run^ / ©^ß fl* 12* ^^Ï^ Ï^t
pucfeê/amp;tï tmQ5ódj€9ïöttanfónfflw Satiren woramp;fn / fór nor^i»mM9 jum wdhre »erffank bet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' '
-ocr page 2-©4(ï sej. ©rörf
It)
2(é We fc^refBen Ber ^uan^elt^en vmB 2(pcgt;ßelen f^lfdjUc^ genennet werten/
J^erren^^fu ÇÇrfpf/ftefleé fic^^anfe^ent«^ H té mffnac^fol^enten argumenten fófttntniö
ge Beweret werten» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;nbsp;j» Xxewetl Oer new QSunt tfl efn fe^i^^^ W ^eÓ ïOïofapfe^en ^efe^e« / fn We Beroeren wr tc ©Cenfe^en tureB ten (^leiß te^ \9îe(|îae/aO t remfaó Bezeugt cap, jj» ^» ^p '^nt n«in^^* f ppr/tann ti^ tp ree^t fent woljuuor tureB^‘*^ J jen gefcBe^nfenBan^ö erlebt Worten» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, • Slewed if/;)3Ïi|luê / wte^aulu^Bejrn^r/ i glefcB al^ SKorfeê tfï gewefen etn Wiener tfP lt;nbsp;Q3öcBpaBenö / nlfo tp gewefen etn SienerWp t ©eipeê. San er fagt/Ser z?err tp ter 0«nv k taö iP/ter ten t^aip gibt / alé aucB 2^^555? ter iaufferVon jhm (tat gebeugt pgente/lßi^ J c^er würt euefj tauften mit tem geuwr vnt mit j
^em ^iit(t
?» JDifwefl auc^ We2(poPd €.^9i(fftM^ ^aulué 6fjfuqet/ nft fein getrefen Stener Wp %uclj|laamp;eiiéfonïgt;fr Wener l»fO ^ü^P^’ ïDo»’*’ WiovK^ Ättf^n ‘P fin ^«ne: W^ amp;MM^”^^^
-ocr page 3-J^ffn/wflc^feampf gewewf Çat Ff^ auff 3®* ^‘’hnmi/Oiïkr^obanne^ Per @«angdtß ^f S^f'igfA^^^VR^ ^gt;^i^ PfegOropbfffn 6i^ tff ^i’* TOjiem/ bie gnabaBa VnÖ war [Kif iß geworOS
4»'Sïirtveil einerlei gefr^e bnb kbvißt'n* pï öctn uifen bnamp; netten FiinÓt/ fennb nic^tô in hviebenbeß nenwen Xeßament^ wirbt ^eU# Wbaê ba nit juuor fep gelert worben ob {Vf op# ppb ben Propheten/ tnb in,Ihnen nit Fón ^e# ™Höen werben fo man fte recht bnb wol berjte# 5^f/au0er^al6 biefe jwep propoptionen / beres '' tine iß/ bag heftig fep ^'hrißug / bie anber a# 't / bag bie J^^apben jur jeit ber 2(poßel bnre^ p*i9llt;iu6enan (Jhrißumo^n bieweref be^ge# J^rt fein faüg worben/alg wir anberßwo weit# ^“ffti^erbeweret haben,.
. {♦ 2)ieweilfeinffhrlt;i6lt;nber^«anöelißm J^ her ^poßolen befonberg gefunben/^t bie# ”*^tel / bann bie fehreiben ber (Juangelißen *' ‘verben ^uangehum C aber wie recht bnnb j ^^ fep gefcheben / willen wir hemachmaîg wn) genant/ber 2(poßolen aber bie werben ^ttennet ^ptßelen / ausgenommen bie offen# v^’^ng ^oh^i^nig, Sann fte feiten bag ?7ew ^fßameut ein jebeg bon feinem 4uthor/genen* 4 2 net
-ocr page 4-me fefn woramp;en/fo former m^ fo Wei 5?f trev I^* pamenfertreren / |o Wei her fein (djW^dJ^^f^ (^uangehlienfen^berSlpofloleu.
lt;^» iöieavil OJïaffbené nefief fein fcbrrif^i^ ein bäcb oer 0epârf Jefu i^^^jV «'eldje troff fluff-Öebrepfdjerarf mc^éanöerfl baipen b^ß cin «npftorj ^Mfli/ nié flucfe im (^eneft ^I« y5udgt;öergep0rt'^be/ifem Öieqepüridn 5?oe* S)ann ôaé mort^epórtauff J^ebreifeb Ojlff‘’^ leêbaöjemge/ Pag Pa Pemmenffbenbe^egnrt Pn wiPerferer/fo Jan^e er lek/ tpelc^é man a«lt;^ au|? Dem ^uan^eülïen fucarn feben fan / iwl* fier Puö jeniMf pus 0J?a«beii^ nen nef/ ein bôf§ Pergepört je)ii(Jbrifli/nfnnef ein böc^/m »lt;** ehern er hab gefchrif ben nie allein wa^^ï^ufluf J babgerePi/fonperauc^maöerhab^ei^fln/^ef J (halben Fennen Pie febrdben Per ö'uan^elipM : ent fern öaé ??em Ztßamtnt/ fonPerfein aUtin ' lt;tn/;)j;|lori(fbrifli» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘
7« 5)ifmeil Per Ö’nanqeli/ï^o^^iif’f^^^^ ^f^a^t / birft bing alle jein afjehneben auffbai wfeçilaubenbaâ^fiüéjenlS^rtfîu^/etc, itx^^ * halben jein biefcbteißen bee^uanefeUjien nit ƒ ba^ nein^eftament/bann baénemZejlament • iftetneetnjebrdbunä bf^ä^jt^f^ ^oUe^in bi( I ^^itt}(n/(((,
-ocr page 5-s. ^{(wal/ wdöfefe t’Brf^e fc^refPm blt;^ I'citen Xefiamenté wie mané nefiet/ ßdanqet/ ^hieilwfrbf genefief öiegei’c^idjt ber3lpo0d/ ^^ö flhöcr aber bie ^ptfïel oî'er fenbbrteff Oer ^■'ofleiz au^ genomen bic Pjfenbarung^o* ï^nnié/ber^aïben/eif,
C2(bteinug beg jent^en baé manal# Çte fan einwerffen)
ÏÜaö ba belaqei baé ba ^bgt;-ißuö baf gefaxt/ ^« iß ba^ blut beß new en Xépamenfé / iß ei ^’’ferermainungnifiuwjber. Safi bieweil eâ Hft iß bm jugefe^et / bnb hat genotnen baê bue^ ^0 newenS^unbg/bfi hat eé befprengt mit bent ^lüf / (o fan baher nif beweret werben/ baé bie f'^bveiben ^oMé fein baé new Xeßament ober ^‘^^bödjbeßnewenXeßamenfö. 25ann foin Jÿoçfe nif wer gefebneben/er bat genotnen bas beß ^unbs/bnb hat eS befprengt mit bem Mt fo het man niemals auß biefen worfen/baS *fi bas blut beß ^unbS ben 0Ctf mit euch haf ^ttffgerichtet/warhafffigbaher fèfien ßhlifftcn ^hb lagen / barumb fo fein bie bûcher CSRopfiSZ ’‘'fiche bie hebreer habf/bie bûcher beß buubS. 3^if weil nun aber ïöïopfeS bie jenige bing bte ba lumal bon ihm fein gefcheieben worben/ haf ge* Bitnet baS ^Äch blt; ß 95unbS/ bn haf eS mit bem a 3 blüc
-ocr page 6-Blüf 6f fpfen^^f/ ^«^ ß^( ï’^vju auc^ fn b« i ^^ gen ge|c^rffftlt;n life erhavnafjjmaló ^at 6en jum ojftermal ^fP^fZ lgt;ilt; geboft bnamp; H^ttw * Ccrtefc/amp;Utc^beuecuc|gt;fürkgeau^ geamp;ti^ w’ befelc^ ÖSwwó/bnnb bteieb (cbt’ftfbcb V^^ griffoen / bic fdn ber Q3unbf ben ^ott mit Jatauffgcrk^t/fofolgeecê wbt'’nbwob **” barum werben bic febreiben îKûçfté tonn b^ 2(po^cI gOauIorecbtgeneOecba^ ülfXefïagt;tftf/•' ban wie auch 3eremfaé fen ber Stpofïel 5fjeugen/|b(pbfraItQ3«nbt ein ©nfebtt’bö» be^ ®efc^c^ (i)o«eg in bic fïcinere XafelfZ b^ Oiopfcé iß ein biencr bep böc^ßaben^. (SOtPj ftatnen aber bónnen nif haben bic febreiben w^‘ eben bie .Oebreer nefien bie gbropbefen bnnb bij geßbrifft/banninjhnenißniebi^/wa^ö^eboft j »nbberbottbelangee/baëniijunorfepinö^*’’’' i fe/alê wir anberßwo haben angejeigt / f^^ : fein ßeaueb nie bö jren2(ufhoren felbß/genta** nei worben bâcher beß ^«nb^ ) man fan a^e niebfé bergkifben bonn ben geßbrifften ber C* uangelißen bnb ber 2lpoßolcn pgen / bann biej weil ftebor ben tobt ijj^rißi nif fein gewefenZ wie haben ftemif feinem bluf bónen befprenget werben/ bar ju feinbf fie auch nif nach fein? tob
i t î C
^«teent 5^rnef pó^r e^ tnfae mafnun^ ‘'^dj ntt bm amp;4é spaulué faßt jun (SoWnt^erm/ ^ Berufung bf^ alten ^unbê / ba fanget Oer Afhang öJïoiftéöorjven^ertjeth 2^anc^ wer ^tel gefit; lopen fo bn fagp/baïufft fan'auc^? fein Jjj lefung be^ newen %«nbè /bfi folgenti auc^ ^üc^er bep netren Xepamenté bann bon bem ‘‘Iten %«nb trörb btefeê recht bnnb wol gefügt/ •i Ï'arumamp; bj eê nicht!? anberß ip bafi bie einfehret* ^^ng bef5(göttlichen gefe^e^ in peiltere Xafeie/ , ^nb bie weil O}?oife3 fetn mittler / ipgewefen ein ' Aliéner bephSchpa6en3/ alfoaherfanmltnich* fenbon bem nemen Q5unbt gefagt merben/bie# ’beller iß ein einfehreitög ehe bepelhigê ®off*
! MenCÖÏofaifehen^efe^eéin bie hert^eren ber 1 ’’lenfchen/melehe« gleich mie e« mieber ich noch i ^it Finnen lefen/alfo mürb e« auch Fein anberer ' menfeh l^P« merben/baherauch offenbar ifl/bgt; lt;é falfch burch bie böige gefchlonen merbe/ bar# ^mb feinb auch bûcher bep nemen ^unbg /baß einanber bingip eg burbhben fälligen ®aip in bie herben gefchrieben merben, bn b ein anber bing/eingefchrieben merbeninpeinere taffelen Oberin ein buch/ berhalben Fan ber new ®unbt nie eigentlich genent merben ein buch/ ferner ip eg auch off enbar/bag ein jeber ber biefen rnieber*
21 4 Pe^e«
-ocr page 8-jlebffmftöev (Çaf vamffe^efWe jweai^untt bnb wdl amp;aé amp;lt;r nfw Q3unfct ntt ^enhebev öa«» 6« dlf. ïüdc^rê in ber wartete ba(p wUbcï 0oïf ßrdetc» un tér ^«^efekifft gifwaU t^un» 57(i(^ biel we nijver t^ut fé ctwaè wteUfr tn^Z ba^ man bidefc^t möge dn werffen tnb faglt;n/ baégefeçcivû spanlnéCcjeu^qt / wnlXoennKJ ber alt bunbf/bavumb fan auc^ baë ^nan^diS
^^enennet werben bet new bunbeZ bannba^lt;|(* fetjewirbf ntcfc^lecfjté^^nennef bér alt bim^tZ fonber fo fern eê ip Qcfc^rieben worben in fteinlt; te tafelen. Sann aie aup bem^atilo bnb ^^e* mia jufe^en ip/wènn eb? baffelbig ^éfe^e würb ( gepbrieben bureb ben ©alp bep àXentaé in bie ' gerijen ber menfe^en/ fo ip e^ ber ^lt;w Q3nnbf/ ' ba^erifteéba5 biefrommen alten baé (^efe^e ( QJlopffê niemals haben genennet / ben alten , Sbunbf/wie pe eê aber famptlt;ï§ripi bnb feinen 2(popeten genennet haben/(ubf wir angejeigt/ (nber'^orreb bbér bie ^faimen. SannanO bemfenigen baéspauln^liaffgefagt / in ber le* fung bep alten Xepamenté/ würb f ein Vérpen* biger f refftig beweren bónnen / baé bie fronten alten folten bag gefeç 0*gt;of feé / ben alté OSunW gen ennet haben/bann OJi'oifeé haf nit gefagt/bj (ft bas blitt bep alten SÖnnbö/ puber plecht ^J
-ocr page 9-lt;|l/^ïê Bluf be^^unbö/^ar dueb nir geia^t/bat ^Seb amp;lt;0 alf ^» Q5unbé/ fonber allnn baS Q3uc^ ^lt;0^unb$» ©dóaBcr^pduIuê ^mj« get^dtt bat/baê tvort ^dt/bnnb^atgefagt tn ber kfun^ ^«OdlunXeRamm«/ |ater bufeénitgcfbon M erwoU ein Flamen fenb Xi«I geben ben 6ùgt; t^ern^Oïoiftó/fonbeeduffbaöer ferne bnbmó* 1 Ölt; etn bnberfefteib geben bep aken bnnb neuwert i ^unbé/ba^ijt/wa^fvbdtgetbart/ baé Ktt er j ^arumbget^on/bamkevftrfjbeßobegev bonne erfüven/bnbbongnberen berßunben werben» Su bem/jo iß etgenfltefj ju reben / ba^ @uange* 1 Hum nit ber new bunb/fonber allein ein berf ûn* i Higung b eO ne wén bunb^Z ^bér biO / bb man bir fefjon jugebé / baé folc^e berfünbigSg Ponn 1 ftgurltcb weiO/ber new ^unb genenct werben/ . (o bermdgOuboc^nieba^er probieren / bdö bic gffc^rijft ber ^uangelißen bnb 2(popelen f ónlt; ten bernéwbunbé genetlet werben/ bannbiefeU bigen bie fein nit bic berPunbigung beO neuwen bunbê/fonber jeigen allein on bureb welfde bnb Wieberfelbignewbnnbt fep berfónbigtworbé/ barju bermabnen fteduebbie menfebenZ baO ftc OeiO furwenben bair.it fuin benfelbigen newen bimbtmogen bleiben bnb warum baflclbig foil bnb wie eo bonne bon jhnen gefebebenZ lefe eçlîgt; 4 b nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ehe mal
-ocr page 10-fÇf mal bu fdjrfffun ber (^uangeKflen tub ^lt;1^ Otpoffelen ^dlTtg/fo wfrpu beßnöen ba^ e^^iP fepal^ uxr^iïbengepgf»
®« 2(nttlt;r (enl bef; q. ftiW^/ 2)43 Pe(n new ^efeçe ton ^brffro fep â^^ geben worben/ fan mit nacbfolgen* ben ûî^umeten beweret werb?»
λ 2)(ewe(l/wfe eÿ aug ber befebreibungblt;^ «Ïten bnb newen %u«bé offenbar ffl/^nerUp gefeij tnb lehr beO olfen tnbnewen bunbé tfî»
2, Skewed è^.03î‘P«^lt;^ befnSunerbep Q30cbfîaben^ gewefen/fonber bc^^affW*^‘’ ebe^ er auch mit ber that bewtefen /bann er f rid ^ûcb hat qefebdeben tnb laffen au^ge^^n»
?♦ 2) eweil er bat gefagt/ ^rb ^lt;« «^^ ^®”*^ menauffbaêUb maebte bagbte^enfeb^nba^ gefe^e aufflópen fonber eé erfüllten»
4» 2gt;Uweü er au^ bem @gt;efe^e bat gelerbt •nbfefnlebrbeweref»
Ç» ©Uwed er auch f efn geboft baf geb? ben 3(pofïelen/e(n new gefe^ jufebreiben nach f^nt fobf» 216er biewed berterßenbfg tnbßnnreub Îeferfûrftcbfelbg fan mehr trpeb erpnbtbip tmbjuftoffen / wéllen wfr e^ laffen bleiben ^nb tu einem anberen fort febreiten» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;^*
-ocr page 11-^fii (n fcfjvefBen brv ^u^n^dffïen tnnö gt;ee '^PoßfUnFein nlt;tvgefe^c Begriffen werbe ûl5 J’Ä« bightcher batgcbretimet/fan turc^nac^* ^IgcnbebrfücfjénBetveret werben.
Î. S)lt;c»lt;H nfe^tê fn allen efn|c^retBen ipZ ^ftënlt jubor feston 0)îolfe bnb bfnsprôp^ïtê Ôffûgt worbê alô wir anberfîwo Beweret baben.
2» 25tewef l fie ail in febreiben obn ein atiO* Bruetbe^ befelcbO^otfeégefebdfBenbüben/ald ittanfeben Fan au^ bem). ifapict:£uc. barer fage/ ?7adjbcm es? Vielen bat wolgefallen/ete.
5. £)ilt;weilfte niffein gefebriebenju allen ^ireben tngemeintnbju einer jeberinfonber* b«ii/(onber allein ju gewiffen Kirchen ober prU uat pet fon/alê jre tbcr gefebriffr an jeigen.
4» Sieweil eé o^n e^lkbcn Vngewi^ ifl/an WelcheFireben ober menfeb^ 0'lt; fdn gefebriebf»
$. Sieweil fie beim leben lt;t^rißi nit fein Ôtfeb vitben worben bnb aupgangê/ bar ju aucb nit gefebrieben worben Von é brifto aW bae ge* feçeVonÔJîoife.
4j'. 2)ieweilfie nit Vor einem allein fonber Vor Vielen fein gefebrieben worben/vnb von foi* djen /Von benen man in Feinem weg Fan fagen/ baé fie fein ©îittler beg newen bunbö gewefen/ alêïOïoifeêbeg alten.
-ocr page 12-% ïDUweff ftf uff jurfnajeff fdttgfp^»^^* Ben iMröen/fenö ju bnöfrfcbfiöen jftfen/ Diïri^ fttn biefdêtqf j««cfcnétn6eivöfK
8» 2)iwnI man nit weil Oen orf fnwek^f fieanfenglfc^ fen\qe(cfj neben morOen.
9. nbsp;nbsp;nbsp;2)iettgt;efI fte ju Oen aOttefenOenfeinâ^^ fc^deOenOnO^efanOf WorO^n.
)o» ^Öiewetl nun Oj mehrer feil ffingefd^vif Ben morren/ wen 0o Ote J^treben haben angefa* genju^reitten ober in Oer k^r oOer in leben i*^ k^n.
H» JDkweil mieOer lt;fBri^ué noch Oie3(po* fiel jur kfung Oiejer kh^etben haben bei manef/ (onOer allein jur lefung CIKoifté bfi 0er^roph^^
J2. 2)icwfilOie2(p0kd OieSOïenfehotni'^ Oif jen febreiben niemals haben qekbf t / lonOer lt;3 allein haben Methon au| 3Roife bnO Om ‘pro phefen/ wie auch alle prop bet en bnO prieset fonßllh’^ika haben gefhom
,j» 2)temeil0ie|e (chreiben/auffOa^ifh ^n Oi^mal OeO ijeremonialifeh^ ô^k*?^^ berfebmek ge/auefo ntt bolfomlfch leren Oaé OJioralikl^bn ^XuOiciaUkhAefe^e / melfheö openbar iß auO Oen werten (jOrißf/OerOa faqt / Sieb bonbon ganzen bergen/b«n fanner (Seel bmO Oeinen neehßlt;n ak 0^ |elb$z0an in Oießn jmepen ge* Bontst
-ocr page 13-Bo«en^rtnôe(Meâefrçlt;tgt;nnbônlt;jPwpÇ^ flt;ïn«r/i|i|olci5c3a«c^lgt;a^lt;v offm^jr / ^T bu Ç^rt|h oBgenante dc(lt;^/lt;«^lt;^ J^quot; ^^. ben ûbetbonn Öen ^WenCwdc^fé c^^V# Rljanö tft)entlehnet tn jrev g^olicep âlt;^’^‘^”5;*^ 14» 'Sieweü tie namen Ote öo lt;lt;«lt;*«
^o«eé gebären/ biefe fdjreiGen aucb ^»n invert
fen ße enttriber bie gefd^Ubt ^bvtßt/al^ f^J^? bie ß^retBen berlt;J uangelißen/ober bU Ô web* tenber2(poftden/ aUba fß baó ÇBüÿberge* ßbtebten ber ^poßelenober fein fenbtbrteft ber Stpoßelen/tvle bte anbere Bûc^ev ^MZ außgenom Wen bte Offenbarung ^o^annfô / tvelcbeencQ ftHetn/fo mtr jren 2(utBoren glauben geben / ein »thdjenbefelcb gefebWebm juwerbenge* febaffe hat« ^un aber btewetl fokben fachen Pet* ne feit f n ein war gefeb/fo f à« ?«^lt;*0 baber be* wetet werben/ bag in biefern febreiben fein new gefebebegrieffen werben.
Sag bie febreiben ber^uangelißen falfcb* lieb lt;5uangelia genennet werben / Pan ab fobeweret werben»
I» 2)teweiI ße ton jren 2(utBorenfelbß nit ôlfo genennet werben» 2)annSS)îattbt»bbaf (ein
-ocr page 14-fern 6Sc^ genennet bas Q5ötf? Oer ^SeÜôrt 2^efu Q^bnln / f uensaber bat bn^ fan genennet dn €001^/3« melden erülleé|ja6ge(fbntï'lt;« «gt;^^ ^tfuéhabgerebtbnbgetbon (ber^alßm nlétj anberbiJcb^nee tveftbeéba begteijft Öte bin^Z btcb!c2(popd ^bngi nach feiner ^ffart ^abê get^on bnO fûmemblicb iras 'Paulus hat gereïgt; ^.**^gefügf/ttjïrbf genennet amp;fegeffl)ifbtï’ee2(* rofidfn/aifo Fan aneb ^nce fr^eé bûc^Z Ölt;ï^ ’^ Wie man rebt fein ^nangelium/mas wegen ob* gebac^ter ferfadjen/bie gefebiebien tj Jodfti mit einem wort genennet werben / ^elcbe^alk^ auch nit ùbel Van ben febreiben 3o^anniS Vnnb Öïarei Fan Vnb maggefagt werben / bieweil fte eines Rubalts mit obgebac^tejwepen bütfeem fein»
2» Sieweil ^obauueS ber XWer feß 3e* fus feibfl/bieba bem ^nbifeben Volden er|ïba5 ^nangelium VerFönbigt baben nif anberil 3^* «en^abengefagt/bann baS ße bi^ treten vnnb glaubte bem ^«angehtim/ bß be^jglëtcben aueb biejOr bie bon il§rtpo bor feinem tobt baSÖ’iw* gelium jnprebigenfein gefiabt worben/ haben get^on / bann fte niebts anberft gefagt haben baß bas ^ieerplifb^bu^ fbeten bß gewijd glaub* (enfofte3efum Wörben annemen/baé I^P^f famp;nen
-ocr page 15-Jgt;i^iili(e6eâvinâ^*^^ ©ûnamp;twârb tfvjdbfn/tS Ifinbfr^afßcttCMft? îinbjhncn auffncfjifn/öuö ^■«M ^aiR glauBen fcem èoangelio,
?. 2)Utveflwir foPefnen orf^ba fr^refSen ^^v ^iwn^diflfn bOpofldm Iffen biffe trod/ “te nemblic^/Im Suangflio/bûé trir f«c^ habe ÔffebvKBm/obfr wdc^« anbere fuefj habe n ge* l’^^deOen/fonbd wde^fö wir fiidj I^abé berfön# ^lt;0«/dc» èann O^^dpué^tgefaóf/ó^ïïlt;f ^lt;n ^ob p«bfgt ba^ ®ua«gdium / ïiXif nUfet? abet 8t^d ^in bnb fe^rdbe baé (Suangdium,
4. ©idvf H ba ba^ ^uangdtö 1(1 fine ber.* fûnbfâunâbfÔ fdebené / alê ba gefe^debm tp/ ’’’UlUblfc^fdn biefüffe berer bif ba bfrfünbl* 8lt;n bfn fdden/obfr iß ein f raßt@,Cgt;t€d jum ^tl find ff ben bfr ba glaubt«
$♦ @0 biffe wove Q^^dßi/ (biKbö^dc/^f* R^debf n auff pappe were bag @uangdium/ fo folget bag auch boe 3^fw mit beeilt liftte Pón* ütn fein bag ^uangdium bub berbalben an fn/ ^ann eg truebt noep baeju eefóebeet/bff bag ob 8lt;bacbten?oet?ènnen bnnb mögen bag trainee ^Uangelinm fein / bag f^ott einen fenbe bee ba î^iefe tvoet/aiifcfjepe/alo bagefdjeiebê tß/ Mpfcb fein bif fuße bfree bie babeefänbigtbenfeiebS/ ^ttm/tbie iT erben fie beefünbißcn |o ftc nit fein fllt;ßab(
-ocr page 16-gefîa^t wor^ftt» ^urn andern (fl e«c^ ton nc^ (en Cas öa ter^nOm fep öfe |lt;« ber genabm/t’» ber annemü^ ober bte ^Ue bet jeft / alé ^aulu^ jff bf/ober tritt ber that ß'c^ naße bnnb f emu ba^ 9ietc^ be^ OlJeßlae Vnb!^otte3/ bann gleich »^^ bie|e roorf/obn obgenanbf ftöct/ber^ebené aup gejuffen bnb gefc^rten werben/bß fein mit nf^ft^ ten bug ^nangchum/alfo werben fie auc^/o^rt obtenant (îûÆ/ bergeamp;lù^ fluff pflp çr d^«^«*.J ret bnb gefc^weben, ©ann bag (^uangeKum tp efn Prafft ober mae^t (?gt;otfeö jum ball einen jt* ben ber ba glaubt/welcbé @r anberflwo erdertf fagenbe/i^é haf gefallen ©off / bureb bie meni* djesprebtgenbeè^uangelif plig ju mafb^bi^ glau6fgen4 2)fefe bing aber all fein nif in gebaf^ ten werten fluff ba^pap^rgefebriebf/oberaup^ gerûffen bon einem ber ba nif barju gefmbtilV bann (o btf? were / fo folget / bû^ biefe fo greift f rafft |tecf e bnb were in bloffen werten/ welcM ^abalifijfbiltbnnbnif ferr bonber3auberev/ barank bann auch folget/ baêba nit bon néten ft cr/berglaubinbenjuborer / bann gleich ifi^ ein Rauherer bureb erjekmg ber worf/bie feb’^ gen bejaubert wieber Ihren wf^ / alfo fenf anth ein OJJenfeh bureb berfünbigung biefer worf/ X^ut buß/ etG^tf ©ettleienÇiJienfcb^’^^^^ wiebtt
-ocr page 17-MÂflriÇrew Wine« f5(f^ m«c^m/T!?cIcÇfô 5fflt; ’^nl life eôlpifc^e bn tongeler te (c^ar hic C’en ^a6 Rbum anhangen nft hat »rar genommen / feilt ftë in toielen ab febenbliebe bing gerabten tonb ge fallen» 2?)annalleê baê baaljoi^abalitifcbilV ^«é fbiit niebté ï«m waren ^otteé bienp tonnö ium bail Oer ©eelen / alé wir baroben bewerte babem
d« iöitweil e^ fein ^iwngelion iß/ welche ^a nit bon einem (Fuangelißen wûrb berPûnbf* get* Orin i^uangeliß aber eigentlich ju reben niemand fan fein / wo er nit iß geliebt worben hacb ^««t her gefebviffe, Unlieben aber hat er ge* ^m ju ^nangelißen/efc.' 2ùb aber hab gefagt/ baê ba bor einem $«angelijîen berfänbigec tvörbZ bieweil ba ba« jenige ba3 ba gefebriebett b'ürb ihm nit gleich lt;P m einigen weg, ©ab bj jenige ber ba bon (Ïgt;otf gefanbt iß/ niemanbf bgt; ^nangelium berfönbiget ben nur allein bcm jenigen ju welcher er gefanbt bnb welch? ^'off ^Uïehé (Juangelium will beruffenZ ba3 gefchrie ben aber fan auch her jenige bb erf ommen bnnb lefen/bembaö^ottbaé jenige baébainjmber* halben wûrb mit nichten will laiften. S)annbj lïuangelium bieweil eê ein berhaißung Q^ottej ißZhate« ein gemeinfehafft mit alUberheOïuu*
^ ô^n
-ocr page 18-gen ^offrô^fe ta fn î3)io(fcbnbfn bm^ropff* tmâu^trôcfHeb weiten ^efeçee/ bann ulö jn’i* ge büS ba jnen ffi berÇatnie« nie ju aherjett afif* jkntt'ürb/iJlfo würbe iwdj ba^ letnae baé bam bem Ö'uangeh'o'berlhainemft/^ mejual crV; nb jeberjea^ekfen/ fixmembiteb aberbtewdWe (ÿofdofe welt f en O^fefjiam (ut feerworffen til barjMamp;i'e^anbewelfnöfb ^e« ifitten berSp'’* fielenm finbniau^etnb fcnßufbte SlavctürfV (p.öerabten tnbman mt ben bfnldtt hat wab re Söffe getbam
7. ï)tewetl bfe (frfflel ^4uKsnb arber« StpoPelen Sepf^ft / ^hut-^öfj etc/biel ben« M flauer wieberbelet werben/nit werben ^nati gelid genennet. Q)?ebr brfa eben wiub .'eifbtHt^ ton fm feiSé ein feber hnnen bnb m^gen [Mnjm fenen. ^n^ btefeni fofqet/baé 03?attbfn?v'?3i'av cnö/fneaé/bnb ^U'baöeöQfnan^ehfïen werben genennet bag eg nitgefcSe(*f bonn wegen ^'bftr feSreiSen/fonberbieweil fie bag ^uangelmw/ ^übenbnb /juiben an^ Sefeldj^'iottegbaSen berPunbigcG 2)ann bag ^auiug bonnfneae feSreiSt fagenbe / weldgt;lt;g lob ip tm (JnangeHc/ ifi bnferermatnung nit ju wieber / ban biemale nungfan fem/wekSer bielenifl ßeFanf bflaueft bonbiflen würbgektt/ bon wegen be^ gifb^^**
-ocr page 19-1^«^ ^w er BaffdrAewenbf fit üer ter Fünfte Uyi^uaiiqelionö. Sann 040 er ^at gefefjrfe* i'en Paßdbtg ^Jnangelfum bat er c^ ^ethon /nie ^on wegeneer Greben noch Von wegen Vieler/ (on{gt;cr allein Von wegen feineêXbeopbib. SaH 01^ bie tittel/oa^ alt VnnV new XefUment/ fein Miöen bteneren ter ^afplouifcben ^uren/ h-etj Oer jeit öer 2(poßelen her ©efebrifft gegeben worben / alfo fein auch obn jweiffel tie 'vèrtter/^uangelfen Vnb i5uangell|Ien Von jb* fitn anfenglicb ter ^Ppotf i^^rifti Vnnb ihrer 'iècnbenfen gegeben Worten, Sann wer hn fo toll Vnt nenffeb fein tag er Pent VR nicht glatt ^e: tag îO'ûttbeug folt feinen febreiben ten XU itl gegeben baten / tag i^uangelfwm nach tem Î^lankooter/tag Ijuangelinm te^ i^uange^ J'iîen^àlattbeiwagtaVon einem gefaßt iß tag folaucb Von ten anterenQfuangeüßen terßan* ^en werten/ Vnt fAm emblicb au^ tiefer Vrfacbî dieweil2iobanniggefagf baft/ Sfefe ting all ^^1*^ gefebrieben worten/Vnt nif bat gefagt / vR ^aei^uangeUö iß gefebriebe wortenZ/EHorjh Allein warerC^Oft ©chöpffer teß Rimmel# ^er irrten Vnt tfß\0?eer^ Vnt aller lt;5reaturen tie ta injnen fein /ter will Vn^ auß Vielen feinet ^barmnngen weifen ten wahren weg inweU
^ x (bem
-ocr page 20-d^fm w(rtnfîrJffKcÇ feer fm «ffe bfe m^ amp;n(dlt;lt; ! Icßf nê mógen mantefen jur r ^t fernes frtWP* ( men nament amp;namp; prep^ fftne^é gcKebtm OKH* r ftde ïgt;rtrjudiif^ jum bail fetneé du^erwf^C^rt । QJokfê 3Fw§d^/ fennamp; öera amp;tc jhn furc^jw»/ ( Stmem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j
folgen nun e^te^e puncten maê nûçe VR W^o^ j Wd^e jur (frdubning Per gefcprlfp tnb m*
fonörr^ett Öfß nctven Jleßamcnt^
©!etc^ dl^fn (ïrclehrung bnö ber/ónung ®tr
fprûc^'^ÀJtotfî^fcnnb PergOrophetenZ Oïoifi^ authorKetf foftod) foil fern / Pa^ niemals flt;inlt; wort follen bon tem nnnirhe^en bnb fßc^fw* , bifcben ber^dubt ge6og? werben/PdmU fte Pón^ nen bnb mógen mit ben treeften ber^rop^eteft bberem kommen/ fonber eê follen bnnb munen fnaHwegberspropheten mort fo fte ficf? tofT^ emfe^en/bd^newteberOJ^otfen flreftten / dip bureb ein fügllcb^ erdäfirung du^gelegt bnbge* Iinb*rtwerben / duff bdè fte burdpu^ mit bert QJ?oift bóerein f ommen/(bdnn eé ip dü^tr«»* Kd^óWUbm / bdé mdn bem ^efepe ^tb
-ocr page 21-ÎÔÎoffen^f^^^ennfc^fÿfonitnjufeçen / amp;arju ouc^ nfdjt« ton im tbun)ul|o / (o Fan einer ma* ffri tue è«angeUflcn6nö2(pofïe!en fcljreiben/ fallen nUjeftber'^pojteie wore/ fo fie ff^ lanen ‘^«febenba^ fie firemen mR bcm mort (ibrffii/ ^R bä (einbegriffen in bcm ^liangeuo / naci ^lt;n Worten ber ^uangelijien erda^ret wert en/ ^nb mit nic^ten bie mort ter (ïiiangelifien nach ben Worten ber 2ïpofielen.©ann beO C3îaiPer^ *’gt;ûrt meures fm ^uangelio befcljrleben wûrbt/ fUljelt ^éber ju galten (ein / aliî ba (ein bie wort ^brifit In bem I^uangelißen/bann bie wort (et* ^tr jüngeren/ferner/ biemet!anebauftrücf* •^ bett gefaßt Örißü« /£lt;ret/ ftegalten aUeö ba« jenige baê tebeueb ^b gefaßt/ bnb aber baJ Knige tag er gefagt baf gefe^rteben iß tonn ben ^uangelifienCalg£«ea5 bejeugtim i» Sapitf. ber gefebiebten fagenbe/ 2)aé erß Q3üc^ jwaer Men wir gefebrieben tonn allem bem jenfgen ißeop^ili ba« 3(5H ^f angefangen ju thun bnb ju Ieren etc/) bnb auch gêfeTrieben iß/ 3cb M i^nen beinen willen geoffenbart/ 3iem ba« lt;ß mein t^îo^n ben folt j Jr beren / bad aber ge* febdeben iß/ ® er ^. ^aiß ber wirbt euch ein* Olafen alleö ba« jenige ba^ leb euch gefaßt ^b. 3lemi(^ Jette noe^ viel bie ich euej folt faßen/ 03 } «ber
-ocr page 22-aBWfv'WHnee« jftunbn: nff fra^^AP^W’Ad’^^ ten ntt ent^e^en/ 6afi Öieff fpróe^ fern meintr tf ödgune; nad) nit junerpe^n tonn kmienfge« 640 ^fbvtpn^ einmal feinen jüngeren hat at* figf/fcnb qdert 6ep fdnem leben/ fan brr b? btm jenf^m babon er jbnen nie^tê bat gefaxt/ aWM tpbie beruffung bet ^afben ehn bie bepbra* Bung bnb Valuing bep grfe^e^/bnb was bergi«* c^tni)'^»
^4^^nber»
©4^ ^C« fdnen ganzen milfen fn bm À®quot; » (e^rifften ûltpifi^ ree^t berPanben/hab groht'’ (aret/Upe^pi^ anfrbrrt baö eé olfofôonebf* weref werben, j. èieWdl^r^tgefagt/^^^ man jn benfelbert fe^reiben nie^tê bdrjunbfQ bariton foil tbun. 2. ©ieweil er niemals fdf ' Q?olt.f baf geboden p^jn Aben fnbergepbdP 6fr ^ropb^tm alé in benfe^rifften îWoip^' ^‘^ 6er ipê / baê Si^uib im erpen ^falmen bad?^* fagt/bnb in feinem i^efe^e wurbt tracbff*’ •^‘^^ bnb 5?ac^t/bepgle!d)en and? gefagt Ç^SW^j* ebia^ eap. j. feib eingebenef be^ gefrijr^ WP» meinet btenerê,t baé id) jm ^abgebotten in ^i* reb bber gamt ^frael/ber patuten bnnb gerief»-
;. ^£)iemeil(^oftalleg)rop^efen bon »ƒ0’ terberac^tungfeincé ^efe^e^ gefanbiM'’
-ocr page 23-hi4n fï^crafO bet ?8(6Iffc^en B^lïovL 4» Ï)ilt;# tvetl lt;r auch bf« netten Söunb mit (einem feoUP bureb ben ïiJïenjam hat tvolten vUij^tnOanvicij* ten/fenb and} ettörüe^ anrie^ten wüicb/auff’ ba$ ba (ein ijefene gezien werben / x^anneranp* trócflidjim jvwputd^wmfe fa^t» 3*^^? ”gt;0 Hveiben mein gefetje in j^re henjen etc/ '^nnb Çf^ripué Kgt/3d) bw «it Porfien ba^ ich maeb* ttba^bieO)?en(d}fnbüö gefetje auffibjien (en* ber au(f bué fie ré ^ieiten/alö auc^ ^aulu aii(^ tràctlic^ leret/Sîom. 8.'Q3.;. Jn biffen Worten«. £)aèbabem(^e(e0ebnmÛ9lt(^ wae (efemer Wrtrbge(cbwefbetburc^« flci(cfgt; ( banelbig^itt ©ott Wetbeßert^in bem er bat gehabt (einê (ob» lt;n ber gleicbgt;nß be^ ßetfebe^ ber (ûnbt/ tn b ton wegen ber (ünbt ( bann eé l^ß fteb anjeben/ baô bit (^rilt;i#cbw Proportionen gpetrt/ (et? ge(e* ^etfttrbie^ebrai(ebean/wekbeba jum effter# mal baipt bon wegen/bnb tfe ber ftb / b(f baô bie men(cbenbinfûrnital(o (un big ten Zalô erfte^ im nacbfoîgenben erelart) '^nb bat berbampt bie (ûnbtCbaê iß/ bnb bat getobt bie 0ônb ober bat ber (ûnb (bren gewalt genommen/fn bem er ^^‘^ußgoffenben Jgt;. ^aiß in Vnfere fernen/ alê au^ fielen (pruebm bergefebrifft ju(ebêip/ ^«b fûmembUeb ang ben ?)« eap.^tremie/jfcff 05 4
-ocr page 24-UêWe©3^TOm ^glt;f0gt;e«CMlt;|l) fcaó jfnf^e/öafï amp;a öaê ^efeçc von Vnné c rfüf* fcerf/afttlkf wärVeVonn Vné/fccrfîebeZ bU ‘vif «ft nar^ bem fïdfe^ wanbekn/ ^km S^om.?» Qï^ïbèdjaffenbrtnntrtr baö gcfcçeobbuvcè ben glauben: baé fep feer / fonber irtr bePrefffk gen e^. ç» ©tetvcil spanlué 2. (Tor ?.Q)«^« Çaf gefage/ba« Sfuilhi^ (ampt(efnen3po|ÏeJê nttfepdnSgt;senerbe^ '5Büdj|iabenè fonbeebe^ C^atp^/d» ^fétveil er/alletn S^ïeffen/wfe au^ gemelfem caplttel jufe^cn / mac^t ju einem bie* ner bep bücblïabtné / banh alle bie (cbeet^en b« ba jurn^efe^e OXoift^ fern binjuPommen/Pa*^ tin jegifeber ber ba QJïeifen mol Verliebet / 0^^ gefa^rfeinetbailéeniberch/ alé VkIdebtmeik leufftiger Vb Vné but eb bie bni^e f^otteb mweb bemcret werben, 7» ©tewcil baspaulubb^f^ gejagt SKom. 2?^» )7’ ©ie^e bu wörbfeefn 3«ben genennet/Vnb rubejltw gefe^e/Vnbnib* mejlbicbtn (é’’PftVnb erPenneft feinen miüm Vnb maipwab ba fürtrejflicfj iß/ 8. S^ietrul 9ïont, .4,2?.2;»iPgeffbtie6en* ^ÿi^nitgt^ febdeßen worben Vmb feinet millen allein / bab eé jßm fep jugeredjnet worben/fonber aueß vin Vnfert willen/ ^(em / SUle bing bie ba gefcl;rieP2 fein/bie fein Vuu^junebrjur warnung etc/ge*
• fcbrießen»
-ocr page 25-flffc^rteüfn, 9» Sfewf il spa till 13 amp;nbsp;fn fc6 ref 6(1, ©Joifi jufcIjretamp;fZ amp;4ê fir Cen D^ïcnjitjen fèrien ^oüfcirmen «rat^en inalkn ^tUfn waiflt;n fa* ^ifnbe/allegfl'cfjviÓ^t ton (£'gt;o« elngegcbm etc/ 3'nn/ton Fint» atiff ^ajlu bic J), Cebvifff5lt;* U(en bic btd\fnn/|ahgmcid;«n/ïc,2i(em/ f?al« 1 ‘Jn mit tfjVn/K nuk^cé io bn t^un wikfl/ wûrfî I tk^ tnbblf bid? bóven fähdjmacljm/ bann fok ' tl;c fpïilcbaU/boh CJColfe furnembUd} jituerpe* bmfetn/alé mnnfeamp;en^nn aup bem qebraueb , bet ^üben/beutt^eé tagê / bie allehi OD^otfen in
Ätvebenkfen» |o. S)ilt;*veU sKom. 2»$ô*iÇ» ^■*^ gcpgi/bevbalamp;rn füvtoav ich feltfi biene mk kleinem e^emût^ bem Q5e)cBe (bottel / mit bem fitijcb aber bem qefeeje bev (ünben. p. S^eweil btiê Qejeijc t^otieê entwieber würb qefc^rieben in fiemere tafelê orun ein bód;/ al3 allein bnre^ gt;nbsp;S*)?ot|'en gejeljebê ift/ober in bie Çievçen ber men* { fetjen ïvekljeê burefj bent^aiß lt;5^ri|h trürb ge* (ebehen, alé ba bejeugt Geremia« cap« jj, S53ngt; $?auU;32.^Fov.'3,
2t6ïtinung ber ©nwürffe.
^aê (^efen Vnb biesptepheten/ fein Bi^^ff ^ebannem/^‘Ob. j. S)erbai6en nur fm nemen xelement einanbere kbr haben. S)aè biefer fprüclj mt toon tem BuebRaben be^ gefe^eé ober
-ocr page 26-ton ten Rafg^« ^^^ ï’lt;t lt;« î’^w ^ef^^f Ô^F'^^’^Â tnb6ffo0kn ifîtt»oramp;en/mûffcfcnb folle tlt;rp^ ten werten / fonterbon tern ßantf terfelamp;I^^J jeU/fan feinem berflentf^en bertorgé fein/ W” ter fwn tnt malnungtiefeê fpröel?^ iji/tvi^ liante te|^ allen Xepamenfé^ate gemeref w Atiff^ï’Ç^nem/tonn^olanneater^ô^^ ^*^ ter fiant te^ nemen Xepamem;/ tafi aup Win 5. cap. 3(vemie Pan gefdjloHen werten ein jnl In welcher t«é gefe^e fep allein In pein eren tafe^ knbnt ein gt;eit in welcher tag @gt;efeçe foil intlj tafelen ter ^erçen gefd^rleten werten / tureç welc^e^ jwen ©tinti/al« nemtliclj/ tlepânW tr^ alten tnt te^ neuwen Xepamenci terfto«* ten werten/ Weldje spanluÿ anterßwo mil ^^ fen TBóricern au^reti/ 3br feite nie fenter tem gefe^e /fonter bnter ter genaten/ weU^ei alle^ therein Pompe mie ten woreen ^o^anni^. 2)^^ Ö5efe#e tnt tle Propheten 6ip bjfquot; ^obannem/ We^nate aber tft tle warrelt lp gewort? turefe 2kfnw €/)ripum/ 2)a« tiefe wortaherbonn temböe^Pahenteggefe^eóbnt tem fenigentj lm gefe^rleten lp werten nie Pônne bnnt miifP terpanten werten lp ta^er offenbar / tiewell CE^Ó^iPn#/ ^uln# bnt alle ^(popelen tenfel* kn bóe^Paten gebraucht ^aben/bnt feterman termanrt
-ocr page 27-t’frm wef ^i3 lt;t ihn foil ffeffpA Ïefen/tahn dite termanun^en ^urfciungbnti^ bötun^ Q^ôttU* cbrâ jrovtöZ ôtetn^îudnAdtftfnfenamp;^poflelen ' Rbtiff«n bf^rtfien werbw/b« ferrmanen bon# ' füvnem6{td)ba^nnrùîîof(lt;itk)en / ^uOnnifi fi^ bahtv auch offenbar/bktred fiee^eb(lt; OJien* rblt;n gdart bdbni ^n tbnn/t ai OJ^oife« Kxt 6e* fobllt;nAil^t!aifit?»Ottf0ixbteru Sann eliR nt(l)fê tn kbrifi kn ber 3(po|lfkn bnö Zwange* liften/öaé ba juvfâhgfett bknUeb bnamp;nottvetu bith fen/baé nit junor tó üJ^otfe fep gefagt root* tw/S^nn lt;£^ttfiue bev bat gejagt felbft/ ba« bonim fefnaße Wng erfüllt roorb^Z biebaÖ)ïOlt;* )ff?onb öte g^ropbeten bon ihm haben gcfcbtle* 1 en/be^gletchen fagt auch faufil« bom (£uan* gtao/iXomu.'^lkX. -^Belebe« juuor ë^ott hot VCkhatficnOurcbbtegïropbektii J^gefcljufft?»
j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sa^ Stufe.
, Savoie fchrrtbentet ^Propheten Mfffige# ' fein bann Die fehteiben ber l^uangeltpen bnnö 3lpo}teîen/roùrb au^ nachfolgenben offenbo# Werben.
b Slew ril (J^DxiPu? tub We 2lpoPel ihre ( nbsp;nbsp;lehr au^ ihnen haben probiert/ ju aller jeU abe«
bai ba bnfreffttger iß roürbt beroeret burch bat tenige bag ba fteeriger iß / bann, fein berßenbi» get hat
-ocr page 28-i» bat jtmali 04e jmfgeDae freff«^ für fv^ ffibë iß gfWf ßn/ßf^ bn^rrpanamp;en ju5eivfrcn/ ^urd? öae ßnige amp;ae Öa ircni^rr frrfftiqrr roar/ OBde^re dike amp;er 3(poßd^efri ié a u^rräcf lieft kref/2.lt;pff.).^?. jp, fäßmör/ Q^iW roir ftabfn dn f reffüßrre ^rophrnjeb werf/ roekJ; re fo jbr «uffmerd’d/jftrroolhftuf / alsJeiuïïcbfOaéOa (eftewef in einer bunef elfwif/biß ba er fe^iine 6ö außgefte her morgen ©fern inO^tsroeren fter* çen/ Wijfenbe baß für öae erß/Öaß ein jebe pr^ pftecepliergefeftriß’f/nie fep eigener außföfiroß ebne iß/bae fein göropftee fürßcftßlbetnb65 ßeft fdbß ben munbe Mbaußgeibcn Pnnö fvbe gerebf/afe er ßeft fel6ßim nerftfren nocftfolgen** ben moreen Çrdârf ) bann niemafebnnftbeti willen bfß ^enßften iß gebraj^f roorben ein eprophecep/fonber bie À Ie«bf ©oetee/in bei» ße worben getrieben Vorn ®aiß 0offee/ftaben jiegerebe. 2, ©feweilbie gbropftetißfteSÖö' cfter ton benfelben / ton wekpen bie göropberep gefügt iß worb^/feittgeßprieben worben / Sae ^nangelion aber iß nit geßbrieben worben to fdnem3(utftore/wekfteriß d^üCtßue/ ßn^eif ton anberen/ bnb jwar aneft bon foieft en bie nif bep allen bingenfelbß gewefenfein / alö baiß Sued# / mit weUften «ueft bon eçUeften gejepief
ipnW
-ocr page 29-ft'irte^SRarcu?. ;* SJUwertftfeg^wpÇetffd^ RljrctBm ou^ fonîxrem Befried (ÿotfrê fefn^o Rijne^fn worsen / alé mon au^ Welen ertteren lt;nbsp;•€)»gefc^iffîtaVnctnenPan/ öiefefc^tei6enö6lt;if ^fO neunjenXepamenté mif nfe^een* 5Dann fueaé ^np, )♦ fefneé (5uangehjfcbilt;t6falfo.
^^4ci^ ïxm fteb tifl önberpanben haben ju orblt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5
ftenefn nouaetonbtirerWngen/WcbüPnberfcnl j. Rin eines âlt;»’^n^*^ôlû^gt;^^*^^/’f’ 4» S^etretl lgt;eO ^uangcIO (£ J^vipi hiel bnö tnUerfebeibene Scribenten fetrt gewefen/ènb nueb foMbe We ba Wollef wöß b‘’6en /bas eSfdjonbonn erheben fep gefebrieben worb^Z dS fucaS im erpen cap. RineS (f uanäftO bon ihm felbß jeuge/önnbaUe ‘hattet jenc^en bon ^ebafie bem tjuan^dipe/ 3« bem fie (agen / baS ^ob^mneS nach bent er bet breien (J«angelipen febretben ^defen bab/ babe et an,gefangen fein tjuangdfum ju fdbtef# benbnbjufa^en/^nt anfang/beO^efepeSa# nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1
bet bubble gbrop^ecep eines jebetengbrop^efen nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'1
nut ein fetibent gewefen / f jt alS nemblic^ bet/ bet fie außbefde^ Lottes hat an tag gebtaefg/
, 2(u^ welchem eS fteh Hep anfe^en / baS man
Y fchlieffenfénne/baS^ohanneSbnnbfucas nif ^abengeglaubt baS bteanbete/be^ @uangdii fetibenten auß gchai|j mottes ober au^ einge* bung
-ocr page 30-Billig Beß Z). ^âf^ÿ fofffn grfffiHfFen RifntZ t (5ötlclje«£uca^ wie eè ftbhqianiehrri th»'/ fnbemerfagf/ bffboêBiibrtllfónrerfenttH'« t X^eop^lü wfOel t i)iegewif,bfit be; er oing/ je,) t obere^amp;arfùrbekten b i^fienicb^e nu»»ein/ j» irelcf)f5 2^ohv:nreg wie es fiel) liejt anfebe k^it ( in bem et fagt / spiele bin^ aber jein gefib^er’ert j (iïr rebt bonn lemem (ebretben ) a»t|j bad (ru ûlauben bag ^'^ I«^ Kt) ^ -oSuftuéz öer ^ebü nbsp;nbsp;'
^o«elt;/bnb bureb ben gUuben in jbn baten ^*1 ewig leben, ç. 2)ieweilbie bier (Jnajïgf'toen ’ jium offtermal in bew ftebonn einer f ut 1#^^ ' Ben/einetlcç won gebraneben, 5)ann esî'etnak gemein wort i^ be p ben alten :t5oetojen bet ))(* Steer/ ba^ niemais jween wabrersprepbetM ton einer faebfebi^eibenb emerUp woi t gebrau* eben/wiH gejebweigen bab btep ober bier fokb^ * fokten (bun. Sann biefeS im brauch halben ge* i Çabt biefaijeben sp top heten / welche ben anbe* ' ren Propheten ihre propbeeep geftofen haben/ bannt fie bnbetbie)en (cbeinanrbetn^îabwen tnbanfeÇenbepbenleuthenbberèommen/ ali ju feben ift aup bem Geremia. ^. Sieweü man bon bleien Ichreibrbe|i neweniepament^ nbsp;;
als ba fein/ bie l^uangelien CO^anbaei / ^Warei bnb ^bÇ^nni^/nk weih' j« wem fiegeicbneben lew
-ocr page 31-frtn/n'dchà frn^ wpßerffc^en frfirefFen n« ffl.
7» S^ictml ïgt;(c fc^reiFcn Cgt;tr'2(pofreien/tup ’ï'fk^en man wef^ / juutvem |tlt;^ejc^rtc6lt;n (Hn ^nb gefenOt morgen (emb ßürf tflj/ Cp^JvttcuIa* «a; tust ft fctnamp;ciutrUïxtjupriuatperfonmZ lt;^lé ba fein/baC i^uangehum £««lt; bnnb tU £lt;lt; Ïcbxljt ba 2(poßlt;lc« / tk Ifrifiden ^anU jum iwio^wo/Xüo/fenb sp^tltmoni/fenb bleanbet ’^nnb bK brute ^^pißeOc^annfijgrfcnbt wer«* ^tn:obfrjumwen(gfïlt;n tfigen^ffenalébafeln ^k Qfpiftelen ^auU jum üvómem/ber mehren/ k» 8» S^tm^ttl tn ibntnnic lp bm^ngefenet/ k’it lang fte foltten n^eren/bus ip ob fu ölWn glt;* ï'èren jur (dbtgen gebärt/ bte bo jtir jeU bfr 2t* poßeUn bat gclcbt/ober / ob fie peb ferner F én* utn Pnb jollen ßeref en bnnb auch gekten foltert
lt; lufenferenjeitm» Sann feiner aup ben ^e# breeren fteb bem gefc^e Pnbermerffe/ fo nU bon bemfelbtgen mergefc^rteben / baS folftu (hun ' bnb bein 0ohn Pub befneö fo^n« fohn fn eirtg# ^lt;U» 9, Stewed (n ihnen fein aupbrûiflieber befekh tp/baé wir fte feilen pubieren bnb lern?. S)ann spetrui^ rebenbe bon ben febreiben gban»
, Hfagtallein 2,lt;pet.??;^.)Ç,jô. al^aucbbnfer geliebter 95ruber ggt;aulu^ nach ber weißbett jm gtgeben har eneb gruben / gleich wie er auch rebt
-ocr page 32-rebf fn allen feinen fc^reiFen ton tiefen blnä^«/ 3n weldoen öingcn fein viel |c(jir«vergebe jU^ Ijcrfiebcn/ wdebe Oie bngelerftetnnO feb^^ait^ ter Rauten tnO jtebf n jn jbren eigenen terbeï* ten, l^r bat über ult gefagt lefet fte tnwlfPfl ‘ ölljeit/ alê er batgetbontaerreOtetonnW* ^^rüpbefifeben febretben / fagrenOe / atiff weU^ (o ihr «bt gebet/ i br rrebt fb»f bif? b'ö euch ^^i’ Oïorgenüernauffgebcin etnveren berken.
p» ©feiveil fein 4popd jemals? in 0er6lt;* Prefftignng einiger lehr gebreneb« Oer atUbfd* feit Oer Oruangeben bnO Oer 2ipo(rolifiben ^P^* (telen/alè eranjeuebt Ofe febreiben îùîoiftétnö tergt^ropbeten, „, Viewed Olefebreibenfer Slpopelen/Iang nach Oer jeif Oer ^(popelen / tB tonnten jenigen tie ta haben angefangen Öd’ trabren Ö^^Otfeé Oicnfl juuerf4l|cben / obn d” fonóerlicben BefelcbC^otteê/aifein nach menflt;^ lidjen gSdOdnefen fein iJanonifiert tnnO Oen ^irebfu aujferlagt werten/ alg man fibet awp tem C/rpen teil t^ratiani In Oer jç. tipined^” tep XifCf : ;ê in Oem triften ^anon, j 2. fe t wir aneb tie icbreiben Oer i^uangdipen Slpcpe ennltailehaben alg nup angejogt”^ •i‘ba«p tem ^pnafiano jufeben ip/bnnOauP ter Z^oircO /^eionpml an tenXbamafu»» tber
-ocr page 33-Weifbfe 4. ^uanqdtflen/bnamp;aui^amp;enworffn ^ftri/i.^ùff.^/^^jçjd, Sann Iießcrtr off ill biffelBtgc fc^re (Ben ^auH/ bfe ba }lt;in gefc^riebê iü bcnfelben ‘^ólrfmn trek^a betrug tm an^ fangfdnfrerjïen^pfflflgcbenrfet» jj» Sk* tvfil all bk fc^veiben blt;r ^tungelfgen bnb 2(po^ Rflen alfo gefdjaffen fcln/ baé ftc niemals werê Ófkbrtfamp;entoorbfn/ fo fu Bep ben lenigen/ju Welchen fte gefc^rleben hviben gegentvettig we# hngewefen/ wekbeSnkfangefagf weebêbon ï’fn fcljeetbenîOîotfté bnb bee sprop^eeen»
)4. SMeweH bfe febretamp;en ber gbrop^efeu ein jeugni^ haben nkallein bon lt;5^rfpo bnb al^ len feinen ^popelen/ fonber aue^ bonn ^übeu hüteten bnbbon bn^/bk fe^relben aber ber €* ï^angellflen bnb ber 2(popelen/trerben bonn afti llt;n obgebac^fen geleugnet bnb bertror^en/ al^ fftlfc^ bnb (^'»ottS l^fïerlg/ bn^ ^^r(^enau^gelt; Hommen» |$* '£)iemeilbonn3)ïoife bnnb beu Propheten gefügt tßmorben/ Rimmel bfi ^r« ben werben bergeben/aber mein IVort werben Hit bergebrn/3k»u/2(ue^ nlt ein jota ober fpl^ Ifln würbf bergehen bon bem ©efeije/ïe» Olon ben fc^relben aber ber ^uangeHßen bnb ber 4* pofielen 1(1 fokbeö nlt gefc^rleben» )lt;?. JD«^ Weil eê fuè ließ anfe^en / baó biel blng in j^nen
K
-ocr page 34-ÄU^ften ^vop^ffm fein bßd an^^jo^en ww^* )7» ^ietvdlallcjb« aUc ejrcmplaWiïd*^^^ tonn öcm anberm etn ùnamp;frfc^lt;(amp; ^af tgt;iinamp; ïi*^ jweptnöcrïBdfgffunöfii »möm/öfeamp;ag^”^^ tinamp;garmffetnanamp;etb6adnfoiïïcm ,8. iDi^* ' weil pc mt qnnnen SEKenfc^cn/alé öaé ©cf^^J ben Éeuften/juéen^nren fetn 6efol^len tror^ew bar ju duc^ in fefnen ^etrfpen ort^ / ölé ba« ölt;^ fe^eOJïoifïöin ben'^unb labem ,9» Sie«’^“ man fofc^er fc^reiBêaKe e^empfana allein fun* ben bep ben jentgen / bie ba aljeif bie ergPen vub grópen fembt ber nur^eit fein gen^efen/bnbui^* maiöbiegefdjrifftal« j^reQ3ûfl5er 6ejeuglt;u/ berpanben haben. 20. ^iewnl ba epüf^^ fc^reibenbnber j^nen fein/bonn wc^eniwW nie geivip wei^ werpe gefe^rieben haben.
2J. töietreil ^J^riflué fampe feinen 3lpb* pelen tp ein S)iener bep^aiß«. 22. X^Jetml .Çjeibnifcbebûcber in jné werben angejogf/al«/ ^ie Çrefenfer fein lûgener bfi faule bäue^.^t^ guefe peten berberben bbfe gefc^we^e. 2;. 2)^* weil biel priuât Aanbel in ihnen gefc^rieben wee ben/bar ju auch ft^r biel grd|Te. 24. ^Xeweil jum Ü\óm. ^ap.;.S2?. 5. iß gefc^rieben/ Qïuub jh^Cben 25üben)iß biegebung beß gefe^e«. xç* JÖicweilbielfpPÖcft oußbem alten XeßamenC werben
-ocr page 35-•»(rtf« anölt;ioält;« mff önftereit »orffen/ tön« M ^c6reff4 w^it ß^b Brfngt/alé ba iff baê jeni* 0« /baé 3Ï0w.p.^. 17« au0 ben jd» ^er0 bt^ 9’ (Jcpueelé^^robiwörb angejogen / 3tem/ ^aé jenige/ baê tm 27« i 'ïï^eï biefeé ^apietcW 9uO ^lt;0122» ^erO ^^0 foÆapttectô ^fafae 1(1 '’*’âlt;àoâlt;« worben»
®a37}terbce,
55lfc^ltc^ meinen wir baë biel bind nie lm i ?5ïïoi(e(ein/welc^e boei} mit bet i^at bavinnen fein aber bonn bn$ nil werben gefeben/barumS ^aê wir Ci)ïoifen nit rec^l ber^chn/algau^ nac^ folgenben br jacb^n offenbar iß / i^rßlicb/ bic# ibtil i£.^rißuö ben éabneeern anttwortbnnb F^St/^bv jrree/bieweil jr nit wiffet bie geßbrifft/ rebenbe bon ber aiifferßenbtniO ber tobten/jum 2(nberen/bie weil bo X)auib bitt bnb fagf/(5róp fenemir meine ^ugenauff baéiebfebt beinlt; wunben aup beinem (ï5efeèe.
©aê^ünffte»
^0 ein fprücb jrgtnb^ elneê Prophet? ßreU let mit ben wortfen eineê ®uangelipen obérât* poßel«/ fo fein bie wort be^ gbrop^efen nit jiM ereUbren /nach ben worften bep ^uangelißenS ober be^ ^oßelö / fonber biel me^r füllen bie Wort beß (^uangeltßen bnnb beß ^poßelö allfo
2 ercUbrl
-ocr page 36-crclâre wa^r n/ öa« fie fm ^eringflen ten ^W* plóffen nif jutweber fein/ bann welcher Vfr|»”* « biger jemals ^att ba^ jenige/baé ba trenigerg^^ t wij5 ipgefnefen/bem/baS ba getnf^ «tere o^n ^‘'‘ S nigenjwefffel/fürgejogen/ bnnbbaffeWfóit» 1« stegen gemac^f»
2)lt;^ê @ec^(ïe»
©aé bfe erddbrung berer @prödj bfe ba feW öu^ bem ^bropberen/ bon ben é'uangenpent’^^ t 3ipopelen angejogen worben / foHgenornnK« '^ werben nitauj^ ben febreiben ber ^nangdip^ {' bnbber^ipoflelen/fonberbtelniebr an^benfeï’* F tigen ^Propheten/ au^ welchen fie fein genow^ men worben/6ewere ich'alfo* p Sieweilfeiü ^uangdijl bnb 3(popel baf einigen fprüch a«^ ''' ben Propheten angejogen ihn jucreMhren/ pn ^ ber auff ba^ er bag feine barburch bewerffe/ban !( frer Feiner haf erd^brung wieber in 0??cife nach fn einen anbern eprophefê gefchrieben* 2. ïD^^^ . welig bie erfarnnge lehrf bnb gibf bag bie wab^e | crd4rungeberfprüchenbfeba bonanberenan^ gejoegn werben/ in ih^n feribenfen auü welchj ^' ße genommen fein worben/jn fliehen bnnb aw ihnen ju holen fep» nbsp;nbsp;Dieweil eg ifi ein an W nbsp;nbsp;J
ein fpröch anjiehen / feine mainung barburch . iubewerm/oberaugihm wagàufchliriîm/ f^J {
-ocr page 37-Wo fpruc^ wc^f bn awne^ bem Föc^paßen nac^ J^l^ren/bff wie bûkdep n?e(^ aß« 0k@prûc^ ♦aïoffté bobber spropbeten können bnb môgê jJ Wâlt;» werben/ iß eg bon bnebroßierflärc ”»ißanäejoßen worben»
©né Sießenbe.
2)43 man nif foH gelaufen ba3^^3\tßu3 ^43neuwe3 j«m?SXo(ai(cben @gt;efe^e baß ge* 5on/bnb bag es ßißauff ^/;)rfßf jeif nif reeßf pberßanben worben/ fonber baé eg bpnn jbm I'9«fbtbnbtvolau0gelagc morben»
2ag i^rße teil biefer JKegell fß offenbar auß jentgen bag mir bißbieb^v baßen gefagt/bie ƒ ige bing aber bie bem letßen teil fönten etnge* Jorffen bnb entgegen gefe^et merben/ bießlbk iw ioblien wir im nacßfolgenben ableinen» 2lßiein«ngbereinwürffen»
watb. ç. Œbrtfhig wie man ßbet tm ‘Kaf« ^^w bat bag ^lefe^e erdavt in bem er fagt/ @3
M^igt worben ben altten / je» Siewcil an*, Wwo bon tilg frefftig beweret iß worben / bj J?dßngOJJattbaei $» bag^efe^e^ioißg nie Jwrt bab alg junor bnuerßanben/ fonber ak y gelert bab / bag man in (einem SKeieß/ bag m newen %unbt/in welchem bureb (1« alle •fKnige bßeU bie b a bureßStbam (ein ergangf/
Qi $ wieberumb
-ocr page 38-«){lt;^lt;rum6 tvetben wav^alftf^aB^efc^afff ‘f^” ben /öMc^bem/ bfc f5|ïebcO(!5efeQcé erfüll^ mûlfen/bnê tß/bfe bfn^ bic^Sotf ton wegen w falé2(beo£ier ter berfc^ung teß5är|le«w4^ OBeKbaftuvef 5S)ïoffen entwfeter jugelöfftw «IS ta (ß tte ^befeljettung w/cter nft tev ein^J leitg praff tertotfen/ alg ta ip ter ^a^ ï’nn» neftf te^ ^ee^flen w/ flfehen tnnt bermeflw 3ßo wir nit beff f fg ton ©fetf wollen geflrlt; werten / f(lernte tonnó(^enta^wfrbnJi'^| baruon reten» 3P terhalfen tiefer etnwûw bnf reffüg» 5?af^tem wir nun ^aßen ßewn'n baö €^ripuö fein neuweercI4rung ju tem ^^^ je^e gefBon Baße / fo wollen wir aueß im nölt;^ folgenten ßeweren/taö i^Brilluöau^feinn^ weleßr wie tiel (reumen geßraeßt ßaßen. tiefe wort/ XBiit 050^ tann e^ näßet fuß ^’ SKeieß ter ^immekn/tie fein nit jßm aW tm^ pen ^ufßor ju jtifcßreißen / tann lang tot iv^ ßaf pe 2^oßanni^ ter Xauffer tiJef tnnt oft öupgeruffen/aieman ftßet aup tem erpenf^’P* OJarci/wefeßer fagt/ ter an fang tep ««^‘’’Öj Bj 3^fn ffßriffi tep @oßnö ff?^)tfe^ al^ t^ y gefeßrießen im güropßeten/iSiße^cß fmt^ nenff ngel bor teinem angefießt ter ta »urt W* reiften teinen weg tor tir / ff in pimm tf^ wj
-ocr page 39-rlt;nM fn bet 133üfïen/ ^erdfref ben tre^ ïe^ ^rrren/bnb machet gleich fein e f uOflrgc jc/bnö bor ben Johanne km Xauffer haben olie «pro pkten geweiffaget /k^ folebeébon bemSixep fwebnbfetnen^poflelenfoU gefchekn. ©aft alfo febreibt failing 3^om, j.Q^ 2. «benbe bon tem ^uangelfo/^ekbeó junor ©oft hat ber# ^afflen bureb bie g^ropheten im^. gefebrffft ïc» S^eggletcben auch ‘peiru^Z j.^et j»Xï.jo,5335 hJelcljen ball baben.gf ffiebf ^wö erférfebet alk ^ropbetën/bie ba bon ber genab bn^ tf^eigt ge* keißagef haben/X)ann eé fein bnnê nit biC ber* ^tOung gefcblt;hlt;« ^^^^ d^^^®^« worben but c^ vhrfpum ober bon wegen ŒZ)tipi/ ak ber ge* Wein hauff ber Xheologf bf^bkhev h^^ä^khrt/ fonber in ihn fein allein 2lmen bnb warhelt/alk ^etbainungÖotfeö/ bann ^hi^^ßw^ hatniebti fielett bnb gerebf a uffer £Ö?eife bnb be n graphe ten bnb ber Zgt;. feb^'iffkn/ ferner baö ^J^riflu^ b^itgefagf/Ödligfeiblhrbarmher^'gen u/ ifl té nichts neuweè al^ ba offenbar tfl bem jenigé berbabie^» geffbrifftßciffigetfücbt. gubem bag er hat gefagt/weiebef bnb hoffet nichts bon bannen bnbwag bergleieben iß/ ip nieftg neu* Weg bafi bag gefe^e bag ba berbeut bag Pein beft* krbnberbemztAolcf ©ottegfep bnb/ auffbag €4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ei»
-ocr page 40-Hn jefcet [edien nec^flen hete al^ fic^ fd6|l W ^1^ ntf öunrfeI an / QktcJjfal^ fok man and? tf* treilen tgt;5 anderen Idnqrnbie ^er cifmfin ^^afl rndnef ba^ pc nem fein tnb tor lt;Jbri|ïo nit fdn Befant «Jber gebonen gewefen/ ^n6dù^ ba^ bd^ 3(utbor ber @pipcl jun ^eßreer bat gefa^fZ gum kepen aber bat er mit tnö gerebt bureb P** nen^oßn/ fÇ«f «^ niebtémieber biefe tnpk matnung/bann biemeilerntterjebletwaé er^u tnë bureb feinen @obngerebt baße / fo foUdi tnb müßen feine wort terpdnben werben tonn Liefen wortten bep ijuangelij / i|«€®öp/ Jf» 2(ßer bu fagp er Kut thé geßen tnnb eingefe^d ©aeramenten/ weleb^baé^efe^e ober einige gp^ropbef niemals bem akten SÛolcf ßefebkd Pnnb geßotten bau ©o bu eé terpebep tonn Bern wort / ©aerament/ fo ßeßenne ^cb ^^^^^ baöaltfe^olcf nit baße gehaßt / 2)ann fù^k lein baßen gehaßt Stieben ber Q5röber/ton wd eben fo bu fagp bap (jKipue anbere baß pe ge^ haßt baßen/ baße eingefe^t tnb berorbnef/fo fenßarepbubeinbnwiffenbeit in A äefebdff* een» Sann e^feinbt noeb eßen biefe Q^unbeß'^ bojumabl fein gewefen/ barumß bat ber bai^g^ ^aulu«auptrücfliebgefagt/Sïom» 9» ba^b« berb^î^irwdâ«» b»^ bfe «unben fein ber^û^^”^
-ocr page 41-fenntfagt jun ^p^efernt«« t« paften ^urd^ ten (flauten an Q^^nflum/jl^m fein tbnlbaff* t(gn)0ïfcen.C2)(e3üamp;en^a6m heniauff bnb M^’^ac^tmalgd^abt) ©o bua6crfortfavlt;fl Juj’agenfcnÖjufc^wUn /M$ bk^^üamp;ennte^e* |a6t haben n'ther ba« 07ac{j(mahI nec^ ben Xauff/fo jriepu ganç hub gar / ©ann ber ^, 2(poflel Rawing in berijpijlel jun ^orint^ern/ 3nbemerfagt/).lt;Jegt;h)o.7?4.2»?.ïe/ 2^c^ l^^Ö cuc^ aber wi^enj^r liehen Q3rûber / baöbnferlt; Rätter (ein allbnber bem^Volcfêgejvefenïc/ ßö^t biclj pjnh«2(6er wir wollen ^aulum laffen fa^ren/bieweil er (olt^eê nü anjg bem ^üf^lï^i* hifcljenberfïanbtberQefcljrifft fonber biel mehr äuß bem brafch heweret/ bnb wollen eê bir auff ein anbere weife Beweren / bnnb biO J'^ar auß ^ótiiicbem^orf /^Ber ehe wirbiefeéanfan* gen ju i^un iftPon nothen/baé wir biranjeigen bie jubifeBe geBreudje/ bann j^r @rf entni^ m£ Wenig jur fach thun würbe, ©ie ^eBreerbie ha Ben tor ber jeit ^hrißi ein geBraueB gehabe bên fie nocB bff ben henctgen tag haben/ C ob fte jhn aber entpfangen haben bon ÓJïoife ober bon ei* neu anberen ^ropheten/ip mir noch bnbewifî) ba^ fie haben gehabt in ber (îrfien ^acBtbe^ O^erfejî«bnber anberen bugefegneten 93ro*
-ocr page 42-ten ob« Äöc^m/b« fie ba« Oflerfrfl enlt;n/ ^t' ncé baé ba tv^é ^fofffr bnb hupfeher pfîfô^f i^ flt;tn bann bteanber (dnzwck^cé fifSlpbiPof^*'^ nennenCmarumb fie aber eg alp baffen/ iß blc* fer je^lgen^öben manier eraebfungnaeb bnbe* wüß / 3cb über baute eg barfür / bleweil fw tlt; fonß auch nennen ein Qjrof beß ^rlbßrg/ ba^ eg jep ber 2(orißug fecunbug torn té^viecbiKb^*^ berbo CfphifomaZ trekbel genr^fm fcnb btfj^^ Pommen baiß/bnnb bagber 2(orißug fecunbug ber ba bat bie bebeuttung beß praeterin/^qeßpU fep für bag futurum auff ^ebreißbeart/ tgt;onU we^enber geweißb^iU ber jufun^tbeßlJrlg^ ferg/ ben fie erwarten jucrfiUlé alle terbaiffun^ ^ofteg/alg eg jum offtermal bon ben ÿropb^^ ten geßbiebt bonn wegen genanter brfafb/bnb b«Itg barfür bag ße fagê 2(pbiPomtn för @pblt;^ Fomin/ alg fie auch lefen ^picurug für (Spicu* tug) bnnbegbricbtbaffelbig mit großer iXeue^ renç ber fürnembß bnber ibnen/bnb gibt einen feben bnber jnen ein teil/ongeferlicb fo groß alg ein jOliua/welcbeg fie auch mit großer juebt bff Sieueren^ eßen / bnb gleich wie ße in bem fie ep (en bag £amb / haben erjeblet bie .^)pßori bom onßg^ng auß @gipteii/ bnnbbaben(^''o;tfm hiefelbiae eriêfuna bancfgefagt/ C bann ber itf}
-ocr page 43-ôuOrrûcflfc^ fögf/bü^tU ^eremenf trO OP^f' lattibè bon bef^wcgen bon (^Ptt fep efn^efe^cC gewefen^ alfolntcmfie^ncn OiffréBrotf/er* ichUn fic We ber^afffung ^oeceê/ bon Wv auff* rfcbenngbe^Üïeic^ê^fvoel^ We ba noefjniter* fûliee fein worben? bnnb betmannen fte^ bnber einonber/ba^ fie nit jweiffelenan fokker ^rk* f«ng fonber feott fepiglieb glauben/ bnb ernp* Ikb bon ibm begeren /baó erbocbwóUenbtlic^ einmablalkébaö jenige waé er hatberhainen C^rfóllen. ^ïunfowirbnéwenbenju ber^v* pori ber @uangelipen bnb fie Peiffig Betracht?/ (o (eben wir nit 06)für bnnb bunefei/baé (Jbri* pué nach bem baé 5?acbtmal in bem fie baé P* perlamb gepen fatten / bonenbet ip geween/ «Ié jbr Oïaiper bnb ber förnemBp bnber jbnen ber^p^iFomin gebrochen bnnb gereichet |a6/ feinen jóngeren /gan^bnnbgar nac^berar^t bnb bem gebrauch ber 3üben /bnb habe gefagt bap ip mein £eib ïc/ alé bie 3üben fagen baé ip baé brott bep ^rlbferé/Oïöek^er wort ^^ripl mainungbnb fifiaup beraigenfeljaptber (pró* eben 3faae/CtveI^e wefi fie will fagen 3cb / P** fict fie/?Ö?ein f eib)biefe bnb Fein anbere Fan bft •*wg fein/^Çr habt bip ber wefi jr biefe i^eremo* nien fampl allen 3üben nae^ altern §er Fommlt; habt
-ocr page 44-j^aÇf^cbitlfm/aKjefteftieê^^rlôfa^ bet ba ^^^ nn^ folfPommen gebackt/ aberjhrÇa6t ntfge* wfß ivlt;r er fep/^f^ ‘^^lt;f f^flf ^»‘^^ ï*^^ ^^^ ^^‘^^ fep mein f eib/bn^ iflZ baö bf^ fep 3^^ / ^^^^ *^ baé biO Q3r®tf mic^ bnb fein nnberen 6ebeu«e/ bann ich Bin ber jenige ber ba wirbt auffric^tett baé jerperf 9teicb 3|rüelé/bnb jnen wieber ^r^ füllen aHeberbaiffung (?gt;öffeé/ Sero^alben Çinfûrowenn jÇr biefe Zeremonien bon Q?4t* fern enffangen werbet halten /fo hälftet fte ju meiner gebeebtni^/ bnbnit jurgebechtnl|5 eine# bnBeFanten al^ jbr 6iO lieber hobt gefban / al^ auch ^aulug fagt/ baé tbutjur geb echini' bf^ tob« be^ f)Zrren Bi^ er Pompt/ berPebe/ ju er** füllen aHeberbainung C^Ptteé bem^fraelitl^ feben *ZÖol(f gefebehen/ 2(u^ welchen bu fibc^ïZ fobuben BuchpaBifeben berpanbt be^ 7ïacbf^ malö reebt Betraebtep / bag nff allein bnber beu 3üben bonber jeitZ^ripibag3?acbtmal fep gewefen/ fonberbagegauebnoeb bnber ihnen fep auff ben beutigen tage/ 6nnb bag allein Weft bnberfebeibfjwifebenbng bnb ihnen fep / bag wir Zhriffen ba^ ÏQacbfmal halten jur gebeebf«» nig 3efu/fte aber baltten eg fcblecbt jur gebeebt «tg be^OJïefpae/bnb nennen ihnen nit wie Zr hatiTe/Bnb bag fie tn ber fach ober that/ bon tng fein
-ocr page 45-Pf fn fenîxrfe^f tb ^aÜr« / bann (te poffen eßen b j jentge baß wir boffê/alé nemblic^/ bt« aiiffridj* tung bfO Ûvciclfé ‘jfradê / was aber ferner tont tQacfjcmal spnuluS fc^reibt/ pé^f bas je^t (^e* fe^tnit tgt;rttb/banncSPan etn fac^btel lt;^nbe ha* Ben/boe^ alfo bap etner fep bnber bent anberen/ W Pp öttugfam gerebt bom ^a^tmaVwelc^S mit nichten tp ein '^imbt ober Bunb^eic^en/fon ber allein einernieberung bep tobte (£hripi/Bip baSerPomin baS'^olcf (^’wtteS boiPommen# 1 licljjuerlófen/alê ba ip gewefen bie lt;5^eremoni bep CperlamBs/ ein erinnerung ber gefc^e^e* hererléfungaup i^gipten / wéllen ber^alBen fortfe^reitten bnb anjetgen /.ba« weber ^o^an* hes noc^ ^hripuS (epen bep XanffS er per ein* fe^ergewefen/ (onber bas er langhor j^nen fep Bnber ben iöben eingefepet gewefen hnb hor (^
1 hen gehalten worben/ OBeUljeS pep liep anfebé bases mit narpfolgenben argumenten Pénne hnb möge Bewert werben» |. Xieweil ^h^an* heShorŒ^ripopatgetaufft hnb niemals ge* fagt/baS ihn ŒpripuS paBgefanbt hnnbgehaif* fen ju tauften/fonber allzeit BePant pat bas @r hon Q5otf bem ‘Xïatter gefanbf (ep worben/baft er pat gefagt / ber (enige ber ba miep paf gefanbf i« tauffen berfelBig pat 5« mir gefagt / hp wel*
-ocr page 46-c^enbuwüramp;fîfeÇfn 0^0 ber ^»©a(flfomrttlt; bnb blcfbe/berfdbfg ip eé/îc, San fo bu wtirbjî fagcn/Q^^rtfluélp jaur n(tberefnfeçergewlt;^ (en beO Xauff^ jobannC^ / aber be^jenigert ^Töaßercaufß mie welchem ^emac^malêfeine 2(pofielgeeauffthaben (fierber einfeoergetre^ fen/p rleb^în nk^f^ lt;»»0/ 2)atm ber Sauft 3«?* j^amefé ^at fefn bnberfeßefb gebabe bom Xauff ber Jünger (Ibnfri/alë bie ©eßaar ber bngekr (en ^pfa^en ge fernen bnb gelebte baee / bnb bi^ aeßeen mir ba^ eê miff naeßfofgenbe met^ bón^ ne bemereewerben» j» Sietreil^ohannegau^* truefheb hae gefage / 3cb aber tauffe euefj mif ^aßer/ ^ÿ wirbeaber kommen narß mir ber ba eurbwirbeeauffenmiebem ^eumrhnnbrnii hem ©aifl/^r bae nie gefage/mie TBaffer fewr tnb(^ai0» 2. Siewert wir nie lefenba^ bie 3P pofïellt;£bdfïit»orberenefabSg be^ Jó‘^^^P^'' (wekbe^peeniéin ge feficf een ber^po fielen W ber S^Qûri be^ Q^ornehj Pon ber Xanffi^brif^^ au^iege) wieber geeaufikfein worben /auebn^^ bon bem 2(pono noeb anberen ton welcben lÿ gewiO wiffen ba« fte bon Johanne fein geeaun^ worben/Ierenbaéfte forten wiebergeeaufft frW worben. Sann inefelbigip jubeweren/ba^ ba» jenige baé man au^ bemjp. eap. b. 2»ï*4»V7 ’
-ocr page 47-feet gefe^fc^fen lgt;a 2(poflfkn / Bergen Brttt^f/ ÏBeldjeé / tfföaé man eé ï)f po beffrr fon (rhen fenö terpenen/ wollen mfr tie mort allhie pf^ret* Ben bnO fie erdât en/ ^^nbalé erbat funOen eçlt; W ^ônâ^*^ ^t lt;*^ 94'^0^ su j^^*i / '^‘^^^ i*^ ^^’^ J3.(âMfp entfangen naep Oem jr habt geglaubte he aber haben gejagt ^u ihm / Oa^ her ^. t^atp C^aêip/^te piljtbarlifbe gebungbep Jgt;C^aip^ bon ^ô^anne ber^aiflen |eç/)ha« ^aben mir me ötbaU/ bnb er pat gejagt juinen/ Jn maé fepbC jrbanngetaufftmoriiene tSiepabengefagt /in Sopannié Xauff/kbaê ip/bjf baö mir glaubten bag xntge/Oaê ba ^obanneé lertte alg ba offen# '^ar tp aup naepfolgenben ) l^^ paf aber gefagf Jaulug/ 2^0 banned jmar berpaf getauffet ben iauff Der^öp/fagenbe jum ^olrf/bap pe fol *tn glauben tn oen fenigen/ber ba nacp jm mûr# beFommen/baé ip/^n ^^iim l^^rtpum/bnb hacp Oem pe eé haben gepórt/(berpepe/bte jent# 0en benen 3ohanneé haf alfogeprebigt bon bet ^up bnb bon IJ ^ripo ) |etn pe getaufft mor# ^m/ (berPepe eben biefelbige Ote es baffê gepórt/ bon bem Johanne / bafi Ou (e mort nit allein b^f ^'fp 3pr jn Jiepen fem/fonOer tn gemein bff al# Ujupè^er ^lopannis/ bafigoaulu^gan^fiinp#
bnb ardifp pep bnOerpepet jubemerenZ ba« biefc
-ocr page 48-^Ufe /jbr/ ti«tvf(lftlt;m«amp;erXlt;ïuff ^oÇdii*^^^ Dr^ Xaufferé 3«ïlt;ïufft weren woröen/foUen ^^»^ ^, 0atfi enffnn^en bafen/ ba^er/ Viewed 3^ pannes bemó^olcf baf^efagt/ ba^ fie fpItt^Ï glauben fn(fbrt(tum/;Da0a6er3oh‘'nnf^t’i^ be^ wüten ^abgefaufft/würbe eeaw^frürftw bon ben (ÿuangeltpen gefc^rteb? tn btefen wo^ (cn/Q?nb teb tó«fFlt; fufb nut Waffer aber ««w mtr wirbt Pommen/ber ba euch/ berpebe/bie)^*^ feibt bonn mirgetaufft worben / wirbt tauff«* mit fewr bnb ^aip/bieweil fte nit fatten enff^ gen ben Jgt; €gt;nip/ alê fte bilfieb gefoltt bat'f”/ bat erjnen auffgelegt bie ^enbtfte Prettig J“ maebfn jur entfabung bf0 Jgt;(é\UiM/auff 5^^ pe entftengen ben J^. 0aip alé ba folgt) '?2?üb nach bent jnê batauffgeiegt spaulué bie^tube/ boipPommenber J^. @aipbberfte bnbrebfilt; mit Rungen bnnb weifftgefen/ baê woit aber waning ifl barumbatbie repetiert bnb wieber^ bolet worben / bieweil er burcb i^rdürung beP Xauff«2^obannió fein rebe etlicher manen in* terrumpirtbaf / ferner Pénnen auch bieww^ çj^ïKipi O^aftbej am letfîen nit beweren/ baö Q’briftti^ be^Töaffertauff^/bamit er feine 3^^^ ; gerbat baiffen Xauffen/fep ber anfenger bnnb ^ingefe^ergewefen / banned iß gefebd«^^^'
Xauftt
-ocr page 49-faufff ße in öm îQaÇinf n/fenb nff / Mufft ß; fin namni îgt;f|j @obné îc/weUbe^bonn ber eiibflt* fix» t'lib Utt ton Der wäntlubcn brptb foil enb mûfj wld« æerbf n/a!^ ba gan^maißcrlfcb^n iftgt^tvmgdhi fefnetn‘-Ööcb ben ber warren bnb fatfcbtn ïNdigion: §u bem/ ob man fc^on 1 fùnôf nibfn qfiibiiljtfn bev^pofiden/ balt;ß« bettentn bentiabmeni^brifh^ctaufft/ folßetf bod) bhé ntt jutneber/ bieweihm (^'’vieebifeben gemetnltcb gefebneben Iß @pf /treh‘b^lt; eben fo 1 bil batß alei baé (^tfecfjlß^ wórtleln ^iö/bj (0/
’3u nuf einem ßfet fafiuo / baß iß tonn we^Cn/ bber biß trenn man fdjon fönbe im ®iicblt;fcf?î I5n/ bué tß /2^n mit einem 2lblatiuo/fo ßieß ej bot^bné tnt vmb bietreil bte JOebreißbepropo* fitio^Jietb^arofftbaißf/bonniregen: ju bem io müifen aufb/ mie booben an^ejeigt iß worbi bie^Bortber ^sungeren nacV ben mortten beß Oiaißerg erelâl^rt werben / bunb nit bargegen* Qrnbtlfcb beweren oud) foUljcè lie wortbe^^ poßtfgipauli/ber ba fagt/ÜJoSilßuö batmic^ Mit gefanOt ju Xauffen / fonber ju ^rebigen: 2)ann auß ben worften 15 hnßl o5ïaf f ^.x8. ntt ?anbeweret werben/baß ^J^rißu^ benXaujf ^ab cingefe^et bvb berorbnet/Cbann jur felbigf int fdjon biel fern getankt gewefen lm 'jübißb? i^anbf/) fonber e^ wirbt allein m jnen ben 3ün*
gern
-ocr page 50-^öffnüffoH^n / öii^fte aticB folfen fauflnmî’rt glatißigc ^\ûamp;fn aunedjalß öcn^üßifcbf kwOt/ 010 fie/ficgetaufff paften tm ^ütffeten lanbi/ 3cl? ^16 aber geblaf bie glaabi^e gilben / bar* femb baé bie tvorf (jbri|ti JJuUtb. 28. Xauffet Olle ^'okFer / nft Fönnen ge^en bff bie J^atben bon wegen naebgektker örpetjen. j, ©icrreil jmnoftfe.mabl in brr grfrbrtfft/rin jebe^ge* (ebkebt be^ ^übifdjen Xgt;oltfö/ wirbf ein tokf genennet. 2. ©teweif Fein ^Ipoßel jemals ob* genant wort 0^grifft bonn ben fallen hat ber* ftanben/ X)ann fienirgentbewerenaujjbiefen »orten (Jljrilh bie beru^ung ber Laiben/ wel* dyegantjF.efftigbnberj^nenau^jnen Fönt bß möge beiveret werben fo jr mainung were biffe/ btewirbil^^ieberlnfic getreumetbâben. ^wnt onberen / bifweil ber^poßel ipoulu# fagt ba^ Q'.nüxifrn^ iep ein Xiiener be^ i^atpé ' weiebee mort mainung amb ift johanneö ber Xanffer in bem er fagt/ b 5 Q' ^1 iPué werbe fie tanffe mü J^ewr bnnb ^Saifï nit aber mit waffer / wekbe^ mieb aufb büneFftbiebrfafß fein bag «j^riß«^ i^ab niemand felbß mit Xßaner getanfft / banrt feer Ißanrrfaubf ^'obannig bnb ber^poftelett Ihat Fein bubtrßbetbf gehabt / bann einer fogSf feiPFrefftigißgewefen algberonber» ^nbee bem
-ocr page 51-tem ^o^mnf aBevbnb ben Tfpofïden Ç^vffîi Fan man (o Wd Öm^'affcr(au|f Belangt öif(lt; bnBcvfc-Betï'tfe^en/alé nemblicBV ba^ 2'“^^^^»^* néé fep fût furlauffer ^6rf|lt gemefen /TtenSev fnn ,i5|rith 2^ünger geircfm/Vnnb baö ^i^Ban# nepbon è»ÓXt öem Ç^atter o^n ein mittel j« (einem ampt fep Beruffen morhen / fte aBer bon ^5ott bem ^^?atter Burdj IJ^rlpum/fevner/baó blefer/eVe (Ilftnftué mit bem^, ©alptauffie Iß getóttet morben / (o aBer (ein mtt bemfelBen nltaUdngetaufftmorben/ (onber ^aBenauc^ anbere Bemaeljmalê mit jm getaufft/bnb ba^cr lt;ß« ba^^panlui? pgt/ '^nb IBtr (ein blener nlt beßQ^MpaBen«(onber beß ®al^ê / ferner/ blemetl spanUié (agt/(^^ iß ein €5.QXt bnp ein Xauff.
gum Britten/ Siewdl b^v Xauff beß TCap flt;véaucBborbem3ü?gt;annei^gett)e(fn / bann ^bf^anne^mit nichten ber erft iß gemefen bes ba mit OSBafTer gcwufft haf/ weid té icBalfoBe# *ï^cve. j. 2)ietreil (Sr auefj bnber ben 3óben boe iJheipi jeifen/BeFant iß gemefen bnnb allen Ódertten BePanf ßat (ollen (ein / baß jeuïge baS (S^elßuö^oh.^/^.S'.bem^licobeino antinorm tlt;f/^BarlicBwavlifB(aólt;icBbif / (Sé (epbann baß jemanté miebergeBom werbe auß bem wap
2) i (erbub
-ocr page 52-(evtnnamp;fcfm^aifî/ [o Fan et tiffin ôaeSKdcft dSoffc^cfngeb^n» ®ann eê fcp glddj ôasCU fcctpc^eft îttnclj Mê SKeieb (^.Offe^ Oie .^tmd/ û!3 ba ber bn,Aeler(f hau^' ber *)^faffen bnnb ÔJ^ûne^en bf^^ieher ^a6en g?f ^an/ober neme|l lt;5 fur ben fîanbt ber lt;Ve!r iveldjer hic auff ^e* ben trill bf fein / wenn baé ^efcb 3fraehs^ wirbt auff^erfd^t werben/bnnb lt;?O€t fampt feinet« ©fïenuïeinbfeferlVeïf baö S^eicï^ttvürbt^abe« ölé bie ^Kiften in ber Dffenbarnng fagen/bnb spaniël nic buncfelbeFennet inbiefenwertfen/ bnbfliê bann wórbf bag Dveidj gegeben werben einem ^aiifgen quot;^^Ict re/ fo folget boc^ ailejeü ba^ bag jenige bag ^finpng bem ^ieobem o Kif geanffworf/ fep ben 3üben tor feiner jufunfft bePanf gewefen / bann fobnnimbflbag^ieicè ^otfegfiUbie .Rimmel fobewere ie^egaffo/bj egfepbePantgewefen. ©o niemantgeinge^et in ben J^immel / eg fep bann ba)^ er fep wieber* geboren au^ bem Halfer bn b C^aip/ fo folget bafj 2tbraham 3faae bnb 3aco6 fein wiebergegt; Boren gewefen auU ben TBaßer bnb ben è^aifV bannjie fein eingangen in J^immel tor ber jeit €^rifti/bnnbauff biefe wei0 mil^ man für bag QUagerberlieben bie ^uflerßeBe abw5fcB«ng bic bot bnb in ben gefeçe fein gebreui^heB geiff*
fe«/
-ocr page 53-fen/ welche (n ber fÇ^t fc/n qetrefen dn eußeHf* c^e Bererteun^ «djf juuoifnjte^en ben Wenfï (bofteê Onb juOolbnngen fernen n^Hen / bnb tfi alle je it notbtvenbfq ,^eweff n/ SeeMlBen folget bajj allejeff ben^öben nUalletn fep bemant ge* wefenba^ jcnfgcïitié ba ^bef^uéanttworf ben 3üben/ fonber baéfteatiebmffbertbatbabcn gebabt ba^ jentgebaâ bneeb bie antwort d^rf* pi fp bebeuftef worben/tn baè Fein Onberpbeib jwipben jnen tnnb ben “^popelen fep gewefen/ bannbaé fep ben2(popelen berOBuffeïtauff/ (bip aber nif aup feiner Frapt/ al^ nup ben ^e* tro jufebenip/fonber bictveil bo war bie jeif ber genabê PR ber anfong beP ïNefeb^ brp ^ejpae) ein ^ab ber wieberge6örf/bp'wekbeé ip gefoN get bie gebung bep ^» (?gt;aipó/ igt;a3 wort aber ^aip/mû^PerPanben werben bó bemfprueb goeiig ;.bnb berglefcben/ ^^cbwiUaupgieffen mein en y^aip/w.^^ß bu aber baê ^Üort ^’eiefy ^ofteö/nimbp für ben panbf ber ba bie fep iSr* benwurbfein weRbaba39^eicb 3fraeli5 würb wieberumb aupgeriebt fein worben/ fo foil bag Wort ïöaper/fo wir bon bem alten^olcf reben Perpanben werben bonnbem fpruep 3^Pwp» 44.Q?.2. Sann ieb willatipgiepen kaffer PberbiebürpfgePnnb bidje ^ber bie brurfene/
S J 3«
-ocr page 54-^cbwül ûu^gunén tnefnniPgt;atntFfvlcirû^ (aamfn îc/Vnb wag jm gkùjj tpOGer bûé tvert ^'»alfl foil bfrpanamp;en irnOcn/ ton ben bcr^dlp fling en (ÿ 0(^1! alé ba fem goeiig 5. bnb je^ 44» 2(ti^ meWxm allem foîgt/ ba^ ba5 jnitg^ baö ba ^^npuö ^icobemo Çaf ^^eanewo« / be» ölten bff alhveg fep Bem ft ff tn 11 b befant gewe* fen/al^auOkücfltc^ au^ ben ivortfen^betn Fan bnb maggefdjloffen werben / welcher tonn ben Propheten fagt/ba« fie haben erférf^et tn b J« bor gefaßt olie blefe bing bfe ben 3nben tri ^I* ben jur jeit(ïhfl|ï(bnbber 2(po^elen fetn wie* berfaren: bnbau^ ben worfien ^htifïl/welehee ßraffenb ben 5?ifobemuni bonn wegen ber tn* unnenÇatt biefer btng/jbm antf wort tnnb fagt/ 3ob.vQ7.10» %ipu ein 0)Ïaiper in 2lfrael tnb weiflbiefcbingnit? Sïïnnb es? iß auch offenbar auO ben wortfen ber ^ebreer bie ba ju 2^ohan* tU bem tauffer fein bommen tnb haben fnen ge* fragt wer er fep. 2(«^ welche allen wie ich mich berfehefolget/baß ii brigué nitfep bereinfeper bnb ßt fffer beß Xauß^ gewefen / fonber ba^ tÖ fm allein bie berhaißungen ben altten geßbeh^ tomXauß tnnb beraußgießungbeß (,^aiß^ fein warheit tnb 2(men gewefen/ ferner iß auch öwO jm offenbar/ba^ biß tut fep bietnberfßeiö jwifchen
-ocr page 55-jwffffjen feem aUfcn tnb nriven Q)olcf /ta« bfelt; (en eçlfdjeôing jetn geoffenfeuret wot örn tie je* hen Verborgen lein getvt|en / (enter tag tiefet öUein fep ter tnter(cb«it jnnfeben jnen/taé ten hewen \^olcf ^’DXi vingefangen t\.( nut tep (baf ju laifien / tvektjeé ten alten allein ift ter* Çaiffen tnt nit geleitet geive(en» 2luD im folgt auel) ganç Bell tnt fk-.Br/ tap ter Xauff nit |ep «in (Sacrament oter ein jdebenttp neutven Q3unté ali Bip ^ie^fv ip geieret werten / tanri (e tu weift (agen taê ter Xauff ton tep wegen ein ^eiefen tep newen Bunts (oll genennet wer* ten/ tarumbtaS wir auf ten XauH fönnen (djlieflen/tap n ir (ein tnter tem newen Buntt/ (o antwortte ici} tir tnt (age tap tie(eS nit f^n* ne tnt moge gefcfeBtn/tarumB tag tie ‘35unt* jeieben niema^lS (ein eher gewe(en tarnt tep 93untt/(onter (te (ein jualler jeit tff tie Bunte gefolget tut narij inen ton (^OXtterertnee worten/alS aup terQ5e(fIjneitung tnt aup ten 9\egenBogen ju(eben if! / ÇÜîebrbunttjeicBen welp iefj nit» Sann eS ließ ftefj an(eBen taS ein (pinmerlein tut ein ï$-aBel alter îVhBer (ep (o man (age/tap taS OperlamB fep ein ‘Ï^untt* jeieben gewe|en/Sann in ter(elamp;en ganzen bt* popi lp fdnmeltung'eines Bunts gefdjeben/
S 4 (ontep
-ocr page 56-fonder al(dn bai ^Oft irer tvôîl VrrfcFônm W ber (oamp;f fc^Iagung î'cr erpen «^gt;cpôrttlt;n / tmiô ! ^4t6efoblen biefelben Zeremonien alle ^ar iU* trleber^olen/nif auff ba0 fiepet eines? ^^unbi^ i foltfen énnneren/fonoer aiijf Oa^ fie nitterï^ep fen her Zrlôfunq a«^ Zappten / bnb Diefelßtfl« jren naftPommen empflamjen / o^ baé fte ter* liefen 05,0 Xf banef bar für fir ju tem. lüenn wir aber bon ben jenlgen bic ba jur jeit lt;5 trip’/ bnb nach feinen jeitten briber bergen ber gêna* ten (gelebt t^’ben bfe mort / ZéjepôannbaéK* tnalô mlebergeboren merbe an^ bem IVaffte bnnbbemZiaipîc/ erciâ.en/)oiollburfbba^ nbsp;nbsp;i
maner bieeunerliebeabm4fel}unq Cmelcbebem nbsp;nbsp;■
^obannl bit b ben ^poflelen ^ebreuetM iß ^^’' nbsp;nbsp;’
wefenfn bénen bieba bonn ihnen fein getaoff^ worben/bnnbburcbmelcfjeéin flannnaefenber ©Îenfeb fteb in flieflenbeu maifer ein mahl â^9 bnbgart iteingebancbf/ alé benen mieberfaren j melefee ^fbanneé haf gefaufft/ber jrgenbt in ei* nbsp;nbsp;-
nen petenben lüaffer/alé ben tremmeritrgbee ba bon ben îphtîlppogetaufff ift morben/gefcblt; ten ip/bann biefe meip ju tauffen bie ba breuet lieb ip in Zt^PHebén Kirchen jubnferen jeiien nbsp;nbsp;i
bepbnôbnnbbnberben ganzen ^abpitumb/ j wenn ptonbeeXauff berXinberbnb ber alien j
^ebotiert «
-ocr page 57-gesoffen tret bnb folt f eÇalffm wettfn / fo wrv er fcoi^ ni» ph^tnönit alkin fein abiväidjung fonßer aufb ein große Befublun^» S^aunnit 1 ein Kamp;eé 7Vaffer reinigei ^nnb feuBert ter ^e* j jeijrifft nad; /wie eÄ ganu Fturlidj fetteren bnb j fetteifen bie ^efretpfen Srclärer be0 gefeneé/ ? berßanben »terben. St?nb inte nickten bon ber S weifj ber wirdung be^ ^« (^aipiï / o!^ Çoluf* nnê will» ^né bn belangf ba5 jenf ge baó ba in ber^p^oribf0domeinwürbigdeffn/ bomber J). I^ift ehe fep gegeben worben bann fie fein getaufft worben/antwornetebbarauffbnb fa* ge/baß gleid) wie ba^ went iJliae ber ba hat ge# opffertbff einer h^he wieber ben hefdchC^otteg (bannbo jnmahljnC^otteingewifjen ortbali ncmbltcb ^emfalem hat erwählet ') bo eS bie ehr (É5otteê bnb ba« hap! feinet QJolcfss haf erfor* bert/bnb hat boch baö gemein geboft (^.OXte4 |uopfferen allein fn bemortb öaStéwtf bat er# wehlet/nittmbgeßoßen (bann er big allein haf j gethon wie bie f^ebreer reben / lephi fehaaZ ba^ j iß/nacbgelegenhait ber jeif)alfo flöße auch/bie j nbsp;gebung be^ 03. ^alpê bor ben tauffƒ efebehen
I ben €ornelium ic/auff bai ba bie beruffungber j Jfjatben bureh ein gewißem jetchen würbe bewe# ’ nbsp;nbsp;ret/btefe^ allgemein funbament uit bmb» lt;53
' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;2) b nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(lt;t
-ocr page 58-flt;i^amp;afiöaOKmlt;in$tt'fel)fv (^eBoven wev6f ^‘t’f tem traper bnt 0aifï/u.^tf^^/f f ^t ^f^ß (^'^^ gemaeljt turdj taé ’‘iat ter mietxr^epurtt tü^ benWüiftöerennnenina /teneruts^Qf^ofP*’ batbberfcnêrftfïjlic^. Sann ré mU kfomfli'’ ïc/alleinfflgcfcfjf|5en nac^ ter gelegen hu ft t(f* (delgen jeif,
CQ3f ruffun^ ter paften nfe^fé neireé) éntthef) taster ©♦ ^popd^taulu^nert* «ettfeßeruffungter paften ein gf^afmnfpj ta tonn ter weit Wieher fep terßorgen gewefen/ tnt ton jm entließ entteefet tnt geoffenbaref/ teweret ntt tag etwa^ in feßrifften ter êuangd Ilpen tnt ^popelen fep begriffen (waé tie lehr betrifft ) taénit jutorfepin 2)îoffetnnt tm ^ropßeten gewefen/oter taê etwa« an^O)îo(flt; tnttengtropbetenin jßnen folt erdabit fein/ Sann anfengheß bonnen wirantworften/ta^ lt;^r eße aufftiefe weife tie beruffung ter^aitf ^b ein geßeimni^ genennet/tff welche er in ei* nenanteren ortß tie wietertffnemîlg 3frael^ tant tie auffrießtung feinet üveieß^ ein ge* ßeimnip nefiet/fagente/^cß will nit lieben bi ü* ter/taß jr nit foitt wiffen tai geßeimnif? îe/oem ^raeliß jum teil biinttßait witerfaßren / je» amp;nt/fo tu taßer weiß beweßrenZ ba^ meßti tarten
-ocr page 59-banton in ÖJ?offe tub ben ^vopbeten peb^Z fo geßcn wir biv ni€ jn bc^ bu folß war beißen Vnb veßt / SannUeber wevift bet ba wûvbtPôn* tun lüu^atnen/baO bo mt in OJCoifc tn ben ^bro* Piefen jubebie wiebeMuffnemung^^^^fb^^ß biebffevbatvungfetneêîKefebè bureß ben 3Rrp fwmefagt ntt 3)ïoiffë bon 3fvacl/ fo btt würbß bujj tbnn/bnb biefj ju ben J^evren beinern ® ott betef^ven/ fo wörb ev bieß bon ben btee eet en bet welt ju wekwee er bieß bat berfpreitet wieberun» berfamien? wek^t^ aueß in ben gbropbeten ße* ^et/fo bu aber (agfl/bff waé weiO nennet er ber* falben biewieberauffnemung ^fraeli^ ein ge* ^aimni^^ fo antwortte ieb bir bnb fage/ au^ be* traebtungbnb refpect ber ^atben/weklje ^au# Ïu5 anrebt in bem er fagt/ bag A^^^^l wieberutß werbeauff bnbangenommen werben, ©ann pe jur leiben jeit allen 25Üben obn Offenbarung failli alé aueß auff ben Heutigen tag ip bap be* fant gewefen. Sann ieb bike bieb jeige mir ei* nen gilben ber fie nit wiße bnb glaube bfi bureb biffe hoffnung fteß in feinem ®lenb; trope/bof* fet etaber bag;bermanet bonn bem ^. 2lpopel i^baulo? mit nichten / fonber bteweil in ó)iotfe bnb tm Propheten jbm baßelbig ip berbaipen/ bann pc wiffen nu wa^ ^aulué bat gefebriebf» Sen
-ocr page 60-JxnJ^affcenaBevbfnrfn ibnen We^c^rffff^ j ?3?oifiS öiW her sprophffcn'fdh tnSeFanf gcwlt; ; fett/gfeU^ wfcj^nen Cue tvteöeMuffnemung ^P ' Meitéifïefn^chiUmmjjqeivefcn/ nlfotpaud?P . nen ein gd^aimnf^ geweien je BeruffungZ ï2gt;® fte tp Segnffen gewefen in ^* ae|4«ffc Wej|* | nenfcnl^wûfîbnbfcnbcHiîntifigewefen/ fcüf’^ j unt nff ha6cnge^apt/ïgt;a^ fte erfînae^ ber J”^^ bigt bee^^pößeien haben angefangen 0o{^ el^e# wort juerfôrfefjen/ ben ^öbenaberiß)^*^ Beruffung mit nie^fen ein aebaimmf gewefen/ welchen anegefefjeiffe 0jÓ«eé bafl 6efanWfV ©annberaff 0fmeon nac^bertt (jrl^atgep^* gehabt baé Kinblein ^^efum / hat er bó ßunba»^ angefangen ju fingen bnb ju fagen / bieweilïïb hab gefeben bein bail baóbu haß bereitet jureh»^ beinegvüolcfê^fraelêbnnb jur ^rleucbttm^ ber ^aibenzbabê nit bie 2ipofte! in ben gefeb^th ten boße bifputierten bonn ber beruffung ber j^aiben fte auß ben gbrop^eten beweret? ïD»* aber fagß baô fie in ®io!fe Hit fep begriffe/ ^rb aber fage ba« fte fep in jm begriffen» 2)ann ieb frage bieb wad fUrnemblit^ ber 2(pofel gpau* lud in ber @pife! jun Stómern / bie bnb gereeh^ maebungber J^aiben/ welcped ba fein bie jwtp fdnwmb^e Cnblt; ber beróffung / bewere bnn^ probier«/
-ocr page 61-pw6(«e/ bnîgt; 06 er folc^eô n(( tb« üuß îDîoffe? £.inn er jeuebt ô«0 Oicife an Diëje fprueb/^d} trill mich Erbarmen örßen febmieb will ertar* , men/^tem/bfvgroßerwürbiben kleineren bie* nen/iiem/^ö hat Otbra^nm geglaubt (^'Sott/bß e^ißjbnt gerfebnet werben jur gereebtigfait/ auO welfbcm folgt/ba^ ße im O}?ot)e ßp begriff fen werben/Vnb ^ê be nichts neuweö bon bem ^.Tipoßd ggt;aulo jep ßerbep gebracht werben/ aiê jufeben iß/auß ben ,6» Çapitt. ber ^pißd , jun3\émeren/55L?*2Ç»xlt;^«27' gumanbern bónnen wir auch fügen ßrreb. 3. et d«baß gleich Wie auß bem fprneb 0)?eiß^/ bntn meinem na* wen ^cbonaßab ich mich jnbn it geeffenbaret/ 1 nit folget bag bie Söäf ter nit folten haben gewiß 1 ben aigenenbnb wahren nahmen dettes/weU i ^fr iß 2^ehouah/fonber allein biß folg et Calé bie 1 h^thgrlerten (5rcl5rer bnber ben ^ebreern auß i nacbfolgenben wertten ßhließen ) baß er nun nit ihnen hab gcleißef baé jenige bmb welche« Willen er wörbt genennet^ohouah: alfo auß 1 ben wortten ^auU / baSba bonnl^wigfeither ' herborgen iß gewejen w/ ßhleuß man nit recht/
barumb iß e«feinem jemals befanf gewefen/ fonber biß allein fan man recht mb warhafftig ßhließcn/berohalben iß e« nun nie mit ber that ben
-ocr page 62-ten ^Mibfn 0cWlt;f â^efen / fonber ^o» ^* lt;iiï jur jrir^auh angefangen jnen bafjrlBui'' l ullen, ^arfjbem nun fß Sedert worsen W’ ^aubê nic^eê neweê baé amp;a nff juuor (n 35Ïlt;’^ fe tnb in öen^rop^eten fep ^esvefen Çab ^Hfw folder aur^ba^ wir 6fiveren baê emffeinuur leger Olïoifiê fep geu'efen in tiefem fad/treïf^ wiralfot^unen, lt;5in jeter ber baanjeue^f lt;‘” fpriie!} jur bewening feiner mainung/ bon beiu Panmanniffagen baé er bef|elbigen @pnlf^' burebbie anjie^ungein @rd4rer fep / £)er^’‘^ gilben jc/^fem / niemand fan frejffiglitb 'b*’’ bewebren bureb bie fpröcb ber gefebrijft / bif ^ mtwieber jwepfelbaffdg ober alfo obfciV P“’ ba^ fte einer @rd4rûg beburffen/ gbauhi^ •»^^'^ bat frefftig au^ ben O^oife beweret / berbalf ^’^ |afer nit obfcöre fprücb angejogen bie er^dj muffen (ïrdabren/ juin fetflen baS bu pór €JO3\iPuêiPgewefeneingbropbef / (banned würbfangejogen berfpvüfbOïoifi^ in beu ge* feb^ebffu ber^fpoflofen bon jm/ einen gbrop^d (en alg mieb wdrbt bir f^ott erweefen u/ ) ban femb feine febreiben notwenbig/barbff antivol (en wirerPlicbbag jenige ba^wfr aucb bero^d beantwort haben/ alg nemblieb/ bag alle feb^l* benobubie febrdben SOlofßg alfo gefe^aff^
-ocr page 63-fffn/bâ^mdnrtMfl^ on fir PöHrbnb rn^^e^off* pitg kbfn bnb ben wWen (^jOtteê »riffen bmb t^mn» 'X)lt;ïnn£te 9)i'enfc^en fehientwieberbn* bev ben (è’'efe'?e ober bnber ber genab/ fo fte fein bnbet bem gefe^e alg bie ^üben Vor ^avilît jew ten/ fo bn6eo fte genug an ben febvo6en ïÜeoifti tecfjt VeePunben/aneb bie ^üben gebötet h^6en. SOon ben jenigen aber bie ba fein fenbev ber ge^ j nab fagt ber gbrepbef 2^erem : 3cb will febretb? 1 meingefeçeinfbr j^erçenîe/ nit aber bie spec* , p^e^en nit bie ^uangeliênoch bie ^pißdspaiw li. gumanberenfagentrir/ bag man au^ ben borgebenben tmÓJtOijemü^febltenen/ wag ba ber recht ber|la»ib( berangejogenenirorf 0)ïof* ftg in ben gefebiebt^« ^^f Profielen fep. @0 bu überwèlIfftaiiOobgebacbten @prücb Ovotfig febheOen/bag gkicb wie^Jïoiftg bat ein (^efe# geben/bag aucb alfo ^ J^riftug bab eing geben/ fo trill leb barau^ feblufjen bagÓJïoiftg feç ge* I n efe«i (in bienerbe|3(^^aiftg / wekbeg tpaulug
ûu^tvùrfUeb leugnet, f^nnb fo bu au^ ben fprücb ^auli / nnbme fein alle febafje ber wet^* heit berborgen/wolft feblienen / bag ettrag bon ' j^*T’ fep ge offenbar! bnb erel^rt worben/ bag ba 1 bonïO?oiftnitfepgeoffen6artfenb erefärf wor* ► ben/foanttwort ieb birbag bubbd^nbelp/in bem
-ocr page 64-fcer« baj^ {5« baö Tï^ôrtcUfn/fn j^m/ jfeb^H ^’^ff Ci ^rifliim/jvelc^e^ ntt rM)t fjt Ounn cé jujte^n ff[Vfföa3 ï’öorüqfhdinni^öaébit ip feorgiW* gcn/fuclje fo würllu e^ ßiibcn, ^nö fo Ou a»^ ten jprucl? ^^o^anntöZ ^cr öohn Oer Ö.i ip »^ Oen jdjotj öe^ ö.?üftfrê Oer ^anê Onné rieoffen* Bart/twlfïu ic^Ufffen fenO faßen / Oarumb iß d* Wdé bon )hm geoffenbavi trorOen/Oa? juuor iß bn ßefant ßf tuefen/fo faße ir^ ba? eg war pb / ^* Ber fe^ thu bm^u bnnO faße/Oag (5 allein juaef* geben fep bon Oiefer proportion/ Oaé 34^^ ß^ i^briguöberbaiffenbonOJi'oifebnnOOensysrOi» phefen / ferner faße nbaueb öaö Ole wort Oer 0*1 tg in Oen febeg Oeg 7ïat(erê ßefaßf werOen bon Çb^go/ Oer 0a uijO gen Rimmel gefaren war/ Oann Q^ott Hfemald mit 2*efu bff IJrOen alé lt;£t mit 9Xoi|‘e bat gereOf ßebapff.
3gt;aê ^ebte»
Ç^éfoIIen Oie lenigen Oing Oie Oa baben eirt öu^ßeOräeft bnO mit nubien ein jwei^e.'bag’rt^ wort in Oer gefibrifft bnO Oarju ethebmabl aup Oruetheb in ibrgefunOen werOen/Oenen Oingert OieOa fein außorärfheb wort ober jweiffelbaff*’ tigé/in ibr ba ben / bnO nur ein main ober jwtç (nibrgeftwOen werben / ein norm bnO regel! W (^relabrung Oer geßbrißt fem»
-ocr page 65-©fewert @w(m«ê i» fcfn? ^nnofafen 65« tfe ^pfßd jun SKómern fagf / bag eg fcff feinen weg Penne tnö möge fel n/ba0 kt ^. X^oma® elnbag geojVer lt;p^jlo(opW fennbX^eologuJ (colapicué / fu Ça6 retint können amp;namp; mögen er* cUren/t»arum6 amp;a$ er hrÖde^ffc^enfprac^ feneyfaîen gewefen/fo fagen wir eë Viel me^r Pn* mügüc^fep / öüó amp;ev jenfge Der fcanUwet^We gebralfe^e (prac^ /Ponne fcnnb möge rec^t bnö well beeft eben bnb auf lagen ©ïcffen/bie ^ro* pleten bü bie gefcbrlfff / barum baf blefe fprac^ Wo Slt;fcb^ffm iß / ^lt;*^ ‘” ïl’^ wd bing fein/ bla «Ifoeigentltdfen«rönnen bnnb mögend einer anberen (peaeb bSergefe^et werben/gerner Pan (oUbegaucb mtgefefeeben bfewefl bu baß für* (reffentlfehe bnb gelette l^rclörung ber^ebra/ * f^en S^octoten/obn weldoe bnmûgUcb lt;ß/ ba ^ man ble ^tbel felt können berße^en / nun nie in anbeve fpracben fein bbergefe^et worben / jn bemfoftefebonbbergefe^eeweren / fo rönnet man bod} nlt foblelnnç bnb liechte auf jfnen ^abenalömanauf j^nen^at fo'ße ^cbraife^ gekfen werben»
5Biewon bie ©efcreiben bet ^uaK^eUßen bnö
-ocr page 66-tnnamp;amp;lt;t3(pofîeUn fcftifn ^rke^ffe^a fpwf^ anfengltd^örfc^rfebcnwor^en / foifî tnjMgt;f Cfd^nsnd amp;oc^ Vfd mehr anjufehen fenï» uH^* d^en bïe afgentfe^afff ber ^ebretfr^en Vnó ö^ nfe^en fprac^ amp;ann b« ©rUc^tje^en / ban^^ , öaê (J^npuö enttrteber ^c6«et(c^ ober C^ i rffet gerebf ^ae/»clc^e gorebigt tnb U6cn bie c* feangclfpen gefc^rfeSen Çaben/femev wad auf« öHe^popelenbdangef/ fdußentf allein 3ö0f Hor ber gebód ge wefen / fenber ft e haben au^ badme^rerted jbrer jeU bnber ben 3üben W (c^hflen/enbtnchuuchbammbWewei! fiebert i'dgentauifbfe^übffcbeSïeligton gelernt ^ab?» %'nbbt^tn gebral (ebtr fpraebZ jubem ^beu fieancbbie prebfgt è^nfltentwfeber ©griffé ober ^ebreffeb bon jmgehórt/X^ann ntf o^^bij fach b^t ^teronpmud tn ^rafmud gefebrfeb?/ , bad bfe ^» 2(poßeI / wfewoU ße We gaben be^ ^aipd ju widen bie fpraeben / haben entpfan^ gen/bad ße boeb m Zielen órffern bbel gneebO*^ i gefebrtebenbnbgerebt haben/ bnb bad ihre dbt aliejeit peb wj auff jrer CSRutfer fpraeb/ bad iß/ bff bfe J^ebreth^e fenb€5prffcbe fpraacb gQlt;^^ hab /2(n welebem fo jemand jwefffelt beriep bfe2(nnotatfen (5rafmf/ ^ubebnnb?9ïatthia^ f Slaccfj fn bad 57fuw Xeßament / fo wórbt erd ,
-ocr page 67-mf( her flat Beftn^m ba^ rô «Ifo fep^îD^nn wfe^ wol feiner ai^ oBgebac^fc« öle m baê new Xe* Lament gefeBneBen bnb annottert BaBen/ reefje* gefeBaffen waa^re ^rfantnlO ber j^jeBraffeBen fpracB ge^apf baf/fo bat Boeb ein f eher au^ jbgt;’^ Biel ^eBraifmoó inn feinen annotaten offer* Bierf/Bnb bi^ /entwieber barumB/baé fte folcbó au^anberen Bûcher haben gelernet/ ober Bonn anberen Bermanet/ fte haben gefeben/ ober Bie* weil fte haben gemeref et / ba^aiOj ben (ÿrieefji* feben worften/grieehifeh Berftanben/ Bein gutte ntainungBónneBnbmége gefehloffen werben. S)ann lieber waé hati anberft bie fcholaßffehc doctoren fo woll in ber gPh^lofophi / bag man ftfh hat mänen Berwunberen/ gelerft/ Bonn ber warheft ju^nbenBerfehloften / bann bie Bner* Bantnf jj ber ^. fpróchZ Bnb bag fte nft haben in berercl5rungbtr ^uangelijlen Bnb ber fehrei* ben ber 2(po(^elen bie wort gewügfaug benzee Breifchen Bnb Gprifeben ju erd^hrene
©ag n»
Xie fpräch welch« We ^poflel au^®loife BR Ben Propheten angejogen haben!/ wiewoll fte/ fte nach Ber Q5erfton ber 70. Berbolmetfcher er# jcBlet^ben / fo feinftebochjuereUhren nach Ben .Oebreffchen text^b Bie Berfton ber 70, Ber* z bolmetfcher
-ocr page 68-amp;ôlmlt;rfc^crm(€jbmn(etgt;6ft‘c(nfomprf / wn« Wefrttonfcen^tpoflcUnnff barumü gej'cfeel^^rt (pDa^ fie foltten ôte ©nec^ffe^e ÎSièe!! èo§J gebauten ^a6en ïgt;ann We J^ebwifc^e/ fonOertp öllein bavumB fcon j^nm gefc^eben/öietveil m^^ manbeé au^ amp;en .^afben welchen fie gefc^rilt;^^ Ça6en bie JoebMijci^e ^ibeU gegapt haf/alé^'^ jenige/bießetviebeelefcnnocij berfîeÇen l^aben Pénnen |onbet^a6en aKein bie®i«ecbif4lt; 3^ Çapf» ^nbfh^ bteivcfl fie folc^e fprdc^ allé èlt;* Ben angejogen ihr mainung barbureb jube«'^* ren/ober ba^ fie au^ jnen n^a$ fcBloffen vnb fnflt; Wrfen/mit nf^ten aber bff baÿ fie /ße ^rd^è’^* (en*
îDfetveflCOîoifeébnnb bfe^ropÇefen Ben» Ben 3dben aneb for ber gepôrt ^hi-f(lt fein lt;^ï^ cldrf worben bffbiefe breperfep wd^/ali ne»nblt;* Ifcb/nacb ben ‘-Buebfiaben/ brafeb bnb ben lt;Ï^’' Baia/aIg j^re alite monumenten ônnb pbï'^*^^ Bezeuge / fo mu^ man fdr allen bfngen feben^ ôfbf geben/ nach wel(^er ^reIdrung fie von 31* pofielm fein angejogen worbê/bali ber bßebf^^ Bifebberffanbt iß allein meebtig jubeweren b« Bogmaten/bfeanberejwenaber bie werben alj kin iu perfnabieren vnnb jur jterb angeiogtw
-ocr page 69-ôfô wfr Großen an^ejefgf ^aben/^t^m fo jween 3(poplt;l eben einen (priiez nach t’^’^ böc^ßabi anjfe^en boeb einer anOerft bann ber anöer/wlc Woll ^rbonnibnlt;n halben woll angelegen Ifî worben/fo füllen wir bo£bp»ölt;n / baê Inblefer belfer angejogen hab welcher bücbßv^blfcber berpanbt am wenläßen gezwungen/ angejog? Iß/bnb (ollen ihn hem anberen fürjle^en / fo ße 1 in bnberfcheiblleh angejogen haben bnnb fagen baê man ihm mehr gehorchen foll/al3 es h^^i her ^.2tpoßet gbaulns in ber ^ptßd an ble @ala* ter anberS blefen fprücb. (Jé feilen In bir tnnb In beinern ßammengefegnec werben alle ^al* ben/angejogen/ bann jn anjencht ber ^«^tpo* ßd^etms In ber 2(poßel gefchlehf/f^rfch^ ßlt;lt;f* ßgnach fo wirßu es ßnben»
' nbsp;nbsp;nbsp;€s mn^ ber bächßabifch berßanbe In ber er^
cUrung ber gefchnff t an allé ort ßelfpg geföcht werben / bnnbgefunben/ ben anberen iwenen helfen ble gefchrlfft ju ereUhren fern fürgejo# gen werben« Sann fo man biß nit th«f/ fo Pan man nichts gewißes in S\eligionS fachen auf ber gefchrifft wlffen noch anbere leren / bann allein biß bns h«t wollen gebleien/baS ber bßchßab für ftch felbß grammatifeh bergan ^ $ ben
-ocr page 70-ten m« ßc^ Bringt/ ülg auc^ (n ten fenf^en oH* «nmu^gefcBd^«« / in wdrtjen tu gefc^nffi feurdj aUfe^nn^ oamp;ff vf ^d «amp;f/2)ann wer ß^d nrtïgt;aêïgt;erjent^c ntemalö f^â^^fe Penne tninî möge Srd4ren ein gkie^ni^ tnt) re^d / melend Î5ie wore ber ^rammüfirf noc^ nUberfîebed X^et ntf dn foIdjerC(o einer Pont bnnb még â^ funben werben ) ebenafé wenn einer nn^ fitift’ |)apvr budnn nieBié .^efeijdeßen were/ ùff ^«^ fpiegdifdje arf/ gioHe fenb jiedieße btng in 3^^^ Ben^facßenwölt lerenönb bewerend ^Jemei'/ fobiefaeßnllfogefdjaffen were bae man betn Böeßflaßen nic barff folgen / fo were eg nd bow doißenOnberfeßeibener gUießnip bnbreçdbw berfeßeibenebingjußeweren» X)ann man fok eßeg ane^ a«^ einer parabel! bnb einem re^dw (o man nie Off bie wore feßen wólp leren bnb ße* weren Pónne.
@0 bie wort für fteß feißfi bnnb feßkeßf bed Panben a^ße lauten / nit mit fteß Bringen dn tnainung bem wort ^Ptte« bnb bem gan^” Context jugegen/foJol man nit ju einem pgnd ließen berpanbtlauffem ^tß ß^^ß aßergep^ä^' fo ^r juwieber ip bem ganzen ^ontept / ^Dad bmß bieweil in einen jebenSeßreißen bff^ iWg
-ocr page 71-ßäP jufvfüc^en (p/waê ba fûmembüc^ ber 2(u* thor be0el6fgen fc^rd6enó ^aptt gewole / bnnb bemfeibfgen nad^ füllen bie jentge Wng ( fo tn jm cftUcbe fetn)b(e fo pe fcplecfet berflanben werben ben 6óc^fïa6en nac^/Cwlewol fte nit wleber an* bere gefc^riffc fetn) bem propoftro beO 2(utbor$ nit blenhcfj fein/ burcb ein Bequómlffljeerclarüg ober pgurlic^e auf^legnng geltnbert werben / bj fte mie bempropoftto beg^lutl^orégan^ bnnb gar fc6erem formen / bann anc^ foldje f^görlt* e^e ^relabmng bnnb ftnn Ifl jubelen bnber ben Büc^pablfc^en berfîanbe ber ge|(^riff(.
ïDaê K»
®Ïan m6^ alle ftgùr ber w6r«er tP oration ble in einer gramntatif^en ^rclàrung ber bn* Ball^cn^tut^ornjugelaffen werben / auefj tn ber l^rdârung ^.gefe^ifft juinen/ ( bann ble ƒ3. fcriBenten baten fvb in jbrerfprac^nlf we* nlger bekiffen bertUcb ^lerlfdj tnb woll jureben öU ble Pn^alllgen getban baten/ ja pe fetn auch aller jlerbbnb llebllgPett^ntboren bnbanfen* gergewefen / bann glei^ wie gMutarebué in ben leben .^omerlganç artUeb bnnb fünßltcb bat beweret / b aê au0 jn all anbere Roeten tnb sieben er/barumb baé fte nacb ibm erft fetn fom men Calle ßgör tnb wef^ ju reben gelert tnb ge
4 nommen
-ocr page 72-«ommen Ba6lt;n/alfo fan oBn alle mû|c Beive^t werkn/baê S9îoffeê fenö tie gpropÇefen / öfe er** PenanfengetOerftguren fcnnD aller jicrngfdt lm reben/gewefen fein/ barumb öa^ j^t fc^rel6^ fein öle kuipen önöer allen fc^reißen? alö ©of* tor2)dulölt;?vfraeu«amp;nïier ankeren öle öie ge* Coftöer Sï^etoricC mtó^ree haßen / in fel* «et JKhetorlcf Bemetee Bat / öann et Bat alle ge* BotföerÜïB^fotfctmtfejcempelert/ au^^« ge* ff^e^ff^ genommen/^rcl^rt Bnö lllußrietf,
0oö(c wert In bet geffBrtfff fein jweiffet* Bafftigfenömögenöff kleiweg ercl4tt werten/ (o mög man In men fo biel pnn Pnö etcl4Btung julaflen/fo Biel aup ben women Bet gtammatic nacB / Betpanben on jwang Bnb brang folgen/ tnb wit (ollen Bon i^nen nif anbetp betheflen/ Bannau^bemba« Bomehet Bnnb na^folget/ bann blefe fût bic lepe Stcletung ju Bakcn ift/ ble ftcB mit allen Bmßpenben am Iepen fügt BÛ jfemef/@o aßet bie ©tcumpan^l bnbet )Bgt;ien Fein Bnbet(cBelbtmacBen/(o (ollen bie 0Äen(cb^ nucBnlf jwi(cBen)nen BnbetRBelben/fonbet ße (ollen Blei meBtbie^eBteer Soctoten folgen/ öle bafagen bon einer guaeplon bie ba off Baibe teil fan bnb mag btfputiert werben/bnnb fo viel argument
-ocr page 73-öró«nïlt;»f bk eine JW ßePreffffgung 6rt€iiW Me «nberc/fif foüfennéjn^nffdbafftiq Büfben Bf^ bafomptÔa^/ baetp / B1| ba jemand Bonn ©ote gefanbf/fk würbe ^veUrw»
Skwed bk Bûcher ber ^twn^eKflen bnb ber 2(poplt;k« tn Bkkn oretenwaê bfc leerton Bc* lange/efneg Bonn bem onberen etn Bnbafc^eibe Bat/fo wdl eg ntt einem ber ße ati^kge gebaren/ bag eremeauß jnen Berwer^e Bnnb bie anbere anneme/^r Fan aBer wol feiner mainung nacB üuO Beerac^eung aller BmBpenben folcBecrCier lt;2^rd5r en / boc^ mit bem gebing ba« er anberen i nit preiubieier / Bnnb alljeit bem lefer Bermane/ bag nie^tg gewfffeg in ftreitrtgen pimcten au^ fokken ortten Bonne Bnb móge genommen wer* ben/Serner/foIl man eg au^ barfôr galten bag «g ein große ëûnbe fep/fo man folcBe jweiffel* Baffrtge órtter wag bie lection Belangt èrcl^brlt; önberen prinatim ober puBlice Bnb Berfe^weige ber Barieteit ber lection* îDann alg man ßBet/ ûug bem ^S^aßarotBCbag iß/auß bem ^öcB in welchen alle Bartetet ber leerton bie ba tß in^ÖIot fc Bn ben g(bropBeten/Bon ben Seifen quot;^fraelig nacB bem ßewieber auß berQ5aBplonifcBlt;n ge* fengniß fein batm fommen/fein Begriffen wor* B ben
-ocr page 74-gt;lt;«) gt;« («fÇ^ W fo Çlt;*f n^^ ?lt;lt;« ^gt;f ûp6lt;( jemdW öW amp;4 fein qewefen^^aqgeu^/ gacbartaó önnÖ Öïïalöcbt^ï^/bieba baßen geleßt tweb ^cni ^‘^ ' ^ûbenfeinau^^abçlontrieberinjic laufet fÖ^ men/ fen b ju feer jeiffe^fe^ obtenant Oîaflbrttè (fl bon Reifen SfracB gemac^t tvorben^nfet*^ j »reichen fie on allen jweiffel auch fein getvefe») ' bnfeeeflanfeen feie gefunfeene barieteif feer fee tie”’ (n feer Q5i WI auffjubeben / feieweii fïe nit bonrt ^otf fearju fein gefanfet getvefen/ welchen ant^ Q^^ripug fampt allen feinen ^popelen gefolgte i (fl/feann jrer feiner einige Mriefett bffge^aßtrt Çat: alfo follen auch mir nit einige bartefeit fei^ Ba werfeen gefunben in feem fc^reiben feer i^uart geliflen bnfe feer 2(popelen au^ menfcblnben f^t fell ^inwegP nemen bnfe berfilgen/^afi feiert» Wir ju feiefer bnferer jeif bon feen willen ^otte^ ' gegen bnô nichts mifjen/feann nur allein fea^ )t* nige feaifea wir in feer QSibellßnfeen/ werß^tt tüt feaö e^ ein Xeuffhfefe werdf fep fo man f^gt' , feaé feiefeg exemplar wal^r fea« anfeer aber falfi^ S (lt;p^ ©ann wo^er wilg ein OXenfeb wiffen felt;i^ j lt;r fbnne fol^eg fagen/feann eg ©ott nit Çat gt* : offenbart fonfeerli^er weiß»
$öa« 18»
iOa# feie ;Döctoren feer ^ebretr gawe «lt;?
-ocr page 75-ilt;f^â4lt;»âïM«t / îîgt;«^lt;r^lt;fîPûifçCamp;û«(p/ 1 b« gcfc^rlffc ßeßrdfft fctcl bfng tn ftfeUn ôvften mit irenfg worteenjbajumB baê fr prb kintt bff blt;n berpenbtgen Cb^ê tp/ biewert ^XOXt bom 0?en felsen fn ber kfung blt;r gefe^vifft eiféiberc 1 efnwrpanbf) (ßaupnacbfolgenbenfprüfb«» off êbar/alè ba (dn/^rfôrfe^et bk gefebvifft :c/ 3km/fttb P(nbev ntt am betpanbe fonbev in ber ^^OÇ^k/^km/falig (^ ber/ber ba trachtet fm g« (e^c tag bnb nac^t. ^tem/feib ntt alê bit O^airt* tbier bnb bit gbfevb/ je» 3tfm ^ob. jç» «Sr bat bn$ gdert mehr bann bic Öc^ftn bnb bic '^o* gclbep Jptmmd^/ïc.
Sa« )9*
Sagbarecbt^oobweipltcbgefagt fep benn j nbsp;nbsp;ben 'Weifen ^fmelié/ba« in ^ailiger gefebvifff
fepnttPorPnbnacbgefe^feg/ba^fll / barbie! bingfn ihr fein bergefebet bie ba in ber^rcl^b* nmg/màffen naepgefeçet werben/ bnb ba« biel binginibrfeinnaebgefe^et bie ba inbererd^b* rung müßen borgefe^et werben/fan man feben i au| ben (Srddbmngen Sodor^alamon« bber ben ;♦ •2?er0 bep fec^pen capik tel« ^enefeo«/bnb bber ben j» ^er^bcp)8. kapittel«
. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eben bepelbigen
-ocr page 76-dll ten ©ouefiircfcü»
gen fefer.
^^wefl ta Ç J5fO^^^ rlt;^Ô^ ^0 *«lt;*« foM ^''^ ^* fórfc^en etc gefe^rifft/ vnö amp;cr ^afKg 2ipo* (îdggt;aulu^glt;6euf amp;aê manben€5öfßn(«pll anOUfe^cn/fo Ço^c k^ bnamp; feerft^e mk^ Oaé W m(F tttramp;cfîcfn billiger 9îfc^flt;r fein / fo fcieleicbf triefe Oing Oie i^ on ein orOnung /bon Öen punc* (en bnb orhefeUn Wc ba Heutiges tagô / bon bert gelertfen in ben bifpufafionen ju bnb ber gejogd h'erten / infamen bab getragen/ in beine benOe femme» werben / bann aUeö baö jenige ba^ W tiefen fall bon mir gefc^ebn ip/fo war alê 0oi( ift bnnb lebt / ber bie bergen aller 20?en fcben er* ftnt/i^ eö ntf bon mir gefdjeben an^ Idd^.tfa^ (igfaif ober auß ^brgeig lt;Sttwa3 in Sieligion^ färben ju erneuweren/fonber aHein/au^^oü^ fürebügem färnemen bie warbeif jufiicben. ^ ô bat mieb aber ju biefem bewege/ bae ba bap nbsp;nbsp;i
titcbt^ iß/al^ an im felbft ifi offenbar / in bailk ger gefebrifft/baS ba nie fep bonn ben SÎ?âtferrt »nb ben ©fbolaßifi^en Soceorn bureb faffeb^ , CreJkung beföblee bnb berberbe worben^um «nberen/bieweil auch bie iblt;ologen ber Sufor* wiertert Äircblt;n/ sum teil nie haben Behabf pl^ nbsp;nbsp;,
cheers '
-ocr page 77-c^e ÇrFantnfO Oer ^e^wffe^en fpr^Jeb / tf^ lt;» ein en lt;5r clâwr Miltger gefc^rifft int ebn wf eb^( 1 ge brfacb foK Vnö muß fein/ jum teil aber ntt b^ ' (en ßeiß haben fôr^eu'cnbt / Per ba tn (zr dub* rung ber gefebtifft notbtvenbig iß /1nb tie lent* genbie fie billig rabté betten (oliën fragen / fer* ûc^tet haben / ju tem haben fluch ^'d nit bit ebt Q^otteô (onber ihre eigene ehr gefucht / beßgUi* 1 then auch «It ben nùn ber Âirthen / (onber ben (ren/ ©ott erbarm« / gefucht tnt ihn jubefur* . bernbegevtbaben/^icbaber ^(Sott«fûrchtigen £e(er/bermane bnb bitte ich ^ff ba« ßeiHtgß / bj bu auch (c bu thun mirß e« mit ber that ergriffe haben bag ich jrgenbf wûrbt gewet haben ( wie e« bann tonn einem gelertten £e(er al« ich fdbß muß bekennen leiehtlich »nörbt können gefebt* hen ) freunbtlich meine« jnthumb« auß ©btt^ liehen wort wolft erinneren bub bewiefenZ bann ich in ber warbeif all(o gefchaffen bin ba« teß auch einen Äinbt ba« ba mich wirbt beffer auß
' Q^öttliehtm wort tuberrichfen fenb weifen / te* teil bin ju welchen« Q5ebab btch woll bnb be* ßeiffebich tag bnb nacht auß bem reinen wort ^otte« bit warhelf ju (üchf tfl iuerför(chen/3lmen« iDatum Saufen brugf / 2ltir.o
lt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;78.1m ©eptemb.
-ocr page 78-! ? ‘/Jâ^ h
-ocr page 79- -ocr page 80- -ocr page 81- -ocr page 82- -ocr page 83- -ocr page 84- -ocr page 85-ç^dt0itm*^lt;paph9eqt«ïpwnF RW»mnmwiîicmttrtmr4*t-r» J^'twtû cm ftWatw pou^ ^Mv W^'^’tf'V ntt*ftv^'^0‘elt;r4‘Crtaipm0 P^ ÿtvi‘qa*çiîâült;^‘av*oTp HWlt;® hwmoigf iWfaawd'ôV wmouamng*^* lt;«îÛ3æ
yi’î-qmmtcmnô‘alhini)(KtrvmpT^îr ntwôwcmaw^ô'îôîto
^’^ a^fintt’îcângiUte mmmb^ meV agit ^riiZVM'tn‘taî0‘\m»qt«îim»wc^ c?
ƒ^22 -2gt;
^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6
-ocr page 86-^^J^^Ï^ÏÏ^ÎWCdftP^^î^pJïTôâ^tfflt^ af f qtóaimatnenmcöwwfw «Munïnncirvj«pïngt;gr(fa’an ^ nroi^^M^nüe oOtmiMncm «f^»® cfrï5i0nuó Tvtw offb’0) nwgmtiWjS. ^bi wowr 4twïgt; fl ahq Wmmc fl^b’^t (Trafii^roïie td» wmcw^4^wïUii^ hdtufini^mw i»râ«fMÛ6 tonlnwjO vdiawrnd^tainmum wrcwinfWjJ nïïï0lt;B‘l^lt;«gt;miï uwKw*inf^*iw lt;r^ bw^iaabnäantmmimreuTbtÄ ïpfHefa^jff tdifccmh rnufö wlt;h^S
-ocr page 87- -ocr page 88- -ocr page 89- -ocr page 90-