfte vnakit anl^get^eUet / bao in /eber ^iinbiftaffe fonberkc^e funft me^r fïoriren/ben in ber anbern. 3talia tvirbt von ^ikn gelere^ befntt/von wegen ber ^irhnep.^rancFreieh wirbt von ^k(en viptiret/ von wegen erfanntnn|j ber ïXeebten. âÃ^nb aifo ^a^ ^^n auch anbere Siebte vnb ^anbtfehafften greffe vnb ber^ömpte Wien bef ommen/ von wegen neuwer vnb fubtiier erft erfunbener ^ünfïegt; ^6 wirbt offt ein ort^ in ber gant^en '^eft bef annt von we# 9tn cineoSgt;7enfcben geburt/bem ©ott fonberUebe gaben für anbern ^^die^en-èo ià vielen bef annt bao Wittenberg im £anbt jn ©ach# kn von wegen ber fkrtreffkeben gaben beo einigen 5%nneà }?bigt; 'W S^ïeiantboniofekgergebeebtnu^/ von viel tanfent 'perfonen ^ü^ vielen vnb fernen Xonigreieben befugt vnb erfennetworbem
Ã^nb naebbem aneb édite £anbfcbaffté ringo vmb mit Waffer ^bfangen/vnnb berbaiben^u pferb/Wagen ober fnffWiefelbigen (I^â^iâdcben/ vnmügkeb / bat ber weife vnnb gütige ^ebopffer ben jH^^feben bie @ebifffunfi in ber @knbfïnt offenbart/ bannt feite Muien vnbvmbffieffenbe Pinber von ben anbereu aneb motten vefutet / bewobnet / vnb anberer 2anbtf(bafften ©aben genieffen ^ab tbeilbafftig werben ⦠Wieweit aneb etkebe £anbtf(bafften alfo 9degen/bao fic an feff en 2anben vnnb gr offen 55ïeer grenken / alfo busman bepbe 511 ^anbt vnnbjn Waffer ^111^«^» fommen fan/ bocb^eitliebervonetkcben ^n Waffer bennen t^anbe / bat@Ctf ^a voUfommener erfanntnuà beo ^rbbobeno bie ebele Xunft ber Wronomepbem Sgt;ïenfteu geoffenbaret/ babnrebbie Munff ber ^tiffart alfo gebeffert vnb angenommen / Gasman festin einem ^ar grbffere vnb fernere rbeife mit geringem foffen fan vollbringen/ bieeim ^enfcbcnvnmûgkcbfcbnnetenjnfepn in vielen 3aren/ia ^acb^um tbeilgatt^vnbefannt waren» Wao fan wuuberlitero S^bvret werben/benn bao bnreb erfanntnuà ber bobe beo Glorifier# aen vber jweper orter ^ori§ont/vnb bnreb bie ^eit ber Sinfterm); in ^tm S^onb uitkikt iff unerfahren/ wie weit von einem ortb 511 bem anbern / vnb mit weiten Winben folter ortb möge erreichet wer# w ^nbbaoauff ben 2(fpectenvnb anffgengenber Sternen ein ^tiffmann wiffen fan/ wenn eo gut iff ^n fegelen/vnb wenn er bic )( iii ©ebiffe
-ocr page 528-^jóU*â^^)^â wM® ^^nâ^oct 4^a43)v§43ti)5
;u3jiuvj a^aix «p u^npaï ï»0 «lt;gt;® (U^WPj «WjJV^JïaUVJ tPjJiq tn ^nV 43 0^4 tlUVQ/U3^3lJ44a 3|40)31i5 ^«6)ÿj^Wôamp; IWoj^W / twtumo^v^m^j4^3jq«aP4q^) /?ö9Iv5a«vwo4(X q«a44)»ö^ tu3jjnjuv}3fgt;uvuiq«a 43)}iaï36«(i tójnq pM ^jâW in iv^ Wö «I «q / ^^M^ «^lt;3 43 ïv^ qiuti4vq JipO/M^P« )34W^^ «uwvq óaajwpögjg yq a3U«V4ü^ uaeiqpjJjq JlU )t^^^^ /U3^3tJ(J3^ Uï040^43(à ^^^^4^^ tU3Q U4ÃJ V^43Q ^1/U3Q43(Ià SjWP H'^ilVlU / n?^444 «3)^)3) tll3Ul3j 411) IPÃ^ UÃ^UVO 43q «| Ãpà iirnj ^^13 )^tq34d 43q «04 /iiju^g lu^^G öaq 63330^04^ 344 p» ipoi^ 11^)11â nfp 4v4 ^4n(pi^ ^nv uuvQ, ⦠«ï^jqjjj^ 03440^^ «j^t) #'d33Uinéö^lt;i ^PV4 «3lt;p4p3q«oJ (p4nq ÿj/uaqunja? «3^49^ «3q «44 J^IU qu«4 ÃJU^^ «4^nil44qS Ul3tip ««04 ^II1J43 n43(t 4gt;q3j Ã4q«V3 3iqqu«4 «3^444434 4P^ 36uV} 4jU344VijUp0 344q^43U4 3j ^3tq qii4 4Pö5^34ï3u 3iq 0vq u«3Qiâuv| «3^43443 q«4 «3p«3q34 443^ ^44344 3q31KpJU3^(à mi3q U3pM3q3q 43^2^ «43 4441111443414 43i)44^C^ jÃ44433WiJJJ$ 3^4443 43q4Vquni{: *«3^3)36 113111140 43q ^UV^i^nj^ 113030 qV40 *olt;^z 34q/tl3qunj43*8â¬Si 4V£tU4/n43lt;t41|V43j4q«V^3ÿ ^3^434 43)JV 344 /lt;pj3n3q 43l)34V^ «4^W^4«^ 43«43j jynV ÃVq ««V4 /y3q434ï «304^30uv «3p4«44§g lUpV «4 *5 («3q 4I44V§ 43jd3^ 113^3 r44qMtaï43qt4«4 qU4 «3044gt;50340 uuq «44 043^4^ «V^ 0tn^
*M3quvÿ r4U3 1134^^ 43q 3U44^ 304443 q«U4 qtUnf4Ã^pi3^. 43q3qlt;p34dJ(|tm ^«4 «13 ^43404UqX «3q3j4j3JV0nj44(J ni3q£|tW4Vq /U3q«nj43*i®Si 4V| uil 3n34JVÿ U4 UqUlpK^ /VJiqUlt^lt;4ÿ «3030 0«nojy4^ U34tt0 434 jdnv^ övq 4394 wvil4^0 344^^4304 344 / vuiv® 34 43)0(55 ttt4Qï ^p^ O3044U3||434 «34 93404 93pn39 33^340^^ 43043)gt;0 004 0004 /«3934493)30 «3I44)JtdV «3)40 O4 3J3OO0O0 Oi34/J00n344(( 04 3010 /^^ «3^4111149$ 4004 030(0144)0134 0 4 4 43934)1439 jJlÃVj]^ 303)34)30 300^904 430t4)43lt;X 1034 494040 /430 M3)j04))43ÿ43J)0OI34 9300 393)34) / 03400)43 9310)43 03)4310)2 3i|V93j40tgt;3 444 0(04304)3(55 0(0344301)20)43^ 034 ^404*46 140/110 /^)3tl49 3353402j^43O43j )O0 00043403^; 43043) 43304 004 0004/034 ijui «3931.193)30 31)11)0^ 30404^ 0(04 43934)90)001004) U0Qi *034 ^3^90109393434 404 03493 00 9340404 /O3303«330Ct qO4 3040^^393 ^qijnÃS 404/0390943 33)04) 3)0093)00001)100^ 344 43 000/3340903) 40 039)09'^^4 ënx 494)4) 43540930 3043^0 434 0))0 30Cf 034434) 13^034343 0433^ 034 3)/343 434 04 030093) 0(3934)30)4304 3110 0393j 413gÃ9«4 3n05«fâ 3941« 310104/033)0939 O3j0(:5 OO)JOj3jyi930
-ocr page 529-®ovrebegt;
^^^^cf/nfeÃf and» Dae er /«en in feieren reichen ^anben/Jaeforet^en ^«b ^anffmanfeÃafft auffricbtetc/font'ern^^^aucf^Ourd^fotiicö â¢^^tUl ï)/c gfrifiOc^e ïXeftgton an feieren ôrt^em weder ^epjïaiud J^^ï^anfeetÃetd werten möchte* Sfue^^Å 0C«ïgt;«rcber^nü«ng ^j4^âr reichen £anPefe^afTtenï«e^ro«epon porru^alvnO j^ifpo# ^«ttm/tre/c^t^nmbwWer^en ^r^feinbtfetnee ©odOeben^am* jj^^«ö wénen fterrfen/PnOa(fo t'eu nmfanocö ortmmtgen 5etnbe^ ^^ö '^ûrefen per^inbem/banne /re^ónigrelfb für feiner lt;nbsp;y rann et; ®ffto beffer befebaUet «nP bewaret biieben « 2?nP ^war fokbeö Jat ^^r ^euffeï anfen^Ueb wei gemerefet / PerbalbenbaterPie 5%^ J^«Pon $i5?e(bnwiPerPie'port«3â¬Ã¯(efer erweefet/ PappePie 'Por^ ^wgateferfürPen Xeni^pon gaieeut aiö 0cbiff wnP 55lterrdn^ ^^iâ^ngerirtget/ PenXonigabtpenPiggemaebt/Pn^erPen Poren* ^jefern wePer trew neef) glauben gebaden/Ja auch beu frommen ^^^^à Ju goebin pon fein 2anP pnP £eueben pertrieben/ Pao er Pen ^^f lugalefem iaPung Per gâter PuP Sactorep in ^au/fmanfebaffe ^|elaffen/ pnnP Pie portugaiefer befebirmet 2(ber Pa eo ÃÃâ^* ^^@ Wide war/ Pao Pie portugaiefer in 3ubia feite frepe ©chip ^rt pnP Xauffmannfebafft haben/ bat er Pen frommen j^énig Pon »oebinwiper infeini^auPt gefepet/ Pen '^oPtfepneo^ruPeroan ^ien feinen SeinPen Permaden gereebet/ PaoPerXbtngPongo* w Pie portugaiefer gebetten / Pao fie weiten auff b^ren raad;$n hemmen / bat Pen ^énig gaieent Prepfacbten febaPen jugefu* 0d/pnppen^PnigÃuiioe /bmtributarium pnnPjinfjbargema*
» «iönnp Pamit nid;t Pie fterne ^ai Per gb^iften P«nP porta* 9^Ufcr Pon fo manieb ^aufent Per S^7oren in ^aufent ftùde ge* wwen/ b«t©O^â^jugeia(fen/ Pao für Piefen ©ebiffarten Pic ^®rmentenpnP ^üebfenPureb einen S^neberfunPen/ PaPureb
55ïoren Permaffen entpfangen/Pao )br @cbiff ju grunP pnP bo* gefeboffen/PnP Pon Penfeibigen aio pom^euffei in Pie Ãuebt ge* läget
^uP Pamit Pie geiegenbeit Peo ganben^rPtfreifeo Pep gewif* ni?^^ ^â^^â^^^*^^*â ^^^ünPigt/bat ©ott ju Piefen jeité foiebe f imp* 2ÃJ^^?oro(ogia auff Pie ban gebraebt/ParPureb ein /ePer rbeifenPer ^^ann/wenn er fie in Pern bufem ober tdfeben tregt/wijfen fan/wie ^dt er pon eim ort jum anPern/ weiter gegen auffgang oPer niPer* 9^«g Per ©onnen reifet / wetebeo für wenig /aren nod; alien S^'M* ^Vematuiopubefanntgeblieben» (^ofe^naaebauPere 3ufwameut
)( üi/ POP
-ocr page 530-Q5orrebe*
vor Vick» 3lt;ircn bcf antif g^ivefen/ Varauà ein feber âÃ^tafor wlt;ff^ fan / ob er weiter gegen S^ittagoOcr^ttternfle^tfehKn'pi^H^^ «ommen ^abe^
l^nO biewe(( ©ott an her erf ünbigung frembOer vnnb SanOtfebafften ein befonOer gefallen bat / fo bat er Oem b7?enf(v^quot; niebt allein Suffe vnnOffaräe ^einc gegeben/ fonOern blt;il ^^â^ â^b^â^^^Ãâ-âf^baffent'ai\uiff0er5^?enfcbreittbenfan / auffbaoet'm turner weitem fernere rbeifebeffer beffer vollbringen inecbte- ^^^ Den Jimmerlentben nicht allein Xnnff vnnO verffanOt verlieb^quot; vmb genfer vnnO ©ebiffe / fonOern aneb ftebenOc Erliefen 511 (bm/Ogmit Oureb bie ffieffenOen @tr4me Oie nöblicben rbeiff»i^â^ verbinOert würben, èr left offt in ein fanOt billiger vnb tbeuiveve jeit fommen / bau Oie Jnwobner bao £anot verlaffen muffen vnâ^ anbere Wohnung f«cben.2llfo bat 3acob mit feinen ©obafrt viiP ganzem ^efinbe muffen in égvpten rbeifen. ^ibwetlen bat rr em Solcf alfo gefegenct vnO gemebret/ bao ib«^ ^^ Ib^ £\ui0t 511 ^kj« g^* wefen/vn vmb menge 0er7?vlrf er anOere Wohnung fueben móffew 3a fein eigen 'I^olefbatOiewilOe âDüften vnnb )bve ^aturerhjï* «en muffen/ebe er fie in boo gelobte £anb ganaan geföbret. ^ib' ebrngibt @0« burebbie inffuenb beo ^immelo fonberlicbr »^.^ gunge ^n rbeifen / wie bann aufftröeflieb ptvlvmeuo febreibet/ oao bie groffe rbeifen tb«n/ Lunamm fepuma vnnb nonadomo babert/ ober pattern fortunaciniococadenti. 2(nbere baben gav feinen luff^^ rbeifen von ber influent beo ^immelo/ bann eomöffen auch fi^^ ebebabepm bleiben»
^0 glinbet bie QÃeif bek ©O^^^0 fonberlieb in ben g^bj/ gen ber lieben @onnen/bann ber bonnen gang von bem ^cb^Pr fer alfo erfebaffen/bao fie etlichen 3«wobnern beo ^rbtfreifeo mik ten auff ihr getapt/ etlichen b^ber vnb nibriger f ompt / an eine' cri grôffere bib beun an bem anbern wirelet.Q3nb bie weil etliche ^an^^ fchafften ein febr falten Rimmel baben / bat ©C'^^ burch bi^ @chiffart vnnb rbeifunge ein mittel erfunben / bao bie biübVâ^ Würben aio 3mber/ ^ tegekin/pfeffer vnnb gancl/ auch an fde^ ärtber geföbret werben/ ba ein falter Rimmel ift/ auff bao burch berfelbigen bülffe ber faite 5)7agen erwermet/ vnb bie £eutb bep^ (enger leben machten ⦠Dnnb bamit burch bic ©iebe vnnb 5Wk ber bie Straffen nicht verbinbert würben/ erbelt ©ott gcnebiglw bie 3wffiiig/âÃnb werben bie Q5algen vnb!X4ber berbalben an ben ffraffeh
-ocr page 531-'^îombf.
ftaficti auffaeric^tet/ fluff tas fie ben r^dfenten STîflUi) lier flûte ^^ouca cnnnerm/vnü ôte Ãtebe vutâ vou ^^cm b^fen für/ â^^tncii abfebreef«« fdtem
^anidfaat/bas ©OftbûJ^ânfgeauffvnb abfdjee/wottutt ®^v 2((ünccbttgccm dem Xettigretebîâber üa^anî^ere ergöÃen wi(Z 'â«bemenbôfen Ã^egettten^urebdn anderen vmb 5ooffavf/^vraiv JJfVoberattDerer@ûnt)e|îraffenwi(/braiîcbvt^t lâaveu Oa^ mittel ®^»â ©c 0mctn;ert/ weifetfte^e mmO praffe/ÃaOureb einer ^u Oem angt; ^tten fommen fan/ ömm ebne üiefe («n^ 1(1 vnmö^ieb SèïonarebP ^«lt;i»IT^nrxcbten/ Sanbmw i^ent^^n swingen onn0 mge^orfamjit ^^^âige ⦠2((fo (efen mir ban Me )gt;erper Onreb Me ©rieeben/üie ©rie^â ^)m Dureb tgt;ie !X6mer geÃemuMget onnO begingen worsen / wie wer omw wobureb ^ic tanOefebafften beo ^ômifebe# ïHeiebeo etn* ômomme» onnO^ertbeiiet / ift eneb weibefant ^nb wirt banon m wen biftorbo warbafftige mb weitieufftige erinnerung bargetbam
âÃa ^n ben gelten Seomo beo jebenben ein ïKaifebiag gebaUen ^lt;}vb/ mie ein nnbiuber vnnb [«gbafftiger §ng wWer ben ^uref eit ^^^ebte furgenommen werben/febr^ibet Janine j^^ino/bau von ^^nenfuv nû^Ueb angtfeben / bao man ben ^treten an breien or^ ibeu/bet) gonfïantinopei/^pvro/vnbbev 1?nger(anbt angreiffen W^/MW ^gWeb^tep Jöge furnemen»
2(bcv wie biel gapttaneoo feit man febnnb finben / bie ba fage' fonbien bureb wekb^ piâ^^ffen biefe brei; e^weituo milpen getuid tet Werbem'^ir foken bie verlornen £anb gewinnen/ bie fanm wip pa welche £^anbt verloren / ober welche £anbtfcbafften vnfere ^ov^ fenerfunben haben?
©olcbeo angeph^tt vnb betraebtet ( bteweil an erpnbnng vnb ^^forpbung ber frembben vnnb fernen £anbfcbafften fo viel gclegé ) hab ieb biefe hipvrien vff etlicl;er verpenbigen vnb guthn^igenan^' Wié/ jnfûrberung beo gemeinen nn^eö mit pdp infamen gefnebet
icb aber biefelbigen 511 e^re ^« C*. S- '^^ 511 fürbernng beo ge* meinen nnbeo hab than bebieiren/hab icbgcthlt;iw-awp volgcnben vr* f«cbcm©e«« erpli^ h^bieb Mnen ^weibel / bao C\ ^» S- ^^ hiep tappere vnb föne gelben / bic bureb tanfent gefahr / burp / hunger/ dimmer vnb armut/folebe £anbfcbapten erfnebet/wirbig aebte/bao ihv name in ewiger gebeebinnp grünen / vnnb bao auch C^gt;O lt;nbsp;lt;nbsp;haran ein fonberlicb gefallen habe / bao folebe hipMien / barinn f^ wimberbarlieber/anter vnnbgnebtger beppanbt / fo er ben èh^ipen
-ocr page 532-.horvete
ff^rffîcn erzeiget / auef? fit vnfer ©praeà ger^ûmef /prit âlt;^J?^?à gePeeptnuà Purcamp; Pen óffcntUcpcifirurf erhalten werPeit. @lt;gt;^ iep rtucp Purep glaubwtrPfgc perfonen beriebf^t / ^4^ ^»^^ S» ^ ' foiepe fur andere liebet / vu an Peren eonuerfation ein popcö gepw^ paben / Pie frembPe ^anPfepaffteu gefepen / pub alfo gute peffnutty Pae anep Piefen '2?ercf/ Parinn fo viel penlieper vnP warpapigtr |(t* epener^elet/ lofver (T-S-^V- genePigliep gefallen werPen» âSnnigt; tep folepe feiner anPeren vrfacpen getpan/ Penn Paö iep pieniif gcg^^ CC'.g.Qls geneigt meinen guten willen vnPPancfbare$gentûtp^ crjeigen/angefepen Paà meine freunPe/(f item vu âSoreltern/in^«^* 5.20. ftaPt niept allein geboren vnP erlogen/ fonPern anep Peren ei^ hepe von wegen iprer^ugent^u Perfelbigen regierung PurepeinntÃ^ tige vnP rccptliepe ftim erf orn.^nP naepPem miep ©ott jum *53nc^' panPel berufen/ pab iep miep fepulPig erfannt Purep Piefeo ^ereff^ publieation/mein ^atferlanPt juuerepren/ vnP Perfelbigen bliKH^^ ^ugent/^u befiepfigen frembPe £anP vnP Xonigreiep/ParPurep jn er* - weef en.C*.^.Sâ^- ganp vntertpdnig biftenPe/folepe vereprung von mir in genaPen ju empfapen / vnnP affb von mir auff ein anPere jeit eino begeren ju gewarten.@eben ju Jraneffurt am S^apn/Pen iç. bTïarti/ anno 1567,
gan^wifOger
©fgmiwb 5evM6en?
-ocr page 533- -ocr page 534- -ocr page 535-ÃiWftÿc vmiî'mdrlmfrtiac ^M^eWung Cer ©cf^ffart/ fo bic ^Jortugalefcr en* ^cv ^Ãnig ^nmntulZtn 3ntgt;tcn/ vntiO aii antern weit^ekgenen er* ten/getban b^ben/ bcvgktdgt;cn in temer Cbronicd« nilt;Jt gefunbenwtrbt.
VeJo^âutift'' / bf^ ?ïatttcn^bfr3,tââ.
^^ anber/ vnnb fonfl ber brey^ebenbe S^óntdin »«lt;*«»gt;«
Portugal/pïbe/ xvnôfûrÃçecerey / 3lpotbc/ et ci*ey/(5cfïcitt/ vnanbere tóff ltd?e bing gben
Denebig tarnen / vnnb wujïe/baó btefelbtgen
4«^ etnev Canbtfd?afft / nad? ^uffgang ge;-
legen/ Jnbin gênant/ berbrad?c würben. Ãgt;ie^
wed er and? fond ^ât (V?ann von hoben ge-?
banefen vn anfebUgen war/ vn feinen Qtanb vnb tgt;errligfcit/neben (Sottes biend® befurgt; â¢
_^u erbeben begert/name er jbm für/ bas Canb
® fold)e grode Ketd/tbumb berfAmen/ju 'Walter 511 errónbigen/Ãöa^
feme Dntcrtb^nen bierburd? reich würben/ vnnb Portugal ftd? â^d^â* 0« dlbdnntaUen benen bingen gnugfamlich verfeben mochte / bie man ®Jâ^**ââ^'* Pi^d oU Denebig bolete. 2l.ud? warber bieren mehr bewegt/ auf vrfa^/ chnWen 1« ^en/bas er bericht war/bas ebridenin Jnbia wcren/vntcr eines grof- 2«öw-dftvnnbmcchtigenlOerren gewalt/ prede Jangcnant/mitbem/als pnefteOw einemCbriden/erburch feine ^ottfcba|ftfiinbtfd?a|fe ju mache/vnb ^«ââââ¢* hlt;hmitjbm juuerbinben/ fid) entfcblopen bamie einer mitbemanbeo H?« |id)erltch banblen mochte. 2Hs er nun / fo viel bie erf unbigungber Jnbien belangt / ber Welt bero jett verdenbigen ratb vnb gutbebungt; ^engebórt batccbefablc er/bas jenige was junor angefangen/tTenv
bic erforfchung au|f be£feiten bc (Dutnea / welche auf bcfebl feines ©uraw. ^^ttem/IOerr iOemrichs/ Jufanten ju portugal/bes jemgen/ber ber ^oeedUOciderberenCbridliehenKttter gewefenid / erftlich vorge^z nomincn worben was / juuolnfubrcn. âDub warbe ju biefem werefev/ ^er/'^4i;j^jj0lf,ig ibtas gênant / ber ber 3lmajy ner jn Cbfeboua ( web/ 25art^blt;« óveber finb/ba aUcrlcy Kricgf lt;Ounition vnb Waffen / bic por / ^^Xjyn«^ ^âïSalcfifchcnZrmaben juuerfcben/bcbalten werben /) ©chafjmetder â®lt;i6/abgcfertiget. Ã)erfclbige erf unbigcc bas grof l^aupt/ bas pto^z jotmus^fricc ötirnnennet / vnnbbieferjeitbas iOauptbergutenFr0M.4gt;
3cncnnct wirbt/ ba er grolde vngeddmme bes (Wcers erlitte, /^e«. ^«ïbedett vnangefeben / fdgt;tffcc er vngcfebrlich vienjig vnb bunbert peilen weiter/vnb f am an ein dic,dnb WaÃer/ bas nennet er bas jïn/^quamfan^ NtttenWaffer.'X)nb auff biefer rcyfe gab er ben tOAfen vnb anfebrten/ tis.
Waderfadcrbierdiniébie fic biefer jeit noch baben.Wnban t'cr ©culcn btc er mit fid? fubree baran Creuse/vnb ®â«2^óniglidxn Wapen au^ Portugal waren. âVnnb bas leijtbas er InÃgniafie-â¢?5/'^*'*^l««»lt;iJtleitten3ttfel/ bie ernennet bic Jnfcl jumCreufj/bteg'^ Portn-m bcy fündï5eben (ïOcilcn jbenfeibt bes Jnfanten Waffers / vnb feret ê^*^â**. ^''r^''l oubannenwibervmb / obn einige jeitunge von Jnbicn/bieweilmr^^'^** *'** ®ââdv gangen feiten eitel fehwarç/ vnnb fd;icr eitel wUb âVolet id» 21 Is
bev
-ocr page 536-1 .^iiftcna her elften â¬cf'tffiiii^
ïgt;crK;Jnignunfold?có vcvtt/tmjtcittffhb^ er fidwhcr Un^t^u
tas.
Petrutde Couilhan. AlphonJut de Pajua.
»ttttb $dmtt3mvotr^wï^«« erBünbïgettju Uflen / IVicwolcv flt;tgt;^*^ ^\ Jdonachus tKnlSfatfà ^Jèv^Dûnd^/ mtcttamcn^ruScr2tntb0HVvonütfleb*?*^^^ ai»tb»atnf. frtfnpi:«nlt;m(wb«vttwlt;Ultd)lt;n4«^gcfrtnbtb4t« / biebt^gben^^'^JJ» falcrtt gezogen wetren/vort bannen fk wiber bamen/obn einige jdf »W' *Xgt;nnb5ctgetenan / bete (te jbrein weg bcvbalbcnnicbtnacbgefeQtj^^^^ Arabier lm- ten/btewetl (ie bie 2lrabtfcbe Ãpraeb ntebt bónbeen/ ^enn ol?n bilt;(«y*' g««neeeÃi- ge burd) bi^ £^anbt jurey fen/ vnniógUd? t(ï.Ã)a nun bet Ãontg bilt;Kâ bebenefena war/hefete er ^ween feiner Ã)tener/bte geinig / vnnb bev«^ beitvnnnibcgcwobttctwaren/barju/bercinebte^peterbeCoutlb^*^' 4«^ berfdbigen ©tabt Couilban bórtig/jjer anber 2Hfonfu6 be ua/von CafïeUolSranco/bie ber ^mbifeben ©praeb febr bünbtg.'vâl^ er Ue^ fie für fteb bommen/ vnnb zeiget j^nen an/wie er bebaebt trere r* vber I2anb 511 febicten/ von bem preffe Jan Rettungen jti erbünbig^w 3iïd? von benen orten/ ba manben ^tmet (inbc/ vnbanbcre Ãp/^^*^^' biegbenâX)cncbigbvad?t würbe. IJcfabl (bnenaueb biemitaufbrüdj^
^nighc^e comuutJ.
Ã^appa mu» dt.
Cceamp;en^ bïuff.
JCettwfl-
Kattbolo«: meus von iSloreng.
»487*
weiter nad? inbkn $u Trailer bommen bónbte. Vnnb bamit fte fo ^^5^ beffobaf bcÃieUen/ wee fte ftd?5«erbünbigenbetten/biederibâ^*^^â^ (V?ecr Cbarten geben/bie auf einer Weit dOappen burd) ânen^Zi^^^'^ tiaten/mit namen Calfabilba/^ïfdjoffju Vtfeon/etn guten 3(don^* mum/auf gezogen war. Vnb vber bae gab er ihnen ein Crebençbik(jZ be(Jèn fie ( td? in tobtô ge fahr / ober in (5dbt6 mangel/ in welebem 2v^^ nigreid? fie weren/^ugebpaueben betten. Vnb vor (re jerung bief er(b* nen geben vier bunbert Croifabe/ au(; bee (Bartens 3lmcy rin einbotn^ men. Vonbcmfelbigen namen fie / fo wel (nen von noten war/bi(i gbj^ Valent in Tlrragomêjubomen/ Ã)afclb(î legten fiebj vberiginWew^ fel/vnb gaben co ctnem/^artbolmc von^lownç gcbei((cn vnter b^^^^ ben/bamit es (nen 511 J^oren^ wiber würbe.Uad) biefem allem fert^^^ (te ber S^ónigber bajnmal $u ©antarem war/ab/bê z.tag (iOap/21^^ no tanfent/vierbnnbert/fibcn vnnb aebnig/ vnb gefegnet fie in (Botte^
2inf«ng reu vnnb fernem namen / in beyfein bee Ãonige -Ãrmanueló/ber ba$»gt;wlt;ï» Neapolis, «allein loeroog 511 ^ege war. Vnb fie verfolgte (ren weg/vn hamen ge^^ ncapcle 411(1 ©. Jobannc6be6'ïrüii(fer6tagba)nenberwegben(fe
fürtcrjii sieben betten / von Cofmi ben dOebteie 2^inbern ange5eiglt;f Rlsoduf. nbsp;nbsp;warbe. Von bannen 5ogê Ãe gbcn Xbobie / ba ber jeit nid?t mebi^ ^^^^
Caire. Tor».
nod) $ ween port ugalefer in bem TvitterOrben waren/xgt;onKbobiö5^ * Alexandria, g^n (tc gben 3Hevanbricn vn fortan gben Caire in Aauffmanô wlt;y« von Caire hamen (te fampt ctlidxn (KJogaiierifcben (^Ooren/ bie $« vnbâCremecen wobnetê bif gben Coro / welch« ein bafen am
Sua^ttetn.
â¢Ãdetn.
an ber enge bes roten (Deere / an ber 2lrabifcbcn feiten/vnten an ben» ^erg ©inai gelegen. Vnb als fie bafelb(l febr vil von Jnbien vernom men batten / vnvonber banbliingbiejwifcbcnbê ©tebtenanbife*^^^ ge gelegcn/vn ber ©tabt Calcctit i(h/ba jogen (ie gben ©uaquemW^ ebe« auch eine (habt i^/ am rote (Deer an ber if tbiopifd?ê fei ten ge legen. Von^anen hamen fie gbcn2tbein vn biewcil ee eben 5ctt war jn nach Jnbiê^n fabrê/tbcilté (ie (td? volgenbcrge(lalt.^lfonfu6 tia blieb bafelb(h / bamit er vber lanbt an bee if tbiopifebê 2^etfcrö
Car^rA-thL 5^9e. 2gt;iefer if tbiopifd) Ketfer i(l b (enige/ben wir vnrecht prefte »puns. nenen/ben b recht vn leiste prefïe Janevon bê (Daten« P**â^^^^â^j A^agnus nbsp;né bwlt;h fagt/ber bes ebnen lanbö in Jnbia Perr / vn be« grotfen Cam
-ocr page 537-m^nWnt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2
Voit Crt thato Hnd^bcuv waÃ^ijt in dnev fd?Ud?tglt;gc amp;cm Camvinb/ bommen vnb bnt bajttmal bce prcfle^nne vegterun^ «uffejebort/ber S^tun^ S^itkUr / baà $n Ictjt tein PrefFe Jnn mebt wne. 2lbcr es le^ ftd? *»flt;'' pne|kf3w bf/ab ob 3gt;lfonfud von pay un gemeynt b^b/bj bifcr.^tbtopipb2^cy* b«»nw» KP ber pre (te ^a^^ weve/bieweikr bate boren ptgen er were etn Cbrtfï/ vn fein reieb von Cbriflen bewobnet/wte id? bennan^etgen wtl/wcn i^ bon bn ju rebe borne/ Dnb td? ttleube bj er berbalben ben weg 50 fetnent bofjunnm. 2gt;od? bâtct er inir (etnê gefcUe abgerebt/b$ er fncrbalb einer benanté $eit fid) wiber 511 Cutre ftnben wolf, peter Condbnn fd?t|fet tn peterCoun# Jtweber vroren fd)tjfin Jnbien vnb joge gben Cnlecnt/vnb tn bte Jm b«« rw« fel ^on/vn^emnmgnugfnmen wetclenjfngen benebt/ von ber ©pe^z ^J^j^f*^ââ ^lt;pcy bte tn Jnbin wcdifct/vnnbnud? von ber / bte vonnuffen/vnb von ©c^^â â ben fà memiîenjnbtnntfeben ©tebten fame / vnb fe^etnUer bcrplbb
Sen iwmê tn bte lt;Deer Cbnrte/bte er bey ftd? bnfte / wtcwol fte febr vbel Seftrieben worben.2Hó er nun biefe Ãtebte wol vwbfnbren bette / 5ogt;
Se ergben ©ofnln/ bnfclbfï wnrb jmbertebtgetbn vonbergroÃen Jm Wau jelnÃ. Coren^n/ btebte (Vroren be6(V?onó Jnfel nennetk^On bieweil Æâ¢ ^^«'^^W er fnbc/bnó bie Jnnwobner 511 ©ofnln febwanj weren/wie bte in lt;5iït^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^ nee/ba bed?te er/ee würbe allee eine feite feyn / vn bae man vorn (Oeer ^ice. ^urbe tn Jnbten fdnffen B^nnen/âVnnb name alfo fein weg wiber anff jnbien/ von bannen aujf^brmite/vnb vonOrmiie bamer wiber gben 0nM«9, Caire ba vernam er bae 3llfonfite be paynagejïorben were, ^Onb wie *^®â^^' er tm Ãnn batte / wibcr nad? Portugal 50 bebren / ba fanb er 511 allem glucb z.PtfpantfdterJuben/beren einer bieà Kabt 3lbrabam/vnb wae nbsp;nbsp;nbsp;^^â bitrttgvott^cge / beranber Jofepbvort Camego. 5gt;tefer 3ofepb b^f'^X^2êbi-,7^ nad? bee Petri be Coitilban verreyfen / bem König Jobannee ange; bumâ
$«gt/wic er 511 Caire gewefen were / vnb bette bafclbfl von Ormue viel ^Rpboe boren fagen / and? von ber l^anbtternng vnnb Kaii|fmanfd?ajft/ bie
«tan von bannen in Jnbten führet. Dnbauf bte|èrvr(ad)fd?tcbetjbn König Johann $u Kabt 3lbraham/vnnb gab jhm ^rieff an petritm ocCouïlhattvn^lfonfumbcpayua/bartrtncr^nenfdtrtcb/woftealb bereyt bae jcnig/berbalben er (te anfgcfd)idt bette/gefehen vnb erfahr
Peuhetten/bae (tebennmttbenjweyé Jübenwiberju rüdjógenlfo aber ntd?t/ bae fte jmtn fd?viff ten 511 wij^n theten/ wae ft^erlcrnet ber/
^n/vnnbfoltenÃcbauffehöcbfl beÃeiÃen/ ben preffe Jan §ufeben/ 2lud? folten fte ben Kabi Abrahamgben 4gt;rmue brtngen/benn er bett bey feinem (Ãefetj gefd?woren / nimmermehr tn Portugal511 Bommen/ er bette benn vinor bte bcmclte ©tabt Ormue gefeben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^^^â
2(uÃr biefee fd?reiben lieà peter von Coutlhan fein bebencBenwb wr vïnbjnjteben fallen / vnnb fertiget alfbalbt ben Jofepb ab wit^J'J^^JJ ^vteffen/ an benKonig / barinn er bem König er$clct allce wae er in von pom;;* Jnbia vnb ©ofala gefeben bette/ vnb fd?idef (m aud? bte lt;Deer Chan tc/barin er ber Ãrter namen/barinnen er ge wefï / auffgc§cid?net batte, ci^.nre. Vnb tdi glaub/bieweil er bé Kónig febrieb/ber Iftbiopifd? Kcyfer wegt; re ber PreÃe Jan / fo fcy (mberfelbig name in Portugal alfo blieben/ benn in (eine Kónigreid? wirbt er nit alfo genennet/ wie id? be^rnad? fagt; gen wil,2llfbalbt nu Jofepb hinweg Bam/ joge er mit Kabi3Lbrabam gben -Ãrmue/vnb nad? bem er fm bie ©tabt gezeigt hatte/ führet er,« an bie enge beà roten(V?eerÃ/vnb wife jn alle bic ©tübtc/bie bafclb(à ge^ «gê finb/vn febidet jn barnad? wiber in Portugal/mit brieffen an ben Kontg/melbenbc; was er auÃ^feinen befehl be 2lbrabam gejetgt bette/ a à vnb
-ocr page 538-^tftorta bn «ften ©cÃtjfung
., . nbsp;nbsp;vttband) »»»ferner «yft / We er vor beere lt;tnbe6pre(le3»»®â^ââfâ*â
CaÃ^7bi^ ^bnn/xedä^c erfo bnlbnud? fómnmc.'Vnnbnle erbnbin tante/wlt;:t'igt;«*^ von Sein 2keyfer / ber jur fclbtgc $ett3tlc^rtnbcrbte^/febr wolcmpflt;»tgt;* genvnvbergab jm einen brieffvon |ctncmt?crrn/be Aonig/bawb«^ rtroflcfrenbcinpftett^/btcwctlcö vö einem Cb»^flltdgt;cn2\0nig/ vnW fo wetten Innbe tarne. quot;Vn wiewol er bem brieffnie 50 gar gro|fcngU«^ bcn gnb/ntebtö beffo weniger tbete er bé peter von Conilbn grojfe ebv« an rngab jm vil gefebenef c : Dn wie er jn wiber nb^uferttgen gebaepf/ ftavb tvivn tarn im einer nneb mitnamen nabn / ber weite bem peter von Couilbnn mt ericuben wib beim ju^icbe/nod? and) feim 00» / wie namen Ãöautb ber im nad) tarn. Ãberwege er bafelbfl bliebe / bergeiïalf b$ er bernaeb in Portugal nit wiber tomen ijl/ vn bat ber Aontgaud) bemad) nid?t6 mebr von im vernomen / vnb hielte bafûr cr were tobt.
6piX,
Creöen^ bvieffvev^ amp;£(Vna^
peïetvon ContlbA»
bUivet »î»(?. ^tfergcflaltwarb bem 2xónig bericht getbanau^ ben briejfen/ welche bife 5wcen Jüben brad)ten. ^e tam and) nad) ber $eit ein ^imdb geü Ciffebona a 11(5 prejle Jatte lanb/bê bcrliónig gro^ ebr eijcigt/b jaj* te bem König viel gclcgcnbcit vonprejle 3â^n6 lanb.îùa nun berKe/ nig alle bife obctjclte vnterrid)tungen batte / cnrfd)lofKr fid)/ feine art) fcblag ^nnerfolgê/ nemltd) bic Jubten 511 waffer §11 crfvibre.Dn befahl berwegen $wcy tleiner ©d?ijf$u madien/ Vnb warb einer/^obannbe Kraganccgenant/bc6.K0nig6 jAgcrmci|ler einer / ^n Commilfariert vber baô l?oln bas bar^n abgebawenwarb/verorbnet/vnb warb ba$ l^olQ gben Cifjebona bracht / in ein bau^ baô man Cafa ba mina nen# net/im Jartaiifent/vicrbunbcrt/viervnb neunzig. âDubwieberK^) nigbie échiffe wolt anbeben mad)en julalfcn/ jlarb cr im Jar 149 ^in ber 0tabt 3luor / »nb tarne im nach ber grofimcchtigcKónig if nta^
edbifftti ^nOtê «bge feWtSt.
»494*
^Smanuel
pwwgS. »u^l' ber C wie midi bcbiinctt ) von ber göttlichen furjïchtigteie erfo)/ rcnijlworben/ biefcertónbigungber Jnhienjutbun/barburdiVrtfer heiliger (ölaiib febr erweitert ijl worben/vn bau 2vóntgltche Pau^Ãü^
povt»34l/lob vnb cbv erworben.
SmantieU# lob.
^evötrtAttà iovenço.
Ãewtd.
C@ ntin ber König ^manuel einee gröfjern gemfitô/bcnnbcr ^|,gro^3llâ¬^anbcrwar/jad)cn/ bie ber (V?cnjci)lichennaturvn»rtóg* ^^Ud) fd)emeten/an5iigrei ^en / fat^tc cr ihm fur/gleich im anberrf Jar fcmcô Königreiche / biejen gefchrlid)cn vnb abcnchewrlidicnart) (ehUg/bie ertûnbigung ber jnbieiv vorjnnemen/ ÃDar$u ibme bie bo rtd)t/ bie ihm feinVorfahrKömg Johannes gelatjèn/ vnb was erber» halben befohlen vnb verorbnet hatte, febr bienlich waren. *Vnb befahl erjlltd) einem^ctbinanbCoren^ogenant/bc6 Paufes Cafabamirt«» ©eha^meijlcr/bas cr auf bc Pol 15 fobey König Johannis jeitenba» hin bracht war/$wcy0chitfmachêltcipc. 2gt;:erclben ab fieanf gemacht/ warb bas einc/fo von uo. 5aflèn/ber^ngci 0. (Gabriel/ baaanber vort ^â ^â*oo.fa|pen ©.Kaphaclgcnennct. 5» biefen ©dnjfentau|p:tber.Ko» nig nod? von einem ©chiffmann/mit namen^errio/auf ber 0tabf jCagos / ein Caraucl von 50. Ja jfen / baô nennet man nad? bes öchijr manns namen 73crrio/vnbnod? ein ©chijfvomoo. Jajjen/vwbeiitcrt ber 2ltrcö be Correa hief. TOnb babie ©d?iff fertig vnb aufgerófl wa»
uionteinov. jj^n/j^gjcc tier Köntg ber ba^umal^u (Poncemor mit feinem erjleng^» mahl ber Königin jfabcUa war/im Jar 1497. einer feiner îDiencr/mit eÃ^* ^â'â^^^ Dafco be ©ama/ber auch König Jobanfengebienet batt voo
-ocr page 539-3« gilbten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?
ë^ bevSMbt Diittp bk etn Pforr am (^Ocevt(l en eine ott Campo du^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
«^ gebiÃen gelegen/ bwrng was/jw einem oberflen iOäuptman bru/ J'^^y â ^quot; bcr bicwetl c^evöOeerfibtffnng/vn was ba^u von nôten/febv erfahr ^* â^euw^v/bannevbem S^ontgreteb gvoÃe bienfb gerben/ aud?Yrnr er ek HC8 bobe gei)Ã6 vn ber rechte GOnn/ bife fachen $« jrc enbe/bc« Stenigs OâïBerctt nady ^n bringen.IVeld^e /m and? ber itonig ab er jm ben be# rcblaufPegt/junerflcbêgab/vn befahljm mit crnfl b^ er fid? weite be# lt;ttbettcn/bcmgutê vertrawenvn situer (id?tfo er$n/m bette/ gniigjir/ tbiinb$ wolte er Æ m/wo er folcha alfo tbete/groffe gnab erzeigen / wie er jtsn^h*^ ^«d) aie halb anfieng / vnb gab fm ein Compterey fampt einer jbattli/ »crbetliuxä wen fuma gdbe/fd? auff bte rey fe gefaket 511 mad)cn.^r fertiget and? Wîitjm fetnen/bcô Oberle brnber/paul be (Ãama ab vn einen mit na? pcuius öe ^^enriiclanó Cocillobie betbe vonbes Aóntgó bofgefinb waren/ vnb lente biecin jebe groÃe fad? 511 cnbe bette bringen mógê.^r befahl auch Coctiio. ^em^artbolme 5)taó / b$ er mttfmmjrer Carauel bif ju be ort (^Otne ^enant/fdbren folte. Dnb bic weil ee nit möglich in ben fhiffen bic ^um ^â^leg genÃret warê/mebt fpeif vn prouiant 511 führe/ bic leut bic bar/ inn waren ju vnterbaltcn/ben bif an bas ort ba man waÃer lebet/ mit nnînen 3goaba 0.^raô/ba6 i|î 0.^laÃu6 waÃcr/bcfabl ber^^ónig TCgoaö« «. M bgt; febifffo vó3lirc6 Correa Bam/mttberprouiantgclabcn würbe/ j^i^R »â¢Â»Pâ O5 folte mit bcr ^rmabc bif an obgenant ort ö.^lafq fabrcnbafdlÃl â^â^* fdten fic eó auf laben/vn folgcnbö verbrenne. 2116 nun ber Ober fî alle fdneabfertigung buitte/ nam er vrlaub von bê 2iónig/vn bam mit feb â^enanbem Hauptleuten gbenCiÃebona / ba verfchutfer/ bae bic ^rz nm^a vcrfamlet warbe / vn Ãeng bemach auffeinen Sambflag ben 8.
3nli) / 2lnno â¢497« 5« 0chijfen 51175clyn / bas ijl vngcfcbtlich ein WethjonCiÃcbona/mitallcm feinem *Volcbba6 waren »40» perfonen'^*' ^â' infamen. quot;Vub wie fie $u ben Schiffen fren weg name/ fam bte Proeeà duf vnfer 5rawcn *Kird?en ^u ^dyn/bj ein (bundle 2Vlo ff er 0. Hic/ ^onymi Orbcnó ijl/ vnb gicng feberman mit berfelbcn Procef barfuÃ/ ^J° quot;^â^ ju einem Ãetbroeb/ vnb mit einer brennenbe ^cr^cn inber banbt/vnb ^®^®/â^*^ fuuge bic (Hônehe.^ey biefer proccffió war ein groÃer tbcil bee volets duà CiÃebona/bercn b$ metfîc tbcil vonmitlcibcn wcyncte ben fie bieb Ãubafûr/C6 würben bie fenigen bic ba5110d?iffgicngcn/jr lebê laffen. ^dfic nun alle/ bià auff ben Oberfîcn vnb bicanbern Hauptleute em^ Sefeffen waren / buben fie an bic 2lnctcr aufÃubeben / lieÃen bic Segel SJ'*^*' megen/vunb bereten fich auà bcmÃtcÃcnbcnIVaÃcrju tbun. 3gt;er 0 / ââ^ bcr|ï war in bem Schiff bas S. (Gabriel hieÃ/vnb war einer peter ÃÃa'; petrus ﻫ* langucr mit namen / Pilot ober Ãbcrfler Sch tffnmnnbarinn/ ber war i*quot;âgt;ââ**» dud? §uuor bey bem oartbolmc ÃDiaóaló er ba8 jnfantcnTÃalfcr cry td^/Pâlotgewcfcn.ï)cd Ãbcrfïcn23rubcr warinS.Kapbaelà fhif^ r«nicolau6 Coctllo in bcr Carauel'^errio / vnb bc6 OberÃen ïgt;icner einer (Bonfalo Ãomcó war Hauptmann vbcr bas Sd?iff ba bie pro/^ prouwnt uiant jnnen war. Ãöcr Oberà befahl/wo fie einanber burd? vngewitter ölt;Vâff« 'âerliercn würben, fo folten Ãc ben weg^uber ^nfclbc6 groÃen Haupts Ucmcn/bawoltê fic fich wiber famlcn. 2llfo ful?r bcr Oberà feinem vor/ fenomenen weg nach/vnb bam ben achten tag/baô erber Canarifchen j^Zits^ Jufdnanfichtig warb. âX)onbannen fuhr er weiter /vnnb wie er vor ^^luIVaÃcrXiobcoro / basiÃbicgulbcn quot;Sad? genennet / vberfuhr/ csóiöe« âum ein Hebel fampt einem folchcnvngcÃÃmmc / bas bic Schiff von ^dg?. ünanberbamen/ bcrgcÃaltbas fic ad?t tag langalfo 5erthcilf/ihren a ià weg
-ocr page 540-^iftortrt ber aften FÃiffim^
« % u we54uffb4ó3r«ttcl0a«ptjunrttttctt. nad)4d?r wgen/wicp-^ni^^ ©mvnnpt (g^m^j/ VCtcolaud CodUo/134rtbolmc Ãgt;t46 vunb ©onjab^ow«^ febon wibcr $uflt;*mcnBommert waren / funben pc ben 4gt;ber|iennuff «f' nen GOitwodxtt junbenb/ X^n nad)bcm fic ^n mitotan (5cfd?ôçba6 tie 4bfd)o|yèn/gc3ró||èt bartenrnnb mit ÃDrenneten / tarnen pe 511 fbwâââ fein öd?t|f/vnb fprad?en jn an.Ã)eö anbern tage ben^s. tag JnW/t^âi* Tnriila s ^er^^bcvlitmrbcrgantjcnroftinö. Jacobe Jnfel/vnfubraneU»^^ PauU. ' *« einem ort bae praya be ©,(V?arta helft / ba faffet er in ficben cagcit 6djiff gc^ füft waÃer/rmb Ue^ bae gefd?Abigt an benSebiffen/bae von bemvnglt;* beJRft nbsp;nbsp;Witter febaben genommen hatte / beffern / vnnb von bannenben ^ tag
3ugn|Â¥t fuht erab alà erl3artholme idiaà wiber vmbgeÃndf hatte/ ber benn von bannen wiber in Portugal antam. 31)0 fuhr ber -Ãberff Caput bona fort nach Tdejl/ftraebà nach bem iOaupt ber guten hoffnung/ vnb gab jpek nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fid) mit allen feinen @d?iffcn auff bae hohe (^ccr / ba er bie (Senate
^Ingjï/öcptcmbervnbóctobermitgro^èmvngewittcr/voniriub/ nVeev ^^3*^â^ 'â^^ ncbel/fd?ijfete/berwegen fe in groÃer gefahr waren/ vnb fa« â heu ben tobt offtmalà fo viel ab vor äugen, i^ ià ficb aber bie $eit wibet 5ce«öc «uà bcgab/b5 ber Ãberfï anf lanb tomen mod)te / nam er feine wegbrauff «nfebwiig â $u/vn auffeinen ©ambftag be 4.tag Houemb:vngefchrlid? vm?. vht Dea UnDs. triegten |tc bj lanb inf gefid)t/barab fte fehr froh warben / vn gróf ten alle OÃuptlcute mit einanber ben -Oberfren/ vn hatte all jre 5^eyertagà tleiber angethan/vnb Uc,fen auffben ©dn|fen jre Jenkin vnb panier Ãtegen. Ãic thete fid' nahe $u bem lanb/bicweil cà aberfnenvnbetanf war/bcfahlber -öberff man foltc fid? wiber auff bie feiten geben baà f« benaud? theten/bif auff ben volgenbe idinfag / ba tarnen ë wib anf TemSepte- Umby vu alà fe Cà rcd)t tuf geweht brad)ten / ba fahen fie b§ ce ein C0i^'' trtonahs. i^x:nà dni$ lanb war/mit eine groffen bufem/vitb ba fie befu nben b^ ^^^ fehiff fieber auff be Ãmtern bafdbft lige mod)tê/ befahl ber Oberftbaà Portui s. ^lt;^^ foltc füf wafer fafep/vn nennet b$ ort Ãngrade S. Helena, baà in Helena. Ã.tbclenentrafen. idieX^cutbieinberebenebiefcà Canbà nid?tweit von bem l?afcn wohnen /fmb / wie vnfere Ceute feibther erfahren hlt;t'' jemwobner ben/vontleinemCcib / befÃlid) von2lngeftd)t / vnnb von fehr bra#^ ner farb.Wenn fie rebeten/fo meynete man fie feuff^eten/Jre tlcibung ift von etltd)cn èhicr heuten gemadit/vnb (tub auff berjran^óftfeben happen art gemacbet / âPmb jre fd?ani haben fie einart von hólQCbtn febinbcln/ bie |inb von fd)ónerarbeit. Jr IVehre fmb hól^cne ©ebwed ⢠ter/auf einemlOolQ gênant 3l$ambulo vnb fmb gebrennt, vnb h^ïtcii an ben fpi^en ein art von etneà (Thiers hörnern / bie pub aud? int fewer
2(?«mb«tlt;J Waffen.
©pct(è.
lt;7ïcu5gcU
lt;gt;wtttâè.
0. Jacobs W^rlpv.
geweft / vnnb braueben bafelb für eifen/ vnnb mit benen lÃehre« rer^' wunben ftc. Jhre fpctfciffïVurçcln/^lOeer Wolff vnnb Walfïfd)/bereit in biefem t^afen ein gro|fc menig ijï/fic effen auch Wafer Kaben/Car'/ moranà vnb ^tgretten, vnbtlcinc (Bcyflin/baber Eifern von tompt/ â(Turtcltaubcn/^ercben/ vnb anbere ^hnr vnb (5euógcl/bie bas lan^t benn tregt.if à fmb aueb tOunbe barinnê/ wie bietOunbc in portage bie belle aueb alfo.2lls nu ber Oberft fein öd)iffgeancbert hatt/befahj er/baà man vmb ben tOafen fuhr, vnnb befehe / ob nicht etwan ein pp Wafer barinn flófc/X^nb als er niebtà befanbe/ba febichet er nicla«^ Cocillo mit feinem 0d)iff baà er an bem Canbt hinan ff fahren folteZ bif erfuf Wafer ffmbe/ baà er beim thete/vnb fanb cà vier dOctl we^à von bannen, bafelb ort nenne ter©. Jacobs waffer/vnbbafelbf fpp^ er Wafer für bie gannef ou
-ocr page 541-Su ^nbiftt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4
^cô anbeen tage gkitg ber Oberfî/fampt ben nubern lOitnptku/ «tt/Vttb einem tbctl fetneô voices auffe Cnnb/ vnb wolten befîcVttgett/ ^^6 fût Hcut bnrinnen wobneten / vn ob er erfabren modxe/wte weit ^8yottbrtnttettbi|?5ttbem t?4nptbergutettbo|fh«ng were / benn we/ â njcvumF» «er er nod? fein pilote wnjïen baflelbig eigent lid? nid)t / nn(5 vrfad^en/ biege unsi ^lt;^6 04 berfclbig ©fbitfnwn» mit ^Artbolmc ibinö bafelbjl gewefen nbsp;nbsp;nbsp;-^vor
Wén fïe im wiber bennub fahren am morgen nufgefabren/vnnb alö mâ Ãnu V^S^ten reachtwinbgeb^bt / waren fie bey nad?t vor biefern lanb fûr^â ÿj^S^f^brenZ vn von banen batte fie fid? auff bie feiten gebe/ alfo bad ncbifeó lanbö bunbtfebafft nit bekomen mod^tê. Xte war aber bod? vn^/ S^fcbrlicb brei,ft g GOcil wege auffe bod) ft von banen bif ^u bê t?anpt,
2Hó nunber Oberffe auf gangen war/vnb burd? bae Canb $oge/ hangen bie vnfern einen'^inwobwr bee lanbô / wie bcrfelbig eben tgt;o'/ ^^»«fef t« ^â3 lt;tnf nam an einem ^rbenbügel/ ba bie ^ten baà l?ontg on einigen S^*â^^ i^lt;#btngemad?tbcttcn. lt;lOitbemfelbcn$ogeber-öberftwiber$nben® ^^iffenjumitfrenben ,/ benner gcbad?t er bette ein 2gt;olmctf4?en be^/ f o^en/welcbeö jm bod? anberfî gerbtet/ ben aller feiner 5)olmetfd?e bie î^*^^^/^«*^îgt;tlt; tlt;wei^ feiner 0prad? etwas vcrflcben. $)a lief jbm ber ^^7ë ^oerfî $u effen vnb jn trineben geben / vnb er af vnb tranef von allem epc«^ mk ®âtö man jm gab. tön n n ber -Oberft fabe b^ man Æ n ni t verfleben Bunb# te/ba lief er jn bes anbern morgens wiber auf fetjen / vn hatte /m gute rlctber ange^oge.iOtefclbtgen hatte er/ meines erachtens be anbemge/ p^^^^ntia wn/ben bes anbern tags hernach tarnen jrer vngcfchrlid? »y» an bas /^lauttcx ort/bavnferefchiffe jtnnben. löagtengbcrOberfbauffs lattb/vnblief exemplum. etliche an^cigungx'onirârç/djolbvnbôfen Perlen herauf bringe/j» ^ernemen/ ob fie folch bingaud? benneten/ 2lbcr an bem / bas fte folcher ^«3 aller nid?t hod? ad?tcteit/ba ertante ber Oberfl/ bas fic nit wuffen 'â^ö es were, ^agab er jbnen0d?eUcn/ mc,finc King/vnb Hein gelbe @lt;beHlt;» wümj bie man neneröcitnsbarab fic fehr erfrewet wurbemDo ban-^ b^soi^^'^ ttenan bif auff ben ©amfîag hcrnad)fcamc vtl volets $n vnfern fd)if'/ fen.'Onbcfjelben tags/ wie fic wiber wolten ein feb nach feine 2?or|f gc^/ hen/ba begert einer ber vnfern/mit namen 5erbinanb 'Velojo/b fre art 5etötn4tip0 Jnlebc^emgcwufl bette von bem Oberften erleubnus/ b$ er mit jn go V**w» hcitmochtc/baserlcubtccrnnmchrfcines vngcflnmenanhaltcns wo 3ett/ benauf gutem willen. IVic er numitjngieng/ba fengen ftcelncn UOcerwolff/bcn brieten fte von ftunban/vnten an einem 13crg vnb ap fminvorfbrriaditmal. ^ber wie ftd?shernad?bcfanb/fo hatte bas ^anbvolcb ein anfblag auff bie vnfern gemacht / benn bicfentgen/mtt ^«itcn^crbtnanb âVeloso gieng inbem/bj fk (chicr^unad?tge,fcn hao ^t gt;t/|d?tcbctcn fte fhu wiber 511 vnfern ^lotÃchiffen/bie nahe babcy wa? tcn/'X)nbals ervonfnen tam/jogen fic im allgemach nach. ÃDaernun verrbS^s an^slOaffèrtam/ba affen eben bie vnfern 511 nad?t. *X^ttbalsbcrO) tentai« an berftbas gefehrey vernam/vnb fabe barbey baf basCaubtvolet einer ^â^ç^^^*^ nad? bem anbern hernach tarnen/ ba beforgte er / fte würben f hm einig ^^yb 511 jufügcit vutcrjlchen/Dn lies berhalbcn bas effen vnterwegen/ *nb fprangals halb in feinen Hachen/vnnb führe anf Canbe / wie bic anbern Pauptleutcglcid?cs fais auch theten / vnb waren vnbewehrt/ ösn pc meynten nit b^ biefe lt;Ãorcnb5 jenige thun folten/bas fte theten/ ^enpbalbficvnfcrerHachenfncn worben/ba gaben fie bie flucht mit Stoffern gefehrey. 2tlf halb tarnen anbere/bie in eine walb nahe barbey verborge warc/bie lieffen auff bie vnfemCiube fte auffs lab gtengc3^u/
A ii# , vnb
-ocr page 542-^(gortoAer aften ©c^tffung vnbfcb#f|cn)bre3Ljlt;t3igt;yc6iitrie/blt;cge|lgt;tlc/blt;i6 W«»»(lt;«»mlt8^ fcr cil ftd? wtbcvtttbtc Ãd?t|ftbun muffen mnb führten gUtebwol S^^i« â -ïf*^*^binnnbDclo^omîtfid?. quot;VnbÃhalbbte lt;V?a«nfabett baehievte wnnögt, * f«*^tt wider in ©djiffen waren/ ba $ogen ft e ab. 31 ber ber 4gt;bcr|î w^v^ verwunbt/ mb fonfïnoch brey. âVnb wtewol bte mfern noch bafelbff bUeben/fo tarnen bte (VOoren ntd?t wiber / mb auf ber »rfaw^ tunbee ftd? ber 4gt;bcrfl an ihnen nicht rechen.
^Da^hrUtgapUeC
(^rV^ci^^^â^â^nimbcr 4gt;bcrff ftch mit frifchem Tüaffer mnb iieifh verfehen hettc/fuhre er auffein ^onnerflag ju morgene/ bettâ®* GKx^tagHouembriöab / vnnbverfolgtfeincnwegan^bemhoben
0ttt«:»tnîgt; (VOcer/mit einem guten ©nblüeffeniVinbt/bad er ben ©ambffag 5^ Caput bonte abenbtbaÃioäuptbergutenhoffhunginf gepchtbetame. âX)nnbbtcgt; J^^^quot; wctlihmber©«bIVe|fen winbjugegenwar/anbaôiOAupt/baônaev norb4bft6ubwcff gelegentfl/an^ufabren ba blieb crauffbemh®'' hen(V?ccr / aufffeiitemvorgcnommenertweg/folangbcrtagwehtcw mb $u ftod^t führe er bem Canb 511 / mb bad muffe er alfb bif anffbett volgenben^VDitwod^ert/benio.tagtloucmbrtöthun / bcfjclbentdö^ fuhr er vmb bad iOaupt/vnb volget ab ber feiten nach / mit einen^âJ'' wnS. *quot;* ten nachwinbe. Dub in bed tan^eten ft e für ff euben in allen Ãchttr^' 5olwff. nbsp;nbsp;eintTangben man nennet yoltad/ mb bli^nfbrepofaunen vouwen genber guten boffnung bic fte hatten/mit lt;D0tU6 bülffe bad fhentg/ P pe ptehten/ju pnben.Wie pe alfo lengeff bem Canb fuhren/ba fahen M Wbe. nbsp;nbsp;nbsp;auffbem lanb fehr vielgrop mnb tlcin âIPiche/welchcd ailed nad? pinet ^»fi^* nbsp;nbsp;art fehr grop mb feiff war/aber Beine peufer vernamen pe/vnb ea pnb
auch $war anbe C^cer her Beine gelegen / fonbern alle bap in bem Unb/ 3i«vobt»lt;u ^ jjjgt; ||,|jgt; ^((g von Arbeit vnb ff roh g ebawet. ÃDad jCanbcvolcf iff ^^^^ fehr ph warmer färb/vn Bleiben pch wie bie Inwohner 0. lOelcncn H*^^ fenrebeaud? alfo/vn brauchen bie IVehr ^jagayed genant/ ebenber* Regions nbsp;maÃen/ pe haben aber noch etliche quot;Waffen weiter / Sad Canb ià Py fertüftof, fvudhtbar an ^äumen/mb hat vielquot;Wafjer/vnb in groÃer menige/ol'' UrnechpanbemlOauptgegenber (V?ittagd fetten511. ^diffauchein t?afe bafdbÃ/ber gehet wol fechd mctl wegd vmb bad lanb / vnba M^ hinein fehrct ip er auch wol fo brey t.
2lld nunber 4bberp vmb bad i^aupt gefahren war / baBarneet gleich ben0ontag hernach/ ber 0. quot;Katharinen tag wad/an bad orth S. Bt^if- nbsp;nbsp;0,23laftf bad ià 6a^ eV?ctl fenfeib bem Bgt;aupt / vnb ià ein groÃer Pap g Æ Â®;^ ^â allen Winben oÃenaupgenommen ben Horbwinbt. î)ad Canbroln ià fehr fehwarg vnnb pnb mit freuten beBleibet. 0ie fchlagen Plt;h «»^J xvefFett, nbsp;iVaÃen von holg gemach t/ bad im fewer geweà ià / vn haben an ^^^^ eines eifend anbe^iQenein tOorn / ober ein ^cin von etwan einem jeupb«n# ^hier/^uch worsen pe ftch mit Ãeinen. X^iellflephantcn pnb inbiefe^ arf/vnbfehrgrop.^luchhatedvberbicmaÃenfchrgrofÃjamc-Cxhpw bie fett vnb vcrfchnittenpnb vnb etliche haben Beine tOorner. ÃJiefeP teÃen brauchenbiefe (VOoren^umreiten / vnnbfattcln ftemit em^*^^^, von 0Attelnwic man gemeinlich in CaÃtlia thut/ von holç
Datteln. â Ã)nb oben briber legen pe Ãecfen/ber geÃalt/ bad cd ben5rawcn öaf tcln/bic man in lOifpanta hat glcid? ft het / barauÃfegen pe Pÿ wen |t 0lt;bfèrt. nbsp;nbsp;vber lanb rey fen.2lber ben 4gt;chfen bie pe verBauÃen/ober gegé nnbet
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;Wahr vertauphê wóUen/ben Ãeden pe ein Ãecfen burd; bie ^^Ã^j^
-ocr page 543-Su SnWe». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5
®Kfcm trafen/ vugcfcbvltd) brey ^Irmbrufl fd)ûf6 tin (V^eev/tf^ ein 3n'^ *- nbsp;nbsp;«,«
v^/^lt;* spolie menge ber (Deer Wéljfen ifl/ bte wol fo grof? nU gnr grop uneven ónb/vnb ItnbgefebrItcbcCbïcre/brtben lange jeen/ vnnb (inb 1® reef bas pe bte Cent anfallen/vnb haben fo etn batte bant/ baà man be mit feetnemâÃdKjfeltn / wie parel? ee and? anff fte gcfd?oÃcn wirbt/ biîtd?ped?en ban Oïc brüllen wie bie C^wen/vnnb bic jungen fd?rctcn ''ââC bie jungen ©cyfjen/vnb (mb in jo ld? er menge/ bas bic vnfern eines tsgs/wie fte vor bte lange weil in bic Jnfelgefabven waren / wolbrey taufetugroÃer vnb blctner faben. A^o ip and? ein art von âVbgcln in Y^POâf^l^/^i^ ticnncn fte Ãotiltcatree/ bie pnb fo grof als bic (Sen^/ öotthcAi^ pKbenabcrnid?t/bcnnftcbabcntcnteÃngfebcrn/ vnbfd?rctenwiebieâ^'^â ^jet^tle ber 4gt;bcrp in ben OafenanBomen war/befahl er baó©d?tP/ ^timt bie proniant war / anfjnlabcn / vnnb lieà pc in bic anbem öd?iptbnn/ vnnb lieà eebarnad? verbrennen / vermag feines haben/ ptow^nt bcfeld?ô / X^nnb vber bemfclbcn vnnb anberm bradât er 13.tage 511. ««ï»öeiu ©en Freytag nad? bcm er anbommen was / wie bic vnferninjhgt; *^Ctt6d?tPcn waren/vemamen fte vngefehrlid? nenn^ig c?0an / ctlid?c «a bem gepab / vnnb bieanbcrnaupetltd?cn erhabenenhóbetn von ^tben / ^ä^lÃbalbfnbrcbcrOberp/famptbenanbcrnfcineni^änpr/ Vcrfcbimö ^uten ans Canbt. Onn ware jeberman in ber Wehr/ vn bas lt;öefd?iiQ oetekb^» ^«pben ©d?ipcn jngeriebt/ benn fte fnrebten / es mÃd?tc p?ncn begeg« tten/was jhn in Ã. t?clenen trafen begegnet war. »nb wie bte 6d?tpc 5nncd?paitÃCanbtwarcnba warpöer-überp ©d?ellcn binanÃ/bte// fdbigen lafen bie Dooren anp/ vnnb tarnen fo nahe / bas fte jbw ctltd?c jn^tê kR« lt;^nà ber hanbt abnamen bie er jnen gab / bes er ftd? benn febr verwnm navrefd^cu betrebenn er hatte von^artholmc ibiae vernotmnen/bas fte vor jhm ^^^^â ni^.^f S^Ãobenweren/ba er bafelbpgewefen war. iba er nn fahe bas fte fogar fc^votepw 5«mwaren/gicngeranpsCaitb/vnbvertanPt jnenroteparet/ vmb wt» t)clpcnbeinc 3lrmbcnber.
îbcsanberntags/ basipbcn©ambpag bernad?/tarnen vnge^/ fthrltd? 200. eDoreneDÃntter vnb Sümber / vnb brachten $wolpOd?^ fen vnb vier tremel mit Ãd? / ^Onnb ba bie vnfern anps Canb tommen wren/bahübe ftean mit vier PfeipenjupfeiPen/ bicxveren^uÃimen gevtd?t 511 vier pimmen/vnb lauteten vor (Poren wol genttg. iba bifes ^^fl^ââ^^ ber-Ãberphoret/befahlcr/bas manbiepofaitnenblafcnjolt vnb hn'/ pfeifen, ben an mit benvnfern$u tanken.(Pttbtefem fpiel/vnnb mit tauPung inoven ta« ber 4bd?fcn vtib Pemcl warb bicfer tag $ubracht.ibes astbc rn tags/ben ^|^âi'j'fcn Æquot; 6ontag/tbetenftebcrglcid?cn/ vnb tarnen vilmebtCeutbennjnoor/ Srawen vnb (Panner/vnb brad?ten ein herb 2^tjbc mit jnen.Dnb wie bievnfernein4gt;chfentaupth«ten/ fahenfteetnatÃaljungcrdOorcn incinempolQ verborgen/bie ber Eliten Wehr verwarten, ^as baud?// nbsp;nbsp;vS
tebenOberpen ein an^eigung etnerverrhätcrey feyn/vnnb befahl ber^ borgen, halben/bas bie vnfern wibcr htnberÃd? ziehen foltcn/ vnnb ftihr an ein fieherer orthbennbaÃclbig war / vnb bie (Poren 5ogctî als neben tuen/ vnb gcrab gegen jhtt vber hcr/ba peig ber Oberp mit bett vnfern bte aU legewapnctware/auÃbcn©d?tpen/bahubeÃd?btc(Porenan5ufam// Icn/als woltc fte mitben vnfern fddagen. Ã?a |old?s b 4gt;berp vername/ biewciler jtttcinleyb$u thunim fin hatte / terct er wtb $ubcttfd?tPen/ Vnb batnit er ein fehrecten in Ãc brechte/licÃer 5wo^Ãd?fe!t ab|ehicfpn/ trtoven fîiegt; bariton fiealÃbalb Ãohen/mit folchê fehrecten / b^ Ãe jre wehr bahinben v^^órge* l«P«n. nachbemlieÃberOberpein @eul mitbem portugaleÃfchtn â^â®â
Wapen
-ocr page 544-^ifloria bft rt(îfn ® ^iffung
TOopoi «nffbusConlit rtMffncbKn/frtmpt einem Creue/t)««!«â*^^'' Kc Wap^rt (^^««/t« ^lt;d ^îlt; vrtfevrt nod) bd waren/ rmbworffen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.,
in moren# nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3Hô nun bic btey $cbcn tage / bic b er 4gt; b er fl in Siefen tlOa fen bu*- /
**â4»?*â^'^ bcruinbwaren/bajogeer binwegnaebbee JnfantenIVafferju/nW lt;**â* ⦠nbsp;nbsp;gîn ^j.^y j^g ^^,^ ad}tc tag ÃÃeccmbrtó/ bae war vnfer 5rawc lt;»â»pr^^jj
«na tag. *i)n wie er in ber fahrt war/ba erbub ft eb nuff 0.
Trtgefiöffl. ein greife »ngeflömme mit einem nad)wtnb/ ber gejtalt b$ bie0^n^ bee tagte bic Heine Qcgclnureinfehrwentgaijffgcjogcnbdttci^^ât rrtdA» Co^ in bee verirret fteb ïXielaue CodUo/ vnnb tam von ben anbern own (übvêtira fen/aberbierïaebtbernaehBameerwibêrjuibnen.
â'^*â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2)4 baevngewitter vergangen ware / brie g ce b er-über ft ben ij
ffibne^nfU. ^^^ |j^ p^ ^j^j gcfagt/ale bic ebnê Jnfelnbie ftnb feebnig (ÃOetlcn von©*
â¡nRl îwm Ctewç.
©frôltie
îSt«»®* bigcn nid;t würben vberfahren bónncn/l)ttb jogê bahin alle mir grep rtviivS- nbsp;nbsp;fenfreuben/ bicweil fte weiter bennl3artholmc^iae bommen watete.
âX)nb ber -Ober jl fprad? ihnen fr o lid; $u/vnnb fagtc:©ott wórbeibt^^^â hetffen/bae fte in Jubienfâmen.
^labile trafen/ mb funffGOeilweg« jenfetbeber Jnfclbee Creo^ee/ ba^artholme Ã^iae bie le^ce feul auffgcrid)cec hatte / mb ijt fÃnfrS®' ^â^L^1*; bendOeil vonbeô ^'^^^nrcniVafl'cr. èaeCanbt warfehr In bigvni g en jniet hatteittgucanfehen/mb viclâX)ichcebrinnen/vnb warbbaeClt;^nbt) lengerje bejjer rnnb bie l^Ainn groÃcr bcnnbic vnfern fuhren P nnh anbern lanbt/bae fu bifee aUce/wicid) fagefebê bonbten.2gt;cn0^*ââ*â' flag würben bk vnfem ber Jnfcl^nm Crenç anftd?ttg / benn fie fo ferr ab bae Jnfanten Waffer / vnnb bie anber nad?t hernadVwgejj fte gar am SLneFerfliU/ bantit fie nicht fur über fuhren. 2gt;cn 0onf^9 fuhren fie an ber fetten bic leng her bif atiff ben abenb/ ba verlief fte ^f, ©fh»tnöt. quot;ïVinbc/vitb warb ein Ojlwtnbt brauf / ber fame jnen gerab vutetatt/ gen/vnb berwegen gab fid? ber 4gt;berfl auffbae hohe (^cer/vnnb chef btf auffben2)tnflagbcn2o.tagÃ)cccmbrieanber6nichte/bennbaeer bem wtnb folget/ vn fuhretn malin bae (V?cer hinauf/bae anberm^ nach bem Zlanbt / X^bcnbiefelbtgcntag/vngcfchrltd? vm ber ©onn^ xvefïwtnöt, nibergang / fame ber 'Weftwinbe wiber/ber fnen benn nad^gieng. Ãgt;^ mil fte aber bae Canbeerbenné fónbtcn/lagen fte bic gan^e nach earn bem 2lrtdcr,A)nb bce anbern tage vmb $chcn vhr/famen fic in bie 3«* feljum Crenç/bae warbcy lt;^o.(V?eilnitfo ferraie fte mcyntenjn feyn/ war aber ber ^róme fdmlb / bie bce orthefchr flreng ftnb. 2ïc|fclbig«âi tage namen bic ©duffe ihren vorigen weg wiberumb für / mitgmfttt riachwtnbc/bcr ihnen brey ober vier tage wehret/ vnb mit bent feibigen ^^âiâ^*^ ^*2 burch bie ftróme/barfur fte f d? gefórd/t hateen bae ff« bid«/
^öaghierbfgapieet
quot;^^ffbenTVcylxnacht tag/befanbe ber-öberfl/Cwie er aufffdn^*^ wege fort 5ogcquot; bae er feebgig 60eU bic leng gefahren h«ri^ 5^«^^ ^â^IVcfl $ii/bae ijl bic rechte lini nach Jnbien $11/wie ihm in feiner im flructionbcfohlen war / vnb fuhr fort au ffbem c^Ocer on attjufahrem mengel on fo ^nng bae ihn an bcm getrâneb abgieng/ vnnb affen ihre fpeifenttege^ »Aflet. nbsp;nbsp;jal^encmlVaffcr. âVnnbwie fte allbercyt bee Waffere halben ein erbe'
nung gemacht hettett / bae einem ieben ein tagnid/tmehrbennek quartic bae ift vngefehrlich cm halb maf / gebürte ba wurben fte lt;tnn »49^. nbsp;nbsp;«inen SDonnerflag ben crflen Januarq/^nno » 4 9 lt;^. emee £4nbtö ^m
-ocr page 545-j ^7^^3/^Ãfîcbc6 anbcm tege bcy bevfiib^/aitbe^fev/bamft pees eb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
( ^^^^^? bcfid^ngcn mód?tcrt.IVtc pc dfo bnber fubven ba faben pc viel mo^cn
^^*^â^â^ 'â^^ ^â^HHcc / alle von gvopen leiben an ber lenge bee uibcn« U^^*^^®^'â**â^ ^**â^^^^â Oberfïen pc weren jrem anfebê nad) freonb^ w pub 3cfdgt;lacbte Cent/ vnb liep einen von ben vnfern anffe Canbe ^bre/ntit namen C^Oartin 3llfott| ue/ber vicrerley (^ovcnijebcröpra« Jn^rtiHus
y vnnbte/vnb einen anbern mie jbme / bic würben alle beibe wol cmlt;gt; ^l'*âi^* Plengen von bem lanbcvolcf vnb bem Canbrberren berbenn bafclbjï â®lt;bwar/ ï)crwcgenfd)icftcjbtnbcr-óbcr(f cinCcibvod/ lOofen/vnb â^votc Ãlacbcbaubc/ vnb ein3lrmbanbaup bupffer gemaebt/ barab Kbrfrob warb / vnb febiefet50 bem Obci'|tcn vnnb liep jm fcbr baw ^orenni vnnb anjeigen/ bas er ibw «tic gutem willen allee bae aup feinem jaqva fm^ ^â^pb geben wólee/ bce er bcbür|ftigwere/ Ã)a6 benn aueb^Oartin 3tU nbsp;nbsp;quot;n ^^ peuple ber jreÃpracb wol vcrflunb/bcmObcrfBcnalfo anjeiget/ bce er couliea,
â»olju frieben war. Dnnb auffbce tOerrenanfueben erlaubte bcr â ^^tt|ïbcmöOartin2llfonfcnvnb feincngcfcllcn/ bicfelbigrïaebtmic
^^5u geben in bae Ã)orff / barinnen er wolvete / wiepeauebtbeten, ^^«nbattebiefer Oerr bae/enig / fojbmebcr4gt;ber|lgcfebencftb4ttcZ
i nbsp;nbsp;vâ^3«jogen/vnnb mit gro|Jcn freubenfagte er vielen bic j bm entgegen ^lt;^«»cn/jbn 511 empfangen/ wie er nabe bey bae ort feiner wobnung ra// â?â®/pefolcenfeben waejbm were gefebeneft worben/ X^imb pc fd^lugen bopigVett an bic ballen feiner benbe/vnnb baPclbigc brey ober vier ââlt;11 lip er in bae iDorff ba er pd? bteltc/bam.'Vnnb ale er in bemgan« SS/gr^ ^«n «orff bemmb gangen war/ bamie man febc wae er an bectc/gteng gef^iun a» fern baup/vnbblelte ben (V?artin2llfonfcm vnb feine gefcllen fcbr J^cSSnaquot; ^ol/vnb gabfn ein lOunju epen/wie manbey vneauebtbuc/vnbein von Ãirfen gemad?t / vnnb viel (Vroren tarnen §u Æ bnen bicfclbt/
3«nacht. 5gt;ce anbern tagceaber fd/idete peber tOerrwiber juben ^fl)ttfen/ vnnb brey bcr feinen mit jbnenbte mit Dönern gclaben wa// ^^fj,ïâ* Jlt;n/ bic febendte er bem Ãbcrpcïi / vnb liep Æ bui barbey ptgen:^ bette ChtiHen ^^öjbemge waeer jbmgefebendt/ fd?ondncmgro}jcnDcrrcngcwtc// âââ lt;amp;ó»««# I5u/Cba6 war metnee bebundeneber 2^óntggt;bcnn fo viel bic vnfern in r^ufftagen/bie pc ba waren / abnemen tunbren fo waren viel Derren
1 â*^^emlanbe. ÃDas lanbewar wol retd) vnbbieïgt;orjfbeuptr barinnen teufen b^obnen pnbaupprobgemad^t / Ã)er Ifcibcrpub mehrbennberâ^ââ^«^ ^^nner alfo / bas gegen vierzig Ãücibem nur jwen^ig (Dan waren. ÃSSwiSr ^tc tragen lange 73ogctt/vnb iUtfeben/vnb eifene 2l5agay es / nn ben Armen vnb 15cy nen baben pc vil Aupffemer phinen/ vnb auch tlcinc ^upfferpödlin an ben Daren bangen/ ©ie tragen auch ÃDolcbcn mit binenenbeffren, vnnb mit Dclffcnbey neuen fdetben/baraup manab^ uemenmod)tc/ba6 pc viel 2^upffer6 vnnb 5in baben/©ie baben auch ^«P^*^ ^quot;^^^alQ / bas madjenbiefe (Doren aupgcfalijcnemWapcr/bas bogt; X^wiee«
à **^®-^(^enin bcr ©cc/vnb fdjóttene in (Bruben/ba wirbtbenn o« moren palQanp.5gt;tcpiÃcutad?tctcnba6 leinen (Tud/bas bic vnfern betten/ SjSmadM P bod) / bas pc ein grop an jal .^uptfer vmb ein Dembb gaben/vnnb ren lemen
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tunbtfd)a|ftmitbcttvnfcrn/ba6pc,bncnfclbcrbaó 4«»igt;o«r
' WbWaper gaben/bas pc voertamen / vn brad?tcnd ibnen bip an bic ^* ^^ipvauff ^ween 2lrmbrufJfd)öPc baruon/ba pc es bolctcn/ÃDcrbaU oen nennet bcr Obcrfl bip Canbt à terra da bon genre,bas tfï/bas Canb 5S®eJïJo« Y5^5ucctt Ceueben X)nb bic ^acb ba er bos pipe WaPcr bcr trieg// Kupffer ït biep Xto bo Cobre/bas ijl bas Kuptferwa|fcr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»«ff««»
-ocr page 546-^iftorta 6« evften ® cÃfffung
WalTev bee guten Kt» ^en.
Ãmadùt.
âDon bflt;flt;m owl? fuhr lt;r ben funff^cbenben tag »nb fubv fo Ung / bne creince (ÃOontngô eines Canbes nnfiebtlÃ¶Æ bc / bns febv ntbevtvÃcbng vnb voller höbet ^Ãumennbenb bey «t*^** ^ bet wäre / Vnnb entlteb Ube er ein 'WaÃer/bas vornen bet' in be tn t« gang febr brey t war/ bn emunfur notbwenbig ad?ce / bnjjelbtg erbunbigen / ob er eewnn von jnbtenetwas vernemen módite / * frtbl er bas man ju ingang bi fes IVaffcrs anfübre/cines ÃDonnerfUS ben *a. tag februari,/vnb inberHad^t führe er vnb fein Gruber Ub* IVaf}èr btnein ba rticoUns Cocillo junor febon ware. Ã)a ber tag t* me / ba fabe er baf bas Canbt ntbertr^djwg vnb fóm»Æ^^g war / vna voller boberâ^Ãinne bteallerley^ruebt trugen in groÃer menigeâ^quot; wie bie vnfern biefes fruchtbar vnb luÃig Canbt alfo befaben/ ^^*â,|^ namen fe weiter etliche Ãcbtfflln / bieman2llmabia8nennet/voU votefs/bie bas IPaÃcr berab fiibren/barab ber -Ãberà febt ftob benn er gebadete bey i bm felbfl/bieweil er ^n Xleucen bommen were/ 01 etlid?erma|fen©d)itfungbctten / fobonbte Jnbien nicht weit fty^ ober auffs wenige bas fte im Unb ein Rettung von Jnbie n haben win ben. ^)abie0chifjlin$uvnfern6chitfennch naheten/ vernamen01 vnfern bas bic Ceute barinn fehwarç waren/von jimlichentoile/ vn waren ganç nadenb / allein bas fte vor jbrer feham bleine nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oL
JHetert freimOflid) gegen öert
C^ntien
lene tóchlin barren.öieÃiegenin vttfere Ãchi|f ohne ford?t/ vnn |fw ten ftch gegen ben vnfcrn/als wenn fie bey ihnen gewöhnet weren. vj vnfern empfengen fte wol/vnb ber Oberà befahl / man foltcinen fehn lengeben / Ãiercbten mit ihnen burchjeiehen / benn fie verÃunoen (Vaattin 3tlfonfum ober bic anbem vnfere ïbolmctfchcn nicht. ^^â^1 lt;nbsp;fc fo wol gehalten wurben/bamen fte hernach injgr^flèrcranjalwi^ vnbbrad?ten bic 0dnife mit eÃen fpcif/bic bas Canbttregt / gebw mit ftch vnb Ãe Itcn ftch als ob fte bievnferngern feben. *X)nnb wie oiei XVfi'brr mrt gt;11 IVaÃer bamen/fo bamen ihr auch anbere viel vber Unbe / fonber^» b^d?frog)2 IVeibcr von gutem anfehen/ fftrnemlithbieiungen/ bie wareng^^y W9lt;i». nbsp;nbsp;^ jj. ^ jg ^j^ (V^änner / vnb hatten bie leffnen art brey en orten burcht
chcrt/viib in ben lóchern vor ein wolÃanb $wcy Ãüdlin Stnes. ® reten bie vnfern in ein iDorÃFâ nahe bar bey / bamanjuWaÃerauev v bommen bunbte.
jba ber 4gt;bcrà brcy tag aUba gewefen war/bamen jween herrenjuihm/einieberinetnemfonbern Schiff / ihreblcybnngw nidits vneerfebieben von ber anbem trachte / auf genommen bap oa tûdilin/barmit fte ihre fd^ambebeef eten / etwas groÃer war benn r Worcrt mit anbem. Ã)crt0errcn einer ha tt ein groÃen Sd?leycrauÃr/gar gewn «m â ^*^ ben/vtt mit ©erben fd?ón aufgenäht/^er anber ein grüne haubc. ï)er -Ãber à war wol ju frieben bas fte ihn hcimfuchten/ er fahe/ bas bie jCeutc was hoÃiehs waren/ vnnb hielt fte fchr wol/£ ihnen ju eÃen Vrtb2^leybcr geben / vnb fonà anbere bing/ 21 ber f e fer^ Icten ftch/ als achten fte ber binge ni t hoch.3rt ber blcinê jeit/ bas fte blt;y bem^berÃen in feinem ©chiffwaren / ba verÃunbe man von einem iungcrt2^nabcrtburd)jeichert/ber mit ihnen bommen war / bas crin ^reuocöev RntemCanb fcrr von bann/ junor fold?cr groÃen SchiÃe / wie bie vn^ thrift« mit fern waren/auch gefehen hette/bas benn ben -Ober Ãenz vnb bie anbern oenXïïpurt. 411e noch frólicher machte/benn fte hielten bafur/ fte näheren fid? Jnbn en/ vrtrtb in bicfer mcynung würben fte noch mehr beÃetiget/ nad) bem bte jweeniOerrenwiber auf bem Schiff tarnen / benn fte fchidtfiâ^ââ^
-ocr page 547-5« SnNftt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7quot;
^îetBauffen bey vnfeve fd?tff ^aumwoUmc twdxv/ bk w^vê «je^eicbnet ÃS?ÃS^^ ^UTtUna^re/ baö ifï ctnart ven KokIIIcw. Liefet: $dnin^blt;tlbenbk ®«v Oberd «uff btefem waÃer erfubv / nennet ere Xto be bon» pnneô/ pöiÃz ^rtöwnÃev betonten $ctd)en/ vnnb befahl etn Seul «uffbem wnb nu|f$nvtd)ten/bte nennet et nach bcö febiffebC^^nnnen et fubt^na^/ jnen/ ©. Aapb^eL âXOnb biexveil er/mangefebé je^t er^elter nn^eigung/ Columns S, '^âîd/f e/ es würbe 3nbien noch weit von bannen fey n/befebb^ er mtt ber Raphailü, â^nbcrnt^äiipflcuterabt/ biefebiffauffö lanb $u5teben/ basbennirtji, ^â^Sengefebabe/ vnb würben tn bee wol geÃiett. ÃDiefe^elt auf waren ' y b« vnfere in groÃernotb/ einer branetbey t halben bie Ãe anbam/ wie ^ Cbrifieit {Mjte/auà beut luÃt bed lanbe / bae jren xgt;ielen henb vnb föÃe gefebwok «tt/mbwud?feinbaejanÃeifeb vberbiejeen fo hoch/ bas ÃeniebteÃen â^â * l'iînbceu vnb verfaulten in benn/ alfo/ bae beiner ben geÃanef /ber inen ^»f beut maul gteng / leiben bunbte / barab ihrer etliche Ãurben/ bad brad)t ben vnfern groÃen verbruf / ber were noebgro j]cr worben/ bette Paul be ©a tu age than ber war ein fehr guter 3lrgt/ bas er Ãe tag vnb poulie ^a J^aehtbefud^t vnb troÃet/ vnnb gabinaUerley ar^ney/bie bie btaneben âââ«««avet» bebürÃ^eu/ bie er für Ãd? felhà batt mit führen laÃen*
040 fönfftc ^upltct
Cd nun bie ©duÃe allenthalben wiberumb gebeÃert waren/ gab '^i^âd) berOberÃwiberau^benweg/vnb führe ab auÃ^eimSamb^ ^Ãag ben 24. tag ^ebruarii/benfelbengangen tag/mtt ber volgenbe ^achc/hub er Ãd? auÃ^baö hohe (^Oeer / fuhr von bem Ziab/ welche fonà KhrluÃigwar. ÃDee ©outage / vngcfebrlich vmb Defper 5cit famen bâ.cvnfernbeybrey Jnfeln/ bic alle Ãbrblcin waren/ vnb mochte eine Von ber anbern vielleicht vier meil weit fey n. iöic $wo wäre voll ^aum/ abevbiebrittegarblof. JÃcrOberÃ/wetl ihm nichte mangelte/ lieà er bafelhÃnicht anfahren/ vn befahl Ãeb auffbie tieffe 511 thun /vnb ba ee had) t war / hübe er an ju laurcn bem Winbt nach/ bae thet er feche tag
^inee iöonnerÃage $u abenb ben erÃen (V^arni / fahe er vier^rt* â nbsp;nbsp;nbsp;â¢
Ãlu/^wo hart am lanb/ vnnb bie anbern hart am (V?cer gelegen/ âX)«nb ^utic'a^^ bamit Ãe^urUeht nicht etwan barwiber führen/ thete er Ãd? wiber auffexempluHU bie tieffe / benn er hatte Ãnn bar^wijchen jufahren / wie er auch thete/ Jnnb bcfahlbcmVlicolae Cocillo bad er vor führe/ bicwcil fein ©chiff kleiner war benn bie anbern* 5)crfclbigc führe etucd^rcy tage in einen ~,.â â.. ^afeu / vnnb fehlet ber rech ten innfahrt / alfo/ bas er auÃben grunb ^t^n gtwo* KieÃ/vrtbauÃbervrfad)wanbtecvwibcrvmb/ 5ubcn0d)tÃcnbicim had?hamen. *Vnb wie er im wenben war/ba vername er Ãeben ober acht ^lut ©dhÃe / bie im aue ber Jnfeln mitauÃge^ogenen ©egcln nad)/ ^â^â^ fuhren/ vnnbmod?tcn vonbee Nicolae be CodUofehiÃein groÃe meil âtregdweicfeyn. tÃtevnfern/bieinnicolaöCocillofchiÃwarett/mad?^â ten ein freuben gefchrcy / bicwcil Ãe btc ©d?tÃc fahen/ vnb grüÃen ben 5veuöeit ^berÃen bannt / vnnb fagte nicolaö CoctUo : Derr wie bünebt euch/ ö^lâ^^'^* ©ebet bicfed Ãnbnu anberc Cent. 2gt;er4gt;bcrÃ/ ber fchr froh war/ant# wortime/ vnnbfprach: ^r folte fein ©d?ià gehen laÃen/ bae cd an bic3nfel/babie©fhiÃhcrführcn/ anbommen mód?t/ âVnnb Ãe wob tenbafelbÃanfahren/ vunberhünbigen/ waslanbö ee were/jonnb ob Ãc von benen Leuten etwad von Jnbten erfahren mochten, Ãnbeö ramen bie fd?lÃc ab nad?/ vnb bie brinnen waren/beuteten inen fk fob b nbsp;nbsp;nbsp;ten warten.
-ocr page 548-^(Portó brr «fien ©cÃtffung
t«n Worten.316 balte fd?t|fet ter -Oberjïc/ fampt ben anbern lOAupf^ 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;leuren bie lenge ber Jnfcln nach/ vnnb m bem (te in iOnfen tarnen/ cecity
k»te fm nbsp;nbsp;^^â^ ^^ ^â^ anbem fd?icffe. Ã)tc lent bic bvinnen fajpn/ waren fetwarç^^
Ãc^tf. nbsp;nbsp;färb/ kibbaffna/vnb hatten tùdxv von baumwollengepuffee/ «J*
mancherUy färben an / etliche vmb ft ch gegürtet / bie giengen inen bip ouff bie tnie/bte anbern vmbgefchlage/ wie ein vmbfcplag an ben Cap'' pen .3uff ben h^uptern hatten Ãe ein Heibung/ bie man nennet S^«^^' quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bas hnb groÃe fcpleyer/ mitfeibê burd?wcbcn vn mitgolbâfbenbutw^'
nehet.0ie trüge (V^orenifche fd?werter/ bas fmb Ãcbcl/bie man nennet Infaöos, âÃ^erfabos/vn hotten auch bolchê/ vnb fuhren baher in iren fehifft^' bliefen auff Crumbhörnern. âÃnb fo halb pc an vitfere phiff tamé/pko gen pcbapffer hinein/ abwennpehieuormitbenvnfern runbtfehopf gehabt betten /vnnb macheten pch ganç gemeine mit ihnen. Ãic reo _ beten 3rabifd?/ babey manverpunbe, ba6peberelt;0orenweren^k Removen. '^â^ fââ!^ ©arracenen nennen / ber 4gt;bcrpc liepihnen ale halb $u eflen
â vnnb 5U trinden geben / vnnb pc apen vnnb truncten mit gutem luid von allem bas man ihnen furfe^t. îba liep er pc burch einen biener mif namen (lOarttnud/ bcr3rabtphtunbte/fi^gen/wa6baóvorcinlaim weret ^arauff pc antworteten: es were ein Jnfel/btc gehörte eine grop mo(r«m^ pn^^omg^u ber hielte pd) etwas ferrer bauon/vnb pe hieÃe lt;V?ojfam^ â** btca/vnnbwobneten Aaufpeute brinnen/ biemitbenjnbianifeheu (Oorcnbanbcltcn/bie bred)tenihn plber / leinwath/rtegclcin/Pfeffer/ Ãrtöian^*ââ 3ogbcr/plberinKing/ vnb viel feiner vn auch bundler perlen vn K«* f^et »Abc- bin.X)» aup einem anbern lanb bae noch hinber Jnbicnwere/brcd?tlt; man ihnen golb/vn woltc er in ben tOafen faren/ fo wolte pein an ortet führen/ba jolt er bip binge gnug be bo men mûgen. î)a ber OberÃe bip vernomen hett/fanb er in ber anbern i^auptleute rapt/ bas es gut feyn folt in ben Ãafen Anfahren beibe $u ertónbtgen/ob im alfo were/ wie bw dOoren anjeigten/ vnb auch eine Schiffman jubebommen / ber fie wetgt; Prudentitt f^^ geleitet/ ( beun pe hatten beinenber bie fahrtwuÃc. ^Pnb bas bed tiaunex nbsp;nbsp;XlicoU Cocillo ©chiff/ weil cô bas bkineà war/ erplich ben fuhtt jilted exemp um. ^((j^^f^j^i^^i^ fahren folt/wie auch gejUmbe/^ber in bem er in bem 100^ fcn vmbführe/ traffer baeort in ber Jnfel alfo gewaltig/bap bas Ki^ eStff/^ ^^*^ ^â feinem fchtff jerbrad). ÃDoch wolte vnfer Peur ©ott / wie er alp broezen, nbsp;wibergefabren warbas pch bas ©chijfin bie tieffe warff/vnb bam alp ohupjabenwiberbaruon.
âPub ba er befanbe/bas ber tbafen etn gute 3nfabrt bette bafiF cran/auff5wccn3rmbrup fchófsnabe/babic Ceutcinber ^nfdwoh* zib y nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nen bie ben/wie ich gefagt/ dOoj^mbica help/vnnb ligt n.grab vonder
Poliantar- ^lt;^p«tnoctialifchenlinicn/ nach©ub §u,ïbcrt^afe ip jebr bequein etpn didfupm fpdp bie bas lanb tregt/ hat es gnugfam. Ãgt;er yiecb ba pe wopne t^âm^ AJojJambicj. pró benen t^enfern gebawet / vnb ip von (ÃOoren bewohnet/ bie fóbr^ von bannen bau jfmanô IVabr nad?er Sofala, ©ie haben groÃe phip' Ggt;d)ifFùt bie ganç vnbebcebt pnb / vnb fmb on einigen h^lijencn ober eifenenna# tiWtmbfÿ gclgemad)f fonbcrnmtcfctlen von palntcnbcumen gemacht/ g^bt^ C(t3«l« 4. ^en/vnh bic 0e^l pnb von reine materiën/aup palmen gemach^*^* J^ etlichen waren Schi jfCompap bar nad? pe pch richtetcauch quabram inert eJS ten vnb (XOccr Charten, dlrs bommen auch UOorenaup Jnbta/vnvom ten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vote (ÃOeer mit be Jnwobnem biefer Jnfcl $u hanbtiren/ bes
Ãu^rata he baô pc ba pnben. 316 pc bie vnprn fabc mcynten pe es were xrawe/ uduttea. nbsp;nbsp;^^- p^ ^^j^ ^^^ (^orctt/fo von be roten (Deer bomê / ber â2^**^^^|J^^
-ocr page 549-5'113â^'ââiâ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ö
wuà brtbc.2gt;k jcnt^cn/bic ^um «rfïcn nu vttfcw0cbtff ^nmc/^ctgetctt ce oc Cbo^urtCbj war bes ©iibcmatoró bes erts natne^an berfdbige bac te be befebi vber bufe jnfd/ von be 2lónt5 vonCinUon/bê fic jugebórt. ^^^^^^
^X^tnutt betfelbtg ©olbanbcr vnfeven nnVunfft vername/ vnnb ^^ab rttcolneCoctllofd^oninbein t^nfenwnv/ tante cv ulfibalbt
$u jbwtn bnó febt|f/ mtt vielen Centen mit fiebbie mit feiben Bieb been angetban waren ben er meinte cô were S'nrctcji ober etwanlt;V?o'/ tenanberôwo ber. Nicolae Cocillo emppeng jn mit groÃer ebrerbie^/ ^f^gJi* tung/aber bic weil er tein jÃölmetfcbcn batte/ ber $wifd?cn ihnen gerebt i^n fompt bette/blieb ber lOerrnid?tlang im fdtilf tDoch verftunb Micolae Codb ^^ bwol/bas erbievnfernvordOorc hielte.'Vnbergabimeinrote2^app/ *'quot;®WW» ^6i(ï ein groÃen Xoeb/ wie ein ^eÃgewanbt gemacht, ^ber ber ©olbanachtet feihnidtthod?/ ^r gab im auch etn fdtwarg Paterno/ Woreno Ãer baà erin henben hatte/ bae gab er ibmjn einem pfanb baà er ficher §0104« -vee pit feyn. Ãöa er wibcr au fi bcm ödtiff wolte begert er von bcm Plicolaà «ehret oct ^ociUo feine Hachen/bamit er wibcr heimfnbre be gab er jw/vn etliche Æ^«^«« â^lt;â* bervnfernbarcin/ mitibtn jufaren/ bicfclbigenführte ber Ãolban mit â ^*âââ^â ndttnjetnöanf/ vnnbfegetibnen iDattclnförjn effen / vunbanbere btng mehr/vnnb fdtcncbctbcm Hicolaö Cocillo ein groÃen Dafen voll ft^tröcb tingemadtter battcln/ bic gaberbem 4bbcrÃcnvnnb feinem Gruber/ oanftibtocn ^it ftc in Dafen tarnen / ^uuerfudten. 'Vnb ber Oberà tunbee fo halb ^^ttan^u heb ntehtanderen/ cà fdttdtc ber ©olban $n ihm/ vn meinte er were ein lt;cn. Curct/ vnb fdtietteibm viclcrlcy friichte/ vnbanbereerquiefungen/vn bef im erlanbnuà heiÃen/ baà er médite 511 im Bornen. î)cr 4gt;bcrÃc fdit/ ^teihmcingefdtenefvonDüten/ vnnb vonroten(Darbten/ baÃfntb netber wie lange Difpanifche 2lt;appcn/ Coralien / (DeÃtnge Werfen/ 6d?ellcn/vnbviclanbcrbing/^r aber aUcÃnadi ber icnigean5ctgâ:ng,^Hjâ5Xâu
Jâ«eà im bradicen/gar nicht achtet/vnb fragtetTParvt fold? bing nitge ban vec«: Conbtfeyn/vnnbwarumbimberObcrÃni^t©charlad)cnfd)cnctcte/ jenn bcnfclbigen hette er gerne ï 2lbcr vnangefehen helfen Bamcer phcÃÃppl ^â¢^dgt;5iim-öbcrÃcn. 2llÃbcr-öbcrà wuÃebaà erBomenwt'rbe/liefer *^11« 5ancn vnb Sanier anjfallen ©d?iffen auffÃecBen/vnb bte ©dtiffe P«ntcc ««fj mit Teppichen bebenden / bic Ivranden biebeyim waren verbergen/ seftedr.
'^«hlkf in fein ©chiff alle bicgefunb waren/ Bornen/ lief Ãch and? beim/ uch bewert machen/ bamitfic geruà weren/ wo bic (Doren ihnen et-?
^aneinboÃen^u madden / vnterÃehenwürben. löaranÃBamcbcr b3olban mit vieLCenthen/ bic alle wol in feiben Blcibung angetl^n wa/^ Ã50iô«Ti 0«
*^«n/vnnb hatten viel DclÃenbeinenc pofaunen/ vnnbanberc JnÃrn/ moren ment/ bic bitefen ftc. Ã)cr öolban war von jimltchcr lenge/ vnnb e n So'wn*nâ* ' M u®^ (Dan. A^r hatt ein Cabay e/baà iÃein art von Kodenbic be m tö £hufVn. po hart anUgenZ vnnb bif auÃbiefüf gchen/von weiÃer baumwok ptan/vnbbarnbereinenanbemKoet von (Dorifchenfammar. 2VuÃXolt;f von ®mt Daupt batte er ein 5ota von vielcrlcy färben /von (Solb vnb Ãibc/ 6«»»n»«t. 'âtnb hatte einen BoÃltchcn CcrÃaben/ baà ià / wie id? broben gefagt/
gegürtet/ vnnb einen Ãöoldien/ âDnnb anben Sebd. rMHen hatte er ein art von feibenen pantoÃcln/ bic man nennet 2llpar/ ^dp^rc^j.â ca8. öerOberÃempfengin 5uminganÃbe8©chiÃeÃ/vnbführet in m baà gemach/baà er behenden hatt laÃn/ vnnb gtengcfeincà volcfs ââ«StoÃe menge mit im/ ÃDicanbern aber blieben mbenödÃÃenbar?
b à innen
-ocr page 550-^iftottrt bef «ften ©ebiffung
Innen fie kommen waren. SDaentfchnlbigt fîd?berObcr(ïgcgenbc*i* Ãolban baà er(m bem ödwrlad) gefdudr bette / vnb fagt/ er hett t ch nenmit fid? bracht/Dnnb bette anberà nid?tà gclabcn/ bennwaà et d/ wan vmb effen fpeif geben bonbte wo er fein bebörfftig würbe / Dwb fagte (m / wie er nach Jnbicn fóhre/ auf eineà groÃen iKonigà befeldi/ helfen Dafal er were/vnb inbiefem brandete er einen/ 5erbinanb (bar# ci mit namen/$u einem ÃtJolmetfchcn. nach bem gab er (m vielcrley ^lt;gt;# ^â^^^ â'â ^irâ^^/^â^ ^'* â^^^ P^ führte / vnnb Wein su trtnden/ haà aUeà af â^vr«d?t*ocv vnnb trancher mit gutem luff/ vnb hatte er vn bie feinen groÃe frcintb# ( eh a (ft mit ben vnfern/benen er auch su effen vnnb su trinef en gab/vnh fjellcten fich/alà ob fie einguten willen s« ben vnfern betten, ^er 0oh ban fragt ben 4gt;berÃen/ oberauP^ûrefey berne/ benn er bette h^ren fagen/hie Türchen weren weif/ wie bie vnfern:' âVnb ba te (n/er weite (tn
Cbriften Confect.
Cftvrfen
»wd/ev Des û« iÃtfdjbogcn/btc |tc tit jrem Unb br4iïd?£:ctt/weifen/vnnb bie ^i'td)â;v*
©Uwbens. ba ,r ©Idub in gepbrieben werc.5)cföbcr^l antwort ;m: ilrr were nicht ^Utfebboge. ^^à Ã^ûref ey/fonbemanfî einem grojpn S^onigretd?/ nabe barbey gele/ gen/vnnberwóltcjmbie bogen vnnbwaffen/ biemantnfetnemlanh branebt/^eigé/ 3bcr bie budget feinee ©efci$eö bette er nid?t mit ftd) ge/ fóbrt/benn bieweil erauffbem waffèrwere/ bórffte erjr ntd)t. 2(lfojie|5 2(tinbtttfï er etliche 3lrmbrûfï bringe/ »nb lief bannt fcbieflcn/beffen fieb ber ©öb ^â^f f^â^^ ban/ab ere gefeben batte febr verwiinberte. /^ud? lief er jm ein leibbat^ o£nou. âwfd) zeigen. jn biefem gefpred? vername ber Oberfte baà von bannen bif gen Calccnt/nennbunbertmcil Wege weren/ vnbae er eine ©djijt^ manà auf bem lanbe bebürffen würbe / vieler fcbrlicben (ïrómehalben ^*^ vnter wegen weren/ vn baà an ber GOcer fetten ber viel grojfer ©teb* vott 3nW2. telegen. 2lnd/gt; warb emod) weiterbertebt/ baÃpneftcr JobanÃlaw â weit banon were/naeb bem ebenen lanb 511 , iDa nun ber ^berfl be/ baebt/baà er eineà ©ebilfmanà bebärffog were/ bate er benöolban et foltjm^weengcben/bamit ob einer ftürbe baà jmber anber blieb. 2^aà WiSn ^' verbief jmber ©olbanjntbnn/ bod? bcrgcfïalt/ baà fieber .öberjb?'â gibt öen friebett (lellen folte. T^nb alà er baà anber mal wtber 511 bem 4gt;ber(ten CbuUcrt tam ba brachte er (m jween / wie er $ugefagt battc.5)en gab er (eglicht ^%n^ # brcilpg eDdicaiÃ/baà ifï ein golb ge wid?t / baà fie in bem lanb branch^/ »«^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;an ftaeteiner e'Ounde/ vnnb wigt auswendiger / baà tfl ein portnglt;*' miticAw. icfifd? filbcrv^Ownd/vnnbtbut^tanisoftfd? gclbà vngcfebrlichn.fâ vnferà gelbà ein baden. A)nb gäbe (rcr (ebem noch baröber ein 2^aVpn TOnnb baà mit bem gebing / wenn (rer einer au(f bem lanb were/ fo P^ ber anber im ©chiff bleiben / vnnb erwolte noch citte jettlang trafen verharren.
©40 pebenh gapitch
üTovenöet Cbctflen feinO.
ÃW^^ ^^^ ^^ ^^^^ beffen alfo Sn friebcn waren / hatten bie ^*^^. j, ^A^^**^ ^*^ S'^eâffe gememfehatft bie fic mit ben vnfern battes 5 feXi^merden/ baà bic vnfern Chriffen weren. Ã)arburlt;haller ber3â wille ben f e bif baber su fnen gehabt hatten / in feinbfehafft warb/alfo/baà fie anberà nichtà begerten/ benn bie vnfern vü^b^xj^z/ gen/vnb fnenfre fchiffc sunemen. âVnnb in beà ber Choque Ibuv^f ^' hatte su tbun wolte vnfer Perr lt;ÃOC 2^ haà her eine (lOor/ b^ââ^ a^
-ocr page 551-5« ^llbidt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jgt;
**if«t«ju cfnem pilote geben b«tt/ inbeefein (Befell au ff btm Unbcbeiff^ao â^w/bem -Ãbcrfïctt bcnfelbtgcn rtnfd?l4g entberfct » nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»««»#»
304 er nun fold?c6 vernam be jorgte er bte ^oren/ beren geejen ben Wern jureebnen/ febr vtel waren / wóebten/ntngrojjè norl? brim S««/X)ttnb enefebb^ ftd^/ntebr lender an bew ore 5« bUtbemi)nnb fub / verrez«» ^^oemnaeb ab eines ©ambfîage/ben ^ebenben tag CD^rcq lTbcnta^e ®lt;ïVtta(bMl6 er ba anbomen war/vnb tarne mît feiner ^an^en fcbiffung gVein Jnfel/anJfeinmeilwegsnabe bey (ÃOo|fambtca / bamiterbes pontage bemads an|f bent lanb e^efs tbun lieÃe / vnnb bas bic vm cbnfien K^^enbctcbtcten/ vnnbbas©acrament empfiengen / weldoes fiebenn bÃire« jreman|5rbetfen von CiÃcbonaan iiod? ntebt setban barren. âX)nb ^y^®*^ *lt;* er ficb gcanifert / vnnb fablt; bas feine 510e an einem fdiern ore wo bwätm. *â^/ vnnb von ben GOorenfewers balbcnfieb nidw ^iibcforgcn/Cbafùr **^ncb vnter onberm aud^gefurd^rcr^gcbadnecrniitben ^lutfcbijfen
Sben (V?of]ambtca jufabren /vnnb ben anbern (Doren piloten 1» rorbern beran|fbem lanb blieben war.Cief alfo feinen ^rttber bey ^^e^lotmitbefelcb/ baser jm$u bó iff teme/ wo cv bes beburffen wür? ^e/ vnnb nam Nicolas Cocillo 51: fid? / bef glcidxn ben anbern dOoren \^Piloten» 'Pnnbwiccralfobïnfnbr / wuvbcevfedisödnffanj'td)// 5:^1110r^b'fT ^/bic ju jnen jufnbren/ mit Danbbogen/ vnnb febr langen ÿlitfdxn/ ^d?îlren vnnb ©djeffelinen gerw|ïet.âï)nnb wie fe ber vnfern anfid?^/ ^â3 würben / ba gaben fie incnjeid)en/ basfiewiber in ben Dafen/ an ber Qtabt dOoflambica fahren folten. Dnnb ber (Dorifd? pilot legre bcm -Ober jîcn bie jcid^n auf / bie bic (Doren in bem ©d?iff gaben/ vnb ^ctbcjmerfolte wiber mit ber 510t in ben Dafen fahren/ Jonjïwórbe 1jöolban pn ben piloten / ber au ff bem lanb nod? werc/nidje folgen iiy0pgâ(^ wflèn. 2l ber ber ^berftcerjürnet(ïd)fehrbaróbcr/ vnnb hielte bar/fd;« pilot fût/ er gebefm ben raht alleinberhalbcn/ bxmit craud? entlauben óef^na««» *fod?te / Dnnb lieÃe in bcrwegenals balb binben vnnb gefangen no *ûctt/vnttb befahl/ ^0 man bas lt;5efd?üÃc/bas er in ben©d?iffcn hatt ^^'Segen ben (Doren abfebieÃen folte.
ï)a nun Paul ba (Barna / ber bey ber 510t ware / bas gefdjiitj h^* ^tt/ mcyntcer es were etwas anbers / vnnb bame feinem Gruber jn wlf^in bem ©ehiÃ^ tertio/ vnnb lief als halb bie ©egel fiehen. 3lls we (Doren baÃe Ibigc fahen/ wiewol Ãc fd?on bie Ãmbt gaben/ Ãohen venoeh hefftiger / bif fie ju lanb F amen » â»nnb wie ber 42) ber (ï fah«/ inorm cas et ftc nicht ereilen Funbte/ baFcretcr wiber vmbmit feinem ^nr/ fu^ett. ver/ju bem ort ba bic ©chiffe auff bem 21 nder lagen, 2?es anbern ta'/ Ses flieg er mit aUemfeinem volet auffslanb vnnb höret 60cÃc »nnb Pettamcnallebarnachbas ©acrament/ vnnb Ãc herten bie nacht bar/ chnfk« ^ötgcbciditct.DnnbgtcngcnbcÃclbtgen tags wiber ju©chiff/ vnnb v^vexne^» nabten ab/benn ber Oberfte hatt Feine hoffnung mehr/ben fehiffmann 5^**»tfhem lanb blieben war/ von(Dof]ambica / ju erlangen/ vnb bc ? pW bem anbetn/ben er hatt binben laÃen/ wiber lebig ju mad?cn.tgt;crgt; felbig / bamit er Ãd? an bem Ãbergen redvete/ (wie juuermuten ) wob/ x^nttewe# ^er Ãc gen Quiloa führen / bas ift in (Dorenlanb gelegen/ vnnb bem moot» , Ãonig bafclbU anjeigen/ basbie vnfernChnftenweten/ banntetÃc äUcvinb bic hülà brechtc / âÃnnb gäbe bcrhalbenbem Oberften juuer«-K«hctt/ er foltc bes anbern ©d/ifftnans halben vnbeFümmert feyn/-
b i# benn
-ocr page 552-^tfwrtó ber crfwn ©c^tffung
bcncv woUcjntndnc groffc^^P^^f'^bvcn /aufjFbunbcrtmdlw^^'^^^J bnfdbjt ba fie waren/ ba wobneten^um halben tbdlCbdfïen/vnju^* balbêtbdl ivoren innen/ btefubretebriegnttteinanber/ bafelbflw*/*^^ be er wol 0d?iff leute $uwegen bringen/ bic in gen Calccut fuhren ww^^ ben.l?ierab war ber ^berfïefebrfrob/ wiewolerbem (Ivoren nilt;l?fr gar wol vertrawet / verbietim bod) wo er baffelbtg tbete / wte er fagdZ Jo wolt erejmreidilid? vergelten. 3lfo fuhren ftebahin/witgerin^^ âWinbe/vnnb beô ïöinflagó hernad? / benbreyjehcnbendOarfii/alp^ wtrtö »act auff $wen(5ig meil wcgó von bem ort war/ ba er abgefahren was/ glr M. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bae erö noch imgefïdx hatte/ ba warbt eefo gar flill/ bas fic gar ht»
Winb mehr hatten/bÅ webrete ben ï)infïag vnnb (VMtwoeben. ^t* tracht hernach fuhr er mit einem Heinen winb von 3lu(fgang ber/ von bcmlanb au ff bae hobe(^Ocer. *Vnnb wiee6benï)onnerfïagtagwar^ be/piheerbaeerviermeilwege hinber (^Oofjambicajuruefwaö/vnnb j^hre benfelben gantjen tag / bif an abenb /ba lenbet er wiber an bei? jnfeln/ba er bê Sontag baruor (V?cfô gehört hatte. Du biewciljm bet winb ftaref jugegen war/blieb eracht tage auff be 3lncf er ligen. (p^^ ewjifFÃrt lerwcil fame ein weiffer 6Oor 511 ben vnfern/ ber war ein CaeÃ/ bas ifl p «« 2inrflt;r. viel gefagt/alà einprie(ïer/ ècrfelbig fügte bem 4gt;bcrffcn wic be Cb^'' que febrgcrewet bette/ baà er bie einigbett bie fte mit einanber gemacht/ gebrochen hette/Vnnb baà er fch gern wiber mitfmevcrgleichen vnnb fein ^reunb feyn wolte, Ã^er .Ãber^e gab fm 511 antwort: ^r weite Hin tnorenö! Vertrag mit/mhaben/aueh nicht fein freuubfeyn btffo lang er fm fein feber Pfeiff ©d?tff»nannbcner bc$althettc wiberjuffelte. (^it bieferantwort$obt ber Cad5 wiber hin vnb bam hernach nicht wtber.
Jn beà nun ber 4gt;berfbealfoauffben^ncbcrn läge/ vnb nachheà Cacij anbunffe wartete/ bompt ein 4Oor 511 ben vnfern Schiffen ange# pilot. fahrcn/miteinembleinenJungen/berfeinSonwar/ berfagtbem^# «ïeliw. berften/Wolte er fn mit fich führen/ bif in bie Ãtabt dOelinbe/ bie were ohn baà auff feinem wege/vnnb er woltegern wiber in fein hetmet /nahe beydOeca/ von bannen er bommen were gen dOojfambica/ in einet» Schiff beffen er pilote gewefb were, feigere fmau^ barneben an/ er Cheque öevbürfftevon bem Cheque beinerantwort gewertigfiin. Ãbennbieweiler Chniïcn ein Chrifb were / bórffte er fich beineà friebenÃjw bem Cheque ver# femo. fehen.
5gt;er4gt;berflwarbicfes lt;Ã?orcn anbunfft hocherfrewet/ beà be# richtà halben ben er fm thnnbonbte/ von ber enge beà roten (V)eerÃ/ 3luch ber Ãrter vnnb gelegenheiten ber vmblfgenben Canbfehafft/ ba er vmbfahren mufle auff (V?elinba ju / Dnnb beherberget fn herwegen in feinem Schiff vnnb bieweil er nun lang gefahren war vnnb baà pp rüfH-Ãap quot;Ã^uffer anhub 511 mangeln/ba entfchlof fich ber ^berfl mit benanbern fer trabt Ote t^äuptleuten/baà (ie wiber in benport$u UOoÃambicaanfahtenwoh .â^Ã1^ nbsp;nbsp;nbsp;ten/vnnb bafclbfl Pd) mit fóffem waffer verfehen. Ãgt;od) muffen fiefhter
' ' fachen acht haben / bamit bie (Vroren f hme bie Schiffe nicht an^ônbe# ten/bem theten fie auch alfo.
, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^incÃibonncrflageÃfuhrenfte/ wieesnaditwarworben/inben
if? lOafcn an/vnnb fd?icbten bie ^lut Schiff auf / waffer 511 holen/ bamo» f neu her lt;iOorifd)c Sd?iffmann von dOoffambica gefügt hatte / an «# nem ort /ba er fte hinweifen wolte.Dnnb barumb name fn und? ber
, berffemit/ vnnb führe auf vmbdOifternacht/ mit nicolaà Coeuw
-ocr page 553-^tt SnWfrt» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lo
'JxitMicflèftin^niba Paul ba (Bunutbcybcn Sebiffen. Pnnbalu ^^«ttbaóovcBamcn/brtbcv ©ctjijfmann Ãwe/ ba^bdolPaffcv were/ ^«runbu er« »tcbtfïnbctt/CÃgt;cnttbcr ©cbijptjantt gebade« mebv wie ^â^6tttlrtiï|fcnniód?tc/ benn wie er bic vttfattjumWrtlfcr breedte ^'Ver^ «^«t rtlfo/ bas er bie ganQc nacht nicht rtmte / ober auch vicleicht nich t J^lte$« red?t tommen. ibeemorgenealebcr^^bcrflcfahe/baeerbein â¢lt;*fièr (tuben bunbte/ wolt er lenger nicht ba verharre / bieweil er auch J^*lt;bt (ïareb von Dolef war/vu mujïe fid? beforgen/ bie (Vroren moduen iftvbcrfallen/vnnbfuhrcwiberjubcn Schiffen / bamit er mehr Cent 5'^ ftlt;h ttetne/bie (ich mit ben (ÃOorenfd}lagen route/wo (ie jnen bac wap h*^ Wehren würben/ bebachtauch er woltc bee tage ba)î bae Waff r (im ®Ctt/^uu 511 nacht/ vunb ab er feine leute bey fi eh hatte / führet wiber Wt nicola6 Cocillo bahin/vnb hatte ben (lOorifehen Schiffmann mit» wie nun bcrfclbcfahebaô er nid)t eu trieben tuubteba führet er fieab ^a.,«^â Jlt;«b511 bem waffer/ ju neehff bey bem COecr/ JÃafclbp fuuben fic vugelt;- ftnöen f«^ hbrlid) jxvençtet (Ãoren ju fuf bte fcharmôçcltenmit partifaueu/vn w^fT«» lldtcu ftch/aló ob pc (neubas waiter wehren wolten. Ã)a lief ber-Oberff ®â^^y(ïûct ^ôd)(|èuabfd?icffen / burnt tb te vnfern raum betten auffa r^b ju geben. Ãle (^Ooren erfehraef eufehr vorbem ©efebÃQ/vunb (lo/ bcttiu6 holtj/ ÃDaluben bic vnfern ohnhinbemuf wapèr ben ganzen
bif auabeub/ baó fic wiber ju ben fduffen fuhren. quot;Vunb wie (te wi/ ^^^ratncn/watbincnangcjcigt/baôcinCV^ore/eincô/^ohannbcCom^ ^Senaut/ bicuer/ber Paul ba (öama obcr|ïerSchi|fmau war/ju ben Wrinige« ^J^tu flüchtig worben were/ barob ber 4gt;berflc fehr vngcbultig wat/ vt/bieweilbcrcutlauffeu ein Chrifï ware/ vnnbbunbtebee anbemta^^ in oven. 5^6 nbsp;nbsp;nbsp;biefee joru6 nicht vergeben.
löcu Sambflag/ben vier vunb jweuÃigffen tag (V?artt( / baà vut KV 5raweu 2tnnuuctattont8 abenb war/ lief (ich ein (V?or vor ben y»feruf(hiffcu febenvub rieffmit lauter ffimm/ wolten bic vnfern wap iiy^p^,â Kt haben fo ntód?tcn fic ee holen / Solchcó ricthe er ber geflalt alà wol? reujenoie ^^ ^v fagen / Sic würben Ceute bafelbff (tuben/ bie würben ftc wol wiber cvnPen.
rû(t hetfleu gehen. 'YVie nun ber -Ãberffe noch bee entlauffcncn lt;lOo^-*^^ halben crjiirnet war/ ba warb er noch mehr erhitjiget/ ba er horte/ ^wbiefer AOor (ie verachtet / vunb entfdjlof fleh/ baôerben^Vboren/ Pyulerbonbtc/ mitfeim (BefehûQandrer Stabtfehabeu thun wolte. ^te anberu lOAuptlcute/ ba fie vernamen fein fórnemen/ffiegen fle alle â^^^â'^Ittvf'^iffâf/w^ivihwn Küblingen vnb jCeuthen/vnbfuhvcnbalb auffbtcQtubtju.nuuhattenbiet^orcnanbemvferheteinStacfet/ ©i^tfet «m oae war alfo gemach tbaó man ntemanb babinbeu fehen bunbte/vuub ^^^â^^ ^nbcmStacfctlcngeflbem^lOccr / ffunben vngcfebrlid) hnnbert Worcu/btehatten Sd)ilt/3lgomta6/ ebne ifl ein art von Partifanen^ SSi^« 4ud}3ljagaycó/?5ogcu/^lttfchen/vnub Sd^laubern.Xânnb ba bie vn? ote ci^-tivc. Kvnau(felultciuwur(fju(nbomeu/bafchlawbcrten fle heuffigmit (leb
juinen /, Ã)ie vnfern aber antworten (neu mit ^ôdjffeufchûçcn* 4lô halb bte Jfdnb baà (Ãcfchüghorctcn/ verUeflenflebaôDfer/vunb ^tteu fleh hinber bas Staff et/ bas jerfeboffen bie vnfern gauQ vu gar, ®«floheubic5einbcinbic Stabt/ vnnblieffenjwccn'ÃTobteauffbcm â vfer.
Wie nun bac Staff et jerfehoflen / vnub von ben yeinben verlap more« War/ba af« ber 4gt;bcrjT fampt ben feinen ju morgen. Dnnb wteer puVe»* b tq fahe/
-ocr page 554-^fftona ber erf«n ©cÃfffung
f«be/îgt;lt;t6bie(D«r«iP«b«igt;/ »onfbttbtwxgcnbcvwnfcrii/ »nn^â^ 6« vofn(l?caindn4nl)c«0trtbt/ anbaanbcti^äuttbcvjnfclw/i*^* ben/ b« ffteg er wtbev tweb cffcixö in bic^lntfd?i|f/ fntnptbenlt;ââ^ ^ tOAiiptlciitcn/ ob er erwart (Mooren fangen bonbre/ ibennertnevâ^^^^ moebre er ihrer etUebefangen/ fo weite erben Ãudnigen necktenv^» pilo ten/wiber gegen bemfelbigenjnwegen bringen/ vnnbbenmw^ ÃeSttiX Jween Jnbianer/ bie 511 (Doljambeque gefangen waren/ bauoidW berlt;îOorifcb Pilot gefagt batte. 2l,bcr allem Paul ba (DafnaÃen^)^^^ vier in einer 3bnabtcnCba6 ijl ein art von ©ebiffen^ wiewol nofbvt« Wove« gclt;* Ttlwabien voll (Poren waren /bie bod? alle vor ibnenana la nb Va tuen/ fangen. t^aó bie vnfern beinen briegen bunbten / 3lber in ben 2llinabicn/ oâ*
(ie vcrlieflètt bey bent iCanb / funben bie vnfern viel reyner 23ainw'' »ente. nbsp;nbsp;woUencr ^ödier / âPnitb bie Bûcher bed (Pabontetifd?en2(llt;foranóf m«bonw ^ââ^ liefber -Ãbcr(le a«|fbeben / vnnb verwaren. Tnnb wiewolerbed tifd^cbôÿ anbern taged bey ber ©tabt baltenblieb / timbre er bocbmit teinem «b«» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(Poren jn fpracb bommen / ©o burffre er aneb auffd lanb niebt row* men/bieweil er wenig leut bey fteb batte/vnb wolt aljo obn ben fiüebfig^ rtegren/ vnnb obn bic Jnbianerbanon sieben/ berwegenerauebbed Cbnfien anbern taged fnf waÃer Inbe/obn einigen wiber(ïanbt. ÃÃcn (Ponmg laö^ pij barnad? befebofder wiber ber (Poren ©tabt/ vnnb tbctib«^^^3*^®^n** ^not öcc fd/aben alfo bad fc weiter binber fd? in bie 3nfcl weidden muflen. moren be ÿ nbsp;nbsp;nbsp;10CU ï)in(ïag/ben ftben vnnb ^wcn^igflen tag (Parti? / fÿ?*^^ Æ lt;^;o(ren. lt;uif bem Pafen / vor (PoÃambicam / vnnb lenbet bey ber Jnfew
©anct (Beorgij / berfdben gab er ben namen aid er baantam/ vnnb initias, nbsp;nbsp;blieb ein Zeitlang ba/ bicwcil?bmeber winbjugegen war. Dnnb wielt;r Ceer^ij, baabfubr/ batte er ein geringen winb/ vnnb warffjn ber ©trow/beif beÃrig war/ wiber binberÃeb»
©aeaeftegapiut
^^\ lfr .Obcrfle war febr wol^nfricbcn/ bad er vernam/ wie ber vier (Poren einer / bic paul ba lt;5ama gefangen batte / ein pilot war/ bcr ?n wol gen Calecut bringen mód?tc. âVnnb wie er alfo feinen weg boite / tarn er anÃ^ ein ©ontag / ben erften 3lprilid 5** etlid^enjnfeln / bie jnncebltanffbcn feiten am lanb gelegen waren. _ jöie erÃe nennet er bie ^^f 1 bed gegeiffelten / benn er lieÃe bcn(Plt;â* ^gaiRUel^rifcbcnpiloten vmt(Po(fambiqnc bafclbfl geiÃeln/ bicweilerjbnbe* rid?t batte/bicfc Jnfcln weren nicht Jnfeln/ fonbern einâSierra Ãrino. äDieweil bann ber -6bcr|f auch junor ba erbad waÃer 51t (Poffn^ bique nid?t weifen weite/ feiner vnart miÃfallend bette/ baerlbnnow biÃmal anÃ^ber lögen fanbe/ baebteer/ er bette Ãm auf feiner anbern vrfad} babin geführt / benn bad er 5wifeben ben Jnfcln vmb biegan^ pilote f emc/âVrtrtb lieà ibn barumb pbr grewlicb geiÃeln ⦠df d betant ancbbcr(Porc/ bad er ibn/ bama er vmb bie ©ebiffferne/ batings'' fuhrt bette/ Dnnb waren bicfer Jnfcln fo gar viel/ vnnb fo nahe bey mpge Der cinanber/ bad man eine fcbwetlicb von bcr anbern vnterfebeibe fonbre» jnf«kn . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nunber-öberfte (abe/bad cd Jnfclnwarcn/lieà er bie ©ebiffe wiber
binberÃeb au(f bad höbe (Peer fahren/ vnnb verfolget alfo feinen^eg«
-ocr page 555-^tt^nbictt.
15nb dus lt;1ÃttïVod}6 / ben vierbeen Mg?(ptilts / tVAnbteevpeb ^irbrt6tTovbwe(l/viwbebclt;6 UOtttagwatbe/ tvutbe et eines hoben ^â¦mbes/vnnb jweyet Jnfcln babey gewatz vnnb wet bes Weifet febt
H^^et/vnttb btinn vmb btefelben betumb. Wie et nii nebc betbey tomz s^wee ^lt;nwet/elfobes bte (V?,ottfd?enfd7tffleut:ftcbbefclb|lbeBenten/ be«â»*(r«. Mstenfie/ febettenbic jnfel/ bebte Cbtifleninnen wobneten Cbes ^webet Ontloe ) btey ntcil wcgs btnbetÃcb geleden, ^e etjórnet bet inm« py» ^octfïebclfng / benn etmeynte / es weten tnbet wetbeU Cbtijlenââ^'^^quot;â^'^â ^^vinnett vnnb weite fte fenefen leffen / benn et meynee/pe weten wip Sj^^^^Ã^t^übetgefebten/beinttetbefelbllntebtlenbet/ 3betfiecnt wulbtgten fieb bes bet Winb $n fferd vnnb bet fïtom obn gtnnb we'/ inown c-n. ^«/vnnbbetinnb weten bte 6d?i|feetlenbetgefebten benn jte gemeint bctten.3lbettnbctwetbett wet eöfnenviel leibet bj fie vctfebtenblt;tr/ â â:«tt/bcnnbcm4gt;betfïett/ ï)ennftegcbed)ten fieb befclbfïenfm vnb ben 'âttjctn^iitcebnen/ vnnbpeelte vmbs leben jnbtingen/ Ãbetfótebet 'â^r«ti0cvt(5Ã'Ã'à fiewnnbetbetUeb bebótet. ï)cnn wo pe befelbfï ^^^^gâ*^^^ ^^^f^bten weten / wete ftet betnet betnon bommen / btewctl bet c^nfien» â¢Ã¶octfïgemeint bette et wete bey Cbtipen/ vnnb wntbe enff bes lenb ?â^gt;3^J'Pyïtâ Dnnb bet4gt;bet(ïwolteinbemvnmut/ benetbette/bes U«rütóbcrweten/wibct binbetftd? febten / vnnb beetbettet fteb/betob ^^rtgemjen teg/ ebet bunbte nichts fbeffen/ bcibe bes IVinbes belbcn ^^5£m entgegen wer/vnb benn eueb bes fltoms belben / bet febt vttge? ^ââ^.^â'^^»^Uló werb bet 4gt;ber(b mit ben enbctn l^Aiiptlcutcn^utebt/
Oes pc folten in bet 3«fcl dOombefje enfebten / Ãöenn wie fn bie dOotb jnombAfle » (wen febifPeut betiebteten / C^oten vnb Cbtipen en vntetfd)icblicben
®ttenbettnn wobnenfoltcn/vn fegten bie febifPeut folebes/bemit ftc bic ^»fembet^egen/vn ftebebinbte^ten/ bes pc elle ctfd?legen wütbcit/ ^nbtcfelb Jnfel wet (lOotifeb/wieeueb biegende ünbfebefftbetumb. ^ieweil ctbenn wiiflc/bes et lt;^7.meil wegs bip gen (lOombePe bette bo Hblet/bes men bic febiffett bebin tiebten folte.'Vnb wie es fd?iet neebt
^â^tb/febe et ein greffe ^ttfetbic legfm necb Horb/ bes ipned) (V?ir/ tcttï4lt;bt/be fegten bic (V^orifebe SebifPente/ bes eueb befclbfl Cbripê 2?^o!e'*â*** ^n (Vloten/en vnterfcbicbltcbé orten wobneten/welcbö pe elles tbeten/ Cbniic« Jic vnfetn$u betriegen/ vnnb pc jubereben / bes in bet genten IZenbt/ v«ïf»o«» » H)efftbefclbfï berumb Cbttpen weren,
*X)berctltcbtegbcrned7/ wte pe mit vollem ©egel f rem weg nedv/ f »breit/ piep bes ©d?tff bes ©.Kepbed biep / jwopunbe vor tegs in S^Kspbad ^Ãkâ^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;peinichten ortb/enff 5wo mdl von bent lenb. Wie bic'/ plbigcn bte berinnen weren/ bes grunbs innen würben/ geben peben® »Hbernfd)iffcneitt§cicben/ bespcficb béteten. ïgt;e wurden pc elle bic 4ncfereup/ctncni3ód?frenfd)uf6vonbemfclbtgen peinidtten wepet/ (ââ^(P-âibiel3lutfd)ipeb/ bempeul be (Ãeme/beritt©. Kepbe'/
wet/ju b» iff juBomen/ vnnb in bes würben pc gewet/ bep bj Peritia rei ^Affer je lenget je mebt ebnemc. 5)e vergteng bem-öbetpen betvnmut »lt;*«^ielt;e« v«tt er bette/benn er mcynte es were pillpcbenb weffergewefen/ benn «r wupe / wenn bes GOcet wiber entreffe / fo wórbepebbes ©dnff
Wer erbeben. âX)nnb hinderten pel?get/ vnnb lnbcsbred?bcrteg©d)lt;wâô r *^ k nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^â» weffet wer/be punbe bes ©chiffgenç ttuden em bwsrd»
wnb eup einem fenbe / vnnb nem beinen febeben / benn es fenefet peb ptnein/ vnnbblicbelfo mitbólffber winder / bicinbem GOeer weten/ ^4»ç euffriebtig peben» Vnb in bes bie vnfern warteten bip bes weffet wibet
-ocr page 556-^fltorto ba erften @c6tff«itg
witgt;(cBlt;tnc/gicn3cn|ïcbinau^ fpocmenaatfiaelanb. Vttnb biwâ*l bas öd?iff©rtrtcc Xrtpbad bief? / nanten fu bpn ort/ ba cö «uffS^f'®^^?ââ teSb®? wav/Sanct Kepb^dö tnbfanb. Dnb bte hobenquot;^erge Me ««fï^^r^^' X/ö quot;nbsp;p' Rtâ ^^^ gegenüber am Unb wnren/nanten fie Ã.Xnpbnelö berge. ÃVïlt; ^^ fhaêl^, nbsp;nbsp;vnfern Ãchiffn« nlfo trueben fïunben/ bamen^wo mmabien/ bnvjtii^^
waren etUebe (^Oegt;renan^betttfelbenort/ ber vnfern ödntf^ubefebew moveit nbsp;nbsp;vnnb brachten viel fólter pomeranisen nnt ;bnen/ bie viel beffer waren
erljtîben.
bnngett bennbteportngalefifcbenponterattgen/ vnnb gaben fiebenvnfer^' flt;cpomc 5 'ânnb machten bemÃberfïen Wtber etnmutbbenn pe fagten/wen «^^^ van^n. 'â waffer wiberbomen würbe / fo würbe baà ©d?tjf wtber fehwimmen/'â^ würbeerfcmeówege wol wtber fahren bónnen. 5)er^ber(ïegabin^n etltch 2^rümerwercb/ btewetl (te jm ben bericht theten/vnnb eben 5« $ctt bommen waren. *X)nb jweenvn ter inert/wie pe bÃreten baó er naw (ÃOombaffe fnhr baten (te (h«^ bas er (te wólt ntitnemen. ï)cö war er jn frieben / vnnb (te blieben al^ balb bcy (m/bieanbern aber fuhren wiber Sd^fffau# hetm.ÃÃanunba6 Waflcrwiber anlie(fe/ bacrhubÃchba6©ehtfrlt;*âT oem öörto hcmfanb/vnnbltef ber Jsgt;ber(bbert©egelaufÃiehcn/ weiter ferner rh«â* fenachiufeQen.
ï^aöncuttbteffapttet
Jl/ombaJ/e Infula.
Rammel on fd^tventj.
^dombaffè Ciuifas,
/^ Jnc6 ©ambffage hernach / weidser ber (tebenbe 2(prilt6war/ wie ber 4gt;ber|ï iüà fort fuhr/bameer/ wie bie ©onrte fehletvuter^ gehen wolt/bey bie Jnfel lt;i0ombaf|c /bicfelbig ligt ju nech(ï an be fefben lanb/vnnb hat aUcrley effen fpeif vberÃüfftg / ab Pirfen/ Kelp groiJvnnbblcinDtehe/ baeaUeö(ehrfeiftifï/ fortberlichbiepüfinnel/ bie haben all beine fch weni5. 2lud? hat ee viel loüncr barinnen / barjn viel fchórterOArten volley ren vnnbanbereOb(ïbüiimc/alf lt;5ranat óp^elZ Jitbiantfchc feigen/ füf vnnb faut pomeransen/ /Simonien/ Citronen/2luch hat ee fehr gut waffer brinucn * 5« bem t(t in biefet Jn^' fel auch ein Stabt/bic hei(b auch (Dombaffe/ vier grab vnter be ^^A?/ nocttal / nach C^ittagju gelegen/bie tfï grof vnnb ligt auffeiner auffeinem hohen ^elf ba fchlcgt bas dOcer art/T^nnb tff berhalbe ntep vnbergraben. 2lm ingangber Stabt ' (ïeheteine hohe Seul/vnnb an ber^nnfahrttrtbentOafen/ ifïeinbleine ^eflunganbem (Deer. 2)^ meifte theil ber Deufer in ber Stabt/ ifb von (leinen vnnb balcb 5^â*JÃ/ tet/ vnb haben viel jtorfwerd' mit fchónen gebaweneu (leinen gerttaww ^nwobnci: 'ânb iff bie Stabt in bie (Doffen wol abgethetlt/ vnnb hat einen 2^lt;â^â3' Mïomb^iïe. bem ftc jugchórt/vnnb bie jnwohner (wb (Doren/cins thcilö
bie anbern braun/bte Weiber fo wo lab bie (Dunner (te halten P^J .L für gute Keuttervnub finbfehrwolgerü(l. 2luchgehenbie 'ÃP^Kà fetbenem (Dewanb/vnnb bleinotern von (Dolb vnnb d^belgeflein/^^ gt;nbsp;:2(4«frü«t)t ein groffe hanbcl Stabt / von aUerley bauffmann Wahr/ vnnb har . inixicm^ groffèmenge Schiff flehen / Ã^arinnen fie vonbembeffen Unbh^r^quot; wad?6/vnnb helffenbetnholen.
Wtc ber Oberfl nun an bie Anfahrt bee Dafene Konten f^r/'WV^ er nid?t alf balb htnein/ebenn ce war fehier nacht/ehe bie Ãrhiffan^^ felbfljufammenbamen?) fonbern er befahl / bae man bie^enlein vn Sà »«mef«ii»lt;#lt;nfolK/ vnnb Wc edntfelt;»^'^âamp;'lt;^âquot;.^^^â[M cic 0d?iff ab $u einem Sontag/vnnb bas man tn allen Sehtffenfroltch I v quot;i ^^ mrtïCcppich vnnb f e waren auch inber warhett alle febrfroh/ beun fietneynt ^^ weren Chrijlen in ber Jnfeln/ vnb (te wolten bee anbern tag6 auiT^^j^
-ocr page 557-Sit w»- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã
^ftb (ÃOc^ b^ren/vtmb ftren BmneFett mtb tb««/ benn /ver WAV flt;bv we» â9 worben/ vnnb viel ge jïovben / ber groffen nod? vnnb «rbett briber iff 55,^^*^^ wu(ïen/ wie fr aud) wenig nn bewbeyfe/wiber beimbomen ^ 416 es nun gav nnebt war worben / ba bamen vngefebrUeb bunbert ^lt;ittnin einem groÃen 13lutfd?iffe/ bie bótten alle @ebelnvnb©lt;bik ^®^ Ãfb. Dnnb wie Ãe an bes -Oberften ödnff lenbeten/ba woken fie J«e mit jren Webven btnein / aber ber Obérée wok /rer vbcr vier nicht SJmSt m« Hinein laÃen/ bie mufbenancbjtelVebvcnabtbun/vnb lieà benfelbigen webren jun «tel) fcinï^olmcnfchen an$eigen/ Ãefoltene jbmvorjeiben/ bas erb»«â^^'â^â'â** **1® tbcte / benn bie weil er frembb were/ wüÃe er nicht wem er vcrtrawlt;-folte/vnnb lieà tnen Confect geben / bauen Ãe benn aÃen/vnb gaben â^^^^^lt;â^'t;Ãie hielte jm ntebtö für vbel/vnb Ãe bemen jn ;m/ jn ja mombafK»! ^uucbcn/alö cinvngewobnten lt;5aÃin berart/ ^r folte Ãebaaeb nicht «â» ^tvwunbern / bad Ãe bewebtt Bemen / benn es were ber gebraudj ihnen /bas Ãe jn friebene jeiten fo wol aid im Brieg/webven trügen.
?*^gen im auch / bad fr t7err/ ber Ãonig von UOombaÃe/ feiner an'/ J^ttÃt wijfend bette/ Ã)ic weil es aber naebt war/ bett er nicht ju im ge'/ I^idt/bcö morgend aberwürbe erd tbnn / benn er were feiner juBnnÃt moc^faH^» ttkewet/ vnnbwürbc in gern feben werben/ vnnb würbe im fpecerey wo Wta. S^ben/ feine Skiffe ja laben. 2Vacb berichteten Ãe in noch weiter/bad 'ââbtiÃen in ber inj ein / an einem eigenen ort von ben (VDoren wohnet *:«».ibcÃcn ber werÃerfrewet warb/ vnnb gleubt nun meÃt feÃigltcb/ â¬b«R«« tà weren CbriÃen in ber Jnfcln / bieweil eryretebad biefe ^^otenfâjy^^f^ *wit feiner QchtfÃeutefag vbereinÃimmeten. Jebocb hatte er ein arg'/ââ^ few» ^ohnauÃrbieäOoren/ aid weren Ãe Bornen/ bamitÃeihm feine 0d?ifgt; hHemen/ wo Ãe Bonbten / lüie ed benn auch in berwarbeytware. ^Cttitbcr Aonigvon (JOombaÃe wüÃe wol/ bad bic vnÃrnChtiÃen: »aren/ vnnb wad Ãe ju (DoÃambica getban batten/vnnb hatte groà fc begierbe Ãd? an inen ja rechen / vnnb Ãe alle vmbjabringen / vnnb Ãc 0d)tÃe JU nemen / âÃnb entböte berwegen bcd morgens/bed anbern t«3e6 ba6 ber Palmtag war / bem OberÃen/ bey j wey en weiÃen lt;Oo// nbsp;nbsp;bS«»#
t^tn/er were ihrer juBanÃt hod? erfrewet/ vnnb woltcn Ãe in ben iOafen xn9mO«lf«. htfahren/fo wolte er inen oiled wod Ãe bebürfften/ juBomen laÃen.*0nb ®Hmtt ber -öberÃe baÃclbig Ãcherltd) glaubte / fduefre er im ein King ^Hb feheneftimcin t?amel/ vnb viel pomeransen/ auch Citronen/ vnb ouder roÃt.
^6 hott aber ber ^0nig bcnfclbtgc (Vroren befohlen / Ãe Ãlten Ãch ^orChriÃen bey bemOberÃen ouÃgeben/vnb im fagen/ed weren Chtà Ãeninber Jnfel / wieÃe ouchtheten / vnnb Bunbten Ãch bermaÃen nîdrenfîeW Ãcllcn/ baebievnfernÃe gewiÃlich für ChtiÃen hielten/ iöerwcgenÃej^l*^» ver -Oberà auch gang wol empÃeng/ vnnb Ãhonefte inen etliche :Kre'/^^*** Hicrcy/vnb lieÃe befn 2^0nigwiber bannen bcd anbietend / bad erihm Sethonhotte/ vnb bad er bcd anbern toged in ben tOafen fahren wolte/ 'âub Ãhiefte ihm ein Coralien aÃ/berfehrfchSnvnb gut wäre, ©chiefte â¬^rlt;rtll «11. Huch Ju mehrer beBreÃrigang ber freunbtfehaÃtjwiÃhen inen/ jween HuÃben feinen mit ben (Ooren jam^ontg/bicÃlbigen warenjCeut/bie puà bas leben verwirePt hatten/ beren er benn etliche mit Ãch genome SwcnCbci* Hien hatte / bie in fold?cn fachen ja wa^en weren/ vnnb bie er etwon an Jttlt;n ba ed von noten/ hinberlaÃen Bonbte / bomit er ju feiner wiber/ móamp;B BurtÃt von inen ber lanb gclegcnheit erlernen/ vnnb Ãeald benn wiber gefono, *«it Ãch nemen möchte» IVie nn biefelbigen jween mit ben (Poren auÃd lonbc
h
-ocr page 558-⢠^ â .lt;5tftortiiï'cvcrftiâii(öcf'tifiti^ ^
Uttbt tarnen/ ba famlet|ich ein greffe menge voleté vmb(îc / baô ntt fehen/ vnnb giengenmitihnenbif ver bcô Wenige pallaft/ quot;X^â^âY bie vnfern hinein tarnen / ba muften fie burch vier ther geben/ ebt 0^ baô erth tamen/ba ber 2^enig war/ vnnb an ieglicher Pforten war t Cbtiften vóP^rtfner/bcrbattcinbleflcó öchwerbtinberhanb. îgt;crÃ^ni^F?^j Ãöluq wol te einenfchlcchtcnfïat/aber er empfteng bic vnfern febr wel/ vnbUe^Vâ empf^jngetj.' jjjg ©trtbcweifen / burch bic 5wccn(Ã?orcn/ mtt benen fic ju fm tfjn^? Waren.âX^nb wie fte alfe burch bic Stabtgiengen/bafaben ftc vtel(^^ /. ncr/ bieantettengiengen/ inber©tabt hinvnnbwiber. f eber Vloeren ©prach nidittunbten / auch bte VlOercn fte nilt;ht *gt;^ fïunben/ frageten ftc nicht wer bicfclbigcn weren/ ftegebachtenaec ba6Có Chriftenweren/ venbenienigenbiemitben VlOercntricgttnz vnnb inbem lanb webneten/ 2luch führ et en ftc fietn jweyerj^'^^'^^â^ fehenChrifïenhauf / bicfclbigcn/ wiefte ven ben vnfern vernamen ba» ftc Chrifïen weren / fïcllcten fte ftch aie eb ftc febr freb weren/baóp piHura nefeben méd^ten / vnnb vmfeftengen fic / vnnb beten ihnen snellen sptrititt nbsp;nbsp;vrtnb ju trineten / Vnnb wicfen ihnen beo heiligen (öcifïcó gemAlbeaun fM^f'. â einem tÃfekin/ baô ftc bennanbetecen/vnnb ftetnicteninirembe^m barfór niber/ vnnb tbctcit ir ©ebct mtt febr anbechtigen geberben/ÃDa rauf ab junemen war/ baô ftc im herben hettenbaô ienige/ fe fie enfler lieh jetgtenA^uub bie VlOorcn gaben ben vnfern burch jcichen juuerfte* ben/baô noch viel/ btc bicfcrjwctcrJnbianifchcn Chrifïengleichen/^ ^i^mocen ^rm Canbe weren / Other bech ferm bariton webneten/ barumb fte fâ
' icQunb nicht bar furcten TVenn aber bcr Xbberfï in ben tOafen aureme/ fe weiten ftc mitihm juinen geben, ^nnb baô theten fic/bie vnfern ba^ mit jubetriege/ vnb in ben hafcn ju loeten / bamit fic ftc alle vmbred?re. 2Hönun bic vnfern bic ötabtbcfichtigt hatten / brad?tenfiep wiber ju bem 2^ónigber lief inê Pfeffer/ jnghcrHegeltn/vnb xüSttj m vonbrey dOonbenher/ weifen/ vnnb gab fnen von allem etwaÃ/baâ xnomb^fje* fiebem 4gt;bcrfïcn brechtcn.Dnnblicf imbarbey burch feinerÃgt;ienereu henfagen : Ãrr hettcbcó bingcó fehrvil/ vnnbober weite/welt er ib»â ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J^^ö^biffebarmitUben. 3uchfagterwiecrgelb/ftlbcr/2fmbram/
wad)6/ lóclffenbcin/ vnnbanbere greffe güter hetre/baófokeberO/ bcrflicbcr jcit/bey ihme wolfcykr/bcnnanbcrfwe / finben.JOiefeb^r/ fd?affc warb bem Ãbcrfïcjttwif|cngcthan bed (lOontage/vnwkerbi ©pecercy fahe/ vnbhórtc baójhmbcrOvóniganboccbie ©chiff 5*â*^ ben / ba warb er fchr freh / Other noch mehr erfrewet ihn bie anjetgi^9 bic ihm bie vnfern theten ven bcr ©tabt/ vnb ven ben jwcy en Chrifre bie ftc funben hatten, Ollfe hieltebcr 4gt;bcrft mit feinen anbern PauP kuten rabt/wie tm frmer snrbuft Wfiv/Olrth Gr hfidiort^it alk/man r*' Cbviftctt tc trtben tónfen fahren / vnb bicÃpeccrcy bicmanjbnen nnb^w/^ââ f tb»tt«n v^ inert/vnb bamad? an^Cakcut fahren/ wo fie bent! bafclhfï ^â^^^^f J weten « ?^ ecrcy erlangen würben/ fo herten pebiefe $wmvorthetl/ quot;Vnnbwüf^
alfoctnmótigUchcn finne/bes anbern tage hinein Anfahren. nbsp;nbsp;nbsp;^
iÃicr$wifcben tarnen aUwegen etliche UOoren an bes
®óttfav:i {tet voröie
â¬l?vi)re« »
©d?ilf vnb fïeUeten ftch aie frennblich gegen ben vnfern/ als ^^^^?LL lang runtfehafft mit ihn gehabt. 2gt;eö anbern tageô / wie eô wibe*^ b ^ waj^r anbub $n wcrben/bcfahlberObcrfï/ manfoltcbc3lu^^â**âL $iehen/vnb weite in ben ID a fen fahre / 2tbcr vnfer t?crr (Ã4gt;u nicht/ baô bic vnfern bcó orte ir lebenenbcnfoltcn / wie bte fórgenemen hatten/vn verbinbert bic infahrt/ alfo / baô nach ^^*^j|;(t;
-ocr page 559-Sn Sn^tftt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;15
^«cfcv rtuffgejogen was / bas 0d?tff peb m bén iOafett ntd^t wmbm wolfc /»imb Bflwenuffein tncbpinbr/ ter binbev bew ©ebiff war. Wte pt -Obcrjl bas fab«/ befahl er/ bannt ba6 0d)tffind}tverb«rbc/ man: !®ltebcn3(ttrferwtberntberlaÃcn/ baetbcten bie anbern l^äuptkutbe â'^Ji'eiiödnlfenaucb.Xfbenbct^ctcwarenetltd^c (lOoren mbes -Ober* pââfebtff/v»nb wie fie faben/ bae bev Oberfl fid) wiber ändert/ baebten »K Wol bie ©ebiffe würben bee tage inben trafen ntebr fahren / vnnb f Wn wiber in fr ©ebiff/vnnb fuhren wiber nach ber ©tabt. X)nb wie Vtv^evef b« hinber bes Oberflcn febiff her fuhren/ba fprungen bie jween ©d?tffgt; JStgt;«£^ p'^nner von dOoffambica in bas waffer/ vnnb bie dOoren namen fie jn nd)infr©(bi(f/vnnb fuhren mitfnenbaruon/wiewolfnen ber Obcrfl ^âïebrieff/ fie folten fie wibergeben. Oa er nun fahe baó fie fie nicht wok ^â-n wiber geben/ba fagt er ju ben feinen: Or hielte barfür/lt;5ott hette ee ^H^S^fuge baa er pc voneiner verrâtherey erlófï/ biemanfnen fonber ^â Wciffcibette jugericht.^Onb wie ce nacht warb/liep erjweyenöÃoren/
GOoffambica gefangen hatte / bie Xwden brennen / bamit er ju^pg^ pHihnen erführe/ ob fiefm einige verratherey jugcricht hetten.ÃDabe/ wero « lt;»« ^*^rttcttpealle6/wieichbrobengefagthabe / vnnbbaebie©chiffm^lm fó^^nö«^ *^«r berhalben ins UOcer gefprungen weren/ weil fie gemeint hetten/ber ââ^*âââ^» ^Mcblagwcrefm geoffenbaret worben / vnnbbas erberhalben nicht ^te Wollen in ben tOafen fahren. *Vnb wie ber Oberfl noch ein anbern ^^JJ^J^ W^Ctt auch wolt brennen laÃen/ ob er mit ben anbern juflimme wür z »ti-ötbu^s ®âï/Oafprangberfclbigmitgebunbcnenhcnbeninba6(IOecr/ befgUb t?«âw» ^?«nauch ein anberer bes morgens gegen tag.
Wie nun ber Oberfl bicfee erfahre hatte/ bandte er vnferm iOerrn ^lt;*tt fehr/bas er in wunberbarlich erhalten hatte / vnnb fungen alle in fà Obcrflcn fehiff bas SalueRegma. âVnnb weil er fnh vor b en (Doren salue Regi-^ilt;gt;rgtc / lieà er bie ganije nad?t Wacht halten. X!?s würben auch bie na, ^randen flerdcr/bcn alp halb fie vor bie ©tabt tarnen/ ba baucht fic/ Miracuiunh FC weren gcfunb/wcldKsbennaud? vor ein (Bittlich wunberwerd tan Jj^^quot;^® Scachtet werben/ weil fic baruor fo gnr fchwach waren. Ã)iefclbige nacht gefunb. ^^Scfehrlicb vmb (Dittcrnad?t/ bamerdtenbie Wechterinbe©chiff â®lt;rrio/bapbas feil baran ber Bindergebunben ifl /pch bewegte/ vnnb â^«yneten crfllich es theten es 5ifde / bie man îhynnos nennet / 2Vber ^ââ^Oewolvmbfid? fahen/ bamerdten pc bas es bie ^einbe waren/bie wwummen juben ändern / vnnb vnberflunben pchmitircn©ebcln S?^â^ pilabjuhawcn/bamit bas ©chiff wenn es vom Binder lebig würbe/ chnpe» Jaffbas Unb flicffe/vnnb verbürbe / biewcil fic es anbcrflnkht erobern ^rfetab* ^«nbtcn.3bcrbievnfcrttfd?rien als halb benin bem anbern Ãchiffj«/ *H«b warneten pezbamit ftc pch vorfchen vor ben ^etnben.Oefglcidxn ^atnenbiein ©anctKaphaclis©chiff auchals balbt ber fachen acht/ vâ^ab funben/bas pch etliche ber 5cinbe fchon an bie 2Vettenbaran bes «tmrnÃegclö feile angebunben/gehendt hatten. âDub wie bicfelbige motc« ?^*^J^t»/bap fie bie vnfern erfehen hatten/ lieÃen pe pd? wiber hinab in nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*****
«8 IVaÃer/fampt benen/bie bas ©eil an bem ©dpff^errio abhawen ölten/ vnnb phwummen wiber 5uircn2Hmabien/ bie in bem hohen:
^ecrflunben/ âVnnbvernamenbie vnfernaup berfclbcn3Hmabicn/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;
â¢'Se murmel alp ob viel Ãcuthtbarinnen weren/ ÃDie fuhren cilenbs/ nnbrnit fletigen rügen wiber ber ©tabt ju.
*gt;cs (Mitwochs vnb ionnerpags bliebe ber Oberp nod? ba/ vnb
c bi«
-ocr page 560-^JftoUa ber frfeen ©c^iffung
more« nbsp;nbsp;^^^ 5etttbe tarnen aUwegen $it raadjes auf ber ©tabt / mit ben 3ltü*^^
febwöttwe» bien/ bie Iteffen fie in bem hohen lt;V?ecr dehen / vnnb fd?wummen$Ji moer n^côt ben ©d?iffcn/vrt betten gern bie binder feile abgehawen/aber f e tnÿquot;^ - deïöd?!^^ ^^â^ â'*^^^ bar^n tommen/benn bie vnfern hatten fchr gutewad?t / y â bod?mad?ten feinen fchr groÃe muhe/benn fiebeforgtenfebr flt;^â!â:' mown nbsp;nbsp;^^»^ i**^^ ^â^ ©chiffe verbrennen, »nb bic warbeit511 fagen/ fo id ^^ d t
fóvd?ten(t4) gamgewefen/basbie (Vroren vnfere ©d?iffenid?t angegriffen hat-ca/ ïïebï*â 3^ halte CS barfur / bas pc es bes lt;5efd?nges balben/barfur fie fieb 5^* aeiajôç. j^vcht/bas fe wudê in vnferm©d?iff vnterlaÃen haben.Ã?asidj^^ bas gewijdd /^**ö vnfer iOerr lt;5ott jnen bie ford?t ingabe/ bamit 01« vnfern baruon temen / 5gt;enn wo f c angriffen/ hatten f c fic alle ruw? bracht»
©aö^e^enbgapdet
^TX^v-ôtcffî bitch bte jween case nod? ba halten / ober^W^^ ^^)0d?t|flciitc 511 wegen bringen m^c^«/ bte/nnad? CaUentfâ^bv«^ '^^^ten/ Ãgt;entt er timbre fifwerUd? obn btefelbigcn fortbommen/ wed mpre @d?t|fleute bic fuhrt nid?t w«|ïen. 2lbcr wteerfabt/ba6lt;^ vcrgcbltd? wartet/ ba fegelteerabetnee^'rreytagó tnber Aarwodnit/ tuit geringem IVinb. It^nnbwic er auf fuhr / blieb ihm ein Binder b* Mnefet imgrunb/benn bie unfern waren foindbe/ bapebieanberttauffg^b*^^ bUebr« *^ ^^*â batcen/bos (te biefen ntd?t beben bunbten. Dnnb bie (Igoren fo»^'' benjnbernad?/ mnbbrudHenni inbie©tabt/ »nnblegtenfnbeybeö 2^ônigô paUajl / ber fanbte ibn bem ^vancifco iöalneiba Dicerop t^^ 3nbta bernad? wiber/ba er biefe ©tabt erobert/wie id? im anbern ^«^ an$eigcnwil. Wie nun ber -Ãberftvon (lOombaiJe hinweg/fd?onad)f meil gefahren war/ba fuhr er eines nad?t0 hart am lanb/ ben ber IVittl* attfel jm.Dnnb bee anbern morgens am tage/erfahen bie vnfem ^we7 3(»»«b»d. Jambucos/ebas pnb flerne ©d?ifflein / bicauff GOortfd? alfo genenttef werbe^be ftd? ber Winb wtbcr erhub/auff brey meil von inen im 2tls halb eilet ber -öberft barntt er f e bekommen modere benn er bon ^^ Ãd?tf Ãcut barinnen 511 triegen / bie in nad? Calccut führten/ bereu er ben nottör }fttg wäre/vnb lief ben Binder au|fheben/vn eilet fampt beu anbern t)Ãuptlcutcninênad?/vniagte ftebif vngcfebrlicb vm*i^efp«r $cit/ba erobert er bas ein ©dnfÃein aber bas anber bam ans lanb tmo â¬b«âlt;teti verbarg |id? bafelbjt* 2lbcr in bem/bas ber 4gt;ber jf ereilet/ waren wol 17-minen ein CV^oren vub vnter inen ein filter / ber fd?ein / als ob er ber anbern fX^ were/vnnb hatte ein j unges Weib bas war fein 5raw.©ie funbenamy vielfdbervnnb gulbcne cDunnen beyinen/ vnnb cclid? pronianb/w« theiietber Xgt;bcr|f auf in feine ©d?iifc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
â¬b«âlt;îeit
Ãd^iffkin
vol moten Befangen.
XHelinôtr,
âX)nnb eben beffclbigentages/ vngcfchrlid? vmb ber ©onueum^ bergang/ ba tarne er mit feiner gangen Zelot vor (V?clmbe an / bwM* ad?gehenmeil von ceOombaffe gelegen/ brey grab vberbem3teqmn^ ctial/nach (Mittag$u. Ã)er l?afeba|clbfl i|tnid?tgut/bcnnanbtegfâJ gcfciteniflgcfehrlid? anfahren/ alfo/ bas manfd?termit0d?i|ffâ^^, barbey tan tommen / fo ijl ber tOafen in einem windel / ba fd? bie ive^ len anffoflen/vnnb bred?en mit groÃer vngeltümme.TOnb id berwege ber ort/ba bie 0d?iifer|îlid? anfahren/weit vom lanb. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Silcott (bete»
iÃiefe ©tabt lig t im ebenen Æ elb/ IcngedbesGOccrs/ gleid?ct (ich fad ber ©tabt Second?ete / vmb bie^tabt id es voll nbsp;â
menbÃum/vnnb pregnane/ bie fmb bas gange Jar grdn. 2l«d; h*^ ^
-ocr page 561-^^^^*^^^^wgt;4f}cr/Kba'5cttbamtewatt pc weffert bicflci-L ^^^ attbc« Oböbäumc/fottbevUd? fóflc pomemnt^c / bic i^^^à '*«b wolgcfd?ntacf. ^öi^aucbaUccflcttfpcifcvbcvÃiijpg ttoS '^k â^T'^rtZ^vcifö/gvofJ Vttb blew Dieb/tOuttev/ bae tfï allee fett x^nb nfv» â^â ^ïcÃtlt;^^gt;c»|ïgvof /vnbbatfd?óttc gajfett/vnb bübf4?c|tci Tj^.^n-c^ûd viel Stoefweteben / bie aUelufftig fwb/ amp;« etatt â ivJ/r^^^^'^*'lï^*^blt;ï^w.©te Jttttwobttcvbtefeó/iattbeó/btcbavtttttgebo'^ mdfnamp;o. fiï k 1? r^wat^/v»wolfiebettbc leute/ vttb babettgat bratt^ bat. ète SuSâ^ bet-r?^*â ^â^^i^âï^âi P^^ ^rabtfebe (^Oorctt/ bic baltctt fteb flatltd? / fou? U fi^^*â^^^^^^*^â ^^*^ ^â^ settel att vbevfid? / trageu fte fid^ganQ ®p/Vttb babctt vitter bew górtel ein rem tud? voit ©eiben vnb garnir/ oiicit vmbgegurtet/bae i|t auffgefebünjet wie ein Kappe / 3uff ben :Ru,ö^f,3.gt;
«uptcrntragcttpeyotcrtCbaó rwbt?aubett)vottfcibenvttbgo(btge// »o*^V*^^ *^*^^3^*^ *^^^^ bólUtdje 2gt;old)en / bte baben feibene febeiben/ aU r ^'^^^^ ^^â'^^ââ / 3ud? tragen Ãc fcbr wolgctnaduc ©ebel vnb pub iie lincbövn brauchen iOaitbbogen mi t Ãitfd?en / ©te pnb gute ©d)»/ ®4?ó6e«^
^^^^â^ ^*^ ^^â^ ^â^â^ S^â^^ Keutter auf/vnangefeben/ bas man ^öpriebwort fagt/CVOombaffifcbe Keutter/vnb (VbcItnbtfdjeWeiber. ^WitbiejlVcibcrinbiefer©cabt pub febón/vntragen Ãd) bofblid?. Xts ®b»citaud?bal0eyben/auf bemKónigreiebCambaie / auf Jubiett r5!?â**^*Vbtlt;»ettttetwa»(Sttjarate6/vttbftttbtrefÃilt;bcKaujieut/bilt; r7gt;lt;« StoÃe iDanbtierung mit golbt/ CbeÃcit gletd?wol nid?t 511 viel in ^«â®ii«w^*
^Ãer art ift^^lmbra/guten iOelffenbcin vnb IVacbf / vnb verbanbclns ^»tbeitCainbabfcbettKauÃeuten/ biebabin bommen vmb Kupffer/
Baumwollene tócber/tc.baranbcibctbetl gewinn babé.
^^â^âS biefer ©tabt (V?elinbe ijt ein (^Oore / bas ift / ein (V?abome^/ .Mt/vnb furet gvofferen©tabt/belt auch fonft beÃcrKcgimentbcnn jijelmda ®^^?®tigc Kontge.Wie nu ber Bberfl fampt benanbern vor ber ©tabt 7lt;fx.
Ãittamen/wurben Ãe aUefampt fcbr ftob / baf Ãe eine ©tabt faben/ bic PortugaleÃfd?cn ©tebten gleid? faÃe / vnb lobeten vitfern berr ^ottbarumb. *Xgt;ttbweilberibberfîverfuebenwolte/oberbafclbjîet#
'tatteitt©cbtffmatt bebommen mochte / ber fit gen Calccut brédité lief ttfehaitcbcrn/benit er hatte noch vonbenVDorenbie er in bem 5am/ bucogefangen batte/nicht erfabreit bónnen / ob ein ©chiffman vnter weit were ber bie fahrt geit Calccut wufte / benn Ãe fügten aUwegen/ ^nf^^, ^nin/ vnangefehen/baf er Ãe hatte fbreeben lafpn.
^040 Cliffie gapitcL
CS^ö anbern tages/wdeher ber 4gt;fbertag was/ fagt ber alte dOohr ^Eyber bas IVeib hatte/ vnb mitben anbern gefangen war worben/ bem Ãberfien / Wie 511 dOclinbc vier JnbianifeherChrifben Schiffe weren/ Dnb wolte er ihn vnb feine (BefeUen auffs lanb la,fcn/ pwoltcnÃevorÃcb fhwe jween Chrifben ©diiffmanner geben / ^ud?
ïtolten Ãe f h w fonfb geben was er beburffte. sDiefes war ber -öberft 511 ®efëgene fticben/vnbbcfalhc benzin eher aufÃuheben / vnb führe auffein halb
«teil Wegs nahe bey bie ©tabt/2lbcres bamnicmanbtauf ber ©tabt 511 fey«, ibtten/benn Ãe furchten/bie vnfern würben Ãe fangen / ïóieweil Ãe erfa# ten hetten/vott wegen bes 5ambuco / ben vnfere leut gefangen hatten/ baf ÃeChrifbenweven/vnb meineten cs werenbriegQdjiffe.
c q JÃcn
-ocr page 562-^iftorta ber erften @c6tffi«i0
Ã*«tt ClOoitfrtgjiiiitovgcnlic^ bet -Ãber^ ben altert ©duff tragen/mb hef ^n nuff einen triebfanb furen ber Ãir bet 0w*^^ wär/ vnb bad^fe wol bie nnf ber ©cabt würben ^bn bnfelbfï boUtâ /1»â aud?gefd)abe/ bennalfblt;Ubba6©d)i|f/ba bic vnfern Cent in «m rtihâv '^iber bui berfd) fubvectwaö weit hinweg bam / bn Barne ein tnor «uff amp;ê vorn lanb/vnb bolet bei» UOoren ber warb fur ben2^Ãnig bradn 2â^*7 faoögejiot. ftgte et vonbe6 4gt;berfïen wegen/ was bee Ãberfïen beger wer / vnb wW er gern mit bem Aomg freunbtfebafft mad)cn wóUe/ benn er b^t^ *^ gute von fm boren fagen.
âX^nb bieweil vnfere I^err ©ottee wille war/bae Jnbien foU 5^*âir^ ^ï^fâ^â^â^ben/begabee jidj/bafber^^^gbiewerbungmitgutemwiU«^ MfiSSTf nuIfnom/vnb fbiefte nad? ejfene ben flOoren / vnb mit ^bm fetuer 2gt;jJJ itd? gegê cx« ner enten/vnb ciuCact$ wiberju bem Ãberfïen/vnb lief ibm jagen : Xlr
SvAS^ n(^ erkent.
wólregern tunbtfdjajftmitjbntmaeben/ vnbwóltv/bmbie @^ifPlt;w® gcbcn/wieerbegcrte/aud?fort|lallcewaeerbebürffte / vnbfebiefeteffn barmit brey Oemmel/pomeransen/vnb 5ncterrbor, 5gt;er überjt lief bem Aonig burd) benjelben/ber jbnt bie bortfebafft bralt;b«/wiber ban^ eten/ Ãöaf er feine freunbtfcbafftnicbtabfcbltige / vnbbamit biefdbigc auffgeriebtet/ wolte er bes anbern tage in ben Hafen fahren / Dnb tbe^ teihm^u wiffen wieereineemeebtigen ChrifHid)ett2^6nigó/ von bett euflerflen orten bee rftbergattgó/Vttterthnttober quot;Vafal were / Derfh big bette grof bcgterbe$u wijjèn / wo bic ©»abt Calecut gelegen wer/ vnb bette jbn aufgefdurft bajfclbige ju ertuubigen vnb jhmbameben befeld? geben/baf er auff bem weg mit allen 2^ónigen frieb vn frepub^ fd?afft machen folt/ bie cd begerten vnb thun wolten / âdub ee wer fd^on jwey Jarbaf er auf gefahren were/ quot;Ãnb fein Herr ber K6nig were ein foldier yür|l / beffen freunbtfehafft berÃonig feh frewen foltc. Dnb hiemit fd?andâtc er bem König etliche gefchen^ / tlemlich / ein roten 23cî(tn^rût^ ^0ct/wie manfie$u berjeit getragen h*«/genant Kalanbron/vnbcP üiiufiera. nbsp;nbsp;^^^^ Hut/auch 5 wtu Coralien jincten/brey (Hcjftnger beeten/vnb ^wen
«100 vntcr# tienen.
2Hcmbico6. 5X6 anbern tage hemad^/ba^berOfterbinftagwar/fub^ re ber Oberfl nehcran bie ©tabt / 'Vnb ber 2v6nig fdudre alfbalbt )« ihnt/vnb lief ihn mitgrojjerem pracht benn^nuor/ befuehen/ ibennbie^ weil er gehöret hatte, baf er auf einem fo gar weiten lanbt her/ vnb wad feinfürncmenwcre/hielte erbarfur / ee mi'ijtcbcr König auf portai 5.obhc0»5lt; gal ein bapffcrergeherster 0ûann feyn / baf erihnaufgcfbrctrhctre/ portiMd ^nd? ber ^berjlc barju/baf er jhnt gehör jam were / vnb hielte berhah Xobtied:R5^= ben viel von ) hm/vnb hatte groffen verlangen / baf er bic Cente feht» mochte/bte fo lang auff bem (Heer gewefen waren/X^nb lief bem -6bor^/ jten fagen/were eeihm lieb/ fo wolten fic bee anbern tags perfonlieb jw/* fammen Bommen auffbem à oeer/vub fchiette im feche Hemel/ viel ne^ gelcinKnmincl/^ngbcrPfeffcrvnbUOufcatcn. Ãgt;er oberft lief ihm bic$ufammcnBnnfftgefallen / vnnb fuhr noch neber bcy bie ©tabt/ hart an bie vier 3nbiantfchcn ©chiffe / von benen ihm ber (Hor gefa^f
^nöiâamfdjc
batte.
Ãgt;etfelbiglt;n ©ebiffe -Ãberjïen batten erfahren / baf bre mferen i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cbv! jtenweren/vnb tarnen alfbalbtju bem 4Sbcrflen,bcr war banwld
^irtamp;i'artifa^e Iw paul bc ©ama ©duff / Dnnb ee Warenbiefe braun von farbe/ffay ect^ifficm. cteeCcibc^^nnbwoljlebcnbeCeute/ batten lange weiffe^oumweb leneKÃctew^Mt wenigfalrcn batrenlangequot;^rte / vnblang lOaar/ wie.bie Werbet/bae war jufammen getnupffet vnter ben ^otenoew
S'il Snbtftt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;K
^^^ 4iîff brtttctt. ÃDcr Obcr(ï cmpÃeng pc wol/vnb fr cat Re pni4gt;/ob|te (Tbriftcrt weren / Ã)enner batte einen Ãdolinetfd^env ber *unbte 2trabifcb/vnnb fie bunbtennueb ein wenig 2lrabifeb / benn nlfo Kgten fte/mb bnf ee ntd?t ,bre natûrliebc fpmeb were2lber fie tunbten wenig/ ber bnnbtiemng halben fo fie mit ben lt;^Ooren bijtten / *Vnb ^pteten bem -Ãberjïen/er folte ben (Ãoren nicht verrrawen / benn es we^z ^b«ïîê »ew *lt; ld)werlid) mûglid? baf fie nicht etwas anbere im finite betten / benn moren gw iKfiehannemen. ÃDer4gt;bcrjïwoltfïc verfnehenobpeaneh Cbrifîcnwe: J^Wrnb ob |te etwas von vnferm Derrn (Bott w«(îen mb lief ein tAfc7 w« bringen/ba mfer ^rawen Hlbt/mb auch etltd^e ^poffel fonft auff? ^maletwaren / mblief bicfe Jnbianer bafjelbig (iben / iöod? fagt er mmnnidtt was cs were / 2lbcr fo balbt fic bas tafdein faben/ fielen fie 26tioiit'#in« *^n bie î^rbe/mb betteten es an / mb lagen ein ^cttlang alfo in ihrem Snoad ^ ^cbet. Ã)4 warbe ber -öberji fehl' wol 511 frieben ba|t Ãe bey im waren/ fragt Ãc/obfie von Calccnt weren :* tön fagten Ãcjbm/^ein : ©ie ^ei^en aber auf einer ©tabt/ bie were noch weiter benn Calecut/ bie hieà ^â^««galot/vnb wuÃtenib*« von Calccnt nidi'ts ^ufagen. âDnb von ber â¬wâfl«K 5^'f^^tgtcrtgenÃc al le tag fo lang ber-öberà bawar/ in Paul be (öa/ ^â^©ebiff/mb betteten vor bemtäffelein /^nnb opjfcrtenbem^ilbe/ 79dein/Pfeffer/mb anbere bing. ÃDiefe Jnbianer aÃen hin ^inbtgt;
P^âÃb/wie fic felbà ben vnfcren fagten»
^\^tt lebten -OÃerfeiertag deich nach GOittag / tarne ber König von (Delinbetn einer groÃen ^Imabicnan vnfer ©d^iff/^r bar/ tc einen(CarmaÃn ÃJammafeatenKoeb an / mit grünem ©ar »kÃffg des
^^S^fücert. 2luffbem Deupt bette er eine âlongue/ bas iÃ/ ein guten ÃontgaXD«# ^'hleicr/bcn wirf ein Ãc auà bas Deupt / ià febr töÃlich. ^r faÃe auÃâquot;®®' hinein ©tuci/ berware auÃaltfrcnrfifch gewacht / von (DcÃlng/febr ''â^l Searbeit/vnb faà fd?ón/ vnb fafs auà einem feibenen büÃen. quot;Pub S^ich neben ihm Ãunbe noch ein ©tuel / bem feinen gang gleich. quot;Vber jbm hatte er einen Dimmel von grünem ©attin / ber hatte einen fuÃ/ ^arauÃerÃunbe. Key ibw Ãunbe ein alter ^ann ber bienet ihm/als
bie jungen bey vns/ ber trug im ein febr b0Ãlichcn©cbcl/ mit einer hlbertrt fdieiben. ^r hatte viel trumpbömer bey Ãch / vnb ^wo heiÃen / vcittcxtrommcten/berenicbeadit fpannen lang war / vnb waren febr meut»* ^olauÃgcÃrichen / bie blieà man inber mitte/ vnb Ãimmeten mit ben Krumphörnem $ufammcn. Airs waren and? mit,bem König vngc^ rehrlich^wcngigCDorifcher^bclmenncr / bie waren alle böÃli4angc7 ^ban. H)ie nun ber König nahe bey bcs KberÃen ©chià bam / führe jhmbev-öberà mit feinem ©chifÃetn entgegen/bas war voll paner go Ãerft/vnb mitâTeppichen bebenebt/vnb hatte bey ÃchjwölÃ/ btefurne? âlieÃen vnter allen ben feinen. 2lber feinen Kruber hatte er bey ben vbe^
öd)tÃcn gelaÃen. TTic Ãc nunjufammen bamen mit ben ©chip/ ÃSmgmc;-p^/fagteberKöniginbemKberÃen/-ifrwolteininfcincm©d?iÃan*âquot;âgt;« fompt 'X^^'^â^â'^â^^^amitcrjhnitchcrbcfcheiiâiiPd?tc/vnb Ãieg alÃbalbt 511 bem oen^^fu»tj ^oerÃenin fein©chiff/vnberjeigte ihm fo groÃe böÃigbeit / als wenn mann;
auch fo wol ein König were als çr/ vnb fabeben KberÃen vnb bie am
** ^^® ^w frembb bing/vnb fragt in wie ber König fein Derr hieÃ/ oas licjà er auÃfehreiben/ vnb fragt eigentlich nach ihm vnb nach feiner c iy macht«
-ocr page 564-^ffw«a l'a evften ©cÃtffung mrtllK. fea Obctflt «nrooMet )bm fluff rtUce/vnb f«gt )bm/«8 f«*â'^â^^ ibn fetn Derr gcnCalccut / ber ©pcccrey b^^lbcn/bcmt er bette in ^^â^^Ã/ 2vônigrctd) tctne.^le jbtnnunber2lt;ôtrig etUebe beriet? t von vnb ber euge bee roten (Deere getbnn bette / vnb ^bw etnen 0d?i|râ*^', jiîgebcttjugefrtgt/bcr^bngcn^rtlecntfôbrenfolte/babrtteer jb« ÃSntgiTïe# er wolfe mit jbni in bic 6tnbt fnbten / vnb bey jm in feinem pnUfl F*^^ mâ CbSe« ^â^^ feyn/vnbnulîrnbenautfbiegroflè mübe/bieerÃt^bemIP^lT^*^ ?^^ mfemenprtî» b^btbette. ãgt;c|îgktd?enwoltcr5u ibminfein0et?ifr nncbfpnctemlg^ ^»t^» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ren.2tberbergt;Cgt;bcr|lnntwortetjm/ ee bette jm fein Derr verbotte4unâ
Unb 5utretten vnb wo cr vbcr b^e gebott tbete würbe er feinem pertf* femes tbnne nid?t gute red?enfd?n||f geben bónnen. ÃJnrgegenfngtÃâ^*^ 2^ónig/wenner4ult;binfein0ebi|fgieng/ was fein volet von /mb^ï^^^J vpurbe/vnbwne fie fngen würben Y Jebod? fo were er nid?t5iïfticbcw b4|5 er niebtin bie 0tnbt bommen wolt/benn fie were feinem Derrn gt;nfâ* beften/âVnb wo er von Cnlecnt vmbwenbte/ vnb wiber 511 f bm tom*^^*â^ wolt/fó wolte cr 511 feinem Dcrrn eine bottfbnfft febiefen/ober wöltf I^ fcbtctben/Ãönfplbfngtfbmber^bbcrfïjn tbun^n.
pdefugate^ pv werten gelobst*
Ãörttgj« melinba
âVnb wie ftc nlfo in bem gefpred? waren / befi ber Ãberfl bie (ÃOoreiiâ mownwiti bolcn/bie er gefangen bette/vnb fd?anctte ftc bemKónig/ vnb fagtef«â öen oem 2(5# barbey/ wójFc cr (bm eitt grófjeren bienft 511 tbnn/benn ben/ fo wolte cr^ «âS S'-âP?^:'** von bergen gern tbun. ï)arab bcr 2^ónig febr wol $n frieben wntb/ ^^â vnbfagte/ crad?tct baö gefebenet / bas er jbmbagctban bette/b^bet/ bennwenn cr f bm noch ein folebe 0tabt gefbenett bette / wie bie feine wer. 21 la ftc nun jbt gefpred? geenbet batten/ vnb frieben vnbfreunbF jebafft mit cinanber gemad?t / ba fubre ber 2^óntg etlilt;b mal rut^we» b^ïlben/vmbbcr vniem ©ebiff bernmb / vnbbievnfcrnliefjcnfbt^^* fcbiiQwctblicbabgcben/ba6bórtc bcr^ónig febr gern / vnnb wnrbF óberft bcy jbm.âVub ter König fagt ju fbnt: i^r bette fcin lebtag nie rei«â ne Cent lieber gefeben/ benn bie portugalcpr vnb wolte ftc gern bcy jm baben baf ftc f bm Mlffcn in feinet» tricgen/ bic cr vnterweilen gegen |cj^ ne ^emb bette/vnb er hielte fie für rccbtgcfd?affcne fient. Ãgt;er Vbeqt wôiifcbet ,m f^Stbaranffz wenn er fie ein mal verfnebt bette / fo würbe ernod?tnebt oer portie vonfbncn baltcn/vnb ftc wolten fbm and? in feinen triegen beyffenM SS2V5^^ Ky*^/wenn fein Derr bcr Kómg/Xrmabengen Calccutfebicten wiltbe/ ^oe. â* wie er benn 511 (Dort verboffte/bae gcfd?cben würbe / wo er glùd befw baf crCalccntertânbigenmôcbte.
IVienunberKónig fnbgnugfamcrlnfïigctbartc/bateerten^)/ bcrften/bicwcilfbn feine gdegenbeit nidgt;t wolte in bic ©tabt tounne« »SnpïutTic laffen baf cran f ben feinen $wcn mit/bmfd?ictcn wolte/ feinen pnlnic knöö filet 511 befeben/ fo woltc er and? jwen von ben feinen bey lbw laffen / feine i^tquot; Sc» ®eblff jn bcftd?tigett/Vnb lief feiner ©ón einen / vnb ein Caeà bey fnt/ P^Ufh vnb namcerjwen mit fieb / Ãgt;od? batte er jnnor etn abfd?cibmitteln 4gt;berfïcngcmad?t / baf crbed anbern tags mitfeinem ©d?ifFlengde jMKwaMR ^,*^ blt;ÿflb«.^4t/fo wil« «tbn fern« XmMiaMfftju ^^ bâ DcsKónigs benlajfcn. ïoarauffbcóanbern tags/etnes öonnerfïagó/ ratnevi^ xndthDe g.ss 4gt;bcrfl vnb Hicolas Cocillo in einem ©d^iff bas mit (ÃefbwQ wol anp ^â^^e* geruffet war/ lengefï bem Vfcr ber gefahren / ba funben fe feb^ ©d^fttmamp;ocl volets antfbem âVftr/vnb vnter anbern ^wen $n pferbe / tic f^^i ïupfetö. Qclrcn Vnb wicftd?bcrObcrfb5nbcmlanbnchct / ba giengbas yoiw alles an ein fïeincnc©tege / bie von bes Königs pallafl herab gten^ biemanaufben©ebitfenwolfebentwnbte/vnb namen ben^^n^^
-ocr page 565-Su 5iibim.
«Inet Senff« «ufffre Avm/vnb trugen fn tn bed 4gt;ber|ïett 0cigt;tff / Dnb ®«fleUet04gt;ttt «ben gut freunbtUd? gegen beni4gt;berfjcn/ vnnb bntc
/ ba^crnrtcbwrtló wóUenuffóUnbbonten / löenn fetn Vuttev/bev ^unetn^ltervnbhetnesletbe / ein vnuermogUeber (V^nnn wer/bette 2gt;evCbrfff«# Stoffen verlangen jn^u feben / ©o wolt er vnb feine timber mitlerweil SStTuffä JH ben Schiffen bleiben. 2lbcr bifea ailed vnangefeben entfebólbiget fid? Unp.
®er 4gt;berfï/vnb tam nicht auffe lanb/Tpnb wie er vrlaub von bem Ã$^ J**3 Senommen blt;ttte/fubr er noch ein weilam lanb bin vnb ber, 3»^ ^^^ Kboffenbie JnbianeraufÃfren0£hiffenvicl(5efHgt;iiQab / vnbwenn Re otevnfcrnfabcnfiirübcrfabren/bubcn (ie bie benbe in bie b^be / vnnb bbrienmitgrofjenfrcuben/Cbrifle/Cbrifïe/ Dnb machten bicfelbtge Jr^mamp;e «i JJ^t^htmitbed Königs vrlaub / viel5eft mit fewerweref vub^udifcn â^bulien» Rteflen/vnb betten cm grof freuben gefchrey.
Wie ber -Ãberfï nod? in bem b^tfen war/ eincd ©ontagd ben 12. Æ prilid/bam bed Aonigd vercrawtefïen einer 511 Æm in fein ©chiff / vnb f^^tjn beim.Dnb ber Oberfb war (ebr jornig/ benn in jweien tage war ^iemanb auf ber ©tabt in bie ©chiff bomen/ vnb beforgt/cd würbe ben ,â^âââ5 verbroken b^ben/baf er nicht bett wollen auffd lanb geben/^On ^ürbe bie freunbfch«fft bie fe gemacht bitten auf fey n laffen/'^nb bad |^3fmbartan/biewcilernochrein©chif(ieutb4tte. t)nb aid erbiefen
Königs vertrawten fabe/baf er f bm niemanb mit bracht / battre er ^ttbófcn argwöhn lt;»«ff ben König / vnnb behielt benfclbigcnbey ftch. ^ber ald ber König beffen innen warb/ fd?idt er fm alfbalb ein ©chiffgt; â¦nan/cin (öu^araten/mit namen Canaqua/ vnb cntfchulbigt ftch gegen »óni'g?»me hn brtf er fn nid/eeh gefehief t hatte / Dub ba würben f e wiber 5reunbe ÃJ^J,SJ ^â^uuor. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
âödöbreif^^enb ^apitch
^ÃCd nun ber Ober ff ftch mitaUem/wad fbm vonnöten war auffbic Keyfc/verfehen hatte / führe er von (Dcltnbc auf auff Calccut ju/
5)inflagdben vier vnb jwcnçigfîen tag 2lprilid/vnb bam alf halb aacirtCBolffcn/baróbcr utuflcerfahrcn/bcr war fechfhunbert vu fûnff? csioiffe«. Wmeilwcgdbrcit/bennerwadgegcncincm arm vom(V?eer / ber ftch ' bef fdbigen ortd weit ins lanb erflrccbet / vó Horb an nach ©ub hinauf auffCalecutju. tgt;cd ©ontagd hernach briegten bie vnfern ben (Dd^z tetitacht©ternwiberindgc(tcht/bcnfïclangc5citverlorenhettcn/ vnb poImartiest fabenben (Oittagdflem / vnb vnfer berr lt;5ott gab ihnen fo gut glócb/ fompt »«gt;lt;# baf/wtewol ber winter tnJnbia ber seit fchon angefangen hatte/ba ben ââ® ö«H4gt;f» Sew^nUch auff bem ©olfcn groÃe fturmju feynpfegê / (te bod?ohn vm Sewitterbaruberbamen/vnb hatten aUwegen guten nachwinbt / alfo/ baf (te freitags ben gt;7. tagcAOap / ben i^tag ttach bem (ie von(ÃOclinbc ^'^^Sefahren waren/vnb bein Canb mitlerjeit gefchen hatten/wurben eines hohen lanbdan(td?t{g/wie fteacht meilwegs in ber ©ee waren.
4lf balb lief Canaqua bie bley fchnur ntber / vn fanb ftinff vnb Vâtert^ig ^Uffterwaffer, âX)nnbbamit er vonbem lanb beme wie es nacht warb/ ^â^^^* ^«nbte er (ich nach bem©ubwe(î ju / quot;Vub bes anberen tags bes fambz nags beret er wiber vmb/nahe baran her jufahren/ vnb barn hoch nicht Pnahe hinju/baf er bic art rechterbenen bunbte / vonber groÃen mem S^Plugars bic fe fmben/ nach bem fe bes lanbd anfeheig waren wo«/ wn/benn es war in Jnbia/ba benn biefe /ianbfehafft innen gelcgcn/all â¢Â«reit weiter.
c ii# ©ontags
-ocr page 566-^tftovfó ba allen ©cÃtlfuna
©OUMS» ben 5wcnçig(ïcn tag lt;W«i, / bn vet-name bet EtcbttFâ'^** dît febr hoch gebivge/baö ijl vber berötabt CaUcut gelegen/mb n^P fid?fo viel bcm Uttb/baà er bk art créant. 2gt;a tamer mitgroflet^F^^ jSâtfertbtôt ben5n bem ^berflcn/mb begerte cmbottenbrot/vnb fagte von 3now. ^^ j^^g Canb/babïtt er fo grollen verlangen bcttc.»nb berOberfl flt;vlt;*^ eter fm al^balbt eewaa/ vnb befalbe / ba^ man vnferem lOerm ©off Ãobaerntjg. lob bad ©alnc Kegtna fingen foire / âVnb pc et teben allerlcy tof^^^ lt;nbsp;vor freoben in allen 0d?iffen. ïbcnfelbcn abenb fnbren fie auff^wo wegd vnter Calccnt binab / anbertbalb meil gegen einer Stabt ab/ oa ran fieb ber ©ebiffmann ändert / vnb meiner cd were CalccutgewcK^ Dnb wie fie bäum fid? geanef err l?atcen/ba faben fie alf balb vier blcn vol Ceute von bem lanb 511 ibttcnfabrenble woltcn feben waà ba» vor 0d?iff weren benn pc batten nle berglcld?en ©ebiffe gefeb^a / r^ WÃtfet lent, jjgijlidj bic vmb fold?c jclt bablnfnbren / Vnb waren biefe lent ga«^ denb/aufgenomen/baf fie bic fd?am mit Kleinen tbwd?ern bcbect-f»^^ ten/vnb waren braun von färb/Vnb |rer etllcbe fliegen Inbcö-Ãberfk^ ©d?iff, aber ©d?lffman ber (Ãu^arar fagr bem i^berften ed weren m feber/vnb weren Qnlnga/ C benn alfo nennen bic Jnblaner bad arm 3^ mellte veld) Jebod? hielte fiebcrObcrfl^imUd) wol/ vnb lief jnen cflw ^Ifcb abtanffenvnb erfuhr von jnen/baf blc©tabt niebt CalccutÆ ^^ fonbern Calecut were nod? weiter hinauf/vnb boten fieb an / baf fk^ bar bringen woltcn. 2)ad lief |mbcr4gt;bcr|l alf halb gefallen / vnbp^ reten alfo biefe 2llmablcn jn fampt feiner 5lot gen Calecut. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
js^p^Mibiia Calecut Ifl ein ©tabt/gelcgcn In ber Canbtfebafft (tOalabar/tr^ cS^*^*^ ^^ ^â^^â^ ^^^jwclrcn fnbia/vnb hebtan/anbem berg löcl / vnb wâ^^ £.cng/ö^«: bctaubcm hcuptobcrCap Comorln/hat Inberlcngc ^i.mcllcn/ vnbM 6t«ot â¬(»u^ an erUeben orten jwólff/an ctlleben fünffachen mellen breit. Ã)ad gana â¢*ââ^â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Canbt ifl nibatreebrig vnb weffcrlg / vnb hat fehr vlei Jnfeln / 'â^^
$wifd?en bem Jnbianif^cn (Deer/vnb einem hohen gebirge / bad flt;vlt; xn^Ubitc. bet (Dalabar von einem groffen 2lt;ónlgreld? / mlt namen ïïarfngijg Ã)le Jnblancr fagcn/baf bad (Deer vor gelten biefe gan^e £ï.anbfd?ati (Dalabar bcfd?loflcn hab/blf an ben ^erg / barnad? fey cd 3^
Sm Ã^«4. ^^^ ^â^â^ bablc Jnfcln f eçunb fcyn/ bic man (Dalblua nennet / bUp^ltó ^*^'^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feien juuor Terra firma,bad Ifl/cln lanb bcd A^rbtrelf gewefen/ bad
bad (Deer bcfd?loffcn vnbbarburd? fey bic £^anbtfcbafft(Dalabar 5 trudnet worben. Jn ber /ianbtfebafft (Dalabar f nb fehr viel rn^^ banbei ©tebtc/fórncmlieb Calecut / bic war bcrfclblgcn $ett ntlf thumb vnb frucbtbartcltvbcr fie alle/vnb ifl Volgenbcrgeflalf erra wet worben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;« /ber
Vorzeiten hat bad Canbt (ÃOalabar einem 2\ónig Jttgehorer / Coubit. nbsp;nbsp;nbsp;hielte fid? gewonlid? in ber ©tabt Coulan/ vnb hat fid? begehen bap rey^
bed leisten Könige gelten / mit namen ©arrana périmai / ber etwan vor lt;^o 0. Jaren geflorben ware / blc (Doren von (Dlt;eba/.Hgt; biam bamen/vnb and? In (Dalabar Pfeffer vnb anberer ©pecerey b ^ ben/vnb lubcn ihre ©d?lffIn ber ©tabt Coulan / bad war bajutaai ,^ furncmeflcStabt in bem ganzen Canb (Dalabar/vnb waren ber K ^ nlg vnb alle Jnwohner Deyben / Vnb von ber seit an/ bafblefelb^S^^ (Dorcnbahlntommenfnb/sclenficbie Jarvnnbsdt/ wie wir lt;nbsp;ferd Derren Jefu Chrifll gehurt thün. iolcfelblgcn (Doren mawr 1 groÃe hunbtfd?afft mit bem Konlg/vnb er mit f hnen/ baf er gà ® c j bene warb/vnb verlief ben feinen / vnnbblc(Dahometifd?e0ect9ââ^^^
-ocr page 567-Sn Sntiftt* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IT
frinfo wol/brt^cv pd) cntfdjlo^wbcmbrtuJij« G0ed}a5u (ïerbett/Vn^ ^^â¢^4â^* lt;b cv hinweg jobc / tbcilet er feine ©ütervnttbi^errfebntfnânter feine jreunbe. vnbwte er nUcd birtweg geben battre/bn^ er nidjmKbrbenn '^^S^f^brlicb nod) jwolffmetl wege Cnnbó bette / bag was bug ort bn lt;â^ 5u©ebttf foire geben/mb war ein vnbewobnte art / 5)4 gab er bcm nlbigen ort feiner Knebeln einem ber Jungens weife bey jbân war / vnb S» »Sf« bcfalbcjbmerfoltcbenortbewobnen laÃcn/^u einemgebeebtnuà bnf öennoveo, «fba 511 ©ebiffgangen wer/vnb gab lbw fern ©eb wert / vnb ein vV?0vt'/ R»ifd?e 5acfelötc brauebt er vnter anberem $« (einer berrligbcit / Vnb SebotbenanbernlOcrrcn / vnter bic cv feine ©uter auf^crbciler batte/
fn ibm feiten vntertban feyn ausgenommen bie Könige von Coiv/ UnvnbCananor. Vnb verorbnetau^/baS weber bie 5 wen/ noeb cini/ _ ., Ser anber l^err in (Malabar tDùnç fd?lagcn folte / benn allein ber ^^oz- gc«.quot;^^ ^ W»on Calecut.Vnb ba er biefeà alfo verot bnet batt/gienger 511 fd}i(f/ *lt;^jegunberCalecut iff. Vnb bie ti^oren tarne ein fold?c anbaebt an bemortan, bieweilber Aonigbafelbfl 5110cbi|fgangen/vnb nad? bem bauS^uöOeebagefabrenwar / basse bernaeb an beinern anbernort/ ^ttnbafelbfl/ibvcÃebiff laben woltcn/ vnnb verheffen beu trafen 5« Æ ouUn/ber ht beSbalben gar vergangen / fonberlid? nad? bem Calecut ^Æ ^n?»«^«» merbawet worben / vnb viel (Doren fiebbafelblïnibergcfeblagcnba^ « wd^X ben. Vnb weil biefelbigcn (Doren trcfPidxAaufle 11 twaren/baben (ie CaUewt. wefe ©tabt $u ber bc)ten vnb rcid)e(ïen Danbclflabc gemaebt / bie im 3lt;^ttgcn jinbia i(f. 2gt;cnn tnan tunbte ba Ãnben alle bie ©pecerey/2l po^z tccfcrcy/(DufcacnuÃ/(DaciÃ/baà man begeren tunbte / 3lud? aUcKey ^Ebclgcflein/gut vnb boSPcrlen/Campffer/^ifcm/Ãanbcl vnb 3gub w/2lcre/ba8 i(îein bing wie ein (Ãummi/ baà braucht man/ ^rieffe ba/ ^^â »Httjuuerfiegeln/anlVacbSflatt fd?0nc Jubifebe gcfc(fe/bicman por/ povedUnf/ ccllanoà nennet / vcrgólbte^i(ïcn vnb2^a(len/ vnb allen anSbunbt/ ben man in Cbura bat/Jtem Oolbt/imbram/ IVaebS / Dclffcnbein/ vnb3llaqucca6/baà fmb Heine run be (fein / ba man pater ngjîcr von ^a^qweee, wacht/ Viel baumwollene tûd?cr grob vnnb rein/ weiS von färben/ vnb viel gebrebeter feiben/ nUerbanb gûlbcn vnnb feiben tiieber/ gulben »studie Ãtüd/Ãcbamlot/gc^wimtcn ©cbavlacb/rctncn ©cbarlacb/'ïórctifcb ââ'quot;S â« lt;£^»* teppid) / Cafeciraà / baà fmbtûdxr von feiben vnb baumwollen gc-Wacht/Aupjfer/Ciuectfilbcr/Stnober/^llun/ Coralien / Kofenwalfcr/ vnb aUevtey art von Confect / Ã)cr gc(ïalt/baS Hin Wahr in ber Weit/ bie man bafelbfl nid}t funben bette.
Vber bas ware bie ©tabt auch febr Infîtg/ bieweil fie am lern S^(ïbc6(Deerà lage ba ce tn bag XIanbt hinein gebet vnb mad)t baS wan nicht wol ba anfabren tan / batte viel fd?óner lt;5Artcn vmb fteb/ baallcrley Cbà fobag Canbtcrcgc / innen waebfen / viel ^ierbAum/ vnnb febr gut waÃer / 2lud) viel palmenbAum vnnb3lrecaug. Jn bem Canbt wedMee wenig KeiS / vnnb bag ijï bas föpneme(lc beffen Wanbarinnen lebet/ wie bey vnà ber Weiten / 2lber man bringet bef? Ãn vnnb aller anberer prouianb genug von anberfwo bahin. iDic Ãtabt gt;(ï febr groS/vnb getbcilet / vnbt(ïgar vonflróbencn Deufern S^bawet/auS3cfd)eibcnbic(Bógenbcnfc^/bie(Dcfquites / bas fmb bie xnlt;rq«tïe«» Aivdicnvnb bes Aonigg pallaà / biefclbtgcn fmb von Ãein vnb talct Sebawen/vnb mit siegeln gebeeft / ÃDenn es ià and? im Canbt verbot'/
ten/ baÃ
-ocr page 568-^fbrta ter aften ©cÃtffung
tcu/baf^foftlïnicdtrtnamp;CöbcfgUidxnlOeufcrbttwenbrtVtf. if«gt;'Wâ*5 nwnd^ciky tbcybcrtxvobnbrttFtiS^rt/von »tcUrUyöectcit/ (^Oorcrt/mfÃtdbc 2^4uPcut/ vnb fo tdeb/^*»^ wol etwen einet fûn^âJ h^u^â «t^Ãnev ©dnffbntte / vn^ wnttein Winter / bn^niebt wol 600.0^5 wiMctZ^^ ^â^â^â^ IViittev in bem bnfen bielten/bie joejen (ie nuffe Unbt / wcIdKö | ktdulid? tbnn Bnnbten / benn (te waren ohne nâgel gewacht / vnb «gt;» 2(.lctaivifd)en feilen gebunben/bie ftnb von ben baren gemacht / bic
in ben jnbianifeben nn,Jèn (tnbet / vnb gebiebet mit brey. ^0 and? bte 0d?tff bem plóeflin/fonbcrn bie feiten (inb bermaffen gcm4lt;b*ó baf ftc fteb gefdpidlid; branfflebnetent
^a^ bkr^e^enb S^pM
Ã^^^ilbennbie ©tabt Calecuteinefo gropê banbei vnb
Xj^d?cÃtabci(ï/wie benn oud? bos vwbligenbe Caubt/ haf P^ ii/t-ri nF^tt ^-^^^bc6 .Königs inbommen fcbr gemebret/berwapen/ baf er berrd* tea Königs d?efï vnb wed?tigc(ï .i^ónig worben i|ï in ber jCanbtfd^alft (lOalabar/ tânc^Uon. att (Seit vnb an /Leuten / Ãbenn er bunbte in einem tag breifpg taufenf ' vnb in brey tagen bunbert tanfent gewehrter (V?ann $ufamwenbrin* ©(wertM, gj,,^^ ©ienennenjbnawff ibrefpra^ ©amomi/ bas iff fo viel/alsem
Key fer. ^r war auch inber warbeitKcyfer / gcgenallcn anbcmÃ^*
nigen in (V?alabar/bcr waren nu ^wen neben ihm / Ãlemlich ber
»siifg m von Coulan/viîb ber anber König von Canonor / benn ob fid? wolire^ Ãtgtïj£«»= ntebr auch Könige nenneten/waren pe es hoch nid?f. JÃiefer König 5^
nonor.
Pngoöe»
Ãontg fn pagode.
(Calecut war einer aup ben Krachmaren/ wie auch bie anbern 2^^^!% biefclbigenpnb wie pricflerbey ihnen / Dnb berbalbenfoUenpe allem bem Pagobe/bae ifb/tn ihrem ©öÃenhaufe / bas bar^u gebawet i(l / tageihrcs lebens enben. Dnb muf allwegen ein König barinnen fey w bcrbcn(5ÃQenbien(bauprichtct / Dnnb wenn berfelbtgepirbt/fv fpm man ben regierenben König an feine (fatt hinein / vnb fcçt ein anbern/ auffben bas Königreich fonp purbc/vor in bas regiment. quot;Vnb wen^ fd?on ber regierenbe König nicht in bas pagobe mit willen gehen w^k te / fo zwingt man ihn bar^u / fo halb ber jewge/ber barinnen war/ ge»
(borben i(l.
gȕ.
^AtU8»
5Ãiefc Könige tn (V?alabar pnb brauner farb / vnb gehen von vei» Habitus Re- (5órtelanvbcrpdgt;blop / 2lber vnten herab beeten ftefteh wiefeibep^'; vnb baumwollenen tûd?ern/ ©ie thun auch vnterjdtenburçe an/bie nennen fie Haitis / von fciben ober gülbenen fluchen / ober anm gcWirchtem Scharlach / voll Af bclgcflcin gelieret/ gcmad?t / fv^beram ber König von (Calecut, ©ie fcheren ihre härt glatt ab/ vnb tafle*â/ gc hnebelbArt flehenauff ^Prehifche art. ©ie halten gar HeinenprawJ |onbcrlid?wennpeeflcn / vnnb l?rauchen geringe fpeife/2lbcr bajnm*
Concubine Kegis Cale~ cut.
ïrgt;iefe2k.ónigcvcrbeiratbcn(ïcbnicbt / vnb baben berbnlbc^ -©efe^c / boeb baben peeinConenbin ober 73eifcblefferin / von beti* ren gefcblecbt / bas ftnb bie Atbellent vntcr ben (foalabarifdâcn/ fclbige Concubin halten pe in einem fonberlicben tOaup bey bem K lafï/vnb geben ibv vor (bte vnterbaltnnge etwas (lOonatlid? pewoljnfricbenifl. Dnnb fo offt bicfelbigepecrjurnet/folafPâ^J Aj faren/ Ãic halten aud?bie2^inbev btepemtt)br haben/nid?cvotj ©one / vnnb erben and? bas Kónigretd? nicht / Dnbpnbes 0^ ^,
-ocr page 569-^n Snbte«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' IS
r ^ifonctt / fo brtben pc tttd?« webt?/ bettn wa? pc von ber lt;ÃO«ttcvbc4- _ nbsp;nbsp;...
Jomwctt / Ãbet ber Könige ttrben pub jve Stuber/ wenn pc beven b«/ SaSw» bw/IVo aber webt/ jbter ©dweper Kint er. ï)iefelbtgcn©d)Yrcgt; Pftttvernnbevn pebaueb ntd^t/vnrtbb^tbcnbctn^cwtPcXtbcwânner/ fonbembnben groÃe prey bett junewen wen pc wollen. 'X^nnbpewer^ both gcbnlten/vnnb blt;tben grope Inbowwen. âXgt;nnb weiw frer ctne ^^^â^^ J^r nltwtrbt/ bas pcein(V?4nncrlcibcnl-4n/ fofd)t(fen pc pre Neunte/ auÃer bew 2vóntgretcb/etwrtnnad)ctncwnwgen rtwre/vn
Wwtt groÃew gefebend bitten/ baô er jr wolle ben (^Oagbtbuwb f^irginhat ttemen / âPnub wenn er bowpt / fo empfangen pc pt wit groÃen frcugt; yênaiü, ^en/ ^OttnbwcnncrirbenCïbagbtbumbgenowwenbnt/ fofbetnft er ï^einKleinot nn t?a!f bastregt pe/r lebcnlang wit groÃem prapt/ 5«m$eïdxn / baö pc freybett b*tt bne pc jren Icib mag gunnen wem pc â*â1» âVunb obnbiefelbig Ceremont/ bürgte pc mitbetnewlt;l0ann gc^' !^einpbaÃt bnben. 25ie je 2^ómgeblt;tbcnvnbcr$ettcnbriegcmitcin4m ^^iââ^t^ per/vnnb jieben perfonlieb in bic ©plad?ten/ vnnb braupen pp nup fitcab^r. preit wenn có von nó te n ip.
IVcnnpegeÃorben foverbrennetwanpevorbcntpallap/aupescfïorbena etnemgropen plaQ/ wit viel ©anbei vnnb timbra bolQ ⢠75inïb bar ju 2tóntge gommen alle pc 23róber vnnb nebepe verwanbtenj vnnb bic fürnemgt; ^^t^comt, \ Penbc6 2^ónigreip6. quot;Ã^iwb ebe pc juptmmen bommen fo wartet wan ®tcy tagpewan benverporbenen Aónig verbrennet / âIpnnbbcpp / ;:ge(yjveib«g ^*3etin/ ob creineB natórUpen tobte geporbenfey / ober ob manpn ow tobten lt;t|Plagcn babe. 25enit wo er were von jemanbe vmbbrapt worben/fo Ãomae«. vp^pcfd)uijgt;tgjgt;cnflt;gt;bt:511 repen. Wenner bennverbrant/ vnnbbic JfPe begraben ip/fo lapcn pc pp alle fperen/ baô pc nipt cm Dar be// walten/ bip auPbaô bleinepe 2^tnb/baô Dey bnifp fey. Vnnb in gemein ^ttbaltcn fie pp breyjeben tag lang/ bas pc bein^etelc eÃen/ bas ip ein teigig, Ãraut/bae pe febr im braup haben/ Vnnb würbe einer begriffen ber pin geÃen bette/ bemfpneibe pe mit reptbic lepijcnab.Vnb biefe tage p^^tt ol,n i® gebeut oberbepld^tber prmQ / ber Svonig werben fol/ ntd?t6/ fon: gebot. Jernwartetob iemanbebomme / berbawiberprepe / baser2^ónig nVnfolte. Vnnbwenn bic jeit aupip/ fobecybigenjitbicfórncmpen ^esKirtigreiPs/aupallebcö verporbenen Kóniges (Defeg vnnb ge/ 23^5,^iââ^ '^ottbcitert/vnnbbascrbeó verporbenen fpulbcnbcjalenw^llc/vnnb oer fà /wioé.. 'Hei^fürwenben/wo etwas von bent 2^Ãnigreip entwenbet/ baffdbige ^jber jucvobern. Vnnbwenn pcbiefen ï^yb vonim nemen/ fobater ldnöcbwlt;rb in ber linden banb/vnnb biereptcaupein«* brennenben cevemome« ^ergen/ bic gebet burp einen gólbencn King/ ba greifet er mit feinen »âm «jo» nngern ^^t vnnb tbut alfo einen ityb. Vnnb wenn es gefd^eben tp/ fo â^»Ãt man in mit cim wenig Reife/ vnb tbut viel Ceremoniën barbey/ rm^beten bar jwifpen viel gebete/ Vnnb er betet bic ©onn brey ntal jinbetung â^H 2)arnad? ebun im bic Caymans / bas ip bic Canbeberren/bieeinen ret Sownc. dctel haben/bemX^b / getrewe ju feyn/ auPauPbafclbigcn2?icrijen. â^»R«â»^ Hadi voUenbung biefer breyjehen tagc/fo heben pe wibcr an ^ctelc vn p'ÃP vnb^ifPe ju effen/wie vorhin/aupgenomenber Rónigber tregt âetbvmbfcin Vorfahrn/ein gauges 3ar lang/ vnnb iÃet weber ^e//^«botene ^Unop ^tfp nop Petfp/vnnb fpiert fein hart nlpt/fpnctbetanp biefÃâ'fâ^^^ ^tegd webt ab. 3lup fol er bes tages nur ein wal eÃen/ vnb ehe er iffet/ salpeter pp gar/ vnnb betet ctlipepunbcntw tage/Vnnb wenn bas Jarberumbip/fobcltcrcinCcrcmont vor bes verporbenen Königes
©cel/
-ocr page 570-^(ftort« ter aften ©cÃlffuitg
conçue îgt;va Königs
Religie» Webt« Vfócï«.
©tolçamp;ev fCamp;sIkwt.
Crew^t fciénfî ÃCV ^^tren«
â¢Mmlt;Slt; ©ccl/wictiwnbcy vnóbk3rtt^gc5cicebclc/ bufamUnpdjwolbuiâïâ^ taufertt^Dann/ vnnbgibt bafclbfl groÃe 2Hmuflt;ttrtoÃ. DtMtbwlt;Wquot; btefdbtg Cerctnoni gcbalf en ift / fo wirbt er für ein rechten Ã^»^3 ââ ^^ trtnbt/'iPnnbrtIÃbcnnjenchteinieberwiberumbb«»»». , A^ö bnt aud? ber Ãontg ju Cnlccut / wie auch alle nnbere 2^^ W jnC^OnUbnr/ einenâVerwalter ober Cnngler/ berbatbefdeh . Juflitin/berbtitgewnlttnaUenbingen/jugldchwieber 2^0nigf^lâ örtö S^riegevolet bne ber Ã^nigvonCnlecutvnb bieanbemb^^^^' Ãnb bie Untren / vnnb Ãnb eitel ^bellentbe/ vnnbbnbenniebtö^**^ berejutbutt/ benn ben Kriegen nneb^njieben/ wenn esnotbiÃ-^^^ ©Inubcne halben Ãnb ÃelOcyben/vnnb tragen ibre IVebren/bcrcnh^ pd?im brieg gebrauchen / ftetigs mitÃcb/bad pnb^ogen/ 0d?e|felein/ i^gomicn/baeiÃeinartvon partifanen/ vnnböchuw bad wirbt benen bieÃe tragen/ jur ebte gerechnet. 0ie geben alle blop/ anfgenommen bad Ãe vnterbem Hörtel hinab bià auff bie ^^nie/n»* 25aumw0llene«5 tuch von allerlei färbe tragen/Ãe geben auch barfuÃ/ 2lbcrauff ben toâuptembabê Ãe Uonques ober dOorifquifchenbünb« ©ie halten Ãd? alle bey bem 2t5nig/ ober anbern groÃen Derren tu* lanb/von benen Ãe jrcnvntcrhaltbaben/ vnb halten fren Sibel foblt;â^/ vnb Ãnb fo Ãolf^brinncn / bad Ãe feinen âSauren ntmeranruren geb^u auch nimer in fetned Lawren bauÃ. Sind? Ãnbbie Sawrenfd)ulbt5' wcnnÃcvbcrbic ©af« gehm/ bad Ãe ruÃten müÃen/ bad Ãe im ftn^cn hingchen/bamit wennbic Hairen fommen/ bad Ãe/nen fagen/badp vonberÃraÃengeben / Dnnbwennbtc Sawren folehdut^ttbun/r erwürgen ÃcbtclTairen. Ãrd hat and? bet König fdbà nicht macht Ã* manbd $u einem Haire jumachen / ber nid?t frcy von bem ©tarn Ãf* 6te bienenben Derren bey benen Ãe Ãnb/febtÃeiÃtg/ tag vnnb nacht/ vnnbad?ten8 nicht hoch / eÃen vnnb trinefen vmb wol bienen/ $uucr/ feumen.©ie halte gar geringen foffen/ ber gcÃalt/ bad einer mit $welt;n bieten Pfenningen bie er (Donatltchhat/ vor Ãch vnnb einen Jungtut ber fm bient/gnug bat.'Vermoge bed lianbrechtd/ bürffen Ãe Ãch nich^ beffatten/vunb haben bcrhalben fein gewiÃe finber/ Slberbiefinbc* bie Ãe haben befoâ-^men jie etwan mit einer Sterne/ biefrer jweenabet ^i^tyjugleid?halten/ y .brachenein verttagvnter Ãch/vneinigfetf CEöelkut ött Jnnorf ommen/bad je eit:cr vmb ben anbern bey fr iff/ von einem Waber, tag bià bcö anbern taged ^u (Dittag / 'Pnnb wenn bcrfelb hmtveg^l'/ fo fompt einanberer / vnnb alfo fd?lieÃen Ãejv leben/bad man nem gekénd vnter jnen hvret/ vnnb halten baÃelbig Weib feÃr ebdiu^ tgt;rey iCoeu'X^rtnb wenn eHierxmterfncnbaÃ'elbigenichtmehrhabcn Wil/'b^*^^» leutj» nbsp;nbsp;nbsp;erthun befglcichcnÃe auch / âVnnb biefe Weiber müÃen auch H^^^J
r^bSn f^y**/^^^ lt;® bürffen bie Hairenbey feinen SÃurinnen fchlafftm ^JJ,^ ieoXwtctt weil jhterviel tnit einer Jrawen Ãch behdifen / halten Ãe bie Kiubetb» Ãe mit fr haben/ nicht förire Kinber/ wennÃe fnenfehon gleich ftbtu/ fonbernfrer ©chweÃer Kinberfürfre Xtrben. ^d habenbie2^lt;*utg ben Hairen bie itbc berhalben verboté/bamit/weil Ãe weber Wetb Kinber baben/baran fnen gdegen/bad Ãe ben Kriegd hanblunglt;^â*^^| i ÃobeÃerauÃwartenfonnen. âVnnb bieweilÃefo wol bienen/ 'ââ^^^L nbsp;nbsp;(
vetboren bey Ã^iitf mtitcti, 5« fdjbffen. æôellcùt i»4rmni» bte ferne XVetbei: V^ben.
libelleueÃnb / fohabenÃebie ffeybett/ bas manÃenichtbarÃgâ^Ã^S ItcheinÃehen/auch nicht wie âVbcltbcter richten. Vnnb wenn fret «** ben anbern vmbbringt/ober ein Kuh tobtÃhUget / eïtenn bad iÃ^ J
-ocr page 571-O^fnettt^vo^ vbcltb^t / «u^vrfrtcbc«/ bdôfîcbk^ûcanbctén^obctî wU|ft bey einer Herwin/ ober iffet in eines 734 wren iOnnfj / ober rebet ^cm 2^0nig vbel nad? / vnnb es ber2lt;6niggewi^lid? erfabten bAt/fo Sâbt er einem Haire ein 73riefÃcin / vnnb befilbet jbw barinnen/bas et 5tt)ecn ober brey ju pd) neme/ vnnb biefen ober jbenen vmbbringe/benn lt;f bab es verbienct/Dnb bicfelbinen erwürgen bennben (ibeter/ Wo pc ibn pnben/mit bem 0cbwcrbt / vnnb wenn er tobt ifl fo legen pc ben tocXn/^ 5«tclnuff ibn bas man wi|]c/wlt;trumb peibnvmbbraebtbnben.
5gt;icfcHairenbür|fcn tein.IVebrnemen/ nod?inflreittommett/ Xtïtew lt;bc beun pe ju Kitter gemnebt feyen» âVnnb wenn pe peben Jaralt ld;«m. ^erben / ba hebt man pc an ju lelxen allcrley, TPaffen vnb gewebt jtv/ waneben/ âVnnb bamit pe gelend' vnb g^icftbarinn werben/fo bciv/ ^edptFwnp; Slt;n vnnb bredxn ihnen biedOcijÃer jbre (Dlieber, vnnb lebten barnaeb Pebte gewcbrcgcbraud'gt;en/bar;u pc peamgefdiidtcjlen vnttbgenetggt; J^Penbepuben. ïDie gemeine Webt aber b^e pe am meinen brandon/ xVebve* P^b bey ihnen Ãebwerbter vnb Konbellen/ ober ©chiite. 3Ãielt;ÃÃei|ïct ®ie Pc lebrcnpnb in ben Wehren gtabnirtbarinnen pc pe lebten / vnb Ã^âfpnpeauifibtefprache/panicauó / benentbutmanvnteranbern paniw»^ nairenbiegrópeebtean / 21.11e ihre ©chóler/ pe feyen wer pc wollen/ ^cnn es f-pon bic gefreyten vnnb groÃen JOerren weren / pnb pe nach Ranbtpbraneb fd^ulbiganjnbeten/ wenn pe pe feben vnnb pnb fchub ^9 alle jnr jween GOonat in bic ©chul ju geben / fo lang pe leben/ ^crbalben pc bennfehr hurtig in ben Wehren pnb / vnnb halfen bcrgt; ^^^o^ halben auch viel au ff P cpfelbp. âVnnb wenn cuter Kitrer wil werben/ fo gehet er ju bcm König mtt feiner ganzen verwanbtfdmffe vnnb ^âcunbtfehafft/ âVnnberplichgibtcribmefechQig.K.anonóangolb/ haó lp etn dOuntj bic alfo betp/ vnb mag jufammen brey Portugatefn/ |w er Croi faben fcyn / baà were breiÃig î)ucatcn. 21 le benn fraget ihn irrölpöetu her König/ ob er vorbabenà fcy ber Hairengewonbeit vnn^ebrauch Juhalten ^ âVnub fprid)t er jluz fo lep f b^t« her König ein Ãchwerbt ceremoniën tmbgprten/vnb legt ihm biebanbtauÃ^baÃlOAupt/vnnbfagt etliche g 'tort/alà Wenn er lt;54gt;tt bate / bienicmanbfd verpebet/ vnnbbatnach nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
tmbfengt er ibn/vnb fagt auff fein ©prach baà fo viel in vnferer fpra// scmptoe« jhe ip/aU: 5gt;u folt bicKradtmanen vnb Kühe befchutjen vnb wenn er Ãmec»
H^fagt bat; fo betet ihn ber Hatte an/ vnb ip benn vortbin Kittete ^enn pc (bte wobnunge bey einem nemen/fo verbeiÃen pe pehbey bem ^yh/mit ihm juperben/ vnb baà halten pc auch/bcrgepalt/baÃ/wcnn man ihren Herren tm brieg vmb hat bracht / fo fed^ten pc mit ben fein'/ j-oenbtf pc aud? vmbbracht werben/ ©mb pe aber nicht babey / fo jie'z hen pc bem bet tha erwörget/ober erwürgen hat laÃcn/nach / vnnb erlt; nen »bwm Jââürgctt|bnand?. ©tc pnb fchraberglcubig/vnb halten viel auÃ^wat / ?°â^lb-P9lt;n/vnbbaltcnecltchttagevorb0p/vnnbetlichtfPrgut / ©tebeten *^ * Ãottn vnb (Hon an/auch bic liechtet/ bte Kühe / tnb alles waà ihn bes Jbovgenà begegnet/ wenn pe auf bem häufe gehcn/'Vnbgleubcn leidit/ w^heinbing/Cà fey fo lofe vn nichtig als cà wolle. ÃÃcr ^'enp'elfehrct offt SuÃre âa pe/vnb pe fpreehen cà fey ihter (Bótter ober pagobeÃCbenn alfo nen^/ ««cnSit«
Pe edgt;inct / quot;Vnb benn fagen pe wunberbarltche binge/bamit pe es seaebta. hen König bereben/ âVnbberHairebenbcr2^cuffclbcfcp{nhatgchct put bloifcm ©d? werbt vor ben König, Vnb jittert gar / vnb hawet pch plop mit bem ©d) werbt/ vnb fpricht: Jd? btn ber ober bet (Botr/ vnnb wnimc het vnb fage bit / bas bu bicfcs ober j pence thup' vnnb fepreyet bcfcljc». b wie
-ocr page 572-^tff Orta ter erfun ©^iffung ngt;ic(lnri4nr. VnbwntnberÃonigpdjcntftectbrtfltlWgsntbiâ^'r f4?rlt;ylt;t er nod? mebr vrtnb fefek^t ftd? nod? mebr/ bt^ bad jbm ber tti^gUubcrtgebc. X!^di|lrtiilt;bfon|lrtnbcvcrky DoWirtC^Oalabitv^^ JWatK^ew tcrfd?ieblid?ev Sccrcn bie 5« Ung weren 511 cr^ek bie bnb alle blt;t#^^* ÃS?? *^*3 vntertban/au^genommen bie (I?orcn/bk etwas hoch von UewÃ^^ . nbsp;nbsp;** **â^ halten werbcrt bcögrojJen Cributöbrtlbcabcnfte/nengeben/vort^'^^
Ãauffmanfd^afft,
^000 fdnff^c^enb $apM
£J^^33e ftch nunbcrObcrfl aufferhalbbcmiOafcnju Cakcutgertn^/ X^^Sdert hatte/ba fchidet er in ben 2Vlmabicn / bie ihn babin gefwP^ ^-^^»^ret batten / ber verbauten oberverurtheilten einen/ bie er mte ftch batte/gben Cakcut / bas berfelbig bie ©tabt befebe/vnnb erfithw wie mansch gegen ihme/als einem Cbriflcn halten wórbe / Ã) ent ter meynte/es weren aud) Chrifïen ju Cakcur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
21 Is balb berfclb auffs £^anbt tameba farnkt ftch basVold vinb
Kirt vecrtfÿ tbeiltcc wirbt von ben centre in Crtkcwt gepmbte
â¬Â«Itâcnttcv »envuitjä bcm fid? ob
Sirabtfe^e 6pv44gt;-
C(^un(8lt;
25ont4tbo.
WilFoifi WOft.
ÃÃ48 öie Cbnâfient'n Cakcut
bradât betten/waö cs füt ein (^Oann were t 3Da fagten fie : ©te hklflt;^ barfür/eö were ein lt;^Oor/vnnb were mit anbern bommen tn ben brcycigt; ©d?tffcn bic Ãe feben. Idee verwHuberten pd) bte von Cakcutfebt^/benrt fein tleibung war viel anberd / bcnnberanbernfOorcnbletbimg/^^ beirt verban 'â*ââ ^^*^ *^^3*^ ^^^ Voten üOectà tarnen, âi^uub ee gtenge jb»n ein gv^lp ten cvrtfien menge voidâs naeh/âPnnb eclid?e vnter jnen / bie 2lrabifeh tunbren/bK rebteninan/aber ergab juenteinantwortbarab pe ft eh febv verwund berten/bas er ein dOor were vnb verflünbe bas 2lrabifch nid?t. Dimb weil fte jn vor ein (lOoren hielten / ba fühveten pe ihn in^weyer (V?oren von '(Thunes aup ^arbarey haup/ bic gbett Cakciit tommen / vnb bat fclbff wonbaffeigwaren. Tpnnbber eine vnter bcnfelben/ mitnatrnn ^ontaibo/ timbre t?ifpaniflt;h reben/vnb wufte wol wasportugskp*^ vor Ceutbc waren/ wie er hernach fagtebas er ihrer etliche 511 ^Tbunc* gefehen bette in einem ©ditffe / genennet bie 2^0nigtn baöfd?idfe biV Ãonigaup Portugal offtghcn^huneö/alkrky/ bes er beburffee/^u^ holcn.^16 nun btefer verbaute in bas haup tarne/vnnb^ontaibov^^ name bas er aup Portugal wäre/ fagte er 511 ime : tbat bich ber 'Sâeufn* hergefuhrt/ber hole bid? auch/ vnnb fragte ihnbarnach/ wicetbsh^ tommen were t j)er âVerbannet fagte im» nach ber Icnge aud) wie vie* ber-ùberfî ©chiffe bett, ^ontaibo verwunberte ftch febr / wie pe5U waÃ'er baber betten tommett mógen/ vn fragt in was fte fud?cten / wets pc fo weit gefahren weren t Ãöafagtjïnber'Verbanner: ©tefucheten Cbriflen vn ©pecerey.^s fragt in auch ^ontatbo Warumb ber ^ogt; , . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nigauf ^ranctreich/vnb ber Rottig auf Caftilien/ vnb bieVenebiger
Waiudib nid?tauch bahm fd?idtcntï)aantwortet im ber 'VcrbannetriOer2lo^ bet Völlig nig auf Portugal woltc es inen nit ge flatten. Ãgt;a fagt ^oneaibo:^t^ rctdfnit'in*^â^ ^hete wol bas ers nit julieffe. Dunb er machet bem l^crbantengutge* 3n£gt;i4 fd^if^ fchirr/ vnb gab fm tlcinc â^rótlin vonlfei^enmcbl ju efjen/ bie nennefi flt;t bie tlOalabarifdieu^lpasvnbgabinïi^onigbar^u.
Ãöa er nun geffen hatte / fagte^ontaibo/crfolteftchwtbertnbk 2kr vcw ©d)iffe machen/vnb er woltc mit im/vn ben Ãbcrflen anfprechen/ wie wÃb Vïïm * ^^ ^â^^ ^^â^ thete. Vnb wie er an bes 4gt;bcrfïlt;n ©d)iff tame/im ingang ^edjWâ hub er auff Caflilianifd? an 511 fagen : Viel glit cts/viel glüds/ viel Xu^ Cratidatio. bm/vicl ©maragben/Jr follet vnfêrmÃlt;rr»lt;5att febr banden/bas^
-ocr page 573-3« SnbtVtt.
2o
* nbsp;nbsp;nbsp;^^^ C^nb gefóbvt bat/b^rtlkrUy ©pecaey/^bckcfïcm/ vnnb
lt;*1« ber WeU vetkbebumb i(ï.âVnb ba jbn bic mfent alfo boeten vebenZ
lt;f Itamtcn fk gar ÃDenn pc botteen pdi miner verfebenbee fo weit von Pottngal jemanbe feyn foltc/bet jte ©prad) vcv|lónbc/vnbbrtncFctcn ^^**â0^ ^'nfertn Ãerm (Dott/vnb wcy neten vor freu ben. iber .Ãberfl vmbfiem ââ^ ^â^ '*** 9« ben ^ottrmbo/ vnb lief jn bcy fd) 1115e n/ vn fragt jn/ob et ein Cbtijï ^etc vnb wie ergben Ce leent Bommen wcre:'ï6a fagt /me ber quot;Montai/ «o woher/ vitb werer were/vnb bae er bürd'» ben wegauff2tltmregbert jsontatho ^4lccut Bommen were/Dnb fagtejm/ wie erbie Portugalefer bettelet/ cd««««» ^en Bennen/ vnb er were allwegenjr 5reunb gewefen/ benn (ie betten ,n J;«4)tfeba(fcne Cent bnnefen fcyn / vn er wolte aud? fe^uubt (r ^reunbt bytt/vnb wolte ihnen in nllem/foimmüglid) were/ jubienfl feyn. ïDar ^miöcamp;c» ^^â¢Â«b ihm benn bct4gt;bcr(à febr baneBt/vnb verbieffeihm/có folte int wol ^^^â^I^^quot;â ^^t9oUctt werben/Dnfagte/er were ber frólid?(ïê emerber inber Welt KynBónbte/ weil er ibnfunben bette/vnb bne er nu (ffemer feiten were/
nn er hielte barfiir/ Oott bette in 511 imegefdnett/bamit et feine febifz «rFtwrnte nwg 5n bem enbe ba et bin begetet/btingen modtte/tbenn obn ihn we-/ baaSone#» *^c 411⬠lt;irbeit ve^ebens ge we(ï. âX)nb wie et ihn bate / bae et ibme fagen â ® 'âj^Ue/was bet /König auf Caleçu t fût ein CiOaun were / gt;â)nb ob et in/ «16 bes Kómgó auf Portugal ^Imbaffaten/ and) wiUiglid? anncmen '^ntbe r 2lntwottet ibme 13 on tai bo : X!fô were betKonigauf Calecut ^quot;* ^'^^^' du eiitfcltigct vnb febt lofer UOan / vnb würbe in empfaugen wie fonjl ^^^. ^ââ* ^ dues frembben 2^0 nt gee 13ottfd)a|ft. Wenn et aber fpreebe / bas et ^«ujfmanfcbkifftbalbengbertCalecutBomcnwete/vnbbae et Wahr ^vwegenmitfnb bradât bette/ fo wùtbe man in viel beffet empfangen. ^enauf bctlkanlfmanfebafft bettebetS^onig/ von feinetgereebtig/ mSuï«» Beit vnb /Soll wegen ein febt groÃen mm / vmib ee were fein beji inBonw oc.
ntens. Dctmelbet ibmaudiz baÃber 2^0tng ber ^eit 511 pauanc were/ b^ôijî ein ©tabt bicauebfünff (V?eilvonCalecntanbcm(V?eetgdef Sen/vnb er folte bafclbfi bin 5» bem König fdgt;icf en/ vnb ibme laÃen fagt; Sm/wie er in feinem Dafeu 5« Calccut were.
!.. ,Sjl*'4l»'lâ»'quot;'lâ'5üJ'«'-ff,3'fââll«V'0nbWewcitcrfo^tenTOtUji,,â,âââ ictt bcy bem 13ontatbo fanbe/gab er im etliche (tnerevon bet Wabt/bie oen »Smg
J âfit Ãd? btaebt battc/Hnb (ebiefte 5 ween bet vnfeptt mit ime/ bie bem *lt;ââ ^ï^^tie«* 2^.óntg bie bo ttfd)aÃt bringen foltcnbamit et (m geleyt gebe / vnb ime
^J^igcrt UcÃewic er 511 ime gben Pananc Bommen folte/ vreUbes benn ^ontaibo alfo there. Dnb wie Ãe vor ben Ixonig Bamen/lief ^Ãeman/ buô COarriuö bet bet 5wcyer einer w$ / bem 2^0nig burd) ein ^olmet^ fiben/bctba waran^eigenwie ime bet Ober(B 13rieffc von bemKonig Von Portugal brcd)te/vnitb bette ihn allein bcrbalbcnbabetgefcbidt/ Xgt;nb moebte ere leiben fo w6ltc bcr-Cgt;ber(l ihm btc btieffe bringen. 2(16 âCrebenç^ ^er2^0rtig bie bottfeba|ft vctlîanbcn bettc/ebe benn et ihnenantwort oc^pm^ni» 9«b/lief er ine bctbcn/ieglicbem ein (Büttel von/öaumwollen tueb vnb «c«. (eiben gcmad)t geben/wie et Ãe felb(B trug/bie waren febtgut. Tpn bat/ Und) fragt er ^er nanbu m COarnum / waà es vor ein Ãônig wete/ bet 5mgc vorn intbcnbrtcÃ''fd'gt;icBtc vnb wie wett fein/Kónigreid? gelegen were t l^nb ^^quot;â^ââ1 et(agtccÃim/'25crid7tctfnaud) weitcrbad er ein Chrijevub femelen/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
1 nbsp;nbsp;tertbanen auch Chriff en weren / vnb wie Ãe (o groÃe unibc vnnb atbcit
erltctcn betten/ ehe Ãe gben Calccut Bomen weten. Ãöarab Ãeb bcr .2\ó / nig (ïellecc/alö ob et fd? febt vetwunbette/vnb fagte : tBr were febt wol ju ftieben/ bas ein fo ge waltiget Jütfï / wie bet .Kónig auf Portugal/ b il vnb
-ocr page 574-^iftona btr crftcii ©c^iffm^
vnb cinCbvt(l/fcmc bo£tfd?atfc 5» »'m febirfetc/ vtib liefje befit Ãberlfi^ P4it0«4tte. ptgen / ^rjblte feine Sdpffe aiiÿ ben findet fïeUenju panbet^fw
bneilî ein Stabt vntctCrtlecut gelegen/ babetOberfB jinnetpcrt^t^ gefabten wav/ 3Egt;enn bev iOafe werbc|]et bafcibfï/ benn 511 Calccut/ b bic feit fcbrgefebrUd)t)ï / vnnb bte Sd?i|f mochten vicUetd^t blt;tp*^ verberben / vnnb folte barnad? vber Ãanbr gben Cakcut rbeyfe« /Æ weite er jbn anfpreeben/vnnb fd)td'te pne ein Sepiffman / ber ibn gP^ panberane fùbrete / âVnb wte fie an bic ^nnfabrt bes Dafene Fatnew ba weite ber-bberfînid^t weit binein fahren / wieberSdiiflwnngern
^Rlogbdt
»es ©b«tgt; gejebett bet«/ jOcutt Ct wuj(lcntd?t/wrt6 PMC ctwan begegnen WOW«» fîcn.
^ö0 fec^fjef^enb gdpUet
Cafwrtl.
^bcvdet wilnttdu^
C$ nun bcrbber(T tn ben pafen ante wmen war / Bame ein botf^ liafft $u im von bein Carual C baó t(à wie ein fOofineifBer) 5^ C4^'â leent/vnnb tbete ibm 511 wijjen / baa ber Catual nut anberen ven* 2Bblt;l/anf bee Stenige befcbl gben panberane temmen were / vnb pk teibngbenCalecut gtkyren / barumb médite er auf bemSebip^^â^^^jl ten, wenn er weite, 2lber ber 4bbct)t cmfdiulbigct pd? bef male / wet* Có fd?en fpat were / 2lnd) bamit er ficb mit ben anbern Ã^if^entbej berabten médite/ven feiner verbabenbenrbeyfe gben tOof.âVnnbgne
tHovert mt îH vttttmi W«n,
Rationei con/ilij.
Xüilt;i)ti2e «rgiiintiit«
ew «puf ï)cnl?aiïpfleutben/vnnbbenanbern/ biebief«rncmfBcnbey ilpnetvn^ ren/jnneriBeben/ bas er willcnó were ben 2^énig 511 Cakene ^ubeftdât*^ gen / vnb mit fieb ber Kautfmanpbalft halben mit ihm vmergkuiKn. ^bcr fein Kruber mif rbiet ee/ vnnb fagt ; i.^v feite nicht auffö X^aobt temmen / bcnn wenn fchen Chri|Bcn ba weren/ fe weren aber auch vt» (^Oerenba/bcncneranbcrönichttrawenfelt / bcnnbas ftejbu^nne^'^ bcrbengcbencten würben/iOenn fie weren feine tebtfembe / vnb b^^^^g bieven eV^elpnnbica vnb (V?embaÃaihnvnterfBanbcnvmbbcrthalp $n bringen / ba er bedi allein fürüber gefahren were was bcnn bic ven Calecutthunwürben / we fie inerfabrung tümen/baewirvnöber Ãauffmane banbtierung annemen weiten / baran ihnen all ihre w^k fahrt gelegen ifB / vnnb ihnen ihren gewinn vnnb nugung fdiwechew Ãicnnc6 were fidiberhalbcn wel ^uuermuten / bas fie mit allem ibre^i* vermégen vnterferben würben/vne vmb ben half jubringen. 2)iewctl fic bcnn würben wilfcn / bas pc an nicinanbô baf baflclbige anfübji* ober enben würben bénnen/ benn an bcó Xgt;bcr(len perfen / würben F wolwegcfinben/baófïcihmbcntobt antbeten. 'Wennbennbaffew gefdiche/vnb ber 2^énig fchen febr barüber $ürnctc / würbe er ihn bew nicht wibcrlebenbigmaciien bénnen, ^Onbbcrhalbcn/btcwcilihnievrt^ bewuitwere / eb ber 2iénig etwas barnadi fragen würbe / wennet phon vmbtüme/bieweil bie ivoren bavinn babeim/vnnb er ein ftembr , oer were / Se bette er befte mehr vrfadi / feiner fachen acht^nnetn^* 2lu di feite er heben eten/ wie es nach feine rob t inen allen ergeben m^w» te.*X)nb wer wüfBe eb pc nicht fdi gar verlieren würben/ vnb würbet fe alle bte mühe vnnb arbeit / bie fie bif ber gehabt betten / gar verloren feyn,^amtt fic nun aller biekr forg vberhaben weren/ fo febe er an / bas er feh nicht a uff s Caubt begebe/ fonbern folte ihrer lt;^**^ât® eten/ober ein anbern/ber eben bas jentge auf richte ténbte/bas er femp perfénlidi thun médite. Ãicnn es foltcn fch bie iOüuptIeute/fonberuw aber bic 4gt;bcrfBcn/nimmer in gefebrlichen fadien wagen / es w^'^^^f âL bte noth bermafen für auge bas fees nit vmbgeben ténbeê. ^*^^\p fes bebenefens warenbie anbern alle auch»
Prudentia Mantles exemplum. Ci 'tjenfui.
gn Snbtctt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;21
t4t*4«ffvttgcfebHt(bfolgcttbct;
: quot;Wertn td? fd)on fut; ^ewi^ wijfie/ bae tel? flerbett (bUc/fo woUc bod) vmblctncr vrfad) willen vntcrlaffcn / bas idi ben Aontg nid)C 2JâtPJ«^lt;n|bl«.^ttbwtlvlt;:vfttd?lt;»/obilt;tgt; frcimbtfdxtffttnttfmwa/^ntwdrt ^«» tonnevnb mid) bet^KnuffmnnÃ-baffrbalben mit fm vergletcben/ ^^® ^ââ«â^â¢* ^^nb ©pecerey rob nnbera 4it^ feiner 0wbt Cnlecutbebomenbatntc âââ* ^w^wt^itd) tn Portugal be$eugenmóge / bue id) 511 Calecutgewefen .py^tbenn ba wir on bae no4? fo lange wetl/btc wir miff ber rbeyfegewe^z ââ^.â'f^yn/wiberbeimtommenC foferr vus (Bote baóglódvnnbgnabe 9jbt/baó wir wiber beimbommen mógen) fo wirbt man vue fd) werlid) Vrfadje» pwben/bad wir inCalecutgewefen feyenrnnb würbe vnferebr Vnnb ^^» beocn* |®o mitler weil im jweiffel feynbtf eewan anbere vnuerbäebtigeCeutb lieber Bommen/bie vne jeugnue geben/ baà wir vmbgefebifftbetten tn ^â^^fibemgen fo wir anjesgen würben. Pnnb wil end) nid?t verhalten/ -id) viel lieber ben tobt leiben woltc/benn bas id) fo lang watten fob ^^/ot^etnanberer bâme/vnb vue vnferô verbienffà vnnb au^rid?tungé ^»nbtfcbafftgebe/^Onbabervnferemi^gónfïigenmitlerweilibteóge^ ©betret Wiens von vus reben würben. âPub fbr foltô für gewif belten / bas ich ôcvCbnfîétt ^eutobt viel lieber leiben wolte/bennbef|elbigen/wie id) f enunbr gefagt J^*/?^ ^â^^ / gewertig feyn. 2)seweil td) aber / lieben inerten / mid) nid)t in fo ^^gâVâ * 9' 0,fc gefabr gib/wie Æ bre bafur beitet / fo bab id) vmb fo viel mebt vrgt; M? / meinem furbabennad)5nfeJ5en/ (b habt ibr and) euch niebt^nbe^-J^^gen/baà fbr end) von einanber verlieret / JÃenn in bem Canb baich ^'»Bicbe/ftnb and) Cbriflen / vnnb ber Aonig bat nid)tö lieberà / benn 0^8 man viel Ivan ffmaneWabr in feine Ãtabt bringe / vnnb grof je bmtbtierungbatreibe/bieweileÃfbmfebtnôçet. âX)nbfemebr2^aufp©fönet i^ute ba feyn/fe grofjern nuQen but er barnon.öo bin id) and) nicht go ÿ?®.*^ ^^® nnnee/alfo lang bey bem 2^ónig 511 bieiben baà bie (Vroren ber weil ba'/ gS?â »ca einigen anfd)lag an|f mid? 5« machen, söenn mit ber abrebe vnnb 'âergleid)unge / bie td) mit f me gebend anfÃurid)tcn/fol es innerhalb ?. ^lt;^gcn 3a ober neyn feyn/mitlerweil wtlid) meiner fachen wol acht ha'/ «en. l)nb bie fach bic td) bureb btefe abrebe vnb verglctcbung erlangen fd^etö/ ^erbe C womit anbere (BOttbaeglud vergönnet /bas id)Ã$n wegen wnge^bie weite ich vmb fein gelt geben/fo ban and) ber2i0nig mit beb heinanbernbafjelbigfuglicberbcfcblicfjcn /benmttmtr/ î)cnn erwirbt pi.^câii^ obn jweiffel mehr aufffebenà auffmicb babenvnnbmir mehr ehre amÃtpenorü tbwn/bicweil er wcy f bas ich ber Obcrfl / vnb bcà S^onige an f portu'/ necefanaè gal 2lmbaftat bin/ benncimanbern/er fey wer et wolle, iöagegenaher ïto ich einen anbernfd)icbte/fo würbe er gebenebe man verfugt fn/wür^ be baför halten f entwebersid) bett jn vcrad)e / ober vertrawte fm nit/ bas ich nit were fclbejufm bomen. ^Pub welches er twebbiefer fad) go 5^c^ott bAebte/bas were vrfad) gnug/wie vil et fcQunbt vielleicht auffvns hab vaböte». tenmag/bas er vus hernach ai^ verachtet. Wie bónbteid) auch einem anbern betmafjen ©ectet vnb ^nfttnetion geben / biefe fach ^unetttch^ te/wte id) von mir felbft thwnbonbtcr Dnb wen fchon vnfet Derr (Sott ?5lt;ec M , hmb meiner fünbe willen vethenget / bas man mich vmbbrtebte/ ober g«w(wlt;nfi S^fangen legte / Were es mit nicht beffer/bas mits gcfd)che/inbem ich tngebo^v^â** mciifcnbefckh au^richte / bennbas ich lebenbig bliebe/ vnnb baffelbig raw utco« nicht thetet'Pnb ob es febon gefchehe/fo feyb fr Derren an ff bem ^eet/ vnb habt gute 6d)tffe/ ba werbet f ht end) wol / wie fr am beffen bonbt/ hetfehen / vnnb ziehet al^benn heim / vnnb fagt wie es vns galten fey; PropoÃtu^n b ib ^evhaky;lt;/erjew*
-ocr page 576-^(fîom hcr «ften @c6lt;iti^
Ãgt;crblt;tlbctt wollet mir nicht weiter barwiberfagen / bennichSm«»^ fd?loflèn eigner perfon C wtb ©ett ) in Cnlccut 511 rbeifen/vnb nut Ãgt;lt;^ Ãonig fpmehe jubelten.
Wie pc nu alle fabe bas er entlieh bes finns war ba lieÃen Ãe «My ®lt;fert«i» tttâ^ *'wlt;hgef4Uen/vn warb befd)loÃen/ b^ iver$W0lffmicjm5ieb^âr^^ igt;c«^blt;vf?f, ten.(V?it namen Ãbiogo 5gt;iaô fein ©ecretariud. ^ernanbue ^arttuö/ ber Ã)olmetfeh vnb fein iDofmeiÃcr war/ mb Joban be Qaa/ber fd?a^ ober 2VamevmetÃer Ãnbber rbet b^ Jnbiantfeh bauf gewefen iff/ *^^* ein Schiff tnecht/mie namen (Bonfalo pirc5/ bê butte ber Ãberà erjo'z gen/ »nb einer mit namen ^HuaroDeillbo/vnb Alvaro be 25rrtgu/bet^ 3(If»:l)Cgt;^go. bernaebfeh veibev tà gewefen in bet 3llfanbego 511 porto/b$ ià ein a«^ ricecomfÿ 'ââ** *^ââ âVicecomitatuô in grauetreieh/fampt anbern / beren namen w t.n«8jn quot;^ nit bab erfabren bónnen / alfo bad jrer mit bem -OberÃe brey^ebenwaz Stan^teifi) ren. quot;X^nb feinem ^Ãmber würben bie Schiff befohlen/ vnb warb er bed beaamp;tatu '^^berÃeHcutenamptober Stattbaltcrgcmad?t Dn warben befoÃz holtet«, nbsp;nbsp;len/bj er feincö abwefend niemanb in bie Schiff lieÃe/ fonbernbie b^bin
bämen/folte er in ire 2tlmabien bleiben laÃen. Dnbrïteolad Cocillo tc alle tag inben blehun Schiffenanà lanb fahren / vnb feiner bafelbà wartal. Wie biefed nun ailed verorbne t war/ba Ã^r Ãd? ber 4gt;ber|t M (V?ontagd $11 (borgen ben 28. tag (V?aà in ein Sd?iff/mit feinen $wolp fen/bie waren auÃdbcÃgebutjt/auch bie Schiffe auffd beà herauf^* Crommete» Ãrichenmit (BeÃhiige/panierenvnb Trometern/ bie blicfcnbif b^-^^ *â¢'â* nbsp;nbsp;berà anà lanb rame.iÃafelbà wartet ber Catoual feincr/mit 200.rw
ren/bic auch fonà Ãetigd vmbihn waren/ auch anbere mehr/vnnb bem ganzen vold'anf ber Stabr.Dnnb wie ber -Oberà auf bem schiffst* tretten war/empÃeng jn ber Catoual/ vn bie temgenbic er bey Ãn hüt* ©berffer te/mit grojÃn freubenDn nach bem ber willbom gehalte wad/ba Ãgte m« groiRn â1411 ben OberÃen in ein SenÃte bie man trcgt weldic ihm ber 2^01115 amp;S»^én?â* StÃhirft hatte/bcnn ed ià in bem I2anb nit ber brauch/b$ Ãe rciten/ë* bem rhey fen in fold/c Senfften/bie Ãnb wie bie/fo man hie bey vne h^Z allein bad Ãe nit geberfet Ãnb / Ãgt;ennbie feiten Ãnb gar niberig. 5gt;icÃ^ SenÃtenjebetragen vter(V?annrtuÃ;rcn2ld?flt;lnnitallcinauf nt^f^* betsfnffj gd ber pferbe ober (V?aulthier / fonbern auch 511 mehrer iOerrligteit. teo. Kennan ben orten baÃefd?on pferbehaben/ba laÃen ÃeÃch hoch von dOenfehen trage / aud? auffber poà wen bie 2^ónige ober l?errrt woà len weit rheyÃn/vnb wenn Ãe wollen / rhey fen Ãe in rur^er jeitein w«* tenweg.Sie bónnen barinnen à t^en ober ligen wie Ãe wollen/vn bahtn groÃe teilte ober Pim el bie auÃâcun Ãmlid^en hohen fuÃÃehen/ht un* ©4/(ctt. nbsp;nbsp;^tre UOÃnncr tragen/welchc Ãe 4gt;chfen nennen/v ber ihnen/ bad Ãe vov
ber Sonnen vnb regen Ãcher Ãnb. Sie haben aud? ein anbere art Senfften/bie haben oben herüber rhor/ bie Ãnb gebogen wie ein hulodJ Circfel ober ein boge / biefelbigê bónnen 2. trage / weil Ãe fehr leicht eenffun. Wie-nu ber 4gt;berà in ein Senate gefeÃen war / bajoge er mit bem C4* tonal/ ber in einer anbern SenÃte faÃ/ fein weg Ãnberlich in ein 5)orn/ Capocate. mit namen Capocate/vnb bie vnfern gicngen mit 511 fuÃ/vnnb muÃtn inen etliche 23awrcn bie ber Catoual beÃelt hatte / ire plunber tragen. Jn bcmfelbigen lÃorÃCapocate aÃen Ãe 511 mittag/ ber Catoual in et* ©pe/fc öer ncr fouberlichê Perberg/vn ber Oberà in einer andern / Du bie J^nietn :?nötanec. aÃen bafclbà gefotttn ftfdV vnb Kheià mit butter / auch fonÃ^öbd/oe manöd« ^^â^ ^ttb tregt/vnb nit wie bad vnfer/ià aber boch wolge|^macf/vnn ^igoa. â Ãe nennen etliche Jacad/bad anber (Pangad/ auch etüchd Jigod / v
-ocr page 577-Su W«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' 22
Jâ^fW^nfcbvgutWAÃcv/wtccöbcntttmfclbcnXiattbtwrtflcrbrtt / baamp;
5â* WrtÃcr 5wtfcbcȔgt;crcnvnb (^Omen nieste nactgibf. Had? effens quot;â«»gen (ie 511 Ãebtff/benn fte mu^m ein waffer binnufffabren/ b^ bes ^f? ?? ^â'ö ^eev Iteffc.ïJec -Ãbevfl vnb bie feinen festen fid? m jwo 3^1/ ^»tbiê bie nn einanber waren/ bas nennet wan in bem lanb /Zangaba. XungAtxr;
^ bev Catonat vn bic feinen in vil nnbere. Ai^s tam ein vnjelid? volcb ^JT bas'Pfer/bie vnfernjubefeben / benn bne Unb ijl febt i^olcfreieb» fuhren vngefebrlid? cw weil wegs baswaffer binau ff vnnb faben
^^Ip^^*9lt;^ '^â^ groffer ©dritte/ bie nufftrurfencw innb fïunben. ©rofrefd?^ ^w pc fliegen barnad?wiber auf? ben @d?iffen/ vnfeiscn fid? wiberin «w Unoe* *® âenfften/vnb rbey feten nlfo fort / vnb nn allen ortenlieff ein greffe ^»ge voids 5 ab te vergafften fid? berwaffen an ben vnfern/ bas and? SwRber»
âlt; Weiber wit ben Kinbern auff ben Firmen jnen noebgiengen/ vnnb â^utbenbes wegs nitgewabrben fiegt engen.
. quot;Von biefew ï?orff / bauon id? brobengefagt/ führte ber Catonal
Ãberflcn in ein pagobe ober(5ÃQenbau^/ vnb fagte f w/es wete ein p.iftöamp;e. KPfanbeebtigart/Wteesand? ber Oberfl bafnrbtelfe/fonberlid?weil ^vbetbêfórnewflenKirdientbov/^Ãdiellengcfcbcnbatte.Vorber *^jJâd?ettfïnnbetn(l0cffwgc6cul / eines 0d?«ffamp; 5V3afibauws boeb/
oben brait (fern weffnger âVogel / als were es ein t7an« ï)ie Xireb irrefriitgcc war welfo groÃ/als ein grof .Sloffer / gant5 wol wit au f gebawenen Vogd. â¢*^*fïen gebawet/vnb wit siegelt Slt;:^â^clc/'âfï^fd?ct net aufjwenbtg/als
dn fd?óner baw barinnen were. ÃDer Oberfl frewet fid? ba er fie f abt/ Sitgons. ^nb war jw eben als wenn er vnter Cbriflen were. âVnb wie er wit bew ^â¢Ã®toual hineingienge/ba wnrbê fie von (??Ãncrn ewpfangen/ bic wagt; «n von bê gurccl an vber fid? gan^ nadet / vn vnten herab bifi au ff bic ^nte hatten fieetnfd?nrQ vwb fid?/vnbnod? einen bruber/ber warauff St|d?0rQt/vngiengenbaarhäupt/vnbnttencinan5algarn/basgieng Itte^ber bie linde 3ld?fcl / vnnb vnter ber red?ccn her/ wie bie ^laconi »t^wnt »es pe ötol tragen / wenn fte bas 3lwpt fingen/ vnnb biefe bttffen Cafres/ ^ónen. â¢JPb Petben/vn bienen in bcn (V5alabari(d?enpagoben/0ie fprengten ®lt;:n Obcrflen/vnb bcn Catoualvnb bie anbern/wtt waf fer/anfi etnew ÃH«jî als wenn es ein iVcihtcfjcl were/ wir Jfopen/vnb barnad? gaben
Stwahlen ©anbclholg/bas fieauff bas häupt legen folccn/ wie man Wi^ibwaP* â'®dtit ber afd?enthut/aud? vnter bie 3rw / aber weil bie vnfern'^'^â «iber an hatten/fo legten f e es allein aufffrepAupter.'Vnb wie fte ab â, ^nvd? bie ^ird?engiengcn / ba fUben fte viel gewaiter Silber an ber Wawten / beren httten etliefe fo lange $an / bas fte fnen wol eins bau«â Jwn lang 511 bew waul herauf giengen. $)te anbern betten vier 3lrw/ *nb waren von angeft d?t fo hefltd? gewalt/als weren es Ccuffcl / vnnb tCcMffdif^e ®evbalbcn ^weiffelten bie vnfern/ ob es ein Cbriflen Ãird? were. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2540«#.
Vnnb wie fte vor bie Capellen Barnen / bic witten in ber 2^trd?en
/ ba fahen fte bas fte ein ©loden tbnrn hatte/ wie ein Ch «mb« iSlödena x nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'âns/auf gebawenen flcinen ge wad?f. 2tuff einer feiten hatte 'b»w.
PttJChurn ein weÃmgeChür/ba timbteem ÃOann auffein wal hinein yomen/vn cs gieng ein flcincrn fliege 511 berfelben tb^r 511 in ber Capel« nn/bie ba ein wenig bündel was/war ein 33tlb in bic eDawcr ingefegt/ ^ie es bic vnfern von auf wenbig ernennen Bunbten/ Cbenn man wolte he nid?t hinein laffen/Vnb gab ihnen and? wdter^uuerfteben/esbürf/ - « » tentcmattbtbcnnbieCafresbafclbfl hinein Bowwen. )vnbfteweiptctt'^â*âquot;*^^°'â jnettbasl5ilb/vnb nennetensö. fPacren/vnb gaben ^uwcrjlehenbas ^inocre», b utf es/bv
-ocr page 578-Jjtftovt'a ber erften @(^iffmtg
lt;6 fbv ^tlbtttU6 were. 5)4 meynteber -Ãberfï cö were alfo / vnnb Brtilt;^ niber/vnbbte vJïfcrnnncjbfite/7br(5ebet$iifpred?en.*X)nnb be 0«S^ ^^^ '^^ïi â^^* $wetff«U / ob eö ein Cbrifïe» Aird? were / weil er bic bc(5»gt; d?cn Silber bantwen fabc / bte an ben (Lawren fïnnben / wie er ntbetJ tniere/fagt er : Jfï ee ber ö^ewlfel/fo ijl bod) mein (tn anber» webt/betw* ben waren einigen (5ottan5ubeten.ÃÃerOebev(ïbóretcba6/vnwanbgt; SSSSS ^â^ n^^Jnibmcvmb/vnblacfoee. ÃDerCatoualaber vnbbtcfetttefi/wï^H^ bes ©ógett. vor bte Capell banten ba fielen pc anffbte ^rbe/ vn fcblugen freiOAUp^ ter vnterpd) /mit sufammen gelegten benben/brey mal / barnad? pw^^ ben peawff/vnb tbetenpebenb/br lt;5ebet.
©40 fïeSen^e^cttb gapilcL
^itbicfentPagobe/oberG^t^en 'tempel/folgetenpé/bvcmwc^ u nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gben Calccnt/ imnb am inngang ber 0wbt fnbreten pc bert P45oïgt;en, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ôterpen v nb bte vnprn wibcr in ein foldjen pagoben. IP«^
jufebet»
Ãebetbes «PbeVfJen*
C«Wttftts 22Tu5cr.
menge we Ã^ ^y j. @f ft^f bïnein jbgen / ba ware béé âX^olcbó fo vtel/beö f bewS^â r aup ber ©tabt/bte unfern $« feben tarnen / vnnb benn ber fbentgen/bte mit bett unfern tarnen gegangen / baa fbnen bte lt;5af|èn5u enge wot^ ben.^nb ber 43berp verwunbert peb ob ber menge bea »olda. Dnw wte er fabc/baa er in ber ©tabc war/ba bandte er unferm i0errnlt;öo w baa ér mtt fbm bip babtn gewep were / unb bate jbnbaa er wolte bey pn feyn/baa er in Portugal mit fold?en ^citungen/wte er begertc/tominett moebte, Dnnb wte pe ctrt wetl auff ber (Daipn gehalten betten/ biewetl bea I^oldó fo viel warbe/baa bte fentgen/bie bie ©Aapte trugen / ntdjt barburd) bommen tunbten / ba gienge ber Catonal mtt ibmetnein t7aup / bafclbp tarne bea Catouala 73riiber einer 511 jbnie ber war ein groÃer i?err/ben barte ber König babingefd?tdt / baaeribnfolf^^P fevommetert ^â^ ^^^ paUap beUy ten / ï)erfdbig batte ein grope $al Hatren bey pw »namp;viwmp# vnnb giengenfebr viel ÃTrommeten vnnb Krumpbomer vorjbmbW botnev. bic blièfe man alle. 3ùcb gienge ein Plaire mit einer K öd?fen vor pm ber/bcrfelbig fdofa offt abe. Wte pennn etnanber willtom gebeipa lt;bbccf}c^ batten mit groPen frenben/ ba ^oge ber Oberp mit bemfelbigcn Perm Sïn^ö pal 5^^'^ö KóntgcaPaUap$u / mit groÃem getümmcl / baa beibc bic Uil bw4;r. prument/vnband) baaquot;X^oldmadet. ^berbad quot;Vold/nad?bemoc» Catouala Kruber tarne / macht ea plat5 vnnb entwiebe auf bem wege/ Dnb pc ^ogenin folder Perrligteit/vnnb fo pattlid mit einaitbcr/aia wennber König perfónlid? bagewefen were / vnnb waren wolbrey taufent (Wann in ber mpung / Dnnb auff ben KAdern/vnnbin ben PanftbnrenwaaetnvnjiclidemengevonTJold. Ker-Oberpwatbc empfengnupe bod erfrewet / vnnb fagte mit ladenbcm munbe $«be ©HMiert.^ P^^ten : Wie wenig bende man f egunbt in Portugal/ baa man vna jo ebe ebre antljuctDub inbea tame er inben pallap/ vnb ca ware vng febrlid nod eine punb vor ber ©onnen nibergang. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;g,
Kcr pallap / auf genommen baa er niberig/ warfonp
vnnb batte baa anfeben / baa ee ein lupig orc were/vnnb ^ï^^^âl?, / Ã.« PaUatij Re- KAumbarinnen / jwifdxnben Peufern berfórgeben / ^iefelbâ5. gijdefert- purtbeningarfdonenlApigcn©Arten / biebarinnenwaren/roi
wolriedenber blumen vnb Kreutcr/vnb feine K Ad?c barburdV ^^ ^. König feinen lup innen bat / Ken er tompt nimmer auf bemP^quot; *L
-ocr page 579-Sn^tttâiftt. ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;23
(t^UVcbcnttAtt^baötnbtCrtkcm. o«^^ö 4gt;bcv(ïctt rtnhm|fet4^^ ânen ihm 4u^ blt;wp4U4|l vielCny mans entgegen / mnb nnbeve t?cv^/ c^ywirt«« -^ *^cn/btc emp^engen jb»/ vnnb gtengen mit Æ bme nu ff ein gvefjèn pinn/ ^nnbbnmneb gtengen fie bureb vier P^fc / bn fïunben nn einevfeben Pforten $eben Pförtner / vnnbfte inuflcnburd?brtngcn/ bureb bic ^forten/bcô Xgt;olcf à b«lbcn/wie wol bte pfórt ner bmufffeblngen/bne
kesbinberftebtrieben/ vnnbbmuflen bebielten. Wtefennbtcletjte ;~ t rr y; ^fort éntnen/bne bic pfórt wnre/bnrbureb mnn in bee Kömgà bnn^ » J^ quot;pö® Sebet/ ba bntne ihm ein feiner alter (Dann entgegen / baà war bes Ãö'/f nigc6 groÃer ^raentan / vnnb vmbÃenge ben Obcrflcn vnnb führte lt;5rofpr ibn/fainptbcnfetnen/bincin. ^Inbicjcin Ãb^r trang (id) baà quot;X^olcf Ãt4»-m«tte «tit gewaU hinein/ ^cnn weil fic bcnlkönig feiten fahen/benn er gebet febe wenig vor be palla|l/ fo weren fe gern mit bt vnfern hinein gewe) fen baà ftc ihn fehen mödbten/vnbrungen Ãeb bermaÃen / baefrer ctlV/ ejiiofics gc/' lt;l?eerjflcften/âX)ne6 were aud)bcr vnfern etUebebrauff gange/weren oveng. Ãc nie bie vorberften gewefenA^nb wiewol bie Pförtner heffetg branff fd)luge/ baà Ãe b^ volet 511 nid hUUm/fo halffe eà bod? nit / wiewol frer etliche wunb gcÃhlagen wurbcn.2tbcr bod? hatte bie vnfern nntlerwetl Jeit hinein 50 tomen/ bef gleiche bie Derrn / bie ben -Ober Ãe geleyteten»
duf biefembrittenDofe tarnenÃeinbenöaal babevAonigim nen wav/baà war ein groffer ©aal/ vnb hatte 5» ringà hemmb Ãtnle/ g^/*^quot;'' einen höher bennben anbevn glcid) wie bie '^heacra gemacht fwb, iDer ^oben war mit grünem langharigcm öamat bebeett / vnb bie wenbe mit fcibcnenâ^cpptd?cn/ von mand?crlcy färben behenett. OerZvonig ^^i/^^ war cinbrauner (Dann von färben / (tard vonleib/vnnb cineà guten nbsp;nbsp;nbsp;yquot;
ölfcr6/vnnblaganÃrcittcm7\.heyÃbctth/ baruberwarein weià jeiben tuih/mitgùlbcnenfâbcmenburch^ogcn/gebcett/vnnbvbcrjhnteem fehr böÃltd)cr Dimmet 2luff bem DAupt hatte er ein art von einem fammatenl3arct/baà waà gemad?t wie eilt alte ^idcihaube/mit vie^/ kn ^bclÃeinen vn perlen gelieret/vn an ^en^hren hatte er auch ben/ Regis ye-â gleuven tkinoter hangen, ^r hart ein weiÃen £.eibroct an/ anà wy'/^er. nem^aumwoUenen cud?/mit t nöpÃenbaà w^en grofje/fd?onc/fer/ ne Perlen/vnnb btclodwr, barinn man Ãe tuen Ãt/ mit gulbenentaben vertrehet/'Vn hatte and? ein weià ^aumwoUenà tud? vi »tb (ich 3^gwt^/ tet/baà gienge jmbiÃauffbietntc.©eine Ãngcr vnb feitwoehe» waren vollgüihcnerXingc/mittrcfÃicherttoÃltd?cnÃcinen/ vnanben 4r// ©fiiDen« wen hatte er and? töÃliche 2lrmb Anber - vnnb an ben ©d?enctcln g voÃ^ «»»g, fc gÃlbcne Kingc Habe bey bem Iktcbc Ãunb eine ^atega ober »awgo. 6d)Ãal/auffcincmböben fuÃ/bte war gang gnlben/ X^nb biefe ^atc// gcnftnbgemad?tauÃr bie arc / wicbte5to^^dfd?cn©chaalen/allein ba6Ãcbrcyterftnb/vnbnid?tfotieff jnber|clbigcn©chailt;tlenlag^à traut73ctcle/baà tawec er mit Chau6 vnnb 2lrecaÃ/baà Ãnb OepÃel/ ^nek, fo groà alà bie (DufcatmiÃe / vnnb baà Ãfet man in gang J»bta, bmn gj^^ «6 machet guten 2ltbem/vn truetnet ben (Dagen /yn Icfd^et ben burÃ/ *X)nb wenn Ãe cà getewvt haben/fo werten ftc cà wiber auÃ/vnb (dmnp gene6nid?thinab/vnbncmenbcnn anbere. 5u folchetn auÃwerffen/ vnnb5umfpeicn/hattcbcr2^önigeingülbcn75elt;^nbey Ãd?/ baà war ^^^^â fo groÃ/alà ein ^imliche fdiviÃclbaà Ãunb auch auffeinem fuÃ/O hatt lt;^fpeie»r auch einartvö einer g0lbcncnTüaÃe»^^â'«^«^âygt;'fc»''^â®?*^'â®4^^'^ fers/ feinen munb bamit ^u wäfd?en / wen er baà ^ercIc getewec h«ttc/ wie es bennbeà orts ber brand? iû IPnb ein alter (Dann Ãnnbe ^^^^^
-ocr page 580-^tfwrirt ter nfun ©c^iffung
«m^ettbâ¬/berrcyd)cecfb«»bcdtrrtntó^ctcU/2lbcrbkttHSct'f*^â^ââ^
SWxtn» nbsp;nbsp;©aalwaren/btcltcnlreltncFenbenbc vorbêtnunb/ bawtt/r^tb^***^ âL
Jum^^ónigglenge/ Ã)eitnba|fclbtgc halten fte vor etngrofjevn^uw / ^wfîcti. nbsp;nbsp;^jj and) bas b«|lenoba* aufîfpeten/vnnb ntemanb tbwt baffelbtge vo
betnKonig.
* nbsp;nbsp;2gt;a nun ber Oberfïin ben ©ad träte / batbet er beml^ortâS^*
Ketteren^» ebre an/wte in betn Canbt gebreud?ltcb tfl / bas tfï / 2gt;aó man mal blief et/ mit jufamen gelegten bcnbcn/aló wie man betet/vnb bte âfclbigê fïre^etman von fid).Ã)er2^ónig windet jm giet d)baà erjwPquot; Bomen folte/vn Ite^ /n an|f bte ^anef/wte bte vor gemdbet / bey fn^ ^' ⢠' ber ft^en. âVnb wie er ftd) gefe^et batte ba giengen bie feinen/bte er mtt fteb batteaud) binetn/vuebretenben^^ónig/wieergetbabatte.
ber König heffe fte and alle vor ibm ber ntberftgeit / vnb lieà fneitwaK ^enamp;iwX^ fergeben/ôae |te bte benbe wófeben/ vnb ftd Bóleten/weilfnen help ^^rt wtn*^/ C^ennob ee febon Winter ware/ fo ware eô bod? nicht befîo weniger warm. ) Vnb wie fte ftd? gewAfd)en batten/ ba lief er fnen feigen geb^ vn ^aore/ bas fie eô aie balb eÃen folten / bae rbetenftemtt gutem wtn len/ onb licjfen ftd) uit febr bar$u bitten/3gt;a6 fabe berKónig febt gttw
' vnb lachte irer/vnb rebet benn mit bem Vilten / berfme bas 13etdc rey^ ebete/vn erzeigte ftd) nod? fróltd)er/ba bie vnfern 511 trinden forbertew vnbmangabópteninben Waffèrbanben. Vnbbieweilftefebonerfab* ren batten/bj ee in bem Canb breucbltd) were / wen man trinden tey baó man baó ©efef nit an bae maul hielte/ übeubte dOalabarifden halten baffdbe fur vnfletigz baó man bae lt;5cfd)trr mit be Iefft5en beritt ret/ barauf matt trindet/ vnb aber ftebeo trinefenô nod) nitgewvhi^ waren/fo Baute ihn bae waffer in bie vnrcd)te Keelen / bae fte h«|ïttcw ^tlid)e febleten aud) beo mauló / vn befdnitten ftd? fdbfï mit bê waffw baraber König fein luff hatte. Kalb barnaeb wenbet er ftd? 511 hem O* berffeit/vn helfe imbureb ein Kolmetfdxc fagen/dfr folte fdne Werbung an (eine furnemffen/bic er aUba bey ftd? hette/thun/bie würbenfm aw* ben bariton bertd)t thun. 2lbcr ber Oberff war nit bamit ju fricbe/vnb hielte Cà vor eine veraebtunge/vnb lief bem König bureb bett 2)ohnet^ ^4'^n of n fdxji fagen/er were bey Könige auf Portugalgefanbter/ber ein med)* »«S?'*^ â t.gerKoni^were/ VnbberChrtfîltcben Königegewonheitwerenm bae fie bic ^ottfd?afftcn burd? britte perfonen hóren iteÃen/ fonder» fie hóreren fie fdbfï/ vnb nemen wenig/aber fehr anfchcnltcbe vertrage* te Ceutju ftd)/Vnb bieweilbaffdb ber brand) were in bem Canb/hne^ her werc/fo wólt er and) feine Werbung nicinanbô anberô/ bennim^ p J ber/anjetgen. Ãgt;aranff tagte ber König/er were fetn wol ju friebe/m* asmefreoct Có foltcalfo gcfd)chcn. Vnb lief ab halb ben Oberften vn ben iDol^t^^ jêibp mitbê j'lt;;j^(,^ Vernanbum dOartium in etnanbere Kammer führen/ba trat
ree.
Reigen.
3amp;ctde.
a;
Seoud) mit truufen.
Ãnfioe« 3^5rtigs.
Oberfiev amp;erâ¬bciHen
K/mb eben alp gc^tcrer'Onb aie ber -Ãbevjï bine»» wer gangfiv^^^^ ber 'Koiug bcHweb/ vttb bic mfern biteben iw ©aal / vnb lt;6 xvrtV M* mnl eben vmb bic ^leU/bnebte ©enne vntergebenwoUe. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.1
Wie IHJ ber Aont^ tn bte Kaïner tatne legte er ft eb emff b40 bettw mb ware ntetnanbô niebr neben betn -Ãberflen mb ^ernunb (10lt;»*^^i * vnbbcin2k0ntgtnber2lt;4tncr/bennbe6 Ãontge tÃJolinetfeb berg^^r 13racinlt;tn/berâ.lte ber^mbj^etelereyd^et/vnfeincriOoftnetllereine » Åtfte frag 2llö ftd) nun ber 2lt;0nig gclcget batte/bu fragt er bett Ober (Ãea^*3 ©wéinige, wclcbcmortberquot;Wdeerberwere/ vnbwne fetnfuebenoberbc^r^^ ^
^n SnWett. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;24
^^â'â^ffrtttWót'tÃtcrjtnc/ IVtccrctnlt;óKórttglt;óvottbcme«flctflcrt â 'pâ^3rtng blt;v^ottfd?Afft wm/ bcrwcrc^ontg vber ein gvoflee Ao'? ^âS'^cieb/bj bw^Portugal/^tud? bette cwtlanbcrc btvrltg beiten mebv/ ^ewh^pefe wercmecbtigrtrtilcutbettvnnb fonftaueb anberm/ nlfo/bne ber ?» pStSI r-^^ ^efb;^0ntg/4nbettfelbcnortenwere/»nbc6 bette feinPerrvnb
Ch ^' *â*^^**^*^^^ ^°â ^â'â^^*'*^S C «nebbern pe gebóft betten, bue tn Jnbw ^Pâ^Wilt;be^óntgvn groÃe Ãerm weten/ jnfenbetbettaberber 2^0 / ^3 ^à CaUcuC bufd? ,te lÃAuptlcutbtefclbtge ©tnbt fud'ê U| jen / bne, ^sâ,*^^ ^^® pelujj.^g|^Kónig frennbtfdxtfftmncbeitniocbten vu (ie fûtbti5/lt; refis 3«*
Jà w ten/wie ee benn btlUd) wevevnb (ie bureb jte bottfebaÃt bcgt;nï(n/ ^â^quot;* ^e laffen tltt bne fie (re gelbe ober gute begerren benn et bette on bas S«it/filb^r vnanbere boÃUebe binge/fo in feineni^Vónigretd) werenge^z J^^Jâ^lt; ^âg/Dn bte l^Auptleute bic bcrbnlben nupgefebtebt worbe weren / we^ tnpmwglï tenrnterjeiten «. ober i. int nuff bemöOeet gcfnbfenbib jn bte pront/ rtbgengen werevnb weren nlpbnn vn^efebnfft wibet inportognl verbmöe* ^^en.âX)n bnebettenUberetc viel boÃet/vn ber ^nigt^mnnncl/ ber rung oer j r*^ 5ttt K^ónig were/wctl er groÃen verlangen bette/ btfe fad? $« enbc S^S^â wióbten/btefo lang geweret bette/ bannt,man ber proniant nitab^/ââ^4 S^^f^g/bette fin j. ©ebiÃ^geben bie febr wol mit aller nottnrfft verfeben Jâeten/vnb bette fn jnmOberÃen barübergemad)t/vnb fm gefagt/tfr ebnftitdjec Plte niebt wtber in portngal bommen/bip er bcy bemCbriÃlicbenSvo// befd^u
â'âggewefcnweve/bcmCalccut 5nbófcte / Ãäme et aber ebe wtber/jlt;gt; pâolceer fbme ben 2vopÃâabfd?lagen laÃen/ X^nb wenn er jn fbm bAme/ lik ^^ ^*^^^^^ââââ^ febtiffeen geben/ebieet fbme bes anbern tage/weil ee mlbeteit Ãgt;at/ vberantworten wólte ^ vnb fme fagen/er were fein23tn4' ^t vnb ^tennb, vnb er liep f bn febr bitten/ bieweil er fnfo weit bette jn^ n laÃin baà er feine ftennbtj^aÃt annemen woltc/vnb et folte feine ^ottfd)rtÃt$n,bmfd)idâen/bie5tennbrfd'gt;aÃr$nbeÃetigcn/vnbbae he binfûtteinanbetbnrd? ^ottfebaÃt beimfndx lamn wolten / wie ce ^Ww» 1 nbsp;nbsp;^ntet ben CbttÃlicben Königen brenebUeb were, ©er König Ãe it e
( nbsp;nbsp;heb/ ab ob er ab biefet Werbung groÃe freute bett/ vnb fagt bem ©b et^
nen/er folte wilBommen feyn / Dnnb bieweil bet Kónig anp Portugal Kiner fteunbtfebaÃt begette/fo weit er binwiber and) fein frennb feyn/
^nbet wolle feine ^ottfd?aÃt jn fbm fd)ilt;^en ⦠©alfelltg batc,bnber ^berà febr/ bae ete tbun woltc/vnnb fagte : ^r btitÃte fonà nid: t für Sufegeoe«-; Km Daten wibet Bomen.ÃDerKóntg vetbiep fm er wolce ,m alfo tbun/ ÃöiuÃu.
ub wolte fn $nm ebeÃen abfertigen. X^ttb alà er f n gefraget batt/ n aeb bC6 Königs von Portugal tbun/vnnb wieweit es von feinem Kónig^
tei^bip gben Calecut were/ vnb wie lang er auÃbem weg ge wefen wo tlt;/©a fagte er f bm/weil es fd)on ticÃm bie Had) t were / folte er btn$te^ mnin feine Derberg/*X)nb fragtefn/ob er ebriÃen ober (Doren bey fm baben wolter Tiber ber -öbetà antwortetfm : ^r wolte f bter Beinen/er ® J^lte allein feyn. Xnb bet König befahl feiner ^actorn einem/ einem wùamp;t in
Woren / 1fr folte fn in ein Detberg btingen/vnb folte fbme verfd/aÃen ^â*â«â^3
âXgt;d0 dc^^c^enb ffapltet
nunber 4gt;berà von bem König vrlanb genommen bette/ ^^5^â?fë?^^^*^^^*'35wgcben / wiewoles wol vierÃunbefebonin bte lîadft war / gieng bod) ber Catoual, vnb bie anbern bie fbn ^berffer belebtet hatten/ mit fbme/vnb waren alle 511 fu p. X)nnb in bes Bam ein n^î t^VX StoÃet regen/bas bie ClaÃen alle voll waÃer würben / vnb batumb liep
Heb
-ocr page 582-^ffleua bn erflui ©(Ãiffung
plt;0ief-ölgt;cv^»gt;«i»«tl((tgt;o»fcirtCrt sbioterntvogm / biKbHftbf'''^ ^ bee regens bnlben/ fonberit and? baà er ntöbe vnnb vitgebiilngw^rbc/ auffbergaffen jogebtn/Dnnb beblagct fid? gegen beà 2^fni^® t«%iwrgt; factor / vnnb fragt Æ bn / ob er f bn bie gan^e naebt anff ber gaffen vj^ fiea, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;woltefuhren f Ãlberbergabfbntejuantwort:dfrbonbtejbnttniw^
tbun/benn bie Stabt were grof vnnb von einanber jerffrewet/vuno ein Pferbtgeben baô erbraulfriete / ^ber ber 3bcrf{wolft e6»*^^^ benrteóblt;ttflt;^ttrt©4ttcl/ mribfagtc: ^rwólte lieber $«fb|ï5^^ *Vttb wie er t n fem tOerberg bame/b« lief Jen ihn bie flyeni^en / bte fbn bi'f eutZo^nif ieytttIjdtcen/'Xynnberblt;«fteeinfebrgutCofrtîneue/vnnb feintMi^^^ â¢â*®^* brtfteujbren pUmberfd^onbebonuncn. 'Vunb burubeteefbieg^^^ nad?t/mitgrojfcitfreubeit / bieweilfteb pine fad? fo wolrtnliefp.
dubern tag,} bevuadrbaô ber ÃDinlbag wnr/wolteberOberfl bem^^^' Xatbfdjirtçr nigeeirtgebbenrftbuit / Ãüeil)bnînbaâwolbewulî/brtder6/bnttnâ^^ »onöcv v«;f Ãt)uf en bSnbte / es bette eô bénit ber Cntounl vnb ber 5nctor $«uor5^^ e ?r«ng. nbsp;nbsp;jeben/bn lie^ er fie bolcn/ bne fie es feben. X^nb wie Ãe bontmen wnrcn/
-A weipt er fie ee / âl^itnb waren vier groffer happen auf ge^wirnfe^ ve«Vv««S- Ãd^arladt/fedtö lOût/vier Coralien Ãinef en/ jwólff bifttUier ^û«/n^ ballen mefltnger Reefen/ba waren fieben |ïûcf innen/ein labe ouebtf^Z jweyjCegel voll ole/vnb 5W£ÿ voll t?onig.
irte nun ber Catoual vnnb ber ^4cror btefee gefcbeni^ fabelt/btî^ ben fie an $n Indien/ vnnbfagten : iöadwerenid?töeinein2\^nl35iâ febenefen/ber ärmeffe Kauffman ber ba anbente/ber gebe fnt viel meb^ benn baà were/X^nnb wolte erbeut 3\ ontgein gefebtnef tbnn/ fo folw tf 27*âVâ nbsp;nbsp;fbm (5olbtfd?encbcn/vrtb er würbe bod? bae ni tu enten, darüber warb »SXu bcr-öberjl/feingeberbennaeb/febvvngebultig/vnbfagte:IVennt*^^âÃ^ bes^beva S^auffmanwerc/ vnbwere Kauffmansbnnbtternngbnlbenuntrer/
beu/ babtn tomwen/ fo wolte er and) ©olb mit bradât haben, ^r f Amt aber/eineà 2^onigeà gepnbter/vnb barnnib bette er Bein ©olb mit fieb genontmen/60 were and? baà jbtnige/ baà er beut Kontg auf Calecot d?cn(denwolte/vonbem feinen / vnnb niebtvon beà 2^6ntgeÃ/femes «lUfïbttb nerrengut. löennbieweiler nicht für gewif gewufïbette/ob er bifjiï mguna oca bcnt2^0nig voit Calecut Bommen würbe / fo bette er jhmniditÃg^^^ 4f betten, nbsp;nbsp;jvben 2konig.IVcn er jn aber ein anbermal wiber barfd?icf cn
fo würbe er jm (öotb ödber / vnb anbere Bofllicbe bing fdiiedcn/bttwen er wiirbc wiffen buà er anjutreffen were» Ãöaranff fügten fie/eà mocb^' tewolalfofcyn / ii^à were aber bod? bey jnen ber brauch / basdnje^ berfrcmbbcr/bcrben2^6niganfprecbt / fbnenaucbeingebürlicb^^^' fdiencB/itad? erbtifebung feincà bcà Ãonigà fïanb/tbcte.ÃÃagcgen fa^ te ber 4gt;berft wiber: i^s were reebt/baà man bie gewonbeit bitUt/vitn^ er wolte audj/bamit er ber ge wonbeit gelebtc/bem Aontg ein gefebtn* ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tb«n/baà cà aber nicht beffer were/gef^ebt auf ben vrfachen / bie tr/b* Gfwbemo# dén angejeigt bettc/âX)n bcrbalben fo foUen fie ^u'.afeitbaà manà Mi ten« 2^0itig brechte wo aber nicht / fo wolte erà wiber in feine Schifft
den. Ã)arauffantwortenfie: Ãl^rmod'âtecÃalfhalbwolwiberbiuoew fich fehicBen/benn fie Wolteuà bem König nid? t fürbringen/Tï^d? atw gcflattcn baà manà fm brechte. iba er nun bicfe Biarc antwort v^ mercBt hatte C bereu boch ber Ob erfl vbei ^ufrieben war ) ba faster ji fnen: 2gt;ieweil fie fbm nid?t geflattert wolten/baà er bem König fd;cndthttt / 60 wolteer ben König anfprechen/vnnb benn wihtr r
-ocr page 583-^n^nbtón. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2Ã
fecSdjiffc jieben / »iinbbitecbcKcrtiitt'Uttib/ïicntKtgcbatbccbcrt aMto*« Aottigbifce aUcó/wïe cv$clt5ubcvid)tcn. Ãgt;rt fagten fù/|tc Ueflenô jnm nbsp;nbsp;»sSa«
*'â®JScf4lktt/IVcU fic aber lang mte/tnetn bent prtUafl fcyttmülïw/fo M^t» J^ojtc» jk $u«ov Æb« anUgenbe gefebeffte fo pc betten vetrtebten/vnnb weiten rtl^benn wibev 511 jm tomnun / vnb mttjm geben/benn berÃ^^ J«S woUe nit b^tben/bde ev/fonber fie/^ij /m gienge/weil et ein frembbet
^enn bte ©tnbt voll (^Ooten were»
quot;âwet romen wólten/vnb fngte:^t wólteibtet wntten/3lbet pe tarnen ^J^JJ »J S^n^cn tage ntd?t wibetju fm / C benn fie waren bem Ober|ïcn ber ö^v, Woren halber / bte jm benn fetnb waren / febr jnentgegen) vn bte (Wo^ ^en batte febon juttor erfahren/was bte vnfern 5n(V?o,fantbtca getban batten / Dnnb wie fie ben oawbuco 5« (lOelinbe gefangen betten/vnb cbniïe« ®a8 pc Cbrtfïeitweren/ vnb tarnen Calecut 5« vertunbtfebafften, ^6 »otbiaver* /â¢^tt ihnen auch ^ontatbo gefagt / wie man in Portugal bte ©pecerey rbaw»» 2®^ ad?tete/vnb fetnee bebunctens/weren fteauf tetneranbern vr|alt;h Sben Calccut tomen/benn bafclbk banbtterung ^utretben / vnb ©pe^z ^'^^yinjrelanbjtifiibren/ïöenn jtebcttenfonflauch tn item lanballe jsonmtb» â^ttïfmanfehajft vbcrÃüffig/ bte man von bem rotê i^eer gben Cale// bcamp;entfen» ^wtbvccljte» ©o were bae lanbauch ©olb vnb ©ilber reich/^nb t^nb^-:^â' Re Jttwegen bringen/ basinen ber 2lt;ónig von Calecut bie baubtiC'?
^^3 vergónnet/fo wórbe im ein groÃer nuQ barauf Bommen»
Ãgt;ic|ém beriet gaben bie (^Oorenalfbalb gebót/vnb machten ihre tnatenfub* ^^nungbarauff/ vnnb verflunben wol / biewetl bte vnfernCbriflen «i» ^^â^â^n/vnbbnnbten macht haben 5 nCalccnt 511 banbeln / fo würben fte men viel irerWabr flecten/vnb würben fie vm /ren groÃen gewin brim
1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;beratbfchlagten fich batauff bae fie allen Ãeif gegen be Kó^- movJ^tD*
b - ö '^â^ ^**^â mûglich/fûrwenben wolten/bas et ben -Ober jïen Ãeng/ fdjirtge« wt i nbsp;nbsp;me ©chiffnemen/ml bie vnfern alle vmbringen lieÃe / bamit feiner wrz ^«c p^s ögt;gt;
®^*lPott«galtAme/bervonCalectttetwasfagenBónbte» 'pnbbat// JS^â^ ^^nÃ^famlctcn Ãch bteienige/biebenmeyÃengnnà bey bem/Kónigbat/ ^en/vttb giengen 511 ime/^nb einer vnter jnen/tbete vonibrer aller we^z Senbas wort/vnb fagte: Ã)er König folte feben/bas er bie vnfern nicht ^ornnber Cent bieltc/benn fte weten/diennes were bet-öberà f einge^z nbsp;S»«ï
janbter/fonbern einlt;i0eerrâubcr/bct f âme allein vmb Ãdens vnb ratiez meevrauz ®en8 willen/bcs betten fie gute BunbtfehaÃt vonibrenÿaetorn/bie herz Jg^^â^^*^ ^^^ ibn fût gewià ju entboten / ba bie vnjern gben (V^oÃambica tomen ^^ten/wie ber Cheque ben OberÃen auifbem^VOcerbefucljt bette/vnb ^^tteim etlid? gefhenct getban / bas er Ãch ein wenig erquictte/vn betzz *^nteunbtfd?aÃt vnb tunbtfehaÃtmtt in« gemacht/ vnb/me piloten ®ver QchifÃeut gebenbie/n gben Calecut bringe foltcn/ba er fid? benn 5rtirdxt be* Æ tnemen bett laÃen/bas er gern hin wcre/2tber vnangefebenbes alles ÃX^mbü P bette er hernach bie Ãti^t beÃrtgbefchoÃert/vnb bem Cheque etliche ca. mubbraebt/ vnitb^wcenoambncoö bie mit (Dnterngdabcn weren gc? s^mbud ïÿ^/S5*^lt;gt;^®â^/^i^^ bette Ãch gegen bemCbeque vnb ben feinen fcinbz ö'â^*®*â* «9 ^tjetgct.iPn wie er gen dOombaÃe tomen were/ba bette er bcnK0zz m3 auch vnter bem fehein/ben er bet freunbtfehafft vnnb tunbtfehaÃt
' nbsp;nbsp;^aIbcn fürgeben/vn bas er nach Calecut fahren weite/ 511 jm gcjd?icf t/
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âtb in bitten laÃen/bas er in ben Hafen fahren weite/ âVn wie er in bet jsetiä^tav^
Jafartgewefen were/ba bette er C wie juuermuten) gefeben/bas viel tnomboflih ^4?iff bartnnÃunben/ vnb bas er feine ©chiÃe bargegen nid?t wogen c bûtifte/
-ocr page 584-.Ãffîottrt t)« à p^tt ©diffuus
SSen'^htvon SneUnOo,
©betffec nitaoff» lanôgcjo* 0C»r
bÃrffte/vnb teere geÃobett/J*^ a«d? fo eilenbö/bce er etn^tnefer MH^ ben gelaÃen bette / vnb ba jelbfï were ber pilote von (^O^mbû^ |b^ entrunné/bie weil er jn fo gar vbel gehalten bette/mit geiÃeln/ vn pw/ bad nicht $ufagen were.*^nb wie er von (^OombaÃe gefahren / vnb bv lt;?0elinbe bomen/ba bette er mit gewalt ein ^ambuco voller (V?orcn gej fangen/beren weren etlich in bem angviff tobt blieben / bieanbemwe/ rengefenglich vonjmangenomenworben. 2lberweil Ãe/me ben beeten geben/wenn er Ãegben (Delinbc fubrete/fo woltcn Ãe/mein Piloté juwegen bringen/ ber in gben Calecut führete/fo bette er Ãe g«^ 0?clirtbe bracbt.Dnb vngeachtet bee guten wtllene/ben fm ber^bW» bafelbfl erzeiget/ bette er boch nie wollen auÃre lanb Bornen/ aie ber iPt'' nig/ber ftch ferner vntertbanen halben beforgte.*Pnb bette ein (potew ben berÃonig ju jme gefchieft/beÃricfet/ben bette er auch nie wiber big geben/bià man jm ein piloten gefielt bette/ ber fn nach Calecut rece. Dnb wenn er ein gefanbter were/vnnb Bäme frteblich/fo würbe er folchd ailed nit gethan haben / erwürbe auch bem 2^0nig ein g^f^,^]^ ,
^Alfâ^efn^ fotmaWo fees Ãato^ liais. XVarumb tes ©betÿ Ifèg^fdxntf
barinn Ãc gegen jhgt;u fïónben/ Jeboch fo wolte evd feincd gefallend m^^ quot;Von biefcr att5ciguttg warb ber S^onig etwad bcÃüvi^t/vn fagf^' -iBr wolt ,m nachbencten/wie ber Ãteh ju thun were. Qie aber/wie ÃcÆÆâ horeten/vnb lieÃen Ãd? bunden/ ed were nit ber rechte weg ju frem P^^ nemen/gtengen Ãc juin Catouai/ bem ber 2^0nig fehr geneigt war/v«^ jeigten Æ m bifed aUed auch an/vn baten fn er wolte bey bem .^ontg ven fchaÃ^cn bad er folche bottfehaÃr nicht ^uUeÃe/ quot;Vub bamit Ãc feiten wenbeten/theten Ãe fin gefchenefe/cVnb bad war bie vrfaeh^^^ er bed 4gt;berÃen gefd?end veradnet^Vnnb gienge alÃbalb $u bem xwadit nbsp;nbsp;nig/vnb zeigte cd fm an/vnb fagte ihm/ wcd in bie (JOoren berichtet her
5«ir4gt;c ^ccnnOfs» rd^^fft.
S«lfd)ec bend^:.
ten/vnbrhieteim/wieihmbie(^Oorenjurathengcbetenbatten.2gt;lt;*^^ gunte ber S^onig ein vnwillen auÃr ben 4gt;ber Ãen 511 werffen / hoch n^m er Ãch fein nicht an. Wie nun bie (Vroren von bem Catouai verÃanbe hetten/wad ber Oberfi bem 2^ónig vor ein gefchend juthun vor herw vnb bad erd nicht bette geÃatten wollen/ Barnen Ãe 511 bem OberÃen t feine toerberg vnb namen Ãch freunbtfehafft gegen ihm an/ald woltcn Ãe ihn vnterweifen wie er Ãch halten folte. vnnb wie Ãe Ãch imgefpre^ mit im einlieÃen/ba Bamen Ãe barauff/ bad Ãe fagten/cd were bey ih»^ ber brauch/wenn ein frembber bahin/bey bem^onig etwj 511 hnnbci% BAme/bad er im ein gefcheneB there/vnb bad folte er auch thun.iDnraim antwortet ber OberÃ/vn beBlage Ãch/ wie erd bette thun wollen/ ber Catouai vnb ber factor bettend nicht wollen julaÃen / vnnb JciÃj® inen bad gefcheneB. jba fagten Ãe/ber Catouai vnnb ber factor bef*^*. fein vrfach gebabt/benn bad were Bein gefcheneB eine m Aoni^ 5» ^v» *X)nb er folte Ãch bûten/bad erd nicht vbergebe / ^enn ber ^^^^^â^Kl^ bebafurhalten/manÃgt;ottetÃin. Dnbbiefcd fagten Ãe im mit fold , geberben / aid wenn Ãe cdfehrgutmeyneten. ©leichÃfaldtb^^^,^ Ãontdbo. ^ontaibo/vnnb fagt : Ifd beuchte fn fel^amfeyn/bad er bem 2^00 nichtd anberd bracht hette/2lngefeben/ bj in Portugal wolanber 01 9 were.3tber ber Oberà cntjchulbiget Ãch bamit/ bad er nicht nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âââ*
gewefen gben Calecut^u Bommen»
-ocr page 585-^n Sneert. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2lt;^
©aà iKun^e^ciW gapeet
quot;J^f«« JJlt;â.nt$f n ta^cö wachem 4gt;bcv|ïcn vbd ^ii mut / bicwcil bef
^-^7 Carourdmb bet Jr^tetof tttd?t wibev irAuten / vnb waf fd?tcf wtU knó/obuficjubcm^ónig^ugcbètt / sÃocbbcbAcbtcr ftdj/baö
^6 beÃer were/ bas et jbref btà bee anbefn tage wat ten ^a ^Ameu pc [*lt;*0) eÃene wtber 511 fm. X^nb bev Ãbef p bcblagc pep Sedert /bnen/Jfcd wngcrtniiÃblcibcne bAlbcn / Tl-bcv pc bef eten bic febe Aii^âAnbéfe btn3/ Ãonfg« gu^ 'ââ^bgicngcnmitibuttupAllAfl. jbiewcilAbcfbefS^óui^Cwièid?Am S^^â^âSet) von bem guten willen / ben cv 51: betn-öbefpen geb Abt bultte/ â^^ â **â ^ibgewcubwofbcnwAf / 60 ItcpefibuwolbfcypunbewAftcn/ebeef ion 511 pd) liep/vnnb befAble / bA6 cf vbCf jween bef feinen ntd?t mit pc^ Jemen folte.ÃÃAfob bef -Obefpfebf vbel^uffiebcnwAfbc/vnbltepibuï/ ^lt;^6 man pc Alfo ven einAttbef Abfortbef t/niept wol gefAllctt.'XJnnbttA^' ârtc^cvbirtAnb^^AftiuôvnrtbîDiogoîDiAô / bef )cirt0d?feibef WAf/Sec ©betfi jjit pd)/vnnb gtengjum2^ónig bincirt/ 2lbef cf wAfb rtid?t fo wol/wic s®?^â âum y^ô er pc mnl / empfAngen. Dub bef 2^ortig fubf ibrt Art / vnrtb fügte: â^â^bette bee votigcrt tAgs Aup-jbu gewAftet/fo wefe cf Abcf rtiebt bom^ men. Ãgt;cfXgt;bcfpfAgtc/efwcfcbAfumbAUpblieben/weilCfmóbevnb matt voit bicfcff bey fc gewefen wetc. T^nnb wolte ibm bic feebte vfftep lt;bbc^««r rti^t fagen / bAmit bef Kóntg niebt Vf fAd) bctte/ctwAó bee gifebembô g^iJe'^?^«» halben jufagen/benn cf liep pd? wol buncfen / bef CAtouAl vnb bef 5a'/ wvi^cVâ ctof/bic betten ibm nuf bef vf fneb/bAd gefebertef jutbun/ gewef et/bio Jâdlpc wupen/ bA6 bef 2vónig ein folcbegAbefcbfgefingAdjtcrt würz hc/X^nb wùfbc Abef Cwo peb bic f ebe bAuon $utf ögen ) bem^onig fn^ Sen/wie pc C6 gefeben betten. 2lbcf cf bunbte ce nit vof bomen/bAd bef 2vónignid)tbAU0rt fügte / vnb fpfAd7;^f bette imvjuefpebett geben/ âWie Cf einem mecbfigcrtvnfcid^crtl^órtig^upunbe/Abef vrtAngefebett ^^Oèrt/fo bfcd?tccf imrtid?t0/bAcf boebffcurtbfebApt jumAdjetomen lèirtKöe Vcfc/mbcf bónbtemt benrfen/ was fein tOeff póf ein ffennbtfcbAPc ^^^ ^^â^ mit imbAbenwolte / fo cf pnbod? niebte febtefete. ÃDAfAnp^Antwoftet djvHng. bet 4gt;bef p: ^6 foltc jrt nit wunbef nemen / bAd Cf jmniebtd bfAebt beu te/ïben cf wetc nit vet ge wip gewefen/bAd cf ,n pnbCn wuf bc/2lbef bie// Wcil cvpt nun funben bette/fo wufbe Cf cffnbfcnfo feff im(35ottvef lie// be/baô er wibcf beimbommen / vnb feincf AUpficbtungKclAtiort tburt woebte/bAd jm fein i^cf f Alf benn gefd^cneb pbieben wüfbe. Dub weite feinen bfielfcnglAuben geben / fobetteef pcbcy peb / bAfAupwófbeef Sontg* pined Ãcfren mcynimg vetpeben bénnen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bueffi
ibAfAuPfAgte Aber bef 2lórtig / AnpAttbie^vtepe^ufofbefn/ IrVo pin i^cf f mcyncte bad er jn bin febiebte/ 511 Centen ober jn peines 6d?tcbtccf$ulenten/WAfumberjmbenrtnid?tdmitfebid^tc t TVcilcf henfonp niebtd bf Ad?t bette/fo bettmArtjm gefAgt / er bette ein gólbcrt (^OAftenbilb / bj foltc er /m gcbc.2lb biefer Antwort erpAfretber Obefp m^nicnbilo cfpUcb/bicwcil ftebber Ãonig fofeltja gegen jm pelleté / b$ er prt niebtd bf Aebt bette/ vnb nod) mebf / weil er jm fo vnucf febAmpt bAd (DAf iem/ bib biepc/vnb fagtcbAd^ilb bAd^ r bette/bAmon mArt jm gefngt beu tc/wcre vottvbcrgülbtcm bvlQ/ vnnitgwlbcn. Wened Aber febortgüb ben werc/fo wolte crd jbm boeb niebt ^eben / benn cd bette ibn AuPbem (V:)ecr bebótet/ vnb bette jn in fein Aonigreid) bclcy tet. tOtcrAupgAbe ber 2VénigbcincArttwore/fonbcfn begert Allein bic ^riepc/X^n bic gn// öp^d) eed be er ,m/berê einer WAf in pof tugAlcpfcbcf Ãpf neb / ber Artber in 2lf A//
e q bifebev
-ocr page 586-^iftcrtd ter nften ©d^iffung
bifdja öpVrtd? gefdïtieben/vnb fagte : Sk weKn (m borboUxâ *â ^ ©pvrtdjen mte geben/ bne pin tOevr bev Kónig ntebt wüpe/ â^^^^⣠ter benen Ãprndx man tn btefem 2lt;óntgreid? Cnlecut verflónbc. v» bnte/bn/ biewetlmnnbie portugalepf^e 0pmd?e bnp lip tMd?c^^_ pónbe/pgt;nbern allein bao ^vnbipb / i?tmb aber Jnbianipi?e nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;u
bn weven bie es wol verpónbe / bne er berplbigen etltd?e ben briep te lepn UPen/eben er beforgte pd? für ben (ïOoren / well pe ber CbW r^ felnbe pnb/pc móchten etwnn ble wort fAlphen/ wenn pe ee Up^^^fL Acfet»et# plbig batte glcid) berKónig jutbun befobUn.3lber manbnnbte/ 00 bengefwt^t. ^^jj. ^IgH^j^^j. ^^^ j^^l^j^^j. pj^^^jj bevbie(Dorifd?gcfd?ttfftldâââ* Bwnbte.
JjetÃönfg ftclkt fid) ft4lM)lt;r»
ïDanunber-öberpfabc / baeere GOorenmup lepn lafpn/ ben 2^óntg / bas ^ontnlbo beren einer pyn mód?te / benn er b^nf^r würbe warbaptiger pyn benn ble anbern / weil er bunbtpi?apt mît p bttte. âVnnb ber .Aonlg bcfable ba6 ^ontatbopimptbrcyen anbet bruffs wer^ bcnâörlcplepnplte. âVnbwiepcibn^uerpvor pd) plbp gelept b^^^ oen gefwrt# ten ba lapn pc/n bamadilaut mb legtenbé Ãonlgbenlnnb**^^**?â nemUdy ibleweilbcr 2^ónlgaup Portugal wópe/bas er bermed?«5*^ pen2lt;ónlge In Jnbla einer / vnb ein Cbrip were/fo bette er verlange^' pd)mit)mbebanbt5nmachen/vnvon;merlaubnu6$ubabcn/2^mân^ manpl^aPt in ptnem S^ónigreieb jutrelbê / bannt er ©pecerey béton» 25egmn vn men mochte / Ã)cnn er were gnugfam bertd^t/ baà bePelbigen in pmcâï* ^btetenoes ^ojugvclch ein vbevpup were / vnnb bas man von vielen ortben vcr paSS»^â IVelt bahnt time/ vnb pcbaplbp taupee. âVnb wolte er pn criante w baà er bcm alp thun mochte / fo wolte er aup pme ^Kónigreid? vid tm* ge phlrfcn/ble man bey jnen nld)t bette / wie lm gegenwertiger 25rlejr* peiger berichten wurbe/ber pin Oberper vnb gefanbter wereA^nno m* fall er mit ber Wahr nichtjufrlcben / fo wolte er plbcrln vnnb gPlyU lt;V?nn»5e phiefen/bie ©pecerey mit 511 bepalen / âVnb baà ber -Oberp pn bie gattung ber IVabr / vnb auch bes (Belbtà weifen plte.TTlc ber 2v/ nig bicfe phrlffee verpanben batte / vnnb benn pup nid?tà anberÃ^t? gerte/benn bas viel banbtlcrung / ju grópèruitg feiner Xenteti/jn ö'lt;tâ lecut were/pclte er pch/ als ob er ab ber phrlfft pbr wol ju friebat wcw vnb fabc ben -óbcrPcn mit frólicherm angepcht an/benn junor/l^nno fragte in/ was in Portugal für Wahr were:quot; Ã)a nennet lm ber '^ten* emgrope anjal/vnnb fagte : ifrbettevonaUemein anjeigmit braww auch ber CVDuntjen 'Vnb begerte vrlaub / bas er in feine ©chiff î^teyP^' vnnb bapdbig alles holen modère / *Vnnb mltlerwcll wolte er vier ober fünPbcrfeinen/ln feiner tOerberge laÃen. ÃÃer2vóniggleubtebcnt^^ herpen mehr benn ben dOorcn vïib fagte Ihm : ^r folte in be«titagt;»lt;** (Bottes hlnjichcn vnnb alle bie feinen mit pch nemen / vnb es were von vnnóthen/ bas er ptnaubs ba lieÃe / ©onbern er folte feine quot;Wahr gen / vnb pc fo thewer verbauten als er tónt te. ï)a warb ber -ûbeqv bas er alp crlaubnus briegte pbr froh/benn er mcynte nid?f basÆr p ©berftet wórbe lapcn jiehen/weil ln ber Kóntg fo fawer angefeben bccte,(Bim5* g^bet wbev 4ipgt; wiber in pitte iOerberg / vnbbcley tet Ihn ber Catoual/aup bes A*^ SS* ^^â^^ **^3^ bcfehl. âVnbbicwcilcs pbr fpat war/ wolte er bes tages nicht ^'^n pyn.
Oberfter l;4rgU»bcn
©d^pvcnpigpgappd.
-ocr page 587-Sn SnWen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;27
i^ö rtiibcftt inot^cnö/nctnlid)/ ben lekten dOnp / febief«bet Cn^/ tonal bent 4gt;bcv|ïcn etnbloÃcö pfevbt/baà cv bavaiijfgen Pan/ ô^^treV* bevattevbeyfenfolte. 2tbevbev4gt;bcvflwoltenïd?tbavauffriQen/ »cUeegavhtnen^ewgbatte / Tgt;nnb begevte von bent Catonaleine ^^^nte/bte fdtiebete cv fm von fïnnb an.Dnnb bavnacb jogc cv nttt ah ©betff«»? len ben feinen mtffpanbevanc ^iivnb viel natvennttt jnt/bic ley (feten wertet« ^â^^ Crttourtl bleib 511 Ca leent. Ãgt;a bic (boven nitn Sj^«^^
Iaben/ba6bev4gt;bev|ïnaebfctnettt©d?iff5ogc/nicyntcn(tecv$óbcgav btnweg/ vitb wnvbenfebv vnntnttgbav»bcv/vnnbgtcngen5ubcfnCagt; tonal/vnb fd?enlt;f ten int gvo^geibt / bas cv jnt nacb$ógc/ Vftb)bn Cbodt vnangenomenev weife ) auff hielte / fo wolten (te bic wege (wben/wte (te ^?^S Jott vtnbbvcd?tett baà ev/bev Caronal beà halben vnangefexhten blcigt; ben folte. »nb wenn jnt fd?on bcy betn 2lt;óntg baffclb junevwi^ gcvabgt; tett wolte/ fo wolten (te pt bod? wtbev 5« gnabcn bvingen, X^nb banbeU ten fo viel mit Æ nt/ baà cv bent bbcv(ïcn al^balb/ vnnb ntit (b gvoffev eile »«eb^oge/baÃcvaitdtbuvdtbicvnfevn/ biebinbevbetnObevfïen Cbev bettttcilcrtbjoge^bltcbertwavcn/^ogc/bcnnficbnnbtcnbevgvolfcnbiöt halben nit fo fehv eilen/wie bcv Obevfï.'Vnb alà bev Catoual ben .Obev^ cnou.ti M* jten cvlangt batte/ba fragt cv Æ hit : IVavnmb cv fo cilenbà $oge r gleich get Ãem Osi alà ob cv Ãobef vnb folchà gab cv Æ m bnveh jeidten ^nncvÃcben.töavanlf ^^â^b^ ««eh» beutet im bcv -Obevft wtbev / töaà cv gevn auf bcv biQ weve. Wie (ic nun nahe bey Pattbevanc tarnen / vnb bic vnfcvn nod? fo fewbabinben wa^ ten/baà titan fie nicht feben tnnbtc/3)a fagtc bev-6bev|t cv woltc nit in ©betfiet r? ®^^^/lt;*^ bette benn feine Icntbcbey (ich / vnbvücfctÃchvntevcin »«tet ««ff L. ^^^ beten eine gvofleanjalaitlfbem wege war / baà man im vegen bvunbev gicitgc/ vu wavtct ba bcv vttfevn bif bic ©onne fchiev ntbev go hen wolte/tbenn fie hatten bes wcgà gcfcblet/ vnb blieben bcvwegen fo lang au(t.tbcv 4^bcv(tfd)alte fie/vn fagte : Xlrà weve nicht bic jcit/baà (te lâon im bleiben foltert / Dnb weven pc nicht fo lang auf bltcben fo wolte ev f^on wibcv in feinem ©d?i(f fey n. Dnb bate ben Catoual/baà ev ihm öJbeifïcc be ein 4lntabten vevfehaffen wolte/ bamit cv in feine ©chiffe fubre. 3lbev geut cm 3ti bcv Catoualbantit ev $u feinem furnemc Mme/fagte cv: ^à weve fchon *««^âe«» j5bv fpat/fo weve cà weit an bic ©d)iffe / vnb wenn cà ben nad?t wóvbc/ 1® tnód?tc cv bev ©chi|f wol fchlen/bavumb weve cà beffevbaà cv bif beà anbevntagà wavtct.ibavauff antwovtet bcv 4gt;bevÃ/vnb jagt ; Wenn ^t^etfrer lt;timnicht alf halb ein 3lmabié vevfchaffet/ fo wolte cv wibcv jumIkó'/ Fompt pmS J?*9 sieben/ bennbcv .König bette fm befohlen / tn fein ©chi|f$« Jieben/ ^^f^hl «««h* p woltc cv in auff halten/bavan tbete cv gav vbcl / weil cv ohn baà auch tin Cbvt(f weve/wie pc/ Dnb baffelbe vebte ev mit einem $ovn/vnnb Ãeb l^tcplt;h alà ob cv wibcvgben Calccut jieben wolte, ÃöabvaudubevCa^/ 5*rifchbett toual einen falfch gegen im/vnb fagtc: Ã^v woltibm wol bveifpg 2llma// ®^® *1^*^^ wen vcvfd?affcn/wolte ev pc habe wa^ cv/m vblete/baà cv bic nacht vev^ â** â* hatten foltc/b$ tbete cv im jumbefïê/ Jeboch/wolte cv hinweg fo mócht// te ets thun/vnb fïcUete pch/alà ob cv nach 2tlmabicn feijief etc/ âVnb lief? abev ben ©d?iffeuten heimlich fagen/ pc foltcn pch nit feben laÃen / ba// ^'^^^^â^tfad? bette/im feine 511 geben. quot;Vnb in bcà ev nach ben ^Imabi/ pwenori ^^Sefchieft batte/ (ïnbtcvbenObev(ïcnauffbcmâVfcvfpacicvcn.âVnb ^tebev Obcv(ï allbcvcit biefem void / von bcà /enigen wegen/baà im Mgt; Mlccutbegcgnetwav/nitwolvcvtvawcte/bcfahlcvbcm©chifffnccht 'oonfalo Ptvej/baà cv noch 5ween jn pch neme/ vnnb gienganff baà ci//
e ih lenbp benieL
-ocr page 588-^((îortrt ba opm ©cÃtffutta
knb^ aIö ét Bónbtc / mb fûnbc er ben Mtcolas Coctllo mit be« Bleiftf* 6d?tffen/fo folieerfm fagen/b^ er (tel) verberge / bener beforgte fid? ^^^ Crttoliai würbe fmbie Ãd?t|fc wetl er gro^ volrf bey Ãeb bette / »erH^gt;^ Xgt;nb(5onfrtlo ptre^ vnbteanbernridJtetcn fold?« ndtflei^rt«^. t^f*^ ter Catoual verwog ab lang mit b ^Imablen/bamad? er gefebief t blt;*f* tc/wtcwol fn ber -Oberfî trteb/ b^ ce f{jcf nacht warb / vn war wol Ãb^^ j.fîunblnbtenacht. Ã)erwegenv^n auch bicweil bie /entgêbleer$nJgt;^â^ îîicolaô CöcrUogefebieft batte/ ntt wtber tarnen / bleib ber Oberfl bte^ felbige nacht ba/vn lag in eine (I?ore ban^ / ba gteng ber Caconal vortf ©onpHo nbsp;nbsp;Ær^/vnv fagt er weite ben ©onfalo pirej vn bte anbern x. fneben UncttZ
*â^ ^^ââ^^ ^ââ^ ^â^^^^ anbern tage jn morgens ba forberte berOberp
⢠nbsp;nbsp;von flnnban^llmabten von fm.Wte ber Catonal baffelbtg boretrebet
3bt«ut»ott fees Cato* BOlä.
er mit ben Hatren anff fein 0pracb/ vnb fagtebarnad? ^um Oberflen: ^r (ölte feine ©ebiffe baf heran fuhren laÃen / bamaebfolteerbm^l^ ^^^^^â¢^â' erzürnet jid) ber Oberfl befftig/ vn fagte mit groÃer bupffer^ â telt:2gt;a6 wolte er nicht tbun biewetl er noch anff bemCano were/ben» fein Gruber würbe mey nen er were gefangen/vnnb man zwinge in pâ^ ches jutbun/ vnb würbe verurfaebt werben/ obn fn wtber nach port«* gal jufabren. 3)aran|f fagte ber Catoual vnb bie anbern mit hortet? 6prach:IVenn ere ntt there/was im ber Catonalfagte/fo würbe erfbtï and) ntt sieben laÃen.^lber ber Obcrfle flellct ft cb als ob er ntt viel bar* mid) fragte / vnb fagte:Wolte erfbn ntd?t laÃen sieben / fo wolte er wt* ber jnm 2^ónig von Calecut/vnb wolte es fm jagen/ Vnb wenn er jn fe wolte in feinetnCanbt bebalten fo wolte er gern brinnen fey n.2gt;er O* tonal fagte: wolte ere bem Snottig tlagcnbas mód?te er tb«n / er wólw fm aber ntt alô viel ber weil laÃen/bae ere tbun bónbte/ bie Cb«ren wc* ret^Uejn/vnb were bas häuf voller nairen/bie weren gewehrt/ Vnb wen ber vnfern einer herauf wolte/fo weren von flunban viel fetnb bcy im.3lber (Bott woltebas ber Catoual bas her^ nid/t hatte / ben Ober* ©oUbriAt ^^^^ vnnb bie vnfern ju erwürgen / IViewol ere bes gcfdtcncls halben/ bcsCdwT bas fme bte (Vroren gethan hatten / fehr gern inf weref gerid^tet bette. o«l« hera» 3)icweil er aber in gar groÃen gnaben bey bcm 2^ónig war / ba before geteerfchfofchr/er mochte inetwanerjórncn/baó ere nichtthtmbnrp te. Vnb/bae er bte ©chiffe gern neher herbey gehabt hette/war auf ber vrfach / bamitbie (lOoren btefclbigcnnemen/ vnnb alle bie brinnen we* Wammb tenvmbbringen móchten. Ãgt;ae gebachte auch ber Ober ft wol/ vnnb St â¬aw««i wolte fieber halben nicht neher herbey bommen laÃen / wie bte vnfern oeröd^iffe fmc auch rhieten/benn fte waren bee bebunrfene aud).
SSt. ^ ââ^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^ ^^tm ber Catoual fahe bae er fic ntd?t wolte neher herbey fom#
men laffen/ bamit er vrfach hefte fn ju behemmen/vnb bamit er f h« ve* piercte / weil er ihn nicht bttr jfte vmbbringen / fchlug er ihm für/ bas er â¬Â«toti(4 bc# ihm bie ©egd vnnb ©tewer ruber von feinen ©chtjfen gebe. 2gt;a lachet gc« öca CD# jj^v Obcrfle / vnb fagtc: ttr wolte weber eine noch bas bas anber th««/ ö« vnquot; Qcÿ benn ber 2^ónig hette ihm ohn einige Conbitton vnnb gebtng erlauf/ 0d. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vnb er foltc thun was er wolte / benn ber .^onig würbe th«n was recht
were. IVicwol ber Ober jl biefcö fagte/war boch er vn bie feinen in groà fer betrubnuö vnb vnmut / wiewol fte nicht berglcichen theten. fc namen ficb an es hungerte Ãe fehr/vnb hatten nichts j« eÃen/Vnnb ©btfrfj^r bate ber Oberfl ben Catoual / er wolte bie feinen hinauf laÃen/baöftc verffirfet. etwas holctcn. 2lber berCatoual wolte nicht. Vnnb wie bte vnUrntn groÃem fehreden waren / bas Ãe in ber groffen gcfahr fbrnbenz w ra*
-ocr page 589-^n ^nbiftt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2$
*«lt; Sottfrt (opfret ^u Ibncrt/bcr mcy nteber -Ãbcvfï blt;tre ferne freybett/ »nb wartet auff ,bn vnb auff bie anbern/ vnb fagte : ^r bette Nicolas ^«Uo funben / bet wartet mît ben BUtnen ©ébiffcit fetner aw Canbn ïu^fne R^ff* Wie ber ^berfï fold?e6 vername / ba forebter er/ wenn ber Catonal er? ttgt;«ó baruon erj^bre / fo wórbe er fientb m ben 3btwbien binfebtefen Ulfen/vnb bie Ãebtffe netnen/ 'Ã)nnb brad?te beimUd) 5« wegenbnö er ben (Bonfalo Ptre5 wiber hinweg bracht / âVnb Uc^ bent CodUo jagen/ bas er dlenb wiber jn ben greifen Ãebtjfen fubrevnnb bae fie ihrer fa// ®^ J^b then wol warne men / Dnnb bas er ber (öonfaloPirej wit Ibm führe/ betmitch^fM Vnb an zeigte / wie er an|fgehaltcn würbe. 3là HtcoUe C^dUo btefee se^vtigc, 'âernam, wenbeeervenjiunbanmic gro|ferctlvmb. *X)ttb in bce wäre bet Catonal j'emer innen worben / vnnbfchicfetinvtelenwolgernjlcn ^hnabien viel Centhe nach ihm bte tunbten jnaber nicht ereilen vnb âûâenbeten berwegen wtber vmb jn bem Catonal. Dnnb wie era erfnb// (j^toinü jajs ^/gienge er wiber 511 bem -öberjfen vnnb fagt511 Ihm : itr foltc fernem get Oe ©on# Gruber fehreiben / bad er bie ©chiffneher herbey lief gehen. 2lbcrbcr r«iopivlt;j -^ber jl wolte eö nid?t thun/vnb fagcc: if r weite es wol th«n / 3lbcr fein Kruber würbe es nicht th«n wollen / Dnnb wenn er fchon auch wolte/ fo wûjîe er boch für gewif / bae es feine Ceurc nimmer jnlaflen würben.
Ã)arau jf fagte ber Catonak ^^r folte bad nicht fagcn/benn er wiÃe wol/ nbsp;nbsp;^^^â»^^
Wad er befehle/ bad werbe man thun. 3lber bejjen allcd vnangefehen/ ^^^quot;^ â®* Wolte ber 4bberjl nicht fchretben / löenn er beforgte ftch/wo bie Ãchiffe »eher herbey bamenzauji vrfad?en wie gemeibet.
âDuö ein vnb jwen^igfl ffapitef.
C^nbieferhanblnng warb ber gan^e tag jubracht/vnnb bie vm
fern waren fehr vbel ju muth. Wie bie nad?t bommen war / ba Cbetf«»«?;» ^X^9thecc man jte in ein netnen gepfafferten tOof / wäre mit nibri//^***^^' gen dOawren vmbgeben/ vnnb waren wol jwey mal fo viel Centhe bed nachtd/bie jte verhüteten/aid bed tagd bagewefenwaren» ÃOer ôberjï trójïet bie feinen / benn er hatte gemerefetbad |teÃd)beforgeten/man würbe jîe von cinanber thun bed anbern taged. *Vrtnb er felbjï beforgte (ich wol barfûr aber er gäbe ed mdw an tag / vnnb jïeUet jteh/ aid ob er ©héritée fthrvergwijt were/ wenn cd ber /König wwjte / fo wórbe er jtc alfbalb ott^o ^* lebtg machen lajjèn / benn er hatte nid?t an ihm gemereft/ bas er falfch were, »nb erhielte barfnr/ ber Catonal hetteIhn barnmbbehemmet/ vnb mtcibm alfovmbgangen/ bad er jhmetwa^eben foltc. âVnb aujf bas jtc fehen/bad er jtch ni^t hoch bebümerte/afle er mit jnen ^n nacht/ Vnb jte hatten trôner vnnb Keiji 511 effen/ bad hette er bed tagd Bauffen Ujfen. 5)er Catonal verwunberte Ãd} bad bic vnfern jtch fo wenig be// £4^1141 »« vùntmetten ba jte alfo behemmet waren/ vnb bad ber Oberfl fo jlanbn wunre« bafftig war / vnb bic ©chiffe nid^t wolt neher anf Canbt bommen laf amp;$âÆ *^^â fen/ober jtch in etwad/bad man ihm $ugcmnt hette/begeben / vnnb ge// ' bachte berhalben cd were vergebend / bad er ihn gefangen halten foltc/ bamit er ihn bar^n brechte. l)nb (Sott wolte/ bad er jtch entfchlop/bad ev in wolte jiehen lajfen/bann er beforgte jteh/ber König mochte erfah/ SSrt oea *^lt;n/bad er inbcjlricit hette / ba er ihn boch frcy foltjn feinen ©d/tffen »ömg« aca Jichcnlaffen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bot.
Vn berhalben bame er bed 2. morgend/ bê 1. tagjunti 511 mtr/vnb fagt; dieweil er bl bónig verheiffen hettc/er wolt feine wahr anffd lanb e nij bringen/
-ocr page 590-^(fwvfa ter «fun ©cÃiffung
er«mec Vrfn3lt;n/jlt;gt; feiteerbamad? fd?t(fett/benn có wete ber U'4ud)/b46 etnl«^ pwc«w. bev ^4uffm4tttt/bev5ben Cakcut ^ÃmeMU halb feine Tt^^bv v«b U»* tbc 4u|fó Unb breedte / mb B4me niebt wiber in bie öd; iffe btf ere vtxt bnwfft bette.
Dnb wenn feine lüabv ante wmen were/ fo weite er Æ bn Uffen Jt^* ben. Wiewel nunber Oberfï bnrfórhielte / er fagte bie warbeit inbeJ^J nit/bnmiterbetbgelegenbeit bette / fcinem ^viiber 5 u wiÃet t$utbigt;w Xtfivbec wie eevntbjnfli'mbc/fngtert^r were bc|pnwel$nfriebcn.l!:rfelteÃi* *â^â nberSUmdbienbcfleUen/bnrinnenmnnbicIVnbrlóbeCÃÃennfeinbn^^ ber lieÃe bie kleinen öebiÃ^niebt nnf Innbt temmen / bià er wiber in btc febiff temmen were. ÃDee war ber Cntennl nueb jufrieben / benn er lt;5^^ b4d?te/er weite bie tin wen bnrinn fd)lngenvnb bnebte / ee were etw^n té|llicb bit^wie ber-öberà benn ^nnerÃeben gnbvn fertigt einett n«t Obeeftee «trterfebrifftjnfcinem^rnbernb/bnrinncnerimjnwi^entbctc/wk*^^ fittcetbetfet^ vmb in Ã0nbc/»nnb ce gieng ibmfenà niebt vbcl/ benn bne er ineine^ nein 25 vu# b^nfe »crfebleÃen were / fenà were er guter binge/vnnb er feite ihm dn ^*â^* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;wenig Wnbr Ãbicten/bnmit ber Cnteunljufrieben were/vnnb jn lebig
IteÃ.vnnb wenn cre nlÃbenn nid?t tbete/fe müÃe er glauben bne eribn auf bee IVonige ven Cnlecut bcfelcb / gebemmet bette/vnb bnewtirbe auf ber vrfnd) gefebeben feytt bamit er bic 0d?iÃnemen twnbtc/wenn er nie viel ber $cit bnben rwnbte / eine 3trmaba jufammen 511 bringen» »luctetbcgt;- quot;^â'^ berwegen/we er »Hd?tnlÃbalb/wcnn bie IVabrnnÃCnnbt täntc/ ^d;t. nbsp;nbsp;'^ wiber 5ubcn GebiÃen temme/fe feite er niebt lengerbn bleiben/ fonber
folte in pertngnl wiber fahren/ vnnb bem Ãonig feinem iOerren/^ntf gt;nbsp;fic auÃgericbtet/erjelen- 3gt;amitein fold? bing/ bas Portugal fo »öglt; fcyntùnbt/nid?tverlereit würbe. Dnb feite ihm fagen wie cranage* hnltcn wwtbe benn er bette bae vertrawen $u bem ^^onig er würbe im cingnngfatnc2lrmaba $uÃellcn / barburd? er ihn wiber lebig inneben ©»ier «tut. tünbte.âX)nb er bürgte niebt fergen/bne man ihn mitler weil vmbreeb'/ te/benncrwerebcÃbnlbcnwelverfiebert, 3ll6bcrfelbig ^ottmifbem ^rieÃpnulbnOnmn tamc/vberantwerteteribnime/ vnb fngtibm nneb ber lenge/wie ee inenfeib Ãe nuà ben ©ebiÃengetretten weren/Æ gnngen were. Dnnb als pnul bn (Ãninn bee OberÃen ^ricÃgelefen hntte/fdjicbcterimnlÃbnlbbielVnbr/vnnb febrieb ihm wiber: itöÃl^ im (Bett verbieten/bnö er en in wiber inpertugnlfnhren folt iDenn er heÃete/ wenninfeben bicfetnbfürficbfelbà niebt weiten lebiggebew Ctew »es fe weite er bem tleincn hnuÃen/ben er bey fid? bette / betmnÃen jnfpd'' »wöevö. djctt/hj Ãc in mit bem iren (Ãefd)iit5 erkbigen weiten / 'Ãn bnranÃÃld er ber Oberà feinreebnung vngebnncten h4ben/vnauÃniebt6nnb^ö» 2llônunbieIVnbrnntemmenwar / gab Ãe ber ^berÃbemW'n^ teual vntcr hnnben/vnb lieà Ã)iege Ã)ia6 barbey/ber feite factor brn* ber fcyn/vnb Zlunre bc ^raga ©ebreiber. âVnnb wie bie Wnbre ln etn ©bccfiec Dauà braebthntte/ baöibmbcrCCateual^udrakcutvcrfibnÃtbette/ rompt wi# ba fuhr ber 4gt;berÃwtber$u feinen ©ebiÃen / vnnb hatte ber (Tntoinn ©d?uT- nbsp;nbsp;i*^ jouer mttihme verfehnet.Vnb ba erin bie ©ebiÃtame/bnweitet
beincIVnhrmehrhcrnuÃffbictcn/biÃerfchewicbicihentge / bie^nnn bemlanbwar abgienge. XÃ^r weite auch nicht wiber auÃaCnnb tem/ men/benn er fórebt/ er mochte wiber in ein folche gefahr bomen/wit 5^^ ©better not.'Vnbae verbreà biedOorenfehr vbel/ben fie gebnehten wel/if^tee ?«SÃn lt;»«Ã^^«» llt;î»îgt; / fe Geübten Ãe im ehe ein vnglud jufögen/ ew» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
-ocr page 591-^ii ^nbett. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2^
quot;^^vt^^t^ bamic pc (bm f» »tel »erbriep tbctcnMls fitiinttn/ |b »et« tn^m««« jpotteten pc feine IDabv / bic cv «uff bem Unb gelopen bew«/ »»«b wert'/ **»«* ^ ®^tcn jebevmart mit Ãeif rtb/bap pc memanb iauffu/vnb fagtert^pc wev SSÃquot; ^â^tó wevtb.Drtb bnö cvf«bvbcv -Ãbcrp/ vrtbbteweil cv bapiv btcltcco P^wvbc bem l^ónig vrtbewujï feyrt / wae bcv Cato uni Art ibm geübt btt» ^^ / ^tuebbnmitevibârtbie wfnd? art^cigcrt liep/ Wrtvnmbevrtiebt wibev lt;iu|fó Urtb tAm vjib beirtc IVabv mebv liefet/ bn liep cv Æ bm vbcv fóiiff
bcvrtad?/bnvd) fcirtert ^4Ctov Ãöiogo iDwó / allee an^eigert / wie bic âââ^^ wovcrt wit feirtcv Wabv vwbgiertgertâ. ^bev rtid?tö bejlo werttgev fo öe» »amp;« öâoU cv bod? wit feirtcv gärtnert ^vwaba trt bee Kórtige biettp feyrt» «13.
ÃÃcv König evjetgte peb febv jovitigUcb / vbev bas ibetnge bne bent â ^bctjlcrt begegnet wnv/vbev bne/bne cv pn cvUubt batte trt few Schiff |upcbcrt» 2tbcr bod) rtcUrt cv teilte pvaff gegcrt bem CatonaJ bevbalbert ff^f^ ^^^ Nv/wicwol cv be wObev(ïcrt batte jwv art twovtgebert/cv weite bic jertb gü. S^tt/bic es getbart bcttcrt/ftvaffert,/vrtb es wevert gcwiplicb bófe Cbvt|Ãê/ Piïb cv weve vbcl bavóbev 51t fricbenDitb fo viel bic Wabv belangt/woU (Su^ataten. f^cvCencfd^ictcrt bic pc tanffen folten/wic cv and? tbet/ vnb febiefet pc'/ bcnobcvad?tt^cybnipbcKauÃeut (Bnjavatenbabirt. âDnb gab bem -^«öen tier/ Jactov einen febv cbvlieben Haivett $« / bcv folt bey fbw in bcv 5actovey ^^ w«vr^^ fcyn/bem befalbe cv/wenn bevi^Ooven einer bevbcy gieng / fo folte cv ibn cvwüvgert, 3bcvbtcwetl biefee entwebeve rtm*cmfpïcgelfcd)tcne wav/ «bcv abev bic (ÃOorenbte Kauf peut wie (Selb vrttevbawet betten / fo taufften pc nicht allein nidtte/ fonbern vevaebteten and? noch bic wabv bavjn. jbawntben bic (V^oven febv fvob/vubfagtett: (^Oanwötben«« ^olfebcn obpeaUcinbev vnfevnWabv nid?t tauffen woltcn. Jebod? ourfften pc nid?t mebv in bicjaccovcv geben / benn pewnften anp wad Vvfad) bevnaive anp bed Königs befelcb bawav. Wnb gonten pc ben Vrtfevn^unov alles vbcld/|b würbenpeibttmm als nod? webv abbolb/ ^cv gejtalcbas pe/wenn bev xtnfevn einer anffs lanb tant / a uff bie l^v'/ bett fpengten/vnb weinten in bavmit ein gvojfe fd?wacb jntbnn/vnb fa'/ gcten/povtugal/povtngal. Dnb bic vrtfevn/ bie cd benn wol wevetten/ inoteitbe^» l«d?tcrt jbv bavan / bamit pc febert / wie gav wenig pc bavnacp fragten/ ^3â»?*^ »le ibrtcn fold?ed bcv -Ãbevà $1» tbn« bcfolbcn batte.
DrtrtbwiebevObevpfabc/bap nicwanbd feine Wabv tanffte/ba Weinte cv/cà gefd?cbe bcvbalben/bicweil pc an einemovt were / ba es wc^ wg Kaufpeut bette / vnb cv würbe ibvjnCalecnt/ba benn eine gvojfe Wenge wev/bejferobn werben. Drtbliepbcvbalbcnbcw König fold?ed n7abvtu£«js ^Jeigen/Vrtb erlanbrtud begere/bap er pc nad? Calecut fd?icfen w6d?t/ *â***ââ'ââ'â^*â ^alfibtg vergönnettbwber König alpbalb / vnb bcfalbe bewCato'/^*ââ^®quot;â «al/bapcvd vcvfd?a|fetc/vnb bap waitbic fbenigcrt / bic pc barbringen »örben/von feinem gelt bejalet/ benn cd wer fetn will/ bas anff nid?tÃ Æ fobem König anp Portugal 5npunbc / in feinem Konigreid? einiger vntojten glcng/wie and? gefd?abe. ^ber bcv Objrft wolt bod? nicht wi^ aybei-net bev auffà Unb/weil fm ber Catonal bas ftPet bewiefen hatte. 2lud) rhie / »d uit teihw^orttaibo/bev benn o|ft §n ihm tambaffclbig and? alfo/ weil bev ö^v ««ff« König ein wanctelmütigcv (Pann wer / berwegen ihn bie UOoren tön# ^â^quot;^* tcnlcichtlich wcnbcn/bieweilpcgrop vertvawenbey ihnt betten. Ã?cv â¢Ã´bevjï nam feiner fachen wol acht / vnb vevtrawetcand? bemKontai^ bo nicht/weil er ein (lOov war/vnb fagten f m nimm er was er jn thnn im Pttrthette. 5)amiter)rtrtbevanberhanb behielt/ vnballcvlcy vonihw erfahren wöd? tc/gab er ihm viel Kanffwanfehafft vnb gelt»
-ocr page 592-^fflerfa ter elften ©cÃiffima
©berftet fender Ote feinen nil ÃutföUnd,
Cbviftentn
Oa^ ^web vnb jwert^irtäfi ^fdpitet r^^^3«btc ÃVnbvettnn^n CrtlccutWAV/bnwoltcbcv^bcV(ïb40^^^ /j^Xvnfcvnnllc nnjfó Zlnnbt kommen / vnnb bic 0cnbt befebe»* r lt;-!^^^ ten/vnb tnuffen wne fie bebü vfften/ Vnnb fd?icbtcn nUctng lt;^^ââ fegUebem ©ebifreinen binein/pnnb wenn bicfclbigen wibev fomdt ven/fo febiebte cvnnbeve hinein. 3lntf bem wege/wo Oc bingicngê/tun^â* bic Deiben fnen in Jvc t^enfev/vnb gaben fnen ^ n effen / vnb bevbevgej*â Cniecwt ebt pc wenn Cd JU fpat wnvbc weitev jn geben. Ã)a6 tbéten fie \nen 5« lt;^^^^ lid;reeneet entaneb/vnnb tbciletenfnen mit/wns fie batten/bef gleieben gaben vnfevn f nen aneb von bem/bae pc mit fid? tvugen / ^l6 ba waven (ï^r finge vnb Kupffevinne vnb oynen^lvmbAnbcv/vnnbjn Weilen KJ«â* bev/benn folebe IVabvbvaebtcn pc gbcnCalccnt feil / vnb waven in bef Cbrifîcn n^ Ãtabc fo ptbêv/aló 511 Ciffebona. Ãrö tam and? täglich ein gvoPe an5lt;â lt;bcu miniem /^anbtvolcf ó/5ifd?ev vnb anbeve treiben jn vnfevn Ãebiffen/ vnb vet'/ tauffeen yifd)/^ctgcn/gvoffc3nbianifd?erCPpc/t?üncv bic banfebte gegen ^iföcint/vnb vcvtaiifftcncóaucbjnmtbcilvmb lt;5clbt. ^^^ . men and) fonflfvcv viel mit i ven 0óncnvntlcinenKinbcvn/biebtad)^ jeben»^â ^tèttwelJtófcil/vnbwottcnallcinbicÃdnfffebcn.^cv-^bbcvjïcmppeâ^ïJ fie alle wol/vnb liep jnen 511 effen geben/Ã)a6 tbet evaUee bavumb / blt;ïö 'cvm$d)tcfriebcnvnb fvennbtfebaffe mitbem K^nigvonCalecnt et'/ balten/vnb fmbey bem volcf ein guten willen mad?en.âX)nnb có tamen fvev offe febv viel in vnfeve öebiffe/vnb vevfpateten fieb bavinnen/ bj ed offt gav nad?t wavbc/ bad pc ni t hinweg mod) ten/bip bic vnfevn fn pg^ ten pc foltcn hinjiehen.'Vn bifcv gcffalc wnvbc bic gan^e 5eit ^ubvachn «ende des _ bip auffben io.tag2lngnpt / alpben hebt fieb bic jeit anbad man wi^*^ sjugifio?ââ vhcy fen moebcc/vnb enbet fieb bcv Wintev bcd ovtd.Dnh bieweil bev^'/ bevp bic gvopen gcmcinfd)afft fahe/bj bic lanblcut mtt be vnfevn maeb'/ Argumentti ten/vnb wic pc fo pcbcvju Calccut wanbevten/bj jnen web von (Vloten ftt/erwris. noch vó ndlvcn tcin vcfbviep gcfd)ahc / ba hielte cv bavfwv / b$ ge^lt;Plt; dllcd bevhnlbê/bad b Kónigju Calccut feined t0cvvnfvcunbfd)apt J»* haben bcgcvtc.ï)cn on bedKonigd an thorite t vn bcfehl weve nit móg'/ lid) gewefen/bad bic vnfevn ^.GOonat lang/obcv vil wenigev 511 Calccnc aup vnb ein gewanbevt weven/vn webev vonben (Doven nod) von ben c^KVâbe, tlaivcn einigen vbcvlaft empfangenhetten / Dnb bavumb bebaebte lt;â ââ ââ quot;nbsp;nbsp;nbsp;' fteb cv woltc ben 5nctov/bcv juCalccutwav/bafclbp bleiben laffennnt
belt öie tvnl^v.
bcv Wabvbic cv hatte/ wicwolnocb bcv wenigs theilbauonvevtaupt
©berftce
vcv jvev W4bv/ bi« f«itt ^«*^v ber König bernad? b«bin fd^tefe tnèd) w / P few fm (Bote glóchjculicbc/ b$ cv vonfetnevnuf viebtung Leitung bjj**^ bringen nwebte/pn wóvbe nlf ben von vnnocen fcy n/pon newent «*i^ ev(ï ein fnetovey nn^nvid^ten. Dnb bcvbnlbcn fdiidre cv mit rneb f«iâJ^5 iOAnpneue vn fóvncmflcn/ be König von Cnlccut ein gefd)enrf vi^^^ fliUiev t?óvcn/Covaltcn/pn4nbcvnbingc/pnb lief? imbnvd? 3gt;io3^yâ^'â »Seih*â ^^ö/bev co jm bvnebt/an^cigenvn bicten/bj cv ,m ferne jnnielgvolje tùn'/ ^|4;ert£ï. bete vev^etben wóltc / bne cv ibm baó gefebenef bette febiefenbórffw bertrt bne gvoflc pcvlnngcn bnö cv bette/bne bevKónig vcv|ïebcn «tow'/
tc/wie cv fo gnv in feinem bienfï vnb jbm $um beffen fcy / bnbe j bn »erfebt ne/0^*^*^*^^^â ^ nid?tbn6 CVbnvfövgebnltcnbette/bas fold) gevingbing ben oemge# ^cm König/ bcv fo mcd)tig / ^u febeneben weve. Dnnb wo cv ctwrtB gçgt;
GbeiKf. nbsp;nbsp;bnbt bcttc/bnó bemKóntg ju fdpeneben wcvtb gewefen/wolw
felbtge
-ocr page 593-^n ^nWm; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;56
tofs* Hitt »IdUflIümwillengjfdjntd'ebAbw/benrtWclie/UnnbW«» J*lt;U tt«n bic jeit b«f bcy Bommen / bae er wiber nneb Portugal fahren/ ^»^nb fteb ju ber rbeyfe febicten wóUe/ 5gt;erbalben/ wo er/ber 2^óntg/ju f^*^^*^ ^**^^*â / ^*â^^ bottflt;bafft ju fd^tefen willenó were / bie ^teunbt« j^*^flt jwifeben ;nen jube|ïetigen/fo mochte er benfelben feb brauffrós laÃen/vnb naebbemer ber freunbfcba|ft, bie er /m bewilligt/vn ber p^oÃen gnab/bieer jm erjeigt bette/balben/Ãcb viel gute ju /m verfebe/ |o Woltc er ben briefföjeiger vor ein factor ju Calecut laÃen/ fampt fei'/ Seugm^ JJlt;«ï febreiber/mit ber wahr bie er bette/ ju jeugnuó ber freunbtfebafft/ g« b«n£* ^â5 ^â^ wit im gemadjt bette/vnb and? ju einê pfanb/bj feine bottflt;bafft b«g» ®n Werbung warbafftig were/vn für bas /enige baô fein t^err ber ^ógt; UâS babin fddefen würbe/ wenn er von /bmwiber jeitung bebommen bette, Xlrrwürbe/bmaucbeinegroÃegnabetbun/berwegener/brnviel wulbigfcyn würbe/wenn er feinem fSerrnbem^ônig cinnabar 5t'/ ^eusm^ber ^etrirtben C bas fmb vier quintal portugaleÃfd7gewicbteö)fcbidcte/ «^b^yP-^ttb einen von negelein/ vnb anberer ©pecerey/ benn bajfelbig würbe ^*b^w3uu6 in Portugal/fcinerrbeife geben / quot;Pub als balb ber factor ^^âbt gelófet bette/fo folte er /mó allee bejalen / ben er bette ber jeit Bein Selb^bae er /me bejalen Bónbte.
. nbsp;nbsp;ï)iogo ibiae wartet 4. tage/ ebt tt? pmt Werbung auf richte Bunbt/
inber Kénig nit für Ãd? la|fen wolte/ wie wol er alle tag im pallajf Sâtttg» âVuub ba er jn für Ãch lief / jubé er bas er febr gelaben ware/vnb ^lt;t3t/n/wa6erwolte/mitfobefltchemgeftcht/ba Ã)iogo ÃJiaefórch'/ Jb{03oJbi(i» ^tt/ erwürbe jn vtnbbrtngen laÃen. âVn wie er feine Werbung tbete/vnb
baô gefcheneB tb«» wolte/ba wolte erö nicht feben/ ©onOern befahl »Smö mca «/man folte ee feinem 5^actor geben. Dnnb gab bem 4gt;bcr|^en ju anr/1««»» nbsp;nbsp;»«^
^ott woltc er bmweg/fo folte erö tbun/bod? folte er/m juuor ^00, ebe'/ ffi,. quot;â^ ^tipbm geben C bereu i|l jeber breyer bicf er pfenning wertb) bennbae coerW«-Wert ber brauch. Wie nun lÃiogo 5öiaö mit biefer antwort wiber vmb// f erct/gtengen viel Hairen mit ihm / vnnb er meynet Ãe tbeteuö jbm jn Sut. ber aie er in bie 5actorey Bam / fo flelleteu Ãe Ãd? an baö â^bor/ ^b hüteten/ baö weber er/noch jemanbö anberö nicht herauf gienge.
^«nb warb alf halb in ber ©tabt bey lebene flraff/baö Beine 3lmabie ji/^;,^^«^ JttVrtfcreÃchtÃ^fabrenfolte/aufgcruffen / Jeboch hatte ^ontaibo Regium, f »i^ Juuor bemOberjïen beimlid) juwÃfen getban/er folte nicht auffö mbt Bommen / auch nicht brauÃ^fchicBen/ bcnn er bette für gewià von etlichen (boren vernommen/BümcnÃe auÃ^ölanb/fo würbe ihnen ber ^ontg bie Ãopffabbawen laÃen. X^nb alle bie freunbtfehaÃt bie ihm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;®*
ber König bewtefen bette/vnb fonfl feine leut wol gehalten weren wor/ Jen / auch baö er j bm ein Dauf ju Calecut ju einer ^actorey bette go wn,baö wercaUeö einangenommen bing / bamit Ãe Ãe alp alle auÃ^o «3anb locBten/vnb Ãe alle vmbbrmgen mochte/t. Xgt;nnb baö betten bie lt;^orctt verfchaÃFet / bie betten ben König vberrebet/ Ãeweren (ÃOeer^
âeinher/vnnbbetten Ãchtüubenôhalbenauffö(ÃOeergetban/ âVnub:öeflt;amp;öiw^ Wen auf Beiner anbern âvrfad?c in ben trafen Bommen / benn baö Ãe ^««g »es ®«KaufÃcutbebte barfübten/beraubetett / vnb baö £anb verBunb/ â^V«üe». wafften/bamit Ãe hernach mit groÃerm gewalt Bommen / vnb cö ein'/ â^emenmochten/ baö hatten fm auch jween lt;lt;0alabarifchen gefagt.^
Wie nu ber -Ãberff aUerley gebancBen hatte/ wie er im tbunmoch^ te/bieweilbiefe Warnung warbafftig war / ^a Barne/wie es fchontieff ^ bie nacht war/ein Ãclaue auf ©unea ju im / her gehörte bem iötogo
-ocr page 594-^Pörtà Der fiftcn ©c^tffung
Xdatfön TCliMtinlVt^'nMtia^Of^iintAuMiawi'PwiaiSMt^^iDl^^^â^ VOA öcc ge^ teptt/wie 2)togo 3)140 vnb ^luAifo be 15^454 gcfan^ctt weren/vt^** öT^'a^*^ ^^3*^^^^*^ ^^ââ^^ ^^^ 4ntwort / bieder Svont^ 411 jf ferne Werbung quot;nbsp;** â tbnttblt;ttc/vnnbwieer|tcb9egenbem3efd)ettcfgeb4lten/4«cbtvj^ ^^ ^^*^ 0t4bt bette 4uf ruffen UflêmDitb ibtogo 3)146 bette wege tS^St 5t ben/lnju/mjuj^tcfen/burcbeinen^tfcber/bemer ©elbt bette geb^ ftOcegewdv b4der^btnbettöcl4uen / in bertt4d?tjnbenöcbttfenbringenKjJÆ **^â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Onb b4mtt W4ne8 es nicht merefete/bette er nld?t gefdjrteben.^b vt
fen^eltungen W4rb ber -Oberfl febr $orntg / vnnb timbre 4nber6 nw b4r$u tbun/ben b46 er W4rtcte/ 51» wed enbtfcb4|ft biefee getneb wtW' men würbe.Dnb es »ergteng ein g4nQer tng/ b46 ntem4nb6 nn vn|et®
3)c6 nnbern t4g6/(V?ttwocb6 ben fimff^ebenbc t4g 2(«gn|^^ / men«relne3Hm4bte4nvnfere©d)t|fe4ngcf4bren/ bnrinnenwften »nabSnut '**^*^folgetS^nnben/bte br4cbtengute Steine juuertnulfen/ *39*^ ^«nennnS weUbleSteine gut wnren / 4rgwobnete ber Oberfîe/cô weren flefobren. fd?4ffcev vnnb weiten feben W46 wnninben Schilfentbete / bnmlt p* b4rburch merefen ténbten / wee bic vnfern gegen be m König gennîâ^^^ weren» âX^nubber-öberfb Ue^ pe wol bulten/wie er juuorgetbnnbntw vnnb nume ftd? ntt 4n 4I0 ob er ctw46 b4ruon wujlc / b46 2)togo 2)1^^ 5urtfle Prt^^9ef4ngenwere/vnbwoltefienltgreilfen/b4mtt/rcr4nberevnlngt^P bon wol n£ ferer 4n54l/4ult;h ge4d?tere perfonen tätnen/ vnnb bnchte/er weite pw cuaer. nbsp;nbsp;nbsp;4n benfelbigcn wiberrechen/blp er bte feinebie gefnngen wnren / wlbe^
juwegenbrechte. Dnnb fchnebbcnfelbtgenbey biefcn eV)eren mitvet^ besten worten/b4rburch er In$uucrlïebeng4be/b5 erirergefengnulr »Smet lt;mlt; wlffenfchnlfe bette bumitwe ber brieffvnter nnberer bänbe tÃme/b4^ pfébotbci* nun fn bed? ntt verlieben bónbte. JÃtefelbtgenKnnbengnbenlnébert öwû. ^ WZ 'âquot;^ f4gtenbem König wie nmn fie gcb4lten bette.
3ï)4incyntebcrK$nig / ber-Ãbevfï wijfie nid?t6 vender vn|lt;tn gefengnuf / vnd W4rd febr frob b4i'uon/vnnb bef4bl/m4n feite ju v^ feren Schiffen 4nf4bren/ Wie $uuor / vnnb weite 4ud? fe fórpchttgb^ , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bnnblen/dffó nt4nnid?terf4bren feite/b46 der Auctor vnnd ber 4twep
6d) fff von
0bêtfîév
gefungen weren/Ã)enn er mud?te fern red?nung cr weite ben ^bcijr^^ 4lfo 4ulf b4lten/ bif er ein 2lrm4b4 róllen moite / bte er 4n fn fchw^J ober 4ber bip bte 0d?ilfe ven (Deen bómen/ bte wórbenbte vnfern4l» denn fungen.Dnd ven der jeit 4n fuhren die (D4l4b4rtfd?en fletigö tn Vnfere Sd^iffe/dte hielte ber-Oberll wol/vndgrelfffrer feinen 4n/benn er fnhebdnen vnter fnen/ ber cinige64nfcbcn6 were/ bip bee 0ortt4ge^ bern4(h/bn turnen fed?s ehrlicher lt;Dónncr / ble hatten noch jehen bey Ihnen / vnnb fuhren in einer ^flmudlennn vnfern nn. 2)4 buchte ber ^bberfl / er weite vor bie den Auctor vnnb ben
lt;inRbcrtUd?c uup ihnen ledig/ die dte Kiemen tn den 3llmudten jogen / vnnb Iwne wjniieu hcy dcnfelbigen uuff (Duluburifche 0prud?e/ dee Kéntgee einen TSrleff / burinn er begerte / dus er Ihm fetn factor vnnb oe Schreibet fehlet te / fe weite er Ihmehtc feinen uuch wider fchtdem Æ Vt ber factor den Krlcff gclcfen hutte / gienge er ulf buld 511 dem Kont» ©betftee '^**^ jetgete ihm ben innhutt un. 2).embefuhle er ulf buld er feite bteg begeit ferne fungenen in fein haup fuhren/ fe weite fn ber Kénig bufelbfthtnenn gef^naene. bottenfchtefen/vnfiannemen/etwóflcvonlrergefengnwlp ^^^^^
i
-ocr page 595-3« 3nWew. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;71
Wokc pc benn vonbem palajï «up bem óbevfïen wibcv ffbîchn/brt^/ maUbrifebeâ et bic (^aUbntifeben wibct gebe» îîgt;entt btefelbtgen Wetbet barnen ^/ên^rr wneinvrtbwetnetett/brti^te (^OAnnet gefangen weten / viibbetbalbcn Bemiu Wtebet2lt;0ntgbte»nfetn Ie big geben / bie blieben noch etliche tag in ®^ôjrtctotô b^îwp»
©â¬15 î^rev Vttb $wenêiö(ï ffapiect
bet Obetft fnbe/bApman jm bte gefangnen nicht wibet fd^ieft/
Q^bn wolee et vetfuchen ob man fie ,m wibet fd?icf en wntbe/wenn et T^pchannemealówolteetbinwegfabtcn. IDnbliefbetbalbenbes ^itwochóbenzj» tag 2l«guflt bte findet au ffbeben/vn bie ©egel auff 5âlt;ben, Dnb weiljmbet Winb $«gegenwat fubtetanffviet meilwega ^bebeyCalecutinbemboben(V5eetan. X^nb wattetbafelbfïbif bes Pj*^^lïlt;ig6/ob man jm feine (Befangne wibet febiefete.'Vnb wie et fabe
^â^^^^^^^*^*'^^^^® bobe^iOcet / vnb andett öbetfï« fc;# pep foweit/baf maninfd?wetlicban bemUnb feben bunbte. »nb wie Sâ^mfo auff ben andetn lag/vnb bee ©outage bee Waffete wattet / ba I^ibeet eine ^one C bae ift ein att von ©d?iffcn) bie $u fm fubten/batin^/
wen waten etliche MOalabatifd^cn btc fagten bn/ fie fmheten f n/ vnb fok iHaUbrifd;« ^Pjm fagen/bae ÃÃiogo iDiae vnb bic aubetn in bee Skonige bauf we// ê^Ã2e?' ^«»/vnb man wótbc fie int bes aubetn tage btingen / Tub fic betten fie ecvcif» yâpntale batumb nicht mit btad?t/ bamit pe nicht lang auf blieben/ vu i««^bteu mochten.
h' nbsp;nbsp;nbsp;^*^ ^betfie/ba et bie feinen nicht fabe/mcinte et pc weten tobt/ vn
, ^^llt;*ïgt;lt;ttifieu lógeuim/ vnb lagtcnjbmbetbalbcuaubetö/ baf pc igt;t auffbieltcu/bif bte 2ltmaba5u Calecutgetüjt wetefn anjugteiffen ^Hbjufaben/ obet baf pc auff bie ©chiff von lt;ï0ecawattecen/bie ibu pingenfolteu. Dub batumb fagtcet/ficfolten (ich hinweg machen/vnb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' pltcn nicht wibet ju f but bommen / fic bted?ten f bnt beun bie feinen mie/ ^et fehtifften von ihnen. Wo nid?t / fo wolte et pc511 gtuub fchie(fen/
^nb wenn fie nicht halb wibet 511 fm bâmen / vub ihm Leitung von ben jcihenbted?ten/fo wolte et beuieuigen bie et gefangen bette / bic Kopff ^gâ^SSS«. J^fpuabhawen. Dub mitbiefet antwottfubt bae ©chiffiubatuon.
wie nun bas Waffet wibet bommen wat / $obect bie ©egel auff/
fnhtlengefï bet feiten/ vub bam getab gegen Calecut/ gleich wie bie Ãounvutetgieng. ibcö aubetu tage etfaheu bie vufetu peben 3llmagt; ®J^gJ j^J^ ^Ctt/bic bameu an bes Obetpeu ©dbiff augefaten / vub in bet eine wat Sen ©d«»# ^togo^tae/ vuub 2Huatobc ^taga/in ben aubetn waten foufb viel genen,
--^eut/bet botfft beluetin vufet ©chiffbomen. Dub pc lubeu beu Ã)io'/ Soibias vub iluatobe^tagatubaó piutfd?iffaubee obetflcu ©chiff 2),og^ partît
*inf/baó wat nahe hinben an bas ©chiffgebuuben/vub thetenpehein ?» o«» rlt;»nf.
'»enig weit bauon/vub wolteu bee 4gt;betflcu antwort bóten.
Dub Ãgt;iogo ibiae fagte im/ba bet Aónig von Calccu t gchótt het// xekmon oe« te/baf et hinweg wet/ba hette et fn in feinee 5actotó hauf holen la(feu/ ^1030 Sgt;Mö.
»nb bette in wol gehalten / ab wen et von feinet gefeuebuu# uichtö wû// Ue, Dub bette in gefragt/watuwb bet ^betfl ihm bic Cent gefangen hettetvub fie gefenef lid) enthielte ï Ãöatauff bette et geantwortet/vub
m* gefagt/waó bie vtfach wet. ÃDa hatte bet Kóniggefagt/i^t bette im
»elt;ht getbau.Dub bette fn nod) weitet gefragt / 4gt;b ihm bet factor etc-was abgeforbett bette r D»b bette ju bem factor/ bet ba jugegen ge«-
f wefc»
-ocr page 596-^iftona bfr rrften ©cÃiffun^g
|Jrt%Vw;^ â®ââI?** w^r/gefngK^r wüfïc wclbaf? er «cwltd? feiner Jrrtcror« eine tumbet-ge» te richten Ujjen, bat untb/baf er von fretwbben 2lt;atj}ïe«tcn ^efbe«»^ ttd^tcu nbsp;nbsp;nbsp;genownten bette, ^u bette ^w and? barnad? befolben/bem ^berfïeffg^
fagen/baf erbte©eulfdjtd-'ete / baruoner ibmgefagebette / ba)t etn® rtuff bem Xianb Uflen weite / wit bent CreuQ vnb bcm Komgltcije â*â*** pen aufi Portugal. âPub wolte er/f0méd?t er trol ben ïbi^o 2)
»S wn^ twen^Actor 51t Calecut lafjin/vnb er bette)bw einen brieffan ben ^^^ po quot;wgX** ââ^S â^iâ^ portugal gcben/benbette er xwrerjeiebnet / vnb ^iego Ã^w® gefbrteben/ vnb bette /bn fampt bew ^Huarobe^ragawiber jtebeâ* la||en.
pdmwbi« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â^^ ^berfï nam ben 23rieff/ber war au ff ein ^Itabae i^/auff elt;^
^efeVt^btn. Palmcnblatgefebrieben / benn bafelbflaufffd?reiben pc gewebn^d) it® ber art/wae lang weren fol. âVnb war folgenbe inbaltö/ quot;Vafeo ba ©^t«* ma c wer l^ofe J undern einer / ift §u mi^n mein 21 Ãntgreid) bommenZ borobid greffe freub en^fangen bab. Jn meinem Ãonigreteb ifî oimmet/ncgclcin/pfejfervnb^beigeffcin. 2lupcwerem2^ónigrei£b mód)tc ld? wol lt;5oib/6iibcr/ Coralien vnb ©d?arlacb baben. 2)£rÃgt; berfï/berbem2Vónigfd?onvbelvertrawete/woltfbtnaufffdnerbicten eubc^etbc^ï beine antwort geben/vnb fd?idete fbm feine rCairen wtber. 2gt;ic unbent gmfetne nbsp;nbsp;rtber bcbiclte er/vnb fugte/pc folten bey jbm bleiben / bip man f bw fei«®
«gt;tamp;cr. wahr wiberbrad?t bette/ bieauffbem lanb wer/ âVnbfd^ieftebem^^o^ nigbieöeul/bicer begert batte/ âVnbolfofuhrenbie/bieîJiogoîDia® bracht bntten/wtber bittweg.
jC)c6 anbem tage tam 23ontaibo in bet? oberfïen ©d?iff vnb jagtZ er were von Calecut flûd?rtg benn ber Catoual bette ihm auf be® 2lt;d^ »ontrtrbo nig6 bvfeld? alle feine lOabc genommen/ vnb gebe ibm febulb er were ein fiödjua- Cbrifî/vnbwcrvberlanbgenCalecutêommen / aupbeo^^oniga von Portugal befcld?/bap erbaö Cattb aupbunbfebaff t. quot;Vunb fügte bent ibberflen weiter/bte dOoren rid?terenbae alles $u, Vnb betten fie fn begt; Bommen bónnen/fo betten pcjmaud?amleib(cl?aben$ugefügf/crwerc aber baruon bommen. 5gt;er 4gt;berff warb feiner anbunfft erfrewet / vnb fagte/er wolt ibn mit fid? in Portugal füi?rcn/fo folef m $weymal fo viel werbcn/als er verloren bette / obn anber gute bae jbm ber K^nig/fcin tOerr/erjeigen würbe/vnb liep f n von ba an wol bulten. Had? bifctn vm jeben vbr/ï?inffag6/ bamen brey Sllmabien voller volde an bee ^ber^ fïen 0d?i|f vnb vntcr ben benden waren etlid?c vnfercr biftdlier DütZ «iberftet jneineranjeigungbapfte vnferewabrwiberbrlt;d?ten. Vnbbicfetdut «ntpfenflt fet men noch vier anbere ^Imabien nad? bie bliebe auff ber weite im d?eer. newbe. nbsp;nbsp;Vnb bic in ben brey en 3lmabicn/ barinnbie2gt;ifiillierbütewarlt;n/fa^
gtenbem Ãberjlen/feinc wabr wer vorbanben/ vnb pc wolten pc infein 0d?iff laben/âVnb er folt and? bic (Ã0alabarifd?en/ bic er gefangen bef^ xe/breintbun/bawolten fiefieannemen. Ãöer Oberjt meinte/ ce were ®**^ betrug barbinber/vnb fagte / öte folten binfabten / benn erbürffte Se^Svâ berIVabrnicht / Afr weite aber bie lt;l0alabarifd?ettbey fleh bebdltenZ «idje wfocr 511 $eugnud feiner Kcyfc / Vnb gebe jbm ©ott bus leben/fo weite er in baben. nbsp;nbsp;nbsp;burn wiber gen Calccut Bommen/ fo folten fic benn erfaren ob bie 5run^
prangen. ^^^ hemt alfo nennen pc bte Cbriftcn ) jbieb vnnb KeuberwerenZ wie bie dOoren ben Ivonig berebt betten / wie benn aud? bapHb bie vre fach war/bap er ber König / fo vbcl in vielen Gingen gegen fbwgebdf^ ©betfteryet Zeltbette. âVnbwieevaupgerebt bette/liefi ernad?fbncnfebiepen/vno
ren.
-ocr page 597-SrtWrtâ 52
âóbbkfcmW4Vblt;t;2^ótttgfcbvvbd$ufncbéftWótblt;tt/ wkerÃet-?
Nhtt bette. iPnb weren Sie 0cbiff / bie tn bem bnfen fïunben / bn^umnl jj» dOcer gewefe / fo bette er fie wtber ben Ãberflcn ^efebtef t / ©te flinv ®en aber alle auff tntefenem lanbe/ bes irtnterô bnlben. âÃnb iff ju// Verfdj»«^ )âermutétt / vnfer jOerr ©ott b^b có «Ifo gefd^teft / bnf bic vnfern eben ®ââ*â^^®» *ttbcr §cit babin bómmen feien/bamie ft e banton bómmen/vnb von bem ^nnb ^eitungertbeimbringen bimbtcnauffbaf? vnfer heiliger (5 lanbe ®«fclbfï Wtber aüffgeriebt würbe/ Ãgt;a6 benn nicht gefebeben wer / wenn
Vrtfern in bem ©ommer bnbin bommen were/ ÃÃenn ber S^ónig au^ ^«kciic bette feine mnebt/bie bcrtn fo gro^ war / wie ich oben angejeigt/ ^âI^Jjmcn bringen mógenbic vnfern vberftllcn laffèn/vnb (te alle fan* Smbonnenbafibrerbeiner in Portugal wtber bommenWer/ber ba gcÿ I^^gt bettc/wte C6 ben anbern ergangen web*
©45 hier httb iivctt^fgfl glapit et
C^^Jewolbcróberfïfebvfrob warbaf erCalecutfunben bette / fo (J^^war er bocb nicht garnit frieben / bas er nicht in frennbtfdmfft ^^^mit bem 2vónig bleiben bunbte/bamtt ein anbere ©chiffung (tgt;/ 2gt;erli(hbaartfabrenbortbteoberbórffte / bie fetniOerrber^ónigben/^'^®^â^®^ «ach babin fchieben mócht.ÃDteweil er aber fabe baf in feiner macht nicht ^aranbcró^u machen/war er mit bem (enigen fo ererfunbenvnb auf^ S^dcht batte/^n frteben/vnb lief jbmbcmigcn baö er von^nbiert/ vnb ^onber ©chiffung babtrt/fo viel erfahren bette/ale $n wiÃen von nó ten J^a^amit man wibèr babin bommen bónbte / Ãöarju baà eb vónallere
r s f^^^^^â^^y/^fobeeberey/geftein/vnb anbern bingen bie tn bemCanb unb/wie wir (e^unb t4gltch6 febén/etnartjeig mitbrachte. Ãöenn 25on^ blt;ïtbó batte ibm von allem etwas juwegen bradai. âDnb weil er nichts wehr ba sutbun batte/fubt er baruon/ vnb fubrete bie dOalabarifdxn mAiabnfAä mît fidybie er bey (ich bette gefangen/bamit man / wo ein anber 3lrmagt; wrtiiHnb fie babin gefehieft würbe/burd) mittel berfclbigcrt / mit bem 2^ónig auf W3ef^ev. 'ï-ftlccut frieben machen bónbre.
^nb eines ïöennerftags 5ud0ittag / wie es gar (till wetter was/ mïbberObcr(tcinmcilweg6 vnterCalccutwas / (abe er vngcfcbrlich K'^?t5ig groà crC bonen obcr©chiff/ vol2^ricgfvolcbs/bicbcr2\.óntg»ricg(lt;t?tff. lt;^îe$uucrtitùtcn)bingcfchicbtbà tte/bermcinuttg/ fe foltenfn fragen»
CR r ^5 â^^ ^^^^ ^^^ ^^ 5d ncbeten/ltefï er nach m fehieÃen / vnb obn bad ^^bbÃQ weren Ãc obn 5Weiffclan bic ©chiff anbontmen/vu betten bent ^berften viel ju fchaffen geben / ÃÃenrt es waren mehr benn anberbalb Rimbe/baf Ãc bic ©d?i(fanballen.2ibcr es tam ein wetter barjwiÃhen/ V^cnerWe jgt;«6Warffvnfere©(hiff mit gcwaltauÃ^ bas hohe (lOeer / vnb ba ver/ oenc^ctt ^lenÃebie^cinbe/ Vnb jogen wiberheim. 'puUb bie vnferen fuhren ^â* ^ââ pract anff dOclinbe ju/vnb war für vnb für winb (till wetter/barumb lengeft ber feiten fuhren / vn bunbten nicht fo febr fort tom^
, 3^ ^es bebachte ber Oberfï/vrtangcfebenallebofhett bie (hm ber
*^^F Calecut bewiefert hatte / bas er boch freunbÃhafft mit (hm mamen wolt/bieweil bie vnfern / bie hernach babin tomen würben / fei? ^f ^mbfehafft/bamit Ãc ©pecereÿ laben mochten/ wol bebürffeigfeyn r^'^^-â^ r nb weite ein boÃigteit gegen(mgebraud^en / Pieltcauchba?
^^ ââ mehr an einem ort wer/ ba (hmber 2vónig nichts leibs thuntónbte/fo würbe ers für gut auffnemen / Ãgt;enn fo viel er (bn bette f q ertennen
-ocr page 598-^f (lortó Der «fiïtt ©cÃfff^na
S«S*»S ^^^tttt^^ Htmew/fo wer cv ^ktd? wol dn (V?lt;n bev If b«n Heb b^tfe ^ fnwno^ rtuffbufcó fein bcbcnctlt;n6/|d?vilt;b cv jm tines monenge/ben »o.0cpflt;^^^ flt;t^fft. nbsp;nbsp;nbsp;bvtö ein 33vicffnuff 3lVAbtfcl?/bctt fd?vkb ^onmibo / vnb bate jb« *^
tewbentgUeben bavinnen / bette cv jb» cv^üvnet / bnf cv bte (V3Al4blt;tti^ feben bette mit pcb gefüvet/bn^ cv® jbm wolee vetwei ben/ 5gt;cnn cv n(^^ ftebetnevnnbevn vvfrteben b^lhmit / bennbe^ pefetnev Kcyfc$eug«ââ^ SMtotiu C« geben foltcn/wk evibm nucb entbotten bette, ^n^ cv nueb reinen Jr^^ *^^fâ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cfov 51» Cnlecut gelrt|pnCweld?eó /m bod? Ictb wev ) bne weve 411^
gefd?cbcn/brt^ bte (Doren benfelbigen ntebt vmbbvcd?ccn7 wiebennfow âeô jbn felbfJ vevuvfadjt/brtó cv nid?t o|ft nuffe Innb weve nid?tóbe|ïowcntgcrfo wereerbod? fein vntevtpentgev Söfenev/vnb fenr Dew/bev 2^ónig wüvbc fteb feinev fÂ¥e«nbfd?rtfft febv evfrewen/ vn v^^^ be halb dn^lvmnbn 5« jbw fd?icf en/vnb jbm/wn» cv bcgcvce/vbevÃt^di^ m«Ubtfrlt;VJ mit rberfenben. ^0 würbe mid? bic b^nbrievung bev povtngnlcfet/i^ witrtaem feiner ©tabt Cnlccat jm fein intomtnenö tnebven wevben. vnb biefen ^ticifgeb cv bev (D^lnbavifeben einem/ baf evjbnvbev lanb Ã)inzvüQ^Z b4V4u}fâev jbn benn Aw^fcçcn lief. Dnb nnd? bev $ett bntmanevpbren baf cv ben ('ne jf bem 'Konig auf Calccut vbevantwovtet bne,
2llfo fuhr bev ^berfl Æ mmcv fort/baf evba6 Unb aUweg im^efdJ^^ bebiclte/ 3)nb bes 04mb|Ã4gó bemad? / ram cv mit bev ganzen ^lot atj cclid?e3nfelnan/ ba tarnen auf bev einen / bte bewohnet wae/alf^^ proufenö ge viel^hnabiett mit Ccuten/bie bvad?cen^ifd?/ vnb anbereeÃen fpeifc^tt r«#fft. ^^ jj|^j,j^^ 2)iefclbigcn lief bev 4gt;bcv|l wol halten/ vnb lief jntn hembber vnb anbeVö geben / X^nb fc erzeigten (td?/ aie ob pc wol mit ju frieben weven. Dnb bev^berfà fragt Ãe/ob fie leiben möchten / baf er ein ©etn pojwgAkfet mit einemCveug / vnb beö Kónigö auf Portugal lÃapcnba lief J«^ SSt«*^â*^ gt;tid?cn au jfriebten/baf bic portugalcfer jrc 5reunbe wcrcn:2?a fagtejt ® nbsp;nbsp;nbsp;' fie/cöwereihnlicb/fom0dgt;tcnfteaud?bennmitwarbeitfagenybaf
vnfern Chrifïen weren. 3gt;a lief er bic 6eul auffrichten/ vnb nente fie 0» Æ. Jkfdrti Cóâ (Slavens ©eul/barju bic Jnfclaud? alfo.
iurntta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2ild halb cö nad?t warb/erhub fd? ein winb vorn lanb her/ vnb ber
4gt;bcrfl fegelte ab Icngefî bem lanb / bif bc6 ÃJonnerfïags hernach / *J tarn er an ein hod? vnb fehr lüftig Canb. ÃJev/iufft warfchrgnt/]^ öe«tgt;« fitint jimltd? nahe barbey waren fcd?0tleiner ^nfeln/bafelbfl fuhr er an. ^ â¡Â«faUrt. nbsp;nbsp;v?ie er auÃ^ lanb gieng/füf IVaffer jn fud?cn/ ba begegnet jhnteinjwf*^
gev (Ãefetl / ben fragte er / ob er ein thrift ober ein (Dov were ^ Ãtr vnbford?cmanbrcd?tejl?nctwanvmb/evwcvctn Chvift / benninbem ganzen ,Canb hatte eö teine Chviflen. X^nb füvet bicvnfern bureh em SSt**^*quot;^ kraÃer/vnb jcigte ihnen ein fehonort XVaffer ju fd?â¬vffenober labew
â nbsp;nbsp;bas war ein fd?óner^runnjwifd?cn Reifen/bavumbfeheneFfenfe/pm
ein rot 33areth. Ã)c6 anbern tage ju morgen tarnen vier (Dünner von bem lanb her in einer 3lmabien / an bee -Ãbevften0d?tffangefabrtw »Srbfertvff bicbrad?ten2\ürbÃcn vnbCucumer juuertauffen, Vnb ber 4gt;b^ Qi^nu *â fragt fc/ob in ihrem Canb auch 5immet ober Pfeffer wer ï Vnb fe f
gteneewernurSintmet bvinnen, ibafd?icttebev.bbcvff/bamifd^^^ anjeigung baruon haben mód?te/bet vnfern jwcn mitihnen/bte bvlt;w Rmmet^R. tc^ j^,n groffe Ãft von ^üumen / baruon man ben dimmer nintpf/^^ fagten/^6 were ein groffer Walb eitelbev dünnteba/^0 war nbsp;nbsp;nbsp;^^^//
xvibet zimf Wilber dimmet. Vnb ba tarnen wol einer ober jwentjig von ^^^A^u^j, ⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;volet mit ihnen/ vnb brachten viel Döner / Aürbfen/ vnnb2^«hmgt; '
Ã6ner. nbsp;nbsp;nbsp;^^^^ fagten bem ^berften/ev foltc ber vnferniemanbs mir inen fÃ^
-ocr page 599-Sn Snïâifn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;51 ^tt|ï{|,etteB «lUvitc(b({ »«l tvuefeneeSimmets. quot;Onb bcOdiibent ^3Có woltctt Oemic/m wibertommen/vnb^ób/ ôcbwittc/wb tOù/ ââ¬f mit bringen. 2ibcr ber 4gt;bcr|ï woke jnen menumbe mit geben/mb i ^âtebte es were ein verrbäterey barbinber.
ibeennbcrntagee / vor effene/ wie bievnfemnnff bent Cnitb wn^ ^tt/vnbbegt;lQbieben/bn fnben fie von weitem / febrferr von inen/$wey ^^biffnnbebey bemUnb. X^nbber 4gt;ber|l wolte nit nie bnlb btnfd?t/ 5wey'©lt;bifr ^lt;»/ vnnb feben In,fett was es für ©ebiffweren / vnb mrtd?te fein reeb^ KSoSkm ^â^3 / bneeren4ebef)en6erfrtb«nwolte/vnnb febtefte nur nnffben ^orb/ob man nodtmebrÃtblfffcb^« T^nbee warb ibntwiber gefügt: «ec^sgtojp febe febr groÃe Ãd?iff vngefebrlteb «^. (Weil wege in bemdbeer/ ^âbtifm r^fübren / bieweileö WinbiliU were/febr wenig/ ober gar niebts fort. ^lt;ierbaö b0rte/warberanber6$u ftnnz vnb woltebenjweyenÃcbif^ ^â¢tttiebtnaebjteben / bae er erführe wer fie weren / fonbernröfletf eb feebö öebiffe $« warten/ob fie ibn angret|fen w ürbemWie nun bas wiber anUeff/vnnb ein kleiner IVmbt enrÃunbe / ba buben btc
©duffen an/vnnb rieffen bobo / fo viel Ãebunbten. âPttb wie Ãe ***âlT5wo (^Oeil Wege nabe 511 ben vufern tarnen / bae Ãe Ãe feben tunbz ©dtiff w»lt;f2 ^^tt ba fuhr ber Oberjl Ãmet auffÃe ju / âDttnb wie Ãe bajfelbig erfaz bâno«ftlt;Vâ wn/ruà eten fie aie halb binberÃeb / mit bent rn cf en ber ©cbiff immer ®5*tt£ianbt$u. âVunb wie Ãcalfo fuhren / 5erbrad) bae Kuber in bem mitten©d?iff chc bettn ee anf Canbt baute. Dnb bie ibenigen bie bar?
â¢Htten waren / theten Ãd? aie baibin baeparaw/ baeià auch ein art ^gt;itlcmcn0cbtffeiVbiealfogenennetwerbett/ vnnb Ãoben auff bae ^âºlt;inbt. pltcolae Cocillo / ber am neebÃen bey bemfelbtgen ©ebi^ â^«ir / tarn aie halb baran gefahren / vnb meynet/er wolte etwan groà ®utbarinnen finben / 2lbererfanbentcbte benn JubtanifeberiÃfe/. J^3ra / bae ià palmenjucfer / 2Vnd? viel^ogen / 5litfd?ett/ ^. * *ââ Ãcbwerbter/©d)efelein/vnb ©ebtlbte. töte anbern Ãeben ©d?tfffub? rett auffeÃebteiVaÃer auffben grunbt. X^nb bieweil bie vnferenmit irett groÃen ©ebiffen ntebt baran bommen bunbtcit / fprungen Ãe in ihre bieine ©ebiffe/ vnb fd?offen $u ihnen / aber bie 5einbcverlieÃen bie ÃeÃiÃalehalb/ vnbflohen baruon. WiebaeberOberÃfabe/^ogeer ^«â5 geben briber 511 feinem©d?tÃ/ vnb wie erauÃbem 2lncber lag/ tarnen bee an? »« p«dgt;t. ^ern tage Ãeben von bem lanbvolcf/ineiner^lrmabienanvnferefcbif? fc/vitb fageten bemOberÃen bieà acht ©ebiÃweren von Calecut/vnb ^cr König bette Ãe im nad^gefebiett / bae Ãe in fangen folten/ bae bet?â ten Ãe von ben ieuigenbie barauà geÃoben weren/ vernommen.
©dà funà vnb ^ivcnÃigà gapitcL
C^^le ber OberÃbiefee vernommen bette/ wolte er lenger nicht ba Ã^^bletben vttb fuhr an ber 3nfcl 3niabnta an/ bie war vngefehr? Sirti/tow«. lieb auÃ5wcen750d)fenfcb0Ãe von bemort/vnb man harte ihn berid?t/bae fuà WaÃer ba were.X^nb biefee ià febr ein tleine Jnfcl/vnb liSteiitmeil wege von bem lanb vnb'(TerraÃrma/vnbÃnbviel^äu? »Hebarinnen / bar5u$weettÃieÃenber WaÃerbrunnen / bie Ãnb groÃ/ rnb mit gehawenenÃeinen gefaà / bereu ber eint war wol vier tlaÃter peà lf6iÃaucbbaöd0eerbafelbÃberumbÃbrÃfcbreicb / von aller? banb dOeerÃfd^en. quot;Vitb ehe bie (Woreu in 3nbiam tonten Ãnb / ià bie?- â fe Jnfel von Peiben bewohnet geweà / vn hatte groÃe 13äw barinnen/ f iq fonberltd?
-ocr page 600-^iftorta ber afcn ©c^fffung ©ôtjî^cjff?. pjn^j-fij^, cinp^gobe ober (SótjêbetttJj gcbrtbt/2lbcr jwebb^tn bj« ren von bent roten lt;V?ccvblt;v bic ftbiffuit^cvUrttct hieben / pPeg« fclbfl fà ^ wnffer vnb boltj junenten/ vn |inb jb vbcl mie ben if inwofK^ Vânbgnngcn/balï pc es ntebt mebv haben erleiben bónnen/ vn b^ïiâ^^. * Jnfel verUÃcn.lbod) ebe fie hinweg gejogen/bnbê fie bas pagobe psflfoöe» gw/vnbbk (inbcrn'^cw rtiteb/nbgcvrodten / vnb allein bic tnpeU w* Capell. nbsp;nbsp;nbsp;inbempagobe was/jbeh^n Uffen. 21ber beo vnangefeben bnetenbi^K*
^en/bic nu ff bent fcjben Cnnb ober ^erm ftrmaÃbaô bem2^ónig^^^ ÃMrltnga 5« jbehe^wobnenfo groffe anbadte $» biefem pagobc/bad Hf gewóbnheb babin wallen joben/vnb /r ©ebet bafelbjï vor benfi^warg^ Iletnen/bic mitten in ber Capellen fbunben/ tblt;«»/ âVnbbicfe JwM* ?Ã*â¬^ ff 3(ntabirtagenennet/ bad bei^tin(Ãalabarifchcr ©pracb/bie ftmjf jigt;* â¡Xu«. nbsp;nbsp;P^âV benn C6 Rnb noch vier anbere Jfnplâ^ brumb her gelegen.
IVie bcr4gt;bcr(l fid? nwnaUbicgeändert bette / (d?ilt;ïtc er nt^*gt;t^ Cocilloanffölanb ba^erd befiebtigenfole/vnb gieng er vnb bic feinen gcrAfl aucb brau ff/vnb fanbe alles was id) fegt gefagt hab / bar jn b4d vfcr(èbrbequcm/bic©d)iff5uucrflopffcnvnbj«bej)crtt. Dub bic wen emodjein weiten weg $n fahren hatte/vnb wtt)feind?t / wennerwibeif an einen ortbo»nmcnnt0d)tc/baöfo gelegen vnb bequem wer/ warb er ©Wwer^ rabtö/famptbcnanberntbauptlcutcn / bic0d)tff bafclb|f Ãiefen vnb veitgep efet. befjern AnläÃen. 'Vnb bas erà Schiff bas auffgejogen warb/ war bad »emo. nbsp;nbsp;Schiff tertio, (koitier weil Barnen auf bem /ianb bargegen tegUch viel
|?.eut/vnb hatten effen fpeif fcihU X^nb wie bie vnfern aljo inber orbät/ bicSchiff$ube|fcrn/waren/vcrnamcnf!c5wo2lttalaic0 (bad fmb wie greffe Ãarde piu tfd)iff)gegcn fnen fahren / bic Heffen fre yänblcm flilt;^^ Kwey Schiff ben/ vnb hatten bicgreffejfahnenauff bemCCafibaumauchauffge* mit Æ vorn? ftccft/vnbfchlugen'^rommenbarinnen/vnbbliefenauffCrommeten/ ab wenn pe auffein 5cà führen / vitb warenaud) viel CentbarinnenZ bic rügten vnb fhntben frer fünffauff ber feiten hey /ne/ bic pc verwart ren. Ser Sherp erfuhr von ben lt;Dalabarifd)en / bic er mit fid) führet/ Saubflt;i?t{f. baf esKaubfehiffwerett/bicraubten alfo vntcr bem fehein / bapficP^ peUcn/ab ob pe frieblid) gefahren Bümen / vnb wen pc in anbere Schiff rommen/fo brennen fic bie wo pe aftbere Bónnen / vnb barumb feite er pe nichten fm anfahren bffen. Ãberwegen ba pe $11 nAheten/Uep er bad gefchüg gegen pe ab/von ben $wcien Schiffen bic im lt;l?cer Ãunben.X» CömbÃVÃrtc, pehuben ait5« phrcien'^âambarane/ CambaraneCbennalfo nennenpe lt;Ãoftgt;vnb fagtcnficwcrcnChripcn / aber wie pefahenbapbicvnfern nid)tauffb0rcten$u fehieÃen/Pohen pe wiberand lanb. nicoladCodt* b warinfcinemplurfchiffan fn/ vnb folget ihnen mit bem lt;5cfchü^!pgt; X.n»bf^ifF weit nad)/ bapbcrlt;öber(B ein Sanier in fernem Schiff atiffff eden lief/ ^H^u *^ bapcrwiberccm/badthetccraud)alpbalb.
Ãgt;cdanbcrntagdhcrttach / wie bicpauptlentauff bem lanb wagt; ren/vnb fchier bic anbern alle an bem Schiff Serrioarbetteten/Bannn p«Mi. ^^jy Blctncrparalangcfahrcn/ba waren vngcfehrlidtjwólff perp^ neu innen/bicfchiencnircrtrad)tnach/aldob cd patlid?c £encwerenZ ®cb»rto 5u# vnb brad)tcnbemOberÃen ein gebnnb önderrohr / vnnb fd)cncftend rfasoot. int/vnb baten jnbaà er pe wolt feine Sd)iff fchen laffen / benn pe betten bergleichen Schiff nie mehr gefehen. lÃcr Obcrfl erzürnet Pd) heffd^ :Runbrfb«fr^ brüber/vnb meinet es weren^unbfebafftcr. quot;Vnb wie pe alfo in ben ro *r®» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ben punben/ Banten nod) 5wcy paral/ auch mit fo viel Leuten. 2)ie P*
nigen bie jum erpen Bommen waren/wie pe fahen / bap ber Oberp wie
juenjure
-ocr page 601-5» Snt'ffrt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;54'
^i*ï4wKtc/frt3tti« pc 511 ben «nbctn/pc folcen niebe nitppcijen / »imb L ^nwtbcrbcimfrtbfcn/vnb ftc führe alkmttetnanbtr wiber htuwege johen pc bamad^beö Oberjun
vnb ctrtcö wge wtâ¬btct0rt«ptUut4u|fbem Unbe waren Fam etn nbsp;nbsp;nbsp;,âf^
^atm in einem paral ju jnen/bet: war bcy vierzig farcit vugcfcbHt4? einem «ke« ^ic/vnb fd;tcin al6 ob er niebt in bent Canb babeim wer. 2gt;e»n er batte VJitn», c7g ^5lt;^ wciHiKapp von ^amnwollen an / bic gien^ /bm bif anjf bic g^P/»nb auff bent baupt batte er etn ^unb / ber watjlmt o|f t vmb bas / vnnb batte ein 0cbel am gürtet ©o balb er auf bent %u^^â ^^^^â^^^â^ ^â''â /^'âab(icng er ben -Oberfïen/ als ob er bunbtfd^offe S*^S*k ^â^â^^/^«^Sl^^?^*^ bteanbern lOauptleutaueb^vnb fagte er were . â^ ^tt|l auf bem GOorgenlanb ber/vnb wer tu baeCanb bracht wor^ j^^^a er nod? febr jung gewefen wer/vnb er werebey einem V^Oorlfcbeu ^^cn/ber bief ©abato/ber were l?err vber ein Jnfet bie bief ©oa/bie öitbm'd. X^â^^auff jwM|f mcil wegs von bannen gelegen/ vnb aud? auff bent fe^z ®ââ^â ^^**lanb/vbcretngrof tbeilbefèlbigé/baf crwol4oooo. (^anjupferb 'bT*?*^^^ ^anb bie weil er v nter ben (Vroren lebte/ fo btelt er auf wen^ â3ir(5cp£ç/4i,er inwenblg in feinem berçé wer er ein Cbriff. Dnb man ^nwenöiöe ^â¢^fe/bm in feines lOerm/bes ©abaio bauf/gefügt/ wie etlid)c Cent tu âthnften wö ^lt;^»lfctt genCalecut bommen weren/ bergletdjenman in Jubia niegc^/ Soe«»'^* bbett bette/vnb ntemaubs verffunbe fbtefvrafb/vnb ftc weren vba beu Sangen leib gebietbet. Dub ba er bas geboret/ bette er alf balb gebacht ^würben prangen fcyit C beun alfo nennet ntan bie Cbri|ïcn in ber Canbf art ) vnb btcweil er groÃen vertutgen gehabt / baf er f e feben â¢*»âgt;cbtc/ bette er bem ©abaio erlaubuus gebetffenâ ju ihnen jufabren/ »nb bottefhm gefagt/wenner pit nid/t erlaubcejf? nnifte er von vnmut fterben/vnb er bette jm erlaubt/Dnb lief men p^en/ bórfften ftc etwas ®cWctc« auf feint Canb/ fonberltch©d)ttfvnProutanb/fo wolt ers inengebett. ^^® X)nb wolten feinfeun Canb blçibé/fo wer crwol'ju frieben, vnb woltc inen grof cinbommcns geben/baf ftc fch |ïatlidgt; vnterhalten mod? ten.
21 b Æ n ber 4gt;bcrft nun allerUy von bes ©abaio Canb gefragt het? Je/vnb von vielen anbern bingen bate m berfelbig/ baf er jmben gefab *lt;a tbete/vnb gebe ihm dn 3^0 f/ben wolt er feiner ©efcllen einem fd?b »»fj von d?cit/bcr wer bort jenfeit auffbem lanb blieben/Ãöenn (te betten mit ein? lt;^hv»fka bo onbev verlaffen/wenn es jm wol gieng jo wolt er mt ein war jcid?cnfd)i? ®^* lt;Fm/bomit er ihn auf forgen brcd)te. ^ber ber 4gt;ber|ï lief ihm biefs nid)twolgcfalUn/vnbbattalfbalbeinbófc Vermutung ju jm/ vnb lief imbod) ben Kafwie er begert batte/geben/vnb jwey ^tfeher 75rot/bic febief te er bem (öefellen von berner gefügt botte / vnnb blieb bcy bcmO? bwjten/vnb rebet mit ihm / 2lber er hielte bes gefprcchd als viel/ baf er heb vuteejetten blof gab/bas man merket/ baf er ein Kimbtfchaftter 2t«itof4;lt;jfr;s V^â^âl ba (Barna name be,feit eben war / vnb (raget ctlichCanb? t«-^'old wa6 es vor dn dOonn were. 5gt;a fagten ftc es were dn dOcerrâu? ber / wtb were bommen fc ju vberfaUen mitetUdjen ©chiffen/ bie bette ââ'â^â â^'^'«Hhfs lanb^jchcnlalfcnmitvicl'Volcbö. Ãgt;a ber-Ober^ bas verna? -mc/lief er jbn in fein ©d?tff/ba6 auff bem lanb war/fól?rcn/ vnb lief ju nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;; -^
S»tbingmttrutcn|lrctchcn/ba6 erbcbennettfolt/oböwarwerc/bjmanÃwHamp;faiafFii ^kâ^^â!' ^^3*:/ 'â^^^ warumb er baber bommen wer / vnnb ob er dn Chrtlï t« adludi^» lt;gt;ber dn dOor were râ^r aber blieb brouff/ bas er ein (Thrift wer/wie er »o anfang gefügt bettc/bj onber leugnet er alles, Ãgt;a bocht ber dbberfï/
f titj er woltc
-ocr page 602-^iflonatercrftcn^cÃiffung ^^ cv wéke jbm eine gróffev mertev antbun benn bas turen flrdebctt / Uc^ jn mit einet vollen burd? bieS^neebte nufÃieben. 2gt;a ev ben gvoll . (fbwev^cn empfnnb/bntc ev mnn folt jbn betab Uffen / fo wok cv bc^quot;^ nen. Dub wie et bieniben wat / bebunbr et / bn^ et ein 2^nnbr|lt;lgt;^H wet/vnb wet bnvnmb Bommen/ bn^ et fében woke / wne bet 4gt;bct(t wmbamp;tetey Centbcy pebbette/vnb wiepegetó(lweten. DnbbieweilmnnbertJ^^ eet moren bctlïen/bntumbbrt^eteinCbtiflwet/inbetxittfebt vbclwolf. 0^pjV eneecefet. ^^ mnn viel ^Irtnlntee 511m Ãtieg getuftet/ in allen träfen vnb nnf ten/lnbamitan5ngtei|fen.0icb0tffcettC0rtbetbocbtticbv wagen / nod? victçig gtoffet feget BAmen/bie man nod? tû|îete/bamit fie »nwöfd^offt ci nanbet angtiffen. Dnb man bette in bie weil gefd?icBt/ba^ et febe r *^ eSw! â^^ ^^â^ 4gt;bctg fagte/lft wuffe abet nid?t fût gewi^ / wenn bie vievg*3 fegel Bommen wetben/bas jagte cvbtey obet vietmal/ baà manjb^ viâ baà jïtecBte/baó vb tige gäbet buteb beleben $uuetkebcn / benrt et fagt* nid?tBlat.
Ãgt;a nun bet ^et jï fabe/baà et nid?t6 mebt bcBanbte/lieà et nbsp;nbsp;J
00«.
bembetid?t/benetgetban batte/ benógen/ vnb fe^et jbn J« vntevn Sid?iffgcfangen/baÃetjbnmitÃdâ inpottngalfóbtete / vnb lieà g ©epe/n^tet febt jietjjtgbeilen/vnbetjcigteibmvicigntó/vnb jagte : Ifvbebiekjbn mrt geveld bctbalben nid?t/baà et ibn aie dn (Befangenen haben wok / Sonbern et woltibn feinem iOettn bem König fd?encBen / bamit et ibm $eitnn^ von Jnbia fagte/vnb etwötbcimvielgutö tb«n. 'X)nb ba etaljb fein^ feinbe jnBnnkt etfabten batte/wok et lenget nicht ba bleiben / benn P vieletjeit/feinÃchijf jubejietn / haben mujle / bae waten jebenf^ Caufent^cc *X^nbmitlet weil fd?icfte man von bem fejlen lanb^nihm / vnb lieà pi* MnsfôrctnfrrtQcn/obettaufcnttTattOttsfûtbaô ©chijfwoke/baöetvottbenacb* ^wS.^^ â twewit obgemek^evojbett hattetSlbetet wok es nicht thun/ vn^lt;1gÆ^ et wok wehte bas beVi^einbe wet/ VevBawffen / vnnb lieà bajfelb öchâff vetbtennen. Dnnb wie fein Schijf auÃgeÃief t vnb gebejfett wat/vn® wafjet gclaben hatte/j^i ht et ab eince 5vey tage / ben Æ. Octobttd. tj* wiefieaujf 200. meil Wege von betfelbigenJnfelnBamen / ba jagte oev (?Oov ben et gefangen hatte/^e wete nun jeit^eochte jn/bie watbdtjn beBennen/ vnb fagt/et wet eirt (V?ot/vn bótte bem Sabaio jn/bem bek* »efentnià ^^^ Juuctjiehen geben/bie vnfetn fühten lengejt beelanbe vnb wete« u« móten, vevittet/vnb Bónbten ben weg nicht jinben wibetheim / Dnb batmw bette man viclKtiegefchijf^ngetüjiet/baÃman in jieng.*Vnbbet0lt;k baio bette bafjelbigc gewnjB/vnb ihm befolhcn/ et folt $11 im ziehen/ w fehen/wieee mit inen jlünbe/vnbfok vetfuchen/ ob et fegen (Boab^^ gen Bonbtebamit et fe/wenn fc auffe lanb BAmen/fangen mochte«^** weil fc bapjfet lent wcten/fo wok et fie bey fich bebaken/ baà fie jt» genachbawtte Könige folten helffen Bticgcn.
C«fp«e 5« 0«m«.
î?etlt;?bctjl watbftohbaÃetbiefcö etfuht / vnb lieà ben cV^ote« von bet jeit an wol halten/vnb bewiefe im ebt / vnb gab ihm Bleibet vnb gelb. Riefet ijl hetnach jnm Cbtijten wotben / Vnb wutb Cafp^t genenet/jn ebtenbet btcien Könige cinem/bet alfo hieÃ'Vnb weilbev^bevjBfeinpatc wae/gabetihm feinen^n^
nrtmen/brt^ cv Cafp^v bit (Batwa bi«^*
Ã)«d
-ocr page 603-Qm f((^ ont) jnîcnçiaf} fiinp/tet
Ce ta gt;5blt;vfî alfo «uff (^Oclînbc jw fnbr / ba cr berKt wîbct fût fa« nî4;n5^ ^I^*^cn wolce/bamic etc tu Ambaffa ten mit ftd? fübtece / b'*'^ ^â^ «Ucjcic L»fti??^â*^^^S*^^® vbcrben(5oiff 5ufabrlt;H ) bt^cr Vâtbevrtuff bût/ K ^«f bam/vnb fanbe/bnf bae lt;lt;0ecr nod? febv grof w*^tV kgegenwmb/ ^ammb benn bic ©ebiff nicht jebÿow fè^^^*^ thi?^*^^^' ^^^ beacht lange 5 tie ju/bi^ er reche auffben lt;Bolffbam,*Vnx^ âJ^olff* bij nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hebe (^cer Bam/war eó für vnb fór wïnblïiU / baffeU
leins ^^â bctn(V?cercin vberbte maffen verbrieÃtieb btng / ntebt nb aies nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;halben bas bic 0d?ï|f tbnn/fonbem aneb ba^ bie bn?
b« r â *'^?'^^^â^ wa|fer viel groÃer tfi benn nuff bem lanb. Vnb man K heb nn beim ore vor ber ©onen verbergen/ ben ee ifl ebé nn bem ort/ -Sfij ÿer amp;$/
'^^â^^^ö erfltcfet/wie td? Iclbftnuff ber Jnbianifeben reyfc erfn«
-k^* ^â^ 'â^^* ^^ *^^^^ ^^^^ winb(lill wargewefen / wie gemelbe / ba X-Åmb f-e ^Ibm barnoeb bcrlVinb jngegeZ ba^ er aber ni^t fort bunbte/^lbcr »crottg^Ud;.
?^ ^inb batte er wiber binber ficb $«fabren. 2gt;antit er nun ben weg Ch?^^^^^'â^l'fahren mófle / ba tbet ber -Ãberfl nichts benn bent winb ^^S^genfabrett. Vnb wenn benn ber winb fïaref/vnb bas (V?eer groà , ^e/baÃftctttdjtmcbrgegcnbent'Winbfabrenbnnbfen/ folaurtenÃc ©ebeffart ^^ Vnb wiber/vnb lieten betbalben ber Oberfl vnb Re alle mit einanber ®J^'^ ââ^â b ^'â^3^â^/vnb muffen alIc wie ©ebifftneebt arbeiten» Vnb wie er 5®nje/fK würben gut quot;Wetter hernach haben / ba tarne btelîiUe wiber, ^ab weil bià bià wetter lang geweret hatte / vnbbaswafferanhub ju ÃiaS«* ^^^agcln/machtcber Oberft ein ffrenge orbniing bamit. Vn biefe ff rem S® ovbnung fampt bem bifen werter/ba^ ben vnjem fh« lenger/he lieber
⢠^'^^^ gewlinnen bievnfernbiebrandhdean bem SanÃeifeh / bic Ãe im ^7lt;wd/â* gnfrtbrenbey bem IVaÃer ber guten Reichen gehabt hatten/baÃe nach J^ncut fuhren/wiber/au eh gc/chwollen /nen bie ^cin/vnb briegten ge« «iâAWg« ge^ h '^^^âff^^^ Cetben, vollergijftigcs cyters / baà Ãc fehr woÃe Ãhä« Fb»«.
,?^'f3«n/Vnb von alles biefcsvnglöcbsw^eninfame fturbenÃe/
^ i^ae /rer anbiefer felgamen rränd wol breifÃg blieben/ vnb wie bas 54 j^gw net be n v fiter Ãe begunb jubommen / vnb Ãc fehon brey 0Donat lang in ftocbttwn, ®^arbeitfcligcnwcfen/bes/5umtheilmitffillesIVetters/vnjtïmtfol â^^^S«3cnwinbegcwcfcnwaren / würben/bienoch lebenbigwaren/fo ^^nioÃ/baà Ãe nichts vmb Ãch Ãlbff wu/f en / vnb meinten Ãe würben J[lt;htweiter bommen binnen / vnnb bas quot;Werter wer von natur in bem ©w/pn^ ^anbalfo/fonà binbte es fo lang nicht wehren/ J)aÃclbig fagtebie pk Siamp;vttoà '^ten vnb oberff en ©chiÃeue and)/ ba dleubtens bic anbern noch mehr/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â *
jJJtb war ein groà geÃhrey in ben ©dritten von ben branden vnb geÃim ^Wlbieweil Ãe nicht weiter bommen bonbten/fo folte er Ãe hoch nicht ab 1« »mb bic hAlfc bringen/fonbern ber -Oberff foltc wiber gen Calccut fa« Wober an ein anbern ort in 3nbtcn / benneswere /hn lieber baà vnfer Werr (Bottbafelbà feinen willen mit ihnen fehaffete / benn baà Ãeauffin«»«f^i0^ ®'ând0eer einer folchen fd)Winbcn vnerbirten brande fferben foltcn/ ««fagt;l«fl-'â®vbie Ãe tein rahtwüÃen/neben bem hunger vnb burà / ber/hnfehon 'âMjuläbchcte/wcil/hnbicprouianbanhubeabjugehen. $gt;cnn bic« *^l Ãe lang auff bcm C^eer gewefen waren / hatten Ãe fehier bein pro« wUnb mehr,
âWie ber Oberff fahebaÃfemejCcutfo vertagt waren/bamit er Ãî^'^^ ttoÃet/fagter/Ãefoltennichtglenben / baÃbaslVcttcrf^rvnbfÃrin»,l{p, bem
-ocr page 604-^iftottd ber nftcii ©eÃtffuna
bemCanbe webte«/benn-wenn cö nlfo wev/fo wórde mint nn^ Juw*^' nad) der enge 511 (JÃeca/vnd gen (Delmde/ vnd an andere ore / da nï^
bod? gemetnUd? pin febiffete/ vber den ©ol|f ntd?c fahren Bénnen» -^ mochte wol feÿn/da^ ft c etwan etn wenig auf dem weg gefahren Ãtttt^ejert 'â^^^darnnVobómen fte irt daöWetter/ daö regierte gewohuUeh vmb dt xmôbjîU, $cit/d^6*:i?ótdeaber pd) and) endenamd Jr Vnglócb dar^u. ^berbievn^ I^^JSVenbtenlbi» nidjt/diewetlftéfehontn den vierdten (V?dnatind^
' «ó/oj^igewefen vnd frer fd?ondrctlpgge)ïorben waren/vnd ware
^0 wenig worden/daf in fedem 0d?iff nf d?t vber fed)gcben0d7ifftaeÅP warê/deren dod? etltehc art dert brencrertewie id? angc^ciget) brartef tva^ ten/vndpaul von (Dama fclbft / dar$n Micolaö CociUo hatten I^?^^ verjweiffelt/daf fieweiterwórdertbommert / das man fór der Wathen fagte/fte lettert ftd? entfchloffèn gehabt /ein jeder mit feinem 0d)ifrâââ^* der nad? Indien jufahren/mit dem erlïen guten wind den fte briegert ©on Ãbct wórden. 2lberWic fte eben in detrtbedenden waren/ entflurtdetrtfoga* »«CbSfit. «verwind fort $u faren/daf fte burner denn in fed/rtehen tage/ einea Htit^ wod?6/dert2.tag5ebruar0/ctne6jCand6anpchttg wurden. 3Dcöerf«^ weten fte ftd? alle dermaflen/das einer bette gemeiner / die ©d?iff fol^^ vntergehèn/vort dem groÃen gefd?rey dae fte hatten/ vrtd ©otevmb die gnadc/dieer jngetban danebeten. *X)nd dieweil es nad?t ward / da P^ das land erfahen/vnd fte allerncd?ft daran bommen waren/ befalhed^^ oberfb/man folt Ãd? fo weit wider in daà hohe dOcer thütt/ daà inan Ian* renbondte/damitmart deÃmorgenà fróhe das Cand beftchtigert vnd erbennenbondte/wo fteweren, ^enn niemandt wuffe eà / wiewoldet lt;V?oren einer / den fte im hmfahten ju UOojfambica gefangen betten/ fagte/©ie weren §wifchen Jnfcln/ die Werenwol in die zwerch dreyhnn* dertmeil wegà breit/vnd weren vngefimde Jnfcln/vnddie leutdiedrtW nen wohneten/ werenofftandertfelbigenbrancbheitenfd?wach / die dn vnfcrnda5umalhattert. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;,
5reuöe bec Cl;«fJen.
X)nbcFlt;tnlgt;t amp;«nÃ.
6d)5ne 6t4Ãt.
2gt;eà andern tagà jumorgeuÃbeftehtigeten ftedaÃXland/vndfan* dert/dafÃc vor einer fehrgroffen Stadt waren/ die hatte ein (Want jn ringà vmb Ãd^/vn fijone iOeufer drinen/mit vielfboefwctcbcit gebattet. (V?itten drinnen war eilt hoher Palafb/der war anjufchen / alà wenn eÃ
denn Ãe war fehr nahe bey dem (XOeer gelegen / TPuddiefe Stadt heift JiJoadOotbo. (Wagadocho/ vnd ligt 511 ende dcà ©olffà / an der ibthiopifdjen feiten/ hundert vnd dreigebert mctl wegà vort doclinde / ich wil aber von jhret ⢠gclcgenbeithetnaehfagert.iÃerObcrfbwufbedaf cà ein^lOorenStad^ war/vnd lief viel fdgt;0ffcdargegcrt thun / l^nnd weil crn:d?twuÃew?e weit es von dannen gen(V?eUnde war / thete er $rt naehtà nid?tà denn laurert / denn er fur^tet/er fóhre vort (V?elinde vber.
P4t«.
Cecc^Oe^
Cetraóes Ãut^en.
Jlfineà SambfbagÃ/den ;.5ebrnartj/ wie die Schiffdeà Ãdlen wet* terà halbert nicht fort (egclten / wie fte ebert vor emer (V?orifchen Stadt/ mit namen pate/ hundert vnd drèÿnlcil von (Dagadod^o/waren / da tbetenftd? von der Stadt berfór i ^erradeÃC daà ià auch ein art von Schiffen in dentfeIben Und/ mit ^riegfvoleb geladen/die bame Ãrad» ju vnferer Armada 5m 3lber man fchof fo weidlich $u)'ncn/wit Ã^ anft ein Sd?lattgenfchof nahe herbey bamen / daà fie froh waren daà Ãe m^ fliehen wider dar non bamen. X^nddic vnfern furentn nicht nach/den fte hattenbeinen wind.iDenmontaghernad? bame fic für lt;V?clindcgefare/ vnd fte bundten fo bald nicht anbommen/ fo fd^iebte der 2kénig hitti»â^â lieà den
-ocr page 605-^n ^nNrn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âo
SaS?â**^â*â*^^****^ p^jiw-â««^ ^««^Wâ«* SttS.
pmlagen/Ierwerfetnev Anruntfeerfrewet. Ã)cr ^berfï l«r|j Ibm â ^^^â^^^'^^ (^aetiuMi antworten/ vttb bracht tbnt and) eitt Ãe// t jJâ*^*^**^^lt;*^'üblt;rjlblfebberBra«d'b«t halben fónjf tag bafelbfl/ ÃJl^có jfarb/brerviel/Dnb erlief auch mberjett/rntt verwilhgnng bed '^J»i36/eltt@eule/$uanj«gungberfretinbfdja^t/machm» âVnb als ftj'ÃjJfl. pleine @(htff mit prouta^b v^rfeben batte / führe er ba bmweg eines ' nbsp;nbsp;^^*
^lt;^ittb|ïag8 5u morgen/ben jo^tag Jrebruarh/vnb führte ein 3lihba||a^ ^^'^^ttltch/bcnber AóntgV0n(^?cln:bc / $u bem^^ntgau^ portui' 3^1/5« bc|ïetigung ber freuubfehafft/ flt;h»^flt;tlt;»
©au peben hub jwoi^i^fï- ffapüet
Je weil herüber |ï ni ebt gefdlcn genug mfei.uettÃchïtft» hatte/ bic notwenbige Ãcht{farbcit aii f^ «richten / w;arb er wit ber a w bern Dauptleut gutbcb «neten rabts/baf er ber 0d?iff eins vetv ®'^lt;uncttwolt/nemltchbasó.Kapbâïtl©d?t|f bief/bennes waranvie^ wÃ^^Xt**** orten fehon Uchertcht / nach beut es nicht war a«|fge^ogca worben nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
âSiebte anbern / vnnbfd^epffet waffer. »nb fte befchlolfen/ f e woltms ^W|f6.K.apbael6trieb|anb verbrennen / ba tarnen fte beà ©ontags bttnach bin/*X)nbgicngcn funfftag branff/ bif fte vnter ft eh aufgetheK «ten/waÃbrinnen war/vnb eö verbrenneten / 'Vnnb in ber ^ett bradée *^tt ihn auf einer ©rabt nnt namen â(Tangate/ bie a«|f ber feiten lag/ Ong^te» M bunet 511. I^nb ba bicfes gefcheben / fuhr er fort/ vnb hatte feinen Gruber paid ba (Satna bey fid) in feinem ©chiff.
3ben 28. tag Februar# / tarne er vnb ntcolaà Cecilio vor bie 3nfcl ^anjibar/bie ligt fechd grab von bem if gutnoctial/ vnb jehen meil von 5«««!»«.' fe|fcn lanb / vnnb t{l ein fehr groffe Jnfcl wtc auch noch jwo nicht 'âââdtbaruon/btebeinenpemba vnb dOonÃa / bie fmb alle fruchtbar/ 1 'âonaUcrlcy banb elfen fpeife. 2gt;ieITalbc fmb von pomerantjen b^«o â^tn/bic tragen fehr gute opffeU t^à wohnen (Vroren brinnen / fd?wa^ ^«Ceut/vnb 5«r Wehr vbcl gefchiett. ©ic Bleiben ftd? von gutem feb vettern vnb 73aumwolle«cm(öewanbt / bas tauffen |tej«(Vgt;omba||i ®^*^ ^^ 'âon ben Cambaifchen 2kaufÃe«ten. Jbre Weiber haben viel gulbc/ cambatfd^e 5erKletnotcraup©ofala/vnb flberne ^leinoter auf ©. Caurenth Ãaufiwt» JufebÃie fmb Ãaufleut/vnb banbtieren auff bas feite lanb / vn fÃren iââeprouianb in tleinen ©chifflinmtt fteh. JÃlefer breyer Jnfcln/batein Kbceinen Aonig bieÃnb (JOahoMWti|^/ wie auch ihreâX)ntertbauen.
Vnnb wie ber Ãonig von Sansibar erführe/baf ber ^bcrff eba war/ ÃSnfa von fbidte er 5« ihmvnb fdjiette fm allerlcy erqutetungen/ vnb begerte fei/ ^anjiVai:. der freunbfeha^t/bie bewilligte im ber Obcr|L Dnb halb fcgelcc er fort b£yQ.(5eotgen jnfelnin(V?o|]ambica/vnbltef bes anbern tags her# 7«fei ^ ttitd) ein ©eulan bem ort / ba er im binfahren UOef gehört hatte/vnnb es^corgq. pihrhinwcg/vnnamfichgarteincr gemcinfcha|ftgcgcbcn von (eOof mbicaan/ vnfegeltc auff bem UOeer bif an ben britten tag /ba tarn er 3d@» ^lafiud waffer / bafclbjl verwogen ficlang / baf fte fuf WaÃer ^- ÃUf^ hâbcn/vnbfletfchvon(^Ocerw^jfcn/vnb©otilicatrcö / bie falteten P^ eamp;ftafTe# ^af fte Cd auff bem C^Oeer 5« effen hertcn/vnb banetten (Sott baf er fnen gdaoen. oaffelbig Ãeifeh befdjeret hatte / âPub wie er ba hinweg fubr ^wangibn ein winb vö ff ibergang her/ ber im entgege war / baf er wiber ans lanb diuflfarcn,2lbcr bar nach vcrliebein» (Sott fo gut werter/baf er ben 20.
(I?artq
-ocr page 606-^(ftortrt lgt;a crflvn ©c^tffung â¬afiut bona (i^rtvttj vmb baà JOaupt ber guten boffhung berumb fuhr/ w*^*^^^L ^quot;^ ' freuben/vnb mit hellem febaUe vieler jnjïmmenten. ©enn alle bk 1 gen/bte bià bahin bamen/waren gefunb / vnb wol 51» pa^ / vnb pe/pe weren nu gewi^/ba^ fie wiber in Portugal bommen würben. Ãdte. funbenabergrolfebeltebafelbfb/vnbbarnacb führende fortwitg^ nach winb/ber webet wol Ãeben vnb jwen^tg tag/vnb trieb (îc weif J inMte S. la- nach©. Jacoba Jnfelnju/bie war/wie bie piloten au^ be (Peer tenfagten/ntcbtbunbertmeilwega/auffa weitefîvon jnen/bergei^w ba^, brer etliche biereebnungma^ten/ala were be phon bafclbfr. inbea horte ber gute quot;Winbauff/ vnb warb gar jbille/ ober wenneet , waa wehet/fo war eaihnenjugegen. ^a beplhe ber Obcrfb/bamit _ widen mócht wo er were C benn bie rtebel bie vom lanb bamen / verh bertenin/bab era nicht w»fïe)man folt jum lanb ju rubem/fo *^*^^1^-:5ilt;yrlt;tgt;Hgt;c bónbte. X^nb wie er alfo fuhr/liep er bie bleyfchnur einea ÃJonnerftag w««» 3*» ben fünfftcit tag Aprilia ju grunb feneben / vnb fanbe fünff vnb J^^^ * nbsp;nbsp;çtg blaster waj^r/baa waa ein jeichenbapman beim lanb wer.'Vn^b^
fuhrenbengan^entagberfelbigenrichtnach / vnnb biewenigjïehöbe vie de fanben/waren jwendigblafftern wader/ 2lber de bunbten betnw lanbe andchttg werben. X)nb bie piloten fagten/ de weren anti ^^^* fanb/baailï/bcegrodètt'Wadêra.
Waa fond ^tm -öberjten begegnet id / bip er in 0. Jacobe bomen td/hab ich nicht erfarcnb^nen/2lllein habicherfaren/ bap Ht* colaa Coctllo/wie er nahe bey biefer Jnfel war / batnit er ein gut rtiedae Co# ^f^t verbienen mochtc/berguten bottfehafft halben/^ie er jument^ lt;1110 warum bem2^0nig von Portugal, von ber erforfchung ber Jnbien / brinö^ bS?.'â^â^^ ''^'^â^^^'^^^*^ vonbem ^berden verlor / vnb führe draeba bie richt aim SSte. nbsp;nbsp;Portugal ju/vnb bam ju Cafcaia an/ben lo.tag Julii/ ^nno »499â
vracht bem Aonig bie bottfehafft von allem/waa bem Cberden net war in biefer fjiffung / vnb fagte im /WA6 er ihm vor anjctgim^^^ auf Jnbiabrecht. SSiefeerforfchungber Jnbien/ vnb baf manv^^'^ eSrofle fr^u# widet warb/ bad ââan ju (Peer bahin bomen bónbte/ baa war ^tm^^^ öÃöcs »w jita nicht ein geringe freube/benn er gehabt hatte/ba er Ãônig 511 SS.quot; ^â*â'*â â^«Sal worben war.
CAtauAlk. Johannöc 044.
^BruöetöC8 Ãbcrficit fr^ncF. Cevourc.
2118 ber Oberd Hicolaa Cocillo verloren hatte / fuhr er ber nw* nach auff @. Jacoba Jnfel ju. Ãbie weil aber fein^ruber an einem ma
gcnfiichtigen Jeher fehr phwach war / vnb fein / bea Obetden nicl?t wol fort bunbte/ben ea fehepdet fehr viel waffer / ba lief er einö-O^ rauaUe/bic er bafclbd fanb/jubemten / bamit er fein bruber in portm gal brechte/eh er dürbe.Vnb liep Johan be Ãaa/ vonbem ich 5aaorg^ Jagt/jumpauptmanvber fein Schiff / ber folt badèlbig wiber lajfen/vnb ea barnad? in Portugal bringe / ^ber er fampt feinem^fâ*
ber/fuhr in ber Caraualle bahin. Dnb bie brenef greiff feinen ie Icngcr ic mehr an/alfobaf ber -Ãberd in ber Jnfcl â^croicraanfahtm mude/ba lief er in auffa lanb bringen. X^nb bie brenct fe^t im bermai fenju/baf er bafclbd wie ein guter Chrid/ber er auch war / vnb wieem
cbrUcbcv^lOanttllAvb. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p
rtrtcbfcittcmnbfJcrbcn fcgcUlt; bc^bcrfl wpovt«54l/ *****J^ ,
25e!ettt»
5itl3cUtn4tt/titt@cp«mbvc/beö 14pp.Jav6/5wey Jur vnbjwcitWf ttat/ttrtcbbcmcvbafclbflau^gcfabvcn mit »80. (VOrtttncn/ bcrr^mcttt Sftioevert fo Portugal nur jy. wiber/Ã)a6 waren bod? noch vid/bew *â»9^^^ÃâÃ^ wioctfoiiun. rcd^ncn/bae fu erlitten bitten/ fampt ben erfdpredlicVcn tranwpcâf^'
-ocr page 607-â SnWtt.â '' ÃT ÃféT^^tïd? vngcwfttcv/vfib vwncUt^ctâgcfabv / b4dnnlt;tt fte^ewcfl wa# »^fn. ^rt»nttbcv4gt;bcv(ïlt;5ott bod? gelobt vubgebaneft bat« /fd?tdâet ^sottfeb^n^: et dn bottfd?afft $»m 2^ontg. jamp;er Aontg war ferner nntunfft halben ï«m;Rón«3« bbfwclvjfrtcbeti/vnb befall? Ã?o ni 2)10 goba 0tliilt;î be dOenej / (Ãra^ tlt;n$n Portalegre / ba^erbemOberflcnmit einergroflenanjal^beU ebieÃieebt lenten entgegen vbeme benn gefd?abe.âX)nb fie fubretenjft in beö2lt;ó/ Ud? empfuiw ttigs Palajr / mb fte bnnbten f^wcrlid? vor bcm volet binent bommen/ s^^quot;« Ortfl pd? ein groÃe menge vonallcn orten babin verfammclct batte/ vnb gölten bae fclçnm bingz wie ber -Oberfb Ãc feyn band?te / jum tbeil beà jenigenbaibenbae er rtufgertd?f/$um tbeil/ baf ficjbn für tobt gcfd?cf3t inende t»?« batten/feben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ââ^^â¢â
'Wie er aber vor benlvonig tarn / bewiefe fbw ber Ãonigbieebr/ ^e ein fold?cr elOann ber ber Jnbicn ertönbigung halben / bem ewigen YottgrojUobfagte / vnnbber Ãron auf? PortugalfogroÃe^brvnb Veveb«»»*^« Jbum in aller Welt barbureb erworben/verbienec bdtte.Dnb nad? bem felbigcnverorbneter/bae er bin fort bcn tittel Ã)om / bas ifî l?err/fub/ ^ââââ ââ âf«folte/vnbfoltnitnwcbr5gt;om âpafco ba (Santa l?ciÃcn / ©abcjbnt jnd? baà Koniglidte von portngal Wappen/ für fbn vnb feine rïad?// /«^g«/^ su-âommene jufören/vnb vnter bem ^óniglieben fd/Ut / beo lt;Bcfd?led?tÃpetris. von(5amaWappenCwie fieee vor batten) barbey« i!:r gab fbnt aud? breymalbunbert taufent Tvetf fArlid?cr renten C baà ift vngcfcbrlid? 5«brh'lt;be noo.5rançoBfd?cr pfunb / vnb teutfebet Mtberlcnbifd?er mün6jooo* âquot;fâ'' flüren'^baö verge WiÃe er jbntanjfbent 5ird?5cbertbcn$u6intó/vn Ver//0j.jj.^^ biefibm/erwolt fn $u berfclbcnötabt loerren maeben / bieweil er ba? ^IbÃbabeimwar, Dnbfo lang er baÃclb nicht tbete/wólte erf bnt alle J^rtaufent Croyfaben C bau Ãnb toooo. ï)ucatcn) renten verfebaffen/ ^ie et and? vo n ber je tt an tbete/'Vnb verwiefe f bnt bicfelbigen auÃ^bem Jnbianifdten t^au je/ ab er baÃclbig auÃgcrid?t batte. Atr bewilligte fbnt and? / trenn bic ^nbianiÃbe banbticrunginö wercbbrad?t würbe/ pfolteervorxoo.Croyfaben ebne Ãnbxooo.ibucaten) Ãpeccrey/frey obn einige 0011 laben mögen, ^r gab fbfn auch bienà an feinem lOoffZ fampt anberent Ifin^ommens/ l)nb gab)bnt ein gebendjettel / baà it^fSibindl'fetf fbnwoltcjn einem (5rafenmad?cn. ^r mad?te aud? VTicoloö CoctUo td. 5« etnent feiner Poff Jnndem/vttb gab )bnt bae eintommen barju/ vn SSâ^i^ Mfertcibntfeincbcfolbung / bic er juuor in bes Könige bien ft gehabt d?iung. battc.'önbbicfer ftcwcn0d?iffungbalbctt / legt ber König ju feinem
vorigen tittel/biefcn weitberömbtentittel/baf er fid? fd?rieb/^in nbsp;nbsp;j-j^^^j j,^,
Perr ber dfroberung / fd?iffnng vnb hanbticrung in i^# »öntg« m tbiopia/2l.rabia/pcrffa vnb 3nbia, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Foiw»b
^ubc ber erÃe» ^c^iffaru
-ocr page 608-ÃiflüVM brt rtii^frn ©cÃlt;«n3
m Sublett.
©«« ac^t ent» jicmhfgli ffnplfcL
Ãl 20 nun ba Ãänfg wufte ba^ muu auà fduott ^xcüu? ? w »j â m â^^^^ ^â^ 3nbtam febiffentimbre / vnb ber grolpn vn^cbK^ it#^5feij8^^**^^^lt;tgt;tbutnb/bfea«benfêlbfgenvrte»t|l/blt;rfd?flt;»*^ pfangen/bar jn baf erhebe Cbriflé voter ben lOcy ben mis 5 dn^mengtweren/ baentfd?loper pd?feinemfûmeme«/ ber jnbUnbalben/wdrer nach ^«fe^en»*X)nbbandecvn« Dern» lt;5ott von ganzem bevçen / färbte gnabe bic er/m bewiefe« S^ni^ von betrebaf er bte erjîe vrfad? wer/ barbureb bife ne we Welt eröffnet wór^ efaer^Q^^c / bic bod? bifber von ber IVelterfcbaffwng/benen auf Xfuropa / jn ÃS!* 'âquot;* 'Ã^affêr ba bin ^wbommen/ verborgen vnb verfcblo^n geweft wer. Dnb »Amffagifg nam fm bcrbalben für/ vttgeacbtet feiner mufe vn ropffbreebenö/ aneb ?dSSSâ f^iâ«^ febAge/bteer baranffwcnben müjfe/vnb feinerâVntertba»lt;nlt;tlt;^ «laitues fèt fabr/bieÃe rbówhd?ee frtrnemenjnvoUenbcn/batnitbasXSfnangeUfeb pswen», gejenin Wbia anfgebreUet/vnb ^ffdbigarm vnb vcrfóbvct^Poldya ber TVarbett bracht/ and? fein / vnb in gemein feiner quot;Ontertbanefi nuit gefà rber t xvûrbe.Vnb bamit er bar jn vommen ^ènbte/woUe er erfïheb 5Act0rey juverfiidKn / ob er mit gnteein5actorey5uCalecutanjfrid?tcnt*âSnbg;«-CrtUc«. ÃDennbieweil er wuffe/baf baffelbtg'Volctfcbrauff 2lt;au|finanfd?afft geneigt tà )o gebadet er / es würbe herwegen $wifdgt;en fnen vnb ben vn* fern grofle genieinfcbaffc Ãy n/ vnb baranf freunbf^ajft erfolgen / ba« «degenbeft wórbe ein vr(ad) geben/ baf 0« wiUigltd? bemach bie prebigte / bie man fcc8iewtt»3e#âfttcntb«nwürbe/b^rónwürben.
W» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_2^^^ wi^ biefeó bey fd? alfo befcbloffenbatte/Uef er anffbj rónip
tig Jar bemad? jebctiÃcbiffjortdjte» / vnb jwogroÃerCaranallen/ bie waren mit allem bent fenigen geUben / bao 3gt;om Xiafeo ba ©am^ Cc^H ew |j44j an^cigung/su Calccnt angenem py n wórbe» If r hef and? anbe^ gen^r.'^^ ^^ ©d?iif 5«rid}tcn/bïe au jf Sofala vnb C^ntUafarcn folten / ba ergleidi ecf«u. nbsp;nbsp;fo wol Jactoreien auff^nriebten vor batte/fb wolbeó ©olbö baiben/b«^
ciinioff. nbsp;nbsp;nbsp;bafclbjlijt alà aud? ber vrfod? / bae bie 3lrmaba / bie er feber jeit noeb
Calccnt febiefen wórbt/bafelb)ï fïation vnb fd?crnng betten/âPub fe#t Cöbr«i. nbsp;nbsp;^^^ ^belmann/ber von bem hïrblen vnb rebliebe geflt;bled?t von Cabrai/
peamp;rttiûttrc. jn einem 4gt;berfïenbaróber/ber bief pebraluarej Cabrai / vnbÃ^t/* eanebo oe gtn anbem Xtbebuann jum Cenrenampe / ber bief Qand?o be «ÿ^* XTiSuâa Cc» ^^â' anbem t^enprleute namen bie td? erfahren hab binnen/ware/ nh
clUo. 35«i:tbolmt i^tae.
ëcto Ãi
cokö CociUo/^om Cubwi^ Contt^o/ ©itnott be (V^fmnbe / ^'^^J? Z^eytan/^rtvtbolmi ÃÃiew/^cr ^ntg / bcv betó t?lt;«pt ber^nr^ botf^^â® cvIlltcbevBónbigtb^tte/ÃJtogo ^Uefdn Gruber / bet war 5?o^^^* fco ba (Datna ©cbvetbec. Vbcv bic Cara«allen wren t7ev|gt;tleii«/P^^ ro ba Caibe v'nb X^afco bc Ãtlndta/'Vnb ^tiree Coma warb J«^ *^ ctorvberbte 4vtnaba mir aefebtrfr / ber foire aud) 50 bleibctt/rnb waren fW5n Ãd?veibern ^«geben / lt;5onfalo O^J^^, ^a vnb pero âVas Cammna. owey 0cbi(f von bev 3rmaba / Wlt; «J 2^4wffmanfd;afft a/afföofalageUben waren / bic folten ^^^^^^y^n^
-ocr page 609-S« gt;lgt;wn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5$
^*^^ ^*f namctt 3Hfonf«0 yortabo/ 5lt;tcf or bnriiber/ r nb hr.«,^^*â'â^^^^5^â^^â ^^â^^ba i;oo.lt;V?4nn. Heben ben ^ATtdeln bic J^I^^Ãtquot;
^^ââ -ï^^ctofcy b^tlben bic er nnffriebten folee / befolben W4'/ otniwR». oi^ ^^^*web Anberetnben^ïttlrucctoncn vnb gcbendjettclnfetner h»^^7r ^^^^/^^® 'ââ^/ ^^ ^^*^ 2lt;6nig au^ Cnlecnt bic ^«crorcy niebt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^.
bf x ®^â â^^^^^ Pâ folteer/ttlt;tu|f» grcwlicbflc bricgen bes /enigen bak/ c^uwt, hJrr ^^ 5^3^â ïgt;om ^lt;tfco ba ©«ma gerben bAtte. TCo ere aber ju 'll«/|ofoltcrbem2^óttigbeimUcb fagen / ^rfoltc binfürtcr beini^Oo/ ^5«*â«gt;5 ââ^nlt;Oec4juCrttecutober anberentOAfen / in feinem Ã^ntgreteb SÃTw fdv^^^ ^fl^*â* ^^^â 'â^^ö pc vor IPabrbrccbtcn bte weite er/mnueb tmbcib Kbteten/vttb woltpe wolfcibier geben beun pe ebeten. Ttud) folc er nuff ^^âÃi3^^9 5« ÃOclinbc anfubren/vnb ben StmbAfpiren / ben k)om âÃnfeo ^^lt;ïmrtmitpd?bmcbtbrtfclbflUpcn/vnb bem 2^óttigeingcfcbencf ®*f^(â^/^ ^un. j^r febiebte «ud? fónff ^nrfûUcr CDund? mit/bic bnttenem ©ar// t^noï?ââ J^^ber biep lumber Ãenrieb / vnb i/ï bemad) ^ifd)o|f ju ©eym gcF 5ó«ff JSar^ ^|tâ Ã)tefclbtgen feiten in ber^actorcy bleiben / vnb ben lt;V?alabari//^£^^jjj^ Wen ben Cbrifnidxn ©laubcn prebigen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sef^mor.
p. ^nbxvtebicfc^lvmabagargcfertigccwar/bamc bcr2^óntgetneó b rVk^^^ ^^â*ââ^^*^^ ^^^^â'â^^^ genl3eltn / vnb bartinbem Conuent T gt;' ' ' ^^lelbft (Oep/vnb führte ben Ãberflen mit fid) bcr bótte mit bem Ão^ TOvnterbemâVorhangnuebiï^ef/ ebennee war fein brand)/baf er nTe^vocamp;ec ®lt;eic ebr ben /enigen antbetc/bie er in groffèn fad)cn/wie bicfee eine war/ JJ/lÃ*â* *® ^â^â^neben woltj Vnb btelt;Ãef war fcbr berrlicb / vnb inpontipcialb ^Sfie 3efungen/vnb vrebtget 5gt;om Ã)iogo -Ortijber jeit ^ifebo/fju Vi'/ tne^» W«/ barbey. 2gt;er lobte ben ^berflcn febr / baf er bem König ein fok f^SÃ^^ ^^tttvcfficbenbtcn/l tbetein bem / baf er fd) biefer rcyfe vnterwunbe/ J^^f^gt : Ifrbienete inbcmnid)talleinbemKönig/ feinemjcitlid)cn Wren/fonbem auch bem ewigen ©ott feinem geijïlid'gt;cn t^etren. Vnb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a
^Hfoltcwiffett/baóallcrberbobenvnbberümptenpcrfoncn/bie von ©riccben/£Latintfd)en vnb ^arbarifeben fo bod7 gepreifet werben/ ââ**âf/Scgcnbc6 Xgt;ber(ten mut/baf er biefe rcyfe jutbun vor netne / niebt ^^^^^gltidjenwere. ©agte and)fon/l viel anberebergleiebenbing bem â¢^berjfen jn lob/baf es wol /ebermann ctwae verbrof, Had) gebulte^ Jctcbef / weybeteber^ifebo/f / ber(V?ef getbanb^tt/einpaner/ mit ©«»»eyf^ x *^*^wgalefifd)en irappcn. Vnb wie ere gefegnet butte / nam ee panter, ^vKönig vnb gäbe bem öber/ïen von feiner banb/bae ere ank feines Korb führen folte» Ã)a bas gefebeben war/nam ervonbefjeb/ bigen Kifd)0tfs benben ein geweybet Karet/ bas /m bcr Kapfl vor ein ^^^7?^ Stof tUinot gcfd)tcf e hatte / vnb fe^te es bem Kberflcn mit feinen cige'/ ^«n benben au|f fein Hâupt/vnb fagte/er fcbenctetc /m ba ctwae/ bas â¢I^^'ââ^^'â^gt;^d?tcc / Vnb bet Kifd)off gab/m gleich brauffben ©egen.
fubrete /n bcr Kónig fclber ju ben öebtffen / benn bic 3tmaba war ^cüeiio» WonjuKc|lello/vnbrebetmit/mauff bemweg / bif eranba^ortta? Jâ»c/babic0d)iffllunbcn/babenn bcr Oberjlvnbbie lOauptlcute von m vrUub namen. Vnb als pc bcr Kónig in ©ottee vnnb feinem na^/ ^tnaMa* *^^^gefegnet battc/trattcnficju0d)tff/ vnb warb bas ©ephûç alles jcbrdjiefl«* ^3â¬fd)o|fcn/ba6 gab ein grof getbón. Vnb ber Kónig johe wiber nad) »cö^tf^óg« Mftbona/benn bic 2Vrmabatunbte bes tags wetters halben nid)t fa^ ten. ïjce anbeven tags ben neunbten dOarti// 2lnno »500. fehr frühe/ ^®* ^tb bcr lüinb gut / bie 6chi|fe auf bem ÃteÃenben quot;WaÃer jufuh'/ ®tit/Vnb man gab inbes KberpÃenöchff ^»w jeichen / baf ein /eber fein ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;g q 3lncfe#
-ocr page 610-^ipona ba anbevn ©cÃiffutig
SS^^'ââ^* ^n^cV4u ff$óbeÃDrtö bub man rtl^balb 4»$ntbun / vnnb gcfdinbc »^^^ öd7itf3w gvoflem gcfdircy Cb4ö bic 0d?ifÃciamad?ctt/wcntt fie /rem brand) nac^ rlt;bwr» nbsp;nbsp;nbsp;but but febretenODmb acht »b«u/al6 bic 3tncfcrallc auffgejogen w^ ren/UefJen pc bic ©cqd Ãtegen vub rieffen alk jugkteb / (Slurf 5»/gl^lt;* ju. âX)ubnad)bem buben ftewiber au but jufdjrekn/ vnb tb^tcuman^ eberky arbcitjuglctcb/baó ftd) wol juuerwunbernwar/ wteauffetnet» fold)enengenort/al6cttte6@d?iff6lcngevnb breite ifï/fo maneberley 15^^ Ã,,^ vnterfcbiebitcbearbettgcfcbebcnrónbte. IVtebteganç^rmabcanH«* ozm waiTcv:? fahren war/bamen fte be# tag« auÃer bem ÃieÃenben WaÃcrflrom mK grow-. nbsp;nbsp;nbsp;einem wtnb/ber jnen jum vierbeen #b«l gut war / Dnnb ale fte mit bem c»n»«e. 'xVtnb alfo btufubren/würben fie ben 14.^ag (Dartq ber (Canarien am ftcbtig/X)nbben2x. rag fuhren fe an ©.Jacobe Jnfelhm. 2gt;eni4.tag verlor fteb ein ©chiff von ben anbern / barinnen war Dafco be Ã^aibe r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l^auptman/bcr war ber anber Oberff vbcr bie 3lrmaba / wie wol er |tlt;b vXkb.^ bee nid?t anname.'Vnb er ijl feib ber jeit nicht wiber ju gefleht bommcti»
©a^ ttcuh vnh $wcnèig(l gapitcG
^tr Zbberjï vername / baf pd) bas ©ehiff verloren batwZ wartet er jwen tage brauff. 'X^nb ben vier vnb jwengigfïen tag 2lpriliô/baô war ber leiste OÃerfeyertag bee Jare / war beerde nee Canbeanftchtig/bee warb man inber ganzen plotten fehr froh/ Ãlichtalkin baf man bae /ianbfahe / fonbern auch baf bic piloten rnbcrcntc« tnerefeten/ee were ein anber Canb /beun ba S^omDafco ba (Barna het K-»namp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gefahren were/vnb er bette ee auff ber ITeÃfciten bae ifï/ nad) niber*
gang gelaÃen. 3llf balbt befalhe ber 4gt;bcr(l bem ^ci|ïer in feinem ©d)i|f/Xfr folte nun bemnach hinfahren / vnb befchen / wae fur Zieute IBcFftrtöigüg inbem Canb wohneten wte er auch there. Dnb ba cr wiber tam / fagrt ocsÃrtttDc». er/bae Canb were voll 23Ãum/ vnb hettauch etliche CeutauÃ^bem quot;V* fergefehen. ïöaber^bber/ïbaevernam / befalheer/manfoltebarbe/ fahren/ vnnb febirfte ben (V?ei|ïer wiber hin /bamit er f eh mit Ãeif betf fl^itwoboer. Z^anbe/vnb ber Ceut bie brinnen fmb/erfunbigec. Dnb er fahe baf e^ braune Ceutwaren/wolgc|laltvonCcib/vnbgtcngcngarnarfet/vnb trugen ^ogen vnb 5litflt;hen. ÃDiefelbig nacht entfïunb fo ein grof vm geffumme/baf pc muffen abfahren / vnb fuhren Icngcfî bcm lanb / Hf
(ie ein gute anfahrt fanben/ ba fuhren fte an. Dnb ber -öberà nennet Rid?a ^(t* bicfelbtg anfahrt porto ©egaro/ ba# ià / juin Ãchern laufen/ benn in fen. berwarheit ware# auch alfo.
iÃafelbà Ãengenbie vnfern jwenlt;V?Anner auf bem lanb / bictrlt;^ ren in 2llmabicn/vnb brachten fte für ben -öberÃen / bae er von f nen lt;t^ lt;6fnwdb«lt;r ftlt;'gte/waô bas vor ein Canb were. 21 ber er tunb te nid? te von f nen er^ gefansen» fahren/bennee verÃunbe feniemanbe/fo verÃunben feauch teine jen chenbiemanfnengab. *X)nbwicber-öberÃfahe baf ce vergebene lt;tti bett war/bae cr von jnen etwae erfahren w6lte / lief cr f nen Kleiber ge^ ben/bamitbieanbernbeÃo lieber ju/nentâmen/ vnbfnen etwann et* ®«f«ngene gulcfungjubrechten/ waebiejCanbarttrfige. âÃ)nnbpe johenbahw geVUioet. vnb Ãelkten fich/ale ob fie mitben2^lcibern/bic man fnengeben hlt;*tte/ fehr wol jufrieben weren. Dnb ba bae anber âVolrf pe gefchen/vnb von fnen gehórt hatte / wie fie wol weren gehalten worben / ba würben pe terf/vnb tarnen ju benvnfern. Ã)er 4gt;berà gebucht / bieweilerb^ sap wir«- Cunb funben bette/ wóltccr füf TVaÃer ba laben/ vnb fein Volrf pw
-ocr page 611-^wettig lt;vq«tcfctt Uffen /beun cv w«|lc mebt / wo cv on cittern cnbevrt S^fâ^âÃV4f|cvfüttbc» quot;Dub bonite fm mfev iOew ©otr bcyflanb tbeveZ «cp cv bes anbevn tage bevnacb/bae wav ber ©outag CE^nalîmobo/aiiff ,^^^**â^ ®* ^ftttlattbCîOc^tbtttttttctttcv^cltctt/ntttgvoffcvfolcttttitct/'ïîttbbafclbjv ^â ^^^'^* â ^ebtgte ^vttbev (?ctnvtcb / bcv wav 2gt;octov in bcv i^ctligen 0ebvt|ft.
^»b mttlcvwcU/aU man bas tbeve /famlcc nd? ein gro^ anjal fianb« J*^«âquot;^*J** ^olcFö/bicwavcnfebvfTÃUd?/batti5tcn vnbfpvungen/ vnbtvieben viel- **quot; wa»* ^ttbcvcboncn/vnbbUcfcn5ittcfcnvnbtOÃvncv. 3tiicb «ad? bcv(V?cf)c/ ®lt;t bcv 4gt;bcvjï wibev^u 0d?tff gieng / gtengen ftc mie jm bin in ^lt;*^ wap b^/vieffen vnb fangen/vnb tvieben taufentevley 3i|fcnfpicL
Ã)cf|clbigenta^6nad?cncnô/cvlaubtcbev4gt;bcv|t / banfctn'Vold? x ^âifô lanb geben moebte/vnb aUevUy Wabv bic ftc b^tten/verban^cen. ^ttb bas Canbnolcbgabe jnen vov paptev vnnb leinen end? Jgnamen/ Cbas ftnb vote IPuvtjeln/bie bic Megren obev UOoven in Portugal febv ^öâ***â^quot;â ®»^lt;iuebctt)Papagcyen/rnanbevc âV^cb mand?cvlcy avt/ bic alle fd?ón p«p4goycn« ^rtvett/beven ifï in bent X^anb fb viel/ baft fie «un ben febevn fd?ónc latite 'â^b^rtfcf mad?ett.ü:cltd?ebevvnfcvngicngenanbicovt/ba ftewobne'/ ^ftt/5ijbcfïd?tigcn/vnb fanben / ban ^«0 Canb fcbvfrud?tbav vnnb bc^ Ottern wav von ^âunten vn gut wafpv batte/ ^ud? viel tOtrfcit/ Jgna'/ ^tijj. jwen/vnb Obs/vnb ban có viel Baumwollen trug. *Vnb bieweil biep« ^lt;*6 lanb ip baô manfcQunbBvaftlicnnennet/ baa feberman wol ben/ÃMfîüe«» â jj^t/wil id? wcitcvnid?t6bat uonfagcn. 2lllctn bantd'gt;inbenad?ttagen^ â ®âC bevBbevp ba vcv5ogba6 UOcer einen 5tfd?aunwavff/bcv wav birfev quot;â^W#» ®^»ttt ein Ã^bonn/vnb wav wol ^wetev â^bonnen lang/vnb gav vnnb / bcv ^J^c ein Kopffvnb ^tilgen wiecin 0aw/vnb obven wtcein-ïMepbant/ 'â.^b batte betn Seen/ vnb vntcn batt cv jwcy lód?cv / vnb einen fd?wanQ â^7^â^ halben den vngcfcbvlid? lang/vnb aucb fo bveit. öcine baut wav
ein ©erbaut/vnnb wavwoleineó fingevebieb» ^Inbicfcmovtlicn^tefitcm ^â^'Ãbevfïcinbobes fbeincmCvcuQ auffvid?tcn / vnb nannte baa ort Ctco9««ff# ^lt;vvabefanctaCvu5/baaifï/baaCanb5umbciligenCvcut5. Ã:vfd?icb'/ j^^J. O« ^^«ud? von bannen eine CavaucUe / bic er bummbmit batte genotuen/fw. '®wcv binbevpd? in povtugalmit Bvieffenan ben 2ióntgvnb tbete fm 5â^i)Tcn wa8 fbinbiftbabtn begegnet wav / vnb ba^ev vonbenjwem ^â9 vevuvtbeilfcn/bie cv mif ftd? batte/jwen bafelbfï Uffen wéitebaft ftc uSc^ wSS artcvbcnncttlcvttcten/ob ca ein fepCanb were/ wie ftc pdgt;«Ucbutv/ öentmamp;«namp; liepen/weil ca fteb febv weit biubevfid?evpvecbct/ von bcv feiten / ba ö«ilt;»frlt;»» n^ lt;6 antvoffen batten. Benn et bunbre bergroten reyfe halben / bic cv |JJ*^^âabacrc/lcttgcvnid?tba verlieben / baft et fid? beffen crbiinbigtc/ ^tfebictte ftueb bcm König einen dOannauà bcvfclbigcn avtrnit/ ba^ »^âtevfebc/waa vov Cent brinncn wohnen.
. nbsp;nbsp;Bubbabiefe Cavaudlc hinweg wav/fubteev mit bev ganzen 510t/
«nbem tag dOaif ab / bev vid?t nach ju bem Cap be bona fpevanja/ ip/ju bem l?Aupt bcv guten hopnung 511/ ba mocht et vngefebriieh
^72?^*^'*â^S® noch jn haben/vnb ip ein febvgvoffev vnnb gcfebvltchcvlt;Sfefebthlt;b« ^®ipbrtfclhp/bcnnc6 hatfcfoicvjuallcvjcitgvofpnwinb ba. *0nbwtc ®ââ*^â
lt;^upbcmlt;Boipfuhve/ cvfd?icnfmben5wóiptcntag dOap lt;»«âpromet ^^ . ^â^i^^'ffsang hev/mit einem febv langen fehwanç/ ben fabc man jehen ^3lattg/fowolbc8tagd/al6$nnacht/vnnbfóncfcltcallezeit, ifinca ^â^wbpagó/ bem^.tagdOap hcrttach/famctnircttcvvonnovbWep TempeÃof, ^t/anbic^lot/baa ftc bieöcgcl em^tebenmnpen/vnbfubvenbengatt« tag allein mit bcm Ãcgclbaum vnb feilcn/ vnbevhub ftd? bae C^eer
9 th beptigz
-ocr page 612-^iflorM ba anbcrti ©^(ffun^
Ijcl^ffg/vnbregnetbrtfjullÃtigeviibpb»* ê0eertbcitbö/fllöb4ólt;W^ etn wenig jïtU wav, heÃen fie bic kleinen ©egel Ãtegen / Vn wie bic tomwcnwar/nnmbcrwinballgcmrtcbnb. jón joben ctUd^c bic bnbinben blieben waren/,re grofle ©egel nuff ba/j (te bic anbcrn biC Praflict »au vor juin warcn cretleré/^lljo fuhren fie bin/baà fie ben guren winb^u^ vierbeenfbeilgutbaften fïrnebö nneb^Ãnragju 2lber öonMgöbert »4,rag(V?rti,/uârtrbbcrwinbbcfrngct^/vnb baruwb lieà bcr4gt;bc»*Frquot; ne ©tgeleinjicben/ bae fbeten bic anbern alle nueb. X^nb be|}èlbig^^^ ©outage jwifebeneylffcnvnbjwóllfcnbcó tage / bubficbettteingöttr fart vorn HorbOlijufamlen / vnb gelber winb bannt gang vnb $^i H «ft'trt ^ââ^ ^â^ ©egel au(f bic (V?a)tbâ«mc fielen. ÃDa lieffen bic piloten wj ââ quot;*^ â bingfïcben/Wiccetvar/bcnnficbanbtcnbicartniebtbcrgouffarc/ww fiebee UÃccre nicht gewohnt waren/ vnb meineten ce wcrccmfïil^^^^ (lOccre. ©o bompt aber flömpfÃigen ein fold?c vugeftunnne h^fpâSt^
Criblât
lt;SFro(Téc fhtm.
â¢OrcwKcb T tx.ilutd: Of« ineers. t »duf» KC* fltflV.t.
Viet®ditïF verfcblangalfo bae (V)ccr vicr©d5i|fâ/ba^ nicht cm lt;V?cnfd? bamont^^ rnterg^ngf. j^^^ 2)ceeinen iOAuptman war ^artholmiïJiae. Ãbie anbern fiebet# waren aud) wol b«lb ertrendet/ bce grofjen wafers halben / bad vbef bae bort hinein fd^lug vnb weren glcid?fal^aud)vntcrgangen/wlt;^^ ?ïi « Oer Ã^i^jvf ©egeleince theiU nicht juriÃen weren. quot;Vnb alÃbalb warb ber win* St^hmquot; ^ ** öub ukfï/ba tunbren (ie bic öchiff wiber regieren jum an fahren. war aber ber winbfo groÃ, baf} fie bce gangen tage/vnnb bic folgcnplt; nacht barju a Cappc fahren muffen. Dn bieweil pc noch tem fold) vn^ gewittererlitten hatten, crfd)rcdt fie biefee bermaÃen / baà fie meinff^ pc maften vmbe leben tommen/weil fie bic anbern vier ©chiffobn dnlt;^ ge hhlff hatten (U;cn viiteigchcn/baö fnenallen fchrlcib war, 2)ce anbern ragee / ab bcr IVinb (id) gelegt hatte/ theten Ãd) îgt;»* ©chiff wibcr jufammen. 2lbcr gleich auff ben abenb vertert fid) ^â*^ TPinbindgt;ftPiorbofl vnb warb(ogroÃ/baà (ich bae(ÃOeerbéhetïâfââ 5uuor erhub/Dno biefee Wetter weret jwcngig tag / baà bic ©ebiffaid bcm TPaÃer vnb Winb folgen müÃen / vnb mergenb fein rid)c h«â â^{ mi n/aiuhtcinöcgelauÃjiebcntonbten / wiewol fie ce wol fünfmal verfnebten. X^nb war bae UOcer bermaÃen erzürnet baà eg fd)ieneald wer ce ben ©chiÃen vnmùgltch baruon jutommen / fonbern müÃe vu/ Cd'ifFbtfï t ergeben, ïbcnnbic Wellen würben fohoch/baà man meinet fieh»tet# AM Ote ^ob bie odnà bià an bic Wâolden/vnb wen fic wiber niber giengen / fo wm^* rfcneiVöt?«. ^(â |,j. p ,u|jÃ^^^ |,( meinten fic führen ingrunb bce (ÃOccre. ©«d ta* gc6(ahcbae KâaÃcrwicX^cch/vnb ju nacht wie^ewer. Dnb bic Pan* baner/vnnbanbercöchiÃrüÃung/gabencincrfchredlichgethön/y^â* bem wmb ber (ic mir gewait erfchiitccltc. Dnnb war allee p gvewh^' baÃcö nicmanbegleubcn tam bennberee verfuchet hat. Dniib bUî Winbe vngeÃütnme halben / jerÃreweten fic bie ©d)iff voncinanbetZ an viel ort. Ãber Oberà fampt ©imonbe dOiranbe/ vnb Pero ba ta»* be würben an ein feite geworffen/ba fic ber Winb hin haben wolt. âV»»** ©anchlt;gt;^« ^hoar/ mitnicolaeCocillo/DnbDafcobaöilucttcy
rtuuij rtnbcr|5 / fofubv 2)1090 ^mó allein rtw4? Art «nrtnber ore / m Gottee gw
^4é
-ocr page 613-5« Sniâffn«
©a^ t^reffftgfi Zapftet
41
C^^^c bet ^bcv|l vnb bic anbern in biefer vngefîuntme waren / Fay AJ^wc er/enfeit bed tOAupts bona fpevanja / ba^ (te ce ntebt anfid;)//
tiS wurben vnb batte nur bic jwey 0lt;bt(fbcy ft d?/ bic j wnacb^ S^^bren waren» ^bervnfer OctrCBott er^etgtelbntbarmberQtgFctt/ ®â,^p[ ^J a^ er ben ló. tag Julp ciitce Canbö anÃebttg warb. ÃDu befalbe tr von Unöc. t *$^^/***^^Pâ^*^^^^ö®^*fr^^*^*^ââ^*^â'^t^^â/ ^^^ manbarananfó^z b' ^*^ PUoten Fanbten bae Canb ntebt / 2Hlctn funben (te/ baf? es in bi « ^^'^^â^^^^batte. Dnnb bad CiOcct(tunbefobod)amX^fcr/ba)? ^eiiu^no M*^ ^d) iff mit ben vorbern tbetkn auffbem Canb (lunben / vnb ber Oy pou. Woite ntemanbd au^ ben ©duffen iaffen / Ãöod) faben bic vnfern Jtt^ ben ©d)iffen wol / ba^ cà ein voldrcid) Canb war / benn (te faben ^^^^ X)oltf lcngc(ï bem Dfer / bod) tam nte femanbe von benfclben One Dfer/bte vnfern 5ufcbcn.»nb ba bte vnfern von bem Canb tein L v^l^**»35nbofFen battcn gcbad)tcn fte/ftewoUend im(V?ccrfneben/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, , ^Mfebeten brinncn bcnn es batte viel f jd\ nad) btefem lief ber O^z ^^jâ^ â* ^Ht bie Slncfer wiber auff beben / vnb fubr fort / ab lengefï bee lanbd/
P gar nabe/baf p c grof je berben X^iebeo auff bem lanb faben/ble wetz/ /tenleugefïetltebenTVajfern/ bicine(Deer bafelbjl poffen/ (tefaben viel leut.
p . quot;^'tb wie er alfo fubr/fubr er vor Sofala vber / benn ^e piloten ins ^â^ ^^® Canb noeb ntebt/vnb faben nabe am lanb $wo Jnfeln/ vn ^bem febatten ben bic eine gab/fïunben ^wcy Sebiffauff ben 2ln(fcrn. ® W ^^ iViebtefelbigen vnferer Jrlot innen würben/âbuben fte an/gabê bie fluebt JJ,*®' ®^^ ^WCanb ju. Wie ber 4gt;ber jl bad erfabe baf (te alfo flobert/ befahl er/ ^lt;'nfoltefrtrtad)fabrert/wieaucbgcfd)abe/vnbbicvrtferrtereiletcnvrtb
x K ^^^ Ãgt;ertrt bie bruwen waren / tbeten fbu gar Feinen wiberflanb» ^ttb ber 4gt;bcr(l vernam von bem/bem bie ©d)t|f $ugebÃrtê/ baf er bea Könige von (Delinbe âVetter war/vnb Fame von Sofala / vuub bette ® Jà bafelbfl gelaben/ vnb führ nad) eDeUnbe.'Vn wtc er vnfere ©cbiff ^^fT »o» PNeben/bett er bae meifle tbeil bed Oolbôine (Deergeworffett / benner ädtm« * quot;lt;^etebeforgt er mód)te gefangen werben / mb bette auffe lanb enf fiiez meer ge^
^er 4gt;bcrfF fagt/eó were fm fein febabe leib /berttt fein Derr »^»«fl«â» bc/^ x^^^ (Fürtbc in groÃer freunbfebafft mit bem König von (Delink' beff *^^ ^^*^â*^^ weren alle portugalcfcr in feinembienfï/ vnb f bm. jum Wib nbsp;nbsp;^*â^**^®^*^/*^3lt;biirlid)lt; ebrer§cigtbrttte/ lief erfm bie ©d)iff j^^^Ã^^fï^Uert/Vrtb baó vbrig (öolbbaö man nod) brinnen funbé bat? ber u ^ ^^'^ (Dor fragt fn / ober rtid)t etwan vitter ben feinen ein Hauz óenberer» ^^*^bettc/bcr fmbad (öolb bas er aufgeworffen bette / wiber auf bem â'^^â^ Zaubern Fórtbte:âÃöer dbbcrjle antwortet fm/bie Cbriflcn glcubcz tenanbeneinigen warbafftigen (Sott/ ber verbötefbuenfoldte$aubc^
veyen^ubraueben/vrtbarunt gebraudten (te es rtid)t.X)ort biefcm(Do// ©option
^n Vernamber^berft b^ er ein wenig vor Sofala vber gefabren war/
Jeboeb wolt er nicht vmbFcbreit benn er weite nicht binbcrfid) fahren.
*X)nb aie er vrlaub von bcm (Doren genomen hatte / fuhr er jeincs
â^ege/vrtb Farn benzo, tag juin gert(Do|fambica/b4 luber föf wajfer/ mofr.wb^
Jrtb name ein Pilotert/berjngcnCZutloabringert feite vnb nam and) . fein weg brau jf 511 lengeft bed lanbe.Vnb auff ber fahrt fahr er viel wol nbsp;nbsp;^
«rbawter Jnfcln/bic alle bem König von Ã^utloa 5uhórcrc ben er war/ Wie ich bieuor gemelbct/ein groffer Derr/ vnb feine hcrrligFeit er jtredte g ii# (ich von
-ocr page 614-^ifiortó ba anbern © c^t(f«ii3
be.
Ãuiloade--feriptio.
cSnuL ^^ '^^^ ^^*^ Cap/bae i|b/von bem lOüupt bae man ber Corranfeu net/an/bipgenà Oombalfc / bae pnb phier vier bunbcrtmeilwe^bs^ jurnien oe« Icngc nach/vnb ligen bie Jnfeln primerae / ©ofala / vnb anbere otter »ótiigö(üm^ mehr in bem be^iref/bip gen lt;V?o| Jambica / vnb von bannen viel anbete in groper $al bip gen (Ãombape^nb viel vnjeblicher tnfeln/ bie gab^ fmgroffen'^ribut. Afr hielte aber boch ein Heinen fïabtjuiOofe/ ^bet fonfl vermocht er ein grop anjal Kriegpuold*. ©eine Wohnung hlt;Jt^ er in ber ©tabt (Huiloa/bie ligt in einer 3nfeln/hunbert mdl weiter bm i^o^ambtca/an ber Xfthioplf^en feiten / ju nechp bey bem feff en lanbZ vnb hat viel fchöner ©ürten bie tragen allerley Obs/ vnnb manchetl^ fehlâguter Kirn. ©tchatauchfonberlichgutIVapcr/ viel 5rüchf/**^ Pirfcit/vnb anbere grob frücht/bie man füet / vnb grope vieh5Ult;^t von Heinern Dich / 3lui viel^if^ im (ÃOeer/bermapâen/bae mit bem/enn gen/fo in ber ©tabtjupnben/vnb ben bem/fo au per halb her barbracht wirbt/biefe ©tabt ein rechte fchmalggrube ifl. 5« ringe vmb pch het^ umb hat pe©ürten/vnb geht bae lt;Oeer auch herumb / bae macht blt;^ pe fehr lupig ip/vnb ligt neun ©rab von ber Ã^quinoctfal linien / nach ©uboberdOittagju. ©ieipgrop/vnbvolcfrdch/mitpdneren peut fern vnb bald ge ba wen/bie haben viel ©todwerd. Ker König w^t KfU^io j2«/-dn(^OorCbaeip(Pahometifch^vnbbic^inwohner bepgldchen. 2?^ ^o^- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;in bem Canb baheim pnb/pnb fchwarg/ aber bie yrembblinge vnb 5|^^ Lingua Qm- Römlinge weip/vnb reben alle ^rabifdVvnb bleiben pch fehrröplich^|t fonberheit bie Treiber/bie tragen grope ©ummen©olbà an fnen. Ãlt pnballcKaufPeut/vnb achten nichts benn grope hanbtierung/2gt;t»n i^anMetag pc hanbeltt mit ©olb bae bompt von©ofala / vnnb wirbtin bae 3tat wcUöiio«. hifeh Canb/bae man reich 3lrabicn nennct/aupgebrdt/ vnb in viel aut bereCanb.
â Xïnbbcvbnlbctt fawlctcn ftdi vul Kcnfflctuc von atUdey o^f^^ bev/vnb wat dn greife an^d Ãd^ilftn bew iOafen/bte wurbe nlU aun^ Unb gc$ogcn wcnn man fk ntebt bmud?«. X^nbbte ©ebifffinbircbcr ^WbÃw, â^^^ bóllenen nod? eigenen negdn^ufummen gefügt / fonbern nUdn«itf
* 2Hdârttvifcbett fey ten ober feilen gebunben / vnb mit wilbem IVcy t4« w nn fïdtt ber ©ebiff bórre gcbtd?ct / Ã^enn pc haben in ber art Bein anblt;^ äSSer?^ ^^ ^^*^* ^^^ ÃVinter in bem Canb bebt im 3lprill an/ vnb enbet peb i*^ ©eptember. 2H8n«nber-Ãbcr|linbicfettt?afcnanbommenwar/vrtïJ
lt;»4ctt »ent von bem König geldt batte/bad er dn^ottcn^ulbm fd?ilt;fen m^^/W Obecfjengc:» ©dgt;ilt;#eteer3llfonfnm5«rtabummitpebcnanbcrnbcrvnfcrn$iMbw
«SÃÃ^? bie batten alle |re5tyttbletber an / bamit peeingroffeo anfeben b^^^^* « nbsp;nbsp;nbsp;* X)nb wie er vor ben Kónig bam tbete er feine Werbung an jbn / Ã^^^'l lieb /wie ber ^berfï mit biefer2lrmaba/ biebem König vonportn^^^ ÿuflünbe/inbicfe art bommen wer/baper pd)mit|bm/ banbdenmgâ*^ feiner ©tabt jutreiben/vergldebcn folte. âPub bamit et bar^n bomw b^ttbte/bctteerviellVabrmitpebbracbt / biein bemCanbfcb*^ were, Dnbwürbe febrfrob/bap pednanber feben möchten / âX^nnlâ » were gern anffo lanb bommen / bamit pe $ufamen betten bommen^^* gen. ©o bette aber berKönig fein t?erranptr«rflid)befolbcn /er pn^ mffWdjÃö bicvergldcbunganberpwoni^t/bennauff bemd^eermaeben /^WJ lt;t«fr om bas wer ber l^üuptleut alter gebrauch alfo/ ber in feinem/ianbgeb*^ ^ââ* nbsp;nbsp;nbsp;ten würbe. Ãbenn wen peb ber 4gt;berft verlöre / fo weren bic anbern fo vm
ter|m pnb/aueh balbverloren. Ã)arau|fantwortetlmberKönig^ frölichcm ingepcht/ -^r bette auch grop verlangen feine tbeilö / ^^^*^
-ocr page 615-SttSnWm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;41 an^^^^^^â^ feben/vn mtt jm fprad? halten mód?te/vnb er wilt e? gern à if r^ ^eer tbnn/rreil es auffbem lanb nicbtgcfd?chcn bónbte. ^a
^^â^ -Oberjïen bifcantwortwibcrbrad?t hetre war? %^^®5âbern tagee bee Könige in feinem kleinen ©ebiff / bae war
1. J^rplfferey wol bebenef et / vn mit viel Ãiegenben Kanem vnb 5An/
b^e anbern DAuptlcnt waren and? bey jm in jren Jag^ j^âiKn/Kcntt ©anebo bc ^hoar vnb bie anbern jwen / waren ber ^ett erdjiff »«# ^onwiberjujm bommen. Dnb ber König bam / vnb harte viel von rodlet» Hncr Kitterfebafft bey peb Inn vielen 2»mabien / aud? mit viel pani'/ nbsp;nbsp;. , \ft vnb 54nlein/vnb braebt viel 'Ã'rometer/oincbcnblafcr/vnKmmp'/ SS£# f^^^*^*^*r*^'^^*^ ^âTuteten alle. 2Ueer$n bemKberjïenju fuhr/hnbevn^' OHtbe. ^^tfebÃQanab^ngelxn/mitfold^emgethümmel/ baà bae (Deerero
gt;rterte. Karab berKönig vnb bie feinen/bieweil pe befjen vngewohnc
x nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pbr furdHeteit.Dnb babaffclb fpiel gehalten war/empfteng ©berfî» gs
lt;r König vnb ber-öberfbeinanber mit grollen freuben. 'Vnb aie beri'd?vom:R5# J^onig ben freuttblid?en Krieff / ben jhm ber König auf Por tugalge// J^fquot;'*â^**quot;'* j^ricbcn/gelcfen hatte, bie hanbtierung / bie er in Ã^uiloa haben wolte/ ®
«langcnb/fagte er er were fein jufricben / vnb bcfd?lof mit bem Ober# ^m/baf 3llfonfue 5urtabo bee anbern tage auffe lanb bommen jblte/
amiter jm faget wae er vor Wahr haben wolte/ vnb jm ©olb bagegen I^^â^nb auffbiefen abfd?eib $ohc 3lfonfue 5urtabo bee anbern tage g^rrölanb / /^bererfanbe/baf ber König von bemjenigen bae ermit^omgiu
vtmObcrflengerebthatte/fehrabgcwenbctvnbverbertwgr/vnbwew S«? *^
**k 5**^^ entfd?ülbigungen für/ warumb er jeiner jufage nid? t gnug *hutt rónbte/fonberlid? fagte er/ baf er feiner, bee Ober jïen Wahr/nteht o«oürfftc/âX)nb baf er gebuchte / ber Oberfl were in bie art beiner anbe?
vrfad? bommen/benn jm fein Canb einjunemen. Kiefee allee vrfa# d^tC/baf er ein (Dor/vnb bie vnfern Chrigen waren/vnb berhalbc wol# nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^et beine hanbtierung obergemcinfd?ajtt mit jhnen haben. Wie bem Ãdtgionvec â^berften bicfee bunbt gethan warb / wartet er nod? brey ober vier tag/ 5f??''^^J *^bÃch ber König etwann anbere bebeneben würbe / aber ce gefd?ahlt; ââ^ÿt/Knb weil er beforgte/bie vnfern mochten jn borju jwinge jberebte
ââ¢^ ndgt; mit /Leuten.Ka ber Oberft bajfelb vernam/ wolte er md?t lenger
^4ö ci» v»^ brciffi^fî gnpifet
§wcîtcit 3n5u|ïi Bern ber ^berff ttibcn trafen $u (üOclinbc mehw et# 0^) ange fahren vnbfanbe bafdbjîbrey ^Oorifd?c ©rt?iff nuff bem rct4;ct. 'r'^^tnefer jlebcit / bu boi crcn 2lt;aijfÃcurcn auf bent .Kénigvetd) ^rtittbateju.'VnbcnvoUebufelbtgeit / bemlvÃntg^uUOehnbejii lub »Md^tangwtffen/wiewol ItcmttgvojfcrretebtbinnScUbcnwnvot/ Vnb üreftan 41»# w6 er lieb gennef ere batte ba grille er bic ©tabt/ vnb Hef aUce gefebÃQ fle^lRnfö*: »nber gantjen 510t abgebett / Dnb ber König fepief te nlf halb jit pn vn SälJ^# , w etn gefebenct voit vielen Dämeln / ©enfen vnb vn$eblid?en viel itnöc veteiy ^üiKvu/aud) ven maneberley fd^amen-ôbô.îber 4gt;ber(ï flbidte einen ^* ^^ ^â^^^ verrnfctti^n jbm vnb lief jm baneben vnb and? bnmeben fagcit/bnf er *^P bee Kittigs von Portugal feincô Derrn bcfcld? ju jbm kommen ]»ev/vnb begerte ju wilfcn/ob er feinem bienjló/ vn feiner gegenwertigen 4rmabcn ba bcbwr|fte;â0o bette er auch 'â^*^ Ã^b 0« «« bó jtlid? gefebéd? bmebt/
-ocr page 616-^tftona btt «nîtern ©cÃtfFung bratbe/b«« wol« «r fin Ãtiicfct» wenn «v« wolcc / »nb «htSrUffbaW'^ aber 2lt;6nig tbc« bergktebc/rtb ob er etn poffen gefallen ob biefer bof fbAffic bettc/mb Ue^ ben iÃolmlt;tfd?ett bie nnefet bey fm bleiben/ oct ben groÃem tbeilber nacht mit fm von ben portugaleÃfcben l)ee anbern morgene Ue^ er bem^berflcn bürd? $wen ffatltchlt;
Sfiobes etbf« (V?orcn bie erju /m fehtetete/fagen: ^r were feiner anbunfft bolt;b tert öes Kö^ wet/r nb er helfe Æn febr bitten/ bürffte er etwas bas er bette / fo folW mgs zodtrt.» brauchen als wenn es fein eigen wcrc/vnb foltbarfür halten/ er '*â^*^ï^ portugal/fo viel bas /enige anlangetc/bas er beburffte / 2gt;enn er gert^ netebem 2^ónig bermaffenguts / ba^ er beffelbigen gefeheffte fût I^ eigene gefd?effte achtete»
2^6 ber ^ber/ï biefc Werbung vernommen hatte/wok er bem^^^ J ni g ben brieff/ben er an jn hatte/vnb barbey bas gefchenef fehiefen/ ^lt;*â Assafs wnr ein ganger jeug/auff ein ©encrer / cinpferb bamitao^jubu^w ^cnXónia utiles fehr fchón vnb v6Illich gemacht* âVnb als er bcrhalbenrobt gehlt;Wâ ïütitnö«- ({,j hatte/worb befchloOèn/man fok es /m fd?icf en burch 2lires Corrw Weil berfelbig factor vber bie 0d)i|f«ng war/ vnb ju Calecu t ault;h^^ ctor bleiben fok/ vnb foken etliche von ben fiirnemb|lcn mit ih*w
3ftgt;e»Cew vnbâ5'rommetervor inenher/basbennalfogeffhabe.Tnb wieber^^ â nig vernam warumb litres Correa ju |m ferne / fchicftccrihmbieâ «otprlt;»»s« » [(jifi^ ^^âj) bc|ïcn von feinem t?ofe entgegen/bas pc jn empÃengen/ bas bunbten pc leichtlich thun/ benn bes Königs Pala|l war ju neevR »«whfSlRr* beybemport. âVnb wicfualfomiteinanberhingiengen / begegnetejj fnenethehe IVcibermitX.au(hfa||cn/ bie waren voilants gerucht/ erfóUetê bas gantje ore vmbher/mit einem füijènvnwunberliebliw^ geruch. *Vnb ba pc jwifchen ben quot;Weibern hinramen / tarnen pc in X^ntgs palak/ ber fafs auff feinem Ã^nighehen flul / vnnb h^ttetm groffe an jal ifbler t^erm bey pch / vn emppeng 31 ires Correa mit gtop kn ehren/vnb nam bas gefchend* mitgroj^m wolgefaUen'von Ih«» Æ ^ ÃrfefF Ãtrlf darnach gab /m 3Hres Correa ben quot;Stitff/ ber war auff beiben feit^ weterkf voUgefchrieben/auff einer in portugaleppher/ vnb auff ber anbern t» ââ^^^* 2lrabifcherfpralt;h.5)enlieÃberÃ0nigalpbalb lefcn/vnb|rcUetepch vnb bie feinen mit jeichen/als ob pe bes Inhalts fehrerff ewet weren/vn^ hüben alle mit lauter flimm ©Ott vnb (ÃOahometan ju loben / fn bie gnab verliehen hetten/mit einem folchen groÃen iOerrn / wilt;^^ Ã^niganp Portugal were/fo groffc ffeunbfehafft juhaben. â3pi^*^ 2^0niggepclbaä gefchenef fowol/baperbcn Correa bate / er woklt;P Co«e« blets lang bey ihm bleiben / alsber^berfl im laufen verharren würbe/vn^ bey ben» vas tbete er and? mit bes ^berflenerlaubnus* quot;Vnb bie brey tag / â^â nbsp;nbsp;nbsp;er bey ihm bheb/horcte ber 2^óntgfdgt;icr nimmer auff mit ihwjurebew
von bes 2lt;0nigsaupportugalgewonheitenvnbwefcn/vnb vonfe^^* regterung/vnb fragt alle bing fo eigentlich aup als ob er anbers *tl^^ A f jw^tnetenbette. 'Vnberbemübecpdjfehr/aupgrolfemverlangcrtM^ SpS? et batte/ben Oberflen ju fehen / bap er ihn halb auffs lanb brechk/t^ s«u nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bey fm ju herberg wer,3lbcr er entfehülbigt pch/vnb fagte/fein 1^^^?!;
Ã^nig hette im verbotten/an feinem ortauffs lanb jiirommen/v«^ rumb fo müflcn pe auffbem (Weer fprach halten. quot;Vnb ber 2^^w5 anflTcinem Pferb/tnbemjeug/ben im ber Ober jl bracht hatte / btp bas vfer reiten/vnb weil er nicmanbs hatt ber fn fatteln funbte/fatteit inber vnfern einer. quot;Vnb wie berÃonigauffp^cnwok/warenber^ quot;
-ocr page 617-S« Stttdem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;42
^^HteflÃit ctUcb« von feinem Dofe vntenrtn ^ev amp;tt^tn/bU wartete fein 5« ru^/vnb beteert ein Onmmcl jwifeben ibnen/ ^nb in bee be v König , ^^ f ?^^5 ^^^^ gieng/pbnitten fie ben JOnmwcl kbenbig «uff/vnb tbc^ Sffge^m2 ^ttfbmbaó Jngewetb vnb Jngevett bcr««f bnrnad? legten fie jbn bem «»⦠Fr^b vntet bic fünc/bu war ber Kén tg fd^on «uffgrfefien / vnb reit v^ bet ben t^rtmmeL tOnb bifi ifl ein jAnberey bie fie brnneben, Tub «le er j^^^gje» Æ i ®m ÃAinmel wol vberritten b^itte/reite er bem (peer ju / vnb b«# g«m ^^^â^^^^Jn f^fi mit fbm/bilt;fpr4d?enfbten fegen nut Unter fïimme» Dn ®^p ilt;bd burg mnebe / fo hielte ber Kénig vnb ber ^berfl fpmacb mie fUAnbernnffbem^lOeer / vnb berKómg gab b''m -Obcrflen ein ptb^ prïotamp;m Ku/ ber fngenCnlecut föhnen folce. Dnb ber4bb«rp fiefibey bemKógt; ügt;bettïe»» je ^^3 Jwen vcrbnnncten/biefolten ft eb bcö/24nb6 erbdnbigen btfi jur cn'z f4?*:Kd t. ge bes roten (îOecre. Ã)erfclbtgen einer h«fi Jóbnn à ?«d?4bo / vnb ifï pernod? vbcrUnbbifianbaó rote UOeevgezogen/ vnnbvonbannen in P^ö Kénigreid? Cambnte/Dnb weil er bte 4r«bifd?e fpmeb bunbee / iff v«*«««etf' J^pvtinSrtUgacebommen/vnb bat fid? ju bmtöabaio/ ber ju ©on SwSnS* perrwar/getban/vnbgabftd) fur ein öQorennu^/barfürmanfnaucb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* â vielte. Dnb biefer iff benmeb bem^Hfonfo von Albuquerque febr nó^ Ã^i^efv/wie ich bti'^meV wil fagem
©d0 ^wev vnb brcl|jtg(ï ^apifet
CC^^e nun ber -Oberft wiber in fein Ãebiffkommen wur/fubv erben fll yiebenbentag 3ugujti «b/«uff Cnlecut ju / vnb bam ben ^^inbiOnfel AttUbiun / bnfelbfï verjobe et etlicbe tag/ober er? * ^ wlt;mn ©djiffvon iV?ed?a erbafd?cn tonbte/wenn fie babin bemen.Dnb m beo fie ff ill Ugenbeiebreten fie alle/vnb namen bos Ãacrament. Dn ®lt;»cwtncnu wö fiefaben bafi terne 0d?iff tarnen/ namen fie jren weg auff Calecut/ ^nb tarnen bes britten tage Ãeptembriö / auff etn men wegenabebey Mkeutan. Ãgt;a tarnen «Tfibalb vicl3llmabicn ju vnfernöebiffen / bie 2inFa«frt oa pachten effen fveife feibt ^6 tarnen and) etliche Hairen / bie bey bem lt;«i«ów» Koni^aufi iraUcut bie fórnemeffen waven / mit einem ©ujaranifeben -Ã-autfuiann ju bem ^berffen. 2gt;urcb benfelbigen Kauffman entbot- Sirbietaag ihm ber König auf Calecut/ ito bette fbmnid)tó Ueberöwiberfaren »«»^quot;ió* â^â«»gen benn ba et gebért bette / wie er in fernen port antommen were/ nbsp;nbsp;*«ke»d ^â¢Â»b er mochte wol leibcn/bafi er etw«ö von fbm begerte / bennerwolte
lt;3gerntbun. Ãgt;arauff antwortet fbm ber 4gt;bcrff / vnb banctet fbm/ Dnb ba er ben guten willen fabe/ben er fbm auff bem CDcer ju entbot? _ -t«n bAtte/tam er nabe vor bie ©tabt angefabren / vnb lief bas gefehÃQ ©Ã?» éumgrufiabgeben, ibeffenfichber©tabt Atinwobnerfofebrverwum oertctt/ bafi bie Ccut fagten/cs were tein macht bic ben vnfem wiberffe? hentünbte.
Ã)e6anberntagó fchtefte ber 4gt;berff aufi ber anbcm {Hauptleuten . bcfelch/ben Cafpar ju bem Kénig vnb begerte geleit bafi er einenH3ot? nbsp;nbsp;nbsp;-âf^^^
ju fm fihicten móebt/Dnb fehlet te auch mit bem Cafpar vier (40aUgt;
'â*** ^^ fenigen / bic Ãgt;om Dafco ba ©ama von Calecut mit 1J?*^**^^batte/ ^icjclbigenwaren tófflid? gctlelbet/ auff Portugal-*^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^* gange Dolet aup ber ©tabt beraub lieff/ ^^tUfemiM
*Ã?%^â^^^**^®llt;^lt;tt/vttbvcrwunbertenfidjfebr/ bafifie fo wolgebugt«verOen ajol^ wibertamen^Dnb biefee gab vrfach/bafi fie mit ben vnfem wol ju frte?
«m waren/vn bulten viel vonf nen. Aber ber König wolt fie nicht Jn f m frt»amp;u ® Mffen/
-ocr page 618-6tdf)ijr5elt;! leift.
S^rfacH »ct Ãnfuuffr.
eetfek
Ki'nrcöt tev XHoven,
Cîcffêl bcÿ XPilhgct.
ÃtrtbtljoU ter. 'â .
^iftovtó ter lt;mtievn @(6tff«ng Idflcn/wtilce 5ifd?ce ngt;4rlt;iylP(lt;w#llt;c|iamp;r gern bStte/wfe pc »â !â'â ^ wen weren.
âX^nbAlöerbcnCnfprtr ver fid?5clAffcnbaffc/bieltecribnfcb^ p^ vnb ba er vername / waruwb er tornen were / gab er ihm $nr antwort Xtô were keiner vnter ben vnfernber niebt ReberUeb auffölanb ro»«*^ woebte^
Ã5n ber ^^berffe bas verfïanben batte/ fd^iefet er 3 Ifonpnn jorfa* bo $n bew 2^ónig/vnb lies /me fügen / biefe5lot fïónbe bem Portugal 511 / vnnb er were ober (1er brûber/ vnb were an 0 deiner rrpm romen/benn ber tan^manÃbanblnng freb mît (bme $uucrgleid?en/ v»^ eingntfreimbtfcba/ft mie/me jumacbê/Ã)amitmattnu jn bemfdbi^^^ tomen tónbtefo mùfîc er (bnanfprelt;ben/îîgt;olt;b bette (bm fein Oerr/ bet ^onig verboten/ bas er ba(]clbtgntd5t tbiin (blte / er bette benn lt;5eifw bic mielerweilin ben fd?iffcnbltcbcn.*X^nb foltert bip lt;5eifel fcyn/nemlicb ber Catonal von Calecut/vnnb ber fórncmb(ïcrt iTairen einer/mitna^ wen 2»r4d?atnenccarrtnb fonpnod? einer / vnnb fd?i efere ein Ãöob^et^ fdjen wit ^Ufonfo^nvrabo / betn/Kónig foldxe an^njeigen, 31 berber Ãonig erfd?ralt;f febr/bacrb«rte/wad cr vor (öeifclbegerte/vnnb ent^ fdgt;ulbigct ficb/er rónbte biefelbtgennicbt geben / benn geweren alt v«v rraneb / vnb er wolte jbm anbere geben / bic bne (Ã0ccr baà leiben tónb^ tert,5gt;arnAdgt; hielte er nod) befftiger an/tetne (öcifel^n geben/vnb baö^ plbig.rictben/me bie dOoren' bic betten vor vnmut (Icrben mógen / bad pc bie vnfern $u Calecut faben / Ãbenn wo er lt;5eifetgcbc / fo bette ee bad anfeben/die ob /bm ber Ober pniduverrraw etc bas were bcm.Kóm^ ein vnebt. 3lber3Ãfonfwô ^nrtabowolte pd) nicht abweipn laffen/blt;^ pe nlp brey tage mit bifer fad) $nbr«d)tê/à berertbtlid)/weilbcr2Voni^ gern ben vnprn banbticrung vergönnet bette/ bee nutend halben/ bep pner barauf gewartet/bewilligte er bem 3llfonfo 5urtabo bie®eipl/ bie er begertc/vageben.^a ber Oberp fold)cG vernam/machte er pd) gef vÃp/5nm2^0nig$u5iebert/vnttb brey ober vier tage au ff bent lanbjnj pyrt,'X)nb0artd)obaâlrboarwarbeaftfeirtcprttverorbrtet/bembefap* ber 4gt;bcrp/cr folte bie (Dcifelnwenn fic temen/wol balten/vnb /btef ad)t babeit/ vnnb fie nicmanbe folgen lajptt/ wenn man pc fd/onin fe^ nem namen forberte. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'
Kinfhnmçi tea Ãgt;bet;s Ika.
©4« me/
Att / vwib nam i lod? bvetpig bic fóvncmflcn in ber floten 5i?|ïd) / bic bey Æ b»n aijff bem Imib bleiben foUen/ Aud? anbeve beoSkont^ó nu^ por^ galbtcncr/bic folten jbin bienen nb weeë es ber 2^órtig fclb(l. âV^wb lied lêinCetebe / 2vüd?en5cfdnrrvnnbCvebcrtQ/ barinnen viel verfî^ieetî t0|llid?cvgcfc^WAVcn/'A«dM«fflAbcn. *Xgt;nbwicer ftd^Alfoejerülfb*^^^ te/ bamen viel rÃAivenz anfcbenlicbe jCcute ^u ibm/bie buitte bet bArejefebiebt/ bne ne/nbclcitenfoltcn.l^nb bcy biefen waren vieUtnbetc £^cote/bie batten vilâ{Tvonnneten/ rKrinupbomcr vnb nubereJaR^â^ mentbey pd?. âViwb wie bev^bevfï von bcnfclbigcn vernam/ bad be
fungzba6ber2lórtig nabe an bem (Deer bette ba wen laÃen} vnb/nblt;^ plb(ãmpfangert weite, fuhr er von punb an bem lanb 511/ vnnb waren alle Jagfd)i^gan^braupgebin5et/ von 25anerrt vnnb'S^rommetm/ ©Ltbonc Der quot;x^ub vnpr'2'rommetcr / fampt ben ÃTrommetem bie au p ber ©tabt ro etomnma;. Ovaren / machten ein vuglaubüd) getbórt/vnnbin bed Barnen w
KÃeifel un bed -Oberpen grof schiff angefabten/ vnb weiten ^â^'â^^â â^
Sn^H^^W. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4?
^/U^bev ^bivfî 4U^fó Unb gcfïîcgcrt were / vut etjägten ftcbMle ob pcfi5v4)fctcn/wennfictnbetn0d}t^'âwcvcn/fowiivbcbuâ4igt;bcv|iwibev . ^i^tVwcnbcn/vnbitcgefangenncmem âVnbbltcbm foUng babbitt««/ ÃSPâ^^ ^ô 3irc6 Cowcà 511 neu gteug/vu fagte / (ie foUenon einige fardée tn^ * ââ^* ?^5f j^^ntwert / bennbev Ãbev(ï were nicht in bnô Unb toincn/bno et oejîKonig betriegen woltc / fonbeen bas et feine frcnnbtfd?nfft cvlnn/ gecc/X^nb mit bifen wetten bewegt er pe/bne Ãc hinein fïiegen/bod? nit ÃJ3â^^filt; forcht/Ãe würben gefangen werben. X^nnb in biefem Bamber 'ÃberÃ: nuà innb gefabren/ba warteten vil Cay mal vnb panieal / vnb fj^^^jj* «nbere anfebenUebe fairen feiner/bie hatten viel voices bey Ãeh / X^nb SSü»; Ãe namen ben ^bcr (len/ bas er ntt miff bie ^rbe Bam / vnb fatten f n in Jin ôenffte/vnb trugen fninbas Ãarame / vnb giengbaó void allee/ e^tveme. ®^t«on 14) gefagthabe/mitjm. X^nbale etbahinrame/gtengb er itt bie â¢Aammer/ba ber König innen war / vnb fanb jn folgenber maÃen.
Ã)ieKarntner war gang mit'CóreFtfeben Ccppid?ê behendt / vnb ^^s«w/Ãè ««t enbe ber Kammer war ein ort/bae war ongericht wie ein Bleine Ca^ »«mhuti F^/ ba faÃberKönigauff^wcitgigfeibenen Kliffen/ vnnbhatteefn ^amiaÃn feibenen Ounel vber Ãd?. ^r war gang ttadet/ auÃgenom^ wetibaa er ein baumwollene tud? vmb Ãd) gegürtet hatte / bae war yâd(fcrbettn0d)nee/vnmitgülbencnfAbcmenburd)5ogen. 3uffbcm Ãaupt batt er ein baret/ bae war wie ein öturmhaub gemacht / von Sülbenemtud? / 3in benbbren hatte er Blcinoter von Diamanten/ ' quot;nbsp;^apphiren/vnb perlen hangelt / vn vnter anbern waren $wo perlen/ ^ie waren groÃer bcnDafelnüÃe/ bieSlrm batt er voll gölbener 2trm^ Bänber/vonbem^lenbogcnanbtÃanbichcnbe/mltvnjelicheÃeittcn/ â'Ucfehr BoÃlich / ^ud batt er folde 2lrmbânber anben ©d?endeln/ JonbenBuien an herab/bargu an ben Ãngern vnb Seben-X^nb jn groà fd berrUgBeit / hatte er an ber einen grofjen otbcn ein King/mit einem P StoÃen vnnb reynenKubin/bas es ein wunberbarlich bing wor/ber Ilt;hctnbenergab.^d warauch vnter bemgeÃeineinbiamant/ber war ibiAWAUti Stoffer benn ein bon/ ^ber bicfeo allee nidte gegen einem Oürtel von ®^td ^belÃeinen/ben er vmb Ãeh hatte / ber war foBoÃltd?/ bae er nid?t jn'z fde^ett ià / vnb gäbe von allen orten foldcn fchein von Ãch/bao Ãe ben Ãu^en/ bie breinjehen wolten/bie 2lugen blenbetcn. tXeben Æ hm Ãnnb «nKoniglidtr 0tul / von (Bolb vnnb Silber fehr BünÃltd auÃgeÃo^z den/vnb mit Xf bclgeÃeinen verfegt. Vergleichen war and? bie SenÃ/ ©öiocud: jt/batinnen er auà bem pallaà bahin Bornen war / bie Ãnnb auch bar/ ®t»i. Bey/vnb ^wengig 'Crommeten/Ãebenjehen ©tlbcrn / vnb brey iStilbe'/ jw/vnnbbie munbÃüdebaran/ waren mitXfbclÃeinen verfegt/vnnb nbr fubtil vnb BünÃlich gemadt. Xfö war auch ein^cden/ barinn er lt;t«Ãfpeiet/ von ©olb ba / vnnb viel Ãlbemer Kauchfafo / bie gaben ein j^enc^f^f#» jrunbctbarlichen geruch. X!:öwarenaud$ugroÃcrhcrrltgBcitetltde Brennenbe (V?orifdc Tadeln ba bic waren and Ãlbern/vnb bas ^ewer öiWerrti ®arinnwurbmit0lcrhalten / X)ngcfchrltdfed?à fdritt von bem K6gt; Wd»* âtig waren jween feiner 73rûber / bie bae Königreich nach fm erben fob/ *^«n.X)neinwettigbaÃhinberjttett/vielfürnemcrauÃbemK$nigreich/ ***ib alle Ãehenblingen.
©Ã0 brev vnb brcifpafî Sapitet h
-ocr page 620-j^i^orw brr dhbern ©c^fffuttg Ã^^3lt;^^^ -ûbrrjï ht biefe 2^4m«i«r bain/vnb benS^ónt^ in fo 5*'^f* («t^ bcrrUgteit fabc / weite cv ^u jm/vnb fm bte Ãanb tójKï^/ â^'^ bcy vnü bvcucbltd? ilï/nbcv cv vutevUeÃe ce bod? / beun bU «c^ ben fw flunbcn/gabcn /m ^nucvfl eben/ es weve nid?t bcv brand?, v^^'^^ mantab ^mal^bnlb ein örnl bas cvbcy bic ^ween prinsen fafj/ *â^?j nu jj bemfclbtgcn ovt mie bem A6nicj vebet / bas war bic grafie eb^ÿï*« man^m bette tbun bónnen/vu wie cv ftd? gefeit batte/ gab er bcm A«* nig etn Cvebcngfd?vi{fc / bic cv von bes Ã-onigs von portugais wegen' mtt fid? brad?t batte/bie wav in 2ivabifd?cv 0pvad? / vnnb warbe bem Ãônig vcrlcfcn.î)avnad) evjclete bcv -Oberfl/ was cv für bcfeld? b^^ew vnb wav bi^ bev bcfd?lnf? : 2gt;as bcv Konig a«|j povtngal feine freund*
Ã4a5tf«g.
CceOen^ bruff.
JOPeebung. fd?a|fc jubabenbegevte/ vneinyactovey 511 Calecut/ bie mit aller wabv verfeben were/ bic in bcm Canb tüchtig weve / vnb bas ewmb ^cfcwi5 TVabr/obev vms lt;Bclbt/@pccevcy/feine 6d?iff$« laben/ juBomen W 25^rt)fiI^* fc.Ãiev König fïellct fïd?/als ob cv ab biefev bottfd?affc greffe frenb bet* âwa» nbsp;nbsp;nbsp;te/ vnb fagt 5« bcm-öbevfïen: ï^v wolte /m alles subommen laÃen/wat
bevKónigau^ feiner Stabt Calccutbabcn wolte.
*X)nb wie pc in bem gefpred? waven/ ba bambas gcfd?cncf basibm CcVatid«. bev Ãbep|b bracht bartc/bavinnenwaven folgenbc jïnde/ .t^vjblïih/eâft weià Kedcnmit getriebenem bilbwereb/ von tbieren/vnb vberg^lbe^ item ein fdbevin WalJcrbanbtc/vbcrgólbct. Jee ein Ãlbern vbergwlâ id?al mit einem beef cl. zweert (ilbern oepter / wie bie Calecuten trägem jtc 4.âcnd?/2.von gülbc dwebenvu 2. von CarmeRn Ãamat.^ln vm* bang vin ein Key f beerb von gulbcnc |ïùcb/mit forcez auch vb golfer ncfbÃcb/vnCarmcÃn@amet.3te ein reyner 'Ãifd? teppich/vnb 2. g^^ fer iTeppuh/ciner mit bunbwerd ber anber mit grüne laubwerd⢠*) König erzeigte ftd? frólich / von bifcs gefehends/vn auch bcv werbrnts wegen/bie bcv 4gt;bcvjb an fn getban batte/wie auf feinen veben r^^â^h ' nten war/vnb fagete 5111114gt;bev|ïcn cr foire in fein Oevberg gebe»/ fettiÃt Æ''â* wibevju feinen ©chitfen/welchcs/m am liebflen weve/bennevm^n^^^ (5cifel wibev holen/ beun es weven Xfblc vnb javtc 12 eure / vnb ©effei wet# bic leng nicht auff bem (V?cev bleiben / Ã)av5ufo würben fie weber cm ten wtöcc noch trittden/fo lang Re auf weren/ben bas were alfober brauch« flcvöil«. Kvennev bes anbemtags wibev bomen wolte / bannt bie jad? blt;r tievung balben/bic ev 511 Calecut haben wole/ju eubfehaffe bracht^^^ be/fowoitecvimanbcvclt;5cifelgeben. '
iDcv 4gt;bcv(f vevtvawetbiefen Worten/ vnb fuhr wibev ju befRwiF scifortf«» fen/vnnb lieÃe 2flfonfum5»vtabo/ vnnb noch Reben bey ibmmw ^^ für root lt;infF lanb/fampt allein feinem plunbcv. 'Vnnb wie ev vom'Vfer abgePâ J^ ^ öem 4(10 n?av/cilct bev ©eifcl biener cinev/in einev 2Hmabien vov jm bi»v?eg'y fagtben (Sctfeln/ber -Ãberff büme wibev 511 ben Schiffen / vnb haÃ, te cv auR eines Kcntfdivetbcvs befelch/vn wav fo vil/als wolte er jag Re folten bie flucht geben. âVnnb als halb Re bas auffihve Sp**^jv v bem Knecht ho veten/fprangen Re ins GOccr / vn mey nten Re ber2fImabien / bavinnen er wav/hinwegbommen. Wie 3lires bas fabc/fprang er fo halb in bas blcine Schiff / bas benn an bem sh fen Schiff ffunbe/mit anbern bofsbnechten/ vn rügten fo fehr her »« ,^^ bas Re ber (Seifet 5 ween/ vnnb beren au R ber 3lmabicnbrey ^^^Ljjef barjw Rengern JÃte anbern Rohen vn führeten ben Cat0wal mit n^J^
ÃeUlfen.
0ctfclgeb2 bic flucht.
Su pubien......44
««it©lt;(jjl cinecwAC. (Witlci;t»ctlt(tmtgt;aôba-(ffl»/»nbbit«v»ct» .â â ^ y*^â* nbsp;nbsp;^® Zugängen war/lie^ cv bte ^ween (Betfel/ bannt pc ntd)t incbt ëiïïem *^
v«ta|t«rtbcn hinweg $u entrinnen/ vnten in^ ©chifffêQcn/vn febictet lt;«6 balb^nm 2^0ntg/mb betagte (teb gegen fm bee/enigen/bad |tcgelt;? tpanbeteen/vnlcgtbicfd^nlbaUertulfbenKentfcbreiber.'Vnblie^im nbsp;nbsp;nbsp;_ .
lt;tud) X'ermelbcn/ wie er fte je^unb hielte in feinem fd)i(f / vnbae er pejm gm Seit Ãlö halb fdjief en wSlte/wenn er/m fcinplunbergefthicft bette/mnbbte plwnoer* »»rem bic noch nuff bem Unb blieben weren. ^LbernU lt;0 nacht warbe/ gefchahebes tagcó weitere nichte.
e nbsp;nbsp;nbsp;folgenbentagce fame ber König auffbae 'Vfer/ mnb h^tte
jwolffianfenc lt;Dan bey ft d? / vnb fehief te mgcfebrlid? breifeig 3ilma7 bten/bie brachtenbie vnfern/mb bee Obcrfïcnplnnber gar/ vnb folten bic (Bctfel wiber holcn/2lber ee burfften bod? bie Æ enigen/bie brinnê wa^/ Jen/nitan vnfere fd?iffe anfahren alfo fehr fürchteten Re Rch für bé vm ©betff« Rrn/vnb meynten/man würbe fic vn allee was fte bey fiel? betten/ fan'/ ^^piuS^ gen/Dnb wettbeten alfo mit allem was Re batten/wibemmb $um lanb Ju.^ls ber ^berft fabe/bas fte fid) fo fehr fürchteten / fehief te er besann bem tags etlidje feiner bleineit ©chiffe/mitben (Beifcln/ bas fte fieanff einer fetten hinauf von ber 510t bcn Æ enigen/bie bie vnfern vn ben plnm ber bracheen/liebern folten.âVnb wie fte in bem thun waren/ ba fprang ^rachatnenocaber cltcfï (Ãcifd vnnerfebens ins waffer / vnnb meyntc ©cfei fprfu er wolte entrinnen/aber bie vnfern waren fm gleich auff bem half / bas set tus wf/ er nit baruon bomen bunbte / aber ber anber rame bif mals mitbenfeb l^*^* nenbaruon.'Vnb frem evcmpclnad?/entranc3lfon|iis5nrtabo/ vnb jrer fünff/bie mit fm waren/in ber vnfern ©chiff. Ã)a verwunberte ftch ber ^^berfï fehr/bas er bif void' fo gar miftrewigbefanbe/ vnbbefahl/ bas nivcn bcn ^rad?amenoca Reifsig verwaren folte.3ber ba er boch fa'/ bc/böö ber Kóniglcngcrbenn in breyen tagen nit nach jm fehidte/ er// barmet es fn/bas er fo lang mgeffen fey n folte/vnb fehlet et fn bem Kó^z noc« nigwiber/fampt einer gr offen anjal Wehre / bie ma ben feinen genome' m. men hatte/'Vnb bate ht/crwóltepn bie vnfern jween/bie noch »«ff bem lanb waren/and? fchicten/bas thet berKónig/benn er fdempt Rch/bas er feme wort fo vbel gehalten hatte/'Vnb lief brey tag bar nach eentwee bers bas es fhin ley b war / ober aber auf bet (Vroren von (lOecharath) bingchen/bas er bem 4gt;ber Ren gar nichts entbote/Tn ber OberR was »âolbertd/tct/bas ber König wanctelmütig war / vnb wolte lenger nie a« Rft warten/ vnb lief jm fagcn / wolte er mit Æ m befdjlieRcn/bas jenrz ge/fo angefangen werc/fo wolte er 2lires Correa 511 fm fchicten/ber we^ »nhniMf: tebriimBomen/bas er 511 Calecut factor feyn folt,î)och folte er fm an'/ »es ûgt;b. -rt« berelt;5eifclgcben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vöhe^ao.
âVnb bifc bo ttfch4Rt bradât /m ein Kitter / mit namen ^mneifeus Correa/ber bote fid) von ihm fclbR barju an / benn es war niemanb fo tect/ber $u bem König ziehen wolt / vnnb fürchteten / er würbe ben R^ nigen ber 511 Jm bame/angreiffen/vn vmbbringc laÃen. 3lu|fbifc bott* fchafft antwortetber Konig:X^r werebie Vergleichung jumachen wtb ltg/vn ber 4gt;bcrRm$chte litres Correa/ ober we er fonR wolte/ berhaU bcn 511 Rn fd)icten/bod) wolt er Æ m $uuor 2. Junger bnaben/ eines (Bu^tv/ rattfdxn fehr reid) en Kau Rutans Kinber/ju (Beifcln fehteten / wie er and) thetc. âVnnb ba biefelbigen in ber 510t waren/fuhi^ 3lires Correa ®lt;el. auRs lanb/ vnnb ber König lief ,m ein gut häuf cinraumen/ba er fein lofame nt innen habe»/vnb fern wahr bie er brech tebarin thun möchte.
-ocr page 622-^tflorfd ba dnban ©cbiffiny
Cbriftc» fembe. i^eybcrt.
Vevbttïö«# run (font fd^ff.
^Onbbaffclbtget^tuli botte einem ©n^amten / berber jweyerJunS^«â^ (Dro^vneter wnr/^u.iöemfelbigen befahl ber Aónig/ C weil litres Corgt; ren in bem Canb new/vnb vnbebant war ') er feite imanjeiejen/ wad ec lerfotfdjöö föâ^ lt;l*gt; )^be Wahr geben folte/ bie man jm verraulfte/ vnnb wie er au4gt; ur wabve. jein Wabr bie man von jm ban jftc/geben folt. Tiber ber felbig tbet^ ^^ bod) nit/ benn er war au jfber CDcrtn von dOeeba feiten/ bie waren bet vnfern feinbe/nit a Hein barumb/ bas fie Cbrtflen waren / fonbern a»dgt; barumb/bj fie beforgten/bie vnfern mództen fievmb baà anfeben bringt; moren »on 3^^/^*^*^ 1â^ 5â CaUcut hatten / Ã)en fie namen bie ITaht fo thewer vnb mc^4 tgt;cv wolfed aie jic weiten / iTnb bie t?eybenbnrfften vntcrweilê venforehe wegen niebt au^ jré beufern ver jnen bomen / Tlud? wuffen fie welbad . fie vonvnfercr ^aetorey wegen viel an jhterirahr / bie benn weniger gelten/verlieren/vnb Specerey, Tlpofcdcrey vngejiein/the wrer wüV' ben baijjfenmujfèn.'Vnbarumb fiele ficTlireo Correa fledge in bauff/ vnb boten mehr vmb bie ©pecerey/vn mad?ten / bae ere ab viel tlxwt ver bauffenmufle^^nö wenn er etwan ^um Aónig gieng/verfdjaffte.! ftc/bao allwegf rer einer barbey were / vnb giengen ihm in allen bingcn vor/vnnb thecenntt allein baffèlbtg/ ©onbern fie hatten auch bey bein 9»miciO(f, ©amictba/ ber von beo S^ónige wegen rid)ter vber bic (lOcer fachenju Calecuc/vnb ein (V?or war/bas man beren / bie bcy bem factor waren/ beinen in bic floten licjj/'Vnb wenn einer auf) ben ©dnjfen auffo Unbe tam/fo bef manfn nicht wtber hinweg/ vnb fagten/ber ^onig hlt;twlt;*^ befohlen,
bew 4af«:n fltf»l?VCt.
ÿaetotbe^ nebtben Ãcmg.
âVnnb ficbunbcen hoch baffclbtgfo wol nichtmachen/ ber4gt;bct^ erfuhr có.ÃDa geb ach te er/man rid^tete fm cm verrh^rerey $u/vnnb He^ bieTlncfcraujfheben/vnnbfegelteetwaó wettvonbemóafen/ baÃer ekfctffat)^ fich mit ben fernen berhlete/waö er juthunhette / benn er furchte bh^^b cr in bem t^afenfo mochte fn beo A^nige von Calccut Tlrmaba vber# fallen/vnb man mochte f hm etwan ein vberlaft jufugen» quot;Wie aber ber 2lt;ónig in erfahrung tame/baà beröberfl hinweg were / meyntc er/^
$ógc gar baruon/vnb fragt Tlireo Correa bie vrfad?Ã)cr fagte fm: wufte fein anbere vrfach/bennbae fhenige baà bic (lOorentheten/vno fagte ee bem 2lt;ónig von punctenju puncten/ ï)cnn er wufte eo^oh vnb fagcc/ertlagct co barumb nicht/weil fie frembbe weren, Ã)er2vo# wig fagte f m:©ic folten co htnfdr c nicht mehr thun vnnb er folte wiber nach bem 4gt;berftcn fchiden,Ãgt;er ham auch wiber/wie er hórete waà ber Ã^niggefagt hatte. Dnnb ber 2^0 nigthct alfhalb cinfchenÃbaÃoie
lt;V?oren bao ,heuige / fo fie bifher getrieben / nicht mehr vnubverfchaffte / bao ber (Dujaratifch 2^au|fman nicht mehr^*
chen l^Oann / vnnb benbic vnfem lieb hatten/ wiewol er ein (iOor w^ CoCebtouin. ^^»^ bieà Coie biquln/vnb war ein wolgeachterClOan 511 '^alecutZ â (lOoren / bie au^ bem Canb waren / ba fiel? bie rtOoren vnter bie vnb an ber enge 511 (lOcca/rottiert hatten/4gt;berfîervnnb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l^q befahl auch ber ^onig noch weitcr/bamit vnferer ^actorey âWahr 1 fcr verbauffe / vnb bie ©pecerey mit frtebeneinbaufft werben mow bao man bie 5actorey inColeg iiino l?eufer eino verlegen folte/oaà jjaup oem naheamWaffer/ vnnbfehencretbaffclbigel?au^511 ewigenjei^. aintgwort ^óntgauf Portugal/ in fehrifften/vnb bie abfcl?riffe haruoti/ot ^ . pow«ga^ 2^« ^,^^^^^ Portugal gefd^teft werben folte/ warb in ^iwgâ5âl^^J^Ã[,||
lein gemacht / bao vnterjeichnet berÃonig/vnnb fgelte eo ^^^^j^d*
-ocr page 623-s» ^llblClt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4$
Bi^d. ifs weite auch ^cv Skénig/ bas nwitmiff b4ó Datifl d« 5^nlctn â _ mir bent portugaUItÃtcnlVrtpen jlcctcn folte/bamic ce tunbebev we// hfaixSapett t(/ brtö et- ben» Kóntg au|5 porcuÃdl jnflónbe. *X^nb ba bet Obevfï bte// lt;«»ftfic«lt;h« fc6 vernatne/ feVidte er $um A^mgâ/vnb ltc)$ fm febtbancfeit.âVnb vonââ t4kt«t. bev jett nu / vevBnnffte ^ire6 Co wen fcmtVabvbn^/ vnnb Cotcbiqul btdte fieb fo wol brtvinnen/brtö er jbn» ntd)t bnfî bett tbun Bónnen. 2)a mid? 046 CanbevoUb fabc / bne ber 2vónig ben vnfern gwnfïig war/ buben fte an vnb würben fn and? bolb/vnb waren fo wol wit jbnen^n^ fóeben/baö bic vnfern fobd)cr vntcr vnb vmb fte wanbeltcn / aló fieju £iffcbona betten tbun Bónnen/ vnnb war bic gcwetnfcba|ft/bie fte mi# cmanber batten/ febr gro^.
Je biefegeweinfdjatft ber vnfern wit benen in ber 0tabtnodgt; ''ââ^ ^^® fâ^ ^1^^ â»^ frieb vnnbetntgBeit bey etnanber wa^ '^-'^^ren/trug ca fid? einee 0awb|ïagó ju/bas fid) cingrof (V^ortfeb 6d)tff vor Calccut feben Hefbar fubr vber bas bobe (V?ccr/vnb Bawe ton Coebin vnb woltc nad? Cambaie. ©o balb wan baÃelbtg erfeben/ fd)tdtc berKónig 511 bew Oberfîcn / vnnb Ue^jbm fagen:l^r bAtejbu ^djiffve» febr/baà er v wb feinet willen biitfd?icBen/ vnnb baffelbtg Ãd^iff newen lt;^ââ^â*-woltUljcn/ bennee were vntcranbertneinfebrejuter ^IcpbantbriW/ ftUpV«»^ nen/ben bette er viel tf ewrer wollen behalen benn er wertb were / wan Ixttcjbn jbu»abernid^twóUenvcrBaiiifcrtZ wtcwolerbcrvonCod?i'n riad^bar were/ ba ben ber l^ónig wobnete/bew ce ^nfliinbe/^arumb b^tccrinfcbr/crwoltc|b«utbunwiccrBónbtc/ba6crbaó ©djiffbeBä/z ute, benn bae wuffe feinerebren balb fcyn. Ãgt;arau|fgab fw ber -bberfl $u antwort: if r woltc ee gern tbun/aber er bette verno wcn/cé were ctit Ilt;btgrol5 0d)ijf/vnb wit inenten vnb IVcbrcn wol gcru|ïcc vnnb ber// WAUtf halben fo würbe ee niebt inüglid? fcy n / baà wan ce cróbertc/ee wüfïen âJt^JJ J etlid)cbarübcr |ïcrben, vnbbaruwb fo foltc er erlauben / bae bic feinen ^ie lenigen bic iw 0d)t{f weren/ vwbbringen wód?tcn, Ãöarauff fagete her Ãontg/cr were fein 511 fvieben.
X^nnb ba bae affo befd}!oflèn war / ba befahlber 4gt;berfïpero be Catbc/bae er in feiner Carauclbntfnbrcn/ vnb bae ©d^iff fangen fok te/vnb gab j w einen jungen ^bclwann/wit nawen lOuartbe padxco anartcpc# $u/bcn bic Itc wan für ein weiblidgt;en UOan/ vnb gab fnen ^o.(V5an bar/ aj^co. ^u. ^efebidet and? ber König ctlid?cÃOorcn inber Carauel wit / bic j^jj^^en mn pltcn feben wie bic vnfern ftrirten. âX^nb ba bic vnfern au^ bew Dafcn gganon fubveu/ jagten fte jnen nadgt; bif bte nad)t Baw / ba batten f c fd?on ein S^ofièn vortbeii gegen bew ©dgt;t ff gewonnen. 2l ber wie ee naebt war* ^-ba Bawe jnen bae ©d?iff au f bew gcfid?t / vnb fte fubven aie lengefï beelanbe / bi{ïbertagfd?tcranbraeb bacrfabenficba6©d)iff baece Od? geändert batte / vnnb ÃDuartc Pacheco befahl aie balb wan folte ovan fahren/ vn fte fanbé bic dOorê juw jtreit gcrüjl/ wiewol fte gletdv/ ^olfovt fegcltcn. Ã)ae ©duff woebte vngefehrlid) von doo. hunnen »«cgfcbJir, Uyn/vnb waren joo. (V^orenbrtnncn/baeweyfïtheil'^ogcnfd'^üfâen.
ife woltc aber îà ttarte pachcco bae ©cbiffnicht anfafjen / benn utan hatte jwbefohlen er foltc ce nicht tbun/ fonbern foltc ee 511 grunb gtden. âPnbcffubrvbcvbenTrmb vnubgcbottbncn ftefoltcnbaà @4,^frrjâ, âd)iffherbringen. Ãgt;a fpotteten bic (iOoren feiwe gebote/vnb wach/z avn.â ten ein grof Ãcfd)rcy / vnnb bubenanauff jbren jnjtruwenten jublaz fen / bamach feboflen pc ein wenig 0cfd;üç ab/bae pc hatten / vnnb b tq fd^offen
-ocr page 624-^iftortó kr anbertt 6^^uw3 f(tgt;ofltgt;tvicl^litfdwn / 5ult;t(i«vrtHïlt;igbas fierait ^ritgfn5|li)rt3W'ââ »erfeben wactt» Dub bic »nfern antworten jbnen mit jbrein (5cfd?ó^ ^»»«^ nbsp;nbsp;vnb barnnter war ein Ãtóef/bas b«^ bas Camel / ba# traff bgt; ÃefclïT
bauornen / 511 ruren vber bem w^er btndn / vnnb wacht eln loeb *w* 0d?tff/ba lte|f vil waffere hinein» Hneb biefew febieffen traffen (it «lt;gt;Æ ein mai/ vnb erfd?o0èn vnb verwunbeten viel UOoren / vnb bic anbern floben für vn(crw (oefebüQ/vnb tbeten fteb vitter bad gebiUte. âVntt^' beóbamenticinbentÃafcnjuCanattor/berwarnabtbarbcy / vn»^ tbeten fut? $wifd?cn vier UOorifebe lt;3chl|f / bie (ïnnbenbafelbfï^Mr bem Stnefer» *X)nb ba vnfer Carauel babin Bame/ befahlt Ãgt;wnrtc nTov?bdf^ ^*^^.'^ ââ^** r^^*^^ 5^â iâ^â ^^^^ââ febieffen/vnnb ee wa^ebr an bem/bnd (it fen cm^nZ ftd? ergeben weiten/ 5)4 Barnen Jncnetlieht paral ©ehiffe von be (V?^^ â^tt» ren/bleimOafenwaren/jnbüljf.
TOnnb wie bic vnfern btfftig gegen fie (dritten/ Bambie nacht ^â^^^ 5wt(cl)cn/ vnnbanjïbervrjach würben bie paral fchlfftttid^t gat jet'/ jehoffen/wie bod? aUbereit anbnb j» gefchebt / ben vnfer (Dcfdnir» gitit/ ge wetbUd? auffemanber ab/ vnnb banbelt berma(]èn/ba6 bie von Uï^ nanor/bie au^ba# âXâ^fer Bamen/ben (Breit ju feben/ febr barob crfd?tâï^ den/ vn würbe ber vnfern in bifem gamje fcharmûçel nur p. batjn aut pftcbeco bal wit5lltfchcn vcrwunbet.2Hó ee nungar nacht war worben/ fubr xgt;u^ XeOrtCd ^â^â^^ pachtco wiber an($ bem Dafen vunb fuhr hwber eine 3nflt;Vlt;*®n ' baócr(ichercrwcrebenninbcmBgt;aftn/baman(mbettebey bemad^t mie fewer fd?abcntbun Bónnen / vnnb wicwol ee wiber ben Btrbâ war/benman (hmgeben hatte/fo entfd?loSier fid? boch/er wolte (ich bt» anbern tags an ber ^einbe@chi|f anbenef en.^ber bie ^cinbc mey n ttn fie wolten gleid) vor tag entjiieben/vn wie (te fd?onbabin fegelten/YâJ er wiber tn trafen/ vnb fchofó befftig auff (it / vu fehofe burd? bad pw gleich JU tór bee waffere / vnnb auà ber vrfach ergaben (te (ich ab bai®* «Wse^ iDaô vabrofî bie vonCananor/bic auffbem lanb IBwnbê/febwbeVb^^ wurtniii. gc(lalt/baô jiefnen gebachten ju b«lffju Bommcn.^lLe ^uartepau?^ CO fol^6 fabc/ lieà er (nen vielBugelnfchicf en / bià bad Ãe ben plai5' ®^' auff (ie (timborvcrlajfcn mu(Bem
Dn ba er biefes auÃgertchtet batte/Bam et wiber beu anblt;^i?5 gen Calccnt/ba Bam ber Aónig auff bad Dfer/ bad er bad 0d?i(f Wf' ebenner bititebicfetbatfiiretnweibliche2^riegÃcbat) vnnblobeteb^ «(dgt;enæifc/ vnfern febt bruin.5)er dbberfB lieà fm bad 0d?iffHelfern fampt/. planten, pbanten/bie brinnen waren / biegalten ju Calecut 30000. CrayfaWw bad finb 300000. 5)ucaten/auch eine gro(fe^au(fmanfchafft bar 21 ber bie gefangnen lieà er lebig/vnb entböte bem 2kónigzer fold barför halten / bad cd ein fo groà bing were / bad bic vnfern Bleinen CaraucUen ein fold? groà Steiff erobert betten/benn ft ^tt folchelcutbt / biewolanberegro(ferebing/)bm/bem2^0nig/5a®*^ r :R5nt0 von tbnn Bónbten. 5)cr Ãonig lieà ihm febt banden/vnb lieà jbn hitttw oucutbCi# wolte bie (enigen/biebiefedgethan betten/ju(hm fehletcn/bamicttl hernach berbümen Bónbte/er bette pc gefeben. Dnnb folchtd auch / 5)4 tbete (nen ber ^ónig groffe ebran/vnnb hielte 01'*â^ ^âk^f gab Æ nen groffe gefd?encf c infonbcrbclt 5)uarte Pacheco/vn wan 1 9 vor gewià ba ber Aónlgbiefe that von ben vnfern in fo geringer lt;w ^^ gefeben hatte / bad er fich von ber jeit an febr vbcl vor ihnen 5^â*ââ^?^^ habe/bergcjîalt/ bad er fie febr gern auà feinem lanb gefehtn bar um bewilligte er auch hie verrhäterey / vö ber ich hernach wn
gCcctDic POVt«0«:* kfct ^ufo tgt;e».
^rt ^lltlClt.
©a6 fönff üntgt; ïâtnffigfl gapfut
4lt;J
S\3«ÃOovctt WK CrtUcut adbtettnpKn bwfcdÃcbi ffecrobcvimg vor eine groÃe fd^nweb / vnnb watw vbtr ben König febrrbd
^'*^^^^^â '^ brtnjïnb/brt6lt;rlt;t«|fbïlt;vnflt;rnfovtdb«U«/b46cr hlt;b bureb Rc/rttt benen bie Ibw verbrief ger b«n betten/reebete/vnb nnà nbsp;nbsp;⢠^db/ben fte berbniben gef^ffet / lieÃen Ãe Ãeb bunden ber König neb'/ ^SXlt; *^tnetttcbtfobocbnl6Ãde vrtfem / vnnb were febon an bem/bnà ihnen oeewejow* ^rKonig^uà fetttem Königreich jn sieben vrlnub geben / Jnfon/*quot;3lt;^^^*^» ®^â^bctfangefeben bnóbie vnfernebcnfold^clVubr / wiepe/breebcen/ -^»b and) jb viel Ãpeccrcy bauffeten nie pc. ?pnnb bcrbnlben würben he futbö baà fie ben König biefee halben erfueben wolten» Dub ba pc hebbrtratï jf f^à «lie eineô tags gef«mlet hatten/ hübe einer vnterjnen Jâon jrer aller wegen folgenber gejtalc an^u reben : VTacb bem bu/^bgt; â«i^dOrtlabari^icrKcyfer / bermedittgc|l vnnbgef«rd?ccteà König ^byârfï bià unter allen meebtigen Königen vnb LürÃen in Jnbia/ können wir vne nid?t gnugfam verwunbern / bae bn / vnungefo beÃelbtgen / bid? fo gar ernibrigeÃ/bad bn aud? Ceuthe in beinern Köni3retd?anffrtitttpÃ/biebeineö®laublt;n?5lt;inbe/vnbgançvnnb
Sar beince Canbe gebrand? 511 wiber / vnnb viel mehr vor ^iebe/benn ££; weS J^r KaufÃente/jn adnen Ãnb. DetteÃn Re nun mià mangelanberer/ öen ©tebe bicbir bie IVahren bic fie haben/ 5ubrcd?ten vnb bie ©peccrey vnb gc / öd^ipUe»* Ãdn auf betnem Königreid? hinweg fôhretenC wie fte ben ^n thwn ge? Wenden? angenonnnen fo bönbre bein thun etlicher maÃen entfd?ulbr/ Set werben/Aber b« haà Cente gnug bie baÃclhigetbun/ jafolehelen^ lt;^e/bie bu von langer jeit her BenneÃ/vnb beten erbarbeit bn bittet hey '/ Löhnung erbant haà / 2Sie auch beine Kenten fo hod? gebeÃert haben/ jylt;r benen vnfer ein theil hie dagegen iÃ.3lber bu/mit vergeÃung beà â nlbigcn/wtltbieihenigenauÃraÃcn/biebu nicht benneÃ/vnnb biÃÃà mmpeb. Jenfo gencigt/bas bn fie an Ãerwehlet haÃ/ bid? an benen $tt rechen/ bie ®ir verbrief gethan baben vnb verlcfÃÃbarneben fo viel frommer vm ferthanenbie bn haà / aie wenn bic beinen $u benfelbigen fachen nicht Sefchidtoberju ad?ccn weren/ âVnnb bannt fd?wcchà bu ocinc macht inccen cug ®ertnaÃn/baö wir von fehanb wegen/and? bet verwanbnuö nadb/ ba^/ ttMio gón ÿt wir bit jugechan Ãnb / birbiefe jeuïge an^eig haben th un wöllcn, SJg^ef^* venu wenn bu wolbebencFeÃ/waö bas 4«ÃÃch hab/ bas bu Ãe ju ver^ öteeövnit» Selternberbelcybtgung/biebirgefchehett/macheÃ/vnbinenberhalben hJ^S'^Ãe ehr be weifeà / wie bu tbuÃ/pjeigeÃu bamitoÃentUch analö ob beine vneerthanen nichtsfoUenbe Cen te feyenCbae bod? in ber war/ hdt nicht iÃ)vnnb macheà Ãe hiennt fred?/ baà fte nichts auÃbich achgt; ten/mb bae th enige thun werbenbaà wir wol wiÃen/ baà fte es im fmn ^wen/ tTcmlich bie KaufÃeute/bie in beinen Isafen kommen / betau / ben/mb bein gann Canb verberben/ vnb bir hernach biefe ©tabtauf Jenhenbennemen / ^cnnbaÃiÃbtecnbtlichevrfad)trcranbunÃtin pottug«^
Zianbt/vnb nid?t ©pecerey ju holen/ vnnb biefe 6 iÃbie warheit/ lefev »trc;« ^ennwir fmb eigentltd? berichtet / baà vonihrem üanbtbtfinbiefe oet^ig gw .^^tfäuÃtaujent meil wegà 511 wafer Ãnb/ber hnîmmen vnb vnge# wu ^e 'fitter halben / bie fte auÃbem weg leiben muÃm. 60 ià bieÃchiÃung ponugoi 'Iv SÃehrUch/ber vnboÃen bie ©chiÃ5â machen/grof/vn bicauÃrü^ â* Cdlecwt» Hög berfelbigen mitCefchüQ vn lenten noch vil gröÃer/3llfo bj eins ge«-Slt;tt bê anbern gered?nctCfie gewinne in Portugal an b ©pecerey fo vil h dq ë
-ocr page 626-' J^tllottabfrflhbfniSc^tffitng
p« Oner wollen ^ ber verlappen pe leiben / bes pe es fo weit bole«/'gt;^?* febvltcb viel grójfertp benn bte angling. 5gt;r«mb nwg ntrtn wol b4^v baleen/bae ce (Oeerr Auber vnb nitKaufpeut pnb/bte nUdn bein^x^* ntgreid? 5u berauben boinen/vnb bid? vmb bie ©cabt $u bringen / ^rtl^cbc# ^verben peaucb «ewtpUeb tbun/ wenn pé ein mal eingewur^el«. r^wiotaug. -,|,erbenaud?aa|f^bem t?aufe/ basbu jnen ju einer yactorcy gebe ÃMP' ein fepung maeben/baraup pe bieb betrieben werben/wenbu bidâ^ ^â^ wmigpen verfeben wirp.'Vn bapclbtge bonnen pe woljcçunb alpblt;wgt; tbun/bteweilbufo vnbebad?t bipwaó bu tbunfolt/ bj bu beine Hlt;ïfb» bam bureb pe bebriegep.Ãbaó babc wir bir wollen anjeigen/mebrC ââ^^ iegtfd)on gefagCberppidHbalbê/bamitwirbirvei'wanbtpnb/beiW* von vnferenuïjen wegen, löenn wenn wird von vnfevô nuneà wegen tberen/ fo pubanbererÃtebteindOalrtbargnug ba wir bineinbó«bgt; ÿr«» Ãbe^xen / 5gt;awürbeaudgt;vonvnfertwegenalle Ãpeceveyalpbalbbinge^ tpruc. nbsp;nbsp;nbsp;brachtwcrben.2(.berbie trewebie wir bir febnlbig pnb inad^t/ bad vnö
'beiner bcrrligbcit ver lu P b^ber angelegen tp / benn vnfers eigenen ntt* çenbefà rbernng.
iOabcr eV^or aupgerebtbatte/ banlt;ïteimber König fehrberan^ 2^5ti!ftroit jeigbulben/biccrJingerbanbnece vnfagc/crwoltc/bcpen (ieinberuhe V* b â^ nbsp;nbsp;betten warnemen/ vnb er liep pd? eben bad temge bunden/wte pc. Ãgt;aö
m^ctu^** lt;c aber bie vnfem gebeten bette bad 0dn|fjii fangen/ were auf Peiner anbern vrfaeb gcfdgt;cben/ benn bad er pe bette vcrpicben wóUen/wiebe'/ de leute Cd weren.ÃDad er jnenbic0d)iffe liâibe/gcfcbcbebarutnbybamic bad ©dbt/ bad pc bradât betten/in bem I3anb b liebe/ wie er benttaUcn anbern KaufPeutben / bte in fein t7afenfAmcn/aud?jutbnnpplt;gf^ »nnb enbtlid? fügte er/pc folten für gewip balten/bad er weber ber viw nrorfît »»il fern/nod) jemanbd anberd balbcn/bicGOoren verffofjen woltc.'Vnan? lértbic pot# gefebenallerbieferantwort / bicfogarjuirctn vortbcilwar/warenbk can^*»^*^*^ ^^^^â^^â^^ nicht jufrieben/ weil ibn ber König auffibr bcger/ba6plt; tSarâ getbanbrttten/nichtantwort / bie vnfern vonCalecurjunertreiben/ vnb inen bafelbfl beiner banbticrung jn gcparren / babin pe benn fon* , berlicb trachteten. Tiber nichtd be|lo weniger waren pe fo red/ bad pt moren »er# ^^^â ben vrtfem in allen bingen wiberpgten/ fonberlich in ber ©pecerey bntoernoen cinbau^/vnub balfdbtgrberen pc öffentlich/alfo/bad pcbieSpeccrcy fauif tl» 0« alle an jich brach tcn/vnbfïcllcten pebcimlid) ananbere ort.âX)nnb bad öpewre^. xbeten pc ailed barumb/bad pegebachten/ bie vnfern würben bic lenge bad vmbtreiben nicht leiben bónnen/vn pd) gegen pc feçen / fo würben pcalfbann bilUehere vrfach haben pdyjn wehren/ vnb woltcn barnacb offcntlid) wibcr bie vnfern fcd?tcn/be|^n pe groÃen verlangen baffen/ :Kftrger?tt bamit pe pc alle vmbbrechten. Ã^enn pc hielten bar fur/ pc woltcn bap cuirait ver fclbig IdchtUch JU wegen bringen/ weil ihrer gar viel waren/mcht beim wc^wX^' ber^nfern / 3uch wupen pe wol wenn cd gefdjeben werc/fo würbe ber sn^cfa, ' König au ffjrerpttenjeyn/vnb bemühe ten pch pbr/bad pebad£anb* void an pch hengeten/vnb wibcr bie vnfern verhexten/ mit allerlcy lü* gen/beren pe pe vberrebten.
©all fec^ö vnb breiffigfl ^apitet
ó7VV3f ^itfem vmbtreiben/ bad bie (Doren brauchecen / vergiengen Ol J lbrey doonat / bad ber factor nicht mehr 6pcccrcy timbre be^ tommen/benn allein jwey ©chiffjulaben. ^affclbige verbrop sben -öberÃen/ benn ernarn bardup ab / bad bed Kóntged von Calccnc fwimb/z
»
-ocr page 627-§n gt;Meti. ' nbsp;nbsp;47
^lt;«nbtfctgt;4|ft ntd?t rtuffnebtig were/ vnb b^cl« ÆÂ» f^t^ wattefclntwd^/ « 1!®^*â^*^^»®/^«^ cm fold?e»i/bcy bem BUttur gUnb wcvcrtlfb/b46/wo §5«^âJ» P^4?t bbort fo lange jdt5» Cakcut verp^Uffen/vnb gefórd^t bctcc/cr Zvónigs t» ⢠^^i^***^ *«blt;w orten Bdn labungbetomen/fobetceerbkfrennbr/ S?iwï«» Wrtfft bk er mit bem Ãontg batte/Uflen ao^ feyn vu btt« an anbern portug^ÿ ®*^tm gelabert, 3lberweil er anbern ortfogroflenvrtBofBenanffgewen« *«f«« »«*^ batte/fo nam er pel? niebts an/vnb lauret/vnb wartet / ob er entltd? ^*â^^*Sâ pne labung erlangen mód?te. Wie er aber fabt / bae befjen vnangefet Ptn/ bie fach bod? nid?tfbrt woUe/febiefte er ju bem Ã^nig/vnb lie^/m r^trt : ^cwó(ïe wol / bae er bem factor jugefagt bettt/cr folte innere
5wertQig tagen fein labung verfebaffen/ Mun weren brey (ïOonat pot^^ Jttgangcrt/vnb er bette nod?nid?tmcbrbenn5wcy©d?iffgclaben/ba6 â^P' k«^gt;«â* bett er gcbultig gelitten/vnnb bett allzeit verbofft/ er folte fein labung betomen mógen. 3Lber ee beuebte fn / bee 5actor6 fad?cn lieÃen fid? ber^-^aÃcrtart/ba6erbarf0rbielte/ ce würbe ntd?t müglieb feynjuenbtlU ^tr labung 5p Bomen tn erwegung/bas / wiewol er verbeiÃen bette/es Pke feine 4rmaba vor allen anbernfrembbengelaben werben/ fo wer/ ^eerbofbcigentlid? beriebtet/ baebieClOorenvberbiefenbeó Aónigó J^kbl vmb geringe Wabr ein groÃe an$al ©pecerey gelaben/ vnnb ed ^lt;tbirt fiegewóltgefd?id't beteem^Afe Jbn herwegen/ bae er bebencBen '^oke/bae bie jeitfdjon Bommen were / bae er wibernaeb Portugal Joeyfen müjle/vnb wolte ber fachen ein enbtfebaÃx machen/ wie er ver^ bette.
Wie ber Kónig biefee vernommen b^tt/fleUet er Ãcb/ale ob ee /bk
Ubr wunber neme/bae vnfere ©ebiffe noch nicbtgelaben waren / vnnb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;
S^b 511 antwort: Ãre were jm febr ky b / bae ber vnfern ©chiffe noch nie Sekten weren/âVn er Bonbte nicht gkuben/bae bie (V^oren vber feinen ^reblbie©peccrcy beimlid? auffBauÃren / vunbftc hinweg febieBten/ ^ttten Ãe jn aber betrogen/fo folten Ãe ee gróblieb büÃen/ âVnnb er Iie0 oen Vrtfertt ju/bae Ãejnenbic ©chiffe/bie Ãe mit©pecerey gelaben bn« ten nemen folten / ibocb/ bae Ãe ee f bnen bemalten |o viel aie ee ÃegcBo|B b^ttte. 5)iefce gebote würben bie (^oren aie halb verflenbiget/ biebe// ponog«# Ãttten obn bae anbere nichte / benn bae Ãe vrfach mochten bnben/ Ãd? icfccvn» S^enbic vnfern ju Wehr 511 jlelkn. Dnb berbnlben lube ein fürnemer ^^X«?/ ein ©d?tffoÃxntlicbmitalkrky ©pecerey vn2lpotecBerey/ Xânb o«alt;i^«», ®lt;nnit er bie vnfern bcÃo mehr erbiÃiget/bae Ãe ee nemen / fanbeer ein J^tS/bae er bem factor burch etliche (Igoren / bie er mey nte/ bae Ãe bee JActore freunbe weren vn auch burd? etliche t^eyben tage lieà : Wenn baÃiihige ©chitf nicht nemen / fo würben vnfere ©d?tffe nicht 511 là «' vberBommen rönnen.
î)ae gkubte ber factor/vnb lieà bem -ÃberÃen fagen / wee ihn bie vnb tOeyben berichtet betten/vnb er hielte ee auch barfür/ï)iegt;
K^âz3^^^^^tnnberÃ0nigvon Cakcut erlaubetbette / benlt;V5oren ^â¢eSpecerey ^unemmen bie Ãe aufgelaben betten/fo folte er b$©d?tf ^b^mmen, ^ber ber lt;gt;oerà zweifelte obere tb«nwolte/ wiewolber ^^ttigbae jbenige/ bae ber factor an^eigte / juthun erlaubet bette.
'?â^*^ erben 2lt;ónig Banbte/bae er ein vnbeÃenbiger UOann Æ vnb ^^Ãc/mwaepracticBenbielt;V?orenwaren / beforgter/ woÃebaene^ portn^a/ â»^tbe er bie dOoren fehrbamiterjürnen/vn Ãe würben Ãch mit JjJ«^/*^ jee Könige vergünÃigungaufwerffen/'Vnbife antwort gab er auch w J actor,3lber beÃen vnangefebe / erföchte jn ber factor nachn^tk/ boa
-ocr page 628-^((iört« ter antern ©cÃîffwtiai
bÅ trbos 6(bi(fnemm folK/vnb piste: TOo ets niefet ebete/fo »â⢠^ lt;0 bon 2^óni3 4ii^ Portugal ju fd^nben Bommen. 2^6 aber ber ^^^9 bnrnulfbcflunbc/bnd ere ntd?t tbun woUe/vnnb fid? offetunle^^P ^^' erjeUen vrf4d?cnentfd?ulbiget / Ugjbtn bod? bevJunctorfobc|1^0^quot;^ mnb proccfltvee fo febt* gegen ibw / bne erben fd^abenber bem ^^^J» b4r4U^enr|lünbe/bej4lenfolre / bne er enbtUebfetn willen bAVjiâÃ^^' wiewol es im gar jugegen xowl vnnb fd?icBet berbclben ben i^. w3 ^^ cembrie nn bas 0d?itp vnb lief? es ben/enigen bie barmnen Warenart jeigen/bas pc vermag bes ge waits/ ben er vorn König ju Calecut bef te/nit von bannen weicbewolten» ^ber fi^olten nichts braujfgej^jJ' toort»ö«i« âVnnb.barumb He^ ber 4gt;berfl mit feinen Jagfebitfen/ biemit (BefwOQ fenoev mo# wol barjugeró/lct waren/ bas ©d?i{f weit erbinber in ben laufen pb^ renQd?iff t-tW*
fi^i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2lls bes Schiffs t^errbaflèlbig vernommen/ jeigteers ben
renan biefrewetenfid? febr/basbeein vrfach / wie bebegerten/gegetâ »enenofe hie vttfern betten/bas fe fich /re fonbe erbUren mód?ten / vimb liefte» fff gl?«?** lt;^h5^ulb auf /ren tOeufern/ vnb ÿengen burch bie ©tabt/ vnb Blugte® p^effin. nbsp;nbsp;vber bie vnfernbey ben/enigen/bie fic fd?on ju /brer bülff berufen bu^
ten. ÃÃa bub bas volet an wtber,bie vnfern ju ruffen vnnb auffrb^tbâ' ju werben. âX)nb wie bie (^0 o ren bas volet alfo bewegt bnttenMilt;Jj5f^ be (tracts ju bemK6nig ju/5gt;a war ber/enige bem bas ©chi/pu jeun* be allbereit/vnnb tlagc vber bie vnfern/bas be /hm fein ©djift vorb*«* ten/ vnnb fagt : ©ie betten fchon viel mehr ©pecerey vnb ^Ipotei^'t^ bonn^ geUben / bennbie wahr wertb werebte be mit bd? bracht betreu.
/f^ I^^l^ Iftf bel? nicht benügen/ fonbern fie gebechten wie ÃDieb vu ^«ââ* rUgr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;berCbie fte benn wcren^alles ju bd? ju jieben-Dnub bie (V^orenbie vur#
ju tamen/bniffen/nen folches bejtettlgcn vn batten ein gvofgefd?^ vnb legten ben vnfern vielanbere bing auch ju/vnb gaben bem2^o^â3 alle fchulb/wcil er tue erlaubte in feinem Königreich (till ju ligen. 1^â begertenautfsbcfftigfï/baser/nenwoltcjulafcn /basbebufeh*^^ bie/nengefd?ebenwere/red?en möchten, ^nb wie ber König ein ctelmó tiger C^Oann/vnb bey bem tein glaube war/erlaubte er/neu/pu' an ben vnfern jn rechen.
^a bie (^Ooren biefes erlangt batten/giengen be alfbalb fallait/vnnb griffen ju ber Wehv / vnb liefen mit Kotten wie bie vu {innigen 'Cbierer burch bie (Bafen / (tracts ju vnferer 5actorey 5^y war mit einer (V^awren vmbgeben / bie fo hoch war/ als ein (I?auu 5â* pferbe/vnnb mochten befmals vngefebrlidpo. portugalefer neu feyn/vnter benen bruber iOeinrid? vnb feine (V?ûud?c warem^ pörtngdi hie vnfern hatten Bein anbere Webr / benn acht 3lrmbröftcr/vnuP g SîvmbS Kuppen vnbKavpier/Dn ba be meretten bas bie femb ramen/ lâlt;H gj, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fie alfbolb an bicCl?ür ber ^actorey/ vnb ba be wenig flt;iubgtgtâ^^â ,
faben/meynten be es weren nur etlicheClOorcnbic fd? gegen ft worfen betten/vnb (telleren bd? jurWebre vnter bem ^bot tuit Kappen vnb Kappieren. 2lber ber 5einbe jal wud?b alfhalb febt/ * bie vnfern würben mit yiitfchen vnnb ©chefelinen/vnnb anbereu v glctchm gefchof / bermafen geeng jtiget/bas fte es nicht erleiben tuâ ten.iÃa befahl ber factor/man folte bteChürjuthun/ vnnb
«feben mo von her (^Ouwer herab bie 5cinbe hinberbd? treiben/ vnb blieben ptu ti getöKut. von ben 5einben/tnbes man has'Chor jutbete/ tobt/vnnb bie vui.
Bunbtenbas xrhormitgrofer noth jubringen/ vnbwehreteu uw^^y
-ocr page 629-s» '^übiïiî. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4S
y^Mlfo/brts (brtr »14 verwunbec / viinb vkr tobe geftbUjot witvbnt.
fliegen bi« vewunbeen fo wol ab bic gefunben ab bnlbanffbtc W4wlt;v/btc vmb bic ^act0tcy bcvunib gienge vnb ntevnfen bic Jfcinbe ^itben^lrmbrüflen bmberp^ ju treiben/ mb fet?offen biefclbigennb, 4bcr bie ^cinb bótten pd? bernuiffèn gewebvet/ bas frev anjufebenwol nort»«« ^vtun 1 ent waten/benn lt;0 funiktcn pd? viel naiven nud) bnvju / ben Kfet Xcro# Weten ju bül|fe/ vn flürmeten Alle mit cinunbet vnfere ^uctovey bcfK nbsp;nbsp;9«f*üw
pS/^mit pc bievnfem ju boben flieffen / mb buó t^nup nuffpc wüvf* *â*â KM.©« Altree Corren baf^elbtge fabe/bad^te er wol / er würbe fid) niebt ^i^webren tónnen ce bAmen fut ben ron ben vnfern/ bie nuff bem (Deer
Vnnbbuinit er ihnen ein jdeben gebe/ liep er Punier »feeaCow «iuffnebreu/vnb fo bulb bie in ber 5lot buffelbig gefeben buttett ubne/ e^p^fi J«6fnenuls bulb wuÃte were/ vunb ber ^bcrfï'wurbfebvvngebultig Mber/benn er lug int ^ettb trunct/ vnb buitte bee tugee jur ^ber ge// wpett/mb burumb bunbte er nid)C belffen. Ã)ocb befahl tv 0uncbo bc portuor«* ^bour/buó tr mit ben bleincn ©ibiffen/bie bey bev3ttnubu wuré/ bu// lt;^â«i^jquot;âc« bm fuhren folte/ bue tbete er uueb/vunb b^tte feine Ctutbc mit fieb/ bie ^èifl^^*â ^lt;trctt gegen ber 5tinbe menge nidges ju recbnen/l^nnb bu ©unebo be tbour bujfelbig fube/burffte er nicht uuffe Cunb homen uud) bty wek ^entttiebtunp lunb fubren/benn erbeforgte peb/ btc^ttnbe »uód)rtner/ ^â^nin 3Hmubicn vnb '(Tonnen fuUtn/vnb ihn fungen/Dnb pe blieben fb weit von bem Cnnb / bue pe ben ^cinbcnnicbteleybe tbunbunbten. ^nb bubie^tinbefuben/bue pd) bic vnfern fo weiblid) webreten/vnnb vÃS pe pe nituup ber (V?uwer treibenVunbeen/ wurbenibver felcngtr fe »i^^br/vn bu6 ebet f neu und) not ben bic vnfern bruebtt jrer viel von bcr Lawren beruh vmb / vnnb burumb er jórneten bic yeinbe noch mehr/ aio time ^â'b briegten rnebr lufl/buô fie bit vnfern ullcfutnpt vmbbringen mod)* ^tt/ynb lieÃen viel Inflrumentbringcn/bici^Ouwrcnbumitvmbju* â' KoÃen/vnnb pc flieÃen tin grop flócf burun efn / bue ce ein greffée Iod? ^od) mocE ^â^irb/wcld?có bic vnfern feine wege vertretten tunbten/bennirer wur ai^wun, Juwenig / burjuwurenfrer viel mit 5^litfd?envnb^ogtnvcrwunbct/ ^fd?ncyeten ule uuffPe. 2116 pe nun fubtn/ bue pc bie 5einbc vonber ^â¢Ã®wer trieben/ woltcit fie nid)t lenger wurten/ vn ebeten pd? uup bem ^âïnpburd?cinpfortbiegicnguuffbue wuÃcr/vubnicyntcn/pewob f^ttinbie ©d)iff entrinnen / über bie 5eirtbcverlttffcnintnulpbulb ben ^Wvnb fd?lugen uuff pe bermuffen bue 2lirce Correu tobt blieb/vnb pomrdft^ *'^f«mmu/C6 blieben ber vnfern xo. mit tobten vnb gefangenen / xo. tu« id» ^*uo* y^tuburuon/bicfprungentneCIOccr / vnnb wuren fd?onbnlb tobt/ f«^ *ââ*ââ Por ule pc verwunbet wuren. Dnbvntcr benen wur 25rubcrl0ctnricb 'ââT 2l.irc6 Correu ©one etner/von cilff Juten/bcr benn uuffbiefc punb ï'od) lebt/vnnb bcifl 2lntbottiu6 Correu ber but ftib bcrfclbigtn jeit In »nthoitf#« J^bia vnb unberpwo vilKttterlid?er tbuten getbun/wie inbem vierb« Co««h i^^^i ^ud? wirbtungejeigt werben. Dnb blfc alle wurbeninvnfereblei^-*^^®4gt;iffcgcnommcn/vnb wiber uuff bie 5lotbrad?t.
©40 fteben vnb bveifffgà Zapftet
Ce bet Oberfî biefee vernum / wurb er fehr jornig / ntd)t allein â^jbutumb/buô bic vnfern tobt blieben wuren / fonbemaud? berbub bcn/buó er fubt/wte wenig fm bue grop gefebend'/ bue er bem ^61 n^3brud?tbatt/nuçete/îgt;urjw bbicnfl/bê erfmgetbanbutte/bjer bue Ãepiff
-ocr page 630-^iftortd kv atikni ©(Ãtffung
ï no renew ÃÃvn«.
UffenZ Zud) baamp; er fd?on brey (Ãonat lang Ãgt;4gcTvcfcȕ/vrtÃgt;n»d?t»««bt bettrt jwey 0d?ttfgelassen b« rtc/ vnub w w|îlt; nt^c/ob er anbcv|5 wo ^®* bk übrigen 0d?tffc Ãbung würbe bekommen twijnen / ben er beprgw m^n Wörbe es jn Corbin im nid?c vergönnen / bee 0d?i|fe bnlben/W^ er genommen batte.Dnb bn,er biefee allee bebnd?t/ vnnb bne fo wenig vrind? gewefen / etn fold?e groffe verrbAterey nn ben vnfern ^nbegebw nnm erlmför/Ãd? an bem^^óntg vi red?en/wo ber.Kónig ntebt efw^âgt; ein encfd?ulbigung gegen fme/ber begangenen banblung bnlben/ wenbete / bennerbette |ïd?mltbemfelbigennod?jnfriebenfïellenUP fen/bamtt er labnng bekäme* 3lberbem^óntg wargarnld?tebrinnb Sme^t* nbsp;nbsp;P^ 5« entfebnlbtgenz benner batt felbfï ein freube an bem Wenigen / bue
fè»ltwWlt; bic ^oren ben vnfern bewlefen botten/vnb lief? alle bte Wabr/
ber ,^accorcy fanb/annemen / btewar W0I4000, Croyfaben / baelK/ 40000. ÃJucatenwereb / barju alle bic vnfern /bte nod? lebenblgvnter Borfug«^ Ãgt;en tobten funbenwürben / gefangen nemen / wlewol (te belftlgver* Ufev gifanfi wunbet waren/ber gefïalt/bae frer etUebe bemad? ffurbem
Dnnb aie ber 3ber|l fabe/ bae ber gan^e tag vergieng / vnnb bw Ãontg von fm felbjï ntebte tbete/bleite er ratb vber blcfe fad?/2gt;lt;ïfewjf warb bcfd?lof|èn/man folte ben bod?mut bê man gelitten bet te / fo baP reeben/ben wo man lenger wartete / fo wörbe man bem 2^ónlg ber wen geben/feme 2lrmaba jn röflen / bae wörbe Oebemaeb blnbcrn / baeP« (ld? nld?t fo wol an /m wörben red?en bónncn/ale 511 ber jelt. Dnnb ba vot^ rf gt;nbsp;fold?cóbcfd?lo|fen/röllctcnftlt;bblevnfern/ vnnbwoltenjebengrojr^ hri%?Micii ©d?lff/ble In bem laufen (lunben/nemcn/ In benfelblgen war eln grojj« jcijen A?(fF. an5al ÃDoren ble(lelieten fd? er(llld? ^nrWebre/ 2lber beden vnange* feben/fnbren bte vnfern an fie / vnb (Iritten fo welblld? mlt (nen/boe fk ben eingangeinbetamen/vnnb erwörgeten jbrer viel / vnb bic vbrig^ fprungcnjumtbeilln^CÃeer/ bte anbern verbargen Ãd? in ben 0d)ir jVfarnoven few/beren würben etlld?c gefangenbie lief ber 4gt;bcr(ïanfd?mlben/b4^ Vort portui (telnvnfcryiotbclffenmuflcn/ waóln©d?l|fenj«tbun war. Ãaiefeinse«« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*xgt;nb aló bic Vnfern blcfe ^orifd?c ©d?lffe erobert batten fanben
fange». nbsp;nbsp;^^ etUebe 0pccercy/vnb anbere f ódlld?e Wabr barlnnc/ble verborgen
»KV leic^ ware/vnnb brey ^Icpbanten/ ble lief ber Oberft |tcd?cn / vnnb pbonfengw )«m vorratb/ vnb lief blc^^Oorcn/ble vmbbommen waren/ jelcn/bere fd^ud^rer. f^^b man mcl?r benn Ã00. âVnbba ble Ãd?lffaufgclaben waren/wn* leSd;8 ^é fe vor ber ©cabc/ vor viclee volet g augen/ verbrant, lönfelbig wa biinamp;evtulo ju anfang / ab ble vnfern mlt ben (lOoren fïntten / auff bao nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Uulfew/ben ©d?lffcn 511 bülffe / vn tarnen aud? In ^Imabicn ben säen f4?ifrren 511 bólffgefabrett / 2lber barnad? burfften pc fid? bod? vor 'â^1^^ Veebwut. (5cfd?öQ ntd?t wagen / vnnb war benen auf ber ©tab t cln ^â*r'^ p u« blng JU feben / bae jeben ©d?l(fauffein mal verbrennen/ vnb jn *^* werbenfolten / ï?erglcld?cnwar cóaud?bcm ÃonlgeingrOjjd'V brief / fonbetltcb vnnb nod? mebrbarumb/ baóerteinerctfungtvâ tunbee.
War fbnen nun blcfcr tag verbrief lid? vnnb crfd?rcctlid? (ówaredberfobenbetagno^ mebr / jbcnnbcrxSbcrfl/vngefeff 9 anbem/bas er ©d?lffe verbrant batte/llef femc©d?i(fc ju naebr P . beanf lanb/ab er bunbte/föbren/fe eines etwas weit von bem ^Sf^jjf vnb ble tlclttcn ©d?lffe vorher/ bamit jïe an bas griffe tbeH^^'^^rjn kommen machten / vnnb bub gleich bes morgens an/ *^**^^^^^^j^^ö^
-ocr page 631-5« gilbten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;45gt;
®«flt;bû ç burd) bk tXnf« jiiftbicÃcn. ^«bk Æetnbe b«« fabett/vnb b*t^ ®ic»nfcvtt fo nabe «m Unb waren / feboÃen pc gegen Ihnen wir erUc^em S^^^'tnjctïCÃefchóQbae Ãebatten/tbetenlnabertetnletb/^tberbfcvnfe// /^ V^*^^n|ttenfchrv»ei/blt;nnwieÃetnber höbe waren / tbeten btc vn// K^n rein fdjijà vergebend/ baà viel ber^embe pelen / vnnbbarumb wh ^ cSSL ^nt Ãc jit j)(,. Ãtabt/vnb vnfer (Defebâç tbet ein febr groÃen febaben /(b an Iren (Ãoctebeufcrn alö an ben anbern / vnb war bte forebt in ber
» nbsp;nbsp;nbsp;^^gt^oÃ/baÃauch ber2lt;óntgfdbjlfetnen palafl mulîverlaÃen/ Ãeb auà ber Ãtabt tbnn / benn vnfere Bügeln fuebten jbntn feinem 'pennteb/vnb warb 5« necbfl bey jm ein natre/ ein gro(fer iOerr erÃbop Kn/vnb eilt groà tbeil vom palaflaneb vmbgeÃboÃen/ 3lber biefes wé'/ ^t nicht lenger benn beÃelben tage/ Jgt;enn bee anbern tage / wie bte vn'/ à öSSâ K*^n bie Ãtabt wiber befcblojpn/licÃen Ãd? 5 wey ÃebiÃ^ (eben / bcnfelbb mis p«Ufî. pP^^^^Sfenbievnfernnad? / vnnb bad machte / baÃÃe auÃTb^reten^u hhieÃen. igt;icfc 5 wcy ÃebiÃVnld Ãe an bed faÃend it^abrt Barnen/wurz ®jn Ãe vnferer Ãv-biÃ^innen/vnb gaben alÃbalb bte Ãnebt. Ã)er 4gt;bcr(B 'ntcjnenmttbcrganQcnyiotnacbbiÃgen^onbaratteCbad ijl eint^a/ Jonö«x«»e. hnnabebarbey gelegen} bie fiU?vtenÃe au Ãe lanb / bey Ãeben anbere S*^o(re ÃebiÃvbieaueb ba Ãunben / vnb famleten Ãeb alÃbalb ein groÃe â¢n^alc^Ooren/biefelbigen^wuertbeibtgen. 3lber biewetl vnfere öchiÃT JJ^bt fo nabe and lanb Bommen Bnnbten/Ãritten Ãe ntebr mit (nen/vnb ®crOber|llicà Ãd^anberraebt/bie er 511 Calecut geübt batte / begnti? S« n/vnb weil ed fd?on fpat atiÃd 3nr war/gen Portugal jufaren/ fuhr ®â^Slt;nCocbin/vnb wolte febcn/ ob er bafclbà labenBónbe/ benner war codS»«. ^*01 beriebt/baà bafdbft mehr pfeÃxrd werc/benn $u Calecut»
©40 dc^t Wb breiffigà ffapUet
QV^ernunalfo fortfubve/ÃengerauÃ^bem wegjwey Ãcblff / bie ?^wer ®W hatten bte dOoren verlaÃen / vnnb waren vor ford?t ber vnfern^'^'**â^^quot;* barauÃauÃd lanb geÃoben vnb aid er ein wenig Keià /ber bar/z
quot;â^ncnwar/auÃgelabenbatte/licÃer Ãe verbrennen / âPnbvon bannen gbrev fort / vnb Barne ben 24. tag Ã)ecembrid gen Cocbin/btefclbige Co^im ^t«bclÃin(V?alabar/i9.mcihcnfcttCalecutgclegen/ttacb (lOittagju/ 'âubvmbj.. grab bcd Xlfquinoctiald gegen lt;i0itternacbt/ lengeÃetned {f^^^E? Mlt;nben waÃerd badbafelbà ind c^eer IcuÃt / bcrbalben bie Ãtabt m co^m.
^ ââ^^^ *^** JnÃlià vnb ià febr feÃ/benn man Ban allein bürd? etliche I^liÃvnb enge weg brein Bommen. Ãiebatein guten groÃen vnb reb ^«Hpafen/ben macht bad waÃer vor bcm ort/ba ed tnd (V?eer leufft» vmbligenb Canb ià fümpfÃg/ vn bat viel ^nÃln bad Canb tregt â^â^â«gerky eÃenfpeiÃ/aber wad cd tregt bad wechÃingroÃer menge/vn
Mt mit viel bcd?cn wol geweÃert. Ãbie Ãtabt ià eben gebawct wie Cale;â
cin/vitb wohnen Peyben vnb (Vroren ba/bie Ãnb frembb / von viele or^-ten ber/vnb trefÃiehe KaufÃent/ vnb waren jwen vnter fnen / bte hat# ^^â^»Ãvn jwengig ÃduÃ/ben ed bat viel pfeÃerd im felbigê /ianb/ Wbaà bad meiÃetbeil bad gen Calecut Bompt/ baber bralt;ht wirbt/ nbsp;nbsp;. â¢Ãber weil mehr AaufÃeutjn Calccut waren/ vnb von anbernorte Ãd? c^ö?
babin famleten/war ber Pafen reicher/vnb mehr befucht / benn ber Cochin, tber 2lt;0ntg war ein Dey b/vnb hielt eben bie gewonbett / wie â^W^^'^^cut. ^d war ein armer Perr/batte wenig CanbvnbCeut/ »nbborÃt in Beiner Ãtabt nicht munden laÃen / vnb bie Könige von i Cochin
-ocr page 632-^ifwrta ber andern ©^tffung
e^mWfnl Ãeà Königs »n Cnlecutr P4VMS,
Coebtn w^ten tn grolpv bienflbartctt vneer bcm Könige von CulcvUtZ 00 o^c ein newerÃontg^u Calccut würbe/war ce bie gewonb^if / ^â'B »SntgfnCo* ^ 5** Cochin feinen einrtte ebet vnb façte ben Aónig ber ba war/ ab/vn nam bad Hanb eynmb jïunb bey jb^n ba6 Ãonigreieb bemfelbcnw tgt;cr jugeben/ober nicht» Airs war auch ber 2^ónig von Codein fchulbij,^ wenn ber König ju Calecut pareaö hatte ebad beift au|f JnbUnihbe jprach/wenncinKontggcgettbcmanbernjufelbjeuchCmttju^icbc«â ^uch waren bie Könige von Cochin / fo wol ab bie Könige von CaU» cut/verpÃiehtet in bem gcifHid^en 4gt;rben juflerben»
3odo«lt;
2tl6 ber 4gt;berfl in biefen Pafen kommen war/ legt er pd) fampt Ãh ner ganzen ^totauffben Sinder / vnb weilet ben Cafpar nicht borfjicc von fich fehiden/bottfehafft ju werben/benn er ford?t er mochte h^ ^^^* lauffcn/fchicfteereinen/mitnamen^VOichael Jogue hinweg / ber trat ein I7eybnifchcr pilgergewefî/bie nennet man auff^nbiantfeh Jogin/ vnb hatte fich au ff vnfcfe5lot begeben / vnnbwarjumCbriflen wor* ben/tmb fagt er weite mit in Portugal / vnb ber 4gt;berfl lief fn tauffenZ vnb neunte in mit feinem reetnen namen (V^icbael/ vnb mit feinem 5wgt; »«t^^ftU* namen Jogue/wiemanfnbenn$uuoraud) hieffe. iDenfelbigenfehid^f pn o«n ä£ rtun ber Oberfî ju bem König von Cod?in / ber faget bem König allein ntg von Co? was ben vnfern ju Calecut begegnet war / vnb wie ber Oberfî vielerlei *^â» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Wahr hetce/bie wo Ire er gegen anberer Wahr bie juCalecut were/vet*
baufchen. Wercaber bcrKonigbeffcnnichtjufrieben/fowoltervmb hargelt bauffen/vnb bate m/baf er fm entweber vmb (öclb / ober gegen anberer Wahr/auffvier 0d?iff labunggeben wolte.
5t)cr König antwortet brauff/ er were feinet anfunfft in feinem »Snfgut Co iOafenfehr erfrewet/ vnnb bette vielen bericht gehöret vonbcrvn|evn djintfioen erbatbcit/bapffertcit/vnbmannlid?Beit/vncr hieltcbcrhalbeuxuclanfî ftrn^fnJSt Hlt;/wU ct bcuu lu bünfffigcm erfahren folte / vnb et wolte fm bie 0pcee^ â nbsp;® nbsp;® ârey votanbere Wahr/ober vor (Selb/weldxö ihm am hebfïenwetâc/f^l^
gen laffen/Dub et mochte ohn einige fotgl2eut auff6lanbfd?icfen/bte bie hanblung/wclche et begett/ verfchaffeten/ vnb fchidet alfhalb jwen ©«fek». nbsp;nbsp;anfehenlichcr (VbÃnner ju (Beifein ju bem Obetfien / mit bem gebing/
baf er fic f m alle tag vetwediffeln / vnb f hm anbere (chief cn wolte/2gt;enn wenn fie auff bem (iOcer effen ober trinef en/ fo burfften fie nicht tribet vor ben König bommen.
lias Ãanb Cochin.
pdttufleU^ fit wol ent* Pfannen.
Ãber Oberfl war wol hiernit jufrieben/ vnb hielt eö vor ein gnf jn* chen/baf bet König von ihm fclbft bic jwen (Betfel gefchief t h^tte / rno portugak* fd^tcfctalfbalb (Bonfalo (ÃilOarboja/bet Slires Correa 0d?rctbcrgc^ fev tvenc ââ«ff ^gp.|| wat/baf et factor vber bas icnige fo er laben wolt/feyn foltZ gab im Cotemi UOatono vor ein ©djreiber 511/vn lt;ÃOabcira ÃDnUngw~ jum ÃöolmetfdKn/vnb gab in nod? vier vetbannete mit / bie folmt a W fie warten/ vnb in bienen. On ber König vername baf bet Jyactor a«n lanb bam/lief et in butch ben 0tabtucrwaltet / vnb anbere perm vo feinem tOof/empfangen/bie führten ihn jum König / ba fanb d/ M / gleich wie bet vnterfdeib jwifdien bem Konig von Calecut/ vtihbin J bet Kenten vnb einrommenó halben/wat / alfo wat aud? ges fïanb gegen bem König von Calecut fehr vnterfehieblid? / i^*^. Icin mit ber f leibung bie et an hatt / fonbet auch mit bem gtf^,*â^^^ 0aal/ba et innen war. Ã)enn es war nid?td btinnen / betm bn w b wenbe/vn ber König faf auff (laffeln/ bie gicngen tinge v»^hcn nbsp;^^^
wie bic ÃCheatta/ober 0ptelh Aufet vorjciten gemacht ge weft/ â'ââ*J^J^^
-ocr page 633-Su gilbten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;So
'^lt;^lt;5 Cent bey pd). s0cv 5lt;tctov vbemnwovtet |m von bes Oberfren resell ein (öcfd^crtcb bac war dn fUbern wd^ Werfen voll ©afl^van/vn paKtug^^y^ ^ftgvolpn filbcm Seeber voll Kofenwaffer/ vnnb edtdx Coralien jtn^/ ^tprefenne* wn/bas cmpfiencj bcr 2^óntgmttgro|Jènfrcubcn / vnnb bandet bemJjquot; i^cac?» â öberllcnfebr.Dnbalöerdnwdlmttbcm^^tctor vnbXlorcnQcn^lOo« â^^â â â^lt;no gerebt batte/fcbldte er (te w dn iOerberg,
2Hfo biteben (Bonfalo ©tl / vnb Corenç (V?oreno auff bent lanb/
1«wpt ben ÃÃoltnetfcben/vnb ben vier anbern / bae waren (teben perfo wlt;^tt$u(ainmen/bennber4gt;ber(lwolt(rer ntcbttnebrauffelanb la((èn/ ^«mit/wo (nenetwandn fold? vnglud ^uf^wnbewie^u Calecut/(e we^z âJi^rjrerweren/ie geringer berverltiff and? were / aber matt betete (id? ^^ftntd?t$ube(orgen. 5)enn ber Ãontg von Cod/tn waretnfold?er wann/bey bent man alfo guten glauben vnb trew fanb/ab matt/rgeb nnbett folte/Dnb bae erzeigte er/tn bem / bafi er bte vnfern fo wol btelte/ Ãob öee »Ju ^nb (neu gar geneigt war/vnbaud?mitberverorbnung/ bteerntad?t/ Ã?^â oamtt bte vnfern $ur labung bommen bonbten / benett er benn burd? bte jdnejTlic|5{;cif^cn laben / Vas tbeten aud? bte feinen mit fo gutem wtk «tt/viib (o groÃem Ãeià baf^ es Ãd? anfebeu lieà / als obe ©ott alfo verz bengete/ baà man folcbett baufd?mtt Cod?in gegen Calecut getroffen vd:te / bamitber bdlige Cbriftlidx glaubin pubienbergcflaltauÃge^-breitet/vnb bed 2ióntgó von Portugal ftanb ait Xctd?tbuutb gebeÃert ^wbe,w:c fold;eö allee benn gefcbcbenifl.
^040 neun vnb breifftgjt gapireL
^öber 4gt;ber(lin ber arbeit war feine 0d?i(f julaben/bamen $wen
lubtaner/bie ergaben Ãd? fb»«/ vnb fügten Ãe weren Cbrtftcn/ vnb weren aufi einer Ãtabt/mit namen ©rangalor / burttg nabe bcy ^ _-.j^, ^od?ttt/vnb weren 5wen©ebruber/vnb betten willcne mit (m in porz nbsp;nbsp;nbsp;quot;
^^â3^5ufabrcn/vn von bannen gen Kom ben ^apÃjuÃbett/ barnaeb sen Jerufalem jumbeiligen ©rab 5u5teben.*X)nb als fic berOberfî fraz
9tc/wa6 ©rangalor vor ein ©tabt wer f Ob allein CbriÃe bt innen wo
ren/vnb vberbae/ ob Ãcbic©ried?tfd?enoberK0tnifd?en Ceremonien ^iUtêr^lntwortctfm ber Kruber einer/mit namen Jofepb / baà ©ranz Religio in 9«br ein groÃe ©tabt wer/vnb leg an einem waÃer in beut ebnen lanb/ Grangaltr, ^â^Ifelbig Helfan ctlid?en orten vmb bie©tabt / vnb were allerlcy void brinnen/etud tbeiU Pey ben/vnb eind tbeild Cbriflcn / neben einer groà Ãuan5al3üben/bteaud?bawobueten / biewcrenabervonfebermann Hr verad? t/vnb ed weren flAtigd viel 2vaufÃeu t/von ©yria/ Egypte/ Perfta vnb 2trabia / ba/ ber groÃen menige pfefferd halben (b ba wert»
bte ©tabt were vitter etnemS^ónig/bem bic Cbrifïen/ bte bafcibjï uttb/jftrlid?d dn benannten'^ribut geben/vnb wobnecen an einem fonz ^â¢rltcbenorc/ba betten |ie2^ird?en/ wie bie vnfern / auÃgcfd?eibcn / bad reiner beiligen Silber brinnen weren/fonber allein Creuse/Ãbicfcd were SeJJ^^e» ^d? ber brand? nid?t / baà man ©loden ba bette / fenbent wenn bie tn^Kansiiii» Prtefîcj bad âVoid juin ©ottedbienflbaben wolten / fo hielten Ãe ber ilt;âr*
dewoitbeit.Ã)tefe Chriften betten dnen^apjï/ ber bette ix,Carz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jquot; ^Al/i.prttnrtveben/vnb dn groÃe an$al^rt5btfd?o|fe vnnb ^tfd?off ^^'â'^â ^^^'^^*ââ^^ vnb wobnete in 2lmtenta vnnb bafclbà lieà Ãd ber ^iÃboff Oâ?©rangalor weiben vnb er were felbfî mit ctnem^ifdioff / ben ber gewdbetbette/vnb/mben priefierorben geben/ bajclb(ïgewe^
t # nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;flt;»/
-ocr page 634-^tfwttaberanbfvtt ©cCiffttng fcn/'Onbbtc gewon bete MeUcn bic anbevn Cbvtjlcn in jinbirt vnb ^**^ io rtueb/mb jr^apfl nennet fid? Cntbohcinn/ vnb tbeilte bie ^t{lt;blt;gt;U in btc ©r Ab re an fi fetna gefallene. Dnnbbtevrfad^bali fie ein Pdpatus ra- bitten/wete/wie lie barfüt bidten/ bafi 511 bet jett / ba 0. petet $« ^^°â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tioebw gcwe|T bertc (teb 0imonio (ïOagt tetjerey $u Kom erbeben / ^*
bette man in berfelbigen vr|adgt; halben gen Kom bevnffen / b4^ et /« febanbennweben / mmb bteCbtt|fenbnfelbfl fletcf en vnb trollen
Cbiifîb^jo: ©Uwb »t 2lniunirt.
6. petere btebenntttgroffcmngll vnbtrnbfrtl weren» Vnbabervon^ntionJ*® ^Ã^r d^*^ bette rbct|cnw0llcn ba betteer/bamttbie-örientrtUfd?e2^ird? niebt®^ tu « locpw. ^^ j;^ij.(^|| were/etnen 0tartbnltcr ober X^ienrinm babin Sefc^t/ vnb nneb 0. petere tobt were berfelbtge 0tattbrtlcer^ap|l blteben/vm^ btc nnbern bte /m nnebBommen/ betten fieb tn 2irmenta geb^Uen / mw bem bie (iOoren 0y rmm vnb Kein 3|iAm eingenommen betten / ïxnf Armenia were nUjeit bey bemCbriflltcbenlt;5l4tjben bliebe# / vnnbib*^ â^npfl würbe von $wó Iff Car bin A len erweblet.
Gfccktttf» Ãvweni».
if 6 fagtaueb UOarene paulud von bicfem Catboltfebcn^npl^b*' ber befebretbung 3rmente/ ba er fpriebt/ Idaf zweier ley Cbriflen in 3lt^ mentafeien/eineo tbetl^neflorianercineö tbeile Jacobiter / vnb mnn nennet Iren 13ap|l ein Jacobiterbas ifl biefer Catbolifcber^app/von bem btejer Jofepb fagte / ÃJerberidnetbiefen-öberjïen nodi belfer vnb Cetemoniin nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^P 5^1 (örangalor prieftcr weren/bie weren nid)tblt;fd)orenwie
fc« Ste 2\iijgt;s l»«^»«^?*â*
Ãe^engn/Ã Oet ILcbun.
0« pnefJer» btc vnfem / ©onberit fte betten allein oben mitten anff bem t?ä«pt lt;w wenig baar bad vbrige were alles gefd?oren. lt;l?an bette and? quot;^M^o^ noe vnb ©ubbiaconos/bte hielten lt;^de^ mit vngefcwrtem23rot/vnnb ^eà â^ ^â^ mit Wein an^geborrtenâStraubeln gemae^t / benn in bem Canb wew 2trmcnf r^nf beinanberer Wein. Xnb mant Atiffetc btc jungen Ktnber nid?t/ bià Ã^ vierijtg tag alt würben/fie weren benn in tobteo noten. XJnnbbieCbw^ (ten beichteten wie wir/ vnb nemen bas ©acrament auch alfo » ^egm^ ben and? bie Cobten wie wir tbun vn ftegeben jnen bas beilig 6lcnid?t/ jbnbern ft c fprcd?cn an ffatt beÃclbigcn ein ©egen vber fie/ vnb wenn et? net gefror ben wcr/fofamlete|id}alÃbalb ein grofje gefcUfdiafft / vnnv fd?lemmcten weiblid? ad^t tag lang/vnnb wenn bie tag bemmb weren/ jb hielten fic bee Derfforbenen begengnuÃ. 21 nd) machten Ãe cin'S^eÃn^ ment wenn fie flcrbcn/ Wo aber einer ohn â2'cffamcnt verflürbe /fo wer fein nechfler ^vennb fein Xtrb. âVnb wenn bie COanner flörben/fo bÃc? ben bcn Weibern fr Wittwenthnmb/mtt bem gebing/ baà fie ft eh in bem ned)flcn Jar bamad) ntditbeffarten folten. Wenn fie in btc Kirchen gtcngen |o fprengten fie fiel? mit Weihwaffer. 3tcm / fie glcnbtcn baà vier Xf nangdiffen weren / vnb hielten bie vier Xtnangelia in greifen eJ?^' ^rricuU fi~ ven. 3temftc fafferen bie 5a|î vnb ben 21 bn ent mit groà cm Ãci£ bas Ãe keinen tag nid?t brechen/vnb fprechen in ber jett viel (Debet. Jtt*^' 'â* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ben Oflerabcnb effen ober trindenfte ben sanken tag bià bes andren
morgens nichts/vnb betten prebig bie nad?t/jwifd)en bem grün paw* FeÃidiej. nerflagvnb Karfreitag/vnnb Ãe hielten ben 4gt;flertag/famptetlidât*iâ folgenben tagen/ganç frone/vn ben ©ontag nad? 4gt;ftcrn / ^«aÃm^ bogeniti genannt / hielten Ãe mit fo groÃer herrligtettalsesm^bty were/bicweil ©.âChomas/jn bem Ãe gar groÃe anbacht haben/annvtr^ gleicl?cn tag bie hanb in vnferstOerrn feite gelegt hatte / vnb trtenne^ baà es Bein (Dcfpenfl were. 2tud) hielten Ãe mit groÃer renereng bcn ^^ft .^/Jf «-2|,uffart Stag ber heiligen lörcyfalttgfeit tag / ben tag vnfer irawen bimmelfart//h«n^ebwrtsfag/vnb l^iecVtrneÃ, ^tem/ben H/eyb ' nacyt*â*
-ocr page 635-3» 5nWert.
Jjrtd^tctt t^g/bet Kittige tng/ber 3pofïd 5lt;|ï / '^hb btlt; Sontag. Dnb ^fïï allen mg^iâl^^bïd ten bic l^cy ben fo wol ab bic Cbn fielt ein gro^ biejS.'Jlii hfl in ö. ^bo Wrt8 ebve/cv tónbte nbei-bie vrfae^/ warumb/ntebt anjeb ma.
S«tt. item / fie betten and? dOiinebblófïcv/ba wcrei^iwarçc i^Ãndb innen/^ic fû b te ten ein febvbeufd? Iebcn3tud? weren Pionnen bey jnwf Mclbtgen ofbenö. ^0 lebten nud? bie pneflev febt tenfd?/ benn wo ft« heb anbei-jj bteltenfo entfettet mart fie al^balb / baà fie nicht mehr Celc^ btivcnbitvfften. Jtem / jwtfehen ben ^belenten geflattet man Betn bitiortiuffit bbeibcn/berge^alc/ baftbetdOannbey bem IVeibbi^inbentobtbleigt; hcnniûflc/côgtengfmwolobervbel. Jum/ fie nemen bas Vrachtmat vc6 Jare brey mat 3ftm/Có weren febr gelehrte ÃÃoctores vnteriwnf vnb offene öd^ulcn barinnen man öffentlich lefe bie Propheten. 2lud? bettcnficviclalccrpatreó/bte betten bas altvnbnew ^eflament febr ^olan^geUgt» jtem/fre Heibung were wiebie (Vroren Heiburtg. Jtem/ fît bettencinen tag^um Schaltfar/vnnb ihr tag bette fech^igfrunbert/ âânb fic erbenneten beo tage bic flnnbcn an ber Sonnen/ vnnb $n nacht ^* ®t«noê. «nben Stemen/benn fic betten leine t?orologia/etc. Ãöcr-öberfï Warb fr 0/.^^. biefee Jofcpbó vnb fcincó ^rnbcró anlnrtfft febr erfvewet / vnb baà er
*«it in Portugal fübrenmóchte/ vnnb lief fie wol halten/mit beherberg
S»ng vnb anbern bingen in feinem Schiff«
©46 Vler6iö0ffapltct
ber -öberft in biefem tOafen war/ bam von wegen ber^ónigt Câ^ortConlanvnbCananor ebne ^wen grofferiOermin (ÃOala/
^^*^Prtb^jnfmbottfehafft/vnb batefn/ er folte in ihren trafen
mwen/ba weiten (te jm vor feine Schiff labung geben/ wolfeihlct benn ^wv-ochin/ mit vicient anbern frcunblichen erbieten / Ãgt;enfclbtgcn lie^ ®^-^ba-|{ banden/mit auch vielem erbieten von feinet wegen / 3lber fo btdbclangt/baf er in iren lOAfcn labung nemen folt/ bas bonbte er btf gt;nbsp;«jjiU ntd)t thun / benn er bette fd?on $n Codjinangefangenju laben/ ^levanffcinanbcrmalwcnncrwibcrMm/fowolterötburt. Dnb ab (eine Sd)iffgelabcn waren / lief (tch ein 510tbeà Konigà vonCalecnt Sgà vSS â«jdOccrfcbcn/mitz^groffenSchiffcn/obnbicbleirtett/bicfiebcy Ãchjn lernt «uff wlerlcy gebrand) hatten. X^nb ab ber 25ónig von Codnn bed innen ^«â* ^«f* JP^fb/ücf er bcm4gt;bcr(lcnfagcn/cö mochten bey lyooo. (V?ananff ben^ I5lbt3en5lotcnfeyn/fielämcrt vnb fuchtenibn/ vnb bürffte erXient/fo Ide ei-à im fügen Uffenwie viel er haben woltebic wolt er ihmfehicfen« ^er 4?gt;ber|l lie^ im wibcr fagenbie feinen burfftcn nod? beiner hnlff/ vn P^^^iSöi^^ ââ^f^â^^tejn (öott/crwoltemit benen bic er bey fid) bette / ben ieinbiSnSSff.â* wen/baà fic fid? vbcl bcbad?t hetten baf ftc in fneheten/ benn er bette 'â^qttd?t/was hinberinen were/Vnb inberwarheit/ 2?cr Oberfl mcim ^-^5^^nd) wtccrÃrebet/beÃicnigcnbnlben / bas im iOafen $n Calecut 9e(d)ebcnwar/mit ben to.Schiffen/vnnb benn hernach mitbenenbie
Ji^iTbcmlanbwarcn/vnbbieJctrtbeflercltcn ihn noch mehr inbemfeb d^en Wahn/weil fte nicht jn im borfften/vnb für bem winb hin vnb wb Ak ' â^^^â^/'gt;«^ ein meilwcge vngcfchrlich vonber ^loten/'Vrtbalà ber ^âherft anbem war/ba^ er mit inert fchlagen wolt/lief er bie^neber auff neS «off jâ^^^âVortb bic Segel Ãtegen/vnb fuhr flracbauffbie 5eirtbe ju/vnb fwgt; ört^eiuoe.
^^â^^ dOaUtbarifchen (Beifcl mit (ich / vnnb lief bie fieben vnfere bem Unb/ benn er meinete/ er weite nod? wiber gen Cochin bom^z t iq men/
-ocr page 636-â ^iÃorM ber «hber« ©c^iffuna
ïrtlt;rt/*0ïtb wU lt;r rtlfo fubv / warb ihm ber wiitb jtigcgcn/bci'^cfïrtU/b«^ flt;n«gt;wiigt;. crmcbcanbieyctnberommenBunbce/vnbcbccbteganQe nad^rnkOf^ benn bem wtnb entgegen fahren.
, lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãbc6rtttbcvtt tage /ben ^chenben tag ^^nuarn/tintte lyoi. wenbet
^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;peb ber winbbaf er betben stoten gtw war ^ufamwenjufabren / vnnb
tarnen fonab^/baf Re (ïd) wel an dnanber betten benepen tonnen. Vâ^ pdrtMÃÃUf« wicber^berÃbrtÃelbtgrhun weite / befanbeer / baf jbm Ãanebo be tteSafe:****^^^^*^®^^quot; ff blete bne hatte Rlt;b C wte^iiuermuten/bk nacht vev^* po?tu3rtic* leren, *Vnb weil baÃelbig bae fürnetneffe nach bcm feinen war / bavins peem ©cbtfTnenbaö bejte âX'^okd war/jdbe weber er/ober bie anbern DÃuptlciite ver mieren, gntan / baf (k înnbaRèlbig Ãdkif Riebenfolrcn/wdlinbenanberrt Schilfen wenig velcfô/vnb bas mdjietbeii tränet waren baber^embe fevtclwaren/wieib»ttber2lt;6nig vonCechin battefagen la|fcn. Dnb weil bcrWinb gut war nach Portugal / mnb ind/f nach Cochin jik fabrcn/tbeteer|tchauffba6bobe(V?ccr/vnbwoltfdnenwcgnad?por* ruga^n nemen/ bao thecenbie anbern auch / *Vnnbbilt;2tdnbefolgetcn jm benganzen tag bi^' bie nad?t tarn / ba verlöre er Re auf bem geRcht/ vnb er fuhr immer fort/vnb triftet bic Xlaireft/bieermitfübrete / vnb rebet fo vielmit inen/baf er Re barju bracht baf Re affen / bae hatten Re fchon in breyen tagen nidjtgetban. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_
ÃDcnfûnfftcntag/nachbcmeraijRgefabren/baeWarber»Æ. 3*^^ â¬4ttÃnev. nnaru/ triegtcerbic0tabt Cananorine geRcht / bicfclbig ligtein xmb bteiffg tncil von Cod?in/nad) bem 13orb ^ufabren / auff her (V?aiaba^/ rifchen feiten/vnb iR ein greffe Stabt / von nibrigen t?«ufern / bie Rub mit palmcnbletterngcbecft/ vnb wohnen viel KaufReutba / (I?orcii vnb t^cyben/bie treiben allerlcy S^auffmanns banbrjemng. Sie bat* te ein guten groffen Pafen / and) iR viel pfeffere ba / baR bie in bem Canb fein vberRuffig gnug bran haben / bar^u viel Jngber / U0nfe«if5 nanoc.ââ ^quot;^ nûR/'ïamariôtw/Wirobalani/vttb Caffia. à uch Rub vielgroffcr w4|* «yeereii. ferbümpffclbarbcy/barinnenbaltcn Reh ^beven / bie Rnb fo gref «ta Crocobillcnauffbem(^?eer/ biefreffcnbicjCcnt / wenn Re Re et grcifff^ jj-p^g^çj^ tannen/vnb Rnb voller Schuppen/vnb haben greffe IVopff / vnb$wy* fach gefeilte j^n/vnb fbv atbem flinefet wie bifem S^a^en/bae iR lt;lt;® â^hkr, bas man febr in Africa Rnbet. quot;Vnnb in ben JOolgem vmb bie ©SfSnX. ©^«br/Rnbfebr giftige Schlangen /bie tobten bie Ceutmitibrem d'gt; Ãkboermeuo them/auch bates^lcbbcrmeufe fo groà wie bie 'Treiben / bie (ehe» «^ 1^ topffwicbtcyiichffe/vnb haben and? fokhe^^n/bte i^eyben eRcnbiffeh bigen / vnb fagen bas Reifd? fcy fehl' gutes gefd?macf s. it)ic Stabe u» wol verfeben mitfldfch/Rfchen/^Sbs vnbÃcif bas wirb vonauRci^brtr bracht, Ã)er 2^énig ift ein f^eyb vnb cm ^racman / vnb iff ber breyer 3lt;ónigiiKDalabar etner/aber bod? ttid?tforeich / wie hieuwenvon^a* leent vnb Conlan, Ã)er 2gt;berff fubrinbem trafen an/ weil bcr2^oni? auffs (Z^ecr$u jhwgefdndr / vnbfhitbargclabcnbatre/auchb«tuif etwas oiwmetsbetommentónbte/bennerbattenofh t einen/
Stmutetmit 400, Ccntner vnbbiewdl manfmmehrgefd?idt/vnberbaifdbiguidn SoT*^â ^^ ^ttfö behalten batte/bad?te ber 2^^nig/er bette mangel an ©elh / *^jjy .é * nbsp;nbsp;nbsp;bette es brumb nicht genommen/ vnb hef Æ hm fagen / er folteesbdb^h
ben nichtvnter laufen 5i*umetvnbanbcreSpecerey innemen/beu uwR wolte es ib»d wol alles borgen/wenn er wolte / bif er ober dn auberwu ber bâme. Dnb baf er fm bas berhalben fagen Iteffc/benn er wuftf baR manfhmm ber anRrhuv^n Calccut feine TVahrgcplünbcrt ^^
-ocr page 637-^n Intiem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^2
t^Mb mlt;tttttiocbtefm vfclUtd?t b^d ©db auch ^ettdmtttmbAbétt^^ucb ^â^c cv wol/b4^ btc pdvvu94kfcv fcbUd? vnb wAvb^fftig weven/ vnnb S^*^^^^!L. bKltcn Wdó fte 5ufagtcn vno barumb wever jncnblt;gt;ib- 2luff btcfe^anc^ «ö«^««» xvortet bcv Obcv|l/vnb lie)? fm febr banken/ vnb tbetc viel freunbUebev «vwctcn/vnbcvwoUcfctnctrtt^evvnbcm 2^0nt^ bad aUcövbwmen baf ^kcvwn|ïcba6cr jbutbcm Aontc^^u Cananov viel fd? wlbtg weve/vnb i^vovfctn^vciïttbbklt/Vttbfübttcbicictttgen / bcv ibw btebottfdjaffe bvaebt/in (ein 2^4mt«cv/vnb weifje jm viel (Scibebaó cv noeb batte» . , biepm ort febtetb bcv ^bcr|ï bem ^6nid von Colt;btn ein ^tïc|fvnb jetette jmbte vvfacb feines abfabvens «n/vn ba^ cv nad?por; PJr^t^en^ ^n94lfübvc/âXgt;nb woltcmitbcvbóllfCDottcó inhïVQemwtbevBowmen/ bnlt;jwvôÃ? Vnnb er foire feiner rCatren halben ntebt formen / benn von fänct wegen
Vâcvcn fie in gutem anfeben bey ,m/vnb Ãe fubven gern mitim.âVnb ba^/
k irter woltc bic vnfevnbte bey pn bUeben/aueb wol balrenfVnb biefen S^ffs^b er einem S^auffman/bev nart? Coebin fubve. A^v (d)rctb andr sneff an Confab Stlbarbcy / vnb zeigte ;bmaurt? wf^d? feines hinwegrbetfens ©««Prto®«»
**tt/Vrtb ermanet jn vnb bic anbern febt/baà Ãe woben gebeugt fern vn gölten bieweil für btc bunfftige 2lrmaba labimg bcfleUen / vnnb fobcfi vtbenef en/wie viel Ãc gegen vnfevm Derr ©oct verbieneten / wenn ë Rmen bctltgcn ©buben vntev ben ^ngUnbigen vertbeibigten / itud) v^k viel Ãc ebr von ivem 2iónig verbiene tenu» bem Ãe btefes ebeten. ^ls «titun ein tag 511 Cananor gewefen wav / nam er bic riebt auff (iOcUnbe
^')â^^ fT^bvte ein 2tmba|]atcn mit/ ben bcv Ã^ónig 511 Cananov 511 bem ^imbe^^t Ãontg auà Portugal fd)ilt;detcfrennbfd?a|ft jumad^cn / vnnb ein ^a / ^»«0» ^tovey m feinem itanb anjuvtebten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«««nor.
^046 diwnbvierlngfiffapffeb
((P|^3rtcnanffbcm©olff Ãcngbcr Ãbcrflben lebten 5lt;*»«4vti eftf
Ãrt?tffmtc2vaijffmaâtfd7aifcgclabeft/vnb baerborte baà ®lt;bgt;fr vou bemKontg vonCambaye ^uflunb/ltcà ers fahren / vnnb lieà ^^â^JX â oenenbicbrtnnenwaren fagen' ©rlieÃÃebarnmbfabrcn weilcrnid^t;⢠i,* *â'3nbtcnbommcn were femanbs jubetriegen / woltc er /cmanbsbvto . i
Sen/fo polte cs allein bcv Ãonig von Cakcut fcy n/bev bette Ãeb vor feine ^inbe erkläret / wiber btc au}fgeviebtcfreurtbfrt?afft jwtfehenibnen/ ^nb name nichts auà bem 0d?iff benn einen piloten / bcv foltc jbn fó / pilot ^^biÃvbcvbcn©olff. 'Ottubwicevauffbem ©olfffubrc/verlöre Ãd? Ãnnebo be ^^boav Sd^iffbes nart?ts/ben jwolfften tag^ebvuarÿ/benn nbsp;nbsp;^ ^8 erbnb Ãeb ein lïuvm / vnb wie er nah« am lanb fuhr / fuhr bas Ãebijf ®â^^er/vnb feblug alÃbalb bas fewer brein/ baà es verbrannt / vnb alles ekbifFvevs» ^n8bvtnttcnwav/auÃgcnommcnbtc£Leut/bktamenbaruon,âX)nbber brannt pocv|l fuhr in btefem ffurmbabin/vnb tarn för(V?eltnbc vbev / vnnb indmcafät ynnbte bafelbfl nicht anfabrenand? Barner nicht an lanb bià gen (Z)op nbsp;nbsp;nbsp;fâ'â'âââ' ft ^*^/^lt;^ fnbr er an/nirt?t allein fuà waÃer^nUben/ fonbern auch bie
beÃern julaffcn/bte waren gar auff/vnb ItcffvicHVaÃcrs brein. 25lt;frertgt;tia ^b befahl ©and?o be ^boar / baà er in bes bic 3nfel Sofala anÃfow? ve#eM?*fr* Iwn foltc/vnb von bannen foltc er nart? Portugal fahren / mit ben jm âUngen/bte er baruon erfahren Bonbtc.
, ^nb ba feine Scht|fgcbeffcrt waren / there er fieh wiber an ff ben â®^3noch bem tOäupt ber guten bofpHmg ju / vnnb es verlor Ãch icinev i Ulf 6cht|F
-ocr page 638-^iflorto bfr anbern©cÃtffun^
w»« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qlt;« wegmebt wtbevgefebért. vno «le et vkl frutm vnb attocr gd * '
crUttcnb4tte/bkmrtnfd?wlt;tUcbct^cUttt6nbté/ tamavinb^e ^J^L Caput botta b^vumb/bcrtio.tag^iOrtq/brtèwav ebenbet pÃjtgftag/vnnb von v^^ Ãâ^^*- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nen fnbtctrtnbeingvnncn lOâupt nnbnfrtnbeet ibiogo ÃDinô/bet b^
2gt;jo£jo 2)14«. te fidgt; von ber ploten glctd) 51) anfangô / nie pe nAd) ^nbten nn^gM^^^ ren/Vètlorcn/ber fngee pn/ wie er an bad tote O^eer Bomen/vnb b^pw ben quot;Winter gewefen wer/vnb bette fein ncbenfd?t|f vctloren/vnn^^*^ Æ tn bns meipe tbeil ber Cent geworben / vnb wie er nup bem roten wOee bâ^Ã5^^^ S^faven/bette fetn Pilot fid) niebt vntetpeben bi5r(fen/|n in Jnbien 5«^ â nbsp;nbsp;brtngen/Vnb bette brumb feinen weg wiber nnd? Portugal genommen
vnb weten jmfcyb ber jeitfo viel Cent bangerd vnb bntjló geworben/ vnb bAnct balbcnnndj/bap itetmttnnnut fieben lebenbig weten bin* ben/vnb vnfet lOeit ©ótt bette /n wunbetbatlicb babin bmebt/benn m vielen tagen betten fie bie öegel nid?t bónnen braoeben/fo fd? wneb â^^^^ tenpe»
2Hónnnbet^ber(l(abe/baptcine0lt;biff mebt kanten / fnbte et RtrtcFauffCiffebona^ti/vnbbrtmbafelbflan/benleQten Julp /
Wij ettuftr. t^oi.rïacbfeinctanbin|ftblt;imbaó0d)ilf and) an/baeÃd) jnnot/ebe ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pe vmbbae DAupt bet guten boffnung betumb Barnen/ verlor/ Dnnb
Sal »er febiff (b tviöcrfcii» inert vit amp;nbsp;v^ç kr^Mf
vbctetlid)e Jett Barne Ãand)o be Ãtboat/ bet an ff Sofala jugefabten war/vnb jeigte an/ee were ein Bleine Jnfel/jwifcben einet anfabttglt;*^^ gen/vnb legan bem fepen lanb /benn ee bette viel fanbö brumb/ vnbed wobnetcniÃegtcnbtinncn/biemanCafteettenttet, ©o BAmevonbem ebenen lanb viel (Solbe babtnbaefnnbenfic/ wie pe fagten /in ^etg* wercten/vnb beo ©olbö bnlbcnBAmen vieKOotenanp Jnbia bar/batf bcBAmcn fie wolfeibl vor anbete quot;Wahr / quot;Vnb et btad?te einen d^oten mit fid)/ben batt man ,m juin ©eifel geben vor ein anbern ber vnfet«/ benerauff6lanbgefd)idtbafte/ bet ip betnad) niebt wibet Bommen/ 'X)nbbicpt(V?orgabwcitleupttgcnbeticbt / von bes Ãanbô gelege«* beit/wicid) betnad) wil fagen.Dnb mit biefem0d)ipâ/pnb|c(bgt; ©d^ip^vonjwóipen/btemiteinanbetauP^bietbcifeaup« gefabten waren/ wider Bommen/bie anbern fe^d
b^ben lid? vcilorcin
Cube Va anVan ©c^iffart
-ocr page 639-^tt Entfett.
Sic {»Otte «g^iffövt in JiiÃMi'ii.
S3
©««jweVfBt» »toÃfgfl gupitd.
;55lt;B(nWlt;flt;m içoi^ar/weü Ser ^ónig eon'porfu/ l^ S'ââ v«f«toitt:lt; / bic fachen weren ju Culccucguttà gewi^Z M^S^^^9lclt;lt;b«» $« Ouilo4 vnb @ofaU / bebm er benn peter stnfebM v5 ZjOj3tlu4rcsbertd}tgetb4ti:b«tt«/y4ctorey anjurtebtert/ wie ctV^^^^ ^â Calecut / mnb weite b^rumb niebt mehr benn brey ^*â^ * âebiff vnb cm CaraueUe babm fcblcf w/ beren waren jwey mic^Au^^ , ^rtrtf(brt|fc geUben/bie O« 5« öofala nnlegen feiten/vnb jwcy $u Cale^' ^t/vnb mnebte einen / 3ebatt be ÃTeun penant $um Oberflen »ber bic ^0^0« amp;« 5^M^w«V4tt^©aUtctcnbiirtig / vnb war SUentbe pcquene$u '^ââ^ ^inebena/bj iff fe xndaló bes i^Aoptwand JCeutenampteber Qc^tt^^ wltcr $u Ciffebena/ vnb war Xttterwefltg gehalten / feine angegebene pAuptlentewaren/yrandfee be Ã7eue/ï)iege ^arbe^a vnb Jrerranb ^«Pina/bcrwarberlOAuptman vber bkCaraueUc/ vnb waren in ber Sw^en Annaba 80. (Dann.
Xâub vnter anbemartirfclnbcfabhm ber Aenig baf er ^n ©nnet 0. 25l4fw5.â ^wfiuó anfabren / vnb bafclbjl bt^ mbic $ebcn tag verharren feite /eb blt;betwannctliebc0cbi)fvenber Spleten verleren hatten / *^»«1^'âow «öfoi* vannen feite er anff©efala fahren/vnb wenn er befónbe/ baf bafclbjï ^âït^actercy auffgerid?tet werc/fe feite er bic Wahr ba ablaben / bamit ^wn ven©efala auf in Jubten hanbtierê bénbte. Were aber ned? bdn joctetey ba/fe feite er f d? bemühen/ baf er eine ba au jfrid?ten bénbte/ 'ââtb feite 3Huare bc ^raga^mn 5acter ba lajjèn / vnb bic Caraudl feit ^nn.troöe ^fchba bleiben/ven bannen feU er auff Ã^uilea 511 fahren/ vu barnach Ãr»s(». ^^â'^ScnCakcut/'Vnbfünbc er Peter 3Huareó ned) in bcm lanb/ vnb rbe/baf er feiner hü Iffebebürffte/fe feite er jhmgehörfamfeyn / vnnb ^'âor feinen ^berffen halcen vnb feite jm fagen / baf er §u ©efala eine ^actetcy auffrichtete/hette ere anberf nech nicht gethan. Dnb wie bi^/ Kr über jl abfuht ven Citfebena/ begegnet ihm nid?t6 fenbcrlichô/ bas Rveibens werbt fey/bif er in Ã.^lafius ert bam / vnnb bafelbil fanbe ^fe4t am
âMn an einem a fl ein febueb hangen/barinnen war ein Crieff ber hielte in/wiepere Ãyacaibebcô Peter 3lluarcs Cabrai DAuptleute einer/wie lt;r wiber nad? pertugal gefahrcn/bafelbfï fórgerheifet were / vnb war wad) bctleng brinnen befebrieben, was 51â Calecut gefebehen wer / vnnb wie er ^u Ceebin wel were entpfangen werben / vnb bafelbjï weren ber vnjem etiiebe blieben/vnb baf im berKeuig venCananer and? greffe lt;br angethan bette/vnb es Ueffe feb anfehen/ pere ^ataibe hettebiefes pero 3bÃU6lt;
â¢arumb glt;|êbrtcben/baf er bie DAuptlcuccbie ba für über fahren wür^z ^^⢠^cn/warnctc/bamit fte nicht gen Calccut führen.
2116 ber Oberflbtefen 25rieff gelefcn batte warb er mit ben anbern g^nptlcutenjuraht/iSswürbe nichtgutfcyn / bas er bic Carauel 511 6ofala lief/weilfie brieg gegen Calecut hetten/bennf eer waren wenig/ vnb au|f ber ganzen 2trmaba nur so.(Danvnb auffbifen bcfchluf fu^ renfeauffC^uilea / ba fanben fieber vnfern verbanweten einen/ben ciunoa.
petet
-ocr page 640-^iftortó ter anbà h ©cÃtffuti^ Prtcv3llult;iKalgt;(»3«lfl()«nblt;itK7blt;vflt;tgte)b(Knt«id)«t»it»/»lt;'gt;*^^ $46 Peter 3(u4reö ju Olecut begegnet war/wie er von ben (Dorens*' bort bntt/vnb nneb von ben Ãebtffen/ bie nuff berfelbtgen rbetp nbsp;nbsp;#
mdtW» verloren wotben.Von bannen führet gen (DeUnbe/vn fprneb ntg nn bnfelbft/ber gab/m and? gleizen beriebt/wie ber verbannte. er nu btefe jettung fcbler vor gewl^ bldte/fubr erfïracf vberjw^cb^,^ ber Jnblantfcben feiten ju/ba er benn lm Zlouember anbam/vn fub*^*quot; Ãrttoot««. j)ctâ Jnfel3tnlabtua an/fó^ waiter bafelbfl julaben. »nb wie pe ren/ramen peben 0cbl|faup Cambale aueb babln / ble fuhren inovi faten enge bes roten (Deere JU / vnnb ble (Doren wolten ftebmlt benvnp*^ ^ieponasdi^ flt;blagen/abervnfer (5efd?üt5 wehrete ee/nen/bap fte bariton jogem cananoK» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã)arna(b fegelte ber -Ãberfï f^raef auffCananor ju/vnb hl^^^^ ^^^
Cöcbffi.
Xnôcifdjc ed)iffvcv!i bwnOr.
'fSdfikn,
Cï^iplinj
felbfï mtt bemi^^nlgfpraaeb/ber vergewtpe fn gan^ vnb gar / beeK* peter 2(lw4;= ulgeu/baó peter^HuareejuCalecutwlberfahrêwar/vnb wneerattw bemach gethnnhttte/vnbbote/mlabung an Amb (agtejhm/ wie er P groffè anmutung vnb beglerb bette / baf er bee Könige auf portug^* f reunbfebaffe mocht haben. 2lber ber -Oberfî wolte temlabung nemen/ btferjuCo^gt;lnwcre gewefen/ vnb vnfern factor atigcfp rochen heft^/ vnb nam feinen weg auff Cochin ju. tOnb vntcr wegen fïlef er auffetn Calecutlfch Schiff / bas ben (Doren jufïunbe/ bae erobert er mit ge^ wehrtet hanb/vnb vetbtanbte ee. Dub wie et gen Cochin tarne /gleng vnfetfactor ju jm Ine Ãchlff/vnb fagte fm / wie bet Kónig vbet pe^ 2Huate6 vbel jufrleben wet/bae et hinweg were gejogen / vnb betreihn nld)t angefprodjen/vn felne(5elfel mlt gefóhtet/^ bette fte aber mehf^ beftowenlgetallejclt wol gehalten/ihn vnb ble anbern/ vnb iieb^tf^^ JU nacht lm palafï müÃen fchlaffen/ vnb wenn f e bee tage hinauf we^ ten gangen/fo bette et aie etliche Balten mit ihnen gefchlctt/ble fevers warten vor ben(Doten/ble Ihnen vbel wolten/ vnnb pichten fe jimet'z brlngen/betgepalt/baf ficelnee nachte / ehe benn fcmbempala^^ legen weten / bae Dauf batlnn fte ihre Detberg gehabt / angejóubef betten. âVnb auf bet vtfach bette bet König batnach ge wolt / bw F Im palap ju nachte fey n foltcn / vnb bette Ihnen ble hüte von ben ten juuetorbnet. ^t fagte lm auch/ baf vnfet Wahr an ben orten vbel Ctfioetnjo^ abgleng/benn ble (Doren beftechen ble KaufÃeut mit groÃengefche*^ m. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cfcn / baf Ãe vnfetc IVahr verachten folten / auch blelenlgen / ble ben
Pfeffer vnb anbete ©pecetey vetbaufften / bae Ãe Ihnen nur vmbba# «eeötbff^â* ^elb/ vnbrttd?t gegen anbeter Wahr etwae vetbauffeten. 2)letvell er ©do.'quot; ^â un fein (Selb mit bracht hatte/vetjoge er nicht lenget ba / vnb fuh^^^ betbemnach gen Cananot / baf er bafclbp feine labung bebAm. well bet König bafclbp/ber pór tugalefer y reunb war / baerveruame »ötflRbAffn baf et fein (Selb bracht hatte/ warb et Kurg vnb Ãchwlbenct vor Æ quintal ober Centner pfeffete/fûnffçlg von3ngbet/4yo. von §1^^ vnb vor ein anjal baumwollener tüchet/blf baf vnfet Wahr verbaute wötbe/ble folte ber 4gt;bet|b ju Cananot laÃen/ vnb einJactor/vnbji^^ ©chtelber batbey/vnb wlber nach Portugal fahren/ benn ee war eben ble rechte jeltbatju/beten lm gleichwol fchon elnthell vetlauÃtn war/ abetbamlt et fein labung bebAme / bewlefe ihm bet König blf fr^^^ lieh ff uef zitier -Ãberà vetttawete lm/ batumb et lm ble vnfern lief / wen er gehört hattc/wle et ftch gegen peter 2Huaree Cabral gehalten/ mi* baf er ein bottfehafft in Portugal gefd/ieft hatte.
-ocr page 641-SitSiiNcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^4
5)4 et nun^eUbenb^tte/wie teb gefügt bab/ (teilen (leb ben i^ mq ^ccembtie neblig »nb mebt paral 0lt;bt jftm (lOeer feben / vnb fwbven Ptubet/nad) bem berg ^eU ju. 2?« fd}tcf cc bet 2^ónrg al^balb ju bem ^lgt;cr|ïen/vnblte^|mjagen:^6wercbcó 2^0n(g6 a«fCalecut:^rtna//2fw«ö« ^/vnb barumb were ce gut / ba^ bk .Ccut alle au^ bcnÃcbtifcn Ilie// â*â^®â**^*^*^ Sen/Vrtbbae (ÃefebüQ blnau^cbeten / benn fte würben Æ bnangretffen/ portwaak^ ^oet bcr^bcrfl antwortet jbin/er woltc esntebttbnn/ griffenlbn bic fee beider oct-jeinbc anfo boffetc er 511 vnferm iOerr (Bocc/cr wolt fieb |rlt;r erwebren/ 'gt;hb Uçll |xcb alfbalb bar^u rufïen.
â - 36x6 anbem tage ben fed?gcbenbcn tag 0cptembrte / wie bet tag **^bta£b / war bet fSafentnttbunbertvnnb mcbröcgcln vmbgebenz Jttmcbcilvongrollcn/jw tbetlvonparalöcbtffcn/btcwarenvolKÃOo^ \«n/bic batte berÃontg von Calecut ruften laffên / ba^ fte bte vnferu ^â¢^gen/benn er w u |lc wol bafi (te 511 Cananor waren, vnb Inbcn ba / vn get.
^wfold?cgrolle 3lrtnaba, ba^ fic (teb an (te bengeten / bamit we^ 'âwCeutnoeb Ã^tfjfbarnonbAmen / vnb batten barumbbent?afen Jwtbringet/bamtt jnenbte vnfern nid?t enthoben. ^Hfbalb fieber O lt;â ^â^fïerfabc/tbeter peb mitten auff benOafen/ vnnbverorbenet fctnepottugck;« . p^flf bcrgclïalt baf fte (br (5cfdni»5 bae fte batten braudxn htnben/ Wâ^Mâ* W Uc^ cv alf balb abfdueffen / bcrgcjlalt / ba^ er nimmer au (f bótte ju â^ VbieÃen/ Ã)cnn bettenbic^ctnbe ftd? ait (te beneden tónnen/fo ware frer P vid/brtà bte vnfern twebt betten bónnen bar uon bommen / ee bette pe jenn vnfer Oerr ©ottwunberbarltd? von jbnenerlófct / ber batte auch ®âwlt;b fcincâ23armberi5igbett verfeben, baà bie^cinbe bein lt;5cfd?uQ bat/ ^^4vnb bar umb tbcten Æ nenbie vnfern snit |re.'n(5cfd?ÃQ grofjen feba^z fd)offên jnen etliebc paral.dntfin grunb / vnb and) viel lieut/
Jj^^P bic 5cinbe niebt an (te bunbten bommen/baà (te fte antajïeten/ ober tbrer einen vmbbrccbcenalfo verwunbeten fiectUcbe mit^lttfcbenvnb ^ebret biefer banbei bià ju ber ©onnen nibetgang. 2llfo reef ten bte^ȕ*»4rt«r te lt;^inbc ein ^Anletnvbcr ft eb /bae war etn jefeben bes gebens / vnb ber®®*^^quot;'â*®*â ^^w|ï lieà aud? fetn yabnen auff (leef en/ vnb vntcrlieà bod) bae febiep n*nticbt/ benn er metnete / Ãe betten bae panier ju einem betrug au|p Seftedt/ vnb wenn bic vnfern ben frieben angenommen/fo were es ein 5etd)cn/baà fte mùbweren / vnb betten fte bte 5ctnbc alÃbalb ungefap Kt/2lbcrc6 war|mbod)nid?taljó/fonbcrttbtc5etnbebegertenbc6 fd)a'/
halben ben (te crlittcn fricbcn vnb betten He guten IVtnb gehabt/ ^nb^nce P betten fie bic fluebt geben/ vnb barumb xburffen fie bas ^abnltn noch können mevt lt;ittmalau|f. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;flutter».
Ãba nun ber 4gt;ber|î fabe/baà Bein betrug barbinber war / vnb weil Waud)feinmet|ledlt;5efd)0t5 jerfprungenwar / weil man fo viel febüà ^â^â'^'^getban hatte / ba antwortet er fbuenmit einem anbern panier ^^â^â'^ben auà beranbern OAuptlcute rabt. 5)a febieftenbie (lOoren ffââ â¢J^lt;« 1« einer 3tlmabten / ber begerte ein anflanb von bem 4gt;bcr/ ^âbt-atter b« Kett/bià bcö anbern tage baa bewilligte er/ bod) mit biefem gebing/bas geven «ne» IP vonbemOafen hinweg fuhren / vnb fid) wiber auffô bobe^iOeer be'/ «»1^«â», » Vn â^^'^^ââ:â^^*^Hhetcrt/alÃbalb fuhren bic vnfern auebauffe (3Davf vnb fuhren mit einem Heinen wmb, ber mit bem waffer bam/ vnb ihnen 2s^^^â3lt;^gen war/3gt;a0 bunbten aber bie (XOoren nid)t thun / bennihr b 'âââ^^Pnralbunbten nichtfort/Ãebetten benn naebwinb/Je/ voeb fuhren bie vnfern nahe bey ft«. IPnb in ber naebt wie Ãegute waebt hielten/
-ocr page 642-^(ftorta kt brU(en ©cÃtffung»
bteUett/vernà men (te cclid?e ber 5â¬tnbc 3Hmabtcn/bte röteten $» * Su!»!^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;$u/wb wie (te fd?on nabc b^rbey wcrett/vnb wolf en fewer bre pörtug«iegt; werffen/bA^ (te (te verbrennecen / Dnb weil bteiOAiiptleiit bnnèlbi^*^^ 1J' ®âbifF an forg rett/li effen (te bte ^tmarree/anlj bes -Oberflen befeleb/ab / viwb ^ ' junfen. nbsp;nbsp;nbsp;^^^^ binberpeb/vnb wie pe faben / bnp j^n bte jreinbe n4ebfol5lt;«« / yv
⢠ten pectlidx flt;^öptitttibrem(BcfebóQ/ bamiterfebreeftenpe pe/b^pp^ bte fiticbtgaben. Dnb fo halb pe winb vnb Unb became«/$ogenplt; y** ©egelaUgentaebauff/vnbfttbvenaUgcmaeb wibernuff Calecnt / vît® ber^bberfi banctetvnferm t^ewnCöocf febr/baper/bn vor frenb^ttbeo ^ntucner bebótetbatt. âX^nbemambrauffvrUubvottbem Ã^tngvonCattar jteben wibet nor/vnb rtebter peb fïracf 6 wtber ait ff Portugal 5« fahren/vu tain ba/ fclbp frieblieb vnb gepmb an / mir allen feinen ©ebiffen. tlacb pitt^*^ abrbetfen tam ber vnfern einer / mit namen (Bonfalo peilt;boto/gc«lt;ï^lt;t^ Tüetbung nanor/ber war^ u Calecut gefangen worben / vnb batte anben-Ober/ vXcXcMt. ^^â^ ^^â Werbung von bee Ãontge von Calecut wegen jutbnn / baw ' burd? cntfd? ftIbigc er pd? beef enigen / bas peter Slluarce Cabrai wi*' berfabrenwar / vnbauebwaeibm feine Slrmabaju Cananorgetban bette / vnb er werewilltgibm ju Calecutlabungjugeben / wenn er pe Sftifdtdt het boten wolte/vnb wolte (bm ©etfel $ur pd?erbcyt geben. 2tber ©onfalo ^notaner. peieboto baçtevonbemCotebiquingemereft / bapber2Vónigbem-ó#, bcrflenbiefee ju entböte/barumb/bamit er bierbureb bie vnfern fangen vnb vmbbringenmóebte/ vnb bleib berbalben ju Ca^-nanor/bey benanbern vnfern breyen/biemanba
' gelaÃen batte.
6We Dev Dritte» ©e^fffarf*
ru
-ocr page 643-S» Snticn.
SS
tXeröte .gÿiffrttt in Siiamp;tcii.
©«86«!) »n6»fcrt)fgft^«pifc(.
âï Ãr^ênfgwn'Portugal weite pt^ an ton Ãânlg eon
Cakcut/berfdwad? mb vmbÃcevey b^tlbcnz bie cr ben
g fetnenbewtefen Wuc/red^cn / mb Uc^ cm grolle ^Itmab« portuct«!« » junebtctt / btcbcnS^èni^ju Crtkcwt jubctncgcttfïarcV 51 _ S Slt;»«3 wcv/'Vn batte peter 2lhmvc6 Cabrai $um Ober/ '''^ ftenbriber gcmad?t / aber ctiidxrbilltcbcrvrfacbcn bak â'Hatnccrpttbcnbefcld) wtber/ mb gab, bn bent ïöomX^afee bcCDa'^ »omVefi» ^â lt;)erfubrpott£t(|cbona benbriteen tag(^Oartt, / 2lnno vo2.vnb ^o2. â^* wttcbrctçcbcttgroflerÃfbtlf/mb^w^CaraueUcttbeyftd?/vnbwarcrt â t ^^ ^kfdbigen nadt ,m t^AuptUut/ petrafondx Oag mar / pbiUppo ^«ptlat. ^'ya|ïo/jj)ort| Coys Cottctgne/^ranctfco baCugna / pero baCatbc/ ^'â^Ko CaruatUo/ âPmeent ©obre / ^lat$c ©obre / bee Oberfîm âX^et*
Sernattbee/^ernartbi btd?tcrn/ Caurcnó ba (^ina/ 3oan Hciâ p^PtejlcUo/Xay be Cajtagneba/ Kuy ba^reaU âVnb ber Carauek H ^^â^^^^ââ^^ wavenPeto Kafael / mb Oiogo pire^ / vnb fóbreteit wie ftueb gar $ugcrü|l ju cmcrCaraucUen mit ficb/öte foltert pc ju e^Oop/ j^^btea aujffcblagcrt / mitb folte 5errtartb Kobrirtgitcà Garbades ^wiptmanitbruber feytt. âPnO ober btef^órt^s^rtjSegsly rufïet ^Hnod} purtffattbere ©d?i^5u/barüber.f^cmer / mit rtamett ©tef/ ^eefr»« ven 1 an ba (Da ma Ober ffev fey rt/ ber fubt bertförttftert taglt;V?aij bantafb ^'â*â â¢Â«Â«p.
quot;Onb als ber Oberfï vmb bas lOStipt ber gutertboffnimg b crumb ïâavmtt fetiter 3rmaba/mb baper art baó OAupt/bas matt Correrttert Correnten. ^ennetartVommertfdztebre er fetrt 2lvmabagcrt (V?o|fambica/ba foltert ^^W»»nigt;w pc feiner wartcrt bip er ju ©ofala gewefert were / babut er bemt au p bes ^ ^Ãnigsbefeld? pubt/mit bett vier neitteftert ©d?tfpert ferner 5lotert / vu 'eâok bte gekgertbett bicfcs orte befebert / ob ce btenltd? wer eut feffertung babm^ukgcrt/vrtbCDolbjubauifcrt / mb bae riebtet er irtfimtf mrtb ,.^..^j^ ^^^ ^wengig tagen auf / Vrtb mad)c etnert vertrag pricbcuà vmb Aaufp/^em Ãom^ »nanfd?afpc balbcn mit bem 'Kónig 511 ©ofala / vrtb (te gaben emartber â0» ©of»ia. Sefebenct. âX)rtbbacrbicfc6 alfogetbart / vnb bewtlUgung bekommen batte cin^actorcy bafelbjïanvjvtditcn / fcgelte er nad? ^oÃambica eid^t^-vew ju/vnb wie er auf bem pteffenben Waffer fubt / verlöre er feiner 0d?iff ifcen. tins / aberbie Cent barnen alle baruon. 2116 er gen CCoÃambica angt; kommen/ maebter von newem ttnfrteben vnb freunbfebafft mie bem ^vicömft Cbeguc/vnb liep mft feiner bewilligung einen factor / ben nam er mfek Cblt;A»e» menbefdd)/ vnb ctlid?anbcrcber vnfern mebr / bic in ber 5actorey ba bltcbctt/Vrtbbaffclbig folte bar^ubtenen / bap peprouianb vgt;orvnferc ^Irmabcn fammekn foltert/ bcrtrt pe allewege babin anfubrert/inn ober lt;^«P Jnbien» Dnb ba bip befteUt war/ vrtrtb Jernartb Kobrmgee ^ar/ .bajfcó CaraneU fd^on au|fgefd?lagcrt/gcbid?c mbgernjïet war/ rtam cv ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;b feinen
-ocr page 644-^tfwrtrt kr bfaWeH Scfiffitng
tet ftd?.
Ãontg von Ãiniloegc* fangen.
JTTabornct 2tUonea (Sei fel.
Cnbutbei# J4lt:t»
SfSÃHâ fctnm weg auff Quiloa ju / beu et b^tt vutet enbetu anid^tln W^^^^^ * gebeucfjettcln «ud? bcn/bui? et btcfelbig Jufelbew^^ttigutt^P^âf^?â' grtlvmbein'^'ttbut vutetwótjftgmudjeu feite / bumit et bem vetgülte bue gefpette / bue et peter 2Hurtte6Crtbtrtlungetblt;*ttM^^ Dub uló et m ben iOnfen aniommen war/tam bet König ju /bm Wntbc fèrd; fpt^d? ibu (in/ benu et fetebt fid) vet einer foldxn groflèn floten» J^ft^ bulb bemad) wie betObetfï nuBomen/Bum ©teffanbn (Barna fûnff 0cbt|fen/blt;tmit et auf gefahren wat/and). âVnb weil bet ben König vor ein Ingenbaffctgen (^ann hielte / weit er jm nià ^f^ nuff fein glnubenverttrtwen/weiletibttrtuff bcm flOeet hatte/vnbWp inbinben/vnbino (VDcerhenrfenvnb br A we te jm et woIfjn er trenercw wenn et bcm Konig auf Portugal nicht wolte 'ïtibutgeben. 2gt;a vet^ hte|ï et Æ Etliche jwcy taufent gulbener (V?itical / vnb jut vcrfilt;her»u$ biejco quot;tribute vor bas ^at/gab er fin ein (Beifel/ mit namen (V^ahcâ^â^1^ ^Iconcô/ein anfchenliehen (^oren/ bem war et heimlich feinbt / benn c^ befotgte fich vor jm / et würbe ihn auf bem Königreich vetträben/b^ hatte et vnbiUid^et weife eingenommen / vn ben rechten KAnig vertrK^ ben. X^nb ba et wibet heim ram/woltet ben âTribut nicht fehl« en/v mctntebct-ûbct|î würbe ben (V?ahomct2llconeö brumb tobten laflct^ 3lbet wie bctfelbig fahe/ baf bet 'Ãtibut lang auf blieb / bcjalt erd aug fein eigen Boffen/ba lief jn bet Ober)! lebig.
©dshierhttb hicrfetgflSfapUd»
©djiff von Cskcutvbet vdttget»
Wor ins trkerge^ »orffcrt»
SOOrthtöitp* gdAOen. jkiriOetgcü fangen.
/J^2l biefee auf gerichtet war/ nam bet ^betff fein weg wibet an bl« hanb nach (Delinbe ju/vnb vetjog bafclb|f etliche tag/ bie e^'ââ?^ IVafler laben jubracht / »nnbmitbem / baf et mit bem Koââ^ fptaach Igelte. âVon bannen nam et bie richte au ff bie ^nbianifhe p ten ju / vnb ffief auff bem weg auff ein Schiff ben (V?oten von C0^^ juffenbig/an ben grenzen bed Ketgeiöeli/ baefuhr auff Caleait 2lbctbie vnfetn vberweltigtenee. Vnbalö eg ergeben war / gif^à Cberff hinein/vnb lief bie jentgen benenbag Schiff Juh6tcte/ vnb an bete anfehenliche (Vloten bie brinnen watenfur fi d) Bommen/ vnb lag fnen: Sie feiten alf halb herfüt btingen/aUeg wag fe mit führeten/o^ et wolte fealle ingUOcet werffen la|fcn. 2gt;a fagten f e : Sie fi'^^^ nid)tg mitfid) / benn alle ihre Ãab were ju Calccut. Ã?a ffellctc f w Ãbetjl alg were er feht jotnig / vnb lief einem iOenbe vnb ^üf bino vnb ins (V?eet werffen/ba Bam bie anbern fo greife forcht an/baf halb allee bae gaben/bae fe mit führeten baà war eine groÃe anjlt;*»5 tetIVaht / bte warb alf halb Ãbiogo ^etnanbeg Correa vutetP^ne ^ geben/ber war barumb mit gefahren /baf er factor ju Coch» w^ tc/ïDet lief bte Wahr in anbete Schiff thun / quot;Vunb in beà ©chiffthctmanallebieKinber/biebtinncnwaren / benn er lobt/ct wolte fe ju (V?ünchen machen / in vnfet 5rawen KloÃes 5 lin/wie er batnach auch thete. Ã)ae vbtige von bet beute/ bae wethte wat/bae gab man ben vnfetn ju plünbctn.Vnb wie bae auf gelaben war/vnb bie vnfetn herauf /ba lief Steffan ba nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^(^
bee oberffen Ceutenampt war/ bae fewer brein fïoffen / vnb w^. ^^^ llOorcn alle brein gefchloffenvntct bemgebiUebeeSchifF^ / vnn
-ocr page 645-s» Entten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ãô
Jtt« ct/^ic vnftvrt }ar«b(n/ tic bcv jeit / wie peter 3liirtrlt;0 jti Cutecut Ã5'ââ^|l/vmbtotnmctt waren. Dnnb ba bas fewer angc^ünbet war/ba ^^â.â ,âgt;^ ^bete peb Qteffan ba (Santa / vnb bic 75óeb|cnfcbÃQen / bic baà fewer eemec^Sr ^*^9C5ünbetbatten/m ein Hem Schiff. 2116 nun bte (Doren beà fewer 6 verbeanor.
mtten wurben/ba arbeiten fie pct? febr/baf fte (id? lebig machten/ vnb le* l/heten ba6 fewer mit gewalt/fo viel waÃerö fdtütcen fte brein/ baà war ja bas ©chiffon einem loch hinein bommen / bae man brem gcfd)o((en hatte im webrenbenflreie. 2lberbcrObcr(îtatn alfbalb/vnb wehret j^j^,.gâ u^j^ nten in ©teffan ba (Santa Schiffen/ barinn er bie jci t war / vnb lief an kn fid; twe
(^Ooren Schiff anfabren/bie theten fich alf halb anbaö borb in f rent »«ht* ^lt;htff/mitfren webreninfeufïen/ vnbfeijten ftch$urwebr/ wie Cent/ ®âlt; anfrê leben vertagt hatten/vnb fret viel brachte nangejónbte brem he/mb warffen pe in vnfere Schiff/bap pe bic verbrenneeen/vnb wat^* Kapeauffbtevnfern/bteerwurgtenfrer viclinbicfcntfïrcie/ 2lbcrwctl S^^j^^*^ hte nacht barjwifchen bam/hórcen fte auffmit cinanber511 fd?lagen / vn n«%t. * ten bic barfen wiber vom Schiff'bamtt fte es gefafï batten.vnb ber j^hcrfïwolt nicht baf femanbtd brein gienginwebrenber pnjlernne/ ®amtt nicht etwan bervnjem einer vntbbÃm. Ifrliepes aber vntbrin*
®^*L^ 'âanb gnte wacht bruntb halten/bamit bie (Doren nidttentpóbtn ââaffe Canb/ baa war nahe barbey. Ãöic (Vroren bradnen bie gan^e mnbomee Jjachtinitfchrcicnvnbbenlenxu/vnbrieffen ben (Dabometan/bap er w»tn«e» ^bncnjubólffb^m. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*quot;««^
tba cà hechter tag warb, bcfalb ber 4gt;bcr(r Steffanba (Sama, bap lt;tmitctlid?cnl0acbenfchit«3cnvnb Schiff bncd?tcn an ba6 Schiff an* rabren/vnb ce verbrennen folte.Ãöaó there erauch/baer bic (Doren$n* aorinbaà Chafïean ©aillarb getriebê hatte/ mit wehrbafftiger banb/ ^w blieb int Schiff bip es mehr bcnn halb verbranbt war. 2gt;abic(Do* ^SioSi
fewer fab en/(prangen pc ins (Deer / vnb crlid?e vnterfnen bat* fchifemwe».
^(atUine âvtlein tn fbrenbenben / bamit vn^rflunbcn pebte vnfern ^atbjubringen/bie in frenbleinen Schiffen an ff fte fuhren / vnb fcjjten P^ S^Senihnen fchwimmenb/mit ihren kleinen Avrlin / bie hielten pe in nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â hiebobc/wiebie vnuernünfftigen'ïbier. Dnb wtewol pe von ben vn* ^nverwunbetwurben/fo tarnen fteboch/ vnnb blieben nahe bey ben v ^âIfâ^a/bip man pe vmbbradtt/ *X)nnb würben alfo erfchlagen/fo wol hteientgen bic ins (Deer fprungen / ab bic anbembte inSchiffen^Hc* ben/btebcnn ertranefen babas Schiffe« griinb gieng. Dnb mochten (brerbrcybimbertfcyn bie wehrten pch ebe pe fïnrben/ bernta(fcn/al6^^^^â^^â^â* bereit ihrer fechphunbert ge wefen/vnb verwunbeten etlid?e ber vnfernZ ik^, ^â^â* **ber pe brachten hin vmb.
^46 fûnjfvnb hlerfeigfl SStapitd.
^^2lrnach tarn ber Oberfl gen (Tananor/ vn ba er pch ba geanefert C^nanot. hatte/fchicf te er bem âKónig benTlmbaffaten ben hatte er wiber
mit pch bracht/vnb Itep jhin fagen / wie er f ommen wer/ vnb ihn
9evn anfprechen woltc.ï)a liep fm ber 2kónig alpbalb ein hülQcne bróeV machcn/bic gieng von bem quot;Vfer an ins (Deer / fo weit ce mûgllch war/ vnb war ganç mit Teppiche/von palmenblettcrn gemacht / bebeneft/ vnb mit anberertóflUchcr'èaptpèrcy/ vnnb 50 enbe ber bróden am B h lanb/
-ocr page 646-^tftotta be r vie tWfn ©c^fffung
Säâ'^ 'quot;'â li*nb/«'(«v«inbi5l«3«vnt?lt;iup/4iKbmitfold)a'lt;rrtptfl«Kyb«()«*eft/^
* fdb|lwnc»tfol«ï)cr2l0tttgvttbï)cv^bcrfï fpmae^ batten. ^^**^Ãf 2vónt9 tant ^ont evfïen / vnnb batte mebr bcnn 10000,natten beypw/ mb viel C^rommeten/vitb anbere ^ïtïït'nment / bte giengett Xâ*ot Tl?tcnuttbcr2^6ntgirtba6i0rtit|tgangettwar/ffcUc«n fie (icbauy^ ^tud-'/ben 4gt;bct jïen $n empfangen / vnnb wie (ie alfo (ïunben/b^r**^ bet 4gt;bcv(ïmtt ben Hemen ©ebiffen von beryiot/ bte waven wolbeblt;*gt;* efet/vnbnttt^âbnUm vnb panieren wol bcvrtu^ge(lvïeben / vnb ^f^*^quot;*^ vornenbrinnen^erebee / vnnb lieà viel 2^e(fcitrommen febUgen/oi® Sf«bdlt;». w^itt 2ltabaleó nennetCbaó ftnb âÃrnmmen bte nur eine feiten b^tben/v^ a«(fberanbernfeittenftnb fter«nb)vnb Ãvuinntetenblafen. *Vnbat# er bie ötabt mit bent öefd) 1415 gegvujt batte / vnb bie ^rtimnten vnnb âö^rometen wiber angiengen ftteg er aitf. Dnb er batte feine tOauptUi^^ bey (ieb/vnb fon jl viel gerufte Cen t / vnb man trug j wey grofjer ftlber? KV^fd^berfe, ner IVafebbecfen vor/bm ber/ bie waren garvergwlbet/vnb waren voll febóner Coralien ff órf/vnb anbererait^erlefener bing/bie man in Jn^ bia^ó(ïlicbad)tet. âVnnb bie nairenverwiïnbertenfiebftbvvber bev vnfern Bófïliebcmpraebt vnb orbniing. 2gt;er 2\onig tam vnter bie fböt^ am lOait^/bcn Oberfïen^u empfangen/vnb ab er es getban batte/feö* ten(tlt;(icb au ff 5 wen Icbnftülc / bic berOberft batte mit bringen laffen/ Vttbberikônigfeçtcftcbfmjitltebtn ben (tul / wiber feine gewonb^Vf/ b S?S**^* '^^^ ^^ befebloffcn bajclbft ein red?rfcbaffene freitnbfcbafft / jwifebjm fm ^ ^ â® â nbsp;vnb bem 2xonig au^ Portugal / i?nb wenn man 511 Codein ein Æ aew* rey auffgeriebtetbette/ fo folte man 5« Cananor auch lt;wlt; anffriebt^â/ ba woltcn (te etlicb« 0d?iff laben»
©4^ fafV vnb viergföli ffnpfeeb
XnaUbdefä» (i^egef^ngc.
Svii^ieid)!, tnäni^.
^debtfttge** hotten.
/^^klfr.0bcrftbamvnuerfcben0inbenlOafen alfo / baf bte vnfefrt bif in bte fündig (Dalabarifcben auf ber ©tabt fiengen / inet^ liefen paral ©ebiffen bie bunbtenntdw entnommen / âVnb ber Oberft wolte ber ©tabt mit feinem ©efebütjutd^tö tbim/fonbern wol« vorhin feben/ob ber Rottig vicllcidtt $11 fbm febiden würbe. âVnb wir lt;rbraiiffwartet/bameine3llmabicn mit einem 5^bnlein/jum $etd?en beo frleocnö/an vnfere ©ebiff/vnb war ein^avfü(fer dOund? brinnen/ vnb bie vnfern meineten/eó were beren (lOiïneb einer/bie bey 2lire6 Cor^ rea gewefen/vnb were gefangen worben / 2lber wie er nabe berjti tam/ vnb fagt/Deo gratias,ba faben Ãe/baft ee ein dOorwar / vnnb er fag«/ man bette ibn barttmb in ber Aleibung bingefebidt/ bamit man in^nn ©ebiffen antommen lief .Dner bradât bem Oberften von bee 2^0nig^ wegen bottfdxafft barburd) er im entbot/er folte gen Calccut bontmenZ vnb feine banb tier und ba treiben, 5gt;arau(fantwortet ber .Ãberfl wolte nicht baruon boren/ bif fo lang ber Ãonig allés bas ienige be$alc bette/bas in vnferer ^actorey were geplûnbert worben / ba man 3lr^ Correa vnbbieanbern vmbbraebt bette.'Vnb man bracht brey tag wit ju/bas tâglichdbottfcha(fevonbem2^ôntg5ubemObcrflcn/ vnb wu bervonbem-óberflenjiibem^óniggefdjabe / bie tarnen boch^nrei^ nemeubtlid^enbefd^luf /vnnb bie (^oren waubten ben2lt;ónigbar/ non ab,
â:V«b ba ber Obcrfl fabe/baf es eitel lögen/ vnb nieptô ben awff^^J^ wär/
-ocr page 647-Sn 3!nîâlt;«»t. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S7
JâJt^/bnUc^cvfmfagm: IfrwoUckngethtncranwovtWAVtcn/ beim
5*p**»flrblt;»(l3tfm3 / vnnbaf0Uc)bnïemt:bAtlt4?c Antwort pbicfc»/ S^^âSS»*' ^nb wo cv nicht alfo nlke bas kWlt; tblt;«/bn6 er begerte fo weite er Æ bn amp;gS»7 J^ât^ewervnb Schwere bedriegen/vnb wette nn ben/enigen feinen vn^ ^^tbanen / bie er gefangen bette / nnfnben / bie wolte er tn berfetbigen Kunberbenefen laÃen, 'Vnbbamifernichtgebächtba^eöwortweren/
pp er eine Sanbvbr britmen/vnb fagt bem ÃOoren / ber bin vnb wiber 04oovb», ^br/berfanb pgt;ltcalfo oÃ^ jwifchen ber jeit vnb (Dittagan^Uuffen/ V^Wenncdgefthebenwere/fewolteerbos /enige/ baeergefagt bette/ ^«n/vnnb nicht tenger verrieben. 3lbcr biefes vnangefeben / ram ber ^g^^3 feinen werten nicht nach / benn feine wanef elnnitigbeit macht/ vapcv4n^^jgbeblt;r(Werenrlt;bc/anber^5n(tnnwarb/vnbbie be/fhnng vf^cmigbey tberen er Ãch vernemen lic^, gefchabe nur au^ fercht/ bie er
J^tte/vor einer feldhengreÃ^n floten, bie er in feinem Hafen fabe / wek ^9^â^StoÃen fehnben than timbre, 2^ber bie vieren verbtnberten/n/ trtdv« v«w *J^barutnb batte feine jufag^etnewircfung, 'Vnbbcrbatbenlie^ berbtnoem 0« ^berfï/wie ber (Mittaglommen war / ein nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^üchlfen abfehieÃen/ ^âââ^ w^rein^ctrijen ba^ man bie vHalabavifchen benden folte/bic tn bie ïKj^?^ P ^^ÃTangefchmibet wartn bae gefchabe/vnnbalö (ie erwergt waren/ ® pper inen benbc vnb fu-jp: abbawen/vnb legt fie in ein pAral|dnÃ; bas à et mit zweien flemen Schiffen/ bie mit (ôefehùQ wol verleben wore/ «»Hanb führen/ vnb ein brieffin 3lrabtfcher fproeb gefehrieben/ barbey/ ve^n innbait war: Ifrfchicfte/bmbiefegefchencf ju einem war^eichen/ J^Mr /bm bie lügenbte er gegen/bm bif baber gebraucht/ the wer be^az w foltc/ vnb er wolte feines Herm/bes Ã^nigs (öuthunbercfelttg wb ^eintibweff, vetbefommen/etc, Söiefelbige nacht lief er bieSd^iÃrfo nahe an tanb Slt;b«tt/als erfunbte / vnb befchof bes anbern ganzen tags bie Stabt
'â^^^^^â'^ ââ^ ^^^ groben ©efchiiç/vnb tbet greifen fchaben/ vnnb Koof bes Königs Sarame bamtbervnb ba er bas getban batte / fuhr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nb ;^3en Cochin/ vnnb lief an ber feiten fechf 2lt;vicgf|cl)iff'z^arwberwat^®*^^ pincent Sobre HAuptmann/ber foltc mit ben Segdnin Jnbiablcibé/
«t enge ju (Hecha/ vnb bic Cambay ifehe feiten juerf Anbigen.
^^40 fteben hnh Vicr^iÃff 5apff ct
Cs ber -Ober ff inben Hafen ju Cochin auf ommen war / vnb (Hei / Cochi»»
empfangen batte / fuhr er juin 2lt;o nig auffs lanb / vnb fprach
jbnan.âX)nbber2\oniglicbcrte/bm(5onfalo (Dilvnbbieanbefn, ^nb ber 4gt;berff vberantwortet /bm ein brieff vorn König auf Portui-Sal/barinnê bandet er/m fût bas /enige / bas er Peter 3lluares Cabrai Setbanbatte/vnb jcigte an, erwerewoljufrieben/baf crem^actorey ^â^ohm bette, ilr gab /but and) ein gefehencf bas wor ein tóffliche Webern, Kron/ vonXÃolb vnb ^belgeff einen/aUes mit färben / vnb fehon verfe^z J«t/^n grof gûlbcn Half banb / jwo flbern vergelte IVa|ferf annen/ 25ccu4, sec oic waren mit getriebenem ^bietwerrf oben herab gemacht/ jwen lang fl«rlt;hwlt;*â ^richtet reiner teppich / vnb jwey ff Ad 5laminif(her âCapiÃerey mte Kilbwcrd/lfinfcbrwolgemachtlt;5ejelt / ^in ffüd CarmaÃnSatin/ 'gt;nbetttffüd5lt;nbels. Ãgt;asempfcng berKönig mit groÃen freuben/ 'â«b fragt/war ju ein /ebes ff ud gut wer / vnb lief bas §elt aufffchlagé/ i^nbittbcmfclbigenmachtvnb bewilliget erbenfriebffanbmit bemO/^nebfltwiafc perff en/ vnb gab /m ein Häuf jur ^accorey / vnb lief alf halb ben werbt r i# fegen/
-ocr page 648-^iflortrtkr »inWm ©c^fffung jlt;i5n»/wfe«(i»Wlt;0ylt;««y«»«»gt;3,gt;»«dâ«wy{(«lgt;««w»lt«/»i»gt;*#*ft
f4lt;Tony. |,|,^j. j^jg^g 4iieg cjug verfebretbung/bie vneer^eiebnere ber Aonig. ju mehrer beflettigung berfelbigen freunbfebnfft/jwifeben jm vnb b^ üfnnbenamp;e*:. Ã^nignu^ portugnlgnb er bem Ãberflen jwey gölbener Tirmbebw mit^blenjleinen febr Boflltcb/bie foU er ibw bringen/vnb ein (?Oorifw*
lt;«fpe, nbsp;nbsp;nbsp;ftlbeme ynd'el/jcben fpnnnen bofb. Jtem / 5wey groÃer jlAcB CreiFg
bneifl/reittTVeppe/bte waren jum aller retnefjen. Ãf^mÃein berw^^ gro^ als ein bnfclnuÃ/ben Ãnbet man in emed â^biere Bopff ba^ bilt;
;^jÃoit»4ifr. bianer ^ulgolbaltfnennen/ber Ãnbet man febr wenig/vnb iff wiber aR
'*^ââ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2116 nun baö iOau^Z barinn vnfer ^'«ctorey feyn foke / 'âbergebert
war/$oblt; iÃi^o ^ernanbee Correa mit ^weyen 0d?retbem bW^ ren bieà einer£,orenç(^Ooreno/ ber anber 2lluaro DaÃ Æ vnnb ein 2gt;o wetfcb/mitetlifbenanbcrn. Xgt;nb wie pe bee -Ãber|llt;n©d?tffnnbnbe'»
* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;julaben/fcbicBte ber ll^nig von Calecut jum ^berÃen / vnb Uep im
gen/er wolte baö /enige bemale / baö in ber 5actorey were genomen wo^ bertvnbbvumbfolteevgenCalccutBómmenfo woltenpefriebcnvnn
£SSt?lt;S freunbfebafftmitetnanbermad^en. 2Der 4gt;bcvà liep bm^raebm^^^ glt;«feuo ber/m bie bottfebafft braebt/fangen/bap er fid) an bemfelbigen
tuÃdlef«.
IbdinWRo topffittfeftt
ÃÃ*.!ÃiïSS Æ âââ '^^^tt /m ber Ãonig lóge benn er vertrawete /m febon lang Beines wlt;9* quot;nbsp;* quot;nbsp;nicbt/vnbentfcbloprtcbgenCalecutjufabren/mebr^uucrfucben/ bes Kóntgegut wiber ju wegen bringen Bónbte / benn bap er mit bem Ãonig gro|^freunbfd?afft jubaben boÃmung bette/ vnb brumb wöâW er allein babin vnb liep ©teffan ba^amajum^berflen/ vnbf«b^ ? in feinem Qd^iff babin/vnangefeben/bap es /bm bie iOAuptlcutalU^iâ^* berrbieten/benn pe forderen/es mochte îbmetwann ein vnglücB«â*^^* fabren/aber er wolt peb nicht abweifen laÃen/vnb fagete: 'Vincent 00* bre were ba/vnb bie anbern ÃchlÃF/bie in Jnbien bleiben foltc/ bic ben pd? ju Æ bm tbun. *Vnb ab er gen Calecut Bam/ liep /bm ber (agen/er wolte bes anbern tags ferner juptge gnugen tbun/ belange*^ bad /enige/bas peter binares genommen war worben / vnnb bamw woken pe ein gute freunbfehaÃt mit einanber malt;hen.^ber weil er wn* (le bap er allein Bam/meinte er/ er wolte ibn vmbbrtngen/ mit ?4« Ãchiffen/bie jum Brieg geruà waren/ bie fuhren fo vnuerfeben6 auà 35^03 »es ju/ba6 er/bamit er baruon BAm/bae feil an bem 2lnd?cr / bar au ff er tu* cÃtâ hete/abhawen/vnb ben Siegel jugkid? auÃjieben liep. Dnb bieweil^^ joom wfco winb von bem lanb her gieng/wid^e er von ben paraln/ bie folgeggt; pc«4?t- nbsp;nbsp;nbsp;aber bermaÃen nach/vnb theten ihm fo bang/ baö / wo Dincent ^jL
vnb bicattbern/btelcngeÃberfeitcnbe6lanb6 waren / bie bie par41^ bie Ãueht brachten/nicht gewefen/were er fonber jwctÃxl gefangemtot ben, Ã)a er aber auÃer ber gefahr war/fubre er wiber gen Cochm / 'â^ alpbalberbarBam/liep er benLotten ben ber 2^ónig von Cakeuf 5^ /hm gefchteft hatte / henef en / bas verbroÃe ben König hoch / ^^ ââ^**
Tnb rtlö er fabc / ba^ er ^b» bureb ven-bätevey nid^tb^t« ^? t^ttttCtt/woUc er vetfnebenob erben K^ntg von Codein vberrebe te/bn^ er jbttt Beine Ãbung geb / vnb/bw Beine Jactorey in nigreicbnulfjuricbtenerUubte / ÃJnrju ibn benn fû^^^^^â^^â1^1# :ç#felf 4« ren reiferen/ vnb fdücBte berbnlben bew Ã^nig bey einem ^â^^â^^ öchÃönrÃj« ein ^rieif/folgenbee inblies: 3^ b^b vernommen / bn^ bu ben ^ â^ââ* nbsp;nbsp;nbsp;d'lt;»5ónftig feief^/vnb beberbergeH (ic in beiner ©wbr/IVob« ^^^^gn
-ocr page 649-s» SnWen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^S
i^rtbcnybetvttö 4Um b^VAuf? tontptntd)nncrcFc|ï/3nd?/wk febv ba JJ*ilt;^ brtmit cr$ó wc)ï/(b bitte ich bid? bu wóUeft bod? jam wettig jlcn be^z ^nnhai^ »« ^^wett/ba^ wit bibber gute ^rcimbe gewefeu pttb vnb bctbulbctt wok »««ff«» Wbumwtttebt vrfttebju vetbtu^ vnb wibctwilUu geben / vwb etnea Pid?en geringen binge wtlktt / wie bet Statief en freuttbfebrtjft ifl/bU rtnbete ttiebte/bettu (V?ccttAubct fittbvtib Bomenfrembbe Ãnub 5Wbct4übett»ttb5uplóttbcttt/vttttbw6Uejïfiemit5uliebtticbtttuffttclt;-?*^lt;a/»ttb/ttett tein ©pecetey mebt geben. sDeiin vbet bue/bu^bujebet# 5**^ ^w gefallen batan tbufl / fo witfïu mit and? ein folcben bienfl btelt;' r ba tbun/ ben id? gegen bit ju beinern willen ettennen wil. Jd? wil bieb wlt;bt bejftiget4hfud?en/benni(bgleub / bu wetbefï biefee fo williglieb tpun/Wie leb bei net bdlbenanbete gtoÃete bing tbun wolte.
3lle bet König von Coebtttbiefcn^tteffgelefenbncte vttbwetlet **agutet/watbtt(fciget/fót(td?tigetlt;l0attnw«t / ettbett et fein futnef â¢Wen biefet wott halben feinee wcge / vnb antwottet bem König biefet Ã^fïttlt: 34? weif tttd?t wie ee nu^Ud? wete/ba^ td? fo vetrb^tetlid?/ wie ®»f«3fïZ ein fold?e leichtfertige fad? tbunfoltc ale ba tfl bie^tanetelt *®a^ttieinem ilanb juvet/agen/ ba id? fie bod? in meinen befcld? genome Jrten bab/jeh bab be^gleid?en gegen bit nie getban / bet eV?otê von 3«^ pavtasau^ ®âlt;ïbalbcn/nod? anbeter vieler KauÃen t biejre baubtietungjuttetbé/ f« ^aCakeut pnb kommen. âVnb balte nid?tbatfut/inbem / baà id? bie ^^â â »^attefett auffgenommen / vnb jbnen labunggeben/baó td? bit obet k* ^nbôanbetf/cô fey wet es wille / jugegen gebanbeitbab / 3lnglt;fe'?
/baà es ein gemeine gewonbey t vntet vne tà / baà wit vnfete Wabt Jaernfeben/bet fie nut begert verbauffen/vnnb betbalbenbenKauff7 ^ten/biettt vnfete Canb bommen / allen gunà vnnb bwlffe beweifen. ^â^.Jtatteben haben mich fo weit gefnebt / vnb batumb bab id? Ãe aufp S^ttommen/vnb jnengunjÃetjetgtbenn es ftnb nicht iÃieb / wie bu fa^z Slt;^/Ãbenn Ãe bringen mit Ãd? groÃe Ãummen von gulben vnnb Ãlbergt; vot^g^ie* y^ttaOjittgen/vttb auch Wahr/vnÃnb febt watbafftige Ãeut.^reunb# Ãbafft wilich mit bit baben/vnb tbun waömitgebütet/baöfoltu auch aifowollett/fon(bwete|bu nicht mein 5teuttb. ^6 fol auchbtd?/obetnte4â Wtanbö anberà vetbridjen/baà ich meittet @tabt nuijen fehaffe.
quot; nbsp;3bet Kittig von Calecut war mit biefet antwort febt vUl juftie^- ^,g ^âj,â ylt;tt/Vttbf(hretbt|bai wibet biefenKtieÃr : Ife ià mit febt letb / baà bu »nefr«» w biefem theil mein gegenpart feyn wilt/ï)etttt ich febe wol/ baà bu met / ^ââ'quot; â¦^ iteunbfehaÃt verlaÃen Wilt / vmb bet Ständen willen / bie meine odnbe Ãnb / âVnnb bas wirbt mich vetutfacben/baà id? auch bein ^einb Ãytt werbe, jch bitte bid? aber nachmals / bu willeà Ãe nicht ouffne^ ^«n/ttod? ^nen lobung geben / IViltu es aber nicht tbun / fo ÃraÃe bich Jottbemes vnrechts halben. Jeh bezeuge/ baà ich alles fehabens/ber harauf bommen wirbt/nicht vrfach bin.
. lÃer Kittig voit Cochin tapete vbet bem âCrieff/Vttb fagte ju bem ^tachmatte/ber jbubracht : ^ tbete nicht gerit voit brAweu was er ymbUtt willen nicht bette tbun willen / vnnb antwortctjhmmttbic^ hm'^rie^:3ch bab beine KottfehaÃt verÃunbenbae Ãnb nichts benn ^^wt»»«** bcAw wott. lt;5ÃCC/ bem bein Ãolg fehabet / heiÃe bem ibenigen/ ^?^^^^^bat. Weil bu mein ^'cunbt biÃ/fofoltcÃumir ein fold?es ab/ vertbSierq jheubltches bing/wieein vetrbäterey tà fonberltch in bet Kittige perzz '^Ã^«â» ^U* ^tt nicht jumuten. KegereÃu etwas anberà von mir / bas mir an quot;^f/'â ââ 1 üh meinen
-ocr page 650-^iftortrt bit 3(erbtlt;tt ©cÃfffung mdiKii «bM« »nfdiAbhd) fey Zf» wil «4)8 gern tbun/ »»b f»U lt;8 P^^^âÃ^ vlt;rluf{ dncô groÃen tblt;ild meiner (Buter gcfd?eben/benn
⢠quot;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;te td) niebtd gegen meiner itbr / vnnb verfeme mfeb bo werbejï ^^n^^^
imbeflenvcrflcben/bnmitbuntcbrvrfncbgebefl/ bn^ bas Vsldv^ bmebt/vnb bne C^nb verberbet werbe. 3ber bod? / wtUo nu ff memung bleiben/ fo erbenne es (Bott/bieweil er weifj/bu^id? beineflt;wW*T 25er*iult;ï wi baran b^b. 3lls ber ^ónig von Cnlecut non fabe / bn^ ber 2^ónig *â^quot; ceroenÃö^ Coebin nid?t6 tbonwolte / was er von /bm begeret butte / fo SSSiT*â* '^^^ flt;blo^ er jieb/er wolte in verberben/ wenn ber Ober^bmweg Hm/ vi^ iie^ wiber ben -Oberffen z^.Ãdjiffruflen 50 pAnbnrnne/bnmfter /n etteit^^iff. grei|fen wolte/ wenn er wibernnd? Portugalfà bre/vnbmeinete/ er geUben würbe fey n/ fo wolten fie ibm groÃen febuben jofiJgt«»
©46 dc^t vnb vfer^igfi ffapttet
gegen öetn ^önidv0n
CoeVtn.
-On allen biefen Briefen vnb bottfebafften fügte ber ^5nig 1^ J , ^^L^Codjin bem -Ãberfîcn nie niebts/bi^ er hinweg fahren wolte/ '^â ^7 fagt:^rbettebrumbnid)tebean)etgenw6llen/bamiterfnnilt;y* forgfeltig maebt benn er bette mógen benden / er würbe $ulegt bos |lt;* Ãlwgbq-t nige/bas ber Ãonig von (Talecot von^m begerte/bewilligen/vn fch^M* amp;£» Ãintg« bar bey / er gónnete bem 2^óttig auf Portugal fo viel guts/bas erfeimt rond^ta- halben fid)/ vnb feine Stabtbarju wagen wolte/wenn es vonnótew^ âVnb bet 4gt;ber jï fagt j hm groffen band' berbalben/ vn fügte: 0ein porttjctftU.« ber 2kónig/wórbc biefes guten willens/ben er gegen f hm hette/nimmt* «L^u^Ji^rJI mehr vergeben/ber gellalt/baf er fmratb vnbhólffgeben würbe / vas fl$lt;w2w lt;*^âl^f allein in feinem Ãontgreid? fieber bleiben / fonbem auch ^niu v«» gewinnen vnb erobern móeb te. X^nb er folte gleoben / baf alle bief* tf^w» nbsp;nbsp;:Ã0nlgs von Calecut ©ebrifften/ niebtsanbersauff fieb betten /
bas er ihn 5u verrhiterey bewegte/wie berfelbtg bif her glt;wtff wer.^^ er were bif her fo vbcl angefahren/vnb würbe Hnfftiglieb autb fo hst^ lieb betriegt werben/bos er genug 511 thun würbe haben werben/fteh r^ ber ju befebügen/jugefebweigen/ baf er gelegenheit würbe habenano^ pothigak«» re$nbcfd)Obigen ober an^ufeebten. Ã)as fügte er ber Slrmaba huly^w ^I*lt;2icni4? bicin Jobten bleiben folte / vnnbfagtees bem Ãoniginbeyfän m^ o« w â¡now. nairenbarab ber Ãonig fehr frólieb warb/benn et wufle wol/ bap on Hairen bet freoubfebafft halben / bie fte mit benCIOoren hatten/»Wt vnfere ^actotey ju Coebin niebt jufrieben waren. Dnb bet 4gt;betfl vlt;^ hief ihm/et wöltc im ein 2lrinaba vonCananorauf febicfen/ ba er blt;w» hin fuhr/jchen ©ebiffbafclbfl julaben.
SAffF oee nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'Vnb wie er an ff bas (Wee t Hm / anff brey metl bey panbatAne/
«Ãweet ^^*^^ ^*^ vonben 2^.lt;V?orifd)en ©ebiffen/bie in fuditen/betiebt gethlt;w gefevok nbsp;nbsp;vnb als er fe erfehen hatte/befeblof er mit feinen Hauptleuten/ etwo*^
te mit ihnen fcblagen/weil et bo^umal an fe bommen fnnbte / benneet erhob ficb ein bleinetIVinb / wiebas Waffet wiber bam. Vnnb lt;â^, ^^ befcblofjen wat/baf manfebUgen folte/huben bie vnfem an/ vnb napt* SXtfirg Ãtiff ten bem 5einb ^u/Vincent ©obre/ Peto Raphael / vnnb 30»ogo »ein iTUtv. fuhren vorher / vnb waren bie erffen / bie henkten fteb an jwey 0' bie ftd) etwas weit von ben anbem ©ebiffen gethan hatten/nemwdi/ %)ittcent ©obre an etns/pero Raphael/vnjgt;iogo Pires an basanff^^
-ocr page 651-Sn^nHem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^
'^ ^amp;tmtttttiU Sónit fo gvrtwflt;imlldgt;ybrt^ fn bas |gt;«g «ntRel / vnnO ^^^'â'ââ^^fâtgt;ln5crt ui ebt tenger mie (hnettybmnbi^ bev Oberfl berju tom ber Itcfj beifüg fdne||cn / vnnb m ftV*^^^^^^^*^ -^^â^^^ rtnbern ©dgt;:tf bitibcrfieb / baà bntbertbetl am ^^â^^ 5^^* ^ttttb ber Ober|ï weite jl)ncnnid)tnad} folgen/ f 4a '^*^^ @cbt|f gelabert waren / vnnb fórd)cer / er bâme ctwan an ein Ktebten ort. Xgt;nb bte »nfern fprungen al^balb in jrc 3agfd?i)f' vnb f«'/ ^enben^ernben nad?/bte int ^eer f^wummen/ba^ fie (id) ererenetren/ Ãnecu «^ ^ftbctwürgeten(teaUe/berwarenwolbreyb«itbert. Ãad?biefettt Hetaere ®cr Ober|^ bte 5wey gefangene ©cbi|faiï^laben/vnb manfanb ein gu? ^^^^â*^^'^*^^^gt;^ / vnnb,»neer anberm waren biefolgenbc flüef/Ãed)^ S^^ofTer «brener 2vr«g / vier flberner TVaÃerbannen / bte waren febr S^of/aijcb eclid)e AanebfeÃer / vnnb giberneÃpeuQbeden. Jteni^in ^f»te. Sulbenen2lbgottber wogebreiffigpfunb/mbbatte ein fcbeufjltebe Ã^/ Si^^â*f^ Sur/vnbanjlactber^tugen/batteerjwengiiter©maragben. ^tew/gen. ünKleib$ubem3lbgotcgcbórig/von gefcblagenem(5olb / mit Obel; Seftcinverpjjt/mttetnemCarfnncfel ober Kubin an|f ber ^r«|ï/ ber^^wW«. ^lt;ir fo grof wie ein ÃTalcr breit ifl/vnb lend?ree wie ein glóenber tobU
'Xgt;ttb barnad) lief er bie @d)tff an^ónben / vnnb ba bas fewer wol ^âamp;,ftâev ^«gangenwar / name ber Oberjf btcrtd)teauff Can4nor5u bafelbft ew»ew bieltertnitbemKónigfpraad)/ bergab fbm ein iOauf / eine^actorey ^^âff5nrïd)ten. Dnnb ber Ober|ï befalb bem Kóttig ©onfalo ©tl c^n^nor! ^arboja/ber war factor/23a|liatt3Hitare6 / vnnb Ãöiogo©oignobie âebretberwaren/ènarte ^arboja ben ÃÃvInteffebert/ yrandfeo Corgt; J^ertpdnba'UtUa/Cafpar iOomein vnbanbere/ ber mochten vngefebro «lt;b'5wertgtgfeyn/bienambcr2lt;ónig m feinen febutj/fampt ber ^acto^-*^lt;yibcute/mit jufag / baf er bem 2^óntg vort Portugal alle bie ©pece^z f^y woltegeben/bieer$u feiner6d?i|flabungbebftrffte/ vnbbarju vm ^âf^ gênant ©elbwic es alfbalbgefcQCwarbvnb ber Ober (tjagtjinwiz ber jn von wegen feines Perm bes 2kóntgó/baf er |bn gegett vnb wiber ftlle bic lenigen bcfd)itt5en wolte bie fn bef halben bekriegen wolten. Os iSunounf? 'â«^^fiebtet f eb ber König von Cananor and? nod? weiter / baf er bes SSSiÃÃ* ^^nigs auf Portugal ^eunb feyn wolte / vnb niemanbrs gegen ,btn ^n/vntgt;»amp;« bólffe tbun bey ffraff/wo er anberf ebete / baf er ber vnfern cobtfeinbt «â3»âC««»«â feynfolte/XInb vber biefes alles würben verfebreibungen auffgeriebtet ^onbcibcntbeilen.3Hs biefes gefebeben/befalb ber Obcrjl Pincent©olt; vincentamp;0it wc/bas er für vnb fÃr an ber feiten ber febiffen foltc/bif genCod)in btb ore bef*»* lâïbcn^ebruartum/ vnnb wenn er alf benn febe/bas 5wifd)cn bemKó^ S2elt;cofamp;»quot;» â^âSvonCoebttt/vnbbem vonCalecutbeintrieg wer/ fo folter an bic cn^ ge bes roten (Peers farc/bamit er bte (peebifeben ©ebiff neme/ bie nad) Jabicnfiibren. 'Wurbeaber ber König von Co(bw feiner bcbór|fcn/fo foltc erju Codein Weiben ben IVintcr»
» nbsp;nbsp;13H6 ernun biefes alles bcflellt/vnb bte brcy0d)t(f bie noch vberig â
Vâatcn/gclabenbattc / fubrer vonCananorabmitbreii5cben©cgcln/
ben is.tag ibcccmbris / Tlnno vor. vnnb baute gen (PoÃambica mit ,. feiner gatteen 510t an / vnb weil ©te|fanba ©ama ©ebiff viel WaÃer ^^éu fboplfct/licf crsauflabcn/bamitmanesbicbcte vttbÃiebte vnnb als gefebeben/fubr er wibet fort, *Vnnb ben Ãebenben tag / nadtbem Ãc wbinweggefabren/bub 2)om Coys Comigno ©ebiff an viel Waffers 5«f4?^pff«»/
-ocr page 652-.ÃiporM ter ofertfen ©cÃfffung
jufebopffen/bermAffen/bApmAnöniebt ófen tunbte/ vnnb berb^W^ ^mbrevuug. WAnbten pc aUc wiber vmb nneb (^OoÃAmbicA$u. 2lber weil pc gert«^ gen winbbAtten/blicbcn pc vntcrdOolptmbicA/An einer AnfAbrt bic
e^iff ge# fAnben bAfclbp beÃerten pc bus gcmclbt ©ebiÃv vnnb fuhren burnAw Cordte», 'âââber fort/Dnb wie pc 511 bem tOAuptobcrCAp bee Correntee genAtw BAmen/citcfïunbceinfolcbc vngepPmme winbpbrAut/ bic/nengArj^ S^gen wAr/bA6 pc Alle muffen lAuircn/vnb in ©teÃ^nn bA lt;5AmA0lt;tgt;m ^tj bUebeu. brAcb pAp Apó/vnb ber vorber Heine ©cgel/bergeff Alt / bnp ce p^ ewb^' lid? von ber ^lot vcrlor/Alpï/bAp m une nid?t wiber bunbee juwege briu^ gen. 3lberfed?ptAg nAd?bemberOberp5uCiÃebonAAnbAmTAm es Aud?An/vnbwArbcrgrop(^OApbAumbrinncn jerbrod?en. 2llöbicfer 3âfââfp, ^â purm AuÃgeborct/nAm ber Oberft bic rid?t prAcfAuÃ^CiÃebonA/vnb Xinebona. rAm bAfelbp ben erpen ©eptcmbri6/3nno 1501. un / vnb cö giengen/m aUc bic fórnemepen Am Dofein iOAfen entgegetvvnb emppengen ^bn/ Cnbut Gut# vnb fibrctenibu jum^^^nig. quot;Vnb co gicng ein Junger vor /m ber/ bet trug in einem groÃen Tt)Afd?becben bA6 'tribut / bne ber Stónig von ö^uiloA geben bAtte/Dnb wie er ju bemKónig bAm/emppeng er/n mit groÃen ebren/wie bcnn ein fold?er lV?Ann wol werbt wur ber /m fo groà Ãbrbfetuntf Ã^ bicnp bcwicfcn bAtcc Alö bAö er injnbien funben/vnb $u Cod?in vnb jvom Vafco. CAnAnor5Actorcycn Angeriebtet butte / ïgt;Aber bem 2^ónig/obn Ht Ifbr/fo groÃer nu^enbAm/Aueb bAö lobbAócrerwArb/ bAperbererpt 2^óniginituropA wer/ber Jnbien AupgebunbfebApt bette/ vnb módpt có bAr ju vntcr pd? bringen/wenn er woltc. *X)nb ju wibergeltung bie^ fedbienpe / mAd?t jbn ber,König jum2lbmirAl vberbA6 JnbiAU^diC tüftaf n» W (Dcer/vnb gnb /bm ben âMittel / bneer (Brnfe ju Xgt;ibtgucirA beijfen foPZ oigutita. ben ber König vorhin gefurt hAtte.
Oaö neun viW vf^Ãt^fî Kapitel
Ãrieg yeeb fi^en Coebtit mb Calecut,
5ord)t ixe ^rtwobnec $uCod;tn,
Ãchtp^lcg wiîtec Oie portugsle* fer.
Cs b«lb bcv2lt;0nig von Calccut vemommen b4ttcb4^ her Ob«v|l S^bittwe^ WAV/entfe^b^ er fiel) bem 2vrtcg / bei» er bem A0ni4 vo» ^^Coebtn Angeptgt bAtte/jne werd?' juriebten/ vnb $oge in bic otAbr PAn Ane/ vnnbbubbAfclb|i AnCcut^ufAmlen / bAffelbtgerfub«^»^^**^ j« Coebtn von flunban/ben co t|l ntd?c weit bAmon/vnb bic Jnwob«^ bAfclbfl buben An fid? ju fórebten / vnnb fügten / pc betten gute vrfdw bAppepcbvorbem2^riegfórebtetcn/ bcnn ber^ónigvonCoebinP^ retc jn mit vnrcd)t/ weil er wiber bic /enigen Hrtegte/bie feineó glAubeutf weren / vnnb fo viel aU von einem ort bórtig/vmb ber ^rnnef en wHUw bic bod? ibre^cinbc weren. Dnnb wetKDottbiegereebtefAd? Aufeb^^J pc betten/fo wórbe er bem^ónig Aup CAlecut bel|fên/2lber pc/ bic ^d? An ber Ãünbcvnfcbulbig weren / würben bne gclod? beknien mófleu» ÃDAffclbi^ fügten pc ben vnfernAud? / vnb ver Pnebten pc / vuubbAtcu jlâtô/bApjbncneinvnglôrf wiberfAbrenmód?« / wiepeeeibuenbetm wol gunneten. lftlid?c bic bem 2^óntg gebeimwAren/ bieben vnfetu Aud/Alpfeinb WAren/rictbenbem2^ónig/ wennberÃonig vonCAlc* ent mit gröÃerer mnebt tâme/benn bic feine weren / fo foltc er jm bicvn^ fern liebem/Weiler Allein ber vrfAcbenbAlben ben ^riegfiibretc/ vnno crfoltcvonbcr vnfernwegen fein ^ónigreieb niebewAgen. 2lber ben Ãonig bAnd?tcbicfer rAtbgArfelgAm fcyn/vnnb fagt : ^***tâ^*^ binge gegen Æ mgepbweigen/timber Ão nig von Calccut vnb Pp^^
-ocr page 653-^n 5nWm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;60
P i^lMct pd) wtbl^eti / vnb ©«tt würbe Jbmbelffen/biewtil bas Keebe J^fr feiner feiten were/ï)enn was Bónbte billieber feyn/ bennbie frcmbgt; ®^âï befebó^enZ ba man (te in feinen befdd? genommen bette, 3ber bes 'ânangefeben/waren bie vnfetn verbaut / vnb febermann begeret jbnen pattagaie^ Jdvae vbeb 5» jnfiigen/aber fte tnnbten bod? nid?t bar$u bomen benn f^' va^lt;f^ ^â^â^â ^orngbatte/bver wol ad?C/vnb gab jbnen Cent $n / bieÃe verwanz
â'^fen glctcb von anfang biefee tnrnnif^.
ôwifd?en biefen bingen tarn X^incent ©obre in ben Isafen 511 Cogt; povtuAftk* ^gt;n mit benanbern tOAnptlenten berê Ãber/f er er war / nemUdt/^lazz («Jom^ hus Qobre/pinT^ruber/pero ba ^aibe/ pero Xgt;-tpbael / Jernanb Ko'^ *â ^^quot;â^
j'5ne8Zgt;3ai-è)a)Jè[t/vnb î)iogo pirej/vnnb batte fd;of ? gto|fen fd?aben ?ââ3efï ber feiten getban/^n Waflèr vnb 511 Canb / vnb bu* vnfetn wnr* ^enfeiner^ntnn^talle erfrewct / benn bewaren in gro(Tctlt;*.ngfl, 2ilô abet ber factor fabe baf et an f ben ©ebiffen ntcht tam fdn ett et Can^
â^â¢^^en dOerono jn ?bm/vnb lief j bm bie gewilfe tnnbfd?affc jagenvon ^fâ^ Krieg ben ber Ãontg von Cakentgegen bem^ónig von Codein rwt bette/vnb wo er fd?on were/vnb bie vorbereitnng mad?re/ v»rb bate »bttin feinem namen / vnb erfnebte in von wegen bee Könige auf por^ ^iâ3albaf er wolte auf (leigen auf ben ©d?ijfen.J?cnn bie vnfetn wnt? n'rt«ntslt;M berbalben bernaeb ju Cod?in mebt gunfl babenvnb zeigte (brnnn/ ow lt;s«»pt* ^'«f e verad?tet vnb verbónet weren worben / vnb auf was vrfaeben:. ®â^â'wfratttworeeter/erwerelOÃuptmanauff bem dOcer/vnnbnidtt â''âffbem lanb/vnb wer in Jnbia blieben 511 ClOccr^uKriegen / vnb nid?t
L ?^ / Dnb wenn bet SConig von Calecut bie vonCodjinjuIVafjer ^^hiegen wolte/fo wolte er jbm bdlfcnaber tbete ere vbet lanb /fo bet^ ^^^rntebtöbamit5ufd?a(fen/ vnb bet König mod? te fd) webten ob er '^â^^tev nb er wolte mit tier weil nad? betenge bee roten dOeete fabren/ jjttbba(felbigebe|td?tigen. 2(le bet factor bif bórte/(H?icBte er wibet ^n âbm/vnblief wibetanibn/ vmb (Bottee vnb bee Könige auf portui
willen begeren/baf et von bem fürnemen wolte ab(lcben / benn bet ^âgt;ttig von Cochin bette nid?e Cent baf er ftcb vor bem König von
Mecut befehligen möchte/ber ben Kriegvnfer ^actotey juuerberben/ ptete. ©0 were aber er/ale bee Könige von Portugal ÃAuptmann/ hbulbig/bie^actorey juuertbeibigen / bae were bie fütncmc(le vtfad? â _ . ®lt;i6 man in Jnbia gelafjen bette. 3lber mehre beflo weniger wolt Pin/ ^^ be^U«
eent ©obre biefem begerenmeht I^ntt geben / vnb fuhr mit ben t^Ãupt-'z bölff?« i4namp;i
«Uten an bae Cap ober Ãäupt(5oarbafuniba er vernommen/ baf er ®o»tigt;lt;?f«»i»
'âklteichcr Kenten bekommen würbe / baffelb lief er ihm mebrangele'/
S^n feyn / benn Cod?in / vnnb bee Könige von Portugal Jactorey ju
'â«Kbö^en.
^aefünff^iöflgapiut
S^*^ panane Bommen / ptmi
1 Utc Jïd? dn gvotVe «njal lOetren / feiner Dn tevthnnen vnb 5vdw^ mufTenina y^s/bc^ull^itt/biebAttccrgeforbert/bAp Ãeibm tnbtefemS^negbdf^ ââ P*»â**â** ^â^folutt. Ató tarnen nufbetltdxvn^efovbevt/wdlRebóftcn/ba^ be^ ^^Kg bet vnfetn balben/btc jn Cocbtn watenfui-genommen roet / ben v^bettenaUe bte vnfetn aetnauOâ^bia Vertrieben/vnnb hinten bat^ 'wnb aUc wtUisUeb / ben Ãontg von Codein ^wwertteiben / Ja and? bes 2k0ni3d
-ocr page 654-r' ^fftonaber Werden ©(Ãiffung
M««» w Einige von Codjitt VnKwbdnmfdbjl / bcKt,etU(bc»lt;gt;n)b««Wj ten^nnen« len/nemitdjber einmal von Chtrabtptl/vnb ber von Cambalan/aj» herauf bcrgro,pn Jnfcln bic vor Codein ligt/ vnb fchlugenpchih Wretve viclDoldóalö|ic$uwegcnbringcnbunbtctt/5ubem2^óntgvonil'^â Shakenâ* ^^i^» 2gt;erflt;lbig hielt in folgenbe meinung für:
Dca zUnigs. nbsp;nbsp;nbsp;IVcnn gu tthat freunbfchafft 5wifchen ben Centen macht/P
ich/vnbir von meinet wegen/ vnnbin gemein alle C^Oalabarifd^cn/ây _ ®âquot;^^/ ben (VOoren groffe freu nbfd)a|ft baben/benn ee ip nun mehr beun few ^4^Ã.^ââ'â^ hunbert Jar/baf ficerplich in (ïOalabar bommen finb / vnb ip fei^ *' jeit nicht gehórt worben / baf icmanbó einigen vberlap von inen genj _ ten hab/wdehee hoch bie frembben gewöhnlich nid?t balte / baf fiemw ^jïXi£âr^*'^^*^*^^^*ââ/ wenn ficdnCanhdnnemcn / Ãonbern halten fâ^^^ä/ cwt romen/ wenn fieauf bem Canbburtig weren/mit aller lieb vnb fteunbfhapt' wie man bic vnter Ccuten/bieauf dm Canb ftnb / wünbfd^en ronbw ju hemCanhuoldgehalten/Dnh auf ber vrfach ip haeCanh â^ââni^en aUjeitmitprouianb vnb^iauPman^apc wol verfeben gewefenhar/ 2i3nifl« Ren burch bae âVolcf ip reich / vnb bes 2ionigö Kenten pbr gemebret wot^ te«» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ben/beuorab in ber Ãtabt Calecut / IVelche bie (lOoren/weil fe fid) vlt;v
fclbpnibergefchlagcn/ju bergrópenbanbcl 6raht ingang Jnbiage/ mad)t haben/leer wegen ich benngute vrfach habinen gónpig jnf^ xSwnd-'ea. vnb bargegen allen willen von ben^ranefen abjuwenben/bie henuben (Vroren ju fdmhen hen fn f tn biefe ort fegen wóUen/mebr bad Canb et^ junemcnvnbjunerherbcn/bcnnbcmCanb nugen jufehapén / wie vît UOoren gethan haben. *X^nh folchcó haben fic augenfeheinlich angejn^ 2Cmb«fr«tcn gctinberKeinenjeif./ ba fieinhiefcrart finb / 2116ncmlich/baf fen^ flefanaen. meine2lmba|fatcn gefangen/ vnb ncwclt;5efcg haben in meiner ©tabt machen wóUen/haf ficireöd)ipehehcnnbicCDorenhteircnlahenpP ten/vnb rtup halfcibtg hen (Vrorendn 0d?ipbchcmmct / barburch^ (ÃOoren ver urfacht worben/ bas/enig juthun/bae gefd^ehenip/ vn^^ halte/(5ott hab bapclbigircó polge halben alp verorhnet gehabt wiewol ich her halben n id? t0 gegen inen verwirk et/ fo haben fie mir bow echiff Cm jehen Schipin meinem trafen verbrennet / vnb mir meine Stabt ber^'
Stofen vew Vrennr.
nwIfcnjcvfctJojîcn / baj? td) and?uiif5 mctncwpaUfîcntwdfbctî^â'** 3tti haben fie mtr fetb ber jdt noch ^wey 0d?tjf verbrennt / bas het^** fie nimmermehr gethan / wenn fie 2^au|fm4ne hanbrterun^ ju treiW iit bt)i Canb bommen weren/fottbern fte betten vorhin $n mir gef^b^»â vnb bic vlOorcn verbUgt/vnnb erwartet / bt^ ich fit geflrafft het^^Z^^ baö jenigc|b fic gethan/vnterlaflên/ baebenn einem ©icbflticf |ihet/bcnndnem.K4uffman6tMïtt/wie|teftchboch nennen / vnter bem fd?ein ftch jit i?crrn bicfcö Canbó machen bimbten / weUbw boeb ber S^óni^ von Cochin/vnangefehen aUce wae ich jm 5» entbetw nicht hat vergeben wollen/fonbern hatneeba er bod) mein vnterthlt;*w vnb wd^ was pe mir^ugel^gCauffgenommen/wieernochtbut/^â^^^ jnen labiing 511 jren 0d?i|fêngeben/vnb bat ,nen nun mehr ein Jrocto' rey gcbeiVbarfur ich m boch jum ófftermal hab bitten laffen/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aup
biefen vrfachen hab ich auch enbtlich entfchloÃenin$inier,agen/ 2?^®*l bte vrfneh/warumb ich euch erforbert/ bad ihr jitfammen bâmet» -aw bitte ich euch ihr wollet mir an^dgen / ob td; nicht biUichcvrfachJ^i^â fern förnemen habt
â 35uQtgt;idÿ ÃRc^ein.
54ctovey in
2)ief^
-ocr page 655-^kfc6lkffcnpcjb»«»«n«twol5cfrtlktt/vttttbbbc«nf«nbchctt// â , ^frt foiibcvltd? bet iOctt von KepeUn / benn bctfclWg wat bent Ã^itfg'®â*^^â^* ^on Cod^tn febt fetnb/etnet ^^fd balben/btc Æ bw bet S^óntg genomen: ^«ctc/mit nawen 2ttta«l / 5)e^gletd?entblt;«nancbbte ftJtncmefïen^aMui. vntet ben lt;Dotcn/3bet bes S^pnigs Stöbet ctnet/wtt namen t^am'/ uambe«* âWbatw/bet benn Pnnt5 vnnb nach bes Ãontge tobt bet teebte iti b ^lt;*dn» â^lt;it/wate ntebt bet mcynung/vn bidte bem Kóntg al^balb biefe mey// â^ungfût : j^n ntagfl bet bin tfrcunb^iaffc balbcn/bannt id? btt vet^ â^lt;tnbbtn/ and? vielctanbetetvtfacbenbalben/bïebn wol vetjïebefl/ Slt;WUcb bafût halten/ baa id? ntebt benn alle anbete / fo bk zugegen hw/betn ebt vnnb nutzen befntbern folle/vnnb batnmb foil wein ta tb J^iRt benn bet ^t gead?tet wetben/ÃDen btewetl pe bit ntebt fo boeb / bas
ju ratben/vetpÃtd?tet finb/wte leb bm/fo bnnebet wtd?/fie tatben â^f^c ®lt;t mebt nad? bem willen vnb Infïenben fte bey bit 511 bet fad? / batnon â^^ ^'^tvacbfd?lagt/|pntenbennnad? bemfiigbemanbat/baflclbigam ^rangcn.IVenn nu fte obn fd? meiebdn / vnb bu fonbet jotn bet ^am/ J f«d?c bebenden wóltefï / fo wntbe man bein teebtmefltge vtfad? be^ nnben/batumb man fte inbeinen/ vnnb anbetn/lanbentn dOalabat/ ïttd?t wol empfangen folte/vnb fte nid?t wieXanbet vettteiben/ töenn portufta* âwan ran fbnen benfdbigen namen itid?t wol geben/ ob fte febon tn biefe kpv fep» wtt bommen ftnb / 2lngefeben baó fteb Cetit von allen otten bet 'Welt »^»ittbet*. w famlen/ S^auffutanfebafft 51t bauten / bie man in/ten Canben nit Kttbet/vnnb was bie nid?t tfl / bet ju bttngen. ©old?etgefïalt ftnb bic standen auebbontmen / vnb babenbitnaeb quot;Kauffmans gewonbeit/ ^^8 bófdtd?fb (Befebend / von f tes .Könige wegê btad?t ba6 bit fe wor? ©efeVena;
tfï. 3lticb babett fte neben fret Wabt gtoffe fummen ftlbetnct vnnb Swlbcnet dOuitQ mit fid? btaebt/welebebenn biefenigen/ bie vmbbrie; Wóntj. 3^6 Willett auf jieben/niebt $u tbun pflegen.Ãbenn weten fte auf bet vr? Hd) Willen betbommen / fo betten fte nid?t vot gut genommen/bas bic Weifel bie man fnen geben batte/bie bu 3lmbaf|aten nennefb/entflieben 'ââolten.Ãgt;icfclbigcnfiengenfte/weilftcentflicbenwolten/baft-Cgt;betfïetlt;stcffage^ woebauffbem lanb wat / ÃDatnad? aie fte wibct mitbit ju frieben wut; gingen. ®^w/babcn fte/ale Ceutc/bey benen bein bofet atgwobn wat / anff bcin Jtgctcn/baó öd?itfmit ben X^lepbanten genommen/vnb bit baffdbig ^lt;fF wit I^^âapt allem fobatinnen wat/jugefïdlt. ÃDas pflegenKAubetgat nitj^®^^ââ^®â* ^^Jtbun/vnb nod? viel weniger bejalen fte wol/ ober halten fteb fo ttew'/
wiebiefe thun / ÃDennbieganije jeit/fo fte ju Calecutgewefen/hat(gatebetw WâeW(in^g vbet fte geblagt/auf gefd?icbcn bie (VOoten/biefdbigen / weil ions.
âân Canb ftnb/vnnb fte febmertjerebas fte fehen foltcnbas jhene bes S^'^nns/ben fte ju haben pPegcn/theilhafftig würben / legten fte fnen Jwtf/ fte neuten ben Centen ben Pfeffer mit gewalt/ wie wo l fie biefdbi'/ Luerum eà waren/bie es theten/bamit bte^randen ju feiner labung bommen monÃr»m!
*wwbtett»âX)nb bieweil fold?es offenbar war / gabefl bu fnen crlaubnus âW^greiffen / âVunb auffbtefelbig crlaubnis/ lief bet Ober ff bie henbe tt^r k ^ 9ââ^â'^^w dOorifebe @d?iff legen/ vnb es berommen. âlónb vnatt/ «tUubni» ^khen/basbet mangel von fnenben dOoren het bâme/ erboten fie fteb occvcvijitiP ^wet bie .Jtanden/vnb theten bas jenigebas bu weiffèfl/ 3lber nichts w»quot;«* btrk '^^wiger warteten fte/als friebfameCeuth/ein ganzen tag/ob bu
â«h etwanbey fnen entfd?ulbigcn wütbeff laufen. âVnnb wie fie fahen/ Æ0 es nid?tgefebahe/ba hüben fte fteb etfï an ju reeben / nicht verrhâ; mot«ww 'dtd?et weife/wie bk dOoten/ bic boeb ben Ãd?iffen nicht ju hólff ba^^â^^*^^â^*
-ocr page 656-^tftona tgt;frtt'aî»fm@tÃtffMn3
mctt/Cwkwol (tc/cijunbt vul baruon fa^cn ) vrtbbtrrrttbctt/bu pnejî ben2Cónt5vonCod?inbctficgc/ weil cv ficinfctncÃmbtrtutfncno^'^ men blt;tt/bav5u biefee tctnbtUtd?c wfad) ifï / weil cv jte nid^vbivj« Uy^ Neniofi ausgenommen / Genbem allein wie anbeve Ãauffleutbc bie in fc»t tinttto. iDafen temmen. 2lud? b^ebev ^oms von Cnnanov bevgleidden 3ç^ ««mpd. t^4jt / âUnnb bev2kóntg von CouUn b^t es nud? wollen tbim/ï)^^ Iâ^ niebtsetbrtwbetten/ wefm fie bie5trt»cfen vovKAubev gebellten b^f'' een. Dnb wiltu pc «up Jnbin vevtvetben/vnnb benS^ónig von Ccdâin bcvbalbê betviegen / fo mw|ïu bcAontg von Cnnnnov nud? betviegenZ ben eben fo wol venen fie bne wenige b^bn bcfovgefl / jn Cnnnnov tbinV nb wenn fie$nCod)in weven/ Obevlaf bcn.Kónig^uCoddnaudâSH fvieben/ bamnman nicht fng / bn feyep teef benfelbigcn nn^ugveiffen/ ReWc|,l)«t tvctl cv nit fo med?tig ift/nb bevjn Cnnnnov. nnmbenbrtvin vebec nlfo #o«n^^^^ f*^^^ 5â bem 2lt;ónig/lt;tuiï vvfacb/bnó cv ein ebvlicbcv UOann vnb weibU* chevKittev/vnb vbevbic mnflenbrtpffev wav/nncb^nmtbeil/bne cv bey bem 2^6mg in gvoÃem vevtvnwen/vnb gvoffem nnfeben wnv/vnb bavj «mb bielte bev ^Ãnignnd? viel von /me. âVnb wo bie (VDoven Caytn^n vn Ãcwen/bie bn jngegen waven/jm nit befftig wibevfpvoeben betten/ weve bev König eine nnbevn bebenctenô wovben/benn benK6nig von xViöerffanö Cod?trt ^n betvicgen. 2lbev pc fügten ibm «llc/có wü vbe jbm ein gvoj je h^^^^'^8 râ^ââ*^^ f^y**/ f®^^ ^â^ tin foleb gvof i^eevgefnmlet / vnnb wibcv binbeipd? c4 tmns, ^^^ etnigenangviffsieben / vn men folte ^nm wenigpen etwne foft^if'^ ben / Benn ee weve möglich/wenn bev König von Cochin febe/ ^lt;^^ te nahe bey ,n vóeft/fo wövbe ev vieUeid^tanà fnveht bne /enige tbun/bdd sawberce _ evmit bitt nit bette tbnn wollen/*X)nb nuff biefen vntb fvngte bev 2vO'gt; fnfrtft? bes â*5 ftine 5öubevevweld?c tag ee gut anjieben feyn wövbe r Ãgt;ie benen* »tiefl«. nbsp;nbsp;ten /m einen tng/vnnb fügten /m: ^v w«vb gegen bem König von Co* d)ininbiefcmtrtg peg haben/vnnb wuvbe baa gvoPe volet miff f^Ji^v feiten bnben/DnbauffbcvSöubcvevvevgwiffung/ von benen bevKo/ nig von Calecut viel hielte / legte evfich in bem 'CnnbKtpälnStnnnt/ auffviev meilvon Cochim
^Ddö eüt vnb fünff0i\3ft ffapitet
Ãunot* fd;gt;iffr.
Coebüt in f«rd;t.
IfX König von Cochin wavb allev bicfev bing buvch2^v^^^^^ â^^fchafftev / bie evhnttebey bem König von Calecut/gn«3râ^ bevicht/vnnb wavb fehv tvawvig vnnb tvopmuttgnicht bn^ Æ bcn Kvieg fövchtet/fonbevn bev wfach bnlbcn/bao cv fein volet nicht ^^ bev vöpung hattc/bamit ev fteb wehven tunbtc/ Ã)cnn alle bie jeni$^^'^ von benen ev bie fövnemepe hölff/jCehenvevwanbfchalft/ vnb ^eu»^^ fehafft halben gewevtig feyn foltc/ bie hatten fteh auff bee Köni^? '^ Calccut fetten begehen/ vn fn vevlaffcn iöenn pc hielten vovgewip/^ ficg wölbe auffbcvfclbigen feiten feyn.X^n bie wavheit^ufagenfo ft'â'? be es gav miÃlich / weil bev König von Calecut wenig Conthjtfcdj^ halffcn /m bee mey/len thcile wtbcv /ven willen / fonbevlich bit Jttwov ^nh^ ^^^* ^tv $u Codnnbie bcnn ben vnfevn fehv vbel woltenvnb p5ttn optn ' lieh / bevKönig folte fiebern König von Calecut liebevn/banntet^ tviegö abtöme / vnnb ee waven bie vnfevn bevhalbcn in gvofjev P*®^ bcnn pe fahen wol in was gvoffev gefaht fte waven C wicwol pe bevK nig pettge tvöpet^bevgcpalt/bae bev^actov ein fd?iff von blt;*^^^J 5ft«fWà begevte/bavinnen ev pQen vnb ghen Cananov fahren tönbre/ vw 1 â 9 pc0.S«aoiö, tc/pc wwvbenbafelbji pehet feyn/hip bie 3tmaba auf portn^^l t^âg^
-ocr page 657-§113$iibùit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^5
Ão wötbc et? nud? btivd? bi^ mittel bes 2lt;nc56 Abtomthert / vnttb ferne Leute beft o gcttóflev fcyn. 3ber bet Kónig watb bieruber febt vnge^ bultig;vnnb f^gte jum factor : Atr wüfle wol baöer uu^ mifitvatvert blt;JóÃd?iffvon|mbtgevte/vnbbatui«bwegt;ltect6imnicbtgebett/ vnb â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
bâte jnjcbv/erwolteftcb^ïlleó gute ju jbtn verfcbenÃöenrterrvoltejbm ^Infgge^ beyfeittcirt glauben 5« fagen/ bus eójbmfo bod? ungelegen were/bader nóget. Ãe kbenbig bcbieltc/ bad er fein 2^ótttgreicb/vnb fein leben ebe verlieren woUe/benn Ãe Oem 2lonigauà Calecut liebem / ober femanbd anberd/ bevibn |el?aoen 5ufógecc/ Vnb würbe fetn vnglud fo groà feyn / bad er Cod?tnvcrlóre / fo woltc er boebnod? ein ortpnben/ba er Ãd) erbalten Woite bià bie^rmabaauà Portugal bAme. Dnnbwicwolber^onig ÃSttfg?» auÃCaUcu tunt groÃer mad?t tarne / fo gebeerjbmeboebbadöpielg^^Jquot;^^ »od)nid?cgewunnctt / îbieweil man offtcrmald febe/ bad weniggcgt;^ bctQter.Ceutbceb«benÃeg bcbaltcn/ benncingroÃ'erbautfefonid?td wertb ijt 2lud? boffte cr/bad recht/bad er auff feiner fetten bett/würbe Xe*t m^ebe jbmaud) bcilfen/vnb barumb fo folten fte vnbetümmert feyn / vnb ab âgt;«dvnö lein ©Ott bitten/bad er ibnbeyÃanbtbetc. (lOttbtcfcmrcben/ weil fte'ââ dud)tnerdetcn/badcdberS^onigmiternflrebete / würbenbtevnfcrn bevforg vnb angfl quit/vnb woltenibmju banetbarteitbic benbemp CâVer woltc cd aber ntd?t baben. 2lud? woltcer niebt/bad Ãc/bm in ber ^d)lad?t bclffcn folten / wie ftc ftd? bodgt;erboten / vnnb fügte ihnen / er Woltc Ãc in tetngefabr fegeufouberu er woltc fielcbcnbig bcbalten/baf n^n Ãe jmjeugnud geben tónbten/ ber mube vnb arbeit/ btc er fte ju er'/ ^etten/auffftd? lóbe/'Vnb von ber ^ett an lieà er ftc mit etlichen r^atren ^oj,eh-w ^erwarat/ benen er febt vertrawete / vnb bamit er ber feinen wiberwiÃ/ öc» aôniga ^'n gegen bic vnfem ÃtUetc vcrfamlct er alle tOeer/bte fetned tb'ctld wagt; ââ^â* e:o(bâ»» een/bor^u ctltd}c fórneme fairen / auà ben ibonigen/bte btc meutcrey jnaebten/ vnnb bwltibn bad folgcnbefur: Jd? tan nichtvmbgeben/ vad ich nid)t febv obd jufricben mit euch fey/ biewcil ich euch fovn^ dewbeÃnbc/vntibiftmtrvonbemgcmcincnâVolctnid?tfclt5am/bcnn 1 br gertnger panbt / barinn Ãe Ãnb / gibt ibn jn aller febanbe vrfach» ^ber von cud?/ bic ibt Hairen/ vnnb allzeit rcblich gewefen fetb/nimpt nett? emf? niid) wunber/ bad ihr mich babin bringen wollet/ badtchbietrew/bie li^bSdiwAi nhber ^randcn4gt;berÃen$ugefagtbab / bic feinen wie biemctncitju befchittsen/tn bicfer ©cabt brechen foil. sDenn bcrbalbcn bat er ftc btc SdaÃett/ wie ibt plblt mir geratben habt / bad id? Ãc foltc au|fnemcn.gt; ^berietjuubtz weilibrfebet / badber^^onigvonCalccutntcbrCeif/ Vntrew« tbe hat benu id?/fo ratbet ibr mir/ich foil ein bing tbun/ button ir mich â'â^^* abweifen foltct/wenid? fo nichtdfollcnb were/bad i(i?d tbun wolt.*X)nb bebenebet felbp/wcnn ir vnter eind anbern 2^ónigd gewult werct/auff ntünbtlid?c verÃeherung/ obirinfôreincbrlid?cnÃ0annhaltenwoU t^t/wennerbud icnige an euch thetc/bud ir mir rathet ben ^ranefen 511 lt;??cf;:ntgt;ct y^weifen. jnfonberbeit / wenn ber 2\óuig ber cd begerte fo wenigvrz VTgt;?twu fad? hettejur feinbfd?afft/ald ber König von Culccut hat / quot;Pub bar/ 9cgcnbcr/inbcdhcnbcn)hr|lÃnbct / fo wenigvrfad?hctce/cud?Julies/ bcm/uld id? 5u ben Jranef enbab» Jà nun bcm uljo wic bonnet ihr mir lt;î«niclt;b«e oennrathen/bud ich bud ihenigethno/ badeuchaneinemunbernmtÃ// vcitunamp;n« ëa: î?u tem aubere vrfach iÃ/benn bad man Ãd? vor bcm König von ^g^Jâ^quot;^ ^gt;llt;weilii?rwiÃ/badeinebrliebertobtvielb0blt;r5tt
f ^v' *^^^^^^*^ ^^^ fd?enbeltd? leben/Wie beü mirntchtd fchenbtltchcrd icy»tan/bcnnmctttgla«ben5nbred?cn/vnbiht'wâórbe£ntchtdbef]crd 1 à beim
-ocr page 658-^fflorirt MWHm 6 d^fffung
befln ein fcbclrnttt vnb higncc 5um Ã$nig bnbez gegen ben /enigen/ w^ 9*^®^i^â nutjen fchuffen/wie bie Jranctengetban babemvu wen ter Konig uuà Calecut wcy f / bas ber nuQ in fcim Z^unb blieben were, wo Ãc ein yactorey in feirn Ãanb gebubt betten / fofucheter/egtaup ÃlH«8 be* neib vrfach mich ju bekriegen/X^n weil er (ich buncten lep/ mein muchP beuana^ fey gering/fo tompter/vnb wilbenjorn/ benerfemeà verluÃö bulbe« gefup but/vber mich laÃen auÃgeben/SDenn wenn er bie tränet eu uup Oec Jnbicn vertreiben wolte/vnballebieifenigen/bieÃeanÃ^cntbulteu/u« 'â**** nbsp;nbsp;nbsp;fichbencten/ foplteeranbemKSntgvonCanunor angefangenbu^*
__ nbsp;nbsp;nbsp;ben/ berbennbererpip. SlberedgcfdjichtullcinauÃnctb/buÃertuit
***^*â^^ mein nuQen vergönnet/vnuuà einer frechbeit/weil er/m wol gebeuert/ ich werb nicht fo mechti^ pyn ule er. 'Vnb bieweil id) bae verÃebe/vnb in bem baö ich ihm bie ^rancten nicht liebem wil / baà lenige tbue/ büà mir geburcc/fo boÃid) ju (Sott / er werbe mir wiber In Ãeg geben/ruub Ir follet baÃelbig auch boÃengonnctlrmiranberegutö.
5gt;u Ãe nun alle fein furnemen faÃen/ verwunberten Ãe Ãch feiue« n i 9*^*âfR«beÃenbigteit/vnb baten In/er folte inen verjeiben/ vnb fügte« ten vmb »« l^u ju/Ãe wolten hernach onford)tfeyn/vn wolten alle in feinem bienft gt;«ü)Wrtfl. nbsp;nbsp;per bett / ÃDcô bunett erin febr/vn fehiett alÃbalb nach bem factor vnb
ben vnfern/vnb fugt inen/ waeergctbanbette/vunbinlbrcmbeyfei« mad)terbenprinjen Huramubiu feinen Kruber vntfrbenjuu»'^^ berÃen/vnb befahl leberman/bj man fm geborfam were / wie (m felb|tZ vnb befabllbm/baö er mity^ob.riuiren Ãch an einen pufe legen folte/ aX, *â^'^^ ^*^^?^^à Plt;^P^*«furt/buburcherbennverpanbenhatte/ buÃberK^* nig von Calecut vnter(teben würbe in bie jnfel Cochin ju fallen / 3« biiemfurtiÃbuà wuÃer/wennbie^lutabgcleuffet/nur Cnicà tieÃ'»
©46 jwcv vnb fünÃlÃg Ãffapltet
ÃSn/gvön CaUcntcc^ (47C0(f£n.
^gt;5pidjÃC bcUff.
5r«ncFlt;n
P 0 bcv 2^órtt5 von CaUcut evfubr/bno Ãeb rt^warnubin rtnblt;^
P^pjAin fiittgcUgc batte / barbnvd) er gben Coebfn ju jieb^^ ^^gcbad?te cntfaJ5t er fieb etwus/ben er wufîc/buô er ber befîenKif* ter einer war/bie man in gant; (V?alabar hmbte ftnben/ vn febvÿÃlt;^* feUg im Ã.rieg.Dnb biefer furd) t balbeir mebr benn au ^ gutem wUU»/ gebadet er ein boÃigbeit gegen bem 2lt;0nig von Codnn jubrauebeu/ vnb febiefte jbm biefen75rie(f: Jd) bab mich febr bemübet/baà id? bi«-* fee 2^rieg6 gegen birmochte vberbabenfeyn tgt;ettcjlbu bein (îolQ vuïgt; vbertnue ein wenig gemcÃigct/vunb bas jenige/bas ich von bir bege^'f^^ getban/bieweUeö biUicb/vnbfebcrmannôçltcbwar. 25amitabcrvlt;y ferjorn nicht weiter tome folafi ich bich wbpn/ bae ich mit einer gtof* fenKü|lunggbenX.epeltn bommen bin/vorbabenö in bein Paubju ueben/vnb bk J^anef en / (ampt aller jrer IVabr 511 netnen vn fange«» ^och bub iche bir vorbinju wiÃen tbun wollen / bamit bu mir fe fehl* rfcfl / Wo bubaetbufl/fowil ich biefembfehajft/bie ich gegen bir ge* bubt/ gut vergeÃen/Wo nicht/fo fag ich bir 511/ bae ich bid? uuf bdnetu «XSS? Ã^nigreich Verlagen/ vnnballebie 3nnwobnermitberfcherpnlt;^â* ixw? 0chwerbt6vmbbringcnwil.
Wi e wol nun ber 2^6ntg von Cochin wenig voleté butt^vnb auch fabe/baà bae lenige/bae/mber König von Calecut ju entböte/ wolg^ fchebenrunbte/ fo warb er boch nicht unberö ju Ãnn benn vorbiny^ antwortet/m mitbifem brieff; iOetteHu bj jcriiige/bj b» mit piche
-ocr page 659-SnSttWm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;65
lt;ânmid) beget cflfrcunbcUd) cv bcy mw gefuebt/ fo bette td? bieb ntt we^^ _ ^â5evbeef vttb bepffer genebtet/benn bu batfüt belrefr bas teb bteb nu â *ââ*â^* -^ebtcitmSge / SSentt wo fütftebttgbetevnb beef bett iff/brtiflbctnvn'/ bolbfeltgbeit/ noeb bófc lebt. IVeld^es finb binge/bte (Boetntebtletbeit ^lt;ttt/bv tcb/wte teb vetboff/ntebt fo febt et$ütnet b^tb / beo er $tt meinem *^â0èr|ïett nndifbed verbengetbrt6 bet ft eg ntebt en ffmeinet/ vnnb bet ^btlidxn vn teblieben leuc/biebcy mit (inb feiten fey / Ãgt;n bt|ï wtUfom »ebet^te wtitaUenbeinen C^lecuttfcbenbtAwwotten vnnb flol^ieten/ bic foUen *^'^^®â wtteb vot (teb fclbe/wteicb botf/ftwpt bet getcebten (neben/ bic teb bnb/ Vor bit vnb nnbetn meinen ^etnben befebûçen / 2gt;en bu folt mieb nimgt; «ter fo vntuditig (inben / bne ieb ein folebe vnebtliebc (nd) cbtm woltc/ yvtc bu mit jutnutefï. t0n(lu nbet bic gewonbeit / bne bu bic ibenigé bic in betnem fd}ut? finb/nlfo nuffbic Jtletfebbnncf licbct(ï fo bnb iebe bod? »tte gebnbe/wils nud) ni t nnncmctt.2gt;u bntfftd nuffbic 5tnncf en / obet ^lt;t6 jenig bne (nen^ugebótt/ fein tedmung mnd?en / benn ieb wil mteb bemüben/bne ieb fte vcttbcibingc/vnb febitfemit bein boten mebt.
2iló bet 2^óntg von Cnlecu t btefe nntwott bef omen bette/febwut «t/et woltc ben S^ónig^uCoebittjugtunbvetbetben/vnnb btnebnle ÃSrngvo« bnlb vottXepcltn nu(y ben lct5Ccnlt;V?ntcb vnb 50g in bee S^ónigs von '^od^inCnnb/nbctet tbete feinfebnben / bennbc|Jclbigcnotts Dertnââ'®' v?ntctt feinet pnttbey. Ãgt;en 2.21 ptilie/nle et fd?on nnbe bey bem ^ubte wnt/wnten ctlidic feefelOAuptleu teewie ben vntet einem foleben grof/ fenbnuffen ctlicbc fcef fcyn muffend bic vntlt;t(lunbcn ftd?bc pnf6 ein-'/ Juncincu/^bct bet print? treib fte btuberfteb / vn blieben bet^cinbcvil CakcHt« tobt/jönffelbig btdre ber Kontg vonCnlecut vot ein bóf) $ciebcn/ JC'/ 5 JJSeJ', bocb/bncrfiebgelcgetcbnttc / fd)icf et et bcónnbernfngó ben leerten Zepelin / mit noeb fo viel »olefónb ben et(len tng/vnnb nud? viel ?u âvnjfer in Pnrnlflt;bi(fen/vnb mcy net et woltc ben Pnfà einnemen/nbet rtnrnrnnbin wetete es (m/vnb bidt (tebbnpffet/ vnb Coûtent? (V?ote// no mtt bet vn(*ern etlieben bnlffc bn/vnb btcltc (teb ben tag wie cingutet Kitter tbun foU/aud) in anbetn fd^atmÃQcln/^ bic Hararnubintbete/ CaUct^e â bebidt etallwcg bic oberbanb/ vnnb tbct ben ^cinben gvo(fcn febnben/ q^öotet m tnittóbtenvubverwunben, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;flewótflet*
2116 bet 2^ónig vonCnlccut bne fabc/ wie et benn ein wnncfdmû^/ tiger d?4nn wat/tewet (n bnö et bcnlkticg bntt angefangett/benn et batte gemey nt/nb balb et f âme/ fo wolt et ben pnfó cinnemen/ Dimb ^ewUng. febiefte bctbnlben ctlidic bottfebnlfeen $u bem Ãontg von Coditn/vnb ^g^g j^^^^ begette/boe et (m bic vnfer n jufreUê woltc nber et antwortet j m / iOet / tien, teer (te (bw ntebt wollen liebem ba et etwas vtfaeb gehabt bette/ftd? ?u fórebten/wie ere benn nun tbun foltc / ba er ein groÃen vortbeil gegen (mbetteïDubbatutnb fo foltc er feiner faeb woladit baben/ benn fo vil (n belangt/woltc er Ãeb ntebt benûgen Ia(fcn ba6 er fein Canb vertbei/ bigte/fonbetnetwoltc fbn ben iCónigvonCalecutvntct(ïcbêgant?? lieb 511 verbetben/ X^nb baà bette er febon getbnn/wenn bic vetrbatert^/ (eben vntrewen X^ntertbanen/feine X^afaUen/ntebt von jm abgcfallcn «âeren. X^betbiefet antwort warb ber Ãonig von Calecut febamrot/ 2^5âi-^,â Vnb verlor alle boffnung jum Ãcg/vnb betten feine Hcutbe getban / fo Calecut bette er ben /Krieg laffen auff (^y n. 2lbcr fic rbictcn jbmer (olte ctlicbc fkinmamp;ttg. . otter vmb Coebin gclcgcn/anfallcn laffen / bamit Ãlaramubin bcnfclz bigenbólffe tbun muffe/vnb würbe al(o febweeber werben / fo fónbten Pejbttbeffo leicbdtcbtt vbetwinben/ à ber Ãc funbten bod? mit allem
1 tij jbtem
-ocr page 660-, ^iflcrw ber bferbfen ©cÃtffung
{1gt;i^lt;mflt;nanecnni(t)tSAuÃridgt;Kn. iDcnrtïTtKtmnbmlMtKS''?^*^ Ãet^m allen feinen ptebw/v» verfabe alle bing/ berge fin Itbaà ee jeb^ AW â^^ reltwr wöb« feblet waà von notbett war/ vnnb ju ;ebcm mal vlt;f»^ CoS'^^â ^Ãt Ã6ntg von Calecut viel Ceutbe.
/\^^3^bcr2^0nigvonCalecutfabe / baà fernetoAuptkute/ groÃenwiberftanbö balben benibnenl^aramubnttbettâ ^^*^
^^^^T^pajômebc erobern Bunbten/ ^anberwegebaseribnâ^^kve*^^ ïCff^ib!«« tb^terey einbebâme / vnnb bamiterbarjutommenbonbte/ mad^^^ 1'011 retvi^^f betmlid? ein verÃeubniö mit einem Hairen / ber befeld? batce/bed H^ tbe^p nbsp;nbsp;ramubm Hatren Ib« bevallingen geben / vnnb fd?ilt;#ec,bmeingvofj^
fnmmagelbtà / bae er ben folb nid?t in bee febieVen folce / wie er ^^â¢Ã*â^â^ Fl^^3*^«*«}fg5wlt;IR$ctceutbun / bamic es bie Claire bolcn müÃen. 3» â â^â benn/wenniXaramubmobn/ieutwere/fo woltcer/nangreiÃen/'ââ^^ ben pafö einnemen. iDemfelbigen Barne ber naire nach / vn lieà m ^^'^ Kläger vor Codein anveigcn/fiefottcnBommen/ vnbjbrebejaUmgbd^ ^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;kn/bmn er Bónbte eà jbnen nid?t fd?icBen/ iDaà ebeten fte eineà naebW wnSt nitge mitrUramubins edaubnus / ber befahl/nen auftnidltd^baà fe pk f4)4fr, tenbeÃmorgenÃVortagwiberBommen / ^bcr baÃelbigBimbtenf« nid)t tb«n/ benn fte würben nid)t bemalet bià es beller tagquot;warb. âVitb in beà fte v« Codein waren / Ãürmete ber 2^6nig von Calecut ben p^f^ ju Watfer vnnb ju Canb/ mit feiner ganzen mad/t/ à ber bieweil H^* rarnnbin fern âDold niebt bie bclÃte bey fidt / bargegen aberber 2vlt;^'^ nig auf Calccut fo groffeà DolcB/ alà nie barnorbattewarb ber plt;if^ parst« Co# eingenommen/vnb Blararnubm warb binberÃd? getrieben/ biÃanbrt SwSX* palmenbäume / bafelbÃmadte er allen ben fetneue ine Ãd? la d?torblt;gt; nung/vnb trennet bi«^einbevumoffternmal vnnbtbctjbncngrofP^ febaben/aber er warb bod) julcQt/ bieweil er wenig Cciitb bey fiel? baw te/aUcntbalben vmbringet / vnnb ba er fid? lang auffgebalten vnnb ;:7aramu;s w»nberbarlicbe tl?aten gctban hatte/ warb er mit^licfcben erfeboffenZ iAAeefd^p mit vwey en feinen'Vettern / bieaueb auà ber maÃen bapIfereXttfd
J^ââ waren.'Vnb ba wurbenbie anbemalk getrennet / vnb blieben frervm auÃ^berlValÃatt. ÃÃcrlkónig von Calccut woltc ben jhenigen / bk btc Ãud)t geben batten/nid^tnaeb eilen/weil eà fd?ier narbt war / beim fo lang werec bie ©d?lad?t/vnb blieben ber feinen aud? ein gut tb^iB
^IÃbcr Ikonig von Coebinbiefe Leitung er fuhr/ ÃclcrincinUn^ »Sniaittetn ^^ obnmad?t/baà man meynete / er were tobt/fonberlid? bie vitfcm/bie oni«ü%tsegt;^ benn bey fm waren / vnnb bie Blaircn hatten fo viel mit bem 2^0»i55^ f4iUB. nbsp;nbsp;nbsp;febaffen baà Ãe an bie vnfernnid?tgebadeten / benn fonÃ/bemfeblt;^^^^
cBcn nach/ ber Ãe von bifer $eif ung anBam/fampt bem bofen wilUn/ben Ãe vorhin vu ben vnfern hatten / wereber König ni(btmed?tigg«»*â3 gewefen/baà er Ãe bette befebügen BonuenweU Ãe bie vnfer# / beà ramuhitt« tobt ein vrfad?e adtteten / baà man Ãe md?t vu finden}lt;r* hawen htttc. âVnb in bcà ermunbert Ãeb ber König wiber/vnb bate bi« langen voll waÃerÃ/ vn rebet etliche wort / bie bie vnfern nicht verÃum ben/ vnnb wuÃe fo gar niebtà von Ãd? fclbÃ, bae er ber vnfern nicht ge* Smpt wfe ^^^* warb/vnb fragte wo Ãe weren:'Ã)a Ãunben Ãeauff/vnb weynete» »et nj fiel;quot; alle/vott mitlcibcn baà Ãe mit bemKönig hatten.'Vnb wie er Ãe anfa^ fdbÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ht/fagt er ; Ãie folten Ãch nicht furchten/benn allee bicfeà vuglÃd ââââ|
-ocr page 661-§rt ^nbiett. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;?
S^o^lt;6 Aud) wew/foUc ntebt vermógen/ bas acrwaó an bem fbenigen -f enbernwoUe/bAóerjbnctt^ugcfagtbct«. ©owoUcnfielbinbtebnnb ^ijev^J, , Wflèn/Aberenvoltecónicbt5«lrt|(en. DnwïecrmcrcttcbcnvnwiUen ben bte pinen nuff bte vnfem b^tf en fagt er Æ nen bnmie er pe 5u frieben pelle te: Jd? beet gemey ne / Ibvfoltctjnbïefcr jett/bApd? bas vngbkf fo ^^tf«S gegen mir erjeigt/nld meine veebte yrennbe vn getreue X^neeiv/ tbAnen/mid? vnterpeben mià bem kyb vnnb vnmut ju bringen / ©o (bot Araber niches nnber«/ bennbne ibrmir ben hoben fehmerçcn vnb bm^c/benich von meines Krubers vn meiner Xkecern wegen emppn'/ bc/nod)groffermnehct/alswenjrnuffbes2lt;óntgsvon Cnkcuefetten . , wcrec bicwcdibrbenbrandenjugegenfeib/ bieid?euch bocb foofftbe^ c^SVtâ fohlenh^b / sDenjr wip wol/bns cs tnir vilmchr verbrieÃUeb feyn wur; manctbie^ bc/wenn pe von euch etwas vbcls emppengen/ bennmir meines ^ru / !jjâ*JJJââ*\ bers vnb T^ettem to^tp/ Ãùieweilbîefclbigcn / in bes pc mich befd'ui^t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â habe/geporben pnb, Jr aber verfolget mit meiner verktjang/ bie »enk gen/bte id) in meinem fdniQ hnbe/vn bie bey mir 511m crop blieben pnb.
«enn bas ip mir in bifem greifen vnglwd crops genug/ b^ id? gebend?/ mir fey biefes vnglud begegnet/in betn/bj id) mich gegen bie ^rnneten/ xvt4?Hije wie nur gebwret/gehalten hnb.âVnbirfolcnid)tgk«bcn/ bas pebeÃen «»^aKuwot^f etnvrfad)feycn/oberbaslt;5otcbemK0tttgvonCalecutbarumbg«n'/ plg py/ weil ich pe auPgenomen hab/ ^enn er thut cs allein ber pinbe halbcn/bie ich gegen jm begangen hab/*Vnnb weil biefes bie vrfad? fey/ bas ich barumb geprapt werbe/ vnb ber Wittig von Cakcut feiner gc^ rechngbeit^vecutorfeye/ bamitervoranbercöunbe/bteergethan hat/benlohnauch empfange/weil er mich rerberbet bas id? feembben ^gm efm^ï vnb meinen ©epenglaubengchaltctt hab / âX)nnb bafplbig pnb foUhe Vaiujko. iLente/ bie wir fd?ulbtg pnb^auertheibing«»/ vnnb ihnen holb 511 feyn/ 5)vamb bitt id? endj/p wollet ben wahn nid?c haben/ bas id? bife praff barumb leibe, weil ici? bie ^ranef e n au Ifgenommcn hab / 2iiid) folt ihr nicht barfûr halten / bas mid? ber 2\óntg von Calecut gar verberben bónbte / J)enn ob er mid? fd?on p^nnbeauf Cod)in vertreibt/fo wirbt bod) bergranden Tlrmabaniditlangaupbletben/vnberObcrp wirbt mid? wiber einfe^ê/vuter bes wollen wir vus in bie Jufel »atpin thun/ æS«. quot;X^nbid? hopju^ott, wcilbiefelbig Jnfel fep / vn ber Winter nahe ip/ Wtpin. wir wollen vor betn König von Calecut blctben. ÃDicwcU nun ich/ ber ich am mey pc verlier/ mich l?i£mit crope vidmcbr pit ir eud? auch tró^/ pen/vnb mir mein bephtverung/ mitbermcuterey bie p machet/ nicht gróter machen»
2116 nun bie feinen bes Königs grope panbhaPtigbett fahe/ ver^ wunberten pc pch brüber/vnb bifchetat bip geturnd / bas pegegen ben ?»S^â' Vrtfevn angefangen hatten vnbverhieffentm / pc woken pd) feines go ®^ * * bots halten/ wie peauch thetcn.»ttbc8 Königs panbhaptigbeit war fv grop/(wiewol berKónig vonCalccut nachmals anjeigen liep/wenn er im bie vnfernlicbcrte / fo wolte er ihn auff hóren ju bcbriegcn)bas er boch nid?ts bepo weniger nicht brein verwilligte / vnb gab jm jurante voort : Ã:r achtet fernen peg tucht fur ein verrh^terey/benn fur eine teefheit/benn were er mit reSUgBeit erhalten worben/fo were fcin23rult;^ cakou^ bec vnb Xâeteern nicht tobt bhebett/fonbern betten breihenigen / biepe angnpen haben/ vmbbrad?t / âVuubwetlpc tobt weren / fo fragte er Portugal» nicht vtel barnach / ob er fehon Cochin verlór / benn bie j^ranefen kRr» beren er in bnr^em wartenb were/wórbenin wol wiber cinfe^cn / vn in
Hi)
veeVen.
-ocr page 662-^iftorirt bei- vfe rtf en ©cÃiffnng
veeb^n. Ãgt;à bev Ãotttg bas vernam / Uc^ et bas .Canbe mit ©ebwerbt vnb fewer aie balb veröerbenbeö erfetomefen bte 511 Coebm woi?nercrt/ »ontHm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ basbergr^ffetbeUbaruonflobe/auebjween âj|»bthrervotf
Un», ^quot;^ (lOeyUnb/btewarenbey bemfactor / vnnb waren mit îamp;om*Vafcobe ©amababinBommen/auà bee^^onige befebl/bercn einer biefi 5oblt;ïf» (V?arie/ ber anber peter 2tntbont/ vnnb tbeten (td? Rubeln Kómg von Calccutvnb fagten ibm/wie ft eb bie von Coebin fo febr vor fm fürebte^/ ten/vnbaruonflóben/vnb fieboten ftd? bemÃonigan/ bas fie jmlt;5lt;^/ febóegófjem
ÃOieweil er benn vorgewt^ erfuhr / wie bie von Codein ftebfo febr furd?teten/ vnnb wie ber 2vónigfo wenigDolcf / feb 511 webren/bette/ b«b er an fort jn $iebê/bamit er Cod?in einneme. 2tber ber 2^onig von Codein ^oge fbm entgegen/ vnb bic vnfern waren mit jm/bte tbeten bee ^c^fn ^^S® wunberbarUebe tbaten. 2lberbergro(|enntcnigcbalbcn bicoer * â^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* 2kóntg von Cakcut batte /and? weil ber 2^ónig von Cod?in verwund' bet ware/ wnrb er gcfd^agcn A^nub wcil er fid} ntd^ t nod? etn maUt^ fcblagen/wagê bnrjftc/fubr er in ein Jnfclbic vor Cochin lag/ bic b^M* Wptn. nbsp;nbsp;âVaipin/baö tfl etn febr fcfï ort/vnnb fuhrt bic vnfern alle mit ftdvbar*
5u bic^actorcy/baó niebts bariton verloren warbcAle nunbte 0tabf Cocbwiecis leerwarb hef ber2\ónjgvonCalecntba6fcwcrbrctnflo,fen / t^nnb *â**^**â' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;barnad) gebot er ben feinen/f e folten in âVaipin fahren/ aber baffeibig gefehabc nid)t/ ber groÃen wehr halbcn/fo bic vnfern/famptbetten von Codein tbeten / Dnnb in bes tarne ber IVintcr/vnb hub an febr 5'â ^â^3^ nen bas ber König von Cakcut au ff hóren muffe 511 tricgcn/vnb$oge ghen lt;5rangalor/mit eigentlichem furfan / 5» anfang bee ©otmn«^ wiberju bommen. T^nb lief berbalbengroÃe fehangenju Cochinnum werffen/ vnb befaÃte ft c mit viel Xleutben.
^ae vier vnb fûnfff^lgfî gapltcb
Crtmbftye.
Dincent ©obre mit feiner 2lrmabaauf bcmlOafen^n^ââ dim führe/vnnb weber bcm König bafclbfl nod) auch ben â^^r^ ^^bic in ber 5actorey waren tcin bwlffe thun wolt/nam er feinertw nad) bem Königreich Cambayc$u / ober etwan bafclbff (V?vrtiW ©dnff bie nach Cakcut führen/ antreffen mochte / biewarenanjet febrreid). Vnb wie er an ber Cam bay (dien feiten war Ãengermitg gefangen. ©chiffe/ba fanb crin / allein an gemónntem ©tlbcr/2ooooo.p^^â ©ute bent, »iib baà mcifïc thcil ber (Vroren warb vmbbrad/t vnb bic 0d'âi|tv^, Cun« mu^ brennet. Von bannen tam er att etliche Jnfclh/bic nennet man^tâ*^ ^â^ (^'^nria/btcltgcnim^V^cer/nicht weit von bemCap ober t^aupf®*â^J JJ®*â^ ' ' bafuni/bamte er feine ©chiffbafclbfibeÃTcrtc/bic bennWaÃerfd^epF If nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ten/vnnb tarn bcn^wcnQigflen tag 2( priliô / 2lnno » Æ 0 ?. bafdtf Nâ
vnnb wicwol biefc Jnfcln von (Vroren Uwohnet waren/fo fïeig ©i'ifï wrtfretrtuffö Canbt/Ã)ennbtc Jnwohncrberjnfeln waren nicht Kriegp^^ S«ben. ^^^^' ©onbern empfengenbie vnfern auf furcht fchr wol/vn vert^ttii ten ihnen ^Ãenfpetfe vnb hatten gcmeinfdiaffr mit fnen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Vnbalô Vincent ©obrefd^onein Caraucllauffhatt$tchettllt;*l fen/ba warb ihm angejeigt / wie gewöhnlich im lt;i0ey ein fïii*^^'â^^ Sm«-?^ Ho^^bwinb fich ba erhübebcrgeftalt/ bas alle ©chiffbic im t^^ft^X^ rcn/anà Canb geworden vnb crfd/lagen wurben/vnb baromb fo v^
-ocr page 663-^n ^nWen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tS^
bc/bicwdl bufelbig ^dt wcrct / ntcnwnbó bc/vnb cr fol« /bw «neb «Ifo tbun/ vnb 4u|f bas anber ort ber Jnfcln fabrcu/ba er vorn tïorbwtnb fieber were/vnb wenn ber fînrm fùrùber were/fo Bonbee er wiber babin f«bren/bn er ji^nnb were. 2lber weil er meyn« bie (Mooren riebteten jm portug««» «waneinfpielju/fo weiter vonbemorcteind wege nit sieben/vnptg// w*= etf^te te/bie ©ebiffbie fui? ninCnnb jerflicljèrt/betten bolÃcrne Pincher/«ber SâäoX feine Kneter weren von eifen.'Vnb wiewol/m bic (Vroren folebe jn off« wi«ö» termnl fagten/wolte er bod? nit von b«nnen.2lber pero Krtpbnd/^er# nanb ^obriguce 75rtrbajpt6/vnb 2gt;iogopirc6 bie ebeten fnb von bem orc/nb bnlb ber leçte tng3prilió bomen war / âVincent ©obre vn fein Kruber blieben ba. Dn ba ber flurm tam fnbren ire ©ebiff wiber bas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tb
Unb/vnangcfcbenallerirer 2lnd-'er vn$erbracben/ vnb tarn vil voices vmb/ vn vnter anbern bte jween gebniber aueb. Dnb alles was in ben 6lt;bt|fen war würbe verloren.2lber pero Kapbaels/J^emanb Kobrb Sigt;«6/vnÃ)iogo pires ©djijfe Bamen bar won/ weil fte fteb von bem ore bmweg get ban bacten/bar^u pero beS^atbeCaraneU / bie war nit im Vâajfcr.
Dnnb es bauebt ft e, bie ^ween briber weren ber funben halben ge// lïvafft worben/bas fie bcm Ãonig von Cod?in vnb ben vnfern nit bet''/ p t^nbelffcn wollen/ vnbfie in fogro|fergefabr gelaÃen. Dnnbbarombâââ â lt;iitfd)lo|fcn fte ficb/fïe woltê wiber nad?Cod)tn fahren/vnjnen ju hólf^ feboinctt/wenn fices bebürfften/Dnb machten pero beCaibeju jrem :^erfïcn/vnb fuhtê ju anfang bes UOeyenab / aber bes Jnbianifeben _ Winters halbcn/ber febongrofi war/litten |tc^o|Jc jlurme/bj (te mey^ »«wiu J«tcn/ fte milten verberben / bergeftalt, bas (te Cochin nid?terlangen ^nbten/ vnb fuhren ghen 2tniabiua/ ba mn^m (ie ber jeit halben ben Winter bletben / Dnnb brey ober vier tag/nach bem pc ba aittommen 'â^aren/ba Bamein©(hiff von Portugal auch bahin / vbcrbaflèlbig^z , '»or ein 4tbclman loâuptman/ mit name 3lnthoni be Campo/ber war i^amp^ * lt;^lleitt und? bem Dajco be ©ainaaufgefabren / vnnb barumb fo lang iâitter wegen gewefl/weil ,m fein pilot fo halb geworben war vnb fuhr âibslcngepbes Canbs/ vnb Bamemitgro(ferarbeitghen3lniabiua/ba jeè^Wtiw bkltcn fte (r ÃVinterlAger alle mit groj fern verbrup/ beun pc hatten nit tetl^ev. 'â*^l$iic)pn.
^rtö fdnff hiib fibiff^iglï gaptteb
^no iDomini » Æ 0 ji mey ntc ber Kónig auf portugal ber 3bnngt; '^Vlt;il bette bie ^actorcyen ju Cod)lnvnb Cananor frieblichauffge^ ^rtd)t gelaffen / vnb were barumb nicht von nóthen/ ein groÃe 4r^
^ba hinein ju fehiden/ vnnb fdndte barumb allein fed}S ©chiffaup/ biewarenvnter jwcenOberflcngctheilt / ÃDererpenbreyen ^berfler parein Ifbclman/ mit namen 3Hfottfus Ãbalbuqucrgue/ ber hernach ïcifonfiis ^»bemator in Jnbia gewep ifB/wie ich im britte bud? fagen wil/ Dnb ïoaibutïuew pitte DnterhAuptlcute waren Ãgt;uarte Pacheco / von be hieuor gerebt/ *âââ* ^Httb^emanb / dOnrtins dOafcaregiws/ber ^arb/wie ftefagen/auff ber they fc nad? lt;5orbo/vnb btefer Ãber(ï fuhr als halb hinweg. Dber bie ^berebrey war 2francifcus ÃDalbuqucrquc 4gt;ber(kr / bes gebucht «tt 4lfonft Detter / vn waren feine Dnterhauptlcut Hicolas Cocillo/ nteot^j» b^'f^â^^*^^â® Jnbia mit ge wep war/vn petro vas be Deiga / Dnb Cowllo, ®/v,?^â^^ûba fuhr 14. tag nach ber anbern ah / vnnb litten ju beiben 'helle groà vngewicter aw|fbem weg/bj pd? pcv^ vas beDeiga verlor/ vnb
-ocr page 664-^jftorirt îgt;ev Wakm ©^(ffuttg
»ttb5Mttdfc«ft îgt;rtIbijquâ¬rq«lt;/bctrtmUQtcittt«^c(cfrtbvenw4V/î*t'â
^uin c rfîc ft c|b en Ttninbiua mit HicoUe Coctllo/ inbem 2ti)g|nîtonâ^r K ver/ ^^ ^^â^^ â^^ Pero be ^Tnibc vnb bic anbeen tOâup flente nod? / von ben«« l4i)tUitVtcV. W4vb et vom^vteg/ber (îd? vin ber vnfern willen evb4bê/5wtfd?en ben^ 2lt;ônt3V0nC4lecut/vnbbemvonCocbtn/vcv(lenbigct/ vnbbarnrtib fuhr er nlô bnlb nb mit ber ^an^ê 5loce / bnô waren d* ©cgel jufayâ^^/ 2fâP^âart. JJ, vnnb bam gb^n Cnnanor/ bannt er vernâme/wic eô 511 Coebin fî^iwc/ c«iw»?r. 'â»^ bte vnfern hatten groÃe frenbe 511 Cananor / feiner antnnlft b^U/ ben/vnb ber 2lt;ónig Bantauffe (lOcer/ vnb fprad) jrandfeum ÃDaw»'/ querqnen anvnb fagte /m allee/wae fid? 511 Cod?in 5ngetvagen b«fW vnb WO ber 'König bin gewid)en were.
X^nb ba er ba|felbtg allee erfahren hatte/nam er ben weg anfr *^* d?in $n/vnb tant bahin wie ee ift ber nacht war/einee ©amblfage/bcff z 2. ©eptembrie/cbenbeffèlbtgcn Jare/vnb bicIVad)ter/biebcrXo«â3 SCnFunffetw vonCochin C ber ben von feiner antanfft fehon beridtt empfangt hlt;*f''' Coapirt. nbsp;nbsp;nbsp;te ^ verorbnet hatte/würben feiner alf halb ge war/ vnb bie frenbe xcaf 511 Dafpin feiner antnnjft halben fehr grof / nidtt allein anffbee ^o'^ nige feitett/fonbern and) von ben vnfern/ vn allen Jnwohnern $n Co^ d)nt / vnb fie bliefen Jnjïmment/ vnb tan çeten anff/re art ein â^antii â nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;ben fte^oliae nennen / âPub bic von Calccnt namen (finale halb w^t/ t/n^. ^ ^ vnb wie fte bic vrfad) vernamen flohen fie ghen Crangalor/ale balb t^ nad)t warb/vn baffdbig an f bee .Könige von Calccnt bcfehlber h*^^* te vonctlid)cn vö Cananor bee Xgt;bcr(ïcnantnnfft erfahtê. ^cö 0on^/ tage/fo balb ee tag warb / fahr^randfeue Ãamp;albuquerque vonten i« boewaÃer/bae vonCod/inlenfft / ilDafd?idtcber^ónigvnfernj^'^
Ctor ja int. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Ãöeó dOontagà fahr 5randfcud Ãamp;albaqacrqac/ nach bcm et fnn 510t $aaor wol verfehen hatte/mit feinen JagfehiÃxn/bic wol 5«3^*^^ ^înVanfTt t» waren / ghen Vaipin/ vnnb führet bie $wo Caraacllen mit fd)/^^ â¢â Xgt;lt;nptn, nbsp;nbsp;iirt halfeen/wenn etwan Paralfd)iffvon Calecat an in bümen. V»^y^ wie erfhon etwaà weit von ben groÃen ©chiffen hinweg war / tainf^ jÃttartc pacheco nach/vnb thet feh 5a im/Ãtenn wie er vernomen hlt;^tj fc/warumb cr/^randfenà ÃDalbaqacrqaegen Vapinfuhrefptanget
nad)/ vnnb lief fo heff tig rügen / bae er ihn crcilcte / ehe er $n âV^âPâ^ ant^me / quot;Vnnb ber Slóntg voit Cochin wartet bafclbfl bee 'öber flen/an bem âVfer, mit ben vnfern/vnnb aUenanbern / bic in bic )Æ geÃohenwaren/vnnb bie frenbewarfogrof beyihnen / baÃbet ponngrti/ ing wicervnferc Jagfdtifffahc/anhitb/vnnbric^:portngal/Pââ^^L port«g4. gai/^ae hub bae ganç Volet and) an 51t raffen. Vnnb bic vnftj^ Codeâll /£o^ ben jagfd?iÃxn antworten inen/ vnb ricÃxn:Cochin/ Cod?in/^*^^^^** d;iu.
$n leybe. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
Vnbwic^randfcnetÃalbnquerqneanfgefltegenwar/natiidP
ber 'Kónig in 2lrm/ vnb hatte bic Gingen voll waiter / vor groÃet F^J bc/ vnb fagt:üfr begerte nid)t lenger 511 leben/bennbif er fehe/ bne et 5 Cod)in wtber cingefeçt were / bamit bic feinen eigentlid) vnb ^âff^*^?-^ vcrlïónbcn/ wae er vor vrfad? gehabt hette/fo viel vngliiete vnb vbe lafïe C bamitcrbicvnfernvcrwaretc/vnnbbcmS^oniganfP^â^jJ
C7reh'icii htefeenoe.
^â¢gt;» ^M ^*1 »»VW» r Â¥v * V v^^ !â¢â¦ VV ^VIV*I âºâ¦ *V' I rV Wt' «quot;^x VlkV |^ VWI âºVV V**/»»^^ AtH Könige anf Portugal wegen h^chlid?/vnb fagt fm^n/er woUc/bn^^ feinen jentbenred/en / vnnb fd/endte fm vor fid? jehen t^i^^^^fCu/
-ocr page 665-^tt^nWm. - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^
Irtben/bne lt;vb(iffctbi3lt;5cligt;c mitUcwdl bmm^ («Ite/b« «e feiné X«nlt; â _ _ ten ntefet «uff höbe / Dnb bià (Selbe nnm er enà einer Kiflen fo er mit Ã^g,,^. heb r^brete/vnb ber Ã$ntg von Coebin achtet bae vor febr viel / b.ener febr arm/vnnb bie feinen hielten ee vor ein groÃe berrltgbeit/vnnb hatten vnter ficb vilgefprecbö bar« berb erge fiait/bas Ãc fd?on barfur hielten/bet Aontg bette wolgethan an bent fenigenbae er ber vnfern
getban hatte / vnnb ber 2vónig würbe alÃbalb wiber tn Cochin Seföhret/mit febr groffer freube vnb berrligbeit/ bic ihm bie feinen vnb bic vnfern beweifeten. Dnb man warb ben vnferen hernach gunflig $u 215«^ vo» ^ochin. î^ô flunbc aber nicht lang an/ bae ber König von Calccntcr/ co#« «gt;* jnbre/wie ber Konig wiber in Cochin Bommen were/vn von ben Croy# lèiwfcct« fabelt bie jm ber 4gt;bcrfl gefchenef t hatte/ vn weil er fahe/bae ber Krieg j®ibcrangicng/fcl?ilt;Btc er etliche Caymalin jr Canb/ bicwcilbaffclban ben Kónig von Cochin flieffe.
^040 fcc^ü vnb fünftÃtgft gapltvt
Ce ber Kónig von Cochin wiber cingefegt war/name ^randfeue ^^ibalbugncrque vrlaub von/m/bamtt er eben bcÃelbtgcn tage am
abenb/f bn an etlichen feiner ^einbc rechctc vnb fuhr in bic Jnfel/ bie Vor Cod)in ligt / bcrfelben jnwobner gebadeten gar wenig / bae jj^fi, ^4,^,
^an Re foltcv ber fallen / vnnb bariimb tarnen bic vnfern gang vnuerz amp;« HnRiför febene mbte Jnfelvnitb mcgeltcn weiblich brinnen/vnnb verbranten lt;Co«V»»â etliche Ã)órffcr/barnach giengen pc wiber in bie 0d?iff ohn einige bin'/ bïtnij6.*X)nb ber Obcrfltam wiber $u feiner 5lotc/vnb fagetbemKo'/ J^i^wae erauÃgerichtbette. 5)ce anbemtage fuhrerwiberinbic Jn'/ jn/bamit er pc gar verberbete/ vnb nam feche bunbert (V?ann mit óch/ [®5*talfo viel hatt er/) bie fhenigenbte in Ãchiffen waren/vnnb bic er ^dniabiuafanb/mit gerechnet/ vnb alle tJäuptIcutbejogenmitim/
yet Caymal in ber 3nfel wartet fein au ff bcm âVfer am Waffer / wol nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1?^
*nit 1000. riairctt bie waren bes meiflcn theib Kogenfd?ügen/vnb bie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;poM
Jabern batten ©chefclin/ ©d)wcrbtcr vnb ©d?ilbte/ vnnb bearbeitet twgftUfet.
fe* vieler tuubte baeer fnen wehren woltc bas pc nicht auffe lanbt tamcn/2lber bie vnfern theten ben 5cinbcn/ ohn einigen ihren verlufï/ S^'offenfehaben mit/rcn^rmbróflcrn/vnb trieben fie in bic flucht/vnb Wgeten fnen bià an bic anber feiten ber Jnfel/vnb cngflctcn pc fo fehr/ ^aó pc weiter nicht tunbten/ benn bae pc ine (V?cer fprungen / vnb ab wî^J^t 5« ntt viel vmbtommen vnnb verw unbet waren/ vnnb bic vnfern nichts fcbUÃcn.
^Kbr bey pch hatten/bamit pc fnen fchaben thun tunbten/ tunbten pc vic jborffer in ber Jnfel an/vnb verberbten pc gar.
ibes anbern tags jog ber Obcrfl in ein anbere Jnfel/ mit namen ^batanaiptm / f bic hórte ein^m Cay mal ju/ ber bes Königs von Co^ lt;rb4r«««igt;« ^iu'X)afall ober vnterthanvn jumKónig von Calecut gefalle war/)
Venn ber Oberfl war von bes Königs von Cochin tunbtfhaffterbe^ tichte^bas biefer Cay mal getópt were pd? ju wehten / vnnb vermochte ^00. nairen/ber weten fedjs bunbert Kogcnfd)ógen/vn vtetgtg t?agt; «enfehógen/vnb fein Ãauà were mit ©changen bcfcfligct/3luch bette n^Mir^rtr tt etliche gctôflepatalphiffauff bcm (ÃOeer / bic bette ihm ber König £iv« sie
Von Calecut geben/ btcfelbigcn warteten feinamTfet / baer auÃfleb Portugal Senfoltcbas pe ihm wehreten in iOafen cinjufahren/ 2gt;atauffgefeha/ ^J^e# hecingtoffet harter angtiffmit bemGcfchóg/vonbeiben feiten/ ^och üwit.
enbtlich
-ocr page 666-^tfeortu kr rterUert ©cÃifTutig
«a.
»ftebfert* metfîcrbc^ weift pin Funth CakotUpbe nnircn cc# fW«»*
énbtlicb flohen bie yembe / vnnb bie vnfern bctartten ben iOafen ânl^ betten ficb ein grofpan^al von ^einben bif anOurtelinô Wafer ge/ tban/bamit fie ben vnfern webreten au ff« Canbt$n tomenvnb febor fen trefficb fbr mit^litfd}en/3nd)warfen fiefre 0d?efclein / vn^i^ vn^eliebe menige von Steinenaiiff bie vnferen/3lber fb balb vnfer (5e# febùQ anbub ab5ugebcn/tbetenftcfid?inö^elb / in ein Scblncbtorbi' nung / vnb gaben ben vnfern viel ju j^affen/wie fie auf feigen fold«/ benn fie webreten f ch ernflich » X^nb wie wol bie vnfern heftig auf f brungen / fo verheffen fie boch ba65clb nicht miteiner vnorbnung/ ootinsitf Sonbern jogen allgemach binberfich vnter bie palmenbäum/ kke fiegen. weil bie ^4umbie vnfern binberté/hielten f e fich ein weil bafclbf auf/ ^bev boch entlid? gaben fte bic fiuci?t/mit getrennter orbnung/ vnb bie vnfern eiletcn f nen nach/X^n wie fie in ber nach/agt waren/tameyram pcrd0cX«gt; eifeuô jDalbuguerqueö ^uchfenmeifîcr/ mit namen pero be Car ce/ allein art bic riatrert bie tebreten fm bas 3tngeficht/ vnrtb fellereu fuh $ur wehre/vrtb ber eirt fchofó jrt mit einer Jflitfehen auf bic ^mf / aber weil er ein piaf ron an hà tee/fehabet im ber fehufe nichts. X)nb wie ber rXaireabfchofs/fchofö erfnwiber mit einer ^jid?fèn/ bic hatte 3. Xbor/ bicwarcnallcgclabcn / vnnb tra ff ben Mairen au ff bie ^mf/base* burchaufgieng/vrtrtbfchofóalfbalbnocheinfchufs / auffberanber« jween/bie noch vbrig waren/cinen/vnb bracht fn vmb / vnb in bes ver* wunbet fn ber britt in einem Schcnctcl / mit feiner partuifanen/vmib wolt bic fudjtgeben/aber pero bc Cares erwürgt fn mit feinem Ãa*
Ccvmals t?«»^â
Caymnlé brtuft ge^i ftiiumbt.
âÃnnb ab bkydttbcerh^t waven / jobe bev Ãbevjî lïmcf aufr bceCaymaU bau^^n / babcnnbcrCaymalbaóVolcf wtbevbt»^'â^^ farnkt batte/vnnb fleUet fieb juv webv tn feinen feban^en / 2gt;ev 4gt;bcvjf batte feine tJâuptleute auffjwey órtetbev Jnfel / ein/ebenwitfeiK^^ -Ccuten/au^getbcilt / vnb m ber mitte bic von Codnn/ vnnb mit bn^ ovbnung jogen fie fort/ vnb vetbranten allee/vnnb fnnbcnntcin^^be »4vftlf*ifr bevinenbaeb^uptbote/'Vnbwieftealfofortjogen/bamcnetlicb^P^*^ vonCnkcnt ralfebiffvonCalecnt/lengefl ber feiten ber gefahren / ba ÃJnartep^^ cbcco betröge / vnb weil jrer viel brauffwaren/ffiegen fie auf/vnb grip fenjn an/vnb cngfletcn inbermafjen / bae im ^vancifene Ã^albugw^*^^ q uc ju ból|f kommen mii(ïe mit ben feinen/vnb weil er befanb/baö Æ b^î bic 5dnbe mebr wiberfianbe tbeten / benn er gemeynt bette/fóreb«^ ér / ber Caymal modjte and? mit allen feinen Centen nuffen bom vnnb wenn benn biefdbigen $n benen/mit welchen er fd?on $tttb«w^ men/fo mochten fie fm vielenfehaffengeben/ Warb er ratbö' vnnbfept^ det 511 tXicolae Cocillo/vnb lief f m fagen bae er mit 3ntboni bc Cam^ po/vnb petro be'Ã'aibc/binjóge / vnb bee Caymale llauà fïórmetc/t^ bee bae er mit ben ^einben fdjlóge/ 2)a6 gefebabeaneb alf balb/v»»â Hicolae Cocillo tam $iim ci jten an bic ©^anç/ bic ber Caymal b^^^^ anffwerffen laffèn vor feinem t^aufe bamiteà bcflo fc)îcr were/ v»b es gcfci?abc bafclbjl ein barter fîarcter fcbarmÃQcl / wcilbie^cinMâin ^ogenfd)ÃRcn vn tOactcnfdîÃQcn batten / 2lber bie vnfern brawt^J fteb fo weiblicb/baa fie bie Ãcbanç einbetamenvnb ber crfîeberblt;â^^â^ ^tieg/bief (DarciadOenbee / eininnwobner ber0tabt0atîtftVCin Jlt; 2lntboni beCampo ©d?ifffcbreibcr/ X^nale bie Seb^nç erobertwa/ Ccymai et^ sagten bie vnfern ben ^einbé nadr bif an bee Caymalô bouf/^^â®â*â^. fevugin. nbsp;ba crfd;lagcn/vnb wcbrctficb bapifer/^lncb würben viel ber femm
-ocr page 667-Sn^ttW^»« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^.
RbUgen vnb vlt;vw«nblt;t/vntgt; bas hAu^gcfcbldfft/bctVttfent würben **4?Jïcbctt verwurtbet/vn dner tarn vmb. (^OttUr weil bas biefer florin â®lt;wt/trlt;iMKtm vnb fbloten 5raodfais ÃÃalboqocrquc/vnb ©uar^ ^lt;p4d)cco bie jenigen var bev CaUcurifcbcn 3^rmab4/ vnb bUeben frer 'âï4aoj|^Ãgt;lt;vIV4lfÃ4tt/ vnnbwuvbmfbrcrvulvcrwunbct/bUvbHgcn ^Htvunnen in bic parrtlfcbiff/vnb gaben bic fluebt» Vnb $tim gebed?r/ Hisbicfcrcblcn^rtcg^fbat / fcblug^ranctfciïsÃÃalbnqucrqocctUebc foncS^ ^â ^*J£lt;^»»/v»nb in warbeit/bte ebanvor fein and? wirbig. ^cnn van »bewu» 3000. fairen/fa ber Caymnl batte/bamber wenigfl cbdlbaman/ vnb w».
Warb bic gançc Jnfcl mit fewer vnb Ãebwerbt verberbet/bas bcr^agt;
W Van Coibin on biefem Cay »nol gnug geveebnet warb»
^M fteben vnb fünff^fgfl gtapitch
Cs biefes gefdjeben war/ walte ber Obcrfl ben fOerren van Xepci ^pin bekriegen/vnb jag in ei ner nad}t mit feinen anberntOânprleo^
ten an ein art/bas bcmfelbigcn t^erren jngcbavtc/anffvicr (V5eil
^«5® von Codnn gekgen vnb tarn bes anbern tags vmb acht vbr ba? ^n.Ãgt;ic 5cinb warteten fein auff bcmlVafler/ vn warenfrer wol2000, jj^pj^à Fairen beren warcn;oo. ^agenfebógen / vn wiebic vnferncinbanb? w^J^cS» bucbfcnf^iïfö ^^i^g tgt;cy ïgt;45 l^anb tarnen/lieffèn pc f r (5cfd)tigab / bas 'Vertrieb bteietnbe van bem Vfcr / bas ftc pd? voter bic palmenbâom
toeten bafclbjl warteten peanpF JrancifcaÃ)albuqucrquc/vnb wie er jH^?^|ïMlt;ttwar/famptbenfetncn/5ageran|fpc5it / vnnbnicalas^ ^acilb war im vormig / ber griff bic ^cinbe alpbalb an/bas ebeten bic lt;*nbern ÃAuptiencbe3ldd?nad?|bm and). Vnnbinbeincrs angriff/
bekten pc pd) vor ben vnfem.Vnnb als bic vnfern faben7ba8 pcfbncn
'gt;orncnbcrtcincnpbabcntbnntnnbtcrt / griffen pc pc anffber feiten W mie 2lrmbrüflen vnb ^«d)fenfd)üjfen. Vnb wie bte^einbe etlid?c $Jï** bet ihren vorn lt;5efcbó q fallen fab«n/gaben pc bic Ãnlt;bt/vnnb creilcten nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* bas ^arpr/baf oen ben bic vnfern als nad)iagtê/4bet wie peins Ãgt;orff tarnen/ worben pc viel befftigerbennauff bem felbgcfdjlagen / ï?enn J»lf bem fclb tonbeen pc pd) tbcilen / aber in bem Igt;orfffanb man ftc bey einanber in ben (Daffen/ba tnnbte man pc bnp treffen / bcrgeflalt/ SSu3ei bas fbrer ein graffer ebeil erfd)lagen warb / vnnb bic vbrigen gaben bic tJ«d)t.?H8 nun bas Ã)arff leer war/flccttc man bap fewer brem / 3)adgt; batten es bic ftairen van Cacbinjnnargeplünbcrt / bennber-öberfï bep bcnfelbigen an allen benen orten bic beute / bamitbie Jeinbc feben/ coa'Sgequot; ^6 er plAnberns halben nicht triegete/ fonbern aUcin/ben 2^ónig van tlt;4^ 'toebin^uvechem
quot;pub wie er wiber tam mit bi fern peg/ hielt fn ber Ã^nig wol/ vnb bate fn/ er wóltc pd? weiter nicht bemnben benn er hielte barfPr/er we?
lt; nun Wol gcrcd?ct.2lbcr er gab bem ^6nig ju antwort : Ob er fd)on arfur hielt/ bas er gnugfam gerechet were / fa wer bod? er ber Ober fl/ r9y^ frieben/vnb er (ölte fn laffen triegen/ benn es were ihm tem ar^ bett/Oag er fin/bem 2\$nig/biencte, Vnnb als er fabe bas ber .'König fa 'bol ju frieben war/ begert er von fm/bas er ihm erlauben weite ein
^^ bawc/bamit feines Ãerrn / bes Königs .Jactorey/ ^sig^t,« letnem verrheyfen / auch bie vnfern pcher fey n mód?ten/vnnb bas 5cilüö^^» m Wörbe
-ocr page 668-Elfter 14 ber twbkâiiO'iffiiiiÃ
Wit^c ^lt;t? ffp^fî« bienfî fey it / bê er ptnem tOerrn bcm 2Vóntc^ 4iif P'â*^^ cuSAUburtB^Snbre. îb^rauff4 nt wot ret bet A^mg ; ^woUebeit» :^.^ttf3 cm viel griffent blenfltbim/bennbcr were / îbeniterbHice/jJ bctreÃocbmvonniemnnbdAnberebenit von/bm/ weil er ber-Ober j:/ ber biefe« 2lt;5nig6 vneertb^n war/ pt wiber etngefe^t battez Dnb bar« omb fo mô4?c er bic ^eflimg hawen/mb fonfî tbun was er woUe/v»«^ crwoltefïeaUbalbaufffemetgencntolïettmacbertlaffèn. Widern«»» bteerUubrne er halten battez warb er 511 ratb/au^ beranberen OA»P^* Icutbe bcfcblbaö er Ãeauff bas ÃteÃenb watferbas ^u Codein i)îz vbe*^ Ortber fi/i ber ©tabebem ebenen lanbju/legcnwoUe/ benn (tc würbe bafelbjlain fi»ng. Ãd?cf}ten feyn / vnb ben Cakcutifdien 3lrntaben ben Anfahrtbafelb^ wehren tannen. quot;X^nnb weil fie webet ©rein nod; takt/and? fein mew fier bitten ber ^e mâdjee/ barju and? (bnft Betn notwenbtge jeng bar» ju/madjten jte Ãeaufi bolQ / bas be^ bctKónigingtolfet menge ab* bawen/fo wolpalmen/abanbere^âum Z vnb befKlkc viel 12 cute bte babanbretefoungtbunfoUcn/ vnbptge : itrwoltntcbt bas bieimjetn arbeitenfoUen/benn ber^rieg were ptatbeirgnug^lbcr barumb vnlt;' ij«rt»glt;w terUeffen bic vnfern bod? ntd?t 5« arbeiten, vnnb bic Oberffen fbet* f^ eâ^*â^ ^^1^^^* ^'^^ â^^^ X^euten ben plaQ an^ / vnb buben an bie ^e(lund 5« ma* »T®râ' ^^^* ^^â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^â^^ jwengtgjlen rag ©cptembrie/^nno 1 ; 0 3, ^er2^^* ntgtameofftvnbjabeftearbciten/vnbgeftelimwol/ baebîevnferufo Ãet( jig arbetten/ vnnb fagte: its weren berglckben lt;Ceutein ber Wek nt4?t/ benn (te weren 511 allem bing gefebteft.
^iW ad^t vnb fónffi^fgft ffapiM
S^^3^r tage nadt bembte Teilung angefangen war $» bawen/ ^^Bame3ll(-onfo0Ã)albuquerqueaticban/vnbbattevorvngcwit* tcr/baó er gebabt/nlcbtebe tomen Bonnern 2lber feine Ccut^^ 5lt;ft«nj nbsp;nbsp;**^^ ^ââ^ **^^^ gefunb, beÃen berOberfl (ebt (tob war, vnb verorbnet(b* tpirotge«« nenale balbctntbeilanber^ejlnngz bas folten (te mie bene au^ («mm t'röm. ©ebiffbawen vnnb (tewarbburd? feine antunffegefwrbert bas (îlt;^ ièlSig.* wenig tagen au fige mad? t warb/ vnb vor ein baltsen gebew / wares lt;m fo feboner vnb fcfler ^aw/aU wenn er febon von Aalrf vnb flemen^e# maebt were gewefen/ vnnb war in bie vierung gcbawet neunHafTter Innwcnbigweitvnbbreyt.ïïielVenbewarenvon jweyenrtegenpaU menb^umen vnnb anbern fcflen Räumen/ bietns ^rbetieb gegtabert würben/ gemad?t bie waren mit bid en eifenen©fangcn gebunben/bte waren mit flardeneifenen nageln gefaflz vn burcbau^mit fanb anji* gefd?à tt/vnb hatte auffbenjweyenortenjwey iï^olwcrd/aud? berge* tfeffttngmit fiait gemad?t/btc waren mit lt;5e(^ÃQ wol verfehen / vn hatte ein (ova* »afrev vmb hen JU ringe vmb/ber war voll waÃere.
gt;o0c«â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5^(0 anbern tage/naeb bem Ãe aufigemadtt/ hielten bie vnfern lt;w
ptoMfllött» ne proceffton vnb trug ber oberfl âVicari ber ^eflung ein Creug mfer einem tOimmel/ben trugen bie Oäuvtleute / vnb bie crommetet gim* gen vorfnen her/bie bliefen mit grof (er herrligBeit/vn jogcn mit biefem prad?t in bie ^eflung / Ãgt;ie fegnete ber Dicariue/ vnnb warb bas em««»lt;t ©djlofeauÃber lOAuptleute befehli^manudgenennet/ weilbiefenP g^n/bie ee baweten/ beÃelbigen vnterthanen waren. âVnb ba bet |c5^^ öer^ct unfl. g^ppj-^^^ij wat/ hielt man ein hohe dOefe / vnb prebiget ein TJarpff^ dOünd? borbey/ber hieà bruber (öaflon/ vn thec ein lange etmamtdg^
-ocr page 669-Sn^tibten. * . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^$
flt;br w^tt »»prm jOewn (Bott bancfen foUc / bnö ét vèvb enget bct^ Æ/o«s rtw^ einen» fold^ê Meinen .2lt;óntgvetd?wie bne 2^0ntgtetlt;^ pet^ fWt wete/vnb brttjn $n euffèvlînacb nibergang gelegen / Portugal' ^ktinein fo weit gelegen Cnnb/nbbenn Jnbienweve/tomen/ vnb ein ^ng. ^ y^*^â13 b^fclbjt / vnter fo einer grollen nnjnl 5etnbe bes betUgen â^bhlïlicben(öln«ben6/ bnwen folten/ jDennob^ottwUwórbebleje J Mt«ng ein nn$eig fey n viler nnbern. -if r zeigte and? nn/ trte bte vnfern S«sê bem Ãontg von Coebin in groÃer verpjitdbtiingwere/bee /enigen wlben/bnô er bemS^ónig von Portugal 511 bienfî getbnn bette.Vnnb Æ erpP^^b* ^«|c6 aebtet ber Kónig von Cod?in febr viel ba ere vemainc/vnb ban// SSS^vort wctben»4gt;bcr|ïen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;po««a4lt
^ *X)nnbwiebie5cûngau|»gebawetwar/ buben fie wiber an / bed ^*gt;uig6 von Coebin ÿeinbe 511 bekriegen/ vnnb vberftelen bie Ãgt;$rffer/ Wé lcngc|{ Den» waffer gelegen warê/ aufffönffmeil wege von Coebtn/ ®énn |ic w Aten bureb /bte 2^unbtfebaffter beriebt/ bae nit viel natten *ïu bcnfclbigen orten in befalling weren/Dû fie ^ogenwit ^ooo.^^Oam j^ety^u uen vou ben vnfern a u ^/x. flunb vor tag / vnnb tarnen vmb 9. vbman »vieg. Pâ^v^tjigen Ãrter vnnb mod? ten wol 600. perfonen brinnen feyn / obne wc tleincn 2lt;inbcr/ vnnb bie nairen beren wol brey taufent ba jur be// H^ung vnb waren alle 15ogenfd?ùgcn. 'Vn^llfonfuó ÃDalbuguerquc l^^iSan^anbemcrflcn plaç mit etlidjeniOÃuptlcuten/ vnnb ^rand# |ciî6 ibalbuguerq uc gretff mit ben anbern anbere orter an / bie watert J*â3cfcbrltfb ein yalctenetleinfdnife von einanber gelegen. Dnb weil ï!*â'2^â^^**â^®'^â^»^pïgt;lt;«® vberfielen/ trieben fie btefclbigen alfbalbtn ufAS« Wé pud^t/bar^u flesten fïe bas fewer vmb vnb vmb an / wie fie auf ge// jwfewoe. jwgen waren. âVnnb wiebie vnfern faben bas bie 5éinb Ãobenz/agten Hé men nacb/ vnb braebten /ter viel vmb. âVnb wie pe móbc waren /nert ^â'él) 5«,agcn/verberbten fie bae gan^e Canb/vnb bie 5einbc maditen ^iulcrwcn ein Icrmen/aUentbalb^n/ Vn weil bae Canbtvolct reid? Ifï/ limieten fid? wol fed?6 taufent fairen / bie lieffcnau/fbievnfern ju/ ^ié fiewiberinbic ©d?ifffaffen / vnnb tbeten/bufebtbangfbnberlid? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
Quarte Pad?eco/bcr fanbe fcin0cbiffnid?t/ba cro gelaffèn batte/vnb gjy*â^â^«* l«Qtcn/ttcn fo bartju/baó /rer acht verwunbet wutben / wie wol (te fieb ®ââPffer webteten/vnb ber ^einbe viel fleifd?etcn.3lbct weil /ter gat viel ârt br war/beun ber vnfern/ gtengen fie bctgeflalt/ wie gefagt/mit ben Wtnvinb. Dub fie weren nodibéfltdicrmitibucn vinbgangen/we/ Pot^d,^* J^/bnenbieóberflenrttd?t jubólfr^égt;mmen / btefclbigen/wie wol (te {jSf^''*^ â?*^^5u 6d?ttf gangen waten / fliegen fie bod? wibet auf/vnnb aie bie Jétub baffelbig laben/ vnb Min boffnung mebt batten / anben vnfetrt
Ju baben/bennfte febongetban batten/gaben fïe bie flu ebt/vnnb Ã. ^âh^*'® fiélb voll tobtet vnb verwurtbtet / bie von 13ùd?fcrt vn3lrm// Jâ^âu|tf(bit| jèngcfallcn waren/Dub wie bie ^etnb gewieben waren/vet// b^uifw brauten fie 15. paralfcbiff/bteauffó lanb gejogen waten/vnnb namen '^ *^â^â^â , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^â;éU7. mtt fteb/bie tmlt;0eerflunbert/ vnb jogen wibet beim/ vnb auf
1 Séfpôttpfiffcnfiefcbtmitbenmâulernben^eittben. jbaffclbverbrof béuï^erm von Kcpcltn febr/bem foleb lanb ju gebóft/ vnb nod? mebt/ ^epebner ««6 fte in fo vbclgentil befunben batten/ âVnb weil et beforgte/bic vn// **^^*^ fö*!5^^?âquot;^^«rtattbeertpla^bertetbaete / einmeil wegebafbas âivaiferbinauff / aucbfallen / befettet benfèlbigcn mtt ^riegfUu// tbctK
-ocr page 670-Elftem ber Wäbfw ©cÃtffutta
^ae neun vnD fünffl^tgft gapeet es bic ^bcrflcn von bicfem pUç bericht empfangen; / cntfd?l5P
⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^ ^^ bcttfelbtgcn and? $« vberfaUcn / bamit bem t?crrn ^*^^ ^^peUtt ntebtö übrig bliebe / baà ntd)C verberbet würbe/ Dub 5*â5^? gleid) bicfelbige «ad?trtu|i/ vimb ruberen vor vuferer Leitungbtf^vm mteternudK / batnit pe gleid? mit bem tag an bajfelbig ort
gc^öndec«
Sdxttmamp;s çd.
port»g«# Ufev fluiten.
Repdrtt« babtrt fie gebadeten 511 sieben/ vnmad)ten jieb vmb bicjclb $etcaun^^'^ ^«b7*^'âwcg/wilt;fin|{erlt;d4uebwar/vnbwcU|ilt;«ttëberwlt;bcfcblt;«^o^*^,^ Æ vnnb 3lfonfu6 5gt;albuquerque beforgte / er moebt babinbcnbUibcw he^ er febr rügen/ vnnb tarn barnnt vor bie anbern fo weit/baà er Uws vor tag an baà ortbam.Dnb weil /n verbrok lang 5u warten/befahl e*j feinen j^cuten/ ftc foltenangreiffen/ vnnb baà fewer in baà ortffeefew baà würben pe leidjtltd) tb«n tónnen/benbie Jteinbe büebten ntd/t baà Kcpai»4rt;s ^*^ bommen folte/wie auch gefcbabe.IPnb wie bie feinb bcà fewerà imtcii quot;^ wurben/macbtenfieficbaiÃbalbanff/baÃlieeÃlefcbctcn / vnnb wien« baberbamen/brungenbievnfernaufffte/ vnb er würgten jbrcrcthd7C/ vnb bie anberngaben bie Ãuebf/benn eà waren nur Lawren / vnb vn* bcwebrteCeut.Dû wie man innen warb/baà bie vnfern baà fewer dty gefieeft bntten/maebten (leb bienairenjnr wehr/ ben/rer waren meh^ ben 2ooc.in ber befaQung bafclbfl / vnb buben an bc vnfern ju $11^5*^/ bergeffalt / baà 2Hfonfuà 2gt;albuquerg ue bie feine mu|l weieben laÃen/ benn eà wäre jrer vber vierzig niebt / beren bleib einer tobt/aber bie dut bern wurbenmit Æ lit(ebcn befftig verwunbet/vnnb weren (le nit gewn d)en/fo betten pe pe alle crfeblageit/ »nb er bette pc febwerlicb hinweg
p^httev vev^ fd^dip«.
Kepelfncc
BebtfFbu^ brad)C/wenn bic @lt;biff buben bicin bem febijf blieben waren / niebt ein ben fomert ^4LcfCUCtUn betten ange5Ãnbet/ bennbafürfürebteten pebbiefeinbe/ ben port«* vnb wtcpceÃb0rtcnabfd)ieffen/ wtd)en pc bmberpd?. DninbeÃbraeb biiff^^^^^ her tagan/vnb tam^t^ancifeuà ï)albuqucrque barju/ vnbwieerver/ nam waà cà war/licp er baà (Ãefebüg in@d)itfen aÃeà abgebe auÃ^^ 5einbc/ bamiterpevonbernDfer/barauffpebenn waren/binbetpeb triebe / in bcà woltc Ã)uartc pad)cco an einem ort/baà etwaà weit von ben anbern warrtupffcigcn vnb wie er bar fuhr/ fanb er viel gewehrt-ter Hairen/bie giengen bureb ein flt;br engen pa(à ben anbern^n help pap bet Xe fen/ vnb wie er baà jabe/liep er fein Ãd)i(f nahe bran geben / vn wehrrt in mit bc m (Ãefd^üg baà ftc nicht vber ben pafà to men tunbten. 'Vn^ bie vnfern tarnen alpbalb 511 jm/vn (liegen alle au(fà lanb / vnb lielTcn (Iracfauffbtcfeinbcju/bagaben pealÃbalbbteÃucbt» 'X^nbUnâeiltit vnfern bic Canbart nicht wu (Icnfolgetenpcpicnnit wcitnach/wn^o (lecftcnbaà fewer inben ort/vnb verbrennetcnin.Dnnb Ã)uarte pn* ebeco / vnb pero bc âÃ^aibe tbeten peb mit (ren Centen von bem Pdp^ vnb wolten einanber ÃDorff/ baà noch bod) binauff lage/ verbrentten/ vn auff bem weg erlegten (te i8.paral/$um Arieg gerü (l/bic waré von P4rftifd)iff. Calccut. Dub ba Pc bafjelbtg Ãgt;or(f verbrennt batten/tarnen pc wiber 5u bem ^^bcrdcn/Dnb weil pc baucht / cà were noch ju ^üc benn jn$ie* C4mb4Un, ben/namenpebcttwcg au(fbie3nfclCambalan/ b5 pc pc verberbetem benber Caymal bcm (te $ubóretc / war beà ^onigà von Cochin flt;^®' vnb verbranfen etn^op Ã)or(fbarinnem
Dub Ã)uartc Pacheco fuhr mit 6.parain vonCoebin/ einnnberà JU verberben / Xânnb alà er mit einem bluffen icinbe ein geringde*«
-ocr page 671-§11 SttWen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;65gt;
Ãlt;flt;V4Mnü^cltt/ cbcvcit cthd?c vmbVamen^vnb bas ^otffvevbvertnet brtctc/i^ogc cv wiberbtnberftd) mie ben fernen: / beven waven neben vev^z wnnbec/vnb imab^ieben fcbavmó^clt cv nod? mte 13* Pavaln von Cale# cut/bîc erlebt cv nneb/nne bûlff pevo be 'ÃTatbe/vn ^nebonibe Campo/ bieb cnn bar$u tarnen. Vnb wie bic 5cinbe fid? in ein enge tbetenZ fnbve ^Ãâ^à 5gt;uavtc padjeco mit ibnen hinein/vnnb lien ein pavai/ baa cv evobevt/ wunoert, lt;intfó lanb sieben/vnb in beo enthoben bic anbevn. ?lbcv weil bic /benb gen bic gevóget bétten / móbc waven/ fagte man ben anbevn nit n4d?/ vnb fiibven wibcv jn bem Obevlïcn/ vnnb mit bentfclbcn gben Codnn. quot;Xpabba fie bem Kóniggefagt batten, wae fieaungevtd?tct/fagtcv: Atv biclcc bafóv/cv wcvc an feinen ^einbengang gcvcd?ct / vnb bate ne/bad fte weiten au If bóven 511 bviegen»
âÃaôfccÃf^fgfîg^apUct
Jefes Kviegö balbcn banon id? fage / buvffteniemanbönfebc ein bóvnlin Pfeiferin bic ^actovey 511 vcvbau|fen bvingen/3lucb y^bnv|ftenfid?bie 2lt;aufnentfclb|ïnid?twagcn/ bas pc bavnad? Jógen/vnnb wiewol fic ftd? fel?v bemubet battenbunbten fte bod? *^*â^^^2t(ïttffâiti(ni^ »webvbcnn3oo. 13abarcrt 5 u wegen bvingen/vnnb Iie|]cnbem4gt;bevjïen fc^effreurdj I^gen/fie folten ibn autfneun meil wege von Codnix beien/bas tbeten »M'lt;fl»lt;v* Ãe als halb/vnb namen bic anbevn lOAuptleut alle $u ftd? / benn fie mu'/ ^âquot;^*â** |Ãett5wifd?en vielen 5einben bin^ieben. âVnb bamit man jb^ev nid?t jngt; nen würbe/jogen jte bes nad?t6 au^/vnb auffbem weg plónbevte Ã?ugt; â^â^tep4d?ccocm jnfcl / baevfid?5uuovmitlt;iooo. yeinbcngcfdgt;l«gen batte/ ba cv bod? niemanbó mebv / benn bic vntcv feinem befcbl waven/ bey fid? batte / vnnb bic Obevfïen cvlegtcn viev vnb bveiff g pavai/ ben ^,cv ^«0 ^einben $uflcnbig. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;breifftö po^
Dnb ba bas gcfd?cben wav/^oge �uavte pad?cco/vnnb 3lntboni «J1»iamp;evaw bc Campo vj einem gvoffen ^Icctcn/ auffbem fcflen lanb gelegen / bem nbsp;nbsp;* (elbcn juucvbevben/vnnb trieben cvfllid? 2000. Xlaiven in bic pudît/be^' ï^ey t.m# ten viel vmbbamen vn vil vevwnnbet wnvben/ abevbev vnfevn teinev/ Rnt nauert 'gt;nb tarne alfo fiegba|ft wibcv mit bcntAbbcvfïen/bic lieffen ben Pfeffev 3«aflt.
*^ló balb bolen/bcv war nid?t weit baviton / vnnb an bem abenb namcit Ãefren weg wibcv auff Cod?in $u/vnb fd?icFtcn von bannen bic @d?iff/ ^ie ben Pfeffev bvad?t batten/mttIVabv/bic pc vovben Pfeffev gaben/ gelaben wibcv bilt weg. *X)nnb bamit es befto |ïd?cvev wcvc/ befahl man ^eiaben Quarte Pad?eco / bas cv mit bvey en anbevn Oauptleuten bic Wahv ed^iff vbcy^ gclcytcnfoltc / vnb batt jebev l^Ãuptmann 50. von ben vnfevn bey pd?, 1^â bâ«»e^«
Vnb beven von Cod?in waven wol joo.in pavaln / vnb wie Ã) uavtc pa// d?eco au|f bem weg wav/^ogcevbuvd? bc engen pafs / von bem id? bvo^â lgt;ett gefagt bab vov tag / vnnb bavumb wuvb man feinevnid?t gewav. ^bevwlccöbelicvtagwavb/fubvevvoveincmtOafcnvbev/ bawaven vn5clid?vicl ^ogenfd?üQen / Ãâtcfd?offcnwciblid?mit^litfd?cn5ufnZ^ p.^^ bevgc|ïalt/ba6 bic vnfevn/wo bic 0d?iffnid?t mit©eitenwebten vnnb 5cn. guten ©d?ilccn wol vevfebengewefï / viel wóvben 511 Icibcit gehabt b^t^-ten/bcunbas Waffeviflenge/ vnb bic 5litfd?cn tarnen leid? tl id) bif an Ãe.'Vnb wie Ãbuavtepad?cco fabe/bas fie febv biet in einanbev fïu nben/ vnb vermeynte inen gvoffen fd?abcn $u thun/ lief cv bev l?Auptlcute ei// tten511 vevwavung bc6©d?iff6/vnb cv mit ben anbevn 5wcyen tOAupt// leuten vnb aud? benen von Cod?in, bic jm ben folgctcn/fubren mit ben
m tij vorbev//
-ocr page 672-®^4tHUl^ 0«L
B. 34 cob.
JUotctt fite Ven.
©efcbtlts« tbetfebar^ m69cU
Ãtftot'ui bet' bfttbfett (ScÃiffnüii
Vorberrbeilen ber@d?tfj^ ans Innb/bnmulf^ben mehr ben xooo.rW lt;tnrt wnren/vnblte^ bte ^nlcf enetUn/bte ev vornen an ff ben ödnffen b^ff^^ »nter bte fetnbe geben/ ber würben viel jn jïóefen 5ufd?offèn / vn batnic tretb er Ãe / bne Ãe fo weit von bemDfer bmberÃd? wtd?en / bad bte v»^ fern ber weil gniigblt;»ttê/rtn|f6 Unb$n (fetgenwte ÃebennnUerbet^âââ Xgt;nb weil Ãe nUe/b^ tneiÃe tbcH/^0d?Ãn vnb 3trinbr0Ãcr trugen/ Ãt^* tenÃebenyetnben5uy vnbrteffenÃ. Jugo/basiÃ/Ã. J^cob/vubbte 5etnbc bebreten /neu bne angeÃd?t/ vn fd?of}en£o viel Abrieben / b^ö es fhbe/utó wen Ãe in ber htÃt etnnnber troffen/ vn war e etn I?rtrter (dgt;^^^' müt^d vonbetben tbciUn/iDod? warb ee am legren ben ^etnben umbo^ feÃen/bae Ãebte Ãud?t gaben/vnb lieÃen jrer gefeUen viel auÃbem felb gcÃrccbrligcn bcnn Ãe barren betne Waffen, bamtr Ãe Ãd? vor ben vn* fern wehren bunbren.
pOCt»g4* lefevVomcit wibcc sw ©d?itf.
pal« bei« fdjloffcn vö fenjbew.
Dnb bte vnfern fagtenibnett nad? bià an ein löorà bas nai?e bargt; bey lag / 3luà bentfclbigen Bame ein folder groÃer banÃ^Tatren/bae Ãe mir ben (benigcnbieyiitfd?en barren / ben vnfern wiberbae banpt boten/vnb tnad?ren ftt vtelju rbun/vnb frer war wol dooo. vnb viel v»* terfnenvnterÃunben Ãd?5wifd?en bao WaÃer vnbievnferitsu Bom^ wen/vnb bie vnfern 511 vwbringen/vnnb jbnen ben weg juuerlauÃe«/ wiber binberfid? $« bowmen/bamir Ãeö alle vmbbrcd?ren baebod? bie vnfern ntd?r gcfd?eben lieÃen / wiewol nid?t obn fonbere groÃe arbeit. *X)nb bie vnfern näheren Ãd? ab bew WaÃer wir gewehrter hanb/ vnb rheten alle wunberbarltd?c thaten. âl^nb wie Ãe bey bas waÃer tarnen/ theten Ãd? bie Ãnigen bie inben0d?iÃcn waren / auÃ$ wo fetten/ vnnb lieÃen, ein jtwlid? weite (SaÃen 5wifd?en jhit baà bie vnfern wiber einÃ^â gentunbten/baölhnbaö(5efd?ngtentfd?abe»there/ vnnbbie^einb fm Eetnev weber verwunbet nod? erfd?lrtgen / bee fd?einer ein w»«?«*^* werdâ$uÃyn angeÃhen,baeberfetnbefo viel/ vnbÃerfo wenignâ^*^* âVonbemortan/biÃbahin / baÃ)uartepad?eco bas 0d?iÃnttrber Wahr in Ãd?erhett brachte/fanb er teinc hinbernte mehr/ 2lber wie er wiber nad? Cod?in joge/vngcfehrlich v wb jehen vhr bee taga/tame er wiber an ben pafe / ba er beeworgensburd? gezogen war/vnnb fanb fn gar mit 34. paralfd?iÃen bcÃhloÃn / bie waren wir betten ^ufmnen gchenctt/vnbaUcvollerKriegÃleute/ |bnberlich^ogcnfd?0gcn/vnnb einfebee paral hatte cinÃud (3efd?ng vornenbrinnen/vnauÃiebem ortbcepafe/war auÃbew/ianbein groà wenig volÃs / bie waren bruwb bahin bomett/ bae Ãe wey nten / bie vnÃvti würben bafelbà ent^ weber gefangen / ober vmbbrad?t werben/vnnb wolten SüÃheit/ ab halb bte ^einbe ber vnfern innen würben / brieÃhenfteetngr^^ lt;5cfcbvcy Ãhrcy / 5gt;a lieà ÃDnarte Pacheco bie 0d?iÃÃtll halten/ vnnb wie ÃC«^ c-a fetnöc. fa wwen bawen/hub er an/vnb fagtiWenn ich nicht wüÃe/lieben per?
ren vnb ^reunbe/bas ihr fd)on jween ÃOonat lang wit biefen pnnben gefd?arwógclt/vnb gnugfaw alle Æ re renebe wiÃet / vnb Ãe wol âX)nangefehen/ bae ich euch vor bapÃerebecfejCeut halte/ fo würbe td? bae gebeneben/ Ãe würben euch etwan ein furcht einjagen / weil Ãe oery geÃalt/ wie ihr fehet/gefaà Ãnb/ 3lber ich fage/nicht vor 5w«n (Pona? Crogteﻫ. tcn fonbembieÃö worgenö/habt ir/(5ottlob/ irer mehr ben 7000. baö häupegeboten/vnnb ihrer viel geÃreebtauÃbew yelb gelaÃen werbet ir wit (Sottes hnlÃbiefen tag berglcid?en and? than / beu ob fie Ãhon in ihren 0chiÃen Ãnb / fo wirbt Ãe vnfer (SeÃi? wt$ hoch ?»
-ocr page 673-Sit ^nbiVn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7 °
f^blagen/Vttb well pe bober fmb beim vitfere @cbi)fe/wïrbt vite )bvlt;Se// fd)»^ fo viel ttiebt febaben bóttttett / vu barumb fo lajï |ïe vn6 minuter boffnuttg vttb vertrawett 511 (Bote angreiffett / vttb vitfere Gebifftabe «tt eittaitber halten. ÃDarauff antworrett fie alle / fie Iteffenö in gefallen/ *gt;» es were ferner vitter bent banffen / ber fnb vor ben GcbAfferbunbeit öebäffew fórebtet/vnb wie er bie vier ©ebiff mit betten jufainmen gebeitcf t batlt; b»»oe* te/vnb bic paral voit Cod?in barbinber / lieflèn |ic jr (BefebóQ al^balb/ wie fte auffent Küebfenfibufsnabe bey pc bamen/ab / vititb griffen bie Paral an / vnb rieffen all 0. Jago. Ã)tc ^etnbe Heffen aneb ein febrey/ e.^dä»»â 'â»b jónbeen jbt 05eflt;bûç aud? an/baó gieng vber/aber bae vnfer tbetc ««btalfo/feitbent biird?borct etlicbe paral/^n ringe vber bem waffer/ 'â^ 5e rfcvlngen bie betten/ 5)a bif treffen gefebeben war / waren bte vngt; fern eincó langen Ãpief lang von ben ^cinben/ vnbpeinaebtenfbiteit mià furd?tCwtc$nuerntntcn3 bae bie vnfern niebtan fic b^inen/plâçe/ burebju fahren/bae tbeten ficbarninb/benn ftemeyntenniebt/ bas pc ben Pafs fo leiebtlieb erobern folten. 3bocbfcbo)]ènficjr(Befeb«Qinir/ lerweil vitter bte vnfern/vnb fbre pfeit quot;Wie pc bmbureb warcnbebre'gt; ten pc bic Sebiff von fbimban 511 ben ^cinben 511/bamit/ wo fic fnnaeb^z folgcten/bae (ôcfdtûç vntcr pc geben Hepen / benn baffclb errettet pc/ nach(öotc/3lberberfembemenigitrnb^urcdnun waresniebtgnugz' f^mjur wehre/ fonbcrllcb/ biewcilfncn^ebcnparalfo befftignad? eilc^ ten/vnb bic vbrigcn peb vntcrpnnben$n bcnfclbigcn $11 thun 3lber pc 2C«amp;ew â^«pen niebt mit bem Kubervinb^ngeben / bapélbigbambcn vnfern ^«Pâ $w Stopem patten/ bie naheten pdt offtermalö 511 bê fembenbamic pc mey t meyneten pc geben bie Ãnebt / 2tbcr baffelbigc batt pc febier bas Icbenfcoff/ üOenninbes fte pebalfowlbcrbie^einbwenbctcn/creilctcnpon»ctAlt;« be bte anbern paral/vnb würben bic viifern gar vmbringet vnnb mit â1â'^^^ ^litjdjcn vnb Pfeilen b^fftiSMüff pegepboffen / bennaflen/bas frer er/ ââ®*** lid/ewunbwurbcn.
2lls bic von Codnn bas faben/Poben pc gben Cod?£n/ bas ben na'/ bebarbey war/vnjetgeten an/in was gefabr bic vnfernweren/ 3Hs bte â¢^berffen baÃelbig vemamen/fttbtett pc ais balb 511 / vititb wolten f bn pswl f» rittung thim abcr es war gar voit vnnéren benn bic vnfern feboffen 2, nbsp;nbsp;nbsp;^quot;^ P«ral m grunb/bas feiner baranp banton fame. Dnb weil bic ycinbe ed^untiw bipmal fahcit/bas and? in ben anbern poraln viel tobter vn vcrwimb / set ter waren/gaben pc bic Ãuebt / vn bte vnfern waren fd?ier alle verwundâ vet/vttbbarijmbwoltcjn2)iiartc paebcco niebt naeb/agen. Dnbauff bembegegnetenfm bic Oberften / bic ibn^w vetten famcit/vnb fuhren ^âf3*^o|fevfreubc$uCodnttatt/babcwicpfb»cnbcrKóniggropcbóf^^ «S^eit/vttb verwunberte peb fchr vber bas jentge / bas 5)uartc Paebe'/ ^X^îs «ut Sethan hatte/vnb bate f n/cr folte es ihm nach ber leng er jclcn/ vititb Ãt«« «»* hielte von bet tetr wiel von nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pfanaeâ»
^^aö cut vnb fec^^f^ft Stapftet
Kettig von CaUctit evfubv fctiKi: pamitttbcfirtgalöbalb/
wte and? aiibcvc btug bas tttbem Krieg vcvgicitgc vtib er Itefî jtt ^^jbmefebvrtttgeUgett feytt / wctlcrbie vnfevn fogçm411)53n^tlt;^ 'Jettriebett bette / ^entt er weite )bit voniwtur vbcl/weil er f«rd?te/fic 3^50,3^,011 ^wrbcttjttetwttttau^fettteitt £trtftbt vertreibett / vimb bas war bièvre £«kc«t Kebbao er fo greife begirb b^tte/vnttb fo gtoffett ftei^ auifwenbec/ bae
-ocr page 674-^^orta ber WaWm ©c^iffiin^
er pc mod''te vertreiben/ vurtueb verbinbertc/bae pc 511 Feinem pf« If^*^ bommen bónbten/iöenn er macht fein reebnnng / wenn pe ein malob« Pfeffer wiber in Portugal tornen/ fo würbe pc auf ber vrfad) bernad? in Jnbien nicht wiber F^mcn wetl bae bie befd^onung were / bic pc pw gaben/reranbunfft in Jnbien bnlbcn. 'Vnbvonberjeitanverfabc^*^ jcinc2trmaba mit fo groÃem volcb/vnb anberer befepigungb^ bic vn* pflt;ete««fFflt;*^«»«vber1X00. quintal Pfeffer / an vier tanfent ^abavc^ bic jb^etf pect^iriöert. bic .2^aiifpctJtc jugefagt battenbebotnen bnnbten/ vnb bunbten bat'/ 511 baffclbig nicht $uwcgcn bringen,^ benn mitgewehrter banb/vnb ber feinbe groffent blntncrgiepen.Dn cnbtlich fanb b 2V0nig von Calccut wcge/burchgefchencb/baöer benKaufpeuten^u Cochin tbete^ bae er peberebet / pcfoltcnbcnvrtfern gar beinen Pfeffer mebrjnbomenlap fen/vnb fich bee .Kriege b^ilben cntfchnlbigen / vnnb waren bertnaffen vwferbawet/baeweberbeeKönige bitt/ noch5i*lt;intifco ÃDaIbnquer'/ bcflo^crt. qnengefeheneb/pcauf ber fantafey bringenbnnbten / bae pcibnener/ wae geben wolccn.2?a pc nnngar baran verjwciffelten / bae pc etwas erlangen bónbten/ fuhr 2llfonfne Ãöalbuqncrqucmttpcrobc Caibc vnb 3lntboni be Campo / nach ber ©tabt Conlan / bafelbfî labnng5« fndKn/vnnb pe waren wol bcricht/bae bie âX^crwalter bcrfclbcn Stabt febr gern vnfercr ^aef orn einen bey pch gehabt betten/vermog ber an'/ CowU«. nbsp;nbsp;bictung bic pe peter 2tlnaree Cabral/vnnb bem (Drafen/ber ^bmiral
war/batten tbunlapcn/X^nb jogebabin/mit vorfaQ/ bae er pe betrieb gen wolte wenn pe fm niduwoltcn labnng geben. âDnnb aie 2llfonfu6 ^albnqncrqnc mit ben obgcnantcnlOanptlcntctt von Codnn hinweg tarn tarne er in ben trafen511 Conlan/obnjcmanbe antreffen/ 2)iefeh big ©tabt ligt $wólff meil von Cochin / vnnb 24. «teil von bem t^Ãupf C4p öc Coÿ 0j)(;f (j^^p ^c Comorin, bae ip weiter benn Conlan/ nad? 5«b 50.
5)iefe ©tabt wic id\gcfagt / warcbicfiirncmpc in bem gangen (ÃOalabar / ehe Calccnt ip gebawet worben. 5gt;cr Dafcbafclbpip pb^^ gut / vnb ce ip aUerlcy/wae von nothen/in ber ©tabt/wie 511 Calccnt» »efdjeet# t^ewohnendOalabariphebrinnen i^eybenvnbGOoren. èiclt;V?oren etâ ötcooÿ Ãn^ febrreid? vnb trefpiche KanfPente/ fonberlid? feibber bem Krieg U». nbsp;nbsp;nbsp;' jwifchen bem König von Calccnt vnnb ben vnfern/benn viel Kanffâ'
leute von Calccnt waren bafelbp bin gezogen / Jibre banbtiemng trei^ ben pcanffCboramanbcl/Ccilam/vnbbie Jnfclnlt;V?albinc/13engale/ pegn/ ©amatra vn üOalaca.Ã)cr Kottig vbcr bic ©tabt hat ein grop fcanb/vnb viclcrlcy Canbe vnter pch ba viel groÃer ©tabt vnb retire lt;V?£crbäfcn in gdegeit pnb/ba ergrofp 5^11 vn gcrech tigteie hat/ JDer^ halben hat er grope fch Aqc/vnnb vermag viel Knegf vold bic pnb bee mcipcntbcile'KogcnfchüQcn / 4fr hat and) $n feiner (Suarbten pber XVetber §citbrcy bnnbertlPcibcr/btcauchmitbcnr^ogcnfdjicfpn/ vnnbp»v fdnclR« mft fertig branff/ vnnb tragen alle anpben ^rnpen feibenc ©chlanbern/ spogen. barntt binbe pc bic ^röp fo hart / bad pc pc am fehiepen md^t bi^^ern» äDtemeipe ^eit bâter Krieg gegenbem König von Oarpngne / v»«J ^ . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gibt im viel 5ufd)apen vn belt pd?gcmcinlich in einer ©tabt / bie bem
* ââ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cale/ vnnb fegt Verwalter gben Conlan/ äöabennand? cinKirchip/
Xegenb von bic vorzeiten wunberbarlid) von ©.Cbomaà bem 5wólp boten/alü er e. zi}oma8 ^abin öenCbrtpltd)cn(ölauben$n prebigen/ tommen war/erb^er ip worben. Aennes trug pd) jn/badeine morgenö ein groPlt;r podin» ÃOeer gefebeh warb/ ber warb anpben fanb aupgeworpen / vnnb wen er febr binberte/Uep bet König befehle»/ man feite i» ba bm^reg t
-ocr page 675-S« Siibfen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;71
Sibev ce Buubten fbitweber Zicutb nod? ^Upbartt«« b^twég ^tebe«/ fo 9^0^ WAV ev.Dttb 4I0 bev 3tpo(fel fabebas fic bran verzweifelten/ Bä^ ^^5. »ne er zum K^ntg/vnb fagt : TVenn er in beraub jv^c/ob ibm benn ber 2^0rtig;mtetw4netnBlctn|lücf Unbö wvlcegebcn/ bn ervnferm t?er^ F^^ 3^r» Cbrljlc z« «bwn ein 2^trd? bin bnwen tónbee ber jn benn bn^z ^^f^S^f^birft bette. Ãgt;er2^0rtigb»b unfeiner zu Ind^en/weiler fabeb^^à e. jcf^otost» lt;t fo febwud) wur/bne /m benn voit ber groffen 2lb|ttncnrz bieerbielte/ veeb^cv«» ber Bam. ibn fügte ber ^poflel/bes ©otte gewnlt/burburd? er benjloct 'âerboffee hinweg zu tbun/were viel griffer benn bic feine. Ibn bewilligt/ tejmber Aónigbnó jenigebneer begert butte/quot;Vnb berSlpojMnume utsbulb ein feburç/ bener vmb pd? gegürtet butte, vnbbtmb fieunben einen 3(1 umötexf/vnb zöge bumud,)br4n/vnbfd?ley|fetben@to(f/ bip an bus ort/bu er in buben woltz ^es ver wunberten (ie ftd? uUe febr/ nbsp;nbsp;nbsp;ein'â***
vnb jrer viel würben Cbrilîcn.'Vnnb ber z^óniggub jbm ein plntz einc wtmamp;«i« 2^ird) bruuf z» buwen / bie bub er nueb ule bnlo un zu buwen. quot;Vnnb â«âbe«* WâeileöinbemCunbgcbrcucbltibijl/wennmunciftlbuwunfabet/buà »nun vnter bie urbeiter / ebe fie ibn ungteiffen/etUd) A.eip uu^tbeilctc/ vnb wenn fic benn ben 13uw mueben / bus mnn f bucn uUe tug uuffben *^bcnb/eingülbc»i GOiintz gibt/bie nicht viel wertb ift / vnnb gilt vugo febrUeb iM7ellerC0u6 ifï zebenbbulb i^Oengcr pfenning ) bie mun etn «!^unon nennet.IVte ber 3lpoftel ben 13uw wait unbeben luffen/ berwff â er bic Arbeiter/ vnb gubfrer icbem fo viel funbee / ule er |n Keifi foltgo ^*â**âââ Bm/öerfelbig verBeret fxd? burd? vnferà lOerrn Brufftin Kei^. âVnb bu «anM« ne ben ^nw ungefuiigen butten/gub er einem febe Arbeiter ein 0pAnlt; ^^â^»«tFû wn/ 046 verbebretpd? ule bulb zu einem 5unon / burobjebermunfid? epSnim j» febrvenvunberte/viibfctgtcn, bus were ein heiliger (lOunn/vnnbnem ^«rton »«gt; neten in (V:)4rtumu/bergejtult/buö er frer tAglid? mehr beBebrete / vnb ^â^/^j,,,^^ â¢nun Bonbte noch vnter ben tOeyben / bcfplbtgen Königreichs /biefe flunbnoch wolfech6tuufentt?uufigcfef|cfinbcn / btevongcfchlechten 5« gefddechten von bemfelben her fmb Bornen / vnb hüben etliche Kir«-ehen vnter jnen/uuffbem ebenen Cunb.
Dnb wie ber König von Coulnn fube/ wie viel Ceut er mit feinen ^unberzeichen beBeret/Uep er jn unp feine Königreich vertreiben / Ãgt;u Bum er in einÃtubt/mic nutnenUOcluipur/ebcn «uff berfclbigen feiten WiUpw^ Selcgê/ bieifl vnter besKo nigs vo nurfingucregterttng/vonbunnen ^^rftngiwi, erberVerfolgunghulbenbie fm bie tJeyben rheren wie bie Chtiften zu Conlan fagcn/fià in bie Wilbnis tbcte.'X)n fie fugen/wie erin ber Wü^/ Rungulfowur/bus eintOeybe/beruuffber^gtwur/eingroffenbuuf» fen Pfuwen bey einunber auf ber itrben vernommen bub/ vnb vnter ^«n Unbern/einen/ber viel gr^fr war benn bie unbern / ber flunb uuff einem brey ten ficin nud? bem felben bub ber Jäger mit feinen ^litfd?en SeZielet/ vnnb ihn gar burchfehoffen / 2)u fey er mit bett unbern in bie ^»flerey, Ufft vberjuh gefahren vnb fey wiber einem (Deufd^cn gleich worben/ JJfrenber Jäger febr erfchrocBen/vnnb bubesinber à tub tangezeigt, ^ufcy ber ©ubernutor hinauf gozogen/vnb bub es wollen fehen/ vnb ^bfunben/bus es ©anct^Tbotnuà Ceib war / vnnb auffbem brey ten 0. jEbom«® ^teitt waren zweenVOenfehen 5«ffBupffcn hinein getrucBe. Ãber©u// erfil^oflét», hernator lief ihn in einer Kirchen begruben / bie ber IXpoflelfelbfi hutte ba wen luffenvnb bic ihn begruben/waren ferne Jünger/Ã)ienu// ȟcttben (Bein burinn bie fuf (Bupffen getrudt waren/vnb legten fn bey bu»
-ocr page 676-^(ftöïM ta WrWfn ©d^ijfuna
Ãgt;lt;tó0r4lgt;/»»»b4b|ÃÃigt;lt;f«C«bïgt;rlt;micgf«ft/ ttjttbfcn|icbcnrlt;;d?t^^ 2(-vm/Ãctbctcn wie Ãc wol«»/v»«r bk ^rbc nilt;^tbrmgc»/vnb ber ip viel j^ÃvbevauÃbUebc/bià brtöctltd?c«uà Cbine babi» wnlkn Bewert/ 'çcb^MK» bic in ben» für ein t^ciU^cnbicUcn vnb woken /bm ben 3w» rtbfdmei^ ^fâââ nbsp;nbsp;nbsp;ben/bà ô Ãlt; jn mît fid? n^cn/»nb dn iOcibgtbutwb in ivem Unb brao| jnAd?tcn/'39n wie pc es tbnn wóUen/bn tbet (id? bet; Armine gmb/v^y ifl fetbbev niegefeben worben, töiejè Ãw^/bn er inné begmben/ià of^ bte vnferngemnebt/wit CreuÃen 4iJ|fben 3lMm/vnnb mitten vnttv bent gewdb ijl etn groà Crenç mit pfawen bnrbey/ $ur nn^ctgung ber e. CböMKts gcfd?id?t/Dnb bic 2lt;ird? iftgan^ fd?abba|ftig/vnb ringe bernmb mit Ãklt;b. nbsp;nbsp;^0iç vmbgeben/benn bic Ãtnbtià nid?tbcwob»et/»n ein armer dOor batte befebl baróber/weil beincCbriÃcn bnfelbà bernmb fmb/ber beià bae^UmnfenvonbenibenigenbtebabinwaUenbommen / fowolvo» iOeybê/ale von CbriÃen/3tncb3«bcn/mbie fîOoreny bic weil bic 2^ircb inkemltanbiÃ.
2H6nn3Llfonftt6 sÃalbnqnerque in ben tOafenan^ommenwar/ würben bie ©tattver waiter beÃclbigcn aie balb ge war/vnb banten jn lt;^* iM^ *quot; ^^ ittÃin 0d?iff/vnmad?ten ein friebÃanb mit im/mit biefem gebint/ ^^ * ' nbsp;nbsp;baóbic vnfevnnt bet ©cabc ein^actovey haben folten /vn bas ntanjnt alf balb Ãbungen feinen ©ebiffen gebe/ bic er bey fid? batte/baOUbig warb aie balb beÃcUce/Dnnb bic jeitauÃ/bie er ba war/ wenn man ein ©d?iff lube/ fo fuhren bic anbern jwey $ wo meil wege anffe (V?ccr/vnb hielten bic walt;btanffbie©d?iff/bic vonanbernortenbinvnnbwibe^ fuhren/ vnnb brachten biefclbigen aUemit gute ober mit gewalt 50 3lk fonfo ^albnquerqne//n an$ufprcd?cn/vnb imgehorfam ^nldÃen/aw bed Kónigd von portugal^berÃen/vnb theten/n weiter itichtd/aup genomen ben (V?orifd?en ©chiffen von bem roten (^Oeer/bic lieà er ver* brennen/ wen er fie $uuor geplónberthatte/ ju Vergeltung bed /enigen/ bad fie pcbraluared Cabralgethan hatten/bad machtb$ bie vonCow lanf d? fehl'fürchteten. Dn wie bad i^auà bann bic ^actorey feyn pk te/auÃgcmad?t war/vn bic ©chiffgclaben/ lieà 2itfonÃtd ÃJaibnqner# â¡tntbonf«« que/ 3tttbonienbe©aa$um5actorbafelbÃ/mit2. ©d?reibern/nein^ von e««. Itch Kuy Ã)arauio/vn Cogo Kabello/vn 60abetra jum 5)olmetfchen/ vnnb bruber Kobrigo $umCapellan/ JtemKuy ÃÃabreou/pero i.^ rcnf|b/lt;5onftlo (5il vnb anbere mehr/ bià in bic 20.infamen. ÃDarnaeh befahl er fie vnferm Perm ©ott/vnb tarn wiberghen Cochin.
Saô jWeh hüb flt;camp;6 i^fi ^dpitef
3e (^oren von Conlan hatte vber vnferer ^actorey bie ba^^^ff gericht war/groÃen verblaà / benn vber bic feinb/chaÃt bte P jonÃ^uben vnfern hatcc/liclfcn fic ftd? bebónchen/fic wórbcnl $u lent bafclbà vertrdben/vnb bearbeitett fid? fo viel fte bunbtd^^gen moref* wfe fient Xonig/bad cr/mbdn5actorey $u Coulan geÃatten foltern w Sw* *** ^^ ed nie hatten erhalten bónnen/branchten fie ein brittman/ ben2^6nig von Calecut bar^u/bem fchriebenfieaUcd wad bageg^h war.2lber er febaffee eben fo wenig aid Ãe/bj /n benn fchr ââtrbro/^^n z bcbad?t er weiter/wenn bic 2^óntge von Cananor/Cod?in/vnnb u lan/ bic vnfernnt /re iOnfen auffnemen / fo wórbe ed /hn wenig m bie vnfernauÃjttbia$nuertreiben/bad er Ãe nicht auffneme/ Dno » gcnfcheinlichfahcer / wenn er mit ben vnfern nicht pktgt;envtft^/ j^
-ocr page 677-Su âgilbten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;72
J* vmb feine Ketteten BÃmc / bennbte(î?dpen/ von benen er pc battez «. vnnbcltennteVtwte juuor/weil fie pd? fûtbenvnfevnfôrebteten» ÃD^n caSSS# S^Sen wenn er frieben mit jnen bette / fo würben pe wibcr Jbre bnnbtte* »»lt; auyen *^««3 fort treiben/ »nb würbe /bw feine gereebtigteit wiber werben/be* â**^* ^^en er febon ein gut tblt;il verloren b^ete/Dnnb barumb/eo gerbiete wie es wolte/fo müne er mit ben vnfern frieben bttben.
3^6 er nuff biefeo bebenef en tomen war/ wok erô nfemnnbd benn feinem Kruber 4n$ctgen/ber rbiete fm / er faite bem nlfo^nnebtommen/ vnb erjeUtepn bie vrfrteben/ bie in bnr$u bewegen folten, 5)4 ft)tc?tcn ne^wcengang beimlieb ju yranetfeo ^Albuquerque / beUngenbe ben ftteben/ mit bemgebing/bj ber König von Cnlctut bie TTabr / biepev »jnf^wn ter^Hunreo Cnbrnl genommen war worben/mit Pfeffer bejnlcnfoltc. Caiewr be/ ^nö ber friebe warb im mit ber anbern ÃAuptleurc/ vnb bee Könige S^bS^peK ^on Coebm ratb bewilliget/ bergepnlt / bas ber Kónig feine^lrmaba/1«jaUfeen. w er bm vnnb wiber au ff ben Ãief fenben ÃTaffern batteob folte jlcbcn la|fen/ vnb für bao ienige / baa peter Slluaree genomen worben/ 45oot quintal Pfeffere bem Ãberften geben folte / bneerbicfelbigeninfeinc ^ebiff/bieer bact / bringen tónbte/ vnbbao er im blei» verleugnete 3gt; taUaner/ vnrer feine benbe angefeVmtbt lubern folte/ vnnb bao teinem ^^orifeben Ãd/iff erlaubt würbe an bas rore GÃeer ^n fahren/ vnb fok ïebeó Königs von Cocain jreunb bleibcn.'Vn auff biefe ^rtictel war^â jfneo j»^ ^friebgemaebt jwifcbenbemKónigvonCalecut / vnnb^tancifeoicb*»â^''':^ ^albuq uerqucn/allein warb ber ^Vrcidel / bie jween verleugneten be// SSS^ llt;»nçnb/brauf getban/ Ã^enn ber König von Calecut woke biefelbU uf«o7 Sen reines wego be willigen. Dnubaufferbalbbiefes 3lrticteld vnter« gt;ddmec ber Kónig ben vertrag, vnnb biefes gcfd?abe beimlfcb/bas ber tgt;«rr von Kepclin/ober aud? beri^Ooren temer nichts bruin wupe bip ^óallc6 gefd?eben war/vnb pe würben gar er jümet brüber / vn batten ^«tt l^ómg in fo gröÃern verbad)t bas ihrer etUd? von Calecut hinweg Jogen. Dunb Hambta borin hatte es barnmb alfo heimlich gehalten/ vnou^Sig* ï^mnitesjurenbfdiaifttAme/ benn baffdbig were nimmer gefd^ehen/ ÃJâïXtg» ®Ptnn es bie (Ivoren gewüp batten.
3118 ber fneb bepijlopcn war / tarn tXimbcabaritt alfhalb ghen Crangalor/benn ber Pfeffer/in bem vertrag vermelbct / folte bafclbp Sdleberc werben / 5)cnn er wolte nicht bas man jn ju CalecutUeberce/ igt;ttwiUen vnb jand' ju vorkomen / ber pdgt; j wifchen ben (Vroren vn ben Vnfern wiber bette mógen erheben / 3ludgt; bas er von ba auS bie 3lrma* ben wiberabforberte/ bie auffbenwaÃern waren. Jrancifcus 2gt;albu4 cr^noolor, querquefd^idctÃiuartepachccogettCrangalor/ bas croc Pfeiferin feinem 6d?iP bokte/vnb ein Kitter mit fm neme/ mitnamenKobrigo Ketnel/ bas er vber ben Pfeffer factor were/ vnb i. Schreiber barmit/ gt;Ãiefelbtgcn febidte ÃÃuarte padgt;eco auffs lanb/ats ihm tTambeaboe tin juuoriBeifel gefchidt hatfc.Vnb weil er benn fepr gerngefeb«» hete tc/bas ber frieb bepenbig ge weP were / bleke er bie vnfern p wol er ime mer tunbtevnb liep alles/wmit ber pfe jfer gelaben würbe / auffs bee pc/alsimimermüglid? war/bcpelkn/ vnb gab im acht hunbert quitte ^ â_^â, tal Dnnb ba 5ranctfcus Ãgt;albuquerquc fabe/bas es bermaffen naher v^mS* gienge/fehlet te er/ bleweil Ã)uartc Pacheco auf lube / ttlcoùs Coclllo »mMfoet bas er nod? mehr bokte/vnb bas tbete er alfo für vnb fùr/bas / wen ek net ablube/fuhrber anberblnvnb lube.
(VJltkrweil tregt pch eins tags ju/bj etUchc^PaUbarifeht ein'Chone
-ocr page 678-^ifwvM bft Wevbfe« ©cÃiffatig
MiMmu ^** PWP*» gblt;tt Crangalor anffbem watfer fübreten/ MefdWS^ ^ Ow fwe»amp; ber^actor jttCoeblnblnberbemÃberffen/grelffen/bureb etliche ble er In ber ^actorey batte/vnnb fagte / ber2k6nlgfcbllt;tfe/vnterbem fd?eln bag er ben vnfern Pfeffer fieberte / auch Pfeffer ang rote (Peer/ baffelblg were wlber ben vertrag. X^nb ber Pfeffer warb genommen/ vnb ber (Palabarlfd)en einer erfîoeben / vnnb wurb afleg In ble ^acto^ rey bracht. Ã)eg betlagt pd) nambeabalin gegen ÃÃuarte padjeeo/ vnb fagte: Ai^r tennete ben 2^onlg feinen lumber bermaÃeit/bag er bag nicht wórbe vngerochenlaffen/ wenngjrranclfcugîbalbuquerquenit abtrüge/ 31 b er ber 4gt;bcrjl achtet fein nicht. iDa nu ber 2lt;ónlg von Ca^/ (ecutbag erfuhr/ liep er Hambeabarln fügen / er folte feine ^rmaben/ ble et abgeforberthette/auff be waffern fahren laÃen/ bip er ben werth lt;(»o«iigtgt;e« beg pfefferg wtber bekommen bette/ berfhmgenommenwere worben. Sffrt^ â^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;verwlrrete fleh bermaÃenbag ble 2lt;aufÃeute/ble vnferet y^ctorey Pfefferen brach ten/ nichtg mehr bringen wolten.
^anetfeug ibalbuquerque fahewol bag er vnrecht hatte/ vnnb burÃre pch nicht gegen rtambeabarin beklage n / bag er ble 3(rmaba wlbcr geróflet hatte / ble auff ben waÃern waren/vnnb there ab ob erg nicht wófïe. âPub llep benÃaufpeuten fagen/pe folten ben Pfeffer bip an ein ort Hebern / bag er f nen nannte/ bafelbfl woltc er f n laÃen holen/
^d)(tJM6f çd.
grtebge* brocken«
Ãoffiwng von beffen* bigfeit be« fvwbeu«.
Vliwt^eb tung vorn 2Ufeg.
^nb fcVi^«pcro Klt;tpblt;*cl mit feiner CnrniicUcn bnbin/fampteine^ gerüficn Jngfebiff. IVte ftenn bag ort tarnen/tarnen nl^bnlbvier^t^ pamln/mb fubren auffÃe ju / vn fd?armwQclrcn bermafpn mit ^nen/
040 /rer viel verwnnbet würben / *Vnb ber CamueU warb fo febvjnö^* feÃt / bajjbag Ja^fdMIfmuffejn ^mnetfeo iDalbuquerquenrÃden/ »nb rettung fudfeen/ber tarn auch/ vnnb ba gaben bie paral bte Ãmbt/ aber bie Carauelle warb alfoburebfd^offen/ bag fiepe InbeniOafenar# vnfere5cffo»3«f0b«t«rt/vttnb pebafelbff au flogen/ bag fie pebefpt^^ een, tlncb bem warb ber frieb febter ga^gebrod^en/vunb man liep va» Crangalor tem Pfeffer mebr folgen / Jeboeb fo wolte rCambeabarm/ Kobrigo Keincl vnb ben anbern niebt erlauben wiber 5 u Codjin ^njie* ben/wie wol fie eg begereten / vn fagte/pe bórfften nilt;bt bmweg Æ lebe«/ bennberfrtebwerentd)tgar jerbroeben/ Ãamp;ennerboffee/erwoltefb» wtber gan6 mad?envub war fnen eben alfo gen^t/wte juuor/mttah (erguten erjelgung/ber er pd? bepunentuubte. vnb wlewol Xobr^a Ketnel/ 5tancifco ^ulbugucrquen gefebneben batte/er folte jbnlapdt bolen/fo wolte erg bod) niebt tbun/vnnb fagt/er folte ba bletben/ben» liep er fn bolen/fo wórbe ber ^rieb gar jerrijfen / Ãgt;ag wolte er aber nif/ benn er boffee / er wolte fbn wtber gane mad?ett/wenn er g ben CaUcut t^me/babin er benn ju sieben fór batte.
©46 brei) vnb fet^^i^fi ÿapiut
2(nunbl^ad)enalfofïunben / tam5tanctfcoïgt;albuqoerq^ bottfd)afftvonCotebtqutnbeglt;lOoren$u Calecut wegen / bet ber vnfern groÃer freunb war/wie teb $uuor gefügt bab/ble 5lt;l^ te f m an/bag ber ^óntg von Calecut wHleng were/ wenn er wlber «ad) Portugal gefahren were/Cocbin nod) von ne wem 511 fîûrmen/vnb ein ju nemen / vnb eg bermaffen befeff tgen / bag er einer f eben 3lrmaben p ba tà me/alba an^ufabren webren wolte / vn berbalben bett er pd) allen Perm in (Palabar verbunben. 0o gleng auch bag Ãlt;f^9^^,
^n Entten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;73
^ónigvonCoulatt vnbCananor würben fm bel|fên7 vnnbbkÃOóH^ PbenKduf^cut würben Æ bm nud? bülffc tbnn» ÃÃnffèlbtcj febretb Xo^z Sin^SJa ^*^lt;30 Xetned vber wenig eng barnacb nueb / bas ber Xentg ven Cnlo â* nbsp;nbsp;nbsp;®â
^tvolcf ptmlecevnb lte)5 vieKBefebóts wachen /vnnb bic ^oren von ^od)tttbül|fenjm/brnwb folceer jnenntd^t vertrawen.Vnb vberjwen f^ïg barnneb tam ber Xontg von Cochin 511 ^randfeo ÃJalbnqnerqne/ *gt;rtbfrtgtciwbaffelbtgaucb/vttbbertcbtetjbn/ba^erbartelbigvón etlb ^en ^raewanen erfahren bette/ bic von Calecut weren romwen/'Vnb «^druwbfölteer bebenefentnwaegefabrer flónbe Cocbw juuerUeren/ ^enn tetne 2trwaba ba bUeb/bte c6 cntfcQet/vnb er^eblete ibw/ wad er fór gefabr erlitten bette/weil er ber vnfern part were/ vnb wie fein etge^ »e vntevtbancn ber vrfacb halben fid? gegen iwauffgeworffenbetten/ Jgt;ttb lie /cgiinber wiber wolten anheben/vnb gleicher gejîalt wie $uuor/ bcciiegcu dbcr er bette fo gro|]c0 vertrawen ju ben vnfern /,ba6 er bevz «er aubern Cent begerete/fïeh ju befchó^en vor feinen yetnben/3gt;ruwb ge«öâipoc7 ^te er ,n/er woltc jin rettung nicht verfagen.Ã)arautf fagte ^randfcuó iMGaUf« *gt;albuquerque/wenn er/ber Kónlg/wófïe/waó er wit be w fchaben ben ^^*^* ervttfcrthalbenerlttten/gewunenhette/fo wórbeemoch gr$f|êrn fch4gt; ^enwo mógltch/gern Idben werbenbenn vber baó lob vn gut gefchrep bag er fw gemacht bette/baf er warha|fttg vnbbapffer were / bette er lt;ïitch ben Xóntg von Portugal ju einem5reunbe betommen / ber were ein Ãerr ber folche vnterthanen bette/wie er gef^hen bette ÃDie würben lt;»«ch gleid?f falö feinen vnterthanen vnb fm ju bien|ï feyn/wenn / vnnb wo er wolte/bie würben jn mit weniger muhe jum Herren anberer gróf/ ferer ©täbt/benn Cochin were/ma^cn. X^nb er folte beffen vergewiÃet, feyn/wic fie fn wiber in fein Xeich eingcfcijt/alfo wolten fie f hn auch bar/ j^g^ , _ bey hanbhabcn/5gt;enn er vertrawet bem Xónig von Calecut fo wenig/ kmsSn« baf/wenn fhon ber frieb baf verfchert were/benn er wer/fo wer er hoch »«nawe»» *dd?t bebad?t auf 3nbta jujiehen/vnb feine 2trmaba br innen ju laÃen, kenner wufïc gnugfam/wie ber Xonig von Cale cut fm fo wenig gleich werc/fo viel trew vnb glauben belangt. Ãöaó er aber bif her berglcichen ttid)t gethan bett/bas wer barumb gefeheben/ baf er bette feben wollen ob er vollenbô mit frieben laben f óubte ïöenn wo Xrieg gewefen hette er nimmermehr jur labung bommen bónnen/ vnb mittler weil were bie 5eit wiber nach Portugal jufahren hingangen.
Ãdeferantwort war ber Xónig jufrieben/ vnnb'aló ^rancifcuè ^albuquerque fabe/ baf er nicht mehr pfeffere benn er fehon batte bez kommen bunbteCbae war aber febr wenig 5 entfddof er ft ch auffe chefï wiber beim jufahren/vnb juuor ben tenige / ber Oberff er in 3nbia bieb ©betret v^ ten folte/ jubenennenbamnee ber XónigvonCodnn wufBe. X^nb bic? »»n we 2(v^ weilerwolmercbte / baf ee febr gefehrlich wurb^cyn/ brinnen jublet/ JJâ^^â*quot;quot;««m ben/weil er wenig volcfe ba laÃen bunbte/fb borffte ere feinem Póupt/ »wan jumuten. 2çberenblid?/ba ere fnen allen angebotten / vnb fie ee *^bgefchlagen hatten/gab er Ãgt;uaree pacheco ben befeich/ ber name fhn *Hit gutem willen an/mebr (Doft/ vnb bem Xónig bamit jubienen / ben baf er gröÃte nu^ene barauf gewertig were / ÃDenn er wufle wol/wae tt in 3nbia bletbenb/vor ©ut gewinnen würbe / bae würbe brinne bieb ben. Xgt;n aie ber Xónig von Cochin hitlte/bafïöuarte Pacheco ba bieb »Sm^ m benfolt/warerwoljuftieben / benn er wufïc wol vonfeiner rebligfeit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»oi
vnb bapfferbeit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ï»r«cw»»
X^nb ba biefee gefeheben war/fuhr ^rancifcue baruon/vnb führte
n bic
-ocr page 680-^tfloria t« »ferbim ©cÃiffung
Ibk 34n^e 3rmÃb4 mit fteb/bod? bacc et bem K^ntg von Coeb»« J^^^J^ J nn^etgen laffcn cr fûbtte fie webt weiter mît benn bi^ gen CAnAnor/b«^ CAkeuttfeben ^rmAbA bnlben / vor ber er ficb bejbrgte fte médité jn AW^' greiffen/AuebbA^erforebtet ber König von CAkcutinoebte jn etw^A Ãööndo Kct 'â feinem iOnfenCbA er benn etliche tag ver bar ren/vnb Kobrigo K^ta^* «4 witot la# 'gt;Ab bte Anbern bie bn WAren/ Abfonbern folte ) ein bofee flwcf beweiftw* »»«n ««geï« *X)nb aIö bé König von CAkcut bee 4gt;berflen begeren Angejeigt waw bonen, nbsp;nbsp;nbsp;^^^ jj. |^ xriber fAgen / er folte ben Kobrigo Keinel niebt mit fid? fób*^^'
ffovdjt vcw btnoect.
ben er hielte ntebt bArfur bA|$ ber frieb gebrochen wer/ vnb wolt er wa^'' tén/fo wolte er jmben Pfeifer/ben er /m geben folt voIknbö liebern Uv^ fen. Ã)A ber lt;gt;berfï bA6 borte/ gebnebt er/eö wórbe niebe wArfcyn wAö WAn fm von ber groÃen ruÃimgbArin berKonig von CAkcut fey n r ** te/Angejeigt bAtte/ober nuffe wewgÃ/ lieà Ãeb ber Oberà béten/aIó ob ers meince/bAmit bie/enigen/bte in JnbiA bleiben folten/fo viel bcjlom^' ber bliebcn bergc^Alt/ bnf er ben Kobigro Kernel vnb bie Anbern/nwf Pritdentia tnit Ãeb führen wolte/Aucb b Arju niebt WAtten bAà er ben pfeÃet bet A* Miluaru. me/benn eo WAr fd?on fpAt 511 ber rbcife.*ï)nb wie2llfonfu6 ï6Albugu^^ que/ber von CoulAn bAm/ficb ju jm getbAn bAtte, nAmé Ãe bie riebt AUà CAnAnor/bnfclbjt empfenge Ãe brieffvon Kobrigo Kcinel / ber febteif jnenebte Rettungen von bceKonlgo vonCAkcut f ûmcmciCCoebin wi^ ber ju vberjteben/weren gewiÃ/vnb bAö Allee / wee er Ãeb vor bette vet* netnen lA|fen/wer nur bArumb gefebehen/ weil er beforgt bette/ Ãe modi* tenÃn bte ©ebiff/bie er im l7Afen bette/verbrenn en. 2tber bte ObevÃeA verhielten btefee/benn Ãebeforgten ÃöuArte pAcbeco erführe ee/ bei# Ã^ benn fein Schiff/ vnb noch $ wo CArAuelkn lieffcnbAVÃbcr wAren peto KAphAcl/vr^ èiogo pirce Auch lOAuptlcut. 2lucb licÃeit Ãe fbû ttow bAtóberein Jngfibijf vnbgAbenfmneunzigUOAnnju iDcnubiefeui* gen/bicmAnnotwcnbigiich$u ben Schilfen hAben mufle / AuÃgenom^j* men/WAt ber vorigen bAö meifle ebeil trAnct / Sie lieÃen fm Auch f^v* (DefcbüQ/vnbAnberelVehr/Alö fit möglich WAr. âl^nb weil Ãebeo 2^0* nigo von CAkcut groÃe mAdit wolwuÃcn / verwunberten ÃeÃdiAUt/ wie 2gt;u Arte pAd)eco mit fo wenigem void bn bleiben borffte/3llfo / oAp Ãe fn fd?on für tobt hielten/vnb fAgtcn/(Ãott ver jethe iDuArtepAdjeco/ vnb benenbte beyfm bleiben /fre fönbe. âVnbwtewolcrfolcherebeni^^ d â_fnenvcrnAm/lteà er hoch fein förhAben nicht vnterwegen vnbÃcllfÃw üKcovtw:/ All wegen nie ob er froh werebAà er bA bleiben foltc/ vnnb begerete Atw ^Koden, niemAl6mebrCeut/bcnn Ãe fm fonà bn lieÃen.
Dnb Ab Ãe cinAnber gefegnet hAtten/ führe bie -öberÃen von Caua* â504- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nor Ab/benleisten3AnuArh72lnno »Æ04. vn fuhr 3llfonfu6 sDAlbug«^*
âmuvqS* * quâ:5um cr|ten hinweg, itAnQiDAlbuquerque vnHicolAö Cocilk^tt vetbre«, loten Ãd) Auffber rheife/benn feib ber jett hAt mAn ntchte von fneu vn ©Anffbnx^ nomen.pevo be Caibe f Amgen Ã^utloA/vnb fein Schiff jerÃieà Ã^/^^ fclbà in ber infArt Amt^Afen Aber er bAm bAruon mit etlichen ben Ãblt;/ VetobeCqt# vnb mitbenfelbigenhim crin eim ^Ambuco gen(DoÃAmbicA bAÃAtv oefiAtb. nbsp;nbsp;er An einer brând/vu ehe er ÃArb/fchreib er An ben portugAkÃÃhtâ^'^
f gt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ber Ãenber were wer er wolt/bcr bu Anfuhr /ein brieff/ bArtnen lt;*Æ t*^^
2(ifonfi 2141# glt;t/wilt; lt;v Ãch Verloren hette / vn wie ce in3ubiA Ãönbe.Dnb 2Wpm®J buq«evqwe ^Ibuquerque/vn^l-ntoniuöbeCAmpobAmêbenz^.tAg2lugû«oâââ^J; »neanffr. j^ gcmelbtem jAr 1504.54 jüiÃebonA An / bA thet 2Hfonfuó èAlbuquet que bé König relAtion/wie Alle fAchen in JnbiA Ãunben/vn gAb Ãu pfunb groÃer bündelet perlen/ vn 4o.pfunb groÃer böÃU^tt^ ^5 geht
-ocr page 681-3n 5nWen. 74
acht (lOufcbcln/baHnnen pc WAcbfctt/voU Perkn/vn ein Ã)tlt;!m(tttt ^^'fdjogrop «le cm^obtt/vnb vicl^kynoter von itbUmgcfldn/ vn JWey perpfeb« Pferbe/bk waren grop vnb p^neU Umffenb.
©uö vkr vnl) fcc^^^^f^ S^apfut
^^3Lnun5»^anctfcit0Ãgt;albut)«erq«e nneb Portugal gefabre war/
fubr Quarte paepeco/ber benn tn 3nbia mie befelib etneó Ober^ ^^flenbUebenwar/btejeitbteerjuCananor / proutanb^ulaben/ ^lt;'ttettmup/fiJrbeniÃafen5ttCananorberaitp/vnb von bannen pbb ^ete er pero Kapbael auffebobe^Deer / baper fovtcl0(btff jn ibwpeto »«# wecbtc/nló er tunbte vnb er bUeb alktn/bcnn Ã)iogo piree war ju Co« pb«i. ^tnblteben/wttfetner CaraueUbte aufpgejogen war / bapman pe bep nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P^ ptte/vnb pero Kapbael brachte ben metpen tbetl 0cbt|f ber jn / etUebe forebt bie pe batten / man mochte pe mtt bem (Bcfcbiitj tngrnnb j^leffen/etltche mit willen. Dnbber 4gt;berp fragt pe eigentlich/woher ht weren/wo pebin fóbten/vnb was pefwbreten / vnb wenn er Pfeffer Jâty fnen fanb/fo nam er fn. 2gt;a6 tbete er etlichen ©chiffen/bie auffCa« ®W 0« JS^nt Ju f«bren/vnb tbete ee mit folchem ernp/ bap man pd? febr vor fm quot;^âââquot;*â* ^tebtete. Vnb wie er in bem thunfortfubr/bamen eine nacht wol ly.
V^3lt;l anpâf n gefabren/fo vnuerfebcn6/ bap er meinte / ee were etwann ^tn^rnmbrt vonCaUent/ber jeilt;hcn halben/ bic fne ben glauben mach« âeroxa^ ?*ââ^*gt;^bergropèneilbalbcn/bap er pchaupbergefabr tbete / liep er pt^^^j p^^^c;
Ancferfetl jum loch hinaup hangen/ benn er hatte bie weil nicht/ bj
^*^ô mit bem Cablepan au jfjóge/vnb er liepbcn ©egel pichen/vnb the« *^Plt;hauffbad bobc(iOccr/baperbenfelben©cgcln benlüinb abfóbr/ *gt;ibliep jjjip ^cidjüQbargegen abfehiepen / vnb weil ce nur oambneoö
â*lt;*ten/mit Kcipgclaben/machtcn pe pch baruon/ fo eilenb pe bunbten/ 2?^ ihrer etliche fuhren auffo lanb / aupgenommen ein grop UOorifd?
bad benn mit bcnfelbcn ^ambucid fuhr / ba ctwan vierbunbert ^«nn innen fey n möchten/ aup bem Königreich Cananor/vnb aid pe
bumf en lieffen/ pc wolten mit ben vnfern wol rcyt werben / peUeten L^f^^wr wehr gegenfnen mtt 5Utpbbógcnvnb(Bcfchüg/ vnb hielten Jip bed morgend ber tag anbrad? / ba fügten pe aUererp wer pc weren/ ^âtfrer phon neun tobt/vnb viel verwunbet waren.
. nbsp;nbsp;Drtb weil baju mal bem ©d)iff baher fahren borffte / aup forcht/ J^^pcdnichtgenommenwórbe tamber^berpgen Cochin/ vnnbauff ^«mwcgpharmüQclter mtt etlichen (^Oorifchen ©chiffen / bicfclbigcn
er/vnb verbrennet ctliche/bicanbernfchop er in grunb / vnb tam
ï?'â^3^lt;gt;Per Victoria gen Cochin in vnfere 5epung / 3lgt;avernameervonp^j.^j^^^ ^^i* 5actor/bad bic jeitung von bem Krieg / ben ber Konig von Cale« pb«ei rompt ^»t für batte/gewtp were/ vn bap pch ber Kónig von Cochin febr fórch« ^*âï»ïolt;Vt»» fete/vnb bie Vroren von Cochin weren fmfchrjugegen / wctlerpdjge«
SenbenKonig vonCalecutpQcte. ÃbedanbernragdtamerjumKó«
^i9/vnb bracht feine Jagfehiffmit/btewaren mit©chilbten rgt;nb feiten '?â«brn/auchauffgcpccf ten Fähnlein vnb(5cfchûgwolgerûp/ vnb chet bi»K 5cycrtkibcr an bamtt er ben Konig von Codunerfrewete / 2Vbcr pv König/ weil er w upc/ wad vor ein geringe /Armaba ba blieben war/' gtubte nicht frolich feyn/vnb hub mit trawrigem2lngepd?tbcm -Ober« :R5«tâö w l^*-â^ an jufagen /bap jrtbtc(V?oren von Codun berichtet betten / wiener nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^t4®
^'Uein aup ber vrfach in Jnbia blieben were/ bamit er bie beut in ber 5a« ^â n h etorey
-ocr page 682-^iftorta ber WerWen ©cÃiffwn^
ctowy 5» Coibm / fampe bem 54cwt »ni ben «nbetn bit brinnen wn^ ^ufammen bringen médite/vnb gen Cnnnnor ober Conlan fuhren /*^ er bete ibn febr/baf er /m fagen wolte/ob Æ m alfo wer:' Ãgt;enn fo viel /n bc^ ^^ Inngr/bteUeer/ed were war/weil fbembUine 2lrmaba ba blieben we^* lów^tâ*^* ^nb ee bette and) er fonfl nicht wollen ba bleiben / gegê ein folche grofp (ÃOacbt/ wie bes Ã-onige von Calecnt (Dacht were/jnflrcittcn/bennaP lein baà ientge/baà im bie (Doren gefagt betten/ verrichten bonbrevnb barumb fo wolter jmbie warbelt fagen benn wenn eö alfo wcre/fo wolf er feiner fach rabt finben/bieweil er noch jeit barjn bette / wiewol eo,b^n garnabe fbunbe wenn erfn verlief/benn er bette nicmanbà benn jn bev' /bmbwlfftbete.
Cyrwn^ Ne (HsKijnnng.
t)nfïetW/lt;« dice îXtme Nîï^SrtQs VQii Cocain-
ïDa ber-über fï beÃ2^0 nigà miftra wen fabe / warb er febv zornig/ lïari'o/t.tU^ vnb antwortet fin mit folgenben Worten: Jeh ban mich nicht gnngvber ferlt;,^pr4! bich verwunbern ber bn ber portugalefer rebligbeit vnb ebrbarbeit P «w»n ^ûroet vul erfahren haft/ baf bn nichtà befboweniger mich fragejï/ob id) brum hicblicbenfcy / baf id)einfold)egrof]e verrbAtcrey begehen wolle / al^ wenn ich biefer jeit baà lenigthetebaà bir bie (Doren gefagt haben / vn gibfïfren Worten glauben/ba bnbochweifl baf fie vnà bermaffen hap fen/wie ee feberman bnnbtvnb wiffenb ifÃ.IVarlich/bicwcil bn biefes ab ieÃ/wleich fage/wcift/fo foltefïu folchebing/biefo garbemgrunb habe/ nicht herfûr bringen/îbenn were ^rancifene Ãbalbuqnerqne bee fórne^ mene gewefen/fo were ee wol heffer ge wefî/bae ere gethan hette / ba er mitaUen feinenDanptlentenhiewar/angefchcn/ weil er mid) allein hit gelaffcn hatte/baf ich bie gefahr befïehen müpe/wen ich anff bcm (Deer were/ baeeewan ein greffe Calccntifche2trmaba an mich bAmc/vnmich fienge. Dnnb warlich/ were fein will gewefen/baf ich berhalbcn folt hi^ bleiben/fohetterbiregcfagt/anchangejeigt/baf eranf ford)t / bie er vor bem 2^ónig jn Calecnt hette/ the te. Ãïenn er bette bich vor fo befu»^ nen geachtet/ baà bn birà nicht wurbefl haben nuf fallen laffen/wenn eà auf bervrfachgefchehe/weileÃbir^n nuggereid)cn thete/ bennbuwe'' refibcà 2^0nigà von Calecnt feinbfehaffe erlebigct worben/ vnb heften bie (Doren baffèlbig bebacht / fo betten fie nid)t ein fo greffe lügen ber^ brad)t/ vnb id) glaub / tunbten fie vnà in etwaà grefferà fehaben $ufü^ gen/ fo theten fe eà and)/ befgleichen a uch bir/ ber groÃen lieb halben bi« pe 511 bir tragen/bie mir nicht vnbcwnfl iff. ^ber laf bid) baà nid)t he? Hmmem/benn ob bu fd^on fie vnb anbere auf beinern bienp verliereflZ fe bebommeftn mich/vnb fo viel Portugalefer/ bic hie biteben fmb^bat^ gcgenbic wir in beinern bienfî/wo von néten/fîcrben wéllen / Ã)en auf ber vrfach fnb wir in Jnbia blieben/ vnb id) fonberlid) / ber id)à 5nthun nicht fchûlbiggewcfcn bin/ wenn id) nicht felbfî ge wélt hefte, ^berbi« begierb/bicichhab/bir jubienen/ hat mich bar^u verplicht gcrttad?t/ ber trew halben fo bu gegen ben vnfern gehalten/ vnnb barüber Cochin verloren hap / vnb eà fehen verbrennen, berhalbcn bu bich pi^P ^^^ achte folt/weilhteburchbein rUmauff baÃgan^ ^rbreid)aufgcbrci^/ tet ip/vnb bein lob pettigà wehren wirbt / benn baà ip ber grépe fd)aÃ/ ben ein Aénighinber f d) laffen ban / Ãöerhalbcnaud) etliche Xieutatn meipen ftch bemühen. Dnbbu foltglauben/baf ber Ãénig von Calw cut vber wunben tp worben/wie er bir Cochin verbrennet hat/ âVnb wie berpreitbcr jcitanbeineniycinbcn / von benportngalcfcrn wolgere^ lt;het worben ip/alfo foltu auch vonbcnfclbigctt fc^iger jeit ^erettet vnn gehanbhabt werben» 'Vnb wiewol eà bich wenig Ceut / vnb cm rm»
-ocr page 683-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sn SnW««. 7^
^lt;gt;tMttctt|cytt/fof4gtcfeblrlgt;0cb ju/bA^m«« vnsmt'urf^cm vor viel
'ââ^^^f/?â^^â^® jumu^riebtung Bompt/bte td) 511 ©ott boffe/ bao k/s k ^ w^Uc/ftt verworott^ «ttee fegUebenpa^/ co ('ey wdeber es wóU . Zortbureb ber ^^mQvon Cakcut bereift jnrommen vnterflebêwirbt/ f^^^^^ werten / vnnb weber teg noch ned)t berwon weichen - â v»s ^â^ ''â^â^ ^^^ ^^^ ^â3 Rnb/fo ifl vn(cr ^trinebe nnr juuiel gro^/ ^^ââ^^' iff *2-^^**^ 'â^^*^ ^^*^ men mir 41Kb Beingróffere geleffen / Ã)enn jic £ uâ âÃâeÃenbe quot;Wefpr gro^ gnug. IVeil men benn mieb ber$« erwebgt; Æ bet/be^ ieb bk bleiben jolie/ fo meg jln wol gleuben/ beo men ben je^ ââ9engel^tt b4b/ber biebeu^ mübe/vnb bie beineneu^ vnmut erlebte S^wpltc. jcb vnbbie Æ enigen bie bcy mir blieben jinb/wóUeneUebrieg^^ r k u *^^ 'â^^^Pben/bn berjfjï niebto tbnn benn jrólicb feyn/vnnb gut« âbe beben/ÃÃenn mit (Bottes bwljf / fofol es nicht geben/wie jument
mel/be bu Cod?tn verlorefî.
©46 funff vnb feef^Oi^ft ö^apifet
^^8 ber 2lt;onig mit biefem gefpreeb/bee vnmutó/ben fm bie dOoren '^I^emecbt bette/^ufriebenge (lelt wer/jobe ber Ober jl bin / bie pA^ k p â'^ff Cod)in jubejiebtigen / bemit er bie /enigen bic es bebór jften/ 7^ â9enmod?tevnb fenbe/be^ es betner beborjfte / eu^genomen ber fuhrt/Ã)efelb(ï lie^ er viel fiercer pfel einfcblegen/ bes er /bn ^enfopf^'t^ Wlt;bló^/bemi t ber yembe 0d? iff bei ne berbureb bommen bónbte/ Dn vettamp;etef gâlt;s werb er bureb Kobrigo Keind in ©ebrijften verjtenbiget / bes f«« ««»no* -ââmelemeccer/ber fürnemejïen ÃOoren $u Cocbin einer / vnb enbere ^br/eUen peiÃanwenbeten/ben fic bönbten/be^ jïe es ber^u breebten/ ®lt;*P jebermen euf ber ©tebt jó be/ bemit ber Aónig ellein blieb / Dnb J^PÃemelemeccer bejïb4lbcn jum jweyten mei bey bem^ónig ju ââleentgetvefenwere vnb bef er/mberju eucb febrieb. Ãgt;eróber wer ©er Ober jï febr vbcl jufrieben/ Dub bemit folebes furnemen niebt jum Jtb râme/wer er ber meynung/ ben ©emelemeccer jufengen / bemit we enbem dn forebt enrAme. 2lber ber 2Vónig von Coebin wolte bef ^i^®J Kwig niebt bewilligen/vnnb fegt/wenn men ben fengc/fo würben fteb fen^n^amp;afi we enbern elfbelb eujfwerjfenzvn berbureb wórb bein effenfpeif mehr mdlt;»m#lt;j» *âber©trtbt bleiben / benn jtc breebten bejfclbig gegen enbererWebr*^â^** 5âwgt;cgctt/vnb es were bejfer/menfebe bureb bie fnger. Wie nun ber O^ febe/bef ber König niebt ber mey nung wer/fegte er/Aifr wolte bie
Wovenenfpreeben/vnb a b^tte etnreng funbenbes er vorbomen wok f lt;nbsp;baf niemenb jteb euf ber ©tebt tbete / 3llldn er folte ben feinen ge^z bicten/bef jie /m gebot fern weren/wes er /n befdbe. Ãgt;eô tbete berKóz/ â13 elf belb in feinem beifey n. iöerneeb gieng er mit ber vnfern vierzig 'ââ3cfcbrlicb/in eines enfcbcnliebcndOorifebcn Keujfmensbeuf /mit âemenlSclinemecer/ber wobnete em Wef|èr/vn bete /n/ er wolt neeb dlieben enbern dOoren fd^tden/bie er /m benn nennete/ben er wólt /nen Jtwesenjeigen/beren/ebermen viel gelegen wet. 3lujf biefes gebott femleten (ïd? bic (Vroren elf belb / benn jtc fürchteten ft^ febr vor /bm/ tgt;nb er hielte /nen folgcnbe mdnung fût:
Wolgeeebte Keufieut/ ich beb nech euch gefebidt/bef ich euch en'/ »««de peu JdStc/euf wes vrfech id? in inbie blieben bin / benn jbr ver jlebet bef? lt;V«o r.^« amp;K® âââ^â^â11^/btcwcilewer etlichefegt/ichfcy berumbbteblieben / bef Ken, ââ «b bie ^eetorey von Cochin hinweg tb«e / vnb jïe gen Coulen ober Ce?/ ni# nenor
-ocr page 684-^ifton'at'fretïrbf(ttScf'ifftiii4
nanov lege / ÃJ^nut (bv nun wiffct/ ba^ ce ntebt nlfo tfï/fo wil teb tudi^^^ WÃrbdt fAgc»t/3lt;igt; tw vwb beitter anbern vrfneb wUUn bic bUeben/PC^ Cocbin JU verwarm / vuub wo von nóren/mir alleu beu jentgeu/bU «iâ^ mtrbtebikbmfïttb/jttfcbcu/ ba^teb eucb vorbern Ãonig vouCaUeuf befebwQc. Ã)aflclbtgfoltfbrdgcuthcbfcbm/wolt;ranbcróbompt/2)cii® teb wil end? jufagen / ba^ td? feiner au bem Pa^ ju Cambalan wtl/ba er benn/wie man mir gefagr/beretn wil jiebeu. Dub i^ cv fo fewA ba^ er mtt mir bafelbfl fd?lagen barff/ fo wil id? f bnfangeu/mb fbi» in Portugal führen. 2lber bi^ fo lang bae fbre onberf febet / fo bitte w euéb fr wollet vonCoebiuuiebt weichen / wiefbra bod? im pnn blt;*b^p^ c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(bun/vnb richtet ben gemeinen ^Dann an / fold?eà and? jutbun. 2gt;i^*
fio.
*4 turpi.
â weil fbt aber biefórnemflen fey b / fonemen bie anbern ein exempel euch» Dub es verwunbere mid? febr/ von fo weifen Centen wie f b*^ ba^ fr bie l^^upr/barinnen fr geborn/vu baà Canb/barinnen ff fo |lt;*^ ge jeit gewöhnet babt/verlaÃen wollet / nid?t von forebt wegenein«^ bingÃ/ baà ihr gefehen babt/fonbern allein baruon ff gehöret bubt / ba^ *1^5« gur einfd?enblid?bing/wenn ee febon Weiber tbeten/vnb barumb viel mehr von euch. Ãbenn wenn jr weitet barumb hinweg jieben/ blt;i^^ gefehen betret/baf id? in bie fluebe were gefeblagen worben / fo fcbelte id? .Mmhonf- eneb nicht / ÃDaf ihrs aber thun wollet / ba ihr mich noch nicht gepb^ habt mtt ben ieinben treffen/bas muf entweber auf feyghit obe^»R bof heit gefchehen. Wiffetibr niebt/baà noch beà anbern tage/wir pot^ tugalefer/wie wenig vnfer waren/ ich weif nicht wie viel taufent vnflt;tlt;^ 5einbc vberwunben haben/bae benn eben bie ieuigen fmb / bie man f^ getfe follen vnà bilt; fueben. quot;X^nb wenn ir febon fpreebt / es weren mfd? bajumal mehr gewefen/benn vnfer fetjunb ifl / fo habt ihr bargegen juj bebenden/baf wirbajumalmuflen in weitem offenem ^elbph^Ã^^^ wenn es bie not erforberet/ba vnfer viel weren/ AbcricQunber in einc^ engen paf/wollen vnfer wenig fo viel / als wenn vnfer viel weren / lt;n^P^ richten. 0ohaltich/ihrhubthörenfagen/obich micbetwaÃauff gen verpehe/ober nicht. 2gt;enn id? binber icnige/ber ich ben ^clnben ben groÃen febabengethan hab / wie ber^^onig von Cochin wolweif/bcâ^ benn mehr benn ihr/verlieren würbe /würbe ich anberf vberwunben. 3lber weil er ftebauff mich verlep/ vnnbauffbie ienigcn/bieid?bey hab/fo wartet er/ biji er baà enbe vnfereà fümemenà fehe. Weil benn en wartet/warumb woltet ir baruon jiehent^ebend et baf td? vu bie fuet^ nen/in 3nbien/fo weit von vnfer cm *X)atterlanbt blieben f nb/allein ben 2k6nig von Cochin jubefchütjen/âVnb ir/bie ihr feine Duterthaneu/ ^ hurtig auf biefem Caub feyb/wollet einanber verlaÃen r baà hoch ^. ein verächtlich bing von Lawren/ viel mehr von eud? ehrlichen nquot;^?f [g geachten Ceuten. vnb barumb bitte ich euch fehr / ihr wollet eud? few* nicht fo ein groÃe febanb anthun/vnb mir auch uit fo ein groÃe phwà baf ihr ein mif trawen an mir habt / alà ob ich eud? nid?t bünbte befwâ gen/tbenn ich fage euch bey meinem glauben ju/ baf ich euch Uâol n^^^â ner groÃemmacht/benbeà 2lt;0nigà von Calecut macht ip / befbirt^^ ban. Dnb baà ip bie vrfach/baf man mich bar juerwehletbat/badiw thun fol / vuub bie ienigen/bie mich hie gelaÃen/ wiÃen von bem benber AonigvonCalecutftirhat / fehrwol/ auch von Pîâ^*^^^ ^rumb bitte ich euch nachmalÃ/ ihr wollet baà glauben / fo lang iw leben irnCeib hab/baf ber 2^6nig von Calecut rein fuf in Cod?in («6 , foUDnb ich bitte euch/baf niemanb Ãd? hinweg chue / Ã?cu wo Z^^j
-ocr page 685-Sn^nbim. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;76
^^^^^^^*^ r^^ cfgcntlïcb wiffen/wenn id? jn bekomme / ba^ td? Æ b« benef tn Ulfen/vnb bae febwere ieb euch bey meinem (Sefa^.i^a mag *wlt;b ein /eher wol bnfur beleen / bn^ er mir nicht wirbt entUuffen tón^z Ælt;«/ benn ieb wil tn^ vnb nnebt in biefem t^nfen waeben Uffen vnb ein j^cr mng feiner felbjlwnrnemen. Dnb wenn irbns/enig tbot/bnrumbâ^ lÃ^â*^^i^^/rlt;âf*âl*^ibrmt£bVïmyrlt;unbeb4ben/ IVo aber niebt/fo will â¢^twet^dnbpyn / 3lt;'/f*â^U9^lt;âwfamcr5cmb/al6jbrnimmermebr ^lt;ynen bunbet/bna ber Ãonig von Cnlecut feyn fol / vnnb bn^ mir ein Kberai^bnlb ftge/waa er jutbungebencf.
. nbsp;nbsp;Dnb in biefem reben erjurnete er peb bermaffen / bef er / obne neb^z /^^
*ü*t3 lt;mff Rd) felba/bcrmanèn rebet / nie wenn er Reb mit einem gefebUz/ Slt;n bette/vnb warb im baa 3ingeRd)t fo rot/baR er fabe wie ^lut /vnb maebt/baR Rebbie Choren noch einf{ fofebr für ibm fürchteten nlR ^âB^bin/vnb meinten er würbe Re alRbalb benepen laRcn/vnb buben Rei? pfefFetprf *i^5» entfebülbi^en/bes /enigen bnlben/bas er /nen gefügt batte / 3bcr f^(fett»jilt;9/
5^ Woite/br Verantwortung nicht auRb^ren / bamiter/bnmebrforcht ^Mget/vnb lieR alRbolb ein ©ehiff vor Cochin faren / vnnb ber Caraz/
J^u warb feiner innen. 3uch waren viel gerüllerparalfchiffba / mit
Wen er bea nachts auffbieRieRenbe lüaRer $urwacbtfubt / bie vmb ^â^^ w^tfX» Qtabt berumb Rnb. Dnb wenn bie ©onn nibergeben wolt/fo nam ^lt;*lle bie n^ben barinnenman Cent ober Kaub bette fübten tónnen ^^b UeR Re nn fetne 0ehi|f anlieben/ vnnb lieR bie wacht b^auffhalten/ ^ttb bes morgens gab er Re ben /enigen / benen Re ^ugebvreten Zwiber. ^ub bes morgens vnb bes abenbs fuhr er vmb / vn beRchtiget bie waf ^^^^j â^ an vielen orten/ bamit Re feiner nicht Reher weren/Dnb bamit er mazz «v««» ^^t/bnR man/bnfórchtete/ lieRer/rer etliche burcheinjugerichten bop
W fangen / vnnb lieR Re von ben vnfern vertlagen/ wie baR Re hinweg WoUen/ vnb hielte Re in ben ey fen/ vnb fagt er wolte Re lajfen betteten.
. nbsp;nbsp;X)nb eines nachts wie er auff ber wacht war/traff er vier(^?acuas/ tn^c»«. ^08 IR/^Rher an/bie Rfcheten obu fein erlaubnuR / ba name er Reh an/
**: bette Re im argwöhn/Re wóltenbaruon/vnnbffhIugReinbiceyfcn/ Jttb fagt er wélt Re bencten laÃen. 2Hs ber König bas erfubt^ / vnb ge^â ^acht er würbe Re benemen laRèn/fchicft cr$u /hm/ vnb begcrte Re / Ã)argt; Relict er Rd) febt^orniglich/vnnb fag te: -if r wólte fein (Befe^brumb
J^chen/baR mans nicht halten folte/ vnb barumb wolte ers/bm nicht Khictctt/vnbwôlteRelaffenbenà en/vttb fchicfteRealRbalb mit feinem ^tf^ev f^dtn P^ofofenin eine 3ufel baR er Re folt bencten / 2tber heimlich fagte er /m/ W 0eix»lt;f« *^ folte Re wlbcr bringen/ vnb vnten in fein ©chiff fegen / Vub als er Re lt;yiÿe tag bafelbR verborgen gehalten hatte / fehlet te er Re bem König als heimlich/als er hmbte/bamit man nicht erfubt/ baR er Re nicht hetz/ *chenctenlaffen. âVnbburchbiefenfunbforchtet man/hnfofehr/baR ^iemanbs auR Cochin geheu borffte obn fein erlaubnus/ Dnb bie (iOo^
Jen vnb t^eyben Rilleten Reh wiber/ber vrfach halben/ Dnb in aller bie^ Verarbeit bie ber .öberR hatte / Rreiffete erbochbiemeynRennächt in Jes Oerrn vonKcpclm Canbba er benn Fleeten verbranbtCeut vm / Ãlt;p«u« W«
be vnb öchaf name / vnb /nen anbern groffen fehaben mehr J^J^*^â*quot;* â¦hete/ibavüber Reh bie (vSoren von Cochin febrverwunber ten/ wieer fo â 'StoÃe arbeit tbun tünbte/ vnb fagten/es were ein Ceuffel. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cewffdi
n tii/ Ibas
-ocr page 686-^f Ãom t« eurHm ©d^iffung îD4î5M^vnD HèiöfïffapM
n blt;6/b4^ btcfc6 Alfo vet^en^ / warb bet Ãenig vort Cocb^^ deutet / wie ber Ãonig von Cakcutgen Xlt;plt;H«rtttWlt;*^lt;^ g O^men/ bafclbfl fein Ãrfcg^uold' ^ufamUn / vnnb bureb b«« r Köötfflö Ãei Crtmbrtlangcrt Coebin $uMebc. Ãgt;af|clbig fd?rctb Xebrtgo nd fraurf. bet WAV bA^umal beflog rranef/barob er Aweb hirç bAmAlt;b 1^****?^ wieble dOorett von Cod^ttterfubrett / bAsber Ã^nig von KepeUn were/bA woken pe bne gemein vo(d? Anffwegen/bA^ pe flohen/Aber es borfft es niemAnbe vor bem -Oberflen tb«n.l?nb bd^ berfb/ber benn Aller biefer bing gnugfAm bericht WAr/bAmit febe/bA^ erben K$nigvonCAlecin/oberfeinrü|lung nicht mcbtr*J*^^, JÃütü»^ WÃH et bee nAebts in ein Sborff/Auffbem Xepeltntfcben hoben ge^5 / jönött. nbsp;nbsp;nbsp;eben vmb bie $cit/bA febermAn fcblieff/ vnb fleeter bAS fewer brein. Ij^
wie es wol AngAngen WAr/bA vernAm mAn bie vnfern / vnb fAmlete bAfelbfl Al^bAlb cingroffe ah^aI a«^ bem ort/vnb Anbembrumb fAmen.Ã2gt;Awei(b ber Ãberfl wiber in feine ©ebiff/niebt fonbergtoikg fAbr/bergefÃAU/bAf ker fónffmit^litfcben verwnnbet würben / 2Vo^ ber 5einbc blieben viel tobt vnb verwnnbet / vnnb bie vbrigenplÃ^^ ben vnfern nneb ein Ungejeit/in bes pc wiber nneb Cochin $ogen / vnno W.K wntbe bie menige beryiitf^en/bieAuffbie G^iffjngefeboflènwürben/ »we nbsp;nbsp;nbsp;r^ gtöp/bAf bie ©ebilt An ©ebiffen gnnç bebeeft mit WAren. ^nb
ber Ãonig von Cochin erfnbr/bAp ber -Oberfl wiber in bie geling men WAr/r Am er jn fmbenn er Achtet es gAr für ein Beet flnef/bA0 er bÃrffen in bAsCAnb sieben / bA ber Ã^ig vonCAlecntmitfogt^il^ mA^t were/wie er benn fold?ea bem Oberflen fngte.^lber ber -Ãberft eher feiner/vnb fngt: ^r begert Anberenichre/benn bnp ber Ãonig von CâAlectttfchongArherAnge5ogenwer/vnbfmein©chl^eVt liebertc/ b« folte er feben/wAö bie vnfem Bünbten.
Dnb Ab er bArmit/Anch mit einer Anzeigung / bie er ben fÃmOtte* ilenfürgcbAltenbAtte/bA0 volet ju Cochin ^ufricben geflAlt/fleWt et Sog ötjfF bie feinen in ein orbnnng/willenenAch bem pAp jn CambAlan jnj*^ c«mb«ilt;»». ^gj|/ vnb lief in feinem Ãchiff i^ (WAnn / fAmpt bem ©chiffberm / n â bleplgt;iogopereirA/bemgAber feinee Abwefene lOäuptmAno b^W tarif *^^^ vnb lieffm (Befehlig vnb Munition gnugfAm/bAmit er ftch webte ^*J* be/vnb ber Æ enigen nAmen/bie bcy pnin bem ©chiffblieben/ fmb bie foy ir « nbsp;nbsp;genben/Cbrifloffel pire$/©dweiber im ©chiff/ 3HoAro Dne / 2llfonP
:Segct0«lt;« ^luArej/jAttbo porto/jAnPirej/ jAn (BirArb / Kobrigo 3Hfonfo/ nemwtmit ©imon3lluArc5/^Artbolmi/4ntoni Daö / 2HuAro ibobiboà / ibiogo ^Jitinoj. ^à Cürüche/^tAncifeo AAmo6/ 2Hfonfe bo porto / pAul le (Beneuow/ ber Anbem nAmen bAb ich nicht Bönnen wiffen. jn ber Teilung bliebe 5£gt;. X^OAn/beren nAmenwAren/ 3Ãiogo ^ernAnbes/ CorreA5Actor vnnb tSäoptmAn/XiAttrenà (lOoreno/3liiAro DAf/welche bie x.0chreiber in ber5lt;ictorey WAren/Tttree Copee/bee DönptmAnö CeutenAmpf oberflâXgt;icAri«6/2Anbe ©. jAgo/lt;BonfAlo jernAttbed / ©imo regnoÃ/^ruber lt;amp;Afc0/2gt;iogo5ern5bed/Xtti'lt;BottKV 3^â iernAbeÃ/ jAnpirej/3lluAro bArbirer.2lnbreï)iA5/lt;Boterre/jAn pirej/ 3w^* bA^reo«/Coronel/Pero5ernAnbe0 / SetnAub 6oAre5 / 3Anbcöe# gouiA/einS^AuffmAnnAuf CAfliliA/'îeichetA /Copo be CArAUAlwn/ jAn yernAnbeÃ/ Jriflnm be KepebA Cirier/^AfliAn î)ilinetbA / M0lt;»t^ tin ^wchfcnmcifler/Cbrifloffcl jnfAtte/jAn CAmAregno / -ifmAnmi/
-ocr page 687-Su Siibtcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;77
^rtvtfttôbcô 3*^6^^ ten îbicnevÃJtogojrct'nrtnbée/bfô'Sîfd^offô von ©untbe jbtlt;ncr/3«ttCottyi^pcvoKtbciro/3rtn be ^a|fo/ Xobrtgo ^^^ «7^ Corrert/^Jtogo Kobviguej/ Jan (V^arquee Cton Kobrtguej. sbie foU qu^, S^nbett fubve er mit Ãd^ pero Raphaël / ber vber 0. Oeïena CaraucH ï^^uptmann waó/fubrti4.lt;Ã0anmtt peb/mte namen 5) nar te S^tnaw ^6 / Qd?rctber / Steffan (iociflcr/ ^vanetfeo Jyernaabee / pebreaneó / 4lt;*ttÃ)ta6/£iaurett6 ï)armabcpero Dae/ George bo povtoCÃoitfalo
^etnanbee/Jan5ernanbeö ,yranct(que2(rtC6/Micolaö intree / pero ^octUopcro ^rae / (^OaÃarebd / Jan be Cc, fa/Jan be San tatet n/ ^aptifla ôeneuoiô/J^bran be Dolanbe vnb pero oilman / 35ód)fcn^ w»d|ïcr/ber vberigen flamenbab td) ntd)t bónnen wtffen. Jn ber Hct^ ï^m 0d)t|f einem / barauff aup bes Oberflen befdd) Hauptmann war ^wgopirevber jbnflvberS.(WarthaCarniuUtJauptman war / in ïgt;ce manbie CaraneUwtber fadetc waren / Kobrigo Sreffanó / ^ma^ â. nbsp;nbsp;_ nuel(öonfalnee/bes Caraneló Wert'23lafiu6^ernanbcó/ Jan beCa^/ n^iSS»
*â'*3na/Pero (Wenbo^i / Ã)togobc Tragante / Saluabor (5onfalue6/ 3tnrboiue 2gt;dgabo Comt' bc iWaÃanö / Jan (Ãonfaluee / ^etnanb be Ã. Pierrc/CarbofoCe^ta JDomingneanee/îDiogo be ©.pierre/ ^ran;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;; ofcoCa|ïtUatt/3lfbnfcâneô/2tbam(5onfaluc6 / ^ernanb be^merab ïgt;lt;»/5ernanb bo lt;Waijïre/ïgt;iogo Kobrignej/vnb Peq ucn 3tuÃbrot/ vn ^id?el 3lfonfo / :Ãód)fcttmcx|Ur. Ãber Jgt;bcrjt war in einem anbem^***«^«^« ïleincn@d?tff/barinnfubrtcrbtcfe na^-foigenbe nut Ãd) / ber waren ^Xou*^^ wót ibm jwen^ig / vnnb nod? einer / mtt namjn Simon 2gt;onbr^be/ber J^rnod? ein junger 2^nab/^lfonfo2(ttibal/ Jan^ctnanbed / Jan bn ^â¦'Vprofoà in ber CoraneU 0. UOattba 2tntbonie (Domed / Copo be ®attcal/vnb(Wattbc6/^ólt;bfenmelt;ffer/PcroDa6/âÃnflan^rtwan^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
®tó/(Bavcia 3Hfonfe/Jgnigo be pmugalere / (Ware Coye / pebvea/ ttte/^immermatt/(5eorge©rego/Jan©ome6/b^tarbo / JÃtogo^er/
Hanbed/Ãïiogo Canario / jan be villa ba Conbe/ Jerofme pires / 2teV''
**lt;tnb Couye/ber waren in allee vnb allee jufammen 63.
'Dnb ale Ãe alle gebetebt/vnbbae Sacrament empfangen batten/ ®lt;»«:«quot;âc«t 5lt;gt;bebcr4gt;berf{babin/ baà er ben paà $n Cambolanemneme / einee *'quot;^Pf*quot;fl^* Jtcitage vor bem palmtag ttn Jar » ; 0 4. vnnb Ãe fuÃten mit groÃen freubenauÃbem Wafen vnb heffen bae (Defebôçab/vnnb bannten ben ^angbenÃe^oliae nennen/vnbale Ãe vorCoebmantamen/gieng ber tJoh4e6«»5â ^erÃ^umlvömg vnnbjpvacbibnan/ ber feiner auffbem Dferam Hgt;aÃcr wartet / vnnb war fotrawrig baÃcremdit verbergen tnnbte/ '^nb ber Obetit natu Ãd) nicht an ab ob ere merdre / vnb fagte 511 jm Ãe 5^3«nbabin/vnb werenaUeganQ willig/ baà Ãe jn vor bem Aonig von ^alccuc beÃhu^ten/vn Ãe sogen bm vn fuebten jn/bamit er ntd)t mein* te/tnanforebt Ãeb vor jm. Ã)er 2kónig Iccbelt ein wenig barju/ aie vber ntaebt vngab jm joo.^alren 5U von jooo.bic er batte / vnb maebtswen feitter WoÃinciftcrbtc bieffen Canbagora vnb ^rangora/vnb ben Cayft jnalvonpalurte/vnbbenpanicalvon 3rranl/ su Wauprlcutcnbrügt; ber/vnb gab jnen befdeb Ãefolten bem OberÃen geborfam ,cyn / wie jm fdbÃ. 5gt;abaô gefd)eben / wenbetber 2^ónig von Codein bae (DeÃebt lt;tnff vnfer 2lrmaba/ vnb auffbte natrenvn warbgar trawrtg /ale ber Knige/ber wol fabc/wte bs allee fo wenig were/gegê bee^kónige vonCalt;- »I«'«m6nâ^ «eut maebt sureebnen/vnb fagt su bé OberÃen : Jcb febe vor meine air/ mgsvoneSJ Slt;ttbie gefaÃt barinnen bn biÃ/ vnb bj jenigc/boe thitbj vergangne jar d^n, ' begegnet
-ocr page 688-Jjiftona ter »(erbten @^(ffutt3 tcgcgnet ijl. ^avumb bitte teb bid? / bn wSlkfl bieb ntd?t mebt winben/bennbu vctmagfl «tt^jutiebten/ Dübafi btcbbetïtgvolfctmnc nilt;btblt;tnlt;gc/vnbblt;bcncf/wk viel bet Kourg «u^pattugal vetUetcquot; wórbe/wemt et bieb vetste» âX)»b mtt biefen leutert wetten wntben pn bie Au^en veil wnf}èts. 2gt;Ateb bct-óbctfl febt getuig watb/vnb g^b jtw »ebemt geü 5« Atttwett : -4^8 tiebteten wenig gebet^tet Centmebtnoà /benn «quot; mûr. greifet bluffe vet^ngtet. 4gt;b nun bie vnfetn beef weten/ bne botteen» weletfAten/befglei^jenbet^tinbefeygbeitAttcb. 4^6 weten nueb ette/bn etjtet watten wél te/wenig Ceut/gnugfam fïlt;b 5u webten/vnb batumb feite et vnbebómmett feyn.
pA^ emg«* nommin.
2116 biefe teben geenbet waten/name et vtUub venbem 2^énigvn bam nn ben p«^ ju Cambalan nn/jwe flunb vet tag. Dnb aid et beeS^énigs venCnlecutanBunfftntcbte vetnam / fieletineiniDotn' bnó bétete bem Caymal betfelbigen Jnfel ju/vnb tarn mit bem tag^^ bin/vnb fanb in bem tOafen wel aebtbunbett ^egenfebwçen / bie wjW^* teten fein au ffbem Canb mitetlieben tJactenfebógen / vnnb wiewol e^ .yiitfcben vnnbf)acfenfd?óf auff bie vnfetn febneiete / febecftenfie^pk Ãebilt bed? / bie waren ven brettern jweyet finger birt gemad?t. *V^^ aleer nabeanslanb bam/ltc^erfeinèeffbûn abgeben/ vnbmad?tben
?â ?flâs'*â^ P^^ leer/vnb ba fliegen fie al^balb alle auf? / 2lber bie ^einbe wenbeten er» Hieven, p^^ gleich wibet aufffïe/vnb hielten wel ein flunb gegen f bnen/botnaev gaben fie bie fuel? t/alà fret viel tebt waren blieben / vnnb fe balb bie vn* fern bas fewer in bad Ã?er ff geffeeft batten / vnb baf ee wel anganglt;tgt; w^ï^/J^S bet Zgt;bcrfl wibet ab/vnb wie erauff ben paf jujege / f^l«g^** biê vnfetn viel Ãùb tebt/vnb namene hinweg/vnangefebenbe6 wibö^* ffruotangeo fïanb6/ben jmbaö Canbuelcf thete, âPnb wie er febon an ben p^f ^ boden» nbsp;nbsp;nbsp;me/fd?icf te bet Cay mal ju ihm/vnb begerete frieben ven jm/ vnb fd?i ,m ein gefebenef /bas welt aber bet JOberfl nicht nemen Æ auch tein fWe^ ben mit jbmmacben/wciletbc62kénig6 venCechinycinb war.
^nbber^énig ven Cechin there fbm bey einem ^racmanne Jd wiffen/baf fhw bet .^énig ven Calecut bee anbetn tage eine Schl^cbj liebem welte/vnb hielte es fbm verein fehmad?/ baf et fich an ben pdp gelegt hatte/ba er butch Jiehen feite / quot;Vub fagte f hm/ba6 gefebrey vmb vnb vmb/bet^énigvenCalecut würbe ihn fangen ebererfehw^ .gen. Ã)arauffantwertetbet-ôberfl: 4fthofftebem Aénigvon ^dt baffdbig juthun/benn bes tage were ein gref 5efï bey ben Ch^f^' vnnb feine Sauberer bettens vbel treffen / baf fie f hm auffbentag ben »vAcman @ieg vethieÃen. 3gt;errïairen einet bie mit bem'^racman be wen »d^ S«S!ïfle»« *'^d/al6 er ben Obetfïen bas hétere fagen/ lacher er / vnb fagt in gefp^^d weife ju jm: 4fr febe wenig Cent baffclbigauf 5utid?tenbaruenct f^Sd/ ba bes Aéni^s ven Calecut £eut bie 4f tben vnb bas dOeet bebedtenZ wie er benn benbre vberwunben werben i söarüber et jutnet f ch bet betfl fe heffrigeben» et meint/ er were auff be62lt;énig6 ven Calecut fed ren)baf erfn gutbingauffs maulfchlug/vnb fagt / er feite jum2^énig ven Calecut jieben/vnb fm fagen er feit f n rechen. Ã?a6 mad?t ben dn^ berneingrefjefercht/baf niemals hernach beinetbemmenberffre/ bet f m ben ^énig ven Calecut gelebt bette. Ã)ef|clbigen abe nbs febidte ftn berS^énignech too. ÃTairen/berenerbech nicht achtet/nech betanbetn auchnicht/bennetwuflewel / baf fte bie flucht alf balb geben wötbei^ 3bererhatte/nacblt;Bett/allfeinvertrawen auff bie vnfetn / ^^ wdte va Wfllt;. biefdbige nacht ftélich/vnb trieben allerley b«rçweil/bamit bet 2x0«^3
-ocr page 689-^tt SnbV«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;78
'^öh CaUcut »evrteme/brt^ pc pd? ntd)t fórebteten/vnb (ïelicten pd) febe S«vctQt/bem2lt;ónigctn @d?Udgt;tï«ltcbcrtt/bcPcttbci?4gt;bcrjl fcbv fveb ^«v/ mb lt;tn wettig vor tag tbc« cv btefe rebe ju Æ Â«en.
. Rieben t^ervu vnb ^reunbe/ bup td? euch fo gctrofl flt;bc / bue gibt dn gewilde unjdgung bc6 guten / bue vue biefee tagô vnfevôew
'öott wirbt wtberfitvenUPen / Dub td) gleube votgcwip gkid^xviecr Ã?®^^d mut gibt/bupvufevfo wenig / fo viel mufent ycinben wurten ®#tcvmt,t, ^â^^ff^n/fo wà beervnôuud? bic bru^tvttbflArcfe geben / bupwit jnen cvpeben.'Ãnb bup et biefee tage/ein folebee grop wunbetweteb tburt
Jâ?«Ue/wie bennbiefed ip/fetne mud^tjubeweifen/vn feinen beiligêCBUu^/ MKvb6bcmDnb td? bitte eud? vmb (Bottee willenjbv wollet bupelb
*ÿp glauben / 2)enn obn bus / wenn vnfetet fd?on fo viel weren / nis ber ^dub/ vnb ber 5cinbefo vieille vnfer/fo wórbebod? vnfermad?tnid?te pyu/bapwirpevberwünben. 2lberwennibvbrt6tbut/ wie id? füg / foCwfir '^kbt eud? bic groÃe menige ber yeinbc nur cin tlcincö beuPinjuvâber^ »emben pyn builden / vunb pc werben bargegen meynen/ewer fey nod? Sweymai fo viel/ eud? 511 vberwinben. 2lbcr glaubet / bae / wo pc biefes dïga ba pc mit groÃer frcd?eit jrer menge halben/ vnb fo für gewip hab jwpe wollen eud? fangenanbeben vor vne pd? juforebten / fo werben m bernad? iren mut bermaÃen fenden/vnb baà berç alfo gebrod?en ba^/ be/eud? naebmalö anjugreiffen/bae/ob pc cà fd?on tbun/baÃelbtg noch pebr aup ford?t bcà Könige von Calecut/benn aup gutem willen / ben pebarjubetten/tbunwerben. 'Vnb barumb fofeyb cingebeud/ bapir Vertunwa, J^itbiefcmvcrtrawcttflreittcnfollct /bamit eud? vnfer l^crrOott ein pid? groÃe gnabbewcifeaià bailï/eud? benSieg geben/fampt ber ebt ^or allen portugalefem/vnb baà lob bcy ben fvembben. 2lueb werbet ibv gegen bem Skonig vnferm tOerrn verbienen / bap er eud? gute tbuc/ bamit jr eud? tunÃrnglid) erhalten bonne t.2gt;arauff antworten pcallc : â¢^^foltcinberÃd?lad?tfchen / bap pc feiner wort wolinngebenef feyn wüfbenvub alpbalb pelen pc all au ff Ã?vc bnte / vnnb hüben an Salue 5#PfaU. Kegina ju pugen/vnb barnad? ein beimlid? 2luc i^aria jubeten / vnnb in bcà bam Corentj(V?ovenà aup vnferer Teilung/ vnb brad?t viertOa/ denphüQen mit pd? / bamit er in ber 0d?lad?t wer. Ã0cr ^berà war feiner anbunfft fehr wol jufriebm / benn ea war cin beder bapfferer dOann.
©d^ fiebert Vrth fed/Ãi^à gapUeb
lefelbigc imd?t liep ber König von Calccut/ aup ber jwcy er vcrgt; leugne ter Jtalianer raht/fund piid^udifenpradÃauÃâbaà âr'^ortrid?tcn/baber 4gt;berà war/ bamit er ihn von bafelbà her be^/ lehop/tn beÃ/bap man in ju TPaÃer angreiden, ^enn weil ber pap fehr nbsp;nbsp;3ec w
^gwar / bunbtc man ihm von bemfclbigenort groÃen fd?aben thunJ*^ â^^* vnb wie ber tag anbrad? baà war ber paimtag / jogc ber König von tnedy oea ^lecnt fort / mit peben vnnb jwcnijtg taufent gerüÃer UOannen/von »Sntg» w» woren vnb ÃTairen/ vu jogen alle b le je nad?folgenbe Könige vu Cay^/ CaU««» mal mit ihm/bic haldcnim pcrfonlidivnb mit iren Ceuten/ Ketacorol Konig 511 (tanor/ mit viertaufent fairen/ Cacatanambari König jn Kipur vnnb Cucurranan bem narpngifd?cn gebirg/ mitixooo.nab tcn/Coca^tacol König ju Cotogan/jwifehen Cananor vnb Calccut/ mit 18000, VXairen/Curiuacml Kontgju Curtua / jwifd/ê panane vnb
Crangalorji
-ocr page 690-^tftourt bn otfrbfen ©c^tffung
Crangalormitbreytaufent Xlaircnvn XÃambeabarn / prints $u Co» lecut/vnb ttambea fein vnb bes /Konigà von Calecut 23rubcr/ para«-gnira/Cratocol/iOcrrjuCrangalor/vnCancol/rïambeabariït/Pe*^ 5u Kcpclin/papucol/Pcrr ju Cbalian / jwifeben Calecut vnb Canor/ parignaradOutacoll^errvbcrbafiCanb jwifd^en Crangalor vnnb Kcpeltn/^cnara nambeabarin/Perr beà Canbà vbcr pananc / juw gebirgju. rUmbari / tOerr ju ?3analad?crt. papapucol t?crrju 25elt;gt; pun/jwifd?enCbani vnb Calecut. papucol / lOerrjuPapurangary» aber Cay mal von (^Oongate/Vtara/vn viel anbcreCaymal/bie id? ntd?f nenne /brer menge halben. quot;Vnb batten fo viel fpicl von ^nfîrumenren/ bap/wenn biefelbigen lautctcn/cincn gcbaud?t bette / bcr Pimmel foire jerreipèn/vnb war bee X^oldà fo viel öap pc baà erbtreid? bebedten.
©erebóe one nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aDic/enigen/bic im vorjug waren/wie pc bcy baà lt;5epbPQ tarnen/
ÃMffte, nbsp;nbsp;nbsp;j^ jj^gfgn gg 4nvnb nad? bem cà nabe bey bcr CaraueU / fo fd? et net es
einem groffen wunberwcrdgleid? / bap pc pc nid?tem mal treffen turn ten / 3ber bargegen tbete vnfer (Defduij nid?t einen feblfd?up /berget' (lalt/bap Cà cin grope an jal ber^einbe fdlete.'Vnb cà gefd?aben aup vm fer CaraueU bretplg fd?üp/bip bie ©onn berfur tam. quot;Vnb ba bub ber
Ãtfftgec Ãn# febieg öev â¡uUÃner-
THengc öet ^einve.
yembe 2ltrmrtbrt4u^bcmIVrtffcv $u KepeUn anjufnbven/ b^à waren 1^0.0d}tff/bic man nur riemen ^ogc nctnltd? «^ó. paral / bic waren mit proffen 23anmwoUcn ballen in ^eten bebende / ÃDcnfelbcn anfebta^ batten jnen bie 5wen verleugnete Jtalianer geben / bamit pc vorvnfe^ rem (Befdmg ftder wcrenvnb waren in einem /eben paral $wey Stiid ?ï3ócbfen/ vnb ly.e^Oann ber waren je fünff lOadenfiûçen/ vnb bie am bern ^ogenfd?üf5en vnb ^wengig berfclbigcn paral tarnen baber j/ut S^ettenjufammen gebunben / vnnb bart an emanber gebendt/ba^ /ie vnfer CaraneU al^balb anfaÃeten. ^e waren and? nod? j4»anber4 ©d?îtfbie man Caturea nannt/vnb breijftg Pl^benberen bate febe /br 33üebfcnflücf/vnb fedn^eben^^Oann/bie batten mand?erley quot;Webr. 1^« vberbiefe Ãd?t|f biebevma)|cngeru|ï/warennod? vielanberc mitvie^ lem â Vold/in fo groffer an$al/ ba^ pc bao lüafla bebedten / vnb waren jnfammen ioooo.lt;Dann/berenóbcr|ïcrwariÃambcabarin/ vnb ber lOerr von Kepeltn fein Heutenampt. âÃnnb gewiplid? bette pd? einer wolfollcnbarfi5tentfe!^en/bapereinp)ld?emenige 5einbc / bie IVaPer vnb Canb aUeà bebedten febenfolte/ vnnb waren alle balb nader / ein tbeil braun/vnb bie anbern febwari§. ÃÃie 0onn fd?eincte in bie 0dep felin vnb partifanen bie pe batten/ C bic benn febr beU vnb wol aup?^^ buQetwaren^vnbfebiencnnocbmcbrvonbcmÃonncnglanQberbrew pcl.Ão fd?iencn and? bic ©d?ilte/bic benn von vielen fd?onen vnb idem ^eUgefdbrey. bigenfarben warcn/fo bcll/bappeglen^eten wiebïc0d?wcrter.
bamit pc bic vnfern nod? mebr erf^redten/fo liepen pc cin grof gd vnnbbliefenbarnad?/re2^riegp Jnjïrumenta / vnnb bas tb^teap^r Pudócinóautfóanber bap pc nimmer anP^b^reten / bas pe nid?t enc^ weberà febrien ober bliefen. ^ic vnfern waren mitten vnter ber men^v bap man pc in bcr CoraucU vnb ben tldncn 0d?iffen fd?werlid? tunbte/bamit pe ben pap einnamen / vnb waren 0d?ifffell von Æ ne $um anbern gezogen/vnb bic ^nderfeil mit betten verfeben baf wan pe tónbte engwey bawen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, _,
âÃa buben pe an mit groÃem mut / vnb ^ónbeten jbr
2)tc5efrtï»e vnb cmppcngcnbic^einbc barmit. X^nb in bes gaben bes «mpfangen. ^^(^|,| £cutc bic Puebt/wb blcib niemanbe bey jnen benn ^^quot;^^^^â^
-ocr page 691-Sn SnNen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7^
^nb^mnetov^bettrt ft Clären inbcvCavancU / vnnb titan ItcfJficnivt^c. ntetxn/bamieÃe ber vnfern bapfferBett tn ber 0d?Ucbt feben / bie fdion bctfngrtn^ieng/vnb stengen bic febóft / von bem groben vnnb Heinen (BefdniQ bermaffen ab/bne man niebt b^ren / vnb viel weniger vor bem ^ttcbfebenbunbte/vnbbieCarawellvnbÃcbiff (runbengarimfeweri . Jm erjïen treffen febojfen (te etliche ber ^einbe paral burd?/ Vn erfebop fen vnb ver minbeten viel Cent baft bie vnfern temen fd?aben enipfien^ gen/wiewol0eanffcittfpte(ïlengettabebey einanber waren. âVnb weil ber 5etnbe viel/vnb in temer orbnnng waren / binberte je einer ben an^-bern am preit. 3bcr boebfo tbetebaögefcblepberjwcttQ^paral/bie Jufimmengebenctt waren/bcn vnfern fcbr bang/mit bem (oefebóQbas fie batten/vnb bie vnfern batten viel$ntbnn mcbr barnm / baf fte müb tnftöe. waren/benn baf Re verwunbet würben. 3116 mm biefer fïurm lang we^z rct/lie(ïber4gt;ber(icin3^amclabf(bic(fcn/baó warbifberatiff btcanbo ten feiten gericht ge wefen/vnnb in $wcy en febüffen trennet er bafjelb gez febkp/vnb borchfebof vier paral bie wiirben alf halb voll Waffere/vn barumbfo warbagewcnbet vnbgabenbicflncht. ^Ifbalb tarnen am ^^â^* bereparaljnntfbarmüçel / berfclbigeit fcbo(]ênbicvnfernachtinben ***^^^*â gruiib/vnb burdiphoffcn fr breigeben / vn bie anbem sogen binberftd?/ mitmebr tobten vnb verwunbeten/ benn bit erften.
Had? biefem tam ber i^err von Xcpcltn mit einem anberen bauf^ fen/vn griff bie vnfern emfïlid? an / barsu auch ber König auf Calecut perfónlich vber lanb ber/vnb biefer ffreit war beffetger beun beranbern Hiner / ba würben aud? mebr^einbc / benn suitor / erfdilagcn vnnb verwunbet/bermaffen/baf baóIVaffcr fdionblutfarbtgwar. Dnb wie w«fpt wit fcbrberDerrvonKcpclmfchrcy / man folte bie Carauell anfafjèn/ fo ^^ólt;«s* borfften fte ee boch nicht tbunfonbem gaben bie flucht / wie aud? bie je'/ nigen/bie au ff bem lanb waren / vnnb ee mochte basumal vngefebrlich ein jïimb nach *X)efpcrsett feyn, benn fo lang webret ber preit/ vnnb bie Ã^3lt;r PwU. 5etnbe verloren barinnensu waflervab bem lanb j;o. (^ann / bie mart wufle/obnebieanbcrn/bcrcnwarmebrbenntaufent/vnnb ber vnfern tamnidit einer vmb/alleinihrer etliche würben mit 5litfchcrt verwürz bet/auch etliche gefehoffen von ben Rembert / vnnb wicwol fiebiehigelrt traffen/vnb mit groffer fchnellc vnb gefebwinbigteit tarnen/ vnnb auf gegoffenem eifen waren/fo tbeten fte boch tein anbem fdiabc / bennbaf (ie inert bas Ãeifch ein wettig erttgättgteit/wie ciiter cinett mit eim Ãceirt auf ber bartb werffen mochte/wiewol ihre öchilt burd? vnub burch ge^z fhoÃett vrtb gar scrbrod?crt warenvub frer Ãchiffcirts and? gelöchert/ aber boch fo fehr rticht/ baf C6 nicht eh ce rtad?t Warb/wiber gefUett wer.
©40 dett vnb M^igf gapiteC
Cà Canbagora vnb ^rangora / bie hey bem -Ãberflen waren / fm hen/bae bie ^einbe in bie Ãueht getrieben waren/ohn ber vnfern ek Artigen verluÃ/ verwunberten fie fch gar fehr/ vnb baten benOberz Ccnbcctora f en/erwolte in verseihen bae miftrawen/bad fte su jm gehabt hatten/ ^J^^ *â** baa er ben^emben nicht würbe mberffeben tónnen. quot;Vrtb betäubten ihm/baf fte fteb fo fehr geforchthette»/baf fte betten gemeint / fte würz ben vor forchtperben/vnbfagtcrt/fte weren nun wol vergewift/ baf ber 2lt;0rtig von Calecut burch ben paf nicht herein wörb tommen mögen. Ã)er 4gt;berf{ bate fe/fte woUen bem König von Cochin vnb feinen £lt;«â¦
o tenbap ,
-ocr page 692-^iftorto bev Oiertim ©(Ãtjfuttg
ten bajjclbig anjeigf/biumt fie «11^5 bev fotd)t Wmen/bk (ilt; b^tKi* / ââJâ febteft (te batnad) al)jbalb gen Cod)ntba befanbê (icbrt() b^ gcfd)vey ba wav/bevObevjï wevevbevwnnben/ ïöenn bic naiven/ bic^nanfang^ S^lt;i)n be# barnon gehoben waven/batten es alfoange$eigt» 'Wtcabcvbcv lVóni^ bovete/wie alles cvgangcnwav/fd?altecvbemitwovtenbeffttg/vn liep ben ^bevflenbnvcb ben peinzen vonCod)in befneben / benn cv woke pevfónlid? nid)t $n (bm/bamit cv bic 0tabt in bev jeit niebt vevlie^ / bas iie^cv and? bent Obevjïen alfo anjeigen / mit anbevn febv wnnbevlid?en wettenmebv. Tinb bnvd? biefen (teg/benvnfeviOcvvlt;5ottbenvnfevn gab/bet-ambcvlkóntg von Cod?in vnnb feine X^ntertbanen ein fold) jJordjt vet# vevrvawen $n ben vnfevn/bafj (ie bev fovd?c )o (te bes Königs von CaU^ Ioffe»» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ent balben gebabt/gav 'VevgaÃen / bevgc(ïalt / ba^ niemanbs mebv »o**
bem cntweid?en an(j Cod?in etwas fagce.
tCrt^
6tv4t43ei#
ibie folgcnbc nad?c befalb bev Obevjf ben feine/ bte bic nacht wad?t 5oh4s ^ruttj batten/baf Jie$naUcntvicvcbetlbevnad?t bic5olias bannten/ vnb vot fvenben bic ^n(ïvument blicfén/ bamit bic J^einb vevnenten / baf fie fid) ntd?t febv bet^ómmettcn/vnbnid?c viel nad? (nen fragten. âVnb weil cv wnfle baf tnanfbn bes anbevn tags nid?c angveiffen wóvbe / fnbvev nad? efjens in $weyen kleinen ©ebiffUn/ fantpt viev^ig bev vnfevn / vnb vbcvfeleinovt/bcntCayntalvon Cambalan 5n(ïenbig / bev wav anff bem Vfev am IVa(fev gelegen/vnb es waven fed?(tbnttbevtrfaiven ba'/ fclbfï / bic wavten fcinevanbem'ïüafpv/bavuntev waven 100. Kogen) ('d?ôçcn/mit fonff vielem Canbnolct / vnnb bamit ftc vot bem (5e(d)ó^ nicht (loben/ befalbe bev Kbevjt man foltenid?t gegen jbnfd?iejfenbtf baf bic ©d?iff mit ben feinen an lanb weven/bas gcfd?abc alfo / vnb bc^ tumb bieltenbie^einbe ftc weven (ïd?cv/vnnb fd?o(fcn viel 5litfd?cn anff bic vnfevn/bavfnvabevfnen bic 0d?tlt an©d?iffen gut waven. Vnb fo balb ftc bic 0d?iff mit ben vovbevn fptgen an lanb bvad?t batten / vnnb baf bic vnfevn anff etn fpicflenge nabe an bic ^einbcBamen/llef man bas (öefd?ÃQ ab/vbevjwevd? buvd? bic 5einbc/bevma(f:n/ baf ibvcv viel fielen vnb 511 fïóefen gefd?of|cn wnvben. 2113 nnn bic Æ einbe faben baf ftc betvogen waven/gaben ftc bte Pnd?t alfbalb / vnb bic vnfevnfolgten fnen bif (te(tcvonbemovtvcvtvteben/mic(led?cn vnb fd?lagen / vnnb wavb alf balb bas fewev in bas Kovffgc(ïcctt/vnb gav vevbvennt / vnb bcv4bbcv(ï bant wibev in bic CavaneU/ baf bev vnfevn betnev vmbbam/ rttid? nid)C vcwunbet warb.
Setnöe «VîS fairen.
jÃöârffvev^ 8gt;ïC»ttt.
Vrtb bcó anbem tage boire et bic anbei* Caraucll / bic |ïunb feb^*^ tm wa)|cr vn war gar wtber geÃteFt / ba tarn ber 2^ónig von Cod)tn$iï bn/ vnb jreilet ft4? al6 ob cv febv fvólicb weve bae evibn jabc / vnb lobt« Sitfiulata lx- jbwfeine victoria bie evgebabtbatte/febv/vnb fagt:^e fóvd?tetwebev titia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cc ttoeb bic feinen |id) mebv vor bent 2^ónig von Ca leent / vnb (teilet fid)
fo fveunbUeb gegen (bm ala wenn cv (n gcvn in fein bevQ gefeblolfen bt« te/ Dnnb bae auf bev vvfacb/bae bev -Obevfï neben bem/ ba^ cv etn fon^/ CiHüttas. ï^tvlid? gutev t^auptmann wav/fo weve cv and? ein böÃid?ev vnb wolge^-$ogncv dOann. iDae ad^tet bev Kóntg febv bod) weil evavin vnnb vev^ tttd?tiget wav/vnbgebacbtbavninb / bcv4bbev|ïwóvbefcinevnid)ta£bgt; ten.ïgt;ev 4gt;bev({ fnbv al|5balb wibev mie bev CavaneU jnm pa|5 jn/ vnb bcpblo^ (bn mit bevfelbigen gav / vnb befalb bicfelblgc CavaneU Ã^iodo ticw^âwptj! Piveö bcv benn ïOanptinan bvnbev wav. 3bev vbev baó Heine 0d)ifF U«n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Itn mad)t cv Cbvifïoffelit Jnfavte$nm lOauptman. ^v fiele aueb twd)
Ãgt;iefcm/bi|j au ff ben tag / ba bev 2^ónig von Calccut bic anbev @4?^^^^ mie
-ocr page 693-Su gilbten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;So
W|mtbct/o|ftmC4mb4lattvnbtttKcpdm/ bacrbcnmncl Center/ wórgetc/vnb verbrennet etliche orter/ vn pUmbert bae Canb / bnà nte'/ g^^^rHia^ji Jttrtlö bte 5einb tn etm bluffen gegen/nen jegen/benn fo halb ber 4gt;bcrfl für oer ^^ï*3leicben tbete nis weiter mtt/nen treffen/^ Ãoben Ãlt; bunion / 3ber öJ4?llt;M?t« er war btefee allee ntebt befetttget/ fonbern ba er berid^t warb / ba^ /bm ber 2^6mg von Calecnt bee anberen tage etn 0d?ladbt liebem folte /fo er noch ben nbsp;nbsp;junor auff betben feiten bee pa^/ vnnb jïren mtt ben ^einben bie antfbem lanb waren.
©40 neun vnb fcÃ^tgfî S^pUd,
Ã^r 3lt;6nig von Caleen t war febr vnmu ttg / ba^ bte vnfern in ber ^^yer|ïett0cblad)tniebterlegtwarenworben / vnnbfagt511 feinen^S^« lOAuptlenten viel fdjmcbltdxr wort / bar$n ju feinen Cafcari^z c^iccwr. ftern/vnb warfffnen bie vnfern für/ ba^ biefclbtgen / beren fo wenig we^ ten / fbnen ni^ t allein wiberflanb getban/ fonbern fieaud? in bie puebt getrieben bettenvnb bette er bcrgleidjen âVntertbanen / fo weiter fnen grop gut tbun/X^nb bieweil er meynet/feine pagoben weren vber f n er/ p^gooen. Jürnct/weil ber tag/ ben pe fbm angcjeigt batten nid?t gludfeUg gewe^z feu war/lic^er (te ^agen/ob fm alfo wer: vnb opfferte fnen grope opffer. ^nb ee warb f m ju antwort geben/ bic pagoben weren vbel mit f bm ju ftieben geweft/ctltebcv vrfadKn halben/ bic fic jm nnbr fagen wolcen/vn au^ber vrfacb betten fie einen bófen tag jur©d?lad?tcrnennct.2(bcrpe betten fm fd^ott verjiebenvnb weren ntit fm etne/vnb er folte verge wifl m^nüs^on fcyn/baperbieanber ©eblaebt gewinnen wiâirbe / wenn er fie au (fein om «noem fdeben tagebarauffpe/n weifen würbcn)tbete. aöaó war vn)crerred?gt; Wû *ïuttg nad? ber Ãflercag.
ïötefer antwort halben / bte ber 2lt;óntg vnnb alle bie feinen vor ge^ ttipbiekendiep er pd) auff ben tag rùfïen/vn ntad)t ein grópcrc^lrma^z ©eSfrer 3iw ba benn bic erft/von bunbert paraln/bunbcrt 0d)i(f bte man Cacures »««0». ncunt/vnbadtijtgbicman'Ãonenncnnt/barinncnfaflcn 17000. dOan/ ber waren fün(ftaufcnt^ogcnfd)üQcn/ioo. lOadcnfd^ü^cn/vnb bar imebtﻫ tenjso.fïód buchfen obn^alconctlin vnnb 2lt;ammcrn / bie waren bas 2tv(n»o«. meipctbcilgegoffen/bie machten bie obbemeltc Jtalianer. 2gt;a ber 4gt;z ftertag bommen war/fchtef te er Ã0.paral au bee Ober(ten grof Schiff/ t'unb mcynte er wólt barburd? ein enbe mit bem ^berpett machen / bap Pc baÃclbig Schiff angreiffen folten/ aid wolf en pc ce erobern,/ vnnb bie tgt;bertg 3lrmaba blteb im Waper ju Kepclin33eun feinegebanden wa^ ten/fo balb ber-über ft b^ren würbe/ baf matt fein grof Schiff angriff/ fo würbe er fm ju bûl|f Bommen / vnnb mitlerwctl er wibcr ju ben feinen B^m/fo würben bie feinen ben pap erobert haben / vnnb bieparal/bie ^^ö groÃe Schiff angreiffen folten / muflen burch ein pup fahren/ ba bae uOeer wenn ce anlieff einpieg / vnnb licff in bad wafpr ju Cochin/ babcnnber3^óntgvottCalecutauchbctteherBomcnBónncn/vnbbct4â teburch ben Pap ju Cambalannichtmófp:n jichen/aber er woltcbapch big nicht thun / benn er hielte cd vor ein groffefchmach/ baf ber -Oberp e4,mlt;Kamp;r nlt;h an bad ort gelegt hatte/ba er her folte jicben/ vnb bap cr f n nicht fob tc rónnen hinweg bringen.
3Hd biefed bermaffen befielt war/wartet ber Oberp/ber von biefem ntchtdwupc/aUeinbedangriPd/bennerwupewol / bapedbed4gt;fier^ fagd gcfd/cbenfolte.'Vnb wie ber morgen tam/vn bap er nichtd vernam quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o # me/ver#
-ocr page 694-^tftWa ter oferWrn @^f^M5
me/vewtittbcvt cejn febv/btfi vmb tic neun vbvauffbcit M^/b«I^wf*^ S?Co*!n. botefdjrtffe von bent Aontg von Cochin / wk bk 5«inbc fein 6cbt|f 5^^ |lürmctbct««/vnb bearbeiten (ich febvbrumb/wk fic ce erobern mow** ten.*X)on bicfer Leitung warb er etwae jweiffelbafftig/bcn ee fiel (m alp* balb be» Lénigs von Calecut anfchlag in/ wie ere benn bent Kabc vor* ^Cabtr^ji^ïfi- bklte/ben erberhalben verfantlct/ l^nb ce warbbefehioflen/er folce b^ ©chiffon bûlfftommen/mitîDiogo pirej CaraneU/ vnnb Cbrifloff^^ Jnfarce Ãchif Ãtn/benn er batte ein kleinen winb von bem lianb b«*^ /1^ Itcffeben bae IVafler ab/bae würbe (m belffcn / ba(t er befler ebt ba fcy^ würbe. Dn fo man bette barumb vnterjlanben bae Ãchiff $ü(lûrmew bamit man mit bifem rang bê pa^ einneme/fo bûnbe ber ^einbe 2lrmlt;^ ba nidjt fo flard fey n/weil begefchwedt wcre alfo/ ba(i bae ©chiÃâ^y** bie CaraneU bie an bempa^ bliebê/bib 5« feiner wibertnnfft / wol ww*^* ben anffentbalten bónnen/ benn er wórbc eilenbte wiber bommen bón* nen mit bem^^Oeerwinb/ber benn weben wórbe/ vnnb mit bent Wafp*^ bae wiber anlau |fen wórbe/ben fo balb bie (enigen/ bic bae ©dji ff f^ór* meten/bie bólff feben wórben/fo wórben (ie ee vcrlaffcn vnb ben (enig«** «wrtp^ *â* ^*^ ^'^^ ^ââ^ jbritren/ju bólffbommen.Dnb auffbiefen rabtfehUg f^b** * nbsp;nbsp;* nbsp;nbsp;nbsp;ber 4gt;bcr(l bin feinem ©dtiffjn bólff/ vnb wie er Ham ba^ ere im gefi^b®
batte/fnbrvnfer CaraneUauff bengrunb / bae verbinberet bic vnfcr*gt; ein wenig. 3lle aber bic Stäube bic bülffc faben/bk bem ©chiff Ham/b^* 5dnpew«t;gt; *'«f«** 1*« von (Innban anff5u(ïrcittcn/ vnb wie febr and) bic t^anpeU*â*' j^o. ric(fcn/fo tbeten (ie boch nichte/benn ba^ (ie bi«bcrfich wichen.
3tle bie CaraneU anf bem gmnbwtbcrgcbracht/vnb^racHauff ^^ jufubr/gaben fie bk Ãueht gegen Kepdin/fo befftig (ie(mcr rógen tun* ten.Pnb wie (n bcr4gt;bcr(l nach(agt/entfiel (m ber winb vom lanb/auch fiengbae Wader wiber an ju lauffen / âPub wie er fabc ba^ er ben S^^^'' bcn nicht HunbtenachHomen/wolt er in fein ©chiff/ vnnbbefeben ob (^ ctwae borlfte / 2lbcr er tunbte ee bce TTtube vnnb bee wabere brtlbert/ Sd vo?nSS ^*«gt;«*$w^«3lt;w warcn/nid)t. Dnb wicer lauiret baf er baranHommtk PböÃ. tónbe/borctcrcingrodgctómmelvonbcmCBefchü^ / bae bce Königs von Calccut yiot abfeho^. 2gt;a vcr(lunbe er wol wae ce war / vub war* tet nicht Icngcr/vnb jegelte alfbalb bae waUerbmautfmit bem (W«v* winb/ bamit er benn mit volle ©cgel fahren nmbte.'Wiccranbcnplt;*P Ham/ fanb er bic vnfern in groÃer gefabr / bentt bic ^tinbe tbeten(b««** febr bang ju waffer vnb $u lanb / vub bie CarancU war gerab vbcr betrt rorh»«.de' *vÃ(rlt;rbut£hfcho(]ctt/bilt;0chilt jcrbrod)cn / bcfglcid)cnbicinbcmHllt;i* in gefabv. **«*t ©chipin aud^X^nb ber -Ãbcr(lgrciff bic ^cinbe / wie er herjo nab«^ bittben an/vnb pcro Xaphael vnb ©imon 2gt;aubrabe vornen b«t/v«^ giengen fo vbelmit (bnen vmb / baf (ie pe in bic Pucht brad)tcn/cia tb«« bae wa^r bmauff/bie anbern machten ftch anffe lanb/ vnnb lief}«« vit paral(teben/bk verbranten bk vnfern. Xgt;nnb mit bicfen paraln/vnv neun^eben ben (cnigcn/bie bk vnferningrunb fencHctcn/vcrlorcn bie yeinbe i?.plt;** ^««ivcdo^i val/vnb Hamen wol î9o.(V?enfd)en vmb/aber ber vnfern Heiner/ wdeh^ bcnnCwic ich gcfagr)etn wunber fd)cmee feyn / iDcn ce warb ein ©d)iff* Hned)t auf ^ifcata/tmt namen 3gutgobcporcugalcte / mit ïütinöff# gcln/cince pomeransen apffcle grop/burd) ein fd)ultcr gefchopeft/bap werd' ©ot^ cj- bamiber pel/vnb bie Hügel fuhr nod) weiter/vn bleib ein wenig i» ber tbumbHeit ligen/bae (m nicmanbe balff / benn (eber hatte mit fdUg«** $utbiitt.X)n vbcr cm wenig bar nad) flimb er wiber auff/mit einer gro(* ^nwunbcnittbcvachirdk/vnbnoch einer im angefi(ht»^in^**blt;rHug^
-ocr page 695-Stt Siibtcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SI
*^lt;'fF««d?cfnett/»ttbtblt;titnntd)t6/*X)rtb baftc jn troffmbÃtt/fubv ftc ^«vcbberCrtmueUctt fdjilbt » Dnnb nodxinctmlfibvcv^wcn/vitb tbep wn «ueb ntd)tó/ vnb fub*^ wcitcr/vngicitgburcb bic feiten berCnmueU «n vbet)wereb/be^dlctcbenanbetemebt.^46 bidtenbie rnfetn vot ein 9*^0^ wunber/ bancf ten vnb lobten (5ottbatumb / vnb würben Æ e mebt ifAnafasSs S^betQtben 5etnben ju wibetfleben/ vnb nebteten itet fd?on gut niebw. ^^^^^ ^âdgt;b4rumbfo jobc bet -Obetfï bes unbern tugs ben mittag nalt;b â¢^(tetn au^ / vnb wok ein ott / bem Cay mal von CambaUn j ujlenbig/ 'â«btennen/ aber im weg fltcf etauff vier^cbcn paral/mit bené fd?lug e^^rma* ^ Vnb jaget Ãe.Vnb weil er fid? in bee verbinbert/ vergieng bte jeit/ba^ ^**â lt;v bas ort niebt verbrennen èunbte / vnb lehret wiber ju bcm pa|i/ ba'/ rlbfl fanbeer jwen ^racmanen/bte vergewi jïenjn/ bae jm ber Ãonig Von Calccut bee anbern tage noch ein öd?lad?t wurb liebem / vnb bie'/ 25onflt;fe«fFk* fer bott|7ba|ft halben fd?encf t er jnen ein ballen mit Kei^ / Ãgt;ae war ein S'^vf gcfd?en(t/ ber tbewrung nach bie im £.anb war.
©dö ftebcnOigfl gapiict
©^^Jeber^onig vottCalecut fabe/baf ihm bte Ãd?lad? ten fo vbel rOS^^^âbicten/bubibnan jugerewen Cwtece bennetnwanef clmócb wendeLs '^^^^gctvnflanbbalfcigcrdOaü war) baÃer ben 2kriegf0rgcnom'/«â»t* menbatte/vnbwo er micebrenbarauà bette romen tiinnen/ fo bette ere setban. Dnb wie ee jn gerewet / ba batten and? feine Dntertbancn Bek «en luff mehr jm jubelffen/ bergronen ford?t halben / bie fte vor ben vn? fern b^ctcn bergcftalc baf fie in bic Ãd?itf nid?t woken ft^en/wibermn 5«fd?lagen/wcil|tevntenligenfokcn/ vnub er foltere anaubereCeut fübcen/bcnnanbic vnfern/vnb beftunbenfo lang barauffbaf |icnid?t troken cinbQcn / baf fie ber2^ónig burd? bte ^raem^men bereben hef/ baf fte c6 theten/'Vnbba6thetccrmchraiif berUOorenraht/bennvon feinem fclbjï guten willen. Dub burd? ber ^racmanenberebung festen feb bic jenigenin bic Ãd?tff/ bic ju waÃer jeyn joken / vnnb waren in fo Stolfcr anjal/aló bie vergangne Ãd?lad?c aufgenommen bas ftc mehr Paral/Caturcnvnb Conen hatten/vnomehr Qjcfd?»^. âVnb bas (5c'/ ^t^ever fdjuijbas ftc au|f bem lanb harten / warb mit fcd?f ©tóctcngelïeretet/ ****â*quot;^* bas waren eilff jlud' jufamen. Dnb ber^^ntg voit Cakcut hatte vier? ^lt;3 taufene cÃann bcy ftd?.ï)ic jwen Jtaltaner verorbneten bte Ãd?iff ncw pmert» an|f hauffen/bamit wenn ein hauffmub würbe/ baf jn benn bte anbern **â ent lehren/ vn mey nten ftc woken ben vnfem barburd; mehr Icibs thun/ bennbas vorige mal.
Dub fo halb es tag war/hub ber fïrett an/vnnb fd?o|]èn bic ^eïnbe «tkitem (5efd?ült;jaujf bem lanb. ï?er Oberlt hatte bcfoihen man foke lt;tufbcnCaraucllcnvnbaufbcm©d?iflinntd?tfd?ieÃen/ audh (td? ben jetnben nid?t5ctgcn btf fiegar nahe herbey Bomen weren / ben fte wór^ ben jnen alf benn mehr fd?abens thun/ bas benn aud? gefepahe» Dn wie biej^einbcbtcaulfbcm lanb waren/fahen/ baf bic vnfem nicht fd?ofcn/ vnb fd?anebnid?tfchcnltcjfcn mcyntenfe/csgefd?chevonford?t/ vnb Helfen cm greifen fd?rcy / thus theten bic jenigen/ bic ju WaÃer Bamen/ and?/vnb hielten bar fur/ bte vnfem weren als viel als gefangen/weil jre tauberervnb ^rad?inancnba||elbigeihnen gefagt hatte. Dnb hielten ^***^^^*â esfo vorgewtf/ baf / ba fte juuor in guter @d?laa?torbnung baher jo?
Sen/fie ftd?barnad? trennecen/ber begterbe halben biefte hatten/baf ein i» lebet ber erà an bie vnfem BAmc. Dnb in bes |ie baher fuhren/theten fte o tq anbers
-ocr page 696-^(ftertó bet rterbfen ©cÃiff««^
SïS®*^ aubers niebte bcnn ihr ©cfdtóQabfchicffcn / 316 Reauff ein ff flt;F^^?l^ ® nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* nahe her ju tarnen/ lief ber Oberff all fein ©cfdtÃQ anjunben / vnb alg
balb gieng bas (Defehû^ in ben jwcy en CaraucUen / vnb in bem lm aud? ab/vnb gieng vberjwerd? burch bic fenigen / bic auf bem fer vnb auffbem lanb waren/ bamit würben frer viel erfeboffen / vn atvC paral würben in grunb/vnb jum theil bureb gefd?offcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
316 biefes treffengcRbehen war/licfjen Reh bic vnfern mitfren weh^ ren in henben fehen/vnnb fpotteten ber jetnbe bariton würben Re fv v^ MMw^ ffbemet/baà fnen ber jorn'barinn Re baher Bommen waren / ganö v^ * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;garvergieng/vnb hielten flill/vnb bamit Re etwas thcten/bcó^èmÃâ
von Calccut halben/bcrihn ju fahe/hüben Reanmit ihrem (Ãefchüe dj* gen ben vnfern jufehieffen. 3ls ber 2^ènig baffelbig fahe/ warb er feh^ jornig/vnnbfchirftalRbalb jubemtOerm vonKepclin/berim vorju5 war/vnb lief ihm fagcn/erfoltchinbcrReb weiehen/ vnbbcfalbefei»^*^ 23rubcr Mambeabarin/er folte mit ben feinen/ bic ben naebjug hatten/ herfûr rüden vnbbic vr^ern anfaffen/'Vn er folte bebenden/ wie leicht lieh es juthun wer. 3uff bicfc bottfehai^ johe ber fOcrr von Kepelm mtt groRem jorn hinberReh/vnb madt Hambeabartn plaÃ/ber fcholtc Reh fehrmit ben fetnen/baf Re bic vnfern anfaffeten / vnb Re bemübeten Reh fehrbarumb aberbie vnfern wchretenes inen / vnb es war ein^*^* ^Arut fgjAt ter febarmÃQcl. Ãötc fpicRlin bic Re warffen / bic yiirfdxn bic Re fehoffen/ «*ó9«l» nbsp;nbsp;nbsp;vnb bic tugclnbic auf bcn75ü(hfen tamen/ber waren fo t^l baf Re ben
iOimmclbèbcdtcn/ bcrgcffalt / baf viel y litfel;cn in vnfere CaraudUn Reien/barinnen anbcrcylitfthcnfladcn/aló wennRclnbcr lufftcinan^ m « nbsp;* ber trcffen.'Vnbbarjufotunbtcniemanbsniel^ts fehen ober h^en/vor
©top gnftin hemgroRenraueh vnb gctümmelfo bas lt;5cfehófjmaehte. 5)aRmannn in allem biefemflurm vnb menige ber ycinbe / vier foblcinerblng fehen folte/als vnfere CaraueUen vnb ÃehifRin waren / barauR Reh bie vn/ fern bargegen wehrten/bos wer gnug baf einem bas berg vor verwund berung vergehen folte / vnb einer bie 3ugen vor mit leyblichem weinen auRfehrcien folte/ vnnb bie Sunken nimmermehr auff hören foltem ben ^nonwet 3llmcchtigen (Sott ju lobe / baR er ferne tnad?t fo wunberbarlieh beweis rfe 0o«t«. |ej:^/vnnb ben vnfern Brafft vnb macht gab / baR Re Reh nicht allein vor
gAub«ct gc UfUit.
tlt;n vnb vlt;rwunbc«n/vnb verbetbung vUUr6d)i^ fo vul Ictbö tb^^^f Seintgt;e ^ien ^4|^ |^g gg ni4)t mehr cvldbcn/mb bmiimb von htm ff reit ab^itb^n tnult;gt; firn/vngcaebter bes rMtwhertbarinruffen vnbbrà uwcn,âX)nb)bt^lt;*^^^* Ãdx bic bar «on Ãoben / bic fluebcen / vnnb lefferten bic tauberer vn«^ ^raebmanen bafi fie jbncnbct'tnalfcn gelogen batten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^.
^ nbsp;nbsp;TOnb wie bic ycinbeab^ogen / gieng ein fewer au ff tn CbHfï^iüL
ZRSnfgvon CaIccut |l»:wd;r.
0dlAamp;b«8 ÃSntg« von CfUgcut.
Jnfarten ©ebifÃin/baö tnaebee fncn wtber ein IxrQ/ bcrgcffalr / bAp H fieb mie greffewgcflt;brcywcnbcten/vnwibcr auff mfere öd?tlf)®n?^ ren. 3lbcr folebee fbr fórnemen beffunbe niebt lang / beo wibcrfllt;*»bf» balben bcn fie bcy ben mfem fanben/mb gaben alle bic t^^â^^^^^^ï hre aueb bcr Ãenig von Calccut/aucb mit feinemgantjen lOcerbod? pb er bas (öefebüQ wit/baó er au ff bent lanb gebrauebt batte / Viâb ba^umalcinflunbnaeb mittag fey n / bcnn fo langwcrctbcrfftctt^ war aneb befftiger bcnn bic anbem 5wen baruor. â^^nb man Mf 1^ «^ ber erfahren baf berycinbe mehr bcnn feebfhunbert blieben iff/ ^ . ^ baf Re jwey vn jwengig paral verloren haben. 2Hó nun ber -Oberin^ be baf fie bic Rwebf Saben/folgete er ihnen nach / vnb feb^R ^^ ^ ^ ^i^neix
-ocr page 697-Sn^nWen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?2 l^ïtCtt.ÃJartwd) flctg lt;r «u^z vnb vcrbicnnctc einen ow /JÃemtMd? t^m ^JjJt?â 00 *i^wtber4nbenp4^/b4robbilt;5(mbertcVfcbvvcvwunbcrccn/pnb fag/ tüüinci. *lt;tt/ber vnfern ©ott fïritte für pc.
©40 cin vnb fi6cnpf^p gapitcL
lt;^^cnbflt;flt;ttrtlt;fot5oblt;ber4gt;ber|lMttt fdnen i^aupdeuten mtffd» Q^nen pln^ bcn er boffre bee tnorgens jimerbrennen / ^cnn es war von feinen bunbfchnifrern benebt / er tiinbre ee tbun / vnnb petg «up ben ©dn^fen ein nrrnbrup fepup nahe vn«r bcm pUQ / bannt man fdncrntcbcgewarwiirbe/vnb liep bic 0d)ifPin bafelbjl/ vnb^obemit ven vnfern bm/ber waren infamen funffvnb vicr^ig/vnb aU er bar ba^â nbsp;nbsp;_ Jtte/flecftecr bad fewer brein/vnb wiebaó fewer anbnbjubrennen/bub ^«^f. bas volet an jnmffen vnb auffsufleben/ vnnb lieffeninbemfcbrecten J^up ben lOÃnfern/vnb tarnen ben vnfern in bic benbe/bieerwürgrenaU â 5^2^^ « bic/bie pc antreffen tunbeen vnb bic anbem Poben boruon/vnb meb Å2vâX Heten cô were ber vnfern ein groper bau ff Ã)cnn ber Cent gefd^rey /vnb bes fewers ranfeben/vn bap pc vnuerfebens angegriffen würbe / mad?* ten/bap pc ba|fclbigcmcy neten. 3116 mm ber ort verbrennt war/bas ttâarvngefebrlid) wie ber tag anbrad?/$obc ber dgt;bcr|t ab / bennes fanw «te pd? fd?on viel volets/vnb feboffen viel ^htfd?cn auff f n / vnb bic vn» fernwurbcnfobcfftigvbcrlanffcn / bap pc pd? aiiff bic ^embwenben ^ujlen/bamit pc pc bennbinberpeb trieben /bodâ folgten pc inen nad?/ bip an bas ort/ba pc wtber cinfalfen/ bas tunbten pc mit jimlieber grop flt;r móbe taumebun/benn Pc borgden bas (öefdmQ nid?t brauden/ba* â¢Hit pc bic vnfern nidn treffen bic bcnn vor ben Jycinben ber tarnen. 31* ber wie pc cingcfejfcn waren/tbc te cs b en 5cinbcn groffen fd?abcn.
Slis bas gefebepen war/ tarne ber -ùberp wiber ^u ben Carandkn/ jÃrrtâ,'^ââj, *hb fanbc bafelbfl vielerley crquidung/bic jbm ber König von Cod/m von Co5t« . fdidte. iber Oberft liep f bm fagen ' was er bes nad?ts aupgeriebt bette/ gepnoa
*nb barbcy mócht er abnemen / ob bic vnfern febt mPbe weren worben/ ^ap pc mit ben ^embengefd) lagen betten / vnnb barumbfofoltcerpdgt;
gt; Hidbt betummern / vnb folte bes Kriegp halben gegen bcm Ko mg von Calccut gar tein nad^gcbenctcns haben. Ã)aruon warb ber König von Cochin febr froh / vnb befalbe/ bapmaninbergamjenÃcabtcin ^cfl 5ÿ««fl«* machen folte / nach ihremgcbraud? basben(^Ooren511 Cvdâin fo webe tbct/bap pe betten vor leyb ^lcrbcn mógen / vnb tbetens ben dOoren 511 Calecut JU wpfen vnb (ageert/ pc pelten bcrbalben nicht vntcrlaffcn bem 2Vónig ju rahten bap er mit bem Krieg fortfubre benn ber vn(cm we* ten wenig/vn würben ju IcQtmüb werben/bas tbeten pc auch mitgan* «Bempcip.
Dnbbamtt manben vnfern / bic ju CattattorvttbConlanwarcn/ lt;twattttcinbófcntuctbcwicfc/fd?ricbert pe bcndOorcnbafclb(ï/wicbcr j^^/^*^ Kónig von Calccut auff cm folchen tagmit ben vnfern gefchlagcn bet* tc/vnb pc alle vmbbrad?t auch bic Carauellcn erobert / X^nbbapesan bem werc/bas er inCochin jteben / vnnb pch bafclb(l befcfïigen wolten, viibbarumbfofoltenpcj*oviel bey bemKónig vonCananorvnCou* Un verfehaffen/bap pc bas fertige voUrtbrechtert / beffen pc pch mic bem Kónig von Calecut vcrglidicn betten. 5)46 war / fo balb er bic fertigen ttWrOerfo bicinben Carauellcn waren gefangenbette/fo folte Pc bic vnfern/bic in KfJ Æ** fbrcmlanbwarcn/vmbbringcn. èas betten bicfelbigcn Konigc auch ^ SWipbeV 9etbrt» / WO nicht etliche t^cybniphe Kaufleute gewefen o pq weren/,
-ocr page 698-J^ifton'a ba viabten ©cÃiffung
baret.
JSeyïgt;en öen CbnUen tvew.
«SSff^ gt;*lt;*lt;i*/Wlt;1lt;â3t«t/ !gt;ilt; (W»tc» bette» bet fembpbaflt b»lben / bfe P* ? tven vnfern bccfcabtcfc$cttungcgcfd?mtbcf/bicwüflcrt fic5cwt^b401â frtlfd? weven / wie Re gcwt^lid? von beybntfdjen Ãnnffleuten vv» leent weven berid?«t worben. ÃhieweilnbcvbteS^ónig bas /enige btedOovenfagten/rtUerbingtbunwolten/ vietben bieiOeyben / wt^n bennben vnfevn guts gónneten/fie folten bte vnfevn niebt vmbbvingew fpnbevn folten fie vevwrtven/bi^ fiegenCnlecutgefcbicft/vnnb cvf4b*^^ betten ob bie in ben Cavnnellen tobt weven /wie nnebgefebabe î foflüvmetenbie^^^ovenjnConUnbie vnfevn / bie in bev^nctovey tr^^ ven/ vnb fd?lngen einen 51: tobt / vnb betten jbvev mebvvmbbmcbt/i^^* « m *'«*^ïâ^*^®^ââ^â^^^^'ââ^l^^*^^*â^f^^*'5wbommen/bie wolten/né nichtv^* t A Ãw £o«r willigen weitev 511 jugvei/fen/fonbevn biel«« Pe in vcvwnvungbif «w^ «n. bicwavbcicevfnbv. iöavnad? licjjenfiefie lebig geben/ba batten Ãex^* ïSiTi? ^^â^ ^*^^â ^â'^ fd?viebcn bie ^actoven bem Obevjten nlf balb / bewuf** nod? nid^w bavuinb.
Ãaö^webVHh p6cttèlt;df^ffapitc(r
Ce bie Könige vnb t?evvn / bie bem König von Cnlecnt b4l|félt;*/ Ã^faben/bn^ er $um bvitten mal vntev gelegen wavmit gvoflèm vev* â^Injl von Sebiffen vnb Ceutcnbn boeb feine mnebe fo gvo^/ vn beu vnfevn fo geving wnv/vnb bnf bev Obev|ï/bev bod? von /b««*? belAgtuef WAV/ rtb wenn cv bev König von Cnlecnt weve/im Canb febiffet/vnb e^ vevbevbete/ hielten/bvev etliche bnffèlb voveingvoJjïVunbevweveb vort ©ott ö«e lt;bott/ vnbfagten : 5Ãevvnfevnlt;öottbviegctepiv(te/vnbbuben Cbvciïcit nbsp;nbsp;boffnung 511 vcvlieven/bn^ fic/m obligen / vnb hielten ba vu mb «uff Pw wirbt erfenis vitb ben König vonC4lccut nicht viel/ bevgeflnlt/ba^pe/mvbevbvwi* hS wuvben ju helffen/in fonbevbeit/bie nahe gelegen/ vnnb beo Köui^ von Cod?in âVrttevthnnen wnven/benn weil )ic /ve jCnnbfchufft,leugelt bem'WaÃcvgelcgcn/bntten/fwvchtcn fie / bev Ãbevfl möchte jtepWube* »Juta voit *^^â^/ 'Vnnbbrtvumbentfchlollèn (ie fteh/ba/i fie ben König von CrtlccuU c^SutVeX vcvluÃen woltett mit bem vorfn^ wo man nicht meht gegen ben vnfetrt bge». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;au(ivid?tet/benn noch gefebehen/bu^ (ie fteb mit bem König von Cochirt wibev vevfönen wolten. Dnb hevwibevumb / wenn man /hwueiurtb?' bvueb thetc/ fo wolten (ie (id? wibevnuff bcöKönigs von Cnlecut feitert thuml^nb bicfclbigenbic bne theten bevVDatrtgare / vnb^Dutn C4y^ mnl/vnb fcinev Kvübev cinev/ vnb feinev'Vettevn nneh etnevbiefdbt^ert jogcnbeórtnbcvntngo/nacbbem pbuvmóQel/ bcimlidinu^bedKo«^ gcö von Cnlecut £.^gev / vnnb tbeten fich in bie Jnfel Daipin/ b4felb(t
Vttipirt. nbsp;nbsp;nbsp;wolten pc bleiben/bib fie bas enbe feben/wie ich gefügt hub.
âVnb bn bev König von Cu leent (vee hinweg jichene / vnnb Wà (it weven/bevichtet wnv/wnvb ev febvjovnig / vnnb vevncwcte ftd? bev vet^ T bvu(5benevbnvobh^tte/ bn^evfoofftinbicÃuchtgctvicbenwnvwot* bemVub cô b^m/m wibevfiiv/bcv fchnben ben cv evlttten hntte/ feyb beo Kvtegee nnfnng/vnb bnp eö/m vonfo wettig Centen / nie beun bev v«^ fevn waven/ $ngcfngt wnv wovben/ vnb wnvb gnnç vngcbûUigbvubev/ S«»?? Aftopt vnb fd?nltc vnb fd?mcbete bie iOnuptUut/ vnb nantît (le fcyge vev^gte iewt» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cent / vnb bnp es thvfhulb weve/bnp bie vnfevn noch bnweven/ÃXurt
betten (te einige fchnmbeypch gehabt / fo betten pe ben pnpevobevet/ info viel malen /bnp (ie bie Vnfevn nngegvi(fen hatten / vnnb pc beteert jn bnbm gefiivet/ bnp pe/bu ju fchnnben machten/ sDenn pe fcheubetert
-ocr page 699-SnSntXf«- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S5
ib't/vnt)nilt;^tbilt;vnrcr(n/amp;tctb(tenn'teamp;4p)flt;ce Kitccrlfdic Ccutc.
ÃJtcjwcn JcrtUdttcvfo ba^ugegen warcnbubcHtin vnb fügten $w w vnangefeben / bafi bic vnfevn ebbeen wie bapffeve Cent / fo ebeten fie oocb eben ste bic fcnigcn/bic verjTOciffdt: weren/vnnb würben fidgt; kçr/ ebeffï^ wett âhingegen einer fold?cngrofpn mnd)t / wie bic feine wer/nicht Bónnen SJe^Sï **wfTbnlten/Sonbcrlid) bnrumb/ bieweil pc von Beinern ore berrettung ten. ® Stwertig weren/vnb er feite ftc nur nngreiffen lallen/ fo wórbe er frer 511 *«lt;5t wettig werben. Ãrtlicbc Ãerren vnb 2^ónigc/bicau|f feiner feiten i^aren/vnb noch luff juin 2^rieg butcen/bulffen ben Jtalwncm / vnnb fügten: ©oct verbengete o|ft/ baf feine 5einbc ben lieg bebieken/ jn frer Vie»ct mue; 5â^o||èn bcf-bwcrimg vnb verfolge« bic fenigen/bie er heb bette / bamit lt;^*;fr fBanbblt;t|ftigBeit febe X^nb wenn cr/ber Ãonig/ ftd) bc|plbigengc^z sen ben ver^ud?tcn verbitterten 5vancBengebraud?enwoltc/fo würbe ^vettbtlichobligcn/Afrfoltcabcrniehtverbrölfigwerbcn/ benn ob man febonbaserfïmalnidjtgewinnt / fo muf manbod? nidnbarnmbver^ Jwciffeln/ab ob man bemad? nicht gewinnen Bünne / Vnb ftc glaubte/ erwercBeincranbern vrfad) halben vnter gelegen/ bennbaf feine Cent Bic vnfern gar mchtö gcad?ret betten.
3)er Xlottig er jeigte fid?/ ab ob er ob bicfer reben vbcl jufricben wc^ ^e/vnbantwortctfbnalfo brauff: 'Wiewol ihr alle fo weibliche (DefeUen feyb / baô fbi* âworein geringbtngad?tct/bic yratteBen^u vberwinben/ fo bin id) and? nichtfo netnmótig/ bas ce mich nidit auch bónefe / auch nbeefbr Beine forcht an mir/ baf fr mich mit benen worten geherztnnV/ netmadxn/ÃDennwaeBónnetlbrmirfagcn/ baeichnichtebenfowol/ Oratio Re^ ââ»bauch heffer weif :' Ãöarumb Bunttec jbrmir inbtefer fad? nicijeefa« S** S^n/baemireingnûgentbu. X^nb wennibran meiner flatt weret^^fo würbet jbv erBennen/wie grof bicfc fad? tjl bte ihr fo gering ad?tet. Jeh halte ce ( an mir fel b fl ) nicht vor ein grof bing / bic yraneBen ju vber/ *ââi»bctt/ 3tberCbaö achte id) grof ) baf ftc ft eh bermaf^n C wie fie thun) wehren alfo/baf ce feheinet / aie ob ihr (Sott vor ftc jtretete. X)ttb baf S4,ja^f^â oemalfo fey/fo ftnbbic vnfemingrofferanjal/vnb finb bapffere vttb Bcgt;/ oermeve». de Kricgflcut/wie ihr in vielen grollen 0chlad?tcn gefcben habt/bic fic gewunnenhaben/wie ihr alle wijfet. 3lber/ fcybbaf ftc gegen bte^ram denffveitten/ fofd)cinete8 / aie ob ftc nicht mehr btcfclbigcn Cent wo ren/vnb borfften ftc nicht angreiffen/ fo fehr forchtetenfte ft eh vor f neu/ barbey id) benn bae lenige abneme / bae ein feber vcrflenbigcrglauben W/bafee mehr (öottee/bcnnbcrdOcnfchcn thun fey, TPcviflb^cnnber kntge/berftch nicht fürchten foltc f ^ürnemlich auch / bicwetl ftch am her i^cut fórehten/angefehm/ bicwcil nicht allem bee 2k$nige von Co^-diuXnterthanen/bte vne halffcn/jhrfiirncmengcrcwcthat/ fonbern awdviclvnfcrcr^cunbc / bic 511 anfang bicfee ^riegee »»iFvnfcrcr^j^r^jj^.j. parthey waren / bic wollen vne nun nidt mehr hdffen. ©0 hat man wdje. ââ^ââ^gdagt/ ce haben Ihrer etliche fchonjumSvonig von Cod)ingcfd)i/ det/vnb haben |m|rcfrcunbfchafft anbieten laffen / X)nbbaechun f c bcrbalbcn/weil ftc bic hoffnung bcn ©icg ju erhalten / verloren haben/ fo wol bee lenigen halben / ba^efchchen tft / aie barumb/baf ftc fehen/ wonach fo ein tlcincr theil am ©ommer vberig ifl/vnb baf id) im âWin'/ ^tticht^ufelbtligcnBan / bee regelte halben. Hun aber juenbe bee tordit t«c Wittere / fo Bompt bicPortugalcf fchlt;2lrmaba / bic wirbtbae|cnigc portwgttkf»^ thu/baefe vorcimjarthetc/ bermafjen/baf id) nimmermehr auf bem *lwwlt;* ^»9l0d Bonten/vnb mid? S^nç vnb gar verberben werbe / V»^ ^^^ â^^
- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;baefei
-ocr page 700-^(flortó brr »faMm ©cÃtffun^ bne/cnfgcbne id^tnicbcr^t'*â«^^^ fcinbfdjafft werbe gewimne» b^ bem Dnb es ijT móglid? bie pagoben wollen mir /retb^lbcn »id?t b^^r fen/wfe juuor/ibenn bas /r jagc/fic verbengen vncerwetlen/bas bic ^b^^ htgen/bte pe Heb haben / verfolget: werben/ vnb bas gefebebe ihnen Viâ* beffen/Wammb follet ihr ntd?t fo wol glauben/ baf es ihnen juin Arge* ffen gefd)ebe r Wie td? febe/bas mein vnglöcf Iff / wclfheo / meines eracb* cens/mehr eine meynung iff bas ich wiffe / was Id? jutbun b^be / benn baà es mir eine Verfolgung fey $11 meinem beffen/vnb fo vlclmichbclan* get/fo ad?te Ich barfür/bas mlrju erhaltung meines ffanbts / fehr not* »Snigvoi» wenbigfey/mltben^nncfen freunbfehafftjububen/ verffeheirs aber â¬Â«kc«t m«^ anbers/ fo faget mirs. Ã)enn ich wU euch gern glaubcn/bleweil wir in Sen^tSX vâerluff vnb gewinn alle gleich Rub.
F^afft. quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^b ble^rbes Königs rebe/würben ble/enigen / blefm^um 3lrleg
rhltten/fcbr vngeböltlg / benn fefahen/baf fein finn war vom2Vrleg ab^uUffen/vnb mltbem-Oberffen freunbfchafft^umachen/Dnnbble* felblgenwoltcnimalfbalbantworten/aber berprlnç rTambeabarln verliefe in benweg/vnbwle er vber bem2lt;rlegvbcl jufricbenwar/fa* Oratio Pri»^ hcerblevmbfïenballeun/vnbhubanjufagen: 5gt;lc weil ber 2kónig vu* cijgt;^gt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fers rabts begert/was /m in biefer fach/ baran ihnt fo viel gelegen l jt/jn*
thunfey / fo wtl ideals berienlge/ ber ftch feines fchabens am wenigffen erfrewet/vnb feines gewlntw fich jum h^ehffenfrewet/ vor iebermann/ was mid? bónctt/an^efgen. X^nb erfflid)/ fo vlei bas /enig belangfbas ber 2^óitlg fagt/ble pagoben wollen vus burch bic Verfolgungen/ ble ftlt; vns ^ufchicben/offtermalsbahln vermógen/ baf wir ihren willen thnn follen/vnb baf wir baffclblg alfo verffehen follen/ bicwcll feine fachen fo vbelgehen/vnb baf fie/m barburch/ren willen juuerflehen geben/ baf pe ihn lieb hüben / Go glaube ich meines theUs / bas bemfelbigenal* fo fey/benn man fol nicht von inen gewertig feyn/baf fe fo ein vnbillldgt; bing hüben woUen/alsba were / bas fie vns wiber bic Branchen f eg ge* ben/vnb traffe vnnb madit / benJKóing von Codii» 511 verberben/bem ©dgt;5ucv nbsp;nbsp;wir fogrofjen fchaben gethan / baf wir ihm bas vergangene far fein
BiHiiö, nbsp;nbsp;nbsp;pnrtQen/vnnb fehlet alle fein volet vmbbracht/ fein Canb gepWnbert/
Cochin verbrennet/vnb f emit groÃem fchmertjen Vertrieben/ vnb ihn feines Königreichs ver/agt /feiner i^nterthunen ihn beraubt / ble von forcht wegen ihn alle verlieÃen / vnb ihm bif auff feine eigene ^reunbeZ von vnfert wegen 511 wiber waren/2lber vnangefehen alles biefes vbelsZ bas er nicht verbienet hatte / weil erÃeh in nichts vergriÃxn/fo wónen wir ihnboch vollcnb verberben» quot;Was hüt er nun gethan à })lt;^ttvjef manbts fein JCaubfchäÃt eingenommen:'nein, l^at eretwanelnver* rhAterey wIber geburliehe freunbfd?afft begangen r Hoch viel went* get. t?at er ben Kau fÃeu ten ge wert gen Calecut $ubomenfault;h nitht» p/uUa iu/ia XOnsi^ benn ble vrfach/baf man alfo mit /m vmbgehet f ble weil erbte eauji beUt. 5rancten in fein lanb auff^tOmen hat bie in befud?t haben/ ba f eatif Calecut Vertrieben waren. Warumb wll man in benn ber vnfer yretinb ip / barumb / baf er feine Gtabt gebeÃert / fein ehr vnnb gu t gemehrt hat/wle cln^einb verberbent'Dnnb wir wolten uod? bar^u ba wir hoch fein beÃer fach hà bê/blc pagoben follen vns hdÃxn / baf wir einem bas pÃ^oamp;eB nbsp;felnnemcnïtÃas Ban nicht fey n/benn fe fnb gerecht/ vnb barumb wer*
jtnt) 3ew4jtâ. ben fe vns Wiber ble ^^rancten nicht hclffcn/ ble wir vmbracht / gefmm bert/ vn auf Calecut vertrieben hübe / ba man f e boch auff bes Komgo geleit auÃgenomen hatte/vnfie in feinen Port erblich vor allen lt;»gt;»®^^JJ
-ocr page 701-Sn SnWfrt» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;84
t«mmlt;it »fWm/tfnk baccen niebe wf«cb geben /bn^ man (te f# »bel bab tCttfoUe/ÃJctttttfIcóbcrbalbcttgcfebcbcn/ ba^ pc baa (V?6rifd?cÃd?t|f bebomwen/fo 1(1 es i^nbtUteb/ biewetl es ihnen ber ^^entg jutbun befolg/ ben bnete.'Dnb bette | but bujumal jebermun fo wol/vnb bte W4rbett ge z tabten/wieteb/fo weren bte(V?oren gejlmffc worben / bes jentgen buh tnoren g^sï ben/bdspetbeten/ Ã)enn bette man pegepmpx/fo bette man angejevz ^j^^m»»# get/bapimbcr2^^ntgbapelbtgtbun mit mebten gefallen liep, X^nbas.®â were gnug ge well / ber ^tanefenfreunbpbafft gegen jbm ju erbalten/ vnnb bap pc nicht weren von Calccutgcn Cocbin banbricrung jutreb ben/ bommen. iDcnn ber König butt peb fo febr bureb bofen rabt bear/ beitet/ bap er pe von Calecut hinweg bringen möchte / als wenn pe 2gt;ieb weren/bie jmbas feine gcnommcit betten/ba pe bocb fo gute/ warbapciz Se fteunbUebe vnb beete Cent pnb/wie wir gefeben buben / vnnb btc fo wol erbennen was man jbit tbut/ bap pe ber guten empfengnie bulbcn/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' bie inber König von (V?elinbe getban batte / jwcy ©ebitf mit ©olb gez laben/bie pefeinerX^etterneinemgenommen hatten/wtber lebig gclafz fen hubcn.IVercn es nun (DeerrAuber/wte bie Igoren fagen/fo war bas ^nff? «M^t eine beut/bie nicht juuerlajfen war. Jhr wiÃet wol/was pe vor ein böp/ Sr.^'*â* lieb gefd^eneb buben/aud? was pe vor böfïlieber Wahren bringe / fampt ©efebend'. bemlt;5olb vnb ©ilber.iöie (lOacuas bie pe nadenb mit pebgeführt ha ben/habenpcbcblcibcc wiberbraebt / X^nnb bawtrfreunbfebafftmit-''^ ihnen hatten/wie fieber waren wir t Was bam bem König vor nu^en baruon ï Jeb wilbee ©ebilfs/barinnbieXMcphunten waren/gefdiweb'^^'vn^^«
Stu/bas pe bem König febenef ten / Welchen XAubern aber weren bie Leuten bureh bie henbcgangen:'baô pee betten fahren lapent Xgt;nbfob ehe btenp waren bermalpngefdiaifen/ bap pe groÃer Vergeltung werbe waren/ vnb bap man peb frewen foltennt jold?cn Leuten freunb|cbaffc öubaben. Weil wir pe benn verpopen haben / ba pe vnfcr beburpten/ vnb wir aber ic^unber ihrer bebürffen / fofoUenwirs nid?tböpad?cen/ fvieben mit ihnen jumachen/bieweil wir benKrieg/ben wir führen/wiz Xabt jwm ' her vne fclbpfährcn/2gt;enn pe pnb mechtigeraup'bem dOeer benn wir/ fn«^««, bastünnetihraitgcnfd?cinlicbharbcy fehen / bappeben Papfolang vertheibigen / vn mit was madit/aueb was pe vus vor febaoen getban/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
yâubthun werben / weil vnferCunbfcbafftlengepbeôWapère gelegen 5^ Weil wir nun mit vnferm fo groÃen verlup bie warheit ernenn tba/ ben/fo lap vnô ein mal frieben mit ihnen machen/ehe ber fchabengröfz fer werbe. Ã)enn thun wir bas nicht / fo wirbt ber Pafen ju Calecut öb Ab imttilù Werben/vnnb wirbtber König all fcincinBommcnverltercn/baipihm jnshrangclcgen/bennanbcreporenfreunbfcbaiyt/^Jicfelbigen/biewcil m allein aupiren nuijen/vnnb nicht auffbes Königs auÃen feben/ralt;-^^enpejbmjumKrieg.
^Ddö brev vnb peSenfeigjI S^np^^c^
(^\^r König von Calecut name bes jennen / bas fein Kruber gee* fügt hatte/ war/vnb fahe wol bap es aljo were vnb fagte auch alpz halb/er bette vnreebt / bes ienigen halben / bas vergangen were/ up ^^ *^twct ihn febr bap er biefes furgenommen bette. Tub bate pc aU j^^j,^ ^^^ he woltcn mitfeinem Kruber ein gut mittel trepen bap man mitben pnnoen ge* Jufricben würbe.Tiber ber J^err von Kepclin liep es im gar nicht f«ito«» »4lt; Sm allen / benn er hatte pch mit ben fairen verbunben/er wölte es fei'/ quot;â^â
nesver«
-ocr page 702-^tftortrt b« tJfofWm @c6iffuH3
tK6 Vivmó^ettö binbern. ^nb wtlt;ber2^0ttt5lt;n)tf b^itc^d/cr^f $âââ^^ ben/ bube cv aUvnb fatje : Jd? glaub gewi^Ueb wgt;cwubufd)ncUtb«flt;p/ wte bu fagfï/fb würben bU (^alabanfcben / wie eó von ave wanef elmü^ tigc£^cucfmb / infftetnebvauff bid? ambten / 5)enn fiewüvbcnöuicbv . cinevfcygigBcie/benneincvo|fenbavungobev evmanung bevpagoben tV^ReSi- ^^â^^iRu.öol manaud? ein foltfee bing in ftnn nemenf vnb nod? béte'*' c^^M epe -juvoefoviclebvlicbcu weiblfcbcnCeueenaiteaggcben f Ãöaboebeiu Ãh inutili. jold?c groÃe jnadjevovbanben/ vnnbnod?eingvoffcvc$uucvbo|fcu i|ï/ *4 facili. nbsp;nbsp;wenn cö von nóeent$)enn alle tJewn in lt;Ãalabav fmb beveie baflêlbig
ju ebunA^ub weil fie Ãdgt; auff bein Bvaffe vnb eapffevteie vevlaÃen / blt;»^'
Bell» contra Deos.
bigenaufFfeynlaÃcn / ba bu bod^anbetnerperfon teiuenfd?abcuge'/ nommen ba|ï* IDcnn bafdbà mie bónbeflu bid? nod? enefebüibigen/ bad bu in au^fdvung bee 2^vieg^ nid?e fïevben wóllefï. Wcil bu abev gefuub wibev brfetoMnneuvub bic beincnaud?fo viel gefunb/wad wüvbe man ^ Tnrph lt;»ubev^ fagen beun baf? bu auÃford?e fo wenigev^vangen / von bem je» uigen/bad bu mie fo groÃem erufà aftgefangcnublaÃcÃvub geheà Ãgt;â^ Ãud?t, mie fogroÃer ede/ vnnb wirà barburd? alle bein ebwnb vevera* wen Verlieren. JÃcd nun rttd?ebcÃcrÃerben/bcnn info groÃer fd?anbe lcbcn:'3d? verwunbermid? bed pringenfebr/ baà er bad nid?e hebende/ bad bod? bad fürncmÃc iÃ/barauffer ade babcnfole/ald ber ientg/bem an beiner cbr gelegen iÃ. Dnb id?/ bie weil id Ãe bod? ade/wie id? fol/wil idbirniderabeenbaÃbuauÃâb0reÃju^ricgen/ wenn birdbiepago^ ben fdonbcfclbcn. 2gt;cr eobe werebeÃer benn fold?cr geborjam / âVet^^ folgben2lt;ricg/baÃ(:lbigw6llenbiepagoben / vnnb uid?ecrbid?ee,dd weià nidt was für warnunged.
Oratio quot;Vul-
5)ie(^?oren/bicba jugegenwarenâ/ aid Ãe biefe rebenborceen/bie inenbennjuirem fürnemenbieneeen/ buben Ãe an/vnnb vertbeâ^â^^*^^ Ãc fo viel Ãe Bunbeen/vnb legten /m für bie äugen fein groÃe made /ââ^5
^dulatio. nennten jn vnüberwinbltd?/vnb madeen jm ein fvrd?t berfdanbeu vn vnebr/wcitie er von bem 2kVieg nadlieà /vnb beten ihm à leih vnb (But ait/ben Ãrieg ju erbaleen / vnnb joben an/wie feine Keneen burd )lÃ^ lOanbeicru ng gemebree weten/barju baà bie ©eabe/weil Ãc bafclbà Ãlt; wobnungbccecn/mieaUcvlcy proumnb verfeben were / and? bie alee fveunbfdaÃebte Ãemieibmbeteen. Jeem wie fie fo viel aU büveigiu» Nob -les con- ^^^^ wcreu/vnb andere bing mebr/bawiber ber ^Vónig nod and fd^ jentiunt yut ^â'ubcr nid?e reben bunbeen/ ï?cnn bic 2vónig vnb Oerm / bic ba jug^^ gö. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gen waren bubenan vnb balden ben (Vroren/bcvgcÃale/bad befdlop
ca.
(en warb/man folec bem Krieg nad?fegen / vnnb weil ber König bued ben paà ju Cambalan mie feinem tóecr nid?e jieben bünbec / wiewol ^ ; cirtwcnigcittfd?anb wcrc/fofolec er bod ben Paà verlaÃen/vnnb Ãu* ^^onapra tt- juctrtentattbcmpaÃ/bcrpalignarbicÃc/bineinjicbcn. 5gt;crwav wett Wwn. von bem anbern/ vnb war febe gcfcbrlicb/bcr IVajcn balb/bic in gvon^^ menige ba war/ fampe vielen groÃen ÃcineÃ/Koc genaue/âPubbiewe» er fo raube vnb feà vor Ãd? felbö war/ beforgee Ãd? ber -öberà aide bap ber König bafclbà binein jiebeu foie/ and berec er feine CavaucUeÃbaz bin nide bringen bónnen/ vieler fonbe vnnb feideen halben bie in bem , waÃer waren / ba feine CavaucUcn nid?e bateen bunnen vberbomiu^^ ConÃltum de tp^b Weilbic^cinb baÃclbig wol wuÃeit/wurben Ãe vabtdl ^^\^^\ ^zreS, *** ^^^^^ bafclbà binburd jieben/fo würbe er gen Codi» burd? b^upap^^
^ nbsp;â nbsp;nbsp;^ubre bommen bünnen/ba er bad Jav bar nor bind» bommeuwun^
-ocr page 703-ââS«SnbtVn. - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S^
wkwol fic w«fïctt/ bae fn bcr Obcrjï bcnfclbê p^fö ntd: t webven bonb? ^^/fojoScnftcbocbbcóanbcnttrtge / nad? bev Uçten ©ebUebt/bamic «ö ber-Ãberfî nid?t meref tc au ffötennber feit bes pafe/ baeceberO* ^fv|ï niebt jnnen tv4vb/5)cnn cv b^t ntebt Leitung gebebt/ baà jbn feine Ãuubtfcbafftcvbcflclblgcn bcvid)tct betreu/©onbevn bn fte fnben bn^ bnô CAgcvnulfbvnfb/ mcyneteuftebevS^óntg^^gewibevnneb Cnk^ ent.3ló be Cà nbev nubeve fnben/ bn bnmeu fic vnb ^etgeene bcm Obcvgt; |ïennu.
Dnnb bcÃclbtgctt enge / weil bev Oberfï von beinern ©ebnvmûçcl nid)t vcvnnme/fîveijfter in feine ©ddfÃinburd) bic Ãiefpube wnjjevin bevfeinbe Innb/JÃn ergreiffcv ctlid7cöd7illt;b voUCnnbvolc^a/bie wok ten jn bemKónig vonCnlccnt/vn bd) nu ff fein fette begeben.'Vnb wie cv mit ben gefangenen wibev Bnm/fnnb cvCnnbngovnm/ bevbnme von â*â®^ bes 2\óntgó von Coebin wegen $u jm/Dnnb nU cv fnbe/bnó bic jCeute/ bic bev -bbevà bvnd?t/ ^nwvcn wnven / vnb nnbeve geringe leut/ bic bic naiven nud? nit nunivcn wollen/ pelleté cv (id? gnnç vnwilligbrubev/ vnnb bate ben ÃberÃen/ev foire fie nuà bev Cnmucllcn/ bev vvfndgt; bnb ben/wte gcfngc/wcv|fcn. ^ennbev König wórbe vbcl^uftieben feyn/ bas cv ober bte feinen fic nnrnveren / weil pc $um2^ónig folten/vnb )bn nnfpvcd)cn/vnnb foire bic Cnmuell im etngnng/ bn bic Knwven hinein swingen wnrcn/wAfdien lnf(cn/vnnbnud) bev vi;fem/bic jenigenbie fic «ngevu vet betten. ÃÃnpclbig befahl cv nlfo 511 chun/ Dub m bes warbe pn buvd) feine Kunbtfd?nfffcv rtnge5cigt / wie b König burd? bê pnfö pclignnvjógc/ Dnbbno feinev naiven wét fantf hunbert fd?onin bic Jnfei3lvvaulantoincn weven/ba vevbvehneten (ic / vn hieben allee ab/ (beunbas war bev fnen voreingvo(fên fiegg£ad)tergt;2lló cv bae horte/ ^vr««l. f? van g cv aie halb in feine 6d?ifÃin/vnb fuhr bafclbà hin / vnnb name et licbe paral von CodnumitÃ^h/bavinnen mochten bey 200. naiven feyn.2f Id er in bic 3nfcl mit feinen Leuten anbommen wav / bic benn in Jween bluffen getheiU waven/beren er ben einen fu^vt/vnb Pevo ^a/-Fhael ben anbern/vberÃeUn Ãc bic ^cmoc vnuerfehene, ein jebev an fei'/ ^J nem ort/vnb vevwunbeten vnb cvwurgeten p er viel/ vnnb bic vbrigen f^^ugen. ® gaben bic Ãudu/benn (ic meyncten/cö weven bev vnfern noch fo viel/ als )vev waren.Dnb bet Oberft woltefnen nid?t nadieilen/ bannt er bic fek neu nid)tmiibcm Achte. 17nb wie fiewibcv^uben Ãchiffensuwenben/ Ãengen fic vngefebvUebyo.naiven bic hatten heb vnrev ein geheet bAn/ mein bev 3nfcln verborgen/ vnnb bev Oberà lief Ãemit fuh^renbaà er ftetrtbcv^^ctnbcangcÃdnhcnctchlieffe. 2)avubev wuvbenbie naiven Jatten g« 'âonCod)mfchvvbcl5U fricben wtcwoles ihre^cinbe waren/ Ãöenn fie fanÃen» hKltenbalfclbigfAveiufd^mach/bergeÃalt / baà fie es bemKönig $n Cochin $uwtÃen thcten/2?ev fehlet ce inbcrfelbigcn nadpt nod) hin/ vnb bcgevteftevonbemObcrÃen/bevfehicttefieim/onfonbevlichebefchwe^/ â^upg« *Vn weil er wuÃc/b5 lt;lt;^ beà orte niebtà mehr 511 th« hatte/ führet er bic Carau eilen an ben pafö paluvtc / bev war auff $wey bvitthcil ek 25.3,,iggo nevmcilvonbcm Paföam5whrt/bacvÃc ben nit hin bunbtc bringen/ Iwffat» ben C6 wave nit waiters gnug brinnen baà fie herten fch weben tonnen/ Vnb bavumb lief er Ãe an ben pafà palurtc f^hren/benn weil bevPafö am ^uhvt fo nahe bavbey war/buubte ev inen mit ben ©chifÃin / wenn |^^^ P«»«** baà waÃcvablieff/5u hülffbommen. ÃDenninbevfclbtgcnjcir/wen bas v^affcrablicffc/bunbcemanbuvchbc^fahrttommcnabcvwcnnhohes
p waÃer
-ocr page 704-; ^(ftortó ber virrbf en ©cÃiffunj?
waffevwar/fo tunbeew«» Berne wege ber «c|fà halben batbiit'd) Bort»^
*ï)ttb aie cv en ben Pafe Bomen wne / fnnbe cv etliche von Jeïnben nnetnem fpt^cnovttnbev Jnfel 3vv4ul/ bk wavauffemev fetten/vnnb povqw«. nuffbevnnbevn feiten wnvbte Cnnbtfcbnlft Kepcltn vnb porqiwgo kgen/bn ftd? bev 2^óntg bin geUgevt barceein meil von pnluvtc. D»b bnvumb Bomen bic feinb bià bofelbfl btn / obevbev 4gt;be vfl tveib (te snit ÿettioc bnv ^^*^â lt;5êfd?óg bofdblï bin weg.'Vnb wie cv bofelb|ï woe/ wo vb cv bevidv/ öcrfid?ge^ tct., 046 bic fcittbcbe^onbevtt toge/ben ev|len i^Ony fid? vevfnefoen wuv^ meven. nbsp;nbsp;best/ ben 5nbvt ein$uncmen / âVnnb bovwmb fubv cv vov eng bubm «df
ben 0d?ifÃtn vnb lief? ein wovjeieben tn ben CovoueUen/brtö mon jbin geben folte/wenn Ãe bül|fâbcb«vfften.âX)nb wie bev tog onbrod? fubt et in Jtubvt/bev ifï etnee 3,vmbvu|l febnfó weitZ vnb ein wenig wettev/vnb wennee Betn wof|èv ijl / fo i jï boe wo|jcv niebt tieffev bofclbfï ben bià on (öüvtCl/vnboevbvigwivbtfebiev govtvutten/obevwennee bod7wop quot;* feviÃ/fo ijïniebtmdglieb bovbnvd? 511 Bommen. 0o bolb cv nun bmein Bommen woe/Ueà cv bic feinen olie ein gvoà geÃbrey moebenz bomit bic ^ciitb meveften/boe evboonboinenwcvcvnb niebte vovjnen fnvebtet/ âVnb ole evbovnolt;b benpvin^en von Coebin fonb / bev Ãd) in bjÃto^ (Bet boe bev 4gt;bcvjï botte tn bem pofe mod?cn lojfett gelegct botte/mit doo.rïoiven/febief te cv $n jbm/vnb lieà jbm fogen / cv folte bcy leib niebt von bonnen weieben. 2lbev cv/ weil evfobe boe bic ^cinbc nid?t Bomett vnnb boe fk ntd}t Bommen Bunbten/vov bev onbevn 5lot weil ce bobe wojfev wov/fubt cv wtbevgbcn polnvtc. quot;Vnb bo ce ricin woffev wovb/ ^â nbsp;Borne cv wibevon5«brt/'Vnbboe tbetcevolfo jn jebemob vnbonloujf
bce woffeve/ju noebt fo wol ole om tog/in groÃem regen/vn biç / quot;V«^ trieb bkovbcitetn(V?onotvnbveytog on/ feib b$ cv |id? von bem pofe jn ComboUn gctbon botte.
©aö Vier vnb fkben^fgfl jFopM
* ^ry^d^bembev 2lt;onig von Colecut vbev boe wof|cv vonXepclin *b â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^1 Bommen wove/ vnnb fein CAgcv in bem Conbt por quo ou Ãge/
ââ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;2lt;s7fcblogen botte / vevfudu cv $u mebv molen/ ob ev bincin Bommen
Nöuabrd- Bonbte/ctnmolbuvebbenyubvt / boe onbev mol buvd) ben Pof6 po/ Hica. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Iwvte/ vnnb meyntc weilbev Pofe $wccnweven/fo würbe fic bevibberjï
niebt Bónnen befegen/vn bcy oliën beyben fcyn.^btvevBnnb te ee niebt 5uwcgcst bvingen/ Ã)cnn bev -Obevjï Borne oUwegen/vnnb webvete jbm ben Pofe.'Vnb bovnoeb vevbevbete ev boe Conb vnnb verbvonte edk ^tncoi vev^d?e cuvcol boe ftnbbev (Ã0olobovifd)cnpogobcn ^eebdufev / borob bwnh nbsp;nbsp;nbsp;bev /König von Colecnt febv ^ovntg wovbc.ï)nnb bomit cv ftd? veeb^ty
worbe jmgevotben ev folte btebeibe pofe 5u gleieb |tóvmcn. Vnnb bic sänberec 23vod?monenwuvbcn bovob gcfvogt weld?ev togbov^u gut feyn wüv# ficfcago. be'/beÃgletcbett bic 5dubever 15« fogten olk/bce onbevn toge/ vnb fog^ tn- u 'tenibmbenöieg^u bennbkpogoben weven vbevbic vnfevnfebvev/ 'tf. f- jwrnet/weil jic jn jre Gureol jevjïóvef betten.
âPnbolebcvgonQcbonlfbevmcynitng wove/boe ÃcgewiÃlieb bic obevbonbt beboltcn wnvben / worbe befeblojjcn/ boe ber l2err von Ke/ ^lij^^Aj,. ^Itnbnvcbbcrtpofepolurtemitbcrgongen5lot / imnbberpring fiwim.^ ⢠lïombedbovin buvd) ben 5nbrtmit fünjfuben toufcntelOonnen^ie/â benfolten/vnb bev/Kónig folte bmbetiberimd? liebett mie bem vbrigen voidquot;. ï)enfclbigenobenbgletd?Tgt;efobl bev Pewvon Kepdin femer
-ocr page 705-^n^tibtm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;$lt;$
5lotc / pc foUc pcb vovbcn vnfevn feben Upen / vnb fuhr bic gan^c 5bc *ïlt;ibc5tt«t«movtblrtttbc6/b«6 war cm ^üd?fcnfd)uf0 von benenrat Wellen/ vnbbafclbfl liep er allee fern ©efebüQ abfebteffen/vnb bic 5«nbc tbeten fïenge febr ruffen. 3gt;er 4gt;ber|ïlicp bic vnfern be pellet eben and) Ãunot# tbun/vnb wie er inbiefew banbd wne / warb jbm vonbee Könige von P^oïï^ Joebm wegen ange^cigt / wae ber^omg von Calecut im pun bette ^arauff antwortet er/ er wupe ce wol vnb bâte in allein / er wólte pel)
wmb ni eb te betómmcrn/5)enn er wólte jm vber bic jween Pafe ebenfo 35ebeti5ödt 9«terecbcnfebafftgebcn / wie er vber ben pafe ju Cambalangetban bette / mit (Bottes b»lf|\ 2Us bte feinbe wiber abgewogen waren/liep er basort/oberbie fpi^anberJnfcln 2ltranlbic beun voller^Aum was/ Sarraumen/vnbgicicbmaebcn/bamitbieyetnbcniebtetwanbeimlid) bafcibjï (5cfebÃQ bin legen mochten/bas ben feinen febabentbete» Dnb jJ^wSt liep von einer Carauel 511 ber anbern fey l sieben/ bamit er pc an $wey en orten mochte jufammen bringett/wenn es von nóten were/vn bte gam çe nad?t tbeten fie nichts benn bur^weil treiben/vn batten groÃe ^eu^ be / bamit bie^etubverflónben bas pe pcb vor ihnen nicht fürchteten»
^nb vor tag tarnen ©imoniöanbrabe/ vnnb Cbrifïoffel ^nf^wtem^djeff» ben ©djifPin/ benn ber^wbrt pcher/weil bas Waffer anltefpvnnb ber â Oberp liep fteals halb alle effen bamad? hübe er an vnb fagte:
Sieben JOerrn jr wiffet wol/ bas vns ber Ãonig von Calecutbeue w»9rci|fen wil/vnb Vorhabens ip/vns $u grunb $u richten / vnb biefen Pafs/ober ben 5wbrt 511 erobern/ 60 viel mich belangt / weil ich erfahr iâenbab / was binber end) ip/fürchte ich fein antunfft nicht/vnnb vber alles vertrawichaujfvnfers t?crrn barmberçigteit / berwirbtvns ^ââ ânrrtwe« anp feiner vnenbtlichen güte fein bülff biefes tags an einem ortb / bafo â^ âââ' '^iel an gelegentfl yn erbobung feines heiligen Glaubens / nit abfchla'/ ^,. k. Sen/Von beffen wegen wir fümemUd) pretten/vnb jum anbern für vm littet, â fers Perm bes Königs ehre. lOnb wie er vns bipher geholffen/fo foltet Pglauben/bas ers jeQunbt auch tbun werbe/ âVnb be)fcn nemet biefes 5«m $eid?en/bas cs heute ju (Mittag teinWafler ià vnb bie 5cinbc bip nbsp;nbsp;..
5«rfelbcn$ett/ben ^urt nicht angreiffen tonnen. Hun wiÃet ihr bas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*quot;*
Von morgens an bip vmb dOirtag ber fairen preiten am hefftigÃen ip/barnach werben pc feh wach. iDerhalben wo wir biefenPafs bip vmb ^en dOitrag vertheibingen/ fo fagc ich eud? 511 / bas ber 5uhrt gepcherc lp.Xgt;nb ihr follet euch an ihren geberben gar nid^t entfeçcn / euch bepo ttgt;enigcr $u wehren/benn jr wiÃet genugfam/was hinber inen iÃ.2tud? ttgt;0llct bebenefen/bap bas ienige/fo ir bipher ( burch (Bottes barmher/ Jigteit/barumb wir in loben follcnjgethan habt / fo ein groÃe that iÃ/ weS 0^^ was es von vielen iCeuthen mehr / benn von vns/ vor ein grop wunber tw» geachtet werben tonbte»
IVeil benn ber ^Umechtige (BOtt mit feiner hülff/ burch euch fo Wâunberbatlichebing hat wollen gefchehen laÃen / fowóllet euch als rechtcChripen/hoch angelegen feyn laÃen/ basihrbiefelbigeehr/einer tleinen arbeit halben / bie ihr biefes tags mehr benn bie anbere tag ha» wen móch tet/nicht verlieren/ 2)enn baÃelbig wirbt bas lob vnnb preip/ was it bipher erworben habt/ mehren werben, sbarauff antworten pe ^Creweu alle/ pc woltcn im alfo thun / Dnb pe waren alle bcs fürfae/bas pe ihm (â«yl*«âgt;» hip in ben tobt helfen woltcn»
x J^j^*^® ^^11^*^ rag warbe/vernamen pe / bapbasortoberfpii^an ®(r jnfeln voller Jeinbe wäre / bas pe bie vnferen von bafelbà h^r be^ P n oÃen
-ocr page 706-^i(îortlt;t kr Wfrlxm ® cÃiffuna
anhaïui pfeofprt/tttU erlieÃen (îûct ^ûdjfen / tic ne boplbfï jugeriefet b«wé « JlF ïgt;«^^m». 0cbA»Qlt;«/bU pc ver vnflt;rm ©cfd^ÃQ bref c«n. âVnb eben in berfeibt^ genflonb / buben fiennbeffng 5» ffùrmen/vnnb nie halb Ue^ fid)Ægt;»lt; ^lo« and? febé/bU warton jwey buubert vnJwntfQig 0d?i{r«/ ^^^*^ wetl pe noch wett wnw/vnb bae bie nulf bemC^nb ben mfern b^vt J^t festen/ tbete pd? ber4gt;ber|l tn bteöebtfÃtn/ vnfubt^unt beff«5âïu*â^^* bern nnffbfe iemgen bic «offbemUnb waven / X^nnb vnangefebeu^*^*^ vielen fd?ûfô bie manauff jn tbetefîteg ev mit bê feinenauffe lanb / baf für gewonnen bie feinb/bnveb lt;öotte6 barmbeveigb^it/fogvoOc fmd?^ ^^^^â'^ H^ Iâd? binbevbie@d?ani5tbeten. Ã)afelbjl verba weten bic vn}^ tjebSStpe. *'âlt;»«» fcbavmÃQcl/bià bie^lott berbey bame/ba jogê fie wtbevab.D«'* wie bev -Ober jt jeben paral anfid?tig wavb bie vor ber fuhren/ fuhr ct^ fluff P^Ju/vnb wolte fie angreiffeu. Weil fie aber ftill hielten /vnb nid?c
Cvoiîïctcit. lt;5cp)ôiî. lotirai go ttentu.
fort fahrenburffeen/bunbte e^ie nicht anfaÃem »ubbicweilbiegatu çe 5lott nahe herbey fam then er Ãch wibcr$u ben (tarancUcn / vnnb «»«y paral hatte jwey paral mit feinem lt;Befd?ùç burchfehoÃen. ^lôerwibev^u fcucvçfcvpf* ben Caraucllen tarn lieà er Ãch alle fein void bóde / bamit Ãe ber fein* be ©efehut? nicht treffe/ weld/eöÃebennin groÃer menige abfehoÃen/ vnb aie halb tarnen41. paral/bie mit betten jufammen gehende wa* rcn/allerned?ffbey bie Carauelle/ vnbwoltenÃeanfaÃen. X?nbmbcd lieà ber -Oberff bie '^ro meten blafen / vnb bie vnfern theten Ãch hofür/ mit einem groÃen gefchrcy/vnb lieÃen bas (Befehlig allee ab / bae treu* net etliche paral voneinanber/ gleich ben erÃen fchufe / vnnb barumb lieà ber iOerr von KepeUn anbevc an biefclbcn henden/ 'Ãnb bae fd?icp fen war von beiben theilen fo hefftig/bae es nicht mugltd? war / bae bie jwo floten einanber bette fehen bonne vor bem rauch/ 2lber ee ifl both gewiÃ/b$ ber ^emb ein groÃe anjal bliebe / bic weil /rer ein groÃer hnuff
quot;Vnb ber lOerr von Kepelin lieà Ãe fort fahren/ bermaffen / bae Ãt gor nahe an ben Carauellen warcn/ba horten Ãe auff ju fehieÃen/bem# ^quot;^^^rXI.Ã^bidten bar für bie CaraueUen weren aie viel aie angefafï/vnnb ba çS. *^ warbberÃd/armÃQelhefftIgerbenn junor/vnbwarenbie^Uefchen/ é;ö«ciiiSjlt; 0d?cf£letn Ãpicflein vnb gebrente Ãeden/in fo grofferan^al bae Ãe çdbeffttgev ^ju @45tffeu ein Ãhatten gaben / vnb bae gefchrey vnb genifffo S^'^p^ Ãv^^ nbsp;nbsp;^*® ^ââ^^â^ hett gemey nt/bie Welt folt vntergehen.Dnb ber fd?arm«Qd
î^dvtbefl
werct ein gute jeit/bas man nit tvufbe wclcbee tbeil bic obevi?anb hlt;«^^ in bee benn bie vnfem groÃe not litten / ^enn weil ber ^cinbe ein vnj^ liehe menig wa0/cntfeQtâ¬n Ãch bie gerubeten allweg bie fenigen bie mw* be warenbae bunbten aber bie vnprn nicht thun/ bermaffen baà (te/e/ ber$eit Ãd? von fich felbjf wiber flercten muflem X^nb man folglanbetf Oec 5ewï»c. ^^ pfipef j^err (Sott/nen fonber ^weiffelin bcmfelbenburch feine bar^ berQigbcltbülfftbete/wieauch 8 Ãbcrflben feine fagtevnfteUejnfur augen^wj Ãegethan/vnwj Ãe/minbiefer fchlacheju thu jugefagtbet# pacrti Kt!« tcn.X)n bj tbeté Ãe auch bermaffen / bas Ãe fo viel paral verbräche vnb woeVe»« jy gvunb richteten/ bae biefeinbauà furcht/ bie Ãeanbam/ nich^â^^*^ fd?arm0Qcln wolten/ was fnaud? b Oerr von Kepelin verhteÃbe be^ b Aojug von Calccut/bcr vö lanb her mit ben vnfern fehanmi gelt/ViTt fa^cn lieÃ/ er folte an bie vnfern/ vn bie CaraueUen anfaÃen. 3tbcr fdne lent wolreuö bod? nit thun/ fo fehr fürchteten Ãe Ãch vor be vnfern. 41* b Oerr von Kepelin baffetbig fabe ba wolte er felb^ in bê pafe hiutiâv bannt er bcnlUnig Ju frieben jieUete / aber bie vnfern festen Ãd?y^j
-ocr page 707-3« Sübtett. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;$7
bev Angriff febr hart war / benn bk ^cinbebrnngen kbr/vnb meyntenben ingang j« erobern.'Vnnb wie bie paral benffig J^dSt^-»nit etnanber babcr tamen/f bete vnfer (Bcfd^ûç fbnen greifen febaben/ een pafs. Aber btc CaraueUen würbe auch febr befebebiget/bermaffen / bae fie ab Je gelöchert/ btc fdnlt $uf{iieben vnnb ber vnfern viel verwunbt waren, ^od? weit vnfer Herr ©otr/bo« fte ftebfo bapffer hielten / bae bk auff ^em ÃOecr wam/binberfich widmen / vnnb bie auffbem laitb vcrlieffen btefptç an ber Jnfclnalö halb / von wegenbes gre»ffcn febabe bcn fte er/ Itttenbatten. 311s ber 2^óntgfabe bas bk parai au ff barten 511 febar/ mûgeln/fd?icf te er $u bem lOcrrn von Aepelin vnb lief ftn fagen/er bÃ^z jcepeUn v5 me bcm fentgen / bas er fbm jugefagt bette / vbel ttueb/bas er btc Cara// ^omg ?« «ellen anfaffen wólte/ober ben cingang bespafs c robern/^r fcbe wol/ ^oS. ^^ bas er weit von ben CaraucUen were/ vnb fein Kruber ber mód)tc nun nabe bey bcm ^nbrt fey n fo were aber er noch nirgenb gefebief t barju/ sieben, töicferbottfd^afftbalbcttbubcberDerrvon7lt;epelinwiberan benCaraucUenju $ufcçen/ vnb bie fernen an^ufpredjen/btc folgten fm etlicbc/bie anbernaber niebtvon furebt wegen/ vnb er ridner mit bem â, felbcn ebic fm folgere) eben fo viel auf als $uuor. 211s ber dgt;bcrff in bic/z fcr arbeit war/babame Canbagora 511 fm / vnfagt fm von bes Königs von Codein wegen / wie nambeabarin auffbcn2rubrt$u$0gc, mitet'z ^onfehaffr netngroffen bauffen voLfs/vn brumb foltc er nie lenger warten / benn »pnitocvm. ber König von Cakcut würbe fm nacbbofncn.3lber weil ber-üb er ff fa# bc/baf bas waffernoeb lang ab^ulanffen batte/ Itcf erfmwiberfagen/ er foltc feb ntd)C betumtnern / er wufle wol wenn cs jett were babin $u kommen. 311s biefer Kote hinweg was/htme als halb ein anbercr/cben ber fadjen halben.^« bcmfelbcn fuge ber Ãberff:iirr foltc bie 5ktnb ma// eben laÃen / benn ber tag wcrenit bes Königs von Calccuttag/es we/z re and) ni^bt bk jeit bas man ein bmglcin folt vntcrlaffcn / von bem k'/ nigett, bas matt $u thun bette/iöcnn wenn man bafklbig thetc/fo wür// bcn bie fad)cn in groffcr abenebewer fîchen / biewett btc^einb noch auf bcnparaln incht gediegen weren. ^Ãn ob fchonriambeabariit an bcn 5«brtanbommcnwcrc/ fo würbe er bod? nicht herb urch bónnen bom// men/bicwctl bas wafer noch lang ab^ulanffcn bette/vnb er wiife wol/ wennes jeitfeynwurbebarjufahren. 3llsnunba8 waÃcr anbubfehr blcin $u werben ^oge ber König mit feinem void hin/bas er feine Km^ ber/bcn yuhrt cinjunemen/ ju hülff bAme / Tnnb weder hinweg joge/ widmen bie ^emb gar hinbcrftd?/vnjogcnbaruon,Kabam ber-Oberft/ iVambc^# als er biefen Pafs fdjergclaÃcn hatte/ 511 bem^uhrt/ ba erbennnicht ^Angju bleiben hatte /benn bas blcinc wafer wcret nicht lang an bem pfo«/ ort/vnbfobalber binbam/wares gar blcin wafer / vnb Hambcaba^' t^ns Ceuebe hüben als halb an vnb näbeten fich bereit / vnnb fübreten etliche Ãud Kud)fenbie ware n auff Karren gdaben. Ker Oberà lief bas vorbcrtbeilam 6d?iffÃracts 511 fn richten/vnb fuhr in ben^uhrt/ fo weit als ergrunbfanb / vnnb fdjofs Ãctigs fein grob vnnb blcin (5c// fhüQ ab/vnb fd)oÃcn viel pfeile vnbÃpicflein auff bie 5ci«be / bamit tbetc er ihn fo groÃen fehabett/bas fte nid)t burfften fort sieben. âVnub'^ctwi»« wet^ Weil ihrer ein groÃer bau ff ware / fo fehoÃen bie vnfern bein vergebenen t^» bfnoce* fehufs/ ba bod? bie 5lt;inbc nid^tbarju bunbten bommen/bas pc bervn/z ^ââ*^ S»^!?««?* fetnjemanbs treffen/benn alle fre fchöfs gteugenauffbie 0d?tlt an bcn 6d)ifÃin.^ Dnnb in bes bamc rCambcabarins gewaltiger hauff/bas waren $wólff taufent (Dann/ beren etliche vnterÃunben in bcn Juhrt
p iq 5»bom^
-ocr page 708-^jfwrto ber ffeibfen ©cÃtffmt^
ödbAonÃ# 5^^^*â^^^ââ / ^*^ Attbertt fînttett gegert ben ÃebifÃw/b« beun »lebt çd. '' pbwebeten/vnnb wrtr dit barter f«t?rtrmôçcl ba/ weil |ic 5« b en Ãc^iffââ lin 5« (teb nAben wolten/vnb würben viel febófe von ^ogen vn Ãpi«^ ' Un von beiben tbctlengeflt;bo|pn. Dnb i)ï turwar mebe nuJijufpreeben/ wieeefoeinflt;bvecf'lt;;b bingwar anjufeben/ bieweilbtcöcbitfiin uer/ genb bin welchen bunbeen barinnen bie vnfern mitfo vil femoen vmb'/ geben waren/bie (teb boeb anbere niebte bemóbeten/benn bne fu na jic Oottlïtefrct bommen móchten. 2lbcr (bete wehret jnen wunberbarltd? / bah |ie te hitoieCV«;? niche ebun bunbten /6onbcrnihrer viel 5ogcn hmbcrhcl?/ bieanbern hielten fteb fliU vnb jrer viel würben ju tobtgefeblugen/vnnb viel ver/ wunbet/bermaflen/ ba)} baö waflèr blucfArbig warbe, l)nb bae mod?/ te vngcfchrlicb ein gute jlunb weren / 2)arnad? hüben bic Ãd/ifflm wibcr an ju feb weben.
21H0 balb bic vnfern bafjclbig Innen würben/ hüben fie an/ bapffer Seirtbe Mà ÃwfF^*^fembeju fd?lagé/berma|)crt/ bae (ic )icau)i bemÿuhrterleben/ tem 5ubrt wcldie jtcbwibcr ilambcabarinö willenaulfbae lanbtheren/benned gettieben. war/m crfl cln jufaQ bommen / ben fehlet« jhm ber 2^ónig. Dub wit benf elblgen tarne er wlbcr In ben ^uhre/ mit folchem emit/ baö er nid)e wahr name/ba)} baö wa j)èr wuebje. Ãgt;a fteUcte fich ber Ober jt C bamie er,hn bceróge^Jale ob er )ieb furdjtet / vnb thete fich welt m ben Jruhre/ towcrtci». fbofe fcin(5cfd?uQ ntd^tabevnb hat feine leut meten laffen.Vnb â bie5elnblictfcrtin6 waf|èrmitgro(femgcfcbrey/bl^an(öürtel/ vnnb wie berOberft fahc/ baö |ic weit brmnen waren/wanb er )id? wiberauff fit wte bem Ãefd^ÃQ/ bermaflen / baö er )rcr viel crfd?ofö vn verwunbe/ ben!^^ ^quot;^ 'ââ^ 1*^ inbic Ãueht bracht. Dub hette er fie weiter hinein la))cn tomen/ fohette er)h»griffen fehabengethan/beun bie vonCochinhuben fich fd?on an in ben ^uhrtjuthun. 3lber er wolte nicht /baö manmeynen folte/ftc hetten)m geholpfcn/ er wolte auch gleid? anfangö ntdit baö ht jm heiffenfolten/Ãbcnn er bearbeitet fich alö bahin/ baö er )n jeigte baö feine leut on jr hùlff (tard genug weren, bic 2rctnbc ju erlegen. 2viö mm bic feinbe wibcr a«|fö lanb gejogen waren / baö benn vber Defperjdt feyn mochte/ ba there er ihn fo groffen (d?aben baö |ic fich weit ine lanb begehen muflen. X^nb wcbcrmbi(cm/nochauchmbcmflt;harmûçclju Palurte wurbe im ber ftinen tel ner vmbbracht. IVlc viel aber von ben feinben vmbtomen/tonbte man nie wijfen / cö wareaber ein gróffe air/ JdSoe 5â^l *'âd) verloren fic viel paral. Xnnb ber Kónig vonCalccut war fo jornig vnnb vngebultig / brumb/bas ber t?err von Kept lui bie Coro* neUen nicht angefaff harte/vnb fein Kruber burd? ben ^uh« mt toni'/ men war/baö er jumenbeiben viel fd?mchllchet worerebet.
^40 füufïhiïb fie6cn$(g(lff«pM
^tagebes 2^011 ipa von Coc^tn.
instigate feilt juin ZConig von Codein.
iCönunblcyeinblnbicfiuchtgetrlebcn/vnbeö hoch wafjer warb/ ^poge her Oberfl wiber ju ben Caraucllcn / bic fanb er ganç frieb^ Ud?/ ba fchlctec ber l^omg von Cochin ju /m / vnb lie)} ihn fraget/ wie cö fm vnb ben fernen giengï ÃOarauffantwortet er/wol vn cö wür# bcfmfcbcrjcitwolgehcn/wcnncrnurwüfle/baöerfhmbenbicnfl/ben erimgctbanhcttc/augencmfeynilef. nachbicferfchirtchferoberung/ verluhre ber äoangate / vnb fein Gruber / bic in ber Jnfcl Daipin w«^ ren / alle hoffnung/baö ber 2\ónig von Calccutbenvnfernobfugen fol«, Dnb weil fic fchon juuor Ihrer Xieut ein theil ju bem Ãonig von Cochâ^*
-ocr page 709-Su S'i^if»' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;§ô
Cochin gcfd^icFrb^tttcit / tarnen fie nunfelber tntthen vbvfgen^n/bin/ tarot ter Ober jl ntd)C febr frobwarbeter vntrewe bAlben/bie (te tem .Ã.ôntg tae vorig Jar bewiefen batten/vnb bao fit ntcbcmitibrcttltu^â ten5u anfang aie leinc'Vntertbancn/ bon Ikonig 5« bwljf tornen wa^ ren/2lb«t tort) fo nam cr |îd) fein nicht an.
î)cô ant cm tage / wie ter .Ko ntg 511 lbw tame / vnnb pc mit (teb brart)t/ vmbfiengcn |ic jnalleemer nart) tem anternvnb fabelt bran/ ab vcrjtarretc £^cut / tee jbenigen halben / tae er gegen tem König von Calccut getban hatte, Vnt ter Ober Jî/ter tenn wol merlt;#te/waö tae anjehen beteutet/ fagt 511 jnen : Ãte folte fic nid)t6 wunber nemen/ jö^pff^r^ beim wae cr gethan httte/ tae tónbre cr noch ein mal tbun / vnb pc fob/ ««Uo^« lt;ö# tene int vor cut fo grof btngad)ten/ tae crtcnlkónig vonCalecut cr/ terPe«» legt hetre/tenn cr gebcebte mtt eben ben leuten bic cr hetcc/gró|prKó# mg tenner were /in tie flucht 511 bringen, ibarau ff antworteten tie t )crrn/ |ic verwunberten ftd) baniber nicht/bae er ben König von Ca^z Iccuccvugchcttcfontcrnbarubcrbaà inbcr.Kónig vonCalccntbcc; v^twunoe^ te tiir|fcnangreiffâen. ^aranfffagteber Oberjï ; Atr bette aud) febr tuns, nârrtfd) taran gethan. âX^nb nach vielen anbem rcbcn bic alle tem -Ã^ berffen^n groÃen ehren gereich reit/ bote ber CCangat vnb bic anbem berm jid) 511 tes Könige von Portugal bicnfl an / vnb hebreten bar/ nad) witcr gen Cochmy Ã)afelb|l hin tarne ab halb barauff bic $citun^ gen baà m tee König0 von Calecut C^ger ein fold?e KrÃnef e tomen were/ tamonbic Ccute ab halb ffürben wenn |tcô betomen/ vnnb tic «m lengjlen harreten/tae were nicht vber 2. ober 3. tag/ vnb weren /rcr von Cauf febt wenig bic folangharreten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c»t4amp;fl«r.
Dnnt tiefe Kr And e war wie bic PefÃilenQ / au f genommen bad fid) aufwcnbig am leib fein gephwulfl fchcnlief / vnb fturben alle tag wolzGo.pcrfoncn/'Vnnbbrumb^ohebae mctjîc volchauf temiCAger/ f^v^â, tenu tiefe trinet weret viel tag. X^n war wol ein wunbcrbarltd? ting/ tae es alleinin bee Königs von Catecuc iCAger fîarbe/vnnb er mit fer/ nenKönigen vnnb berrn tbete fid) von bem bauffen/ auf furcht/bad in tie Kranct nicht and) angviff. X)nb fonber jwciffcl feheinet C6 / ab Were ce ein plag von(öott / bamit btc vnjern ein anfianb betten / vnnb etwadweil betten auf Miruhcn / 23ennfolangbicKrancthcitwercte/ lief en bie 5\inbc von bem Krieg ab/vnb mit 1er weil waren tie von Co'/ Kamp;fîun^ dun mitgroffen freuten bey ihnen. X^nter tiefen henbcln tarnen viel ®**^ ^b«R?. (ÃOorifeher öd?i|fgb«n Cochin / bendOoren btc bafclbjt wonhafftig waren, ^uflcnbig btc fuhren auf Æ rem befehl von Charamanbcl an ein _. anber orrb/mà Winterlager / bannt 511 Cochin tcine prouianbt were/ JJ^**ââ** vnnb bie ©tabc barburd) óbc würbe. X^nnb es feheinet/ ab ob (Sott ihd)thabgcw0ltbadtaffclbtgfortgienge/vnnb fehiefte ben Schiffen fold) wetter 511 / barburd) fie gezwungen würben/ fid) in ben Isafen J» Co^in^utbun bafclbft blieben fie ben Winter/wiberfren willcn/vnnb vertaufftenbie prouianb bic fic bracht hatten / barburd) bie Statt wolgepreifet vnb verfehen warbe.
^ew fcchö vnb fiebcnf^igfl Zapftet
^^^Ifr König von Calccut erfuhr ab halb allee biefed bed Kónigd vonCod)in glüdbaà mehret fm ben ^evn noch mebr/ben er hat^ tebaÃerfahe/baÃerfovngludhaffrtgwar. 'Vnnbweilertein trollmehr 5« fernen Päuptleuten hatte/bad fic etwas rechtfehaffend p Hi) auftich^z
-ocr page 710-^^tia ba WaWm ©(ÃffFmia
sSiiMviiit **gt;Frf4gt;â'*®^*^!gt;«â/ «tttfdgt;lo^«r(ïcb,gt;e(foigt;lidgt;g«g«tjbncit joffclW «uiccut wil ^cn ^nb^t^n evobent/vn batte fdjoit bev fd?tnadirebc / bic cv bêl^vadi* peqónhd? manen getban batce/vev^efjen/vft fragt fie/wcld^cr eng gut fcyn trâ«^*^* SSSSî be/baflclbtgfüvncmcnju volbvingen.carnufffagten lie btepagobdâ weven febv vbev 0tcv$iivnet/bevfd7mad?vebenbalbcn/btf tv 511 jngewbe CutcoUufF#;^^^*^^/ââââââ^ befobUrtibw/ bne lt;v$uvbu^ etn'2'«vcolrtnffbcvITâal|Mtf flewlt;Vnt« nuffriditen lief /fo würbe cv ben peg cvbaltcn/Dn cv fotee mi|fein IDCfn^ nev|ïagbcvbeó 6. obev 7. tag GOarnj wavfd?lagcn.
KóU»«5. èalfelbig wavb betn 4gt;bcv|ïcn buvd? feine 2\nnbtfd?a|ftev aw balb ju wtj|èn getban/mb lief newe fd?tlc mb feitenwebr madxn/anw pewttów^. etn gvofje anjaleifencv pevbviaue/bte ftean fcwcrfpitflcin ftecftcn bic» felbtgennuffbte^citibjn wevffen / and?viel gebvente fpi^tgclfeden/ »ree«. juin fd?ieffcn/vnb viel pfül/auf bol^Z bas man 2lvcca nennet/mitgav fbaveben mnb kleinen fptgen / biefdbigen in ben^ubvtju fenden/vot practice, fuf eifen/bae fieb bic 5ctnb bavinnen lengen/ bemt fie giengenalle bar* fuf .äOan bat and? barfüv ci fene bad en brein gelegt/weil |ie aber Eur^ waren/giengen fie unter int fanb.^b er baà auf geriebt batte / baute er wiber ju bénCavaucUen/ vnb lief feine Ceutb bafclblï/bif jn dOitterr ttadnruben. Dnnb bavnaeb/ba ergeben batte, lief er pevo^vapba* rom^w» ^^**â' feiner ftattba/mnb bamecv inben ödiifÃtn jum5«bvt/ 'X^nu^ ^«bvt. bameincô Ã)onncvflngà / ben|icbenbcntagd?avtij/einflunb vovtag babin/mitgrofjem gefbvey/vnb gro|fcin frobloden / wie er 51: tbunit« braueb batte / benen von Codjin ein bevç bannt ju madicn / vnnbben vonCalecnt juuevf eben jn geben / baà er ba antommen were. Dn«^ fanbe brey bmibcvt tTaiven in bev rüff ung bee 5«brtÃ/bie fagten tbtn/ wie bett tag junov / viel beà (^angatett rUivett auf feinem befebl b*«* ^tjogen weren.iöaà bauebte in ein verr bütcrey fey n/vnnb febidet rufpin^wm einnaivett jnbem prinsen vonCodiin / vnnbbetfeibw6anjeigenZ bvylMnör. vnb fdgen er folteauffà ctlcnbeftvnbaiiiyÃffcrrfefltoininen bennev were fd)on am yubvt/ vnbwavtctbeÃ2\onig6 vonCalecut/bev würbe fn bcà movgenà bafclbfl fwben.
Vrttrewer nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ber biefev Haive viebtet feine böttfebafft an ben pvin^cn n{d)t
»Ott, auf/bcnncvjljubevllunb/baeÃnicbtmcbv vonnotenwav. Wicbev tag anbvaebbnbe fiebbev^cinbe bau ff an berju jutbun / vnb war fol* Wacht oer gcnbcvgcfïaltgcovbnct. (Ãleid) vovnen ber tarnen bveiffigflüd^üd?* ^einoe« fen / vnnbbenfclbcnjogerfambcabarin mit jebentanfent^^Oannen nad)/ baruntev waren jwcy taufent 25ogcnfd?üçett vn breif|tg23üd?* fenfd)ütjcn / ÃDev tMr von Kepelin tarne in bev ©d)ldd)tovbnong «üt aueb fo viel lenten/Jm nadjug war ber^ónig vonCalccut mit füm* 5^irtöe mit jeben taufent (V?anncn/vnb vngefebrlieb vier bunbert/bic batten üjj* amp;rtcnan^ï tc/bic Ãtadetenvnfev Geltung bamitabjubawem âôcv-Ãbetf batte fommen. ntd)t vbcr vtevgig (Wann in allen beiben 0d?iff in / vnb in cinemieben vier fîiid ^«dfen/ 3lbcv fonfï mit aller munitiott/wic )ct5tgefagt wol verfeben. Ã)ie5einbbicmitbcm(5cfcbiiQjogen/ beven ein gute anjal was / bnbenanfobalbfictamcn/ibr (öcfd)ügauff bic vnfevnabW fdneffen. 2lls bev Ãbevfï baffclbig fabc/fubv cvgegen fie ju/vnnb fdolà fein (öcfebütj aueb ab/vnnb tvieb fe von bem*X)fcv binbcrfieb/vnter bie ^8^©c^ôÿ Palmcnbâume/boeb blieben ivcvetlidicauffbem plats, ^«ttb binber ^is, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bem ovt fEunben fe ein weil/ vnb feboffen auffbic vnfevn/bi f bev gewab
^â3 bauff bevnaeb tam/bev bebedetbas gants lanb. Dub tîambcab^/ ttitben, Vin / bcv bettn ben vovjug batte/lief bic vnfevn als balb ganc ttnnltfb angvetffehZ
-ocr page 711-Su SnWen.
^ïnswiffett/aber plt; festen ben ^tinb «uff be binbern mît /remlt;5lt;fd?à g/ ^nbben^ewerfptelten/btcÃcAulflicmr^en/vnbeÃwuvben/bvcrvtd â . J^onbcm Dagdbcr brtnnen wae/erfeboffem'Vnb wtc bte^dnbe brt|flt;li f^ttaw: big «Ifo fpvtngcnfrtbcn erfd?Vrtd-'cn pegav/vn meynmn/cs were eewan ^*ft$Ãiibmy» âVnb weil bas walletje tenger/c BUtnev warb/ nietet bet j^berfî binbe^d?/ bn^ ju bent Cnnnl / bamtf er nie gnr nuff tructenem wnb bliebe / vn befahl Cbrt(ïo|feln Jnfarte / er foire fteb vonten an ben ^«brt tbun/vu jn befebó^c«/ bnmtt ;n bic 5cbtb ntdjt etnbebAmen / bté venu fe tenger\z beffriger brauff brangen bemtalfcn / bas /rer viel bin* ^bt tarnen/âDitb warb bafelbfl ein grewUebervitb erfebróetUeberfebAr^ iitît^el/vnb biteben ber 5einb fo viel tobt/vnb verwunbt, bas pc ftrads fbU lïunben/Dnangefebctt bes nambeabartnó gefebrey / ber/»en als fferigs jufebreye/fte folte» fort sieben.
t^nb bic vnfern batte fo vil ju tbun/bas pe ft eb bes befftigé jlorms/ ben Re erlitten batten/ webreten / bas ber Obcr{l niebt verffiinbe/was nbsp;nbsp;, man/bm fagt/ bes printen von Coebins fairen betten bas befefftgte 23Sâp2ï ort am pafs verlajfen/vnb bie Ãticbe geben/ quot;Vn in bes erne wet Rcb ber be»» (ïreitt/bes 2^6nigs vonCalecutanbun|ft halben / ben ber Oberff an betn 5Anlein vnb an bem tuimel créant/ âVnb er bteà ein ftiid ^üebfen au^bas ort abfebteffen ba er mey nte bas er were/ vitb mcy nte /» 50 er^ fbuffen.Tiber er warb nid^ttroffen/benn er Rel auf ber ©enfftcn/bar/ »Sn/g von in»man ibn trug/aber bie Ãugelerfd?lug jrer ^ween / bart neben/b»t/ bas macht bas er als balb vonbem ort ent weidde / vnb bie feinen er^órz Sifte»» neten Rd? bermairenbarumb/ basfientit bautfen inben Jynbrt Reien/ ^»b weils in fo ernR war/eratten ihrer viel in bie fyt^igen Pfeile/ bar^ «onbrobengcfagt/vnbnainenfetnnicbtad?e/vnnbRclen/rervielaiiff - . -. tmanber/vnb befiibclte» Rd? bermaRenbas fi^jtiU Runben/ quot;Vnb ber^/ uXofe StRaU/bas bic vnfern ber weil hatten / Remit 4rmbróRlt;»$uerfcbtep rptstge fm/vnb mit lOanbtroren. Tiber hoch fo war bas waRer vnb lanb bebe^/ iâi*^^ ^^i:âÃlo»i»t»/fo viel waren frer»
Jn biefem griffen bic fenigen/bie bie ây te hatten / bas Ãtarfet an Qt(^^it^^ y^^ftt ieRung an/ vn bie vnfern namen fein nidgt;t ad? t / benn Re hatten i?««gt;ea» nbsp;nbsp;' pnR ja thun/ âVnnb weil Re baRelbig lebig fanben/auR vriach/bas bie
*gt;0» Cod?m bariton gcRohen waren/ hüben fie an ben Saun ju jerhau« '^t»/vnbals halb Reien etltd?eT3ogenfd?ö^cnhinein/vnb maeptenei» cf,âueâ StoR gefd?rey/vnb hnbenannaffbie vnfern 5» fd?ieRèn/ bie ben allent^ mbunget» halben vmbringet wurbenvnb man Riirmete Re bed lid?»
Tlls ber OberR faht / bos bic ^cRung eingenommen/ jweiffdte er ^as er than foltc/^cnn folte er bar/vnb baRclbigrcctcn/ fo würbenbie xlt;wb'lt;i?Ult; jclnbc bard? ben 5»htt hinein jtehen/ vnb weil Re/hm hmben nach bë Oes (óp«* , «ïtn/würbenRe in jufangengclcgcnhctthabê/dagegen; there ers nit/1^*ââ nbsp;nbsp;nbsp;. * P würben Re alle bafclbR hinbard? jichen / vnnb Cod?in plunbern bas wurbe er ihn nit wehren bénnen. Tiber enbtlid? cntfd?loR er ftd?/ bie 3^'f nnng ju retten/bieweil er bafelbRinRchbaR/ benn auR ben ©chiffen Wehren/ vnb ben ^einben fd?aben th»n bonbte. *Vnb als ers ben feinen $»ucrRchen hatt geben / fuhr er Rrads awff baffelbigort ju vnnb licR Km ©cfd?«Q ab/vonaUen orten ju gleid?/ vnnb warRbic ycwerfpicjfe/ xveb« von vunbanberc^twerwerd / vnnb anbere bergleichen lt;5cfd?ofsauffbte oerbelwâÃ* ocinbc/baReambidRen waren / blejur5tR»»55W5ohen/ bergcRale/ *â»8 erin wehret fort ja jichen vnb hatt etliche vmbbracht. vnbwie
â»^ w biefem handel was/entgieng jhm öas waRcr fehlet gar / bas er
-ocr page 712-WiÃend bev Walgt;fctt ©^fffung
gat nahe tmef en (lunb. Ãgt;a Ãd alà balb XTambeabatin au ff f n v« »^^ dooo. dOannen / vn Ãe famé mit groÃem gefehrey fo nahe bey bte fehm J b^/baà Ãe bie Räuber mit ben benben anÃelen / vnb war baà geturnd * * nbsp;nbsp;vnnb letmenfogroÃ/baà einer bette gemey nt/bie lüeltfoltc vnterge*
ben/vnnb würben bie dUrfd^cn vnnb anbere IVebt/bic Ãe fehoÃen/ id r groÃer menge gefcho(fcn vnb gewotffen / baà bie yeinbe einanber felb^ vml?btaddten/ vnb bie vnfern webreten Ãch binbet f ten 0d?iltcn bapr »«fnüe «^ fà /vnb bvvnnbÃunbtcnbte^etnb»it51: /»c»bwei»tornen/nberpcd'* rdb^^^quot; ^ fltcf «n (te febiet / Æ vet groÃen menige halben. Dnb nuffbi^mal wtw^ â *** bievnfernetlegt gewefl/ wenn )bn»rt|cri?erv(öote buveb feine battti^
Cenget ftreu.
©rofleftw bcitbesO^ berfien.
©wn««n^ »al^etnOc crwórgt.
bev^igtett nitgebollfen b«tte.ÃDenn ee war (nfebon ein^mneÃen b»^* weg gen(]èn/vnb bie fettenwebv fd?iev alle verbroeiden / vnb (te m«nin* onj^ietgatvettbnn/ bennbet(lteitwctetlengetbenn bet4gt;bct(ï5^'' mey nt bette.Dnb wie er in biefet gefabt wat/bnb bneWaÃer wibet an julauffe»/ baetunbte man aber bee Wilben 1ermenà halben ntd?tf^ bemWeil et benn mangel an (VOunition batte / vn bamit er frifeb voter betâme/ben» ber feinen waren vielverwnnbet/ warbe er gezwungen/ bas er $11 bem eingang beà ^ubttà fahre mo(l/ ba hoffte er baÃclbtg ^n ftnben/ benn er hatte pero Raphael befohlen er foltefm fd?icten/'Vâ^^ er hatte ein vngleublichearbeit / bià er auf bem ort tarne/ba er war/ ^enn er tunbtebaÃöddiffniehtbetumb bringen/weil eà btejyembgar »mbringcthatten.DnbbarumbwtcheerbtnbcrÃd? vonben ^einbe»/ bas bin^ttbeilam Ãchiffvorber/vnnbfnbtalfobabin/ bi^jw^td«* (toffeln Jnfarte/ber hatte and? grojfe mühe / bcn eingang beà ^«btf0 jouettbeibigen/vnb erwürgt mit ben wenigen Zieutben / bie er bey (»dd batte/ein groÃe anjal^einbe»
SefttOe ge^ üuafitaCquot;
âVab ab bet Oberjl baà (entg/baà er fuehte/funben hatte/ fferdet et Ãdd mit allem/ barju (m benn Chrifloffel 3nfarte balff/ ben fnbtt lt;Æ mit Ãdd/biewetlcà nicht mebtnot war / ben etngang beà 5»bttà $injet^ theibingen/ ben» baà IVaÃer wud?(e/vnb trieb bie ^einbe ab/ wie bean bie fenigen/btet» bie 5ejïnng kommen waren/and? wichen/ vnferà ©lt;* fchüà halben/baà tbete jbnen febtbang/mb blieben ihrer viel tobe'be^ te» ein tbeil erfchoÃen/bie anbern in bemeingangerffieft waren, vav bie vnfern folgeren f ne» nach/bià auff bie feiten nach potqua/ ba benn bet 2k0nig von Calecut warc/vnb fchemet Ãd? feht/baà et feinem^^â^ bet vnb bem tOerrn von Kepeli» fo vbcl gerebt hatte/weil erJclbÃniw* mehtauÃgerichtetbatte/bennfie. âVnb alà bie vnfern ben ^ei»be»^ $umal recht vufeQeten/gaben Ãe alle bie Ãueht. âVnb wie ber^^n^9^â^ flucht gabe/le»ge(l einem bauÃ^en palmenbäum / am TVaffet/ edjftöêvdn vnfern Catauellenvbet / lieà pero Kapbacl ein grob flwct
^^ nuff ihn abfehieÃen/baà tobtet btey veben ^ann auff ein mal/ ^^â^ bigen einet pfleget bem 2^ónig baà l^ctelc vugeben/Vunb wai^ P he bey fmetfehoffen/baà et ihn ganç voll ^lutà macht. 2gt;a Ã^ntg von feinet 0en(ften vor forddt.^n biefem feharmûçd bueb « vngleubliche jal von 5lt;i»ben/ obn baà bet vnfern einet were rmbteaa men/wie wol eà von morgen bià vu mittag wehret. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â .â
2llà bet 2^0nig von Portugal biefe Victoria vernam /
^$Srtâfl8 ^^^ König von Cochin feinet tre w halben / bie er in biefem vn b^^ V vonpov^ rigen Krieg ben vnfern Uwiejen hatte/vn beà bienffà halben ben / »*ö«i. nbsp;nbsp;nbsp;getban/óoo.Ctoyfaben jufAtlichet Kenten/fm vnb feinen â^^^^âââ^^^
-ocr page 713-®lt;^ó5Altttt4ttfmtrt:t3VoffcrbcrHi5Bdt. VnbbaöOngïiïalbcffeIbtgcrt S^fcbcttcfó/b^tibtH bevnacb ï)otn ymndfeo ÃDahneiba bmd?t / ber bev ^*^1^quot;Viccvoy m Jnbw gewefen tfl, wie id? im 5wetten ^ud? fngen wik
©uö fteben vnb ftc6cn(^igfï gapitet
Cs bet 2k6tttg von Cnlecut bte Ãuebt geben batt/ fuhr ber -Ãberfl â¢^j^wiber^nbenCnmueUen/ vnb weite ben printen von Cod?tn ntt ©b^t;
nnfpreeben/ber verrbâterey halben / bte ; nt feine fairen be wtefen nbsp;nbsp;oîîw
b^ttctttrtà fie bie Reibung nm ^nbrt ver laÃen bitten. âVnb erlieà ftd? tb^uu ^UttdeberprinQ bette wiÃend bmmb/weil er511 rechter ^etc nid?t Bom/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
«ten Wrt6.âVnb wiewol ber prints 51t Ãn fehiefte/ vnb jn bitten lieà / bne »önig»«* ^nnauffbem âVfer anfprcdicn wolte/fo lieà er jmbod) wtber fügen: Xtr lt;lt;xbj»bc* toubte es nicht tbnn/benn feine Cent weren febr mub. âVnb er folte f bn fp^^g^ ^'^ ^6 morgens angefprochenbnben bnerjnt bett laÃen fagé / bas jmber Ãonig von Calecut am Jubrt ben Ãunn liebem woIce / weil er aber nit Bornen were/ fo wiifle er nichts mit im $n reben / benn er lieà Cochin vor bem Ãonig von Calccut ver Ãchert. quot;Vnb lieà in bes bie riemen febr jie^ ben/vnb (Befchûçablajpn/vnnb ein groà gefchrey machen, löiefeanr/ â»Ott bauchte ben print5en fcharpfffeyn / vnb wuÃe ntd?t warumb ber -Oberit vbeljufrteben vber in were / vnnb fehiefte barumbnod? einmal pfm^fj^f^ 5» im/vnb lieà febr bitten/bas er in weite anfprcchen. îDaBame ber O^z ut«nvmb berà bes vngeÃummen anbaltens bnlbcn/vnnb wie Ãd? ber prinQ fei? anfpvwc^. ââ«t antwort halben beblagte/vnb in fragt/was er gegen ihm feines cr^ achtens verwirdt bettel Sagt ber 4gt;berjt braiiff/ was er im fin hatte/ Vnnb fagte er hielte barfur cs were ein verrhäterey von bem (Dangarc »nb feinen ^reunben jugericht. 2lbev er folte bod? wiÃen bas er im Bein WabcnthunBônbte.îamp;ennweilerimvnbbenfcinenwenigvcrtrawct/ r . « ,. fo würbe er vrfach haben / feinen fachen beÃo wciÃlid?er vor^uÃeben/ tiTÃt^eno^ »nb ber ibenige/ ber bas Canbt fo vbel vetwaret C wie er gethan bette 5 ris cum prüft ber würbe es auch licberlich verlieren. âVnnb were es bcrl?alben gcfd?e? dpe. ben / bas man ihm ein bofen tucBbarmit bette gemey nt jubeweifen/ fo ^ürbe er an feinem tobt wenig gewunnen haben / Were es aber auà Beinern betrug gefchchen/ foBonbtc er feine jCeuthauffs wenigÃnid?t ^Ãtfchulbigen/als bie verjagte Ceuth weren / (ölet dz wol aber pflegten bie2^necht Becf ober feyg ju feynnad? bem ber ioAuptmann were. 211s btt Pritts biefe fcharpffe wort höret / würben im bie auge voll wajÃrs/ 'ânbfagte:^r folte bes ienigenhalben/bas er baanjogejm Beine fchulb S^ben/bennes were feinet halben nichts verfaumet worben / âVunber ^gMtrcfeuloû* foltcbasienigbas erfagte/nid?t vonim halten / bennes were ihm bas/ gwngoc« fo er im ju entboten hette/nicht ehe ju wiÃen gethan worben / fo bette er P w»se»» ^wd? nicht gewuà / bas ber 2^ónig von Calecu r an ben 5»hrt Bommen folte. Vnb er folte in nicht vor ein folchen V^Oann halten/bcr fold?e ver^ rhäterey cn für hette/fonberlid? gegen ihme/ ber fo oÃt bas leben gewa? S«t hette/bes 2^0nigs von Cochin halbe/ Were ers aber ehe innen wor^ oen/fo were er ehe Bommen. quot;Vnb vber bià fagt er im noch anbers mehr/ oarburch ber Oberà allenargwon verlor/bener auff in hatte / vn bltc/ 2itsagt;o» benfreunb mit einanber. ibarnad? joge ber ^berà ju ben CaraueU 3^â^*â®®* len/ba ber 2Vónig von Cochin ju im Barne / âVnb ber Vberà Ãieg auffs obeeff«: wnb/vngiengim entgegen/ vnb empÃengin/vn berKontg vmbÃeng »lt;gt;«» ^ónc^ 1« auà groÃer lieb/vnnb bie vnfern alle hernach awfh/vttȔgt; befahl allen ^Pt^^ë*, ben
-ocr page 714-^tftovta ht Werbern ©^fffwi^
bcttDevvcn bic bey jm waren/bas pc ce and? tbc«a»'V«bb4Vtt4rb wob te er ben Prinzen bee jetttgen halben/ bae /m ber Oberfl bie Ãbulb b^o tegebcn entjcijulbigen vnb fugte511 jm / er bette ntebt ebe gcwiifl/bue ber 2\0ntg von Culecut nn bet» ^ubrt tommen folte/bcnn bu er $u bent pef«Q enfcä Prinzen gefcbtctt/vnbin bett boUnUfJen/ bu were cefd^on $n fp^tge'/ fdjuloegt. wefl/ bur jubommen. Xfr bette und) bic 73rudnnrtnen mdotgefebe«/ bureb bte er pn bee^vontge vonCukeut jubunfft5n willen getbun bet/ te.iDer-Ãberfïantwortetburaujf: ifr bettewolm^genleibe/buenwtf vonbreferfudjenniebtgerebtbette/ weileeaberbocbjumrebcnBAinc/ . nbsp;nbsp;fo woltecijmfagcn/waeevgcbccbtcvnb were basZiöaB ber elOnngt^re
'â^^ P^^tre frewnb/jm ntebt fo trew weren/wte er wol nteynte / vnb weren flo«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fe es vorhin niebt gewef^/fo bonbten fie ee febwerlid? /e^nnb feyn/ba jie
feiner freunbtfebatf t mehr auf jwang vnb furd?t / ben von gutem wib len begertbetten / vnnberwüfhgewif baa burebbe verbinbert were worben/bae ibw bie ^raebmanet» bie angt;eig nid?t getbun betten / bie'/ weil be eben ^urfclbigenjeitbie/ren auf ber ^eflung abgeforbertbet'/ ten.Pnb weilfic wujlen/baö fie vnred)t gegenpngebanbclt betten/fo PradiHa ^^'^â^11 be bruinb iegunbt nit 511 jm.IVeil nun er Cber 2^ónig)irer niebt müftark. ^â^^âif^^ /warumb er be benn511 Coebin enthielte/vnb fie nit jum Kciug von Calecut sieben liefje t $)enn wenn fiebafelbfl weren/fo bfn ffre mlt;^n bd) weniger vor inen förebten/benn wen b e$u Cod)?n wert. 2lud) hct4â ten jn vbcr bae feine VTairen jum ^weitet: mal verlaÃen / vnb er tonbre ntebt verfeeben/was baÃelbig an jf/m bette/^b er C ber König) jh« ep wae vor pn befeble/vnb binber jm cinanbere / bau foltcer fm offentlieb herauf fagen.'Vnb baà fügte er ihm nid^t barumb/ baà er ihrer bul|f !Æ hoeb bcbiirffte/fonbcrnbainit bie 5einbeirerCbcr Xlaircn) feygheit nit innen würben.
2Wn/g von nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã)en König von Coebin verbrof beà X^berfîcn rebe febr/ vnb entlt;gt;
Bto?^â ^^ (ebulbigct f d? fo viel gegenfm / baà er 511 frieben war. »nb ber König befähle von newem wiber ben feinen / fie foltcn bem 4gt;ber jîen / wie jbâi* felbjÃ7gehorfam feyn.
^dö aept b«b fteben^igft gâdpkcL
25rafbm(»s! nett feyn ÃuÃnev.
Siönigvon Calecut natttfeö*
tfr Ko nig von Calecut erfebraef befftig/ baà er fo viel /3eu t von einem einigen febufà butt fe ben vmbtommen / vnb band't (Bote baà er bar non war tomen/vnnb war bod? vbel^u frieben/ ba6 er nit mehr auf geriebt butte/ benn bic anbern» âVnb bamit er fnb hefbom ncte/gabc er ben Krad) manen vnb ben o^nherern bie fdmlb/bicpngt* ratben hetten/er foltc fd? lagen/vnb bief jie groffe Cugner / bie tAgli^ nid)tà anberà theten / benn baà fic in betrügen / quot;Vnb er weite ihn nidt mehr glaubcn/vnnb bette er baffclbigbcÃcr|IenmalÃgleid?glt;thun/ou fie pibetregen betten/fo bette er fold?en grojpn febaben/ w:c bif htt/^fC empfangen. 2lud?rebeterbeniTaircn(ehrvbel/vnb erzürnetfid?bet* maÃen/baà er tbetc/alà were er ein narr.
iÃie Konige/bie ba zugegen waren/buben iman jufagen: te nit vrfacb baà er fte fey g fdielte/ ben eà weren beinc leute in ber ^^^^' bie ihn betten tonnen wibcrftanbt thun/ auf genommen bic yranden/ bie weren sauberer/vnb betten fold)emad)t C bie fte betten) alleu^wf
fé^^Sbe# ^^^â^^*^ 5äuberey. Knubber Ãerrvon Kepelin weite baÃelbig hefteti^ vet gcflt;voU gen. ^berber König fügte 511 ihm/weren fefo ntdotfollenbc lt;«â⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;warumb erbennbie CaraucUenmebtangcfaà bette / mit b^^^'^^^
-ocr page 715-^h 3nb(m. ' p2 3rmitbit/6ilt; et bcy Gd) gehabt bette / Ditb watumb et nicht ben 5iibtt «»igcnotumctt bette.Dub fagte ojft $u /mer foire fd? weigert/vitnb folte lt;in pldx gro|]è faebc»/ berert man mit fo viel mufene C^Oann rtid)t bette Ju ertbtfebrtffe tommcrt ^órtnert/rtiebt fo gering m4d)crt / vnnb folte bic I4)ulb/brtà |te vbertvnnben weren worben /nid?t a«|f bic onuberer lege/ â . , ^«bem miffire geringe bed bett. Dnb bet tOcrr von Kepelin febemet pr »köi ia« hd) febr/biefe wort jub^ren/rtber bod? nnm er ftd?à nid?t nn/vnnb rbiete bever.' bemKónig/crfoltebrtö waflervergtjften Inffcn fo man vermeynte baf? ^'J?'â*^â^ bicvnferngebr4»d?etcrt/Ã)e^glcid?enartd? bic proitianb/bie mart jrten walree vew y^jr^tufltc/vnb folte nairen gen Cod?in fd?idcn/ bie bic vnfern / fo viel fl'^c«-I«ccünbi:en/vnb fo viel ab fie/rcrantre|fertbürtbtcn/ beimlid?vmbredgt;^/ veSut. ten, vnbbnrd?bi^ mittel würbe er/ter weniger maden/ weil cranberà barju nid?f tönbre bommen.
$)ieflt;r anfd?lag warb fürg«tgead?tet/bergejbalt/baÃbcrÃ0nig VonCalccut befalbe/man folte eà alfbalb inà werd rid?ten/âVnb eà we^z tc and? naber gangen/wenn ein Maire / Cb4ranmnba geitannt / nid?t cb^Mm^ns* gewefï were/ber war in bcà printjen Mambcabarinà blt;tn^ nnffer^oge b«-worben/vnbtbeteeÃbem-öbcrflen juwiÃen / 2)er befall? alfb^lbbey Icbcrtà flraff baf man für bie vnfern bein waj^r faf}en folte / benn an^ gar newgegrabencrt73runrten / benn in bem IZanb war waflerà gnngz ba^manÃhabenbimbte. 60viclaberbieProutanbbelangt/vcrorbe^; 2(tifdUgv« mter 5wen (^OAnncr ben verböte er/fte foltcn nid?tà bauffen/ fie weren b*quot;â««, benn5uuor verficbcrt/vpnbcnfenigenbie cÃ/nen vetbanffteb. betref/ fenbe bie Mairen bie bic vrtfern erwürgen foltcn / bcmfelbigcn fürbame ber König von Cod/tti wtc cà von noten war. quot;Dnb burd? biefe mittel ÃnfebUgte« WrbenbemKönigvonCalecittaUcfeineanfd?legcgebrod?en. Dnba J^K â''* ttÃgcwarwarb/rbtetett/mbieüOorcrt/erfolte Cod?inbeimlid? anjwrt/ ben laÃen/vnb eben in berfclben ^eit folte er baà grof 0d?i|f tgt;nbbie Ca// taueUcn angreiffen laÃen l^nb er folte ber ©dlangen mitbrültn / bie ^??f*'* benn in bem Canb fmb/ in Abrnen bAfen mit fóren/vnb in bie CaraneU *quot;â â^ââ Un werfen laÃen baf ftc bie vnfern bi|fcn/ Dn in bcà baà man mit fnen fdUg/folte er gifttgen faub in bie In ft werfen lafen / baf ftc baruon ^âffn'ser Vcrblcrtbctcit.l)rtb pltc ben paf am fuhrt wiber formen lafen/ vnnb 'quot;âââ glt;rûf e ^Icpbaitten mit fürenbaf ftc bic 0d?iÃin vmbwürfen / fo wc^z t«c8nid?t mûglid?/crmûfe burd? biefeweg ben vnfern obliegen / ÃDaf fclbigvgt;bcrrcbct pd? ber König aud?/eà müf cgefd?chen. âX)nb wie er in ^Ãîâ^â* ber rüÃnng war bafclbig $ucbun/warb eà bem König von Cod?in an« gezeigt/ vn erhub ftd? ein grofer auf lauf/ ber ford?t halben/ bic ftc von btcfcrt3eitungcnbebamcn.îr)crKôrtigBam$ubcmlt;gt;bcrfcn,vnb fügte C6 |m/3tbcr er lad?et nur brüber/ vnb fagte / eà were ntd?tÃbenn ein an« gmoinmctt bing von bem König von Calccut/wic benn fein brand? we« rc/batnit er fchc/ob ftc ftd? vor f m fördjten wolten. 3lber er würbe bod Wwiö« enbtlid? eben fo wenig auf rid?tcn/alà er bif hergethan hette / ÃDenner^'â^' bette etrt bofcrt funben bannit er ben König/ wenn er anberà tüm / vn bic ^Icphancen bar 311 fangen wölte/vnb fo viel Cent vmb bringen /als er mit f eb bred?te/vnnb er bette bafclbig fd?ött gethan gehabt/ wenn es jm ein gefallen wer. âVnb barumb folte er fid? gar nid?t bebümern/vnb folte wiber gen Cod?irt jiehen / vnb folte ihm fo viel betten vnb fd?if feil/ »eu«i vno alôcrbcboincnbünbte/fd?icbert/bcrtrtcrbürffcbcrfelbigcn3Ãfciné vor« ü«lt;#. Woen, Ã)e6 warb ber König fehr froh/vnb fdidee Æ m bafclbig alfbalb.
Vnb ber Oberf name fchnn / ab ob er ein grof gebew wöltcmad?ett/
q âVrtb
-ocr page 716-^i^ona ter fferbeen ©c^tffung
©Mbett lt;tm xv^lfcr. CtólIW.
Citkcutec rc^rfflt.
Detfänff Oym^U
firudentU Faflora,
quot;Ãnbwoltctujwcrt tagen nkmanbavon CotbinjumfuhrtUffen/vS lic^mttUvwdlaulfbemâX^fctamlVaffcrgvolfc vnb tteffe (DrAben magt; ehen/vnb vbet^wetd? barüber groÃe 'Avoine legen. 211 d bk von Cochin baÃelbtgfnhcn/huben f ennbae /enige 5uglauben/ bas evjhnengefage hatte / vnnb tarnen gar au^ ber forçât / bte fie bee Ã^nige von CaUcut halbe gehabt hatten/vnbegereten nur b^ er BAme. ^er ^onig von Clt;u lecutwarbebteferblng al^balb berichtet/auch bee /enigen bae (ich ber 4gt;ber/îaufthetc.îr)aôglaubten bte feinen al^balb / vubforchtenÃchfo fehrbarfür/ba^ fieber Ãonigteineewege bahin bringen tunbte / ba^ (ic mit/hmjuin^uhrtwólten/vnnb viel weniger/ baf lieble CarauclU« beflrcitten folten/vnb hatte nicht wenig 5uthun/ btf er Ãe berebet / ba^ fte bee Ober/ïen ©chiff angreiffen folten. lös würbe ber Oberjl alf halb Innen/vnb fehief t alÃbalb 5115gt;iogo peretra / vnb lief ihm ee anjeigen/ mit vermanung/er folte fich halten wie ein rcblicher (Ãan / benn er wollte /hm nicht juhül/f tommen/bieweil er beforgte / ber 2^óntg von Calci-cut mochte barumb bae ©chiff angreiffen la||en / bamitcr/hmmitlew-jeit an einem anbernort ein tief beweifen tünbte. 5)iogo perdra lief /m wiber fagd^r folte tein forg haben/cr wolte /m gute rechnung thnu/ wie er auch thete/vnangefehen/baf in bie 80. paral angriffen/ber fchof erjweyingrunb/vnbburchfehofihrerbrey. 'Vnbaleerber^dnbe viel ecbamfttjel vmbbracht hatte/bracht er Ãe in bic flucht / vnb theten fich in ein Jnfel/ amp;rtöiS«(ft »^lt;'bc barbey/bie hieffe ber fünffCay mal Canbfehafft / vnnb aie fie fich bafclbfl wiberjufammen gethan/vnb mit edtchcnlcuten gefterefet haw ten/tamen fein ein anber Jnfel/bem 2^6nig von Cochin jufîenbig/bie ligr fehier gege vnfcrer5cflung vber/ bafelbfl fliegen ber feinbe ein groà fer hauffauf /vnb jünbeten Ãe an. Ã)ie Inwohner berfelbigen waren nur arme gemeine leut/bie vmb triege fache nid)t viel wuflen / bie gaben bie flucht aie halb/vnb lieffen ine lt;^eer/an ber anbern feiten ber Jnfel/rnb fchwummen bif an vnfere 5cflung. T^nb Coreng UOoreno wolce her^ auf/vnb bie 5dnb angreiffen/aber ber factor wolte ee nicht Slt;f^^**' vnb fagte/rer weren vtelfo lunbteer auffe hochflnicht vber funff^chc« her vn/ern mit Ãch nemen / bie würben fiel? 511 viel wagen/vnb ber 4gt;beri-fle tónbtebaf barjuthun/vnb lief ee bem Oberflenanjeigen. Dnb wie er eben Bornen wolt/warbefm gefügt / bie feinbe were wiber abgejogenZ vnb brumb Bam er nicht bar.
©aa öciitt hnh (leben^lgfl Zapftet
^ââ^^^â^ -Oberfl eine male auffein ©ontag in
paral vorn wgt.
CoraueU ju mittag a fbamit er biefelbc nacht geflreifft helft Cwie / 0\22erbenrtgemctnlicl?allenachtpflegt5uthunXagt/mctnirAchcti'/ ^n mT4T ^f f ^^fâ^ auff bem (lOaflbaum wacht hielte / wie achgehen Calecutifwt paral von ber feiten von Xcpelin her Bemen. Vnb wie er horete/bÅ fW* nicht mehr waren / hubc er an vnnb fagt 511 feinen Ceu ten : Wolan web ©on/borfft fr wol biefe paral angreiffen /Jeh weià wolbae fr ber m»^* balbcn/biefrbiefe nacht/ vnb auch biefee tage gehabt/mób feib /aberbW'» fee Ãnb bie paral/bie bie Jnfcl Cochin verbrennet haben/ JvcriflwenigZ vnb Ãnbimab^ug. ©0 ifte nunvbermictagzich hoffe 511 lt;5ott/mach^ wir vne an fic / wir wollen ftc erwufchen. Vnnb Ãc antwortenfmalU/Ã^ weren wilUg/Vnb nie er Pero TVapbael befehl gethan hatte / bae 5u hülff Beme/Wenn ce not feyn wurbe/ffdge cnnbie fchlfÃdn/ vu»|^JJ
-ocr page 717-SnSttîâtfH* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?-
Mbe 5wcy«ttP4Vrtltt von Codern / bic auebba weven / fie feiten vorhin febven/benn pc bettenmeb wiemen. 'Vnb bed tbetc cv bevumb/bermit «*bic 5cinbc fimjenmeebte. 3llfbelb biefclbê bcv vnfevnenfiebtig wiiv'/ benba|5 be gegen in f«bvcnvtd)tctcn pc pd? end? berned?/ bep peen pc Comen mód?tcn/vttb buben bic viemeneuff/vnb Ueffetj ibve ©tbifPin $« ven vnfevn treiben. Dnnb wie bic vn fern nebc ^n ihnen feinen / 5« heb/ ^etwöe melj^ bcm wepev/fo bompt |îûmplingen binbev einev bvùmmen bcv nod? edi t^ â¢â^ 5ebcn pevel / vnnb ned? bcnfelbcn nod? edinehenbic theten peb 5» ben «vpen/vnb meebtenbvey benffenbeven einev bcycimbnd?fcnfcbup weit *onbcmenbevn wev.
316 nun bcv Cbcrfl febc bep ivev fo viel weren /vewet e6 ibn/bep cv pc engcgvi|fcn bettc/wetlev nidn bep geruff fonunen wev/ vnb bcv vngt; fevnnnvvievvnbvievQigmitpd? bette. 3bcv bieweil C6 nunniebtefv bcv8 feyn bnnbtc/cntfeblop cvpeb/cv wólte peenfepen/ vnnb fpred) ben feinen $n/vnb wenbet bea vovbcvtbeil en feilten 6dnf pin 511 ben erpen/ vnbjevfebopibvev $wcy. 316 bic 5einbc bed fehen ftnf^ccen pc / vnb bic 5wcyp^tvAi vnfevn liepen ein lentgcfebvcy gegen ihnen. Dnb wie fie fid? cilcten/bep pejwey perel / bic vor ben enbevn bevf«lwen/enfe||ctcn/wuvben pc innen/bee bcv enbevn henffen einev fie binben bcv mit bem (öefeböQ en'/ Spip^cn. iPnb bevumb wenbet cv feine 6d)ifPin elphelb bevumbgegen ^iefdbigen / vnb bebvet be6binbcvtbcil beven binben gegen einem en'/ vcm 6d}ifpin/bePclbig liep cv wibev mit ben jweyen pereln erbeiten/ bic cv bette wóUenenfepen beven in bie^einbe / bic binben bev fernen/ gebinbevt betten/vnb pc fd?oPen gegen einenbev/bic vnfevn wevc 4uif nllcn feften vmbgeben/ebev bic vnfevn weven bcv ©d?ilbt belbcn/bie pc betten/pchevev vov bem (5efd? wt5bcnn bic 5einbc/vnb fd)oPen vicv pe'z tâeut *^4l in gvnnb vn in einem enbevn pevel jevfpveng cinl3itd?p bie fddu'/ ge ben ^üd)fcnmci(ïcv vnb enbevc $wen tobt / vnb bic vbevigen fpven^ genfo belb tn6 wePcv/vnbcntffhwnmmenenP^6 lenb / be evobevten bic Vnfevn bicfclbigen pevel / vnb bic vbevigen Poben vov ben vnfevn bev'/ Von/vnb bic vnfevn folgeten ihnen ned? mit bem ©cfdiüt?. *Vnb wie pc Pe ereilet hetten be pc fd?on nebcem lenb weven / fernen pc fo nebc en ^/bep pe pc mit fpiepen veyd?en f imbtcn / vnnb bic ^cinbe betten ihve ®^)tffmit ben hinbcvtheilcn gegen bem lenb gefebvet/ vnb bic vnfevn betten pc elphelb in bic pud?t bved)t / wenn ihnen. nd?t viel Cent vom wnb 511 bûl|f weven bommen. 3bev bod) fepeten pc bic vnfevn/ beffen Vngehinbevt en/vnb bic evff en bic in ein pevel fpvenge / weven mit ne'/ jjïen Jan (Domed Doierbo/vn Hicoled t?y ved fempt enbevn bicned?'/ rolgcten/vnbtvicbcnbic5einbelpbelb binbevpd) en bedenbebed pe'/ - , Mó/befclbff webveten pc pet einbleinc weil / vnb bie^einb fehevmüQcl'/ pAoctv«? teninbiefem vnbenbcvcnmchvPevelnfeht befftig/ eincd tbcild webvc'/ fenpd) bepifcrbtc enbevn fpvnngenind lt;l0ecv / vnb fd)wnmmcn euffd wnb/rtbevcnbtlicb theten pcimelleelfo/vovfbvchtbte pc vov ben vnfevn hetten/benn bic vnfevn theten bed tegd wnnblt;vbevlid)c theten. Vnb ^ie men hevned)meld evfebven bet/fo ed)tctcn bic 5einbc bicfc tbet hó^ â'â^^^ enbcvd/fo bic vnfevn getben bntten/ vnnb wev bip bebev â¢d)rd gcfd)ebcn/bevob pe bed beve fo febv vcvlovcn/ eld von biefev tbet. *gt;ennvbevbed/beppevbcvwnnbcnwnvbcn / fo blichenihvewiel end) tobt/vnb bev vnfevn würben end) etliche vevwnnbet.TVie nun bic ^cin'/ m bic Pucht hvelt;ht weven wovben / nemen bic vnfevn vicv pevel mit q p pch/benn
-ocr page 718-r ^(flortóh!rt»(erWm@^(flftW3
KefcVel^ote. ^ijy^^rjjj Ãchmbtcn/rci^nicbt wcbvmUfübwtt/vnb fanbcttvkllüch^ b«rinnc»/vnb bvctQcbc« fïûrf ^ucffcrt / b^runtev waren vier pbr gnfj ©nicf/berfdbigen war bae cm 3cgo jfen/ vnb febo^ ein ctfene 2^ugcl/vn war beffriger berm ein ^altfonctUm. 2Hö nunber -Ober (t bmwecewrtv/ bauten bte yetnbe wtber/ vnb tbeten fid? wtber in bic paral/ vnnb fol5f'^ ten Æ bm mtt fdueffen nadK Ãgt;od? bauten pc ntd?t nabe 511 fbm /vnnb ber â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, OberlÃfubrcriealfobtpanbteCaraucllen. âVnb aló er bic vier paral/
bic er erobert/bafelbfl gelaÃen bar te / weubet er pd? burçwibcrawlf bU ^einbe mit fd?ieÃcn/vnb jerfebop etUebe paral / vnnb bic anbern gaben ^dnöe Hiclt;« bic Ãult;bf bap er fie nid?t ereilen bunbte.
'Vnb wie er in beut wiberbebren war/fabe er auff ber fetten von Xe« beltn/cingrojfeincnigc von^einben / bie bie param 511 retten bauten/ â Vnb an ff ber fetten von Coebin war ber Xonig mit ben iOerrn/bte anti ©berftecöce f^^^ner feiten waren benner baut/vnb woltc ben^bcrÃcnbcfud)en/ vnb Cbvj-|}e»fi*sfnbre gegen ben Cara teilen 51t/ eben wie peb ber ^berfîautf bie weite flcu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tbetc/vnb bie paralangreiffen woltc. âVnnb barumbfabcber2^ónig
ben ©dtoruti'igcl/vnb warb fcbr frobe / bap bie vnfern ben Steg erbal« ten batten. Ibitb wie ber Obcrflbeei^ontge von Coebin auff bcmlanb, anpebtig wai*b befalbe er alpbalb / man foltcbic Carauellcn^uriebten/ bap man ibn mit bent (SefeböQ wilboutmen biep/vnb er fnbr alpbalb jn fbm/vnbbcr,llt;6»tigêmppcngjbn/vnb ricp^portngal/Portugal. âVnb ber 4bberà fampt ben vnfern antworten ibnt: Codtin/Cocbim
quot;Vnb ba btcfc6gcfd)cbeit/lic||cn pc bae (5cfd)iiginben Carauellcn/ ©bevfïet abgeben, ba Ãetg ber über jb alpbalb auff bae lanb / vnb ber Xóntg na/ botUd) lt;iit;gt; me jbu in bic ar ut mic grojfen freuben. ÃDarnacb vmbpengen jbubic Pfanflcii. nbsp;nbsp;j^ji^vft alle aueb/vnb biclten ein weifee gefpreeb mtt ibm / von bem jcnï9
gen/bae im gegen ben 5einbcn begegnet wer.quot;Vnb weil ber Kónig mey* netc/cr bette bte paral alle gefeben gebabt/ ba er pc angegriffen / fagt« er jujbm/cr bette pd? in ein groffe gcfabr begeben. quot;Vub ber Ãberft wol^ tejntntd)tfagen wie có peb jugetragenberte vnb fpracb/fo offterfbver fo viel wiber antreffe/fo wolte er mit jbnen fd?laben/vnb er woltc fiebfn* bem 2^ónig ju bienjïht grófferen bingen/ benn biefee wer / wagen/vnb bote bent Xonig bie paral/ vnb wae barinnen war/ an : ^ber ber Xe« j^rtter. nbsp;nbsp;nbsp;â*3 woltc pc nidn baben/vn band te fut bócbltdtcn.sl^cr Oberfï fdtandc
fm vier fîud^ûdtfen/vnb viel anbere TPebr / vnb madtte nemt ju Xtt« ter vor f but. Ã)cr Xónig fagte ju fm/wie tAgUeb viel ber fenigen/bie jbm wiberfpenÃig/vnbauffbes XóntgóvonCalecutfcttengcwcfcn weren/ XP^tnung. JU jbut pelen. âVnb ber Obcrjïwarnetcjbn/crfolte/bncnnidxjuvieï-vcrtrawcn,
viewer anif fibUa.
If n Xontg von Calccut vcrbrop bic niberlag ferner paral fcbr *â* bcl/aueb ber verlufï bc6 ©cfd)»t?6/bcn er erlitten battez vnb rebet berbalbe viel jorntger wort.^bcr bod?/ bantit er bie (ÃOoren ntebf erjórnctc/fo wolte er von bem Xriegnicbtablaffen / benn erfordtt/pt moebten vonCalccutbinwcg jicbcn vnb barburd? würbe er feine Xen« ten verlieren/vnb aup ber vrfacb wolte er nid?c abla|fcn.ï)ie (K)oré rbit« tenibm er folre groÃe Ãd?iff inbaô waffer vonCrangalorfiibrenWp fen/ bie weil baÃclbig mbaöIVaffervonXepelinÃop/ baburd^nia^an
-ocr page 719-§n Unwert. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;05
ben p^fj prtluWt genant/Borntncrt tunbccT^nb tvdl bic ©ebtff viel bv^ ber weren/benbie C^mueUen / fo würbe man (te Ictcbtlteb «nfaffen Bóm hett. ibevKénigvnter|lunbebtefcö5utb«n;2lbcrerBunbtec6ntd^tju Wegen bnngen/bennbte 0d}tff Bunbren niebenn benJOn^ Bommen/et/ Vabtow^ lieber fetd?ten órter bnlbcn bte vncer wegen waren / Vn Bebreten berbab ^^l^s^ ^â* benwibervmb* ï)abteüOorenbrt6frtben/rbietenpebem2^ónig/b^ er ben 5«bw bureb ben Prinzen vnnb ben tóerm von KepeUn fo offt RórmenUe^/baebtevnfernmübwórben / basman |kfangenBünbte. (4/1^3^*^â^ ^aÃelbig warb aueb befvbloffcn vnb ber Obei-jï erfuhr es alf halb/ vnb tam mît bem tag an ben ^ubre/vnb braebt neben ben ©dnfÃtn bieVier Paral, bic er erobert batte/mtt fteb / bic waren mit lt;5cfd?0Q vnb vnfern ^Leuten febr wol verfeben.Dnb er gab ft eb auffbte feite/nad? bem Canb Porqua/vnb ftctgauffólanbbaf er ber^etnbe erwartet/wie benn feine wei^ war.2lberftc Barnen niebt/benn ber prints vnb ber lOerr von Ke^z ^«^jM vclinwarentnerfabrungBommert / ba|J vnfer Armaba fid? geflercBet 'â'â¢^bmamp;ert* bette/2)arob fte pd? fórebten/vn wolten ntd)t Bommen. 2bod? cnbtUd?/â bamit pc nid?t fo lange jeit auf biteben vn Beinen Urmen machten / ent^ flt;blo|Jcn fie fïd? ba6 fie in bie Jnfcl Codun bureb ein anbern Pap sieben wolten/ber hiep paltgnar ctn mcil wege vntet bem 5«brt gelegen/ bad p^J^nJÃ, * war gar ein engerpaf vnb war fo raube/niebt allein ber Wa^c halben/ fo benn fehl'hod? war fonbern and? ber helfen halben/ beren ein groÃe anjal barinnen war/ bap es febier vnmiiglid? fd?tene feyn / bad Cent ba herburd? Bommen folten/Dnb barumb verhütet man \ hn bie met frc ^cit niebt. And? hatten bie^einbe nie bergUid?en gethan/ald ob fie bafelbff hineinwolten. âX)nbbiewcilber prinn vnb ber tOerr vonKepclin wol wuÃen bapcrvbelverwaretwar jowoltcnftcverfuebe obftebarburd? «. nbsp;nbsp;nbsp;.
hinein Bommen m6lt;bten/vnb fdiicrten viel ©d?anggräbcr vorher / mit ^Vren/tOawen/ vnb KürBBorben/ bap pe bett Hairen ben weg maebten.
quot;Pub bieweil ber pap nid?t verwad?et war / gcfd?ahe baÃclbig alfhalb. 'X)nb bie fairen hüben an hinein jujiebenzvnb Barnen vnter viel quot;^aw^ ^m/ 5elbarbeiter / bereit man vnter ben e^Oalabartfdien wenig ad?ter» Aid btcfclbigen bie 5einbc hinein jiehen fahcn / vnnb bapnicmanbtd ba war/ber fichinbertz(leiten pepd?felbfl5ur wehr / vnb hüben an ein Ur^ nKn5umad?enim Canb/vnbauffjreartvtruffen. quot;Vubauffbaffclbig ^^^^2 fuift famlet fid? ein groÃe an^alT^awrcn / bie hatten $um thell tOawen/jum tert wiDcc theil liebel vnb öteittbenn Ãc burffen Bern anber IVehr brauehen/ber/ nbsp;Wlt;nw»..
Sellait/ bad bieweil Ãe von allen orten jufammen lte(fen/f hrer ein guter hauffwarb/vnb griffenbie^cinbe an/wicwol ed fairen waren / benen hey lebend flraff verbotten 1 jlin frem(ÃcfeQ bad Ãe Beinen einiged wegd anrürett.^)ennbie fairen halten barfiir/Ãe werbe burd? bie anrurung ber^axoren beÃedt/ bad glcuben Ãe fo fc|ligltd?/bap Ãeaud? alba/ ba? fnit pe pd? nicht verunreinigtenz fo halb pe faÃen / bad jnen bie Lawren $n woltcnbte Ãud?t gaben. 'Vnb wie bie erÃen ben anbern/ bie hernad? jöhett/ entgegen Barnen/ würben Ãe getrennet/ vnb Ãohett mit fo groÃer fuâ'd?t/bad einer vberbe anbern fiel. âVitb bie 75awren namebie Wehgt; 3Ã(«rw« iAt rcctlid?er bie pcvmbbrad?t hatten/ vnbhubenanbieanbernmitbem gJJ*â ^^^ fdbigen tobt $ufd?lagen / vnnb barmit brad?ten pe pe in bie Ãueht/ vnb trieben Ãe aup ber Jnfel. Vunb bie f enigen bie hernad? Bautcuburfften ««ht hinein ziehen/ vnnb meynten ed were ber ibberà bafclbà vnnb 50* henalfoberprtnQvnnbbcriberrvon Xepclin vberwunbenab/ vnnb
q iq lieÃen
-ocr page 720-^iftortrt bet vtobfen © djtffutt^
^eX^öv lgt;lt;fpi*fclt;f)b«n »Ulbobinben/bie rtUnn b«tigt;mb blieben wnren/ wbll pib ö*» Ottati. bteXt4l«ttnlcbtwol«n4«be«^4urett vonCod}tnbefd)et)Pe». . 3116man nunt«ber5eflw«5 btesettling vonbiefem Ãdirtrmôçÿ »ernommenbrttK/bamCnuven^C^Oorenomtt etltebenber vnfembd'^ 3« geUuffen/rtber b« er bame/bn war nid) tö mebr ju tb«»/ benn eö w^t; febo« gepbeben iöenn es war fo balbanfj^ericbt bas aud) bes KôniS^ von Codjin Ceute / bfe er j» rettun^ babt« 5efd)xdt bat«/ ntebts m^5 3«tb«»fanben / baftebame«/ vnnbt^erbwtetenalleinbenpap 2gt;k »dwt? brif»^4wren rufïetenpeban^ Corenij (^Oorenobefcbl/tnbererjdjla^cne« flenöte Ãegt; Kleiber »ttttblVebr/ vnnb tarnen mit ber K0|lung 3»m 4gt;bcrfîen/ ^itâ»*- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»nnb tbeten ÆbmKelatton, bes ,entgen bas fieao^ejertebt batten / ben«
ber 4gt;berfïewu^e nidjts bariton / bas bte 5et«be anben pn^pftli^n^r kommen waren/bt^ a» jf bte ^eit ba er ntd)t beffen titnbte. 2gt;cn 3» wap/ fer bar 3»fabrett / waren etliche felcbte errer ber e^efïalt bapbic ©diijp letn nicht betten tónnen fd)wimt«en. X^nnb ba er bte Lawren fablt;/b4S â Rawe? ebe* P t n^bc bey /bm warenfiunbe er aitff/vnnb wolte Re empfangen/ ben« lid) cntpf4»^ er mcynete/es weren tïairen. Ã)afagte ihm Canbagora / ber ba^nmaf ö^»â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bcy /bm war/ er foltc nicht auffReben / benit es weren ^awren/btebk
5cinbe erlegt betten.ïber OberR warb jbrer 3utnn|ft febr erfrewet/vnb hielte Re wol/vnb liep ReniberRçen / wiewoles Canbagoranichtb^ben wol«/vnnb befahlib«en/Refol«tta»|f(tebcn. 3lbcrber .Ãber^ewol« es nichtbaben/vnnb fagte : es were billid?/ bas manben /enigen ebra« S.twtSwetü tbete/bie Rch fo wol gehalten betten. TOnnb weil Re ein foldje charges öen?« iCDcb than hatten/fofoltenftc nicht mehr 73awrcfeyn/ fonbernTXairenvob hüten gc^ Ãrwólreben quot;XAnift bariimb Eirrett. (Tatihaftófri ^mnasot-rer ihm ali?)
er wol« belt2Vórtig bar »mb btt««, Canbagor« ««twowt /but 41p balb/bcvSkomgwiirbccöntcbttbutt/bcnncvtünbtccöntdit tbo«. 3gt; berber 4gt;bcr|l ik^ ft^boebaUe «»ffjctdmcn/bamtt erben i^önig b^te/ baôerfîe^iînrttrêmâcbte/wîeerrtucb bentrtd? tbcte / 2lberber ^cniS
m^c^t.
' fd}l»gs/mab / vnb entfd) iilbtget Rd? mit ber gewonheit/ biebenwas/ mirenmSp has memartbs tem natre feyn rónbte / ben bie von (Beburtnairen wc^ fen geboten ren vnnb tónbte ers thun fo wólte ers mit gutem willen gerne gerbet« wemn. nbsp;nbsp;h^ben /angefehen/bas er wol fehe/bas Reeswertb weren.^ber bie H^i)
ren würben Rch gegen/hm rottieren / benn Re betten von alters btt bie 5reybeit gehabt / bas teiner teinnairefey« tónbte / er were benn bar4 3« geboren.
2lber ber Oberfl läge /hmbod) fo hefftig an/ er folte bte Lawren 3« rtairen machen / bas er /hm auch 3« leet fag« / Weil er es nid)t tho« 35(twtZ cnt^ wólte/fowólte er ein anbernfud)en bcr es tbete.îbarauff antwortet ber ÃSSr^â^^ ^^â^*S-^lt;^te ein Kónig in gant5 jnbia/ber es thun wolte/ fo wolte ers ® * nbsp;nbsp;nbsp;auch gerne thun. ÃDa fd?wctgber-öberRe vnnb war bannt 311 fricbeu' bas ber 2^0ntg ben 33a wten^rey beiten gab /vnb Ihren ^rben/bie von /bnen temen/baf Re vber bie (SaRen gehen bÃrfften/ wen fcho« bie Ha* iren brauffgiengen/vnb bas Re berbalbe« vnge/lrafftfeyn folten/ vnb baf Re Wehren tragen burffeen vnb von allem Tribut frcy weren.l^n bicfes priuilegp halben/bas ber 4gt;berft erhielte/ warbeer von bene von Cochinnoch mehr geliebet,
©vW ein vnb ac^^fafl ffopM
Ifr ^onigvött Calecut hatte gro^ye« verlange/baR er biebrei^k ben ffwçt ^ûd/fen/bic bie vnfer« genommen hatten/ wiber vbe« tommeif
-ocr page 721-â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, s» Snttfu. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;câ4
kommen modi té/vnb bdnbclc berbulbcii mîceincmlt;îOorcn yonCodiittZ rnttttamen Ã^mrtUmrtcav / ber ein rcicbcrvnbrtnfebcnlid?cr2lt;a«|f// ^akeutet man wav/ba^ cv pc fm foUe wibev juwelen bringen / 2gt;«tv$« fid) ben ber betten it ge^ ViOor willig erböte / bcnnergwnnetebcm4gt;berfïenrtllcövbcl/ wie nud? r^^osem bic rtrtbemUOoren jn Cotbinnllc/wicwol pc pd?6 nid^tannamen. Dnb ââ* ^â^â brtinit er bicfclbigcn^üd?fen wtber jnwegen breebte/ erb ad) r cv ein ver? rb^tcrey/bnrbureb er pc bebomwen/ ober jum wenigfïen ber-Oberfï bn^â Vc^b^i^ rübev bleiben würbe, Dnb erbad^te eine lügen/vnb ebere bem -Ãberpen â^^^â btjvd) ben Ãonigvon Cod?in juwipèn/wic er bunberti^rtbrtvpfefferd bette/bie wolteer in vnferc 5c»ctorey verbauffen. jöieweil er pd? aber vor ben »nfern beforgte/bie in bem Pap am 5«bvt / vnb 511 palurte waren/ fotnupe er ein anffgePeebt ^â^bulciu fnbren in einem @d?ild? / barinn er beun Pfeffer gclaben b^tte/bamit fbn bic vnfern/ wenit pc bas 5^ bngt; lein feben/niebt angriffen. Ã)er 4gt;berp gab )b»n bas panier/vnb fagte/ were es not/fo woltc er ben 0d)ild) bolen / aber ber (fOor fagte / co were «gâ^bâter^ genug mitbem panier / benncrfórd?tetpcbntd)tfo febworben^d»'/ bcn/aló vor ben vnfern/wenn er bas jeiebennid^t bette. ÃDtefe rebege^/ pcibcm-óbcrpenvbel/bcnncrbanbte ben (Vroren / bas er ein ©cbclm ^* war. 3lber bicweil ber Koitig in biefer fad)cn fo viel aio vnterbânblev â^^ â** war/forfebet er nid?t weiter nacb.
3lló nun ber (lOor baó panier batte fibii#te er §n bem Rottig von Calccut/ vnb liep f bm fagen/cr foltc mit feiner gangen 3lrmaben binber ber feigen 511 Kepclin peb halten/ vnnb wenn er ein ©dnld) bao Waffev betab wóvb fahren feben/mit einem weijfen panter/ vnnb roten Creug bovinnen/fo foltc er 5cbenober jw^ljfparalanbcnplben pbi^ett/vnnb foltc ben 0d)dd) nemen laffen / bamit ber Obevp mie feinen Ãddfpin S^^mSJ bemjeibigcnjubülff^äme / 3116 benn foltc bic gaitg^rmabaanfbnfe^ ^en/fo würben pc ihn fangen. âVnb ob co pd? fdjon niebe alfo ^u tragen würbe / fo tünbte bod) bev Aónig von Calccutgegen bem ©child? feb nepuef^üehfenwiber ^uwegen bringen / benn er bette benOberpen berebt / cv wevc mit Pfeffev gclaben. 3116 nun bev König von Calecut biefcóanfchlagóbalbcnfebvevfrewet wav / fubvbev ©duld) eines tago bes morgend herab/vnb ber -Ãberp liep fn beo panters halben/ bas ba^ vinnauffgcpcd?twav/paf|ieven. Dnnb ba bev ©d)ild) etwas weit von bcrtCataucllcnbam/pbt/babamenjebettobcvjwólffparalbraujfju? Stfabren. ^l6 bev -óbevP baffelbig evfabc/fuhv cv balb bcit ©child? ju^ «»tfegen/mit ben ©d?tfPtn vnb pavaln/vttb mit einev Cavancllen /ba? tïnnpcvoXapbaelwav bevnad). *ï)nb wie evlengep bes lanbsfubv/ fabc er einen lt;|?anneilenbts gegen f hm $u laufen / bev wmcfccfbin ev foltc warten / wie er benn and) tbc te / vnangclcben/ basbie^einbe ben ödnid? eben in bes namen. Dnb ba bev dOann ju fbm bommen war/ nbsp;nbsp;-
her war ein panical / fagte cv bem Oberpen er foltc nid?c weitev fovtfa/ ^n / benn es weven binbev bev fpigen juKepclirtb»nbevtvnnbad?gig *^alecutifd?ev pavai. SDamit itu bev panical vnb bic anbem Haiven/ bic ba wavcn/nid?t meynten er fóvd?tet peb vor bett ^einben/ gab er fb*n 3u antwort/ev wüpc wol bap Pc ba weven / cv w^ltcbennod? nid?t leiben bap pc ben ©child) alfo nemen folten. Dnb wieevbasfaget/wanbte cv bas vorberthcil bev ©chiffpvad? gegen bief enigen / bic ben©d)ilch go Hommen hatten/vnb pelleté pch/als wólte ev an pc fahven/ vnb bcfalhc Pero Kaphadbev foltc bic fpige bepchtigen / vnnb febe ev bic ieinbe/ fo 5^Wtlt;w| Pgt;Ult; cv einen pVwp tbwn/vn alpbalb wiber vmbwenben : IVo aber nicht/ *«'öâââ«â»
0 ttp bag
-ocr page 722-^ffwtto ba viïvbfdi ©c^tffuii5
brt^ a beun eiw panter auffflccf «.perd X^pbad führe nidit weit/ vn?gt; wenhec von fïunban wiber »mh/benn er h^tte bte ÿetnbe gefehen / vn«^ Hef ein (5efd)ÃQ ah. 2^4 fuhren bte 5ct»be auf jrem hak/wie fe (abc baf fieverhunbfchafftwaren/mb fdioffenheffdg au|f(hu5«. 5gt;cr Oberfî Baw^htttalfhalbjUhólff/vnbfchofauchbeïfttgauff bte ^embe. âPub gatier feb« tubtefeniah^ugben pero Raphaël tbece erbuh fid) etn barter (freittmf â¢â^9lt;l. nbsp;nbsp;nbsp;fchief|èn/bennbte^cinbc brengetenbic vnfemhefftig / vnnbpero Xa^/
phael hatt groffe móhe/ch er |id? wiber $u ben unfern thun timbre. 2Hf⦠halb er aber bey (ie tam / tebret ber Oberft wiber 511 benCarancUen 511/ rnbfuhrnntben6d?tffen htuberfd) / vnb bat baó »orbertbetUube« 5etnben getebret/bamit er511 jnen fd^ieffen tónbte / benn (te cileten jbm ernflUd? nadi/vnb bearbeiten ftd) fo viel (te bunbten / baà (te an (b« ^^^ men/vnb entfetten fd) vor vnferem (öefd)»n gar nidu/ vn tarnen and? 2(nbantf vntcrweilcnauffein fpief lang nahe an ihu.âVnb bteweil/rcr foemgrop mbtnöert. |-j. ^,3541 Yvar / wenbet ber Cherfï ben bódtpen fetf für / ben er tuubteZ baf er (nê webrete bamit fie fid? nicht anibu bencteten/ vnb wehret ftd? bap|ferlid?/vnb ftc trieben (n/bcrgcpalt / bif er anbie Caraucllen tam/ nih ö nbsp;nbsp;nbsp;babin er benn (ampt ben vnfern fuhr / ttid?t fonber groÃe mû be aller bec
^nöen.' feinen.îÃcnnbiewcilbic5cinbefonahe bey bic vnfern tarnen/waren fe in groÃer gefabr / fo tarnen auch bie 5ctnbe näher $u ben Caraucllen/ benn ftc vormale (c tommen waren/aber baó gerbiete (nen aUcó $u (rem groÃen fd?abcn. ^cnnfdbalb bae (Befchugauf ben Caraucllenanbub abjugehen/madit man ftc binberftch jtehen / vimb würben viel paral burchfdioÃen/barinnen ihrer auch etliche vmbtamen. 'Vnbbievnfern »Ãffcn(ncnwciblichnacl?/vnbfpottetcnibr/baf fiefowentgaufgeriehr hatten. âX^nbwiebte5cinbcfd?onimabjugwaren/ folget(nenberO^ berpinben tlcinen0d)ifÃtnmit bcinCöefdnj^nad? / bed verbruf hak henben er hatte/bafer ben ©d?ild? hatte feben nemen/ vnnb metnete er were mtt Pfeffer gdaben gewefen / wie ihm ©amalamacar gefage penfed. hatte. 2(bcrcbcttbe)fdbtgcnabenbÃfagtcjbmberpantcal/ berÃ?nvor bed Ãontgd von Calccut Annaba gewarnet bette / es were nid?t alfo/ vnb fagtc i m bte warbeit von ©amalamacard verrhüterey / vnb ben be^ trug/ ben »nan (m mit bem ©child? jugericht hatte. i)nb fagtc (bm noch serves^ i^eker/er folte teinem (Igoren von Cod?ttt vertrawen/benn Ãe weren ah tfvey enu le feine 5dnbe.âVnb bicfer warnung halben gab (m ber Oberp ju wiber^ Cedi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gelcung viel groÃer (Defchenef.
ibed anbem tagd/wie ber Oberp au ff bem lanb war/ tarn ©ama? lamacar an ben Paf mit vielen anberndOoren / vnb name Ãch^^n ald were er febr vbcl jufricben / baf ber ©child? were verloren worben/ Vnbfagte: x^rweremitpfeffergdaben. j)er 4gt;bcrpgabibm juan« Wort : ^r folte teinen vnmut barüber haben / benn er weite nichts 5^ than vntcrlaÃcn/bamit er fein Pfeffer ntd?t verliere. Sha hub ber dOor Kramp;rihtuttg an^ufagcnzWcner$u bc AonigvonCalccut fehiette/vn(mbieparal/ ©ómrtUm«^ P4^ pû^ ^üchfen/bic er genomen bette/wiber anbieten lief/fo mócht ihm Vielleicht bargegen ben pfeper geben. Ã)araup fagtc er / ber-O* berp/cd were fehr thewer / folte man bic paral vnb ©tücf ^iid?fcn vor fo wenig pfeffere geben/aber bod? wolte er allee thun / wad (hm »»«5* lid? were / bamiter(hn ju frieben pelleté. Vnnb barumbfolten H^^^* ©tücf befchen / bic weren in ben Caraucllen. Ã)cr dOor wolte nicht m bie Caraucllen / nichtbarumb/baf er arg wohnet/ber Oberpb^tte fein verrhûterey erfahren/©onbern/ baf er ftd? fonp vor bem 4gt;bcrpm fürchtet/
-ocr page 723-Snâ^nbtot nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;oç
fórcbtct/abét ber Obctfl bmebt fn mit gcwnlt btnetn be gabenbic dit/ * bern bie Ãnd?t nad? Cochin $n / mnb wie bet -Ãbct |ï mît betn öainak «XaSS* tnacat t»t ferne CatancU Bomen war/ lief crjngcïffelnvnbbrtntad? mitfeit.^ einem 0d?tetbmeffetlctn jïcd^ê vnb fegte ^u pn / wenn et jn wol gemer/ tett bette / fo woke et jnbetnech bet vertbätetey betben bie et bette en fbm begebe» wollen / btnefe» Uffen / vitnb (lechc fn in bee el6 mit bem Ãcbteibmeffètlcttt/ betmit bedelt et gtóblicb / bec k»^3 bee et getben bette. Dnnb wiejbnbet 4gt;bctfï eben bt»wokfchieben/ beemenjbn benef ete/Beme kmenbó von bee A^ni^e von Codein wegen 5« ,m/ vnb ®r ^ «^ fegtefm/ bet Aónig bete/n febt/ et wétte mitpn|BtU lieben/ bià et betju f^Vv. ® Beme/vnbetwetcenffbcinweg/ ï)cnn es wete vielbeten gekgcit/ bes etó tbetc .ÃÃtefe bottfebefft Berne betbelben fobelbt wctlbie^oten/ fobie flucht geben betten / b#n.Kónigenffbemwegfenb#n/ beect^u bem^betflen $obe/ vfïnbBlegtcnjbmvbcrben dbbct|ïen/Vhbfegteni wieetben 0emelemecet mbte CeteueUen mit fteb genommen bette/ vnb wéke |n vmbbrtngat / 'Vnb bräweté |bm/ wenn eögefchebe/fo wél? tenfeeUc euf Cochin sieben. Vnnb brewed bet 2^éntgbe|jclbig vntet enbetn btngen em mei jlê befotgee /bes mengeld bet proutenb belben/ betbeteufffolge wùtb btumb fdriefteetbicfcbottfd}efft$u bcm4gt;bct? flen/Ãbet lief euch ben ©lt;imelemecet bcm^.énig 511 Iteb nidrt benef en/ wiewol et vbe^nfneben wet^eö era nicht fchongetben bette. âX')nnb.._ btf bet 2lt;éntg Beme metste er jb» be|ftig/ betmeflerv bee etjbm Bdn vm^w«.* beer tm Dert lief .Wie bet 2^énignunenBvmen wet/ etjelte et ihm b:e verrbÃtetey/ bitetfm jugcrichthette/ vnb betqn febt/ct foke jbm vet? génnen bee ct|n benei en lieÃe / 2lbet bet 2\ónig wokee nicht bewtUi? gen/ euf ben vt|elt;hen/wie ici? engejeigrbeb/vn bete fnet wolte pn vet? ietben bes et ern folche bi tt en pt tbetc/ vnblt;t fokef ut gewià belten/bes ttebenfbfto were gewefen/ eb et/wenn etfehon wete^ebencfcgcwefcn/ 2118 bet Ober(1 be« febe/fehencf te et ibn jm. »nb bci*2lt;onig fdbtet/bn vertw« mitfichnedr Cochin/ vnbf4;ekepi febt vbd/ bed lenigen belben/bee et g^^nsui. begengenb^tte.
©40 5W?v vnb dd)fd\]ft ^apifcL
^^^3^^ââ^bcrKénigvonCelccutfebe/ bed|bnelle fcincrcncffo Z^^kwenig belffen / vnnb bes et mit feinet groÃen mecht/bic er bet?
te/ nid?tö juwegen bringen Buubte / bee erbie vnfern/^biefo febwech weren/ ben pof verlieÃen woke erfem C^get trenen/vnb be? Von sieben/ wo bic lt;V?orcnnid?c gcwtfl weren. 5gt;icfclbigenfemptbcn 2^énigctt vnb lettre» bic et euÃ^fetnet feiten bette/ wetenberfót/ vub'^^o«^«* ncfi« bcbielten |n ek viel elf mit gewek be/nebe bcm / bef Ãc |n vcrgwi|lcn/ -g ^^quot; ^^ ber -Ãberit wiirbc ibnr nun bic leuge nicht wibcr|Bcben Bénen / ober euch lewe» ftebempeà bleiben/vnnb wennet ebgejogenfeyn würbe/ fo Bénbte bet 2kénigbcn pef cinnemen/vnnb efodrin erobern-. âVirnbelf ber 4bbcr|ï erfubt/ bed men bem ^énig von feinemebveben vonbem pef/beet ^«tv/gefagt bette/bemit et |n ^uuor|lebcn gebe / bed er ger nidrt bereit gefinnetwete / lieÃe er ein beufeuffeinerfpi^en bic^imlich wettinbed ÃteÃenbe weÃet hinein gebet mechenz vnnb lief bic fpig ebgteben / bed nbsp;nbsp;nbsp;^jquot;J* lt;tein Infclbereuf meehre/ bemit bk feinbe vbet lenb nicht brein Born? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
men Boubten. tOnnb eu Ã^ bem ott en bet fpipen lief er ein |l0cB ^oU? wetef von fol^ vn erben mechen/bed ein grebe bette ju ringe betumb / vnb
-ocr page 724-get.
^etnöe oljit «iwtly.
J^iftorta ta WerWm 6^iffimg vnb lief $wey yalcfenctlefnbranffführe / bumit eraftffbag waffer fïrei^ fhenbónbte.'Vnbnabebarbey hatte er feine 2trmaba/vnb fnht^offt h«*^^ auf auffber5einbeparal/bennfiebamcnfïettgó/ bamit fein vornhin Sefnamp;e gei«# ntM?ten/vnb liefen fich vor im feben / Dnb wenn fe benn bic fncht glt;^'' ben/fo fuhr er inen nach bif in bic fiefenben IVafcr/ vnbanberciV?«^' fjromc/vnb tbetc info grof jenfehaben/ baf fefd? nicht burfftenfeb^^r fen/eôwerenfrer bennviel/bag tbeten feglcichwol and? nichtfeb^^o/r/ benn fic waren febrtnub vnb hatten bag herç vcrlorcn bag fiebie vrtfetn fo offt ft eghaffttg gefeben hatten / ba ft c boch nid?t ein cin^lid? mal bic v^z bcrhanbbehalrcnl?atten. quot;Vnnb bcrhalbcn liefen fte (ich nid?tfchcn/cg bcfalhc eg fnen ben ber König/ baranfffe aber inner nicht hätten pflt;^/ genjnworten.
5otd7t öeu feinOe.
'X)nbbieweilbic5einbcfowentg mnthegbey f ch hntten hattenbi^ vnfern gclegcnhcit iniremCanbgrofen fd?abcn mit fewrvnb fehwerb jn thnn. ^crbalben bag lanbvolcf in fo grofem fehreefen war/ baf fk nid?c burfften in ben 2gt;órf^ern vbcrnachtligen/ Jgt;ennbievnfernvber^ fielen fic beg nachtg / ber giftalt / baf ficim ^elb lagen / bamit fc beffo (t^ chcrerwcrcit. âX^nnbbiefnrehtwarfogrofbcyihnen/ bag (tejnmKo^ nig von Calecut batnett/ vnhb fchricn er folte infeheng haben/ vnnb bk vnfern ein mal hinrichten/ oberaberfriebenmitihnenmachen/ bennfk 'Wertbft^'^ bonbeen bie Kriegg arbcit Icnger nicht ertragen / IVo aber nicht/|^ Sûsïo»^ '''â'^^*^^â^ ^â^ genotiget ein anbcr £anb ^n fud?cn/ barinnen fe wohnetem Jem bege« Ãgt;afelbigmad?tcbcnKönigno^tra'wrtger/ vnnbwnfbenid?t/wiccr fefw. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ber fad?en raht finben folte/ iDcnn wenn erbegfriebeng gebad?tc/ fo braweten im bic (lOoren / f e weiten von Calecut hinweg Stehen/ barföt er fch fehr beforgte/ beg ^rtbntg halben/bcn er barburd? verlieren wtk^ be. i^argegen fahe er baf fein Hanb verberbet warb /bag war feinte ^5tttg von ffanbeg vntergang auch / *Vnb er war fehr in ber fachen verwirret/mh »uwh ^'^^^ tunbte fch nichtg entfchliefên. ibag brachte in entlid? bahin/bag er fd? entfd?lef/bey bcm^ber(len vmb fricbcnan^ufuchen/bafrclbig fe hd»«^' lich/bag eg niemanbwifen feite/ bif hernach bag ber (rieb gcmad?twC'Z
^^f ^ 'âf A re.X^nb er fagte auch niemanbg von feinen gebanden/ ben zweien (V^o^ vS fSo (S* rifchenKauffeuren von Cochin/ beren einer hieà Chiriua Carcar/ ber anber (iOamaUe UOarear / ÃOiefe ^ween bamen auf vntcrrichtimgbcg KéniggjumOberfïen/vnb vnangenomenerbing fügten fe unter a^^ berm^uihm: Weite er mit bem König von Calecut fricben haben/fo würbe ber Konigauf Calccut ben König von Cochin nicht mchtbt^ Kriegen/ vnb würbe alf halb mit (einem gangen hauffen ab^ichm 1?«®* folcheg gaben f e alfe für/ alf ob ber Kenig von Calecut nichtg brutnb
lt;n mitteln.
Ã)cr ^bcrfl bet benn jbte fcbnldbcït wol tnubte/ gabt j» dn vrtub^ XoubcArtk äntwott/ynnb fngt: Ifrbónbtc nichtgkuben/bag ein fo mecbtisîç*^'â*^* ââ^â'** teid)ev2^6nig/ wie bet 2^óni5 ven Cnlccntim ganzen (^Onlnbat^^^j achtet were/ vnitb ber fo viel 2^ónige vnb groffer t^erren bcy ftd? b^w and? ein fo gro||c an$al Ãriege void'/mit jm ber er (^4.gcfellen better** ben machen wolte/ ober bas er fid? vor/m fürchte/ vnnb barnmb baà k'' ni^Z fo er an^efan^en / vrttetwe^enlaffcn wolte. Ã^nnb bic weil ne fo trewc biencr weren/wie er bae wol wufte / fo folten fie ein fold? bing bas/m/bem:Kónt^/ 511 fo proffer vnebr gereichen würbe/ nichtp5^^( noch fm auch ratben/ bas er von bem Krieg ablieffe/ wieerbenn^^
-ocr page 725-^ü^i/^a^ pc jm vbtc«tt/crfoUc ntd?t tMcbUPem ibcnn fo viel jn betref;^ Fc/fo fürchtet er pel) vor ntchte/wolt aud? tein frtebett baben/ wen fehon ©beefîetw# bcr^onï^barumbrtttfuchte/fottbcrn er wolte bcm Ãrte^tmebpQet»/ oemÃnca l^^ tnCakcut.îamp;rtPelbtg folten pc gcwtpltd) glau ben bnp ere tbim wol / »^^^n^oe«â te/wenn fd)o» ber S^óntg ebjóbt / vnb bas folten pc jbm ftgen / benn er â»óUc jbn jufngen / wo eebeô 2^óntgó von Cod)m halben nid)t were/ fo wolte er fbn ber practicfen/bte pc triebcn/gelobnt haben / vn pc folten Pd? balb hinweg pacten / benn er geb a wff alle |bte bopheit ntebte. sorts theten bte (Vroren aueb/fo brtlb pc bunbten / vnb waren froh bap pc ob« FutQcn bi/ rtnbere praff baruon bommen waren. quot;Vn bte well pc nicht borgten gen flt;blt;r^ Calecut ^tehenfehidtert pc jum Ãonig/vnb Heffen jhm bte an twort/bte gt;nber 4gt;berfïgeben brttte/anjetgê/baburd? verlor er alle boffnungjnm . nbsp;nbsp;. frieben/vn wolte water nicht bar non fagen. Jn btefer jeit hub bic trÃngt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;âââ de/btejunor ïn bem fi^ger gewefen war/wiber an/vnb flurben jrer viel baran. if 0 entlteffen auch viel auf forcht ber brânete/bermaPèn / bap es braupFfbunbe/ bas gantje C^ger würbe fteh trennen. 2lber bte dOorcn Iteffèn von Cananor vnb ^ermapatan ó4oo.(V?ann bommen / biewrt)â tenbe0mctfbenthetl6^ogenfch0een / vnnb etltd?e baronter Orteben^ phÃQett/vnb ergan^eten alfo bte 510t mtt vierzig paraln / brt tn febem 5wey pnd^ üd)fcn waren/vnb es bamen hernach nod) etngropè lt;*rt5lt;*lvT^^^ âVoiebe. Dnb bic weil bte (Vroren / btefes alles vnangefehen/wu|bê/bap §$^0«? ber2kóntgvom2^rtegab(ïebenwolce/bieweilihnï allebingfo vbclgef xnown. thieten/fanben pe einen fnnb / wie pc an vnfere CaraneUen anbommen bwnbten. âVnb berfenig bers erfanbe/was ein CDor von Kepelin / ber coge^iu; hiep Cogcallc/bcr war an vielen orten tn ber Welt gewefen / vnnb hrttte viel bings gefeben. âVnb aup berfclbtgcn vrfad?/auch bap er einer guten rtte von natur war/war er etnee fubtilcn verPanbts. ÃOerfelbig gab ein bóldenÃchlopauffjwcy paralnÃchiffenan/ vnblegte jwenbalcben vberjwerd) / einen von einem vorbertheil bes einen Ã^iffs / auff bas rtttber biewarenfo weit voncinanbev/bapbas Ãchlop weit feyn folte/ ©«biâ^ «»f baffclbig warb in bie vierunggcmad)t/vnnb 5wifd?en ben^wen balcten e^^», waren anbevcgelegt, bie waren fo wol jufammen gefügt / vnnb fo naht bey ananberbap pe ein bobem ober büne machten/ vnnb auff jegliches ede an ber merung/wrtr ein gefe^ groÃer Ãculcncines fpicp hoch / ober ein wenig nibnger bie waren in bie balden cinge^epfft/vnb mit groffen ®eiç4nte dl ebenen negeln an einanber gehefftct.(?0tttcn in ben 0cu len waren brey filing, lóchcrvbereinanber/brtrburchgiengenbtdeeifcneP^angê / ÃOergepalt/ bap cs bcm anfehen nad? / vor ein (ehr fcflbing gracht mochte werben.
Vnb in bem Ãchlop mochten bip in bie vierzig çpann feyn / mit etlt; d)ett(ïôct73ûchfen. Vnb bieweil es auff bic Paral gebawet/ vnb hoch war/ bunbteman mit in bas Plcffcnbe waÃer fahren/ vnnb an bic Cara^ _ ' â _ ucllctttommcn.^Vttb ber Kónigwarb fehr froh/ba er bas fahe vn thete Jswr. ocmCogeallcgropgcfchend. Vnb nad? btefemÃchloP liep er jr noch P^-pjwwehen/bamit bic feinenfa nicht fcheweten/ vnb bte.Carauellen anj faffeten/wie er benn eigentlich borfür hielte basgefehehen würbe.
^Ãdöbrehhut) alt;^)f}igftgapiteL
^^ If r 4bbcrp warbburch feine Ãunbtfehaffterbiefer ©chloffer alpo ^^balbt ver(^enbtget / o«^ noch barjw bap bie 5einbe träfen mit fewerwerd
-ocr page 726-^iftortó ba Oierbfe ii ©c^fffung
fe«ti«ti. l%**W*tl'lt;*W4wnflt;gt;lKn/W«CdcaitcUenmiC jtluatKuncu/ïiSniâ^*â? fiefic aber nte^t Verbrennen / fo würben ftà pe anfafpn mit ben Geblèr jem» 2l.lóbte3rtWobner5u Cod^inbaflclbigvernamen/glaubpenftce^ al^bnlb/bermaflert/bad in ber^an^en 0t4bt/au^ fbrebt bie pc batten/ Cumulej» «»Sh^o^gecómmcl Wdr/barju benn and) bie v^Ooren febr b^lffen/ mw Codjm. nbsp;nbsp;nbsp;gaben fnen junerflebcn/ bie vnfern würben bipmab gewipUeb vnten it'/
gen/vnbbie^einbe würben Cdcbineinnemen/vnmebrecen bas geflirt^ Ãleüictmut. mcl/alôwôUcn pebinweg^teben / ï)aö barob ber2lt;ónig von Cod)tïgt; gr^n verbrup bafte/X^nnb bad hoeb mebr ifï / war er fo gar a« p aller boffnung/bap er pd) blinden licffebtevnferen würben bipmalógewip/ Ueb mit biefen 0cbl6(|èrn vbcrwunben werben / vnb name pd? bod? bep felbigen gegen ben feinen nid?t an/ vnb fd?tdcc pc ju bem -ôberpen / bat 5?^*' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mit er fnê ein berg einfprcd?en liep/vnb liep Æ n fragen / ob er and? bv|fflt;/
baderbem2^onigvonCalecutwtberjfanbttt?unEiâjnbte f 5gt;a6tbtr^^ fte/nid?t allein bap pe boren woltê waser bar^u fagte /fonbern and? bad pe erfiibrcnwic er gepaft wer» ÃDer 4gt;bcrp fagt 311 fnenwannnb pc fb« 3int»ow» bariimbpragten/pewüfïenbod?/bapfbaber^ónigvonCalccutallbe* reit mit anbern wol fo fd?rectlid?cn bingen aid biefed fcy n moebtez ang^ griffen bef te/vnb bette bod? ben bopffbrüber 5er ffoffen/ bad würbe atip bipmaland?gefcbcbcn/vnbCdnemejnfebrwmiber/bapbicCente/ bi« beren vort Calecu 15agb«it wdl wüflen / vonflunban pd?pórd?tetévor febembirtg/bad bie^einbc erbüd?tert/âX)nb pe foltenbcd enbd erwarten/ 3gt;enn cd würbe eben ein fold? enbe nemen/ wie bad vorige and?» quot;Vartb wenned pbon nid?talfo gerbiete/ fo würben pc bod? noi jeit genng b^*
, ? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ben/bap pe baruon Bümert.3blt;r vnangefeben/bad pe fabert/bad er fnen
ailed red?tfaget/fürd?tcten pe pd? bod? fo febr / bap pe pd? niebt wagen 3irt0ev frag, borfften ber fd?an»5 ^nwarten. Dnb fragten fn Von ncwemCald wenn pc nid?t gebórt betten wad er gefagt bette ) ob er bed .Aóntgd von CoU* cut warten wóltc:ââX)rtnb plageten f bn fo febr mit fragen/ bap er im ^orn frer brcy gntbing mit fledert fd?micrte/ vnb fagt : IVenner jn etwad fa^ get/ba pe aup erfarung wüpen/bap er fnen bic warbeie faget / warumb m fr f i P^Pnnid?tglaubten.Xgt;nbbamiterfnertnod?eingtó|fcreforcbttrtp^7 wirlt;vpf«i. Ifep er in frembeifeyn ein febr hoben vnb oben aupgefpigten pfalinbt« if rbcn flcdcn/bcn nennet man bey bcn vlOalabaren Caloete / vnb man rid?tct biel3awrcn vnb bad gemeine void im Canb mit ber flraff/ vnb fpipet pe mit bem Caluete» âPnb bieweil man bic nad?gülti^rt Cent ber ^flalt vom leben $iim tobt bringet/ wenn man juctrtcmiîairenfagtî Hatte Calnete/fo achte pe cd für bie bod? jle fd?mad? / bic man f nen an* tbnn bünbte.2Hd imberpfal/obet Cal«cte/auffgerid?t war/ba P^â^âL ber 4gt;berfl/crwóltcbenXónig von Calccut bran fpiffen / wenn er,W 35r\uwort. ^n Schlacht Iteberet töcnn er bette (wie er fagCcin weg funben/wn t . ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fnalpbalb fangen weite. Dtib be fall? allen bcn fetnen/bem 2^0ntg von
è^mortii. Caletntjn leyb/bop pe mit lauter flimmernffen foltert/ Samorin^â C4iu«c. ueec/bad tbeten pe jum offternmal sDaÃelbig achteten bie von Cod?tn eben für fo ein gPoffe bedbeit/ald bap pc ber Schlacht erwarten Woltem bergeflalc/bad pe anbuben bie forcht/bie pc hatten / 311m tbeil junern ren/vnb fagten/pe wolren bed tagd bap man fd? lagen folte /erwarten.
2tldtturtberCaltieteauffgctid?twar / famen bicvonCod?inau / vaanaaie. vnb bcfabenfn/vrtbvnterartberrt lam auch her UOangate/vnb viel a berei^errn/ biepchnewlich jubemS^intg vonCod?tngecbanbatt vnb hielten barfür/bie vnfern würben vntenltgen / vnb rewete pe/ p
-ocr page 727-s» Snbteit. . o7
^ebenS^órtfg vottCakcut verUffenbattett. quot;Onb eôButtbtcfvcvtdnci; Slcubcn/b40 ber -Ãberfî bett Caluctebem Mottig von Cnlecut $ntr«^ bette lt;tu|frtd?ten Inffèn. T^nb barntt fie ce etgentheb effubventatnen fie in bem Pn^/aU weiten fie ben 4gt;bcr^cn bcfinben / vn fügten int/wie ju ^od?in bne gefebrey were/bic CarnucUen würbe bi^ntnleangcfafl wer'/ v«0UMbwr ven/vnb barnmb folte er feiner fneben wol nebt beben. ÃDer Obtrfle/ber Venn wol verffunbe/nuf wee tneinung fic jm folebee fórbielten/gnbe jn 511 antwort : 5)46 fûmemblîe in feinem tb«n/ bnbnreb er fnebte Coebtn |uucrwrtren/wereba6/better ben pajintebt verlieÃe/ vnb wenn bnÃel'z big niebtgewefïwere/fo bette er jree Aontgevon CnlccntnnbemPrtà ^nmbalan niebt erwartet/ bne er im bcnfclben webrete. X^nb wenn Ãe «teineten/baeervnbbiefeinenÃeb fo febr vor bent 2^óntgvon Calecnc fürebteten/wie Ãe/fo betrügen fteficb febr/ bennes were ingang Jnbien nt^ts/bas fn er£ebrecf en tonbre/vnb bmmb fo fórebteten Ãe Ãeb vor bé ï^owcnbcm2^onigvonCalec«tniebt0/ vnbgcbcnntdjtsanlfin/noeb rtuffaUc feingepreng. X)nbwercn Ãefoteefbas Ãebürgen feinernn^-bunfft erwarten/ fo würben Ãe in febê mit ferner ganzen ^rmaba inbie Ãwebt treiben/vnb fie foltcns gewif hdi barfürbalten/beme er perfonlid? j^v^wovt-' anin/oberbas fidtbcrS^onigancinorttbete/ baer$nimb0nbte Bom'z »tten/fowolte er in fangen/ vnb woltejnbarnacb mit bem Caluete ben fe ba anffgertebt feben / fpiÃen / 2gt;cnn er bette in auf feiner anbcrn vr^-Ãteben anffrtdxen laÃen. X^nb btefes fagte ber Oberff mit einem fo erz fd)recflid?engcÃcbt/baà Ãcfiircbtctcn/ er tbete inen irgenb etwas letbs/ »ubbaÃelbigmaebt/ baà Ãe Ãeb irer gebannen/ bie Ãe hatten / nicht an«-^amen/vnb fagteninen/ Ãe hielten nid^tbarfür/ bas inber Aonig von bakent vberwtnbef ónbte/aberbte Warnung thetenÃe int'als bcs2v0^
â^iSöauà Portugal biener. ibarau ff fagte er/werenfie bes 2vónigs nuà Vawaniwjr Portugal bienergewefl/ fo betten Ãeiren bienernni^t befolhenbas Ãe ««?*epflt;e« ^ie feÃunganberfuhrtverlaÃcnfolten/babcr.^onigvonCalccutben ââ
*^*^Sâ^lff betttbnnwollen/ vnbÃgt;ltenba0runtor/ basntberötabt^n
Cochin were/ÃiUcn / bannt Ãe fürf emen / baà bas volet bic ©tabt nicht ^*â«or fui* 'verlieÃ/wie Ãe benn willens were / X^nbfolten Ãeb wtetapffere beete lent erzeigen/vnb nicht$uimvnbbenfeinenmitfold?c fpottworten tomen/ benn Ãe weren ntdw vertagte leut/ basÃeauÃfurlt;bt thnnfoltcn/ wteÃc bas vorige far getban betten/ X)nnb verÃünben Ãe in nicht/ fo folten Ãe nadt ber ©eblaebt wiber tornen, fo weite ers in auÃlegen/vnb folten fn wiitlcr weil bas ienigverorbnen vnb verfehen laÃen/bairn mehr angelc'z S^n were. ï^ajoben Ãe bahin/ vnnb antworten im auà forcht nicht ein , nbsp;nbsp;nbsp;«
«n^ig wort.X)nb wicwol Ã^ ber 4gt;bcrà annante / als ob er Ãeb vor bes nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;w»«
2^0ntg6 von Calecut ©ebloffcr wegen nid?thocbbctumerte/iÃcsbocb 0«»*»^ nichtohn/ bas fic jm viel gebaneten machten/ vnb er fürchte/Ãc würben an in tornen/weil er fo wenig lent hatte. Jeboch bami t crin wchrete/bas Ãe in nicht anfaffeten/ lieÃet ein Koà micmaÃbeuincnmad?cn/biean eiuanber mit vielen eifenen fd)icncn wol gcfaà wäre/vnb wate ber Koà Ãfft »toet als breit als bie (V?aÃbcum lang waren/ vnb ad)t Clafftctn lang/vnnb *â^* ^atgerab vor bcn CataueUcn/ vngefcbrltcbetnsÃeinwurÃâwcitbat'z non/bawar erangcheÃFtmitfeebs 2lnctcrn/ beten waren brey btüber/ Iânbbtey brunter/bannt et beÃo feÃer Ãünbe. X)nb bamit bie CarancU *$n fo hoch weren alà bie ©eblóffer / erbaebte pero Kapbacl ein art von PfoÃen bie waren mit halben maÃbäumen gemadw/ bie waren in bie bortber CatawcllencingejepÃc vnb vernegelt/vnnb giengen von ben fer, r fclben
-ocr page 728-^tflwrt ber Warfen @(Ãtffun5 fetben pfbflcrt Ã)tclc/ tic jïteffen un bem (ÃOafïbaurn in ben Or^ndUJ 5iïf4m tnenvnb waren weit^nug/baó fee^d ober fiebenperfonen brauff fcyn/vnbrainn gnugfid? $« wehren haben bunbren»
3H|J biefeó allee getnaehr war / bame ber 2kónig von Cochin ben o? benbjunor/ al^beeanberntagcebteSehlaehtgef^ehenfolte/jubein joltósöSo. ^berfïen/ berempfieng /nmlt ben fernen /bie banketen alle benband/ ben man Voltas nennet/vnnbfungen/ba^ file/nfróltch machten/ 5gt;em# eewiijleber 4gt;berflewol/ au^bem / baser erfahren hatte / baserfehi^ trawrig war/ bergeflalt/ bas er fteh aller biefer burçwetl halben ntchl^ Cveber« bes erfrewenbnnbte/ fonbembtetrehern tarnen Æ mtn bic augen/an fmtt^ »ónigs von letbcn fo er mit ben vnfern hatte / bie er fd?on tobt/ oberfo viel alp tobe i^^^nu nbsp;nbsp;nbsp;rtchttte.*X)rtnb wie er ben Obcrflcn mit etnemgroflen affect vmbfangen
hatte/ltcfi er/naUe fetne tOerm / bte mtt/mwaren / auch vmbfangen/ vnnb baffclbtg mtt einer folchen geberbe /als wenn fte emanber bas lcö^ temalfehen. Dnnb barnach gienge ermitbem dSberfïen/vnnbccli^ chenber vnfern auffetnort/ vnnb hübe anjufhm/ alp cm C^Oaun ber nicht bcy /hmfelbfï were / $ufagen: Ã)cr Aónig von Calccut hot ein dro(fèmad?t/ vnnb wir garem geringe / Soviel mich belangt/habe ich 7x5rti(t von tldne hoffnung/ bas ich Cochin erhalten/ vnnb viel weniger bic meinen coebut ôanç befehûçen tonne.Dnnb es ift an bem / baf fte bariton fliehen wóUen alf vemset. wennir fchon gefddagen weret. Wcilc6bennvmbmtd?auf ifï fobirz te id) bich/b» wóUeft beines beften gebencten/ bieweil bn noch bie jeic haft/ benn ich weif nid)t / ob bit es bamach wirft thun tonnen. Dnnb ber 2lt;6nig tunbte weiter tein wort nicht reben/ gleich alf wenn fhw*^ bic (Surge! vertnópfft were. Ãbaher ber -Oberft vngcbultig warb vnnb antworectihm fdncralf im^orn : Was fpurefîii vor Vagheit an mir/ bas bu mir fageft / id) fol mich verfehen :â bieweil id) hie vnnb anberft^ CrtpffetVett wo/ wo ich aud) fcy/ beffen wol gef chert bin/ bas ich mich nicht allein bes vweuv^e. 2lt;0nig0 vonCalccut erwehren / Ãonbernfhn auch in bie flucht treiben wtl/er bringe fogroffemadtealf er wolle. tOaftu nichtbte vergangene tag $u mir gefagt/ (S^CC ftreitte vor bie Portugalcfert Wie Sen nutV fùrchteftu bas ers fe^t nid)tauch thuc f ich trawe ju (Ã4gt;CC bu follefc morgen fehen/ bas ich ben 2^ónig von Calecut mtt biefent Caluete fpip Yemftwen P» werbe ⦠Dn ich hab tein jweiffclbra wo eranbers meiner erwartet/ oc» ObcvRJ vnnb bu folt auch nicht baran jwetffeln/ wiltu anberft an bte Siege ge^/ 5»00«. nbsp;nbsp;bencten/bievus lt;54bCC htejuuorfomand)mal geben hat/ba ber2^^^
nig von Calecut eben ben vortheil gegen mir hatte, ben er fe^unber heï^« abaffelbigfoltugleuben/ vnnb nicht bas fenige/bas birbic^oren von Cocl)in fagen/ welche allefampt vns vbcl wollen/ Soltauch bte (lOetite* reyenntcht achten / bic bie nairen machen/benn fie fürchten fieh oh»^ nigenvuterfcheib/ vorallem was fnfûrtompt.Cafbich aber verbriep fen vnnb rewen / bas f enige / bas bu mir gefagt haft/vnnb jtehe gen ehin/vnnb fey boruor / baf bas volet nicht hinweg jtehe / vnnb laf mW anbiefem paf/ba will ich bir gute rechenfehafft vbergeben.ÃZgt;er2^óntg erjeigte ftch/ bamit er ben 4gt;berflcn nicht mehr er jürntte alf were ertrt^ ber von biefen reben / bie im ber Oberfd jur antwort geben hlt;ttte/erm^ net/vnjohewiber nach Cochin.Dnb bannt er ben feinen ein
^iÃÃ^ ^^ / f^^l^^t er ftch bafelbflauch/ alf bas er r^tber ein mut gefhepfft/ v W * jubenanbernem vertrawenhatte/baf ftebe Paf verthetbingen^wrj ben/beinmucnachbcnerbcybem -Ãberfien bette gefpÃret/ tróftet bas volet/ fte warben ftch gcïrif lid? erwehren/ vnnb füllet b^^^^
-ocr page 729-S« gilbten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«S
^f« tTrtiren/vhb b«8 gantée volet ju Codiin / von bev »«tube / burinnen Sj^â ^^ hlt; Wrtvctt/vnbju^ucbtgctrüfl travcnwetl pc meinten / bic vnfevn wór? ©en vnten li^cn.t Xtd?t bc|ïo weniger vcvfud?ten vber bas nlleÃbic (lOo^/ ^^tt/iïcjnbcwcgctt/brtfi ftc Ãeben / vnb rebeten jn fo viel forçât ein/nle pc timbccn/^tber pc mod?tcnö bod? nid?t ^uwegen bringen»
©4# vier vnb arf^pigp ffapiut
Cebcr^óntgvonCodjtnbtttwcg war / lebtet ber ^berfî wiber
vmb in feine Crtvnudl/vnb nam pd? webtan/bap er fo vbclmit bem ^2lt;óntg von Cofbin ^ufrieben were/weil er fabc / bap er fo fey g war/ benn bapèlbig bwnbte verurfatben/bap baó volet aup Cochin $óbc / bep r « cv Pd) ben fepr beforgte.'Ãn wie er mit bê feinen $« naepteffen gteng/ Crew bes Xo babam/^orcnQdOorerto/mttetltd?enanbernaiipber5actorey / bic er««ân i^o^ ^ennallwcgc pflegte mie pd?$uncmcn. 5gt;cnnwtc id^bienorangejeigt/ â^^ââ' ^verlag er nie rein 0d)lad?t bic bic vnfern gegen bic ^cinbc erbielten» Xlad)bcm Had? teflengi engen peaUcfd^laffcn / bip vmb mitternaebt/ SdiUff/ barnad? beid) teten ftc/ vnb würben von bemgroffcnDicarioabfolinc/ tct/'ï)nbau(fba0biïbebcrObcrftan/vnbfagt$n)ibncn:Cicbcnt?crrnâ^-'ââ * vnb Jfreunbe id) frewe mid? pbv / bap id? febe bas Ær an bae fómemclïe/ ncmltd?anbic0eele gcbcnctct / i^cnnid? bingewip bap bicfcrerinne; Oratio Ãtpe^ rung halben vnfcr t?crr (Sott aud? forgen wtrbt/vnb vne gegen vnfern ^^â7'^'. nbsp;nbsp;». ijcittbcn peg verleiben / vnb bapclbtgnid)t allein jn wibergcltungewe^^^'*â^^'®^^'ââ ter mübe vnb arbeit/fonbernand? 511 erbobung fetneó beiligen Cbrifllb d?Ctt (Blaubcne/auffbap ber Ivo ni g von Coebtn/ vnnb bic feinen erbem «cn/bap vnfer berr vnb iOeylanb/b er war hälftige (Bott / vnbmed?tÃ/
Ser benn alle mad?t i|ï/vnb bap pc nid?t jweiffeln/ an bem / fo id? jnen in fernem Hamen jufage/ wie ber Aonig ge|ïerigó tage an bem peg / ben
*lt;bihmverhiep / miptrawen hatte/ vnb ihr fabct wol mit waà trawrig/ teit vnb 5wci|fel er hinweg 5ohe bergc|ïalt bas er 511 mir fagte / weil er Phottbarfórhtclte/ce wermit vus aup / td? foltc meines hepen geben? cten/vnb ich hatte nie fo groÃe Vagheit bey |mgcfpórc/noeb and? bey ben feinenfo groÃen fd?rectcn vnbfcygbeit. ibaÃclbig tompt aber baher/ îgt;ap pc bes 2^0nigs von Calccnt macht vor groÃer achten benn pc ip/^ ^nb wennpc fchonfo grop were / wie pc cs barfur halten/fo tp bod? gc'/ W/bas vnfers (Bottes macht ohne verglcid?ung VKlgr0|fcr ip / JÃas habt ihr genngfam gefpuret burd) ben bey panbt, ben er vns vor biefer seit gethanhat/wie id? benn hoffe/ bas er iegnnb and? thun werbe/ vnb «tit biefem vertrawen wollen wir bic ^einbe vberwinben/ vnfcr erlangte ehr behalten/bic von biefer ^eitan fo fehr wachfen vnnb innemen wirbt/ hap wir ber ITclt ein fptegcl ber bapffertcit fey n werben/vnb wirbt vber ^Binmaugec bas weber ber König von Calecnt/noch jemanbts anbcrs vns angreif? flâââ'quot;ââ* fenbürffen/alfo bap wir ehr erlangen/vnnb bamit and? vns ein gewiÃe ruhe von ber mühe vnb arbeit/bie wir erlitten/ verfchaffen werben. 2gt;i? rau ff antworteten pc allc/pewoltcn nicht lebe/ pc erhielten ben ben peg.
IVic ftc nun in biefemgefpred? waren / basmod?tevmb5wo vhren nach d0ittcrnad?t feyn/ hnbenpean etliche 13M?fcnfchóp juhoren/ hie thcccbicCalccutifche 510t / vnnb hübe ananff benOberffen$n$n'/ fahrcn:00 tarnber König vber lanb mit mehr benn 30000. (Joannen/ f^â^Ptfdncmlt;Bcfchói5/wiec6bcnnfeincgcwonhcïtwar. 3lnch verfahe 'â'â^®* tr pd? gençUeh/cr woltc ben vnfern obpegen / vnb tarne mit einem ^wy? r q fachen
-ocr page 730-j^iflon« ter iîfabftn @(Ãtffiitt5
î*Ãm* f44)cii3t«|}c«m (lolij bcitn«fon(lpPlt;gK.îDcttJÅr»anK«p«Kn®ââ** «11, ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;im Vorzug mît etltd)ctt freuten / bic foltert auff bet fpi^cn Tlrmul febuc-^
tett njad^enbaf mattod) vor bettyemben/tn bed manfcblug/ bamitbc* cteit Bónbte, SStcfelbtgen karnen mît grof^m gefd?rey/ vnb bUefen f^rument. Ã^aflelbtg ver name ber ^berfl/ vttbjobeal^balbrtUgctHrtïb nu tfd Unb/ vnb fleUete (ïd? nn bic fptç / ba bte 5ct»bc bin M^b«« woltew erfMnRen vnb webretibneitbteÃd^aftgeitjnmacbeit/vn wurbenctltd?evoit5drt* veibmöert. ^gj, bruber erwürget. Ã)a nun ber 2^ónig erfuhr/ball ber -Ober jî feine# erwartet/ bcfalbc er ben feinen mitgroffem jorn / Ãe folten^bn lebenbig ecbavmój! fangen, bannt er peb jeinca gefallene an jm red?en mochte. Dnnb vb^ ^d. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bem erbub Reb ein befftiger (Breit/vnb blieben ber 5einbe viel tobt/vnnb
eJAverfUeV gefï^U
fd^vey.
bimbten ben Oberjien nicht fangen / noch auch bie Ãchangen machen.
25tcttncnöc ^amp;fen vetis bittren.
Setnöekf^!
Dnnb in bes brach ber tag an / bae war ber 3luffart6 tag / ba vernam® man bie /^lot/bie war febon nicht weit / vnb barumb $obe ber Oberft ww ber in bie ©d?tfflin/ntcb t fonber groÃe m»bc/ weil ber ^einbe fo viel wa? Cbnftcu be^ ven/bie ben vnfern alle jujagten.3lber bie vnfern tarnen alle wiber in bi« Ãchiflyba^ cinemicht fehlet / ba boch ber^einbe viel verwunbet/auch Viel tobt blicbcft. @obalb bte vnfern bie fpi^ verlaÃen batten/Ugerten y\^utuaÃia- ftd)bic5einbebar/vnb befchoÃenbie vnfern mit/brem^efchüiJ/ vnnb bie vnfern antwortett Ihnen mit bemühten wiber/ bae thete jnen groÃen fehaben/sDenn Ãe theten teilten fehlfchuf / weil bie ^emb gar vnbebedt/ vnb Ãe bebeeft waren/vnb barumb thete inen ihr (Befchüà tein leib. 31^ ber AonigvonCalccutbaefahc / fehietteerju ben feinen auffbie^lotZ vnb lief jnen fagen/Ãc folten fehr rögen/vnb folten bie vnfern/bie Æ hm fo beÃtig $ufet5eten/hinberÃch treiben. 2116 bie510t autant/ba war es ein fehreef lieh bing jufehen. 5)enn vomen her waren bie tO^fen mit fewer? wcrcfgemad?t/ bie waren gar brennenb. So tarnen bcnfclbenhunberC vnb jehen paral nach/bte waren voller Zieute vnb (öefchi'tQ/vnb waren Ihrer viel mit tetten jufammen gehenett/iOinber betten tarnen hnnbert Caturea mit gleicher ruÃung/vnb achtig 6d?tld) von Cochin/ vnnb in eint Æ eben breiÃlg wehrhaÃtiger (^ann/obn baa (Defd^w^.X^nb benn $n verwarung ber ganzen 5lotbie ad)t@chl0Ãcrbieblteben$uned?Ãber be^pttjen/benn ea war noch nid?c voll waÃer im ablauffen. Ã)ie 5einbe lieÃen ein groà gefchrey/vnbbliefen/rc JnÃrument / vnb hielten bie vnf fern fchon für gefangen/vnb theten in bca fo viel fd^üjfe b^ ea ein fd)recf * lid? bing war. îbic tOAfen mit ben fewerweref eu bie vomen her führe/ tarnen bià an benKojt ber vor ben CarattcUcn war / vnb tunbtenberf halben nicht näher baran tommen/baà Ãe Ãe verbrenncten. 2Vuch tun* ten nid/t allein bicfc nicht herju tommen / fonbern auà ber gangen 510t tamniemanbtaanÃe/alleinbie jhenigen / bie vomen her plag harten tunbten/tarnen an ben ro|t/vu fd^armugelten mit ben vnfern / vnb gc? wiÃlichhetteberXoftgethan/fo weren bie vnfern biÃmalaangefaÃet worben.iöicfer erÃe angriff/ber fehr heÃtig war / werct ein jeitlang/bià ea voll waà er im ab lauffenwarb/bavin neu bie 5eiub groÃen fd)abc lit/ tenbas in paralfchiÃ^burdt vnb 511 grunb gefdtoÃen/vnb viel Xieutgf/ ven fc^aodt. j^^^ nbsp;nbsp;nbsp;gewuttbet wurben.2lla ea aber voll waÃer warb / thete Ãch^t
6d?iöfret: nbsp;nbsp;feh^oÃer ein wenig von ber fpigen au jf bie weitc/vn mit hölff ber 0d)iÃ
mrtfeden^e^: fetlfbcun man 5ohc Ãe mitben feilenbaa waÃer hinauff) führe ÃeÃract }üÃcit. auifbicCaraucllcnju/ vnb in bemgroÃeften waren 40. wehrh^ntiger dOan/in ben zweien mittelmeÃigen in febem tj. vnb in ben anbern breip po/baa waren alle ^ogen vnb èwd^fenfchwgeu/ vnb hatten noch ^^
-ocr page 731-^lt;X6 ^ob ©cfdjó^ bcy fn/vnb bamenin etnet SebUeb Wtbnttttgb^bev/ »ttb fubren (o bod?müdg blt;vdn/b$ wol dn groffe ^rmabn barfur ber/ ^v^ïSudï ^^^^^febt^^efen m^gen/wie vul mlt;bvbcnnz» Crtrrtiicll vnnbï.0cbiffltn. 0« 5ci»öh» ^nnb btefer tag Ijl ber tng dnet gcw«|ï / badnnen vnfer t?err (Bote bic
pvg btcccvovbic vnfembntee/ wolbcwicfc/nngcfcbcn/baó webet bic «ofte« fï«t «ntunfft fo vieler (bolder gebew/ bic gegen ben vnferngentnebt waren/ *^® *^â^quot;^* »0(b ein fold?cgro,fc vnb meebdge 5lot / nod? baa erfebredUeb gef^brey ber feinbe/nocb ber bonner bee (Befdjùçô /ben Vnfern einigen febreeben meebte. ^ic in bent grófïen ©cblofó aie balb fte bey ben Xofl karnen!
b^Oen pe/r grob (Befd^ü^ab/ auffbie CaraneUen/ Vnb ber Oberp liep st^t^e oe# **l6 brtlb wit feinem grille lïücf/bad bicpCawel/wiber braufffdjieflèn/ ©gloire«» vnb cmffdglcieb inber witte/aber Cd tbeteiwbeinenf^aben/nod? ein anberet ftb life barnneb aueb nit/ben er aid balb brait ff liep tbun. 5)ar// ob ber ^berp fó vngebnltig warbe/ bad er bic augen gben tgt;iwel auff^- j^^^^ j,^^ bube/vnb fagt : t?err (Sott wóllejà wir meine funbe in biefer 5eit niebt Obertan, ^ureebnen/ Vnbadfagceeralfo lauf/bad cd etlicbc bóreten.^nbedbagt; ®4gt;«w« men bic anbern ©cbl^lpv and? an / vnb fuhren neben ben cr|f en / Vnb f^?,^ ââ* 511 /ver anbunfft warb ber fcbarwà çel ju allen feiten befftiger/ vnb W4^ «dud) vom ren ber Jlitfeben bie in ber lufft pogen/fovicl/baópccinfdtattertgn^/®^^^^^^â ^tt/vnb vnberjeiten bunbee man vor bew raueb bed (Sefd/ü^d / weber Olmel nocb Airrben feben. Ã)cr 4gt;bcr|ï liep wit feinem Camel wiber au ff bas gvope ©lt;blofd febiejfen/vnb bie weil bie vorigen febófd bie banb/bic benn Hein waren/erfd/ellct batccnbvad?cn pc ju bifem febufd gar/vnb fuhrt ber febufdeingan^e feite mit ben feuten hinweg/ vnb blieben ctligt; d?c dOann tobt/Ãgt;a liepen bie vnfern ein laut gefd?rey / vnb ber Ober/à pelnuff biebnie / bad er barfór (Sott banefet. Vnb pc fdtopen noch dn mai brauff/vn name nod? ein feite mit be feulen hinweg/vn würben vil f4,/^f^^ £leut verwunbt vnb erfd?oflen/bergcfïalt/bap bad Ãd?lof6 / weil man «uebhemad? heffdgbrau/f febofd / in burner $eit$erfdtoPcn/vnnbgar vmbgefebopen warb / bad bie /henigen bie brinnen waren/ braup web
Jen wu(ïé / bie unbern ©tbloper ober fielten pch ^ur wehr/vnflritten 4â^rn bcrflicb. Vnb cd ip ge wip/ bad bic feinbe vnnb and? bic vnfern bipmald ©4)ió(h« mehr muhe vnb arbeit crlictcn/bcnn in allen vorigen fcharmûQcln. Timber enbtlich befd^abigeen bic vnfern bic ©ddej fer bermaffen/vn b urch^ fehoflenfo viel parai burd? vnb ^ngrunb bud co bie feinbe nicht mehr crleibenrunbten/vnb von bew fdmrwûp,d ab^ohen / vnnb fuhren vn^z Sefchrlich vmb Vefper $cit hinweg/benn fo lang weret ber pharwûçel/ vnb hatte gleich he» worgend angefangen. Vnb es blieben ber ^dnb J^â^SrofJeanjal/wicmanartben Keiebnawen fahe/bicauffbemwap'^^â** * fer blieben/ î6er vnfern bliche teiner robt/ cd würben/rcr auch nurctlb ehe verwunbt /von einer bügel /aup einem groffen ©efchö^/bie traff *tup-'bad vorhertheil in bed Oberpen CaraueU / vnnb gicng burchaup/ vnnb bic bügel fuhr jwifchen vielen ber vnfern hm/bte ba waren/vnnb thete/nenfonpweiterbeinfehnben»
2118 nun ber Oberp fahc/bad bic 5ctnbe ab^ohen / fuhr er /bnen in oenÃchifPin nach/vnb inbenparalnnach/vnbfchofdju/hn^u/vnnh vawe auffbie /enigen/ bic auffber fpiçé ju 2lrraul wit bew 2^óntg wa^-ren/vnnb fchope berwapen 51: ihnen/ bad er pc in bic fucht bradtf/both W«»etrlt;^«c blieben /rer brcy hunbert vnb jwençig auff ber IValpatt. 2Hd er bad â*^ Ãupgericht hatte/bawe er wiber ju ben CaraueUen / 2)afelbp hin bawc noch bedabenbd ber prinQ von Cochm von bed 2^0nigd wegen^u/w/ r iq ber
-ocr page 732-J^ifbrtd bil' WaMm ^cÃiffitivi
Verliep pd) entpbulblgen / bus et nicht felbp ju jw bett bowenb^nnen.
Ã)cr2gt;berpliep(rttwiber((tgé/erw6ltebeitt entfchulbigungunnentert/ SoSmVtX bipetwüpe/buó emit webrtruwrig were / vnb er bâte jn/ crwólte vu? ; 4i»ioiöt quot;nbsp;fetw Dert (Bott nun fortbin bap vertruwen / bénit es were bie fchlucpt fâ4?- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;wit ben Ãchló(prnfd)0tt fiiróber/ vnb et were wit ben feinen noch uw paf8/wicjunor/gerûp//wjitbiettpjnfeyn. ÃDcPclbigen tags bauten auch etliche Derrn/bie uup'bes /Königs von Cochin feite waren, ju (w/ pfefK-rrecT vu in bet Stube war ein vnfägliche freub bes pegs bulben. Xfs bauten aââ aquot; ^quot;^ ^^*^' viel(SOoren/ttefPicheÃ.uufPeut ju (m/vnb brachtenint grop go â nbsp;nbsp;feheneb/vnbnteynten/pewoltenfeinefreunbtfdjufftbuntiterwerbert/ 'X)nb erhielt pe uUe wol/vn bate pc / pe weiten bew Ãonig von Cochin trew fey n/ ben pe foltend vor gewip bulten / bj pe/n ju pent bepc bur^ bujplbig Wittel hüben würben. 3gt;U6 verbie(ptt pe ju th«n / vnb buwit fie jnnoebmebt un pebbeneften/muebten pe viel gepreng gegen (m.
ÃDee unbem tuge urn worgen buitte bet Kóntg 511 (bm / vnnb ew* ppeng (bn wit bet ullergropenfrenb/vnnb fügte : ^r bette/ wue er (tnbetfembeniberlugbulbenverbeiffen/ wolgebulten. ^urutiffunt^ wertet bet Xbberp/ er bette ee nidtt wol gebultcn/ weil er bê Ãontg von Culecut niebt wit bent Culnete gefpt(fct bette / (ebod? fo were bet wart'? gclan/wnicbtgewep/benber^Kortigbcttepcbwcitvoniw ulljeitge^ balcen.lf r fügte and? fonp uilerley feber^wortju (bw / bepgleieben bet Ã^wg/vnb viel unbere $11 lbw wiber/vnb lobete feine Heefbeit. âVnb er fagre/cr bette ungefcbetnlid? vernomen / bue (Bott vor bie vnfern prit? te/vnb bâte ibn er (olte (bw bae nnperuwen bue er $u (w gebubt bette/ vcr5cïl?en/ âX)nb et were (w viel verppiebt b^ er (m fo groffe rettung tbe? te.*X)tt es were ntt ein getingbing vin ben 2^6nig von portugul Dub 9c»fc tw â¬Ã¶lt; lt;*^ ntópe bebennen/ bue er in ju w Kónig ge wadgt;t bette. Hudt biefe w peg verlorenbie von Cochin ulle bie furSt/ bie pe bee 2kónig8 von Cu? iccutbulbeitgebubtbutten/bergeprtlt/ bj pc pd) bemad? niemulà wehr
dim fôtdy» ten ftdgt; nit KUljf,
vov/mfürd?ta«t/vttb4d)tlt;«tt3rtvrttd)t6 ttuff/m ^a6 füuffvnb lUbOtvift gapiteb
2t5rtflt;twlt;gt;«
lt;Câ«lecnt tvnwnfî»
Oratio regia Cale-dit.
A!:v2^óttïgvonCrtUcutwrtv febttrawdgvnbfebatttm/ bAó«*^ Awffbtfjmalbtcvttjcvtt ntebt bAttevbcnvinbmtóttttcn/btcwctl er we fo gewi|fe boffnung bat^u aeb^bt b^tte / «b du^bt^m^l/ bcrScblóffer balhenbie er mit führte, vnb als er gar verjwetffeU b^f-^ te/baeerbenvttfertteintgeewege obÃegen machte / lief er in fein ^lt;1*^ alle Derrn mb l^ontg bte auff feiner fetten waren ^ufamen bernfp«/ ab weite et nun bee Ãrtegs müflig geben / vnb bub an ju jn alfo 5« Ã* gen:X^6 febetir Derrn/wie wenig vne »nfere madgt;t wiber btefe Ceutb^ nf:151(1/vn wie wenig vne alle mfere fönbe belffen/bcrgefïalt/ baà bcp fclbe vngcaebtet/ fie |îd? fo wenig vor me entfe^en / baà fie bte p^fô w* buben verU|fcnwollen/ wnewit auch vor einmnebtgegenpegefiibrf baben/'X^n (ie bulten (td? bermu,jen gegen vne/ angefebenbie freubbie pc tretben/wen ft emit vne fd?lugen follenbue ee (cl)etnet/ut8 ob wir bte jenigen/beren wenig/vnb (ter viel feyen/vnb bueCunb/bu pe finblnen $ugcbórc/vn wir frembbé feyen/vn fd)einetul6 ob fie ullwegé bee p^S* beu fie erbulrcn/5uuor vergwiffet feyenentweber bureb juuberey/ober über buö(öott vor pe (breite/vnee bunnitunbere feyn/fo mun bieg^P fen peg/bie pe gegen vne erbuiten buben/ betruebtet / vnnb ben fd^uben/bé pe vne $«gef«gt buben/ Dn lep peb unfeben ule bb ee (5ot
-ocr page 733-^rt^nbiett. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;loo
«Ifo habcnwólk/béögceittgcrt fugs b^tlbcn/bcn wirbt btefem^iegb^^ bcn wtccrvneglctd^^imnfangbewicfcrtb^tt. Vn bette td? guten mtb ^^^â^^^^ geb^bt/fobetteteb bem^vtiettnttferner nnebgefe^t/benenbtltd?en bn* u^â^^'^^~ be id) ntt fte fonbern mtd) fdbff bebneger. Weilbenn bemnlfoïfl/vnb ^46 wtrgnr nitburju befugt feyn / nueb vus ber ge walt burju nlt belf? fen wtl fo Ufï vnö bauen ubfleben mnb vne Coeblns halben ntebr mehr beBómern, benn ©ott tjt biefen leuten genetgt/baó Ban nwn bar* lt;ïuf ktebtltd) verlieben/ bas Beine fo greife maebt tn Jnblen tfl/ bie vns bettewtberflanbtbunmégen/naeb bermaebt/ bie wir gehabt blt;tben/ fenbern allein tiefe l?unbcver beneid) mieb befoajyV baf |te $okge»tt ^«irtgt;e, gauQ Jnbien vnter fid) bringeangefeben bie thate bie pc ge than / vnb bae vcrtrawen/baó |teinlt;Ã?alabarbcBomenhlt;tbcn. Ã)amttnufold?e6 nicht weiter Bome/buneft mid?/ wir felle barnad) trachten/wie wir |rer frc«nbtflt;ba|ftbeBemen. 3u(bmü|fen wir beöIVintere halben abjie'/ ben, ber benn herbey Beinpt/vnbte wafferwad)feit vnb bif volcB flreif/ /^^w«/»^ fet au ff allen waffern. Dnb we ber Krieg lengcr werct/fe ijl es ge wip/ baö pc auff vnefirciffen werben / vnb werben vue mit greffent fd)abett vnb febanb binberpd) treiben.
î6er crflcben ber Kénig fein weynung fragtewaà er thun feite/ baà war fein Kruber Hambeabarin.Kerfelbig weil er en baà vbcl mit bemKénig^ufriebenwas/baô erfetnentrathnicfelgcn/ vnbvenbent Krieg bett abflebcn weUen fagt ju im : ^r nteebte nu mit feinem feba^/ Oratio N^agt;n ben lernen/waà erfm venbc vnfern gefügt bette, KieweileÃaberju ber beadarinif, ^eitbaeà fm aUeà ju nuQ vnb ehr gereicht hettc/niebt hettegleubê w6b len/fe wufte er jm btpmalà nid)tà 511 rathen/aUcin er feite ce macbe wie es jn am beften beuebt/weil er fa nicht fehlen Bénbre. Ken Kenig vcrgt; brep fein freebheit vnb Verachtung/ bie er jm thete/phr vbcl vnnb nengt; netfuKruber/vnb fagt jufhm : Urs were feijt nicht ^cir baà erfbrnber wert geben felte/fenbem er feite fein gutbebuncFen antigen. Karauff hub Hambeabarin an ^ufagen / wie bie vnfern peghaffttge Centh wo ven/vnb bieweil Ihrer vmb fe viel weniger/vnb bcà Könige void' fe viel mehr weren/würben pc alle feine macht wenig ad?f cn/ bieweil pe bê peg feberjeit erhalten betten, Dnb brumb hefergte er/ pe würben/ ab Hcw fe^tic ferne mach tgnugfam erfahren hetten fcincrfrcunbtfd)afft nicht Wollen, ©vite man pe Ihnen nun anbieten / vnb pe es nid)tanncmcn/ Pax neu perils würbe wol ein fo greffe vnehr feyn / ab baà man fo offt were gc/ tenda. Phlagcn worben. Kte weil er nun burd) ihre freunbtfeha |ft fo viel nicht erobernBonbte/alà er verlieren würbe / wen pc benfrieben abfehlügen/ fofolteernichtfriebenvonlnbegcren/fonbernfoltcnaUcà aljo bangen iaffett/bip cinanbcrcrOberflcr BÃmcber baà anber folgenbe^ar Borno men Wörbe/ berfelbig / weil er wol feben würbe baà b Brieg wenig nu^c^ tc/vn auch feiner faden nicht vergwiffet feyn würbe / wie cà |m ergeben , machte/ ber wörbevicllcid)t froh fey« frieben $u machen, (^itlerweil/ obfidio »09 bamit cà nicht ein anfehen hette alà ob er bie Pucht gebe/vu pch vor ben omitten^ vnfern furd?tefo folte er gelagert bleibcnvnnb nicht ab^ichen/hip bas manfehe/ baà er quot;Winter6 halben ab^ichen möfl. âVub wenn er ben ab* gezogen, vn es baà anfehen haben wurbc alà oberà ber jcit halben bett thun muffen/fo mochte er hernach wol vonfrieben reben / vnb cà mód)0' tecà ber-Oberpvicllcid)tannemen ben er machte beforge baà pch haà glód etwan verBebrete.X^nb bamit er ben Kberpen be wegt/baà er feio Pralia ne» «erfreunbtfehaffthegerte / fo folte er Ihm Beine fchlacht mehr liebem/ offerend9^ r ni) bieweil
-ocr page 734-^((Ãöïtó b« Wabfm ©cÃtffutig:
Skweil/m baÃelbig auch 5« «nbevô nieste benn $« vertan feinet tente btenUebwere.
Ã)tfer mebbes nambenbanns wntbc von ben Königen vn iOer^ ren bn jugegen/vetwofffen / futnemlid? vent bem t^erm von KepeUnZ ConÃUum bic pigten/ber König foire nid?t ab^iebé / eö were gleid? fo barter IVin'/ TepudMum. têr/nU có wolte/ervcriiircnudb fo vielleucenbet wólte' vnnb foire fut igt;ttb fût mit ben vnfetn fdjnvntünclnbtf cv pc gefangen beete / vn foire ntt allein brefe/bie ba weven/belffen vntevtvncf en/fonbevn aud) bic ibe'/ nigenbie 511 Cananov vnb $n Contan weven/ vnnb folte ntiffe citenben vevrvaweteCenrb bnfelbfï bin mit febviffren febief en/ bavinnen foUc cv . vovgewtpanjetgen/baóevmitbenöcbtóffevnbieCavanellettangcfan HomtcidÃt bette/vnbbic vnfcvn alle vinbbvaebt/vn bie CavaucUen genomen/ vnb pro ttonth bvumb foltctt fic bic vnfevn/bie bafelbfl were/ ab halb tobten / wie fie Æ nt » h ben5«gefagtbetten.ÃÃ)af|clbïgfebveibbevKönigalôhalb/vnbieC?Oo^ ^«n^n?â renaneb/2Vbevmangäbe jmicintn glaubcn benn (te batten^nnovfok cbe$eit«nga«cbbatgefd?vieben/bicbattentanfalfebbefnnb«n. 3bcv boeb fo waven bie vnfcvn auf anjïtffrung bcv (bóóten / bie an ben orten wobneten/in etwas gefabv / atjb/ bas pc auf ben yactoveyen nit geben bovffeett»i)n5nCottlartwavbccinev5ntobtgebawcn/abcvbicanbcvn nlcbt/anf wfafb/ basbic JOcyben von Calecntcin gewiÃe bottfebaffe tgt;avgcfebvieben batten/bas bie vnfcvn lebten/vnnb wie fc ft eb gehalten titera de betten.'Vn bevbalben gaben fte bem König von Calccut juv antwort/ yitiona, Pe wol ten bie vnfcvn nit vmbvtngen/ fo lang bcv 4gt;bevft fegbaffr blieb/ vnb cv folte fncvlegen/bavnacb fo wóltcn fic bas imi^/ beffen fte fd? vn* tcvdnanbcvvcvgltfbcn/vollfiibtcn»
3lls bie (V^oven vnb bcv I?cvt vonKcpcltn bafplbtg vevnamen/ta* gen fte bê K^nig als balb befftig an / cv folte mit bê Obefften fcblagcn/ bas bette cv wol gav nid; t getban/ benn cv batte ben inntgov verloven/ 3fnWn» abevevBunbte niebt fóvübev. Dnnb als cv ben 4gt;bcvfïcn$n waffev vnb 6dMt ^â^^ batte angveiffen laffen/ gewann cv eben fo viel bvan als vorhin â^ â and^/vnbbavtjmbfogviffcvihnnacbmalsmchvbiirdjbcr^VOorcnvn* geflûmes anhalten / benn auf gutem willen eigner perfon an / mit ben öeblóffern/vnb mit vielmehr leuten vnb ©ebiffen/benn $ttuor. 21 tub wevet bic fd^lad)t Icngcv / aber cv warbe bod? vberwnnben/ vnb verlöre mehr benn $uuov» âX)nbburlt;bbiefenftcg ben bie vnfcvn erhielten/ba* snettob» men bic von Cochin ganij vnb gavauf bcv fuvebt/bie fte vorbefeinben â â* battcn/bcfgleicbenbevKónigaucb/bevbamcjubcm-bbcvflentneincv ©enfften/ vn mit gróffevut gepveng benn cv gehalten hatt / fo lang bcv Kvi^geweret hatte/ bas wavb als halb in bcv feinbe Ãâgev vevtunb* fehafft.ÃJa fagtenbie iOervn vnbKönig/bie auff bes Königs von Ca# leent feiten waven/ju fm: Ãgt;as were nicht $u teiben/bas fn bcv Kónigfo wenig achter/ bas cv fehon bavfûv hielte / cv weve fo viel als von fut crló* fer.2gt;arauff antwovret bcv König: ÃÃcv König von Cochin betreute vrfachen bav$u / bieweil cv mit feiner grof'en macht fo wenig trafst gc* gen imhette verbrof es fteabev/bas er bas fagte/ fo foltert ftc fclbfl hnt* SonaÃdu-^ sieben/ vnb mitben vnfcvn fchlagen/ benn ev woltc bezeugt haben / bas ciaregit Co- er fch bcs Kriegs nicht mehv wolt annemen/benn er jwelffcltc nichr/cv veubatcri# würbe je Icrtgcrfc mehv fchabens empfangen. Dab befahhhnen C vev* {^^(S ntutlichcnauf bemgroflen vnmut ben ev batte/ lte foltcn ihn allein lap flt;bi»fl« nbsp;nbsp;nbsp;fen/vnb blieb alfo ein gute jeit gang in gebanefen. iDavnach befahl lt;*^
etlichennaiven/ben ev vertrawer/fte foltert heimlichSenCochin fiebert/ vnb
-ocr page 735-^»Stt^fm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;loi
'»twbÃct^fwvwenben/ba^ fiebert ^bcrflcrt vmbbveii^tert/vrtrtbbeuvrtf fernfo viel fie crttreffcrt tórtbceii. Hurt (tub aber bic Huivert etrtfolcö» a volcf/bie teirt birt^ Icrtgev beimUd? bultert/bcrtrt ftegeburtcfcrt bvun}fb4 bert/âVrtrtbbuvutttbwavbbtefeórtlfibulbluutbvucbt/ ber^eflult/bueed bcv -Ãberfï evfubv vurtb rtumefeirtev fuebew/ ev vunb bie feirté /hu^ adje/ ^j^^^p' bertrtjuuov.*VrtrtbbrttrtttevbtcHutvert/btejbrtevw^vgertfoltert/fiert^4/ hit muebteevuu^ bert HutvertjuCoebirt/ bertcu cv cm meiftett verruwt/ 5weertbuuffert/ ïöevertetrtev lettgefî bem ^ubve/ bevuubevkngeffben» flteÃertbcrt wuÃcv fetrt folte/ bie bicUcrt $n rtuebt urtnb j» eugvrubeirturt? bev wud^t uuff/ebevmurt wev bi» obev bev 5obc. Duub in bes bie wudgt;t Wo 3«fd?ube / wuvbe bev Obevffe gexruv/ bufj feirt ^vurtbfd^ajfcev/buö WAV eirt Huive vort Cod?irt / vort betu gefddedje vort Cevo6/ctltd?c vnbe / ^ws?^ quot;nbsp;tuubte Huivert tuit {id)b vud) te, bic jd^tctteuul^wcvcrtfic vort Culccut/ brtfurtbebevObevfï biewege/buóevfteuUeftcrtg/ vrtubbumurtfievov ib» bvudx butte/Uefà ev fie befftig gcgjclrt/ vov beu Huiven von Codjirt/ buntud? befulbeev/ murt j^te bebertdert. 2110 bic Huiven vort Cod?irt ^^^'^quot;3«* buflclbigfuben/ buten ftejb»/ evxvóUeibrtCrteirtunbevefïvuffâurt tburt/ â weil fie Huiven weven / vnb ev folte inen niebt fo greffe febmud? un tbnm 3116 cv ubcv von feinem futnemen niebt woltc ubffcbcït/futiKU bic unbcz ven tOAuptleu te un fbn/vnb bidten ibm fóv / cv folte es nidjt tbnn/'Vnb evfoltebebenefen/ wu6móbevnnb vcvlufïbev2lt;^nig vonCedun bev vrtfevnbulbcrtcvlittettbettc/ bcv wftvbc febv vbd 511 Sieben fevu bud murtbie Huiven bette benefen luffen / weil fie in feinen Cuubgefungen wevenwovben/ ïbcnnbuinit neme mun ibw feine 3utióbictio»/ vnnb gcbebcrtunbcvrt uufjUnbigenfKonigen/ biebcyfbmweven/mit$uuev^/ â* ^^^ âââ jteben/ evwevcrtuvcincrttlclxnbev.Gortig. Ãöicwcjlevjbn benn bifpev rtUwegcrttrtcbvcrtgebubtbtttc/fofoltcvjbirtuud) bifijumenbei-einein^ gvifftbun. ï)uf]èTbigcltefïfbnt bev-öbevfï ge füllen' vnnb bund*ec ben OAuptleutcn ibvcó vubt6 / vnnb febief et ul^bulb nud) ben Huiven/ bie ev febortjum (Buigen gefebirft butte/vnnb hef fic wibev bolen/bcv wuven (Sefanefene jween febort bulb tobt/ ^iefclbigcn/ wie fic wuven/fumpt benunbevn bie wm ©alge« nod?lcbtert/fcbicfteevbem2lt;óntgvonCod?in/ vnnblie^ibinbuvbcy fuz ®®^ * * gert/Ãe betten ben tob wol vcvbient/wctl pc gegen fm nuf buurde bette/ nud?bie wfucb/wuvumb ev fieniebt bette benden luffen. ^uffdbig bieb te bcv -Ãbevfl vov cm gvofpó/benn mun licfcvte fic ihm in beifeyn vieler uufîlârtbigcvlOcvvcrt/uucb etlicbcv^^Oovcn von Cocbin/Ãgt;iefclbtgert fug? ten bcm 2v0rtig5»fd}unbc/btc vnfeven weven Ãonig vu cv niebt, *X)nb bevObevflenumefcincvfueben von bcv 5eit un fo woluebt/ buóullebed Gortige von Culecut unfcblcgc ju Beinev wivdligBctt turnen.
^aöfec^övnbarf^^igft g^apiteb
STDenbe bes ^vud^monutö / bu bcv winter fdienbefftigwurb ge? ^â«^«'w buchte ber -Ãbcvfl/ ber König tónbre uuà bcvfclbcn wfud? ntd)t lug '^^^ ju fclb mebv bleiben / vnnb cntfdjloffc fid) bcvbulben/ cv woltc uuff fb» fîteiffen wenn evuuffbveebe / 5gt;cnn bic cvfubvung bie cv von bê fenv? ben butte uuf ben vovigen Ãege/wuebte bue cvbuvfûv btcite/ ev bónte pc febv Ijefcbebigcn.Vn wie evfdionftd^buvjugcfbicttbutte, biemufîbAû/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»w
bumitbev vofïgemuebtwuv/von einubevjutbun/ vn fid^ ju fcim vorfu? nbsp;nbsp;nbsp;â
ben gcvufl jumuebê/wurb cv gewuvbj bcv Kónig voCulccut bicScblóf fev wibev mueben lieà / vnb ein gvóffeve 2lvmubu vüftetmit bcv cv jnaw gveiffen wólt.Hun b^tte über bev Kónig bià gcfd;vcy uuà luffen geben/ bcnii
-ocr page 736-^ffeorf« be r wobtrn ©cÃtffung
bennet' 5ebnd?tc /mwol/ wteetben ^bcrflcn bate lernen erBennen/er fnflka. nbsp;nbsp;würbe^bn angret|fen/ wenn er nuffbreeb/ Wte er bennbad IZâger tren^/
nen/vnnb fid? gen Cnlecnt wiber tbun wolte/ btelte er ee fo bennUeb/baa eÃniemnnbö wiifïe bennallein n^mbeabarin. âX)nba«|5btcfervrfacb/ Se{retu»t. ^ j^ j^ gefugt / fïellcte er peb al^ ob er ben p«^ ju palurte / vnnb ben Pa^ am 5«btt ju gletd? jïiirmen wólte/bamtt er in bcó/bae ber 4gt;berfïe jufd?affen würbe baben/bie betbe pa^ juuerfeben / ftd)er initaUê plum ber baruon tomen bonbte/wte er benn and? tbe«»3bcr er gewann bi^^z male niebtmebr/bennjuuoraueb.
Had? btefemwarbe etn gefcbrey eines ©ambjïags ju abenb/ ber ©anct Johannes abenb war/wte nod? etn 6cblad?t gefcbeben folte/ vn Rumor de her fetrtbc 3lrmaba lief fid? feben/wte fie benn jutbun pflegte. *X)nnb ber fitturo pra- 4gt;ber|ïwartetbteganQenad?c/ vnnb mcynte fte würben bes morgens âââ* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ben angrtjftbun.^ber wie ber morgen bommen war / ba fabe ober ver?
name er betnanjeig einer febUebt. 3ll6ernuntmjweiffcl (ïunbe/vnnb wartet/ju was enbfd?afftes geratbê würbe /ba warb jmvonbc ^rac? manen angejeigt/wieberSvonig von Calecut auffgebrod?en were/vnb werenad? Kepclin gejogen/vnnb mochte fd?onbafclbfBfcyn. 2gt;arübcr t?d?4fmfe ber Oberjb febr vngebultig warbe/vnb tbetebcÃelbigcn rages ein auf'/ veu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fall au ff Kepelin/ vnnb fd?luge ftd? mit einem jimlicbenbauffenfeinbe/
ben tbet cr gr offen fd?aben. Darnach berete erwibervmb jubempaf/ vnnb blieb noeb etliche tage brinnen/ ju mehrer verficherung Cod/ins/ benn cr beforgte f d? / wenn er ben paf fo balbt verlief / fo mód?te ber 2^ónig vonCalecut wiber bomen. 2lber er ware weit bariton/ basets tbun folte/benn er johe mit fo grojpm jorn vnnb vnmu th hinweg/weil er fo wenig nufjen gefd?ajft hatte/ vnnb ware fo traurig/ bas er/fo halb 3tôntel von '«i^vbetbaswaflet juKepelinbame/mitbcnnermvnnb 2Vónigenbic c^uewt wei»« jm waren/auffetn ort johe/vnnb fagte weinenb jti fnen : 2ld? ich fo hart â^â gefchenbtcr(10ann/ es ifbeinblcine fbanb basid?bicfetreherfd?rey/ bie mir mein hóch|ïe vnglücb auf meinem hergeu treibt/ ben mein her^ wil ftd? vor groffem vnmut / ben Æ m mein vnglücf bracht hat/ aller bing entlaben / vnnb ftd? von biefem enflerjïen vnglüct hinweg/ an ein orth thun/bacs bem ^enfehen fehe/ weil es öffentlich nicht gefd?ehen ban. 6d?lt;»rtîgt;e. J^ ^^^ ^^â^ ^^^^^ ^^â fd?mcrçcn ben id? meiner fehanb halben / leib/ nod? einen anbern vnmut/ bas ijî ber/bas id? euch bie vcrpfiichtûg/ ba? mit ich euch verbunben bin / nid?t ban leifîen/ bafèlbcad?tetch fo grof/ bas id? eben fo wol ju frieben wolte fcy n / wenn ich bcrhalben gegen em^ erlcbigt were / alf wenn ich fchon bie ©tabt Cochin wiber gewunnen h^tte. ï)tewcilbcnn (B^^Ã'^nicht gewólt hot/ bas ich bie ©tabt wiber gewönne/ vnnb mich infogrof|c fd?anbhatbommenla(]'cnfot|ïesgeo wif aud? fein will nicht/bas ich mehr in S^óniglifhemhAupt leben folie/ ^»c^MoL- Pâ^^*^^ i^^ 'ââ^^ meine fünb ju büffen/ meine tag in einem luteol enben/ ^(hum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ober aber fo lang einfam leben/ bif ©^^C C ben jont gcftillet habe/ben
erwiber mich in biefem gantjenS^riegbewiefen hat. Don biefem tag an möget ihr thutt/attch mit meinem Canb vnnb Leuten hanblen/ wie es cud? gcfcllt/vngutbüncft. ©o viel meine perfon bclangrbitfcid? euch/ jr wollet biefclbê nicht achten/ben fr follet cinfolchenvnglücfhafftigen lt;V?ann/wie ich bin/in ewerergefeUfehafft nicht haben wo Hen.
2lls er bicfcs auf gerebt hatte / ba gebachtenin bie fenigenbic vmb fn |ïunben ju trollen / aber fe tunbten nicht/vnnb hunbren fm bas be? benden auf bem bopffnicht bringen. 2llfo gienge erin einCurcol mit et? lichen
-ocr page 737-Sn ^nWftt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Io2
ttïtdxtt ^racrnattCtt/bic »am er mît |tcb«3H6 fern C^Outter baffdUg ver// ^â^,^ ^^* »ame/febtefte Ãe ju jmvnb lieà |m fage» / ©ic were ntebt wemg^er craw/ c^uewt fff ng ben cr/vnb ee were ju CaUcut/auÃber vrfacb / baà er Ãd? t» bas et»// **»^ t*^*^â^ fam wefertgetba» bette/et» groÃe empórtt»g/ vttb were» viel KauÃeut *^'^* bt»wcggexoge»/ v»b bte »»bent were» and? $»m bi»weg$tebe» gcrû|î. Slttd) wer rct»c prouta»b t» ber ©tabt/be»» ma» fórebcet Ãeb vor be» v»Ãr»/v»b bredere »tebtöbar/ IVetle6ûbe»»fo vbelgelw»ge» bette/ bad crbe»2^rteg fûrge»om»nc» bette/bae be»» Ãe»te vor gut gebulte» bettê/fo pire er »tebt wtber ge» Calecut bomme»/bià er bas vertrawe»/ baser verlöre»/wiber erobert bette / vttb brumb folte er bem 2^rïeg wt'/ ber bk vttfer» »a(bpQe»/vttb folte voUc»b emenbe mad?e» / baà er e»t/ ^S^^S webere 5ngru»bgtc»ge/ober aber bte oberba»b bebtelte. Ã)cr^o»ig ' warb vo»bicferbottfxbaÃx nod? mebrvuntóetger be»»5Huor / v»b lieà {êt»e» Gruber ju Ãcb bolc»/v» befalbmt bas Kcgtmetttïm2lt;ûtgretcb» ^ber vbcr et» jett bemad? gte»g er auà bem ^Turcol/ v»b warne fet» 2^ó/z â âgt;i3lt4?e»fïabt wtber aw.
©dö dc^t bnb ftScnglgfi ffdpficC
f^TTX 3^ 2^ó»tg v»b t5err»/biea»ÃPâbesÃ0»tgsvo» Cafecut fette waÿ re» / blicbc etltd?e tag/»aÿ bem Ãd? ber Ão»tg t» bas 'Cured ge//
t ba»batte/ju Rcpclmvu wartete»/obes j» utebtrewe» würbe/ was er getba» batte,ï)a fte aber fabeu/baà es »td?tgefcbabe/joge et» je^ ber t» fet» Ca»b/bc»a bic mciÃc» batte» (re Ca»b le»ge(ï bes waÃers/ bas bub fd?o» a» bes TVt»ters balbe» febr ju wacbfe»/v» barum fórcbgt; tete»Ãe / ber Oberà machteburd? btc^ldÃbmemfaUe»/v«»b (levertâ berbe»/bergcÃalt/baÃÃegebadyte» / bicwetlÃeaUe boÃwuttgverloretf batte»/Ãd?fct»er juerwebre» / Ãe weiten feine fTcu»b|d?aÃtbcgere»/ obetrhtbe^ vnb brauebce bc» 2kó»tg vo» Cod?i» jumvnterbe»bler barj». iöerfcl// romptvwt big v»ter»ame Ãdys/wctl erfebr et» guter (10a» war/v»b gebadytntcbc^âquot;^ââââ®quot; a»bas vbdbasÃcjb»»getba»batten/ v»bÃl?tcttcib»et»gelctt/baà Ãe mod?te» gen Codyin bommen / vnb von bannen joge er mit inen ju bem ÃberÃen/Vttb bate m er wólt Ãe itt feine ^eunbfdyaÃrt auÃmemen/^as tbete er vmb feinet willen.C)ic anbern König vnb lOerrn btefelbà ntd?t Sîm oe» bommen bunbten btc fdyieftenjre bottfd?aÃten fricben jumadye. 2l»d? ©bciften. tarnen viel dOortfd?er KauÃent bic ju Calecut wobneten/ gen Codnn ?«i«»f «â»t vn fagten Ãd? bafelbÃ/auÃbes -ÃbcvÃcncvlaubnuà bamit Ãe jre banb/ â^^ tierung treibe« moebte bte anbem jogegen Cananor / etltebege« Cou// lan/bermaÃcn/bas Calecut tÃglidys^b warb. Dnb bamitbie dOorc bic gen Cod?tn bamc»Ãd?ev palperen tónbrenbidee Ãd? ber Oberà tnbem Paà bennes waren viel Calemcifd?er paral in benWaÃern bin vn wb ber/bie foltenm webren/auà nambcabartns befeld?/biefelbigen tarne/ vnb ÃieÃen offt auÃben OberÃen bermaÃen/baÃer oÃt mit me fd?ar// müijelt/vnb tbete Ibn groÃciÃdgt;aben / aud? auà bem lanb ju Kepcltn/ bart» er ben vnterjetten ÃreiÃte. vnb briete Kuevu iit bemfclbcn auÃ// fallen fdyarmüijelt er mit ben feinben in groÃer anjal/vn erobert gro|à ö^j^tmiW beuten.XMnes tags ÃicÃenetlid?e ber vnfern auÃetiietye 0d?ild\btc ben nd. feinben juÃunben/bie waren ineim gemor/vn wie Ãe Ãe bafclbà berauà 35e»tent Joben/batten Ãe ein barte fdyarmdtjel mit ben feinben/ ber würbe viler// fdylagê/aber b »»fern teiner.Kurà bamad? madyt ber Oerr vbKepclm
freunblt;»
-ocr page 738-^(ftortó ber oferbte n ©Ãtffunâ ttStiom fï«lt;gt;igt;b|lt;b«(ft mit bcm Ãbcrfïcn/otinb pc hielten Spraeh mit etnembef/ Cuwg. nbsp;nbsp;nbsp;îxwmrtd? lïc|5 cv Viel Pfeffere bringen/ beffen er tn fernem Zinnb b^tte»
®a0 ac^t vut) acf?f i^fï S^apfuC
Jeher 4gt;berflrtï|b mhempaf wnr / bn tnme eines nnebts Ktty i ünmuio/ ©ebretber tn her Jactorey $n CouUn / bureb bie 15 Ad? ju ibm/vnb fagte pn von bee Jnctors wegen / bnf er vnb bie nn^ bem/bte m ber 5nctorey blieben weren/von vielen Cen ten / nuf ber Ke^ agenten juCoulnn befelcb/ belAgert weren / vnb wie fe fte betten beuget »öt^d^öfft ten Utfpn/betten fe ,bnen nil ben Pfeffer/ ben fte ju Coulnn gebebt bet^ »0» ââ»â⻫ t^fi/jiiifgjxvnlt genommen/nueb betten fteber vnfern einen vntbbrnd}t/ nllcs nuf ber (Gloren in betn Cnnbnnfïiffcung/ bie betten ein gefebrey gemnebt/wie bie vnfern erleget weren.Weil nun ber Ãberfï noeb eintng Knviamp;rt obcrncbtbnjutbunvnnbjubleibenbntte/jobe ernicbtnlfbnlb/nls er »wwsw«f biefe jeitung bóret/binweg/vnb lief Kuy 2)nrnuio wnrten. Dnb tn bes er nlfo verjobebmcbtenetlicbc ber vnfernbrey nniren von Cnlecut ge# fnngen. ^is ber K^nig von Coebin bnffelbig vernommen bntte/gebn# ebte er/bieweil es Ãniren weren/ fo würbe fte ber Oberfï/mfebicten/vnb bnr für bnlten/ er tbete fbm gefnUens bnrnn / vnb wolte bnrumb juuor bottttttcn/vnb bem Oberfïen juuerfhben geben/wie gern er nneb feinem willen bnnblen wolte/vnb febieft ju f bm/ vnb lief f bm nnjeigen / wns er von bett Vîniren vernommen bette / vnnbbicwcil ersbnrfurgebnlten/ ber Oberfl würbe fieju fm febieren/vnbgebettrfett/er tbete fmeingefnl# Icttbrntt/fo lief er ftt wiffett/ bnf es fm viel lieberfeyn würbe/ wenn er mir Watre« werä» |nen vmbgieng/wie ers für gut nebtet. îbenn es were f bmnlies vonbem n»3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r^ 'â^^^ feinet bnlbcngetbnn/wie er getbnn bctte lieb vnb nn#
* genem.l)em Oberflen gefiel btefe bofigfeit vn juebt / bie ber Ãonig ge# genfmbmuebte/febr wol/vnbfcbiefteberbnibenbie Mniren ju fm/ vnb jngte/er weite fm ntlt;bt nUein biefe fdjietenz fonbern fid? nueb noch bnrju wngen/bnf ernnbere bole/bif gen â¬nlecut / bieerjbmfebictenmoebte/ wenn jbm bnrmit gebienet were / benn es were niebts fo grof /beffen ber ©better cl?? bteuf, ben er bem^ónig von Portugal getbnn/niebt werbt were.Dnb nii?*â^^ ^*lt;h^ bidte ber Oberfl gegen bem König wilwegen bas er f bm flcctigs greffe ebr vnb befigbeit erjeigte/glcid? als einem freien Kónigvnb ber in aller welfabrt geflanben were. 3lls er nu feines tbeils wol fteber war/ bes Kenigs von Calecut/baf et bem König von Coebin bemleib jufügt; genbuttbte/fd)idteerjttbemKénig/Vttb lief jbnfragen/obaueberfei# nes tbeils niebt wol fteber weretÃöarauffwolte fm ber König bureb nie# manb anbers beun bureb ft eb felbs antworten / vnb fame ju bem Ober# (Icn/vnbfagt/et bette vorlengefl febon ft eb vorniemanbs auffber Welt mebrgeferèbtct/vnbvtelwenigervorbemKönlg vonCalecut/ ben er bette fo offe in bie fuebt feben treiben/ vnb er wer gat vor fbm gefiebert» ©betftet vc? à uf biefer vrfacb wolt ber Oberfl lenger niebt bie pAf verwaren/vnnb retgenCoiP lebtet wibet gén Cocbin.
**â⦠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Igt;en3.tag3ultf/2lnttovo4.als etvierbbalben^^onatbafelbflge# wefen/vnb tegen vnnb bu5 erlitten/ aud) er mit ben feinen alle bie arbeit vnb vntube/wie ieb gefagt/beflanben batte. 5n Coebin maebte man fm ein fd)öncn einjug / vnnb ber König leifletfbmgefeUfebafft bif jut^c# flung/ibafelbfl rüflet er feb naeb Coulan jujieben/ Dnb bie weil bie jeit empfsnaew ,|p(^ nbsp;nbsp;nbsp;v^bequem war/vnb baf et ficb bunden lief/er lief Coebin ge#
nugfam
-ocr page 739-Sn Entfett.
lo?
Hugfam vcrndicvt/wol« cv in fernem gvoffen Schiff babtn fAbven/ vnb bte óvnucUcn ba Uffen/bey benfelbigen bleibe peroKapb^el/ mit be// ^«^«'A-fehl vor ein Obcrflcn. âVnb nberbem Kónigvon Cochin btewfad) ^quot;^®'^quot;-femes vewbeifend «ngejei^t h«tte / fn^v ev »o Cochin auf nneh Conlan ^â. ^^^ $u/ben ii^.tag^^â^ti-^bcn bcffelbigen fare / gavwibcrfeinee-öbevflenccowU»; ©chiffmans/vnb etlicher feiner Schiffer willen/ bee (ÃOeers halben bas bennoch febrgrof war / 2lber vnfer berr ©ott wolte/bas er etwas weit vorn Ãanb tam/ bas ers milt vn fîill befanb/ »nb tarne ohn gefahr gen @lt;^^4«/ Conlan/bafelbft warenbielt;Dorcn feiner antnnfftfehrvbel jufrieben/ bennes hatten ihferetlid)cfûit|f Schiff ins UOe erger han bielubcn fie mit grofler eil mit Specercy, bcnn ftegebachten wol er würbe jn anfang bes Sommers tomen / aber hoch nicht fbbalb bcnn Ãemeyntenerfoltc anjfben vergangenen Kvieg etwas ruren vnfrer viel jogen vor furcht inberfdbigen )ttmb hinweg. J)ic von ber Stabt Ueffen alf balbt vö ber Pf^^ifeà beUgerungab / vnnb tarnen alle wie ^ennb$u bem -öberftenauffbas dOeer/vnb empftengen ihn/ vnnb brachten fm aUerley erquictungen/fo wölbte inwohaer ber Scabt/als bic ciOorc, iöie empfing er fehr freunb^ pfefferet® lich/vnname (ich bes fenigennichtan/ bas fe gethanhatten/bas Câb//gquot;â*J,J,^ wolet auff$uweeten. 'Vnnber fagte 511 fnen/erwere tommen/vnb wolte alles thtm/was fie wolten/ vnb ben frieben vnnbfreunbfchajft/biejwh/ fehen inen vnb bem llómg auf Portugal wer/erhalten, âVnnb bieweil in bem vortrag ein 3^rcidrel were/ber ba vermóchte/bas man tcineSpe^ cerey hinweg foltc fuhren/ bif vnfer tractor fo viel taujft hetce/alf er bc? bürjfte vnfere Schiff J« laben/ fowolte er nicht^ulafjen/bas femanba wiber benfelbigen 2lrtictel handelte /angefehen bas es ber fórnembften nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â j, 3lrtictclcinervnterbêanbcrnallcnwcre/ vnbrumbfo folte tein Ãchiffvettv^g»/* auf bem trafen fahren/cr wolte es befuchen laffen/ob es Specercy f»hgt; rete ober nid?t. ^affèlbigbulbctcnbic (ivoren wiber ihren willen/ 3ber hoch bewilligten fees auf furchtbie fe vor ihmhatten.'Vnnb bamites bic (Vroren fehen/ bas er glimpflich mit ihnen hanbien wolte / fehlte er jubenlOerrn/bcncnbieScbiff/ btcim laufenfhmben/ jugehóreté/vnb lief fe bitten / fe wolten ia teine Specercy tauffen/benn allein ju ihrem gebrauch/vn bas f e im btc ienige / bic f e gelaben h^tten/^ufeUcten/ben er borfftc beffen alles ju ber fchiff labung/ beren er gewertig were/ vnnb berfelbtgen were ein greffe jal. âVnnb biefesvon^r menge ber Schiff/ hielte er ihnen barumb für/ bas er ihnen ein furcht machte/ vnnb befahl Itten/baf fe bic Specercy ablaben/ vnnb fe bem factor juhanbenfteh '»^w^ ^« leten. ^affclbig war ben fOoren fdgam / vnnb wolten es nicht th«n/ w{«igt;wnfl» Vnnb barumb theten fe nichts anbers / bennbaffe bic jettauffjohen/ Vnnb ffetigs vcrlengeten. 211s ber Xgt;berft baffclbig fahe/beforgteer/es mochte ber anffjngbahm^ttiehtet feyn/ baf fe fch flercter machten/ vnb lief fein fchiffals halb vberjWerd} vor bic fpigen ffmffgroÃer fchiff/ bic man fchon hatte angehabenju laben/ fûhÿ/ vnb lief fch feine Cent CompeUe m-gt; gernjt machen 511 fchlagen/vnnb befähle ben Schiff herren /fc foltcn bie /wf. Specercy als halb ablaben. âVnnbbieweil ein grof volet auff bem vfer Ware/vn er bcforgte/baffelbig mod) ec fch vnterffehen wollen bic Schiff jucutfe^en/ bafd)idcterfcm Schiffctn/baswarmitgcfchó^wolver^-fchcn/auffbaffelbigort/basesbafelbigverwarcnfolte/Vrtb Xny ^a^ rauto warbarinnen/bcrfelbigen vrfad)cn halben / au^ barumbbas er in bie Schiff fliege/ vnb fcauflaben lief / bcnn bic Schiffhetw» hatten lt;6 fchon bewilliget»
f 2II0
-ocr page 740-^iftortd ber Waden ©cÃlffung
!^l6 nun bte 0d?tffabgelabenwaren fd?tcft ber Oberft JU ben K^ ^ilkMi genten in ber 6tabt/bamit fte barfur bielten / bas er gltntpffltd? gegen fie banbeln wóite/ vnb lief fbn fagen/fïe foltend nit für vbel nemen, was er bem (Vroren getban bette / benn pc betten nod? mebt verbienet / bar«» burd?/baö Oe bte vnfcrn bie in ber J^ctorey weren / tn eine fold?« gefab^ gefeit betten. Dnb fte fólten ad?t barauff baben, bao pc Bein einig |d?ttf auf bem laufen lieffen /fte tbetens ibm benn vor ju wiffen / bamit er pc bolen lief/TTo aber niebt/ fo folten pc wiÃen / boe er pc in feine« i^erren bee^^ónig« namen wolt nemen laÃen baffdbig verbieÃen pe fb*««3lber «lt;^tfF vee# nid?t bejlo weniger verwachte er biefelbige gantje nacht bic 0d?tffe mic wtteVta. piuemBleinen0d?ifptn lengefl bem vfcr/bamit ntemanb« vomCanb in bte ©ebiff Berne / vnnbbaÃclbig«tbet«eraud?etlt(betagbemaeb/irt weUben es auÃ^ba« dOcer ju fahren nid?t wetter was/ Dnnb mit feiner «rlaubnup fuhren brey (V?orifd?er 0d?tff/ etnee nad? bemanberen auft b«»n trafen / bcrgepalt / bas er mit biefem vletp viel ©pecerey beBameZ bef gieicben auch barumb / bae bie (^Ooren von Calecut/ fo balbt pe fät «er tmöafen gewar würben/baruonÃ^ben vorfurd?r.
â^^{^(Wf^f gd^ixn.
316 nun bte jcitmilte warb/ ju anfang bee lOerbÃmonats / führe er vor ben trafen / vnnb wartet bafelbfî/ ba« Bein @d?iff mit ©pecerey herauf führe/vnnb etliche name er/vnb lieÃe pe auf laben, ^aÃclbige hielten bie UOorenvunb bie auf bcr ©tabt vor ein groÃe bienffbartcic/ vnb ab er bajfdbige vername/vnb beforgee pemöchten vtlletcht / bamic
indent ill.
Xa^ç».
pe auf bem jwang lieh lebig möchten / ihre fad?cn etwan auffein eu|pr* flee fe^en / bas bem Zottig ju Portugal ju geringem nutjen gerahten m$ci?t«/ erlaubete er ben dOoren/vubberötabt Kegenten bae peetne benannte anjal/ vnnb nicht mehr PfeÃ^erd ghen Charamanbel führen mM?tcn/ Ãgt;e6 waren pe fehr wol j« frieben / vnb bancBeten im fcl?r hart nmb.3hcr biedOoren ad?tete« baÃ'elbig« auch noch vor ein vntertrueB* «ng/ vnb vnterfïunben Ãd? f bn burd? fubnk pcacticFen von bannen 511 bringen / vnb »nad?tenetn gefdjecy / wie ju Coulan etltcbe Cem wceenZ bte boreten ju etnem Calecuttfd)en 0d?i f/bas were febv viel wereb/ vnïgt; were tn einer Bleinen Jnfd bUeben /jtmlid? weit von Coulait / bannt
in bee bcr Cgt;ber)ic bcmfelbigen @d?t|f nad?fubce / laben / vnb alô halbe
. binw^jiehenB0nbtcn.'X)nbwicc6ebenanbcmwa«/ba6erbaÃclbtg« de- Q4,i|fholen wolte/warb er ber dOoren practieBagewar. Ã)amit er pe ^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nun auff ber thatergrtÃyname er pd? an/ab führ er bemfelbigenÃchiff
0a?»â(Fci» Ãvil^n.
nad?/vnb fuhr ghen Caicoulanba|plbige ià nahe bey Conlan gelegen/ vnb im wiber vmbBehren fanb er auÃFber feiten jwcy(^Oorifchlt;v ©chifff bie fuhren gelabcn baruon/vnb er name pe.
lAlia l)ra-nica.
TPic nun bic (Vroren faben / bae Ãc btefevfonbniebesebotfFenbitt^ « / fudKcn ficcitt Anbatt weg / »nbnd?tlt;tlt;ttcmp4tamrtr/bA61 flau ff ihre öpmd) etn^otenju/ ber name fid? en / cc Berne von CaUcut / vnb frt^tcvntcfanbcvm/wternanju erkent 5wcnQig0d?iff niflcte / ben
Afitjfânivitt't 4gt;bcr|lcn bamit anjugreiffen/ iPnb bae gefchrey achtet man vor fo gei f ir u wirbelt wif/ba6 CG ber factor glaubet« / vnnb es bem 4gt;ber|Bctt juwiÃen thete/ s4}4Ue». hef gleichen auch etliche dOoren/bic feine^reunb waren vub ju im Borne men waren fagtenö im vor gewif.tbarauffantwortcter/ pefbltenmU ihren ©chiÃen Bommen/ wenn pe wol ten/ fo folteu pe ihn bes orth« pn* ben/ba hoÃte er pe in bie Ãueht jubrin^en. âVifo von ber jett anhielteec ftchbiemeiÃe jetc auÃâbun hohen d^eet; vnb lag bee tage auffbem 3«#
-ocr page 741-^n^nWen
Io4
cFcv / vnnb ^u nacht figcltc er einmal tn baà (lOcer/bas anber mal ^egen bcmX^anb/bamttÆbmB«n 0cht|fcntgtlt;ngcwtejbmaud) mberwav^ blt;tt êcinó entgUn^e, Dnb wie lt;r alfa bin vnnb bev fubve/^vdff er eines morgensfriibe einen groÃen Ãchil^/ber tarne von Conlan /vnb als er ®4?nlt;b i« erfnbt^e/wes er were/ vnnb er Ãd) bunefen liejj/es weren bie /bentgen/bie ö^*®** brimten waren/mitfcbnlbiganbes vnfern tobt / berju tobtgebanwen worben war/ wolte er Ãe fangen/ vnb bette es and? getban / wo bie Ke^z genten in ber Stabt nid?t jn jbm gefebief t/vnb ibn betten bieten laÃen/ er wolte ver$teben/bi^ Ãe/bngewiflfcbbertd?tet betten/ bas biefelbigen lt;V?oren nicht von Calccnt / fonbern von Conlan burttg weren / löaÃcl?
bige tbctenÃe/btnanchbar / vnnb bornmb tarnen Ãebarnon. Ãgt;ar^ nach name er noch jwey SchiÃe bie plÃnberte er/ X^nnb wie er bie wad?t 511 Conlan hielte / alfotbetpero Kapbaeland?$nCochin. 2gt;erbalben benn bas Jar vnfere 0d?tlt;f ein fo fch5ne labnng betamen / als fcyb ber nie gefebeben ift / bas brachte bes -öberÃen vnnb ber feinen etvoÃe müht eHwteUOyng vnb gefahren wegen.
^K fünfftc lt;g^iffiuw
3« 25« wem
©45 neun vnb ac^êtôfîffi^pifeî»
7à tiefem »$04.3dv fettetet ber Menlg ven âPortugal/ « ^ 0 4. weil er wnfte/bas ber König vonCalecnt mit ben vnfern ' trlegetc / ein 2lrtnaba von jwolÃ^ Hanen ober groÃen _ @d?t|fenan^/vn»»b machte einen Aübclmann$nm -Ãber/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ Ãe barüber/ber biej? lÃopo Soaras be lt;y?lt;ne$eÃ/ber war jnKönigs 3obanÃ/bes5wcytenbiefesHamens/jeiten/_ iO^nptmannjn eVOynegeweff. 3bieanbcrn lOänptlentb vber biefe 2lr/ ^»P«e»iv* maba waren/ pero be (^enboÃa/XilomclContigni/^riitanbaSilna/ Ito vo c^enbes be Dafconcelos / Ãopo ba Kreon / Philippe be Crafto/ 2Ufxmtc Copes ba Coffa/pebraconte ba (Bniato /Dafco ba ©ilneira/ quot;^afeo CatuatUo/pero Kinis be Sntnnel/bie alle vom 2lbel vnb Kitgt; termefsige Centbwaren / Kiefelbigenwarenbietbänptlcntbinbiefer rhey nach Jnbien / vnb fubrecen alle gnt vnb wol geröft Krieg^nolct
mit Ãd?.
31s nunber^^berft vonbem König vrlanb genommen batt/fnbr ^fbfiadutta er vonCiÃebona auà ben ii.tag 3prllis bes obbemclten^ars/X^nb wie er fernem weg nadife^te / tarne er ben 2. tag (Dap in bie gegne bes gró? nett lOà npts ober Capo 'X^crb bafelbjt verfamlcte er feine Pänptlentbe lt;^gt;:po Vew. vnb ober jten Ãd?tfÃcnt vber bie 3rmaba/vnnb hielte fbn für / wie bas fte febrfpat von Portugal anfgefahren weren/vnnb bam mb wolte es noth fey «t/bas Ãe gröÃern vletf anwenbeten / vnb nicht mehr anà fabr^ Vnfiei^in lefsigtetttbetetr/wie Ãe btÃber get ban betten/benn baÃclbig were alles edpiffe«. «uà vnÃetà gcfd?ebett/als bas ein anber Schiff an bes ^berften Schiff gcjloÃenbatee/anch fonft jwey anbere an einanber getroÃ^cn/bas benn ein groÃe gcfabrligteit gewefen were. Jtetn/ bas Ãe nichtacht baranff geben hatten / bas fte 511 nacht feinem Jorol ober liechte nachfcgelten/
f h vnb
-ocr page 742-^iflorta feer fûnfff fn @c^lt;w«5
Vnb fubwtKtlidx vop/ctltcbc iwcb/ctUcbcaud? vor bcmlüfttb/bj Bénb? te wol vcr«rf4d?cn/b4ó pc emanber vevUeren. Garnit benn bcmfclbt^c« bcgc^nct vnb ein betere orbnung In ber 3lrmab« gehalten wórbe/ma'z ebte er ein gebor bae warb burd? feinen 6cbreibergcfd?ricben vnb von itnvnterjetcbnec/vnbvonbenanbcrnlOAnptleutben/bad binfortalk ^önwna. Ãdjiff feinem 5orol ober lieebt naebfabren vnb binber/bm bleiben fob ^â ten/vnbbaóinbclnemöcblffanbcrefewerfcynfolten/ benn allein bad liecbtInbemlOabItacfeloberlüottbanp/vnbbennittbcó OAuptmane tammer/vnb bic piloten vnb ©dnlfcr folten wad)cn vnb aebt haben/ baö ein ©ebiff an bae anber auffflieÃe / vnb wenn er ein beleben von pn gebe/ bas pe/m antworten/ vnb wen pe beo tag« vor/m vberfühven/fo joltcnpc ihngtRlfenim vorfahren / aber 50 ftaebt folten pe nicht vor jmhinfahren.DnbimfaUboejemanbebargegen hanbiete/berpUje* vbSwiSg. ben Croijaben geben/vnb folte in ben tMfen gefenglid? pgen bip in Jn* bien/vnb mit 1er weil tein befoibung haben, quot;^nb bieweil etliche piloten vnbÃd^iffervnPeiföigwaren/vnbbnrchihrenvnpeipble ©chiff au^ einanber floÃen lieÃen/liep er pe anp ben ©chiffen / barinnen pe waren/ gnidbigntcr hinweg in anbere ©ebiff chnn-Dab biefer bräwnng halben / bie er nw eütönttng. d^fe / führ bie gange 3n»ab4 barnach orbentlid?/ vnnb tarne anp vn* Ãeip in Beine gefahr.
211« er nun feinem weg alfonaebfeget / wieerauff ber rld?te ware/ bas er vmb ba« häupt ber guten hoffnung herumb fahren folte / erhub Cipatbona pd?im^racbmonatein vngewitter/baburebbieJ^lotgejwungen war^ ^^^â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;be/ bem WaÃer vnWinb $n folgcn/vn hatten 5 ween tag vnb ein nacht
lang Beinen fcgel Ãiegen ba« pe tn tobt« gefahr waren/ vnnb e« war/fb lang biefe« vngewitter wehrete/alfo bunctel ba« e« peb mehr ber nacht ©ton«, nbsp;nbsp;bennbem tag vergliche. 211« bie jween rag herüber waren/ fahen pe etil*
lt;bean$cignngvomlanb/ba6 pe peb alle bunden lieÃen / pe weren nahe bavbcyvrtbbarumbwercberHebclfogvop.^lbernad^bempebicfe^et* J^oroio à ^^â vernommen hatten/warb ber Vtebel nod? bider / vnnb berhalbe« na/aic£* l^â^f^^bl ber 4gt;bcvÃ/ man folte / fo oÃt man bie vhr vmb wenbet/ in feinen# ©d?iff jwcenfebüpthun/ bcnenfoltcnbieanberen ©ebiÃr antworten/ bamitnicht ein«vonbemanbernBeme. *X)nb wieba« vngewitter vor# ^w?*â^â^* über^vas fanbe peb CopoGOenbeoÃebiÃ'niebrbey ben anbem/ Dnb* wie ber Oberà fahe/ ba« er nid7t» bar non vername / feget er feinen weg ferner nad7. X^ber wenig tage hernach trüge pd?« 511 / ba« ein ©ebifffo hartauifetnanber« traffba« e« imeingrop loch matht/b^ man leichte Heb barbureb fchcnBoubte/bergeÃalt / ba« fo viel WaÃere hinein lieÃe/ ctrtühöet nbsp;ba« e« beguttbte juuerpneBen/ ba Barne eben ber .Ãberà bar^u auë ek
Ãcftlt;ett. lenbeà / vnnb Barne fo nahe barbey / ba« man hören Bunbee wie er ben SSSc, 2lt;nedgt;tcrtim ©rhtÃ^ufprach vnb fagt/pe folten pd? bearbeiten/ba« pe ba« WaÃer anpfd)0pÃlt;ten vnb folten nicht fovgen / pe möchten etwan ertvtttcfcn/bcnnerBemelhnjuhülÃ/wieeranchthet/vnbfcbidctinfel* eSÃ. «c«^ kleinen ©chtÃlein Icuth bar$n/ wtewol ba« OOeer fehr vugeÃumm wa6/alpgt;bapbaö©chifpeiningefahtwa«/e« wÃrbeverberben. X^nb bemnach brauchten pch bie in bem©d?tÃfo Ãeifeigbap pe ba« TPaÃer/ ba« hinein gelauÃen war/ehe e« nad?t warbe/wol halb aupóflt;ten/Xgt;nb bamit ba« vberig auch beranp Beme befabl ber Obei à ba« man in bem fclbert©chiÃben ^orol/obev bu leucht halte folt/vn bie anbern OAupt^ leut bemfelbigettnachfolg^tcn/bamitpefmjuhülÃBemen/wenne« von nothc^
-ocr page 743-^n ^nbff«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;loÃ
noten were.Ãgt;lt;5 anbern tage/wie bas (Weer fltll war / warbe bae quot;Waf/ ^cc^cc «»t fer gar au^geófet/mtt bülffetUdjer Cebber/bte (i e vernagelten/vnb mte $« ÃitjTc^' febtffben vcrbtd?etett.^l0blcfegcfabr btróber wae / begegnet ïbtnw«'' ^fllt;w»w* ter ntlt;bt0/ba6 wertb fcy juerjelen/bt^ gen (Woffambtea/ba^ame er b»n â*â auffö. Jacobe tag/ ba empfienglnber Cheque wol / vn fd?tlt;f te jm viel jj^efc^rt von Proutanb/vnb gab ibnt ben bneffbenftn pero ba Catbc gelaffèn batt/ nuae. ebeer fïarb/wte teb^woor ange^etgt bab,2ln^ bem inbalt ScäRIHgc ver^/ name er ben Ãrieg / ber jwlfcben ben vnfern vnb bem l^ ónig von Cak^z eut war 'Dnb ab er bad obbemelt 0cbi|fwtbcr harte Ãieben laufen/vnb es au^bcmïVaffêrgejogen/fegelte emad? (WeUnbe ben i.3ugu jït/vnb mdi«î,i. wie er ba an bo tn men wasfebtetee ber König 511 pn/ vnb hc|5 pt hlt;y wftv eben burdt ein fehr anfehenUchen (Woren/nnt ttamen 2gt;eb«car/ vn fdgt;h ^c^âw«*â^» cFet mit bemfclbigen ló. ber vnfern ju |m/bie an^ pero ba Caibe 0dnff vberblteben waren.Tils 5 ween tag herun« b waren/nam er ben weg auff Jnbtenju/vnb fuhr^u^ntabinaan/ bafdbflfanbe erem tlrbclmann/ wtt namen linthout be ©albagna/ vn ein Kitter ber hie jî Kny gt;2 oren^ fo / biewarenloAuprleuthvber5wey Ãebiff/vnnb hattengro|fcmnhe/ ^^.5* . bennfïcmeyntenvnfere ©chi|f weren etwan ein SlrmabavonKümen^^crt. gewehrt. ^nthoni be ©albagna erjekt bem 4gt;berfl en / wie er bas vo«-â^S^ jaranp Portugal gefahren /mttbefehl bas er vber benKuy Co'z Jbi^ Xor^p* rcnjb-0bcr(ïer feyn folte/vn bie enge bes rothen (Weers beftihtigen/vnb wie fie vmb bas h^upt herumb gefahren / were ein Ungewitter entftan* ben/bas hette (ic von einanber verworffen/vnb Kuy Corenfo htttauff ben grenzen gege ©ofala ein (Wortfd? ©chiff antroffen/ mit vit (Bolbs ^fda» geUtben/vnb als ers aufgclaben / hette er bas ©chiffon (Weltnbegdap fett.©o were er 3tnthont be ©albagna ju bem h^upt éoarbafunt f omgt; men/ ba hette er viel heuten erobert / vnb hette in bic enge niept Bommen Bónnen/vnb von bannen were er in Jnbiam Bomen /söie weil er aber am IVinter gen 2tniabiuaanBomcn bett er mit Kuy Corenfo/ber hernach jf^^^otoa. auch bahm Bomen/bafclblï fein 'Winterleger gchalten/ba weren fie auf mangel ber prouianb in groÃer not gewefen.
©astteun^iglÃg^apUcL
Cs ber XSber(ï in biefer Jnfcl war/Bam Copo (Wenbes be Tafoon^ ^X»^«*^ eelos/ ber burch bas vngewitter / bas gewefi war / von ben anbem herrtödir ^^verfchUgen war worbe/ auch bahin. ^a fuhr ber-Oberjï aujf Cagt; Canaooc. ttanor $u/vnb Bam ben er^en tag©cptembrl6 bafelb ff an/vnb vernam bafelbjlvonbcm factor alle vcrlauffenc Kricgfhanblimgbes Kóuiz jSd-tdy v^t« ges von Calecut'vnb wie er/ ber 5actor/vn bie anbern/bie $u Cananor veeaangm» blichen weren/manch mal in tobts gefahr gewefen weren. îÃcn anbem ^â^âö** tag/nad?bemcranBommen was / BamcerauffsCanb/ bas cr benKó^ mgvonCananoranfprcdicvnballeWAuptleurh vonber ganpen^iot Barnen mit ihm/cin jeber in feinem©lt;Pifflcin vnb harten alle feyertóglt;gt; r ^^pj^-^^.^ lidjcKleyber an/bef gleichen bic jenigen bte bey in waren/vnb bic fchijp amp;ec ^f»{H# lein warenmit Panieren wolherauf gcbunt vnbmtr®efd'gt;0p wol ver« kotbe. fehen. 3)cs 4gt;berfBcn ©chtfÃein war von oben herab bif su unter ff mit 'ÃTaptffereybeheneBet/vttberfaf auffeinem lehn ©cud/ mitCarmafin ©ammat bereit / vnb hatte auch von bemfdben ©ammarBüÃen unter iSerriigfeft feinen póffen. ^r hatte ein ©atin Wammes von färben an bas wart ^ lt;2?t«r^^ f üf mit
-ocr page 744-ûrnitmeHta.
Orgel itn ecvirn
©cft^eac?.
amp;Atamegt;
^(fterfa ba fûnffte n ©c^tffung
mitrAufcn/wtccin @4?ad?b«tgcw4d?t/ vniibbictOofcrtbcrglcicV^rt/ bte 04? «4? waren ven fd) warmem ©ammat/mtt viel tUmen aülbcnetf |ïlt;|ftlt;«/»nnb ï?AtKün â^arctauff mtt groÃen gülbcncnfïcjïtcn/barz ju ein f4? warden Ãammaten yran^óftfeben ro tf nn / ben batte er mir eine (Bärtel von gólbencnfcbemê vmb fî47 gegürtet vnbtmgbennetn 5gt;olcbett ober prêter/ Düxnnbbe bal^ batte er ein bal^banb/baö gieng jm brey uml berumb/vn war mit tleine getriebene per bónen gemaebt/ baran bleng ein gülbe pfetjftm. Ã^r batte and? jwen 3^âa3à bey fteb/bte warê^cHetbet wie er/vnb batt feebe Ã^romerer beren ein jeber ein feiben pane an bcr ^rometen.3l«eb führt er ein -Orgel mit feb/bte lautgleieb nebenfetnem (d^ifÃin/tn eine Ãadjen/ mit beller fïim/ vnb in betnjelben Halt;bt war ein gefebenef/bad ber Ãontg von Portugal be ^ónig von? Cananor fcbid'cte.Xlemlid?/ fe4?6 (V?abra$en von reine tOollenbifeben? tud7/5wcenpfülwen/bie wore wol jugeriebt/ fampt ihren Bóffen/ bas war allee mir gólbenêfebcmenfcbón auf geneet/ Jtem jwo Carmaftn tïamatcn becté / vnb bie oberfl war getbeilt mitbreyê ffrid/ê von gülbe^/ nenfïóden/ bermittelff einer fpannenbreit/vnnbbie $wenanbenorf ten brey er finger breit. Jtem ein vergölte 23ettlabe/ mitCarmafïn^lt* lofeit vorhersgen/bie hatten trabeln/ von gólbenen febemen.
^b ber -Obcrfle von ben ©4?iffcn hinweg fuhr / gienge bas (Be* f4)üç all ab bamad) hüben bic (Drommeten amju lauten / vnnb bie beer â2^rommen/vnbba fie au ff heréten/ hüben bie -Orgeln an/bie lautete bi^ auffs lanb/ bafelbfï ware ein groffer hauff (Doren vnb lOcyben bie Ba* men vonaUen orten ber$u / baf fe ben Oberften feben. 3lU nun ber -0*
®4öett.
i^âïnKaFinât Ore Königs C^n^itpr.
berfB aufgefïiegê war/gienge er in ein ©arame/ bas berhalbenauffgc* ri4)t worben war/bart am (Deer/ ba warb baà ^etee auffgef4)lagenZ vnnbgarjugcricht/ vnnb nahe barbey ein Bleiner (Baben/ ba fcçetficbi bcr -Oberfl bin-^lö ber Aónig von Cananor Bame/ führet er brey ^U* phanten vor ihm her /bie waren bebecBct vnb gerüficc/ ab wenn frein ein @dgt;lad)tfolten/Dnb hinber ihnen brey taufent fairen in einer ge* vierbtenorbnung/bie hatten @4?wertcr/04?tltevnb ©fheffeiin/X^nb barnad? noch $wey taufent tlairen/ baö waren ^ogenfd^ü^cn/ vnnb Oberffev binber ihnen Barne bcr König in einer fehr Boftüdjen Ãenfften. ^U er »ttötehrltdjBcybaöÃaramcanBamc/ gictmber vnfern (Bcfchüijalleo ab/ vnnb empf^nge». ber Obcrflgiengihtn vntcrbee ©aramethor entgegen/ vnberapfieng
ihm^b f enuneinanber vmbfangenhatten/prefentirtihm ber Xgt;berft l»tBtgt;rpid» ^^® Kette/5)araufflegte fd? bcr Königalfhalb/ vnnb ber JOberfïfc^tc fid? in ben (Baben/vnb rebeten wol $wo f tunb mit cinanber. Jn bee hat* teberObcrflein winbfptcl/ baewoltber ^lephantctt einenanfallcnZ Dnnb bie weil er angebunben wae/fprang er/ vnnb brüllet fo fehr/ bas man einanber nicht héren Bunbte/vnnb niemanbe Bunbte ihm wehren/' X^nnbbaö warvrfach/baöbcrOberfî vnnb bet Konigirgefprech ehe enbeten/benn fe fonfl gethan betten.
»mebt von nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â'^ ^^ï?* ^â'^ ^^^^^^ gefpred? geholte t^aö/Bamc ein (Dor vö (Tale#
C4«w» ^^lt;^5? -OberfBe/mtt dm iungen povtitgaAcftfchcKuben/bcrbracbtcim vö bê vnfern/ bie ju pcbraluar^o jeUö ju Calecut gefange worbê/einen btieff/beffen inhaltwar/'^ncbKonigvo Calecutbeo Kriege halben/ fo er mitî)Harte paXicco gehabt/ fo erfchlagé were/ bj erfleh in ein Ãurz colgctbâ/bcôf^brecfêôhalbcnbêcrvorberlVclt hatte/vn bjvicl lt;^oz/ ré/weil feBcin hofnug mehr bette/ bj fe ju Calecut banburen Bonbz té/anbcr$ wohi» gejogé were/vn auf b vrfach were ju Calecut stoft
-ocr page 745-S» WW»
lo^
fa-bim^aâ/ ÃXvbrtlbctt be^mm ber König von Cakeut/ber prmçz vitnb bu Regenten/ vnnb «lie Jnwobner ingentein beffet^/bne fie mit ^«K/ ben vnfem moebten frieben b^bcn/bergcfînlt / bkwctl fie willene genres fen/bns fie bigt;tfd?tcf cn/vnb vinb frieben anfueben Uffèn wolten/ betten fuben vnfa-n bîe gefangen wercn cvUiibet/ bcîîî^bctâ|lcnbîfenbrtc|fââ -Vifbretbenben fd?f et ten }k jtn nidit nUdn/b^e pe fn beffen bertebteten/ edSau fonbern and) bas fe fn bäten / er weite pe an f ber (Ãefengntö lebig ma) d)en. 2116 ber 4gt;berfî ben Krieffvernonnnen barre weite er bind) ben (Vieren wtber antwort binfd)tdâenvnb ber Jung foire ba bletben.^ber er wolte «lebt/vnb fagte/cr inüfïc mit bem (Ivoren wtber btnberfid) Jle^ ben/benn man bette ibm erlaubet/ benbrteffbablnjnbrlngen/inttbte^â Ãe|agt;lt;»öec femgebt ng/wo er ntd)t wtber bâme/fo würbe man allen ben anbern/bte ge^g^cn?^â jn Calecut blieben were/bteKopffabbawe» 2gt;cr OberJl lief fnmünbr/ lieb wtber an^etgen wenn er gen Cod)tn 5Ãgc / fo wolte er/fo nabe er fnv merfconbte/bey Calccntanfabrcn/vnnb liefolfenbtewegefïeben/baó fte $n nacht an bic 510t entflóben / cö were mtt fd) wimmen / ober ctwan in ^Imabien, Dn bas tbete er bcrbalben/ baó er von bem Jungen ver) nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' flanben batte/wie bic gefangenen ntd) t in etfen legend vnnb giengen in ber ©tabc vmb/mit $wcyen nairen/ bie f bter hüteten/ Dnb bae fie^n nad)tinetnemöaramefd)l:c}fcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã4r«mü
ÃDa btefes gejebeben war/ name er feinen weg auff Calecut $u/vnb tarne etned ©ambfîage ben febenben tag ©eptembrie babinvnnb fo balberftcbgeancfcrcbatte/ tarne ber Jung / ber fbw ben brieffbatte bracht / wtber 511 f bm mît einem lt;V)oren / ber war Cotebigutns Wiener/ Vnnb brachte ben 4bberfïen/ von ber ©tabt Kegenten wegen / ein ge^ fi)enct/vnb fagte fbm von fbtet wegen/ wolte er bem Cotebtqtnn gelept geben/fo wolte er 51: fm bommen/ vnnb mit fbm ben frieben belangenb/ (pracht halten t ÃDarauff antwortet er : ^r wolte bad gefchenct/ ober (T^efdxân^ fonftauch nid?t6 nemen/ bif ber frieben gemacht würbe/ Dnnb fo viel «bgTfd^Ui# Cotebiquin bclangcte fo machte er wol ficher $u f m tomen/aU besKo^^ nige auf? Portugal biencr/ber er beun were/vnb lief ben vnfern barnes nd^ut fet» ben fagen Re foltcn Rd) beRciffigen / baa Re bariton bommen bónbten. gebpr ëû 3110 bie Kegenten bie antwort empfangen hatten / fchicttenfie
Cotebiquinab halb bin b)rbrad)tbemóbcrftcn3wcenber vnfern/bie Coicbiqm« gefangen waren/ mtt iöenn Re mepnten / Re wóltcn ben -Ãberffenbar/ mit5um friebenreiden/ barumb Re benn burch Coiebiquinanfiidjen licffcn/vnnb bacen/er wolte nid) t mehr / benn noch vier tag warten/bic ber König noch auf fepnmóchte/benmanhettefcho nad) jm gefd)idt/ vnnb Re wüfïen wol/er würbe allee rhun/wae er wolte. tbarauffant/ wortct er : Ifrwolte nid)tö thun/ Re hettenfm ben $uuor bic $ ween ver^^ leugneten Jtaliancr/bicftd? gen Calccutgcthanheeten/gelibert/vnnb^^^âj^â^^^^ wenn er Re hettefo wolte er fm bar nach red)t thumCief jn auchfb viel gg«?â bie gefangncbelangte/ntchte fagen/bcnn ermepnte/Re würben bauen Riehen/ 2lber Re funb ten nich t / benn ba bie Jtaltaner wüfïen / bae ber 4gt;bcrfï Re haben wolte / rhieten Re ben Kegenten / Re foltcn ber gefan^/ gené wol acht nemen/ben ber Oberfï würbe mit bê König / bamit er Re wtber bebüme/etn frieben machet/wie ber König wolte/ benn Re weren bep benvnfernin einem anfeben/ vnbber OberR würbe Re vmb nichto bahinben laffen. Dnb weil bie Kegenten baffclbtg gleubctcn / erbalrc^/ ^gf^jng^ne ten Re wtber vorn frieben jwreben / vnnb lieffcn bic gefangenen fo wol bewautr f iiij ver?
-ocr page 746-.^^ifterhikv füll ff till ^(61^11114 vcwoavcnbas (îc ntdHbAruontijnbceft/vnb?ebenrtud?rt(fo/bt(5 $ubc^ »icevoyö/iÃom jmwetfeo ïÃalmctbcttj«««/ l)rtcmpfiob^;«vctU4?c/ tie anbern jîurben an bvAncf en»
^Aö cm Vilt) ncim^t'afî ff lt;ïPttcL
C0 bet -Ãbetfl fabe / bas bte Kegenten Vein enbtfdntfft mtt fbm jn4d?ten/vnnbteine boffnongmebt batte/ bte gefangenen jube^' bommen/weite er peb redjen / vnb bie Ãtabt anberbalbcn tag be^ febïeflen/vnbtnberfclbtgenjctttbeteerctngrolpnfebaben/vnbfd)ofd bcóKómgó Ãaramèbarinbcr/vnbetn tbetl von einer (ÃOefquttenober Skireben/ vnb viel anbere iOeufer / vnb erfd?o|6 viel Ccure/ vntcr benen bicau{föâVfer^ugelauffcnwaren/ benn er war $imlicb nabebarbey/ mit ben fieben blctncjîen 0d)t|fâen von bettlet, ^neb war er 511 ned?fb am lanb mit Callen ©ebifÃin / bie waren mit (Befebuç wol verfeben.
3llô er bac an^gcriebt batte/ fuhr er gben Codein, vnb fame einea ©ambjïagóbcn vierjebenben tag ©eptembrie babin / vnnb bleib ben 2fnB«nfFc ffaitgeu taga«|fbemClOeer/ba befud?ten /n bie vnfern/ Vnnb bee an/ feu agt;bcrfï£ bern tage (lieg er auf/an vnferer Æ c|tung/eben mit bem gepreng wie er ?»Co4)in, ^uCananorgetbanbatte» ÃÃ)er2^.ónig von Cod?in wartet feiner an bem Cbot ber ^efïung/ vnb empfeng ibn bafelbfï mit groÃen frenben/ Vnnb aie fie einanber vmbfangen batten / namen Ãe Ãd? bey ben bengt; ben/ vnnbgtengen inben ©aal ba batte man ein 2Vóniglid?cn lt;5abcn $ugcrtd?t/mit etnem Cebnflnl. Vnb biewcil Ãd? ber 2lt;óntg in ben lt;5a* ecu '^beti? ber J^berà fernen ©tul auÃer bem ©aben fegen/vnb faà brau ff baÃeü 11' â⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;big warbe von febermangeÃraÃt/vnb fagten : ^r folte Ãd? in ben ©a? ben bey ben 'König gefegt haben / vnb er gäbe ibn» ein briefly von bem 2lt;0nigvonportugal/barinn crimboeblid) banefete/ bee /enigen hab? ben/bad er von feiner/vnb feiner biener wegen getban bette/vnb erböte Ãd)gannbod?gcgcn/bnt/ $u wtbergeltungbeÃelbigenbienÃee. 5)er Zottig fagte: 1fr were burd) bae /enige/bae 5)uarte padjeco bey jbm getban bctte/wol vergolten, ibee anbern tage febiefte /b»n ber4gt;berà rcvci?t«ng- ein groÃe fumma©clbt6/ba0 ibnt ber 2^0ttigauà Portugal febiefte/ benn er wuÃe bae er arm war. ibarnad? febiefte er per 0 be C^OenboÃä/ vnb Vafco CaruatUo mit freu ©ebiÃen / bte waren wol jum Arieg ge^ ruÃet/bae Ãe bic feiten biÃgben Calecut verwaren/vnnb alle lt;V?ori)dic ©d)iÃncmen folten/bie mit ©peccrey berauà führen / vnb febidte 3llgt; fonce Copes be CoÃa/Pebrafonec be ©uiar/ZiyomclCoutigno/vnnb Kny be^rcou/ghen Conlanbae Ãe bafelbà laben fol ten/ benn er wu^ Ãe bas ein vbcrfluà von ©peccrey ba war. Vnb befabl CriÃan be©tb ua / bas er mit vier wolgcrüÃenÃcbifÃin bureb ÃteÃenbewaÃerghen /^d^f^FAvt Crangalor fahren/vnb mit etlid)cn Calecutifeben Paroln/bic baÃlbà ,-.«gt;âirA«/ juin Krieg gerüà waren / feblagen folte. Vnnb âCriÃan be ©tluabe? â¢'â^â^' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f/bloÃ, hrer cchebc / bcÃgletcben etlicbe r^airen / bie auÃ/hn ^u gezogen
waren/an ctlid)enortcn bes Canbte / vnnb tarne nicht gben Crangagt; lo v / vnnb name ein Calecutifd)cn oambneo/ ber war mit pfeÃer gellt;v ben inttbemfcIbentebrcterwibervmnacbCocbin/bafelbÃlubeermir âââ^ benanbcmpAuptlcutcn/bielubenallegarmitfrieben/vnnbcöware fo viel ©peccrey ba/bae bereit auch vbrig war,
5Da#
-ocr page 747-Sn puften.
Io7
©«« }Wci) ent ncunijfgfï §«piteL
Cöbrtlb Ã)urtvtc Pad?cco / ber fieb lengefï bev feitenbey Coukn hielte/ bic P^uptleut bieber 4gt;berjï babin^efdjieft b^tte/ fabc/ ^^bieweil er nicbtó mebr bn jit tb«n/ nneb bent ber Oberfï gen Coebin nntommen wnr/ fegelte er bauon ben $wey vitb jwen^iglïen wg ^^cto;-brió/vnnbvnterwegenwarbeereineó ©d?t|fó/ weitim (V?cer gewnr/ baffèlbigiagteerbenfelbigen ganzen tng/ vnnb ein tbcil in bie nad^t bnr^n / ba eó ibm gen Coulw entbnnte / bnfelbjï vername er / nneb bent erntit benenbie brinnen waren/ fpracb gehalten batte/ based vnferc 5^ciinbe warenvnnb baà bas ÃcbiffvonCbaramanbc! teme/rnb bas ihlt;n noeb brey Calecutifcber tïanen nach temen. âDnb barumb wenbet er buvç wiber vmb / vnnb wolte pe fneben / vnnb fuhr biefelbige gançc nad?t mit einem winb von bem lanb bcr/lengefî ber feiten. quot;Wie ber tag anbraeb/baó er peb in bae volle (Deer jntbun begtmte/erfahe er einSO gel / ber ware in ber find? t/ bevmalpn/ bad er nicht daran tomen tonbt/ bià ed febon fpat warbe/ba fcharmógelte er ein wenig bannit / benn bap felbige Schiff ware mit Cent hen wol verfeben/ bielfcUetenpcb^nbcr nbsp;nbsp;_ IVebr/ 3tber boch enbtlid? ergab ed peb / benn es burffre pep niebt lenger nbsp;nbsp;iKo«i«
webren/ba giengen bie vnfern hinein/vnb iönartepacbeco befable/bad p«^ew. man ber Centhe eines tbeils auff bas Canbt auÃfe^enfoltc/ bie vberv/ gen lieà er binben/vnb in feinem Schiff anfebmiben/Dnb bieweil er w«^ lt;te/ bas es ber breyen Calecntifcbcn Schiff / bie er fuchte / eins war/ ver? ordnet er ber vnfern etliche barein/ bas fie es verwanten / vnb fübreten es mit pcb.î)arnach führet ben andern $wey en nad) / vnb wie et fo weit war/als das b^upt Cammorin gelegen ifl / entflnnde ein vngewtter/ dadurch er meynte junerberben. ^Id er aber herüber was / tarne er len? geft ber feitenauff ein meil wegs von bem Cand nahe angefahren/ vnb nioven enf/ bleibe dafelbjt vber nacht/'Ãnd in ber nad?t enttarnen im breifsig (V^o? fU;a?«u.cit, ren/von ben gefangenen/ berfclbigen peng er mit demSchif Pein 5wólff wider.riach dem bleibe er noch 5 wol/f tag da/ v nb fuhve hin vnb wider/ vnnb wartet ber obgemelten Schiff / 3llderaberfabe/bad fie nicht ta? men/vnnb bas er nid?ts baruon vernemen tundte/ führet er das Sd?iff das er hatte/gben Conlan/ vnb als eres bemjacrorfampe der beut/ bie denn phr groà war gclicbcrchatte/ tarne er gben Codein / dafclbft/als »«t^ug die Schiff geladen waren/ vnnb die andern Schipydic an andern orten JXr»*^^ geladen/antamen / lieà der -öberp berathfd?lagen / ob er ein prei ff auff Crangalor thun folte/weiles auff des 2iónigd von Calecut feiten war/ derpehdenn fchon wiberauà bem Curcol / barinne^ewefen / getban hatte/fo war fein 4gt;berper vber bas (iOccr fchon aupdem Waffer mit achtzig paral / vnnb fünff Hauen/ vnnbHambeabartn auPâbem jliandt mit einem pmlid^en hauffen âVolets / vnnb es gienge bas ge? fhrcy/wennber-öberftpehwiberauff benwegnad? Portugal getban Crangaid« hette/fo würbe ber 2^ónig von Calecut bem Arieg forth nachfetjem^ls vdewgeó». es nun durch alle Püuptlcuthe befchloffen warde / bas man Crangalor angreiffen foltc/ fuhr ber ^berp von Cochin eines nachts mit i^Schif? Ãetn/vub x;,para^ von Cochin/bie alle mit (Befchüg vnb Schiiten wol verfeben waren/vn mit eincrCarauclle/ alfo/ bas ber vnfern mehr benn »«1,0^^^ 1000. waren/ vnb benn 1000. Haircn vnb tarne vor tag genpaliports/ denn er tonde des feichtcngrwndsbalbcn/bcr im Picffcndcnwafferwar/ f v niche
-ocr page 748-^tftona ber fönffem ©(piffling
ntd?t fovtfrtbvcn.^ud:, waren bk ©ebtfÃtnber fdjU« vn (5cÃi?üt$bab' blt;n febr gdaben. iöafdbjl bin tarne aud? ber prinç von Cod)innnc ad)tbnȟercriairen/ Dnb von bannen namen fte^wmtbciljnwalfer vnb 5« m tbcil $u Canb /ren weg auffCrangalor / ba benn bet Calec«/ tifd) (V^eerd 4gt;bet|ht war / mît $wcy en Xlauen/ bie batte er mtt Betten jufammen gebendt/vnb waren mit (Befdjûç vnb 2vvtfg(j void/ beÃen amp;nbsp;^â^ mct|{en3ogenfcbüQcn waren/wol vcrfebcn.tOinber Oenfclben na'/ au|fben fetten / waren bte parai / btc and? voll volcfe waren/ vnb berfelbig Oberfl batte nod? jween feiner ©one bey ftd? / btc bapffe^ te dOÃnner waren. Wtevnfere^lotanbnb ber bey 511 Bommen/gseng bad (öefd?óg jn beiben tbeilen ab/ ba Bame â^rtflan be ©tlua / enfonce be Co jla/X^afco CarnatUo/pebrafonce be (Stitar/vu 3lrtbont bc ©ab bagna/ bte bcnn tn bem voting waren/an bie rïairenangefabren/vnb es watbefnen etn wenig wiberflanb getban / aber barnad? würben bte ©^tff erobert/vnb etngenomen / vnb bleib bet Obctfl vnb feine jween 6ón erfUtcb tobt/ab fie fid? bapffer gewehrt batten / 3«d? blieben fret Dev moKrt ^â^1^ viel/ benn biefea orte war bet flreit am bcfftigf len / î?enn bie pa? getootet. tal/ bie bie anbernt^ân vtlcn t angriffen/tbeeë wenig wiberfïanbts/fom bem fo balb fte faben / bad man ben etngang ber P^auen erobert batte/ gäben fie bie jlnd?f.
2lld nun bie JjetnbeauffbemwaÃer erlegt waren / lief ber Oberfl bte Vttfern au^Ãgen/ badtbetenbicfiinfftOäitptlente/btetnberxiot// wabttwaren/ wtetd?btobenangc5eigtbab/$nm erflen/ benfelbigen wolt nambeabartn ben 2vopff bieten / mit ctlid?en natten/ bie erbey xSSir f Mgt; batte/aber bte vnfetn flritten fo manlid?/b$ Ãc fein bie ^udxbrad?// ten.*X)nb wie fte f n folgeten/fledten fic b$ fewer in etlid?e Peuflr / benn bad ort war gar von ^oren vnb Petben verlaffen bie benn vemonien hatten/ bad man an (ffte ^ogc/^ltid? nambeabattn fclbfl/vnnb bie fei'? nen/fo balb fte bad âPfet vcrlaffcn / vnb in bie flnd?t jtd? geben hatten/ vtumbcus verlieÃen fe and? bie ©tabt.tî?nartePad?eco/ vnnb ber factor Ãgt;togo ^nn|icü ^evnanbedCottea/faÃenanetnemanbetnortmitbenanbernPäitpr/ kitten and? anf/vnb haben an 511 brennen. iöerOber|l blieb an ff bem Dfer/ bamit bie feinen Ãd? nid?t trenneten. 3lld bie Cbriflen bic in bet ©tabt verborgen waren / fahen / bad man bad fewer brein flecFet/Ba^/ men fte herfór / vnnb fd?tien ben vnfetn 511/Ãe folten Ãe nid?t vmbbrtngt; CbvffJen vn gen/Ãe weren CbnÃen/pnb f brer etlid?e lieÃen aid balb vor ben Ober-» SeJoflSba ft^a/vnb baten fn vmCBotted willen / et wolte bad brennen abfd?affcn/ renfiev. bamitnid?t etwanetlid?e vnfer ^rawen vnnb ber 3lpofleln2lt;ird,en/ bie in ber ©tabt waren/vnb5wifd?enber(^Ooren vnnb PeybenPeufer fliinben/verbrenneten. âPnb ber Oberfl befähle aiiff fr begeren/ man plSnDevMMghâ^^^ ^^^ fewet lefd?en / baffelbiggcfd?ahc and? / aber bod? waren fd?on viel peufer abgebrennet/benn weil Ãe von bol^ waren / en^ünbeten fie p«cüi vevÿ Ã*^ ab balb. 3(1 d bad fewet gelcfd?t war / bapli'tnberten bie vnfetn ber brenn nbsp;nbsp;nbsp;(Poren heufer/barunter waren ber f heiligen viel / bie$it Calecut junor
gewöhnet l?atten.2liid? wiirben bie parai vn bie 5W0 rCaoen / bte anff bem (Peer waren / vnb nod? bie auff bem lanb/ber ifl $nfammen füiifr/ verbrennet. Jn biefem hanbel Barne ber pring von Cod?in an / ber fagte bem Obetflen/wie Hambeabarin mit feinen /Leuten allettid?cfl barbey were/vnnb wolte/fo balb Ãe hinweg Barnen / wiber in bte ©tabc $iehen.iÃie Päwptleut baten ben Oberflen/bad et fn wolte fliehen / bad benn
-ocr page 749-log
ncwbeÃOä/ rm Ãcwlj«.
benn gefebabe» 3ber fo balb bie 5etnb ber vnfern anflcbti^ würben / ^a'/ ben fle bie Ãud? t.îDa ber ^bcrfl bafplbig fabc/tebret er wiber vmb/ vnb hc^ dtt ortbz brtô 5tmlîd) nabe barbey waÃniebt an^veiifen / îDcnn ber Prinç von Codein bate jn barfór/vnb fagete/ce bvrte balb Æ bnt 5«/ vnb erbónbteeinebelfftcobn bteanbemtdjt verberben / fo betten fid? anc^ beà Ãoni^à vonCalecnt'Vntcvtbanenanjbn begebenvnnbjbngebo tcn/cr w6Ue fie befd)«:5en. 3Hà er nun wiber in bk Stabt tarne / maibtc 2?rt^cgegt; er frer etliche 511 Kitt cm / bamad) tebret er wiber vmb in vnfere befefti? *â^â9^ gung/bafelbjïtatnbcr^óntgvonCochinjnjb««»
^40 brep hnb luun^f^f^ fflt;ipM
15er$ween ober brey tag / nad^bem ber Ãberfïe wiber in bie S^9 flung tontmenwaÃ/tarn eine 15ottfd?affc vonbem König von ÃSn^g â^anor/bermitCalccutgenad?bart ift/ vnnbfagtbcm^berflen^«â*â^â^ von feincà tOerren wegen / wie ber König von Calccuc / beà ^rcunbt er gewefen/vnbfmin bem Krieg/ben er gegen 2gt;uarte pacheco gefübret/ gcbolffen bette/an^groffem flolgz weil er ein gro jfer tOerr were/ bcnn er ifeyb er au^ bem ^Curcol herauf bommen/jn^u belobnung feiner bienflZ bie er f bm getban bettc/angefangen bette ^ubetriegen/ vnb weil er ge* wufibette/ baà ber König von Calecut mit groffcmDolctCrangalor jurettenauffbemwcggcwcfen/baerbenngewiftbette/baÃbcr-öbcrfc bintommen föltc/bette er vier taufent Hairen ^ufammen bracht/vnnb bette ftd? an einem pafà vcrflccfet/baer/ ber König von Calccut burd? ^Wtttóvd» jieben folte/^gt;afelbfl bette er au ff feinen bauffenangegriffen/vnbbette Calecut 111 ihn in bie flucht bracht/boch bette er f bm jnuor ^wey taufent eSOann er? J^^â$*^^ s«* fiblagen / vnb au^ber vrfach bette er Crangalor nid?t entfenet fonbern Wö«â* ftd) wiber gbenCalecutgetban.nun beforgte er fid? fe^nnber/er würbe ibn ber vrfach halben verberben wollen. TVeil er nun ntemanbtà wufle/ berfbnreetentönbte/benncr/fobeteerfbn/ baà er baÃelbige thun wob tc/mitbicfem gebing/baà er von ber 5lt;itan beà Könige von Portugal poXSe* vntertban fcyn walte.îôer-ôbcrflegab ihm $u antwort/er werem fi te Ofd;. ben/bae er fbn^ubee Könige von Portugal 'Ontertbanenauffneme/ vnb fd^tdte ihm aie balbt pero Kapbael in feiner Caraucll ju bülffZ mit vngefebrUch taufent ber vnfern/ bie warenbee metflen tb^^ile 2lrm# brufl vnbKûd?fe»fd)ûgcn.
Dnb ce begab ftd? vngcfcbrl{d? ba8 eben bee tage / wie er gen '^agt; nor bamc/ber König vonCalccut mitfeinem beer auch ba dnbam/ vnb lieberte bem König von ^anoretneSd?lacht/ vnb warb barburd? ber »Snifr vo« vnfern bapfferbeittn bie flucht gebrad?t / fonberUd? burch peroKa«^«â««»^â* pbael/ bcnn bcrfclbige wae mit ber briffe CB^'S^ 2^0/ bie vrfach gewe'/Jp^j^' ®'^ fen/ baeber Königvon Calecutin bleflud?t brad?cwarbcvuubvcrgt; lore ein groÃe an^l Holde. Huub biefer hülffe halben machte ftd? ber König von ^anor 511 bee Königes von Portugal Hntertban. dbbbiefem Steg watbeber König von Calccutmebverfchlagen/vnnb behielte viel weniger vertrauwens au ff bie (Floren / benn von bem / bad er fo mantchmal von Quarte pacheco vberwunben war worben/ J)en« hctfclbtgc Krieg wae auÃer jCanbte vnnb gegen frembbengewefen/
2lber
-ocr page 750-^nmcflici hÃet.
pf.âfTftRà von inecbà WÃUcoOA^ 09».
^iftorfa ba fûnffeen ©d^iffung
Tibet bet Ivncg mît betn 2^0tti^ von'^anor / wat wibet ferne VU ef? bawren/bUbenn von tag $u tag/bte furent/hielte vor Æ bw hatten/ ver/ loten /vnb empótten peb gegen ibwbuteb bet vnfem jatbun. Ãgt;afièlbw ge vetutfaebte/bas alle bie frembben (ÃOoten/ bie ju Calecut vnb Ctan? galot robneten / etn gtopèn wipttawen batten / ba« Re ibte banbtie^ tung von (l0cd?a nicht mebt würben tteiben Hnnen/alp/ baR pe/bnen fi'ttnamen/wibetbeimtnibt lanb ju jieben / betbalben Re Rben^eben gtoffet ©cbi|fjupabatane luben/vnb fehieften Reb bafelbjï/baR Re Reb gegen bett vnfetn webten / vnnb wo Re Re fuchen w6tben/ibtet watten 'gotten / vnnb waten viel Patai vnb Ãebtieb babey / Re ju laben nuffen cilcnbc(l alp Re bónbten »
©46 Vier vnb nenngigfi ffapiiet
C« bet Obetfïe auffbem fórnemen wat / ba« et mft feinen gelabe* ncnQcViffenwibetbeymfabtenwolte/lieR et auR bet lOAuptleutb ^^tatb/J» verfebungbes Aonig« vb Cochin/ vn vnfetet befejftgung etn 4gt;bttften ju Cochin/bem gab et ein ©lt;hi(f vnb j wo Cotaucllen / bie Peto Xapbaelvnb ïbtogo piteó batten/ vnb wat bet-Obetfï ein ^bet^ SSTâ^ ââ*â*â^'^^^ ^*®^ t^manuel 'Celos be X)afconcelo«,benfelbtgettptefenttetc betObetilbem2kbnigvottColt;hin / bet benn gern gefeben bette ba« $)uatte pacheco ba blieben wete/be« guten willen« halben ben et ju lut Jâ^*^*^^ nbsp;nbsp;nbsp;hatte/wie ich vet melbet bobTlbet et borffte es hoch bem Obetflen nicht mmpt »c^f angeRnnen/benn et fahe/baR es ein (lOan war mit bem fch wetlich gnug kub. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vml? jugehn wat. TU« aber 35uatte Pacheco wuRe/baR et wibet in pot-'z tugal fahren folte/jptacb et ben Ã^nig von Cochin junot an/ vnb nam vtlaub von Æ m.îgt;e6 warb bet 2^0nig Rbt trawtig/vnb bate jn/er woUe Reh bemüben/ba« et in Inbten blieb/vnb et folte |n nicht vetlaRat/ benn er were noch von bem îC^nig von Calecut nicht wol verRchetc/ fo folte et ihm auch ingebenef feyn laRen bas et fm offt vetbeiRen bette / et wob te ibn nicht verlaÃen/ blRetibnjumAonigju Calecut gemacht bette/ 5gt;teweileröbenttnochnichtwete/fofolteeribnnichcvetlaRen. 2gt;uat« Pacheco gab ihn» 5« antwort: tft verlief ihn in guter jeit/ vnb wol vetz Rehert vor bem l^onig von Calecnt in feinem Canb/ bem bette man feb nenRoltjfo wolgenibrigct / beÃen folte er Beine gewiÃer prob begeren/ benn bas man febe ba« bie (Coren von (lOecha von Calecut joben/ weil xTisetVötiv Re Beine hoÃnung mehr hetten/ire banbtietung bafelbà ju treibe» / wie wen nwlt;^t ^unor. 3luch JO be er in Portugal feiner anbemgeRalt/benn baR er wiz â nbsp;nbsp;nbsp;ber Bärn/vnb ihm mit gr^Ãeret mühe / vnb mehr ju feinem gefalUn/bie^ nete.ïgt;icfe» banefeteihmber A^nig fehr / mit ben Tluge» voller waÃet/ vnb bate ibn/ee weite ihm ju gut halten / ba« er ihm bas fenige nicht jit wibctgeltungbetbienilen/bieeribmbewieRnhette/tbwnBönbte / bo« er wol gern woltc/ ÃJenn et were arm/ allein et bâte in / er wólte von bem Oabcit. nbsp;nbsp;nbsp;Pfeifer ben er bette/nemen fo viel et wólte. Ãgt;uarte Pacheco woltnicht« haben/vnb fagte/er hoÃ^temitber briffe (Sotte«/wenn et wibet genCo^ dbinBâm/fo wólte er ihn reich Rnben/vnb in guter wolfabrt/vnnb benn gt;5r/lt;«« »2 fojeeeribmgutötbun.5gt;arnachgiengerbin/vnb faÃjuÃchiff vnbbet 'Höniji von 2v0nig vnnb bie feinen würben feine« hinweg jieben« halbenfebt traw^ p9«u34» ng. 'Vnnb ber ^0nig von Cochin fchteib bem Ã0nig von Portugal alleöba« iemge/ba« Ã)u arte pacheco bey ihm ben Ãrieg auf vnnb auR geeban bette.
J5a
-ocr page 751-Sn Snbfen. - lop
^4 name bet Ãbcvfl feinen weg auff Canenor 5» / ben feebs^nnb Swen^igflen Mg^ecembrid/ vnnb fubrere bieiOäuptlente/biein 3»bb i en bleiben fbltcntnitpcbbenn er b^tre willen« / er weite inbemiO^fen: 5n pananc anfabrenvnb ben Ã^nig von â^anor 4nfpred)cn/?tbf r bó? fcrreglcrung vnnbvngewitter« halben/ badbajumalregiert/fubver vorp4nancvnbCalec«tvber, Ãgt;4rnacb befnbler pero X.lt;tpbael/vnb ï)iogo ptre« b4f pe vor ber 5lote bmfabren vnb vmbfid? feben feiten/ eb fid?nicht etwan ein (lOertfcb 0dgt;iff feben lieffè/ vnnb wie ftefe weit waren/ale panbarane vnb lengefl be« Canb« mit einem fl.Hen wind ®4?nn«Sigt; fiîbeê/fîbe/bntamenjebenPrtrnlanlffîe gefahren mit Rben^ebc fd)!f;â 'â^ â fen /bie bafelbif waren/ vnnb luben/ vnnb bnbenan an|f ^e $»fchieffcn» ^aö erbertenbieanbcrnt74uptlente/ bie weiter in» lt;Deer waren/vnnb tarnen al^balb/vnb tbeeen ft d? mit einem kleinen (Deerwinb5« ben Ca^ raucUen. Dnnb alf? fte bie (tOenfd^tn yTanenbse nuffbem lanb waren/ faben/and-crtenfteftd^alle auf bcô-ôberfîenbefebt Ãgt;awarb alfbalb ber rabt verfamlet/vnb warbe befcblof^n/fîe fetten bic(î?orifd?cn fd?iff 2?«it?rcamp;W» tnieben0d?iffleinangreiffcn/ bennbie greffen ©dnfftunbren nicht nabe an« lanbtommcn/fe waren bie lt;Ã0enfchen ©djiffin bertabrbe« iOafene.âDnnb weil bie ^cinbe in groÃer an^al waren/warb gerebe/ ma mwÃefleif fürwenben/bu« man $um borb an fie ferne/ vnb fo halb man Ãe angefafïbas fewer brein fleet en.
^b biefes befcbloÃcn war / fîeig ber 4gt;berfïe vnb bie t^âuptleute fn fbte ©dgt;if pin/ ber waren innle fân)f$eben / vnb allés gefnb auf ben Schiffen fe^et feh barein/ vnnb waren wolgemn ch 5«m fireit gegen bie J^eittbc/biebennfbteÃchiïfittbcrfabrbeó tDafeno hatten / wie ich ge^ ^nnöet»» fagt bab/ein« bey bemanbem/ vnnb bie bmberebeit anfehiffèn/gegen Jâbf^^® bem lanb gewenbet^vnnb in ctlid)cn waren bie Kuber vberswerch vblt;r '^ââbâquot;®' bic vorbertheilbcrÃchiffgeUgt/^u mehrer befeffigung. 3tuch warin vielen ein groÃe an^ai ^riegfuolct /fórnemlid? von ^ogenfdjü^en/ 5^ffw 5« vnnb baemetfletbeilvtttcribnenweiÃc Cent vnnb bar^n vielgefehûç »«quot;*â*» auffbcmlanb. onmgangbeetbafend warenauÃ^einerplatrenfortn ober ^oUwcref jwey Ãuet lt;5efd?»g/ hatten/ 'Vnnb wie bie vnfern )d?on nahebcy ber trómmebes tOafeno wnren / erfabeberVberà baebie CaraucUen weit vorn £anb waren/vnnb näbeten Ãeb nicht bar jn/be« Pf»Ã^»tilt;* wtnbÃhalbcn/berwarnodjfcbrÃtH/ bergeÃalt / bae er wiber büiber/ â** Ãd? fahren mäÃe/ vnnb fn anÃeinnewee befehlen/ baf Ãe Ãracte ihm nachauÃbie trämmebe« trafen« ^uföhten/ bamit ÃebenÃchifÃein hölÃen. 2gt;ic anbern Danpr leute aber/ vnangefeben baf Ãe ihnfahen vmbwenben/fubven Ãe bodgt; mit Ãarefem ringen Ãnmer fort. Vunb 51» ingangbe« lOafettöhubcttbietugclnanauffÃejngehcn/ mit fo groà fermenge / al« wenn es hagelte. 3lber nichts beÃo weniger fuhren Ãe bincin/vnnblieÃen ihr (Sefchög auch abgeben/ obcrbicwctlbtc^cinb »nebr (Befchug hatten / vnnb 5litfcj)enohne jal a«ÃÃe fhoÃen/ ba hie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JJ*
vnfern / weil Ãe von fhenen vber höbet / bloà waren / auf ber vrfad? togeUfX^*^^ tbeeenjbnenbie^einb betbenut ©efehóg vnnb ^litfchen groÃen feha^ ben/'VnnbbafelbÃwar berÃreit am herteÃen/ 'XJnnbwiewolbiefeittb auÃfrer feiten hart anbielten / feboch fo fuhren bie vnfern mitten burch has(Befhitn basaâ|b wiegefagct, auÃÃeregnet/ vnblieÃenalfofebr «ftgen/ ba« bie ©chiÃbabin Ão^n/ vn rieÃen Q.^acob an/vnb famen Q.-^^^cob a» 511 rör an bie 6d?iÃe / quot;pnub ^riÃan ba ©ilua war ber erÃe/ heran geroÃait ein
-ocr page 752-^l'fiorto bn fûnff(ni @cÃf ffimg
ein 0d?iff bain baà an bem ingang ber brummen hielte / 2lbcr weil febt viel Cent barinnen waren / warbe /hm mit 5lttfd)cn/âbogcn/vnnb /betâ? ttcnfohartjugefei^t/ ba» er gezwungen warbe/ btchacfenwiberabjn* thun. 3lbcr alfbalb fa(fet er etn anberó an vnnb fame alf halb brein/ moven gebe Ãlt;n»lt;» WAV mit Centen niebtfo wol verfeben) G4gt;CC gebe wie hart oic lïHcjjt. Ãeb bie (Vroren webreten/ beren benn etliche vmb?amen/ aber bie vbri^ geneberenba» mei/ïe thetl was/)fprangeninsdOecry vnnb gabenbie pnebt. âVnnb eben in bee / baf fd? ^vi^ian ba Ãilna an biefe» Schiff bencft/fa/fet enfonce Cope» etnanbere/ bas fehiene als ob Cà bas 3imgt; CftfcFiKtcv mirai ober bae obcr/l Schiff were/ vnb ber Hauptmann barinnen war é«wptm»iiî. ^tjj â^ùrrf / wie auch bie/henigen/ bie bey /hm waren/beren ein groffe am
â 5a 1 war. Vnnb wie fie fe jufammenrüdten/fchneyetenbie flcmevnnb fcheffdein fo bid in einanber/ba» e» ein erfchrediich bing war. Vnnb 511 Allem vnglód begab es pch/ ba» bie 5einbe ein wenig $nuor/ehe bie vm fern hart an fie tarnen / ein flüct ^óchfen abgefloÃen hatten/ baà im loch läge, baà $erfprang vonbem fchnf / vnb 5erfd?lug ein ffne# vonbem -iffcotart/vunb macht ein grof loch wie ein th«r/ beÃen hoch bie Jeinbt 'mowtibtt« ^^^twamamen/ be» groÃen fietf halben ben ftehacren auffbaà vorgt; /iwnfdbfi bcrtheil bt» Schiffe jurommen. Vnnb wie vnferSihifÃein hielte lem diBöe«» nbsp;nbsp;ttc/{ heà Schiffe/an bem ort/ba baà loch war / /liegen bie unfernbafdbfl hinein / Vnnb bie er/îcn bie hinein tarnen/ baà waren ber Schi/fherr in anurttd Xo* enfonce Cope» Schiff/vnnb einer mit namen 2duaro Copcà bcà )K§^ nigÃbtener/ berbteferjett 2^ammerfchrctber 5« Santardni/I/ bef^ gleichen anbereaueb/ beren namen id? nicht hab wi/fm tonnen. $)iefeU igenfampt anberen/bie nach ihnen hinein tarnen / fcharmûçelten ber^ ma/fcnmitben 5tinben/ baf f e ihrer etliche unter bie böne brachten/
CaU O'lt; $«ucv fd)on etliche vmbbmebt barren) vnb bic nnbern hts wap flt;vfpvlt;»g«tcn/bcrlt;nbA6 nicifltrbctlcvtranrf/ beim jiebatre^i pantser bembbec an, 3?^ ^lt;® MlPtpebrafonce ba ©utav ein anbere/att einem Anbemort/vn Cyowcl Coutigno and) eine. (SUteb^fab tb«te ÃJuavte Paebeco/'Vafeo CaruaiUo/Stnrbont be Ãalbagna mb Kny Corenfo/ Art anbcrnortciî/biebieUenfîebmânltd?.âVnb alfibalb fie ein ©ebiffet^ obere bAtten/ftecftenfieemfevrcvbrdnbaögicngbenal^balbfebr A«/ vninaebr ben ^tiAbenein grolden fd?redfê/ ba^ Ãe ihre orbnnngtrenf necê/vnbb5bcrQtgt;erlorê/berge|lAU/ bas biemci(lctne(Ã?ecrfprttgeff. IVienurtbte^ÃâAbevnnbbievnfcrtt berge^ïnic mir einanber bnn^ belten, bame ber Oba|ïe mie ben CArAueUenbArju/ vnnbwieerin bic bnimme bine in fuhr/ ba er anffgebort /né nad? jnjUben/ baine ein grop *^S?amp; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bugelAu^ beramp;tüd( einem bie Au/fbentCAttb waren / vnnbtraff m fle^BÃ- nbsp;nbsp;pg,.0 XapbAcU CArauell an/vnnb erfcblugbrey perfonenz vn verwant
ber jbver jeben/âX^nb AU^ mangel bes winbe name bas waffer/ ba» ben« ebé anliejf/bie Caranell/vnfóbvetefte unter bie poulaine cinés Ãdn|f» ba» nod) ntd?t angefap/ vnb mit lenten wol verfeben war/*X)nb bieweil ba» @d?i|fbober/ vnnb bie CaraneU vnterbem fcbnabclbc» Schifft» ermtwattnlÃAcfc/ beguntenbicyetnbebenvnjérnjujufetjen/ vnnb giengcnvbel «tf^flett» mit/bnenvmb. ^»Bame andmod? einfebuf»/ ber brad)t ï)iogopi^ reeCaraueUen Ãebiffberr/berbas Knberfübretc/vmb/ 2tl|b/ bieweil niemanbeba» Kuber fubrete / ba» bie CaraneU an ff cm jicinrütfdt Auff führe/vnb blieb bafelbfl fÃQen/ bif ber febannündauf war. Dnnb AlöbcrX^bcrjlfab«/ in w as gefabrpero Raphaël war/ f^i^idîteivib^
-ocr page 753-â^n SnWett» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lid
I^ÃtAT/abét bod? wntben bk m bet Carnuel alle »cttó?ubet/ abet bet 5ef «gt; ^e Ãebtffaueb alle verbtennec/ vuub bl^ ©d^tlfCbanmtev bte CataneK ttgt;atgt;5um legeert/vrtttbvetbtant viel (Buts battunen / barmkeegclay ben wat. Dnnb btewetl ctngtoflè menge volet6 auff bem lanb wat/ bte von allen ottenbetjn Helfen/ vnnbbet vnfetn viel vetwunbet waten/ f«ht bet 4gt;bet|ï mit allen feinen lO^nptletJtcna«^ bem i^afen/ vnnb ^g^^^ftj, tbetejid? wtbettn feine Ãd^iff / bafanb et ba» bet vnfetn f«n|f vnnb jwengui 5wenQtgvmbbommen vnnb biwbettvnb Reben vnb jwcmjig vetwu'/ f J^v^âJ^ bet waten. Jeboeb fo watbtefeó etn gtoflêt Reg / Ã)en vbetbas/baó man eSiua. ^ bieScbtlf mieaUem Ketebtbumb fobatinnen/ Vâ¬tbtennecï?atte/er/ fuhr bet-Ãbet|ï von edid? en 4Ootenvon Cananot Cbabinet vonban^/ nen anfubt)bad bet ^dnbe in bleiern fdjatmÃQcl jwey tanfent blieben waó.Dnnbbet 2^ontg von Calecut watbe von biefet nibetlag fogat ^dtabene? etfd)lagen/ baset Reb in einet langen $ejt nicht wibet etbolen tunbte/ ^óiuös wr abenn et vetlot bie viel/fo jogenbie (Vloten alle auR CaUcut/biw brach'/ âtakeln, te ein folebe tl^cwtung baö bic ©tabt gat óbc warb.
Ã)a6 fün|f vnb tteun^igfï gapitet
df6 anbetn tagte / bae bet ctRe ^/tnuatij wat/name bet 4gt;bet{^ ^^JUm wegauff (Ãananot/ bae et bafelbR^ bie ©d?itfgata«Rtü|ïet/
Dnnbwic etbabintamt / etfubt et von bem factor/ bae biefet fein Reg bie (ÃOoten febt gefebmerÃe^tte/ vnnb weten babuteb fo gat f gefebweebtbaö et bie tentgen/bie in Jnbien blieben/ vor gang gefiebert f»â*5^2»! aebtcee/ 2)cnnbem|lolÃnad?/bcnetbiRju biefctniberlaganbenCa/ nanot;j'd)en (Doren gefchen/bette et fut vnnb pit befotget / Re würben 5u legt Ibn vnnb ferne gefelfcbafft tobt febUgen. slbiefee fagte |bm bet ^onig von Cananot a web. Vnnb wie bevObet jî fertig war / vnnb bin# weg wolt tebee et ben X^mannel IT êtes/ vnnb bie anbetn/ bte mit |bm in Jnbien bleiben jbltcn/an/ vnnb fagte ihnen / was Re tbunR^ltcn/vnnb Joge/batn Sbuatte Pacheco an/vnnb woltc|bn auch reingtoRere^^t^ ^mgba laRof/benn ^tancifeue 2gt;albndnetquc getban batte/ vnnb bun? Wt^ann/ bieKtiegRleut waten/3lbet nach feinemabtbeyfen/ ilfinÃSnCg i« c» jnblabcinÃ.tiegwotben/bieweilbetÃ.0ntg von Calecutfogatmate*''â^âââ^â¢â***â worben wat/wie ich gefagt babc.
211b nun bet Obetfi von Cananot abgefabten wat / tarne etju (DcUnbe ben et|ten tag februari) an / 5gt;a flieg et nicht auffö jC-aubt/ abet2lntbonibe@albagna gieng in bie ©tabt/ vnnb bolcc X'kliofl# liehet beuten/bie et ba gelaÃen/ vnnb etobett batte an bem t^aupt (Ão/z ^odtö^tf«^ arbafuni/ ba er injubiam they fete. Von bannen Bam et gen Quiloa/ «t ba er bas Tribut von bem König empReng / aberet wollte es |bm nicht geben, ©onfl begegnet |bm nichtö/ basju Rhtctben fey/ biegen Cilfe^ bona/^bafclbfl Barne et an ben ^wey vnnb jwengig^en tag Jun# / Ztr/ no ijo?« vnnb bracht 5wey ©chiffmebt mit ft eh ^ bennet hinweg geftib'z JJWRhlt;IF tet batec/bie waren alle mitgtoRem gut gelaÃen / ïtetwegen ihm benn öSSa« bet König gtoffeebt an tbete / Vnb gleidâfalR auch bem Ãbuatte Pach'/ faöw».^ eco/alö et erfuhr/ waeettn Jnbta gctlmn/ barbutcherbteyactoteyen botiwnen ethalten/vnbfein lob vnbehr gemebtet bette. Vnb bannt ie// betman folchc tteffenliche bien ff erführe/ lief et gleich ben 5gt;onnetflag pj-aa^g^ nach bem bet 4gt;bctfl anBommen wat / ein proceR halten/ wie manauffosUcn.
ben
-ocr page 754-Jôiftona b« w« rbfen ©cÃiffung/îf.
ben^onlddjrtà mô tag thut / bn gtenge er perfénUd? voit bergroffen 2lt;trd7enan/bt^tnba5 34cobttctob«;prcbtgcv2^lo|îcr / vnnbfôbrcf jôiwttc p4d?cco neben Ibw/ Dnb î^otnîôtogo ^wij / ^ifeboffjnDt* feu tbete eine prcbigt/bann et jelte et nad? einanber/ von fluet 511 fluet/ ^MÃvte p4ü 4iie ^buten/bic ÃOitarte pacbeco in bem ^rieg / benevgegen bem 2^^^/ SrWwn» ' w^S'^^** Cnlecut gefôbt^ct/getban bntte.Dnb ba|plbtg tb^tc «gt;lt;^w web*^ nUein^u/^iflèbonn/fonbetn nnebin ^Ignrbien / vnbin allen ©tAbten vnb fûmemen 5lecten in Portugal/au^ bee Honigs befeleb/ber febrieb nud? ailed bem ^apjlnaeb ber lenge$u / vnb braebrf bm Ãgt;om Jobann ©ubtil/bajumal ^ifeboff5« ©afim/bte 25r:effe.3«lt;b febreib er gleilt;b^ fulô baffelUg an viel Cbvifllicbc Ãontg / bamie an allen orten folcblt; Pramiu^ nbsp;nbsp;nbsp;treffenlicbe urbaren betanbt warben. Xgt;nb man finbet niebe / ba^ yirtutis, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^j^ ^^nig tn biefem Ãonigreieb vmb eines feinet^nter^ tbanen willen be^gkiebenjbc^cÿ tbanbab.
^nbe bc# erften ^ncÃ^ ber 3n^i^«if^lt;^ i^ijloricn.
æar^affrtae
-ocr page 755-sSiu'twfftirtc wit» (ieÃli^e S8^ fibreibiiiia ftlûÃer ffirnemen 3nïgt;Wttif($fn ïanöt* f(l)afft(iit)nt)3nfulen/ Cicvornialó in feiner g^reniefengetaebt/ vnbcr|ïltcbtnbcv©d7t|fa«DlFtct0lt;bmibt6 vonÃrmubtn'/ gen/mît groffev^efabt' cvBónbigt/vnb von ibw fclgt;
bev AiJ|f 6 ^ci|pg|ï befebneben vnb brtrgetban.
; -?\ftlicb ate feb von 2(n(orff auf? .â¢Â« gt;nbsp;r
i nuffiOtfpnnten / ju einer©tnbt/mit nnmen CaUes / bnbtn man 400. (V?eil wegs nuffbem called. (V?eer reebnet/tn vierjeben tagen anbommen/ ^ aUba leb vor gemeUer Stabt gefeben / ein a 13aknaober WalÃfcb/fo?;. febrUt lang getreu fen / 2lu^ welchem man 30. â^nnnen/Cinber ^J^^ groffe ab i^eringe ^bunnen/ 5 voll ÃcbmalQptio. gezogen bat,
^ey ernanter Stabt Callee feinb geweren 14. gtoffe Ãebtff/vonstteardxff aller munition vnnb notturfft wol geruffet bie na^ 7viobellaplata in bey called, Jnbiamfarenwoltcn. Sind) feinb alba gewefenzy 0 0. Spanier/ vnb ^âo^gt;dl«pu »JO. tOoebteu tfebe / nibcrIÃnber vnb Sad)fcu. Dnb vnfer aller -Ober/ 5^â1 öeren fo jier iDauptmann war genant petrue (^Oandjoffa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;îttôd^tff â¢
âDntcr btefen 14. Schiffen bat eine jugebórt / Herren Sebafïian pequot;^,Jquot;* Xleibbart/vnb Jacoben TVelfer ^u Hürnberg / fo jbren tractor Heinz manehofPr, rich paetme / mit 2^auffmanfd?afft nach Kiobellaplata gcfd?tctt. (Hit benen bin id? vnbanbere/ aie Hocbteutfd?e vnb HibcrlÃnbervnlt; i5,,*t *â â gefcbtlich bifj inbie 80. (Hann/ wolgerófl/ mit 13üd?fcn vnnb gewebt/ 'Jacobas nach Ktobcllaplata gefaren. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SiSîî
2116wirnunbafclbflbinbommen / fcinbwir naebnolgenbtemitp^Xne?'^ obbemeltem Herren vnnb -Ãberfîen Hauptmann von Sibylla mit 14. «ôiîwng vS Schiffen au^geforé/in obernentem Jar/an S.l^artbolomei tag/vnb ^^.* â feinb rommenju einer Stabt in Hifpania/ bie beifï S. Ãueae /bae ifl eibyiu. xo.(Hcïl von Sibylla,2Vlba wir baunvon wegen vielce vngeffûmmen ®â^âââ**' Winbe bi^ auff ben erften Septembrie/bee vorgemeltcn jare/ff ill li'/ genmiiffen.
Dub aie wir von bannen abgefd?tffc/ feinb wir $u brey en Jnfulcn (welche bart bey einanber gelegcn)bomcn/beifï bie crfl löemerieffc/bie ^âemenfe-anbcr2Vu me robbte britt palman/ vnnb fcinb votier Stabt S. Civ/ p^^^n. cae/bi^ in biefe Jnfulen/vngcfebrlich w.(Heilen, Jn biefer Jnful ba'/ DiÃantia i ben ftch bic Schiff aufgetbcilet, lÃicfc Jnfulngcbóren2^ay.(Hay, ju/ Luca. vnb wohnen lauter Spanier barinncn/famptlVeib vnb Slinbt/Dnb alba Wirbt ber onder gemacht, âWir fcinb auch mit breyen Schiffen in p^^^ palman Bomen/vnb ba gelegen 4- IVochen/vnb bie Schiffwiberumb^Z«;^
rUebbem aber vnfev 4gt;bcv(ïcv petriie (V^an^offa 8. ober 9. (îOeil wcgóvortvnó läge / vnb vue awffjufey« gcbo«£^0o betten wir au ff »ttfevmÃcbtjfbeeiOcmn-öbcrftcn'Vettcvn / Jorgen (I^rtncbofl«/
welcVcF
-ocr page 756-î CBai'fwfftùe ÃcfcfwiPun^/
wcW?éV ta Ucb bett cïW6 ^wv^evô to4?tcv fit polman/ vnb bn wir nm mSÃ. lt;'nbcm tagaufffeynweiten/ ba Barne bet obgcmclbte Jorg GOnn?
cbofïa/bkfclbtg«nad?t/vmbi2.*i)btattbaö .Cattbt/mttn. feiner guten puafwm. gefeilen/vnb brachten beimlid? mit jnen auf ber Jnfulen palinan be? ^*tec mit mclbtô ^ürger6â(rod)ter mb (ÃOagbtfampt jrenbleiberntlcinofern/ b^^ T*^^ 'ââ^^ ***â^ gclbt/vnnb tbeten fich 511 vne ans ©duif/ aber verborgene/ «nîfôv«« ^^^ vnfer t?aupt»nann/obgeinelbf er factor/ noch auch niemaubte int fchiffbarumb wulïen/aUein/bae fie ber ibenig fo auffber wad?t jïunbe/ gefebenbette/ban ee war vmb (VOittemad^t. X^ubbawir^n morgene
. nbsp;nbsp;baruon fahren wolté/Bamc ein groÃer flurmwinbt Cal6 wir Baum 5 wo wST nbsp;tgt;bcv brey ÃOeil wege von bannen geBomen) alfo baf wir wiberumb iit benfelbigcniOaÃ^en/ba wir vor gehalten betten/wenben vnb Bereu mu?
-^^ gt;j fïê. 2He wir bafeibevnfern Binder tne lt;Decr auf war jfen Zweite vnfer A ' pauptman{HeinrichpaineineineBleincnÃdjifÃin/ baà utaupaco5 poamp;eik pobellnennet/anbaö Canbfahren. Dubbaerhinauf führe/ vnb$u Ãanb lîeigen wolte/warenalbainbie jo.gcrüfler (lOan/ mit^óchffen/ 6picf|envnb iOelleparben/bermeinung/vnfer l^auptman Cgcbad?ten ^r cntfïbiv ^^â^^âttd) pained jufabé. jm felbigen wirbt er burd) feiner 6d)iffleuth KttS^wZ einê/baô er fich nitauff bae Canb/fonber wiberumb ins öd^iff begehe folte/gewarnct/weldK ber t^auptwangem gcuolgt bette / aber er Bub ? te follt;he6 nit juwegenbringen/ bann bie auff bem Glaubt waren jm/ in anbernBlcincn5uuorbcrcyten©d?ifÃen/5unabeautf bcnhalf Bornen/ bod? entranne er inen leQiichincinanber ödnff fo nahe hey m Canbc hielte, ^b nun fie bie gerftjlen fahen bae Ãe nichte fd?icBen / noch auch ^n Pauptmann l^einrichPainc nicht fahen Bunbten/lieffen fie in ber «turiH Jnfulenobcr ©tabt palman von ffunban flurm fchlagen vnnb leir? fdjUaert. tcn/aud?alf halb $wey groÃe flucB (25 efdn'm laben / vnb vier feh^fe anff vnpr ©d?i|f C bicwcilbalfclb nicht ferrn vom Canbe hielt / ) abgehen, Ãvoen ^c#2bett t2:r)tenfd)ufà traffcn fie vnfern ^rben iOafen/ fo hmbenant fetterfetjop ©ddjf mit vollem frifdiemT^aÃcrffunbe/ barem hey fünÃFoberfecha maflrtirte» Ai?ymerIVaÃergienge/5u|lücBcn.5nmanbern/f^oÃcnfieben(PaÃa^/ ine/baà iÃ^/benhmbern ©egelbaum / auch 511 fliiden. omn britten/ maitrtUn fdioÃen fie mitten in baà ©diffeingrof Iod? / in wcld?cm ein (Paun lt;Sd?nfagt; troffcnvnberfd?oÃen warb / ^ber ben xnerbten fd/ofÃfebleten fie.
2tlfo war vorhanben ein anberer Pauptman/ beÃen ©duffauch ^ifp4tti« bey vue an ber feiten läge vnnb wolte nach rtoua Pifpania fahren/ »®«»» in (PcchfecBheim/berfclbig war brauffen am Canbt / mit i;o. (Pann.
IVclcher C aie er biefen hanbel vernamcgt;mit benen von ber ©tabt vnb mÃ/friebmadite / (Pit ber Conbition/bae ihnen Jorg (PandioÃa/ tea fneoena f^â^P*^ ^^^ burgers (Tochter / vnnbihrer(Pagbt/gewif ltd? suhanben gc|ïcllt werben folte.
m -⢠3nbemBamber©tabthaltervnKtchter/vnfcrp£uptman/vnb maSo^a t^ ie^tgcmclbte Pauptman in vnfer ©chiff/ vn woltcn Jorgen (Pan* crFenct fet« d7oÃ^ vn fcm^ulfdmfft gefenglich annemé.îÃarauff antwort erinen/ ^c fSnlaSe ^^ â^ ^â^^ ^^ââ ^heweib/befgleiche Ãc Ãd? auch mt anber|l erjeigete / anff Leib. folch«
-ocr page 757-(ftlicfw ^iibMntRÃf It jfanbtfeÃafffen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2
folcbeman pc rtUbAlbjuf^mê verbdmt«/ bet'Poteerubcvwaófcbv^o^^^f trawn^ vnnb bebummerr / vnb warbe mfev fd?i|f bernber vbcl jugez ^^^a^'^^ ttd?t voit bem febieÃe». Had? bcm allem lieÃen wiv Jorge (^OaneboÃa/ ©tornjw-t vnb feine bauhfrawam Canb/bann vnfer tOauptmon weite ibn nie ^^^quot;quot;âlâ^iJ* in fdncmfd,itf,Mhvhobcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â«quot;.quot;^
ÃXmnaeb bereyteten wir vnfer febilfwiberumb ju/vn fuhren nneb ««1? âââ«w einer Jnfulcn/obcr Canbe/ beyflmit tlumcuH. 3^â^'^^^^' fbcvrtuÃ^^'^^^^:^,^ fein fpuntfeb fanetc^ugo / ià einötabt / gebóree ju bem König von Portugal/biefe portugalcfererbaltcnfic/ vnbee Ãnblncnvnbcrtbe« Pon»««!«« nigbie febwanjen lt;?Ooren/ biefe ©tabt ligt 300. ^cilvongemelbter 04,w«vQe Jnful pu Liu an bn wir aufgefaren / alb« blieben wir fünff tag / vnb ruft eten vnfer ©ebifl^wibermitnciiwerfeifd^er prouiantvn0pci6/®^â*^^â* «le brot/Ãeifeb/waÃer/vn was bie notturÃt auÃ^bem (lOccr erforbert. verreik«». 3llà waren bie gançc Ãoet bey einanber/nemlicb bie 14. ©ebtÃy 5gt;a be// reten wir wiberumb in ben öecobe^6Oecr/vnb fuhren jweenlt;lOonat nacbeinanber/vnb bautenju einer Jnfel/barinncn nid)ta iÃ/bann nur -jâpj ^^ vógel/baó wir Ãe mit Ãeden crfcblugen/vnb blieben ba brey tag/wdebe riÃd. Jnfel fonà ohne allee void iÃ/ Ãe ià weit vnb breit lt;^. dOeil wege/ vnnb ugt von ber obgemclbtcn Jnfel 0. 2lugo/ ba wir auf gefahren/1 Æ 0 0. dOeil wege. Jn bicfem dOeer feinb Ãiegenbe 'Difd? / vnb fonÃen anbere jhegcnöe groÃewunbcrbarlid?c Difd?/ vonKalenie/vnbgroÃe Difd?/bie heifSJ*^* hh fen 0d?aubhut Difeb / barumb baà Ãe am bopà haben / ein fehr gar groÃe fd?cibcn/ mit bcrfelbc er anbern Difd?cn im Ãreit gefchrlid? fcyn mage/ ee ià ein gewaltiger groÃer vn bofer Difd?. 2lud? anbere âDifd?/ biehaben auÃbemructen cinmeÃer/ von Difd?betn/bichei|Ãn auà .. . 0panifd?e 0prad? Pefd?efpate. jtemanbere Difd? bie habe auÃbem P^i^^'P^* rüden ein fegen/ von Difd?bein/ iÃaueb ein bofer Difd? / heiÃPefd?e// 5Ã4?nttt «f* beferre / fampt anbern mand?crlcy vn fclQamen Difd?e/bcrcn geÃalt/ Ã'^'Ãâ^ groÃ/ vnb bcrglctd?en/ id? biÃmal nit bcfd?rcibcn ban. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;PepbS?«
tlachmabjogenwirvonbicfcr Jnfel ju einer anbern heià Kio* »'e.
gcnea/ligt joo.d^il wega baruon/ vugehortbemK^ig vonportu/ gal ju/bae ià bie Jnfcl Kiogenca / in Jnbia/ vnb bie Jnbianer heiÃen ^nfuU. âCoppia/alba waren wir bey i4.tagcn.lgt;a bcualhe petrud dOand?oÃa Ã^ppi«. vnfer oberÃer pauptmann ) baa Pana -ÃÃcrig^alà fein gefebworner ÃeX^** ^rubcrCvna/an feiner Ãatt regieren foltc/bann er war allejeit Cou / balte»-, tract phwad? vnb brand.3lber er Pana -OÃbrig warb halt gegen pe// ^Sauptma« tro ÃOand?oÃa feinem gcfd?women Kruber fà lfd?lid? verfagtvnnb JXâon«* verfd?wei5t / ab wolte er Ãd? gegen petro lt;Pand?o|]a bem -Ãberz ngvew Ãen pauptman/ itbem void auÃrürig mad/cn. iDar^iÃmanbirtc w^^oe» erpetrua (Pand?Ãa vier anbere Pauptlcuthe/genantjot?an ^ijoU laa/ Pana 0alleiÃer/Jorg Cud?Ãtm/vnnbCajaruin0aluaifd?o/ baa man obbemclbtcm Pana ^Ãbrig/mit cim bold?c foltc tobten/ober ^«n« OHo* vmbbringen/ vnb mitten auÃben plaç legen/fûr einen verratter/ vnb â^quot;*âi*â^ hathienebengebotten/vnb auÃfd?reicn laÃen/baa fid? bey leibbeiner/â*â * bca -ÃÃbrigannemen/ober ea follebcmfelbcn/Xtrfcy wer er wolle/ auch nid?tbcjÃr wibcrfaren. Oberman hat ihm invecht setban/ baa weià (Bott ber 3lllmecbtig/ ber fer jm genebig/ er ià ein fromer/ auÃrid?«// gcr/ vnnbbapÃerer KriegÃmanngeweÃ/hat bie Kncgf Leuth nur wol gehalten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jubodb*
Don bannen feinb wir auÃgefd?tÃt nad? Kiobcllaplata/ vnb ra// piat«. men in ein fuà ÃieÃenb waÃer/genantparanau IVaÃu/ià weit an ber K t) luden/ özaffet.
-ocr page 758-2Brtï6aff((ge 6eflt;$ïc(6u«g/
Incfen/wte mutt bas (ÃOeer lc|ï h^cn/tfl b«y114» GOcilwe^ö. 'Omib tjf von Ktogenea 5t» biefem IVaÃcr yoo. (Deti wegs. 2Hba femb wit* Fom^ San^i Ga- mcnjii ctnc t^afenbcv beifï ©.(Dabriclbafclbfl haben wir infère 2tn'/ bneltspor- ^js^j. ^^j. ,4.1'ei^ii^gcYVorlfcn tn gcmclbtô flteÃcnb waffer paranaw.
*^quot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;reach bem WW aber mît ben grof}èn©dbt|fcn/ a«|fein73ód?fen^
feb«^ wett vorn Canbt bleiben muflen / bnt vnfer Obetflet Pemts ^^Oanebofla gcovbnet vnb vetfebafft / mit ben 0d)tfÃcutcn / bas man bad âVoid? auff ben bleincn ©ebtfpn/fo barju febon vcrorbintevr mtb Podelliyfuf bavumb Patt oberpobeU genannt wetben/att bad jCanbtfoUen fub?
ten.
©einb alfo buveb (dotted fegen inKfobeUaplata anbommcn/2tnlt; Pagutlndi- no im 1555. ba ba ben wiv einen Jnbianifeben 5UcFen gefunben/vnnb eus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;batinnen vngcfebvltd? 2000. ClOarntf bïlbt / btijpn ^ednirtad baben 5c«tgt;wviff«- rtnberd ntd7td 511 eÃen bann 5iflt;b vnb Æ letfcb.^tefc aid wit bat bamett/ ^iiötuttet haben (te ben ^deefen vetlaÃen/vn bie Ãn dit geben / mit (ten Weib xmb Weiquot;^^inbetn/bad wit (ie tndit ftnbê bnnbten.ÃDtfed Jnbianifeb void* gehet Ven nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sat nadet mb bloÃ/ bann (te Wetbet habett jhte febam bebedt mit ei* nem Fletnetï baumwollen tOeblcin/vom Habet bià auff bie 2^nie.
Voiûitöt nbsp;nbsp;nbsp;Htm befahl bet Ãbetfï/pettud (VDaneboÃa/ bad man bad void
Wider jw ©dufTge:# braebr.
Bonus aer.
§n ©ebiÃ^wibemmb bringen fblte/vnnb anff bic anbet fei ten bed wap fetd patanaw fuhten/ alba co nit btey tet bann 8. (dOeil wegd.
2gt;a haben wit ein ©tabt gebawet/ hat geheiÃen ^onad 3leietcd/ bad ip au(f tcutfeb/gutet Winb. pferdeim nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Wit haben aueb yi.pfevbtvnb ©tutten/anÃlOifpaniaauÃ^ben eM^tfif* nbsp;nbsp;nbsp;i4.©d?tffen gebtad? t.
2lu(fbiepm Canbt haben wit einen 5ltden gefunben/mit Jnbt* CM^^ â anifebemvold/heiÃcnCatenbicd/vngefchtlicbbey 3000. (Dan/ fampt Carendics. (hten Weib vttbÃinbetn/pinbaud) betleibetwicbicSecbutiad / vorn defies. Habclbtà juben^^nten.pabenvnd gt;u eÃen gebracht 5tfd) vnÃetfd\ û7-z. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2gt;icfe Catenbied haben Fein eigene Wohnung / sieben tm i^anbt vmbZ J^e^nerf sifid wie bey vnd bie oiSeuner/vnb wann Ãe ©ommetd jeiten teyfenZ jiehen Ãc manicbmal vbet bie bteÃfig (Dcil auffttndnem jCatibt/ bad Ãe Fein ttopÃxtt waÃerd 511 ttinden Ãnbem
:5Mdi4n«: âVnnb fo Ãe etwan Pitfdjen ober anbete gewilbe vbetbommen/Ãgt; mhefen ttindê fte beÃcn^lut.3lud) Ãnben Ãc etwan ein Wurzel/heifl CatbedZ ^rfd;bi«t. tie elfen Ãc fut ben butÃ. ©olcbdCbad Ãc ^lut ttind en^gefdidtt nur/ f6 quot;Ãt ^ad Ãe gar rein WaÃet nod) anbete haben tonnen / bad fte pnà viel* Corde«, leidet mOÃen vor butà (letben.
ÃDiefe Catenbied haben vnd tOglid? (ht atmuth von^ifeb vnnb Crtrendicr ^IcifdV wol vietjcheit tag in bad COget gebracht vnnb mttgethcilct/ gcæwfft^'ââ*'^ ^^«^^â¦Â»Â«Â«Â»^«»«ntagauÃ/badÃenuht^uvnd vamen. Sbafehi* prontenr. dct alÃbalbt Pcttud (Dattd)o|(a/vnfct 4gt;bctÃct / einen dichtet/ ge* pabon â^* ââââ^ Johann pabon / vnnb ^ween .Onechte mit (hm / $u ihnen ben 3ndi4nct: Catenbied/fo auff vier (Dell von vnferm COget waren. Vnb ba Ãe 5« fdjntetfién (bnen tarnen / hielten Ãc Ãd? betmaÃen / bad Ãc alle brey wolabge* SwötfoX^^^âââ'â^^^â*^^^â^'^*â^ t^**^*^*^â ÃealÃbann wibet heim in vnfer/iÃget. teil. ^ quot;nbsp;3lld bad pettud (DanchoÃa/vnfet Hauptmann/ (nnen würbe / nach an$eigung bcd KidKcrd/ ( bet ein folchc auffthut im £^AgetanÃengc) fehidet et feinen leiblichen Stuber/2)iego (Dand?oÃa mit breyhum bett £Lanbt6Fnechten vnb 30. wolgctuÃcn Pfetben/ barunter ich auch 3ewegZ
-ocr page 759-Ctlf^^^dtäfc^/ohbffd^m. 5
5c wcfï/vnb Befahl vno/wtr feiten gemclte 3âiBt4ntfd?e Cavenblcö/alU ^««rg mit 511 tobt fd^lrtgen ober fangen/vitb jren Fleeten einnemen. l^nb wie tvir ban Æ â^*^ $n ihnen Bamen/warenibver 4000. (V?ann/ bann fe betten ire Jrreunb snfainmengcruffen.Dnb ba wtr fewolten angretffen/ fïeUeten fie ftd?
bcrsna|fen50 wehr / bas wtr benfelBtgcntag genug$u|^affèn betten. ^^, ,^ ^rad?ten and? vnfern t^auptmann ©tego (VSanchofja fampt c^.Ã^beL/ JÃ^^^ vmbquot; kuten vinb. 5n Kofs vnnb jufbneebt feinb vngcfebrltd? an ffvnferin bracht, they 1 inbte jwen^tg 511 tobt gefd?lagen worben/vnb anfffrer feiten Bey Iââ,!JJJJâ ben 1000. vngefebrUch vmbrommen/lOaBêftcbnlfo bapffer gegen vnö 6ci;iad?t gewebret/bas wires wol empfunben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vmbfome«.
^bgemelte Carenbtes habe $11 einer wehr/Daubtbogenmib^^ar / SîSî?â^*^ bcÃ/bic feinbgcinad?talô halbe ©pief f vnb fornen baranam fpiç von Catöc». 5cwer{ïcyn gejnad?t wiecin flraal baben andvlvngeln von eine fîey n/ äP^^à ^â^ vnb baranein lange fd?nnr/ebcn wie bey vnö in âÃcntfcblanbc ein^ley ^emSn. Bugel proportioniert iff.
quot;iötefeS^ugelwerifênlïe einem Pferbt ober l0trfd?envmbbiefóf/ a«^ci mit bas es muf fallen / ïöan fîc haben vnfern Hauptmann vnb ^bellcut/ *^quot;fâ/quot; and? mitbifenKugcln vmgebrad?t/weld?6 id? fclbe mit meinen äugen bv'â*ââ* gcfehen/vnbbic^âuflâned?tbabenjieanbemgcnKltcn'^arbeö erlegt.
2llfo gab (Sottber 2tllmed?cigbie genab/bas wir obfegten / vnnb ^i^Jtane?*^ ihvcn^lecVeneinnamen/Bunbtenaberber Jnbianer Beinen faben/bat/ tlUÃCnOHIiä ten aud?ihtc Weiber vnb 2vinbtauf bemfelben irem ^IccfcngeÃobet/ â^y-ehe bas wir feangegriffen hatten. Jii biefem ibtem ^Ãleacnfnnben wir ^atidfcit# md?cô^annlVirfd?enwercB von eV?arbcrn ober .Ottern C wie mans werd, beiJÃ.) Jtem viel 5^ifd?/^ifd?mecl vnb 5ifd?fd?malfj / ba blieben wir brcy Ã^?*^*** tag/vnb $ogcn alfbann wiberumb in vnfer Cäger/vnb lieÃen von vn'/ j^Sa. fermâVolch im Jketen 100. CeOann / bas fc mit ber Jnbianertreten Ã-j' ^ifdpcrcy. fd?eten / $u vnterbaltung vnfers voices / bann es bafclbÃftbrgut .JrifebwaÃer bette.
(XOan gababcr einem ben tag nur d. Coch (ÃOed von 2^orn/$u fer/ Ogiid?c ner fpeif/vnbvberbenbrittentag einen ^ifd?. ©old?e5ifd?ercy wehret 3â*â^ jwecrt^onatlang/ vn wannfrer einerfonff einen^fd? eÃen wolt/ber valuing^^*^^ müÃe bie vier dOed wcgs barnacb gehen.
Dubais wir wlbcr in vnfer jCdger tarnen / tbeiletman bas volet von einanber/ was jumS^rieg ober 511 ber arbeittauglid?/ babin war j^^jj^^ Ãbes gebraud?t.Dnb man bawet bafclbà ein ©tabt/ vnnb ein ^rbne ©Möter* 60awer / eines halben ©pief hoch/barumb vnnb barinnen ein Ãarct bawet. häuf / für vnfern OberÃen/ bie ©tabtmawer brey fd?ud? brcy t/vnnb was man als bent bawet/bas Ãele morgen wibcr cyn/ bann bas volet hattenid?tS5UeÃen/Ãarbvorbungcr/liftenalfogroÃc^rmut. Olud) 5immeri£* tarn es leijtlid? bar$u / bas bic pferbt nid?t langen mod? ten. Ja es er-; 4?« hiniÃcc hübe fd? leslid? auch fold?e noth vnb jammerbes hungers halben/ bas weberKa^cn/UOeuf/©d?lange ober anber vngc$iÃer / $u erfettigung bes groÃen iämmcrlicbcn hungers / vnnb vnauffprccbltcher armutb vorbanben warc/bann es würbenaud? ©ebud? vnnb Ceber/ alles geà fcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r«»-
Xhs begab Ãd? bas brcy ©panier ein Kofs entfrembbten / vn baà u^SÃ^ fclbig beimlid? aÃenvnb als fold?cs oÃenbar würbe / waren Ãe gefan^/ »nb ené« 05 gen/ vnb mit fd?wcrcr pcingcfragt.iDa Ãe fold?es betenneten/ würben Ãe jum tobt an (Balgen veruttbeilt/ vnb alle brey gebenett, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mS sebaS^
ii) (Bleich sen.
-ocr page 760-^(JïOlt;t# 5f fcÃre(6«»tg/
®llt;i4gt; nad) folcVcm «uffbtc nacht fcmb anbere brey Spanier / ^it wfroë vorn ^^^^â^ breyengebenefren ^um (Balgen Bommen / vnb ihnenbte ©eben«» ©rtigen ges» cfclabgebawen/vnb fÃuefer Ãetfeh an^ Ihnen gefchnttten/ vnb ju erfet^ freflenffte ngung/hrce hungere heymgetragen.
ftil^Sw nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Bremern ©panter afï feinen Kruber/ berbagefïorbenwarmber
Oer lïRt Oen ©tabt ^onae Tteriee.
onamp;lt;rrt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rïttnfahevnferöberflertOanptmannpetrne (^Oanebofla/ ba»
er fein X)olct alba ntebt lenger Bunbte erhalten/ ba orbmterte vnnb ge^ ^^^*»is! ^^^^ er mit feinen lOauptleuthen/bas man folte vier kleiner ©4?tfÃctn/ oeröen b»» Cbilt; man ParcbBabicnee nennet ) nuffe fwrberltcbfî macben/welcbe fier* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;man Kubem mu^/vnb tn einem vierzig (îSann fahren mogen/ fampt
nnbern breyen noch Bleiner/bie man neuner pobcll ober part.
Dubalefolcbey. ©ebiffverfertiget vnb jugerwfîet/ltc(|c er Cvn* ©fotgen fernher fier lOanptmann^bae *Volct jnfammen forbern / vnb febiefet Xà ueDfîdn (Beorgen Caucbfiein mit j^o. gerô(îcr ClOann / bas waffer pamnaw #nt^^^gamp; nuffwertê vmb jufnebenbie Jubianerbamit wir ©pcif vnnb pront* (Unamp;t. â ant mochten vberBommen. Slbabcrbie Jnbianervufcr wargenom/ men/Bonbren fte vue Bem gröÃere büberey thun / bann bas fie bte fpcift HnD^anev vnb prouiant/and) ihre yiccten verbrenntenvnb jerfîôrten / vnb flo* * c©?!quot;^â ^^â^ ^^^^ bariton / bamit herten wir nid?t6 5« ejfen baunbreyCoth gleden? *â probte gäbe man einem ben tag. 3ln biefer Key f fïarb ber halbthetl bee volde/ vor vnanffprecblichem hunger / mnflenbcrhalben wiber vmbBeren / jn gemeltem 5ledenba vn(cr Oberffer tOauptmann war.
pctrne i^aneboflabegerte relation vb (Beorgen Caitcbf^ein vn* »Stim^ flt;*^ââ bauptmann/ wie ce both anffber Keyf jngangen/ bae fo wenig *X)olde von ben ihren wiberBommen/ vnnb ftenurfrmff^Oonatauf* gewefenwcrent^aranjfinCbcm^^berflen^lvnferpanptmanantwor* tet: ^e were bae Dold hungere gefforben / bann bic jnbianer herten alle 0pct^ verbrennet / vnnb von bannen gefiohen/m maffen bauon oben^hbrt.
lTad?bem allem biteben wir noch ein (^Oonat lang beyetnanber/ tn ber ©tabt ^ona ^teierce in groffer armut/bif man bie @d?tffjuge* riebta.
Jn biefer jett Barnen bte Jubianer mit groffer macht vnnb gcwalc VT^« vber vne v n vnfer ©tabt ^onae ^Icicree/btf in bie 23 00 0. (V?an flarcB/ cacenMe«« baruntcr waren vier Hationee / ziemlich / Carenbice / 5ecbnrtae/ SedjurwB? oeebuae vn Ibiembite.ïiifcr aller meynungwar/bae fievne alle vmb* si^^b^s brmgenwolten / 3lber(Bottber aUmecbtig hat noch ben mchrertheil s«i eSeï erhalten/bem lob vnnb pretfj fcy immervitb ewiglich. Ã)ann atiffvnfer fo rtMfföcm feiten nid?t mehr aie auffbte breifjtg(V?anit vngcfehrlicb / mit JOaupt* bc^®^*â^'^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5enbcricb vmbBommen feinb.
©Smev. Dnnb aie fte ju vnfer ©tabt ^onae 3teicree erflltcb Barnen/ ^«»riflc vnb vneangriffen / balteffenetlichebcn©titrman/bteanbemfebof* Strobbe«# feutwitfewrigcttpfttlcnhiuein / auffvnfere fOcitfcr/welche mut flrob feewnpfefe bebedt / bennausgenommen vnfereXgt;bcrf{cn i^auptmanne/fomit knangeiÃn Riegel bebedt war / vnnb verbrennten alfo vnfere ©tabt in grunbt. jhre Pfeil feinb gemacht von Koren/ vnnb jünben fich vomenam * épi^an.
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3lucb haben fte holç/barauS fte auch pfeylmacbett/welche/Cfo ft« SrpSrter.lt;*«Ãlt;J*»bctvnnbgefeboffenwerben) lefchenftenicht/fonberjwuben * au^ mit an/wae für Deufer von flroh gemacht feinb.
ÃJarjn
-ocr page 761-(?tlt$rt ^nbtónf feiert sfanbc fcÃafffe tt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4
Ã)4mjvab«ttttc«rt (tlt; vnô cud? victgroÃcScbttf/wclcbcauff^.
«ittb«ilblt;(^Octlvott Vttô4uffbcm avalier flunben. ÃJrtô volet fo auff gewefen/mb tein (BcfdjÃQ blt;«â¬/rtld ce folcben groffentumnlt bec 3nbt4nccflt;ib«/Ãobclt;6au^bkfcnvicc0d)tfp:n/tn4nbcce breye/ fonte weit bneuon flunbcn/vnb beetnnen (5efd)ôç ware.
Jnbem penbec fabenbtc vice ©d)t|f C fo von ben ^ftbinnevn nn^ gcjiinbct^îbccnnen/jicUeten neb bic Cbnjlenjuc webe / vnb Ueffen bas Gcfd?ûi5 nuffbte Jnbîanec abgeben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©efW «u
3 le bas bie^nbianecgewabe wueben/vnnb bas (Bcfdjûg veen«//0«b«»: Hten / jogen Re nl^bnlbt bneuon vnnb lteffenbteCbn|ïen jufheben, ©olcbce aUcö ijl gefebebenan 0.3obnnnc6 rag/^nno » ; ? Æ.
304 nun foUbcöaUcó ergangen / ntojle bae Volet alles wibeetn bte©d?tjfâgeben / vnnbpetcus(ÃOancbofla vnfer 4gt; ber flee t?aupc^rr wer mann vbeegab bas volet bent Job^nn Sp olias/ vnb jlcUec jbnan jein ^^ptman. jlact bas ec vnfec tJanptntannfeyn/vnb vns regieren foUc. 316 aber cc C-^tjoUas^ nacb folebem bas Volet mnfleccc/fanbe ecvoni^oo. 2gt;««voirf (30ann/ntd?t mebc bann Æ lt;^o. bic nod? bcy leben wacen/bte anbecn feinb â*â^ swi« mit tobt veefebieben/vnb bneeb bungee vmbtommen / (5ottbeealh med?ttgfey jbnenvnbvnsgnebigvnb barmberi5ig/3mcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
^emnaeb Ue^ Johann Spolias vnfec tOauptmann aebt tlcinc 0d}tfflin/Pacd?cabicnes vnb PobeUcs fucbccltcb juriebten,' vnbna^ ^^ââ^â^*^lt;^^0 mcbacanjf $«ftcb4oo. lt;l?ann von ben 5Ã0. bic anbecn (als bic ido. (Ã?ann)lie^ccbcnviccgcojlen0cbijfen/bas fie biefdben foltcn verwa/ cen/vnb jïeUctjbnenein l2aupcmann$u/micnamcn JohannKome// ^fobennKo Co/vnb gäbe jnenaujf ein Jar pcouiant / bas man jcgltcbem 2lt;ciegjj/ Si,^^ mannmoebt einen tag eeyeben s. Xiotb ^robtobce^ccl/ Woltcctnccv^tMng/ mebe ejfen/fo modère ecs fueben.
31s nimJbld}C6 alles wie obgemclbt jugeciebtet vnnb veeoebnee waeb / fube Johann Ã:bollasmitbcn4oo.UOanncnaujfbenpaccb'/ babienes vnb pobeUn/bas waÃer pacanaw aujfwects/vnnb perçus Temput«4-GOanfboÃa/vnfec all cc obccjlec l^auptmann/fubee aucb mit/vnnb in quot;'^'âne»«*. 3iweyê dOonaten tamê wie ju ben Jnbianecn/wac weit 34. dOcil wegs. ^iefe vólef cc beiffen âÃyembus/cragen auff beiben feiten bcc Hafen ein Cymbu^. Heines ©teenlin/bas ijl gemacht von weiÃen vnnb blauwen jteinen/ ö*«^«*«» feinbgcoÃe Ceutb/ vngeeab von leib, ÃDte IVcibjibilbee abec/fcinb gac vngejlaltig, juglcicb jung vnb alt/ vntee bctnangeÃd?t allee jetteagt/ *amp;c^i«camp;e vnb alle jcit blutig. Ãbiefes volet jfjet nichts anbers haben auch jhv Ic/ ^pg^o^' benlang nichts anbecs jucjfcitobecfpcijigchabrbanjfifd? vnb 5leifcb. 5^10« vau dOan febe^tbiefe Hationaufflyooo.dOann/obcc mebc jlacct. Vnb als «f««^«. wie 511 biefen vóleteen au jfvicrdOeil tamen/ba namen fte vnfec gewac/ ^JXn^otn vnnb fuhren vns in feiebs weijj entgegen / bi^ inbie4oo.Canaenobec ebnife» óiUcn/vnb aujfjebem fajfen i^.dOann. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fncölKbcnt
©old?e 5illê ijl gemacht auà cincm73aum/ijl so.febueb lang / vnb Jæ; brey febuch bceyt/vnnb man muà fte cubecn/wiebiejrifcbecinïeutfcb'ï' lanbt jee oillen/aUcin bic Kubee feinb nit mit ^ifenbefcblagen.
316 wie aujfbetnlTaffecjufammen barnat / ba febenctet vnfec lOauptmann Johann Xttjollas bent ober jlctt Jnbianccvonben'^rby^'^eSs, embus/Sebeca Wafju/ein lOembb/eincotPaect/ ein lOacten / vnb an? «otplt;»rlt;t. bece fachen von cüjlung mebc. Hacbfold;emfiibtetevnsbecgemelbt 5checa Wa jfu ju jcem jlecten/vngabe vns ju effen von^ifeb vnJ^leifd?/^^,J^ vbecauà genug.
lui 3bcc
-ocr page 762-^BorÃoff^e 6cfcÃr«6«ngz
3lblt;ewennbieobgctnelcKeyfvmbió.ta3lcngergeweret/ fohlt;!t* ten wir alle hungers fier ben muffen/ abannohubaeauff bieferKeyf/ Cbtiffeit vonbcn4oo. (V^annenyo.^cflorben. Ãrbenin biefergefahr vnnb noth s^lwSr ifKBottgnebigUch wbas wOittclBommcn/ bem fey lob vnnbbancf 3«^ fagt._
jnbtefcm^lecfettbUebettwtrvter^arlanj / aber vnfer allerV^ p bcrfler f^aupemann petrus lt;^Oanchof|a / ber voller ^ebredien warZ SS Eer« 'ânb weber h^nb noch füà róten noch regen Bunbt / vnb auff biefer rey f wibec vmb. 4oooo.Ã)ucatenanparemglt;lt verwert/mochte nicht lengerbey vnsin ' bifem gleden bleiben/vn führe wiber mit 2. BlcinenParchaBabienes in bonus 2lctorc6$uben viergroffen©chiffen / vnnb name allba$wey greife ©diiff/fainptfónff^ig UOann/vnnb führe nach t0ifpaniam»2(^ ^berbaet vngefehrlid) aujfhalbcnwcgBamc / ba griffe ihn (Bote ber SS aw^*^ -^lUmcibtigatt, bas erartnfêliggcflorben/(öott fcy ihmgnebig,
^â¢^ verUeff e aber/ ehe bann er von vus abgerey f t / alf balb er/ober bic©d)iffintÃtfpartiaanBemen / fofoltcnjweyanbcrenachKiobeh laplata gefhide werben/welches er auch in feinem Ãcflaincnt trewlid?
e5d-.tff fît verorbnec / vnb befd?chcn ifl.ïlcmlich/ba bte $wcy ©diffintOifpania ^ifp^tw ca anBommenZ vnnb fold?es Kay. 60ay. Kórhen511 wiffen gethanwor^ Ãommen.
ben/ haben fie halb in namén ihrer CDaycflar^Wey anbere ©duff/ mit Volcl/©peif vnb.Kauffmanfchaffrvîib Wasbienotturffccrforbcrt/ verorbnet/ vnb ttach KiobeUaplata gefehidt»
iôcr bauptmann btefer jweyer ©chiffhat geheiffen ^luanp lt;5abreto/bracht mitihm bey 200. ©panier/vnb anff $wey Jar prouiz ant. JflanBommen in bonus 2licrcé/ Cbabiéanbern3wey ©chiffrer* laf]èn feinb worben/5 «it K^o.éîOann 2tnno j ; ? 9.
jba nun gemeUer i^uuptmunn 3luan$us (Bubretogarinbic 3nfcl Ã^hiembus/ju vnfermHauptmann Johann iBifoUasgefahren/ fo verorbinierten fie bulbein ©chiff / vnnb fchidfens wiberumb in Ãi*
3(InAn0
©âºÃ®bteto.
Henni aêr.
25ericbtftii fp^ninm / ))rtd) IVay. Ãûay. Käthen bcfcblvnb bc^cven/bae fie Ihnen ^ô.iYiap gcnidrcn Käthen 5uwi|fên theten/ wteeô rtlUnthnlbcntm jCnnbtein
Qc fiait hlt;îbcobev jîunbe.
Had) bem allein hielte 3*âb4nnX{?ilt;olla6/vnfev^berflcviOanpt* Ãlt;«bfd?Ug« inann/eineni'ath tntc3lliianwlt;5abrcto vnbnitc (Vaattin ÃDomin^o Ififclla/vnnbanbevnfeinenÃauptlcuthen.3-lfowarb befd?lo)Jen, baö manbaô Voici inuflette. 35a fanbte man mit vnfern / vnnb benen/fo anfî t?ifpania Bommen waren / j^o.C^Oann. tOicruon namen fie 400. (^ann^n fïdgt;/bicanbcrni;o.ltc(}cn fiein'^hiembiie / bann man nid?c Ãebiff genu5 hette. ibiefen flcUeten fie einen lOauptmann $11/ bet fteherrfdicnvnbgubcrtttcrenfolte/mic namen Caroluö 35obcrim / fo anffetn 5cit2Vay.(V?av.ïc.Kammcr Bnab gewefen.
»efcbl«# bea r«tl)^ fcbl^S»« Carolus JDobetm,
6d)ttf.:trb Auffpata^î «an», paraboc.
2gt;c|^rei^ bungetltÿ
Blad) gethancin23cfd?lw^ ber lOanpticnthe / fuhren fie mit ben 4OQ.lt;lOanttauff8.Qd)iffiinpard)Babienc6 / baeïPafpr Paranaw aujfwcrt6/$ufud)cncinanberflieflenbIVaflcr/ba6hcifl parabor/an (bet wuvRei ^^^ ^*^ Carioó wohnen/weld)e haben von bem îórdifcbenK-orn/vitb MVumd pa cinlVur^el/mitnameneVZianbeodiabe/vnb anbèrcWurQcln/ ab pa# babes. babcô/vnb (îOanbcod) parpte öOanbeod) dOanbapore jc. îJielVur^ pltS^^ çlt;iPlt;*^lt;*^â¬Ã´Ã´hetctncm3lpffelgldeb/hnt4«d)btcfen3cfd?macB.(i0aw â¡nbutnet beoebparpie haben etn gefd?macB wie bic Aaflamen. dOanbepore/ ^«m nbsp;nbsp;nbsp;barauf macht man IPein / ben trineten bic 3nbiancr, 5)iefc Cariou
â¡ÃS baben ^ifd? vnb JUifeh/vnb greffe ©ebafz als hie 3» £dnbt bieV^^au»
-ocr page 763-â¬rtt(f?cï^nbtón(fc6enSrtnbffc§4(Te(it. $
^L3f f »it/P« haben auch Wtlbc fd? wcitt/flvrtuflcn/vnb anber wilbbrct. wawswe Jccin/ lOwncv mb (Sen^/gar viel» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;««?*â**
3lf0 505m wir von ber PfovtenâSoncfpcranfotntr^cntclbfcrt s. ^^p^^'ââ* ©ebtjfen parcbtabuncó 4«Ã/ *i)nb tarnen ben erfïê cag4. GOcil wege/ cumnö«. $u einet Harton Curanba bte enthalten ftd? von tifeb vnnb Ãeifd^/lmb |hivd in bte 1x000» ÃOann/bte manalte tm Krieg mag brandden. Ãbtefe ilatton ijl eben bet votigen glet^/ale ben â^hientbie / mit ftemltn au Æ bet Hafen /and? getab von leib. Jtem/ bic Wetbet he^Ueb / auch Jung vnb alt $ctttaQt/ vnnb aUejett blutig vntetmangcftd?t. Jtem niche anbcvóbcticybet/banxvtcbtc'crhtcmbuó/voin Habelbi^auff btetnie/^icit,«.,^ bebeeft mit einem ^aumwûUin tiicblcin/ wie auch obengehott. î)tcfe »nCwrano.t. 3nbianet haben viel Kutfebenwetet von Ottens» Jtem/viel von ben »fttfeb^«* Canacn ober Stilett / fictheilctcnvneit 3tmuthmit/ale^tfch/Pciflt;h/5je*(yM«.t vnb bó tfd^eitwctchlVit gaben ihnen batgegen (biafer/ pater Hoffet/ »'n oct W4bt» ©piegcl/bäm/ (V^efJetvnb vifchangel. 73liebcnbcyinenx. tag / Had? folchem gaben ftevn« x. Catioö/fo ,'tet gefangene gewefen/ bie foltê vnö sSSeJäâ benweg jeygen/vnb^tfptach halbenbehülfÃid?feyn.ÃJamad?gt;ogen oen ibnita svit wettet / 5«einet Hatton bie heilen (Dulgaifcn / bie femb jtard bcy ^^''ââ^* 40000. gtcicbatct(V?ann/enthaltcnft(hvonl)ifd)vnb.JrUifch/habenSSi|«pquot;* audijwey {letnleinanbct Hafcn/ijlwcitjo. (^Oetlwege/vonbenCu^/ Spv^ tanbas / haben mit ben â^hitnsbus vnbCutanbas ein gleiche ©ptad?/ wohneit in einem ©ec/ bet ba lang ijl 6. (^cil/vnb4. GOeil breit / an bet lincten feiten bet patanaw / biteben 4. (Tag bey ihnen/ thcileten vus auchitatmnch mit / bcfglcid?cn wit inen auch»
Don bannen fuhrenwitauf ts. '5'ag bas wtt fein volcfmcht fitn^ ben/batnach funbe wit ein Waffet/ bas einwetts gehet in bas Z^anbt/ inndjF«« bafanbenwttviel volcfsbcy cinanbet/hey(en(V?ad?tucrcnbas» ÃDiefe â^'â â'â^ct. haben anbets ntd?t juc|fcn/ban^ifd)/ vnb ein wenig fietfeh/feinb ffatef biÃin bie iSooo.jltcitbatet UOann/ haben fcht viel CanacnobetoilU«.
paben vnsauffjt(V?anietttutwol emvfangen/vnb mitgcthcilt »k,t,ââ^ ft atmuth/ fie wonenanifbet anbern feiten patanaw/ bas ijlauf^et occ :n4*gt; techtett hanbt / haben einanbetc ©ptad?/auch i. flctnlcinanbctHa'z ^«««nö«» fen/ getab vnb wo^efchief t von Icib/bic quot;Weiber abet hef Ud?/wie oben/ feinb west von ben (öulgniffen 67, (Dctl wegs»
Dnb als wit 4. tagbey jnen waten/ fanben wtt am Canb herauf fen ligen/ ein gewaltige/ groffe/ vnb vugehewte fd?langlt;/bic ij. ©chuch lang/ vnbbidquot;als ein dOan anbcrfarbfd^warQxmgclbgefprengr bie *â® * etfehoffen wit mit vnfetm gcfchÃQ.iöa folchcs bie Jnbianct iahen!/vct4gt; wunbetcen (tc tid) fehtanbtefctfd?langen/ban fe betten ^unor nie Bein f® grojfe gefehen. ÃDiefe ©d}lang als|tean5cigten/hatben Jubianetn^quot;^^*ââ^*^ gto|fen fd?abengcthä/Hcmlich/wenn ftc imwafler babeten fo warbic'. füg^J f fd?lang tm wallet vnb fdduge jten fehwanç vmb ein ÃOenfehen bet bcpi;cöiör. ^nbianet/ 5oge ihn bamitvnbetboswaflet/vnb affe betreiben/bas bie Jnbianct offt nicht wufen wo einet hinbomen were. jd?habc bicfc fchlange felbetmitvlcif abgemc|fen/ bas ich ftc Icng vnb bid wol weif»
5gt;icfe fchlange haben bie jnbianct gefdlachtet / bteflbiggefottc/ ^Jnofoitee gebraten / vn in iten heuffetn geflcn.Db baiwnjogen wit biepatanau Ã^ââ auffwetts
-ocr page 764-QBrtï^rtffeige Bcfif reWun^z
« ^lâffwcvtô vkiî'îagrcyfî/ vnnb tartten 511 einer nation/ bte bei|55d?t^ BtVerttMifd? i^i^jp^ falnaifcbo/feinb énrç vnb btefe Cenebe / haben anbevó nid)td jnefjen / bann Dtfdtvnb tOontg. ÃÃiefe Ccutb/^uglctd) jfvawenvnnb tïdtfetkwt (V^ann/ Jung vnb ^U / wanblen (V^nttemarfet / wie ftc auffbic TPclt erfchajfenjetnb / 2tlfö baö fte ntd^t etntchen faben nod? etwae anberó an jb fern Ceib/^nbcbcctnng frer Sebatn/tragen.
öpci^Dct nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;führen 2^ricg gegen ben (V?ad?tuerenbaó/3tncb/r5Uifd?t|ll0i»**
Sdrewwiffb pd)cn / IVilbtfd)wem / ötrauffen/vnnb 2lt;ónigltn/btc febenebenwie bteXa^en / bann ohne febwen^. Ã)icfeó X^olct ifï »^. (ÃOctl von ben . COacbtuerenbaö/biefeKcy (5 haben wir tn vier tagen gcthan/lVir bUe'/ bennurvbernaebtbeyihnen/bann pebettenfclbernidjtekneden. 31^ 6tt4neiv gleich ein volet/ wie bey vne bie Ãtralpnräuber.^
^ręrnsp nbsp;nbsp;nbsp;娉^ wohtten fonjl xo. lt;V?eil wege vorn IVaflcr/ auff bae pc von jb?
*^^n Scinbcn belîoweniger vberfaUen würben / ibiefeo mal aber tarnen muifd)'^nöftcfünlftag vor vnô5tibtcfetn IVafler / im namen/bae fie ftbherenZ iïîtaî?'^ââ 'ââ*â^ 5^ betviegen bie (VDaebtuerenbae/ fid? ftaffierten / feinb jlaret in biczooo. OOanm
mapcnniÃ. nbsp;nbsp;nbsp;âVott bannen jogen wir/ vnnb tarnen §n einer fCation helft VW«*
penniÃ/bte feinb ffarrf in bie 10000. (V^ann / IVobncn allenthalben im Canbt/ fobey 40.dOcilweitvnbbreytifi. 6?0gcnau|fbcm'Wajfer m^penniö '^nb Canbt in ^weyen tagen alle infamen temmen/ lOabenmchrCa^ egtiffeeid?. naettobcroillcn/banteinenation/biewirbi^^nirtcngcfchen.Xtömo«' gen in einer Canaen ober oiUenfaren/ bibinbiexo. perfonen.
Ã)icfeô*ï)olct empfieng vnà auff bem IfalJer tricgfjwei^ / mit â¬bn0en b« J^oö. Canaen ober SilUn/haben aber nidtc viel an vne gewonnen / wtt benemen habenircr vilbibmalmit^üchfenerlegt/bann fie bette nie tein^uch^ m»pcnm? fennod? einiehenChriftengefchen.
2Hà wir aber jufrentOenfern tarnen / modtten wir ihnen niehto mapennec 4bgewinnen / bann eà waà ein (V?ctl wego von bem IVafler paranau/ ttSrirmb ha wir vnferc ©chiffhetten. Dnb vmb bicfen i bren mieden iff vmb vnb jogen. nbsp;nbsp;nbsp;vmb fehl' tteffeà Waller beà OeeÃ/alfo/baà wir mit ihnen niehtà tunb'/
ten auf nchten/nod) etwaà abgewinnen.
3namp;i«nev nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3Ãann xy 0. Canaen ober Stilen fanben wir/ bie haben wir v erb rem
ecbiff vet? net vnb ^erflort. Wirborfften auch vnÃnichtwcitvonvnfern Ãdtip SSÃlent P^^^hnn / bann wir beforgtenvnà / fie mochten bie ©chiffauff einer ÃwfFöern anbern feiten angreiffen / vnnb tereten wibemmb $u vnfem öd/iffen. XVöflev. ^j. 2^vtcg ifl fonft nicht bann anff bem Waffer.
5« btefen (iOapennià iff von ber obbemeltcn Hation/fo wir ned?ft rtwfóefn««/ ochemiaà faluaifcho 9^ (iOeil wege.
Pon bannen fuhren wir in acht tagen? 511 einem flieffenben Wap pfttobor. fer/mitnamenparobor/iöiefeÃ'TraÃcr5ogcnwirauffwertÃ/ bafan# »uc«m«0# ben wir fehr viel Dolctà / heifpn 2^ucremagbaà / haben anberà nid?tà nohA«fiÃ- Jtttfllt;»/h*Mt»5ipVvttb5l«fch / vnb von Johannfbrobt/ober^oefp/ brok 'â h^rnUn/baranf ficauchlVetnmachen.
»orf^b^nr nbsp;nbsp;nbsp;ibiefeà X^old erböte fichgar wolgegcn vnÃ/ vnb gaben vnà aller/
leyjnvnfernotturfft. 0cyn lange vngrojfc Ceuthe/5iiglcichlt;*^âââ^ââ vnb^rawen.
pftppcgoyl nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2gt;ie dOannf bilbt haben ein lochlin auff ber trafen / barinnen P«
feöetkmm jnr$ier ein Pappegoy fcbcrlctn ffeefen. î)ie IVeibfbtlbt haben lange banafen. tlawgemahUe ffrichvntcrbemà ngeficht/biebleiben ihnenihrUbem/ lang/
-ocr page 765-â¬t(t(Ãer Srtbt4ttff(6ïtt iaubtfifMftïert. 6
Uttg/fve ©d?(tmt|l voit ^aiimwûUert tbwd?lctn evom Hnbd bÿju bé 2^ntctt^bcbcctc.ifôtflvoitbcttcntrtntcn4l?rtpcttnt65«bicfctt2^urcn^ ' megbae vicn^tg (Dcil wegs / biteben bey inert trey tag.
'Dortbartnertbarttertwtr^uetnetrtattort / bti|Oygat6 / babert 2(^5«t. and) 5tÃ? vnb dieted?. 3^^^* f^*â^b Ungvrtrtb gemb 54 beyben tbctlen/ ibie ^tawenbilbetfeyn fdjon / fetnb geinabUt/vnnb vmb btefeb^mbe^' ©d^óne bcett/wteieQobengewelbt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Wetbeu
â Wte wtrju btefen Bamen / f^eUeten pc peb 5« ivebv/vrtrtbbegevtert wibet vne 2vvicg ju fûbten / bannt pc vne ntebt gölten papterert Ujfen. iön wivnbcvfold'cô vevnantcrt / bas bein mittel engwipbcrtSfy^Attivd^ bclffcn wolte bcfablcn wtV6 lt;S4gt;â5'$bem 2HliwccbtïgenJ/ vnnb macb^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;w ten rtlpbannvnfcv^rbcnnng / jnIVrtflervnnb §n £.artbe wibetpe/ââ* cm en fcblngen vnó mtt ibnen / vnnb brachtenbev 2lygai6febtviel vmb/ alfo bas pc vne bey fnnffjeben (V^ann erlegten / d54gt;'Ã'C genab ibrten allen.
ÃMefe 2lygat fetnb bte ttcfpicbpcrt ober bcpen^^rïeg^leutc/fo auff ;^cfîe bem WaPer erfunben werben / aber §u jCanbt fetnb pc nitberglctcbcn. »^«s^lt;«»lt; 6tepóbetcn$u«or)btc'XVctbvnnb2^lnbcr / bergletdtenÃpetpâââ^quot; *^â vnb anber btng/bepen pc verbargen / 2llfo/ba6 wir ni due Bunbten er? langen / ober ehrten abgewinnen. IVic ee ibnen aber Icjltd) ergan^z gen/werbetibt bernad? in bûrç betert vnitb vernemem Jbv^ledcijï bey einemPtcpcnbcnlVaPcr / bas bcip Jepebp/ ItgtawpFbcrartbcren :5cpcigt;iï^ feitenberparabor / bomptaup ben Bergen von pern / vonetner 6cabt beilï ÃI)iïccbBamin.5»bert 2lygat6 ijï von ber ernanten 2Vnerc/ jfcuccVPiw magbae 3;. (VDeilwegó.
Xlaibcm miijtcn wir biefe 2lygai UPen / vnnbtamen 511 einer riation/beiilCarioö / ligt funp^ig (^Ocilwcgs vortbcn2lygaiö/ baâ^*â^^â gäbe (5^Ã^ ber 2lllmcd?ti^feincn ^0ttlid?cn fegen / bae wir bey biez/ fen Cario6 fanben vonbem^óvefifeben^^orn/ober (JOcpc/vnbU0angt; S^^^^ beoebabe / pababee/ GOanbeod^parpn /lt;^Oajibcpoctc, (X?anbnriÃ/ ®â*ââ ÃVa^ebu/tc.3lnd? 5i!dgt; vnb 5leifcb/tgt;irfcbcrt/'Wilbefd)wcin/ ©traup h»/3*^^**'*^^r4gt;lt;©él?lt;tf/2^ürtiglin/ t0üncrvnb(5Anp. 2lnd?babert juvortbemtOonig / ba man ben Tfetn auf nmd? t/ vberanp genug. ^^ïquot;ââ' 3tcm von baumwollen febt viel im£anbt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;»j^^omg!
2)icfc Carioe babcn ein weitCanbt / vngcfcbrlicb bey brcy bun^z ««viomi» bert^ïOetl wcgó / weit vnb breyt / feinb burç vnnb bide Centb/mógen â ^^^tr^^^âffè* Wol für anbem etwas erUiben.
3i^tm bie (V5anpbilbt babcn in ben Icff^cn ein kleines lódjltn/barz incpcgclbeCriffallê/anP^ireÃpracb/ Paraborgenant/jwofpannenCrefîaU? f» lang/vnb bid? als ein ^cberbiel/ficcf en. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*â'â^ UfFçe«*
tiefes *Volcf/(V?anrt vnb 5rawert/ ping vnnb alt/gebet (V?utter rtactet/ wicpelt;5^^Ã^auP^bieIVelterfebaffcn. âPater biefen^rtbia^ nern verbanffc ber âPatter feine â^oebter. 3 tem ber C^Oann fein Weib/ v««« wr# fo pc ibmnit gefeilt. 3ndgt;vcrl?aufft ober vertawfebtberKruber (cirtMJ,^â 6d?WCpcr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Wetbecâ
^in^rawcnbilbt bo(ïetetrt bemb ober ein ^robtmePcr/einbleirte t^ufeb-paebetVober anbcreberglcicbengattung. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pretiur»
â^â'tio6 cpcrt auch 6?cnfd?ertpcifd? / fo pe es babcn bóm menrdbé«* nen / Hcmlid? alfo / wenn pc Ãrieg fóbten / vnnb in bem einen frefRv. ^embt faben / 'Weibober (partit /3«ttgober 2Ht / ©o «telïenJ^^^J^M, pees / wie man in ÃÃcutpblanbt cm ©ebwetn mepet» ©o aber bad
-ocr page 766-⢠®aï6(»(ft(gc6cf(^i'rt6Mng/
6d?jne nbsp;nbsp;bas lüetbfbilbe etwas jungvnbfeb^n 1(1/ fo bcbclt evs ein ^av ober en STadätuX^^d?/mb fo es etwan Inbev jeit nad? feinem gefallen nicht lebt/alf bann eet? â nbsp;nbsp;nbsp;fehlegt evs ^n tobt/mnbiffes / vnnb belt bamit ein grof 5c|ï/pandet/
obev wie bevang ein tOoch^eit gehalten wivbt.2Hletn alte pevfonen le|t man avbciten bif in tobt»
Keyfenöc söiefcS'Volcf Cavios veyfctwcicevbcttnbeinrtation bes ganzen rradon» naiibtsKiobcUaplata/gcbcn tvefÃiehe 2^vtcgf leute vbcv Caubf/f^^ 5lecf en obev ©tebe feinb hohes Canbs anbem quot;Waffev pavaboe/ *Vnb Ãambere. biefev gleden hat vorzeiten geheilten Cambeve.
3*^e©tabti(lmiti. pallafaitcvonholQgemacht / gevingsvmb ein holç/bi^ als ein (Dann. âVnnb eine paUafaitc ifl gemacht x^on bev Munitionei attbcvnjwolff fchvitt / bic holijcv feinb mtevbie Arbeit gemacht obev begvaben/ein blafftev tieff/ mnb vbevbie ^vben auffmgcfcbvltch als einev mit einem Kapiev hoch vey chen mage*
â Jtem (le haben auch gehabt ihve Ãd^ançgvÃben / 3luch haben fte ij.|d)vitt weit von biefev©cabtmawcv gemacht gehabt/tie|fegvuben/ bey bvey (Danns hoch/bavinnen in bev mitte geftedt C bod bas nicht vbcv bic Ã^vben gangcn/)eincn ©pief von he wem holn gemacht/mnb etwtagc# als ein Habel fchavpffobcn$ugefpiçe / vnnb folchc gruben jugebedtZ m« »nega mit ftvoh vitb hleincnKeif lin/bavûbcv fte ein wenig ^vben vnttb ©vaf fS'quot;*â®* gâ^fd)óttct / 2Hfo/wannfachwevc/baswivChvtflenihnenbcnCavios nad)lauffcnwùvben/obcvjve ©tabt ftuvmen woken, móffen wivalfo vnuevfehens in biefc gemachte gruben fallen, ©olchc gruben aber ha* ben Ãe inen gebawet/bann ftclcçlich fel b ft bavein gefallen feinb.
Hemhd}/als vnfcvObevftcvDauptinann Johann X^hoUas/aU lesvnfevDolcf/C^tuffevhalbóo. (Dann/bieevinben pavchtabicnes Ãambeve $« vcvwavungbcvfelbigcngela(pngt;vbinicvtc / Dnnb bamit inbeffev vbetjogen. vüflunggegen,vcV©tabtSamoevejogen/iDanamen ficmfcvau|flt;k nen guten Südfen fd,ofs weit gewav/mit fvem void/ bevenbey 40000. in fvevgewchWnvûfïuhg/als Sogen vn^ktfehen waren, ©ic entbot ^nbiancé ^^^ 'â^® 5^*/ wivfoltcttvns ju vnfcvnpavdjbabiencs tenben/ vnnbwir bev511 nid gehen / fo woken fte vns mitpvouiant vnnb anbever not^ tuvjftvevfehen/vnb bamit wiv im fviebauffsfüvbevlid?flwibcvbauon * furen/âWo nit:fo woken fie vnfevc ^cinbe fey n. ?fbcv es wav webev vns noch vnferm 4gt;bcvlïcn Dauptmann gekgen/bas wiv es theten. S^ann bas Xianbt vnb bas »old ^unbe vns fehrwol an / mit fampt bev |pek SSS?â* ^â^ fonbcvlich/bicwcilwivinben vevfd)ienen vier javenbem biÃen brobs gcÃc»/itochglt;f«hcn/^nbvnsnuvmit»ifchvnnb5kifd?beholffen bec^
buten Oen Cbnfîc» prowtfit tin
ten*
tlacb foldjem namen bk Canos ^rc âSo^cn mb ge webr/ewp ë«*â SSVroS ^^^ ^*^® bavmtt/mb btenen vus wilkommen fcyn / aber wir woken jb* «bgei^ juinen ntd?ts tbun / ©onbentItcffcn bnen jum bvitten mal anjeigen/ fk eucbnlten foltert fricbbaUcn/wtrwoltenjbtïc^mmbc fcyn / 2lbev fteweiten fd? ntebtbaran beven / bann fie betten vnfcvc^ud?fenvnb(5cwebv noch nttiKvfud)t. Dnnbalöwtvnabenbtbcyjbnenwaven/ltcffenwivmfe»^ (5cfd)iiQ gegen f nen ebgeben/bas ft c es bó veten / mb fabelt bas j wold? Cerff er«! ^^**^ -ilsvbcn fiel/ mnb boeb KinSkugcl nodgt; Pfeil bann ein loeb im I2etb ft^rerfen en feben ^unbKn / name fte es wunbev/ cvfebvacfen/mnb gaben alfhalb oerChnften fimptltd) btc Piid7t/mb fielen vbeveinanbCV wie btciOimbc.2llfo eileten ne^HO- fjcjij jbvem5Ucfcn/ba6 bey $wey bunbevt Caviosin bicfemgcfïveppel fclb(ï in bemeltc fve (5vuben gefallen feinb.
Ã)cm7
-ocr page 767-Erlief?« ^tibMntfcÃen^anHfcÃaffecn. 7
Ãbcmurtcb Barnen wir Cbvt|lcn ju jb^etn yiccBcn/vnnb griffen ben an / aber ftc wehret en fteb fo viel ihnen mögltd? / bifi in bie brey tag. Ã)a Cörff ffaUn (k ee gar,nid}t Unger erhalten mochten/ vnb forderen ihrer Weib vnb Odnuu Ambcr bie(ieaud?nod?bcy ihnen in ber Stabe hecren in bem beger# JJJJ*beg«gt; ten fiegenaban vnö/ fie weiten in allem nad?vnferm willen leben/ wir renoercon foltcnjhnenbae lebenfriflen/2lud?brachtenfte vnferm lOauptmann t«n3«^ö. ^öbannitiiollaöfechö^rawen/ barunterbteelteflcbey is. Jarenge?
Jeem/fte prefentierten ihme auch bey feche l^irfdxn vnnb anber c^rq »creb Wtlbtprcbt mehr / barju fo bathen fie vnö / bae wir bey ihnen blieben/ ««öu iDj« vnnb jieUeten icgltdiem Krieg^mannjwo 5rawengt;u / bamie ftc vnfer JS« i«amp; pÃegtcn'micwAfdien vnbBochen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fd;ôwê jw«
2liid? gaben f« vnö fpeià / vnnb wa6 vnö jur narung von noten ââ*â⢠war.
So war bamit jwtfehen vnö vnnb vnfern ^einben frieb gemad?t/ tlacbbcm fomuflen fic C bieCartoö ) vnö ein grofItOauÃbawen/von «M »«âff^ |Bcin/t£rbenvnnblOolQ / löamit/ob (ich mitlerweilbegebe/baö ftcein J,^,®« Ãuifrhurwolrcn wiberbieChriffenmachcn / baö bic Chriften cinbe; uwen, fd?ùnting betten/vnb ftd) wehren mochten.
Ãgt;iefenlt; ber Cartoô ) ^lecfen / haben wir am tag nofîcr ©ignora befumfion gewonnen / 2lnno 1530. vnnb hetfl nod? berowegen t^ofter troffer|ïgt; ©.gnoTObejumnon. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gS^
jnbtefcmocharmuQcl fetnbaujt vnfercr fettenvntergangcnilt;^. Cb«ii«i|b (îOann/vnb biteben allba jwcenUOonatlang. o«bicfcnCarioótjt von »â¢Â« ôd^v;# ben ^tgatjjen 3o.(V0ctt vnb von ber Jnfcl ^onc öperanfo/ baö tibgu 50»»»»:«^^ tehoffnung / ba bann bieChUmbuö wohnen ) vngcfchrltchj^^.fÃOeil wegó.
Tllfo machten wir einen Contract mit benCarioe/ba ftc pch bewtU Cbriffc» Hgtcti/vnb jufagten / mit vnö Krieg juföhren vnnb bcy jufichett/mit J^Sw? 8000. C^Oann/wiber bic vorgenanten^igatffen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;««ftimtöe»
©o nun vnfer Oberfler Hauptmann folchöalUö befd)loffcnhatt/ â^â»â^âis» name er 3oo.@panier/vnb biefeCartoö/vnjogen baö WaiJèrabwertö/ vnb barnach ju Canbt / bic^o. (Dcil/babic vorgenanten ^igaiö wohgt; nen/von benen wir Cvnnb waögcfïalt (te vnö Cracticrtcn/)juuorge# mdbt.
2( l jo fa nbten wir fi can vorigen p latj / bawlr ft c gelaÃen hatten/ nbsp;nbsp;nbsp;. vnb vberÃeUn ftc vnuerfchener bing in ircn iOeufern/ ba ftc noch fchliefgt; eSm * fcn/tnorgenó fróe/jwtfehenbrey vnb vier vhren/bannbicCarioö her/ rberfalkn. tcnöauÃgefpitrt obergefpähet/bafchlugenwiriung walt alle(V?etr/ fdien ju tobt. iDann bte Carioö habenö int brauch/wan fte Bricgen vnb oblegen/fo muà cö allcöbaran haben Bein erbarmung vber baö volcF. Carnb^be«
demnach namen wir bià in bic yoo. Canacn ober gillen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SwowSa
âVnb verbrenneten alle bic ^Icden bic wir nur fanben/vnb theren âvâ^«nï?c.
groÃen fdiabett. âX)bcr4.lt;Conat Barnen ctlich ber ^igaió / fo baÃmal nit im©eharinÃQcl geweÃ/bann ftc waren nicht anhtymifd)/ vnnb bez gerten genab.Ã)a müÃe fte vnfer OberÃerbegnabc / nad) befcbl Kay. ^^andatum (ÃOny. basmanieben Jnbianer foltc bià jum brittenmal begnaben/ Regis. were aber fach/bas einer juin brittcnmalfriebbrudng würbe / folle biC/ ^nw««« fer fein lebcnlang cingefangencr/ober fehlay |fe fey n. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SXatâ
Ãbarnach blieben wir noch ^.(^Oonat langinbicfcr ©tabtrCoÃer ©ignora bcfumfion/tcutfd?/ju vnfer ^rawen t^immelfart/vnb ruhe'/ tenbiejcit, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C 21uff
-ocr page 768-QBarÃnffHge 6efc^rei6ung/
SltifffolcbeÃlieÃe vnferHauptmann Johann 4^ÃoKas bieÃCa* l^eifembë. j^j^g fragen/nad) einer Hation beià peÃembaà / barauÃÃefbwant* Worten : ^Ãfeyvonbiefer©tabtiöcfumÃon/3ubcnPcÃemba6ioo.
(Hell wcgÃ/baà WaÃer paraboe auffwertÃ.
Weiter licfà and) vnfer Hauptmann bie Cartoà fragen / ob and)
^k peÃembaà prouiancbetten / vnnb von wem Ãe Ãeb entbleiten/ 6 «Te öec Jtem waà cà für ein void fey /and) was jbr wanbel wercï©o fagreu fte/ veiiembes, blcpeÃcmbaà betten anberà fein proittantbann^iÃbvnnb^klÃb» »orf^b'^nt jtemvon23odÃb0rnlln/2llgoroboober Jobannfbrobt» 2luÃbkfert **â⢠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;23odÃb0rnlln maeben Ãe (Hcebbaà eÃen Ãe^u ben^lfcben. 2lud? ma*
eben fte âWein barauà ià f^Ã/wte berauà in ueutfeblanbt ber (Hectb»
3U fold)Cà alkà vnfer oberÃer Hauptmann Johann tfuollaÃ/ 5urtfFf;i7tff von ben Carioà vernommen hart ba befählet*fnen/baà Ãe folccn fünff »orn**^ @et)iff laben mir proulant/von ^à vdifdjem ^om / vnnb anberer fa* eben/waà bann im gt;2anbt ber brand) were/baà foldteà in^weyentHo* JUtbrAUg nafengefd)ehc/ fowolee er Ãeb mit ben feinen in bicfcr3citaud)riiÃen/ wiocvCutd? vnnb wolte erÃlid) 311 ben peÃentbaÃ/vnnb barnad) ju einer Hation/ futuifcv. helfen Card) .Ivaraifd); Riehen.
iört erbotbett f$d) btc Cattoo/ alkjctt wiUf^ vnb gcbovpim $« feyn/ gdjotiui»^ vtinbbcölOrtuptmanttd UOanbat in rtUen puncten nnebjutommen. oenCbntri. 211Kb jo vcrfd)u|fe x^nfer Onupttnann ntic ben ÃebifÃentben / bne fic bk ©duff aUcntbnlbcttftaffiemn/juiKvbringcn bk Kcy^.
VutöcHcp fc befett.
Cbviftett ipitöt gut ptomant ptefentttt.
Hnd)bc»n nun ntke vevorbintevt vnnb vevfemgt/nneb bre Hd^ff f^dnben wtircn mit proinnnt / bn lieÃe vnfer lOnnpnnnn bne volet xu^z fanunen VM|flt;Jv vnb twine «tt^4oo.(ÿ?rtnn/joo. wo ledern Ãer/ vnnb bie too.UeÃcevmbcmcUerOmbr X^nrbeUeÃe / bneifl/fToÃer ignora be^ l'iimjîon/bnbrtnnbicobgeinclrcn Cnttoe wobnen/^oejcnnlÃbannbae â WaÃer nujfwerte/vnbfnnben alle nwlvber fünft (Deil wegs/von ben getneltcn Covioe / cinett J^kefen / bic am WaÃer pamboe fi^cn, ibtefe braditcn vne Cbviffcnbtcnottnrfft pro niant von ^ifeb vnnb ^kiÃb/ t^ünev/^Ãn^/ Jnbwnifebe 0cbnfc vnb ©trnuÃen,
2)rt wir aber juin ktflé gegen ber CartoÃ^kef ett tarne/weidser ba betfl Wey bingen, vnb ligt So.^Oeil wegs von bcr ©tabt Hoffer pgnogt; rabefumjion/banamcnwirvonbiefenCarlooproniant/ vnbanberc fad^en was wir ber notturfft nad) bcy fnen vbertontmen moebten.
35ctg v^cvÿ nunbo.
petjembua etupfungen bic £bcttkn fvtebbeb.
Won bannen tarnen wir $w einem 23erg beifl ©. 5ernanbo / ber fïd?tbcm23agenbcrggkid)/ alba fanben wir bieobbemeltenpeqetm bac/ju benen von Wey bingen u, dOeil wegs tà / ba tarnen pc vnà ent* gegen/frieb weià / vnnb empfiengen vnà mit falfd?em berken/ wie nw» bemad) beren wirbt»
Defciubus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^â'^ beky teten vnà in ihre benfer / vnb gaben vnÃ Æ ifd? vn 5ktfd?/ gScitlen^ Vitnbvonben23oebÃb0rnhn/ober3obannÃbrobt5ueÃen/alfoblteben Cbvifkn Ml wirnemttagbey biefenpenembae.
£g von nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃDemnad) lieÃe vnfer Hauptmann f bren ^ber^cn fragen/ ob Ãe CuÃvu# niebt wiÃen von einer Hatton bk beià Card?lareiÃb. ©agter/ fte «ilTo- nbsp;nbsp;nbsp;wiÃen cigentlid? nid)tà von ber Hation / allein waà Ãe vergebenà bór/ ten/ fo fblten fie weit von fbnen im Canbt ligen ober wobnen / vnnb Ãe foltcn and) viel (Kolbt vnb ©ilber baben/aber Ãe ebk peÃembaà ) bet* »ertebt von teit nod? feinen gefeben»
â^/f^?te»;^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2tud) geigte Ãe vnà an / baà Ãeebie Card?faretÃo ^ weifekutfeyen/
*^*ââââ* nbsp;nbsp;nbsp;wie wir CbwÃen/vnb viel 311 eÃen betten/ ^urcfifd? 2korn/(Hanbeocb/
lt;iOanbt«0/
-ocr page 769-â¬ttt^«^nMantf($fn^anbtf($lt;(en. $
f^Ortnbutfj / pAbabed TrAdxtew / (^AnbeoebÆ arpp / (DAnbeoeb Abc/ (ÃOAnbep Arc/tc.vnttb Anbere IVurQcln mcbv/ylafd? vonben ^nbtAnr febett 04?Afcm^tmttc/wclcb« '2'bicr pebt eben einem -ttfel glcicb/ bann £2?^^^ baa e^fü^ bAt wteemÃub/bAt einbiefe grobe bAut. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^nutantSe
Jtem i0trfd?en/ 2^untgltn / 0ân^ vnb trimer gAr viel» 3bcr Bei» Cb^r«. «erbcrpeqembAó bAbe folies / wicer^cltifl/gcfcbcn / fonber nur von boren fügen/Auge^eigr / wirAberbAbeneerpbtâ^n/wiebiefAcbenge» ff Alt WAV.
tlAdj folebem Allem begert vnfer 4gt;berfïer iOAUptmunn ediebe Plt;iicmbA6/bAdfiemiriminbA0CAnbc)ógcn/beÃènwAren (te willig/ vnb verorbner AlfbAlb ber Oberfl Peq embua brcy bn^bertJubiAner/ ãS^* bic mit 5ógen/vnb bie fpeif trügen vnb Anbere notturfft/Dnnb befühl vnfer iOAuptmunn/ bus (tebbiefea voidrufïet/ bAnnerwoltein vier Cbvtiüu tAgen wibcrAu(ffeyn.£ï.ie((êbemnAcbvonbenfiinff ©ebiffen bie brcy jurbreeben / vnnb uuffbie $ wcy verfebuffe er 50. dOutin von vna Cbd» (ïen/bAa wir (te fónff ^onAt Ung AlbA verwAren folten/ in feinem ab» wefen/vnb wenn fneb were/ bA8 ber lOnuptmunn in biefer jett niebt wi» 2(b^d5Cl^r bereit vna BAme/(olten wir mie bifenjweyen ©ebiffen/ wiberumb nneb ïenSp« ber ©tAbtno(ter (tgnoru befum(ton5iebtn.3lbcr ea trüge beb ju/ bua mannd int Wir AlbAbcy ben pep cmbA8(ecba(V0onAt lung verwogen / in weidser rwmmwW Jett wir niebta von vnferm DAuptmAnn 3lt;gt;PAnn ^boHAa bórcten/ Vnnb wir utteb Bein prouiAnt mebr betten mufïen wir mit vnferm bc/ fielten t7AuptmAnnUOArttno quot;^bomingo tfq oHa/ wiberumb nueb ber Jnam«»# 6tAbt©ignorArcyfcn / nAdjbcfeblvnfera -überfielt OuuptntAnns. ®'â^âââ'âquot;^âââ
IVie Aber uiteb vnfer -Oberfler lOuuptmunn jobunuXtifollua bi» f^ vcy f verbruebt/wirbt Btir^lid? bernueb vermelbet.
Af rfdieb ula er von ben peb embua uuf gejogen/ iff er Bommen ju einer riution/beifl Huperua/bie feinbfreunbe mtt bé petf embua / bu» rTepet»#/ ben nur ^fdt vnyieifdt/iflcingvoÃcMAtion. âX^on biefen Muperiabu» fclb(ï but vnfer tOAuptmunn Aueb ctliebc ju (teb/bie (me ben weg weifen folten/genommen/wclebe mit groÃer mwbe vnnb urmutb/ uud? vielem Cibnen gefebebenem) wtberflunbt/ bureb muneberley nutiongejogen fcinb/jit bem/bua fuà ber bulbe tbetl ber CbriÃen / uuffbiefer Key f ge» ^^f r***^ Ãorben wurê.'X^nb bu er ju einer Mution/ pciÃfcnnua genunt/Bomen/ fî^vbat^^^â* Albubut er uit weiter fortun ju jieben vermoebt / fonbern but mit bcm peijipniMa Void CuuÃcrbAlb brcy ©punier/ welcbc er Brunet bey ben PeiÃfcnnua bgenluflèn) wiberumb juried jieben müÃen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Nonplus
3nbemAbererCvnfcrt?uuptmunJobAnnAfifollA8;)ftirfeinperfott'*^'''â^â ÃuluomcnboCbAaiÃgcfunb ) mit (einem void wtbcr^unid ju ben nuperia Bomen / buben (te bufelbà bt^ un brittê tug / bieweil bua void tropen*» febr móbc vnb feb wueb gewefen wur/ju bem bua (te und? Bein munition mebr bey fbnen betten/verburret.
3lufffolcbe8 betten bic nuperp mit bé pc pc mb u a befebloÃen/vnb vtapesi. einen Compuct mit cinunber gemuebt/bj fte benobcrÃenl?uuptmunn VcrcAutÃ# Jobunn Af pollua / fumptben feinen ju tobtfeblugen vnb vmb bringen ^^^^^'^^ 'â^5 ^®^*^/'vie Ãc bennuneb folebea bernueb volbrAebt.ï)unn ula 3obunnneewtOer ^pollu8 ber tOuuptmunn mtt ben CbriÃen vonben rXuperpa / ju ben^^^â^b«^«* Pep cm bua jieben woleen / vnnb uuff ben bulben weg Bommen wur en/ bu würben Re vnbeforgter bing von ben rUperp 8 vu pep embua Cver» mogcirervcrbtinbtnua)mit ciné groÃen gereiÃ/in einem Wulb/ bureb wclcben bie AbriÃen ju jieben vorbutten/wie bie wótenben Ounb/ ge»
C p wulctgltib
-ocr page 770-^ar^rtffttge CeftÃrrtâung/
''^altlglidiang^faUen / vnnbReale fd?wad?e Chriflen/jufamptbei# Snmeriab Hauptmann Johann ^t|ollabiird?aiiR/ erbÃrmlid? vnnbelenbiglich »mtgt;igt;v«d?n $u tobt gefd?lagen vnb vmbbracht/ alfo/ bae nit einer baruon bomen/ beren Seelen ©ott gencbig feye.
rtunbawirbie 50. (Pann/fo ad? ber Stabt hofier Rgnora be? fumRongefahren/vnbal^a beePauptmanne Johann Xlrtfollae/ vnb o^i^Af vnferer ÃriegRlcuth warteten / wie btefee ergangen were / vernamen/ r»ngtgt;c8 von einem Jnbianer/ ber ein Sd?leyffe Johann ^poUae feligen ware/ Cbnfteo?***^ ''â^^^^â er/iÃ^qoUae / von ben peRRènnoe gebracht bette / ber von ber fpraach wegen war baruon bommen. Dnnbwiewolberfelbigvnaall« hanblung/ wie Rch bie von anfang bif jumenbe jugetragen bette / an? jeigte/fnnbten wir jmc boch nit eigentlichen glauben.
âVnb ala wir nun ein Jarlangin bemelter Stabt tjofber Rgno? ra/ic.verharreten/vnnb feine ferrere Leitung ober gcwiffe erfabrung/ wie ea boch mit vnferm ^rtegRuol^ jugienge / mit bem wenigfïen nie Cbnftcrt haben mochten / allein baa bte Carioa vnferm Pauptmann ePartino 0i««ben mt i^omingo -if Rolla anjeigten/ wie baa gefd^rcy feye/ vnfere Chriffen fol? brtoevrtUe^ len vonbenpeRembaaalle vmbfommenfeyn/ wie bann oben gehört vmbfomen. WÃben.IVlr aber woltcn fold?ea noch nicht glaube/ ea were bann fach/ baa wireinenpeRembaabauonboretenreben / baa folchea war feye. pcficmblt;^8 Sold?ea flunbe an jwecn (Ponat/ba famen bieCarioe / vnb brachten vedeugnen vnferm PauptmanniPavtino ibomingo .ifRolla/2.peRembae/bie Rc tuen moiöt. gef^ngettbetten. 5Daabcrbie peRembaaburd? vnfern Pauptmann (Partino Domingo-ifRollaangcfprod?en würben / ob Re biefe tobt? fchUg gcthanhetten/leugneren Re febr/vnnb fügten: ifr vnfcr aller 4gt;? bcrflerpauptmann vnnbfein volcf/weren nod? nichtauf bemCanbt fommen.
pe^emb^td gep^miÃt.
ã?ara«ffverfchaffteber Pauptmannbey bem Xid?tervnbpro? fopn/bae manbiejween gefangene peRembaô / bamit Re bie warhetc berenneten/peinigen folte. ^uff fold?cn befchehenen befehlbee Paupt? manna / gäbe man ihnen betmanen torment / baa Re ca befennen mik fïenzeigtenbemnachan/ war feyn/ bae RebieChrifïen/famptfhrem
iOaupnnrtnn vmb^ebmebt haben.
Ãbemnaeb Uefp Revnfev fOnuptman (Dartifjuó 2gt;omtngo IfqoP/ Uttchten/vnbbkbetbepcqcmbrtó rtndnenl3»tumbittbcrt/vnnbvmb Re ein gtoR fewer von weitem mnebeit/bamit Re verbrennen.
inStbec
»cfbrattrtt.
Retinas nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(Pitler $ett fabc vnô CbrilfenaUc furent an / ba» wir dOnretno
wicöt'Xv# Ã^omingo ^qoUa$n vnferm oberflcn lónnptmann Cfonberlid? bieweil ftet ^rtupo er Rd? gegen bem ^riegRuolct wol gehalten) elegirten vnnb mad?tco/ »SV*^^ '^^^^ ^^ ^â^â'^ ^^^ 2^ay.(Pny. weiter manbiret.
2tuff fold?e6 befahl (bartinne ^R olla vnb verorbnet b$ man folte vier Qd?iff von Pard?f abienned $urid?ten/ vn name von ben Ki iegf ÿ Icnth^nijTo.^Pann/bteanbernlieRerin bemelter Stabe rîolîerRgno^A ra/vnbgabe vne junerfïehen/er wolle bas anber voldâ/fo bey ben ^h#^ â¬bvtf}ty«#ctnbu6verlaRèn/baruon vorgehórct/warnmb/tc.^«»« and? bie t^o» Hwuit ptb. (V^ann/Spanter fbin'^onaó^leiercó blieben/bey ben $weyen @d?tp fenjufammenbringen / in mehrgebad)tc Stabt HojïerRgncra be? jumRon/^ogealfbanner/ (Parttnnóïöónnngo Spolia/ mit ben vier Schiffen ParchBabicne« / abwerte bad Wafjer paraboe vnnb para?
naw.
1)10
-ocr page 771-â¬e(ic6fr 5«Wrtn(f(^ Sanbtfe^affee «. nbsp;nbsp;nbsp;^
*pjib5«uorebc bann wir 511 ben'ÃTbp^wVadBatneft / warbevort â beuCbn^ïen fo vnfer ba warecten, bcfi^lallcn/rtU ncmltd? eine Daupo »nlt;;nn ' bev biefj iranctfeno KiiJB / vn Jobannpabaneinem priejler/ ^MndfeM mb eine Gecrecario bietje Job^nn Ãfmnnbuö/ató jub^it«trfelt;5ijber/ 5jJÃââae, nawredberCbviiten / |ic wolrenbcnObcr}rcn Jnbi4nerbcr'2'bbem/ mba» bas/vrtubetUdjeanbere Jnbianermicjbm vmbbrirtgen / wie fie beim «lt;«Vf4?lâ»flâ «ud) foleben grewel geübt/ vnnb bie ^nbUner / bie )bmn Unge jeit bev rtUc woltbnten erzeiget / fd?ettbtlicb vorn leben jum tobtgebr^ebt/ ebc bnnn wir mit (Onttina ÃÃomingo if qoUn bm^b bommem
104 nu (Curtinuó ^ominga if qoUn vnfer tOrtuptrnnnn/mit vnd vonber 0 tabt Softer pgnombefumfton / 511 gemeltê Ãb#embuó vnb Cbrijlen bommen/erfebruebe er febv ob biefem cobtfd?Ug/ vnnb bne bie ^bpembu6 gehoben TponremÃo bunbee er jbm aber nimmer tbun/vnb lieÃe^^jcrtmcnc vn proutunt inCorporiövTbrilltaiid? vonvnfernzo* i^Oannenz mit einem t^nupemunn / mit namen ^ntbom^lOdneboOn »»tboni nlbaz befahl bey leib vnnb bey Icben buö erben Jnbianerninbeinerley SuSvTw wei^ vertrawê feite / fenber bas er gute fcbilbtwadje bey tag vn nad; t ««»lt;1» öe« bielte.Vnb ob fad? were/ bas fie bic Jnbianer bümen/vnb weiten wiber 3«o^»«» jbre^reunbt fcyn/folrc ere flcupg eracticren/ vnnb ibnenaHc freunbt^ ââ^ 'ââ * fdMjftbeweifeivboebinbemallem (1 d? vor ibmubüren/vnb wolau|flt;-
* febenbannt jm/nod? ben Cbrijben/ beinfebabe jugefügtwürbe*
Ã)emnad) name vnfer oberfber lOaupcmann ÃOartinuö Ã)omin^ go Xi^ipUa / bic vier perfonen/ al6caufa6/autborc6 vnnb vrfAcber bes tobtfeblage/nemlid) ben 5rancifcum Kinm/benpriefberJobannpa^' p^fadier ban/vnnbifrnanbiim/ wcl(bcrcin6ecrctaviu6 war/ mit,bmc binab. Ocs morSM 'Onbaló(tcaujfwoltenfeyn vnbvonvns wegfabren/ ba bamein4gt;^/ »«^«* «b^ berfber von ben ÃTbbfâ«bus / her btef ocid)c liyemy / 2gt;iefer war ber §5pJS Cbrifbcnfreunbt / aber jid) gegen ihm« mitgutcrwolmctnungau^ einem falfeben betrügUeben bergen erzeigt Cwic bann bernaeb gehöret fejf^* wirbt^gabe vcreyntluben/b«^ wie gcbért vcrrAtbcrlid? für, als ob er g«^^^^ ntdgt;tebe(bowcnigcr micben Jnbianern confentieren müfb / von wo genWetb/Amber vnbfeineryreunbe, TPnnbfagtjnvnfermPaupt* mann(V?artino ^Domingo Ãlrqolla / er feite bicCbrifben alle mir ibm abwerts führen / bann es were bas ganç Canbt mit macht wiber fie a»|f / vn weiten fie ju tobt fd) Ugen/vnauf bem Canbt vertreiben. 25a antwortet ihme ber Obcr|t l7auptmann/lt;Oartinus 2gt;ommgoi^qolgt; U / er weite halb wtb er bommen / fein volcf were jîard genug wiber bie 3nbiancr / vnnb fagt barneben/er Reiche Cyemp feite 511 ben Cbrillcn pichen mit fampe Weib/ Kinbr vnnb yreunben/ober mit allem feinem volcb. ibaraufffagt er5etd?c Cycmp/cr weite folehcm naehbommem
Jnbem führe vnfer OberjIertOauptmann/ (Martinus 2)omin^ go ^^olUz bas TPaÃer ab Werts/ vnb lieffevns allein hie. SDarnathviv 2«fchvlidn^bcrad?t tage/bafehtebet bergenant ^«^â««^r^rhnembus üetvheCyemti einen vonfcinen'23rübern/genant 0uelaba / mitver« öuelab*gt; rhütcrey / vnb begert an vn fern Pauptmann ^nehdnioçïOanchoflà / er J^e^J^** feite ihm 5u|îellenzfccbsChrifîcn mit ^üchfen vnnb anbcrerrüllung/F^Ug wi^cc erweiltcbamit fein t?aufhaltungmitbcnfcincn$u vns bringcn/vnrtb^â'^^â'â'^â hinfüranbeyvrtswohnen / vnnblieÃehiencbenan5eigcn/baserftdgt; fürd?tc vor ben Ãhqentbus / er bonbte |bn(B fein fach nie wol ft eher her# auf bringen.^r^etgte fid) berma|fcn/er weite vns mit jbme prouianc vnb alle notturffe/hcrauf bringen/aber folehes war alles büberey vnb
C tq betrug»
-ocr page 772-^arÃaffttge CefcÃrelÃung/
ÃÃnffQ^a bóerden fût fed;« gw f«namp;t
bctf«3.1b4V4nff(4gtvttfa iOaupemann inutticbtalUtttfccbódOrtrtf# ju/fonbcvgabjpmjo.^ïOatttt/Ãprtnkr/woljugcrójl/tnttwcbï^vnbbc^ fier vctÃd?cnjngbefahl biefen fo, (V^antten / vnfer Ãauptmanw / ba® jk gebeebten/vnb wol aufffcbcn/bawïc pc betn febaben nemen von ben Jnbtanern.
it6 wave aber ntt vbev etn halbe ÃOctl weg® von vne Chvtjren / biefenîThhembud/ vnb als btefe vnfeve yo. (V?ann ju/hven henfevnan|f ben plaQ tamenfo tvatten$u jhnenbieC^hpefnbnö/ vnnb gaben jbnen 3uïgt;4«rHf». einen bufewte Jubae bev falf^e bem Dewn Chviffo/ vnb brachten jhgt; nen ju efjen/^f^ vnb yieifd?.
3nbem tkCbicChviflcn^alfogcffcnhctfcn/ planten bie Æ rennbeZ pflembua Vnnbanbevc ^'hqembue/fo in ben heufem verborgen lagen/vnnb au jf pgnetiben bem 5elbt/bie Chrtlkn an/vnb gcpgneten ihnen bas effèn/alfo/bae ihr » 'à ciRân fâ^^^^^^ mit bem leben bariton bommen ijî/bann ein cinidjer bub ber hk^ sk^éJn. ^lalberon/(5ott fey inen vnb vn® allen gnebig/Timen.
nach bem von fbunban vber$ogcn bic femb vnfern 5lelt;fen/ be Æ loooo. (V^ann flarcf/ober mehr/belegerten vnd/vnnb vermeynten vn® ju vberwinben/aber e® gefchach nit / lt;5otr bem tJerm fey lob/vnnb la^ gen bod? 14. tag lang vor vnferm ^kef en/ vnnb lieffen tag vnnb nacht
©k betten ihnen bkfeó mal lange 0pk^gcmad?t/ fo Reven ben Chriiïcn5uwegengebracht/mitbifenfte vnó juflachen/ vnb fid? weh? reten.
*X)nnb Cà begab Reh auffbenfelbigen tag / bas bk^nbianer fîurm 1 ^** bernacht anlieffcn/gar mit aller macht / vn verbrennete vnferc beu? mSSîfr* f'*^â JnbcmlkffvnferiOattptmann TlnthontUOanchoJJa/miteinem o^vchntkn ©chlachtfcbwerbt ju einem Ghor/ albaftunbcn etliche jnbianerver? «Sben'^ horgcn ba6 man Re nit tunbte fehen/vnb fchoRenihre ©pieRe burch i« ^â^ â beniOauptman/baeerbarnach weber 2ld? noch webe fprach/btegnab (Sotte® fey mit int.
nurtbunbtcnRfhbk3abianerboch nit lengerauff halten/ ban« Re betten nicht® jtteffen / mufïenberhalben ba® l^lAgerauff brechen/ vnb bariton jkhen.
Hach bem fo bomen vn® ju 1. ^ergentin fchifRin mit Proutont/ etufy^u* von^otio® feiere® / von vnferm tOauptmannUOarttnoÃJomingo Ifholln / auifba®wirvn®albamóchtenentbalten/biRauffgeinelt® J^auptmonn® jubunfft/be® woven wiv gor fvob/'Vnb bavgegen bie/fo mit ben i.73ergcntitt bomen / woven febr tvowvig vmb bic vmbbome? ncnChri|ïen. Tllfo befchloffcn wir 511 beiben cheilen/ vnnb fobe vn® fût ?*£h*a^ ?^*^an/bo®wivnit lengcvolbotnCorporieCbrifft/beyben â^htittnbu® er DtM â^â*hijjj,ç,|/|0nt)evwivfuhrenfûmptlichbaô â Wa(}cvabwevt®/vnbbomcn in ^orta®2lcicvc6/ju vnferm l?ouptmannlt;lOavtinoïgt;omingo-ïf hok Bommequot; tn la/bo crfdu'odc er Rbr / vnnb wor bebùmmert von wegen be® erlegte« ^»482teic volet®/ wujle oud? gar nit wie er ihm thun ober mit vn® onfohen folte/ res juGîinen ^j(ten ouch bcinprouiontmebr.
rtochbem wir ober in bk Æ. tog in ^ono® Tleiere® woven / fo borne on?^ ac« 'ââ® ^â* ©chiff/heilï CovobeUc/ouR iTtfponio/ vnnb bvoebte vn® new« troff. â®^â* jeitung/rtcmlichbodcin©chiffwevcanbomenin©.2kathavitto/vnnb bev t^ouptmanbeRclbe hieRe 4lbevnunjo (Babrero/hot mit im brache auf f^ifponioioo.^onn.
3llRbalb vnfevpauptmann folche ne we jeitung vernommc batt/
-ocr page 773-êtltcff15nbton(fc5en ganbefeÃaffte«. nbsp;nbsp;nbsp;lo
hlt;flclt;rvottbctt2. ©djifpin^ufiebten / dit@d}ïjfb46wat;dtt®4ltott/ »nb febieftd mtt bem erftc nad) ©.2^4 ebantta / in pvicpdl/bad ligt jo» lt;^0cil xgt;on '^on46 ^teteveö vnvevorbnet barjn einen iOauptmnnn ber btefi ConflntUo dOnnebofpt / ber folee bne ©ebiffregieren / vnnb befahl ^onfTaiH«» ib»» btemit/wann ee 5u 0.2^acbanna in priejiel ^wn ©ebi^bâme / fo ^^«««bofr«â foke er fein ©^iff laben mit proniant/von bem Xdf/(^anbeoeb vnb anberer |pci(c mebr/waeib« für gut anfebe.
^-uiffolcbedbegertebiferlOauptniann Conf|à illo (^aneboflaan ConOïitHo »»fern oberffen i^auptman C^artino Ã)ommgo ^qoka / er foke jm 6. Serbien von Kriegf uoltf ^n^eUenober vergönnen/ auff bie er Ãeb ver/ gelten, tró^ïê mód)te/ba jagte er jmbieju/ ©o name ermteb/vn feebeSpanter $upn aucb anbere lo.perfonen/von ^riegfuolrf vnb ©cbiffleutben.
Jn bem wir wegfubre» i» 23ona6 3leiere0/ba tarnen wir in einemi ÃOonatin ©.2^atbartna / alba fanben wir ba6 obgemdbt©d?iff f fo auf i^ifpania tomen/ vnb ben i^auptma» ^Hbcmun^o (Babreromit ^^^ fampt allem feinem volcf/erfreweten vne bod)/ vnb b lieben jweenVOo^ nat bafelbjt/v»b luben vnfer ©ebijfvon Kdf/Wanbeoeb vnb âÃórdk flt;bé Aorn' gar voU/bos wir ntt mehr mochten führe an jf beibenfeiten.
iDcmnacb wir mit beibe ©ebilfen / fampt bem Dauptman ^Iber«-nun$o ©abrero/vnb allem feinem volet/ von@.2lt;atharina weg fd)ifp tcn/au|fl3onad2leiere*in Jnbiam / ba tarnen wir aujfio.^VOetl von bcmflic|^nbenwaf|er paranaw TTajfu. löiefeö waÃer i^ breyeanber »efebwü lucten4o.(V?dl/vn weret folcbe breyte 8o.(V?cilweg6 langbtf bae man Jjjp^^Jp^, tomptjudnempafen/ heilt©,(Ãabriel/albai(tbae ÃTaffers.(V?eil Ieuan?/ breyt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0.®«b«el»
j)a wir nun tarnen/wie gejagt/ au ff^wendig (V?ci 1 ju biefem wap fer/anallerl^dligenabenbt fotamenju nad?t wibcrjwcy ©ebiÃr5u'/ fammen/alfo fraget einer benanber» / ob wirauffbem ÃieÃenben wap fer poranaw weren/ba fügte vnfer ©d)i|fcr wir weren in bem ÃieÃen^ bcn Wa|fcr/beranber0cbiffer aber fagtju feinem t?auptmann/wir weren auff io.(Odl wege bauon,
2gt;annfoauffbcmVv?eer jwey / breyober mehr 0d)i^mitdnan^ 2^ââ%, ber fahren / fotommen He alle mal jufammen/ wenn bie ©onnvnter« §Smwt7 gehen wil/alf bann fragen fie einanber / wie weit fie tag vnnb nad)t ge« fahren haben vnb wae fie für einen Winb bie nacht netnen woUcn/ba^ mit pe nit von einanber tommen.
riach folchtm allem fo fprach vnfer ©chijfer wiberumb bae anber ©d)iffan/obe0 woke/m nachfahren / aber ber anbcr©chtfferfagct/ PruJentU eö were IcÃunbtfchon nacht/er wolle bcrhalben auff bem dOcer bleiben hif au^morgenö früe/vnnb er w6llc bie nacht nit auf Canbt fahren/ ^^^ââP^**â** biefer©chiffcr war etwad weifer bann ber vnfer/ wie ,hr hernach vernet men werbet,
3» bem aber vnfer ©chiff fein praÃen führe / vnnb bae anbet ®â« ®*,^ ©chiffvcrlieffe / hetten wir bie nacht barinnen wir ©chifften / groffe JülSwu ©turmwinbaulfbemdOccr / alfobaöwirauffbiejwoijfâobcrcinvhr gegenbem tag Canbt faben/ehe wir vnfern Tlnctcr werffen tunbten.
5bemnad? aber bas ©d)tff an bas Canbt gepoffen warb/vnb wir hoch hif auffdn gute dOdlwegö 5um Canbt hetten / fo wupen wir tein anbem rath / bann bas wir lt;50'$^ ben 2lllmechtigcn aw rupfen/ bae er vus gncbig vnnb barmherzig feyn wolle, Jnberfek ö^iffbvu^b benpunb warbt vnfer ©chiff in »i^l wufent puct jerpoÃen/ vnber^gt;
C ii# tranden
-ocr page 774-®avÃafTtt^c 6efc^w(e«n3/
BArf» h ^â^^â'^^^ â^ lt;V)4nrt/vn 6. Jnbianev/ ctUdi f amen auf? ttnffproffen b^h M 2Sa? Q^***^/ ^^ vnenberc Æ. 5e feilen tainctt nu^ auffbem ©egelbaum/ Ten uurteTenetb ben gt;Æ. perfonen Bunbeen wir temen cobefinben / ©oer bev beinahe ftc/ ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vnb vnó nUe/3mem
Ã)rtvn4dgt; muften wir bic 100. d^dUn fuà Unffen / betten alle vngt; Cbrrtïlt;tt P*âlt; Heib«?jn fampt bet fpetà im â¬^d?tffverloten / mufien vnd nut bc/ ntóipnfïA bclffen von ben WutQeln vnnb ftiiebteft/ fo witin^dbetn fanben b»^ *â b Squot;ïf ^^^ wit tnmènjù einet pfettenobet lOafen gcnant 0. ©nbticl/ «Ib4 ^n? â ââ' 'â^fnnbenwltb«6 votgenunte Sebiff/mit feinem t?rtupfnwnn/wel«blt;âgt; ^AiffenV jo.wgvotvndrtntommenwrtte.
SU^SS*^â ^â*^^ ^^^ ^'^â^folebee vnfetm t^nuptmunn (Dnrtino JÃomtng» b«d. ^polln/bnttnngcjeigt / wat et f4mpt ben feinen vmb vns fonbetlieb _ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bettübtgewefen/bannie meyneten wit weten alle vmbtommen/ wie SeÃS:^^â* P^'^^^^ bann aueb etliche (V?effen fût vnfete Seelen betten lefen laffen.
nad)bem wit nun in l^ono# 2leieteó tarnen/lieÃe vnfetlOaupt* matin UOattinue iJoiningoAfijoUaju jbmberuffen/ rnfetn Daupti' mann vnb ben pdlotten obet 0te wtmann/vnnb wann nicht fo gvofje ecb^??lt;Mn r^ftwit fût lb« pitbanben gewefen were / fo bette et ben pdlotten ben'/ ©algen« cfcnlajfén / alfo müÃe et viet jatlangauffbcnöchiÃen^etgcntin feyn»
iba nun baó TolcF allee bey cinanbetin ^onae 2leietee wat / jb gebote vnfet dbbet^et l?auptmann/ baemanbie 0chifÃin73etgcn«â tin fettig ma±te/vnnb bae volet allee jufammen rbete/ vetbtennetbie gto)pn Schiff / vnb verwater bae eifen gefebirt. Ã)a folchee gefcheben wat/fuhren ivit bae ITalJèt patanawauffwerte/ vnnb tarnen jut lt;Ãbrifï?rcr# Votgenanten Stabt MeÃet Signora bejunlfion / alba blieben wit *â un nT*^ ^'â^^^ -^^*^ ^^ââ^ vnnb warteten au ff einen weit etn befchcibt von^ay. frer fignova ^^^y* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.
befumfton. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jubcm tame citlObetÃetl^auptmanrt auf l?ifpania/ bet bief Crtbdrâör^^^^â^^^*^^*â'^*'^^^ ^*^^*â'^*' folchen lOauptmann vetorbiniette 2lt;ay.(Day. mit4oo.(Dann/vnb jo. pferben/auffvier SchiÃen/ bat^ untetjwey groÃe vnb 2. KarabcUa waren.Tnb ale et mit biefem volet SftnÃ^ *'^â*Jdlt;iwlt;t Pforten ober tOafen in prun4 / bet beià WieÃaij/ober biefet Pforten beren namen S. Karbarma tarne / wolte et ^aÃamentobet ptouià nt laben/vnnb ab ber t^auptmann 2. CatabeUe bey acht (Ã?eil ÃAtffvrtgt; pç^ gemcltct Pforten nach prouiant auf fehietet / tà ein foIchet Ãurnt ttöHitgen. ^j|jjg tommen/ bad fe beibe bnben mü|Ãn bleiben im See ober elDeet/ vnnbiÃanbere nichts baruon tommen/ bannbie Icutbe fobarauÃge^ weÃ. 3ld folchee bet ObetÃt?auprmann inerfabtung tarne/biitÃte ^rtXX^â^^^^(^^âââ^^^âââ'â^^â^ââ J'V^y^** S^^olÃn SchiÃen nimmer auÃeWaÃet bwebei^quot; liva^cn/ fönberlich weil lié nit gut waren/lieÃc Ãc bcrhalbcn verbrechen/ vnb tarne vberlanbt nach Xiobellaplata / ju vne in bie Stabt MoÃet figndra/ in etl/am IVaÃet paraboe / vnb btadit mit ibme von ben 400, élOann/ticht mehr bann joo. bieanbern waren geÃorben/vor hunger Vnb trandheit
iDiefcr tOaupfniann ià vntetwegen gewefen s. lt;iOonat lang / vnb iÃ^oo.CV^cilvonbctStabtrloÃetjignotabcfumfion / bifjubiefem Rieden ober l'?afcnS.2^atharina«
© h nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;®^ btdeht er and? mit ihm auf t?ifpanta feine gubetna non von
©bew 21ay.(V?ay* vnnb fagte/baö ihm lt;^0arrtnuö ibomingo ^oUavnÃr ia niSnupupaupmann feine gubetnation vbctgeblt;/vnnb cdfolUjbmbaö To let
-ocr page 775-â¬tli^ev ^ubwiufcÃm ;fanttfc^afffen.
äUlt;6 vntertb^ntg feyn. 0old?C6 war ber l^rtuptmann (V?Arttttï)04' tntttgo ^iplU vnb bas vokt/4lle6 willig mb geborfam/bod) mit fob (ber befebeibenbett/ bas itv 3lbernutÃo Obclfa be ^4d?lt;t/etw46 bar? ^'^c^^^^ tmibfeigen vnb fórlegen foUe/b^ö er plcbeit gewollt von bod^ementer »ivot be^ 2kay.öOrty.crlrtngtober$uwege»gebrad?tbctte. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;sett*
©oldiestunbteaberbieöetneynnidxberauiibringen / fonber â bie Pfaffen/ vn $ weenober brey lOauptlca tbe mad^etenz bamit 3lber'/ nun$o Cabeffn, rc. C^anbirt vnnb regiert / aber wie ca ihm ergangen/ wirbtman bemad? b^ren.
Hun mad)etbiefer berûrt 3tlberniJn^o CabcffavinteraUemvold? ein mufierung / ba fanbe er allenthalben 800. (V?ann. ^r mad?et aneb ^410geehrt 511 biefer 5eit mit (ÃOarttno ^Domingo ^ijeUa ^mberfebafft / vn wur/ ^X bcngcfd?worne ^rüber/alfoba6 erlt;r)artinÃbomingo^boUa/nid?t beflo weniger mit bem volet wie vorbin ^u pbaffen vnbjntbnnbatt»
nach foleber befebebener mufîerwng liefle^r^lbernun^oCabcfja be ^acba neun 0d?ifÃin ^ergentin joriebten/vnb wolte bad ITaflcc Parabocauffwertdfabren/aló weitertónbte / 60 febictet er aber in bifer jeit/ebeban bie ©d?iff bercyt waren/j^ergentin mit u;. C^Oann/ ^Ãetgentin bie folten fo weit jieben aie fie bonbten/vn Jnbianer fueben/bie ba bet'/ JJl ten(V?anbeod?/vnb vonbem (Inrdtfd?cn21crn/ba6ifï, e??cq(j. 3luebamp;nw. fleUeter jbnenz.Daup tient $u / bieffen 3lntboniuö ©abrero vnb Ãgt;ie'/ 2(«tbo«tf«« go Ãabellmo.'Vnb tarnen erfilicb$u einerHation bie beiÃet ©urntiK 2ä?clt;w fere/biefe betten von bcni ^^nrdifd?cn2lt;orn vnb (V?anbeod?/aud?an'/beUnio. bete wurQeln/al6(Oanbue6/ifïeineriOafelnu6glei(b/itê fifd? vnÃeifd?.
Ã)iclt;V?Anner tragen in bet leff^enetn groÃen blawen Ãein/ al^ÃU»« ein ^retÃein ÃJie Weiber geben bebeett mit ihrer febam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£??«» ^*
25ey biefer nation lieÃen wir vnfere©d?iff/vnbet{id?vnfcrerge'/ ^ feilen babey/bad Ãe bie verwareten/vnb jogen alf bann in bad Canbt/ vier tag lang/ fo fanben wir einen yiecf en/ ber war ber Cariod / bie wagt; ten vngefebriieb 3000.(V?ann|larcf/alfo name wir relation vom lanb/ vnnb Ãcgabenvndgutenbefd?eibt/barnad? Treten wir wtber juben ©lt;b»ffen/vnnb fuhren bad WaÃerparaboe abwertd / tarnen 511 einer nation/ helft 3cbterer / bey btefen fanben wir einen Crieff von vn/ ferm oberÃen lOau^tman 2H^ernun$o CabeÃa bc^ad?a / bicfer brieÃ^^^ iXt** lantet/man folte be ober jlen Jnbianer alba/2lebteregenant/ henden. .64upt»««» 6old?em(V?anbat tarne vnfert7auptman vnuerjogenlid? nad?/ bar« sebew^t* auà bann hernad? ein groà er 2^rieg erwaebfenift / wie nacbfolgenbd Juuernemen.
Wie nun folcbed ergangen ift / bad gemdter jnbianer biefen tobe nemen mufte/joge wir bad Waffer abwertd / $ur ©tabt nofter Ãgno« ra befumfion/vnnb zeigten vnferm i^auptmann ^f-lbemun^o CabefJa be 13acba an/was wir btefe Key f betten auf gerid?t vnb gefehen.
ibarauffbegerteervonbem-öberften Jt^taner / foinberQtabt nofter Ãgnoraztc.war/ bad erfhm folte 1000. Jnbianer juorbnen vnb â^briffe» b# ftellen/bic mit vnd Chriftenbad WaÃcrauffwertd50gen» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftenovo«
^eÃen erbothen Ãd? bie Jnbianer gutwillig vnnb gehorfam« Den Utlöw lid) 511 feyn / vnnb fagten hierneben / vnfer oberfter tJauptmannâ^*^quot;' folte Ãd) am erÃen wol beftnnen / ehe bad er auf bem /ianbt 50« ge / bann bad gan^e Canbe ibabere ber Cariod / feyen mit nUer^^^^^^jj?'^ mad?t auff / vnnb wollen gegen bcn ChriÃen ziehen. 2bann bieferfj^n, ibabere
-ocr page 776-æat^rtfftige Ccfd^rfWung/
Ã)aberc fey bee ^chBereeCfogebendt worben ) IJruber/berhalbe woU te er folchen tobt rechen.
3tlfo mufte vnfer tOauvtmannbiefe Key f vnterwegen laÃen/ vnb pd) bafur rnfren/vn wiber feine 5einbe pichen. 33efabl bemnach feinem gefch women Kruber (Dartino iöomingo if qolla / bae er folte nemen 400. (Dann/vnb zooo.3nbianer/vnnb gegen obgemclten SSabere ober Canoe sieben/vnnb $u famptallen ben feinigen verjagen vnb verbo ren.
Ã5«g witxc Zxtbece.
Solchem (Danbat tarne (Dartinue ïgt;omingo if tjolla nacto/vnb joge mit blefem volet auf ber Stabt Foirer Ãgnora/tc. vnnb tarne ge# gen bcm 5tinbt/welche er crfllich vermahnet von wegê Kay. (Day. rt*
pAlUfaité inawec vorn ^olQ»
3lbcr biefer sDabere wolte fich nid)t baran teren / obergùclid? ein# laÃen/ bette viel Dolde bey cinanber/ vnnb feine gleden febr (tard ge# mafht/vonpallafaite/baeifï/ein(DawcrvonDo!Q gemacht / Sol# cher (ÃOawrenhctteber^lcdebreyvmb fid) z vnnb viel weiter gruben/ bauott juuor mclbunggetha/aber wir betten folche vor aufgefpahet* 3Hfo lagen wir bi^ an ben vierbten tag/bae wir er)ï obftegten vnb brey jlunb vor tage in ben gleden fielen / vnb erfchlugen allee wae wir fanben/vnb fiengen viel Wetber/ bae wae vne eingroflèr bebelff.
êJd^rtvmüii
3*^ fvllt;bem@d)armÃQel feinb fechjeben Chrifïen Untergängen/ çd Oct Cbeivnnbfonfl viel von ben vnfern befd?ebigct worben/ Jtemvonvnfern Jnbianern viclvtnbbonnncn / fte gewunnen aber nicht vielan vne/ bann ce waren auff ihrer feiten bi^ in bie brey taufent erfchlagen von benCambeUee.
2Hfo flunbc c6tttd7tU»3rtit/ïgt;a tam bcrïörtbcrc mit fernem volcf/ S«rtâanrtö ^â^ begehe gnab an vnevnb baten / wir folcen ihnen jbte Weib vnnb von Ont 2^irtb wibergeben / fo wollen Cer Ãgt;4berevnb fein volet) vndChriflen Cb«|kn. 4ttcj5 bienen vnb mterthenig fcyn. 6old)eà mu|ïe vnfer tOnuptmann ihm jufagen/nnd) 2lt;4y. (lOny. befehl.
?^ïh*^â*ft^ ^lt;^bemnttnbilt;jlt;rfrtebglt;m4dgt;twrtrb/baf«hwtt»trb46wrtp mit oen'LS f«^ pnrnboc wiber ab werte ju vnferm aller oberfïen Danptmann 31b berta. bernunjoCabeflabe^^acha / vnnb jeigten ihm an/wie ce ergangen war*
fcnOen öert
Cbriftert
3luff fold^ee ware er bebacht feine alte fwrgenommeneKeyf$n# Ã^rtOtftrtee uotbringen/vnb begertevorn ÃÃabere/fo fegt jufrieben gcÃclt/iooo.ge# rûfler Jnbianer/bic mit ihm jogen/fo waren fie willig / vu erboten fich ïwevMu^ alle5cttgcborfamlich5uerfchetne/3luchbegerte er bae bic Canoe neun fentger^ Schifrin ^ergentin laben feiten.ïba nun foldee allee fertig war/na# free inà n# meer von ben soo.(Dann/CbriÃen/5oo. vnb bie 300.lieà er tn ber Stabt »cfcnwitg noÃer fignora befttmÃon / verorbnet/benen einen Dauptmann/ ge# noiîct fiZ nant JohannSalleiÃcr.
gnot«. ^ubralÃbann bae waÃer paraboe auffwerte mitben Æ00. Chri# Ãen/vnb looo.Jnbianern.
S«i oet »ec nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5gt;te Carioe betten sj. Canaen ober Rillen/vnb wirChriÃen betten
Sü«?.âquot; 9.Schitf35ergentittbarinnc/ vniniebem^wey pferbt/aber man lieÃe biefe 100. (Deilburchd C.anbtgehen/ vnnb wir fuhrenauffbem waÃer biÃjueinem33crg heiÃS.^emanbo/ albamanbie pferbt^uSchiÃT gcbracht/vnfubrenalÃbann/vntamenjuvnfcrn^tinbe/benpeiiem# bie / aber Ãe harreten vnfer nit / fonber fie Ãoben mit Weib vnnb Kinb halb baruon/vnb verbrenneten juuor ihre heufer. 25arnach jogen wir mit einanber »o0. (Dell wege/bae wir tem void nicht fanben / alp ta#
nK«
CtÃ^ ^nbtónff^ £\tiibt|K'afffdt P tuen wir ^uciiicv rtation bctfl ^Ãrtcbcvcoö/brtbcn^tfd) vn 5lctffb/i|lci»» x^atibcvei. groÃe Hattott/ vnb wehret vber 100. fOctl wett/ aud? haben fie viel Cagt; naen/bauon nie $u febretben/ jre Treiber halben bebedte fd?am/ weiten nie nttt inte reben / fonber Ãoben barnon. Don bannen tarnen wir $n cmcL^rîacton belli ©urubujte/ba ban biebrey vorgenante ©ebtffwa'/ 0»n»Mâ rcn/1 jï von bê ^afeherenó 90. (Dell/ enwÃengen vne gar frennbtltd?/ häufetjcgltdcrfur Ãeb felbfl mlt fdnetn Wetb vnb :Kïnbcrn/btc (ÃOâm ^âtX»* ner haben dn rnnbtfchetbltn von holQMló ein ^retfldn/ tm^tpffdbed Imoijr. ohv6 hangen.
ibte Wetber haben elngrawenfldn von Crlfïallen/heranfïttt kff 0(^ói»e ^en/ijt bid vnb lang aie ein finger/fewb febón/vn wanbclngar nader, ^r^^i*:!«-jtem pc habe von berncwrdlfd?enKorn/(Z)anbcocb/(V?anbul6/ 5ornÃ*^ Pababee/tc. 5lfd? vnb ^leljtb genugift etngwoffenadon.
Dnjcr öauptinannlieÃe fie fragen / nad? enter Hatton/ belli lt;c«c*r«wt; Card?bardÃ/ Jtem and) nad) ben Carton / fo tnnbten Re lbw bent an â^^â^fl* Neigung thun / von be Carddarets aber von ben Carlos fagten fie fic weren noeb mil^vcn heufern/eô ware aber nlchts.
Ãîentnaeb befahl vnfer l?auptntann/bas man fid) rüflenfolteZ er weite ht bas Canbt flehen / vnb 150. dOann alba bey ben ©diffen laf ?^ff»âïf fen/and) promantanff^wey larnemé. Dnbname bic ?^o. dOan Chri/ nbsp;nbsp;nbsp;ââ^
flen/and) bic .18 pferbt/vnnb bic 1000. Jnbianer ober Carlos / fo von ber ©tabt Holder ftgnora bcfumfionmit vns anfjogen/vnb $oge inf iCanbt / aber er rtd)tet ntt vlei auf / benn er war tem dOann barnad?/ bar^n waren fb«» bic iOauptleute vnb 'Knedwe alle feinbt / bermaÃen »«â¬0^4» hielte er fid)gegen be Krieg|inolct.2llfo jogen wir is.tag lang/ bas wir Jj^âJ^JJâ^â** weber Carlos / nod) tenten dOenfden fanben vnb bettelt nlt viel pro';' ^auptmsä niant mehr.©o muffe bcrhalben vnfer Dauptmann mit vns wiber^u fein» rnd sieben 511 ben ©d)tffen.Dnb als wir vmbtereten/ fidideteer einen ^W^^ ©pantcr gcnacjfrancïfcusKicfcre nntanbernio. ©paniern geruffet xlnijtFftw fórhln/bcfablejncn wetter/bas ftc folten»o.taglangziehen/vnnbwere piger, es |dd) bas fie in biefer $ett tein volet fnnben / folten fie wlbcrju vns te^/ ten/^tt ben ôdnffcn albawir ihrer warteten.
©o fanben fie ein groÃeHation ber Jnbianer ble haben and) von bem xrürdifd)cn Korn/ dOanbeod) vnnb anbere WnrQcln mehr. 2gt;le ©panieraberborfften ftd) nttfebenlaffcn vnnb teretenwiber^u vns/ vnb wigeten foldxs bem oterffen tOanptmannan/2llfo wolte er wiber i^atian ew inf Canbt bafclbff bliBiehen/ vnb mn^ er cs bod) 'WaÃers halben vm ^quot;âââââ* terlaÃen. 2)arauffbefabl vnbverorbneteretn ©d)tffmit 80. (ÃOann/ vnnb ff eilet vns einen Hauptmann/ Ãtmanbo KieÃtre ^nant/vnnb JSaSt^^i bdtde vns bas WaÃer paraboe auffwerts^ufudxn cm Hatlonhellf Sug ©derues/bafclbf1 follcn wir inf Canbtgehen/^tagâvnb ntt lengcr/ftn öt^emt alfbannrclatioit vonbcmlanbtvnbbcnfelben Jnbianern bringen.
Dnb ba wir bett erffen tag von ibmc auf fuhren / tarnen wir auff vierCHcUauff bem anbern Cattbt ligenb^u einer Hatton heiff ©uer* öMemeFo*» uetueÃs/bie wohnen in einer Jnful / ià weit vngefehrltd) jo.dOeil/vnb i*-runbt barumb basÃtcflenb waÃer paraborhabc $u eÃen dOanbeod)/ (Heus/tOanbuis pababcsdOanbcporeparpi!15ad)tctu vnanbC'gt; ^*® re wurzeln mchr.^te J^ifd) vnb ^letfd)/fetnb (Hann vn^rawen berge// liait/wie bie vorgenante ©urntufts/wir blieben bifen tag bey jne/vnb bent, tag waren wir wiber auff. ©ojogemit vns von bifen jnbianern »0. Canaenober oUlen/vnb wiefen vns benweg ÃengenTVtlbbrct alle
tag
-ocr page 778-®ar6lt;«3f Ãf flt;$v«6«n3/
tlt;tg §wcy mal/bc^glcidjctt ^ifd?/ bamtt pc vite vcrcbvctcn. 3n|f bicfcv Key p wrtvett wir fed)« ta^Ung/vnb trtmen alpbann 5« einer nation/ j4)Verw.^ ^ctjf 3td)terc6/Jp febr viel vow 0 bey einnnber/feinb grof vnnb Unge n«»no *quot; èeutbe/^nnn vnb ^rnwen/ bcrglcid)cn id) in ganzem KiobdUplrt^/ Weib», tn niebtgefeben babe. 5)iefe ?( d)teres fcinb brey CÃOed von ben ned)Pgt; gebnebten ©urntupe / b*»»«« nnbers niebte $ncffen/bnnn5»Tlt;b vnnb Skifeb/ biedre wen geben bebeetc mit jbrer febnm. ^ey biefen 4d?terió blieben wir ein tngUng/bnteretenbic gebnebten ©urutup mitib^'Cââ jeben Cannen wibemmb b^ym / 511 ibrem Pecten. Ãöemnad? fo begerte vnfer t?4uptmnnn Ãrrnnnbo Kiefferre von ben 3lrd)teri6/ pefoUen 64)er«t. vnó ben weg weifen jn bcn@d?erui6/ fo waren pc willig/vnb jogenmit nd)t Cannen von )bven Jjlcef en mit vnöZ vnb pengen alle tag jwey mal gfd) vnb ^kifeb/bamit wir $u epen genug betten. Warumb aber biefe Ration 2ld? teri genant/tp bic vrfad?.
stebFeri nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2lcbtaru6 bas ip cinjyifeb ber bat ein barte bnu t vbcr jm/ba« man
Ãc^divquot;4 ^â â*^*^ ^^** wunbt bawen mit einem óOeper / nod) in ;bn fd) iepen ein bwng^eincs 3nbtaiiifd)cn pfctl. Jjï cin groper 5ifd) / vnb tbut ben anbem Jifebcn 3*^otRtt Pb^^^^w» Jtem feine X!?yer ober Kogen ben er von peb legt auPF f^esâ ^'^ $wcen ober brey fd)ritt dn bas Canbt vorn irdPcr/febmcett g leid) als 25ir«m vorn einZÃtfem ipgut511 epen / ber ©d)wann tp bas bcpe ipaud? fonpan ââ1^» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itti fdber nit f^ebltd?/ wopnet allezeit im WaPer,
^®ât nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3^'^^P*^â2^^âfP^^**â^*^ bkraupcnbclt man ibg fór cin febeblieb
CwSë '^^^ S*'â^ gipttg quot;(Tbierz vnb bdp es cin CrocobiU. I^nb man fagt/ fo jc^ ' manbt biefen ^ifeb anpd)t / gcfd)wcigc / bas fbn ber ^ifd? anblópt/ fo mópe er on alles mittel perben/wdebs ber warbeit nit vngemep/ bann aueb ber dOenfeb obnbas gcwip perbenmup/ vnb nid?ts gewipers ip.
Wetter fagt man bas / fo biefer in Z^rtinnen wad)fc vnb erfunben 5^d) wit ciss werbe / bas alf bann tem anbcrdOir tel/biefen ^tfd) vmbjnbringen éïöu«*/^^* Py«Z^^w« fo fâ^^'t ibnt einen ©picgel jeige vnb fnrbaltc / bas er peb fek ber barinnebefebc/fomóp er alfbann von feiner fclbs grcwligtcitwc// gen ff erben.
Ãolebcs aber von gcmcltcm 5iflt;b/ip alles .Jabel vnb niebts/bann teb bunbert mal bette ff erben mnpen/ fo es war were / bieweil id) foleber 5tfd)mebr bann in bic brey tan fent gefangen vnb gepen/bette berbak ben von biefem Jifd) nie fo viel gefd^rteben/ wenn id? nit einen gewiffen grimbt vonp)tnc bette.
Hun ba wir tarnen $n ben ©dreruis / babin man von ben Siebte* ris feebs vnb bretpig dOcil reebnet/bie jogett wir in neun tagen/ jp dn groffe nation / aber pc waren nid)t bic rcd)ten / bcy benen ber König »cebclbä« wohnet. îDicfe©cbcrues aber/ $ubenen wir fegt tommen feinb / bie tragen Knebelbärt/vnb haben einen runben King von t?olg im $ipfz fei bes Obrs bangen / vnnb bas Ohr ip vmb bett King von boln gewk ctelt/bas es wunberbarlid) ip. Jtem bie dOanner haben auch cin brey// ten peyn vonCripalknblaw/im lepgen/ vngcfcbrlid? wie ein Krerz petn.
J^iniyiri. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3^em pcfeinb and? gcmablctblawam leib / von oben bipauffbk
Knie/csipgkid) cin fold) gemablt/wic man tOofenju mahlen ppegt.
Fami/iaarti nbsp;nbsp;nbsp;3bic Weiber aber feinb auPcin anbcrc manier gemahkt / and)
/ietofept£la;. blaw/von bevâ^rup bip aupbk fd)am/gar tûnplid)/bas herauf nicht halb cin dOabkr erfunbenwirbt/ber fo Hnpltd) were, ©k
-ocr page 779-â¬tl((Ãeï^nfetoM(f(Ãm /«nbtfc^rtfffett. IT
©Ugeben mutter nament / vnb fetub f4?óu 4u|f jbvc (^Ounfr/ ver« , gicugcnjicbrtud) woUnberfinjler. ^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^^ '
^cy biefen ôd)eruiô biteben wir eine tng/vubbarnneb tu ?⦠tagen ö^cn«. walten wir ju einem 2^antg/ tjl 14. C^Oeyl wege baruan/ beiffeuaueb ©iberui/ 31 bet fern C»tnbt|lnur4. (Deilenwetc/gleieb wölbet er auch einenÃerfen umwallet pataboe ltgen.
^a lieÃen wir vnfet ©dnff / mit 12. ©panternbieesverwareten/ bamit/wan wir tämen/mfer befd)ÃQung betten, ^efdben und) biefen ©4)et»161m fdben^led'en baB fie falten benCbnÃenund? gefcUfd?rt(fc UtÃcn / wie Ãe bann auch getban batten.
©a blieben wir 2. tag lang im^leef en/vnb machten vnefertig auff bicKey^/ vnnb namen ju vnö / xvaö wir von notben waren/jogen ab bann vber baà wa|]cr pataboe/ vnb tarnen $um Ãonig/ fo ba perfon« Xe^ Cher^ Ud? wonet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;uerum*
âVnbbawtr ein (V?eil bm$u nabeten/ tarne bet S^onigvonben Gebernio vneentgegen mit »2. taufent(V?an/ober ebemebt/auffeiner tOeyb tnfnebÃwetö. jt)etwegbata»|f|iegtengc, watbrcytad)t fd?ttt/ fold?cr weg t|ïvber(treyetgcwefen/ mit Untern ^lnmenvnb(35ra|j/ « bx;i ja bem pcdeu/alfo/ baà man niteinigenftem / boU ober Ãrob bete 0«e»^a«.' »nagen Ãnben. 3l»d) batte bct2lt;ómg fern (Ãufica bey jbm / gleid7 wie bey vus bic ©cbalmeien gc»nad)t. 3lucb bett fern l^óniglicbc würbe vetorbuet/ baömanbtÃmal/ ja beyben feiten / Oitfeben vnnb anber IVilbpret/ bc6 wegoberumbiaget. Jnfollt;bcmÃcngcn(icvrtgefcbtlid?cbriffeit v5 3c, ötrfebert/ vnb20. alte©traulpn/ober Jarba/fürwar/ baefolebcb^omgo« bià tg jufeben gewefen. 2tló wit nan gar in ibren Ãeden tarnen / lieÃe ^SruS' ber König allemal jween CbviÃcn/ incinbauÃfunrcn/ vnnb vnfernenrppnain, iOaupemann famptfeinenbicnern/inbaÃKöniglicbe baue / vnb Jd? waa nit weit von beà Konigs l?auB einfarirt. iDavnad) verfchuÃe bet Ãd)eruorum König mit feinen vnbertbaneu/ baà fie vnà AbriÃen wol foUen Craertren vnnb vnö/vnfere nottarÃrgeben/2Hfa hielte ber König bof/ aafffemaoanter/wiebergröà t?crt|m Canbf.
ebanmuÃeimsum etfd)blafen/wanncÃfeingelegcnbcittÃ/TllÃd/«^«. bann müÃen bie dOäuner/ vnb bic fdiönÃcn 5rawenbilbervoribm'^â^*â*iâquot;^lt;** bangen/ baà foUtierbang/ vonibnen^afeben fonberlid) vnà CbriÃen^â* gang wnnbei barltdr bas aud) einer fetneà (baalö möchte vergeÃen. ^icfc6 volrf ià gleich ben ©dgt;crinÃbar»on am nechÃen blat gehört.
3rc weiber machen groÃe CdOantcl von KaumwdU/ gar fabtil wie ®»^tâj^ ber ^traà / barein fie bann wórd?en/ mancherley ^igaren/aU t3irfd?gt; SXtnwÃu lt;»/ ©tvauÃen/^abtanifdx ©.haÃ/woe eine ban ban. Jn folchenmân« tcln flt;hU|feu fie wenn ce balttÃ, ober figenbaraaÃ/ war ju fiees bann brauchen bónnen ober wöllen. Ãîiefe ^mwen feinbfebrfchón/ groÃe ^^ âtaurin / gar frcunbtlich/vnb febrhi^gamkib abmid^ gebunefet. oetp^gem
^Iba blieben wir 4. ÃTag lang / Jn bcm fragt ber König vnfern «wetmet. iOanpemann/ was vnfer begeren vnb mey nung were/ vnb wo wir biiu 4»fi wolccnr4gt;a antwortet vnfer tOauptmann :lf r fuche golbt vnb fib/ bev.3Hfo gäbe im ber Kóntg/ein ft Ibcrn Kron/bie hat gewegen/ anber« Qin,^ balblt;V?arct vngeferlid). Jté einpienifchevblt;Bolbt/bleiÃUggewefenreo», anbcrthalb fpann/ vn ein halbe fpan brey t.2tuch ein pruÃeUet/ bue ià pUmf4j vpo ein halber barnifd^/vnanber fache mehr von filber / vnbfprach barauÃ^âquot;â juvuferm t^auptmann: Xf r hetteweber golbt noch fdber mehr / icicle vhernâte Ãad hab er jmKrieg erobert/ vor weiten von be 3lmofonttiÃ.
-ocr page 780-'SBarÃafftfge ÃefeÃreiÃuttgz
rünb tn er peb von ben 3tmojonie boren liefe/ vnb von fremgre»tfeiî retebcutnbjnnerllebttgnbe/ bcö waren wir febrfrob. 0o fraget vnfer iOauptmann abbalb ben König/ ob wir tünbren 51» Waller babin toinen/vn wie weit eefeye/jubengebaefetê ^tmojonibne.ÃJarauffant^
fdjafft von romen/vn wie weit ce icye/5u oen gepaarte -amo3onton0.iuaranffant'/ ten jug 5« wort bcr König : wir mód?ten nit $ii waiter babm bomen / fonber mü^ mbiwlâ^^^^ i^^** 'â^^â^ Cnnbt sieben / vnb betten 31» rci|fcn 2. 6?onat Ung an eingt; anber/lOieranff wolle wir 3« ben gebadeten 3lmo3onid 3ieben/wie man
boren wirbt.
Set îrS? nbsp;nbsp;Ãgt;iefer ^tno3onc6 Weiber haben nur eine Krijp vnb bomen 511 fren Weibern bic (V?Ãnncr j. ober 4- mal im Jar / vnb fo fie mit einem Kna'/ ben/ von bem COann fdgt;wangcr wirbt / fo febtefet ft c bcnfclbcn nach ber gebürt ibrem UOann beym.
'gt; 3fî ^^ â'ter etn (V?Ãgblin/ fo bebaltcn fe cà bcy ibnen/vnb brennen V^crumb ibuen bic redite 75rufl auf / bamit fic nicht wiber tan waebfen. 5)cp ne« ein ^^^^ fnaber tjjbtc vrfach/baà fie tonbtenCvnb meynen) fre gewebr vnKo^ »tnft nujj# gen brauchen / banneÃfeinb flvctcbarc Weiber/ vnnb fübren Krieg titennen.
wiber,brefeinbc.
3ud)wobncnbiefc Weibertnn einer^nfel/bic ijl vmbfangen mie âWaffer runb vmbber / vnnb ifï ein groffe Jnfel/ quot;Wann man bar^n wil fabren/fo muf manmitCanacnbar3u fabrenWbcrinbtefer Jnfel babenbie ?tmo3oncóbcin(Bolbtnod? öilber fonber an â^erra prma/ baà ijt ein t^anbe/ ba bie iïOünner wobncu bafelbjï baben fte groÃen Kciebtbumb/ ijl ein groffe Marion vnb ein med?ttgcr Kónig/ bcr folie beijfen 3egnià / wie bann ber ortb bie an3eigt.
n J n begerte vnfer t?auptmann ^rnanboKieffere an gemclbten König bcr ödieruot ü/ ilrr folte vnà von feine volet crltdic (ÃOan3uflch Un/ cr woltc baà Canbt emwertà 3ieben/vnnb fueben bic vorgenante 2lmo3oneÃ/bamit bie0dicrui vnfern plunber trügen/vnb vnà ben weg weifeten/00 ware bcr König willtg/abcr cr 5cigte bieneben an/baf baà I^anbt bicfcr3eitveUer IV ifervnbniebt gutwcrebifmal inà jCanbc 311 rcyfen. Wtr woltenaber baà mtglauben / fonber begertenan inenZ bie Jnbtancr/fo gäbe cr vnferm Oauptman/ für feine perfon io.flOann/ bic |bm ben plunberwcrct / vnnb feine 0peif muflcn tragen / vnb vnfer einemiegUeben y. Jnbiancr/ bicvnferfoltenwartenvnnband?bicnoP turift tragen/ bann wir betten s.'^ag 311 rcy fen/baà wtr beittenjnbiiu ner fanben.
00 bauten wtr 3u einer rïation beijt 0ibcri)/feinb ben ©eberues
Rexj4me^ s^nii/n.
VCe^ weip fee.
mit âoer fpv44gt; vnnb rtubern Indien gUid? / tiefe s. Ãa^iengen wir für v *b für an Wnfpv/ bif 5«m ©ürtcl/ vnt 5uin2^nyc/ ^ng vnb nndirZ
C»,
6tb/ri).
JÃ).ifrir. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â
pcatci^ivte jgt;4^ ^jj. lyd^c baratté Bunbeen nod? mochten tomen. Wann wir ein ^tiffin Xb 2t wer weiten anmacben/ fo legten wir groffe febeibter auff cinanber/ fev fol i»4a;gt; vuo madtten barauffetn 5ewcr.
ifà begab feb manidtmal/ baà ber trafen / barinne wir vnfero ©peif batten/ mit fampt t em ^ewer / in baà WafJer gefallen / vnb wir alfbannvngcÃcnbleibcnmuflen/aucbbette wirwebertagnoebnaebt rübe/vor ben tlcinen fliegen/baruor wir niebtà fdtaffen mochten.
©o fragtett wir bic ©iberioÃ/ ob wir furran noch Waffer betten:â ©agten ftc: Wir müflen noch 4. ^ag lang imWaffer gebê vnb barnacb noch vbevy.'^agIang3u.Canbt,3llfo tarnen wtr 5U einer rCation/betfl ibrrbufu / gäbe vnà aifo ^uucrflcben eà were vnfer 311 wcnig/wir folten wiber 3urüct 3ieben. ©olcbeà wolten wir aber ber ©eberutà halben nie tb««/
VAdncfLief pen.
Ort|)»r^.
14
fetuÅ, -;m ^miwftçafi tbim/fottbcr wir waven vil mebv bebadit bic 0d?enioö bic vne beUym ten/ wtbevbeym^uibrcnt^Utfenjuf^ictcn, 3tbcr|kgemclbte @^^*^^^dje««' Ãy« «i/woken bas ntebetb un/ bann ,v .König bette jnen befohlen / (te folten new, ntd)tvoni^ns bomen/ fonbetaujfvnà watten/ btf baa wttwtbet nujj bew/^anbt sieben.
3lfo gaben ms btegenannten Ãtbetioà 10. (Dann/ bte vnemft fampt bett öcbetuià ben weg weifen folten/511 ben 4gt;ttbuefettô/alfo giengêwitnod? 7. tag lang tin Walfetbif anbe (Dartel/ obetanó bnte/ folrbee IVaflèt wat fo warin ale ob ea ob bent 5ewet were gewefen/ bie^/ su^ fm fee 'Waj]ctmn(ïcn wit and)/ btcweil wit nid?t6anbet(ï betten/ ttineb^^ «âlt;»^^'* en. (Dan inóebteabct gebenefê bifee wete ei nÃicffcnböirajfct gewefen/ quot;â*ââ^* ba6t(ïnid)t/ ©onbet jut fclbtgcn jeit bat eöfofebt getaner/ baf baà jCanbtvoUet TPaffetgewefen/ banneà ein eben glabt .Canbt i(l/wit SJffnswX baben fold?eà Waflet mit bet jeit wol entpfunben/alà man bemad? b^^/ ber« ren wirbt.
ÃDatnad?tam en wit ben 5). â(Tag 511 bet Ottbueflct^lecfen/jwifd?^/ en îo. mb n. vbten vmb (Dirtag/ mb baeà 12. vbteit wate/bamenwit iPtibtnl^ erft mitten ttt bcn^lerfcn/ ba bann ibteà dbbetfben Dauà wat.
' AJ:à wate abetgleid) ju ber je te ein gro|fcÃ(fetben/mberben Ott« ^nbueferi tbuefjen/vot lautet hunger/baà he tnd)tà jue,fenbctten/banber î)ud''/ nbsp;nbsp;nbsp;â'ââ
fuÃobet Deufd?tecten hatte ihnen jwcy mal baà Kom vnnbbieftiid?t nbsp;nbsp;., , .,,
von ben KAumen in gmnbtabgc(fen vnb vetbetbt. 2Hà witChtifïen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢
fold?eà mtb wie bie fachen gcftalt waten/ vetnommen/ etfd}tadcn wit febt / vnb f unbten nid? t lang int Canbt bleiben i bann wit hettenaueh nicht viel jueflen / fo fraget vnfet Dauptmann (ten dbbetflen/ nach ben 2lmo joneÃ/fagt et/wit mu(ïen ein(Donat lang ju inen/ben 3lmo joncs haben/ bat ju (eye baà Canbt aller vol TPa||'et / wie es bann auch letfïgt; Ãd) et(chtenen. tlun gäbe mfetm Hauptmann betdgt;ber(l dbtethuefer 4. pieynifd? vonlt;Bolbt/ vnb 4. King von ©ilber/ bicmananben^ltm SS-!â^** tbet/aber bie plcynifd?c tragen bic Jnbianeranbet (firn fût ein jierbe/ pu|nt'flt;^t. als bic ju Canbtgvo(]c Dermbie (5ulbcn Ketten am Dal(5 tragen. ^Atfolche (ït'icf / gäbe vnfet Daiiptmann biefem Obet(ïcn Jnbianct/ Pacten/(Dc(fct/pater rfo(ïet/©chetcn/vnb anberetó(luttgmcht/bieâ^««quot;â* man ju nùmiberg »nacht. Wit betten gern nicht von ihnen begett/ t/^«/ïw«o-burfftens aber nicht thun/ ban es waren vnfet Chri(ïen ju wenig/ mugt; flens bctohal^n fAtchten. ^s waren bet 3ublanct febt viel/bos ich nod? tn gantj Jnbia temen grojfern pletten vnb mehr 'Poids bey cm? unbet gefeben habe/vu boeh weith vnb breyt gewc (l bin. Ãbiefet ber Jn/ bianer (ïetben/ bas (le fo fchtvor hunger ^utben/ was gewiflid? vnfet ^namp;wnet Stoft glAct/ fon(l weten wit Cbti(lcnvillcid?tntd?tmit hem leben bar? Ih«*«»*. uontomen.
3gt;amad? jogenwirwibetju róetju ben chegenanten ötberts/ WirChtifien waren auch vbclfArfchcn mitptouiant/ hetcenanbet(i nichts juejfenbanemKaumbet bief palma/vnbCCarbes/vnb anbete wilbe Wuvijcln/bic vnbctbct^rbcnwachfcn.5)awir juben©cbcttiis tarnen/ was vnfet Pold wol halb au ff ben tobttrand/ von wegen bes SSSïïS^' Waffers vnb atmutbs/fowirauff biefet Kcyf vcrfud?thaben/bann wiïxwmt. lt;nbsp;wir fetnb 50. Ãag vnb Hacht anctnanber/nieauf bem Wajfettomen/ vnbhabcnbaffclbvnflcttg Waffet trineten mAÃcn.
©oblieben wttalbabeybcnÃcheruis/babanbet Kónigwonet/ 4. '^ag lang / tractitten vns nut febt wol/ vunb warteten vnfet vletp Ã) # fig/vnb
-ocr page 782-SBarÃafftfgc Mâ^wtftmgz
ng/Vttttbbcc Ãontg vcrotbnct mitfctncn vnbc«blt;âttftt/Ãgt;lt;ïö ftewttd rcyd)tcn vnb geben/ was wir von noth«« weren.
35lt;ut bee C^ifitn.
Srnnnbo XtefevegfÃn gen.
3uff bicfcr rey^bett vnfev einer vnb /eber für fetn tbetl vngeiKrltcb bif inbie zoo. sgt;ucAtêwertb/erobert/ allein von be d^üntelnvnb Jnbû anifebé baumwollen/ vnb Ãilber / welcbee wir bey rnlicb vn verborgen vó Æ nen erbaufft baben/vmb (Ãejjer/pater Ho|lcr/@d?eren/ Spiegelt nach foldjem allem fo fuhren wir baewafferwiberumb abwerta/ §uvnfcrm aller bberjlen iOaupeman 3lbemun$o Cayefcabe baeba/ bemnad) wir ju ben ©djiffentarnen/ babefolbe er^lbemunjo Ca* yefca be boeba/bas wir bey I^eib vnb kben/nicau^ benöebiffen geben folten/ vnb tarne fclb|à in perfon ju vue vuub Ue^ vnfern lOauptmann ifmanboKicffcregcfenglicb annemen/and? name crvnó2^riegflcu* then/allee baa, wae wir mit vue au^ bem Caubt gebracht batten / vnb war lctfllidgt; vber bae allee willene/vnfern t^auptman itmanboKeif* ferc/an eine bannt jubenetê laÃen. 21 le wir aber folcbee vernamen / bic a ff h nbsp;nbsp;wir nod) in ben bergentinwaren/maebten wir ein greffe auffrubr/mit
lt;«amp;?«'â* anbem guten freunben/ bie wiram Canbf betten / wibcrgcbad)ten cvtâ^n- vnfern-Oberften tOauptman/ 2llbernunjo Cayefca be bad)a/ nemlieb er folte gebend-en/vnfern iOauptman ^manbo Kleffere lebig vnb frey julaÃtn / 2lud) bae vnfer / fo er vne geraubt vnb genomen/gün^liet) ju juftellenWo nic/fo wolten wir jm anberft tbun.^a er 2llbcrnun jo Ca* yefcabe badta/foldte auffrbur von vne fabe vnb vnfern jornverna* me / warb er frob/ bas er nur ju bcm tomen was / vnferm Hauptmann aibecnunjo kbig julaÃcn / ©teilet vne and) allee wiber ju/ fo ervne genomen battZ geben wS' â^â^^ gabegute wortauà / bamit wir nur jufriben blieben/wie ee f m bet* ev geno«»«. nach ergangen/ifï er wol innen worben/ wie bemad? volgt.
non vonben XanOt# fdgt;i|frcn.
VrGîdj bet plünDe;z rung.
Dub aie fold?eeallee vollenbct/ Vnb wtber frieb wae/begertcran vnfern Hauptmann Ifmanbo Kieffere/ vnb an vne / wirfolten ibtn aibentwnjo bod? Relation von bem Canbt tb«n/ vnbanjeigen/ wie ee vne both begert vdogt; g^nggn feyc baó wir fo lang auf gebUben fo gaben wir berma^jen einen befd?eibt/ baran er wol jufriben war. Ã)aeervneabcralfo empfienge/ vnb bae vnfer genomen/war bie vrfad? allein/ bae wir fein UOanbat nie betten gebalccn/ bann er bette vn6nid?t rnebr befeld? geben/ bae wir nid?t weiter jieben folten bann ju ben ©dterute/ vnbvonjnen4. âCag reyf in baelLanb/baruonwiraUentbalbenfm Kelationbrecbten/vnb barnad? wtberumb teren/ fo fey n wir aber is. tag von gemelbten ©cher* meine jC.anbtgejogen.
Hun woltc gcbad?ter vnfer Ãberfter Hauptmann / au ff vnfer go tbane delation mit allem Dolcf wtber in baeCanbt/ bawirfe^oge* ^^â^â oth*^ ''ââ^^^/ Jieben/ aber wir 2^riegelcntbe/ wolten nicht barinn Confenctren/ iwtamp;enW. 00|fverlilt;h JU bieferjeit/bie weil bae Canbt voller gewiÃer war.
©o ware amt? fûre anbcr ber mebrertbeil bee Isolde Ãbr fd? wad? vnb tranct/fo bette aud? vber bae gcbad)ter tgt;auptmann 3lbcrnunjo Cayefca be ^ad?a / nicht fonbere anfeben noch groÃen gunà / bey bem ^zuptmn« Ãricgeuolcf / bann er war ein dOann ber fein Cag rein Regiment/ ober pttoceanfei* cinichcn gcwalt gehabt bette.
2llfo blieben wir z. (Oonat lang bey ben vorgenanten ©iberfe/ m bemÃieà ben ^berÃen iOauptman ^Ubernunjo Cayefca be â 35achaetn ^auptmafi 5kber an / bae er fehrtrauet geweà / gleich wol nicht viel baran verlob bet cbuÃe ten wer ge weÃ/ ob er fd?on biÃmal were geÃorben / bann er warlich ^^** wwfuMwr» tleinee lob bey vne bette,
3»
-ocr page 783-Ctü^^InMantf^ iottbffeÃflfftett. IS ^nbicfctnCanbcbcr 0«vuct«fôtet:brtbcîd?BcitKn ^w^î^â^^'^S^'' f (eben/ ber 40. ober 50, Jar ait wer gewefï/brtbaud? Bein vngefónber ^''quot;^w«-Zlnnbc mein mg gefeben ban ee ligt vnter bé âÃropico / ober bn bie ©on ^^^1^^^^ nm b^e^fleni|ï lt;5lcid} ein fold) Brand? flanbt/ wie in Ãancte âÃbome, tur.
^cy ben ©urueFuföte babe id? ben quot;Wagenflem^efcben / bannS. ThemjÃ^ wir betten foldxn Ilern am tuimel verlor en/ab wir bie 3nfel 0. 3ngo PalfuTcn.
nun befalbe aber vitferOberjler pauptmann/ in folder feiner quot;nbsp;â Brandbeit/ mit vo. lt;)9ann/ Cbriflen/ vnxooo. Carbö / ^^bianer/ vnb febidte be mit 4gt;©d)ilfen ^crgettn/auff4«ö'^eil 511 ber 3nfel0nruBup pö/vnb befalbe jnen/ (tefolten biefe voider ©urnBufpdalle tobt febU'/ ^iâ*^P* gen vnb gefangen nemen / vnb fonberlid)bie perfonen 5« 40» ober yo. getSu« jaren alle vmbbrtngen» quot;Wie vne aber gemelbte ©urnBufeid $uuor wewe«. bort empfangen / ifl vor ange^eigt/ Wie wir jnen aber jc^t lohnen/ vnb ben band geben/ wirbt man je^t boren / ©ÃÃT à weià bae wir )bmn Uorfvar* vnreebt gerban haben.
âX^nb ab wir 511 bem mieden vnbeforgter bing anBomen/ Barnen pe vnö/auf ihren neullcrn/mit ihrer gewehr/^ogen vnb Pfeiln in friebö* weif) entgegen.60 hübe ftd? aber halb ein lernten an/gt;wtfd?cnbenCariiö vnnb©urnBuf0i0/ bemnaeb lte(fenwirChri|len/ vnfere^üchOenab/Sj^J^^ gehen/ vnb brad ten fehr vel vmb / fiengen and bif in bie 2000. (^anf ^/ cbcrmutten bUbt/ âWetber / ^uben/vnb U0ey blein/ verbrenten barnad? ihren 5led// ^»pn««« en/vnb namen alles bas/ was (te betrenab bann abjunemen ijl / wie es ©JJXIï «tage aufffolder Ãirdweihen jugehé/Bereté barnad wiber ^ti vnferm pefange»»/ lOauptmann 2Hbern«n5o Cayefcabe ^ada/ ber war auff bie tbaten^â^?;âââ^^ fehr wol jufViben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*** â
Had bem nun vnfer Dold jn mehrerm theil fdwad vnb vngt; willig war / an bem 4gt;ber(ïen l^auptmann / Btinbe er herwegen ntdtö mit inenauf ridien/ fo befähle er / vnnb lief bas ©diff jurideen/ vnb fuhren barnad famptltd) basIVaffcr paraboe abwerts / vnb Bamen â**â quot;nbsp;*^* juber ©tabtHoiler ©ignora befumpon/bawirbieanbern Chrijlen gelaÃen betten,^ alba was vnfer .ÃberÃer iOauptmann Brand am 5it'/ ber/ vnb bliebe 14. Ã'ag lang in feinem Panf / bod) mehr auf fdaldhcit vnb hod^fart bann auf fdwadjhcit/baserbein Dold nidtjufprad/ fonber ftd viel mehr gegen bemfclben vngeburlid erzeige bitte/bann p^rtiftef es gehört (Id einem foleben Perm ober Pauptmann/ herein f^^nbt ca/üMej, Wil regieren/ bas er foil allezeit guten befd)etht aufgeben / hem ge^/ *^iug(len/alshemmei(lenj vnb ftdfanfftmötig gegen mcnntglidtnct^ feigen.
Jtem es wil einem folden wol anÃcheu/ bas er ftd alfo halte vnb ^vjeige/ barför er gead)t vnb gehalten fcyn wil/ weiffer / vnb Blöger fey / als atibcre/henencr gebiete/lÃann es Ãebetfehr vbcl/vnb ià fdcnhtlieh/ bas einer mehr in ehren/bann in weif heit/ erhoben/ vnhemporfdwe^ benwiU ^0 folftdoud) Beiner feines groÃen Elmpts holbctt/ aitÃbla? fenvnanberebarburd verodten/ gleid wieher rpumrAthige vnÃolfie cj,r4|i ^^riegsgurgel 'Chrafoim '^erentio/ bann ein (eher Pauptmann/ pb Cevent^. nerCanhtsBnedtwcgcn/beÃellet/vnb nidthie ^ricgsleutht vonhes Pouptmonns wegen auffgenomenfeinh.
iDaià ober Bein anfehen ber perfonen gewefen/ fonber biefer vm Qtoigö« fer Pauptmann woU mallen hingen feinem Ãol^en vnnb holfertigen «a«?» 2^opÃânadBotncn» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;umumw»
30 iq Ibarouff
OÃar^affetge Ãefc^ret^ung/
Ã^atauff befebb^ Comunttet/ ^bd vnb vnebd/vnb btdtett cm crt tatbvnb vcrfamlungz pc woltcttbtcfcn^bcrfïcn3lbcntun5oCrtycfclt; ^V-hi ***quot;^ ^^ ^4d)rt/ gcfcngltcbrtttrtcmcn/ vnb ibïi 2^cyfcrUd?cr dOny. jufd^jef// wSt oen lt;«/v«b feiner d0ayc|lrtt Irtffcn m^etgen fetne fd?ónc tngene / wie er ftd? (Doemen- gegen VUS gebnUm bntte imb was fór ein Regiment er fubrer/ jetnent verjlnnbtnncb/fnmpt nnbern vrfneben mebv.
5gt;nrn«ff verfügten ftebZ bem compact nnebZbiefe brcy tOerrn Z (tl® ncmltd)ber Kcnntmerjîer dOrtiJtner/ vnb ©ceretarinÃZvonÃeyferz lieber (V^ay. verorbnetZ beren namen beyÃenZ^lbernim^o ©abrero/ 'Ãbon 5vanctfco (V?and)of]nZ Onrje lOnnnegoZ pbHopo be Ãnjern :c. i5,attptmnn âX)nb namenen ihnenloo.öolbatcnober CanböBnedjte. ^iengennltJ Ãefanaen. ^^,j,| gebadeten ZlbcrniuÃo Cayefen be ^nebnZ vnferen Oberjten tOnnpnnann z ba er ftdgt; beffen nid?t beforgetzvnb biefee ifïgefd?ebe nn Ãanct(Darkenrag/^nno »Æ4?.Dielten alfo gemelbten ^Ubernun^ 50 Cayefea be^aebaZ cinganç ^^â^gefenglidïZ bifj baó maneiff «w eu. @ct)j|fï)4öhcj|j (£^ïvabcUamic proinanc vnb 0d)iffllt;utbenZ vnb waó bann bienottnrfftauff bem (Deer erforberte $nrïd)tet. Bluffâ web d)em öebiff man abbann ben offfemanten 3(lbcrnun$egt; Cayefen be^adjazfamptanbernjweyen Dermz vonlvay. (Day eflat wegen/ nach Difpaniam febtdet.
Had) folebem muffen wir einen anbemerwebtenZ ber bas Canbe regiren vnnb gnbemiren fole Z alfo bmgbif bae Keyfer. (Dayeffac felbff einen bavjn verotbnet/ Pnbfabc vncbainarbfurgntan wiccà bannberComunitec willen vnb meinung war/ basman (Dartin Ãöo^ jjaupuiiftn mingo 4!:nollaz fo vormab bas Cabrant regieret barrc erwcblcr für envebUr. ben Oberffenz fonberlid)/bicwcil bas .^vriegsvolcf wol mit fm baran/ jVonnX* vnb ber mebtertbcil nut fm JU fneben waren.
ieipiiaZ (Sleieb wol feinb etltd?c barunber gewefenZ fo bes vorgenanten Capttui f4-vnferó gewefenen Oberffen Dauptmanne ^Ibemunjo Cayefcabe /gt;ibïtiet am- ^^d?« ff cunbc warenZ benen biefer nid?tfonberlid? gefaUenzfo fragte tiotà lt;z»^e/- on biefer jeit bin id? febr fd? wad) vnnb brand an ber waffèrfnebt «rfrorn. gewefenz welchesicbfamptmeincngcfellenZvortben-órtbuffcttZ ^Iba Jitthorii- wirfo lang imlVaffcr gegangen Z wiegebórtz vnnb fo grof armutge^ irthydropi- UttenZ oberen wir ic^tmal wol innen worben/ bann vnfèr bey So.brand à ajfeäui. gevvefen z Vnb femb nicht mehr bann breyfflg (Dann mit bem lebe bavgt; non bommen.
*X)nb als nun 2llbcrnunjo Cayefea be ^ad)a nad) Difpaniani gefchiebt worbenZ ba würbe wir Cbriffe felbff vnbcr cinanber ju vnfri^ CcHffdrc^ ^â^^Z ^ns einer bem anbcrnmd)tö ^»tà gonnetz fd?lugen bemnach frag ftiret moctvnbMachteinanberzbaswolberuenffdjnber jeitvnbcrvneregiret/ ocn £bniij. pj^j) deiner vor bem anbern nid?t ftd)cr war.
Solchen 2^ricg trieben wir felbff vnbcr cinanberZ jwey ganë 3ar lang Z von wegen 2llbemnnjoCaycfcabc ^achaz vnb bannnbic â¬4ti? weco? Canoà fo jnuor vnferefrennb waren/ merettenZ baswirCbriffê felbff cSîen*' '^^^^^^ einanber vneinsZ vntrew vnnb fo balgerifd? wurbenZ heffen ft« jwvyriad;t fold)eà ibnennicht fonbcrltd) voturns gefallen/ fonbergebad/te cinio aOfdlig. bcà Keich Z baÃinftchfclber jcrtbeilct vnb vneins iff Z bas wirbt jer^-fforetz (Dachten berwegen vnbcr ihnen ein Contract vnnb anfddag/ vnb hielten ein verfamlnngz fte woltcn vns Chnften jn tobt fd? lagen/ vnb auf bem Canbttreiben/2lber (Bott ber 3Ume(V«ig/ bem feylob jnunw
-ocr page 785-ÃtltcÃcr^ntXamfcÃett ^onUftHM*' ^^ Immev vnb ewi^ltd)/gab bicfeit Carpe rticbcfontl 5«/ bas irc meynung vnb ratbfcbl^g für |td? gtenge/aber boeb ntd?f 6 beft weniger fo wae bas gattQe Canb ber Cartoe vabanberXlrtrionce/ mehr and) 2ligaij wiber vne Cbrifïen anff. 3He wtr |blcbee vernantett/tnuften wir Cbrifté frieb c^rfl vu«» vnber etnanber maeben Tüir ftelletê and) fnebanmicanbern^weyen ^J^*^ ^'^^^ stationen / bciflbteerft ^(pm / vnb bte anber ^aebacbeij / waren ^|â^f^^,â. beybe flardquot; bey y000. (iOann/ halben nur ^ifd)vnnb ^ktfeb oneffen/ 3sp feinb bapjfere Xleutb ^njïreicten ^n Cnnbe vnnb ^n Waffer / bod) ben Jf^ff^quot;â^ â mebrertbcil 5« Canbt/ Jbre gewebr feinbâCarbee/ fo langalö balbe wetöc« ^6^ ©piesaber ntebtfobid/vnb fomenbaran haben ftegeinad)t einher// «içfâ pen ober fîrael von eine 5lt;wrfletn/Jremftcbaben aneb ónprógel vm eJ^â^âJ^« bcrbeinlt;5ürtel/tflfo Iangale4.fplt;tnn/vnb fernen baran ein bolben. feuerpem».
jtemee hlt;ttkber 3ttbtanerau|ibtefen2^rteg6le«tblt;^n/lo. oberP^.^0^{' ii.tgt;^j5ltn/ ober fouit aie einer bey ftd^h^tbe wil/ fi nb einer guten fpam nbsp;nbsp;Vpn?
nen lang/vnb fernen baran an ber ©piQen/ ein brey ten langen$ahn ^knen, von einem ^ifdvhetfï Palmebe/öpanifch/ ft ebt einer fchleiê gleich. lÃte-'z P«l«ww» fer oabn fehneib wie ein ©d)eerme|fcr/ nun fol man aber verliehen wae jtemitbiefenthun/oberwarju fie biefce brauchen.
Sumerflenflrcittenfietnitbenobgcmelbten» âCarbee / vnnb iflee jö^nd) fee fachbae fie ihre feinb vberwinben/vnb fteh $ur flucht fielten wollen/fb ^«vocn. verlafjcnftebieâCarbee/vnb lauffenfbrenfeinbcnnad)/alebannwerf^ fen fiebie prügel ben feinben/vnbcr bie ^üÃ/ bee er muf 511 bobem falz ^^4«^ öca len/ bamachfeinb lieba gebenweiter achtung/ ob berfelb nochh^lbââ*â*^'' ** ' lebenbigober tobtfey/ vnbfchneiben fhmvon flimbanben2vopffab mit bem gemclbtcn Difd)^ahn/ folchce abfchtteiben brauchen P^fo pJ^Ãn^ gefehwinb/aieftebeiner auffebâlbeflmitbêtetbmôchevmbbercnober vmbwenben / fleclt barnod) gemelbtcn ólt;ih»/vnber ben ©ûrtel/ober wae er vmb bat.
nun merrft aber/ wae er mit bem (IOenfd?eitbopff weiter macht/ ^c^ffen vnb wor^uer ihn brauchet / nentlid)/ wann er bic gclegenheyt hat/ tâoptes, nach foldxm fdraVmü^el fo nimpt er tiefen menfehenropff/ vnb zeucht bic haut mit famptbem bar vber bie -Ãhren herab/^tle bannnimpt er btefé haut mit (ampt bem har / vnb fd)opifcobcr füllet ftc auf / vnb lefl j/^^o^;^ ftcbitrr werben/bamad) nimpt er bic burre haut/ vnb macht ftc auffein ytiforut^ flangcn/§ucincrgebechtnufï/ 2Hehk5«lanb ein Kitter ober i^aupt// man ein Reichen in bic Kirdxnflcctcn.
îbamit ich aber auff bie hauptfad? totume vub btcfc bing auffe bür^cflgerebt werben / ©o begab fid?e bas bie bricgeleute Jeperp vnb ^achachey ju vne tamcnvngcfcbrlid) mit bê iooo.flreitbarliehc (Dan* nen, bamit wir fchr wol $u frieben waren^ogen baruad) auf ber ©tabc noflcr©ignorabcfunfionmitvnferm -Ãbcrfléhauptman/benebê^o. Trépas f^^ Chriflê/vnb bicfcr 1000. Jnbiauem bamit ein fcglichcr Chrifl 5. (ÃOAner men oen hccte/bieauffinwartctcn/ btevnevnferhauptmahatte §ugeflclt vnb ??.^^^quot; ^^ verorbnet. âVnb tarnen barnad? auff3. mcil/ bavnfere feinbeimfelbe^â^* Iggcn/beyiyooo. (Dannflarcf/von ben Carpe/ vnb betten ihre orbo _ nungfehongemacht. 2116 wiraber auffein halbe mcil $uihnentamctt/ wolten wir ihné bcnfclbcn tag nid)t6 thun / bann wir waren fchr mûbc/ n»»a. vnb regnet auch.*Perhielten vn6 berwegenim holg/ alba wir biefdbige nad)t gelegen waren/vnb ben anbern tag^ogen wir au^ gegen ihnen/ vmbfcd?6vhr/vnbtarnen v»benfeinbenCarpe/ vmbfiebenvhr/ vnb fd?lugen einanber bif auff jehen vhren/ 3116 bann muflen ficÃtehen/ ®lt;hW» ' tip vnb
-ocr page 786-' S?rtrÃrtfftfg«6efcÃrrt6un3/
OrdMiAtM **^^ dUem jn einem gleden auff 4.lt;Peil/ ben betten pe ffaretgemaehtZ
* vnnb hiep iroemtliere/ ihr 4gt;berffcr Jnbianer gênant (PachBavia/ zn«lt;^plt;»« in fokhem pharmAtjclblieben tobt/,auff ber feinbe fcitten / fo von vns amp;«»»««^^5*^â*lt;â^^â®®®* ^**âââZ boruonbannbie (ÃeberibieferX^pn gelegt. nbsp;nbsp;nbsp;getragc.©o giengenauch auff vnfer feitee brauff, vnbem Chriffen »0» có«fïe» ePann/obne bie fo von ben feinben gefchebiget feyn worben/ welche wip gegenï»cpâ''â*^^â^5â*^ Ã^abt Hoffer ©ignora befumponfd?ictten/ wir aber mit wuf^ntvi^ vnferm Pauffen lieffen vnferm feinb nach ju/brem gleden jrroemilie* re/ba ber 4gt;berff CParchbaria von ben Carp s war. ©o hatten aber bic Carp benfelbcnibten Jleden/ vmbfan^nmit brey en paUafaiten/ S^*^ von Polu gemalt / gleich wie ein (Paur/ ^iefe Polder waren ff biet/
Als ein (V^ann ta blt;r wädj/oba blcfcr/vnb von bet ^tben b^cb 3. CUfp cev/ vnb table ^vbea gcfdjlagea etaesdOanas tteff.
Jtent (le betten atteb von bea gruben/ bannne lief, ober ^. Heine 54un|leden$ugefptQc/ wteetarTAbeltnlebegrubengefebUgen. Ã^nn Cwr«fe be« btefer jr^Uefen war (ebr fïaref / vnb bannnen viel 'Volets vnb |lreirgt; gleden, nbsp;nbsp;barltcber (lOann/baruon niebt ju febretben/fo lagen wir brey âÃng bori uor/baswir jnen nichts tbun nodb abgewinnen bunbten.
^oeb Ictftlicb gäbe lt;5ottber2lllmecbttg vns feïn(5óttUcbegnagt; be in ftnn / bas wir jbuen jumâchtig worben.
354blt;eii. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;l0acbten alsUilb ein grofle ^obeUe/ober pabeflen / von ben t?ir* »miöa «n febenbeuten/ vnnb vonben ^mtba/ bas ifïein gro^ ^bier/ wie ein guter ^aulefel / ijl grobe / bat ^4^ wie cin Kiibe / aber fon|l aliène* halben bebt es einem ^felgleieb/ feinb gut juefpn/vnnb bat/brin# Ãanbf febr viel/ bie baut ifl fo bief / als ein halber 5inger.©olcber po* beffen gaben wir einem Æ eben Jnbianer von ben Jepe^/vnb einem an* bcm ^nbianer einen guten pacten / foleben zweien Jnbianern ffeUe# man auch ju einen ^ücbf|êiYfcbüQen/ biefer pabeffen waren in bie 400« jugertebf.
3Hsbann griffen wir wiberan ber fetabe Fleeten an breyenort* ren/jwifd^en jweien vnb breyen vbren am tag / va ebe peb 3» ffunb ver* Cst^wcrc lieffen/ba waren bie brey pallaifaitenfebónjerffórc vnb gewonnen/ txitmibvem tamen barnad? mit allem Dolctinben pletten/ vnnb erf^lugen viel gerfeit «w 'Voids ju tobt / (Pann/ Weib vnnb Ãtnbt/ bod? bermeiffe tbetl bes w? gen. g tarne bar uon. Dab ff oben in ein anbern Fleeten / ber war lo, »owebi». (V?ctl von biefem pletten 5roemiltere / ber beiff S^arieba / biefen yied* en machten fte auch febrffarct / vnb war aber eingroffe fuma Dolds bey einanber/von biefen vTarp s/ 2lud?war biefer gleden febr veff ge* macht/ un einem gtofjen walbt/ nemlich ob fach were/ bas wir ebn* PMerta ^^â biefen uiteten and? ge wónnen/bomit fte ben IValb fur ein befd? wQ* * ung haben mod? ten/wie bemad? juuernemen.
Had? bcm wir Chriffen nunmit vnferm PauptmaanCOarrmo ïbomingo l^ijolla/ famptben vorgenanten pépins vnb ^atbarheis/ vnfern feinbenben Carps / ju biefem gleden Karieba nachtomen felnb/vmbbie f. ffunb auff ben 3lbent/ haben wir angefangen vnfev IIAger auff brey tbeil vmb ben gleden / auffju fehlagen/ auffeinet# auriebo verborgenen hauffenfo nachts in bcm Walbt wachten, ©o ramen belegert, vnsaud? jubülff vo bcr©tabtnoff er ©ignora befumpon/ioo. Chri* Cbcuïen ffen / vnnb foo, ^eperp vnnb ^athotbeis / bann es war vns viel vnb 3ubiancrn / vor obgemelbtem gleden ge* â fd?ebigec worbe/bte wir muffen ju róef febiefen/bamit vns biefes frif^ Dold
-ocr page 787-etlicher ^nWanffefx« ;frtnt»ffd^lt;fftt
^old Attbic fïntt Borne / alfo bad »nfer w aven 450. Cbvtfïcft/ vnttb ijoo. 3lt;pcrt vnb pAtbÃtbeq. nun Aber bAtté vnfere fembe biefen jren ^kef« cnfoveflvnbllArcB^cmAd^c/Afó^uuorBcmcn/ncmltebvonpAUAtiAr/ gt;nbsp;ten/rnb febt viel febAnç ©râbett.
Jtem bAtten fie aneb jugenebt ^led^eyffcrt/bte WAven gemAebc 2(#9f#ikvgt; wie bie X-A^en fAUen / btefe / wAnn fïe weren nAcb ibver meynung gefAl/ kn/ fo bette eind bi^ in btexo. ober 30* lt;V?Ann crfcblAgen mógen /jolcber waren febrviel beyibren^ledcn gemacht/aber ©oreber 3Hlmelt;btig ber woke es nicht haben / bem fey ewig prei^gefagt. *Ãor biefem ihrem 5lccfen21AriebA/lAgen wir 4. tag baö wir inenmd^tö Bonbte Abgewin^' nen£vnb letfïUeb bureb verrAtberey / welche in aller weit i(l / ba Bam« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, ein ^nbianervonbenfeinbe Carpa/ hey nächtlicher weil in vnferCA^ ger/ 5umt?A«ptmAn(^Oarttnl)omtngo Xlfpolla/ welcher ein Oberffer ber Carlen vn bem ber mieden jugebórig gewefen/ îMefer bate wir foire Je^^ä^oJ, fernen mieden nicht verbrennen vnnb verheeren / If r wolte vne anjevz gungvnb (Sanier geben / wie biefer 5^lcden 511 gewinnen feye / 60 ver«â bieffe im folcheövnfer iDauptman/ er wolte im nid?« tbim lA|tcn.3)em'/ nach fagt biefer CariuÃ/vnb zeigte vne ^weierley wege im Walbt anba wirmodtenin^kdenBomen/fo wolte craie bannetn Jeweran|îof|èn/ m gemelbtem gleden / bieweil folren wir hinein wù jehen. 21 le folebee ah k8orbcnlilt;bgc|cbeben/iiïviel Dolde in biefem gleden von vne ebrb flcnerlegt vnb vmbgebracht worben. ÃÃieaber/fo bie Ãudjf gabcn/lief? fenibrenfeinbenben Jcpcrieinbicbcnbc/ barnonfic ban» benmeb/. terntbeyl vmbgebracht/vn 511 tobt gefdgt;lagen würben. Jbre IVeib vnb Ãinber aber betten fie bi^mal nichtbcy ihnen/ ÃonberantfV (V?etl bf4d;t. wege barnon in einem groÃen quot;Walbr.
sÃaeDoldaber fonoch in biefem fdmrmógel barnon Bomen wa// te vonbiefenCarioe / baeÃobe^n einem fonbern -überÃen Jnbiancr/ ber hieà Cbabere/ vnb ber ^kden hieà 3âBerich öabatjebae ligr 140. lt;Ocil von biefem gleden Carieba/babin Bunbten wir ihnen nid^r nach / Q^b^^e. eilen ober rey fen / banneewarvnberwegen allee ver hert vnb ver than/ bannt wir nichts flieÃen funben / 0onbcr blichen ba im 5kden Ãae rieba 14« âtag lang / vnb hey kten bic ibentgen fo wunbt waren/vnb ru; söffugec beten bie jeic.
5ogcn alebann wiber 5« vnfer ©tabt VtoÃer fignora befumÃon/ auÃ^ baà wir bae 'WaÃer auffwerte mód)tê fabrcn ^nfinhen be jester/ nbsp;nbsp;,. mclbcen gleden Juricha ©abaÃa/ babannberprincipalber'Cha^^e^ba^#. ber wohnet.
©o wir nunju vnfer ©tabt BloÃer ©ignora Bamcnblicben wir auch 14. Cagalba/bamit wirvneauff biefereyÃ/ aUerlcy (lOntMtton ^, ^^^ vnnb prouiant/ Anrichten, l^ename auch vnfer 12auprmann wiber tas jî^ friÃhee Dold / vonChriÃenvnb Jnbianern/ bann ce waren viel go wfaFh«» fdjebiget vnb Brand worben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*â3â
J5ogcnale bann bae IVaÃer Paraboeanffwerteju vnfernfeiw bcnlubericha fabaua/ mit ^.^©chtÃcnlSergentin/ vnb xoo. Canaen/ vnbijoo. 3nbtaner.Donben Jeperie ià 4lt;^.lt;Ãeil/vö ber ©tabt BloÃer eabaqX. ©ignora :c. 5u bem Jubetich ©abAÃe/ bahin bann bie vnfem feinb bic ÃartebageÃoben waren. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Can^ Fonu
2luÃr biefem weg Barne Auch 5« vne ber vorgebaebte principal ber Mwnöett Carioe/fo vne benikdenverrAthen bette/ vnbbrachtemitibm 1000.
Carioe / vne 311 hwlà wiber ben gebachten Caberain. Ãgt;a nun vnfer où andern â t2aupr/ £4110«.
-ocr page 788-SBarÃofftigf 6f fd^raÃun^/
JOauptmentt bicfcd *Volcf / ju Crtubt vnb ju IVu|fcr/ ulkó bcy etnau* ber bette/ uufjr jwo (V?cil weitb von Jubetiebn Ãubrtqu ben ^cinben/ Cbnff? we# ÃofebtdetvnferiOrtuptmunn^^Ortrttn ÃDomin^oXfijoUni. Jnbinnev Sï fut» on. von ben Cnvtj 6 ju jren 5eiuben / in ben ?rlerfen / bas fi c jnen «njeigten vnb vermaneten/ bte Cbn|ïen feyenwtberinnbbn/ vnnb liefen )b»en fugcn/ficfoltenwiberumbbetuijtcbcnin/bt Ãunbt/etn /egUd^er ju few nem Weib vnb 2vtnb / vnnb folten ben chilien vntewbentg feyn/ vnb /neu wiberumb bienen/ wie fiebunn vor uueb ^etb^u bnben. Wo nicht» Ão woken wir fie alle auf bem Cunbt vertreiben.
J)nrrtu|f antwortet jbnenber 4bberfl Cariuà ber'îbaberud / fie Cbnfîê enw P*^^^^ ^^â^ Cbriften lOauptleutbe anjeigen/ fte benneten ibnen noeb Pfei^,«» ber Cbtiffen niebt/ vnb er foltc nur bomen / fte woketwuö Cbviflen mit fîoiçe 4«t# beinen ju T^ob t wer ff en / fdjlugen nlfo vnferer jween Jnbinner febt vbel *ââ*â^â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mitSterfen/vnbfpraebenju ihnen/ fiefoltenficbnur bnlbauf ihrem
Kläger madmen / ober fie wolten fte gar ju Cobt fcblagen.
Ãgt;a nun biefe jween /Legaten ju vnprm i^auptmann bamen/vnb brachten ihm bic botfebafft/wie eóinen ergangen. Jbarauff waavnfer Cbtiüen cv^ lOauptmann (Vaattin iDomtngo ^boUa rnUvnevonflunbanauf}? ®^Sequot;^b* vnnb jugen wiber vnferen ^einbt â^baberum vnb bie Carioö/maebten ^S!^*^* bemnach vnfer orbenung/ vnb vertheilten bad Doleb in 4. tbcil.
2llfo bamen wir jti einem fliefiènbcnWaffcr/bad heift Ãthuefta/ifï brcitaldhieju £Ianbtbic^bouaw/tfïcineöhalbenUOaunötieff/ ober an ctlid?é orte «elfer/aber folchcô wirbt ju feiner jcit fehrgrofî/vu thut «iw^** nbsp;nbsp;'ââ^^ fd)abê im Canbt/ bas man aie bannnukt tan vb er C^nbt rhetfen.
âDnb ba wit biefeo Wâafjer muflcn pafftren / fo waren vnferc ^einb/ auff ber anbern fetten bes Wafferó/mit ircmCâgcr rbetten vue bevo^ wegen groÃen wibcrflanbt vnubfehaben am pafftren/ alfo bad ich Sl^bSw 9^^â^/ wenn bic genab (Dotted nicht juuor mit vnd gewefen were / vnb grofTenS»# Tvir bie 13ódgt;ffen nicht gehabt hetten/were vnfer temer mit bem Ceben Den. baruon tarnen.
00 gäbe (DOttber^llmcchtigfcin (Dottlid?e genab bad wir vber . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bad Waffer / burch feinen (Dóttlichen fegen/ pafdirten/vnb auff bad am
ber Canbt tomen.
nun Ãohenaber bte 5einbt/ald pc ce fahen/von fïunb an ju ihrem 5lectcn/ wekher ein halbe (lOeil vorn Waffer gelegen/nach bcm wir fte amp;kmi4^r â*S^rlt;blt;n/eyletcn wir ihnen mitallcmvnferm 'Voktbalbnad?/ vnbta^ â'*â â men fobalbjum nietten als fte/vnb vmbUgereen ben/bad man webet â¬briile»ttto**â?â*â^^5^â^ââ^^^ ^^^^^^^â'vnd barnad) von fïunb au mit vnfern men -oe« ^ufhÃen vnbOaden/ wicuorgehórralfo lagen wirnitlengervorgc'/ Cbaben mclbtê ^kd cn banvonfCorgend an bià jurnad)t/ ba gäbe vnd (Dott perfenep. Jgt;cr2lllmcchtig genabt/bad wir ficvbcvgewaltigtcn/vnnb ihr (Deiner würben/ namenben ^Ãketen cyn vnb erfchlugenvielI^olctd.
Ãboch befähle vnd ber lOauptmann/ ehe ban wir fic angriffen / bad wirweber Weib noch 2itnbtfeiten vmbbrtngeu/fonbergefangen ne4' ïVeib vnb mcn/weldxd wir and'get banvu feinem befeUhnad^tamenîôte^à m Finócv xvtl# ncvabcr/ fo wir tunbten erlangen/ haben alle fïerben müÃen/hoch ta^ naJâroS?*â^âgt;^^^vviel baruon/ alfobrachten vnferfreunb 3^P«vud/bey »000.
' nbsp;nbsp;nbsp;â Kop^von vnfern feinben(Lartod baruon.
ciwbctua trach bewnun folched ailed ergangen / fo tarnen aid ban bte jeni^c wgaa Cariod fb baruon tomen waren/mit famptirem 4gt;berfïcn (Thabero vn öquot;*^â anbernirctt4gt;berfïen/vnb baten vnfemt^uptman vmbgenab/ bamrf
-ocr page 789-â¬t lieber 3«Watrtf(Ãm /lt;»nbefc('rt(ften. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IS
fninlbvcIVctb mb 2^tnblt;r wtba^uttcjlcUtwtiibe/fowoUcnOcwtbcr gute freunbe fey «/ wie vor/vnb mit mbertbenigem Ãdà me bienen.
21 off foldx6 fagt jnen mfev t^nuptmonn gennb 50/ xmb tirtine fte jugenabennutf/ fembbarttad^gote^eunb gewefen/ bi^bnsieVnuf «Tbabent# bcm Z^rtobt bin tornen. 2lnbcrrbalb Jut but biefev S^rieg mit ben Ca^z nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
tiosgewetet/ bns wir biefe $ctt gegen enmnbevteinfnebgebnbt/vnnb®quot;^ *** nicht Reher waren vor ibnen. Ãduicv anjfoR mb Ãrteg mit ben Cartoe/ 1 lt;^4 lt;fïgcfdxbcn/iy4lt;^.
5)arnrtd? fobrenwir wibernmb nach ber 0tabt rto|ïcr Rgnora befumfton/vnb blieben barauff^wey gan^e ^ar in bieferötabt,
M4d)bcm nberinbiefer jeit tem 0d?iffobcr poft auR iOifpanm tomen war / Ãöa heffe vnfer t^auptman UOai ttn löomingo ^hoUa/bê _ volet für bal ten/ 4gt;b Re für gotbunctet/ ©o wolle er mit etlichem void halten cm«# in baà Canbtjieben/vnb weite feben/ob (Doit vnb ©ilbervorbanbcn wib wmb were. 5)arau|f antwortctjbmbaö'Vold : Atv foire im namen (Dotted nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^
i,nrbh»}lt;c(wi». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢^
Xtad) folchem liefe er infamen ruffen von ©panier« 350. (ÃOann/ vnbfraget/ob Rcwolrenmitfmjieben/fo weiteer Reverfeben/ mit aller nottorfftanff biefer reyf eö were ven Jnbianern /KoRen/ober Kley/ bung/ ba erboten Re Rehgan^witijmte fm^u sieben« darnach liefe er â¬.nff ertfe^ auch bic principalcô ober oberjïenber Cartoe jufamen ferbern/ vnb j^quot;^^^ââ'^gt; anfprechen/ eb Re mir jm weiten sieben / mit 2000. (ÃOnnnftarct/ fo er/ c brijen jeigtenRe Rehgantjwilligvnbgeberfammitim jujieben. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^«à ©okjt»
2luff foldxbciber partbeten/gute vnbfreunbtltchebcwllligung/1^^â» maehec Rd? gemcitermfcr-öbcrjïernaiiprmann lt;lOart:Ãgt;omt:-l^h'z oUa / balbt vber jween ÃOenat bamach aujf/ vnnb fobre auRmit bto nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
fcm'X)olcf/2lnnot548. baóIVaR'erParabocauffwcri?/ mitr. ©d)tff ^ 23crgentin/vnmitioo. Canaê. ÃÃaö Veld fo nit in bic ödnffnod? Cn z naen mochte tomé bas giengeju fuR mit ben 90. pferbe vber Caubt*
Vnnb ba wir 511 Canbt vnb $u WaRcr aUe^ufamen tarnen / bcy einem runben boben 25crg/ beift©. yernanbe/babannbic verge// uantenpeifembae wohnen / bafclbflcnbcfalbc vnfer Hauptmann bicââ*â âââ y.©d?itT23crgcntin/ vnbbie Canacnwiber juriedjorÃtabtnofler ©ignora befuinRen. Ã)ic anbern .xwey ©chtff ^ergentin liefje cralba bcy©. Jemanbe mit fo. ©paniern/ benen erbnet cremen nanpr/ niann/ber bief peter ibief lieRè ihnen aud? prooiant mbanbere net / PetrusDies, turfft/auffi. iar/ vnbfeitenalbawarten/ blRerwibernmbauf bem Hanbt tarne/ anj^baô Rn vnb feinem void auch nid)t alfe gefhebc/wie bem guten lOerm Johann tf Relia/vnb feinen mitgefcUé febgen welche bic peijembi fo fdxnbrluh hatten vmbbrad?t/ (Doet gnabc jnen allen/ baruonjunor gehört voorben.
©o $ogc bamach vnfer iOauptman mit joo.Chrifïen »jo.pferben/ vn joo.Canoó fortan 8. tag lang/bae wir tein rjation fanbê/^m 9. rag p/aptri, fanben wir eine heiftHap crue haben ntd)C6 anberô jueffen/ bann 5ifdgt; âââ? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ Cà iff cm lang vnb (tard Void / ihre IVeiber geben bebed t
mir ihrer fthaiU/ femb nid)tfd)én. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;XVetber.
Von gemeibtem ^crg©.^£rnanbo alhcr/ift3^.d?etlbliebcn vber Xlad)t ba/vnb jegen ab bau fort 7. tag lang/vnb tarnen 5u einer na// tion beijt (paipai/ifj cingroRc menge bee Velde irc/ vnrertbanc müf A/rft^di fen/nen adern vnb vifchen/ vn was inen$orhtm verorbnet ober befob/ len wirbt/ gleich wie herauf bic bauten einem Atbelman vnterworRen fembt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÃOiefe
-ocr page 790-2BatÃafftige CefcÃre (Ãmigz
*r*. .z# r^u nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^kfe Vfation bat groÃe proutant von Ãùrdifdx Born / (JOanbC''/
fot^*â^ ^lt;blt;'îgt;lt;/lt;ÿ5lt;*»^lt;Pûre/^IO4nbcod) parpp/pababce/Wanbuee / ^ach'/ BeBu/mb anbere wurt^dn mebr / fo^ureÃenben fpetà bienÃlid). ^Jtem Sa i Ãt haben auch i^irfehen/ Jnbiamchfe ©chaff/ Ãtrauffèn/ i^ntw! ^â â ©Anfi / lOuner/ vnb gevógd mehr.
2lwdgt; fteben bk wAlb voller honig/barauà man Tüetn macht/vnb Wdquot; 5« anberer norturffe brauch t^ibe weiter man in bas Canbt zeucht / fb« f militai fruchtbarer maned Ãnbet» Jtem ftehaben bad gange Jar/ au|f bem Ddbt/ von^ürdifdic 2lt;orn / vnb anbererfegt ange$ctgten wurgcln.
3bic ©chaff (beren fie betmlid} vnb wilbt haben ) brauchen fte / wie herauf bte Kofe ^um führen vnb reirten. 3lt;h bm fdber einmal/ (nicht Ta^t nbsp;nbsp;^ ^'^^tfher Key Ã) weiterbann4o. dOctl/ auffetnemfoldxn ©chaffgw
rittenV aid td? Brand war an einem fu Ã.
in peril führet man bie (Sûterbarauff wieauff befaimKoÃett» Ã)ie|e dOaycap feinb lang/ gerabe/ vnb Ãrettbarlich / IVdched alk fdn vkifiauff ben Bricg wenbet/ Jre Weiber fcyn febrfchón/ vn bebede mit ber fham/fte arbeite nit auff bem ydbt/fonber ber dOan muf alle . narung fliehen/ fiethutanchim hauf anberâ nichtd/ bann bad fte fpim ïvaber ^^^ 'ââ^^ würdet V0« T^aumwoU/ auch macht fte 511 eÃen/vnnb anber xvetbevar?^ hing, wad fonà bem d?ann bdiebet/von ibr/vnb anbernguten gefdkn ban nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mehr/wddic ficbarumb bitten te. baruon nicht weker ^ofthretben/ wer
iVaperica regtonti. l)omeflici
asm»
^i-fbreix fcung Oec XHanetater ⬠«böne
es feben wil/ bev jiebe bmem/ rnob ere fonjtmd^r^laubcn wil/ fo wirbt ere bod^alfopnbcn.
malkan jto nbsp;nbsp;nbsp;^^'^ wir 5» biefer rtahonanffetn balte dOeil wege Bomen fetnb/
benden nbsp;nbsp;^ogenpc vn6 cntgegen/au|f btefem weg alba war ein Bktnes 5kdkin.
lt;iua«amp; ' fagten pc $11 vnferem t^anpemann/ wtrfokenbiefe nacht in ge* mdbrem5kdcnbleiben/ vnnbfieweitenvns aUenotturlftbringen/ ©enaalicbe aber foleheó ebbtenfieau^ frbaldbdt/ vnnbj» mebrer vcrfieberung «bvetbie^ fd)endtcn fiernferm i0a«prmann4. Silberne 2lt;roncn / fo man aug bcntopfffeQet/audgt;gabé fiejm 6,pkynifche/ Olbern/berêjcbeanbevt*
tung. »Silbern« Honen, pleimfd^e
halb fpan lang geweft / vnb ein halbe fpan brey t.
0oldx picynifche binben fe and ge Ãim^fur einen wolluà vnnb unaflahtn.^tcr/ wie auch oben baruon gehórt worben. Jtem Ãc fchendtenauch vnferm^auptmann/brey fd^ónerdOegen ober grauwen / bic nicht alt ^rg fd^ónc xvaren. Jnbemaid wir in biefern Jkden/ biteben/ thedeten wir nach i^iwittw« hem eÃen/ bic wadu auf / bannt bad volet verforget feye vor ben Jcin^ fciujcndt. ben/mbkgten vnd old ban jurube fchlaffen. Itiainad) hin vmb (ÃOit^â wlc» oernacht/ hatte vnfer Ãauprmann feine 3. dOegen verloren/ hat Ãe vik umbficvvrU^fhtnidtalk breyjufriben fldlen Bónnen / banned war dn doaun 1 icn. von ^0. Jaren/ hette er fte vnber vnd Bncchte gelaÃen / rillet ehe weren fte nicht baruon gdauffen/ Jn fuma cd war berowegen dn groÃeauffâ rühr im lüget / vnb fo halb ber dOorgen aubrache lieÃe vnfer lOaupt* mann vmbfchlagcn vnnb befdhen/ bad ftchdnfeber mit feiner ge^
2(u|tvubc Uh lieget.
0o^4mcnbkvorgcnrtnntcn(V?rt^crtkötnbkzoooo, fîaref/vnb wolccnvndvbevfrtUcn/rtbcrficgcwonncnntchcviclanvnd.
©onbcctmfdbcnfdMvmÃQdvon ibvcmvolrfbhebetttobt/mbie bVnS^ ^^â^ '^rtufent dOanit/ bavnad? Ãoben fubaruon/rnb wircylktenjnenn^cb inibven^kden/ aber wir funbw ntebtd bAnnnen/ webet Tbetbnoeb
tn^M»* bevfnUen tue Cbniié.
PudH. Cbnflen
2^tnbt:.ï)rt befebk v^et lOrtuptman/vnb name bey i^o. lt;i0an ^23iicbp XThiJï» fenfebwQen/vnb i;oo. JnbianerCahoö/vnb jogcn/benilJatjaqe j.'^'acj
nad).
â¬rtt(Ãf r ^nbianffcÃf n ZdnbffcÃafftctt.
dnnnber vnnb $wo nÃcbt/bae wîv ntc veff^ten/ bann allem b^s wir^u
(Mittag affen/vnb nadjtó vier ober fónfflïunbrubetem
Zlfo fanben wir nm 5. eng bie (^ntjapoe bey etnanber / CÃOanb/ IVctb vnnb Ktnbev/ tn etnem Wnlb / aber pc waren ntebt bte rechten (lOatia# fonderjbrefreunbe. ÃDtefebeforgten plt;b vnfergarnichc/bad wn* $n ihnen bommen wurben alfo mn|lber vnfcbulbtg bcó fchulbigen ju^*^^ entgelten / bann ba wir jn biefen (Ã?aqaii6 bamen/feblugen wir pc 5« cerdjUs«» tobt/vnb namen gcfangcn XV?ann/TVetb vnnb l^mbt/bip in bic 3000, j^jfj^* Perfonen /vnnb wenn eö tag wer gewefen/ale nacht/ fo were ; hr betner f^ngenw» baruonbommcn/banncó war febrvicl volcfó bey etnanberaiiffetnem ^berg barauff war ein gropbolÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¢
Jeh braste tn biefem ôd?armûçel mehr ban i9.perfoncn/Wrtnn vnbweiber/bie ntt fallait waren bariton/habe allezeit mebt^ebtung gehabt an ff bic inngen/bann anffbie alten Icntbe/ auch von Jnbiani/ nbsp;nbsp;nbsp;*
fdictt^lOänteln/vnb anbere fachen mchrbaà teb vberbommen babe/ju meiner teilte. iDarnachjogenwirwiberttmbju vnferm CAger/ba blieben wir acht tag lang / bann es war gute vnterbaltttng. §u biefer rVattonbcvGOaiiaper/ip-vonbem^ergö.5ernanbo / ba wir bie2. ©.-hiff b aben gclaffcn pebenQtg CiOetl wegö.Hach bem jogen wir weh/ ter vttiaer rCation / beijt 5d?emut/feinb vntertbanben vorgenanten WwM fOaiiai) 6 / ab bie 5« /ianbe bie Lawren mtertbentg fembibren f7ergt; ten.
Wir fanben anff bifem weg vil gebawte gelber / von '^nref tfd?cm ©ebÃ^ete Ãom / ITiirgcln / vnnb anbere flüchte mebr/barauff man bas gant? 3ar biefe fpeife batt / wann man etnô cinbringt/ fo iff bas anber fehon wiber fettig/vnnb wann ba|fclb auch etngebracht wtrbt/fo i|l fchon ein »wo imo^ anberd wiberumb gefret / bamit bat man immerzu im far newe fpcip. âquot; «â®â*
3Hfo tarnen wir ju einem tleinen yiecfen / gehört ben Schennie i^^m; 5tt / vnb wie pe vnö faben/ ba Ãoben pe alle bariton / wir blieben $wcen tagba/vnbfanbcninfold?cm ilccfenCtflvtcr (lOetlvonbc^V^aifatfö^ Jitejfcn vberauf genug.
X)onbannen jogen wir jwecntag^. (V?eil 511 einer Nation/beifl Ãtbobonna/ba fanben wir tein Do let / aber 511 effen gemtg/feinb auch ^l^b^»â^ vnterthenigben (Daijauö.
Don bannen jogen wir weiter feche tag lang / bao wir tein Dolct funben bey ber ff raffen/ vnam 7. tag tarnen wir 511 einer rtation/bcifl PctbonitÃ/ba war viel Dold6 bey cinanber/ fr 4gt;berflcr tarn vnö ent/ petboBW* S^en friebpweip/mit viel volets. $gt;icfcr bathe vnfernlOaitptmann/ Xfir folcen nicht in ihren Jlccten hinein sieben / fonber foltcn am felbcn ort herauf bleiben / 3lbervnfcrl0anptmann woltentt barem bewiUb gen/fonber §ogc flracf s/cö were ihnen gleich lieb ober leyb/btnein in jb^ ren .mieden / ba betten wir fehr genug 51t effen/von 5leifch/al6 Püncr/ Saoefâ'^ lt;5änJHoirfchcn/Ãchafe/©trauffctt/Papagoy/2^0niglin/tc.
41itnlaf|etlt;h8 aber bleiben vom Ãurdtf^en Ãom vnb anbern c âWorfeln vnb fruchtcn/bergleichen ein vberÃupim Canbtiff/ Waffer aber nicht vid/von Silber vnb (5olbt gar nichts / fo fragten wir auch nttbarnach/vonwegenberanbernfTationes/fofórtanlagen/ bamit biefelbennitpoben.
^cy bicfenpeibonis blieben wir brcy tag lang / babefragt pch Vttfertgt;auptmannbey ihnen/was bes I^anbts artfeyetc. ^flvon ben'erhobonnis ju ihnen vier vnb jwen^igdOcilwcgs, Don bannen ^ jogcti
-ocr page 792-2BrtrÃrtfft(gc ÃefeÃreWungz
psybôhf ^05lt;tt wfv cttt Ãpmd? / von ben petbontó/fo vite ben weg wkp/bnmrt cfeÃÃlieâ*â**^^**^^*^^^*^^^â^â^*^**^^â '^ banned tfïgvoffernwngdinbUfen* n?«^. /XanbtanlVaflcr.
m^gdftm nbsp;nbsp;nbsp;00 tarnen TOn vier (Weil jn etna Hatton betR (ïOabegonaö / ba m^gorn. tgt;Hcbcn wir etn eng / vnb namen von tiefen wiberumb ein ©pmeV/ben weg 511 wetfen/btefe waren willig/vnb gaben vnô bie nott^fft.
⦠Ã)arna^5ogenwirad)td5eil/vnbtamenjueinerHation/bcîfï marrow«. (:V0avronuó/ jjt etn groÃe mennig bee volde / emppengê vne febr wol/ blieben jween tag lang bey Æ bncn / vnnb namen relation vom Canbe/ TOonbiefen namen wir auch cinSpraeb/ben weg $11 weifen. 5oS^« alf^ parront bann vier dOeil von bannen/ju einer Hatton / belli Patronne/ haben niebt viel jueÃen / Jà flard bif in bic brey ober vier taufent Ãreitbaver lt;lt;0ann/blicben einen tag bcy f bnen.
eymannt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*X)on bannen §ogen wir jwolff (^0eil 511 einer Hatton / beià ©y* mannoe/jÃeingroÃemennigbee volde bcy finanber ligcauÃâcincin hoben 23ergletn / Jr^leden ià vmbfangen mit einem tbomcnlValb/ 0ym«rtnf wie ein dOawer / empÃengen vne mit fbren ^ogen vnb Pfeilen/ vnnb ^lt;b«nâ nbsp;nbsp;gaben vne î^arbee 5u eÃen / aber ee webtet niebt lang mit fnen/ Ãe mn^ Ãenbenjledenbalb laÃen / aber fic brenn eten benfelbcnvorabe/Wir fanbenbod^gem^vt eÃen auÃbem J^dbt / blieben brcytagbavnnb Ãtebten Ãeinben wölben vnb auÃbemtreibt.
quot;X^on bannen jogen wir vier tag / vier vnb 5 wendig lt;50eil/vnb ta* »areDPottt menut einer Hatton/beiÃ23ard)tonoe / 5Mefc beforgten Ãeb vnÃr jn*. i nbsp;nbsp;BunÃt ntebt/fonbern aie wir nun gar bcy ;re:n Rieden waren / babc* feordbPom Junten Ãe erÃ^uÃieben/ aber Ãemod?ren vne nid)t mebrentweicben. jwSremquot;â^ ®^ begerte wir an Ãeju eÃen/ba braebte Ãe vne l?Ãncr/lt;BänÃ/©cbaf/ ©trauÃen vnb iOtrfd^cn / vnnb anbere noteurÃt mebr/ bamit wir wo( juÃjieben waren / blieben vier tag langbcy ihnen vmb relation bee Zianbtö.
quot;Von bannen 5ogcn wir ?. tag lang »2. dOeil $u einer Hatton/ heià BeybAnnt geyjj^^nae/SOiefe betten nit viel$u eÃen/benn biet?ewfebredcn betten « nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* fnenbie all abgeÃen/ba lagen wtrnitlcngcr bann vbernoebt/vnnb p* »ordjront ^^^^ fMrtan/4.tagrcià 2o.4oeil$« einer Hation/heià *Kard?tonoe, bcy biefen waren bie Pewfebredenaueb gewefen/ hettenabernit viclf^a* ben getban/ wie an anbern ortben/ fo blieben wir nur einen tag bey f b* nen/ vnb natnen relation vomlanbt/auebfagfcnÃe/ wir würben in 30. dOeil fein waÃer Ãnben/bià ju einer Hation/ heià ©ibcri/^llfo na* men / wir^ween jnbtaner / bie vne ben weg wifen/vnnb tarnen in lt;^. efberf. nbsp;nbsp;âÃ^agen 511 bcn ©iberie/cö Ãarben aber von vnferm âVoid fehr viel für
burÃ/vnnb namen bocb bicKeyÃwaÃr mit vnô / bey bcn gebaebten mangdam ^arebtoniö. 3ud) fanben wir auà bteÃr Key à / an ctlicben orthenZ waficr. I. ein XV urt^el/bie Ãebet oberhalb ber Xl^rbt/hat groÃe breite blcttcr/bar/ inné baewaÃrbleibt vntan nitheranà /verwert Ãebaueb nit cbcnale wafRvgebt wennee in einem gefebirr wcre/Dnb tompt vugeferud? ein halbe (Paà waÃere in bie würfel.
2Hfo tarnen wir jwo Ãunbt in bie nad?e ^u bcn ernanten ©ibe* riô/babegerten ÃemitlVeib vnb 2^inbbaruon5u ziehen obcrÃiehenZ aber vnferpauptmann liefe ihnen bureb cinbolmetfebanjeigcn/Ã/^ot* «ftert fUc* j^n im frieb/ vnb auÃallce gcleib in fren PeuÃern bleiben/ vnb borÃten Ãeb vnfer nicht beforgen. iDiefe ©iberi litten auch StoÃen mang«
-ocr page 793-â¬([tÃfr ^nbiattffcÃett ï'anbtfcPafftcit. 2o rtw W4fïlt;i?/vnîgt; b«tttn bocb Ãnblt;r|ï nîlt;V w jwtnttd?lt;n / « bçttt îtt brcy* en (zooneten/ bey jnen nttgeregnet/bnnn pe mnebcen nu Reiner wurdet beifî (^Onnbepore / cm ernnef / nemUeb wan ntmpt gemdte wur^cl J^^^ «^»fif vnb ftófï bic in einem UOórbet ober (^Oorfeber/ biefer fnfft ftebr eben «ld nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;®* quot;* ein dO4lt;b/ bntmnnnberwnflcr/ fomnebtmnn 4«^'biefer wurQdnueb IVein.
If ô war in biefem Fleeten nur ein emieber Aronne/ bamber muffe 3gpj,ââ ^â^ manwaebt verorbnen/ baemanauffö wajjer febe / vnnbbaruonXe^ Werfen »«gt; Udon geben muffe/alfobaeeeber Hauptmann für guranfabe/bodwAcen er mir bifer jeir/bae waffer befalbe / bamit teb bas waffer nach ber ma^/ bie bann vonbem Hauptmann barju verorbnec war gereiebr vnnb get geben warb/ bann es wargroffer mangel an waÃer/alfo bas einer niebr nach golbt/fUbcr/effen/ober anberm gut fraget/fonbernach waffer/ fb erlangt icb bt^mal/bey Xübd vnb vneOd/ vnnb bey menntgliebgrop fengunff vnbgenab/bann ieb war beffen mal nicht Hug/ auch fabeid? bameben/ bamit mir fclbs nicht fehlet am waffer/dOan finbet in biefem inende! 40 Canbt/weitb vnnb breyt/ beinflieffenbtwaffer / bann was bic Eiflern JÃJ'â machen / 21 uch führen Uefe 6tberi mitanbern jnbianern/von wegen Sîüg »mb beswaffers/brieg. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;waT«.
25ey biefer Nation blieben wir x. 'Jag bas wir nicht wufïen/ was wir anfahen foltert/ ob wirhmberfichoberfürfteh bürffeertitehe/ wurft fen barumb bj lof auff bife jwen weg ob wir hinberftch ober für fich ^ie# seen ^ ben folten.2gt;arauff fragt vnferlOauptman/bieÃiberos nach bé lanbtZ Lmpeefid? Vnnb beffen relation. ÃDaantworteten fte/wir betten jusieben ^.tag$u oïgt;^f einer nation/ helft pc# effennos/ vnnb vnber wegen würben wirj wey pSJSSS wüfferlcin jutrinden pnben/ vnb von ben vorgenanten Carbes.
©o machten wirvnsauff bicXeyf/vnb namen etliche ©iberos mit vnö/bie vns bê weg fbltcn weiffen/ba wir auffj.'Ã^agrey^ von ihren Stbenw/e# fleien tarnen/ Robert gebadice ©iberi in ber nacht baruon/baswir ÃâJJJJ^^ fie nicht mehr faben / 3Hfo muffen wir btefen weg felbfl fuchen / vnb tat pi^jfr menbarnadjjuben peu ffcnnióbte fiel ten fi4? jurwehv/vnnbwoltcn lieu«» fwh 'gt;nfcr freunbe nicht fey n/ aber fie erhielten nicht vielan vns/fortber wir â»'»âbr* »berwunben fie burch (Bottes genab/ vnb namen inert freu flecf en eyn/ rânbficgabenalsbaibbteflucht/bochftcngettwiretlicheinbiefêmfchart mü^d / bie zeigten vns a«/ wie fic betten in frem flccfê gehabt 3. ©partit er / baruncer einer mit namen Jeronimus ein ©rommeter/bey petro lerontm«» ^anchoffagewefen / welche brcy ©panier Johann -if hollas feliger ®wiS««r. fhwachbeitb^ilben/ bey ben ohgemeltcnpeijffenncsgdaffcn hatte.
3bicfebrey0panierbatte«biepeheffennos viertagvorvnferan/ ^^ ^ cuttfftvmbgcbracht/ als fie vnfer^utunfft von ben ©ibcris erfahren mSmbi betten/ bes muffen fte hernach von vns wol entgelten / bann wir lagen bM*t. 14. tag lang in fbrem^lccfen / vnb fuchten fie/vnnb fanben fie in einem holt; bey cinanber/abernichtalle/ibiefe fchlugen wir ju tobt/ vnnb nat fd^Ugen. mens gefangen / bas ber weniger then baruon tarne. 2gt;ic wir aber get fatten betten/bie zeigten vns alle gelcgenbeit bes Canbts an. Ãbart auffnamevnfertOauptmannallerfachenvonibnenrelation / vnnb gaben vns ein gu ten befcheibt/nemlid) bas wir betten vier quot;îagreyfÆ ober fechjcbendOcil Wegs / ju einer nation/ helft dOaigenos. Ãgt;cmt nad? als wir jttbcn(fOaigcnosvnb juibrem5lectcn tarnen/ fo fîdleten iTirtCgciU*
^ # Refich
-ocr page 794-aMrHïôe 6cfcÃrrt6utiâ/
m frf nbsp;nbsp;(ïlt;|ïlt;b5Wtwb#/»»bwol«»vnfcte|Teunbmebtflt;y»/3bvJllt;d'lt;nUj 2«been%* ««ff lt;i«lt;f» ^ergUtn/ ber war vwbfungen wit Ãgt;orncn / febr bik vnnb »t'^r ©u brey t/vnnb fo bok/ ab einer mit einem Kapier reyken bunbt. 2Hfo gWften. griffen wir übrigen / fawpt ben Carqa biefen pieken an jweyen orten «el mit©«» an/00 brakten biei^aigenoö vnejwolgCprigenvm/famptanbern inlt;»i2cm«. vnfern etliken Carq à / bie erfkoÃ'en würben in bemökarmuijel/ eb# bann wir ben pieken gewunnen.
2)4 fte non faben / bad wir gar in ibrem ileken waren / jünbeten pcihren2rlekenfelbcran/ vnnbgabenbalbtbiegukt/ bawugenew ItkcCwiejugebenken) baar lagen.riakbetn nunfolkeo aUcögefke# ben/ vberbreytagbamak / bamaktenfikfüngbunbertCartod bey wUk äugâ/ bas wir nikte barumb wugen/ vnnb namen ihre IJo«» genvnnb5lctfken / Jogen auffjwo ober brey(V3cilvonvnfermCA'? r « nbsp;nbsp;nbsp;S^/'^â*^ Vamen gegobene UOaigenoe / vnnb fklugen biefe jwo natto* 0e*p^beim *^^^ f'^ ^^^^ cinanber berwagen/ bad von ben Carqd vmb Vamen/mebr mit öen bann brey bunbert dOann/vnb von ben dOaigenod ihren feinben vn* m t^en^ à ^^^^^ ®âl perfonen/bie nikt ju befkreiben waren / bann cd warenibv ÃKitd P â^«V ^ad ge ein gan^e dOeil wegd wercten. 2llfo fkikten vnfere Ca* etfcbUgctt. dod ju vnferm t?aoptinann in picken ein pog/ vnb begertenvnnb amVol^ ^lt;'ftn/ wir gölten ihnen ju bülgtommen / bann ge legen im âWalb/bad m.»getus, (teweber hinbergk nok fürgk kommen Hnbtcn / alfo waren gevon bendOaigenod belagert.
Cbriftcn Ãommen ben Carqg wW.
^4 tkfcô vttfet 104upcm4nn vcvnommett / befunne er pcb ntd^f Un^/vmib Ãe^ bie pf erbt / vnb bnubett mb fûnffçtg ebriffen/ rnnb t4n|lt;rtt inférerlt;r4tto6/5uf4mmcnru|fett / bas anbewoW mugetil» linger bleiben / vnnb b40clb vertvaren / bannt bie (V^ai^cnoe/vnfere femb/mt barcin pelen/weil wtr nop W4ien.
5o5en 4lpb4nn wit gemdten Pferben / vnb bunbert vnnb fihtfp fjigCbrigen aucbtaufcnc Jnbinnern binnup / ben vorigen vnferen endos ju bnlff» n4d)bem vne bie dOntgenoe faben vnb verwerkten/ buben fie ,br Câger / vnnb Pobenb4lbbaruon / aber wir rukten jbnen nneb/bunbeen fie 4bcr nikt ereilen / IVic eö jbnen aber Ic^licb / 416 wit wiber ju ruk jogen / ju vnferer ©tabt bu wir 4upgejogen/ ergungen/ wirbt bernak volgen.
tnatótnt nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^y^ tarnen wir ju ben Cadod/ vnb funben ir vnb ber feinb (iOak tobt gefutw genod/fehr viel tobt / bad es vnd wunber name. Vnfere freunbe aber *gt;««⦠nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bie Carq/fo nok iw leben/waren gar froh/bad wir ihnen ju hülgVom* men waren.
Karnak jogen wir fampt ihnen wiber in vnfer Häger/vnnb bliee Ãflengentig ben Vier tag laim badnnen / vnnb wir betten in biefe w ber (V?atgcnod . afleken vollauffju egen/vnb alle notturgt.
2Llgbann fahe vnd famptlik für gut an/ juuerbdngen vngr für^ genommene Key g / biewcil wir bann auk bie gclegcnheiebedHanbfd »tftthrôÃà erfahren betten. lt;l0akten vnd berwegen auf ben weg/ vnnb jogen â brey jeben tag lang / Jg vngefebrltk nak vnferm Jubido jwo vnnb gebençig dOeil wegd/ju einer nation beig KarkVokiod/ vnb aid wir ober bie ergen neun tag auffbiefer Key g waren / tarnen wir ju einem Haobt/wad weit vn breyt feköC^eil wegd/barauffwar anberg niktd «d^ge© bann gut cd 0abj/ fo bik aid ob es gefkney et bett/ folks ©alg bleibt **^ nbsp;-««âwpnt» Sommet.
:öey
-ocr page 795-gtheÃet ^ubtanifcÃf ii £itttb(f(6affcen. 21
^cy btefem fälligen C^nbc Hieben wir jtveen wg lang / b46 wir ntd)twuf{cttwortu|j/obcv wdcbenwcgwir foUcn/^uuerbnn^en viw ferangefangenc Xeyà / fo^abc (54gt;^Ã^ bet ^Hlwccbtig fein gennb/ bas TOirben rechten wegpnfliertcn / mnb bamen vber vierâ(TnS^^ey^ 5« einer Marion/ Ãarcbbocticö / vnnb ab wir 5« bcmfelben ^l^rftw^?*^*^^«* nuffvier (V?ctl btn$u näheren / bn fehtefet vnfer Mauprmannfûntfçig^'â' Cbri|ïcn/vnnb funff bu nberr Cavioö vorhin/bae fie foltcnbaöilofa^' went beficUen.
Madjbem wir nun in ben Fleeten Barnen/ ba fanben wir eingrofle Marion beyeinanber / bergkid^cn wir auOieferHeyf nod}niegcfe//2i4vd)F0^ ben / bcrbalben vus fehr angfl war. Stuff folchce fehief ten wir einen rflt;«^ f^«*» von ben vnfern wibcr ju rurf / vnnb heffen vnfer w lOauptwannanjci'/ gen/wiebie fach vmbvnó ein geflalt bett / bamitervnôauffdfiirberlb ^efb ju hólffBA we.
Dnnb alö folehe bot^ehafft vnfer tSauptwann vernawe/wachte er ft eb biefelbigc nacht au ff wit all bem Dolcf/vnnb war morgens jwf// cbri/ïe« feben brey vnb vier vieren febon bey vn6/ abcrbtc.Karcófocticó wu|ïen r*»*«k» 04;. es niebt/bas mehr volets bann wir vorige/ vorbanben / verwey neten berbalbennid?tanbcr(l/ bann fic betten vnsgewif vberwunben.
Maebbem fte aber vernamen vnnb fahen bas vnfer {Hauptmann »4rd)F0* mit mehr Doldfs bernaeb Bowmen/waren Re fchr trawrig / erjetgten ^^,SJJ2'â* vns bewnacb allen guten vnnb freunbtlieben wtUen/ bann Re Bunbren t^en die** vnb mod?ten nicht weiter/fonber forderen fhver Weib / 2^inber vnb jblt; freunOO res^flecBcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ilt;ball»»
3nbcmbrad)ten|ievtts5lcifcbvonfgt;irfcbcn / ©Auf / Ãiclmf/ 6trau|pn/ÃJ^nten/2^0nigli« vnnbanber Wtlbprctb vnnb ©euogelvnamp;pwZ webr/aueb von bctnâÃ'urcfifcben2lt;orn/von Weyden / KeiR vnb anbcz »««r« ren Wurzeln wehr/beren ein vberfuf im Glaubt iff.
ïgt;ic(V?ânncr tragen ein blawcn t imbcnlîeinimleffnen/fobreyt®^^^â^ââ rtl6cinl5ret|lein/ ihre wehr ober iraffenfeinbîrarbeô/ Imogen vnnb xv^fc». 5lct(cbcn/barju pabeffa/von Slwibagewacbt / ober Aobella.
3brc IVcibcr aber haben ein Blcins lócblin gemacht in ben lefp «en /barcin Re ein grünen ober grobenCrigalien lîein lîecBcn / Si ueb cnffaikn tragen Re einîDiepor / bcrillgcmacbtvon^aumwollen/fogroRalsdieffoe«» ein nembb/bat aber Bein AfrmeU ©cinbfebónc^rawenbilber/ fbim^JJf*^ anberjl nid?tóbann bas fic nähen vnb bauRhalten/ber (�ann muf im ^clbtarbetten/vnbforgcnvmballcnarung.
Vonbannen jogen wir ju bengebachten (y?ad?BocBie6/vnnb na? tnaAPe# wen etliche mit vns vonbcn.^arcbBoctied / benweg ju weifen. Dnnb dïf alswirbrey tagreyfetenvonbiefem Fleeten / ba heffen bic genanten AarchBoctics heimlich vonvns / boeb voUenbeten wir vnfer« KeyR nichts befïo weniger / vnnb Barnen jn einem Rieffenben Waffer/ hctfl ^^j r^^ OSachBaRes/iflanbertbalb GOcilbrey t/vnb ba wir binju Barnen/ win Ã^^Ã^uiu/t. fïen Wir Beinen Rebern pafs baruber / ©0 gäbe (5Oî^ ï ber tOerr fein (Bortlichc genab/bamic wir bicfesIVaffer noch paRtcrtcnncmltd? mit folcbergcfîalr.
Wir machten jwcy vnb jwey ^l^R^u von bolQ vnb KeiRlin/vnnb ^J âquot;rj;, Barnenbarauffabwerts / bamit wirauffbicanberfeitenbesWafjers Barnen / vnb errrandenin biefem paffier vnfers volcfs vier perfonen/ auffetnew^l0Rletn/(Ãott fey ihnen vnb vns g ncbigSl men,
XS tif i^icfes
-ocr page 796-® «Ãaffefgc Ãe ftÃwtSuitg/
Cbt^e» 2!gt;kfcó'ïVA|Jci;brttgutc5ifdgt; / Jtem von bcn'S'bi^^t'tbfcfCftpbï^ tôt«» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;viel/ligt nid)t weiter bann vier ùOeit wegs von ben (^Oad?tocf n ö.
J^ebbem wit nun 511 in^brgebacbtcn 6?4d?Vodtï6 ««ifemgutc ïnlt;«Vïo^« lt;^0eil wegs bi»Ãn nabeten / ba tarnen (ie vue entgegen/ vnnb empftenz genvnöÃebtwol/vnbbnben bamaeban mitvnó ©panijlbjttteben/ :Jnigt;t««« ^£0 erfebraeten wit gat bave / vnnb fragten (ie / wem fie vntertbenig epTnCa?. rlt;ylt;n/ober was (te für ein inerten betten: 2gt;a fagtê fte/ vn(crm t?aiipt^ _ mann/ vnnb vnó/ fon(ï gebeerten fte einem Abelmann juin t^ifpania/ B«. nbsp;nbsp;bief peter 3lnf«eUe6.
rïunrtbwirrhjbren^lectengiengen/ fanben wit jbre ÃtnberZ Sd^me lt;*w^b etUd)e lt;V?Anttcr vnb IVeiber/bie waren voller 5ifd) / Ãgt;iefcr jrifd? :^«ndWtgt; ft bet gletd) einem ^lod) / fo er bem (Oenfdxn C mit ebren ju melben)
5wifd)ettbiejeben / oberfonfletwanan Ceib tompt/fo friffteebiu* cin/ba# letflUcb ein Wurm barauà wttbt/ ab man in ben tOafelnüÃer» puber.
Tiber man tan (but bey jetten fûrtommen / bas er bem 5leifdgt; uit febaben mag ebuu / vberftd?t man es aber ju lang/ fo friflt er einem letplid? bic jeben ab/^6 were viel bauon ji^cbrcibcn.
Worths. *X)onvn(Ã:rofftgebad?ten@rabt Mofïer0gnotabefnm(ton / i(t vber lanbt bif ju biefern 5lctf en (iOatbbajicö / brey bunbert vnnb jwo vnb ftebennig (VTcil wegó/natb ber Tllmcto.
rtun lagen wir bey jwençig tag lang in biefern ber dOad? tape# p«T ^** Fleeten / alf bann tarne vus ein brieff i^on einer Statt/ beip Ciente in ConfaiUo peril/albaKay. UOay. 4gt;ber(ïcrStatcbaltet/ mit namen prefeube H*^quot;- nbsp;nbsp;nbsp;ober Cicenttat bc Cafeba i(ï gewefen wobnet / ber ben Confaillo ptfere
««^ 04e?. bat bentopff laflènabfd?lagê/ famptanbern iirbclobcr vnebeln / bic er aefdÿmio«.' mitibuie entbaupten/vnnb au(f bic ©alleen bat febmibenlaffen/ncmt lid? beren vr(ad?en/ba6 gcmelcer Confaillo pifere fcliger / (bw üicenw aten be Cafeba/niebt vntertbenig feyn wolte/fonber (id? mit bem lanbt wibcr^ay.^^Oay. auffrbórig madbet / barauff jbm mebrgebaebtev prefeube be Cafia/ im namen Kay.VIOay. fold?eu lobu gegeben.
»mwigt; eer TXâiewol offt einer mebrtbut/ober pebeineómebrerngcwalfóan* ^lt;*â^â nbsp;nbsp;nbsp;nimpt/banu er von feinem iOerren bcfcleb bat/ wie es benn in ber TTclc
jugebet. 3d) glaub wol bae Ãay. CDay, gemdtem pifere betteba» leben gefri(l/wenn (bu fein(V?ay.iu eigner perfon felbö bette gefangen/ pentwïm Xl^ötbeteibm webe / bas man ibm einen t?errcu vber fein gut pellet/ es von red) bannbtefcö Canbt Peru wer billid? vor ©ott vnnb ber IVeltgebad?» ^K^^^ Confaillo pijfcre gewefen / barumb bae er folebeo reich jCanot fampt iEmanöw« fdueu Grubern/ ^argoffen/vnblfruaubopipcron/jumallererpeni pinevo. nbsp;nbsp;erfunbeu vub gewunnen baben.
x A h « nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5gt;tcfc6 Caubt wirbt billid? bas Keid? Canbt genennet / bann air
SïSuJ# ^^^ reiebtbumb ben 2^ay.(?0ay. bat/ber bompt au^ peru / auf noua »o»i?Mfi)agt; lOifpanta/vnb ïferra 5irma.
wen woher. nbsp;nbsp;nbsp;Sot pobcrberrieib vnnbbaf6fo grof inberlTclt bae einer ben#
aubern niebte gute gönnet / alfo gcfd?ad) and? bem armen Couflaillo Sï^iSSï P»fR*^^/weld)cr vorbin ein Königgewefen / barnacb bat man (bw ben to gcfl^Pift. bopfflaffcuabfd)lagen / ©ottfeyibrngncbig/^swcrcviclbauouj« febreibeu/aber bie jeit gibt» nicht.
rtun ber vorgebacht Crieff lautet alfo / auf befcbl .Kay. (V?ay« baô vnfer Dauptman lîTartinuô iDomiugo i^qolla/mU bemKricgf^ voUC
-ocr page 797-lt;tritcÃfr^nbf4tt(fc6en2rtnbffc6«fffftt. 22
Volet bey Utbvttbbcy kbcnntd^tfolfcfottvcbcft/fonbcrfoUcrtlbabcy J^Mt oer ten (V?4d)b4fïc6 W4vcctj/rtuff wdeevn bcfd?ctbn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tgt;W».
6old)c6rtbcrw4vb4bwlt;tȕgcfcblt;tt / bas bcr(Subevn4torpd?bc^? forget/wit würben ein «ujïrbuv wtherfb« tm Canbtmad?«»/ vnb vnö mie benen/fo nod? baruon remmen/ mnb bic Ãuebt geben in bic Walb vnb ^erg wiber verctnigen baö were and? gewt^ gcfd?eben/fo wir art// bcvjlwcrenjufammcntommen / wir bitten ben (Subernatorenjum Catibt binauf trieben»
©omad?teabcrgemclterlt;5ubernator einen Compact mit vrtfe^ ©'âidmifhe rem tOauptmann/ vnb tbete /m ein greife fd?enctnng / bamit er jufrie* bónbrn«» ben was/ vnnb fein leben bauen brad?t. quot;Wir 2lt;ricg^lent aber wuften ÃSewSeS von biefer banblung niebte/betten wird aber gewujl/ (o betten wir vm mirofc ferm lOauptmann alle viere jufammen gebunben / vnb nach pern ge^ ^JJSïJoff^ fuhrt»
Had? fold?em fd?icfec vnfer Hauptmann nad? Peru jn bem lt;5n'/ ^^^ ^p^ bernatori vicrvSefellcn/ab nemhd? einen tOauptmann/bie^XlueÃe be uwe ^c» ©d?aicfco/beranber â Xgt;ngnabc/bcrbritt(V?id?aclbeK.uelc/bcrvicrbt P«wgclt;s 2lbabe be Korebna. îMefe vier (DefeUen tarnen in anbertbalbcn (^o« â*ââ*â nateninperu»
Dnnb er jllid? ju einer Hatton / beift Pobncfïeó/ barnad? jn einer âoöweR. Hation bei |à Kuchten,/bie brirt Ktobellaplata/vnb bic vierbt lOaupt/ ««e^ft; ftabc belli Ãicme»Ã)icfe vier feinb bic principal ©tebt/vnnb bie rcid?c? amp;iemc» fleninperu»
3gt;anun biefevier ©efeUen jnberer|ïcn©tabtpobuc|iöinpern tamen/ba blieben bie jween/mit namen CÃ0td?acl bcKucle, vnb 3ba// rtTWiod Oe Ife/fcbwad?eit balben/baö |te auffber Key^ trauet warben / bieanbem ^**^^''* Jween/Huefle vnb Dngnabe/bic faOenauff bie poft/vnb fuhren gben Cicmejum Cubernator / fo emppenge er fic febr wol / vnnb name alf« öe^Sit bannvonibnenallenthalbcn delation / wicbiefad?enge|taltfeyeim wevOen luof 4tanbt KiobeUaplata / vnb gebot barnad? bad man biefc folte wol ein// empfange» Furieren / vnnb auff# beft cracticren/auch fd?andtc er febem jwcy tam â *â*â** fcrttibucatcn.
ybamad? befahl cv ©tibernator bem Huefc ©d?anefe« / cr folte __ . feinem bauptmann fd?rciben f bad er albabcy be nCDad?taped / mie SnpJSSjs bent volet auff weitern bcfd?eibt verfuge / bod? folte er ihnen nid?td ne// «tefèpoe* men nod? thun/bann wad von 6peif te» ba were/ bann wir wuflen wol öp^m^n ban ©tlbcrbey ihnen vorhanben were / weil f e einem ©panier vuter^e^g^'^ipj^^ f^fftS vnnb vrttetthtrtig waren / barauff wir ehrten berhalbettnichtdbwoo» theten»
©o warbt aber biefe C bed ©ubernatord poft ) vnterweden von eine Ãpanicr/hief parnawuie/nibergelegt/auf befehl vnferdOaupt? paff nfoer# manne/bann erbeforgte |td? / ed würbe einanberer bauptmann Cju fl«**^*^« ©ubemicren (lin volet )auf peru tommen / wie bann auch fd)on ein anderer vevorbnet wad / barumb fehictet vnfer tOauptmann ben go nanten Parnawuie auff bie (lra|fèrt / vnb befahl Ihnt ob fad? were bad ^vietf Vorhandcn feyen / folte er (le mit (hmc j« ben Carqe führen/ ab bann fold?ed gefchehen.
2Hfo richtet vnnb fenge vnfer bauptmann fo viel an bey bem volet / bas wir prowiant halber bey ben (bachtafud nicht lenger
AI! nq bUibei#
-ocr page 798-®arÃafftfge JefcÃreWujtg/
mangel 4» bleiben tottbccnbannwir betten ntd?c auffein 6Oonat pro tuant/3t^ pwwant. jj^tj betten wird ge w w jï/ bas wir mit prouiant vu einem (Dubcmufor
verfeben weren gewefen/ wir weren nicht bunion gezogen / vnb betten ^Ebfn^rt *ââ^l*nebrfpei^ vunbrutbgefunben / über ca ifl aUee bóberey nuffber öSïg^ IVeU/ïbnrnacbïogenwtrwibcrjurócf juben2krtrcbbodâ#«» xnarfbaftï nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ueb folte ieb ungejetge babc/nemUd? bj gebuchte lt;V?urchtufq ein fwebtbic f^^^ fruchtbar iCanbt baben/bef gleichen id? junor nit gefeben/Hem'/ X«nöt. nbsp;nbsp;luh wann ein Jnbianer biimuf in^ iOolç ober IVulb gebet / mb macht
lt;gt; in ben nechlïen^aum/barju er bommen mócht / einloch mit bertha'' ^Ȕwm? ^^â '^ ^^ rinnet aufff^nff ober fechd mub I^onig beraub / fo lauter wie StSrSSe. ber^etb/ biefclben Jmmen feyn gar blein/vnb fïechen nicht.
©olchce ibt l?onig mag man von feiner gâte wegen effen/mit »rau* ôcâ brobt ober in anberer Ãpei^. 0tc machen auch barau^ guten Wein/ Rottigs. ^lUbie JU Canbt ber (V^etb/ifl auch beffer^u trineten. '
rUchbern wir nun ju ben vorgenanten S^archboefifd bamen/
_ waren fie alk mit IVeib vnnb 2^inbcrn baruon geÃoben/mnb beforgt meh^!**^^ ten|ïchvorvn5/ abered were bcfjergewefb/ftewcreninibrem^lecfen CbniJenbie blieben. 00 fehiette aber vnfer Pauptmann al^balb anbere Jnbia^ â'^'\*â/^â*'^â^ nerju ihnen/ vnb liclJc ihnen anjeigen/ ftefolten wiber in ihren yiecf en to qa fruö bommen / vnnb ftch vorvne nicht beforgen/ ee folteihnen bem Icyb wigt; berfabren/aber fie wolten fich nicht baran beren / fonber entboten vnu wiber JU/wir folten vnf auf ihrem Steden machen / quot;Wo nit^fo wolten fie vnómitmad/tvnbgcwaltbarauf treiben.
Rûftung nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rjad^bem wirfolched vernamen / mad)tcn wir balb vnfercorbe/ âTd^*^*^*^ââ^ '^ vnnb jogen wiber fie /boch waren etliche bee wtlleneobermey^/ *â ® * nbsp;nbsp;nung vnter vne 2lt;riegf leutben / vnnb fchiebten an ben lOauptmann vnnb lieffenihm anjeigen / er folte nicht wiber fe jieben/bannee móch* te grojfen mangel im Canbt bringen / ob fach were bue man von peril nachKiobellavlatajichenmófIe / fo würbe man alf bann bein pro# utantbabcit. ^ber vnfer l^auptmunn vnnb bic Communitet/wolten nicht barein bewilligen / fonber bamen bem vorgenanten anfchlag m nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nach / vnnb jogen wiber bie genanten (lOarchboctue. âVnnb ab wir rfAdUn* auffein halbe ^cilwegeju ihnen bamen / fo betten fei hr iCAger ge# fidjîwc fchlagcnvntcrjwcycn^crgenvnbbólQcrn/auffbcibefeiten / ob fadgt; »die. were/ baewirfievberwinben/ bas fie vnebeflo leichter móchten ent# weichen / aber esbame ihnenju fchlechter befórberung/bteihenigen rf^ïï öfe â ^^^ Vf it eriafmeten/mufben haar laffenober vnfer 0chlcy ffe feyn / ^Ip fluchtg*« bad wir in fold)cm 0d)armû»jel bif in bie taufent ju wegen brach# P/Ugen. ten / ohne bie wir vmbgebracht haben/ von (Dann/TVeib vnnb Kin# bern.
^Darnach blieben wir jweenC^Oonatlanginbicfcm Fleeten / wek lt;5rJHe eines eher fo groà war / ab wenn fonfben funffober fechd Fleeten bey einan# Ãc^kvon berweren. 3llfojogenwirfürtan/ bif jubemyiecfcn/bawirbiejwey «noech^ib vorgenante 6d)ttfgelaÃen haben / vnnb waren anberthalb Jar auff 3»vcrt. bicfevKeyf bad wimichtdanbcrd theten / bann nur ein Krieg vber ben anbern fighteten/ vnb hetten von UOann / Weib vnb Kinben auff bicfer Keyf vbertomen/bi^in bie jwólffeaufent perfonen / bie muflen «Viq^tren. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©chley ffe fey n/2llfo habe ich ju meinem thed/ von (^ann/ Weib
vnb Kinbevn/bey yo.perfonen vberbommen.
X^nnb al^ wir ju bem 0(hiff bamen / jeiget vnd bad âVolcf / fo wir auff
-ocr page 799-â¬tK^cr^ttManffc|fn/lt;»ntgt;efcÃrtfftett. 25
«uff btefem öebttfBergen tin jclaÃcrt bitten/an / wultebIttVrtfam «bwefenetni^auptmann/ b«0 2gt;tcgo SLbngon/wuv vonÃicutUunufi ^â^^ ^^ t^ifpunia eine tbetb/mb ein Ãauptmann/ mit namen Johann juin/ ^obannc# * cifcoUOnncboffabcn vnfevtOauptmani^OavtinttôÃJomingo^tjoUa/ ^quot;âf**,^ ju ben jweyen ©ebiffen/vnnb bemfelben Void' ju einem iOnuptmann verorbnet / bae et btefelben an feinet fïatt folt gubernieren vnnb regio ten/anberptbeiU/ein greifen Urmen bieweil angefangen betten / 4l|o boe genanter ^iego beSlbriego nur allein weite regiéren/fe weite lbw folcbeö Johann 5ranafcu6 (^Oaneboffa/ab bc|îeleer iOauptmann vnb ,^jrS?*i 2lmptpuerwaltervon(^Oartinolt;gt;emingeA!:t)olla / niebt confentio ^wptUjM ren/ in bem ftenge fteb ber ^etUrtan^j jwtfd?en ibnen an / bas $uUQt ââ^quot;â 2gt;iego be 3brtego bas felbe bebielt unb ebfteget / vnb fblugc bem Jo^z bann 2franöfco(^Oanlt;bo(|a ben Bopffabe / 3ll^bann machet er von Jobanne« fl unban ein Urmen im Canbe/vnb weite wiber une 5ieben / vnnb ma'/ m^uMP» ebet ft eb crfllicb ffaref in ber 0tabt / in bem tarnen wir mit vnferm rbsemw«» i^auptmann (Ãartino Ãöenungo tf qolla fur bie Ãtabt / ï)a weite er aber vnfern Dauptmann nit cmlaffcn/ vnnb bie Ãtabt nit awffgeben/ mcn^ivoc noeb viel weniger fór feinen Oermertennen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»om cubetn
rUebbem felcbee vnfer Hauptmann vername / ba beUgerten ^æ».
wir bic Ãtabt rieflet lignera befumften / Ãöas ÃriegÃuelcf abet/fo noüerf^ A Inbet Ãtabt ware/ ab |ic ben emft ven vnó faben / bamen fie taglid}
JU vn6 herauf in bas felbe / vnb baten vnfern Hauptmann vmb gna? l^w? be.Ãgt;a feld?eó ber gemclt ibiego be 2lbricge ven feinem volcfgemetcft/ baa er ihnen nicht verttawenborffte/ fenbet fieb beforgee/ wir würben lt;twannüd?tlicbet weil in bie ötabt fallen/ auf vetrüthetey / welches bann fürwot gefebehen were / Ã)a bebaebte et fteb mit feinen beflen ge'/ SSt£ feilen vnb fr eunben/ vnnb wet mit ihn» au ^ bet Ãtabt weite/fojugen rWa^vo« mitihutbey fünffgig (Hann/bic anbetn aber tarnen Calfbalbnurbet JS£2»« ^iego be 3lbtiego auf bet Ãtabt jege^ju vnferm Haupemann/vnnb »ominQ^^ gabenihm bie Ãtabt au ff/ vnnb baten vmb gnab / alfo fagte ea ihnen ber Hauptmann ju / vnnb jege inbie Ãtabt. 2l bct bet gênant ï)icge J2S£J be^btiego flehe mit ben fünffgigChriflcn / bey bteif|iglt;X0etlweg6 weit / ba6 wit ihnen ntebtoBunbtenabgew innen» 3llfe führten biefe JwcenHauptleuthejwcyganQe Jat an einanbet Krieg / bas einet »er bem anbern nie ficher warb / bann bet iöiego be Jebnego bliebe an teinern Ott lang/htutba/morgen anberfwe / vnnbweetvnsmod^t Jb/c^e febaben thunbaà vnterlte||e et nicht/ bann etwas eben einem Ãttaf/ ^^â^^3o fenräuber gleich. Jn fumma / weite vnfet Hauptmann ju ruhe fey n/ SSSK# fomufle er mit ihme C^iego bc 3lbtiego) frieb machen / vnb richtet ein räuber. Hcirath5u mit fernen jwey cn'Ãódjtetn/bie gäbe et bes lgt;iego tc jwey'/ jäSÃamp;ft tu Vettern / hieffe einet Zlbetnunjo Ktchfeil / bet anbet Jrancifeus ^ergere/ vnb ba fold?e Hörath bef^loffen / ba hetten wir mit einanbet frieb.
Jm fclben Bam mt^tn Crieff auf Hifpania / au^Ãieuilla/von bet juggev Jactot/ hdfl Chtifloff Keyfer / nemlidb wie bemfelben «ebriffofr (Hann hette gefchrieben Ãebaflian rieibhart / au^ befehl meines 25tubctn^homanÃchmibltnfeligen / ob es müglich were/ bas man e^miM wiber5u ilanbc helffcn mochte, welches gebachter ChrifïoffKeyfet *â*P^''quot;3^ *gt;ngcfparts Ãeif foUcitiert vnb auf gericht hatte / bamit mit bie^neff âquot;'^quot; âââquot; worben feinb/welche ich empfangen b^hc/UnnQtf fixant if â¢MS Julif/ 1^$^ pber an Ã. Jacobs tag.
n^chbem
-ocr page 800-, QBavÃafftlt;)?c C'ffc^vd6im^/
fltfcft â¬gt;djmtamp;t ntmptvr^ laubvon
r^ubbem id) btfen brUffverUfen/ blt;ib ich von ff«nb^n vö vnferrtf JOauptmattn üOartino 2gt;otittttgo ^qolU wlanb begerr/ aber er woU te es er ff lieb niebt tb«« / b^ binnaeb muffe er aufebeu meine UngwC' renbe btenfJ baö tib fo viel Jar Kay. (IDay, tm Canbt trewltd? gebte'/ net/furfbuCt^aupttnann Ã!?qoUa) mancbmalmcmletb mb leben für*
geffrecft/vnb fbu nte verlaÃen babe/ bas muffe er bebenden/ vnb gäbe fetnetn mir vrlaub/ffeilet mir aud? brieff 511 an Kay. (V?ay. barinn er feiner ^auptmiui. ^ay. ^uwiÃengetban/wte es im Canbe KiobeUaplata ff ünbe / vnnb e^JmiM was (id) barinn in folcber jeit verloffen bett.©olebe brieff bab td?Kay. empfebet (V?ay. Kätbc in Ãieuilla vberanewortet / benen id? and? munbrlid/e »nef^n relation vorn Caubt vnb guten befd?eibt babe angejeigt.
vÃ4gt; *^^â ât)nnbalsid) nunmeme fad? auÃ^benweg/aUe ^ugeriebtet bette 0^{wl^t nameteb alfbann vorn l7auptmann (V?arttno löomtngo 4fqollaZ ^«HotS 'â^^ anbern gutengefellen^nbfreunben/ein freunbtliebs vrlaiib / na^ »namp; f«ne0emeaud? mitmir^wengig JnbianerCarios / bie mir meine notturfftZ feilen. nbsp;nbsp;nbsp;auff fotd?e weite Key f / ebas bann ein f eber juermeffèn bat/ was einer
foldjen weg bebarff) trugen.
8ett«n0ött^ nbsp;nbsp;nbsp;â¢put) 44)t tag $uuor/ebebann id) auff wolte fêyn/ fame einerau|^
prefdw-
nofxtnne« »Olt^ltlft. Ià va fin w» 6d)C0â
Prefilta/vunb brachte Leitung/ wie ein ©d)iff bafdbs anf ommen feyn foltc / von I^ifebona auf Portugal / welches jugebortg bemint fa* men vnnb weifen iOerm 3obann vonl?ulfl albain .Cifebona einem Kauffmann/als ein factor bes ^rafmusjOde^njiu ^Inttorff
Vnb als icballegclegcnbcit erforfcbet/madbt ich mich tm namen (Bottes bes 2lUmcd)tigcn auff bie Keyf / 2lnno 1 Æ 5 2. am 26. ^ceem* ÃH^w bris/an©.©tcffans tag / Vunblnu KtobeUapUtævonber ©tabt farto?âö^'^^^â^ fó**®*â'*^ befumfion aufgezogen/ mit 20. Jnbianern/ auÃ^j. f«in0ort. Canacn / vnnb erfflid) tarnen wir vber 2d. dOetI 511 einem gleden/ beià (Befetti w Jubcrid)a ©abaia/ albainbiefem gleden tarnen vier anberegcfcllcn SbS»^ ^â mir/zween ©panier/vnb zween portugalefer/aber biefdben betreff ©Ab^i^ temvrUubvomtOauptmann.
Von bannen zogen wir mit etnanber/vnnb tarnen vber iy.lt;$0cil ©tfboKtb«. 5i* ^i^^ .gleden beià (Sebaretbo. darnach zogen wir vber vier tagrey^ »Ãvei«. td. lt;001 zu einem jleden/beià Kareia/ von biefem wir neun tagrey» »Ateoa. Ãjj^jjdOeU zu einem^lecten/beiÃ^areba/ ba blieben wir zween tag lang/bas wir prouiant vnb Canaenfuebten / bann wir looo.dOeil bie Paranaw auÃwerts müÃen fahren / vnnb tarnen zu einem Rieden/ ©tertugi«» beià (Bienugiaba blieben wir vier tag/ Ã)as gehöret bifber zu biefem Rieden / Kay.dOay.zu/vnb ià ber Carlos Canbt.
Cop»â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mun hebt fid) bes Königs vb portugal/nemltd) ber quot;Capis lanbr
an/ba müÃen wir bie paranaw vn Canaen laÃen/vn vber Canbt zie* ben zu benCapis vnbfeinb fcd)s Wochen lang burch Wtlbnuf / 73erg etd^icffvon'^unb xTbal / barinne wir nicht mit frieb ber wilben Ã^bierfchlaÃen »tiocniCbic tunbten/ gezogen/ Vnnb ià vonbemobgemdten mieden ©ienugta/ JStr^^*quot;* 5â ben'Capts/ein hunbert feds vnb zwen^tg dOcil wegs. jöife Nation Ta^orum Capts effenbie dOenfchen/als ihre feinb/ thu n nichts anbers bann bas defen^tio. Ãe fmmerzu Krieg führen/ vnb wann Ãe bie 5einbe vberwinben/fo be* m^Pben iey ten Ãc biefdben gefangen in f ren Rieden/ wie man hie zu jQanbt ein
tOoebjetr embeleyt / Dnnb wannficalfjbann ben gefallenen wollen vmbbrtngenoberfeblaebten / rtebten fie bar^u ein groÃen âTriumph an. Weil er aber gefangen Ugt/ gibt man Æ bm alles was er begererZ ober warju er nur luff bat/es feyen Wclbfbilbt / mit benen er feine fach
-ocr page 801-â¬tlt^« SnWahffcÃett JaiiN fcBafften. nbsp;nbsp;S^
l^tnadbAbcn/0blt;ve|fenbefpet^/ was fdnbef^ bewert/ bt^ bk fïunb tompt/baö cv bavanmu^. ©te haben fbven woU»|l vnb fveiib mit bem lt;mbngctt ^Kriegen. '$'vtncf en vnb eflen/vnb fcy n tag wnb nacht voll/ noch tanden fie gern/ vnb fóbtcnbcvma||cn ein fold? itpienvifeb leben/ Epkurei bavuon nid?c jnfebveiben ifï. i^e ift ein fïolr / boffertige/ vbetmütigd indid. volcb/ntad?en TVein von ö^uvdtfd)ctn .2^ovn/ öavuon ficfo voll verben, nie ob einer herauf ben be fïen IVein trûnef c.Oaben ein gleiche ©prad? jr^/*^â* ben Cavu6 benn gar ein Heiner vnterfeheibt bat^ wifehen ift. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Lingua
Von bannen tarnen wir $u einem yierfen/ blt;i|l2^lt;tviefcb4/|êinb '^â'P^['t^â aucb C^bapi/führenS^vieg wiberbie Chrifîcn / bie vorigen aberfeinb mit ber ehrt|îcn 5veunb.
©o tarnen Wir am palmtag au|f vier ÃOcilnabcttbtj« einem Jlectcn / ba warb ich gewor / bas wir vno vor ben 2^ariefcbiniö bóten ^ef^tven folten/fo betten wir btefed mal groÃen mangel an pro«iant/ 5gt;och bet'^ ten wir ein wenig weiter mögen sieben prouiant halben / aber ^ween vnfergefellcn tnnbten wir nicht erhalten / fonber$ogcnvbervnferge* trewcö vermahnen hinein in ben Rieden / 2)a verhieflen wir ihnen/wir wolten ihrer warten weld?c6 benn auch gefchehen / 2lbcr pe tonbten . nicht gar inben Fleeten hinein tommen/fie würben vmbgebracht/vnb barnachgefjen/eÃott woUeihrgnc^igltd? gcbencten/2lmcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lenvmbJ
ibarnach tarnen bicfelbigen Jnbianev mitfünffQig (V^annher// ^^lt;*4?^ auf ju vne /{luffbreiffig febritt nahenb/ betten ber Chrifîcn tlcibcr an/ vnbfîtmbcn|lill/vnb rebetenmitvne. ©oi|taberberJnbiancrgei^*^^â* ^â¢^ brauch/wann einer etlieh fd?rite vor feinem wiberfacher fîtll flehet/ vnb nbsp;nbsp;â*â*â^*
rebt mitihm/fo hat er nichte gute im Rnn.
Jn bem aie wire vernamen / rûfïetenwirvnô auffebcflfo wir tunbten/mit vnfer wehr / vnnb fragten Re/wo vnfcrc gcfcllcn weren bltcbcnïba fügten fie/ fie fey en in ihrem Fleeten / vnnb wir folten auch w?n?^ hinein tommen/aber wir woleene nicht thun/ bann wir ertenncten iht fchalcfheitwoL
Jgt;araufffehoflen Re 511 vne mit ihren ^ogen/aber beftunben vne nicht lang/fonbcr Itcffcnbalb in iren Rieden / vnb brachten vonflunbgt; anbiÃinbie feehebunbercCiOannherauf vbewne / babetten wiram/ bere rein befdiunung/ bann einen groÃenâWalb/vnnb vier ^óchfen/ VbAbiH fampt ben fèdâ^â5 Jnbtanern / von ben Cavife/ fo mitvne ^ogen/von ^â'*4 ber ömbt Ho(ler RgnorabefumRon / fo erhielten wir vne bcnnocht nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*
vier tag vnnb nad?t auff bae wir immer ju einanber fehoRen/ vnnb an ber vierbten nacht machten wir vne heimlich auf bem 'Walb/vnnb 50^/ sen baruon/bann wir betten nicht viel $n effen / vnnb bie 5cinb wolten vne auch jw flard werben/nach bem ©prichwort: Viel t?«ttb fcinb ber i^afentobt.
Von bannen jogen wir feehe tagreif an einanber/in wilben quot;WAU bctt/bcrglcichen ich meine tagCbin boch weit vnb brcytgcwcfcn)tcinen ^^^'^âquot;â^^bgranfamern weg nie gereyf t. âWir betten auch nichte 51:
Slfe« vne bcrhalbcn mit Wurzeln vnb Honig / fo wir fanben/ öpeiw w« bchelffctt. rXamctt vne auch auf vnfichcrhcit/bae wir beforgten/ bterowrodn fcinb mochten vne nachtommen/nitfo viel ber weil ober jcit/ bae wir'â*^ i6owa» vne vmb ein IVilb betten gefeben.
3llfo tarnen wtrjueiner nation / beifl^pcfftja/ba blieben wir 4^250«»»/ tag/vnomachtenProuiant/ borfftenabemit jumJUdenbommen/ weil vnfer fo wenig waren.
^ey
-ocr page 802-^r â 255rtrÃ(tff«5ceff(Ãïf(6un3/
f^r^uaia nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^cy bkfevrtanort ijl cm IV4f|cF/bä|l TrqoÃU / Winne b^be»
fluuta. nbsp;nbsp;wit Vla tem ober ©d? lengen gefeben/beiffen euff Spenifd)/ 0«â^
^ be âÃbnefebe / ijl eine tn bic vtet^eben fd)vitt leng vnb 5wey cv f h^ tem tn bev miete bid? / tbun gvoflen febeben / nemUd? fo cm (V?enfd) b4* bet/obev ein 'Ãbtev tm felbcn IVefjèv tvinet et / ober bernbev fd? wim men wH/fo bompt cm folebe ©d^lenge / mtev bem TVeffev febwimmenb/jn bem (V?enfd?cn obev'^biev / vnnb fd)legt ben ©ebwen^ vmb befjclbig/ 6ci?Ungen jeu^btö el^benn vntev bee IVeflcv/vnb jffetd. Ã)enn ftc |ïecf et elle $etc f^enft^n ^^â bop|fvbevó Weffev/vnb (lebt ftd? vinbob ctwenn etn (V?cnfd? obev âCTblcv votbenben/welebce be moebt vbevctlen.
T?on bennen jogen wir fuut / cm (V?onet leng eneïnenber / bimlt;' eebdebe* bevt (^0ctlwegd/ vnnb temen5« einem gvoffen^leden betfï ©ebelcbc'/ tb»d?«- nbsp;nbsp;tb«ebe / be biteben wir bvey teg / vnnb weven febvmóbe/becten nichts
vbvige jueÃen gebebt/bennvnfcvemcifleÃpet^wevi^onïg / 2?cv'/ belbcnwiveUcmecbtloÃgewcfen / wiebennemjebev tanebnemen/ wee fóvcmgcfebvltgtctt/evmut vnnbbófee leben / eine vmjblcbev web tenKey^ vev(ud?cbebe/fonbevltd?ebcv mit effen vnnb tvincfen/ fempt leff»;»on4-^â¬vUgev(ïett. i£)e673cttb/welebed etn,ebcvmtt)mgetvegcn/ wtgt4. ttlej. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ober 5. pfnnbt^eumwollen/ifï gemeebt wie ein nee/ bes binbetmen
enjween^Anm/el^bennlcgt ficbetnevbeveujf/ folebeegefebicbtim lüelb / vntev bem blewcn tOimmel / benn fo niebt viel Cbviflcn mlt ew nenbevm Jnbievbevlenbt sieben / ifte6beffcvvnnbfid?evcvimWelb fût gut 511 beben/benn tn bev Jnbtenev t^óftbenfev o bev gleden.
tTunjogen wtv5ucmem5ledenbevgebóvctc ben Cbviften^n /tn ^ob^nnes wcl(bcmbcv^bcv|l btcÃc^obennKeinmeUe / vnnbjuvnfevmglód §?ubhaü'p nïd?tenbetmtfcb wev/benn btefen gleden wiltebfebe^cn fnv cmXAn^ ''' benjiyfogcmcltevObcvlïcvbcyctncmenbevnCbvtllcnmDicenbe/weh d?c$it jetten ein XJevtvegmttemenbev meebfen / btcfcCbevbcy eebf bunbevtCbvi|leninben ^weyen gleden D femb bem Ãonig in Powm gel vntevwovffen/ vnb bem gcmelten Jobenn Kcmmelle^clebev necb jetnemenjeigcntnbtcvtevbnnbcvt Jevlengim fienbtjnbie geben* :job«nnf8 fet/Kegievet Kvtegt vnnb gewunnen. ^evumb cv billtd? fnv einem KemmeUe anbem beó Cenbt nocb fol vegieven / IVevumb ebev fold?e6 ntebt ge* mwósen. f(^)tcbc/bcvwcgenfóbvcn|ïc2kvtcgwtbevctnenbev. ^Onb biefevmebv* gebed^r KeinmeUe ten tn einem teg fnnff tenfent^nbienev^ufem* men bvingcn/bebcv 2\ónig ntebt 5wey teufentjwfemmenbvingt/fo viel med?t vnb enfebene bet cv tm Cenbt.
6ot(ïebevbeóofftcvnentenK.ctnmclle©obtt/bewtvfnobbcvóv* tcm^lcdcttetttommcn/vovbenbcngewcfcn/welebcv vns wol empfen* gcn/boebmii{tcnwivvn6|lt;inmebvbefovgen/bennbcv Jnbtenev/ wdl C6 ebev bebev gevetben / fegen wtv lt;5ott bem ewigen ©d?ópffcv bend/ : .; b rZ *⢠lt;nbsp;buveb Jefum Cbviflnm ferneneinigen ©on bevvne fo gnebiglieb bovt
vnbellwegenbet enfgcbol|fcn.
©.Viceno«. nbsp;nbsp;nbsp;Hun jogen wiv weitev 511 einem ©tâbtlin / beifî ©. XHeenbe/xo.
dOcil wcgô/elbe wiv 3lnno 1_pj. bmâ^jea^nlq / en ö. 2lntboni teg/ pottuga# entommenfcyn/âvnnbfnnbenetn povtugeltfcb ©ebiff/ welles be iifd) eebiff 5uctcv/pvcfiltcnboli5/vnbl3e«mwollcn geleben/ vnnb jngebóve bem SSem J^vefmo ©ebenen» Jv^ectorift in Ctfebone / bcift Jobenn von Ãol* jobannea 'fen/wclebevnocb einen enbevn JectovelbeinâVtccnbo/gcnennt petev
jtem
-ocr page 803-CtlicÃfrSiibMiiifcÃfn-Jdnbtrcfrt^^fii. 2Ã ^^
3tem bk vorgebad?tctt l?crrn Ãd^c^cn/vS Johftnnvcnt^ülÃnf heben 41^41 tn Cenbt viel jngebórtge ^l^cf^ttvrtnbÃÃavffer/bannnc nenfeU man bes gan^c Jarjurfcr mache* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«Mfmi
@0 empÃenge mtd? obbevóetev peter KoÃel gar frcunbtUch/vnb ^J^^ ** bewtfe mtr groÃe ebr pro moniert mich auch bey benÃchtfÃtutben/ba'/ rind?' mit ich gefnrbert würbe/ »nb mit bem erffen fort tame/vnb batbc ba6 esd^miöt fie mich tbnen lieÃen befohlen fey n/wclchcö bann hernach biefer Schliff SSMSe»* herr trcwlich gethan/vnb ich nichtö anber jl von ihm fage. So blieben te befoi;ie«. wir auch noch n. tag in ber 0tabt âVincenbo / bas wir vne berey teten/ vnnb mitallernotturfft/ was manauffbem (V?cer bebnrfftig/verfem hen. TVirfeinb^. (V^onat lang von ber Ãtabt Signora befumÃon/ bi^ju ber Stabe *X)iccnba in prc|illgcjogen/vnbill47lt;^.(Oeilwegd.
iCgt;arnad? machten wir vnd / nach bem wir allenthalben gefchiefe waren/auff bie reyf / vnnb fuhren von ber Stabt Sanct Dicenba/ Wf^hrt au^/ 4nno « ; Æ j. 2tbi ben 24.tag Junp/an S. Johanns tag/ So waren SuSS^*^ wir 14. tag lang auffbem UOeer / bas wir nie Fein guten Winb hetten/ trtnojeu^, fonberfùrvnb für jlurmvnbgraufamvngcwttter/baswirnitmoch^/e^g. ten wiÃen wo wir wart.^n bem brache vns ber Scgelbaum im Schiff/ vnb machet an ihm felber viel WaÃer / aÃb / bas wir muÃten jum lanbc bereu/vnb bauten ju einer porten ober trafen, heiÃ: bieStabt Spiritu SpirüM Sancto/ligtinpreÃliain Jnbia / gehört bem 2^ómg von Portugal ^lt;(»^^* ju/ feinb ChriÃen inber Stabt / madwn 5ucf er mit ihren IVeib vnnb Ikinbern/haben baumwollen vnb prcftltenholg/vnnbanbcregar/ tung mehr/bicman bey inen Ãnbet.
3ln biefen orthen bes UOeerS/^wifdwn S. Diccnba vnnb Spiritu ^ifabwon Sancto / Ãnbet manant aller meiÃen WalÃfch/ thungroÃen fehaben/ wulftf-hert. tlcmlich/fomanmitbleinenSchifÃin C welche boch etwas groÃer/ bannhie5uCanbtbic groÃen Haucs ) von einer Porten juranberen fahren wil/fb bommen btefe XValÃfch mit hauten / vnb Ãrettten wtber cinanber/ vnnb fo ftc benn jum Sd/iffbommen/fo ertrenefen Ãe es mit benlcutcn.
iÃicfelValÃfchfpcwcn ober werten fürvnb fürwaÃer auà ihren dOäulern/ vnnb einer au fein mal fo vtel/als in eingut^rAnefifeh iafs Walfifilf gehet. SolchesauÃwcrffen treibter alleaiigenblief/baserbenbopÃfp«««»»P Vitter bas IVaÃcr zeucht/vnb wiber herauf ficht/bas thuter tag vnnb nad)t/vnb wer es vor nie gefchen hat/ber meyntes feye cinStcinhauff beydttanber/ tirs were viel von btefem^ifd) 511 fd)reiben. Airs hat aud? viel anbere felgame 5tfd) vnnb (VDeerwunber / bie nitgenugfam 511 be^ rneerwniw fchrciben feinb/ober bauon ntt eigentlich $u reben iÃ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;®*â^â
Ã:s ià ein anberer groÃer Jtfeh/heià auÃSpaniÃh Sumcre / bas efumew. ià teutfeh ein Schauhhut 5iÃh/ bas ià ein 5ifdgt;/ bauon man ntt genug ®lt;blt;«rtgt;b«*t» fagen ober fehreiben tan/ if s ià fo ein mechtiger 5ifeh/bas er an etlidKn ortenbe SchiÃen groÃen fd)abenthuc/ 5)an fo fein IVinb vorhanben/ bas bie SehiÃÃiU ligcnz vnnb ntt binberÃeh noch furÃeh kommen moz gen / fobompebtefer 5tfd) mit fold)Cfn gewaltigen ÃoÃanbie SchiÃ/ bas es alles erbibmet vnb erjittert/ fo muà manalÃbann vonÃunban _ eins ober ywey groÃe 5afs auf bem Schiff inf UOcer werÃen / vnnb fo Se» me gemclfcr Æ tfd? bie ^ÃÃcr vberbompt/fo leà er bie Schiff/ vnnb fpilt mit Mch von ben Ziffern. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â¬M?»ffitn.
Hoch ein anberer groÃer 5tÃlV heià petfeho Spatbc/bj ià teutfeh petrho. ein itfchmeÃer/oberS^wcrbtineffer/thutauch anbern groÃen^ifchen 5«r47»nefrer.
J viel
-ocr page 804-®arÃlt;et3e ÃefeÃtrtÃung /
viel fehabén/vnb iff gleich ein foldicsbing /wenn bie ^fd? mit etnanbet^ bempffen / thun Ãc/als ob hie 511 jCanbt jwey bofe pferbt an einanber bommen/vn gegen einanber aufffpringen / ©old?cs iff im 60ecr luffig VrtgeftStrtb jn fehen.2lber wenn bie^ifd? alfo mit einanber bempffen/fo tompt bar/ ndtj? Dem nad? gemeingUd? ein groÃe vngeff ümb auff bas dOeer.
1ympft oer nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jeem noch ein anberer groÃer bofer 5ifch / ber iff noch vber bie alle
mit bembem^ffen ober ff reitten/heiff pofehe bcfcrre/teutÃh/©ügÃfd?/ vnb^bereyifchmehr/bieich nitju nennen weyÃ.
item Ãiegenbe 5ifd?/vnb anbere groÃe ^»fd? / heiÃenjöontngen.
^lfo fuhren wir vier dOonat lang an einanber auff bem (^ccr/ bas wir nie bctnlanbtgefchcn/ vnb haben (öüter geführt/ vonberbe^ rürtenpforten/ ©piritu Ãancto. î?arnad? bame wir511 einer jnfulZ bciff'^^eÃebe'cTcr^cro / alba namen wir wiberfrifcheprouiant/ von 23robt/2flctfd?/IVaffcr vnb anberer notturÃt/vnnb blicbenj ween tag lang ba/ bas gehöre bem 2^ónig von Portugal 511.
Don bannen pgenwirautf CiÃcborta in 14. tagen / 2lnno«y/j. on^o.öeptentbris/an 0. Jeronimus tag/ feinb wir alba anbommen/ vnb blieben «4. tag lang in ber ©tabt CiÃcbona ba ffarbenmir yvocen Jnbianer/fo ich mit mir hab auà bem Canbt gefürt.
©cwlU. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Don bannen $og id? auff ber poff m0cuiUa/in4 tagen/feinb/z.
dOeil/ alba bUebe ich 4. Wochen lang / bià bte ©chiff$ubercyt würben.
â3prlt;^.
Cifîebe ÃC^rjevo,
2(rtFunfft juAin*:bo«4
5ogc nlfjïxtn rtufi von ©entUn vbcf Wrtfîcr / vnb in jwey en tatert e.Ãwwff, traîne id) m bic ©tube Ã.Cucrtó/ba bliebe td? vber nadu.
Don bannen joge ich ein â^agrey à vber lanbt/vnnb bame $u einer ^rtusS, ©tabt/heijf porta©.dOarte/von bannen$ogcid? cir/^agreyà vber lanbt/vnnb bame 511 einer anbern ©tabt/ vier meil wegs vber WaÃer/ heiff^aUes / babannbiehochlanbifchc©d?iffwaren/bienad?bem bliberlanbtwoltcn fahren / berfelbcn waren bey 25. alle groÃe ©d?iÃ7
^kalles.
^ul^cn.
bieman bci)f tOulcfen.
Dater benen 25. ©d?tffcn/was ein fd?ón groà new ©d?iff/ welches nnretn^veyf / von^rttorlfaufintDifpartiagctban, ba gaben mirbie 2^a«fflcntcbenrath/ ich folte auffbiefem ne wen ©chi|f fahren/ vn ber ©chiffer hieà t^einrich ©d?ct5/ war ein ehrlid?cr frommer dOann/ mie bê ich nu bingete vn vberein tame/bes fchifÃoh»»s halbé/auch fpeià vnb anbercrfachcn/foa«ffbicferrcyÃvonn0thcn was/barumb td? gcnç^ lieh mitjbmbcfehloÃcberhalben id? mich in bcrfelbcn nacht rülfee/ vnb lieÃe mein y limber wer cf als mein brobt / vnb berglctd?en / juuerbeÃe^/ rung / auch papogoy/tc. bie ich nuà Jnbia gebrad?t hatte/aUcs mÃ
©camp;tng mît ocpiff tragen, vnb verlieÃe Utitltd) mie lm »epttr^^r/bae er mtre wop oê *54;tfïer. tc^ugcfdlUn an^cigenwenn er aufffcyn woltcweldKö er©d?iffer mir .' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;trcxrlid)vcrbct(}cn crwolte on mid? nie bimvcg/iOrtbern wolle mire gtgt;
Willid? juwijfen tbtm.
tlun fo batte aber berurter ©ebiffmann btefdbtge nacht etwa^ 5« viel gc^cebtbaö er metnCau^ fonberm glud) xxrgaffè/vnnb mid? itt ber t?erbcrgltcf|è/rtemUd?ï.|lnnb vor tage febaffteberötewrmatm/ »çîJiStt.^â*^^^**^^**®®lt;i^*ff^^S*^*^^â^/^*^ *»lt;*»^w 3lncf erauff^óge/ vn alb bann baruon führe. âVnb ab td? morgens nad? bcm©chitfl^awct/ba war es fchonanffemgroflemetl wegs vom Canbt.iöarnad? mujlc ich vmb » nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ein anbcr©d?ifffcben/Vttbbcfd?lof|e mit einem anbern 6ci?iffirtartn/
bem muffe td? glctd? fo viel geben/als bem vorigen.
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©ofwb*^t» wir mit ben anbern 14. fd?ilfen halb barrton/Vrtbetten
bic
GtliiÃa Snbfatrtf^ £anbffcÃafft(«. 26 bte cvflcn b«y tag gute Tfinb / aber banweb bettelt wit gteflen wiberz Tvettigcit Wtitb / baà wir vnfctc vev^ nicht moderen voUbttngen. ©o XrfiS^^ bliebcnwitbocbmttgtofjctgefabvj.tag lang / vnnbvctbofftcndnctbtnt.c«öró bcf|ctnng/3bct je tenger wit vctbolftcnz jc vngc|tümcr baó^Ãccr war/ ©«Vfflwnb. alfo/bas witvnó nicht Unger au^bem(V?«t erhalten bunbten/fonber muilen wtber $u róef fabren/ben weg fo wir an^fnbven,
Hunt|l|eQunbtberbrauch auffbent(V?ecr / ba6bie@ehifÃe«tb®W«djt. »nnb ©chi|fer einen -Ãbcr|ïcn Ãauptmann vitter ihnen machen / ben hci|l manauffSpamfd) 3Hmiranba / ïDiefer regiert alle Ãchiff/vnnb 2(lmir«namp;(t was er wil bas man auff bcm (V?ccr thun fol/bas mu^ gefcheben / vnnb fic bie ©ihiffer vnb ödnfÃeuthe müÃen int ein Ãtyb feh weren/ bas ber/ ner vorn anbern nie weiche wolle/ î^anKay. (V?ay. bate befohlen vnb gebotten / bas vnter $ wendig ©chiffen von lOtfpanta / nach bem XTh berlanbt nicht fahren folten / von wegen be82^0ntgsin5â^ancfrci4gt;/^^^fX biewctl 0eicQunbtmieeinanberbriegcn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ren aii(5 lt;Sigt;
IVetterfbt|l and? fonflber brauch auffm (^0ccr/basein©chi|fer^^ââ«^â!^ vom anbern vber ein (V?etl wegs nit fahren bartf/vnb wann bie ©onn eÃcJiI auffober niber gehet/fo mó|fcn bie ©chiffjufammen bommen/ vnb bie ©chiffer müÃen bcn 2tlmtranbagrüÃcn/mit ^.ober 4. fchw|fcn/vnb alle â^»iS^weymaU
2tuch herwiberumb mnf ber 2Hmiranba auff feinem ©chiff$wo I^atcrn / von^ifengcmad/c/ hmben am ©chiff ffeefenb/haben/bas helft man ein ^arol fo bie gançc nadtt brennen / fo müÃen bie anbern 5arol, bem Schijf, barauff bas Ctecht fleckt nach fahren / vnnb borÃxn nid;t vor cinanber bommen.
©ojeigt and) ber 2llmiranba aUenachtben ©d)ifÃcuthen nn/g,/^^-^^^ wo er auf wolle fahren / banne ob fach were/ bas ein vngeÃümmigbcic dntalaÃi, duff bem (^Ocerrâme/bas fie machten wiÃen/ w^ für ein weg ober winb ber 2llmiranba genommen bette / au ff bas fte etnanbernid?t verlieren bönbten.
Jn bem wie wir muflen vmbberen / vn $u tu eh fahten/wie gehört/ ba war bes obgemeltcn iDctnrich ©ebenen ©chiff Cbarauff idt all mein ®lt;blt;Fere« plunberwcrcf gehabt/ vnb er mein tnKalles vergäÃegt;im aller hinber/ ââââ^â'' ââââââ* ften ber anbern ©chiÃ- / *X)nnb wie wir auffein ciOcil wegs nahenbjur ©tabt Exaltes anbamen/ba war es fuller vnb nacht / fo müÃe ber 31b ntiranbafcinCnternaufhenchen/ bamitihmbie0chi|fw0jlcnnad?gt; 5«fahren.
âOnbals wit Barnen 5111- ©tabt Stalles / warffetn icglichcr ©chif^ fer fein^tneher auf tu bas (V?ccr / vnb ber 3lmwanba thee fcinXlatcrn nud) hinweg,
JnbcmmachetmancinfewramCanbtimbe|len/ aber es gériez ®W w« tc leyber ^umergjlcn/bcm lOcinrich ©ebenen vnb feinem ©chiff Xû« ^'löb^fewrgemachtwar/bey einer(V?nhl auffein ^0d?feufdgt;ufsweit vobcr@c4bt2^alles/fofuhvcbermchrgcmeltlOeinrich©cheQ|lradâ8 c^dnffbntdo bem fewer 5u / bann er mey net es leuchtet bte^atemvonbem SUmb 4einnâlt;h ranba / vnnb als er fehlet gar jum fewer mit bem ©chiff hin5« tarne/ ®lt;amp;«ölt;»» fchoj^ er mit gewalc auÃr bie flcin/fo albaim CDeer lagen/vnnb $crbragt; ehe fein ©dnff in hunbert taufent Ilód/ vnb ertranken leuth vnb gut/ ehe bas ein halbe viercheil flunb verfchienc/ vnnb es blieb tein |liid bey bem anbern/ 3lfogiengen vnter i2.perfoncn / alleinber ©diiffervnnb ©pewnuduu tarnen barnou/auffeinem groÃen ^aum. 3lud;ertrum/
^ q den
-ocr page 806-â^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2îîavÃrt(ftfge6ffcÃvd6ung/
«rofl'« dâen 6. Bijlen ober âS^ruben mit ©olbt vnb ©ilberwelcbö^ay. (Way# fd?Aigt;crt Alt jugebórt bat/ vnb anbere groÃe KauÃwanfd?aÃT mehr / welcbeô ben SJoSÃS Ãauffeurbw ^«S^bórig gexreft
«rgartge«; jDammbfageid? (Bottmeinemlfrlofcrvub 0eltgmad?er/bnrdgt; 2?And7:v Jefum CbriÃum ewig lob/ preià vnnb bauet / bae er mich aueb biÃmal eSfrt^tö^ P gnebiglid? beleytct/befd?ÃQt vnb befebirmbt bat / bae id? erÃlid? nit jw ©on. auÃ^bicfee Sebiff bommen bin.
ibamaeb femb wir jween tag lang in 2ialleö (îill gelegen / vnb an t?rt4cb5rtcc®â^âbrea6tag wiber weggefabren nad? ^tntorÃT / 60 hatten wir |?«n«. auffbiefer rey Ãgroà vngewt«er/vnb grau fame fturme/baö bic ©d?if? fer felbft fagteu/bas fie in 20. Jaren / ober fo lang he auÃ^bem (Weer ge? fähren/beinen fo graufamen Ãurm niegefehen nod? gehört haben/ ber fo lang ge weret bette.
Ctîuiie.
öo wir nun tarnen in Ãf ngellanbt / ^u einer Pforten beià IVy bt/ ^8^»ngkr betten wir aiÃf all vnfern 0d?tÃxntetn'n?cuc / bae ià ein'îtteb/ bas man an ben öegelbaum fpannet/ and? weber ©ey l noch ©egelbanm/ noch bae wenigà anÃ^bem ©d?iffmchr. 'Vnnb wann folebe reyà nod? ein wenig lengcr geweret hette/fo were von bifen x4.©ebiÃxn Beine bar? iiontommen/alleinlt;öottberi5errbettefiebann fonberlid? wollen be? bóten.
©duffere
Hun vberbae allcÃ/fo feinbamnewen Jarftag/ 2(nno 1 yy4. vnb anbev heiligen brey Aonig tag 8. ©ehijf mit leib vnb gut erbârmlid?en: vnu^ttn^ verborbenzbaà es warlid) ein erfcbródlid) bing 511 feben gewefen/ ja ea gen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;were bod? nit eineiniebet menfeb bariton domine n.
ibkfcö iiÃcfcfdKÃxn$wifd?cn ^rancfwicb vnb â'^n^dïaw^t^Q^tt bcr ^Umedxig wolk fteb jbwwnttb vnferaUer gnebigUeb erbame»/ burdi Cbvifïuin feinen ctnigcnSon^lmcn.
@o blieben wir 4.teg in berórtev Pforten 'Wybtmi^ngeUnnbt/ »nb von bannenfd)i|ftcn wir nuff Trabant 511/ vnb batnen in 4. tagen ^^^âæ* Sblt;«3rmttia/ basilleinÃtabt im ©eclanbe / babann bie groÃen! »onr. 6d?iffltgen / 3à von IVybt74. (^cH wegö/von bannen jogenwir nnff^ntorfÃn / welebee ba tÃi4.V^Oeilwege/vnnbfeinbbem^. ja? nuarij alba anbommcn/2(nno 1554.
(BOttfey gelobt vnbgcpreife tin ewigbeitber mir fold?cgUidlicbc Acyf fo3ncbiglidgt;bat befeueret. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
^Bunt»«quot;'
-ocr page 807-27
^«nöcvödrtt^ewöwïèdff-hjU' 6f fc^rctbung ber wtlOen nartïtcit ^enfeÃe »^ep f«r/n)ielgt;((f(t6f3en ^c^iiiüKö ©taSen von j^ömberg aup ypeffen burngz indent t*pcf(bn mit groOcvgcfabvcrBiinbigt/vnnbbetti JÃurebUuebngen t^odigcboincn tberven / bemn Pb^z Itppo/Crtnbtgraffcn ju lOcfJcu/ te. bcbicttct nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* lt;*
g^^anfl ©tuben 1)0« J^ombee^«»â»'â««-'p m tOejJen/name mtrfût/ wenné ©dttgefdUg 9 wcvc/irtbiumjubcfcbett/ jogebevuttyttung vón iSvcntch nud) böUtnbt / ju Cumpen bu^z
* ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;me id) bey ©ebiffe / bte wólren in Portugal ®*ââ**â*
amp; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mit bilt/ vuubwit
^^rttmblt;it»^.Ãr433|gt;vthd/bedjAtd »j4r.
- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;boy etner Ãtubt genunt ©AUct'cTuurtl/ waren vier worben nuff bem Waffer babin ju fuhren. âVen bunué jobe id? nud? X^ijfcbo?
nu/wcld?cófón|f(V?eilvort©unctâÃuuuli|Ã. ^n£ïif]èbonabamid?in ein berbetg/ber Wirt war genant ber j nng Ccubt/ vnb war ein â^eut;-fd?er / ba lag id? ein Jcitlang bey. jbemfelbtgen Wirt fügte ich/ wie id) tret auf meinem X^atterlanöt ^ejogen / wann es mir gelingen m^d^tf in3nbtamjuftegelrt.0agtet: Jd? were ju lag aulfenbltebe/ JÃeéXo^ wigcô 0d?îtfe fo in Jnbiam fùbren/weren hinweg gefahren. Jeb bate Ibn/bieweUieb bic rbey fc verfaumet bette/ bas er mir weite ju einer am/ bembcltfen/ bteweilcrbic©praad?t0nbte/id?wolte wiberin feinem bkn|fefeyn. 1fr btad?t mid? in ein 0d?iff für einen ^ód?fenfd?ÃQen/ ^cr Capitan in bem Schiff war genant pintabo / ber weite in praf'/ Pin^be. lien fabre/au{f2kauffmannfd)afft/t0atte aud? vrlaub auffbieSebiff Jugreiffen /^ fo in ^Jarbaria mit ben weiten (^Ooren faufffchlagten.
2lud? wo er.'yrani5dftfd?c öd?i|finpra|iltenmirben'WilbcnCeutben Xaufrfddagen fiinbe/ foltcn preif fey n.2tnd? feite er bem Szenige ctli/ Cownttitloft d?e gefangen« bainf lianbt fuhren / btefelhtgcn hatten fïraffverbie oes 6W-» net/^ed? bte ne wenCanbebamit jubefehen/ würben ftegefparct.Dnz? ââ«««»» fer©d?iff war wolgcrüfB mit aller ^riegfrófïung / Wclchemanju Wajfer gebrandet* âX)nfer waren breyâ^Teutfeber in bem ©chiff/einer genant bans von ^ruchhanfen/beranber/Peinrieb^rant vendre'/ gîïd?*««^ men/vnb Jeb» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p«.
^efdxetbutt^ metrtfv e^cn ©ebiffart bon t^iffeboud nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ièruwt k'dH
3^ jtcgeltenven Ciifebena/mit ned? einem Heinen ©d?tfÃirt/ lt;i«lt;lgt; vnferè paap tmanne / tarnencrfïmalöan/ bey einer Jufdlf ilga be (Pabem genant / h^ret bent 2^ónige von por/ tugal/wohttcnportugalefer barinn Ifl von Weinvnb Surfer fruebto bar/ÃöafelbebcyetnerQicabt/gertant ^anffd?al/namenwirmehr'X):'/5â»quot;C4?4b etaUainfeebiff,
2?arnad? fuhren wir von ber Jnfel i» ^arbariam / nad? einer
1# ©tabc
-ocr page 808-Cepéde 0eL ©4?i«ffï*
Ggt;d?ffFcr^ èb^tt.
Sente,
Quxflio de rapina.
^ItoÃit.
pcrtfiliîî. ewlt;K fangen pfep
x ®4t§lt;«ac6efcÃtct6»n3/
0t4bt C^pe bc ©d acimnt/ gehört etné weiflert dOorett ^ôm'g/ amp;lt;i^^ riffe genanLibie flaoc bat vormalô ber Komg rgt;on Portugal tune gc* babt/berfelbige ©ebtrtfà batô jbm wlber genommen, ^cy bcrfelbiget# Ãtabt meynten wir ber egt;bgenanten febif $« betomen/ bie mit ben vn^ cbriflenbaulffcbl^ten. IVir tarnen babm/funben viel Callthantfcbeiî pfeber ba vnterm Canbt/bic gaben vue bericht/ wie bad bey ber ÃtabC ©ebiff wcren/IVir fuhren hmbeyfo tompt cinÃebiffauf bemiOafenZ wolgclaben/ bem fuhren wir nach vnnb vbertamen es / aber bae volet entführe vue mit bcm'Sotte / $gt;a fahen wir ein lebig Sott auffbem Xianbt flehen/welcbeövnewol bienlicb war jubem genomne ©d^iff/ wir fuhren hinbey vnbholten0.
ÃOiewcifjcndOoren tarnen flarct angeritten / wolten ee verthei? bingen / aber ftetunbten vor vnferm gcfd?ÃQnid)t bar^utommen. irimamenö/fuhrcnmitvnferScute/wcldocöwar oueter/tlOanbelnZ â^^atcclnSodaheute©iimtni 3rabicum/iÃeren bas 0d?iff wolgda^/ benwar / wiber nach bem ifilga be dOabera/febietten vnferc tleinen ©d)iff nach Ciffebona/ folcbcö bem^^oniganjujeige/ wie wir vnö mir fold)cr beute halten folten/bann eegehörten ^alcntianifcbe vnnb Ca? flilianifd?c ^Kaufpeut bar$u.
Wir würben von bem JS^onig beantwortet / feiten bie Sent ba in ber 3nf«len laffen/ vnnb »nie vnfer rey fe fort fahren / mitlcr weil weite fein 4ltefa grunbtlid) erfahren/ wie ce barumb were.
J)emnad?thntcfgt; Wir/vnnb fuhren wiber nach Cape be ©cl/^ube^ fehen ob wir mehr beut betommen tonbten. Zber vnfer fürnemen war vînb fon ft / vnb ber Winb wurb vne $u ent gegen bey bem jCanbt / ber vnö verhinberte. Ã)ie nad)t vor aller l^eiligen tag/führe wir vonSar /
baria mit einem groffen ©curmwinbnad? prahlten 511. ^Uöwirnun , 4oo.d0cil von Sarbaria ab waren inbaö dOccr / tarnen viel 5ifd) vmb baö ©ebiff/bt^engen wir mit 2ln^lhacf cn. Scrfclbigcn warett etli^-rbe/wcldic bie ©cbtfPeutncnneten4lbatore/warcngrof -dftlicbcSo^z nittc/waren tleiner/^tlicbe Surabo. 3Liieb waren viel Jifeb ba fo grof wie lOertng htttenauffbciben feitenftttige wie ein ^Icbermauf/biefcU bigen würben fehr verfolget von ben groffen/ Wenn fie bie hinberpdj ^begenoe vermerctten/erhuben |ie |icb auf bem Wafpr / frergroffe hauffen / ^0* 5«Pb' nbsp;nbsp;nbsp;genvngcfchrlicb jweyer tlafftern hod^ / vberbem Waffer/etlid?efehr
nahefo weit man abfehen tonbtc. Sa fielen fic wiberumbinf Waffer. Wir funben fieofftmalö bcö morgenö imÃdnfflige/warcn beö naebrö im Pugbarcin gefallen / 'IPttnbfiebicffeninportiigaleftfcberfpraacbZ pifce »oz pifceSolabor. Samad? tarnen wir in bie lgt;óhc ber Linien ^lequino^ uoor. ctial / bafclbp war groffe ht^c / bentt bie ©omt punbe recht vber vnö/ wenn eö vmb dOittag war/war gar tein Winb etliche tage/benn in ber twM/»^«4-f,rt^j;^4tjilt;it offemab groffe Sonnerwetter mit Kegen vnnb WmbZ erhüben ftd? balbt / vcrgicngen auch balbt / baö vnö biefelbmen nichtZ wenn wir vnter pegel waren vberetlen feiten / mupen wir petpig wagt; chcu»
m.w^cUtn nbsp;nbsp;2H6 aber nun wiberumb Winb tam/ber wehete ©turm/weretet*
^âquot;^^â nbsp;nbsp;lichetagc/vnbwarvneentgcgen / vermuteten vns/wo er lang wcrete/
hungers not 511 leiben. Küfften ©ottan vmb guten Wmb. Sa begab tevtwTfW^® nbsp;nbsp;^âââ^ naebt/bas wir einen groffen ©turm hatten / waren ingrop
erpVien^/fer muhc/ba erf-bienenvnö vielblawer Cieebter in bem ©ebi^y bero ich nicht mehr gcfehenh^itcc. Sabie Sulgen vorneninf Ãchifffcblugcn/ ba gierte
etlicher ^ttbfdtttfeÃett ^dhbffeÃdfffe«. 35 ba gfen^enbet Ctcd?tcr cucb.iDte portugakfet faxten/ bad bk Cteeb^ ter ein Reichen gntee 511 tünffttgen wetterö weren / fonbcrltcb von (Dort gefnnbttn noth«» 5« troflen. Oberen (Bott eine banetfagung barfur/ wte einem gemeinen (Debet / ïÃArnnd? verfebwunben fie wiben quot;Ãnnb bte|e jCtecbter beiflcnÃnntelmo/oberCorpue fantomWie nun betrag ©antelmo* nnbrneb/wutbe es gut wettet/ vnb tum etn guter IVinbt / baà wir au// genfcbetnlteb fabenbaà folcbc lieebtet muflen ein wunberwetef (Sottes pyn. IVir Regelten bin burdi baà GOeev mit gutem Winbc/ beni8.fag Januarb/briegen wir einen budfCanbes in^ gebdir bi Cape beSanct C^pe gt;e c* ' Stuguflin genant. 2td)t metlbaruon tarne wtrjum tOafen XSranneu/ 2u»3»fan« burfegenant. âX)nbwtrwarens4.ragiiu6?eereberrtvbaÃCanbrfa/ ben. èafelb|îbitten bicportugalefereinen5krfcnauffgeriebt/iVDa// ritt gettattt.iber tJauptmann beö^keten war genant 2(rtoto^lio/bem ^iwo^oj^Uo, vberlie|ferten wir biegefangenen / lubenaud) etliebe (Suter auf/bie fic babebieken.ITir riebreten vnferc fad? auf intern Pafen/ woken fórt^e an fiegein/ba wir meyncen ju laben.
â^te b(c '^Uben bes one ^rannenburfe waren auffr^ô/ tifeb worben/vnb ben portugakfem einen gleden vertilgen woken.
^y ^ begab lt;6 (td? bas bie IVilben bes ortbs waren aufftbörifd? 2(»ff«t»** worben gegen bie portugakfet / weldoes fe vormals nicht wa// ren / welches nun ber portugakfet halben fid? angefangen baf// te/ fo würben wir gebeten vmb (Sottes willen / von bcm Pauptmann bes Canbes/bas wir woken im^kef en einfegen/CSarafugenant/â¢fûnlf ®«wliM (ÃOeil von bcm trafen dOatitt/ba wir lagen / welches bic Wilben ftd? vnterkunbencinjuttemen/ vnnb bic 3rmwobner bes ^kcTctt dOarin bunbten ben anbetn nicht ju büljftommcn / beun fteÃeh auch vermut teten/bas bic Wilbcn fe vbetjieben würben.
'ÃVit tarnen ben von (Sarafu ju bülffmit vtcrgi^lt;l0anttcn vrijers fehiffe/ fubrentn einem tkinen fd?ifflin babiu,25as ykd lin lagaukek uemtlâ^amcrtbcsV^Ocers/wclchs Ãd? i.mctl wcgs laubtwertsin (tredet. lts mochte vnfer Cbrijten ^0. jur wehr fcyn/Ãöarnebc» 30. (Vroren vnb öïmfoent* Prafilianifche fchlauen/welche bet Ifinwobnct eigen waren / 2)ic IViU 1*0^ ben leut fo vus bclAgerten/ würben gead?tet au ff 8000. Wit in bet beU^ getung b^^tten nut einen oaun vonKcybcln vmb vus bet.
lt;^1⬠I^re SeÃunge war / vnb wie fie gegen w
Rritten.
t^ (Ob ben gleden her ba wit inné belegert waren/ gteng ein Walb/ x^^barinnenhatten pc jwo^ekungen gemacht / vonbiden ^Augt; ^^^men / banunen hatten ft e bes nachts jbre juflud?t/ob wit ju ihnen hinauf Ãekn / ba woken fe warten, sbarneben hatten fie lô// «natrtä« cher in bic Ittbcngemach t / vnnb vmb ben gleden her / ba lagen Ãe bes tags inn/barauà ramen Ãe mit vns ju 0d?armiigcltt/ IVcnn wir nad? ihttettfcboÃctt/ÃelcnÃcalknibct/ vermeynten Ãch bem fchufs ju enr/ buden/hetten vns fo gat beUgert/wtr tonbten webet ab nod? ju tom* mcn/2^amcn hart fût ben gleden / fehoÃen viel Pfeil in bie hohe/ mey// pfettmit neten Ãe folten im nibcrfalkn vns nnRieden treffen / fehoffèn vns auch »awrnwok Pfeik/baran Ãe Baumwolle vnb wache gebunben hätten/ vn bas am
^ üq gekedt/
-ocr page 810-$BdvÃa|fti3c6ff(6m6utt3/ ge|?ecft / tneynten vnö bic Ãö^ebee an bert iOeufcertittitartiuiîecfert/ beewetert wie |ic vne effett weiten/ wenn ftc vite betegten.
»rAü^ »ér nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ypte hatten nod? eirt wenig 511 effen/vrtrtb bdffclbig wae balb aii|fZ
fpcip
tbcrtit cö ba im Ãtanbt bert gebeaud? batâ/ alle tag / obee fc vbce beit atV' been tag feifebé Wiiegclrt ju bölctt / »nb (WeeUbee Oliebelt baeuortjrt madien/ ju fold)crt Wutgeln bbrtbfen wie nit tommert.
ä(tHt)il4#
Ãdiiff# bounce.
5lur vet^ï
Wie wie mirt fabert bas wie Dictalta gebeccb Icibê mufïcrt/fiibtert wiemtÃJiaocycrt754td?cnrt4cb einem 5léctcrt âÃ4mae4bagcrtartt/ W/ etaliaba Ju bölcrt/fo b^tte bic Wtlbengeoffc b4rtmé vbeeb48 wAffeeltn bee gelegt/wae Ibtee voll auff betbert feiten béd Dfete/meynten vue bic teyfê juucebinbeert / Wit jeebtoeben ba|fclbige wibet mie gewalt/ cd wuebeeben mitlee jeit/wit bliebe auffbem ttuacnert.^tc Wilbcn fiinb# tenvrtó irtbcrtÃebtffcrtrtiebtó cbrtrt/3lbee (iewueffenvilteuctertö boU ^éd 44^ ibtee fdian^é jWifebért bad Dfet mb ©ebiff / veemeynten bad rtrt jnjîed-cn/jeeô Pfetfeee bee ba intCaitbc wecbfet/b4tetrtju weeffertZ tgt;nb me mit bem bampff auà ben ©ebiffen ju Jagen, ^fbet ée geriet Jbquot;' hen ntf/mnler weil bam bic flut wibet. Wit fubten ju bem ^cden^amgt; inarabaï)tcJnnwobneegabertvrt6X)ictaliabamitfubrcnwiewibeelt;gt; tiihb itad? bee belegcrung bcy bem vorigen bet / batten Re vite bic fabet Wibee gebinbcet/Jtlfo/nc batten ^4nmc/ wie boe/vbee bae WAjfcrlcin SwMge^ à ^^â^^t/ lagen baebcy auffben»Dfee/ batten fiejween ^äumevitten/ «14. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;auff :in wertig Itabe abgebawen/ oben att bic Zäunte batten fie bingee öippOâ nbsp;nbsp;geburtbé/öippo gertant/ wacbfert Wié begt;p|5cnbrcmê,fcinb biefee. lÃad enbe batten pc in Jree febang/wae Je mey nung/wènrt wit bamert vnnb Wolten wibee birtbned) beéebert / wolten fic bie ©mpo jieben / bas bic 25auirtefóet art foltert bred?crtVnbauff bic ©ebiff faUett*
ötppd.
Witfubeenbirtbcy / brrtd)crtbtnbntd) bcr erfte 15aiim pel nadgt; 5^ h nbsp;nbsp;^^*^^ febauge/bee anbee pél But g birtbet vnfee ©cbifPcm iit bas WaJfèr. fw. *^ â^db ebe wie anfengen bas Webe jnbrcdxit / eviffen wievitfcen ©efek lenirt bcntyiedltn/baS pc vrts ju bülffBAmertiWartrt wieanpengenju euffen/eitjftén bic Wilbcit aucb / bas vitfcre (Befeuert irt bee belegcrung rtiebt boeen Bunbteit/bann pc Bunbtert vrts rtiebt feben/ eines gebólges balbcn fo jwifdicn vus wae/fottfl aber waren wie fo nabt bey Jnert/bas pevns wol betten Bónnen boeen / waitrt bié Wilbert fo nicht gceuffcif beeten. .
We breebten bic âVicmltn ia belt ^teefen/TOte bic Wilbcit ba fabe» bae (te niebtóbonbtcttau^ncbtctt/bcgcetclt ficfricb/ vnnb vogelt wibcP ab. Ã)ilt; bcUgcvuitg webtet bey nahe einen (Wdnat/bce Wilbert blieben ctltebe tobp abet bee vrtfctnCbttflcrt Deiner. Wie wie fabelt / bau fid) bic Wilbcrt^iifeicbbcgcbcrtb^ttcrt / legért wie wibet 311 vnfermgeoffen ©cbttF/weldjcôvoe^îOaeirtlag / baicibeltibcrtwie WaOcecyrt/aodt t^Oartbiobertmeel ju DictaUa / bét 4gt;bee|tc bis yicdcrtö (^avin / ban^
®(c Wir auà prannenburfc fuhren nach fitter fanbiftafft ^uttugaeie geitant/bey ein ^tan^óftfeb 6d?iff to^z mert/Vrtb vna mit jbrt ftlugen.
fubveit vierzig (Deilen voit bartrtett xu cirtent t^à fi»/ quot;»t^ââ^K»w^ C onttugaeiö genant / ba tnevneten wie bas ÃdiiffmitpeafiU^ -^^S^cnbolg vi labcn/attdtbcirtWtlbenmcbtl^ltCrtliaabjrtbcotert. Wie wie babirt tairtert/funbcrt wie ein 0ebi|f Ãd^ Jh^«tttct«id?/bae lub peo^
-ocr page 811-â¬(l((Ãer^nbtâiitfcÃeH;fanbtfcÃaff(en. 2^ , '
PrâfîliénboiQ/brtô fielen wir dn/mevnte neo ^unanen/abev (te verbef// ©cbiffau^ beten vnô bengroffen UOnflbrtum mît etnent febuffe / vnnb entfiegelten ^â*quot;^J*â® vne etlid?e vnfef6 0d)tff6 würben erfdioÃcn erltd^evcrwiinbec. j^nr/ ââ^â ttneb würben wir ftnne wtber in Portugal 511 fahren / benn wir fconb gt;nbsp;ten ntd?twiber«mb bommen in bentOafen / bawirmeyntenDictalia jubebommen. jberWrnb war vnô $» wtber / wir fuhren mit fogerim ger 'Victaha nad) pormgalUbbe grof|cn hungeretlid?e ajfen ^ocb^/z ^Hngevtm heute/bie wir im 0d)i|f hatten / (SOan gab vnferfebereim bee tage ein ®lt;^âib» Moffelen IVafferö/ mb ein wenig praftlianifd? Wurtjelnmeel / waren io8,tagtm(Z)eer. ÃJenjwólfftentag^lugufbi bauten wtr bey Jnfulen/ genant Cofa Qores geborett bem Könige von Portugal / ba aneberz Ãof«©orts ten wir/ruheten vnnb (tobten/ î?ajclbfb jabert wir eilt ©d?iff im UOeer/ ba fuhren wir bey/ju wijfen was es für ein 0d?t ff were / vnb cà war ein Seeräuber/(balte ftd? jur wehre/ bod) briegten wir bie oberhanbt / vnb ©ccr£»beu namenjhtt^tt baà Ãduff / ftc entfuhren vnô mit bem ^ottenaebben Jnfulen/2gt;aà Schi Æ hatte viel Wein vnnb ^robte/bamit wir vus er// Wem vnö quiebten. 2gt;arnad? tarnen wtr beyfuttff ©duff gehören bem2^0nig von portugal/bie folten bey bcn Jnfelnber0dgt;iffauf Jnbia warten/ fte in Portugal Ju geley ten. Ã)arbey bliebct^wir / bulffeit eut Jnbifcb Sd)iff/weld?e6baanbam / gelcyteninein Jn(cr(rerceragênant/ ï)^?^«««^«â blieben wir.Jif à hatten fteb in ber Jnfel viel ©duff verfamlet/welche ab nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, leauff ben newenilanben bommen warcn/etlid)e wolteninlOifpanien/ etliebc in portugal/Wir fuhren auf âbercera bey nahe bunbert ©ebiff in gefeUfebafft / bamen ju j^iffebotta an/xmgefehrlicb ben ad)ten tag Xtfrdâonfh -öctobviÃ/bc6 3arÃi54S.warcnfcd?5ehcn ÃDonatauffberrcy|cgcwe// . fen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;⢠â¢'
tbarnaebruheteicbeinjeitlangjujCiflcbona / würbe bes f nnÃ
Wit ben tOifpaniern in bie newen lanbt jufahre bie fte fune haben/ ^uhv bcrhalben von Ciffebona mit einem Xf ngcllenbtfcbcn ©duffe in Cafîi/ lien/bey eine ©tabt porta ©ancra UOana genant / î)a wolten fte bas ©.tneri« 6lt;biffmit Wein laben/von ban neu rev fete id? nad) einer ©tabtCiui// ^ättUo. lien genant / bafanb id? brey ©d?tffe würben jugerüff, folten nach ci'/ wrÃanbtfcbaffcKiobeplattageitant / fahren/gclegenin3lmerica/ ^â^epUt^ btefelbigc Cattbtfebafft vnbbaô (ôolbretd?cCanbt peru genaut/wd// peï». d?cô vor ctlieben jaren funbenijî worben/ vnnb praftltcn/iflalkà ein fuffefîCanbt.
ibaffelbige lanbt fort einjunemenw^wen vor erltdxn faren©d)ifgt; fe bahitt gefd?icbt/ beren cinó war wiberbommen / begerten mehr hülff/ fagten viel wie ©olbtreid?eó feynfolt. iber l?auptmann vber bic brey ^ââbn^ie* ©d?iff/war gênant ï)obu Ã)tcgo bc ©atabric/ folt von wegen bcóKÃ/ ^^â nigó ein -Ober fter fey n in ber Canbtfd?affr. Jd? begab mid? in ber Ãdtiffeine/ fte würben fehrwolgcrüfl / wir fuhren von Ciuilicn nad? S.Cucae/babie Ciuilifd?c refer inf eDeer geht/bafelbf lagen wir vnb e,x«c4ff. warteten auffguten Winbt.
^efe^rcibung niniifv anbem ©ebifffart^ von ginfien
aufDifpanicittn3lmericam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;nbsp;ftâquot;
^^â^ 5gt;omtnt ly 4 p. ben vierbten tag nad? -Ofernfcgclten wir ju ©anct Cucae auf / vnnb ber Winbt war vnô entgegen / Wie ber ©Xttetta* ^Winbt mtngut wurbe/namen wir juCifebona Dafen/vnb fuh /
ren nad? ben Jnfnlc Cannariaó/andcrtcn bey einer Jnfulen paUama «anttawe. gênant/ PdUm^
-ocr page 812-2Bat6lt;(f3e CeftÃïetfmt^/
^rs »aut ica,
gcttant/bc nemen wir etUd^cn IPetn in bas 0d)t|f fuv bte rey fe, 2(nd? würbenbie0tewtkntbbev0d)i|feî)afclbjïcitt6 / wenn fie imiV^eer voncinenbertAmen / wofteinbem Cenbe foiten wibev beyeinenber bommcn/ncmhd)mi8.gvebu0/rtu|fber0iibcttfcttcn/bcrUnten2tcqut/ noctiaU
Cape. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2l-u|5 peinte fubre wir ned) Cepe vttbc/beôift/beôgrune beupt/
0rûn bwpt wcld^eô liât in ber fcb werden (V?orcn Ãenbt / î)efelb jî betten wir bey nebc ein 0cbi|f bmeb gelitten/von bennen fuhren wir vnfer Curf/ber Cfcne^ nbsp;nbsp;nbsp;winb wer vnó entgegen/ verfcplug vee etlidt mei euffbeö lenbt (Ãenc/ in welchem end? febwergedOoten wonemiDernecb reme wir bey einer es, chômas Jnfuleit en/genent Ã. Cbome / gebart bem Könige von portugel/ifî ein ^urferreieb^ylenbt / ebervngefunbt. Ãlre wobnenportugelefer bermn/bebcnviclfebwer^erC^Oorctt/bee jre eigene leut feyn. Wime'/ men frifeb we(|èr in bev 3nfcl/Regelten furt en/ wir betten vnfere $ wey ^lOitgcfeUenfebiffe in einem Sturmwinbe bee neebteeuf bem gefiebe verloren/elfo/bee wir ellein flegelten/ bie Winb weren vnó febr entgo gen/benn (ic buben bie ert in bem (ÃOeer/ wenn bie 0onn euffber Hort ,tiÃronomiai feitenber linten 2lcquinocnel gebet / fo weben bic Winb von ben ©m ben ber. ÃJe^èlben gleieben / wenn bic ©onn eu ff ber ©uben feiten ge^ bet/bommen fie von berriorecn feiten/beben bic ert/beó (te fituff^lOo^-net fleiffeu feinem ortb weben/ bmbertenvnö vier (îOonet/ bee wir vnfer reebteCurf nicht Regeln moebten. WtebebereV?onet©eprcm/ berenbem/begunbtenbicWinbTOrtlicbju werben /wirfestenvnfer re»ti. nbsp;nbsp;Curf ©cub ©cub Wefr/neeb ?lmcrice ju.
« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^k wir in bic hebe 18. gvabiw bep bas £aubt 2(mcrka fame«/ ben liefen ntebt erbennen bunbten/bebin wir befebek ben weren/ vnb ein greffer fïurm Rcb bcy bem/ienberbub,
S^lrnecbeinôtegcô/ wclcber wer ber ts. Houembrtó/ neme ber ©tcwrmennbtebóbebcepoli / befenb fid? in 28. gmbuö/be fuebten wir bee ILenbt Wcflcn / en euff/ j^erneebben vier vnb jwen^tgltcn teg gcmeltó C^Oonetó feben wir Xlenbt. Weren fcd?0 (ÃOonetime^eergewcfcn/beflunbcnviclmeUgrofjcgcfebr. Slkwir I nun bert bey beé £Ã.enbtbemcn/tenbtcn wir ben Pefen/ vnb biemer'/ etung niebt/weld?c ber ober (te ©tewrmenn vne gegeben bette/Sborfp' tenseueb ntdttwolwegcn/vuà in vnbcl^enbtc toefen jugcben/louier? tenfolengcebemCenbeber / esbubenfebr ju weben / wirmeynten niebtenbcrflbenneuffben Klippen vmbjubommen / bunben lebige jSeK^twa 5efejufemmen/tbecenpuluerberein/fïopfftenbic ©pónbc ju/ bun'/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 juin *ólt;vim* ben vnfere webr beren ff/ob wir betten ©ebiffbrueb gelitten /vnb ctlk nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t
*â^â^' ebewcrcnberuonbommcrt/foltcnirewebrem Cenbe Ruben/ benubie ?öulgen würben bic j^eRcen be» Cenbt werffen/ wir louicrtcn/mey m ten vorn Cenbt wiberumb ebjufebren/ce belff niebt/ ber Winb triebe vne euff bic Klippe fo im weffer verborgen Iegcn/in4.f lefftcr weflerö boeb/ mufïenbcrgroffcnKulgcnbelbeuffö iienbtfebren/meyntert ??ftii^r4* mlt;bcenbcrflbctin wir ntófïenelle mit einenbevvmbBomwen. Ãgt;oeb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i jgit«s» nbsp;nbsp;nbsp;febictte Cd (Bott/ wie wir bert bey bie Klippen bemen/werb vnfer ge fell nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
len einer ctncópefengewer be fuhren wir hinein. ît)efclbfî feben wir cinbleittô ©d)ifflttt/beô flöhe vor vns/vnnb fuhr hinber ein jnRl/bea wires nicht feben/ vnbbunbtennit wiffcnwe6edfûrein©cbiffwcre/ eber
-ocr page 813-â¬tl((Ãer^nWdit{f(ÃenirtnbffcÃrtfftett. ïb etbetwttfolgtenihmnit wettet nad? / 0onbct heffen vnfetn findet jU gtunbe/ptetfeten (Dott bna et vno nu ^ bem elenb geholfen hatte/tuh«* ten/vnb ttóefneten vnfete Bleibet»
âÃ)nnb ee wat wol vmb 2. vbt nneb mittnge / bn wit ben ^ndlt;t ju gtunbt heffen / gcgcnbemnbcnbtBnmcin gtoffet Xlncbe voll Wilbct^â1^^ ^^**» leutbey bas ©ebiff/vnb woltcn mit vnö teben/nbet vnfet Beinct Bunbt bie ©ptuneb wol vetfïchen/witgnben ihnen ctlicbe (Deffet vnb Slngeb hnden/bn fuhren fie wibet hin. ibiefelbige nndx Burn wibet ein Madie voU/bn waten 2. pottugalefet vntet fnen/bie fragten vnô / wo wit bet pot^jet^z weten t Ãöafagten wit/wit weten auf tOtfpanicn/mcynetenfie/witkferufïfec muffen ein Bùnbtgen ©tewtmann haben / bad wit fo weten in ben t^a^/ â^'®â^ â*â*â^* fen Bommen/ben fie weten beà lOafen Bunbig / abet mit folebem fîntm'/ wettet/wie wit batein Bommen weten / wuffen fe nit batein ju Bomen, aba fagten wit jnenalle gelegenhcit/wie vnÃbet Tütnb vnb bietuigen »lüget ju einem ©cbiff btud? betten bringen wollen / Wie wit nun nicht am ô^mmart berffmeynten/benn wir foltenvmbBommen / weren wir beà Isafen plojjlicb weif wotben/vnnb (Dott bette vnà alfo batein gcholffen / vm uerhöffet/vnnb beà ©diiff btud?à errettet/vnnb wófïen auch nicht wo wir weten.'Wie fie fblcbà horeten/verwunberten fie fid)/vnnb bandten (Dott vnb fagten/ bet Hafen batinn wir wetendiieff c ©upraway/vnb snpwway; wir weren vngefehrltd) «s. meilwegà von einer Jnfelbic heiffet ©ancte 5. rmcenttj *Vincente / vnb gehörete bem ^^onig von Portugal/ ba wohneten ft«/ ^»f»^^-vnb bie fo fe mit bem Blemcn©difÃiiigcfchcn betten/weten bcthalben gePoben/baÃfegemeynethetten/witweten^tangofengewefen.
2tuch fragten wir fie / wie weit bie 3âifcl ©ancte .Katharine von '5'' ^(f^lt;t^ bannen wete/benn wir wolten bafelbfl hin.©agtcn fie/eà mod)ten vm gcfchrlieh ?o.(V?eil fey n/nach ben öuben/ vnb es were bafelbfï ein Maatton lütlbet/ bic hiefjen CattoÃ/baà wit vnà wol vorfeben/vnb fagten: *^â**'n» ^tc Wilbcnbcà gegenwertigen Hafen hieffen bie S^uppin jBinÃ/vnnb amp;pââ wetenire^râ¬unbc/barfiirbectenwirBetnnot.IVitftagtenfie/inwaà * * hohe beà poltbaffelbigc Canbt lege/fagtcn fie/imxs.grabuÃ/ wie wahr ijf.2lud? gaben fie vnà gleichnuà wo bey wit baà Canbc etBennen fob ten.
^ic tvîv bd nnherumb dufâ hem ^ÿafen fuhren/ bdö£dnbt
wibetumb ju fuchen/bahin wit wolten.
^|Cö(td?n«nbetTDinbtrtubben 4gt;|ï0»b4gt;fïengefltUet/ wntbe â^iSnt wertet / vnnb bet IVtnbt webete nu^ ben rCotboflcn/gtcngen â^^witju fiegel/vnb fubtenTOtbetjutüdnrtcbbemvotgemeltenotc Hnnbeówit ftegelten jween tng/vnb fnebten ben Ãnfen/vnb Bimbten ihnniebtetbennen / Ãboebmeteftenwitbeybem Canbe/bndwtrmü^z flcnbey bemiOafen vbet geflegelt haben / bennbte Qonnvetbunetelt vont/ b^ wit ntd)tó metdê bimbten/ bimbten nneb ni t wibetum ju twd? BommenbesIVtnbs halben/ benn bet quot;Winb vetflncb vus.
^bcv(5ott ijl ein no tbclffcr wic wit bes abcnbtó gebet biclten/bn^/ nbsp;nbsp;nbsp;,
ten wit (Doet vm gnnb bnbegnb ce neb ebe bann ce nnebt wiirb/b$ peb beren. ^â^^ tviibclüolctctterhübennad) bem Ãuben / bnbtti »110 bet TVinbtver/ »rafftoea ftnebeZehe wit bas (Debet voUenbet hlt;ttten/wurbe bet VXotbofïenwmb 8^«f*» jliU/vnb webete nicht/brtö mnttô met d'en timbt/bn beng bet ©üben/ tvinbt/
-ocr page 814-53?av6afftt3e eefeSwfPuna/
Wirtbr/ba boet in ber jcic 3lt;âplt;® ntebt viel pflegt 511 rcgictc« / an 511 wc'/ Vugcw « ^ett/mît einem folchen bonnet vnnb fewer / baà einem febreefen w^rb/ vnnbbas ÃOeer wnrfebrvngefïiimb/ benn ber Ãubwinbt gegen bed norbwinbs buigen webetc / wur uudgt; fo puffer/bÅ munniebt febe« Buubte/ vnnb bas greffe fewer vnb bonnet mnebete bas volet $ugblt;âfP tig/buatcinetwuffcwoer^ugtciffcnfolte/biepegel^uwenben/ 3«lt;)gt; mey nten wit niebtanbetd/ buun wit mwpen bic nad^t alle erfnuffeu/ (b gab bod) ©oer brtö pd? bud wetter enbette vnb beffette / vnb wit pegek ten babiu/bu wit bee tugee bet Bommen waren/vnb fuebten benf^afen von newem/ aber Buubten jbn bod? niebt crBennen / bennee waren viel Jnfulen bcy bem fupfepen Canbe.Iüte wir nun wiber in is.grabud Ba«' men/fagt bet t^aupemann ju bem pilot/ bad wir binbet bet Jufelnei« ne fübrenvnbliepcncitt^lneBerjugruubtgeben/ vnbfebenbod? wad ed fût ein Canbe were/ Ãgt;a fubren wit jwifd?en j weyen Canbê binein/ bafelbp wat etn febóuet t?afen inn/ba Ueffen wit ben findet ju grunbt geben/wutben pnud mit bem botte aufjufabren/bcnlOafenwciterju erBunbeu.
^k biifcrvificbcnut bem ^0« fuhren ben^^afen^wSe* pebtigen / funben ein Crucipv auffetnet flippen fleben.
nÃÃedwarauff @anct2latbarina tag / fm^ari ;4^.3ldwir iuv nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^bcn2l neter ju grunbt Itcffen / vnnb bcnfclbigcn tag fuhren vnfet
âc/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;etlid? wol getóp/bêi^afen weitet jubefeben mit bem botte/vnb
liepen vttd bebuneBen/cd m;5lt;ïe ein tepet feyn/bie man beiÃet Kto be 0. jtiuuiusS. 5tanc fco/ bieligta«d?iubcrfelbigenptouinij / fe weitet wit binein francird,' fubteu/f c Icugct bic tepet war »Dub wit faben vn d vmb bin vnb wiber/ ^w^. nbsp;nbsp;ob wit aud? einigen tand? etfeben Boubten/abet wit faben Beinen / 2)a
baud? t e vrtd wit feben lOiirre vor einer Wilbnup in einem gtunbe / vnb Xewge börx fubren binbey / ba warend alte t7ütten/vnb vernamen BeineCeut bar^ **®* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inneU'vnb fubren fotran/fo warb edabenbt/vnb cd lag ein Heine 3^^
jclvotvneinbctreper / bafubtenwitan/bienad?tbajublcibcn/ver^ bofften vnd ba am bePeuju bcwad?cn. quot;Wiewitbey bic JufdBamen/ waredfd)onnadic / iMtubborstenvndbod?nid?twolwngen/badwit vnd bertenand Canbt begeben/bic nad?tbarbey ju tuben. Ãgt;od? gien^ genvnferetliditunbvmbbie^nfelbet/ jubej^enobaud?femaubtd barinn wer aber wit vernamen niemanbtd. ©a machten wit fewer/ â^â* vnb bieweneinenpalmeubaum vmb/ vnb affen ben Bern batuon/ba^ felbp entbleiten wit vnd bic nacht / bed morgend früh fubren wit aid weiter jum Caubt binein/ ^enn vnfere mey nung wat gang / wir wok' fcnwiPèrtobauchCeutvorbanbcnweren/bennaldwirbicalteniOPt«' ten gefeben batten / gcbaditenwited mfipenfcCeuttm Canbe feyn/ TVie wit nunatfo fort fubren/ fabett wit von fettem ein bolg auffeinet mtTe^m ^^âPP^^ pcbcn/bad fd?ine gleid? aid em Creug/meynetê etliche/ wer bad Rippen!*â* babin weit brad?tbabeu. Wir fubren binbey / fowarcdeingropb^l* gernCreug / mitpeinen fePeauffoieBltppengemacht/vnnbeinpi'ieB 25wdiftaheMvonetnem5afdbobcnwatbarangebunblt;n / vnnbinbem^afdboben feXf*^'^â***â*â^*' b«d)pubcn gcfd?nitten/Bonbfé ed boch nicht wol lefen/verwun* berren vnd / wad bad fût ©chiffe möchten gewefenfeyn/ bic fold? cd ba auffgcrichtbettcn/wupcnnitobbadbetpafenwcte/ ba wit vndvergt;
famUnfoUen.
^4V»4C^'
-ocr page 815-gtlKÃer â^nt'Miufck n laiibf fePafffat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;31
2gt;4Vrtrtd) fiibvctt wit wtber fortan/ bwein von bem Creu^/ tretter lanbt 4«ff 5«fueben/ ben^obenname»wtrmtt. 'ÃÃUwtrntwfofub^â ren/ fnf einer ntbervnb U^ bte bucb|l4ben nuffbemfnfboben/begunb fte jnnerflebcn/war alfo barnuff^efdmitté in bifpnnifeber©preeb: Si vehu por Ventura, eckila armada defu Maieftet, Tireu vhn Tire ay Aucran Recardo,
Ãörtóifïin 3)e«tfcbfoviel gejagt: -Ob bieber^urabentbewr feiner ClOrtiejîet ©djiffe fätne bie febiejfen ein fluet gefd?wçe6 ab/ fo werben (te weiter befebeibt bekommen»
Dub fuhren febneU wiberumbbey bad Creug/ vnb feboffeneinj^p^ j^^g «Jalctenetlin ab/ vnb begunten weiter 511m lanbe hinein jufaren. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gcfd?6çlt;»»
IVie wir alfo fwbren/faben wir fünffUaeben vegt;ll wUber/3eut/tagt; men flracte anffvneju gerubbert/fo war vnfer gefebó^ bereit. IVie (te nunnabe bey vits bamen/ fabenwir einen menfebenber batte Heiber nn/vnb batte einen ^art. jjerflunb vorne in bemXlacbe/vnb wir tam ten inbaker ein Cbrifî war. Ã)arufftenwirfbm$«/er folt (till halten/ vnb mit einem nacben bey vnöbomwen/fprad^ejubalten. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mter/eroh
IVie er ntntfo nahe bam/ fragteit wir j^n/m was Canbfebafft wir nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
weren/fagte er: jr feit in bem tSafen ©ebirmirein / beifl fo auff ber wih ^îâ*** ben lent fpracb/ vnbfagte/ba6jbr baöverfleht/ fobeiffetöÃ.Catba// rin bafen/welchen namen f hm bie geben baben/fo f« er(t erfunben.
©a erfreweten wir vne / benn bae war ber trafen fo wir fnebten/ waren barinn vnb wu(lenà niebt/vnb tarnen auch auff ©.Catbarinen rng bafelbfl hin.Hie höret f hr/ wie lt;54gt; ^'à benf enigen fo in noten feyn/ vnbjbnmitern(lanr0(fen/ btlffet vnb (teerrettet.
^a fragte er vne/wo wir ber werentlöa fügten wir/wir weren bes ^Könige ©ebiffer von Hifpanien/vnb woltc nach Kiobepiatta fahre/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;F^«*
and) weren noch mehr febiffe auff ber rheife/ wir hoffeten C fo eö (öC ÃXT '** geliebete/) bewürben and? balbttommen/vnbbafelbfî wolten wirvnd ver(amlen.^afagteer:l£6 gefiele ihm wol/vnb banefte (54gt;îrâ2^/ benn er were vor breien ^aren auf ber prouinQ Kio be platta vö ber (fette bie mannennet ÃaSoncton/welchebie Hifpanier fnne haben / herab x« Sondo« bey badineer gcfcbiett/welcbeefeynjoo. meilwege/bae crfoltebieHa^/ tion/welche man heiÃet Carioô/fb bieHifpanier^u freunbe babé/bahin »nA«»!.:« balten/baó fte wurzeln pflanzen/ fo 45anbica heiff / auff bas bie febiffe bafelbff wibcr moebtencfo (tegebreeb bette) ber wilben leut vic taliah o rommen.IVclcbe ber Hauptmann alfo befïellet hatte / fo bienewevit/ tunge in Hifpanien braebte/mit namen Capitan ©alajer/ ber aud? wb «Sà 6«vmitamp;cmrtnbaited)ifft«nn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;***^
IVtrfnthrenmttfhucn hin in bte bótten/ baervnter ben wilben Wobnete/btetbetenvtt6 gütlich auff ihre weife.
2Btci(^ mît einem Tîne^en voll ®lvev Ãeui^e ^u vnferm
groffen ©d/iffe gcfcbiclt wurbe.
(g^X^rnach bate vnfer Capitan ben (Hann/ fo wir vnter ben IViU ^^ybenfunben/bas er einen lachen mit volet befïellete/ biefolten Vnfer einen bey bas grof Schiff fuhren / bamit baffelbige auch bahintâme. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^(î«s öt«^
5gt;a fd?icf te ber Capitan mid? hm «lit ben IVilben leuten nach bem J,^,quot; ^JjJ^ Schiffe/vnb wir waren brey nacht nuffen gewefen / bae bie im ©chiffe lemen.
(5 nicht
-ocr page 816-$!5()ïÃafftf^c Ãefc^retfun^/
Mtcbttbufîc Wie ce vm »ns flunbe. Wie id? nun mit be nadKtt diffcin^ 2(rmbrntlfcbo^ nahe bey bits 0d?tffâBrtm/ machte fie ein gvo^ gefd^vey/ »nb finken Reb jur webr/vnnb wolcen niebt/bns id? mitbê Hadden nâ^z ®er4?eey. bet terne / fonbet tiejfen mit 511 / wie bas jugtenge/ wo bas nnbet volet bliebe / »nnb wie id? nlfo allein mit bem nnd?en voll wilbet leut terne:' vnnbid?fd?wie3e{ïille vnnb gabejbnentdnantwott/ ÃÃennbetCa* FtFIto, pttanbefalbemit/ 3lt;^^Pâ^*^^*:*^^â®â*^3Pbett/ jumetetenwnsbieinbem ©d?itfe tl?un wolten.
ibie id? ihnen nun nid?tantwortet/tieffen (le »ntet einanbet/ee ijl nid?t ted?t vmb bie fad?e/bie anbetnmüffen tobt feyn vnnb fie tommen mit biefem einemvnnb pe viellcid?tmehthinbethalts haben / bas fd?i(f alfbeinjunemcn/vnnbwolten fd?ieffen/ ï?od? tieffen fie mit nod? ein n'^erdrt â^â^^^â^ ba ^euof id? an JU lachen/ vnnbfagte/ feytgctrofl/gutenewé igc . j^if nf^/i^ipt ,^â(|j naher tommen fo wil id? euch bericht geben. ÃDar* nad? fagte ich ihnen wie es vmb bie fad? were/ bes erfreweten fie feh h^d?lid?/ vnnb bie wilben fuhren mit ihren Hadden wibetumb heim. quot;Vub wir tarnen mit bem gtoffenfd?iffc nahe bey bet Wilben wonungeZ bafelbfl liefen wit einen anefet $11 gtiinb/ lagen ba vnb warteten auff bie anbetn fd?iffc fo fich im flurmwinb von vus verloten hatten fo noch quot;ieuwfa nbsp;nbsp;tommen folten.
âX^nb bas Ã?ot^ba bie wilben wohnen/heiffet3lcuttia/ vnnb bet (Dann ben wit ba funben hief 3lt;â^lt;**^*â«!f^*â^*â*^*â^^/ vnnb ein ^ufeh* teynerauf bet Ãcabt ^ilta/ vnnb bie wilben foba waren hieÃen bie Crtvef. nbsp;nbsp;nbsp;Carios/bie brachten vus viel wilb Ãeifch vnnb Ãfd?e/ barfwr gaben wit
ihnen 3lngelhActen.
^ic bail anber ^c^iffhnfer gcfcKfchaffi anf am/ fo ftef; (m STcver von vns verloten hatte/ barinn ber -ÃbetÃe ©tewtmannwar.
(Steiff vet# Boten tin |iuttn.
ÃïditfTtin i^Dfeovec# loten, i^ungetin Oer wamp;flen
3lt;wtr vngefehtlich btey woehen bafelbfl gewefen waren/tam basfehiff/ barinn bet-öberÃe ©tewtmannwar/ 2lberbas britte fd?i|f war vmb tomen / baruon erführe wit weiter nichts. Wit rüfleren wibetumb ju fortan ju fahren / hatten victalia vetfam«' Ictfüró. (Donae/ benuwirhattennod)wohoo.mctljuwaÃcrjufahgt; ren. Wie wit alle bing fertig hatten/ eines rages verloten wit bas groà Dafen/ bas bie rheife alfo vethinbert warb.
Wit lagenba jwey fat in groffet gefaht in bet wilbtnus / lieben groffen hunget/muflen ^ibe ven vnnb 5elbt Katten effen/vnnb anbetc â fel^ame (Bethier mehr fo wit betomen tunren/ auch waffèrfchnellenfo an benfleinen hangen / vnnb betgleichen mehr felçamer fpeife.îbie wik ben fovns erflmals victaliagenug jiittugen/wiepe Wahtgnug von vns betommen hatten /en^og vns bet meifle hauff auffanbete otter/ borffreninenauch nichtwol vertrawê/ alfo bas es vns verbro^ba julk gen vnnb vmbjutommen. Würben bcthalben eins bas bet meifle haufffoltevber lanbebahin ju betprouing/bie©umpttongenant/ ©amptott. jj^ifgn/ welches noch wat btey hunbert meilvon bannen/iDieanbetn folten mit bem vbctbliebencn ©d?i ff bah in tommen/ ï)et Capitan behielt vnfet etliche bey fteh/ folten mit ihm vberwaffer fahren/ ^n k* nigen fo vber lanbr jogen/name victalia mit/burch bie Wilbnif J« Jk* hen/namen erlich Wilben mit fich/johen hm/ aber ibter viel waren von
-ocr page 817-Ctlicf'frSnbwtitfÃfnlahfcffcfMfffm, ?2 buttgcvgclïorbcnz btevbngenwaren $tw|lcttc bommen/ wiewirbar/ fSjJglt;^ nad) erfubven/ vnö anbem war bad Ãdziff aud? ju blemvbcr (V^eev geiiötu«. $ufabrcn.
. ^ïc Wit rat^6 würben mb fuhren nach ©ante Dfucente/ba bic Porcuankfet bad Unbe inne baben/vermetneen nod) cm fcbtlfvon Ihnen 5« fracbten/bamttvnfei: reife $u cnben / litten burd? groÃen flnrm bed
(?0eerd febiffbrueb/ wuflcn bod? niebt wie ferne wir von @. Dincente waren.
Obabennunbic portugalcfer ein Jnfel bartbey bcnfuffefle» (j^^lanbe eingenommen/ bic beiffetönnec 'Vincente Cinberwilben^ifhu^^â^^ fpradgt; X^rbioneme ) Ãgt;icfelbige proninç ligt vngefebrlicb Ãe'/ Vebtowme, ben^ig meil wegd vonbemorebawtr waren/ ba war vnfermeinnng bin 511 fahren vnnb 511 feben ob wir binten von ben portugolefcrn ein fdjt^^uerfraebtenbekommen/ inn Ktobeplatajufahrcn/ bennein Gebtfffo wir noch hatten/war vnö aUenbarmn^u fahren jn Heim^ad jnerforfdjen fuhren vnferetlicb mit ben» Capitan ©alafer gênant/ nach ber Jnfcl ©. âVincente/ vnnb vnfer teiner war mehr ba ge wefen/ fonber einer ber hief Koman/ bcrfelbige lief fd? bebund en badlanbr^comAn. wiberjufnben.
quot;^irfegcltcnaofbcm tJafen^nbiaffape gênant/ ligt vier vnnb ^nttan^pe. breifdig grabud ©ubwert equinoctial / vnnb tarnen vngcfehrlid? jwen tag nadjvnfer auf fahrt bey eine Jnfcl/ Jnfula be 2lltatrafcd genant/ aiEtnwfe«. vngefchrlid? vierzig meil vonbannen ba wir auf fuhren/ bafdb^ ware vndbe£winb$uentgegen/badwirmu(lenbabey anefern » ^ââberfeb bigen Jnflt;l waren viel (V?eervógcl / bic man ncnct^' ltatrafed/biefelbi^ gcnfnbtwoljubetommen/ fo wared an berjeit bad Ãe lunge jogen. ^afelbfl gtengen wir and lanb vnnb fuchten fóf waflèr in ï^r 3ufcl/ vnnbfunben nod? alte hitten/ vnnbber Wilben leutbopfffcherben/ ^*7^^^*â*-bie vor jetten inber 3«^^ gewöhnet hatten/ vnnbfunben eine Heine â ⢠quot;tVaflerqucUcn au|fetner Klippen/ StJafelbfl fd?lugcn wirberverge//^^,-4^ââj, nanten vogel viel tobt/ vnnb namenauch Ihrer eyer mit ju febiff/tod)«^ eyee gq«iw ten berfdbigen vogel vnnb eyer. lüie wir nun gefeit betten/erhub fid? fllt;â â ein groffer jïurmwinb vonbenöuben bad wir nehrUd? ben^neferbe^/ haltcn'bunbten/ vnnb ford?tenvndfehr berwinb würbe vndauffbie Klippen fehlagen/ Sbafêlbige war (ebon gegen 2lbenbt/ vnnb wir meinten noch in einen trafen jutommen/bevheijfetCanineæ. 2lbcrehe CAwnee wir bahin tamen wared naebt/ vnbtonbten niebtbarein tomen/fon// port«»* ber fuhren von Caube ab mit groÃer gefahr/meinten niebt anbetd ben bic buigen würben bad febiffju |lûcf en fdgt;lagen/ bennes war a uff eine baupt Canbed/ba hoch bic Kulgen groÃer fey n beun mitten in ber tic ff bcd dOcers/ weit vorn Canbe. quot;Vnb wir waren bie nad?c fo weit vorn lanbt tommen/bas wires bes morgens niebt fehenmod^ten.îDod? nad? langem briegten wir bas lanb wiber in bad gefd?t/ vnnb ber jlurm war öm««» fo gvof bad wir vnö ncbrlieb Icnger enthalten bonbten / ba lief fteb ber bebüneben ber mehr imCanbtgewefen war/ alderbaöCanbtiahe/ es wcrcQ.âVincente/ vnb fuhren hin ju/ ba wurb bas X^anb mit liebel pnb IVolcf en bebeefet/bas man es niebt wol erbenne bontC/WuÃenak les fo wir hatten/bas fehr feb wer war/ ins V^Oeer werffen / baburd? bas Ã^tfridäfc ©dpiÃFleiebter ju ma^cn ber groÃenKulgen halben/ware alfo in groà t«;fllt;m»lt;vt.
® fergefahr
-ocr page 818-SBdf^ifiâtiÃcCcfcÃvnÃunjV
^cjthmnb f^*^ 5lt;f4bv/fttbvlt;tt btn/ meinten ben Hnfen jutveffen bn bte pottugalc* «I V^ïuffen. fer wone/3ibet wir/weten» lüienunbiewolcfencinwenignnlfbtncbé/ bas men ba6 Canbt feben bonte/fagte bet Koman/et liejfe peb bebund'# en bet t^afen were vot vne / bas wit fïraef 0 einet Hippen 5«f»bven/ba lege bet trafen bitteer. IVit fuhren binbey/ nie wit batt batbey bamenZ faben wit nid?tó bennben tobt votaugen / bennes wat bet tbafen niebt/ vnb muffen tedjt auffólanbt fabtenbes IVinbs halben vnnb 6lt;fetffbt»(b @cbiffbtucb leiben / bie buigen fd^lugen wtbet bas Canbtbas es ein grewclwat/ ba baten wit lt;5-ó'Ãâèvmbgnabc vnb bnlff vnfet Seelen/ vnbtbatenwie febiffabtenben Ceuten5ugebórt/bie febiffbrud) leiben mûffen» quot;Wie wir nun nabe tarnen/ babie Bulgen ans lanbfddugetV 5 fubtenwitfoboebauffben^ulgenbcv/ baswitfofficfelbinabfaben/ gletd? als von einer (Vianet/ bê erfben ff of fo bas Schiff an bj lanb tbet/ gienges voneinanbet/ba fptnnge etliche betaue vnb febwumenvottan nne lanbt/vnfet etliche tarnen auff ben ff örfen ju lanbt. ^Ifo balff vne SalMtmn?'» (SO ÃÃallen mit emanbet lebenbig ane lanb/ vnnb ee webete vnb tc^-gnete fo febt bas wir gat vetbollen waren»
®c Wir gcfvar würben lt;nwaö£dttbtfc^afft ber^lbenfewr wir ben fchiffbtuch gelitten hatten.
^^ ^^'^ nun ane lanb to muten waren/ banette wir (50^^ bas et vue lebenbig hatte ju lanb bommen laÃen/ vnb waren both glcid?gt; â^wolauch betrübt /beun wir wuffen nicht wo wir fey n mochten bie^z weil bet Koman boe lanbt nichtrecht erbaute / ob wir weit ober nahe von bet Jnfcl Sanct 'Vincente were/ -Ober ob auch IVilbe lent ba wobz neten/baruon wir fchaben empfahen móchten.00 lauffet vngefehrlicb »«fFflereW***^^âââ*^®^^*^^^^ â^*â^*^^^**^ â^-?*â^ ClaubioÃber warein5rangof )auff bé â nbsp;nbsp;vfet hin/bas er fich erwerme mochte/vnb fihet ein tborffhinberm geholt ^cl battu waren bic heufer gemacht auff bet Chriff ê maffe/ vnb er gieug bahiu/bj« wat e# eiuÃecte/ battuu wohne portugalefet/vnb heiffetmit 3unge nbsp;nbsp;namen J tenge if hm/vnb iff jwomctl von ©»âVincente, tbafagteet fuen wie wir ba betten einen fd)tffbruch gelitté/ vnb bas volet were fcht Krqwufwna (,;^voveu/vub wüff en uit wo wir hin folteu» IVic (te bas hóreten/ tarnen fie herauf gdauffen/ vnb namen vue mit (neu in fre heufer/vnb bctlciz betenvus» Ãbajelbffbliebeuwit etliche tage bif wit wibet ju vnsfelbs Barnen»
6. rincenz nbsp;nbsp;nbsp;Vou bannen reifeteu wtt vbet Canbt nach ©⢠Viucente/Ãbafelb^ »q3nrMi»â thaten vus bie pottugalefct alle ebt an/ vnb gaben vus ein jeitlang bictoff.îbarnach fiengeinfebetetwas an/ baserftchbauon enthielte; Wie wir ba fabjn / bas wit alle vnfete ©chiff verloren hatten / fehiette betDauptmanein pottugakfi^ fduff nach vufetm anbetn voleté/ 35y#r«pe- â^^^â^eó ju rücte blieben wat iun ^yafapc / biefelbigen and? babin ju^ bringen/wie es beun auch gefehahe.
2Bic 0anct ^Inrcntc gekgen 1(1 »
2lnctc âVincente iff eine Jufel/ ligt hart bey bem fuffeffe lanbtZ P^^ê^ ^â nbsp;(^^bariuueu fcy u jween flecf en /If inet genannt in bet pottugalefct rmcent^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©ptoch©»âViuccute/abctiubetwilbeu©prachOtbionemc/ber
SÃ'â2*^* anbet leit baruö vugefehtlich jwo meil/ vnb heiÃet Vwawa fupe / fonfe ligeu auch noch etli^e heufer in bet Jufeln bie heiÃen Jugenio / vnb in gnacnio» bcufclbtgcu machet mon ben oncter » vnb bie pottugalefct fo barinne wohnen/
-ocr page 819-edicf cr 3ttW««(f^ it Janttfcfafffen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5?
wobnctt/b^î^c» eine Hrttton pmfi lia tier 511 frcimbcn/bie blt;if|cft^«pift jbtt/ Vrtb tie Marton jbreö lanbe (Irecf er (id) m so. mctl wege lang bas^yPP-** ' 'â, Unb bmettt/vnb an bcm UOccr her vugefebf Ud? 40.mctl.Dnb btc Mactgt; on halben «uff betben fetten feinbe n«d) ber Ãubfetten / vitnb «neb u^teb ber Morbrfeiten. J bre feinbe «11 ff ber ©nietten beffen bic Curios / fë vnbtefeinbe «uff ber Morb feiten beiffen bic uoppin 3mb«.2(-itcb wer/^nSi. ben fie von jbren feinbe 'Cuw«#«r gcbeiÃen/ iff fo viel gef«gt/«ls feinbe/ biefclben b«bcn ben portug«lefcrn viel febuben gctb«n/vnb muffen ft eb noeb benttgee t«ge6 fürfnen fórebten.
Skbermf^efffet bu^cr fnen bic nKipc Verfolgung gefc^aje
von ben 5etnben / vnb wie er gelegen fcy.
lt;6 ligt ein ort Unbes ^meil von ©.Dtneête ber beyffet ^rif tof «/ jg^f loj^. «n bem ort bommen f bre feinbe bie IVilbcn leute erfflieb «nvnnb f«bren5wifd)cn einer Jn fein bic beiffet 0. CV?«ro/ vnnb bem fu^^ 0,m«co.
fcfïen C«nbc binburd). löiefclbige furtbenWilbcnjubenemen/waren etiiebe (ZJamclueben gebniber/f br v«tter w«r ein Portug«lefcr/vnb fre xnaifidncf^. mutter w«r ein priftliunifebc fr«w/biefclbigen w«ren Cbrifîcn vn «ud? inberWtlbcn Icutanfebleÿ vnfpracb.Ãbcrcltefï bief 3ââb«nbe pmga/^^nffbrü^ betunber ï)icgobepr«g«/ berbrittÃDominguö bcpr«g«/bcrfiin(fgt;f« »e pr^ te 2Vnbrc«6 be pr«g«/vnb f bt vutter bief löiugo be prugu.5)icfc funff s*â Kruber butten fûrgenommen/ vngcfcbrlicbvorjweycnJurcn/ebcid?
^bin bum/mit noeb Wilben leuten/fo jbre^veunbe wurcn/bufclbs eine 5â^(ï«ngcbtn$umud)cn/ gegenbie feinbe/ uuffberTCtlbcnleute ge^z^ff»«3t^ bruueb/ wclebs fieuud? get bun batten. ÃDcrbulbcn uiteb ctltd)c Poreus «wmetod« gulcfer bubtn 511 f bnen gezogen/ bufelbs 511 wonnen/ bieweil es ein fein lunbwure / folebs butte fbre feinbe bie 'Cuppin Jmbu verfpeiet/vnb fid) in frem lunbegerufïct/ weidss vngcfebrltdi ly.metl buit on unfubet/ vnb wurcneine Muebt bu unf ommen mtt 70.Mud)en/ vnb butten fie wiefr gebrutteb ifï/in ber flunb vor tugc/ungcfullcn / vnb bic lt;^ummcliicbcn^^.^^j. ^^^ ^mptbenportugulcfem/ wurcn ineinbuuf gcluu(fcn/wcld)C6 (te vó präg« vb« erbengemuebt/ vnb ft eb ge wer er. Ã)ic«nbcrnwtlbenleutubcrbuttcnMilt;âu fteb in f ren Miictcn 511 buuffgeb«ltê vnb ftd) geweret/ bieweil (te gefont butten/ ©obus ber 5cinbc viel wurcn tobt blieben/ Ã)ocb jum lebten buttenbie5«inbeobcrbunbeKriegen/ vnb bcn^lccfcn ^rinotuunge^ÃnT/oFu (leeft / vnb bie wilben ullc gefungen / «ber ben Cbrt(ïcn wclcber vngc^ «»adJerfr-febrUeb s.gewefen fcyn/ vnb ben (Oummcliicfen/ butten fteniebtô tbun bonnentnbembuufe/ bcnn(5ottwoltc ftebewuren/ 2lbcr bic «nbem wilben fo (te bu gefungen / hutten (te fo bulb von cinunber gefebnitten vnb getbctltt/vnb bumud? wiberumb infre l«nbfd)ufft gezogen.
2Ãic OÃ ^portugakfer/^rihof a wiber auffgcrtc^t fatten/
bumud) ein 75ollwercf in bie 3nfcl
0,(V?uro muebten.
^^V^lrnuebbuuebtesbtc^^bcrflcnvnb gemeine gut fcyn/ busman bcnfclbigen ort nit verlieffc/ fonbem buwete bubin uuffs fferefe^-(Ic/ bieweil man bufelbsbus gunt5elunbtvertbcibingen bonte/^SarS folebeshuttenfie gerbun. IVtcnunbiefeinbe folebes vermereften/buf b«»«. bus ficeblein Arinobu fnenjuffatcfwur/anjufallê/fuhtcn (te bie nuebt glctd) wol vor bem pletten vber/ 511 wuffcr/Viib numen jur bciitb wen (te bebommenbontenvmb 0, Dincente bet, ÃDennbieinwenbigtm lunbc
lt;5 tq wobneten/
-ocr page 820-^Bar^afftigf PcfcÃrnamp;ung/
wobtwt^w/tttdntctt pe bitten ^dn not/bUwcil ber flccFc b4 f» ber ge3lt;nÿ bctt^uff^cdcbcct vnb bcfcfltgct war/vn barûber litten pe feb^bê. Ãônr^ 0^^ ^** nacbbcbaocbtcbtcjttnwoncr/ (te woltcn mnbk Jnfd Ãnnet (^Oaro/ *â^ââ* wdebce bave gegen ^rtbtobrtvbett|ï/««ebdttb4upbAvtrtuffba6W4pz fer brtwen/barem ©efcbÃQvnbjCeut tbun/ fold)e fartbcn IVilbenjn verbtnbern / 0o barren fie nun ein ^oUwevet inber Jnfel angefatmen/ bod? nid?tgeenbct/ vrfad?/ wie fte mid? beriebten/bne bipmal bem por/ t«grtlefer^ód?fenfd?ÃQ pd? barem wagen wolte.
^â¢0t*oen 3(b wavbabenortlanbeö jubefeben. Wiebie Jnwonemunbore^ »itojmu tcn/baöid?ein ^'eutfd?erwar/ vnbid? mid? etwaà auffe gefd?üg ver/ ȟ*fen?! gunb/ begerten pe von mir/ob id? weitem bcm baufe inber Jnfeln fcyn/ â*â ** nbsp;nbsp;vnb ba ber feinbe bclffen warren / weiten pc mir nod? mebr gefeUen vctv fd?affen/ vnb mir ein gute befolbung geben / 2ttid? fügten fie/ wo td?e tbec^Z Jlt;^ fûltc ce gegen bem Könige geniepen.Ã?enn ber Ãonig p^cg* tc/fonbcrltd? benen /pgt; in fold?en ne wen Canben bwlffc vnb ratb gaben/ ihr gmbiger Oerr $u fcyn.
Jd? warb mit inen eind/ bad id? 4. (ÃOonat in bem baup bienen folt/ barnad? wntbc ein-Ãbet jter von bes Könige wegenbaanbommê mit fd?i ffen/ vnb etn fïcinen ^lod?baup babin mad?c/ weld?ed benn fterefer fcyn würbe, wie and? gefd?abc.Ã?ic mcipe ^dt war id? in bcmKlod?baup ©efabr nbsp;nbsp;fdb britte/ batte ctlid? gefd?ÃQ bcy mir / war in gro|fcr gefabr/ber ITU / bcftbalbcn/ bann bad bau p war nit fefî/ muffen and? Peiffig wad?t bak ten/barmie bic Wilben nid?c beimlid? in ber nad?t binbey fubren, benn pcpd?ctlid?emalvcrfud?tcn/ icbod?balff vnd(ö4gt;^ à bas wir frerge^ warworbcninbcrwad?tc» âVngefcbrltd?nad?etlid?cn(donatenbam ber Oberpe von bed Könige wegen/ben bic gemeine batte bcm Könige gefd?ricbé/ wie groffen vbermut bic feinbe bem ^rt èanbee tbetenz vó 2(nfttnfff berfdbigenfeitenber. 3lucbwicemfd?ónc6lanbtee were/ nid?tnûQUdgt; tgt;wü?bcvp2 fold?cd$uucrlafen.5?ad $uuerbcffern bamber-Oberffe'S'bomebe ©upè gênant/vnb befabe ben ortbce Canbee/ vnbbie©tcbte/ fobie gemeine gernfepe gcmad?t bett. ÃÃa jeigte bic gemeine bem 4gt;berfïcn an ben bienp foid? getban bette/vnb mid? bain bad baup begeben/ba fbnfïBcin portugalefer inn woltebcnn es vbcl befepiget war.ïöafplbigebebagtc fm wol/vnb fagte er wolte mein fad? beim Könige antragen/ wenn ihm (Bote wibcr in Portugal bülffe/vnb id? foltd gemepen. dOetne jeit fo ick ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ber (Sememe batte 5ugefagt$u bienen/ warvmb/ncmlid?4»dOonat/vn
^. ötÃbcrt id? begerte vrlaub/2lbcr ber ^berffe / mit fampt ber gemeine/begerten begett vr^= bad id? nod? woltc ein ^ddang im bienffe bleiben.î)arauff id? fbncn bad ^ â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fa gab/ nod? $wcy far ^u bienen / vnb wenn bic $ett vmb were/folt mart mid? fonber einigcd verbinbern/mit ben erpen fd?iPxn/ barinn iep bomz men bonte/ lapen nad? Portugal pegel»/ bafoltc mir mein bienp ver* gölten werben. Ãgt;ed gab mir ber ^berpe von wegen bed Konigd meine pnuflegia priuilegta/wiebangebreud?tid?ip5ugebcbcdKonigd Kód?fenfd?óQC fXa^^*^^^â r** ^^ begeren, ©ie mad?ten bad peinen boUweref/vnb legtê etlid?c piicb PV dlt;n. nbsp;nbsp;ftcfd?ói5edbrein/ vnbbadbollwcrcb famptbem gefd?Hi5cwurbmirbe* folben/ gute wad?t vnb anpfebend barinn jubaben.
2Ãtc vnb au^wae wfafbemvirber fcfnbcün$cftïc$cUIpngPtgt; far mebr benn bic anbem vermuten mupen.
Jrmupen vnd aber fbrerauff jwo 50tint Jar mebr beforgen Xb^ennfonp/fwrucmlid? wenn pefbrer feinbe lanbt mit ge walt ge* benefen
-ocr page 821-â¬ttt(6a ^nbtanffeÃen ^ahbtfeÃafftett. nbsp;nbsp;nbsp;54
Sebettef en ctn^imemcn/'l^iib btefe jwo §cttfcy «/ bic eine im UOottat Ho^ «embrt/ fo werben edid^e ^rûditcreilf/bic bettlet: nuffjbve fprad?c Zb/ ®Ww brttt/bnmott macben fie em getrettefe/ b^s betret Sknn wy. sönrnebew Tttbun. haben pc benn bie wurdet doanbtoba / bte mengen pe aueb erwanba^z ^^*®?* runber/vnb vmb ber getrenrfe willen / wenn ber 2lbbatt reiffe tjl /wenn pc wtberumb aup bem triege bommen/bne pe benn bes 2lbban6 haben/ jbre getrenefe baraup $nmaeben/ jrem fetnb / wenn pe beren gefangen baben/barbey $u eÃen / mb frewen peb etngangee 3^^' baranff/wenn bie Abbati jetcbompt.^nebmnjlenwtrvnöjbver vermuten tm3l«gu* 1^0/ benn^kbeu pe jbrerart pfebenach/ blefelbigen ffetgen aupbem viseer in bie fün fen waPer/ fo tue à oeer piepen/ bas pe barinnen leieben/ 5gt;tefclbïgê beif/èn auff ,bre fpracb^vacn/bte t^ifpanier beiffen peXtyf s^tta fee. Dmb bkfelbtge$etc plegen pe aneb gemelnlieb aupjufaren vnttbâ^r*ï**â iuprettten/ barmtt pe effènö halben bepobeperbinbommene haben, l^nb berfelbtgen pfebe faben pc viel mit tleinen gârnletn/ febtepenpe auch mît Pfeilen/ führen threrviclgebratenmic beim/ weblbaraup/welcbeöpebetpettpira2^ui.
à s?te lt;(amp; von bett ^Jilbcn gefattgett wurb / vnb wiepcb6jutr«g.
Cb hatte einen 'Wilben (tOann/ eineà gefd?lecbt6/welcbe betpen 4;^^^, fe^ CarioÃ/ berwarmeineigen/berpengmirIVilbt/mitbemgieng *^^^icb aueb vnterweilen inbenWalbt. Afa begab pd? aber auff ein 5eit/_ba6 einiOifpanieraupberJnfel ©anetc Dincente ^umirbamin bk Jnpl ©ancte (tOaro/ weld?eÃfiinpâmeilx'on bannenip/ in baà ^oUwerebbarinneieb wonete/vnnb noeb einâ^eutfeber mit namen iOe^ lioboruà iOejfnà / Kobani iOepi fdigen ©on / bcrfclbige war in ber^dfotjon,* Jupl ©anct i^incente /in einem Jngcnlo/in wdebem man ben ^ueb/ ölt;w»â er machet / mnb baà Jngenio war eineà (Ãenneferà ber hiep jofepe 4gt;rnio/ vnnbbkfer t25lioboruÃwarber2^^ifpeute febreiber vnnb aupriebter bie 511 bem Jngenio gehóreten e jngento heiÃet DeuPer Ingenia ;bartnneman oudermacbet.^ dOtt bemfclbigen Delioboro hatte ich quid, 50 nor mehr bunbtfebafft gehabt / benn ba iebjnit ben Difpaniern ben f bi|fbrud?bamterlanbelcib/ ih« ha in ber Jnfd ©ancte âX^incente fanb/vnb er mir freunbefd^afft bewiefe/^r bam ju mir/woltejchch wie mtrÃgtengcibcnn er hatte inUeiebt gehört id) were brand. J«^^ hattet meinen ©eblauen ben tag $uuorin ben wait gefebidt IVilb jufahen.
3d)woltebeÃanberntageà bommen/ vnnbes holen/ baÃwirmoeb'/ ten etwas ju effen haben/ ÃJcnnmanbaimlanbniebtvidmehthctte/ bennwasaup ber wtlbnup bompt. ITk ieb nun fo bureb ben walb gieng / erhub peb auff beyben feiten bes wegs ein gropgcfd)rcy auff ber wilben leut gebrand) / vnb bamen $u mir eingdaupen / haer//^^j^j,^â baute id) pe / vnnb pe hatten mid) allerunb vmbhet bejirdt/vunb ih'/ gefangen, re bogen auff mid) mit pfeilen gehalten / feboÃen 511 mir ein. ^a ruffetid): ftunhdffe (B-ôC'î meiner ©eelen, 3^ hatte bas wort baumfobalb aupgefagt / ftefd)lugen mid) jur ^rben / feboÃen vnb pochen auff mid) / nod) verwunbeten pe mid) C^ött lob ^ nicht mehr/ benn in etnT^cm / vnb riÃen mir bie 2^leibcr vom Ceibe/ iber eine bie Dalpbappen/ beranber ben Dut/ber brittebos Dembb/ vnb fo fortan.
Jyiengenbaanvnbbieben pd)vmbmid)/ bereinefagt/ erwerbererpes^nJwmti bey mir gewefen / ber onber fagte/ er bette mich gefangen. 5gt;iewei( oevuewte.
es nà fd)lugeit
-ocr page 822-æavOaffeyc öffeSreWung/
fchlugett mid? bk anbeftt mît b«»bcbogcn. ÃÃoeb $«»« letzten btibctî fnkto5wcnrtuff»ottbcr.ifrbcnbaï(fo fo narfee war/ ber eine name mtdgt; bey einem 2trm/ beranber bey bcm anbem/vnb etliche hinter mich/ vnb etliche vor mir ber/vn lieffen jb gefd) winb mit mir burch ben wnlbt nad? bem^lOeerju/ba (lefrertnehen blt;irfê ITie fie «nich bey bad (I?ccrbrach* ten/ba (abeich vngefebrlich einen (teinwurff ober 5 wen weit (brenache ffeben/bie bitten Ãeauf bem COcef an (fd la nbt gezogen vnter eine beeF* en/ vnbibver noch einen groÃen banffenbabey / IVicmid)biefelbigen febenbaberleyten/ lieffen ftennvaUc entgegen/waren gejicretmitfeb* bernauffibrengebrauch/ vnb biÃen in fb«arme/vnb breweten mir/nU fuir«« nbsp;nbsp;fowoltenfiemi^eÃen, »nbcögiengcinl^onigvormirbcr/ mitbem
bol^ebamitÃcbie gefangenen tobtjchlagcn/ Serprebigte vnbfagte/ pewt. nbsp;nbsp;nbsp;wie Ãe mich (ren fchlanen ben perot ( fo beiÃen Ãe bie portngalefer) ge*
fangen betten / vnb woltcn nnn ihrer frennbe tobt wol an mir ted?nen. Dno wie Ãe mich bey bie Xinehen brachten / fchlngen mich ihrer et lieh mit feuffen. 5)a eilctcn Ãe vntercinanber/ bae Ãe bie Hadxn wiber ind waÃerfchoben/bennibiiciiwarlcyb/ baÃin75nbioba ein2Hlermwür* be/ wie auch gefchad). ^heÃe nun bie Machen wiber ine wa(flt;r brach* ten/bunben Ãe mir bie benbc jufammen / vnb Ãe waren nicht alle auf ei* 2floelt;». »er wonnnge/emfebcn^lbea verbroà / baeÃcfolcen lebig beimfahrenZ vnb heben mit ben beyben fo mich behielten/ etliche fagten/ Ãe weren eben fo nahe bey mir gcweÃ:n / aie Ãe/ vnb Ãe wolten auch ihr tbeil von mir haben/vnb woltcn mich ba au ff ber (fette gleich tobt fchlagen. löa punbich vnb bctctc/(ahemtchvmbnad) bem (d)lagc/ hoch jumleiten i?ub berÃonig an/ fo mich behalten woltc/ vnb fagte/Ãc woltenmich U* benbig heimfübren' anff bae mich auch ihre Weiber Icbcnbig fehen / vn »rtwewi Ihre 5c(f mit mir hcttcn.î)enn fo woltcn Ãe mid) S^awewipepiefe tobte pepide. 2gt;aei(f / Ãe wolten getranef madden / vnbÃchvcrfamlcnein^ejffjn machen/vnb mich bennmiteinanber eÃen, beyben Worten lieÃen (icee bleiben/ vnbbunben mir 4» ffricfevmbben half/vnmu(fcin ein Mach« (feigen/ bieweilÃc nochauffbem lanbeÃunbcn/ vnb bunben bieenb« ber (fricfe an ben Machen/ vnb fehoben Ãe ine (K^eer wiberumb heimzu fahren.
' ^fc pc mit mir wollen wiber jurfief fahren/ vnb bie vnfer» anttfmen/mcintenmich ihnen wtber$u nemen/vnb Ãe Ãch wiber511 ihnen wanbten/ vn feÃary mÃQeltcn mit ihnen»
lt;0 ltgt ein flehte Jnfclbey ber Jnfel barinn ich gefangen wurb/ in ber niffen WaÃervogel bie heiÃen Dwara/ haben rote feb* bern/ fragten mich/ Ob ihre^cinbebie '^uppin jfinöbaöjar auch bagewefen weren / vnbbie vogel bey ihren iungen gefangen her* tenïÃöa fagteich (a/ 2tber Ãe woUens gleid)wolbefchen/Ãgt;cnn Ãe achten «. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bie febbern groà fo von ben vögeln bommen / ÃOenn all ihr Zierat iÃge^
feïStiï^â meitmlid) von febbern gemacht. âVnnb ber vorgenanten vogel Dwara art i(f/ wenn Ãe jung fcyn/ bie cr(fen febern fo ihnen wachfen/feyn weiÃ* graw / töte anbern aber wenn Ãe Ãöcf werben /feinb Ãe feh warggraw/ bamit Ãiegen Ãe vngcfehrlich ein iar / bartmeh werben Ãe fo rot ab rote färbe » Dnb Ãefuhren hin nachher Jnfcl/ meintenbervogel anjutre^cn .Wie Ãenun vngcfehrlich jween ^wehfenfehoÃe von bem orth Farnen/ ba Ãe bie Machen (fehen hatten / fahen Ãe jorÃefe / ba war
-ocr page 823-if tliÃtï ^nbtontfeÃen Sanbf fefeafftert. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5$
tear C6 voll bafclte her wilbcn â^Tuppitt 3^«/ «nd? etUebe pomigrtlc^/ fer vntev j bnen/ benn ce volvete mir cm |a)l4iic/ wie leb gefangen wiivb/ bcrfclbtge enttarn ihnen/ vnb hatte eincnlcnnengeniacbt/ wie ftennd? gefangen betten / fobaeble meinten mid?5uerl0fen/vnbrutfcnbcncn fo mid? gefangen hatten / bae plt; jn ihnen temen weten fie tón vnnb fd?atmóQclten. âï^nbfïctetctcnmttbemtÃadien wibetumh 511 benen ans lanbt/ vnb bic anff bem Canbt fd?o(fcn mit toten vnnb pfeilcn $11 vne ein/vnb bic inben Hneben wibet $11 ibnen vnnb hunbenmit bje benbe wtbetiim lof/ahet bic fttide vmh bent?alf watê nod? fefïegebw/® ben» ©ohatte nun bet 2^onigbcó Hadiene/ bald? innen wat/ «^ Xbot vnnb ein wenig pulncte / weldiee ihm ein^vançofe fót ptafilicn pvaÃlun tgt;vlQ gegeben hatte / bae muite leb auff bieam jCanbe abfd?icifcn. TPic bdo» fte fo dn weile gcfebatmÃQclt hatten/befotgten (te fid? baó fieb bic aw/ bernaud? ctwan mit naebcn^ctctten/vnb ihnen nad?cilccn/vnb fuh'/ ten von bannen / vnb cö wntbenibtet btcy gefdiojfen / vnb fie f«htcn;grtf|(,|4; vngcfchtlid?em^alctcnctlinfd?of beybe ^oUwetet $u ^ntiota het/ ba leb pflegte innen$u fey n / vnb wie wit fo vot vbet fuhtcn/mu|ïe ld? In bem Hadxn autfitchen bas mieb meine gefeUen fehen tonten/ ba fd^op fen fte ans bem boUwetet $wcy gtobet ftnet ab auff vne/abet fte febojfen $ututQ, (lOitla-$cittamenetltd?cnad?cnvon^rittotavn6nad?gc«-fahten/vnb meinten (ie wolten vite erlangen/ abet (te tubbetten $u get fd?winbhinweg/ wiefolcbcebicfteunbfahen/bacftenichtsgeft^^nen tunten/teteten (ie wibetumb nach Britto ta »
^40 p(amp; auff ber wfberumS r^effe be^ab nach ihrem lanbe.
,^(^^3« ftcnunvngefehtliebr» mcllwcge von ^titlota hinweg wat \ten/ nad? (ter Canbrfibaffr/ wat ee nad? bet ©onnenju rlt;d?ne gegen abent vmb 4.Vht/ vnb wat bc(fclbigcn tagee wtc fte mieb gefangen hatten, _
vnb (te fuhren bcy dn Jnfel vnb johen bic nadien ane lanbt/ vn meinten bic nadir ba $u bleiben / vnb jogen midi au6 bem nad?en ans lanbt. 2110 ld? aOffbas lanbt tam/tonte ld? nit fehen / benn leb vntetbê angefidit $ctfd?lagen war/ aud? nid? t wol geben/ muffe in bem fanb llgc bet wunben halben fo id? lm ^cin hatte. ©ie ffunben vmb mid? her/ vnb braweten mit wie fie mid? elfen wolten.
Wie ld? nun In fo groÃer angff vnb (amer wat / bcbaditc bas ld? vot nlc bcttad?tet / nemlid? bet betrübte iamctthal/ batinn wit bic let ben/vnb ld? feng an mit wcy nenbê 2lugcn 511 (tngen/ auf gtuubt meit nes betijen ben pfalmcn: 2luf tieffer noth fd?rcy ich 5» bit te. Ãgt;a fagtê 2(«^ ncifcj bie wilben:©the wie fdireict et/ ie^t iamert in. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«ot^
sOatnad? baud?tc (ie/ es were nid?tgute lógetung inber 3itreln/ bicnad?tba511 bleiben/ vnbfuhrenwibetnadi bem ^uffeffen lanbe/ bafclbs waren bótten / bic fte vormals gebawet hatten/ vnnb es wat in bet nadir / wie wit babin bamen/ *X)nnb fte joben bic nadien auffs lanbt/ vnnb machten fewer/vnnb ley teten mid? barnad? barley. îba muffe id) tn einem netje fep laffen/ welches (ieinihrctfptad?c Jnni helf/^ââ^ fen/bicfcynihtc73ctte/vnnbbinbcn(icanjwccnpfclc/vbctblcüfrbc 0// bet tff es ineinem walbe/fo binben fte es an jwecnl^óumc/bic fftief fo tdi^^J^pL anbembalfebactc/bunbenlieobcnaneincnbaum/ vnnbftelegtenfd? *' bic nacht vmbmid? her/ verfpotteten mid?/ vnnb hte(fcnmich auff ihre ©prach:
-ocr page 824-SBar^lt;ttae Jefc^retüung/
Ãpracb: ©cbcrcïnbrtucnbc/ïönbtflmctngcbunbcncó^btcv.ifb^tturt berm^anbvacbfuhren lïewtbemu^/ vnbruberten bentangen Mg/ vnb vngefebviteb wie bic ©enne vmb 'Ãefpev ^eic flunb / waren fie nod? eebwatö« jworneUvonbemoreb/ ba (le fleh btennebebin Uferen woken/ ©oer# xvplcfe. hebt Ãd? ein greffe fehwarçe wolcf e/vnb botnet hinber vus her/ febr er# fcbredliebvnb fie ruber ten gcfd?winbe/ bne fie mochte ane lanbtbom# men/vmbberwolefen vnb winbee willen. Wie fe nun feben/ bue pc fbr nicht entfahren bonten/ fagten fiejnmirïNemungKtadee. Tuppando Quabe,amanafuy andeelmmeRannimefisfe. SDae ijïfö viel gefügt:^ebc mit beinern (Dort/ bas vue ber greffe regen vnb winb betnen fehabê thu. g.ewöe« '^chfehweig fïille vnb tbete mein gebet $u (BO ÃÃ'/ bteweil fie ce von ââ^^^^' nbsp;nbsp;nbsp;mirbegeveevnb fagtc:O bn 3lUme^tigcr(Bott/bu Ãimlifcher vu Ifrb#
reiche gewaltbaber/ berbu vonaubegin/benen/biebcinennamenan# rwffen gcholffcnvnb fie erhórethafl/ vnterben©ottlofen/erjcigcmir beine^armherQigbeit/ auffbaeicherbenncnmóge/ baebunochbey mirfeyefï/vnbbic wilben t^cyben/fobichni^tbennen/fchenmógê/bae bumein(50^TÃmeingebetberhórethafl. Jchlag inbemtïadjenge# bunben/ bae ich mid) nit vmbfabe nach bem wetter/ aber fie fahen ffete binberfich/fiengen an jufageniOqua moa amanafo.ÃJae iff fo viel gefügt: ﻫ«lt;fpgt;â ^ae greffe wetter gehet hinberfieb. löa rich tctich mich ein wenig au ff/ öâââ^â nbsp;nbsp;nbsp;vnb fahehmber mich/b$ bic greffe IVolcbevcrgicng/ babaebteich (5ott.
TPie wir nun ane lanb bamen/ theten fie mit mir gleich wie vorhin/ bunben mich an einen bäum/ vnb k^enbee nachte vm mich her vnb fa# geté/wir weren nun nahe bcy ihrer /4âbtfd)affe/ wir würbe ben anbern , nbsp;nbsp;tag gegen abenb baran bommen/welche« id? mich gar wenig frewete,
® ie pc Ocf ingcö mit nur vmbgkngen/ha fumic^
bcy ihre wonunge brachten.
if ffclbigen tagte vngefchrlich nach her ©onnen jurechne/ware vmb Defper jeit aie wir ihre wonungen fahen/ waren alfo brey tage auff ber heimfart gewefcn.lbenn ee waren bahin ich geführt warb/breiffig meil wege von^nhobaba ich gefangen wurb.
VirotUbt
Wie wir nun hart bcy i bre wonung tarnen / war ee ein lgt;órff lein bae hatte heben hütten/ vnnbnantenee âX^wattibi. quot;Wir fuhren auff ein vferbce lanbce wclchee auffbem dOcer ltgt/ baharte bcy waren xnantfioiai ihre Weiber inihrenwur^clgcxveche/ welche« fie t^Oanbiota heiÃen. Jnbcmfclbigen wurtjel gewechf giengen viel ihrer Weibervnb riÃen wurtjcln auh ben mü Ãe ich juruÃfen/in ihrer fprach: A lunefchc been er* mi vramme. ibae iÃ: jch ewer effenfpeife tomme. Wie Wir nun ane lanbc tarnen / lieffen fie alle auf ben hüttenC welche auffeinem berge läge) Criumpbus iungvnnbalt/ mich jubefehen. Vnb Sie (^OAnner giengen mit ihren Oer weib«. ^^ogm vnb Pfeilen nad? iren hutten/ vnb befolhen mich iren weibern/ bicfdbigen namen mich ^wifdicn fid) / vnb giengen ctlid)e vor mir/ vnb etliche hinber mir her/ ©ungenvnb taugten an einem fingen/ biege# fAnge bie fie beneigenenleuten pÃegen ju fingen/ wenn fic bie wollen effen.
IVie fie mich nun vor bie hitten Vwara / bae iff vor ihre 5eflunge brachten/welche fie machen runb vm ihre butten ber/ von groà en lange reybeln/gleid? wk ein 3nun vmb ein (Karten. jOaethun fie vmb ihrer â¢. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feinbe
-ocr page 825-â¬ttttÃeï^ttîgt;tottffcÃettilt;mbtfcÃlt;(ftt. ^^ , ,^blt;w{Uen/ lüktcbttuttbîtteîttBam/ Ueffbae 5â'âîwcfivol(f^ntntr/ »nb fdgt;(ugm mid) mit feujten/vnnb w«fften mid? bey bcm ^att/ vnb jptAcbenwibtetfptad): ©cbcwnammcpcpicfc cc. iDaetflfovklgc#^«*^*â , (ngt: ï^cttfcbUgtccbcicbrtnbttvottmctncôftcwnbdwcgcn/ 2gt;crtbtc/ brtvutttet bitgewefen bift/ getobtet b^ben. Ã)rtrrtad? fóbtten fie mid? it# tie butten ba tmifîc id? tn ein Jnnt liegen/ bn bnmen bie weibet rot vnb ^. çftlt;jtgt;eit twd?/ fcblugenvnbtnitfftenmid?/ mbbi'A we ten mt t wie (ic mid? effen g^veuff«. »»ölten. @0 was bne VÃnnnó void' in einer bitten bey einanber / vnb tntnef en bie gctrenrfc wcld?c fie 2^nwt nennen/ vnb bitten jbre (Setter »«»r» b«yfid?/â5^rtmmcrtngcnnnt/ vnb fitngenfncnjucbren/ bnôficinenfo^*â^ââ^â^ * wolgeweiffnget batten / bn« fie mid? fangen folten. 0old?en gefang bötet id?/ vnb Cà bam in einer bnlbcnflitnbbein(ïOan6Volcbbeyfnïd?/ benn allein weiber vnbbinber.
®c meine bebbe jpemt^u mir tarnen/ vnb fagfen mir wie p^ mid? iterate iinbe einem verfd?encf t be ttenb er fol te mieb verwaren vnb tobt fd?lagc/wenmait mid? eÃen weite,
Cb wnfBejbren gebrande fo wolnitalöidHnbarnad?erfitbr/vnb gcbad?te / Jegunb rüffen fie ^u bieb $it töbten / Dber ent Heine *^^^weil Vamen bie fo mieb gefangen batten/ mit namen Jeppipo quot;HJafu / vnnb fein britber 3lltmbar dOiri / öagten / Wie fe mieb ibtea 'Oat tets ^riiber^PPctiiWafita tl 1? frcnnbtfd?a tftgefd?cncrt batten/ berfelbige folt mid? verwaren/ vnb mieb and? tobtfeblagcn/ wenn man â , Æ*â mieb elfen wo Itcvnbjbmalfo einen namen mitmir mad?en. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/
tÃcnberfelbige JpperuWafu bette vorcinem far atteb einen fd?lagt; uen gefangen/ vnb in be 2Lltinbar (XOiri aitf frennbtfd?afftgefd?cnedt. tbcnfclbigeer tobt gefeblagcn/vnb einen namen banton gewitnen bat^ te,@obaóbcr2HVtnbaririrtbem Jppern eV?afn verbeiffcnbettc/ben^^f^â®^'' erflenfo er fïenge/ibm wiber ^n febenrfen ÃDer fenige id?ba war. Weiter fagten bie vorgenanten bcibefo mieb gefange batten/ Jetje werben bie 5tawcrt bieb auffóbten/2lpraffe/Ã)a6 wortvcrfïtinb id? ba nit/ es beifl abertanijen/ alfojobenftc mid? wiber mit ben fîtief en/ fo id? vmb bett balf batteauf ber batten au ff ben plaQ. If 6 Vamen alle Weiber / fo in ben lieben bótten waren / vnb griffen mieb an/ vnbbaedOannó volcV gicttg bariton. ï?a leiteten mieb bie Weibcr ctlid?«bey ben ormcn/etli# ^â¢Â®^tgt;«i d?c bey ben flrieVen/fo ieb vmb ben balf batte/ fo bart baö teb Vaitmben berngeuL 2ltbem Vonte bolcn. 2Hfo joben ftemit mir bin/ teb witffe niebt was fie fm. mit mir im finne batten/mit bcm wiirb teb ingebeneV/bee Icibene vnferd ^rlöfere JcfitCbtilli/wtcbcrvonbcnfd?nöbcn Jóbcnvnfebnlbigleyb/ ^arbureb tröfVete ieb mid? vnb war befio gebóltigcr. Ãöa brachten pc mid? vorbes Könige bótten/ berbief?VratingeWafu/ ÃDaóifïaiiffVvatt'nge, '^eutfebgefagt/ber groÃe weiÃeâVogel/ vor bcÃelbigcn bótten lag ein beiilfieinfril^eritrben/ bafitbttcn Ãemiebbey/ vnbfagtenmiebbar;* aitff/vnbetlid? hielten mid? / ba meinte ieb niebtanbere/ bennpewór^? ^ttintcbbaalóbalbtjittobt fd?lagen/ vnnbfabemid? vmbnacb bem -jwerapemme/barmit fte bic leut erfd?lagcn/ vnnb fragte ob fiemieb p^me, fobalbtöbtenwolten/ bafagtcnfie/ nod?niebt. Ã)atam einc^raw au^bem bauÃren bey mieb/vnnb batte ein fd?ibcrlVórf von einem Cbrb tïaUen/ jwifd?cnlt;tnem binge gleiebab gebogen rclflin/ vnnb fd?orc mir mit bemfclbigcn CbriflaUen bie Weimbron an ben dingen ab/ vnb wolte mir ben ^art vorn lt;V?aitl auch abfebnetbew/ fold?eó wolte ieb niebt
-ocr page 826-QBiivÃaJftyc üffcf'rfiÃuiKV liiere (eibett/vnnb ptg«/ fic foltcn mtd? mit bem ^avt tóbtett * ^ä ptge* tlt;tt (tc/|tc woken mid) noch ntd)t tobten/ vnbltc,]enmwben bntt.^ocb £ «trtOen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ttltd?en tagen fefnitten Ãe mit jn ab mit einet Ãd?eet/ fo bie ^tan/ fcertamp;own« ijofcnihnen gegeben.
^ü Ãc mU mfr fanaten vor bett f^ütfm/ban'nnc pc bk
abgottet Ã^ammetta hatten »
^^S^itnad? fubtten fte mich von bemottb/ba (le mitbie^nÿta«^ '^^wen abgef^oten hatten/vot bie bweten/ba bie ÃTammetraibte Cemtnerf«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tlbgöttct inn waten/ vnb machten einen timben btei^ vmb mich bet/ba^lunb ich mitten innen/ »nb^weyWeibetbey mit/ vnbbunben mitancin ^einetlid?ebingetaneinetfd?nnt/ bietaffelten/ vnbbutr/ benmit and? einefeheibe von âVogelfehwenden gemacht/ wat vier/ «(^ et/binbê auff ben hal^ / bae fte mit vbet bas iOAupt gteng/vnb heiffet
nnbet an 5U fingen/ vnb gleich wie ft thon lautet/ fo muffe ich mit bem ^ein/ batan fte mit bie taffelngebunben batten/nibetttetten/auffbae eötaffelte/vnb^ufammen^immete. X^nb bae ^ein batinn ich vet* wunbetwat/ thetmitfowehe/ baeichtaumffebentunbee/ bennich wat noch nicht vetbunben»
® tc Ãc mfe^ nach îgt;rm fan^e bem 3ppcru ^'dfu / her m icb tobten folte) beimbtachten.
âââ^ bet tant? ein enb hatte/ watbe ich bem ^PP^*â« Wafu X^Xvbctlicffett/ bafelbff hatten Ãc mich in gütet bewatung. ^a f^gte et mit/Jch bett nod? etlid?e jeit $u leben/ Dnb Ãe btachten fte 2lbg$ttet alle fo in bet hätten waten/ vnb festen Ãe vmb mich bet/ vnnb fagten : iDie hettene geweiÃaget / bae man einen Pottugalefet pwpbwey bette fangen fallen » 2gt;a fagte ich : ibie binget haben Beine macht / vnb oetaibäöti# Bonnen and? nicht teben/ vnbligen baöicheinpottugalcfcvbin fon/ **â¢'» betttid) binbet 5tangofen fteunb vetwanbteneinet/Dnnb baeZiaubt ba ich babeime bin/ heiÃet ^Uemanien.
lÃatauff fagten Ãe: î)aômôfîe ichligen/benn wenn ich bet ytam ^ofenfteuubtwete/ waöidjbennvntetbenpottugalcfctnthetef Ãc SeirtörAiÃfà wuÃett wol /bao bie 5vangofcn eben fo wölbet pottugalefet feinbe we'/ cec^nwtjo^ f en ab fte. sDenn bie Jtan^ofen BAmen alle Jat mit Schiffen/ vnb »Sü?«.^*^ Btechten jnen (lOeÃet/lfvteSpiegel/KAmtne vnb Scheten/vnb Ãe ge* ben ihnen ptaÃlienbolg/ ^aumwoll/vnb anbete waht/ab febetwetd? vnbpfeffetbatfiit. äöcthalbenweteneôfhtegutefteunb/ welchcebic pottugalefet olfo nicht getban betten/ÃÃenn Ãe weten / in vetlangen jäten/ bain8£:anbtBommen/vnbhettenbaÃe/ei5twonctcn/ vntet f ten feinben fteunbtfehafftgemacht / vnnb batnad? weten Ãe ju ihnen auch Bommen/ vnnb mit ihnen ju hanbelen begett/ vnnb Ãe weten auà gütet meinung anihte Sd?iÃx Bommen/vnnb bateingeffiegen/gleich wie Ãe noch beutigee tagcö mit ben5tanQ0Ãfd?cn fehl fen theten/ vnnb fagtê/ wenn benn bie pottugalefet ibtetgenug im Scl?iffegchabt/bef* tenfteÃebenn angegtiÃxn/gebunben/ vnnb ibten feinben jugefubte/ vnb benen geben/ bie betten Ãebenn getobtet vnb geÃen/vnbjbtetet^ lieh betten Ãe mit ibtemgefehûç $u tobt gefchoÃen/vnnb viel bochmnt« mebt fo i bnen bie pottugalefet getban betten/ auch weten f« oÃtmalo mit ibten feinben juBtiege Bommen vnb Ãe gefangen.
-ocr page 827-^(Itc^fvgnïitóttffcbfnSrtnïXft^afffftt. 57
ÃKû mir üic/fo mic^ gefangen ^a«ett/^mlt;0c0 mutfjö flatten/ bee bic portu^rtUfev^b^tt Dotter cria?offen beo ten/vrtb bes woken pc nn wir rcd?cn.
^^^ ^^ weiter fn^t 'n fie / bad bic portugnlepr/benert betben fo go ^^j^bróbet waren/vn mid? gefangen blt;»ttcn/fvem Darter einen fnf ^, eu^e« «bgefeboffen battcn/alfo bae er gefîorben werc/vnnb bcffclbigen m»^ oce ibvee Dattere tobt / woken fie nun an mir red?en. igt;araoff jagte ich: u^^X^df« waô fieibae an mir reeben wolten / td? were fein pottngalcfcr / id? were un. vurQ mit ben Caflilianern babtn tommcn etncrt0d?iff brnd? gelitten/ were ber vrfad? bdlben fo vnter Æ ncn blieben, ©o war ein junger (Befell von jbrem ^efblefb t/weidser ber portugalefer6d?laue gewefen war/ vnnb bic 'Wilben / barun ter bie 'portugaUfer wobnen / waren bafclbfï bin / in ber â(Ruppin Jmba CanSt $u bneg gefahren / vnnb batten ein 5Ã^ ganç4gt;orffeingenommen/vitb bicifkijten batten ftegeffen.Dnb was von jungen woren/etlid?« ben portugalefern für wahr verbeutet / 2lk fb bae biefer junge (Befell and? ben portugalefern verbeutet war/vunb in ber gegenbeit Dri Viobi bey feinem tOerm war/ weidser bief 2lntbo ? ni 3lgubin / ein (Ballicianer» ©enfelbigcn ©eblauen batten bic fo mid? ftengen/ vngefeb^'bd? brey (V?onat vor mir gefangen. Ãöiewetlemun von ihrem lt;Bcfd?lcebc war/hatten ftejbnnid?tgctóbtct / Ãberfclbigc ©cblauc fanbee mid? wol/ ben fragten fte wad id? für einer were :* dfr fagte/ cô were war/bae fid? ba cm ©d? iff am lanb verloren bette / vnb £Ãâ?^â bicCeuthfobamon Bommen weren / betten fte Caftiltanergehciffcn/pomis^'^ vnb weren ber portugalcfer freunbe/mit benfclbigen were ich gewefen/ lefee. weiter wöfïe er nid?t von mir, Wie id? nun hórete / vnb auch juuor ver? fïanben ha cte/ bad 5tantsofen vnter ihnen warenvub auch mit©d?if? fen ba pÃegten anjuBommen, blieb ich fïetd auffeiner rebe/ vnb fagte: 3d? were ber yran:5ofen freunbe verwan ter / bad fte mich vngetóbcec heffen/bif fo lang/bad ^rantjofenBAmen vnb mich erBennetcn. Dnnb fie hielten mid? in fehrgroffer verwar ung / fo waren nun etliche 5tan? t^ofen vnter jhnen/fo bic 0d?i|fc ba gdaffen hatten/pfeffer $uucrfam?
len.
^iccin 5rdmâof f^ bic tSebiffe vikcr ben ^ifbcitgcfaffcn
hatte/ babinBam michjubefeben/ vunb/hnenbe?
fahlc/fie foken mich effen/ich were ein Portugalcfer.
lt;© war ein ^tançbfc vier dOetl wcgd von ben tOôtten barinnen ich war/ vn wie er nun bic Leitungen horete/Bompt er bahm /vnb gebet in ein anbere Dutten / gegen ber Dótten vber barinn ich wtewee war/ba Bamenbie Wilben 5U mir gelauffcnZ vnb fagtenzDic iff nun ein ^ranoo^. 5ranQof Bommen / nun wollen wir fehen ob bu auch ein frantjof fcy e jf ober nieht.3gt;cÃen erfrewete ich mich/vnb gebad?tc/er iff je ein Chnft/ er wirbt wof ^i/ mbcftcn reben. Ã)a ley teten fie mich fo nacBet hincinbey jhu/vnnb es war ein junger (BefeUe / bic Wilben hkfRn jhn 2^arwattu Darwin» wäre, ihrfprad? mir5rani50fifch Vi / vnbich Bunbteihnnid?twolver? flchcn/fo ftimben bie Wilben leuth vmb vnd her/ vnnb horecen vnd $u. Wicich jhm mm nicht antworten Bunbt/ fagte er 511 ben Wilben/ a uff jhrc©prach;'Cóbtct vnb effet ihnben bóf wich t/ihr ijl ein rechter por? tugalcfcr/cwcr vnb mein fcinbt.Dnb bad verjBunb id? wofbate jn ber?
D halben
-ocr page 828-SCrtr^affti^c 6ef^w(6«ng/
halben vmb lt;54gt;ttcó willen / baö er ibnen bod) fagte/ bas pe mid) nld)# âffen.î)afag«er : ©iewóUenbieb effen. Ã)awurbtd) inngebend bee 5«!rlt;bv«^ ©pruebd 3cremie/Cap. 17. ber ba faget:Dermalcbeiet fey ber (DenfebZ twwen. p ||^ auff^enfd)en verleffet. Vnnb mit bemfclbigengiengieb wtber von fbnenmitgroflèm bergenwebe/vnb bette auffbcn©d)ulbtcm ein ffuct leinen tud)6 gebunben / welcbee fe mir gaben C wo fie ee aueb be/ ^-^*â* bommen batten / ^ bas reif id? ab/vnnb bie ©onn batte mid? febr ver ? ÃSoem ^*^**quot;â^ZVrtnb warffee bem^rangofen fur feine fuf / vnnb fagte bey mir
' felbfl : ©olid)benniaflerben/ warumbfolteiebbenneinemanbern mein^^eifd? lenger vor begenï Ãba ley teten fic mid? wiberumb in bic Diitten/bafiemicbverwareten/ÃÃagtengicbinmeinncgligen. (Bote bem ifb bebaut baö elenb baö idgt; batte / vnnb bub fo fd?retenb an ju fin4' gen/benVerfj : Hun bitten wir ben heiligen (Beifl / vmb ben red?tert (Blaubcnallcrmcyfl / Ãöaö ervuö behüte un vnfermenbe/wenn wir beim fahren auf? bicfemelenbe/2^yrioleiô.^afagtenfie:^ri|ïeinreeb^ ^ratthog fâ^^â portugalefer/iegtfd?reyeter/ibmgrawet furbem tobt.iöervorge^ em fc^ciin. nante5rangof war jweentagbafelbö in ben Dutte/ barnad?bcabriez ten tagö rey fete er fortan. Vnb fie batten befd?lof}èn/ fie wolten juru^ fïen/ vnb beo erfïen tages miet? tobten/ (b halb fie alle bingbey einanber herten/vunb fie verwareten mid? febr Ãeiffig/ vnnb tbaten mir groÃen fpott an/beibe fung vnbalt.
âÃBle ic^ fo grof! Janwe^c ^atte.
/^©begab fd?/wie kb foim elenb war / baö gleid) wiemanfagtZ ein vnglud uit allein tompt/baó mir ein 5an webe tbet/alfo b j ieb ^â ^^garveifel/burd?gro^wei?e / ©o fragte mid? mein Derr/wie e« 5(tnbredber« tAme baö id? fo wenig Affef Jefe fagte mir tbetc ein ^an webe. lÃa tarne er mit einem binge von böig gemacht / vnnb fbn wolte mir aufreif|cn. 3d? f^gte/er tbete mir nicht mehr webe, ^rjbn wolte mir mit gewalt , ^,. Staben *^^â frcifen/bod? wegert ich miet? fo febr/baö er bar non ahltef.^a meynt vergebet cp WO id? nid?t eÃe vnnb wtberumh juneme / wolten Ãe mich tobten ehe Orfs $«iigt;»cb her rechten jeit. (Bott wey à wie manchmal sch fo berglich begerte / baö id? mochte / wennö fein (Bóttlicher will were / ^erben/ebe eö bie IVilben act?tbetten/baöftenichtibrenwillenanmirvollbringcnm0chten»
^ic pc mic^ ^u j^rem Oberpen bärtige Kon van ^ebe gp nant/flibreten/vnb wie Ãeba mit mir vmb/ giengen.
ÃrtMb. Ãonyait »cbk
zj^^^Xd? ctlidxn tngen führe ten pc mid) in ein onber Ã)orff / weldoe# of 1 fie bcilp^tt^fnmb / jn einem 2Vôntg ber bief Aonyrtn^cbe/vnb lt;^5J/Werber fôrttcmb(le2^0ntg unter jbnen allen, ^cy bemfelbtgen betten fid) etltd?c mehr verfamlet/vnnb ein greffe freub gemacht / auff jbreweife/woltenmtdjaucbfeben/ benner beffalt buitte/«neb«uffbert tag and) babin ju bringen.
IVte id? nun bart bey bteJOûtten Barn / bóreteid?eingrof geruff/ von fingen vnb Pofaunen blafen / vnb vor ben Dutten ftunb ein tââPff oberfönffjebenauffrcybeln / biefelbigen waren von ben Ceutben/ fo mlt;nfev4« ^^'^- ^^â^^F^*quot;^ f^y** / vnnb beiffen bie (Darfayaó / bie fie geifen batten» â * 'Vnnb wie fie inicb barbey bin ley reten / fagten fie mir / bie topffweren awdgt;
-ocr page 829-^tltc^crSnbMiitfcÃm^rtubtfcÃdflffvn. 5$ nud) von^bvcttfdttbcn/btcbïcflctt^DrtvBrtyrtó/bawavb mtr bang. 3d? gebackt / fo würben fte nud? mtt mtr vmb geben. Tüte wir nun $u ben bijtten binem giengen / fo gteng einer von benen bie mid? verwareten/ vor ber vnb fprad? mit b«wlt;n worten/ b46 ee bic nnbern nik bóreten: i^tc bringe id? ben @d?l4uen ben portugakfer ber/vnnb mcynetcee were ein fein bingunjufeben/wenn einer feinen feinbe in feiner gewak bette. âX^nnb errebetevielanberebingmebr/ wiefbrgebmuebtfï/ky* tere mid? ba ber Kóntg/mit ben nnbern af vnnb trnnef/vnb butten fteb miteinrtnbcrtruncfettgemud?t/inbemgetrencfe bad (ie mueben AU'/^AWdtvp wuwygenentz vnnb faben »»$ fuwr nn / vnnb fügten: '^i|ïu bomgt; men vnfer fetnbtf 3d? fügt«: Jd? bin bommen/ über id? bin nid?t ciigt; wer feinbt.îùu gaben (te mir and? jntrinefen. ©o batte id? nun viel von bem 2vontge 2vonyan ^cbe genaue / gehöret / ce folt eingroffer C^Oann feyn / aud? ein groÃer Tyrann (Oenf^enÃeifd? jueÃen. vnnb ee war einer vnter ihnen ber baud?te mid? were es/ vnnb id? gieng hin bey ihn/ vnnb rebete mit ihm/ gleich wie bie wort auffÃxe©prad?ge/ falkn/vnnb fagete: 13i(tu ber 2lt;onyan^cbc; kbc(lu uod?r3a fügte er/ x 0f^jgt;gâ^ td?kbenoch. IVolanfagtcid?/ td? hab viel von bir gehört/ wie bufo^' ein weiblicher lt;0ann fey efî. îDa jtunb er auÃ^/ vnnb gieng vor mir her fpacicren von groÃem hochmut/ vnnb er hatte einen groÃen runben grünen flein/ burd? bie lippen bee munbcô jteden C^ie ihr gebrauch
»ID ©o machten fte and? weiÃe pater noÃer von einer art ©ecfchnciln/ Oùkffçen. wcld?c6ihr$tcrathiÃ/ berfelbtgen hatte bicfer König auch wol fed?6 Wd^paw: blaÃrern am half hangen. Key bem Dierath merdte ich / bue es einer ââ*'â^* von ben fürnemÃen fey n müÃe.
ibarnad? gieng er wiberumb Ã^en / vnnb begunte mich ju fra?
gen / was feine feinbe bic 'Ã^uppin jftne vnnb bie Portugakfer am ®âFPââ» fd?lugenï âVuubfagte weitertlVarumb td? inhette wollen erfd?teÃen^âquot;®â in ber gegenhey t ^ridioba/benner erfaren hatte/ bas id? ba ein Knd?^z fcnfd?iâit5 gegen fie gewefen war. Ã)a fagte id? : Ã^ie portugak|ÿ betten michbahingeÃak/vnnbbettcdmöÃenthun. u)afagtcer: Jd?were iaauch einportugakfer/vunb hieà ben^rangofen fo mid? gefeben hat'/ ^.©t4amp;ert te/feinen ©obn/ vnnb fagte / ber mich auch gefeben hatte/id? bónb// »«m^«'» te nicht nutihm rebeu/ vnnb ich were ein rechter portugakfer. ïöa ^^fepn.*^ ^* fagte id? : Ja es ià war / id? bin lang auf bem Canbe gewefen / vnnb lt;». 0^0«« l?ab bie fprad? vergeÃen . $gt;a meinte er / Xlrr bette fd?on funà por; *'ââS«»* tugakferh«l|fcnfangen vnnb eÃen / bie alle gefügt betten / Ãe wc^ ten ^rangofen/ vnnb hettenö hoch gelogen. 0o viel bas id? mich bes lebens getroÃet/ vnb mich in ben willen ©0tree befalbe. löcnn id? von liKu allen nid?t anbers vername/ benn ichfoke Ãerben. 5)abubcr wiberumb an ju fragen / Was benn bie portugakfer von|mfagctcn/ In müÃen Ãchâfreilich febv vor ihm entfegen:' Ã)a fagte ich : Ja fie wià fcnvtclvonbir jufagen/ wiegroÃen briegbuinen pÃegeà jumachen/ aber icQt haben fic ^riebioba feÃer gemacht. Ja meinte er/ fo weite er fte in bem walbc hin vnb wiber fo fangen/ wie fic mich gefangen betten.
â Weiter fagte ich ju im: 34 beine rechten 5cinbc bie 'Ruppin Jbins bie ruÃen fünà »nnb $wcnJ5ig tTachen ju / vnnb werben juhanbtbom'/ Pâ^lt;âPv«cy» men vnnbtnbcinlanbtfallen/ wieauchgefd?ach. 5)tewcilcr fofragte/ Ãunben bieanbern vnnbhoretenju. ©umma/ Xifr fragte mid? viel/ vnnbfagtcvtcl. Xbümpte fid?mir/ wie manchen portugakfer erbe'/ «bruter reite bette tobt gcfchlagcn/vnnbanbcrer Wilben/icut mehr/ bae feine
D ij feinbe
-ocr page 830-2Barf)lt;tt3e 6f febwröung/
CbtWd;cv tbMm.
fcirtbc géwefen xveren. Wte cv fo intt miv tn bev vebe wnv/ mtder ^etc f« wurbeb4ó gctvAttcf tn bcv Bütten an^getvuncten. Ã)« gtenejen pc wt^ bcv tn etnanbeve iOótten/bnvïnnennneS jntvtnefe ww/ baó cvnlfo wie
^. Qtftöcrt
bcwcbcnncpltcp» 5)rtvnncbtnbcvanbcvn iOüttcnpcngcnpcnn/jbvcn fpotewtt tntvjn tvetben/vnnb bcflclbigcn^ónigcó ©on/ b^nb wirbie ^cy ne bvey mal vbev etnanbev/Ã^nvnneb mapc id? ebenes fnjps b uv eb i h' f bïct0üctcnbcvbópffcn/5)eóUd?tcnpcvnnb fngeen/brtVontpevîtfev feï^* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«Il«tt ^off bcv bópffenbe. 3gt;a fügte td? jn weinew Oewen / bcv mid? bn
^in gefubvee b^tee : 4gt;b cv mtd? babin gefubvet bette5« tobten ï ÃD« f g te cv ncyn/ es weve bod? bcv gebrand? / bas man nlfo mie ben fvemb^â et quot;nbsp;lt;gt;e»Q*fl?^®lt;w'gt;«?^â3iwgc/tgt;nbpcbijnbc»mivbtc(lvicFc»onben^eyi' B«f^» **â* nenwibevab / ÃDamad? tarnen pc »mb mid? bet geben/vnnb griffen mir an mein jicifd? / bcv eine fagt/ bic baut am top^e tâme jbm 511 / bev lt;tnbev fagte/ bas bicteam ^cyntAwc jb*»5» / ©avnad? mujïe id? ib^ mn pngen/vnnb iep fung (5eiplid?e Cï^cv / Ãbic folte id? ihnen auf te? genau^ibve @pvad?c. 3)a fugte id? : jd? bab von meinem ©Oft ge? f ingcn.ôic fagten mein ©ott weve ein »n^at / î?aô ifïanffibve fpm? si^jphemia, d?c/ ^feutre gefügt/ bic wovttbeten mtv webe/ »nb gcbad?tc/O bu gun? gev ©ott / was ranfin »iel leiben/ ein 5c it lang. Wie mid? bte im î6ov jf nun gefeben/ »nnballen bod?miit angetban batten, löcs anbern tags fügtebcvKönig2lt;onyan^ebc$ubenenfomid?»evwavten / baspe wolad?tungauffmtd? haben folten. löavnad? wie pe mid? gt;uv iOfttten binaup Icy ceten/ »nb woltcnmtd? wibevumb gben Dwattibt bringen/ ;5.etaamp;et» bape mid? tobten woltcn / Kifften pe mir fofp0tlid?nad?/pcwoltcn getvötiet. 511^411^ in meines tOerven [Rütten tommen/ »nnb meinen tobe beben?
den/mid? ju effen/ Vnb mein iOerv tvoflet mid? alle jeit/fagte/ td? foltc nod? fo bulb nid?t getobt werben.
^ic bk fünffvnnb ^wen^tg T^achen bcv Ruppin 3f itw anramen/banonid? bem König gefügt batte/
»nb woltcn bte iOüttcnanfallcnbav? tnntd?wav.
^ÃV?^*^^^^^^*^^^^^^ ^^ pd?/ba6 bte fiinjf»n ^wen^ig rtaebe/bev art OjliWilbcn / wcld?ebte Povcngalcfcv^ufreunbcbaben. 2lud?wie id? »ov gefügt bab/ebe td? gefangen wtirb/ biefclbigen in willens waren babtn $u triege 511 fabven. 00 begab cs pd? bas mal eines mov? gens/bas pe bas Ã?ovffanfùlen.
Wtennnbte ^Tuppin jtinsbiefe iOntten woltcn anfallcn'»nnb begwnten^n bauff^ufdtepenfo wavbbiefen Icyb in ben trutten/ »nnb bas Wcibp»old wolte pd^nffbie Pnd?tgcben.
2gt;a fagte id? ibnen ; Jbr haltetmiep fût cincnpovtngalefcv/cwt? ven feinb/gebt wir nun einen Imogen mit Pfeilen / »nnb laufet mid? bp fefSevS^ gebtit/fö wilicbeud? belffcn^iefO0ttcn»cvtheibingcn. 0ie gaben mir e^etOlgen. einenKogenmitPfeilen/ Jd?vicff»nbfd?ofs/»nnbmad?tsaufffh^ weif wie bep ich Bonbt/»nb fpvad? ihnen 511 / bas pe wolgebevQt »nnb tóbn weven/ es folte^einnoth haben.âX^nnbmeinmeynung wav/ 3lt;b wolte buvd? bas 0tadet bommen/ welches »mb bic lootten bcv »nb ju ben anbevn laupen benn pc bauten mich wol/ »nb wupen any bas ich tt^em Ã)ov(f wav/ abev pc »cvwaveten wich allju wol. Wit ^^ SPPâ* . â2^uppin jbins nun faben / bas pc nichts fehaffen bonbten/giengen P« reȕc» ^^ wibev in ihre nachcn/»nb fuhren fort an. Wie pc nun hinweg fohrtm #««n. »cvwaveten pe mich auch wibev.
-ocr page 831-©K^ Jânbiantfcf'i'ii Janbefc^afffen. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3^
^le ft(amp; he Obcrftcn M aben^ta bei; 57?on* fdbeirt vlt;vf4mU«rt.
if 0 cages wk bk anbem wibennnb hinweg waren gefahren/ ^^/gegenahenbr/vnnbes warhey (V?onfd)ein / vcrfamktcnfiefid)
5wtfd)cnbcn Dótten anff bem plai; / vnnbbefprad?cnÃd) vn^ tcrcirtanbcr/ vnb befehbflen wenn fte mtd) tobten woltcn/vnbkyteten »niehaud) jwifcbcn Ãd^ verfpottetenmtd?/vnb brewetenmir» Jeh trawrig/vnnbfahe ben (Donan/vnnbgebacbteinmit felbs: 4gt;meinte# moMi Derr vnnb mein ©O^^ / hilff mir btefes clcnbö $n einem febgen enbe» 104 fragten fie mich / TVarumb ich ben (Don fo flets anfehef Ã)a fagte idgt;ihnen:Jd)feheihman ertflzornig, ibennbie pg«rfoinbem(Don ijl/baijdjtcauebmiehfofebrerfitdjfeyn C (DottVergebmirs) basiez fclbs gcbaehte/(5ott vnb alle Creaturen miiflen jornigaiiff mtc^yn. ibafragte mid) ber Ãonig fo mid) wolt tobten laffen / Jeppipo Wafu genant / einer von ben Königen in ben Du tten Vber wen ifiber (Don 5ornigt2gt;afagteicb: ifrfihctnaebbeinerDûtten. Ãbes worts halben hub er^ornig an mit mir ju reben. Samp;as wort wtber vmb^uwenben/ fagte id) : ifs wirbtbeine Dótten ntt feyn / if r tfî jornig vber biefd)lagt; ucn Carlos (welebcs auch ein art auà ben tVilbcnifl/b« fo heiffen ) Ja fagte etwber bk tomme alles vnglóct/cs bleib barbey/ Jeh gebaeVt nit mehr barart.
quot;SBic bic Ãiippin 3ftrt0 ein anber ÃorffzS?ïam* butabe gênant / verbrennet hatten»
/a^ if0 anbern tages barnach tam bkjeitung von elftem ^orff/ CDainbu tabc gênant / bas bie âCuppin Jtins/wie fte ba waren be. abgefahren / ba ich gefangen lag / hattcrt fiebasïgt;orff(Dam// bu tabe/angefallcn/vnb bic jnnwohrter waren cntlauffert/bià auffek nen tletnen jungen/ben hattert fte gefangert/vnb hatten jnen bie hón ten verbrant.ïöa johebiefer Jeppipo WafuC weidser thun Vnnb laffen wat/vber mich/ thet mir viel leybs art ) babin fie beurt waren vort feinen freunbtf verwanbten/wolte fbuert bic Dótten wiberumb bclffenauffo richten / @o name er gcmcinlich nik feine J^reunbe von feiner Dótten mteftd). IVarauch ber mcyrtung baberebonmiÃubringett/vnnb 'Wuruclrtmchl bas ^eflfertigen machen/ vnb mich ju eff^n. Dubais ^â^^Ã^^JÃ^ etaufjogc/bcfahlcrbcm/welchêermtchgefd)ertctthatte/JpperoIVa^/bw PM?» fu gênant/ bas er mich wol vetware folte» 0o watert fte wol lenget benn 'âicrjcbcrttagauffert/Vrtb róftctenbafelhs $ü.
^ic ein ©ebiffvon ^rirffoia fom/nac^ mir fragk/vnb
fte ihm cirt turven bertcht gabert.
(J^Jtkr jeit tompt ein Schiff bet portugakfer Vort ^riefiota/ ^il^^^^^^^ â^llt;^'ât «âctt vort bannen ba ich gefangen lag / Vnb fehofs u^^quot;^ olt;^/einflócf gefchótjosab / auffbas es bte Wilbert horeten/tómen 'â**^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mit ihnen hkltett.
Wie fte ihrer nun gewar würben / fügten fte ju mir/ba feyn beine frennbe bie Portugalcfcr/vnb wollen vklletd)t hóren / oh bu auch rtod) Ubeft/ wollen bid) eewan fcauffen.Ã)a fagte ich: ^s wirbt mein Kruber feyn, bann ich mich bes vermutete/bas bte portugakfifchcnÃchiffczfo
vor
14
-ocr page 832-QDavtuffthic (âcfcf'rnfâiiihy
^^^ ^^^ ^*^^^ Crtttbcó vbct fnbvcn ttrtcb mitfta^cnwüt^tn. ^Mmit fitftaQen ^^^ TVilbcn nidjctmy nen foUen/td? were cmPortugalefev/fagte id? lb'' »(«ij4lt;»rt^ nett / ich bette ttodxww Kruber vntev bett Portugalef^m/welcbcp ®^*^^â*â nbsp;nbsp;ttueb ettt Jmutjofe were. Wie wûtt bos ©d?iff«tttrtttt/fagte id?b5 wór/
be rttem Gruber feytt / (tcwoltettttitattbcró/bctttttcbwereemPortu'/ grtlefcr mb fubtett bitt fo «abt bey bas ©ebiff/bad fie ©pracht «tit ib'' ttettBottbfcttb«lte». ï)abttttettbieportu5aiefergefragt/wtee6 vuib 5., nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. mtebwere. iDab^ttettfiegeatttwortet/ 5gt;aô fie ttach mir ttiebt weiter
fragtett. quot;Ãttttb bad ©ebifffuhrwiber bitt mcytirctt vieUeiebt id) were tobt. Wie ieb bas ©ebifffabe bittfabreit / Waó id) gebaebte wcyf (Bote wol. ©ie fagtcttmtereittanberiWir babenben red?tett ^Oattn / fic fert# bett gereyt ©d)itte »acb Ibm.
2Bic bc6 5\cindC6 3fppipo ^dfu Araber von Sgt;7ambiP tabi tam/mir fagee/wie fein T^ruber fein GOntter/fampe aUeit bctt anbertt werert trattef worbett/^egertett vott mir/bas td? mit memem (Dort wolt mad?ctt/ba6 0 e ntoebtett wiber/ umbgcfimbtwer/ bttt.
^â^ *^ vertnutete mieb Alle tag ba* anbertt bit auffen warm/ (^^wie obgemelt/vttb auff mid) $urôfîct cm ÃÃarttad? an|fctttcn tag ^nr^eSr ^^^bórcte td) einfd)reien6 inbee Kónigó l^nctett / wcld)cr au0ttt ftefletwi* war/Wirwurbbang/id?meyttefe0ewcrctt wibertommett ebettnbad oerfortfft. ijj ï)gv Wilbctt gewortbeit / wemt einer ttid?t mebt benn vier tag lang auflenifî/ wennerwibertompe/ befcbreieitibttfeine frennb von freu* bctt. ntd)t lang barnacb/nach bemfdircicn bam einer 5timir intttb fagt:2gt;eitte6 UOitberren Kruber ifl kommen/vnb fagt / bas bie anbertt febr tränet feyen worben. Ãba freweteid) ntieb vnb gebaebt / Pie wirbt lt;54gt;'Ãâïretwas an^rtebten wollen. lÃarnacb vbercinblcine^cir tant meittcö (^Oitberm Gruber itt bie Pütten ba id) inne war / vnnb fa^t« 0d? bey mieb / bub an jn febreien / fagte : fein Tomber/fein (Puttcr/feb nes lumbers ^inber / weren alle mit einanber tränet worben/vnnb fein Kruber b^tte ibn jnmtrgefcbictt/vnnbfoltemirfagen : 3d)foltc mit meinem (5-0 ^ ^ maeben / bas f e móchten wlbcrnmbgefnnbt wcr^ ben. *X)nnb fagte : (Pein Kruber left fid) bebuncten / bas bein (Bott móffejorntgfeyn. 3cbfagtibm:ia/mein©otti|t$ornig/ba6ermieb woltcHèn^nbgben (Pambntabe gejogen were vnb juröflete. â^Dnb fagte ihm: Jbr fagt/ieb fey ein portngalefer/vnb bins niebt/Dnb fagte ibnt:(5ebe bin ju beinern 75rnber/bas erwiberbertommeinfeinepür/ ten / fo wolle id? mit meinem (B^tt reben / er foil gefunbt werben. Ã?a ^. 0tAoen8 fagter/er wereju tränet/tonbtenittomen/er wóffe wol vnb bette vere. fftebut Åut merett / wenn id? nur wolte/er wórbbafelbftancb gefunbt. Dunbieb begevu nbsp;nbsp;nbsp;fagt ibm : er folte wol (b ftaret werben / bas er foltc beim geben in feine
pütten/benn foltc er red)t gefunbt werben. X^nb er gieng mitber anP wort wiberumb bin nach (Pambutabe / weldoes ift vier (Peil von Dwattibi/ba ich war.
OBic ber ftaiKfc Xöttfg ^eppipo '^lt;»fw tviber beim tarn.
Httb nach etlichen tagen / tarnen fte alle mit einanber tränet wh SAber beint/ÃJa lieÃe er mich in feine Pütten leyten / vnb fagte mit/
-ocr page 833-â¬ttt(Ãer ^nbtWfd^m /aiWff^affifm. nbsp;nbsp;4o
wufte weren alle ^rancf worben/»mtbfcVbettccôwolgcwôfî/bcnn er were nod) mgebenct/baateVsepSt bet« : ÃJereïOonwerjorntgvberp^/^*^^^ feme iOûtten.'ÃÃte teb bte rebe vottibw borete/gebaebt teb bey mfr felbfu 5046 mófie je 4U^ verfebung (Bottee gefebeben fey n/bj teb bee nbenbte wie vor gemelt/vô bcm (V?on gerebe battre Aire war mtr ein groÃe freiv/ be/vnb gebadete: t)eut tà (Bott mtt mtr,
5)4 fagte tcb Æ bm weiter : -if e were war/ bariimb bae er rnteb eÃen woltc/vnb td? were fem feinb nicht/ berb4lbenbämejbm b46 vnglùc?» 5)lt;^4gtccr : (V?4nfolt mir nid? te tbun/wcre ce faebbae erwit^rumb 4ii|fbÃme. Jeb wolle nid?t wietd? (Bott am beÃen bitten foie/ Jebge^-bnebt / bommen Ãc wiberomb ^u jbrer gefonbebeit / fo tobten fie mid? glctcbwol / ©terben Ãe benn/fo werben bieanbernfagcn/Ziaflet vite Ibn tobten/cbemcbrvnglócf s feinet balbenbompt/ wieÃe4nd?fd?on begontcnjufagen/Ãalteee (Bottbetm.Afrbatemicbgletcb febr/bae Ãe bod) mócbtci^efunbt werben.Jd? gieng vmb Ãe ber/ vnnb legtc|bnen ^fë,-bie bânbt aiiffote b^opter/welcbee Ãe and? von mir begerten. if e wolt frefTicUèci*. ee (Bott fo nid?t baben/ftebegunten 50 Ãerben if rÃltd? Ãarb ihnen ein iâ^«â 2Unbt / barnacb flarb fein (Vlotter ein alte 5raw/welcbe bic ÃJüppen jurÃÃen wolte/ ba man bic getrenefe inne machen wolt / miebjoeà fen.
Vlad? etlichen tagen Ãarb ihm ein 23rober / barnachwiberein Ãmbt/vnnb noch ein^rober / welcher juoor mir bienewejeitong braebt/wie vorgcmclt/bae Ãe branef weren worben.
IVie er nun fabe/bae feine2lt;inber/ feine cZ?utter vnnb früher tobt waren/ wurb|bmfebrleybt/b4dervnnbfeinc5rawenaocbÃür^ ben / 5)4 f4gtc er/ichfolte meinem (B4gt;5 C fagcn, b4à er nun bcn $orn ^y Qf^t^ f4bren lieÃe/b46 er mochte lebcnbig bleiben. Jd? tr^Ãetc ibn herrlich/ Sn^efîew vnb fagte/ ce würbe bein noth haben/ aber b46 er nicht gebcd?tc/ wenn er auÃtämc/baà er mich benn tobten wolte. 5)4 fagte er neyn/vnnb befahl auch betten in feiner tOütten/ basmirniemanbr fport antbete/ noch bräwete 50 eÃen, ifr blieb glcichwol noch ein jettlang branch/ aber er warb wiberomb gefunbt / vnnb feiner ^rawen eine / welche auch branch war. 2lbcr ee Ãurben vngefchrUch 2lcht von feiner ^vcunbtfd?aÃr/ on anberc mehr/ welche mir auch hatten groà ley b an* gethan. ©0 waren noch jween anberc 2^ónigc auf jweyen anbern Dieren/ beren einer quot;Vratinge IVafo/ber ember 2^cnrimabui genant, 5)em 'X)ratingc TPafo hatte getrewmet: Jeh were vor ihn bommen/ vnnb bette ju jhnt gefagt/.if r (oltcÃcrben/ 'Vnnb er barn bes morgens fritejumir/vnnbblagtceemir/ jehfagteneyn/eefoltebeinnothha^ ben / bas er aber auch nid)tgcbed)tc mid? jotobren/nod) rath barju Sebc.5)afagtecrzUcyn / 5)icweilmichbie/ fo mich gefangenhetten^ ®^lt;i»e* nicht tóbten/fo wolte er mir aud? nichtfd?Ablich feyn/ quot;Vonb ob Ãe mich rSn 7««* fd)0tt tobteten / woltc er hoch nicht von mir eÃen. 5)eÃelbigen gleh o^im towm lt;henbcr anber 2^0nig / 2^enrimaboi/ hatte auch einen träum von mir getrewmet/welcher ihn febrerfchrechte / vnnb berÃlbige ruÃet mir in feine lOüttcn/vnb gab mir ju eÃen/ vnb barnach blagtc er es mir/vnnb fagte: itrwereetnmaljubrtegcgcwefen vnbhcttecinenportngale^z fer gefangen/vnnb mit feinen henben ju tobt gcfd?lagen/ auch bar non gefÃn/fo vicl/baö ihm bie 73ruà noch gebrechlich baruon were / TOnnb ©djwcHO er woltc von feinem mehr eÃen. ©0 wcreihm non focinfd?rcchlichcr ^â^ nautifc trawm von mir getrewmet/bj er auch mey nte/er folc Ãerben. Jeh fagte
17 üq Ihm
-ocr page 834-ÃBarOûffthKÃcfcfivcifniii^/
/bmauch/ es foltebeinnoth haben / badetnutbeindOenfehenfleifeh mebteflè. TluchbiealtenwciterinbcnlOuttenbiuvnnbwibet/welche mit auch viel ley bdgetban hätten/ mit tauffen / fchlagen vnnb btewen ^. ©MOe# ju effen/Ãbiefelbcn bieffen mich batnach Schetaeitc/bad i|l/ mein Son/ »teöt von 111,4, j4 ,|i4,c (Serben. 5gt;a wit fo mit bit vmbgiengen / wit mey to mron nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3luchfo haben
ein ©on ge# nnnt.
Wit fchon etliche pottugalefct gehabt Vnb geffen / abet ibt ©ott wirbt nicht fojorntg/aldbeinct / Garbey feben wir nun/badbubein Portio galcfctmufffcyn.
^. 0tfttgt;«rt btlfft lent
So beffen fie mich ba ein Jeitlang geben / fic wufïen nicht wol wit pe cd mit mit hatten / ob ich ein pottugalefct ober ein ^tannof wete» toter Ã4tr. @,^ fagtenid? bette einen toten ^att wie bie ^angofen/ vnb fic betten and? Wol Pottugalefct gefeben/abet bie hatte gcmcinglich alle fchwat^
^vaK^f'â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pnnb nach bem erfchreeben/wte bet eine mein bett auffbam/fag^
*«lt;⦠nbsp;nbsp;nbsp;ten fe mit von beinemeffen mehr / aber fic vetwarcten mich gleich wol/ weiten mid) nicht taffen allein gebart*
^û ber Si\wf efe / fo ben ® (ben 6cfo Jkn ^utte / fte fo^ ten mich effen/wibet Vant/ Jd? ,bn bate/ ba6 et mich mit neine/4bct meine toetten mid? nicht vetUOert weitem
-à wat nun bet 5tanlt;3efc Aà twattn Tfave / ven bem ich vet ge^ fagt babe/ba et ven mit jege / mit ben Ãüilben Ceütben/ bie ib« gcley teten/vnb bet ^tan^ofen ^teiinbe bet gütet watten/welche bie Wilbcnbaben/nemlid? pfeifet / vnbeinatt5ebetnwcld?c fieauch haben / ju vetfamlcn. Wié et nun wibetvmb tcyfete/ nach bemettb mongn ÃZaïibcó / ba bic 0d?iff anVemmen / e^OunguïVappegenant/vnnb »nppc. ^t^rteenne/m ufïe et ba binbutd?/ba id? wat / wie et nunau^jege/vet# meté^te et nicht anbete beun |ïe wùtben mich effen / vnnb et batte ea /bnenaud? befeblen/vnnbét Watein jcitlangauffcn/ vnnb batte nicht nnbete gemey nt benn id? wetc tóbt. TVie et nun wibctumb in bie t^ór/ ten bey mich ram/tebetc et mitmitauffbie TPilbc 0ptad?e / vnnbich gieng biÃmab lef/ba fragte et mich eb ich noch lebte f 2gt;a fagte id? jaf ichbanefre ©Ott/bae et mid? fe lang bebütbette / 0e mochte et auch von ben TTilbcn vieUetch t gebótt baben/wie ee fid? begeben bette/vnnb ich tieff ihm allein auffeinen ettb / auff bae bie Wilben nid?t beteten wae ich tebete/fagte ju f bm/ et febe wol bas mit ©C î^ înoch bette bad leben gefpatet/aud? weteich Bein pettugalcfet/ich wetc ein â^eutfehet/ lOifpanietn / 0cht|f btuch halben/ vntet bie pottugalefct nem^r««;? BommenZ bae etbe^benlVilbcn nunauch fagen wolle/wie ich ihm go 9ââP«« nbsp;nbsp;nbsp;fagt bette/wie bae id? von feinen ytcimbtf vetwanbren wete / vnb bad
et mid? wolteba mit bin nemen/ ba bte Schiffe antAmen/benn ich be^/ fotgtemid? / woetbaónichttbete/wûtbenfiebochgcbcncFeneóweten lügen / vnb bet malen eind wenn fie jotnig würben mich tobten. âDub tbet ihm eine vetmanung in ibtet IVilben Sprach Z vnb fagte/Ob et audKinCbtifilichbetijimleibegcbabtbette / obetgebacht bette bad nach biefem leben ein anbetd bommen würbe / bas et fo bette barju go tatben/bad man mich tobten folt :* Ã?abcguntecö)bn jutewen/vnnb fagte/et bette nicht anbetd gemeynt / bennich wete ein pottugalefct/ wclchcd fo arge boÃwichtet weten/ wenn fie ba etliche bekommen b6nb/z * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ten/
-ocr page 835-Stitcher ^nMlt;uMf(^ ^diibefcBaffUrt. 41 ten/trt ber proninctcrt von prellten / bk wóltcn fid^^ktd? betteten/ wcld?c6 nun war tfh 3Lud) fügte er : 0ie muilen |idi und? bructen vn ^ f^^^e^ ter )bnen/ vnb wie es bte Wilben mad^ten mit jbten feinben/ muflen fte vnttiv. $u frieben fcyn/ benn fte weren ber portugnUfer ^rbfeinbe, lt;Ãeiner bitte nnd)f4gteer ben Wilbcn : ^r bette mid? bue erfïe mnl nfd?t re dn ernennet/aber id? were nuft^tUemunien / vnnb were von jbren freinte ben / vnnbwolte mid? mit babin nemen / bn bie Schiffe pflegenanju^ bommen, tön fügten meine Herren: Heyn / fte weiten mid? niemanbe Ufjen/mein eigen âVutter ober Gruber teilte bennbubin vnnb bred?te -S- ®t«»e« fbnen ein Sd?tffvoll gute / nemlid?/ ^y te/Spiegcl(V?c|fcr/2lt;^mme ^^' ^â^â'^ vnbSdteren / 'Vnnb gebe ibnen buu benn fte betten mid? in ber feinbe £tunbc gefintben/vnb ich were ibr eigen. Wie ber ^ran^ofe fold?eô b«^/ rete/fügte er mtr/td?börctcwol / bau fte mid? ntd?t verlaÃen weiten/ 5gt;4 bate id? jn vm (Settee willen/bae er mtd? ba bolcn laÃen wolte/vnb ^pf4ctâ mit inyranefreid? nemen/ mitbem erflen Schiffe bae temmen würbe/ noR. bae verbiet er mir/vnb fagte ben Wilben / bae fte mich wol verwarten/ vnb nicht tóbteten/ meine freunbe würben jubnnb nach mir temmen/ bamit joge er fortan. Wie ber yranQefe nun hinweg gezogen war/ ba fragte mich einer von meinen tOerren / 2lltinbar (^Oin genant / (nicht ber ba trauet war ^ wae mir ber 2lt;ar wattu wara ( fo bee 5ranQofen namewarauffberWilbenSpralt;he)gebenbette ï -6b er von meinen Suj^ido» Xianbtfleuten gewefen were f Jd? fagte/fa.äoeynte cr/warumb hat er biv nicht ein (I?eÃcr geben/bae bu mir geben betreft / vnb wurb jernig. tbarnad? wie Ãe alle wibcr gefunbt waren / begun ten fie wiberum vber mich ÿu murmeln/vnb fagten vnter einanber : Ã)ie Jtrantjofen bochten: $ubanbt fo wenig aie bie portugalefer / bae mir wiber begunte leyb 5« werben.
^Vic pe Giicti gcfaifKUcii aÃen vnb mfe^ mU bar* beyfübreten.
Q/^ Ãlgenbte aber nach etlichen tagen/ wolten fe einen gefangenen gieÃen/in einem j^orÃ-* (Tietquarippe genant / vugcfebrlid^fcd/ö^ücTquArifw 40eil von bannen, ba ich gefangen lag / fo jogen nun etliche mit pe.
auf ben toetten bald? war/bte fóbretenmidgt; mit/vub bcrScblaue ben fie eÃht wolten wav einer Hatton bie beifjen (Vbartaya/vnnb wir fub^ mevfay« reu mit einem Had* en babin. Wie nun bie jeit tarn / baö fkfbnbe//S/â®â^â* rritteteuwolten C baà ift fbr gebrauch / wenn fte einen (lOenfchen eÃen tnenfdjm wollen / fomad?cttÃeeinen Ã^ranctvon wurzeln / berbeiÃetKawt/^«'^**» wennbergetrunctenift/barnach tobten fteihn. ) ÃDcô abenbtÃ/ wie fte quot;*quot;â* fbrnbesanberntagö feinen tobt betrincten wolten / giengichhinbey ihn/vnb fagte 511 ihm: 3a bu bià all geruft jutn tobt/iba ladite er vnnb f43t:3a. So heiÃet nun bie Schnur barinn fte bie gefangenen bin^ beul äonffurana/Cift von baumwollen gemacht/ vnnb ià btder benn ein finger. ) Ja meynte er/er wer wolgerüà mit allen hingen/benn aUeinbie äouÃurana wer noch nicht lang genug (benn ee fcbltcnnod? jnttfluw«« vugefebrU^ feche blafftem baran ) Ja fagte er/ mit ihnen bette man fte beÃcr.âVrtb er führete folche rebe als ob er folte ^ur Airmef geben.
Sobatteichnuneinbud?inportugaleftfcher Sprach bey mir/ weld?cô bie Wilben in einem Schiff genommen hatten / bas fteburch bülÃher^ran^oÃn erobert hatten / hae gaben fte mir. *Vnnb ich güns
-ocr page 836-â ® arfMfftt^c Of fifre t6iiitgt;v
gkrtgvottbéfttgcfattgcncn/laptttbort^ud) / vurtbinidHammcrte femev. ÃÃ4Vrt4ctgt; gteng tdgt; wiber bt« 5« ibw / vnitbrcbacrnttib«â C ÃÃctttt bic portugaUfev b^bc» biefdbige art i^Oarbaya / «ud) 5« ^rcimbctt) viïttb fagte ibw : 3^^*â^ ^'^â^ dn gefangener fo wol «la bu / vnnb bin niebt bevbommen / bas ieb von btr effen wolle / fonbern Ãin Qifanf ^^inc (Herren haben mid? mit bracht. îgt;a fagte er : ffr wnfîc wol bas genet ttS# Wir Icutb betn dOertfebenÃeifd? eÃen. IVeiter fagte id? ibm / er foltc ge// oetn^''quot; ^âââ ^^^^ feyn/benn fte würben ,bm bas Ãetfeb allein effen / aber fein (Deiff quot;' wurbauffeinen anbern ort fabren/ba vnferer leijt(6cifïe aneb binfab^ Cwfloet *^^quot;/^lt;'^â^^ viel frenbe.Ã)ameyneter/4gt;bbas and? war weret ÃDa fag* feeUn, nbsp;nbsp;nbsp;te ieb fa. Ja fagte er/er bette (5Ãtt nie gefeben. Jeb fagte:ifr würbe f b« im anbern Ceben feben. 'Wie ieb nun bic rebe mit fbmgeenbet batte/ giengieb vonfbm. iöicfelbige naebt / wieicbbcó tageemitfbmgerebe batte/bompt ein grójfcrWinbt/vnbwebetefofcbredltcb/ bae er finde von bem cTad^e ber Dutten webete, Ãgt;afïengcnbie'Wtlbcnmitmiran $u 5urnenvnrtb fagten in fbrcr ©prad) : 2tpo dOciren geuppawy wir/ tu wafu Jmmon.Ãöcr bófc (Denfb/ ber buiige/ machet bas ber Wmbt »onnew fegt bompt/ bcnn er fabc bcó tagea in bie Ãgt;onnerbcube / meynten baó biswoe- nbsp;nbsp;nbsp;^nd) bas td) batte. Dnb ieb tbete barumb/ bad ber Schläue vnfer ber Portugalefer freunb ware / vm^b ich mcynte vielleicht / mitbembofen wetter bae Jcfl 5 uuerbinbern. Jeb bate ©Ott ben Derrn vnnb fagt: Derr bu bafï mich bià biebtr behütet/ behüte mid? fortan / ben fte mur/ reten febr nuff mich.
Wie nun ber tag anbrach/wurbe ce fein wetter/vnnb (te trunken vnb waren wol 5u frieben. 2)a gkng teb hin 511 bem Schläuen vnb fagt fbm : Ã)ergreffe Winbtwere ©OÃ^^gewefen vnnb bette fbn wollen haben. iDarnad) vber ben anbern tag warb er geffen. Wiebad jugebet/ werbetf bt in ben biaberflcn Capiteln finben.
3Ãrtö ftcamp; 6ega6c awffbem f^cvin^ugc/Dic pe hen geffen hatten.
3^ bad 5«fï gehalten war / fuhren w ir wiber nach vnfer wob^ X^inunge / vnnb meine Derren führtenetltch gebratenÃeifd? mit (teh/vnb waren brey tage auff ber heimreyfè/ welched man fonfî woltn einem tage fahren tan aber cd webete vnb regnete fehr. So fag// tcnftemirbederflentaged / aid wir bedabenbtd Dótten machten in» Dolç/vnd $11 lÃgertt / 3d'» folte madden bad cd nicht regnete/ fo war ein 2^nabmttvttd / ber hatte nod? einen ^eyubnochen von bcmSd?la^ uen/anbemfelbigen war nod? Ãeifch/bad aà er. Jeh fagte bem Jungen/ Vrtgewitter 0:r folte ben S^nochen hiuwerffen / jgt;a $urncte er vnnb bie anbern mir »nir/fagtcn:5öad werefr rechte fpeiÃ. 2gt;arbey lieà ichd bleiben. Wtr wa// ren brey tag vnterwegen. Wie wir auff ein vierteil mctl wegd nahe bey bie wonungbamen/Bonbten wir nit weiter bommen / bann bie buigen würben groÃ/wir $ogcn ben nadien auffe lanbt/vn meynten/ cd folte bed anbern tagd gut wetter worben feyn/ fo woltcn wir bc nachen beim bracht habc/abered war gleich vngefïûmb.î)a warf re meynung/vber lanbt$u gehen / vnnb barnachwennd gut wetter würbe/ ben nad?cn holen. Wie wir nun geben woltcn foaffenfte/vnnb berjunge aà bad ^etfdgt; fortan vmb ben bttochen herab/barnachwarfferfbn hin / vnnb wirgiengcn vber lanb/fo halb würbe cd auch wiber gut wetter, Wolan fagte
-ocr page 837-â¬riùë ^nfcfanf fcÃe n ^atibffc^afffe«. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;42
fegte td) / jr TO öltet miv niebt gUuben/aU td? cueb fegte/mettt ©ottwe* ftf^d? ix« te$ortttg/vmbbc6 TOtUcn bas ber Junge bee Ãetfd? fo vonbembnoeb^ »ng«wiu en e^z Je meynten bte enbern/ bette ere bod? geffen,' bed tebö nichtgc4â ^®*^*â feben bette zfofolte es wol gut wettet blieben feyn / Ãöetbey bliebe es* Wie td? be wlbetumb in bie lOiitten betn / be fregte mich bet eine / bet end? tbeilenmit butte/ 3llbinbet genent / ob id? nun gefeben bette/tn^nfebe»* wie jie mit ihren Jeinben vmbgiengen/ J)e fegte ich M/ ^*w ibt Re effet f'^^Ter. beebundt mid?fd?redlicbfeyn/ bee tobtfd?legen nicht ,ofd?rccMtch» Je fegte er/ beö i)t vnfer gebreueb fo tb« wir ben portugelefemeucb. ècrfelbige 2Hbinbe0 wermirfebrgebej]tg / vnnb bette gern gebebt/ bee und? ber bette tobt gefeblegen bem er mich gefcheneft butte / löcnn wieibrvorgclefenbubt/ fo butte ihm ber Jppem TPufu einen ©d?legt; ucngefd?cndt/tobt5ufcblegcn/ euffbuö er einen riemen beflemebt gewinnenfolte» 2gt;eö bette ihm ber 3lbtnber wiberverbeiffen / ben erfien Jeinbt ben er ftenge / woltecribnt wiber febenden, Wicjbm nun beö mit mir nid?t gebóren wolt/bettc er eö glcicbwol gerngetbun/ boebverbinberte fein Kruber folcbce ineUewege / bennerfbrebteftd?
vor weiterer pluge / fo ibmtommen mód?t. 00 butte nun berfelbige 3lBinber / $uuor ehe mich bieenberen bubin fühtten / be fteben effen/ mtrenffeinneweegebrewet $u tobten/ wie id? nun wiber tem/ butte er mitlerjett/bieweilid? euffenwur / 3lugcnwebe t'tfommcn/^dfj^j,^^ mufle fltll ligen/Bonbte nid?t feben ein jeitleng/fugte mir flets / ich fob biwo» tc mit meinem ©^2^à reben / bus fbut bie klugen wiberumb gut würben. Ã)efegtcid?ju, be6ereberbinbennud?nit bofi vbermiebge;-bcd?te. 5)e fegte er neyn/neeb etlichen tegen/brieget er fein gefunbt^ bett wiber.
^(c wtber ein ©c^iff uacamp; mir gcfanbi würbe von
ben portugelepm.
^^ *^ âââ ^â bem funffren c^Oonet bey ihnen gewefen wer/fo ibompt wiber ein ©chiffvon ber Jnfel ©enct âÃtneente behin/ lt;jo^0o heben bie portugelcfer bus für einen gebreueb / bes ftc gleid?TOol in ihrer Jeinbe Cenbt fahren / bod? wolgcrufl / vnnb beuff!-fd?legcn mit ihnen/gebenihnen (V?effcr vnnb liepen für (^Oenbioben/ â mehl / TOeld?côbiefclbiglt;nIVilbenbefelbfleuffetltd?cnenbenvielhu'/^jecbo^« ben/ vnnb bieportugelcfer fo ber ©d?leuen viel hüben jum ouder ge z mauoto* wM?)? / bie behielten bes UOehl / bicfclbigcn bemit 511 fpeifen, Dnnb ^«ââ»diU wenn bie ©d?tffeelfo mit biefen Wilben beufffd?legc«/fo bommen bicfer Wilbcn einer ober jween in einem ned?en / vnnb rey chen ihnen euffbes fùrbcrltd?flc Ãt bónnen/ bicIVeht / 5)urned?heyfchenÃe/ wes fieber für heben wollen / bes geben ihnen benn bie portugelcfer. sbieweil eher bie $ween bey bem ©chifffcyn/ fo hulten ihrer ctlid?c Ue^ chen voll von ferrem vnb fchen 511/vnnb wenn benn bus buufffchlegen gehultcnifl / fofehcnbieTCâilbenoffâtmelsen / vnnbÃchurmüQcln®^***^** mitbcnportugelefcm / vnnb fchieffen Pfeile nech ihnen/benn fuhren S» wSS fie wiberumb hin. Ã)us vorgenunte öchiffvold fchofs ein flüd gc/ vno poctux fd?iiQc$eb / bermitbic IVilbcnhótetenbescin ©d?iffbewere/ vnnbflâ»^lt;â^ Ãefuhren behin / behettenÃenechmirgefreget / obid?nod?lebte/Ãc geentwortet/iu/ hutten bie portugelcfer begett/bes Ãe mich móchten fehen/benn Ãe betten ein tiflcn voll wuhr/brechte mein bruber/euch ein
^urt^
-ocr page 838-2B(ir6lt;tt3e ^efcÃreÃuiigz
Smn^ofc/wclcbcv htit jbnen im Ãebtffweve. 0o war nun ein $vanti^^ ClMf^ia nbsp;nbsp;(genant CUubto (V^tranbo^mit ben portugaUfem tm @4) t ff/wc Ãber
XUiwnöO* vormale mem ge fell ge wcfen war / benfclbtgcn nance td? meinen^nr/ ber/ber fagec/ieb würbe vfeUeiebt tn bem 0d?iff fern/ vnb nad? mtr fra / gen/ benn ergereytetnteyfe ba gewefen war. vnb fte tarnen wtberi^on bem Qd)iffe anà Zlanbc/ vnnb fagten mtr/mcin Gruber were nod? ent mal toenmen / vnb breebté mtr etn Kiffen voll wahr / Vnnb wolee mub beSamit 3^*^*^^ febt»«Ãgt;a fagte td?:5übret mid? fo von ferrem l?tnbcy / td? wil mie feinem br«# meinem Kruber reben/ bie portugalefcr verlieben vne ntct?t/vnnb id? »erj« rebert wilfbm fagcnbaó crvnfermDacteran5Cïge wenner beim tomme/bad er mie einem ©d?tff tomme/vnb bringe viel gejeuge mit/ vn bole mid?, ©te meynten có werealfo gut/aber fte beforgten fid? / bad vnó bie por^/ tugalcfcr verff unben benn fte batten einen groÃen Krieg vorbanben/ ben wolten pc gegen bem 2lugjlmonat volfübrcttgt; ^nff bic gegenbeie Kvibiotaba id? gefaitgen warb / vnb id? wuffe alle jbre anfdjlcge wol/ barumb warjbnen leyb/ bae id? etwae mitibnen baritonrebte. 2lber ieb fagte ncyn / bie portugalefcr verflünben mctncó Grubers vnb met/ ne ©prad?e nit. Ãba fübreten fte mid? vngefcbrltd? ein Ãeinwurff nab^ bcy bae ©d?iff/fo nactet/wteid? alle jett vncer jbnen gieng. ï?a fpradgt; td? pc an in bem ©ebià / vnnb fagte : (Dort ber l?err fey mit cud? liebe n trüber/Ãf mer rebe mit mir allein / vnb laÃet eueb anberô ntd?f bóven/ blt;nnbaóid?cin^rant5ofefey. Ã)a bub einer an / Jobann©cnd?cô ge* nanf/einKofd?tcycrwcld?ert id? woltcnnctc / vnb fagte 511 mir:(l0ei« lieber Gruber/ ewert halben femb wir bertomen mit bem ©chiffe / vnb babcnntd?tgcwüfï/obfbrlebenbigobertobtfeib gewefen/bennbae er# fie ©d?iff brachte terne Leitung von cud?, rtun batvnôber lOaupt? mann Krafciipae ^u ©anctue befoblen/jit forfchen / ob fbr nod? beim leben weren/wenn wir folchc6 vernemen / ba6jrnod?lebcen/folfcnwtr jum erffen bóren/ ob fi e euch aud? vertauÃen wolten / wo nicht / folten wir feben/ov wir etliche fangen tónbeen bte euch Qiiittierten.ï?a fagte ich: Xlun wolle euch (Bote in ewigteit lohnen/ benn ich bin bie in groffd^ angà vnnb notb/vnnb wcyf noch nicht wad fïeanfd?lagen werben / fc betten mid? wol gerey tgeÃen/ bette ce (5otr nit fonberlid?er weife verz btnbert.IVetrer ^gtc ich ihnen / fic werben mich euch niche vertäuten/ benn gebenctee ce nid?t/ vnb laÃet eud? nid?t anbere mercten/benn bad ich ein 5ranQofefey / vnnbgebtmiretlichewabrvmbiBotteówillen/ ®. Staart (VOeÃer vnb3ngclhacten.Ãbaffclbtge thaten Ãe/vnnb có fuhr einer mît *â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^^*^^^^â^^ ^^^^ ^ââ^ ©d?iff vnb bolcte. Ã)a ich nun fabe bas mir bie
fl44;cnact. yp^^fn jy^^f icy^fv geÃatten wolten mic ihnen $u reben / ba fagte id?
juben portugalcfrrt'fcbetcuch wolfür / ftebabeneinen Krieg vor* banben/wibernach Kritiota. 5)4 fagten pc mtr/ bas fid? ihre Wilbcn auchfcbrrüÃeten/vniibwürbengerabbaa ÃDorffanfallcn baftemid? /nne betten/bad id? nur wolgemut were/ (Sott würbe alle bing ^umbe* ^.»trtöcii Ãen fehaffen/benn ich febe wol fie tónbten mir nicht belffcn. Ja fagte Ãcfiöifct. ieh/btéwctl Cd meine fünbealfo verbienct haben / tà cd heffer/bad und?
(Sott hie ÃraÃe/bennbort in iertem leben/ X^nb bittet ©ort bad er mir auf bem elenb belÃc.iDarmit befahl td? fte ©ott bem Derren/ *X)nnb Ãc wolten weiter mit mirreben / aber bie IVilbcnwolten mir nicht lenger geÃattenfpraaeh mitjbncn^uhalten/vnbfuhrenwibemmbmit mir nad? ben Dütten.î)a nam ich bie(l?eÃer vnb 2lngclbad cn / vnb ga b fi e ihnen vnnb fagte; J?ià allee hat mir mein Kruber ber ^an5oà gehen.
-ocr page 839-â¬tft^ ^nbtanifcf'fit Sanbffc^afftett. nbsp;nbsp;nbsp;45
'^ f^lt;t5tctt He wteb / IVa6 C6 allee were bas mein Gruber mît mît ge^ tebt bette.^« f^gt ieb: 34gt; beet meinem Kruber befolbé/er folte feben/ bod er ben portu^Ufernentteme/ vnnb ^ogeinvnfer âÃntterUnbt/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ââââ^
vnbbredbte Ãcbtffmitvielengótern/ vnb bokte mtd^/benn jbr weree ^*â *ââ®*â'* fromb / vnnb bieltet mid) wol/ bn6 weite id? end? benn belohnen wenn bas @d?i|f bâme / âVnnb mufle nlfo nUe^eit bue befîc vorwenben/ vnb bue gefiel j bncn wok âÃamad? fügten fie vnternanber : ^r mu^ go wt^em 5rnngo^feyn/ Ufptvnôfbn vortnnbefferbnlten. 2llp^tcng id) bu etn jettUng vnter fbncn / vnnb fngt : ^ô wirbt bnlbt ein Ãcbîn ^n« etA^ ftad?mir bommen / bneftemiebnurwoTtrnctirten. ÃDamneb führten öenwicöt fie mid? in bem wait bin vnb wiber / wo fie etwas juthun hatten/ mufle fwf^t» id? ihnen helffen»
^û fie einen fh lauen vnter fich fatten/welcher mich (lew belöge / bett gern gefehen / bae fie mid? balbt getobter betten / berfelbigewurb getobtetvnbgeÃen/ in meiner gegenwertigbeit»
45 war nuneîn 0d?laue vnter ihnen /ber war einer nation bit I^V^hcyffen Carios/ vnb feinb auebber IVilbenfeinbe/ weld?e bev**â'^ portugalcferfreunbefeyn/ berfelbigewarber portugalefereb gen gewefen / vnnb war ihnen barnad? entlauffen. 0old?e tobten fie nicht fo $« ihnen lanffcn / es fey benn bas fie Ãnberlich etwas verbreci?^â en / fonbern halten fie für ihr eigen/vnb móffèn ihnenbienen.
löerfelbigc Carius war brey far vnter biefen quot;Cuppin inba ge we// fen/vnb fagte : ^r bette mid? vnter ben portugalefem gefeben / vnnb , id? bette etlid?c mal vnter bic ^Cuppin jnba gcfd?offen / wenn pc ba ju briege weren bommen, ©o hatten nunbie portugalefèrvorctlid? jaren ihrer Könige einen erfcho|pn/wcld?en2^óntg / fagte ber C^ins/ id? gefd?offen bette / vnb regete immerbar an / man folte mid? tobten/ benn ich were ber rechte feiubt / er bette es gefebeu vnnb er loge es bod? alles mit einanber / ^cnn er warbrey far ba vnter benen gewefen/vnb es war erft ein iar verengen/ basi^gben ©anct Dincente bom'/^^n, s^, men war /ba er entlauffen war/'Vnb ich bate (BO'C C flets bas er mid? «gt;«â bdoÃen, wólte vor ben lügen bebüten.©o begab es fid? vngefehrlid?tm far tjj 4. * ' ; ben fed?fieu dbonat / fo ich gerey bts gefangen war / fo lÃWbt ber Car»// «s braneb/vnb fein Ãerr fo in hatte/ bate mich/ Jd? folte im belffcn/ bas er wiber gcfunbt würbe vnb TÃilbt fienge/ bas wir etwas oneffen be/ bemen. iöenn ich wüfle wol / wann er ihm etwas brechte /ba gebe er mir aud?vott, 2lber fo mich beuchte/bas er nicht würbe wiberumbgefunbt werben / wolte er ihn einem guten freunbe feheneben / ber in tobt fchlü/ gc vnb einen Hamen an ihm gewünne. ©o war er bereits vngcferlich neun ober $ehen tage brand gewefen/ vn pe habe jâne / feinb von einem thier/welches fie nenne ^adc JÃcnfclblgcn jan weiten fte fcharpff/ vnb ^lt;f^ei wo fiebennbas geblüthmbert/ ba fd?nctbcn fiemitbem janvberbie hauther/ balauffetbas^luthcrauf/ basiflfovicl/ als wenn man hie einem bopffet. äbcrjelbigenjüncnamtcheincn/ meinte ihm bamit bie C^Oebian à ber jufchUgen. 2Vbcr ich bonte pc nicht mit burd?// ^«nfiem^e flechen/benn ber Jan war juflump|f/ vnnb peflunbcnvmb mid? her. wd «ö«# TVte ich nun wiber von fm gieng / vn fahe bas es rein nüQ war. fragten r4?Ua«n, fcmich/oberwiberumbwürbegefunbtwerbenr Jd?fagteihnen: Jd?
-ocr page 840-îPiivôaffhjK CâiTÃiïilâUHjî / nbsp;nbsp;'
^lt;fte ntd^te «it^^cricbc/ce were tetn blut bewu^gdauffctt/ bae bcrr«î OcwolgcfcbeH. Jamciiucnftc/crwUjlcrben/ wirwôUcttjbtt/ebebcnw lt;v jhpbct/wbtfdîUgcti. Jcb fagw/ncinttutdtttfbt/erwtrb viUctebtww bcvumbgcfiiitbtwcrbf».3blt;vc6b4lffn«cbtô/fic5oben,bttvovbc6 2^6^ nigcô Vvanttge bittert/ vnbib^ $wccn bteUenjb»/ bennerwarfi» brrtnd/ 046cvnid?twnfïewrte(kmit|l?fntb»» woUen. ©otumbee ^â^^^ ^â^ gegeben war tobc^ufebUgen / vnb fdjlegt/nauff ben bop|f /bati ®^â â^^'â b46 bint herauf? fmuig/ barnaeb liefden pe fn ligen verben bótten/ vnb
weiten fneflèn. Jcbfagtcï)48pecd nid?t tbeten/ es were ein brander menfeb gewcicn/fie móchten and? brand werben. 3llfe wufbenpenidX was pe tb»n weiten. Ãbeeb bempt einer nup ber bótten ba icb inne xcai:f vubriefFbenweibernbattpecinfewrbey ben tebten machten / vnnber fbneib jm ben 2^epff ab iÃann er batte nur ein auge/vnb febem beplicb Ãr nt? nbsp;nbsp;ven ber brand ben jé er gehabt/ baeerbenbepffbrnwegwarff/ vnnlgt;
wirlgcr bem Cérper fengetc er bic baut ab vber bem fewer / Ãbarnacb jcrfdmeib frefTen« nbsp;nbsp;cribn/vnbtbeiictemitbcnanberngicich/wiejbrcgcwonbeir ifï/ vnbap
fenjbnbipauffâbenbeplfâvnbbórme/ ba hatten ficcincncdclan/ bic^ wcilcrbrandgewefcnwar. ÃJarnaebgiengiebbinvnbwiber burd)bie bótten in ber einen brieten fie bie fûp tn ber anbern bic henb/inber brirz ten fïód e rem Ccib. Ãgt;a fagre icb fnen/wk bas ber Carie ben fk ba brio ten vnb effen weltcn/mieb allezeit belegen bette/ vnb gefagt: Jdi bette cwerer freunb etliche / bieweilieb bcy ben pertugalefcrn geween were/ erpbeffen vnb cö were erlogen/ benner hertc mieb nie gefchen. Hun wip ^.y^^j,gp fet ihr wel bas er crlicbe lar vntcr euch gewefen ip/ vnb nie brand wer/ lógt:n. ben / jcQt aber ber là gen halben fecrauff mich gelegen hat/ iflmcin
(Dott jemig werben vnb ihn geBróndet/ vnb cud) m ben finit geben/ bm^jrfhngcrébrerhabt / vnb fn effen felt._ 3Hfe wirbt mein (Bett mie allen febóldentbun/fe mirleybgetban habe vnb thon wcrben.5ór fel/ d)en wortelt erfebraden ihr viel / baa bandte icb bem 3lllmechtigcn lt;5ett/ bas er in allen fe gewaltig vnb gnebigficb mich erjeigte. 75itte berbalben ben Cefer baaer wélle aebtung haben anifmein febreiben/ 5gt;ann icb thu biefe móbe nichtbergepalt/ bas icb luP pette ctwaa ncw^' ea ju fdn cibcn fonbern allein bie erzeigte weithat (Bettea an ben tag ju bringen.
00 nefgre ca peb nun ju ber jeit / baa fie weiten ju brtege jtebeuÆ 5)arauff pefiebbrey dOenat junorngerópet hatten/fo hopte id) Pete/ wenn fic aupjéhen/ feiten |ie mich mit ben Weibern babeyme laÃen/ weite ich, bicweil fic auf fen wcrcn/entlauPen feyn.
^Pc ein 5v4w|^^fif(amp; ^efeiff anbme / vnb mit ben Silben ha 11 bdfe vmb i3a«mwollen vnb prafilicn beln/ ju weit ehemfehip'icb gerne gewefen wer / aber es von (Bott nicht verfeben war.
^®^^^^*^â^ââ^â'â^^Sâ^®^^^^^â^* â^^ Wie peweltenjn Kriegeaupfabre/ 9LA|o war ein ^ramjefifeb febiPadte meil von bannen^nbemmen in einem Isafen / welchen bie powugalefer Xie be Jenero nen-/ Tl^öc^o neu / vnnb aup ber Wilbcn 0praad) Jterenne / 5)afelbp pflegen bie ^rangofen prafilicn holg ju laben / 0o tarnen fic nun bey bem iDorpöaidiinitewar/aMcban/mitihrcmbett/vnbbeuftctcn benWik benpfepor/ (pcertaçcn mbpappegeyenab. âpnbcatoen einer aup bem 2^ otc
-ocr page 841-â¬tÃ^ SnbMutfcÃcn XtmbrfcÃafffctt 44
bcm ^ofcnnô C^ttbt/ bcvBonbtcbtcIVtlbcfpraad?/ vnb bic^ J^^cobZ ^v^ntjore» â 5)irfelbtgc b^nbclttnit ihnen ben bat id? / bas er mich mit 51» ©coiffe was fit's0^ neme. 2tbcrmeine Herren fagtenneyn/ rjewóltenmtd?fonicbtbm'ââ^â^quot;' ftijief en / fonbern woken viel wahr für mich haben. Ã)a fagte ich ihnen/ bas fie mich felbk hm bey bae Schiff brechten/meine frennb feiten inen wahr genug geben. Sie meinten neyn/ bas feynbeine rechte frennb e nicht. JÃann bic fo mit bem ^ote hie feyn/ hetten bir ie ein hembb ge^ ben / bieweil bn nacfet gchefl / ^bcr Ãc achten nicht anff bid) (wie ceauch war.;)3^berid)fagte: Siewórbenmich im greifen Schiff bleygt; ben wann id) bahin Beme. Sie fagten/ bad Schiff würbe ned?Je halbe nicht hin weg fahren/ (temójïen erfljuBriege / 3lber wannftewibei: Bornen/ weiten fie mich hinbey führen. Seweltennnbas ^ottwn berumb hinweg fahren/benn Cd hatte ein nacht beimiOerffgeancBert.
TVie ich nun fahe / bad ftemtt bem 33ett wiber hinweg fahren weiten/ gebachtcid)/ ObugiUigcr lt;Ã4gt;O;/ wenn bad Schiff nun auch him weg fehret / vnb mich nicht mit nimpt / werbe ich bech noch vnter fnen vmbBemmen/ benn cd iff ein DolcB baBein vcrtrawenau^ifl. (XDic bengebanefen gicngid?$ubcn bótten hinauf/ nachbemTVafpr $u/ vnnb |tc würben edgewar / vnnb lieffenmir nach» Jd) liejf ver ihnen her / vnb fic weiten mich greiffen» ^cn erfîen fe bey mich Bam fd?luge id) ven mir / *X)nb cd war bad gantje borff hinber mir / bech entBamich ^«na '^t* fnen vnb fch warn bey bad 13ett. Wie id) nuninbad^ettfleigenwelt/ oeentLiaffc flicflen mich bie ^ran^efen wiber hinweg/ meineten/ we fte mich wk ^^^ *â^â** ber ber Wilben willen mit nemen / móchten pc fïch auch gegen fie erhe^ ben/ vnband)ihrefeinbewerben. 2gt;a fchwamichhetrùbtwibernach bê Canb $u/vnb bachte/rCun febe id)/bad ed Dotted willifîbad ich len* ger im ellenb bleibe/ âXJnb wann ich bad entlauffcn nicht verrucht het* â te/hette ich binben nach gemeint / ed were mein fchulbt gewefen.
Wie id) nun wiber bey fie and Ãanbt Bam/waren fie frólich/ vnb fügten: nein er Bem pc wiber. ÃDajórnete ichmit fhnenvnnbfagtezg*«««*â aOeittetfrbadicheuchfoentlauffcnwelte/Jeh bin ba im bett gewefen/ * vnbmeinen Unbtd leuthen gefagt/bad fie ftd) baraufffchictten / wann jr aufl bem Brieg Bemet/ vnb mich bahin bringet/ bad fie bann viel wahr bey cinanber betten / vnnb euch geben/ felched bebagee f^nen wel/ vnb waren wiber 511 frieben.
^ic bic '^EÃilbctt $u früg jogen / mic^ mit
namen/ vnb wad fid) auff bcm
Suge begab.
zj^3rnach in vier tagen vcrfnmletcn Reh etliche Hachen/ biejn Briege weiten ziehen/ in bem berff barinn ich war. löa Bam ber Obevftc Kenyan ^ebe mitbenfeinen auchbahin/ SbafagteKo«^«^ metn öerr / er weite mich mit nemen. Sagteich/badermich baheime JJg^. ltcg/*X)ttb er bette Cd auch wel gethan. 3gt;ech fagte berKenyan^ebe er feite mid) mit nemen. 3ch lief? mich aber nichtanberd mercBcn/ bann bad id) nebemit $ege / auff bad fic/ wenn id) gutwillig mit gelegen were/ nichtgebad)t betten / bad ich Ihnenentlauffen würbe/ wenn fic bey Ihrerfeinbe CanbtBeinen/ vnb bcfle weniger achtauff mich het* ten. 2lud) war mein ineinung/ wenn fic mich baheymen hetten gelaf* fen/ ichw0ltena^bcm.JranQ0fifchettSchifftSlt;lauffenfeyir» ©« ^^^^
3 9 »wen
-ocr page 842-^drÃrtfftt'âe ÃefeÃrf (Cun^/
» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^*^ ^*^ ^^^*^ mtt/vnb waren ad?t vnb bretfetg Had^en fîaref/ wb R^
^iM mit Ãgt;^*^ nad?c mit ac^çcben mehr ober weniger befett /vnnb es ba«« ib*^«*^ wrnqie» etltd^e mit ihren Abgöttern geweifptget »berben briegmit träumen vnb anberm nnrrefpiel mebr/welcber fie gebraud?e/ alfo bas fie wol ge^z mutet waren jur fache» Dnb ihre mdnung war in bie gegenbeit IJrirU oba$uflt;^bren/bafiemid?ftengen/ vnb fid? bafelbjî vmb ben flecbenim walb vmbber verflecfté/ bie jentgen fo ihnenbermaflen in bie benbe Ãc'^ len/ mit junemen » Dnb wie wir biefen au^jug bes briegs anÃenge« Æ war imiar i Æ 54. vngcfcI?rUd? ben vicr^ebenben tag ^ugufti.Ão lauf* fen nunT^wie bie beuor gebadet) inbiefem (V?onat ein art fifebe / btiffen ïboyHfle«» â^portugalefifeberfpraad?/Ãgt;oynge6.3uif iOifpanifeb CieffeÃ/ vnnb inberlVilbenfpraad? âSratti / auf beme^eerinbiefüfienwaffer/br^ plt;t(tr«en» rinnjuleyeben/ X^ubbieWilben hetfltnbie^eit ptrabacn» Sdsbenn jieben pe 51.1 beiben tbeden gemeinlid? $u briege / ihre 5euibe fo woUls f e ber fïfd?c au|f ber rbeyfe511 fangen mb $u elfen.Dnnb auff ber bin/ they fe fahren fie fanfftc/aber juróef auffà gefd? winbefï Ãe bónnen.©« hoffte id? nun allezeit / bas bie and? folten au|| ber rey fe feyn/wcld^e ber Portugalefer freunbe feyn/îbenbiefelbigc ware aud? willens biefen ins labt $u falle / wie mir bic Portugalefer ju nom im fehl ff gefügt hatten.
©ie fragten mid? (bets au Joerrheyfe/ was mich beuchte/ JÃbf« aud? iemaub fangen würben / ©aà ich (ie aber nid)t er$ürncte / fagte ici?ia/ 2luchfügteichibnen/ bie5einbewürbenvnsbegegenen/ 00 lagen wir eine nad?t in einem ortlanbcs/ ber beyffetaud? DwattibiZ . bafelbfl ftengen wir »iclbcr fifd?e 23ratti/ welche fo grof feynals ein guter l0ed?t/vnnb es webet bie nad?t mcd?tig bing/ fo fd?wei5tcn fie nun mit mir/vnnb woltcn mich viel fragen/ ba fagte ich bicferwiubt webet vber viel tobtet Icut/fo war noch ein anber bau jfc vo bicfen auch 511 wap hÃMibe. fer/ eine refer/ genant bie paraibe/ jwifd?cnlanbtbinauffgcfaren/ (a meinten f c/ wie nahe haben bie berfeinbe lanbtgcreit angefallen/ bas ihrer etliche feyn tobt blieben (wie ich hinben nach erfuhr/ bases auch gefcheben war. 3 Tüte wir nun eine tagrbeyf von bannen wa«â ren / ba fc (h«nanfchlag vollbringenwoltcn/ lagerten fe fch ins gegt; c c t holtjbcy cin^nfel / wcld?c Ãanct 0cbapian vonben Portugalcfcrn Infitla.^ 3^^^^^ wirbt/ aber bie IVilben heiffen fie ^cycnbipc. Wie ber abenb â¢' ' anbam/ giengber ©ber|te S^onyan ^cbe genant / burch bas lAgcr berimWalbt/prcbigte vnnbfagte/ fteweteniCQtnabebey berfeinbe lanbt bommen/ bas ein (eber fein träum behielte (b/bmbicnachttreui menwörbe / vnnb bas fejufehen/basfcfd? liefen etwas glücbliches treumen.Wiebicrcbeauf waren/tankten ficmit(hrcn7lbgottern/bif in bie ttacht / barnach fchlieffcn ftc. Wie mein Pert fch nibcrlcgte/ fagte er/ich folt mir aud? etwas guts treumen laf cn / Jch fagte/ ich achte anff Kuwer. jj-jj^ç treume/f e feyn falfch.©o mache/fagt er / mit beinern (Bott gleich 'f wol/bas wir feinbefangen. IVicbertagnunanbrad?vcrfamletenfch bie ©berfen vmb ein beden voll gefotner^ifeh/ weld?cfcafen/ vnnb erjelctcn bie treume/fo viel bas f c(ncn wol gef den /etliche tankten mit benabgottern/ vnnb fe waren willens bcnfclbigen tag auffbicnaheit »oyban« bey ihrer feinbe lanbt $u fahren / bey einem ort ^oybaffn bange ge?
* nbsp;nbsp;nantbafclbp woltcn fe warten/bif ber abenb bem »
Wie wir nun von bem ort auf fuhren / ba wir bie nacht gelegen hatten/ dOeyenbipe genant/ bajagten femich »och ein mal/ ââ'^^ mich beuch«:â ÃOa fagte id? auffaben the wer/ bey ?öoywa|fu21lt;*»9^ werben
-ocr page 843-1 eifeÃfv Judainfifni-Ianbfrcbifftcti. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4S*
werben vne bic 5cinb entgegen kommen/ fcybnurfrcymótbig/vnnb bey benfclb^cn ^oywafpi Ãange / war mein meynung id? Weite ib'/ nen entlaufen fcyn wann wir weren babin bommen, abenn ba pc mich ^â ^^t^^? gefangen hatten/ waren wir fed?ô (Deil wege vonbemfdbigdt orr. *â^ââ^ ^â^â^^^ *
Wie wir nunfo fort fuhren anbemCanbe her/ fofabenwiraud? rïad?cnbic bamenvne entgegen hinter dncr jnfcl her/ âDa rieffen fie: âDabommen vnferefeinbe bic Cuppan jbine and? her. Ã)od? woltcn pc pd? verbergen hinter einem felp mit bcm Had?cn / auff baa bic am bernfolttnvnucrfcbcnôbcy fie bommen/ ©leid?wol würben pc vnfer gewar/ vnb gaben pd?wibcrumb auff bic Pud?tnad? ihrem beymet». ^nb wir ruberten inen auffe gcfd?winbcflnad? wol vier ganger fbum be/ barnad? bamen wir pc an/vnnb ihrer waren fiinff Hadden voll/ waren alle von ^rictioba. Jd? bantc pc alle mit cinanber / ce waren ^, dOammaluden in ber fónff nad?cn einer / btcfclbigen waren gez taufft / vnb beren waren ^ween gebfóber einer gênant ©iego bc pra z @*^vtttS^ ga / à ôcr anber aöomingoóbcpraga / at)iefelbigcnbeybcthetcngropc«i, wei?r/ einer mit eine Xbor/ber anber mit einem pitfd?bogcn. âj^ie bey bc hielten prb auff in ihren nad?en5Wo ganger ffnnb gegen ctlid?c vnb ^ââepps Hadhertber^vnfem. Wie pc nun ihre Pfeil verfdioffen hatten/ pelen bic »Ruppin Jmbapean/ namen pc gefangen / vnbeflid?e würz benoUbaibt tobtgcfd?lagcn vrtbgepbop^n, 5)icbcybcl5rwbcrwutv/ bcnnid?t vcrwunbt/ ^berjwcenvonben 6. dOammaluctcnwurben^epangene. fehrbartverwunbet / vnbnod?bcr 'Ruppin jbittaud?ctl:d?e/ vnter beleben eine ^rauwwan
Rie fte mit ten gefangenen vmSgUngen rtuff hem beytnjuge.
grSV© WAV 5wo gvoffev CDcil wegevom Unbe ttn öOeer b« (tc gefatvz gen würben/(re ciUten auff bne gefditvtnbefî fo ftc tonbren wibev
nnd? bem Innbc/ pd) wibennnb juUgetn/ bA wir bic naebt juwor^ an Ingen. Wie wir nun bey bne Cmtbc (y en Bnmen / war es nbenb/ Wegert, bne bic Sonn weit« vntergeben / bn leiteten fie bie gefangnen ein jeber feinen in fein bótten/ ^tberbiebnrt verwnnbet waren/ ^obenfe ans Venvunöte Ãanbt/ vnb feblugen pe fortan ju tobt/tgt;nb fd^Hitten pc au ff ibten gc / setâ^t«»» brand? in|ïócf/ vnb brieten bae ^leifd?. âVnter benen bic bienad?t gez braten w urben/ waren jwcen e^Oannitalncfcn/weld?c Cbri jlen ward t/ aber eine war ein Pörtugakfer / ©corg Ferrero getränt /etneo t?anptz ©eovgiuö mannôÃoîu äöenfelbtgcn batte er gejengetmit einer Wilben ^rau z wen. iber anber bitp Itieronymuö / benfclbtgen batte ein Wilber gc z fangen / ber war anp ber bótten barinn id? war / vnb fey n name war Parwaa/berfclbigcbrietebcn tbicronymumbicnad?t vngcfcrltd?ci/ ^urony* ncnfd?ritt von mir ba id? lag. Ãgt;erfclbigc I?icronymu6lt;lt;5ott bab jeyn âââ® aev»^ ©eel) war bee abiego be praga ^Intucrwanbter. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*^ââ
abcnfclbigcn^benb/wie pc peb nun gelógert batten / giengidun bic bótten/ barinn pe bic beybe^róber batten / mit ihnen jn reben/ benn es waren meine gute freunbe 511 ^ridfiota / ba ub gefangen wur/ be. aba frageten pc mtd?/ob pc and? gepen wórben :quot; Jd? fagee/bae mu z (fen pc PcUcti in ben willen bee blmtólifcben 'Zattere/ vnb feinee ©one Jl7^fu Ct7K3©^3/ tee gecrew^igten vor vnfer ©ónbe/in welcbco
3 tij namen
-ocr page 844-2BrtrÃlt;e(gf fffcÃmöung/
â nbsp;nbsp;. tMUKttWfv getan fff fey tt/mttjbm tn ben tobt/ bcmfdbigctt/fagctefc^Z
fiwtSiiglnubctvhaud?/ vnb berfclbtgcbatmicband)folang,vitteribnbeb^tZ oen«»amp;«â¢Â». vnbwa6bcr2lUincd?ttgc(5ottnttt vne anfabt/barmitmöffenwlrji»#' frieben fcyn.
ÃTeiter fragten und} btebeybe gröber/ wie es vmb/bten *X)ef^ »Sfebot^ f^*^â^ iOUronymww were/ieb fagtefn/ er lege bey bent Sevrer vnb briete/ PVii^t. nbsp;nbsp;nbsp;vnb bette fd?on etn ftude von bes 5errero 0obn feben effen/ Ã)a wey ne^
ten Re / id) trójïete fie wiber / fagte finten (te wollen wol / bas id? nun tn ben adtten UOonat vngefebriteb vntcr fbnen gewefen were / vnnb ntteb ©-Ãîr^aud? erhalten bette/ bas wirbt er bey end? aud? tb«n/ vertrag werf but. treiter fageteieb/es foltntirbtUtd? ju bef^engeben/mebrben end?/ benit id? bin auf frentbben Canben/ bin bes fd?redltd?en banbek berCeut ntd?tgewonet/ fbf feitibebieim Canbegejogen vnnbgebo^ ren. Ja nteynté fie/id? were fo gar verbertet itn eUnb/teb ad?tete es niebf ntebr.
IVieidtnun fontftfbneninberrebeware/biefRn nttd?bieIVilben von ihnen gehen/in meine bótten / fagten/ was id? fo vor eine längeres be mit ihnen betterbas bauwerte mid?/ bas ich muffe von ihnen gehen/ fagteibnen / bas fie (id? gcntjlich in ben willen (ö-à ^^ ^Xtö begeben/ fic feben wol was wir vor ein elcnbt in biefcmiamertal betten/fie fagten/ bas betten fie nie fo wol erfahren als nun/ meyntcn / (ie weren bod? einen (Tobt fehólbig / fie wollen and? nun befte fróltd?cr gerben/ bieweil id? aud? bey ihnen were/bamit gieng ich auà ihrer bótten/ vnnb gienge burd? bas ganije Hóger / befabc bie gefangnen. (Bienge alfo ab amp;nbsp;n bin/vnnb hatte niemanbtretn afi?tungauff mich/bette bas mal wot uamp;ewSrS#bónnen cntlauffen/ bennesbey einer Jnfcl war (Ãeyenbipe gênant/ «cc »cóöcr mochte vngefehriieh jehen meflwegs von 13ricfiota feyn/aber ich vn^ ^^^*â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;berlicf es vmbber gefangnen Chrifïenwillen Æ welcher nod? vier lebens
big waren, löenn id? gebad?te/ cntlauff ichibnen/fo werben fie jornig/ vnb fd?lagen bicfclbtgcn von ftunbanju tobt. Vielleicht mitlerjcit er? belt (BO c iX vns alle mit einanber/ vnb gebachtcalfo bey ihnen jublet? benvnnb fie jutróflen/ wie ich auch thet. 2lberbteIVilben waren mir fchrgónfïig/benid? hatte juuorgefagt/auffebentbenv/ bieyemb wór? ben vus begegnen. Wie cs nun alfo geriet/fagten fie : Jeh were ein beffer ProphetbcnnihrCV^irata.
'^ic fie mit invert Scinbcn fanfefen/ba wir w
bes anbern tagcs Hógerten.
^X^sanbevn tages tarnen wir nicht weit von ihrer Canbtfehafft/ (Peantr#* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(â-y dngrof gebirgeOccarafu genant. ÃDafclbs lógertenfie (id?/
^^^^^btcHad?tbajiibletbcn.iIgt;a gienge ich inbes Oberften^ónigea «»«maâ C^^eâny^^f^^ebcgenanteiOótten/fragtein/wasermitbenÃOamme? oem iSnCfl. luctcn im finnc bette ï Xtr fagte: 0ic folten geffen werben/ vnnb verbot mir / ich folte nicht mit ihnen reben / benn er were fchr jornig auff fie / fie folten feynbaheyme Hieben vnnb nicht mitfcinen^cinbengegenihttJiâ' b iege ge jogen fey n. Jeh fagte/er folt fie leben laffen/vnb ihren frcunbei* wiberumb verteuffen. Wr fagte (te folten geflèn werben.
Vnnb bcrfelbige Konyan ^ebe hatte einen groffen Korb voll fe ötftöch (V^enfehen flcifch vorfich/afs von cinemKeyne/ hielte mir es vor ben henjuv^^^*^* wiwbt/fraget« ob ich auch effen wóUet Jchfagete:lfinvnucrnónfftig m«ii«t. nbsp;nbsp;tbiei^ frijfee taum bas anber / fokt benn ein ^enfh ben anbern freffem
Ãfrbeyê
-ocr page 845-etlubcv ^nbianifeÃcn /««wfe^offef«. nbsp;nbsp;nbsp;4^
^fbeyfibardn/ fag te/ 34UW4«fd?c/ Jd^btnein (riser ^biev/ ca febmeefet wol Zbamit steng td? vonjm. Sjcnfelbtgcnnbenbgcbotcr/ dnfeber folt feine (Befangene vor ben Walb brntgen bcy bas waiter rtulfetneit plaQ.Ã)a6gcfd?abc. 2)averfa»nleteftfKfid?/ina(btenetncn greifen runben Breyf / ba fïnnben bte gefangenen inne. *öa muiten bic gefangenen aUefampt fingen vnnb raffeln mit ben 2tbg6ttcrn Ãanvz lt;ÿ^r^â-^j|, tiMvaca. quot;Wie nun bte (Befangenen gefungen batten/ fengen |te an 511 mû^eÆ â i'ebcn einer nad? bem anbern / fo freuelmóttg vnb fagten: ja/wtr jogen finden. 4u^/glctd? wie bic tapffern leut pflegen/cud? vnfere Jeinb Anfänge vnb $ue|fen. Hun bubt |bv bte oberbanbcb'iegc blt;ibp vnó gefangen, aber wir fragen nid?te bamad? / Ã)te webtb^lftigen leup fterben tnibver ®^fgt;ui^ffquot;^ feinbclanb. ©o tflaud) vnferlanbnod) grof/bic vuferen werben vnó*^*^ââ^quot;*^'^â^' an cud? wol rcd?en. Ja fagten bic anbern: Jbr b^bt ber vnferen fd?on viel vertilget/baô wolle wir an cud? rcd?e, XVte bic rebe auf war/föbret ein ieber fetn gefangen wiber in fein lofamcttt. ^avnad? am bvif ten ra{gt; gebamenwirwibertn fbre jCanbffd?af t / ein jeber fübrete feine gc^z fangenc ba er babetme war. 2gt;icinbemborjfVwattibi/ bald)unie^j^^^^^^j^j., war/batten ad?t'Wtlbcr lebenbig gefangen/ vnb brey (V^ammcluden bae (tbrijteu waren/nemltd? iöiego vnb feinen Gruber/vnb nod? einen Cbriflcn/ bief 3lntboniud/ bett bitten mcincô lOevrcnöongefangen/ vnb nod? §wccn (VOammduef en/ wcld?c Cbriflen waren/ führten ftege^-braten beim/ba 511 eÃen/ vnb wir waren tuben *»⦠tag a uff ber rbeyfe auf vnnb beim.
^ü bao ^ranföpfeb^ 0f^tff nocb ba wav/babeb fic «md? bringe woltê/ wie fie mir gelobten/ wen fc wiberumb auf bem triege tamcn/:c.
wie vorgemdt. '^
Je wir nun wiber bdm warenbommen/ ,.bcgcrtetd? vonlbncnZ z^j^bas femid?W0ltcnnad?bcr Jrant^ofen Ãd?t|f fübren/bennid? were nun mttjnenjutrieggewefen/ vnbfncnireyctnbebdlfcn fangen/von wcld?cn fic nun wol gehöret betten/ baô id? bcinportugagt; ^.gr^o^n lefer wer. Sie fagten ja / ftc wolten mid? hinbey führen /3tbcr fe woltcnbege«?» cr|lltd? ruhen/vnb eÃenbenClOobaen/ bae tff baô gebratene flcifd;bcr ö^jtib beybenChrtffen.
QVic fte benerften von ben zweien gebratenen (iÃrifrcn
aÃen/ nemltd? (Beorg Ferrero bcö portugale^ bfd?cn lOauptmanö ©obn.
0 war nun etn König vber ein bitten / hart gegen meiner bût/ ten vber. Ã)crfelbigc war genannt '^atamiri / ber hatte ben ge/ cammed** bratenen/vnnb lief getvÃnef mad?cn nad? jrergewonhett/vnb ihrer viel vcr|amlctcn fid?/ crunchen/fungen vnnb machten ein groÃe freube/ 2gt;arnad? bcö anbern tagc6 nach bem trinden / fottcn ftc baô 5lctfch wtberumbauff vnnb aÃenö . 2lbcr bcö anberntbieronymt Ãcifd? bienge inber hitten barinnen td? war 7 in einem borb vber^?^^^ââ bem fewer im rauch wol brcy wod?en/ baô cô fo truefen warb wie ein ''^ bolQ/'XJnnbbaôC6folang vngeÃenbieng vberbemfewer/ warebie wjad) / 3bcr Wilbc ber C6 butte / war genant parwaa / ber war auff, einen anbern ort gezogen wurzeln $uh'0lttt / bic Oerrând 511 machen/ py^lcronyml Ãeifd? barmit $ubetrtndcn / baô Ãchalfobiejettvcr* neff/vnnb ftc wolten mich nie ehe nachbem ©chiff fuhren/ ftc betten
J nq benn
-ocr page 846-'æarôdtftiac 6ef^rrt6w^/
_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t cnn bee 5cfîvbcv l^tcvonymutn Debatten/ vnnbbns dieted? ^efletf* »lt;Smpt lt;^0itUv jett wav bas 5vanQ4 ft fd? 0d?iff wiber hinweg gefab*^«»/*^^»«^ amp;4a öwgt; Cd modère vngefebvUd? s. (Ddl wcgd Von bannen feynba id? war. quot;Wie td?bîC5cttnngb^fct:c/warbtd?bctt;tibt/ Stbeebk wilbcnjagten:0te FP egte getneinghd? aUc jar babtn jubomen/ id? mülle Cd jufriebê feym
^.0MÃCtt timest ein Cvemj*
Wtlöert be# peren amp;c» ^.öt-aamp;ett fórbut»
VrtÿCWff^ ecu
2Vic bet 2(((mcc()tigc ©ott ein Jeic^e« t^ct
ÃW Cb batt ein Ctcungemad?t von einem veybel vnb vor bet bótte ^^ barinn id? warauffgerid?t/ bey bemid? viel malern et n (Bebet ontbet 5nm l^l^XXn/ vnb ld? batt ben quot;Wtlben befolben/ pc feiten cdrtid?tanp$tcbert/ es méebteibnenvnglódbaruon bommen / aber pc verad?tctcnmeinerebe. 3n|fcin 5eitwarid?mitibnena«|f berpfd?e^ rey/ mitlcrweil batte eine ^aw bad CreuQ aiifgcraufft batte ce item (Ã?an geben/ folte/r ein art Pater Kofler/ weld?cfte vonCiOeerfdmeef/ en beufern maeben / barauff reibenbieweil cd nmbt war/ wcld?ce midgt; nnn febr vcrbrop/balb barnad? penge cd febr an 51: regenen/webre te et;-hd?c tagc.Ãtc bamen in meine bótten/begereten/ 3d? foltlt; w^f meinent (5ottmad?cn badber Kegen auffb^retc/ Ãgt;cn woedniebt anffbórctc/ Wórbeed ireppan^ungverbirtbern/ bennjre yPannbamaló^eltwar* 3d?fagetccdwcrc)brfd?nlbt/pebettenmctnen (BOtter^ómet/ ba pc bad 00 In betten aupgerauffe. ihenn bey bem t^oln pPegte ld? mitmeb nem ö-óttfpraad? 50 halten. 'Wtepenun mcynten ba0btcvrfad)5iv/ feynbcd regend/baljfmirmeincó tJerren 0obnTOtbcreirtCrcunau|f^ rid?ten/ ito war vngcfebrltd? vmb ein âÃbrnad? lt;Ditragcnad)ber Sonnen5urcd?ncn» IVieedanIfgericbtct/wwrbcö von|lunbanfd?ón wetter / vnb war vor ÃOittage febr vngc|tómb/ Sic verwunberten pd? dUe / mcy neten mein ©4gt;ct tbct wad td? wólte.
^te td) euKB 2(6ciUd mît zweven ®f (ben auff bet 5ifd?crcy-war/ vnnb©4gt;tt cinwunber bey mir erjeigte/ eined grojfen regend vnb »ngewitterö balbcm
CWetO punbbey cirtem/ wcld?erand) ber vorncmpeit einer war/
^.@r.iöeti
p^rtvaa gênant / wcld?er ben tOieronymum gebraten batte-CsCfoCerfelbtge/ vnnbnód?einer/ vnbid)pnnbenvnnbpfd^ercn/tn abfd?eyb«ng bed taged / erhübe pd? ein groÃir rege mit einem bonnet/ vnb regnete nid?t weitvonvrtd/ fobadVnd ber winbt ben regen jimA^^ bete, ^abatenmid? bic beybe TuUben / bad id? mit meinem (BOâÃÃ^ reben wólrc/bad vnd ber regen nicht binbern mód?tc vielleicht würben wir nod? mehr ^iphe fangen / sDenn ich pbe wol/ wir betten in ber hór/ tcnnid?cd$«cf|cn. öic wort bewegten mich/ vnb bate ben t?Xi:KKcn muji mit auf grnnbt mcined bergen / bad er fein mad?t an mir beweifen wólte/ fentem00«bicwcilCdbie ÃVilbcnvonmirbegerten/ anffbadficibtfeben/wiebU '^^^quot; * nbsp;nbsp;nbsp;mein (BOïâ 2^ alle $eit bey mir bijl ⦠Wie ich bad gebet geenbet batt / fo
â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Fompt ber winbt mit bem regen an branfen / vnnb regnete vngefetlid? (echdfehrittvon vnd/vnbauff ber flettc ba wir waren/ vernamen wir nici?td/ ©o/badbérWllbc parwaaldgtc : Vlnn febe ich/bad bu mit bek nem (Bott gerebt bdjl / vnb wir pengen etliche ^fd?e.
Wie wir nun in biè bótten Famen/fagee biebeybebenanbernWih ben / ^ad ich mit meinem (Bott gerebt bette / vnb pd? fold?c bing bege* ben batten/ @old?e8 verwunberten pch bie anbern» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-
-ocr page 847-â¬tIicÃfïSnWlt;»ii(f^èh?rtnbffcÃlt;(ett. 47
®tc pc Oeu andern von t^c« ^wefett gebratenen ff^rffien af*
flt;tt/ Ãtevonymuà genaue.
/n^^JcttUttbcvwUbcpavwaa/ allceeybcfd?a|fc beyetnauberb^tte
Cwie vorgemdf/ Itcfïcv gctvAucrcma4)cnbeà tótevortymt|ïdfdgt; ( nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;betetuef lt;«/ wte pc es nun betrunefeu / brachten pc bic Zweert
gebe«bev 511 f wir/vnb nod? einen welchen juetneà tieren ©on gefangen b4rce3.rtrbontuà genat/ @0 baà tut fewkv ebn pen bey cinanbeeww/ cen/mnpen tutt ihnen ennefen/ aberebe wir trineten woltcn/tbcten wtr^^JJ^ vnfev gebet 511 (Bott/baà et bet Ãeclc wolle gnebig fey ti / vnb vnà auch/ geffeo. wenn rufet punbe Bompt/vnb bie wilbenfehwerten wte vne/vnnb wa// ten ftoltchZ abet wltfabengtop clcnb / 16cà anbetu morgens früh foo ten pc baà getfeh wtbet auff vnb agenà / battens in einem butgen »et^ tlieft. iDcufelbigentag führtenpe mich bin$uuctfehcncfen/ IVieid? nun von ben beiben Grübern fehteb/baten pe mieh/ich folte (Sott vot pe bitten/vnbich gab jbne beticht/ ob peentlaup^en bónten/wo pc pch bin* aupwenben foltcn imgebttge/ auff bas pcihnen nicht bónten nad» fpnten beunid?bcÃgcbitgcÃbunbtfd?a|fthatte/ bapelbigc hattenpe auchgetban/ waten lopwotben vnb cntlauffen/ wicid?bctnad?mals etfuht/ob pc wibct gefangen wotben feyn/weip ich noch nicht»
^ic fic mich ^tnfû^rtcn pmcrfchcncFcn.
3efubtcnmttmithin/ ba pemid? vctfd?cncfcn weiten'^aefwa?
ta futibi genant / vnb wie wir fo ein puef weges vom lanbc wate/ ca^w^rA faheid? mich vmb nod? ben bótten ba wit aupfubten/ vnb es wat futibi. einefchwatQcwolcben vbet ben bótten. Jeh geigte es ibucn/vnbfagtet ÃOein (Bott were zornig vbet bas iÃotPv bas pe bas ebtipen peifd? gcp fen betten/tc. Wie pc mich nun bat brachten/vbetlicffcttcn pe mich eine Könige Abbati Koffauge genant/ ibemfelbigen fügten pe: 5gt;as et mit 31*4« bein vbctlap thun folte ober thun lagen / benn mein (Bott wer« fehteeb«^ Ãoflung«. ltd? vbet btc fomitleyb theten/ ibennbas betten pegefehen/ ba ich noch bey ihnen weregewefen. quot;^Jub ich tbct im auch felbs eine vetmanung/ fagtezÃ^s würbe balbt meine bróber vnb freunbsvetwanbten bommen mit einem fchiff voll wahr/ bas pc mich nur wol verwareten / benn wólt ich ihnen wahr geben/ iDenu ich wupe fórwar/ mein (Bott wórbemeb nerl5róbet0d?t^ balbt herbringen, 5gt;asbcbagtcibnenwoU 2)er^.eff4t^ König hiep »wich Ãon / vnb ich gienge nur feinen ©onen auffs wey b^ »â^e â'quot;â¢
2Ãic mir bie ® ilbc« bcOÃ-ibigcn orf^ er^ekfen/ wie bew verge*
mcltcfchiffaup ^ranebreid? wibct hin«
weg gepegdt were.
3efesten mit/ wie bas vorige fchiffZ dOaria Kdlctegenant/ O^jvoniöcpcn/ ba ich gerne wer in gewefen / ba volle labung bebom« men bette/ncmlich ptaplien bolQ/pfeffer/Zöaumwoll/ 5ebet# wctcb/dOccrbaçcn/pappcgcycn/vnnb bcrglctchc waht/Wdehe ba ge« feilt/ vnb pebettenbainn ben Isafen Kio be Jeneto ein Portugal iepfeh©cbiff genommen / vnnbbetPortugalcfcteinen/ Je^n tPu/w^bvö« einem Wtlbcn Kónige / fo genant/ geben / bet bette ihn geffen / willen 2fuch were bet ^anQofc/welcher/ wie ich gefaugen würbe/ ben Wil3^ââ'^®* ben beföhle / pe foltcn mich effen / inbem Phiff / vnnb wolte wibct
heym/
-ocr page 848-SBarÃafffigf M^rrtGung/
Aumuroi fr*y***/***^^*wlt;w^08 rlt;tâttT wfevwgatKlt/wkid) beft'WitbcnmtUfff 6ibtJwS^'^^ï^^^yïâ^^of*^^**«»/ vttïgt;(tlt;mtd?nicbtmttcmcrtwoUcn/ balplbrg« fpmmlt;n. fdjiffwrtu vmbBdmmen/auffberwiba* »mbfbeife/ ÃDad/ wïcieb banne bem anbem fd?tff tn yraticfreieb Bant ntemanb erfabvelt bat« / wo «^ blicbctt war/wie volgent^ femelt wirbt.
*^ic fur^ barnat^ ivfc ieft ba^fn bertóenrft wurb / cf« anber febiffan^ ^att^reieb Bam/ bie Xatbartna beDatta^/ willa gênant/wcld?e miebMu^ verfebung (Bot/ tcóBanfftcn/ vnbwtecöficb ^utrug.
rj^Cb war vngcfcbHtcbi4.tagetn bent ikden 'ÃaeFwarafutibibey ^lt;«» Sinnige 2Vbbatt^oÃ'ange/ fo begab es fid? eind tago/bas er/ O^h^cIPilbcn j« mir Bamen/vnfagten/ne betten borenfd)tef|èn/lt;5 mwjtein JterÃnc feyn/welcber joafcttaucbgcbeijictt wirbtHtobeJene* ro/wie id) n tin gcwi^tid? erfuhr / bj ein febiffba war/ fagte id) jnen/ baa ^«n» öM» pemidgt;babin biechten/ benn lt;6 würben vielleicht meine 73rûberfeyn/ M Wâf-^^ ^* fügten ja/mb hielten mich gleiebwolauff nod) etliche tage.
lt;^itler5cit begab eefid)/ basbie ^ran^ofen/ fobabin Bommen waren / b^reten / bad ich ba innrer bcn TTilben were / febirfre ber Capn tan^weengefellenvonbemÃchiff/ mitfamptctlicbenTTilbcn Ãom«â gen/ welche jte 511 freunbenWten in ben Jleden batch inne war / Baumen in einehütten/ ber Szenigvberbic/ bie^ ©owarafu/ bartbey ber bótten ba ich inne war/ mir wtirb bie ^eitunge bracht/von ben TCik ben/basba jwcenvom ©chiff Bommen weren/ ^^bwurbfrohZ gieng bin jn ihnen hieà fte willBommen / in wilbet fpraach / Wie fc mid) non fo elenbe faben gehen / hatten fie ein mitleiben mit mir/ vnb tbeiletcn ^M ®tlt;** mir ihrer Bleiber mit. jd)fragte/ie/ Waromb fte Bommen werenï ©te pamp;Sin^ P*3^lt;** ⢠(Weinet halben / Jhnen were befolhen / bae pc mich mit^o Hr. 'â©(hiff brechten/ bee folten fic alle anfd)lege brauchen. Ãöa erfrewete fich mem berg vber bic barmbergigBeit GO à ^^©. *Ãnnb ich fagte ^iibcm einen ber5weycr/ perot gênant/welcherber Wilben fpraach Bunbee/^r feite fofurwenben/ ^rweremein Kruber/vnnb er bette mir ba etliche iCijlcn voll Baoffmanfehafft bracht / bas pc mich mit ihnen511 ©dnff bred)ten/ vnnbbie Riffenboletcn. 'Vnnbbadervor wenbete/ jeh wólrc voter ihnen bleiben/ Pfeffer vnnbanberc mehr wahr jouer jamlen/ bip bie ©chiffwiber Bómen aofföanbereiar. Iben «ans eta^rebennad) braditcn pemichmitjo ©d)itf/ mein berrjobefelbemit. Hn rompt ©iehattenim ©duffallcmitlcibenmitmir/thaccnmirpielgiifó. Wie JU ö^fff. wir non vngefevltd) ein tag ober fûnff ju ©chiff waren ge wefen / frag^* te mich ber Wilbe Ãonig 3bbati ^offange/ welchem ichgefchendt war/wobic 2ili|len weren/ badich pe mir geben liep/bae wir wibet móchten in jclten beymBommen. ^iefclbige mey nung fagte ich bem óbcrIïenbedÃchiffed/Ãierbcfahlemirzichlolteihnenauffhalten/bip bad ©d)iff fein volle lafl bette/baromb/ob pe pch ie crjómeten/vnb vn^-gemach vnberpunben anjobeben/ wenn pe fehen bad pe mid) im ©chiff ^ns et«j! behielten/ ober fonfl ein verrótberey anrid)terc/ ©internal ca ein quot;Voler otnUuflet. ^^ Bein vertrawenaoff ijî.2lbct mein t'Derrber 2^ónigmeinte genglieh er weite mich mit beym nemen. 2Vbcr ich hielt ihn fo lang aoff mit Worten/ fagte bas er nicht fo fehreiUte/ ^enn er wóffe wol wenn gute freonb
-ocr page 849-â¬f heÃf r ^nbiantfcÃcn /ante feÃa^f cn. nbsp;nbsp;nbsp;4 $ fveunb ^ufaminen temen/ tónbten Qe fo halb niebt febetben. ^berwenn fiewóUenmttbemfdntfwibevbmwcgfrtbren/ weiten wastud? Wibo vumbnrtd?fetnevbót«tt$teben/ bideejbnfo «nff.
5«m letzten/ Wtebud 0cbt|fgevó(ïetxï?4V / verfamUten fid? bte ^ran^ofen tm Ãebtffnllcbey emanber/ vnbtd)|lunbbcyjbnen/vnb tnetn l?err berlvontg fnmpt benen fo er mtt, bm b^rte jïunbcit and? bn. .^nnbber tOauptmnnn bee fd)ïffeó lief ben Wtlben jagen mtt feinem âbolmei^fcb : -if6 bebagte ibmfebt wol/ bae |lc mid) nid?t gecobtet beo ten/ nad) bemfte mid) meer ibt^en 5einben gefangen betten. Ctef wei^z ter jagen Cmilt;bmitbcf|èrer gefögligbeit von ihnen ab^ubringen) XSr bette bergefïalt mid) vorn lanbeine fd)iff laffenforbern/ bas er ihnen etwaó geben weite/ bas fie mid) fo wol verwaret betten/ aiid) were fein meinimg/cr weite mir etliche wahr thutt/ bas ich fol te unter ihnen bleb ben/bieweil id)beyihnenbetantwere/ Pfeffer mbanberewahw^er/ lamlete/ bie ihm bienltd) were btf bae er wibertem. 00 hatten wire 2^5âf}n-^ nunfo befhloifcn bas einer ober ^chenvon ben fd)tfÃeuten fid) ver// lögen, famletê/ welche mir etlicher maf ähnlich waré/btefe'btgengaben für/ fic weren meine 73rùber/ woltcn mid) mit beim haben.ÃTuc metnong warb ihnenfärgchalten / ÃDicfclbigen meine ^rüberwolten intcinenweg/ bas ich wiber mit ihnen ine lanbt sieben folte,/ fonberid) foltehelmjie^ ben/ bennmfer Datterbegcrtcmich noch einmal $ufeben ebebenn er |Hrbe. ^gt;4 lief jbnen ber Capitan wiber fagen: Xtr were ir 4gt;berftev im öchiff / vnb bette gern bao ich wiber mit ihnen ine lanbt 50ge/ aber er were nur ein e^enfih/ vnb meiner gröber weren viel/ er bimbtc nit wh/ berfiethun . 2gt;aö vorwenben gefchabe allee / bae fe ftch woltcn mit glimplf von ben IVilben fd)lctffcn » *Vnb ich fagte and) meinem Perm bemHonige: ^d)w6ltegcrnwtbcrmitibnenbeim$ieben/ abererfche wolbae ce meine Trüber nicht woltc julaÃcn. ^a feng er an $u fd)reic im Schiffe / vnb fagte: Wenn fic mich bennic woltcn mit nemen/bae ich bcnnmitbemcr|lcn Schiffe wiberhm / benncrhettemid?fùrfcincn Son gehalten/ vnbwerefebt^JornigvberbievonDwattibi/baemid? bie betten wollen effen.'Vnb feiner âWeiber eine / wclchce mit tm Sd)tff ^ ©Mbea war/mufle michbefchrcten nachirergewonbeit/ vnnbid) fd)rey and? ^âisj*^ nachirem gebrand), reach bem allem gab in» ber Hauptmann ctltd)eâ*^â^ââ'quot;â wabr/mochte ftch bclauffcnvmby.iamp;ucaten werth/ine^Oeffern/XfjJtett/ ^^^^.^ Spiegelnvnb2^emmen. Ãbamtt $ohenfie wiberumb anelanbt nad)§iöf«,^ irer wonungc.So halffmirbet 7dlmcchtige Perr/ beriSott Ttbraham/ 3faac vnb Jacob/ aufber gcwalt ber âTyrannen/ Jbm fey lob/preif/ «hr/ burch Jefum Chvif^n feinen liebe Son vnfern Seligmad)cr/3men.
^KbieOberembc0 ©chiffe genent waren/ vnbwo
bae Sd)t|f her war/ vnbwae ftch noch begab ehe wiraue bem Pafen fuhren/ vnb wie lang wir auff ber rheife nach ^^âïnÃ^' reich waren.
i^^tl^r Pauptmann bee fchiffee war genant Wilhelm be ebener/ . ^^JvnbberStcurmann^tancoybe Schann/ ^ae Sd)itfwargc^/SjS â nennet bie Catharina von Wattauilla / rc. Sic ru|îctcn bae
Schilf wiber 5«/ nach ^rancfrcich $upcgeln / jo begab ee fid? eine mor/z gene / ba wir noch inbem Pafen C^io bc jencro genant/ lagen/ ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;â nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tam ein
-ocr page 850-2Clt;»tÃlt;«3C 6efcÃïet6«nà /
Ãgt;?ren-
petev Ã0|rd.
Ãnwdît portugaUft febfebifÃdn/ weite auÃbem fia fen fahren/hlt;i^ tegefaufffchlagt mit einer art lüUber/ welche (lejiifrennben halben/ xnibbctffen /Zoe (^Oarbnyns / beren Cnnbtfd)rt|ft flolJct b^rc an ber 'Ruppin Jhne Xlanbt/wcld^ebte^t'^tH^ofwjnfrennbebaben/ Ãgt;tlt; bcybe Mattonen ftnb freunbe jubanff.
»nbee warbaó ©dnfflcin / weldoes (wie vordemclQ nad?mït war/ nud? ben lüdbcn abjubauffen/ gebórere eine factor peter Kónd penant/ bie ^tan^ofenrtebteten fbte ^ott ju nnt (Sefd^wQ / fuhren ^n fhnen hinein/ tneinten fe ^unemen. Flamen mich mit/ bas id? mit jnen
reben folt/fie foUen fid? auffgeben» 2tber wie wir bue ©ebiffidnanfie^ kn/ fcblngcn fie vus wt^erumb ab/ würbenediebe ^tan^ofenerfebop fen/etlid)evei-wtmbet/ fd? wurb aud? tn ben tobt verwunbtmtt einem fd?ofö / viel better benn ber jCcbenbigen verwtinbten feiner / Kieff in ber angfïjiiittdncm t^tbKK^M/benniebfwkfentebtö anbersbenn ?.rtfts ©ht# ^ââbcö norb/ vnnb bate ben gütigen âVatter/ btewdlcrwirauf ber '^y^ ben gewont: tannen gewalt gcbolffen bett/ er wolle wieb bod? bey m leben bebaken/ bas id? modère wiberuntb tn ber Cbriflen XianbtfebaÃt bommen / vnb ktne erzeigte woltbat an mit anhetn leutben aiicb vcrriinbcm »nb ich bef am mein voit omne gcfimbbdt wiber. (Belobet fey ber gütige (Bote von ^wigfeit 511 Afwigfeit.
Tinne Remini tff4^ beniesten ^crobris/ gingen wir in ben tOafenXiobe Jenero 5« pegel/ vnnbfubten wiber nacb^eanefreteb-IVir batten über dOcer guten Winbt/alfo bae fidgt; bie ÃebtfPeutb vcr^ wunbetten/meyneten es müflejonbcrltd? dn gäbe von (B-O^T Ã^ feynZ -îfm fold? wetter (wie ce aud? war / 2lud? fo tbet ber l?crr ein ftcbtlicb wunber bey vue im t^Oect.
ttTceti» r4;wein.
»fff
^0nHamp;t,
^enerflen tag vor bem Cbviftage famen viel 5ifdK vmbba» 6d?iff ber / wekbe man nennet d0cerfd?wetn / 5gt;er pengen wir fo viel/ bas wir ctlicbe tag fatt buitten. JÃePcIbigen gletebcn amb au ff ber t?ek ligen Ã)rey l^ónige 3lbenb befeberete vns oud) (Bott ^tfdx jatt / benn wir batten fonfl bee male niebt viel jufpdfen/ beun waó vns (Bottaup bem dOcer gäbe. Darnach vngcferlid? ben 20. tag Jebruar# bes far^ K. famen wir tm 2lt;ótttgretcbvon^ancfreieb an/ bcy einem ©tcbtgt; Idn t7onPor genannt / ligt in Mormanbi. TOir faben auff bergan^ ^cn wiberumb rbeife fein Canb bey nabe vier (Ãonat.TOlt; fienun bas ©cbiffauflubcn/b4l|ficbjbnen/IVieba6gefd?ebenwar/ banefte id? fnen allen für bie erzeigte woltbat. lOarnad? begerte id? dn paf port vom t?auptmann/ 2lbef er bette viel lieber gefeben/ baa ieb noeb eine rbeife mit jm getban bette. Wie er aber fabe/bas id? nicht bldbcn wok/ erlangcteermirdn paf port von dOoenforal (^Oirantb -Ãbcrfferin ^«9 ©ld?; *^lt;wmattbta.iÃerfclbigewiecrvonmirgcbortbntte/ forbertcermid? w bemmpt vot fid?/gabmirbïc paf port / »nbmein iOauptmann gab mir jeer/ etapd^pon. gelt. ^4^ name meinen abfd?eib / jobe von tOanpoer auff Mabelnocff/ von Pabelnocff auff lÃepen.
^Ktc^^u âÃepcttfttbc0 j^dupimann^ 5^a«(;/ be# ©d?ijf Welkte/ geführt wurb/barinn ihr iOauf gt;nbsp;wirt -Ãberffer ware/ wcld?6 vor vnó war auf praf liengefiegek/ vnbnod?nid?t beim fommewt
-ocr page 851-Cilicf'i'ï ^nbaiKfcÃer SrtnbffcÃafffcit 4?
F^DiSJcpcn/bAbcvbaövongcÃrbtlf / (Davia heilere wrtt/tnweU ^d)cwblt;v 5)olinctbi)c C foBen WtlSctt befablc fic feiten nud? ej^n^ C^war vitbwolccnuerbertn^^randreid} fahren/ waren«uebbtefeU bigett je mid? nidu 511 ftd? in jr â230er nemmen weiten/ wie td? benWiU benentUeff/and? berfeibe iOauptmann bee ©ebiffee / wie mir bie IViU ben lageren/batce ben IVilben einen pertngalefer gebe $u eÃen / iDenn fie ben pertngaUfem etn ©ebiÃ^genemmen hätten / wie rer gemelbt, ibicfclbigen Cent beö ©d^iffs ^eUete / waren neeb nid? tmit bem febiÃf 511 Canbt bemen/ wie id? babin bam. Wiewel fie nach ber red?enfd?af^ baö ©djiÃ^ren'WattnuiUa/fe nad? ihnen babin bam/mb mid? baufp te/feite brey vDenat ehe benn wir/beim bemmen fey n.ïgt;erfelbigen lent 'Weiber mb ^rem ibrfrerwanbten£bamen3u mir mnb fragten mid?/ Ãhid? Ãe nid?t vernemmen bettet Jeb fagte: Wel habe id? Ãe remem/ ^-.®**^* men / es feynein thetl (Dettlefcr Centhim ©ebiÃv fie feyngleieb we Ãe SÃDÃj^flf^ wellcn/mb erhalt ihnen/ wie bae einer/ feim ©d?i(fwere/ben Wilbengefwach WebUn bette / Ãe feiten mid? elfen / beebbette mid? ber 3llmed?tige ö-ö u 2^ behütet/âVnb fagte ihnen weiter/Wie baô Ãe weren mitii?rem ^ett bey bie hatten gefahren/barmne id? war/ ven ben Wilben pfef* fer vnb (V?eerbaQenabgebeutet / vnb id? were ben Wilben entlauffen/ vnnb jn ihnen bey bas ^ett gcfd?wummen / Ãe aber betten mieb niebt wollen emnemmen/ bette berhalben wiber müÃen anf Canbtfebwim^ men/vitter bie Wilben/weld?e6 mir baö mal ein groà l?ergenwehe war, 3lud) betten fie ben Wilben einen portngalcfer geben / weld?en Ãe gep fit batt cn/Ãtgete ihnen / wie bas Ãe meiner gar rein gnab betten wék kn baben.doit fold?em allem febe id? nun wol / baö eö ber liebe ©-ÃÃ^ toSiaS? fo gut mitmirgemeynethette/ Ã?a6 id? C lt;5-0^^ fey lob) vor/hnen bie UWAT«» bin/end? bie ne we oeicnng^iibringen. ©ie mogen and? Begt;mmcn wenn Ãebommen wollen. 2(ber id? xvilcud? ein prophet feyn / bas Von lt;5Otc foid?c vnbarmhernigbeit vnnb Cyranney / fo fie ba im Canbtbcy mir gefh^^nbaben C ©^ ^ iT vergebe ihnen ) ntd?t würbe vngeÃrAÃFebUt^ ben/ee wehre glcid?bnrQ ober lang / benn ee augenfdgt;dnltd? wer/ baö mein feu jf^en ben betren (50^ C im Dimmel erbarmet bette. Ãagte ihnen weiter/Wie wol ee benen fo mid? ben Wilben abgebauÃr betten/ auff ber rey fe gangê were / wie and? bte warheit i|ï.(5orr gab vne fd?ón Wetter vnb Winbgab vne ^ifd?c auf ber tieffe beöU0eer6.©ie gebab? ten fid? vbel/meynten wa6 mid? gebend?t / ob fieand? nod? vorhanbert weren C fie nicht gar 511 vntroÃen) fagte ich/fie bónbren nod? viclleichc wolwiber bommen/ wiewolber meiÃe hanÃ: vnnbich anch/nitanberà auÃrechnen bónbten/ benn Ãe müÃen mit bem ©chiÃ^vmbbonten feyn.
X Cad? allen ben rebcn fd?ieb id? von ihnen/vnb fagte/©ie folten benan# bevrtan5ctgcrt/obÃctamcn(5ö^ Rhette mir geholfen / Schwere ba Sewefen. âVon î)cpctt/ fuhr id? mit einem ©chiÃghen Conben in Alrnz äoböck 3ellanb/ ba war id? etliche tag/ barnach fuhr ill? von Conbenin
©eelanb/ von ©eclanb ghen^ntborÃ; ©0 hat mir ber 2Hlmech tige (öOet / bem alle bing mügltd? iÃ/ tnÃ'^atterlanbt wiber geheiÃen/ ihgt;n fey ewig lob/ 2lincn.
fpein
-ocr page 852-gt; ^lt;jr^flfftt3f6efc^iâet6Mng/ stellt ©eOft 51t ©o(tïgt;em ^evren Wrtvrtlf^
(ntJer^nöen £cutgewaUwar mtcfgt; $uc(|ctt.
jS^ ©wöe» 0«bet.
z^^u ^Umeebrfgtett/ ber bn ben l^mimcl vnb bteifrben Qc^vüiU C^Jjbctb^^lï/bnCBottvn^rTOorvAttcrZbrrtbrtm/ Jfaaevnnb Ja^
' tj cob/ber bu bttrt voletJfmcl fogcTVAlngUcb 4u^ jrerfeïnbe banbe ttcfubvctb^tll/buvcb brtö voteiV^eev/ ber buïoantdem vitter beJCoxvent bcbótcfl / 2gt;tcb bitte td?/b« ewiger gavaltbabcr/bitwóiUfïmte^rlófïâ fett du^ ber bditbt biefer âTyrannen / bie bid? )tld?t benttett / vmb JbeÃâ CbvtÃt beittee llebê ©ons wlUeit/ welcher ble gefangene crUfet barank ewiger gefengnuf/ÃÃoebtO^rr Ifïee beln wHleba6 leb fo enten âÃyratt* itïjcbcncobtktbenfol vonblefen'lOóleterit / fo bieb nicht bennen/vnnb fagen/wenn leb ihnen voit blr fage/bu babeft bclnemacht / mich auf jbgt; ren benben 511 nemen/Ão |ïcrdte mich fein ber lebten lïnnb/wenn fte Ib^z ren willen ait mir vollbringen/ bas ich M nicht jwelffel an berner bann? berQlgbdt. ©ol Id? benn In blefemelenbe fo viel leiben / fo gib mir ber^ nach ruht / vnnb behüte mich K vor bem §ubommenbcn clenbe/ baruor fid? alle vnfere X^orvÃtter entfett habê Ãöod7 lieber t? tfKK. bn banff mlrwolauf ihvergcwaltbdffcn/ hllffmlr/ ich werf bu banftmlrwol bclffen / vnb wenn bii mir geholffen halb/ wtlld?6 reinem gluef ^uredv/ nen/ ©onbcr alleine/ bas belne gewaltige lOanbt geholffen habe / benn feQtbanmlrbclneö C^Oenfd? enge wait belffen/vnb wennbu mtrgeholfi fett hnfb/auf jrer gc wait/wtl td? belne wolthat prelfen/ vnb an ben âÃag geben/vn ter allen *Volcf ern/wobin td? bomme/3men.
do ban nicht wol gleuben baà von betten bonne beten ein
COnnm
^efey bannbas Celbfgefahr oberanber grof Creu^vnb ver^â folgung ihn treffe an.
Ãgt;entt wenn ber Leichnam mag nach feinem willen leben/
Tfil bie arm Creatur allezeit wlbcr ihren ©chopffer ffreben. löarumb bem (Z)enfd?enbcm (Sott jufchiett gegen ©put/
(V?ey net er ce warhafftig herzlich gut.
ÃDaran nicmanbt ^welffel habe/
©old?e6 iff ein (öö^tcà gäbe.
2^ein troff / wehr/noch waffen/gefunben wirbt $u beiner ff iff/
Ãbenn allein mit bem Glauben vnb (Bottes Wort gerüffet iff.
SBovumb ein feber (Bottffurdniger (V?ann/
©eine Ãlnbcr nid?t6 befferà leren ban.
äöenn bau fe bas Wort (Bottee wol faffen/
©o bónnen fte feh in hervelt ber noth barauff verlaffen.
^â lieber Cefer nit folt erachten/
34gt; habe biefe mein muhe vnnb rhum gethan mich für et*
Ife gefchicht bem 3lllmcchtigen (Bott 511 lob vnb preif / iber aller (VJenfehen hennen vnb gebaneben weyf.
äDemC lieberX^efetO befehUd? bid?/
Sber wolle and? nun fortan behüten mich»
Warh^fftiger
-ocr page 853-^M^affd^oc toû 6eÃ/
ûlkv von mtr erfahrnen Odiihâ! vnb fitten ï'cr Xupgt; Pin3iiba8/i)crcr gefangen« frf; gewefen 6in/®o^ttm fn America/ Jbvc £rtrtbtfd?atfc liptin 24. grahuà nuff ber ©cubenfeit/ bev Urne» 2(cqntnocdal/ ibv Xl4nbtfd)4|ft góffet «« iintc^cv/Xio be Jenevo gcgt;
®te0c^Jâtr @c6(ffrtr( mi faÃet/ auf? pcrtiyal naeà Kto be jettera/ gcUgett itt 2tmertc4/ VttgefebrUd? m 24» gmbus bee ^^vopict Capicoftti b^bc»
^ ^Of Bonn / em ^tabt tn ?)ortm 9lt;ïl5^llt;5^»/ înî^^.gmbuô/rtuffbevrîov// quot;^ bettfettett/berUtttett^Lequtttocttal/ wett« nteut vott£i^botttt wil nbfrtbven tmeb bev PvoiJtttt5 Kio be Jcttcro / gelegettmber ü^anbefdaaffe pmfiliett / fo man «liebst/ ' mert^m ttettttet / hebree wan erflmalö a«|f Jnfulctt/ betfrettbteCannavte / l^ttCditiweto. bes Ãontgeö ait ff i0ifpanicn bet*ettfed)6 bte genatte werben. Ã)tc erfte ©ran Canagt; rta/ÃDte anberCanJerutta/ibte britte Jor/ te X^cnenraÃÃie vterbre 31 Jerro / abte fmttfte /ia Palma / ^ie fecbfle â2'tncr:jfe. Donbanttenfebretmattanlf Jnfeltt/betflettüeó Jnfulesbe Capevirbe/t(ïfovïelgefagt / abte JnfuUttbcegrôttettiOâwptô/weh^rôttbâttpt ebee grüne Pgt;^npt ligt tn f^warn (^Oorcnlanbe / wcld?ó man a neb wol bcij]cclt;ömc. âbîeobgcweltcn JnfitUn Itgenvnter bent propice Cam ert/geboren bcm Ivontg von Portugal $u. ^Oon ben Jufulcnftegclt -man ©cub feub Wefj/nad? ber Caubtfebafft praft Iten 5nvnnb tjl etn groffee wetteo ÃOeer/man Regelt offt brey (VOonat vnb lengcr/ebe man tn bte Canbtfd^afft bompt. i^rflmab Regelt man vber ben âCroptcum Cancrt/baó er $u róete bleibt. îDarna^ bill'd? bic Itneam 2tcq utnoctta^ lent. lüenn man bic Hortwere 5urórf Regelt/ fo ftbet man ben Hort^ jlem C wcld?en man and) nennet polum arcttenm^nit mcbr.ÃÃarnacb pol«« averti bompt man in bic bobt beó 'Cropici Capricorni / vnb manfebret vnter «10 «wf? ber ©onnenbet / vnb wenn man vber biebobebceCropiciCapricornt â^^ ö^fâ^^t 1(1 / nad? ber (Dittagó feiten / fo fiber man bic ©onne btnab nad? bem ttorten/ifl |tetà groÃe blQ$wifd?ettbcn beiben'Cropicie/ vnb bas vor^ genante lanbt praà lien/ ligt ein tbeil in benCropicie. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\
^ebd^Sanbt Stmeviraobev ^praftheitgek* gen t|ï/wie id? J^nt tbeil gefeben b^b»
2^ nbsp;nbsp;5
^mericA
-ocr page 854-SBrtt^affMge ^efc^vn^ «ng/
BprÃ^öi.
Citvet
Cyppoy*
Color.
lt;V?cvtC(t ijïctngrojfeó Ombt/ b^t viel gefebkebt Wilber kot/ bk* dbtgenb^ïben vul verenberung ber ©pradx/ vnnb feinb viel fel' ^^^Qamcr âüblerer / ifl luflig rttt$ufcbctt / bic 15ëtnc feyn nlk^ctc grün / blt;it tem gebólde bas bkfcrXlnnbtnrc gebólde gktdgt; fey / bk /Zeurgebennnefet/ es tfïtnbemtbeil jCnnbee / bne$wifd?en benâ^ro^? ptctôligc/mnbtetnejcttbeô Jarefo Balt/ nb bk vmbGOïdMeltö/ «ber bne tbeil Cnnbes bn^ fieb 0enbwert6 bes ^regt;ptct Capneomt ligt/ ï|l etwas Belter / webben bafeibsTtarion Wilber bic bctflènCarios/ bie,clbigen bmueben wilbe übleres beut / wclcbe fie fein^uberctten f eb bnmit bebeefen / berfdbigen Wilbtn âWeiber madden binger von 23aumwolkngarn/wte ein Ãaet / vaten vnnb oben offcnbic jteben fte an/vnnb beiÃen au^jbre 0prad?c âÃyppoy. -ifs but im Cunbe ctlid?« frûd^teber üfrben vnb ^ânme / baruon fid) bic Cent vnnb'2'bkrcr-gt;-nebren / bie Cent bes Canbes fey nKotbraunerfarbe urn Ceibe / ber ©onnenhalben / weldoe fie fo verbrennet / eingerabesDoIct/liffigj« aller bof^bcit / fcbr geneigt /bre ^embe$uucrfoigen vnnb ju eÃen/jc* ^bre JCanbtfebafft America bat ctlidie bunbertUpeil forten vnnb toubenin bic lengc / beren td? wol fónffbuubert (Dcil langes ber lanb^ fd?afft bergcficgelt babe/vnb ju in tbetfin vielen orten bes Canbes ge*? wefen bin»
^ott einem groffen ^eSirge/iveie^eö tin Ãanbe ligt.
lt;© but eingebirge / reyebet auff brey e^Ocil nabe bcy bas C^cerf au^órtern weiter/aueb wol neber / vnb gebet an vngcfcbrlid) in ber bobe/ ^oiga be'2^obolos ©anctus/cm Jtkefen fogenat|t/ ba^ bin bie portugakfer gebawet / vnb ba wobnen/vnnb baÃclbige gebir^ gefïreett fid?bic kngeanbcmelOeerber / voUtomlid? jwey bunbert vnb vicrlt;Wcikn/ vn in ber b^be neun vn jwennig grabu s/au ff ber ©«^ ben feiten/ber linien 2(equtnocrial/ti:ubet Ãeb ber ^ergauffortern/ ijï er adit meil wcgs breyt / tOinber bem P3crgc gï glcid? lanbt. .ifs tom^ XVatPaftuf?. fn(,j jc( fbóncr WaÃerflöà jwifeben bem ^crge berauÃ/bat viclWik bes. »ntn bem^erg balte fid? ein art Wilber leut bic beiÃen bic Way/ W^ys^tw. ganna/bicfclbigcn baben Beine flctc wobnungen wie bicanbern/ fo vor vnb binber bem ^ergewobnen. 3gt;icfelbigen Wayganna baben Bricg gegen alle bie anbem nationen/ wo fie ber beBommen/eÃen Ãc/ ^eÃek bigen gkid?en and? bie anbern/Ãe. ©ie jicben bemgcwilbt nach in bem gebirg / fcynBlugWilbt jufebieÃenmttbemtOanbrbogen/ braneben viel bebenbigBeitmit anbem bingen/ nemlieb mit Ãd?leyÃxn vnb mit ^aUen/barmit fie Wilbtfangcn.
^ó bat aud) viel wilbs tOonigs im gebirg / weldoes Ãe eÃen, ©k XJogeifcrt# Bennen aucb gcmcinlieb ber ^bier plcrrcu vnnb ber Dógcl ge feu ge, Ãe SSccftrt;# bcIBobeÃerjuerfcbkicbcnvnbjufcbieÃen. ^mjiinben ibr fewer von jitnöert. jweyen bóltjern/wte aud? bic anbem Wilben tbun. Piraten gcmcinlieb ibr Ãcifebbas fie eÃen.©ie jieben mit Weib vnnb Kinbem. Wenn Ãe ©d;rtn(3e». Ãlt;b etwunbin lagern naÃe bcy fbrer 5einbc£anbt / BnicfenÃene^â efen bart vmb jbre Pütten ber / auÃ^bas man Ãc nid?t in ber eile vber^ lauffen Bonne / ^ueb ctwan vmb berj^iger tbier willen, ©teefen aucb fcbarpffeiöorner C (Paragaeibe Jugenant;) vmb bk Pötten ber/ gleich
-ocr page 855-CeR^ ^nbirtnifcÃa Sanbef^afffm. S'!
Skid) wk mrttt bicFuÃangel kgt/ bae tbiw He «u^ forebt|b«v fetnbe, 30ic gnn^c n^ebt b«bcn fie fewer bey fid?/ wenn bet tag anbnebt/ebuk fit Cà 40^ / auff bad man ntd?c ben taud? febt vnnb /bnen nad? fpiite. Sic laj]en lang Dar auff bem tOAupt/ and? lange tingel auff ben Ãm/ Z4H5e« gern erwad?fen. ©te bauen fünf tand? bet rafplen / (V^avada gênant/ étaV^ wie bteanbem Iftlben / weld?e (te fût ©utter bulten/ b^ben/brege/' trende mb ^ûn^e/^ud? nod? wtlbc âÃbki^ó jeene barmit pe febneiben» nbsp;nbsp;,
©teiner belle barmit (ie bawen / wie bie anbern VTationen mid? gehabt ®jj7â** halben/ ebe (te mit ben 0d?t(fen haben geparttert. ©le sieben and? effr/ mak aup nad? ibren ^remben/IVenn (te bic fangen wèlkn/fe^en (te fid? binber bórre bolder / bic (brer 5dnbc teutten nabe (lebe« / â5btm ba® bammb / ob etltd?c auf ben lOüf ten tûmen bolt? $« boîen/(tc fo jn fanquot;/ gen.©le geben audt viel Ãyraniufd?cr mit (bren femben vmb/ benn (b/ Jj^e quot;o2^ re feinbe mltlbnentb»n/ *Xgt;rfad?/ fte fd?nctben j bnen offtmak arm mb fempe» bein Icbenbtgab/ vongro(|ctn netb. 2jtcanbernaber Ablagenblefe er(| toot/ebe (te |ie jerfepnetben 51: elfen.
2Bie îgt;û ^Hben Ruppin 3n6a/bcr gefdu^cner
Kbwar/jbrewobnwngenba'z ben.
^^ Jebabenlbre wobnungen vor bemvorgenantengtoffengebtr^ 5lt;^/ bart bcy bem UOeer / aud? binberbem 23ergc (fredet (id? (bre
â'gt;z webnimgwolfcd?^lgdOeil/xgt;nbe6bomptelnflof iraperöa«^ bem Mergeln 046 fOeer (tteifem benfelblgen wohnen penuffeinen ort/ vnnb biljet btc Paraeibc/bie lenge an bem dOeerftrome her / haben (te parentel; trngefehrUd? ad?£vnb5wençtg dOeiUanbeebie (tebewohnen/ feynaU knthalbeu mit feinben bebrenget/ 2tuffber Hort feiten grenzen (tean ein art Wilber / beiden Wurtaf a feyn ihre 5ctnbe/auffber ©nbenfer/ ten Ihre Jeinbe heiffen Ruppin J ein/ /ianbtwerte in ihre feinbe/ feyn genant Karaya / benn bie Wayganna im gebirge hart bey (hn/vnrtb »«rityM nod) ein art hälfen (SOarfaya / wohnen 5wtfd?en(h»ett/ von benfclbiquot;/ gen haben (te groÃe Verfolgung / tOte vorgenanten gefd?lcd?te/ haben meg burd? elnanber her/ vnnb wenn ihrer einer ben fühet/ben eÃen Ãe. ©te fegen jhre wobnungen gerne aufforterba fk WaÃer vnnb 1701g nid?t weit haben/Wilb vnnb ^fd?e be(fclbtgen gleichen,'' vnnb wenn Ãe ®â*»«r eö «tuffeinem ort verherct haben/ verünbern Ãe (re wohnunge aujfan// **â^yquot;ââquot;^* bete ortcr/vnnb wennfie wollen ihre l7ütten mad?en, verfamlet ein Oquot;/ berfler vntcr ihnen/cinparthey ober vierzig / fiOann vnb Wetb/fo viel er bekommen ban/ bae feyn gemeinlid? 5rcunbe vnb verwantten.
2gt;icfclbigen richten eine Dótten auff/ weide 1(1 vngefchrlid? vier/ sam#, Jeben füÃe brcyt/vnnb wol bunbertvnnb fÃnÃgig fuÃe langbamad? ihrer viel feyn. ©einb vngefchrlid? ^wotlaffrcmbod?/feyn oben runb wte ein AcUevgcwclb / bicfelbigcn be eben Ãe biete mit palmeiÃweigen/ bae â¬6 ntd?t barinn regnet / bie Dóttei(ï alle offen mnwenbig/eöhac teiner bein fonberlich ^ugemaebt gemach / ein iebeeber Parthey en (Dann vnbWeib hat etnen raum in ber Dótten/auffeiner fetten/von $w0lff fiiÃen/auff ber anbern feitcn bcÃclbigcn gleichen ein anber parz they fo feyn ihre Dótten voll / vnb ein iebe parthey hat ihr eigen fewer/ berOberfbe ber Dótten hat feinCofament mitte in berDótte/fte haben äUgemeinUchbrey PfortUn / auffieber feiten ems/vnmitten einö/feyn
2k tq niber/
-ocr page 856-SBrtr^afffigc üe fcÃrei^uttg/
cfKtiand w*^^*^/ ^^ö P^ P4gt; müÃen buchen wenn fie nu à vnb etn^eben / frer ^órf gt;nbsp;Oec firnen. flt;lt;^ wenig bnben vbcr fteben lOûtcen / laÃen einen pUç 5wifd?en ben iOiitten/bn Ãe/b*^e gefangene nuÃ^tobtfeblagen. 3ud?fcyrt fie geneigt ©Wet viR 5e(ïungen vmb (bre Ãntcen ju maeben/btei(l fo : ©ie machen ein 0to^ ow jóóne«. ^jf vmbibre lOnccen ber au^ palmcnbAumen / bic fpaltcn pc von ein'/ anber» Ãgt;aô ©toef er ià wol anberbalb f laÃrer bod) / mad?en0 bief bas Beinpfeilbinburebmagfommen / babenfleine fcbieplocbleinbarinn/ ba pc beraup Ãujfeben/'Vnnb vmb baà ©toef et ber machen pc nod) ein anbcr©tolt;fet/von groÃen hoben reybcln / 2lber pc fe^enbicrcybel nicht hart bey cinanber / nur baà ein (VOenfeh nicht Ban binburch Bric^ chen. Xgt;nb es haben etliche ben gebrauch/ ©as pc bic BopÃc beren fo pe geÃen haben / nuffbic ©toef eten (leef en /vor ben eingang ber pö»
â, ten.
^iepejewer wachem
5cwrrd;U3 3cblt;tbcnctttlt;rtrtbollt;$c6/btcb«irct'X)r4Bocilgt;4 / bcö crucfneu |ic / vnitb nemen fein benn jwey jïndlin etnee Angers btef /vetben emenuff bemunbent / bue gibt benn fïaub von (id)/mb bic buse von bent reiben (derfet ben ftnub nn/ Ã)nrmi t mudden fte fewer»
^annnftefe^faffen»
Ãenbe.
hofllcv.
I-
^ipbec«
Cofautt.
^^ JefcblaÃettinbtngcrnbfcbetÃ'enJnniauÃ'ihteÃprach / fey« von^aumwoUengarngemacht / bie binbenpean jwcenpfol« vberbte gt;îf rben/ vnb haben bie nacht Ãete fewer bey pch. ©ie gc^ ben auch nicht gern bic nacht aup ihren lOPtten / ireà bebufeà ju thun/ ohne fewer/fo febrfórchten pc pch fPrbetn âS'euÃel/welchen pc Jn^atu ge nennen/vnb (n oÃtmaU feben.
2Blc gcfc^irft pc phn wilbe ^f 1er vnb Sipamp;e JU fehteÃen mit Pfeilen.
O^^'ö pe hingeben/cà fey im gebólde ober beim lüaÃcr / haben pc X^XÃetà ihr ^ogen vnb Pfeile bey pch.IVcnn pc im gebólde geben/ vîï^^haben pc Ãeiffibr gepchtin bic höbe nad? ben Räumen hin vnb wiber/wenn pc etwaà vernemen von grobenâX)ógeln/lt;V?ccrBaijen ober fonÃ^^bicren/ welche pehauÃ^ben^Pumen balten/gebcn pe binju/vm terÃeben cà ju fchicÃcn/volgen ihm fo lange nach / bip baà pe etwaà be^ Bommen, ©cltcn wenn einer auÃen ià nad? weybweref / baà er lebig beim Bompt. ibcÃclbigcn gleichenjieben pe ben ytfd)cn nach/ hart bey ben Dfern bcà dOcerÃ/baben ein feharpÃ^geficht/ 'Wenn pch etwan ein ^ifd) erbebet/ba fehieÃen pe nach/ wcnigifd)0Ãe fehlen, ©o balbt einer troÃc^nwirbt/fpringenpeinpWaÃer/vnbfchwimmenihmnach. ^t^' liehe grobe pfebe / wenn pe ben Pfeil in pch fühlen / begehen pe pch nach bemgvunbt/ benfclbenbucFenpcnad) etwan in bicfcchöBlaÃtcrtieÃ/ bringen ihnmit- iOaben and? fonà Blcinc t^embblin / wclchcà garnba pe cà von Ãrtef en/ jieben pe von fpt^cn langen blcttern / welche pe heià fenîToBaun. 'Ãnnb wcnttpcmitbcttgArnlinpfdKnwollen/vcrpimlen! fid? ihrer etlid? / jeber hat fein eigenà bejiref ein einen ort WaÃerÃba eà nid?#
-ocr page 857-etlicher ^nbfónffd^rt Tiinbffcfafftdi. S2 nîd?t ttefftfï/ beungeben ctUd)ctnbcrt2lt;rcy|^ / fddaben in^WAflèr/ fo begevet bcv 5ifd? bet tieffe / tempt jb^tn fo tn Æ bv g^m/ wet bte mcy fielt frtbet / tbedet ben anbevn mît .^ô temmen and? efftmab bic / fe weit ven bem fOcev webncn/biit^n fangcn viel^ifdH / braten fieb»n7 5ctgt; floÃen fie/madjen^eblbavanfî / weldoes fie welbérrcn/bae cö lange seit weren tan/baô führen fie mit beimeÃen IVnrQelmcbl barjn/ benn feltcnfîebic5ifd?cfenfigcbratenmithetmfijbrett / wereten fie nid?c lang/ benn fie fie nicht fallen / and?gebetbe6(ÃÃebbmebrvberctn bauffen benn ber ganzen geb ra tuen Ãf^e»
21'40 geftdU bie lent fabelt
lt;0ifteinfetne6*X)elct / venCeibvnnbgcflalt/ beibyraw vnnb (Dann/ gleid? wie bie i^eut bie jn Xianbe / nur baa Ãc braun von ber ©ennen feyn/benn fic geben alle nacf et / jung vnb alt/ haben ^atb bet auch gar ntehtà verben fd?emcn / vnnb Ãc vcrflcllen Ãd? felbö mit ver^ xviiö^n Uut inalen/babentetttel3Ãrt / bennÃepflüctenÃe auÃmitben Wurzeln/ fo efft er ihnen wed?fl / machen lécher tn ben (Dunb vnnb ^bren/ barkan henctenfîefïeine/baôiflfbrjittTath/ vnnb bebencten Ãch mit^e^ bem.
233omt( (te Naiven hub feÃnetben au beu cubeu/ba pc temer Cbriflen wahr be temmen ténnen/ ab ^^te/Wejfcr/vnnb ©ehequot;/ ren.
1^ 32: haben vermale / ebebenn ©chiffe inf jCanbt feyn temmen/ ÃV^vnnb habenauch ned? auffvielen orten bee Canbtó babiu tcinc *^0^ ©chiffe temmen / nemlich ein art feh war^blawer ftcinemiachcn fbn wie einen teil/ vnnb ben brey tefïen ertmachen Ãe flumpfffeharpff/ ijt wol einer fpannen lang/$weyer ftnger bict/einer banbt breyt / Aftlb d)c feyn groÃer/etliche tleincr. ÃJarnach nemen Ãe ein fd:mal reybeim/ vnnb beugen es eben brumb her/ binbenö mit baft jufammen. ÃÃiefeU igt;igeÃg«rbabennunaaehbieeifertttcil / fe fbtten bieCbriflen geben^^' auÃTerttchen orten, ^ber fic machen nunbic fltbele auffein anber weife/ einlech bmburch ba fteefen Ãe ben teil ein/ bas ifljhr 131'^1 ba hawen ^âtâ Ãe mit. ©ie nemen auch wilbe ©ch wein6$ecn/ vnnb wc nbsp;nbsp;fic in mitte baà fic fcharpff werben / vnnb binben fic benn jwifchen 5wcy ból^lm hfeûphw 3gt;armtt fchaben fic benn,hre pfeil vnb ^egen/bas fic fe runb werben/ â^â ab eb fiegcbrchct weren. 75rauchcn auch einen $an ven einem (Thicr Pacca gênant/Ãöcn wc^cn fic verne fcharpff / vnnb wenn fic gebrechen p^cc«, am Icibc habenbeà gebUite halben / tragen Ãe Ãch auffber ffette / ba cö Ihnen wehe thuf/baà bluttct benn baà ifl ihr fehrepffen.
23340 f f;r brott fÃwie f ^rc fnichtc heÃfeu/wie ftc bie pPatP gen vnb mad/en/baà man fein genteffen tan.
3e ortet bahin Ãe prangen wollen/ hawen Ãe bewme ntber/vnb laflcnbiceincniDenatebcrbrey bürrcn/barnachflectcn Ãefew: rc barinn vn verbrenen Ãe/ ben prange fic frc wurgcln ^wifchen jkf^io, biefléctcy von welcher Ãefren behelf haben/ heiÃet (Denbiata/ift ein 2k uq 25ÃunM
1
-ocr page 858-^BrttÃafFttgc CefeÃwfOung/
MmHoCO! yffiSgt;
Cippüti,
Xneï)lA»^ Sifd).
^cpp4ungt;
35âijmltft älter BUfftemboeV/gibt ^t^«y Wurzeln vonpeb / wenn ffr ber wurzeln geniffen w^Uen/jieben fie bnd ^Attmltn nu^ / vnb breeben bte wurzeln nb/mb breeben benn ber jwetg von ben Räumen / mb jîe^ cfen6wtberwb:e^vbctt/b4óbr{egetbcnnwurQeln/vnnbinlt;^. ÃDana'/ ten wfrbtc6 fo gro^ / bne man feiner gemeÃen ban / fie nó^en bic Wtir^ çdn nuffbreyerley weife, ont« er jïen reiben fie bie an ff einem ^ein/ gar In Heinrrfimmletn / benn preÃen pc ben fafft barnon/ mit einem binge von palmen jweigenfebaUn gemaebt / beiptempiti/fo wirbt ce cru / eten / barnacb reiben pc lt;6 bureb ein 0teb / vnnb bacten benn von bent (V?eblbünne buchen. Ãgt;aóbing barrnnenpejbrmeblbórrcnvnnbba* cten/ijl von âS^bon gebrant / gejïalt wie ein groÃe ©ebüÃeU 2lud? nehmen pe bie Wurzln frifeb / vnnb legen pe in waÃer/ laÃen pc barinnen faul werben / nemen pc benn wiber vnnb legen pe vber bas fewer in ben raudj/laÃen pc trucf enen/bie truetnen wurgeln nennen pc bcnn2^cin^ rlma/vnb weren lang/ vnb wenn pees benn nü^en woUen/ffoÃen pees in einem VOerfel von bolQ gemacht / fó wirbt es (o weif wie weigê mebl/ baruon mad?en pe buchen bic beiÃen ^y y w. 3lud7 nemen pe wolgo feulletc (V?anbioba/ ebe pe gt;bn cructenen/ vnb vermengens mtttrnae^ nem vnnb mit grünem / ba barren pe ein (^cblaup/ bas werct wol ein Jar/vnbiflgleid?gnt§ueÃen/vnb penennenbas mcblD.y.tban.
21 neb machen pe aup 5'1 pb vnb 5leifch mcbl/tbnn Ibm alp/braten bas 5leifd) ober iifd? vber bem fewer lm rauch/vnb laÃen es gang bür-/ re werbé/jerppücten es bovrencs bennoch nod? ein mal auÃ^bem fewer in gefAÃen/welche pc bar^u gebrant haben / beÃfen Pneppaun / bar-? nad) flojfen pc es nein in einem bülgcm (Ã?6rfcr / vnnb feiben es burch ein ©ieb/mnehen es fo$» (Z)ebl/ bas werct lai^e jeit / benn pc haben Meinen gebrand? 5ifdK vnb 5(eifd? ju fallen, ©old? mebl eÃen pe benn ju bem iVurgelmebl/vnb es fd?mcctet jimlich wol.
^k fte f^re 0pd(; gar mac^ett»
Grtlç von palmen* OÃumen.
ÿktfeh Pcf* oen.
gt;ning4».
lt;0fctnb viel gefd?led?t ber âÃ^lcterbie bein ©alg eÃen. Ãöte/enh genba ich vnter gefangen war/beren etlicheeÃcn ©alg / welches pevonben 5rangofen / biemitibnen banbein/ gefeben hatten. 3lbcr fte berichteten mid? / wie ein dation Voleter/baran jbtCanbe fl0Ãet/beiÃa^ie2lt;araya / lanbtwcrts hinein von bcmlt;0eerab/bie ba©algmÃtettvottPalmenbAnmcn/vnnbbaÃclbigeeÃen/aberbio fein viel brandeten jUeÃen/lcbten nicht lang. Vnnb pc machen es anff bcngebraud)/bcnnid?fahees vnnbbalffbarju : ©ichawen einen bi# ctenpalmcnbaumvmb/vnnb tliberenben in blemefprieplin/machen barnach ein gefïelle von tructenem holg / legen bie fpreiplein barauÃ? vnnb verbrennen pe mitbem barren bolg juAfd?en / vonberafchen mad?cn pc laugen/vnnb bie peben pe/ bas f^eibet pd? wie ©alg. Jch mey net cs were Salpeter gewefenprobierct es im fewer / war aber rei# ner/fchmaette wie ©alg/war graw von Warben / ber ber mebrertheiJ Voleter eÃen tcin©alg. Wenn pe etwas peben/es fcy^ifchober^leifch/ thun pe gcmeinlich grünen Pfeffer barinn / vnnb wenn es jimlich gar if5/ heben pe es auf ber 75rüb/ vnnb machenbenn einen bunnen ^rey braup/bertbeijfettpedOingau/trinctenibnaupS^vorbepètt / welchepe vor gefAÃe haben / and? wenn pccinerleyfpeifemachcnwollen/cs fey 5leijch ober 5tphc/bas cs ein jeitlang were / bas legen pevierfpannen hoch vber bas Jewer/auffbolglcm/ vnb machen benn ein jimlich fewer barunter/
-ocr page 859-Stilzet ^nbtónifc^fr ^anbffc^afftm
bavuttCcr/Uflètt ce fo bmeen vnnb reuebern / bt^ b^e cd 34«^ tructert wtvbt»ircntt pc C6 b4Vrt4cb efjen wóUen fo pcbcit pc es wiber 4«|f viwb effene/vnb fold? pcifd? beiden pc (�olt;f 4cttt.
^dö für !Xe0tmcttt vnb erbnuihi (te falben mit ber-Obrigkeit vnb Xcfb^â ten.
^^^ 3lt;^b4bctt fonbevUeb l^cin Aegïmen tob craved) r / dn febe iOótte O^blt;tt einen Xgt;bcrfïenbcv ifl Æ br Kóntef. ÃDenn nUc it -Ãbevjîen feyn von einem flam/dncd gebiete vnb Kegimente/ mnnmngbraup 0{,ei-ïeftlt;«t madden W46 wait wil. ^0 mag peb etwan einer mehr gebrnnebt haben g^teg. bcnnbernnbcr inlvviegfbanblung / bas er bcrgcjlnlt mebr gebórt bat wenn pc $« brie^ jteben/benn bic anbem/ glctd? wie bic vorgemeh te21ony4tt^cbc. öon|f bab id? betn fonbcrlid)rcdgt;tvntcrjbnertvcrgt; nommcrt/bcnnb46bic Jungjïenfetnbben ^Itcfïcn geborfam^utbun: W46 jbre ptcen mitbringen. Wenn etwan einer ben nnbern erpbUge ober erfbeupt/ ijl bte ^ eunbtfebafft bereitet ben wibernmb 511 tobten/ wiewol C6 feitengcfcbicbt.3u(b fdnb pc f brem Ober flcn beróótten ge«â borptm / W4à ber einen bciptb46 tbuterfonber cinigen^wangnod? fotebt / benn «Udn 4up gutem willen.
Ã^ic pc j^rc 'Ãüppen vnb gefdp barfen/
bicpebr4ud)cn. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
3« Weiber machen biegefAp bic pc nûçcfîulfo: 6ic neme Cb^hZ vft»«M /f vnnb mudden ben wie cm ^cyg hnrnu j? machen pc wa6 gcfAp pc Æ . wollen / lajfcnó ein $dtlang tmefnen / wiPeno fein $uucrmalcn/ '^ ' ** â»nb wenn pebte ^aden wollen / flnlpen pc bic auff fïcine/ feilen benn viel trodner baumfchalcnbrumb ber/geefen pean/ vnnb barmitwere ben pegebaden/bao cö glüctale ein bdp eifen.
^tc pc jbre getrenefc marden baran pc peb truncfcn trmden/vttb wie pc pch halten mit bcm trinden.
Tld Wcibpvold mad?ct bic getrende / pc nemen bic Wnri^cl dOanbtoba/ vn peben groÃe Suppe voU/wenn es gefotren tfl/nc^ Cv»B^^ men pcc6 aup ben huppen / gicf f ene in ein anber biippcn ober gc^
fep/laffcnecinwenigBalcwerben / benn fc^cn pch bicjungcnCïOugbe barbey / vnb bewen ce mit bcm CDimbc/ vnnb büà gebe were thun pein ein fonbcrlich gefep. Wenn bic gefottenen Wurtjcln alle gebewet fcyn/ thunpcbadgcbcwctcwibcrittbasbóppcn/ vnnbgtcpèttcówv/ bcrnmbvollWapère / vermengene mit bengebeweten Wurzeln/ vnb benn laÃen pc eewiberumb warm werben. Ãöenn haben pc fo über lidye gefep/ welche pc halb in bte i^rben begraben haben/brauchen pc bar^n/ glctd? w,c ma htc bic 5afÃ$iimw dn ober bier gebraucht/ ï? a gieÃen pc ^JJ^^ es benn cin/vnb machens wol 5u b5 giert in jtd? fclbjï / wirbt flard/lap fines alfo 2. tagpchenbarnach trinden pc es/werbe trimden bariton/ Jflbide/fpctfctauch wol.l!?s machet ein f ebe hûtte f r fonbcrlich getren* dc/'Vnb wenn pch jrer ein sDorffwil frólich machen/ wcld?s gcmcinlich bes
-ocr page 860-SBarÃaffttâe OefeÃwifun^/
bes (XOortdte dn mal 5cf4}td?t/ ©o geben fie erft alle mit chtanbee in et^ ASltrfef^ ââ^ iOiitten/ÃTnnctcn ba erff aü^/ bae gebt fo aajfbet vcyge berzbt^ bad ^. ficbtegcttând'etttallctt lOutten aufigetrundctibaben. ÃtefcQcnftdgt; vmb bie gefâ^ bet ba (te mnef en / etltcbe auff fewerbrenbe / etUebe (e^ çen fteb au(fbte ^rben. Ã)ie Wetber teyeben (bnenbte getvÃnefe feta orbentlteb/Xl^tltcbe (leben/ fingen vnb tangen vinb bte gefaf bet / âÃnb jMuÃeit, nbsp;nbsp;anff bet (lette ba (te mnefen/ fcblagen (te auch (bt wafjet ab, ÃDae trim
den wetet bie gange nacht / tangen auch wol jwifeben ben 13venben bet / tóffen vnnb blafen mit pofannen/maeben ein febtódiieb gevwditZ wennftettunefenwetben. ^udgt; fibet man wenig bas (te vnetnöwer/ ben. ©ie fey n and? einanbet febt gón(lig / was bet eine mebt bot von «Iftn fpeif benn bet anbet/tbeilet et (bnt miu
5Ãa0 ba S%tttta $ierbc (fï/vunb wie fte pc^ »etmalen/vnb wad(bte Hamen Æ feyn*
3^ machen eirt platten a«(f(btem lOaupt / laffen btnmb bet eirt tHÃndx. ç^^^KtAngleinvott Date/wie ein dOóttch. Jd? hab Ãeofft geprägt/ wöbet fte baà mn(let bet Dat betten Æ Â©agten (te:3bte votvät'^ mare^w# «t bettend an einem (Dann gefeben / bet bette (Deite Dumane gegt; beiffen/ vnb bette viel wnnbetbatlichö binge vntet ihnen getban/vnnb man wil ee fey ein prophet obet2lpo(rcl gewefen. IVeitet fragte ich (te / womit fte betten bte Dat bónnen abfehneiben/ ehe ihnen bie ödiiff betten ©chctenbtad?tïfagtén / fte betten einen (lein teil genommen/ h/v hi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;betten ein anbet bing banintetgehalten / bavau(f bie Dat abgcfdla?
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* gen/ben bie mittel(le platte hatten (t e mit einem ©chibet/ eine gehellen
»ÃiWra. (feine/welche fte viel brauchen $um ©cheten / gemacht. Weiter haben (te ein bing von toten febern gemad)t / beiden 2^annitare/ba6 binben ft e vmb ben Ãopff.©tc haben auch in ben vntcr(lcnlitppcn bee (DutP be6/cingro(^loch/ baömachcn(tevoniugentauff/wenn(tenochiung Ã-odt fn öet f^^^i (lechen fte ihnen mit einem (vigigen Dirghorne bnochenein lod?? Ãeffoen. Icin binbutch / batinn (leden (te benn ein©tcmlein ober ein Doiglein/ vnnb fehmitenô benn mit ihren ©alben / bad lóchlein bleibt benn of/ fen / wenn fte nun fo grof werben / bad (le Wchtha^tig fey n / fo ma# dxn (teed ihnen groffet / benn fo (ledet er einen groÃen grünen ©tein barinn / ÃDerijlfogeformietct/vnnbbadfchmalecnbc/oben/bompt innwenbig / in bie Ctppen 511 hangen/ vnnb bad bide hetauf/vnnb bie £^ippenbcd(Dunbd / hengetihnen allejcitnibervonbemgewige bed ©teind / auch haben (te au|f beiben órtern bed (Dunbed in iebem ^agt; dennoch einen kleinen ©tein. ^tlidje haben fie von Chti(lall ©teh nenbiefcyufchmal aber lang. Dnnb noch haben (te einen jiettath/ ben machen (te auf groffen (Deerfchnedenheufern / bie beiden (le xnftttep«e. (Datteptte/ i(l gemacht wie ein halbcr(Don/bad hende (te an ben half/ vnb ed i(l fchnce weif/^ogedy genant. 2fuch madjen (te weide Ãotah len von(Dccrfchneclcn/bie benden fte an ben half /i(l eind halmen bid/ geamp;evbiirch. Ijkten viel arbeit folche ju machen. 3luch binben fte ^eberbófd^e an bic ^rm/vcrmalê (tch fchwatg/auch mitroten vnwci(]ènfebern/fo bnnbt/ . butch einanber / vnb bic febern Heben f e auffben Ceib/mit (Daterien biebomptaufbcu^Aumen / bad (Ireiden (te auffbie otter/ ba fte fch befebern wollen, ÃÃatauff beflteichen fte bie febern / bad bleibec Heben»
-ocr page 861-CtUd^ ^ntünifcÃer â¢fanbt fifafftr n. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ã4
Sieben» DnttblïcmalcttfïcbrtUfb/ctttctt^ï-rtnfcbwrtrQ/bcnattbcntrot/ _ _, bk peltte vrtttb ben Ceib beffclbigcn gkieben. JOnben and) einen jier^ ^wu**^ vntbvonötrAnlifeberngemrtebt/ pastil ein gro^mnbbtng von fe^' bern/bnó binben fte noffben btnber jïen / wenn fie $n bneg sieben gegen ibt^e fetnbe/ober wenn fte fon|l ein^elï wncben/beiÃet tïfnbunp. Jbte tlrtwcnnennen Ãe nnd? ben wtlbcn '^bkven / vnb pc geben Ãd) viel na^/ _ ^ â(j,â^â tnen/nbevbocbtnïtbeinvntevfdxtb/ WennÃcev|lgeborenwetben fo^' â wtvbt jbnen einriatnegegeben/ben bebnUen Ãe nur fo lang/bià bas Ãe Webrbafftig werben/ vnb feînbe tobt (dringen fo vieler benngetobtet b^t/fo tn4nd?cn namen bat er»
^rt6 ber IBubcr tierrat (; tfï»
(^SjelVeibermalenÃcbvnterbemangcÃcbt/ vnnbvberbengam . . gen letb aucbauffbie vorgefagte wetfe/wie Ãebbte UOanner ver/ J^^if, ® malen» 3lbcr fic taffen bas flat lang wad?fen / wie and? anbere Weiber» traben fbnberltd? feinen jierratb / benn in ben ^brenbaben^Sf^evH« fic lód?er / ba benden fie binger ein / fcyn vngefebrUd? einer fpannen obu iang/tiinb/ vngefebrlid? einee ï^anmen bid / beijfen aiiffjbre Ãprad? X^mbibeya/mad?cn ee and? vonlt;lOeerfd?ncden / COatcepuc gênant» 3bre namen fcynnad? ben âVögeln / ^ifeben/ yrôd?teber^ânmegc// nawDcc beiÃen/baben von jugent auffnur eine namen / aber fo manche 0d?la'/ Waber» nenbieÃOânner tobtfd?lagcn / fo maneben namengeben fid bic Wek ber and?» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_
Wenn einô bem anbern laufet/ bic Cenfe eÃen Ãe» Jeb bab Ãe offt; malà gefraget/warnmbfie es tbun/Ãie fag ten: ^0 weren jbrefeinbe/^ gf jTc itÃeirjbâicn vom lOAupt/wóUen Ãeb an )l?nenrcd?cn»^ö feyn and? t eigt; nc befonbere l?cbammen ba» Wenn ein Weib in Iviubtsnod^en if^Z 2ttnbtbetlt; lauÃFtbitt5«w«rberned?{fbarbcyilb/bcibe(V?annvnbWeib» Jebbabw»» Ãe feben geben vngefebrlid? in ben vierbeen tag bamaeb/wie Ãe geberet batten. 0ie tragen ibre Kinber an ff bem rud en in f cipen vonSanmgt; woUen garn gemadt/tbnn jr arbeit mit jbw/bic KinbUn fddaffen vnb feinb wol jn frieben/wie febr fic Ãd mit fnen bóden vnb regen.
^'ic pc ben ^nbUin ben erpen duinen
geben.
^^^ifKWtlben einer/weid) er mid) faben bnlÃ7 fdne ^raw batte eb ^^JnenjnngenÃongeborcn/ctlidetagbarnad/itamerfcinened^/ ^^ffenrtadbawrenber t?üttcn / befragte fid? mitjbnen/wae er bem Ainb wol vor einen nomen geben foltc/ ber rapffer vnb fd)redlid were/Ãc bielten ibm viel namen vor/bie jbm nidt betagten / meynte er wóllcjbmber vier *X)orvAtter nomen einen geben / fagte/ bicKinber fo berâVorvätter namen betten gebeyeten wol/vnb weren fpütig 0d?lo'/ ncn5nfottgcn/nennctc bic vier âVorvAtter/ber erfte bicÃlvrimcn/ ber anber jOernntton/ ber brittc /Koem / bes vierbeen nomen bob id nid? t bebolten» Jd gebadte 0I0 er von 'Koem fogte/ cö muffe Cbom feyn» 3lbcr2vocmbeiÃetauffjbrc0prad bermorgen» ©ogte id jbm ïbos lt;r jmbcnfclben nomen gcbc/ÃDcnnberfclbigc würbe freilid feiner Vor)' vActern einer ge wefen fey n»^er nomen einen bebielt boe Ambt» ©o geben Ãefbren Kinbern namen/ fonber Couff vnb ^cfd;neibiing»
WU
-ocr page 862-2ï54vÃ(jfffige 6f fc^refSuna/
2Ãk viel U'eibcv einer §af/vnh wie er pe^ mit
ihnen belt.
©hatbermeilïebauffvnteribncn/einereinWeib/ etlicheauch bm à ^'' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mehr. 2lbcr etliche von ihren Königen haben brey^eben ober Weiset» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vierjehen Weiber. 2gt;er2t0nigbemid? baà legte mal gefchenefe wurbe/von welchem mich bie ^rangofen Baufften / ^bbati^oÃange gcnant/ber hatte viel Weiber/Dunb eine bie fein erfïe gewefen war/bic war bie ^berpe vnter ihnen, ^ine febe hatte ihr eigen Cofament in ber Dütten/cigenfewer/ ihr eigen Wurgelngewächp / mit welcher er benn ^uthun hatte/ in berfelbtgcnCofamcnt war er / bie gab ihm ^u cp fen/baà gteng fovmb. Ã)tcKinberfo pe haben/wennÃÃnäblinfeyn/ Wepwerd' vnb pe groà werben/jtehen pe auff WeybwercB/ vnnb waà pe bringen/ gibt ein iebcr feiner (Du tter / bie rochen baÃ/vnnb theilen benn ben an gt;nbsp;ber n mit/vnnb bie Weiber vertragen pch wol vnteretnanber. ©te ha^ ben auch ben gebrauch / baà einer bem anbern ein Weib febenef t / fo er einer mub ip, ^ud? pheneBet einer bem anbern etwan ein Cochter ober ©chweper*
^kftc(tcamp;vev(ö6cttgt;
3everlobenibte Tochter wenn Ãenod? jung feyn/vnb fo pegro^ werben/ baà ihnen Weibà gebrauch Bompt / fchneiben peibnen ZÃv^ttt wie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hie Dar ab vom Bopff / Brauen ihnen fonbcrlid?e fd?nittc in bcn
fuÃonnd^t. trücfen/binbcnibnenctltd?cwtlbe'2^bicrÃ$cc)tanbenDalp / barnad? wenn baà Dar wiber gewachfen iff/vnb biefchnttt ju gewachfenfeinb/ fo Phet man glcichwol baà Reichen berfd^nttt/ bennpetbunwaÃbrein bamit cà fd? war^blcibe wenn eà jugebey let / baà halten fic für ein ehr. Wenn folchc Ceremoniën geenbet feyn/ barnach vberliffcrn pe bem ber pe haben fol / machen fonberlich Bein Ceremoniën. (Dann vnnb Weib halten pch ai^ gebürlid?/machen ihre fachen heimlich»
Bindern forçât î«^ m4Cl;vii.
3tem / Jd) hab auch gefehen / baà ein -Ãberfïer von ihnenbey ^ei? tenbeà morgenà frue/burd? alle Dutten gteng/ vnb fragte bielumber mit einem fharpffen ^ifchjanc in bie 13etn/pe bamit forchtfam 511 ma^-chen/auff baÃ/wenn pe vnlciblid? werben / bie Eltern ihnen bräweten/ fener Bompt/bamitpe pe fehweygen.
Kct(i?tbttgt;n»
©wllc eVv«
lt;0tf{tättPavtb«v«tt5Vtt«l'jbttcn / TTtffen an^ vouBcmctrt lt;Ãclbt$u fagem Jbve 0d)CQc feynRebernx^on Dogcln / weidser bev viel bat her t(l rctd) / vttb welcher ferne jletn tn ben /Wippen beö
lt;V?unbö b«t/ber ijf auch ber vetd? cflcrtctncv. Ãtinfehe pavtbey/lt;V?4iMt vnb Weib bAbenibv*eigcrtir«rQelnsewcd?6/bariKnt Ãe eÃen»
^aö/^rgröffefte^^vfll»
Ã^^ Dr -i^bt ijl/ wen« einer viel 5einb gefangen vnb tobt gefddagen §^ bnt. îbennbaôi|lgebreiîd)ltd)vnterjbnett/©omanchcnfctttb O^ociner tobtfdblegt/fo manchen namen gibt er Ãch/ Dnnb bae feyn bie vornemb(|en vneer ihnen/weid?c folcher namen viel haben»
Waran
-ocr page 863-etlicher Srtbianifdjni ianbfeÃrtfffe». nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;$S
^aranpegteubem
3^ glauben en cm btug / baswccbfl wie ein 2^M^/i({fo^o0 wte dn halb (Wa^büppen» ^^ tnnwcnbig bol fleet en ein fedf^z , lin brtvb«vd)/fd)tT ctben ein lod}Ãn baveth / wte cirt (^Oimbt/ vnnb nbsp;nbsp;nbsp;Set
tbutt tldrtc flctnUtn bavetn/b^ó eó rdffelt/Kaffelrt brttmit werm (te p«^ wuamp;cn. gen vnb tanden/vnb beteert C6'ïrrtmmarrtta» ,
^iefelbigen blt;tt bcö UOrtnu^volct / dn feber (ein eigenó / fo fetnb tt«tt etltcbc vrttet /btten/welcbe (te betflett p^ygi/werben vnter (ne» gc^z p(»g(. Acbcec/gktcbwtemattbtebte WArfageraebcee / btefdbtgen sieben bes 3Ar6ctnmalburcbi^£t4nbi;tn4Uel0ütten/vnnbgebenfór/ Wtebas etttlt;5etf{feybey(btte»gewefe«/wellt;berweUber»ort frembbehÃrtern lommen were/ vnb bette jnen mnebt geben/bne alle bte Kalfden Ã4m^z c^tn^^^f^, mamla / wekbe (te wollen / foUen reben vnnb maebt betommen wo (ïe lt;8 vmb bittert fol er geweret fèyn. Xf tn/eber wtl benn / bad tn feine Kap jv wA-'â v.-r^^j.^' feiert bte ge wait Idinme/ moeben ein gro^ S^(t/mit trtnefen/ftngen vnb âââ^fl^gen / bakert viel fclgamcr Ceremoniën, aöarnacb be(ïtmmcrt bte ^arfager einen tag/tn eine Outten / welche (te lebig machen / rtióffen «irte IVetbcr ober Kinber barinne bleiben / benn gebieten bie lüarfa^ Ser/ba8 ein (eber feine 'Cammarala rot vermale mit febern/ vnb babtn tommt / (o wolle er (brtén bie gewalt vbevgeben / bad (te reben foUen. â _ 5barnad? lommen (tein bie Outten / fo feQen(tcb bie Warfager oben an/vnnb baben (re '^ammarala bey (ïcb trt ber ^ben (lécten/^Ãarbey (lecten bie anbem(bte auch / ^injeber gibt benWarfagern gefchenct/ welches feyn/5lkfchpfcile/5ebern/ binger bie fteanbic4gt;brenbencfen/ aiiff bas (e feines ^ammamla nicht vergeffen werbe. Wenn fie benn alle bey etnanber feyn / fb nimpt er bertn ein (ebetn âCammarala (bn^ bcrlich/vnb ber Auch er tes mit Kraut/wdehes (te ^itttn nennen.^argt;/ jsntta. «aÿ nimpt er bie Ka|fcl hart vor ben COunb/rnb raffelt mit/ vnb fagt Ju (bm: tïeeKora/nunrebe/vnb laf bich bóren/bi(lubarinne.ïDenn 25ctvttrf bes rebererlleittlich / vnb gerabein wort bas inan nicht wol mer den ban/ «wffw* -obesbieKaffel tbuc/oberoberestbue/DnbbasanberXâoldmeynet bie Kaffd tbue es/^ber ber Warfager tbuts fdbs / fo tbut er mit allen Kaffdn/emcr nach ber anbern. Xlin (eber méy net benn/ bas feine Kap ftl^ofp macht bey fichbab.ÃCgt;enngebieten(nenbie Warfager/ bas fie JU Kriege sieben / 5eittbe fangen / benn bie (Deifïer fo in bem 'Cammagt; rata fcyn/gdupe ©chlauet^eifch jn effen/bemnach sieben fie $u briege Wenn nun ber Warfager Paygt auf allen Kafcln (bótter gemacl?t bat/fo nimpt benn ein (eber fein Kaffeln bin/ beiÃet fie lieber ©on / ma// ^ec (r ein eigen Oûttlin/ba es (nne (ïebet/feçt (m effen vor / begert von (malles Was (bm von noten l(i/gleich wie wir ben warba(ftlgenlt;amp;ot£ bitten/bas fcyn nu (re (bótter. (Oit bem warbafftigen (5ott bet Oim^ mei vnnb Erbert gefcha(fen bat / haben (ïe leine belümmemus / bak tens für ein alt berlommens / bas Oimmel vnnb ^rben gewefen fey/ WiÃen fonà nichts fonbcrlichö vorn artfang ber Welt.î)enn fie fagertZ Xts fey ein mal ein gróf waffet gewefen/haballe (bte X^orv Atter erfcup fet/^b etliche fcyen in emcmVlachen batuonlómmcn/et lieh eau ffho/z
^Aumen. Welchs ich achte / es mûffe bie ©Anbfut gewefen fcyn. Wie ich rtunbos erfle mal vntet (te lam / Vnnb ftc mit baruon fagten/ imynte ich es were etwan ein Ceuffels gefpenfïe / benn (te fagten mit offtmalsWiebiebingerrebten* Wieichnwinbie Oûttenlam/ babie à Weiffager
-ocr page 864-®arÃlt;jff«3f 35cfcÃrft6uh3/ ;
^^tÃ^S^^f^*^^waven/ welche bte binger foltert reben maeben/ mtv^ jlert (te |ich alle niberfetjert. 2lbev wie ich bert betrug fabe / gtengich ior Ãûtten bïnau|?,gcbad;te: Wie eirt armee verblenbtee voletquot; i|ï boe.
^ü pe a«(j ben ^ eiber« ^iffadedti machert»
3lt;5^b^^«i^iï*«al6irteirtet0óttert/ vrtb alle bte Weiber bertOut^^ ç^^tert / nemert pe bie eirte vorbieanbcr nach / vnrtb berAuchern fie/ baruach m»^ bae Wetb bretfehen vub fpringertvunb vmblaufv Weif^de* f^â ^^^ bâ ^^â3 Ã^ móbe werbert/ bae fte au jfbie X^rben faUcugleid? aie «El», nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ob Ãetobt wercn.löarrtach fagtberWarfager: fibeje^tijt fie tobt/halb wil ich pe wiberumb lebenbig machert/ wenn Ãe bertrt wiberumb $u fich fdbjt bomptfagt er:fie fey rtu fputig^ubürtlftigc birtg jufageu. Wenn â⢠quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fie bertrt ju briege fiebert / fo müÃen ihnen bie Weiber vber ben 2^rieg warfagen. ^e fieng ein mal meine i^erren 5raw Cbein id) gefchenctc wurb 511 tobten ) eine nacht an 511 weiOagen/fagte ju ibvem dOann/ibt^ fSeiüiv^4)U wer ein (Beift auà frcmbhenCanbcnrommcn / berbegerte vonjbr j« ««quot;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;wiÃen/wie halb id? foltc getobter werben / vnnb fragte nach bem bolç/ bamit man mich folte tobtfd?lagcrt/wo bae wereti^r antwortet jr : ^e were nicht weit/aUe bing wert fertig/nur allein/er lieÃe fich bebunef en/ ich were beinportugalèfcr/ (onbern ein 5rançofe. Wie bae Weib ihre weiÃag volbracht hatte / fragte ich fie / Warumb fie mir nach bem U^ ben ftünbebtcwcil ich bein 5cinb were/ob fic nicht fórchtet/ bae jr mein (Botteinplage jufchicbetfÃicfagte : Jch foltmich nicht baranberenZ benn ee weren frembbe ©elfter / wolrenbefcheibvmb mich wiÃen/ fob cher Ceremonien h Aben fie viel.
Beritt« pc «uff bcm ^VaÃer fahren.
^303^w^ £^©iÃf ein art 23 Aume im Cartbe/wetd)e heiÃen Vga Vwara/bee ' ^^23aumefchalertlófertfieganQab / von oben an bià vnten auf/ machen bcfonberliche gefteU vmb ben 23aum her, biefclbigc gan^ ab^ubringen.
ibamach nemen fie biefd)ale vnnb tragen Ãeauf bcm 23ergc bey bae (^Ocer/hiijen Ãe mit fewer / beugen fie hinben vnb vorne hoch au|f/ binben mitten jwerfthólQerbarübcr / bae Ãe Ãchnid)t wetten madicn Xlachenbarauf/barirtnenihrer breiÃtg JU briege bónnen fahren / bic fd)alcijï einee Räumen bic# / wol vierfAÃe in bie weite / 40. fuÃe lang/ tï4(h«tt, nbsp;nbsp;etliche ienger/etliche bór^er/ bicfelbigen rubern fte gefchwinbe / fahren barmit fo weit Ãe wollen / wenn bae (iOecr vngejtuni ift/ pichen Ãe bic ïîaehen auffe Canbt/btf ce wiber gut werter wirbt/ Ãe geben Ãd) vber $wo meil wege nicht ine f^eer/ aber langee bem Canbe her / fahrert Ãc weit.
lt; Warumb ein jcinbt ben anbern efie»
3c thiitt ee von beinern hunger / fonbern von groÃem hafe vnnb (^^neib/ vrtb wenn Ãe im 2^riege gegen cinanber fd)arm A^eln/ ruf-fet einer bê anbern auf groÃem hafe 511 ÃOere Jincray a/ ©eher/ miurame / heiwoe / bid? borne all vnglue# an mein effen boà / Ã)e ^nge Ju ca
-ocr page 865-©U^ ^namp;tonffeÃett /(jttbfcÃaffte «^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;$^
3«c4cypoM tuvittc / tlt;bwtlbtvrtocbblt;«tt3'«6t43C6blt;mcnïopffâ$cro (djirtgen/ Ãebe Jnnaminc peptefe K(fcea^u/(3üeinev Jreunbe robrAtt jSeS^9lt; btr^uredjejtbttttd^bû / Panbefoo/fd?« moeten 0cra/lt;ri«orrtOf}ow lt;tn, mcKïve/:c. CxtnÃäfcbfol be« «5^5 M3e6cblt; bic ©enne vntergebet/ memgebmeene fcymÃolcbcó allee tbw» ftcaw^ groffcvfctnbfcbaffc.
^ic pc Z^re anfeûk^e iinKfxn/ivenn (te tvöHen in f^rer feinbe ilnnb $« trug jteben.
^^^^Innfic wollentntbver^embcCanbtjttBrkgcjtcbert / foven Ã^^pimUn pd? tb« 4gt;bev|ïen/ bcvntbfd^lngen ftdb wte fu es mad?cn ''-^ wóUen / bad entbieten pe benn in alle Dótten bin vnnb wtbet/ ^gt;«0 (ïefïd^vólïen/Drtb (ïenennenetnnrtftódtte bet ^óum/wenn bte Xaibpl?!«^ ^dff werben fo wollen fte n»^ sieben / benn fie bnben temen vntetfebetb vorn Ãnes» bet Jav vnnb tag. 21 ud? befhmmen (te ein jett an^jujleben / Wenn ein «»vt 5t|'d?e leyd?cn/ weUbe pratti betten auff/te ©ptneb / vnb bte leyd? Temport jeU nennen pe pttataen. 2lu|f fold?e ^ett tó/ïen (te (tebmtt Ãaeben-^'S«'*â 'â!*^ Pfeilen/vnnb battTP«tQelnmcbl/weld?ee pe beiden DPeban 511 'âictalta. Ãöatnad? bcratbfdtlagen (ie (teb mte bem pagy ben ITcidd// 9cttt/-ób (te and? follen viccotiam bnbentïöie fagenbenn wol ja. sbod? 0r4cul4. lgt;efcblen(iejb«en/ basftenebtungau|fbieträumebnben/bte/bnvon ^en^einbenttAumen. Wenn bet meyfte bnuffttäumet/fiefeben/btet 5einbe detfeb btaten/ baó beutet victottam.2lbet wenn (ie feben jt eigen cränw« fleifeb braten / baebebeutenidttegute/ baô (te benn babeimHieben. bó)J. Wenn jbnen bte träumt nun wol behagen / tu den fie $n / madden in ab len Dótten gtode gettónde/tttnef en vnnb tanzen mitben^lbgóttetn 'Ãammarata/ ein jebet bittet feinen bas et jbmbcllfcinen^etnbfam/ ?cn. ibatnad? fabten fie bin/ wenn fte benn batt bey ihrer ^einbelanbc ommen/fo befehlen jre-Ober/ïen bie nacht juuor/ wenn fte bes anbern tage /ter5cinb £anbfd7a(ft wollen anfaUen/baó (te bte tróume bebab len/welebe/ncn bie nacht träumen.
3d? war einen $ug mit ihnen/ wie wirniittblt;trtbey ibrer^embe Canb waren/ben abenb $uuor/wte jre meinung war/ bie anbere nacht (tet^etnbe Canb anjufallen/ giettgber-Ober(tbutd?baö£^0gerber/ fagtbae (te bie träume wol behielten/ bieittcnbienachtträumenwiir/ ben/gebot wetter/bad bie jungen (Sefe lien fol ten / wenn ber tag anbre« «Lc^ttie. dje/Wilb fchtelpn vnnb Triebe fdhen/ bas gefehabe/ ber-ôber(ie lie^ cà Sar mad?cn barnach gebot et ben anbern Ober(îen/ bie tarnen vor fet^-ne Dutten fe^fen (td? alle auff bie Airtben / in einen tunben breid / lied jbnen $u effen geben/wie (te gejfen batten/etgelten (ie bic träume, fo viel haô (te ihnen wol behngten/bamach tankten fte mit ben Ã^ammaraba von freuben/ihrer ^dnbe Dótten beftditigen (ie in bet itacht/faUcn an In bet morgenflunb/ wenn ber tag anbricht . Wenn fte einen fangen/ bet hart vetwunbt ifï / ben tobten (te halb/ vnrtb fóbren bad Ãetfeh g^'/ lt;^ifAn^ttn! braten mit beim/ welche aber nod) ge(imbfcyn fóbren fte Icbcnbigmic gt;^*quot;'â'-hetm/batnach tn ihren Dótten tóbten fte (te. ©ie fallen an mit einem grodengefchtey/ttetten hart wiber bie Iftben / Hafen in pofaunenpofutu rt Von Ãôrbfen gemacht/haben alle fchnór vmb ftchgebunben/ bic 3etn^/ vó^^^ n -be bamit511 binbcn/vetmalen fich mitroten febbetn / auff bad fie (ich Vor be anbern benen / fehieffen gefeh winbe/fehieden aud? fewrige pfeik
Zi 0 anfî
-ocr page 866-- ®rtvÃafffige95ffcÃret6ung7
«uffÆ ver feint l^uttenbie bnmtt an $u jîeefen/vnt wenn Æ ver einer ver/ wiintr wifbt baben fie ^r etgenbreuter bamit fie (id? hcylcn,
QVa^fv jxvkdfârûfnm^ift
B«».
3e halben 5lttfd?bogctt/ vnnb bte fpt^en ber Pfeile fmb von f no«' d?en/bte fie fd?nrpff weçen/ vnb bnrnuffbinben/waeben fte and? von ^febjänen/ welche man beiÃet ^tberaun / werben im (Deer gefangen. 4ud? nemen (ie Baumwollen / vermengen fie mit Wad^e/ binbeno oben an bic Pfeile/flecf en fewer brein / baô feyn jre ^ewerpfeb le.©ie mad?en cud? ©ebilb von Baumfd?alen/ vnnb anbern Tt?ilbcngt;
^lt;târttgt;e wit
tbiclt;^l?beuten/fievcrgrabenaud?fpiQc2gt;0rner/ gleich wie bie bic^u^«* angel, Dabe auch vonibnen gebort/aber niebt gefeben/bae / wenn fie cetbun wollen/ ficjbreyeinbe auf ben ^efïungenbónnenvertreiben/ mit Pfeffer/ wcld?er bawcd?(t/bcrge(talt. ©ie wolten groÃe fewer *^*^66« ââ^â^ââ ntaeben / wenn ber Winb webete / vnnb werffen benn bee pfeffero ein bauffen brein/wenn ber bampff^ujnentn bie Dutten fd?lüge müflen fie j bnen entweieben/ vnnb icb glaube wol / Benn id) war ein mal mit ^tfe.â'^â^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Portugalefem / ineiner Prouini5 bee Canbee Brannenbuete go nant/wiebtebcuorgemelt. Ba blieben wir mit einem ©d?iffauff ben» truetnen in einem,refer ltgen/benn bie 5lut war vue entgangen/vnnb ce tarnen viel Wilber / meynten vne 511 nemen / aber tonbrene niebt. 5öa wurffen (ie viel evuefener (ïveud) ^wifd^cn bne ©ebiff vn dns v^tvf »ermeynten vus mid? mît pfeffeve bamp^c juncr/ngé/ aber fie twnb«' xcnb«6 bolçmd^trtn^wnbcn.
Wt wa0 Ãcrcinonicii pc f^te Seinbe tobfen vnb effen, Womit fie fie tobtfcblagen / vnb wie Ãe mit ihnen vmbgeben,
^n^^2tttttÃcibre5«nbeerflmale beimbringen / fo feblagen Ãebic VetfpdUwg nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Weiber vnb (ungen. Barnaeb vermalen fie /n mit grawen feb* oevgefanf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bern/fd?eren (bm bie 2lugbrawcnvbcrben klugen ab / '(Tanecn SSSge* 'â^^^ ibn ber/binben ibn wol/bao er inen nid?t entlau|ft / geben jbmein mn weiten WcibbaÃibn verwaret/vnbaud?mitim5utbunbat/ Xâunb wennbie Wefbev BCi« fd?wangerwirbt 5iebcnfiebaô.Kinbauffbif cÃgrof wirbt Barnaeb , * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;wenn eà ihnen in benfinn bompt/ fd?lagen à e cô tobt vnnb eifenÃ. (See benibm woleÃen/baltenibn fo ein jeitlang/rüfben^u/ madden ber (öe# feà viel/ba Ãe bie ^etrAncte ein thnn/baefen fonberlid?e (ÃefeÃ/barim# thun fie bie reibtfebafft barmit Ãe in vermalen / mad?en ^ebberqnefîe/ welch« Ãe an bau hoirs binben / barmit fie ihn tobtfd?lagcn lt;Dad?en ein lange fehnur (DuÃiirana genant/ba binben Ãe ihn ein wenn er (lei ben foil. Wenn fie alle reibtfehaÃr bey einanber baben/fo bcflimmen Ãe ein jeit wanner (Serben foil/ Caben bie Wilben von anbern Borffern/baà lt;ûfJo«3. Ãeauff bie jeitbabin bommen. Benn mad?en fie alle Gefeà vollge^ tr Anebe / vnnb einen tag ober sween juuor / ehe benn bie Weiber bie ge«gt; trAnebe machen / führen Ãeben gefangenen ein mal ober jwey au(f ben plats/tamsen vmb in her.
Wann Ãe nun alle bey einanber fey n / bie von auÃen bommen / (b heiÃet Ãe ber -Oberle ber Dutten wtUbomen/fpricht:©o bompt/belÃ^et ewem
-ocr page 867-etlickr ^nWantfe^en ^îanbfcÃrtfften. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S7
lt;wlt;vn Jctnbt effen. Ãöeó tegee junor/ ebe pe nnbeben 511 trtnefcn/bin* ben fiebern(öefrtngcnenbtefd)niïv(%2Mflw*^^âlt;*â^â»ttb ben bnlp. ibeffeU bigenwgeô vermanen pebnôbolç/ Jwerapemme gênant / barmit ^»««petn fu )bn cobtfcblagen wéllen/weid)e6 gefïalt ijl / wie btefe 5tgnv an^eigt. ââ*â 311: lenger benn ein blafftcr / ffvetebet bing baran bae bleibet. SSenn nemen |ie ityevfd?alen bie fey n graw / vnb fey n von einem âï)ogel(V?agt; ebutawa gênant/ bie floffen pc Hein wie ffaiib / vnnb ff retd? en bae an bas bvlë 2)enn p^ct ein 3raw vnnb fcnt5elt in bemangeHebten X^cv^-fd?alcnffa»b. ibicweilpemalet/ fïcbeteövollIVcibcrvmbfieber/bic pngen. Trenn bas Jwerapemmebcnnifïwtccöfcynfoll/mit^ebber/ quejfenvnnbanbererreibtfebafft / bencf en pc có bennin eine lebige tbutten vbcr bic i^rben an einen reibel / vnnb pngen benn barumb be*^ bte gantje nacht.
iÃeffclbigcn gleichen vermalen fie bem gefangenen fein angepebt.
21 ud) bieweil bas Weib an fm malct/bic weil fingen bie anbern. Dnnb wenn pc anbeben 511 trineten / fo nemen pc ben (Befangenen bcy fteb, ^ÃâÃÃ^ bertrinebetmitjbnen/vnb pefebwa^enmitjbm. Wenn bas trineten â nun ein enbc bat/bee anbern tage barnacb ruben pc/ machen bem gc'/ fangenen ein i? ut lm auffben plaQ/ba er fferben fol/ ba ligt er bie nacht fnne/wolverwaret. ïöenngegenmorgeneittgute weil vor tag/gebew fie tangen vnnb pngen vmb bae bol g ber / barmit pc jbn tobtfchlagen ^oitjbcfïm.« wollen/bip bae ber tag anbricht / benn jieben pc ben gefangenen anp gen-bcmtbùttlin/brechenbae Dûttlinab/madîcnranm/ benn binben fie ibmbic C^Ouff urana von bem balp ab / vnb binben pc ibm vmb ben leib ber/ jieben pc $n beiben feiten fïeiff / Xlrr ffebet mitten barin gebunben/ jrer viel halten bic fehnnr auff beiben enben / Capen ihn fo cin weil ff e^ ben/legen ff einlcin bcy jn/ barmit er nad) benWeibern werffe / fo vmb in berlanffenvnnb brawenjn^u elfen. îDiefclbigcn feyn nungcmalet vnbbar$ngcorbinirct/ wennerjerfchnittenwürb/ mit ben erff en vier Cérémonie ff ûcten vmb bic trutten ber 511 lanffen / baran haben bic anbern turt^'z trudelest weil. Wennbaenungefehe^niff/machenpccin3ewcr vngcfchrlid?
5wcyer fdjritt weit von bcm t)chlaucn / Ãgt;ae fewer m«p er fcben/Ãöargt; nad) bomptein^raw mit bem holgjwcrapemmcgclaulfcn/teretbic 5cbbcrqucffeninbichéhc/ breufehet vonfreuben / lauffctvorbcmge^ fangenen vbcr bae er ee fehen fol. Wenn bae gefdxben iff fo nimpt cin (Oannpperfon bae hol(5/ gehet mit vor ben gefangenen ffehen / belt ce vor jrt bae ere anphet / bieweil gehet ber/weidser ihn tobtfchlagen wil/ bin, fclb 14« fber 15. vnnb madmen ihre leibgraw mit afd)cn, bennbompe er mtt feinen jucht gefeUen auff ben plaç bcy ben gefangenen / fo vbcrgt; liffert ber anbcr fo vor bemgefangené fbehet/btefem bae holg/fo bompt bennber 2^onig ber lOütten vnb nimpt bae boli5 vnnb fbeebte bem ber ^tngefangenen foltobtfchlagen / ein mal jwifchen ben bcynen her/ welches nun cin ehr vnter ihnenifb. 5)ennnimpt ber wiberumbbae boli5/berbentobtfchlagenfol/vnnbfagt : Jahicbinich/ichwilbtch^^â^*ââ* tóbten/ benn bicbcincn h^^hen meiner fveunbe auch vielgetóbtet vnnb geÃen. Antwortet er/wenn id? tobt bin/fo habeich nod) viel frennbe/ bie werben mich wol rechen / barmit fchlcgt er in hmben auff ben topff/ bj im bae lOirnbaraup fpringt/alpbalbt nemen ihn bic Weiber/Jiehen ^^ â'âfff ^â'^ ^^'â*^ / traten ihm bie haut alle ab/machen ihn ganç weip/ ^«utfrS# flopffen im benhinberffen mit einem holge ju / auffbae im nichts entà çcn«» gehet.
£ iq Wenn
-ocr page 868-SBar^affdge iSf fc^rf (6«ng/
iJfctfîamp;à rrnböie lt;*firten ge^ tv-jgen.
â¢4L
lücnn Ibw benn bic bau t abgefege tff/ntmpt /b» ein (T^ann^pef'? fott/fd?nctbct im btc betne vbev ben bniett abfunb btc 2lvm( an blt;m ki^ bc/benn bommett btc vier Wetber vnb nemen btc vier (lüebe / vnb laup fcnmitvmbbiciOiJttcn bet^ / machenctngvof5gcfd?fey von freubenZ bamneb febneiben Ãc ibmben rü^enmtt bem brnbcrjlcn vonbem vor/ bcrtbetlab/baflclbtgctbctknÃcbcnnvntcrÃfb / aber bas Jngeweyb bebaken btc IVetbev/ ft ebene / vnnb in bet brne mnebenjte einen ^revZ (^Oingan genant/ ben trineben fte vnb bicKinbet/bae jngeweib eifert ftc/eÃenaueb baà Ãetfei? vmb baà baupt b^v / bae tOimtn bembaiipc/ bie jungen Z vnb wae Ãc fonfl baran genieÃen Ix^nnenZcÃcn bic jungen. IVcnnbaeallcegcfcbcbenijb / fo gebetbennein icbetwtbentmbbtim/ vnb nemen jv tbetl mit Ãeb- SScrienige fo biefengetóbtee bat Z gibt Ãeb noch einennamenZâVnnb bet König bet bóótten btaget ibn tutt einem IVtlbcn tbiete San oben an bic 2Vtmc. Wenn ce ted?tgcbeylet ik Z fo Ãt bet man bic mafen Z baà tff bic ebte batfót. Ãgt;cnn muà et bcnfclbigert tag (hUUgenin eine HegZ geben im ein kleine ^ÃtfehbogUn mtt einem Pfcil/batmitctbicjeitvcttteibt/fcbcu|fctinIVad?à Z (Befebtchtbat^ umb / bae ibm btc 21-tmc nicht vrtgewià wetben von bem fehteefert bce tobtfcblagcne. 25tà allee bab ich gefeben vnnb bin batbey gewefen. Sie tónnen auch bey feinet gefaxten jal weitetjekn Z benn bià auff fünff/IVenn fte weitet jclcnZweifen Ãc bcy Ãngetn vnb Seben bet fuÃe. Wenn Ãe wollen von gtoÃctjaltcben Z weifen Ãcauffvict ober funff petfonen/fo viel Ãnget vnb Stb«« bic haben.
^cricf)t ethc^cr ^^icr im 2a«bv.
quot;XSebdfh
�Uöe 4jagt;em.
VtîcetFaQê.
^4tfa»
bat in bem Xlanbt Kebboct wie btc wtlbc ©chwein Z jwcyctley ^^att. 5gt;ctctt atc eine feyn wie bic im lanb/bic anbetn tlein wiejinv gc ©chwcinlein Z heiÃen î'cygafu ÃDattu Z feyn febt vbcl ju faben in ben fallen Z weldoe bicWtlbcn btauchen Wtlb ju fangen, its bac auch (VOeettanen ba/ bteyetlcy att / ^tne att bic betifen Key/ feyn bet bic hiebet ins Ãanbt tommen. Ã)cnn i|ï noch ein att bic bcilpn 3lcfa^ tcy/©ptingen gcmcinlich mit gtoÃen bauffen au ff ben ^Aumen/mo.^ chencingtoÃgefd^tey imtOolg. *X)nbifl noch ein att bic heiÃen ptiefi/ feyn tot/ haben Kótte wie Siegen / feyn fo gtoà wie einmittelmcÃlget tOunb.^uch hat cà ein att â^bietet heÃfen lÃattu/ifl vngefehtlich einet fpannen bodi/anbcttbalbcn fpannen lang / ift gcwapnct aUenthalbert vmb ben leib het/nut allein am Kaud) hat es nichtÃ. i^aà Wapen ifJ wtebotn/fchlcuÃctauffcinanbctmitgclcncfcrtWiclOatnifch / hat ein langeà fpigigcà blOunblcin / einen langen fchwantj / gehet getn vmb ©cctntltppcn bet/fein 0pcià iff 2lmcifen/ hat fett Ãeifd? / hab offt bat^ wo»ge|fcn.
0CWOf»
^âfâtJeh bateà ein att Wilbtà / beiÃet ©etwoy / iff fo gtoà wie ein Ã^lKag/weiÃgraw vonlOate/aud? fchwat^gtaw/hateinc fchwan^ ^^wiceinKag. OOnnb wenneà gebetet/ hatà einjungcà obetfechÃZ bat einen fchligan bem Jauchz iff wol einet halben fpannen lang/vnb innwenbigbcÃfd^ligcà hatà noch eine baut / bennbet Kauchinibt# nid)t offen/ vnb innwenbigbem fchliQ hatà bic bótten / vnb wo es hm» ^chet / ttegecÃbieÆungenin bem fchlm^wifchcnbenjweycnheu«m jeb hab Ãc oÃtmalà helfen fangen / vnnb btc j ungen auà bem fehlte gelanget.
-ocr page 869-eHtcP«5nbiantrcr'i'itLiiib);'f''âffft'ii. SS
gcUngct. ^6 bat aueb vul Lieget tbût îw Unbt/wclcbc bic Cent wwtgt; ^feeje»; ⢠genvnb gtoffen fcbabctttbiw» iOataucbcmattXiówcrt/wclibctnatt beiflet Ccopatba/ba6 ijl gefügt ©mwe Cowen. Dnnb nnbever feUja^ ^eop^öi, met erbittet viel. Xî^s iff ein âerbiet genant Catt ware / bcU fid? nnffbcm â^««»«rc» jCanb vnb in bcm Wolfer. Ãöenfdj^ fo bey benDfernbetfüÃenwap- i^b'â» ferflcbct/effen pc. WennficfidworetwnÃfotcbrcn Ãtcbcn ftcinô wnp ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,
fer miff ben grunbfeyngrojter benn bic @d?nf/baben einen topffimd? ber art wie cinOafe bod? groÃer/vn turneobrenbaben einen jlnmpp? fen fd?wanQ / $imlid?c bobt betne / lau fen and? gcfd?winbe auffbem £^anb/ von einem waÃerjumanbern/ Ãt fd? warggmw vontOarc/bne brey floÃen an febem fuà / febmaefet wie ©cbweinen Ãeifeb. 2tud? bat ^oexeu.' eöcinartgrolferdfybc^cnimWaÃer/ aufbauffbcmCanbc/bicfclbb sen fey n gut $u eÃen.
^on diKvavt ^ûrmkfn wie deine ^ic^e/ welche bie Wilben beiffen
2lttun.
r^0 bat lüórmlcin feyn wie Ãobc/bod? Heiner / beiÃen 3lttun auÃ^2(n«tt. ^^ber lüilben Sprach / Werben in ben tbótten von ber Cent vngt; retnigfeit. 5gt;icfclbigcn f ried?en einemin bie fuÃe/vnb es juebet w nein nur innwenbig wenn Ãe hinein Griechen / bie freÃen Ãch ine Ãetfd? hinein/bae manes joubevUd? nichtfiilet.'Wcnmancs nitgewar wirbt/ vnnb peais halb herauf langt / beebetes einen Humpen nieÃc/fo mnb wie einXtrhiÃ. Wenn mans benn gewar wirbt vnnb herauà langt/fö bleibe ein lód?linim Ãeifch fo groà wie ein Ãrrbis. 3d? hab gefehen/wis id? erÃmals mit ben t^ifpaniern ba in bie Xianbtfd?aÃquot;t bam/bas pe et* liehen von vnfern gefeUcn bie fuÃe gar verberbeten / weil pe Hin acht barauÃ^hatten,
Ã^on einer art Jlehermcufe beö Sanhes/ wie pe
bie Ceutbc6 nachts im fd?laffin bie oehen ber fiiffe vnb in bie Stirn beiÃen.
I^S hat auch ein art 5lebermcuà / feyn groÃer benn bie fobtc in ^ic^(imetȊ ^^'^^eutfchlanbt feyn/ ïbic Ãiegen bcs nachts in bie Düertn vmb bie fe.
riet; her/barinn bie Cent f^laÃün.Vnb wenn pe vernemen/ bas einer fd?lÃÃxt / vnb pe machen laÃctÃiegcn pe bey bie föÃc/vnb beiÃen einen munb voll/ ober beiÃen pe in bie Stirne/ vnb Ãiegen benn wiber« umb hinveg.
^aid? vnterben Wtlbcn war / biÃen pe mir offtmals vonben oe^-hen ber fülle/ Wenn ich auffwachete/fahe ich bie Sehen blutig/ 2lber pe beiÃen bie Wilbengemeinlichin bie Stirn.
^0» ^Irtctt ober 3inwen beo £anbeo.
^^X^eierlcy artlStenen pnb im Canb / Ã)ic erÃe nad? ber art fd?ter
wie bie hie 511 lanb. ï?ic z.feynfehwarç/ vnnb fo groà wieÃiegen. Ãtettcu.
2)ic ^feyn Hein wie (V^üden/biefe dienen alle haben freu iOonig
jC üq inh^Un
-ocr page 870-^0tU^
SBat^afffye 95f fc^retOittig/jf. fît boUn ^âumctt/vttttb td? b^b offtmaIö mtt ben IVilbc n tOomg au ^*
geb^wem
Don Do^cHt beo £anbc0gt;
0cl94m: Vigd.
4^0 nnb and? viel fclt^amcr Dogdbafdblï/ dn nvt gênant Dwn* MP^vaPttangc / btebabcnibvcfiittcrungcn bcy bem tlOccv / niflcn ^9^rtu tfben flippen / wdd)c batt bcy bem Unbe Itgcn / tflnabefo gvo^wieetnlOun bacctnlangefepnippen / beinewte dnKetger/bod, ntebtfo lang/bat bte Hatuv / bte erftenfebetn foben|nngcnan^fptip fen/feyn wet^gvaw / Ãbatnad, wenn ftejud wetben/feyn fie fepwar^ gvaw/bamte piegen fie benn betant dn Jar/ benn vcvwanbcln fid, bie^ feibtgen febbetn/vnb bet gange Dogd wttbt fo tot/ab einige tote fat^ befeynmag/ fobldbtetbtnnz fein febbetnfeyngto^ geacht von ben IVilben.
^cUcamp;(cf(ictcv ^dume beo Canbee.
5nrtf prtpo^ ccyw4.
r7V@fcynba^Aun,e wdd)ebie 'ÃVilbcn 3â*^* papoceywa nennen/ ^E^auff benfelbigen âSäumen wed^fl ein ftud?teinem 2fptfdnidgt;t 'â^9' febv vngleieb/bie ftnebt tawen bie WiIbcn / vnb ttuefen ben faffe in ein gefe^/batmit vetmalen fie fiep/wenn fie eè etfïmaló auff bic baut fîteiepenifî es wie TVaffet/ batnacp vbetein weile wirbt fb^en bic baut fo fepwatg wie binten/bae wetet bi^ in ben neunbten tag / benn fo vet^ gebet ee/vnb nit ebe bet jeit / wie viel fie fid? wafepen im ïüaffet.
^k bic ^aumwoKc »ec^fee/bnb ber âPraptof* fepe pfeffet/auep ctlidx anbete IVutgdn mebv/wdd?e bie 'Wilben pflanz/ gen $u effen.
25ftwmwoU. /^^^k3cSaumwollwed)fctai,ff SAumlin/vngefcbtlicpcinctblafâfgt; ^^^tetn bod?/bat vieillie / wenn fie blóbet gewinnet fie bnópffe/ wenn fie wil teiff werben/ tbut fie ftd? auff / vnnb bic Wollfiepet fo in ben bnopffen vmb fd?watgc2^crnlin bet/ wcld?c6 bic faat ifl/bat^ , «onmanfiepflanget / bet bnoppenfcyn bie 0tteud?lcin voll. Ã)ct Pfeffer bcôiianbcôifîjweyetley art / bet eine geel / betanbetrot/ paffee» nbsp;nbsp;ïved)fct boep auffeine weife / grün ijl er fo grof wie Dagenput te fo auff eli,e C:l]f,r., ^lt;^^ ibornen wacpfen/Jfl ein blcince Sâumlin/vngefcbtlicP einer bah i/z ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ben Blafftctn boep / vnnb bat tleinc blctlin/bengt vollbcö pfeffetó ifl fd?arpffittbcmd0unb/pfócrenfnabwcnnct5citigiff/tródncnibniï* Sentît bet ©onnen. Ãô feyn aud? Wutgcln bie betten 3ctttbi/fcyn von gu/ tem gefepmaef.TPenn fie bie prangen / fepneiben fie bie in bleine jlódlein / fled en bic flüd in bic X!^rben / bas empfengt
Pd? benn vnb breytet pep vbet bie dirtben
bet/wie DoppenbAumc/wirbt vollbcrlVurgcln.
-ocr page 871-$5fflt;$Iuf^rfbe. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^;i
sol'll! differ wünbfdjet ^«nf; Stabdi ©ef (e^
^^I?n0tgev (über SeferZ â^kfe meine @(Ãiffaremmîgt; !^ Kbcyfebab id) rtu (5 infad? be vtuvf5cnrtfb / bcfd?ftebcn/ ' â 4lktnbcnrtnf4ng$ncf5ckn/w:ctd?irtbet''Ã^yvrtntnfd?eti: X)ólcf cv gewaU Bommen bin. SDnvmtt anjujergen / wtc aewnUtgUd? ohne nUce boffen / mtd? bev Blotbelffev vn^ ^vt^X^KKvnnb ©-Ã'^à evlofetb^trtuf jbvevgewnlr. ^bnennebemfebevbove / bas bev 2Hlmecbcige©4gt;^Ã/eQt nod? eben fo wol feme Cbvtflglenbtgenvnvcvbem (Ãottlofen lOeybnifbcnDolcB wunbcvblt;ivltd?bef^iii5evvnnbgeleytet/ nlecwonanbcgm/egetb«« bnt/^40 and? ctn jebev mtt mtv ©0« bavfóvbandbav feyvnnb fid? in beveeltbevnotbnnffjbnvcvlaffè, 2)enncvfclbevfpvïd?t : Kwffemtd? an in bev 5ctr bev notb fo wil id? bid^ ewetcen / vnb bn foltmteb pvetfen. tlnn mód?c mand?ev fagen / 3a folt« id? bae alles â(TvueBen laÃen/ was td? mcineö'ag vevfnd?t vnnb gefebenbab/ mófï td? etn gvo^ 73nd? mad?en . ^s iff wav/bcvge|ïaltnad?/wö^etd?4nd?nod? viel mebvjn befd?vctben / ?lbcv es bat btegeffaltniebt/^d? babe bte meynnng/was »aid? bav^n bewegt bar bij ^üd^lein ju befebveiben/gnugfarn bin vnb ''âibev angejetgt.IVicwol wiv alle fd?ulbig fcyn ©ott ju loben vnb ban^z âcBen/bas ev vns bebutet bat / von bev evflen (5ebuvt jïunbê bi^ auffbic S^Senwevtige |ïunb vnfevs Icbcne.
IVcttev/fo Ban td? bas wolevad?tcn / bas bev innbalt biefes ^óeb^ Iitt6etltd?en wivbt fvembb bebunefen. Wev Ban bajuf nid?tsbe|ïo wen^gev / fo bintd? bevevgentebt/ vnnbwevbebev letjteaud? ntd?tbletz ben/bem fold?e @d?t|fartcnCanb vnb Dólcfev wol beBant feytv �iegt; felbtgen es aud? allev bing niebt mit laeben / fcyn ,nne wovben/ vn noch innen wevben.
3lbev bas bem/ ben man vorn leben jum tobt bvingen wilfoltc jw^ mntb feyn ab benen bic wett bavuon lieben vnb jufeben / obev bte bav^ uon bóven fagen/ bas weyf ftd? ctn|cbcv wol jubevtd?ten. Wennbte and? alle folten ben ^y vannifd?en ^etnben in |ve ge walt Bommen/ fo in 2lmcvtca ftegeln/wenwoltebenn babin vevlangen. 2lbevbas wcyf td? tvavbaffttg/ bj manebev ebvltebev (V?an tn Cajltliê pottugal ^vanefz ï^eieb/aueb etltd?e ju Tlntbovffin ^vabab/ fo in ?lmevtca gewefen fcyn/ mtv bes müÃen jeugnuf gebe bj bem fo fey wteteb fd?veibe. 2lbcv benen fo folebe bing vnbewu|l fcyn/bevuffe id? mieb auffbiefe oeugen / (ö-ött 5nuovan.
^ieev|levbeyfefoicb tbettn2lmevtca/ wgv mtt einem povtugalo RTd?cn©ebiffe/bcv pauptman bief pintyabo / wavê vnfevbvey â2^eurz febenim flt;bt|f/lf inev wav von ^vemen/bieÃe iOeinvid? ^vant/bevangt; bief loans von â 2gt;vud?baufen/ vnb3d?- 2gt;ieanbev vbeyfetbettd? Von Ciuilien auf tOifpanten nad? Kio be platta/etnpvouinij in2lincgt; tica gelegen fo gênant. iDcv Obevjle ju ben fd?iffcn btef 3gt;on Ã)icgo be Ãenabvte / Wav Bein ö^eutfebevauffbev vbeyfe mit. 2lbcv nad? langer móbe/ angà vnb gefabv ju waÃev vnb lanb / welches webvete jwey jav alles inbev einen vbeyfe wie gemclt.5w^ letÃen libbê wiv©ebt jf bvud?/ bey einer Jnfeln gênant 0. O^incente / ligt bavt an bem puffelle lanb pvaÃUen/vnnb povtugalefcv bewohnenÃe» ^afelb|ï fanb id? einen
Xlanbfgt;
-ocr page 872-Q5ffc6I«f?rebc.
C jfeanb^mctt / Xf ob«ni iOcOq fclt^cn @6» einen / ber mid) bn voel em« pftenj/ tied) bneté 2lt;nu|f herren von ^ntborff/tvelcbe ma bic ©d)et$ bctfï/etnert5lt;tctorbn/berbte^peterX.ójJèl / btebétbemü|pnmtrbca jengnud geben/wie id? bn binnnbommen / nud? wie id? leslid? von ben Ã^ymnnifetoen 5lt;mben bin gefangen worben*
IVcicer bic 0dgt;tfÃeüt fo miet? ben Wtlben nbbnuffetcn/wnrênu^ Hormnnbiin^rrnndreid). Ãöcr ioAuptmnnn beo 0d)iffd wnwon irn«ntnlln/ gennne TTUbdin be (Doner/ber ©tewrmnnn bief ^mn'z coy be ©ebnng/wnr vont^nrfor/ber Ã)olmetfd) wnr von tOnrflor/gelt;' nnne peroct. 5gt;te ebrUeben lent Clt;54gt;tt lobne es men in ber ewigen fe^ ItgbetObte bnben mir gebolifen/ necbfl (Bote/ tn ^mnefreich / t^nben mtrbdffen ein pnfoport erlangen / traben mich gctlctbct gabcn mtr jebrung/btemûffenmirbed 5«w3««f [lt;7«/ wo Ãe mid? bekommen bn^» ben.
JÃnmacb febiffte teb von ibtppà w nu fymnefreieb/bam gertC« w bentn i^ngeUnnb. 3gt;n erfuhren bte Aauffgefeilen ber ÃTiberUnbk feben âSurfd^c von bem ©cbitfinann/ bannt id? bnbtn tam/wie es vmb mein facb gelegen war /inben mich ju gaff /verebreten mid? mit einem 5ebrpfcnntng/ï)nrnnd? negelteicbittïeutfcblanbf.
^u 3lntbor|f tnm id? in baa bauf von Stten/jn einem 2lt;au|f ber^ *7 renjn^r ©dienen gcnnnt/bemfclbigen ff eher ber gemeltjnctor pc?
terXolf^inÃ. vincentemitju/Wiegemelt / ^embrachtiebbiejeb tungert / wie bie 5ranQofcn feince j^actore ©d?ifflein in Kio bejencro betten angefaUen/aber weren wiberabgefddngen. Ãberfclbig^auff? herr febnnehe mir ^ween 2lt;eyfero Uneaten jur jebrung / (Bote wolle ce pu vergelten.
à nun etwnn ein flinger befell were/ber mit biefemfebretbevnb zeugen tein genügen bette / 5gt;armit er nicht im jweiffellcbe/fb neme er (Bott ju bülffvnb fabe bicfe rbeyfe an/Jd? hab fbm bic? rinn tunbtfebafft genug gelaÃen/ ber fpur folge er nach/ Ã)em (B^^ ^ S^ bilfft/ ijt bie quot;Weit nicht jugcfd?löffcn.
aÃem 3lllmechtigen lt;50'2^ / ber allés in allem ift / fey lob/ ebr vnb preif / von Xfwigteit jw Xfwigteit/
3 a
-ocr page 873-gt; cfniirf üM'vu 111f fur t ain ^rt^n/ ('m ^^avtm Sec^Ur / in verify gung ©igntunb ^e(r«öf namp;é t)nïgt; 011111'11 ^ügt;
ANNO M D LXVII.
-ocr page 874-