-ocr page 1-

-ocr page 2-

Dit boek is gescand in het kader van het Incunabelen project.

Een incunabel of wiegendruk is een boek of geschrift dat gedrukt is vóór 1 j'anuari 1501. Gezien de bijzondere aard van deze vroege gedrukte werken is besloten deze uitgebreid te beschrijven en te digitaliseren.

Meer informatie over de collectie is beschikbaar op: https://repertorium.librarv.uu.nl/collectie/incunabelen/

Bij deze boeken wordt ook de volledige buitenkant gescand en een scan gemaakt van het geopende boek. De hierna volgende scans zijn (in volgorde waarop ze getoond worden):

*Een deel van de banden in deze collectie bevatten meerdere titels, het is dus mogelijk dat de pagina's in deze overzichtsscan horen bij een andere titel.

-ocr page 3-

This book has been digitized as part of the Incunabula project.

An incunable or incunabulum Is a book, pamphlet, or broadside that was printed before January 1st 1501. Due to their special nature a project has been started to better describe and then digitize these early printed works In our collection.

More Information on this collection is available here: https://repertorium.librarv.uu.nl/collectie/incunabelen/

The digitized version of these books includes scans of the outside of the book and a scan of the open book. The scans after this notice are (in the order in which they are shown):

*Some of the bindings in this collection contain multiple titles, therefore it is possible that this scan shows pages which belong to a different title.

-ocr page 4-

HBER.xnL


MB^XIIL

oeniat non eft menens fed muensxas Ueno mois uenerit mojtims erit non monens.fund ergo eft adbiic ate mo: tern :bof tarn poft monem . ZXuando ergo in mojte.-^iinc enim eft mones: bt queadmodum tria funt cum warn’ ante moitejn mone: 1 poft moite: ita tria fingulis ftngula zuines: moncns: mo2tmifq5 reddantur,lt;luando itacp fit moncnsideft in moite:iibi neep fit uiuena quod eft ante moitem : neque mo2tuu8 qd eft poft moite:fed molies ideft in moite : oifficiHime oiffinitur. 4Ztuandiu qnippe eft anima in coipor Wajime fi eiias fenfus adfit: ^cFdiibio uinit bomo qui conftat e/ anima i toipoie:ac per boc adbuc ante moites non in moite efte oicendus eft . X^um Mero anima abfeeiTentfOmneque ab/ ftukrit coipoiis fenfumria poft moite moituofqne perbibetnr. }ferit igitur inter iitriitp:quo moiiens uel in moite fit. Anoniam fi adbuc uiuit ate moitc eft:fi uiuere oeftitil ia poft moitem c. 'Tlimqiia ergo moncns ideft in moife effe compiebenditur. ^a ét i trafeurfu tempomm quentur prefens ncc inue/ nitur .quia fine uHo fpacio eft:per qd tranfitur e/ future in preteritii. 'tlo/ ne ergo uidendum eft:ne ift3 rafione mors corporalis nulla efte Dicatur/Si enig eft;qu0ndo eft:que in nulle 1 in qua ullti8 efte non poteft : qnandogde riuinitur adbuc non eft:quia boc ante mortes non in morte r ^ed rurfus fi nulla mois eft:ante quid uF poft:quid eft quod eicitur ante moites fi“« po^ moitemrllas i boc inaniter eicitur: fi mois nulla eft.^cp utinaî paradife bene uiuendo egiftemus;ut re uera nul ta eftet mois. ‘Tlunc ante non folii eft. Merus ét ta molefta eft:ut nee ulla er/ plieart locutione poftit:nec ulla rance nirari.|,oquamur eigo fecudus ^fue/ tudincinó.n.aliter eebem’:! eieam’ ante mené pufquâ mois accédai:ficut feriptus eft:âte moite ne laudes boks quen^ .Z)ic3mu8crias eu accefterit. poft moitem illius uel lUius factumc itlud uel tllud .2)icamU8 7 oe prefenti tpie ut poffumu8;uelut cu ita logmurs moiiens ille teftatus eft : 7 ilbsarque iUis illud atq5illud moiiens oereliqK epms boc nifi uiues omnino facere no poftet :7 poll'- 'boc ate moite feceiit no in morte .toquamur etia ficut loqmc fcriptura oiuina:que moituo8 quoque non poll moitem ted in moite efte non cubital cicere .lt;l?inc enis eft illud. Auonias no eft in moite q memor fit ml. Z)oncc enim reuiuifeant : recte efte wmnf in moite.ficut i fomno efte qfep Donee euigilet cicit. ‘^nauis i fomno pofitos cicamus oormiete8:non tame eo modo poftumus cicere eos q iâ fût moitui moiientes . ''pon enim adbuc moiiuntur:q quatii attinet ad coipoiis moite oe qua nunc Difterimu8:ia fuut a coipoiibu8 feparati .^ed boc eft q^ dji e/pbean abqua locutóc nó potles quomodo uel monetes oicâtur muer: Uel tam mortui etiâ poft morte adbuC efte oicantur in moite. Auomodo nlt; poft moitem ft adbuc in morte: pWu» cum cos nee moiientes oicamus:tïcuti eos q in fomno funt oicim^ ooimiétes 7 qui in langoïe Ianguente8:7 qui iu Doloie utique oolentes : 7 qui in uita umêtes/lt uero moitui piius q? refur gant efte oicuntur in moite:nee tarnen poftunt appeUari moiictcs. Ände non ipoitune neep incongrue arbilror ac/ cidiftc 7 fi nö bumana iduftiia iudiciq foitafte omtno ut boc ueibiiqd ê mon tur:in latina lingua ncc grâmatici oe/ dinare potucrint ca régula qua eet«« talia Déclinât .''tlaq; ab eo qd corit fit uerbu pteriti tpns oitus c: 7 fi qua fimilia fût que p tpiis pteiiti paiticipia^ Declinantur.3b co uero quo eft moritf fi queramus pteriti temporis utibum: refponderi folet moituu» eft « htterb gcminata.Slic.n.Dicitur mortuas quo modoïatuu8:arduu8:carduu8;cófpiz cuu8;7 fiq fimilia que nö fût pictcriti temporis:fed quoniam nomina fût fie tempoie oeclinätur.llludautem quaff ut declfnetur quod declinari non pôt: pio participio preterit! tempon's poni tur nomen. 4ôuenienter itacp factum eft:nt qucmadmodu id quod fignifi/ cat non poteft agendo : ita ipfu uerbu no poftet loquendo oedinari. ^gf ta z men poteft in adiutorio gratie redem ptoris noftri: ut faltem lecuda morte declinare poftimus.^lla enim eft graz uior:7omniu malora pcftima: que no fit fepaiatione anime 7 coiporis : fedt eternam penam poti’utriufep comple XU.j[bi e cotiaiio no crût bomincs ate moitem atcp poll moitem: fed femper in morte:ac per boc nunquam uiuenz tes;nunquam mortui:fed fine fine mo rientes.'munquam enim erit boini pe ius in moite:^ubi erit mors ipfa lie morte .

zAua morte pmis boibus dus fi ma datu ei’ trafgredererit' fueritominat’, liapia.

^lÏu ergorequiritur: qua morte

Jneus primis boibus tuent omi/ natu» fi ab eo mâdatû trâfgrederentur Bcceptum:nec obedienriâ cuftodirent : utrus anime an corpo2i8:an torius bo minisran illas que appcllatur fecüda. TKefpondendum cft:omne8.^iimaenï conftat e;couabus:fecunda ejomibus tota.Sicut enim uniuerfa terra ex mul ris terris:7 uniuerfa ccclefia ex multis conftat ecclefiis: fic uniuerfa mors ex omnibus conftat.quonia prima ex du abu8:una anime:altera corpoiisiut fit piima totius bominis mois cu anima fine dco 7 fine coipoic ad tempus pe/ nas Imtifecunda uero ubi anima fine Deo cum coipoic penas eternas luit. •duando ergo oi'xit deus pmo illi bo mini quem î paradifo conftimerat soe

cibo uetito:qoacunqiic oie cdcriris cX eo morte morieminimon tantü prime mortis partem piioiem ubi anima pii uaf do: nee tantü pofterioic ubi coip’ piiuatur anima.nec folam ipfam totâ primas ubi anima 7 a oeo 7 a coiporc feparata ponitur:fcd quiequid mortis eft ufcpad nouiftima que fecüda oictz tiiriqcft nulla pofterior cöminario il la complexe ^ •. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

z^ieuaricatio ^032boum qua pma fenferit peiym.ajl-

lt;gt;^ampoftea q?precepn facta traf /quot;1 Fgreftio c.confefti gratia dfercte woina :De coiporum fuo2um nuditate

1 confufi funt. unde ctiam fohis ficulneis que forte a perturbatis puma coperta funt pudenda texcrût./Xue piius ea z dem membia erant fed pudenda non erant: fenferüt.n.nouû mqtum inobe dictis carnis fue tâquâ recijaeâ penam inobedietie fue.pm qppe anima liber täte in pnerfum propria oelcctata . 7 oeo dedignata feruire : priftino coiz polis feruitio oefhtuebat .^t qa fupi oiem oominum fuo aibitrio Deferue z rat:inferio2emfamulum adfuü arbi z trium non teneb3t:nec omnimodo ba bebat fubditam carnem ficut femper babcre potuiftet:fi do fiibdita ipfa ma fiftet.j2unc=ergo caro cepit conenpifee re aduerfus fpiritum:7 fpiritus aduer fus carnem.Cum q controuerfia nati fumnsitrabentes oiiginem mortis in mcmbiis noftris uiciatamep naturas Ttenrionemeius bue uictoriä oe prima preuaricatione geftantes.

ZDualis bomp fitjact’ a oeo 71qua forte occiderii fue uolütatis arbitrio. Itap.i^.

enim creauit hominem rez ^tum:naturarü anctomon uriep nïcioqi:fed fpontc oepiauatus: iufteep damnatus : oeprauatos Damnatosqj gcnerauit.Smnes enim fuim’ in illq uno: quando omes ille unu8 coirupit

.0.1.


-ocr page 5-

-ocr page 6-

-ocr page 7-

-ocr page 8-

-ocr page 9-

-ocr page 10-

G. fo.

61. Augustinus, Aurelius, De civitate Dei, Venetie, Gabr. de

Pietro 1475, 2«, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;G, 2o, 277

Type 1, 2, — Versierde initialen. — HC* 2052, — MMW I 232, — Peddie

I p. 69. — Pell. 1551. — Pr. 4193.

Uit het Karthuizerklooster bij Utrecht. — In oorspr., doch herstelden led. band. — In den catalogus van 1670.

-ocr page 11-

-ocr page 12-

-ocr page 13-

‘..''“J,■ • Z4-5’5''/'j^ 'gt; nbsp;nbsp;;• ■, ,lt;



lt;ï.


tv




# ':


uA



■l


lt;«




. 5ܻgt;


*^


'1



4





SjrèM-rf,' 'Tj


-ocr page 14-

6ó^- 111.

-ocr page 15-

Unrein Joguftini de dmtate oei primf hbri indpiunt rubrice,

^ aduerfarii» now cbrifh' 9b’ i naftatione Q^ibw propte: chi Ru batban pepcernt utchs. i, ^lonofiffima. 41n nnlla nnqnó bella ita geda funt: ut mctorea japter neoseo^z quo« wee Jät parceiêt wetw. ^ap.2.^ot bella. Äuä imprudenter romani pénates^ iroiä cuRodire no poterätdibi cedi dernnt jjfunirog.^.j. Çc« qbtw. TSe afylo ^nonw in iwa-.^ nemiz né libeiauit a gjedsnoarilitia apoRo lo:;2q oce ad fe cofugicte» a baibaris cefenderüt. ^ap.4-. fpfa nt di, ^e generali eófuetudine boRiü nictas nuitatea eoertétin quid ^ato fenfent ^ap.y, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TJififojte. X^uod ne romani qdem ita ullas cepe runt emitategrut in téplia ea» parce/ rent utetis.^ap.lt;(. 4tutd«. 4|td in eueifioe uibistq afpe geRa fût oe eófuetudine accident bellitque ueio cleméter oe potétia jinenentnow ehrt Ri. Sap.z. Uom igitur. 25e comodis step incomodia que bo/ nia ae malta plerunep cömunia funt. Sap.8. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4?icet alig8. life caufia correctionus:ppter quaa i boni 7 mali partï flagellatur.^ap,?.

4tuid igit. Äd fanctia in amiffione rerom tepo ralium mbil pereat« ^p.io.

4tuioua re . ®e fine tempotalia uite fiue longions fine breuioria.Cap.ti. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9ed eni. ÿe fepultura bumano^ eotporu que cbriRiania etia fi fuerit negara nil adi m1t.tap.i2. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;it enim. Z^e fit ratio f3nctO7 cc:poru fepelié dl.tap.13. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IWeeideo. ^e captiuitate fancto^tquibua nun^ oiuina folana oefuerût. tap..14-. 8ed multi.

©e regulo in qno captiuitatia ob refi gione et fpóte tolerande e^tat e/éplü: q , tn iHi oeos eoléti ƒdtfie nó potuit » tap.iy, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ihabettn. dn Itupria q etia fea:;jfojte mrginu é paffa capnuitaatcoramiari potuerit uit tos animi fine uolûtatia affefu. 4^.id.

npagnum# ^e motte uoluntana ob metû pene fi ue oedecoria. ^ap.iz. ie. 3)e aliéna uiolentia^ libidine quam i opprefïo cojpore mens inuita ppettï^ tap.iS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;It eni

De Lucretia:qfe obillatü fibi ftuprü pcremit.tap.19. _ Ipf®* ‘Tlolla effe aactontatemiq ebriuiani* in qualibet caufa ius uolontarie necis BttJibuat.tap.20._ Tpeepeni, De iterfeetóib^ boius q ab bomictdii tJimie e;ccipiuf.t• 21. Zjluafda ue. ^0 nunep poffit mors uoluntatia ad magnitudiné âiptincf.4.22 tris et. 4|4iale e^éplu fit tatoni8:q fe uictoji am ^efaris nó ferés iteremit. t.2 3,

8ed tamé; tld ïea nirtute q I^egulus tatonep Ränor fuit:mFto magw emineât ebri Riani. aap.^^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Holunt.

Xamp;.d peccatu nó per peccatu oebeat oe clin«ri.tap.2f, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;it. ibe bis que fieri nó licet: cum a few fa era nofeufqua ratione facta credenda rint.tap.2d.ßed quedam. Än $çi peccati oecltatóes mots fpóta nea appetéda fit. tap.2z . nbsp;T^tRat. tld iudicio oei in corpora cótinentiö libido boRilis peccare pmiRa fit. tap.28. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-Cofi. tluid familia cbriRi refpodere debe flt ifidelib’rcü e;rpjobratq-ea a furof boRió nó libcjauerit cbriRuf. t.29.

l^alvf. Auam pudendis j^fpejitatibos afflue re neltnt:qui de cbriRianis téporibus cóqueruntur.t.jo. tw enim , ttuibus uitiorum gtadibos aucta fit .ar


-ocr page 16-

in romanis rapide regnävi. t.^i• Tlâ qnando . ZDc (cenicoram inftitutône ludorum, £ap.32. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;êîerûtamtn. âgt;cmais romancez quos patrie non coi rejit euerfio. ^ap.jj.

Ô mentes.

ÎDc cleme’tia oei:qoe urbif exfidiû tcz perauif.tap.34-. €t tarnen, ©e latenabus inter impies eedefte hli isi' Toc falfis intta ecdefiâ ebtiftianis . tap.3/. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nOeminerit , ©e quibus caufis feqnenti oifputatôc fit oidefendû. iap.3e».dcdadbnc.

'Kiibnce ferandi libri lurelii ItugulH ni oc cmitate oei indpiunt._

-lt;tk Ä modo q neceffitati oifpntatie I Wni8 adbibendus eil. tap.i.

61 rationi. 3)e bis que prime nolamine e/pedita fiint. tap.2. Snpcricre. a)e affumenda biftoîia;qna oftendif: que mala aeciderint romanis ni oecs colerent:ante ^ religio cbrifliana ob erefeeret. tap.3.

olJeme'to antes. 41nod raltotes ece^z nulla unquaj a ons fuis precepta pzobitatis aeerperît: * »in facris eorum turpia qneqjedebra nerint.tap.q-, Deosenim uerus. Z)e obfonitanbus quibus mater œo/ mm a rakoribus fuis bonorabatur’, tap./. 'flequaquâ , æeespagano:» nonqnâ beneuinendi fan;cilTe oecti inam. tap.tf.

llbirc eft. Jnutilia effe innenta pbilefopbira line auctoritafe ominalubiquêep ad uiria pronü magis mouftqned en feeeiint; q; quod bomies oifputaucrint.t.z.

Ün nobis. 3)e lodis fcenifisu quibus oü nó oké duntur edietóe fuatum turpitudinum:

fcd placantur., tap.8.

pt enim. ttuid romani neteres oc cobibenda peceati licentia knferint : quam greci oeorum fecuti iudicium libera effe uo/ luerunt. tap.9.

ttuid.

Äna nocendi arte oemones uelmt ad faSfa oe fe crimina uel ueia narrari*. tap.ie. $ed maligni.

©e fcenicis apod grecos in rcip.admi niftratóes recepiiseo q jplacatorcs oe cru miuffe ab boibus fpernerentur . tap.ü. ^d banc côuenientiâ. ttuo d romani auferedo libeitaté poe tis in bominibus qua oederunt i eeos melius oe feep oe ons fuis fenferunt. tap.i2. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;it romani. a)ebuiffeintelligere romanes : q, oü eomm qui fe turpibus ludis colt e^pe tebant indigni effent bonore oimno. tap.13. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0ed refponderet. nOdiorem fuiffe l^Iatonemiqui poetif locum in bene motata uibe non oedez rit:q; bos oeosqui fe ludis feenidfuo luerunt bonorari. tap.ie.

a)eïde qnmus, ttiiod romani qiiofda fibi eeos non ratione:fed adulatione inftituerunt. tap.iy. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-Cue aotem.

42.0 fioüf ulla effet rara iufiftie ab eif romani accipefe debuerint precepta ui nendi:potius qs leges ab ahis belbus mutuare. tap.i^m

Çi autem. 2be raptu éabinarnm aliVque iniqta tib’:que in cioitatc romana edam lan datis uiguere temporibus. tap.iz. ein fo:te, ttuc oe moribus romano^z aut mem compreffis;aut feraritate refolutis Sa luflü pfodat binojia. tap.18.

|taq5babebo. iPeconnptóe bumane reipu.prins^ caltü woÿ ebriffus ank^et.tap.ie. tcce romana.


-ocr page 17-

Anali iichnt felicitate gaudeje:1gbtif moribue aiu»e:qiiï tempoia cbriltiaé rchgtonïa intufâc.Cgt;2o. Hertitn. 41ue fentcniia foerit Ciceroni's oe ro mana repu.5ap.21, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;6;dficon. Anod DUS romano^ nulb unqua cn ra fuerit:nemalig monbus refpn.dez perifret.Cap.22. Sedqdprinct. □fanetaiee re:^ têpotaliü non ex fauoz BW impugnattone oemonäJedex oei neri pendere ludicio. Cap.23, -duid qj.

®e 9y!Iani8 actibiis: quo^z fe oemoz nes oftenrauenit adiutores. Äp.24-é^lla. duantum maligni fpi'n'tns ad flagi/ tia incitant bominesten cómittédis fee Ieribus;qiiafi oininâ exempli fui inter ponunt auctotitatem. Cap.2ƒ

^lic oeto.

Ïgt;e fecretis oemonom monitisiqne pz tinebat ad bonos mores cum palam in facris eo^z ois negtia oifceref. C.2tf. due cum .

dilata euerfione publice oifcipline ro mam oiis fuis placandis facranerit ob fcena ludo^.Cap.zz. lïir grain's, ^e cbnfliane religionis falubritate, ,Cap,28 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;db iftaruj.

De abitdendo coltn oeo^z cobortatio ad romanos.Cap.ap. ibec potius.

Ztibri tertii rubrice durelü dugufliz pi oe cimtate gei incipiunt,

|d^ adoerfitatibus qnas foli malt K.^^metQunt:1 quas femper pafTus c mondus cum oeos coleret, Cap.i.

1 quot;Jam fan's; in oil o 1 a romanis * » a greets fimili ter colebanturteanfas babuerit qnibuf ^lium paterentur excidere. Cap.2,

Jbrimum,

Tlo potuifTe offedi oeof paiidis adul

terio:quod inter ipfos fradit freqtatu. Cap.3. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5(rbcm 'Komam,

De fententia Cfauonisiqua utile ee of XitiUt fe homines oiis genitos metian tor, Cap.4-. Dijent, ‘'Hon proban q* oii adnltnin Pan'dif puniennt:quod in matre 'Komuli non uUi funt, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap./..

Red utrum, De paniddio 'Xomuli qgt; oii non uen dicarunt. Cap.eJ. Alind adiieio; De euerfione /lü qgt;oax (Dant firn/ briae^cidit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.r, Cette enim. ^ oebuerit oiis-)liacis ’Koma eomit ti. Cap.8, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Düs itaep.

4n ills pace que fob 'Huma fuit:wog preftitiffe credendum fit. nbsp;nbsp;nbsp;Cap.9.

Dit enam; in optandum foerit.-ot tanta bellorns rabie romanorum angeretiir impetiut cum eo ftudio quo fub Huma auctum eft:1 quietnm effe potoit 4 tutom, Cap.io. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mn refpondent,

De fimnlacro Cnmani ipollinis co ios fletus eft clade credints greeo^ z 9 bus opitolari no poierat indicare, Cap.ii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tleqne enim. doantos fibi oeos romani prêter con ftirotôem Home 8diecerint:q«02û eof numerofiras mbilmucrit. Cap.12. • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hec bis facris. duo fare quo federe romani optinoe runt prima coniugia,- Cap.1'3, duornodo nee . De impietate belli quod Albanis Ko mani nulcriinti'i d onandi hbidie ade pta oictoria. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. 14-. Aoid oeinde. Aoalis romanorum regom oita atep eptus fucrit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.iy.

•Tlullas ergo, De primis apod romanos confulib’i quorom alter alterom patria pepulit : mojep Kome poft attodftima parrici


-ocr page 18-

dia a iiuhetato intenït bofte uulnera ms.ïtap.itf. Ibuic tempon, poll mina confuUns imperii gbuf ma lis oejara filent romana refpu. due n opimUntibue quoe colebant. i.iz.

finito rdheet, Zliiante clades romanos fob beUif pa ntcie tnueritifruftra oeotus prefidue e/petitie. tap.iS.

^arn nero. 2)e aMictone belli pantci fecundi: qua uiree ntrmfque eófüpte fut. Cap.ip. Secundo .

2)e c/itto Sagiintino^rqaibue pro/ pfer romano; 2amicitiam pereuntibue 0!i rornani aa^iliom non tulernnt.

Cap.20, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sedin.

/Haam ingrata fuerit romana cinitae Scipioni libetatori fuon in quib’mo ribje egcrit qiiando earn Salofti’ op timam fuifTe oefcribit. Cap. at.

Potto iter, De dßitbtidatie edicto-quo omnee ci oce romance qui intta dfiam inuemte tor iuffit occidi. Cap.22.

4Laâuie illud. De inferioribns malieiquibue roma/ na refpu.ejagifata eft;prccedente pro digio qitod in rabie oium animalium que bominibos feruiunt fait, Cap.23,

Sed iam illa, De oifcotdia ciuili quam graccie fedi tionee e/citaoeront. Cap.24-.

^nitium.

De ede concotdie tjc fenatasconfolto i loco feditionö 7 cedium condita.

■ Cap.2y. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^kganti.

De Diuerfis genctibue beHi:que poft wnditam edem concordie funt fecuta , aap 2tf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;preclarum nero .

De bello ciuili «Dariano atep fvllano. Cap.2Z. Cum ue:o oßariue. dualie foerft fyllana metoria : uideje mariane crodelitatfa. ï^ap-zS, .,Spilana.

De comparatóe gottbice ittoptióificu eis iladibus qiias romani nel a gallis ucl 3 bellorum ciuiliü auctonbus ejee perunt. Cap.25;. Zluidroma fa. De connejione bellornm:que aduetó ebrifti plurima 7 gtauilTima peeftetut, Cap.30. Crudelia, C.uam impodenter prefentia incömo da cbrifto imputent:qui oeos colere n finuntur cum tante clades contra cos tempore quo eolebantur e/titerunt.

Cap.31'. Deoe, z^uarti libri robnee dorelij jogoz -GÉÉ®^ fi?*^,??' ^ w^T*“”!*-,

1 d\^ bis que primo uolumine W/ 1 Ifputata funt. Cap.i.

Deefaitate oei, De bis que libto fecundo 7 tertio cóti nentur.Cap.2. }^tomiferamue. än altitude imperii que non nifi beUif acquiriiut i bono fine fapientium babe da fit fine feliciû, Cap.3.

3am ùaep uideamue'. 4tuam fimilia fint lattociniis régna sbfqaeiuftitia. Cap.^-

'Hemota itaque . De fugitiois gladiatoribus: quoy po tetia fimilis faeiit regie oignitati, Cap.f. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;proindeo.

De cupiditate lftini regisiqui ut lati os oominaretur primus itulit bella h/ niiimis. Cap.tf. ^liQinusq. 4n régna tettena iter ^jfectus fuofatqj oefectus.-oeorum uel muentur uel oefc rantut aujeilio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cao.z.

Si nullo. Ztuonim oeoróm prefidio putat quot;Ro mani imperium fuurn auctumratep fez natum:cum fingulis uij cfingularü rez rum tuitione cómittendam effe credide runt. Cap.8, Deinde que. dn imperii romani amplitudo 7 wuz


-ocr page 19-

mmiffiff loof fn^at afcribenda: qoem fumuin oeu cu!tO2c8 ipfiue opmantar, tap.?, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tlimtrö ergo. Zinas optniones Ïecuti fütrqui matr/ fos oeos Dwerfismundi pambus pre ffcerunt.tap.io, tor tUietia» De multi» Dnsquos doctores paga/ t,o:;2unü eundécp fouc effe oefêdut. Zap-u. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Æuotqiiotlibet. De opinione eo^ qui oeu aiam müdt 1 mundi ifojpus oeiede purauerunt. Éap.iz. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ànod iillud. iie bi» qui fola rênabilia aiantia par tee effenniue deiafferunt. Cap.13. Si autem fola. itugmenfa regno^z joui incongruend afcrtbitcom fi ut uolunt oca eft uicto/ naripfa buic negocio fola fufficeret . Cap.i^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;|rege igitur, In rongruat bonis latins uelle régna reXap.ip nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CJhdeât ergo. 4tiiid fuerif g» romani oibus rebus -7 omnibus motibus oeos fingnlos oepu tantes:edem quietis ejetra portant effe noloerunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.id.

oßiror autem. ^ fi ^onis fumma poteftas eH: etiam Ofictoria oea oebuerit ejtiftiati.C.iz. dh fotte mmt/ felicitate 1 fbnunä qui was piitant: qua ratóne fecernnt. Cap.iS.

4iuid q j1 De fottuna muliebri. Cap.197 Äantum fane buic. De nirtute T fide qua pagani templis 1 facris bonoreuerunt: pretermittetes alia bona que fimiliter coIeda fuerut : fi recte alns oiuinitas tribuebator. lt;8p.2o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mirtntem.-

Z^uod uni ino intelligentes oeum air t!ite:faltem felicitate oebuerunt effe con tenti. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;0)p.2i.

Jpec enim. De feientfa colendornm deorum qua a fedarzo gloriamr collatii effe roma nis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.22,

Ztuid ergo. De felicitate quam romani multorum ueneratores oeorum oiu no coluerunt bonore ciumo:cum pto omnibus fola fufficeret. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.23, 9ed unde nunc. Æ-ua ratione Defendant pagani:lt;pin ter otos colant ipfa oona omma. Cap.24. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dfepadeo.

De uno tantu colcdo oeotqui licet no mine ignoretur: tarnen felicitatis daz tor effe fentitur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.Cap,2ƒ.

Sienim iant. De ludis fcenicis quos fibi oii celebta ri a fuis cultoribus ejegeriit . C.zd.

Sed fingebant . De tribus generibus oeo^z.oe quibus 9ccuola pontifex oifputauit.Cap 27. Telatum eft. In ad optinendû oilatandticp regnum ptofaent romanis cult’ oeo9.C.28 .

TluHo igitut. ififalfitate anfpicii: quo romani rez gni fothtudo 1 ftabilitas uifa ê indfea ri.Cap.29. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘‘Ram illud. Clualia tie mis gentium cua cultores eoy fe fentire fateantur. 4j?ap.3O.

Z?fcero anguz. De opinionibns darroni8:qoi repro bata fuafione popularidtcet ad notitiS ueri nei non pnenetit unii tarnen oeum colenda effe cenfuerit. ^ap.yt Ouid ipfé. 3d qua fpeciem ntilitaiis principes gé tium apud fubiectos fibi populos falz fas religiones nolnerunt oermanere . Cap.32. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dieft etiam. lt;luod iudicio i poteftate ueri mi:om nium regu attp regnor o:dinata fint tempora. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^P-B-

DensigituriHe. De regno iodf022:qiiod ab uno q uez ro oeo inflitutu step fernatom eft:doz nee in uera religionc manferunt. €ap.34. ■plaque ut cogno.


14’

-ocr page 20-

Zl^bna libn qtunh/urdü jlngu/ fhni oe cuntate Dennapwot.

Safa romani imperit omm^ re no;^:nfC fonuitas effe net i fiel firoe confiflere, ^ap.i, ^Laomam.

2)e gemino;? fimili oifTimihq^ ualifil âme. £ap,2. Cicero dint. )e argnmento qd ej rota figoli Tiiz gidius matbematicns adumpfir i que/ Rione geminorum. iapj. ^ruftra.

2?e ^fan 7^cob geminis multum in ter fem^m'iaction« qlitate oifpari bae. Cap.4. Ttati funt. duiboa media côuineâtnr matbema tin oanam feientiä profiteri.^ap.ƒ.

Ctoid iidem. 3gt;e geminia oifparia fe^cna.Cap.ö.

Tloui.

Z)e electioe oiei qaonjor dacitar qno oe in agio aliquid plantatar ant fenf. l^ap.z. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^am illnda

^e bis qai no aftro^ pofitionemJed connejnone cä^ ej on nolnntate pen/ dentê:fatinoie appellant ; Cap.8.

4tni nero,

3Pe prefeientia pei 7 libera hois aolnn tafe.cotra Ciceronia oiffinitionem • ^ap.9. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftoos Cice, dn nolnntatibua boiam aliq onrtni ne ced'itaa.^ap.io. tinde nee iUS' 2Je nninerfali j^uidetia direni’ legib^ oia côtinétuj.Cap.ü Tlon etgo. Cluibua moribos antiq romani meru ernntmt da nerua ^nia non earn cole rent eorom aiigeret imperin. Cap.iz. proinde. 31e amore landi8:qniturn fit uicium ob boc nirtoa pataturrquia per ipfum Oida maiora cobibentur. Cap.15. 4laamobreni.

ZJe refecando amore Iaadis humanc: qnoniam inflorum gloria cis i do fit. Cap.14. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Wbwe«

2De mercede temporali quam oeus ted didit bonis moribus romanorum. Cap.if. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cluibus.

2Pe mercede fancro^ cinium cinitatis cterne*quibus ntilia funt romanorum exempla uirtutum. Cap.ief. tierces.

Ctuo fructu romani bella geuerint:'t Snatam bi quos uiccre contulerint. ^ap.iz. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tam quid. 4tuam alieni iactantia pebeant cc cbti fliani:fi aliquid fecerint pro dilectione cterne p3trie:cum tanta romani geffez rint pro bumana gloria 1 ciuitate ter/ tena. dap.18. ^Luid etgo. Xtuid inter fe pifferant enpiditas gio rie 1 cupidités pominatots.Cap.ijr.

^tereft.

Cam turpiter feruire nirtutes oomane glorie:^ corporis nolutati. Cap.20, isolent; Tlomanorum regnom a oeo effe pifpo fitum:s qno eft omnis poteftasrl cm’ ptonidetia regiitnr ontnetfa.Cap .21.

Z^ue cum. jÏempora eptufqne beHoy ex oeipen dere iadicio. . Cap.22, »ic etiam tepora , 2)e bello i qno Tadagapfus rex ^ot tbo:ftoemonii eultermno oie en ingen tibns copiis fuis uictus eft. Siap.23. 4tuod tarnen. Zine fit cbrini3no;r imperatoruj 1 q «era félicitas. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap .24,

Teep cnim.

29e ^fperitatibtis qnas Conftantino imperatori ebriftiano oeus contulit. #ap.2ƒ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tlain bonus. ^t fide ! pietate Cbeodofii lugufti. Cap.2tf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dindetille non.

/Jneipinnt fem’ libri rubrice oe dot/ täte oei bead ^guftini epifcopi.

|d B^ bis qui oiennt peos a fe no |) k^pter prefentem mucolt:fed pro/


-ocr page 21-

prer eternam. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.û 4tainq'ie fuperioribu». 4luid □anonê os dus gentium fenftf fe credendum ficquo^tslia ^ genera *1facra oete^ihut reuerentius cum eis aderet fi oe illis omnino reticerct. iap.z. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;2.1118 lt;iÖarco , ■Óue fit panino danonis hbroram fuo9:quo8 oe antiquitatibus reru ba manay oiuina^ep cópofuit. iCapj.

Zlnadraginta. Zjluod ex oifputatione dattonis spd cultores oeo^ annqniores res büane: q? ninine reperiantor. £ap.4r . darronis igitur. 2gt;e tribus generibus theologie feeun/ dum 9faztonê:fcilicet uno fabalofo:al tero natarali:tertio cinili. nbsp;nbsp;nbsp;Cap.ƒ.

Feinde iUud. 4)e tbeologia mrlficaadefl fsbulofa: 1 oe cinili contra daiionem. Cap.tf, clOarce.

^e fabulofe atqoe cmilis theologie fi militudine step cöcordia. Cap.z.

Xeaocatur. ^cinterpretatoibus nataraliu ratio/ nö:quas Doctores pagani pro oil's fuz is conantur oftendere. Cap.8, lit enim babetit. ®e offieüs fingulorum oeo|t. C.?.

XXuid.

®e libertaté 8enece:qBi uebementins ciuilc tbeologia reprehedit:^ Qïarro fabulofa. Cap.io. Iibertas faite, fill'd oe iudeis Seneca fenferit. Cap.ii. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f^ic inter alias.

Zj-uod gêtilium oee^ natiuitate oete cta;nequeat dubitari eternam eos uita nemini prepare;qui nee ipfas adinuat tcporalem. , tap.iz.

‘nunc propter tres.

Se ciuitate oei feptimilibri ^ugaflini eptfeopi incipiunt rubrice.

cü i tbeologia ciuili oeitatcü FcTVïffe cóHuerit:! felectis ons eâ in z neniri poiïe credédu fît. Cap.i.

Siligentius. 41ni fint oii fetecti:ian ab offtciis ui lis^t oeo3ihabeantur ejccepti. Cap.z. iihos certe.

Zlaam nulls fit ratio que oe felectóne quoröda oco^ poiïit oflendi:car mul hs infenbribus «ccllentior admimz flratio deputef.Cap.3. dne igr ca.

dPelius actus «^ « dus iferioribus9 nulliïinfamätur obptobrüs:^ felectiï quo^z tante turpitudines celebrantur . Cap.4. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ratuletur aut.

Se pagano^z fecretiore ooctiia pbyfiz cifcp rombus.C.j. ^ed ipforug. Sc opinione datzonis q arhitratus ê oen éeaiam mundi qui tarnen in parti bus fois habest aias mnltasiquarû oi oins natura fit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tap.«.

Sicit ezgoidern. ^ rónabile foerit^snum 1 ihrminn in ono nomina feparari. nbsp;nbsp;nbsp;Cap-7«

Janns igitnr. pb qua cam cultozes Jani hifrontem imaginem ipfius finjerunt: quam taz men etism quadrifrontem nideri uoz lont. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.8.

fed tam bifrontis.

Se Jonis 1 poteflate.atqae eiufde eng Jpno comparatione. tap.?. Jouem autem. 3n Jani 1 jouis recta difcrctio fit. Cap.io. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cum ergo, ®e cogttationibos jouis que non ad mnltos oeo8:fed ad nnum eondemep refernntnr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.ii. fixeront earn.

Ctuod Jupiter etiam pecunia nnneu pator. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.12.

-Quam nero eleganter, Xlood dnm exponitur quid fatum’ qnidue fit Genius utrqne onus Juz piter elle ooceatur, Cap. ’d-


-ocr page 22-

9eJ quid de boe. De lt;iPe:cnrtï 7 4ßairi« offùiw. lt;np.J4-. «tercurmm nero. 2?e ftellw quibtifdâ quas pagani oeo rum fuo;52 nôibus nuncnparunt, ^ap.iy. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nifi forte.

2)e Âpollme iCiana ceteriftp feUeris dus:quos partes mondteiïe ooloerôt. iCap.id. ^oUinem quäuis, Ouod etiam ipfe Varro opintones fu as oe dus ptonundanerit ambiguas, Ïap.iz, - 'TJam ut trium; Âne credibiltor caofa fit qua error paganitatis inoleuerit. ^ap.iS.

®e qmbus.-2gt;interpretationibus quibiis colêdi Saturni ratiocinantur, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.19.

Saturnum inquit. Se facris Keren's €leufine. C.20.

fn Cererts, Se torpitodine facro^ q libero celez brantur.Cap.2t. fam uero. ij)e Tleptano 1 gaUtia ac Uemlia. Cap.22. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jam utique. æe terra qtisni Varro team eiïe con firmat;eo q^ ilk animus mundi quern opinatur oeumietiâ bane cotpqris fui infima partem permect^eiep uim oiui nam impertiat. quot;nbsp;Cap.23;

Tflempe una efl. Se tellnns cognomtnibus eor«lt;p fix gnificationibus:que etia ft non erant muUa^ re^ iudices:nö oebucrût mul tO4 t oeoy firmare opinioncs.t.24..

Sebnit ergo, Äoam interpretatönem oe abfeifione Aps greco^ fapientiu ooctrina répété rit.tap,2y. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^t ^sille. S)e torpitudte facro^tmris magne. tnp.2fï, , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■Jtem oe mol, Se figmetis pb0iologott:qui nee ue râ oeitatê colût:nee eo colto qno colen da c ueta otninitas. Tap.lr.

Ïpfaspbj’fioUtgi, 4td ooctrina' Vationis oe tbcologia ïnulia fibi parte côcordet.Cap.28.

’ Änid igitur oalet 4tnodoia q pbyfiologi0d mûdû pat tefque ipfius rettukrunt ad mû ucru3 oen refette oebuerunt. Cap 29. quot;I^ancp omnia. Äiia pietate oifeemaf a creaturis créa tor:ne ƒ uno tot oü colanturmuot fût opera unius auctoris. cap.go.

Jllum oeum. 48.011)118 ^prie beueficiis oei excepta generali largitate fe actores ueritatis utantur. Ca.pji. i^abemns. Æuod facramentum redemptióis ebti Hi nullis retro temporilxis oefuerit.-fê percp fit oioerfis fignificatóibos ptedi fatum. Cap. 32. Whoc mpflenu; 4gt;d per fola ebriiïianâ religionê ma nifeflari potueric faUada fpiriniü ma l^o;2;de bominii errore gaudentiü, ^P-33’ If*^ J’we ergo , Se libris TlumeJ^)mpiltï quos fena tus ne facro^ caufe quales in eis babe bantu: innotefeerent iuiïit incendt. $ap.34., Sed contra inue. Se bydtomatia p qua TRiima otfis 3 bufda imaginibus ludtïicabatur.

Cap.?/, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘“Rarn'tipfe.

Libri octant rnbricedorelü daguflf/ ni œ diiitate sei inctpinnt.

^M^^lt;Ï®lt;*W« natnralis theologie co phis exeellettoris fetetie oifeutienz da. tap.i. Ttonc intenfioie. 2^e 00032pho^z genenb’iiddl italico 1 ionico eo;:^? aoctoribu8.€ap.2.

4tuantom enim, Se Socratica oifeiplina.^ap.3.

Socrates. zPtpredpno iter OtTcipnlos Soeratis piatonc:9ocm pbiam triplid ptitône ^ftinpt.Cap.f• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9cd inter.

Äd oe tbeologia cti platonids potiffi mu difceptandi ifit: quorum opinioni omnius pbilofopho^ poflponeda fint


-ocr page 23-

dogmata, iîap.y.

31 «go plato;

J): plaronicor fenfu in ea pre pbilofo pbie que pbyfia nominatur. ^3p,lt;;. iUiderant e:go.

Zltaanto erceUcntioreo «tens in logi ca ideft ranonaU pbilofpbû platonici fini babendi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aip,7.

Zjliiod ante at inet. P-uod etia in moiali pbilofopbia pla tomci optineant ptincipawm.Cap .8. quot;^eliqua. 3Pf ea pbilofopbia qite ad oeritatc fix dfi cbiidiane ptopingns acceffit. Cap.9. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ttlanc fatis.

Zine fit inter pbilofopbicas artes reli giofi ejteeUentw ebnftiani. ^ap.io.

^ecfi litteras. ànde fPlato earn inteHigentiam potue 2tt acquirere q ebriftiane fnetie ^ipin qiiauit. Cap.ii. «iCtiätautc. zJLiiod etiam platonici licet oe uno ue ro œo bene fenferintinmltis tn dits fa era facienda cenfuetüt. Cap.12.

5deo qitippe . zTe fententia t^latonisqua oiffinimtd 06 nó elfe.nifi bonosiamicofqj nirtn/ tum. Cap.i?. Cluanqna etgo, j2)e opimone eoy:qiii rónales atas tri urn generii effe oijeruntitdeü in ons celeftibusan oemonibus aezeis: 1 i bo minibus tenents. Çap.iq-.

Cjponimns igunt. -(ld neep jjpter aerea cotpora neep p pier fijperiora babitaculaioemóes böi bus antecellüt.Cap.iy. Ctuaobiê. 4iiiid oe mortbus oemont iQuietus platonicus fenferit. Slap.ftf.

3)e mojibus. ^n oignti fit cos fps ab bomine coli 3 niio;2uiciis etiam opojteat liberari . Ïap.17. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-Qua igitur. Ctnalis fit religionn q docetur cp bo mines ut cómedent oüs bonis oemói bus iiU oebeât aduocatis. nbsp;nbsp;Cap.(8. frulïra igitur. zTc impictate arti's magiceique patro emo utitur fpuum malignere.C.iji. p0220 adueifus.

Hn credédum fit ep oiiboni libentius oemonibus ^bóib’ mifceantnr. £ap,2o, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4tenis urgens.

^n oemonibus nuneiis u interpreiibuf oü utantunfallique fe ab eisiaut igno rét aut uelint.Cap.2i. iJellc auté. zDe abunendo cultu oemonum contra dpuleiü. Cap.22. 4Iuia igitur.' ZD.md Ihermes Crifmegiftus oe ido/ lama fenfentn iinde fcire potuerit fu/ perflitiones egyptias aufaendas. Cap 23. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tlam .

41.'jomodo H^ermes patenter parentii fuorum fit cófeffus enoiêiquc tn oolu crit oeflruendó. Cap.24..

ZXuoniam. Se bis que fanctis angdis 1 bomini/ bos bonis poffuateffe cóia. Cap.2/.

TJullo igitur modo, du ois religio pagano^zcirca bôies mo2tuo8 fuerit impleta. Cap.ztf.

Sane aduertendum, Sc modo honoris que cbriftiani ma: tyribus impendunt. Cap 27, Idee tarnen nos.

Încipiunt nonilibri rubrice cc duita/_ tt^pd ^uguflini èjpïfóg^,_

que articulum oifputatio pre ^mtn^oeneritiu quia wfciitiendum fit oe refidua quelîionc. Cip.i.

bonos.

dn iter oemóes gb’ oü fupiores fût fit aliq ps bono;2:quo^ pfidio ad ueras btitudinê poffit bumana anima perne nire, Cap.2. 4piid pleiofquc. Ctoe oemÓib’dpulei’ afcribat gbus co rónem non fubtrabat nihil uirtutis affignat. Cap.3. Ctue igitur efl. Se pturbatóibosq aio acdduntiq fit peripatetico^ floico^q? fêtentia .

Cap.4. 2Pue funt fententic.


-ocr page 24-

11

lt;111) 'pafïiones qnecbriftianos aio« af ftoont no t mciu cabantJed iiirtutem exerteant.Jtap.y. Tlon eft, Ztinbos paffiomb’ oemóes cöfitente Apuleioeyäjptan^quoa op« bomine« apod oeos afTerit adwoari. iap.tf.

4Iiia intuirn œ fó«. 4t»od platonio figmenn« poeta:^ «fa matos neos afférant oe (ótrano:j2 ftu/ dio:;? «rtamine :ai be pte« Demonum nô oeo:jî fint.Ç.7. ÄD fi qinfcp. ^e du s celeftibn« 7 »emonibo« acre/ «8:bÖ!biifq? tenenißiilpolen platonW oiffinirioÆ.S. -Cnid iHa ipfs. Jin amicuia cekflm oeo:^ p itéra ffio/ ne oemonü poffit boi protiideriÄ.^, Jlcper boc.

lt;8.0 P5 f^’atonis fctêtia minu« miferi fint böie« i comore mo:tab:q5 oemo/ ne» « efernum.tap. io. tootin’ an De opinion« platonico;t;q patat alas boiu5 Demones ce poft cotpora. tap.ü. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;®iat quidem .

Se terrenig cótranïgrgb’ fj platoni co« oemoni jboiasq? natuta oifliguif. tap.1'2, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ced nunc,

Äno oemóeg fi nec’cü on« beati: nee cü bóibng fût mifetiâter utranque pat tem fine ntrinfque cómunionc fnt me dn. tap.ij. ^ftitaque. Rn bomines ram fint mottaleg poffint neta beatitudie effe felices. ^p.i4»

Ön-um,

De mediatore »ei i boiom boie ebri/ fto7t^u. flap.iy. Ci entern, dn rationabihter platonici oifftnif rit: ceo« celeftes occlinantc« terrena côta gia bominibo« nô mifeeri: quibns ad Bmicina tgt;eo9 oemones fnffragentur. Zap.ief. ^«go Pemones,

3d cómendandam nitam beatamique in pajtifipafóe c fummi boni:non tali mediatore idgeie boiem qualig eft oe mon : fed tali qualig eft nnug cbriftn«. Cap.17. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Iboc nt fanetur.

4Luod fallacia Oemonnm dum fua in terceffione niam fpondet ad oeum boc conatur; at bomies a nia ueritati« aner tat. Cap.18. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;falfi funt,

Oaod appellatiO oemonam iam .nee apnd raltore« eornm affumatur in fix gnificationem alicuius bom.^ap.ii» . 9td ne eenerbia. Se qnaÜtate fcientie que oemonc« fnx perbo« facit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^«P-20• Änanqaa etiam. Äd qnem modnm oominn« nolnerit oemone«innotefcere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.21.

Contra faperbiaj. duid interfit inter feientiam fancto.;2 angPoÿ 1 feientiam Demonn.Cpp.22.

Ibis igitor.

'Tlomen ocorom falfo afcriW wï« gen tiam;quod tarnen lt;nbsp;1angelig fanctis 1 bomimbug mfligejoimna^ fcripw/ ramm commune eft.iunx Cap-zj, ‘ Ihos fiPQato.

zCbri Deei'mi rubrice dorclij jngn/ ftmi DC cioitate Dciïncïpiurjt»

Ini tram beatitadinem fine angelif Irae nominibas pe: imam deum tnbnt etiam platonieo« oiffiniffe: fed utrum bi quos ab boc ipfum cokndos patat: uni tantum wo an etiam fibi facrifica riudint effe querendum, Cap.i

Omnium certe, Sefapema illnminattone quid #lo/ tinus platoniras fenferit. tap.2.

6ed non eft, De nco oei culfnia qno platonici qua ui« creatorem uniucrfitatig intellejcez nuf déniaient colendo angelos fiue bo rog fine malos honore oiuino, CaP'3-

due cum its.


-ocr page 25-

■óü uni nero neo facnïtcium »ebeafr ^ap.4.. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JhenoB.

©e faenfkn's que cens no reqmnt; fs ad figmtïcatôej eo^ obferdan uoluif q requirit. ifap. ƒ, nbsp;nbsp;nbsp;411118 autem, nejo perfectoep facnftcio . C.lt;f. pioinde ucrum, 4Xnod fancto;2angelot^ ea fit in nos oilectioiut nos nó (nos:fed untus ueri oei udint effecultores. £ap.z. ,dOeato iHü ®e miracubs que cens ad corrobora da ftdem pioyletó per angdorü miz nilkrinm promiffis fms adbibere oi/ gnatiis eft. tap.8,

Vaninis. 2)2 ilbotis artibns eiga osmonu cnl/ tiimii quibus Parphymis platomcus qiiedain pzobando.quedam quab ini pjobando nerfatur. tap.9.

ihec^alu« 3)e tbeitrgia:qne falfam pnigatónem animis oemonu ïuocattone jammit. tap.io. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ccc.

2)e epiflola ffgt;oïpbyrn ad dnebun/ tem egyptiuaiiqua petit oe dmeifirate oemonu k oocen. tap .ii.

«iiPebus fapuit. 2Pe miracnbs qp fcó; tangVo^ mini fterm oens nerus operatur . tap.12.

fOono autem .

3)e iuifibili do qfe mfibilê fepe p:ïi/ titinó fm qö cifs fs q»pot«ant ferre cernentes. tap .13. TÏlcc monere. 25e uno do colêdo nó folü ƒptet eter na1(5 ét ^per tpialia beneficia: q uni uerfa iip us ^puidétie potcflate confix fint, ijap.iq. 6ic«tautem . ©e mifteno fcö 2 angVo^z quo jamde tic di fuiut. tap.iy. ïfic itaque. Al oe ƒmerenda bia uita bis angelis fit credenduiq fe epigunt cob honore oiuinoian ueto ilbs quinó fe fed uni oen fancta precipiut religione feruiif, tap,10. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quibus, ^c area teftamenti miraculifqj figno mm.qoe ad comedadam legte ac pw milTionis auctoritatem oiuinitus facts funt. tap.iz.1

ifioinde. tótn eos qui oe miracnbs qbus oei populus eruditus eflmegat cedefiafti cis librie ce credednm. tap.18.

dn oicet. 4iue ratio fit ntfibibs facrificii : cp oni neto 7 innifibili oeo offerri do/ eet oera religio.tap.!?, zjluiaiit, 2)e fummo neroque facrificio ; qued ipfe oei 7 bominnm mediator (ffeems eft.tap.20,Wnde.

2Pe modo poteftatis oemonibus oate: ad glorificandcs fanctos qui pertulc runt lam palTionemiqui aereos fpiri/ tue non placando ipfosife in deo per/ manedo n1ceriit.tap.2i. Upoderatis ^nde fit fanctis aduerfü oemones po tefta8:7nnde cotdis neta purgario . tap.22, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^era pietate.

^e pricipits iqb’ platóici purgatóes aïeêe ^fitétur.t.ij ^icit «nam» 3gt;e uno ue:oqne prinnpio: qnod folâ buinanam naturam purgat atque re/ nouât.tap.24. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ced fub. t)mne8 fanctos 7 fub Icgis tempore 7 fub prioribus fecubsiin facramento 7 fidccbrifti iuftificatos fuiffe. t.2/. tuius facra , ©e inconftantis fforpbyrii inter con feffionem ueri oei 7 cubum oemonum fluctuantis. tap.2tf .

Tlefcio quomodo. 25e imptetate tPmpbvrii ; qua etiam èlpulei tranfeendit ettorem. tap.iz, tluanto, ttuibus pet^nafionibus porphyrins obcecatnsinon potuerft oeiam fapien/ tiam quod eft ebriftne agnofcere. tap.28, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«tPittis eigo. £)e Ïncarnatione oomini noftri Jefa cbrifti: quam confiteri platonicorum embefcit impietas.

£8p.2j;


-ocr page 26-

predict?, Atlanta platom'ci oogmatis poipbj^ Hus refutaueritn oiffcticdo correct. lt;0p.3o. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;di port, lt;0tra ajgumentnm platonico^ : quo oiam bumana afferät oeo ce coetetnä. lt;ap.3t.falfo. iPe onmerfali ma aie hberande : qua poipbpnuF ma!e qrendono repent:i Înâ Cola gratia ebriftiana referauit. tap.32. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fleece religio.

/inawnnt librf.jri.rubrice oe ciuita te Ml bean auguftini epi.

^-jnt lt;nbsp;ea parte opi«:q oua^ cioita/ '''A.^rt.i.celefti« ac terrene initia ifi nr» icipint oemôflîari.t.i.îiaitatc. Sgt;e cognofcendo dco:ad cuius notifia nemo bommo puenitmifi per media/ tore oei 1 boiam bomiem jefum ebn' ftum.Cap.2. Oagnnm. 9e auctoritate canoniec feriptarc oini no fpiritu eödite, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sap.3. ilifibilium. ^econdifone mundi qae nec itepota lis fittnee nouo oei otdinata eonfilio; quafi poftea uolnerit quod antes no/ luerit.^ap.^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hedqnid. 4iam no eile cogitandum oe iftnitie te porum fpaciis ante mondani:^ need infinitis loco^.Sap./.

$eide aide. Mreationi» munditeporu umufTe pn eipiasmec aliud alio paentri.Sap.lt;f^ Si enim. æe qnalitate primo^t nie^tqa ante up Ml fieret uefperä 1 mane traduntur ba bmfle.filpp.z«

51103tant, Aac qualis ne inteHigcnda fit net re qoifs:q pod opera fe^ nie;: reqnienit in feptimo.^ap.8.,

Sum ueto .

DeangFo^^conditione quid fecundu

diuina telh'monia fenfiedu fit.Sap,2-T^unc.

Sle fimplici ^ incommatabili trinitate patri» 1 filii 1 fpiritu»facti unia» oei: cni no eft aliad qualua» ahud fubfta/ ha.^ap.io. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^itacp,

An eiu» beatitadini» qua faett angeli ab initio fui femper babuerunt;Ct lUof fpiritu» qui in ueritate no fletcrut par ticipe» fuiffe credédum fit. Sap.ii.

Aue cus. ^e comparatóe beatitudini»iuftomm needi itcnetium piomiffiói» oiuine pte miom 1 primo^ t in paradifo bomino ante peccatum. Sap.12.

Tlec ipfo». ipn ita unius felicitatis omnes angeli fint créati:at ne^ lapfuro» fe poffe nof fe qoi elapfl funt.l port ruiua labentiti perfeuerantie fue prefeietiam acceperit qui fleterunt.f^ap.ij.

lot fi du#. Ano genere locntôi» nictug fit oe ma bolo qrin ueritate no iteteritiqa ueriz ta» no eft in eo. Sap.1'4-.

Sabiecit. Anid fentiendu fit oe eo qd fcriptum eft ab initio oiabolu» peccat.^ap.iy.

Jllud etiam. iPe gradibu» 7 oifferentii» creaturatü cp aliter pendet utilitatis ufus:alit 'or do rationis.Sap.itf. ^n bis que, dicium malitie no natura edeifed con tra natura:cui ad peccadu no eôditor caufa eft uolunta». Sap.ir.

propter. 3gt;e palcbritndine uniuerfitaJmquep otdinatoem oti etia ex conttarto^t fit oppofitione lacentior. S^P-’^' , '‘Weep cnij .1 Ant'd fentiedn uideatnrioiui^t neu» i ter Intern ‘tfenebras.S.ip. Auäui», jle eo q . poft oifcretóes luci» atep te/ nebta# oietü êlatdif oen» luféquia bona c.Süp.20. Geniep net, i)e eterna *1incommatabili fcienua


-ocr page 27-

2Dei ac uoluntate; qaia fempcr iHinni uerfa que fccitfic placuerunt facienda: QuemaJmoduin faciaXap.zi.

ÿ)t bis quibus i uniueffitate re^ a bo no Creatore bene condiurnm quedam difoUcent:' !putant nullam maias elfe natNramÀap.2 2.

Ihanc tn. 2)e etto« in quo d^ngems documai culpamt.iSap.23.

ßed multo. 2Petrinitate oi‘oina:qne per où opera fua fignificatoiffue fpfitidicia C.24..

^redimus. zje tripartita totius pbilofopbie diCci punaXap.a/. 4tuantiim, 5^e imagine fume trinitatift:que fecun dum quendam modü in natura ë nee du beatificati bominis. iUap.26, €tno8.

2)e effétia 1 fcictia:! otriuftpamore . :Çap.2 7, it3 nero, ^n etia ipfüamore quo 1 ede 7 fcif oi ligimun oiligere oebeamu9:quo ma/ gie moine tnnitatia imagini ^ piqua mus.iap.aS. $ed oe duobu». 2)e fancto^ angelos fda: qua trinita të in ipfaeins oeitate nouerut qua opc ru ca» priu» ioperate arte : q, in ipfi» operibus artifids intuêtnr.Cap. 2 9.

jUi qmppe . ^e fenariinumeri pfeetóe: 9 partium fua;? quâtitatc côpletur,^ap.3 0.

ll:)ec. 2)e oic fepiimo ïquo plenitudo 1 req e» cómedatur.Capj i, ^n feptio. 4?e opinione eo^j g angfo;: creationë anteriojë uolüt ëe qi mudi. ^ap-32.

Tie qnin»

21e oaab’angPo9 focietafibu» oiuer fie atep 0ifpanb’;q nóïcógrne itelli/ gunt luci'e 1 tenebra^ nótV’ nuncupa te.iljap.35. peccafte. ^eeo q gt;qnida putati códitóe firma mentitaquaÿ oifcreta^t note angeloe

fignat08:-T «vgdas aquae e^nimant nocreata8.iap.34-, 4^uanq5gt;

/4urclü fluguflmr^nif^di ruba cc liPri ouodecimiincipiunt,

/lt;quot; ^^ “quot;^ bono^t angPo^tq? nafuta dnteqi.

‘nullam effëtiam oeo effe eötrariärga ab eo qui fume eft 3 fëper ë boe totum mdef oiucrfum ëe qo nóeft. iap.2, lloec» ©e inimfei» oei nóp natura fed p cö trariâ uoluntatë:q cu ipfie nocet bone utiep nature nocet: ga mein fi non no C’tnócft.iapj. Cicufur. 25e natura inanonalio am nita cateti um:q in fuo genere atep otdieab um/ uerfitati» oecore nó oildepatXap.q-, lleterum, lt;luodiomninatma fpeac mólauda bili» fit cjeator. Cap.ƒ. nbsp;nbsp;nbsp;‘patute. Xp-ue caufa fit btitudi» angPo^ ebono tu:3 q caufa fit mifie angPoiimale;:, t»p.^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iltoinde. Cam efficiëtë male uoliitati» nó ëe q/ rëdâ.Cap.z. ‘‘pcmo iginir, De amoie petuerfotquo uoimae ab in cómutabili beno ad bonu mutabile d ficit.iïap.8. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|tem foo. ^n fancti angcli qnc babent creatores nature.eunde' babeant bone uo!unfa/ tie anctorë: per fp5 factu tn ei» caritaz te oiffufa femp fuiffe e;iftimat. ^.p, Cum.

De falfitate eius biftone q malta mi/ lia annoy pteriti» temporib’ afcribir. Cap.io. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^aUnnr.

De bi» g büc quidem müdum nó fem piternü putat:f$ out inumerabile»;aut eundë unü certa códufionc feculorum femp nafci 3 refolni opinâtur. C.ii.

^Itïneto. ^uid refpódëdum fit bi» g primä cô üitöe5 ból» tatda ëe caufat. ^ap.ij -Quid auf


-ocr page 28-

ZPe rfoolutôe faufor:Qb:i8 f«to fine condufiguiniuerfa fcixr in fundé o:di nc eadèqs fpem redituia gdam pbilo/ fophi crfdideïütX. 13, Ipanc ant. 5)e tcpciah códnóe generis bumani: qua neus nee nouo cöfilio conftituent nec motabiliuoluntate. ï^ap.14-, iinnt pens Temper etiâ oominn» foiffe Temper intelligatnrrcredendü fit cea/ tara quoep nùquâ oefuiffe cm onarct: 7 quomodo oicamr femper c^atatqd oicinó poteft coetetnum. Cap.iƒ.

Cgo quidej. lt;(.uomodo intelUigcndum fit miffa bomini a oeo nita eterna ant tempora etetna. Cap.i6.

4^ue fecula. ^tuod oeimmotabili cöfilio aut 110/ luntate fides fana oefcedat eófza ratio cinatóne» eo9:qni opera ej eternitate repetita per eofdem femper uolunt fecu lorum redire circuitu». Cap.iz.

Tilud qnocp. Confia co» qui oicont ca que infinita font nee oei poffe fcientia eóprebendi. Cap.18, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|!li]daüt.

ZJe feciili» fecnlorom.Cap.i9-

Zld ntros-ïÉ)e tmpictatc co;tqni affernt anima» fumme oereque beatitndinif participe» ifc;2atqne iternm per circuitu» téporö nd eafde mifta» laborefcp reditura» . JÏap.20 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ctuorum enim. ^e cöditóe unin» primi bomini» afep in eo genen» bumani. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.21.

Ilfac igif. Ctnod prefcierit boiem que primum oen» fódidit pefC3tuiü:fimnlque pre/ oidcrif quantum piorum popniorum ej ein» genere in angelfciicofoitiu fna effet gratia trâflalurn». .Cap.22,

Tice igno. ^e natura humane aie cteate ad ima/ ginem oei. îUap.23

$ecit etgo .

ih nlliu» tiel minime cteatnre poffint Old angeli Creatore». Cap. 24-.

Çed cum. Ömnium naturam 7 oium fpecic uni uerfe Cteatnre no nifi opere oei forma ri. C^P-V- Cut” enim. 3^e platonieorum opinione qua pata/ uerunt angelos qmdes a oeo coditos: fed ipfos effe bumanomm cotporti co ditores. Cap.2tf.

^ta fane. Jn ptimo bominc ettam fuiffe omnem plenitudinem genetis bumani: in qua preuidit oen» que pars bonorâda effet ptemio;que damnanda fupplicio. C9P.2Z. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rpne quonia.

^ncipinnt.pii.libri rubrice oe ciuita/ te oei âurelü ^^ITini.

^apf“ primo^t bominup qn^ conßacta mottalita». ^p.i\ ^jtptditis. 2pe ca morte que anime femper uteiitp uicture accidere poteft:7ca coi cotpns obno;cium eff. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C^P 2'

^ed oe ipo; |ïtrü mot» que per peccatum primo^e bomintiin omnes bomines ptranfüt : ctiam feï» pena peccati' fit. nbsp;nbsp;nbsp;Cap-3.

'Hon ant. Cur ab eis qui per gratia regeneratio nis funt abfofuti a peccato non aufera tn: motsfideft pena peccati. Cap.4.,

Ttjon enim. Z^iiod ficut iniqui male utuntur lege que bona eft:ira iufti bene utiitur mo: te que mala eft. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.f.

4poftolu8 cum.

2gt;e genetali» motfis malo quo anime 7cotpotis focieta» feparatur, Cap.tf, 4tua pro pter.


-ocr page 29-

©e morte qua no regenerati per cbngt; fit eôftffionè fufeipmnt. tap.z. ianrum. Æo m fanctfs prime morns ^ uenta te fufceptio:fedide fit moitié abfolntö. iap.S. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sienim.

4empue mortis qno ofte fenfus aufer tur:i monetibus an in mortuis ce oiz «dn eft. lap.?. Bsidupas, ^e Dira moaaliû q mots potins ^ ni ta oiteda eft.Cap-iolt; ^j quo eni. anqütfqoâ fimuHmnêe poffit efîe -I mortnue. ÂÆp.ii.

ßiantem. Z^uâ mortéprimis bomimbus deus fi mandatum nue trâfgrcderctnr fue/ rit côminatne. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.12.

Cum ergo, ^rtnaricaiio primorü bomimi quam prima fenfeiit penâ. Cap. 13.

Tpam poftea.

Ztluslts komo nt fa(tusa oeo:'ît qitâ font oceiderit fue oolunta^ aibitrio, Cap.i^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^tasenim. xilnod Zdâ peccas prias reliquent oc um qj reliqueretur a oeozl prima fmf fe anime morte a ceo receffiffe. C.iy.

-Ç-uamobrem.

®e pbilofopbte qui fepatóem a corpo re nô pntant effe penaiêteâ Plato indu cat fummü minoribus promittete Q^ nun^ fmtcoiporibus ejeuendi. Cep.ter. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Bedpbi.

Côtra eos qui afférant tenena corpo/ M icorrnptibilia fieri eterna nô poffe. Cap.tz. Contendunt etiam. ®t ferrents corporib’ que pbilofopbi firmantin celeftibue eê nô poffe: quia qnod terrenû eft naturali pondéré no cetorêd terra. Cap.iS.

Bed neceffe efte Contra eop oogmate: qui primos bo mines fi nô peccaffent imottales futaz roe fuiffe nô credunt. Cap.ip

‘Dune wcor. Ctood caro fanctorum que nûc requi

cfdt in fpe:tn meliorê recuperanda fit qaalitatê:^ fuit primo| tbominû ah tepeccatû. Cap,20 |^roinde. zve paradifo in quo primi bomies fue rantiÿ recte poflit figniffeatione eins fpirituale aliquid inteHigiffalaa uctita te narrationis biftorice de corporale loco. Cap.21. eindenon. 2)e coqwribus fancto:^ poft refurrez ctionem:qae fic fpirïtslia ernnt ut non in fpirirum caro aerator. nbsp;nbsp;Cap. 22,

Corpora etgo.

Ctuid itelligendom fit M cotpote ani mali 1 oe cotpore fpiritaliiut qui mon untur in ddagiqui ueio uioiffeatur in tbrifto. Cap.23.

‘tlam ficot corpo. X^naliter accipienda fit nel iHa infufz flatio in qua primus bomo factus efti anima oiuéte:uel illa qua oominos fe dtoicene aedpite fpirito fanctom.

Cap.24-. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(Inde 7 illod.

Zjjlubrtce.jcitti. libri de doitatc Mi bead ^uguftiniepi incipiänt.

rPk ^ inobedientta primi bominis L_^ ta fecunde mords perpetuitatem Mituros fmffe.nifi multos te ' gratia liberaret.

jpijimas.

Ï)e uita carnali que nô 07 cotpons tâ turn: fed ttiâex animi intelligeda fit nidfs. Cap.2. t^rius ergo. fOeccati caufam ejc anima non ej carne prodiffc:' rcorroptionem ex peccato có tracts non peccatom effe fed penam ; Cap.3. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z^iiânisi

Zj.uid fit fecandum bominem quidue fecundom deum uiuere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. 4-,

Cum ergo utuit.

Snodee coiporis animeque natura erabilioi quidem platonicorum qj maniebtorum fit opinio:fed 5 tpfi rez probantor:qaoniamuitforum caofas. nature carnis afcribunt. Cap.ƒ


-ocr page 30-

'pomgittir opu». ZPequalitate ooluntatis humane fub cniQ8 lodicio affeaócaanïmi gutpaue babentur aut recte. ^ap .lt;^.

fntereft autey? Amores *1oelectanonc «differenter 7ï bono 1 in malo apad facra# htteras i oeniri. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ïap.z.

Tlam cuins. 2)e tribus pertnrbatÔibua quas iani mo fapiétis ftoid effe uoluerunt: ejtdu fis Dolore fme triffitta qoa nirtus ani mi (entire non oebeat. Cap.8, lt;luas enitn. ZPe pertnrbatóibus animi: quaruaffe OU» recto« habet uita iuftotóXap.?» ^pud nos autem. dn primo« homines in paradifo eóffi tatos: nullis perturbationibus prias ÿ oeliqnerint affecto« fuiffe credenz dum fit. Cap.io. 6ed attorn. 3)e lapfu primihomini« in quo bene condita natura effmec potefl nifi a fuo Buctore reparari. Cap.ü;

Sed quia oeus. 9e qlitate primi homini« peccati adz miffi. tap.12. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Si quem. „ 41uod in preuaricatione ^de ad opus malum uoluntas preceffit mals . tap.ij. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;In oc. 3gt;e foperbia tranfgreffionis: qne ipfa fbit tranfgreffione oeterior. tap.14.. ged eft.

©e iuffiria refributioni«:qoBm primi homines pro rua inobedientia recepez runt. tap.if. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ttuia ergo. 9e hbidinis malo:cnius nomen cum mnlns aitiïs congrnat: propie tarnen motibus obfcenis coiporis afcribitor. tap.iet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tum igitur.

Se nuditate primo^ hominumiquam poft peccatum turpem pndendâque ui deront. tap.iz. lt;gt;Perito huto«. Se pndore concubitus no folum uulz gariifed etia coniugali. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.18.

Opa«. thiod partes ire atque hbidinis tam nitiofe mouentur:ot eas neceffe fit fre nis fapientie cobiberi.-quein iHa ante peccatum nature fanitate nó fuetunt. tap.i? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ihinc etiam . Se uaniffima turpitudine cynicorum. tap.20. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H^oc illi. Se benedietóne multiplicande fecundi tatis humane ante peccatum qua paart catio nó adimeret;1 cui libidmis mot bus acceffent. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.21. dbfit itaque. Se copula coniugali a deo primitus i lt;ftituta atep benedicta. tap.22.

Tlo« autem. 4n etiam in patadifo generandum tuif fet fi nemo peccaffetmel ntrum contra Buctu libidis pugnatura iltic fuiffs tra dttio caftitatis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.23.

O-uifquis autem. Ouod infontes homies 7 merito obe dientie in paradifo permanétes: ita ge mtahbus membris fuiffent ufuri ad ge nerationem prolistficut ceteris ad ar/ bitrium ooluntatis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.24-Seminaret igitur. Se neta beatitudine quam tempotalis uit# nó epiinet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.2ƒ. t^-oanquam ff. 4tnod félicitas in patadifo uiuentiom fine erubefeédo «ppetitu generandi of ficinm credenda fit implere potuiffe . tap.26. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iliuebat itaep. Se peccatoribus Yangelis 7 homibus quorum pemerfitas nó ptuibat ptoui dentiam oei. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.2z.' iproinde peccatores. Se qualitate cuarum ciuitatü terrene atque ccleftis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.28.

fecerunt itaque.

T^iibrice.jr.hbri pe cinitate i« beott ä^uftini ^pifeopi inetpiunt.

”14tz^Duobas ordinibns generatóif \ buanen oiuerfos fines ab initio pro/


-ocr page 31-

carrentie. Cap.û nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^e felicitate. ®e ftliïs camts 1 ftliis ptomiiïtonia . Ïap.2. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^atB8 eft. ©e fterditate ^are quâ oei gratta fez condauit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^P*^' . Çara gppe. terrene cnntati» concertatione nel mce.Cap ^. lt;errena porro. ®e primo terrene duitatis auctor fra tncida:cmu8 imptetati romane urbis conditor germant cede refponderit. ïap.ƒ, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;primus. 2)e langonbus quos t^ peda peccatt etiam eines ciuitatis oei in buius uite pereghnatione patiuntur : 7a quibos oeo medente fanantur. ^ap.eJ.

Xangor ert.

2Je caofa 7 pertinada fceleris ^ayn : qaê a facinore cöcepto nee oei f«mo ze Bocauit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ïap.z.

$ed ipfam. Ztoe ratio faerit ut ^Sam inter princi pia generis bumani coderetdoitatê. lt;ap.8. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tralie autem, De longa uita bominü que fuit ante oi luuiû:7 oe amphore bumanorum cor porum forma. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ap;?.

lt;Çuamobrem. De Differentia qua inter bebreos 7 no dros codices utdentur annorii numezi diffonare. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;ap.io.

41uodrc3. De inis opatufalem:cuius etas.^üü» annis oidetur oiluniu; exeedere. iSap.ii, ^er banc aut di. De opinione eorum g primorô temz poram bomines tarn longeuos q; fert bitur fuiffe no eredunt. Cap.i2.

Tpeque enim. ^n fn oinumeratione anorum bebreo rum magis ^.^jjt.interpretum fit fc quenda auctoritas, Cap.13.

Çed rum boc. De parilitate annoruiqui iifdem qb’ nunc fpadis 7 in prioribu^eculis con -cuKcruni. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.i^.

Tiunc iam oideamus. 3n credibfe fitiprimi feculi uiros ufep ad earn etatem qua filios genezaffe rete rûtur:3 concubitu eötinuilTe.Ä^.iy » 2?icet. De iure coniugtozumiq» wfftmiliter a feqnentibns matzonis buerint prima coniugia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tZap.ief.

Cum igitur. De DUobus e/ uno genttore ^creatis patribus atque principibus. Cap.iz. turn ergo.

■Quid fignaturn fit in 3bel 7 ^etb 7 ^nosiqb apparet ad ebriftô 7 cozpiis eiusiideff ecefefiam pertinere. C.i8.

€t Serb.

De fignificatione que in Cnocb tranf latione monftratur. 4®P’'9'

TfJam ifta.

De eo qgt; Carn fucceffio in oetaua ab éldam generatione clauditur;7in po/ flens ab eodem patre Àdam TÄoe eed mus innenitur. Cap.^ .

Dieet a’iquis.

Qua rÓne comemorato ^neebg fuit filius Cbaj^nitottus generattonis etus ufep aa oiluutum fit eótinnata narraz tio;cómemorato autem ^nos qui fuit films (etb ad côditionis humane prl cipiii fit redituni. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C^P-^i.

Iprimo.

De lapfu filiozu oei alienigenarô mnli erom amore capto^zmnde 7 omnes ejt ctptfs octo bominibos mluuto perire merueront. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. 22.

ll'Joe itaque-^n credendnm fit angelos fubflantie fpizitalis amore fpeciofa:^ muüerü ca ptos eorimdc iniffe coniugiaiej quiV gigantes funt creatf. Çop-z^.

Tpam7in eadê. Z^uomodo intelligendum fit q? eis q Diluuio perdendi erant Dominus oi/e rit;erunt dies eorum centum uiginti anni. Cap.24. Quod. De ira oei que incemmutabilem tra/ .et.


-ocr page 32-

^ülitatê nulla inflâmatione pturbat. tap. 2/. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jra oei.

Aluod area qua 'Hoe lufTas eft faccre in omnib’ cbnftü ecdetiäcß fignihcct. MLflp.26. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;yarn aero.

3)e area afqs Dilanio nee ilhs efte con fenticndürqui folä biftoriä reeipmnt fine aHegorica fignifieatóe: nee lilis 9 folaa figuras oefendût: repadiara bi/ ftonea ueritate. tap.zz. mon tarnen.

j(ncipionl.jcri.libri rnbriee oe ewitate oei Ä^nftini Cpifwpi.

poft oilonius a moe iif^ï «d rClJN’’*^««»®**’!®®^*quot;“'*“ ftcüdum '^m uiuentiam repenantor. ^ap.i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;)^oft oilaaium. 4tuid in filiia moe j^pbefiee fuerit p figaratain.^8p.2. Qed nnnc, Çe generationibus triu filio9 ‘‘P*’« » ^ap.3. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-^Çeneiatône*. j^e omerfitate lingua^ pricipioep Sa b;loni8.^8p.4-._Cum eigo. toe oefeêfione oniad ^pfundenda lin guam edificStimn tunim. 4Zap.ƒ. 4tuod enim. 4tnalifintelligenda fit locutio q Oeus Bngelis loquitur. Cap.tf. • t^oterat. ^ omne beftia^ genus etia remotifti me a tenis infuleex eo numeto aeeepe runr:qui in area oiluoii inundations feruatus eft. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.7.

$ed qoeftio. Un ÇX propagie Idam oei filio^ Hot queda genera bominum^uofa pro dierint. Cap.8. Aluerifetiä. än inferiore parte tene que noftre ba bitationi contraria eft antipodas babe re credenda fit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.9. dood neto . toe genaatione Sem in cuius präge/ nie tendens ad Jloraä eiutatfs oei or/ do oirigitur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cup,io. j^enenda eft. ^uod ea primitus lingua in ufu bo/ minö foerit:que poftea bebrea ab pc ber nomine nuncupara eft:l in cm’ fa milia remanfit cü oiuerfitas effet facta linguarum . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Çap.v,

4tuamobrem.

Ss articulo temporis in 4braâ a quo jctc fucceffionis nouus otdo conte;ci tor. Cap.ia. TTlunciam. due ratio feciffe uideaturmt in tranf migratione Cbare q ^baldeos defe/ rens in tlPefopotamia tranfiuit:nollll filü eins Tjaebor facca fit mentio , Cap.13. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ïptinde.

toeannis Cbare qui in charta uite te pos impleuit. ^ap.14. to^fóeta aut. toe tempore jimiffionis ^brae qua fe cödn preceptum oei e^imt oe cbarra . Cap.iy. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.Çd nero com.quot;

toe ordine 1 qualitate ƒmiffionus oei que ad dbraam facte funt. ÇapSô, lam;

toetribus ejcellentioribus gentius te gnistquo^t ideft dffyriorum lâiÿbraâ fublimios eminebat. Cap.17 . JJier idem, toe iterato allo^io oei ad dbtaaiquo n 1 femini eins ^banaan tetia promit titur.Cap.18 . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cgreffus ergo,

toe ^are pudteitia in egypto per onm cuftodita:qua ^braas nôo/oreg fnâ efTe oixerat:fed fororem. ^ap.iy^ toemde.

toe feceffione toth 7 dbrae: que illis falua caritate complacuit. Sap.20: Teuerfo. toe tertfa promiffione oei q tetta ebaz naan ^brae 3 femini eius in perpetuó pollicetur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.2t.

Cum eigo digreflï. toeinpeiatis ab ^bran boftium ßodo morn:quando f^otb o captiuitate eri/ puit:1 a ol^lcbifcdecb facerdote bene dictus eft. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.22.

Iboc refponfo,


-ocr page 33-

2)« uezbo oomtniad Ibraam : quo ei promittiair fecüdü mulntudiné Hella rum mulnphcanda ponenta»:qd ae/ deno tuUtficafus dl adboc m prepuno conHitufua.JEap.aj. €iiiim. IDz fignificadone iaeriheii qdâbraaj offerre pjeceptus eftreü popofciffet ul oe bie qcrederd ooceretur. Cap,24.

)n eodem.

2)e aga: andlla ßarerquä eadé $ara élbrae uoluit ede concubmam . Cap.zy. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jam bmetempore.

Ï)e teHifieatóne ad ^braâ: qua eidem fern ' oe Bertil Sara film fpopondif:pa tremtp eu g^ntiu Hatoit:“?promifft ft/ des farramento dreûaïtôta obfignaf, Cap.2tf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;poft bec nam».

3gt;e mafculo qui fi oefauo oie nô fueut circûdfua pent aia eiU8:qa teftamentû od oiftVpamt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.2z.

Jtem poteft. 2)e ccmutatione nommû 4brae 7 ^a re;qui eu ob unmf iftenlitaté:ob ntn/ nfque aut fenectutc generare nô poftet munuo ftcunditatta adepti funt. Cap.28. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;facta igitor.

3e tribus uiris uel angelis.-in quibus ad quercus mambre apparuifte 4brae oominus manifeftatut. Cap.29.

Jtem oeus.

De lotb a Sodomis liberato:atcp eif dem celeftiigne confumptis:! oe âbiz mcltcb cuius côcupifeentia caftitati Sa re nocere nô potuit. Cap.30.

Poft banc. De |faac fteûdû ptomiftioné nato:cu ins nome ejirifa utriufcp parentis eft inditum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.31.

De obedientia 1 fide ^rae : qua per obialigne immolandi filii probatofê.

7 oe motte ëare. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.32.

Jhter bec, De Hcbccca nepte TIacbor:quS Jfa/ ac accepit iijorem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.33.

Deinde.

Æilid fntelligendü fit in eo tp braaj poft mortem Sare accepit u^oré Cetu r3m.Cap.34-. Cluid antem. De geminis adbuc iutero rebecee ma tris inclufisrquid indicauetit oiaina te fponfio. Cap.jy. _ Jam ex boe. De otaculo 7 benedictóne quam Jfaac aliter $ pater ipfmsrmerito ciuldc ac oilectione accepit.Cap.3tf.

Accepit.

De bis que in €fau 7Jacob myfticep figurantur.Cap.37. Duo.

De miftione Jacobin dDefopotamias ad accipiendâ uxoré:7 oe uifione qua m itinere fomni3uit:7 oe quattuor ipi os feminis cum una petiiftet urorem. Cap.38. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aOittitui Jacob.

/Lue ratio futtit ut etiâ Ifrabel cogna min3retur.Cap.3't. 45enait ergo; 4tuomodo cum feptuagitaquincp àia bus egyptii narref igreftus eu pletique ex ds qui cômemorantur tépore pofte riori funt geniti. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.4-0.

Jhgrefti itaqj. De benedictione quam in fudam fibû fuii promifit. i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.4.1.

Jgitur jjptet. De filiis Jofepb quof Jacob ƒpbetica manoû fuajt trâfmutatiôc benedixit. Cap,4-2. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sicutautem. De femporibus «Doylï 7|efu ‘Daue ac iudicumeatep eXinde regû:qoorum quidem Saul primus eft:fed Dauid p Spuas 7 facraméto babetur 7 mérita . 8P.4-3. Defuncto Jacob.

/^ubrice.xvi'i.bbri b ciuitate ni bea ti luguftrnrcpiIcopTincipiunT. femporibus propbetarum. Cap.i. Promiftiones oei. 42-110 tempore fit impleta promiftio di 7 0e terra Cbanaaniquâ in pofteftio/ ne etiâ ifrabel catnalis accepit. C3p.2, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jh precedete.

De tripartitis fignificatiombus ppbe tarom:qae nimc ad terrenam:nunc ad .Z,


-ocr page 34-

t«knä: none ad celedê hierafalcnnc flutem ad utranep referantur .

lt;ap.3. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^odra. ©epreftgurara cömutationc ifrakliti ri regni '1faccrdotim oe bi« que âua mater Öamiielis perfona geren» ecclc fie propbetamt, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.4-,

Procorfn» iguur, ^e bi» que ad Iheb facerdotem homo oei ƒ pbciüelociitii? eOgnificat fa/ cerdotfom q gt;nbsp;fecundum ^aron mflttu Wm fuerat auferendum. nbsp;nbsp;nbsp;tap,ƒ,

Sed boe, Z)e mdaico facetdotio 1 regno:qoe ca in eternû oicantur flatuta non perma/ nent.ut alia intelligantur qne fponden tor eterna.tap.tf. tum igitar, 2?e wruptione regni ifrabelitici : qoa prefiguratur perpétua otutfio ifrabêlif piritabs ab ilrabele carnab. tap,z. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Xurfo#, ©e promiffionibna ad 2)am’d in hbo einsrqnod nullatenu»i $alomone:f5 pleniffime inueniuntur in ebrifto,_ tap,8, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jamnâc, /S.uam hmiba in pfalmo.Ijj^viü.fit propbetia oe cb2ifto:bi» qne'in regno rum bbris Tlatban propbetante pro/ mittontor. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.9. propter, Zlnam oiuerfa acta fint in regno'^tei/ rene bierufalem;ab bis que promife/ rat oeofr.nt intelligerefur promiffiói# ueritas ad altering régis i regni glori am pertinere, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.io. poft; j®c fubftatia popub oei:qne per foccef fione carnis in ebrifto eft : qui foins ernendi anima fuam ab inferis babnit poteftatem, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap-“-poft bet autem, jld quorum perfonam pernnereintclli genda fit flagitio ƒmtlTorum : oe qbus in pfalmo oicitur:ubi fnnt mifencor/ die tue antique Domine. tap.iz, ged cetera.

^n promiffe pacis Beritas illis tepon/ bus pofTit afcribi: que fub Balomcne fli)jerót.Cap.i3. iboc tâ magnus. lDi ftudio 3)auid in oifpofitione pla1 ffl032.tap.iq-. Precurrente , Än omnia que in pfalmis oe ebrifto i ecclefia propbetantur;adcóteru bm’ opens coaptanda fint. tap.iy.

'tlunciam. 2)e bis qne in.jbïü. pfalmo ad ebri/ ftum 4 ecclefia pertinefia:aut aperte o» cuniur nut iropice.tap ief.

tluamlibet. 3)e bis que ad facerdetiu ebtifti i pfal mo centefimonono:1 oe bis que i pfal mo-X^i.ad paffione’ iphus fpectant . tap.iz. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Bicutetiam. 2gt;e pfamo tertio i.jd.'i.jcv.i d.l;nï. in qaibm mots 7 refunectio oni^pbe tantur.tap.iS. 2)e refunectoe. ^c pfalmo.I^vüt.in quo iudeorum p tinaj infidelitas oeelaratur.tap .19.

Bed ut. 2)e regno ac merito 3)auid:q oe hbo ipfius $alomonc:eacp propbetia que ad ebriftü pertinés inuenituriuel i eis bbris qui fcriptis ipfius copulatur:uel in eis quos ipfius efte no oubinm eft . tap .20. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Xegnauit eigo ,

De regibus poft Salomcnc: fine i quot;Ja da fine in ^rabel. tap.zi.

teteri poft , De Jeroboam qui impfetate idolatrie fubditü fibi populo i^pbanauitu quo tarnen non oeftitit oeus 1 propbetas ï fpirare.i multos fub idolattie crimine euftodire. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.22.

i^erum rc^Jfrabd. Deuario ntriufque regni bebreorum ftatu: Donee ambo populi in captiuita/ tem omerfo tempore oucerentur reuo/ cato poßea Juda in regnum fuumiqô nouiftime in romanorus tranfüt pote ßatem. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.23.

^temep in. De pjopbetis qui uel spud iudeof po/


-ocr page 35-

ftremi ftiernnt:Qd quo» circa tempo» natuutans cbnlh euangelica pwdit bulona. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lap.24..

ïoto aotem tempore.

/Aireln Mogoiïmi pc ^‘aitfieùn. trace hbri./vni. mäpiuiit.

♦'dv € bis qoeofqoe ad tempora fal IBuatons oecem' lfeptem uolomiz m^wfputata font. Capa.

Z)e duitatum. 3Pe te«enc dintatw regibu» atep tem/ poribu»:qutbu8 ej oau 4brae fancto rü tempora fuppotata conueniunt. lt;nbsp;tap.2. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Societa»,

Zîtuibos regnâtib’apod aflytios atep Sic onio8 4b:3ccctlt;na«o |faac oep mifTione fit natuf;oei «pft ^faac fe^^age nario €fau i Jacob gemini oe rebecca fintediti. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.3.

Ihuio» temponbus. 3)e temporibus Jacob 1 filiï eiu8 Jo/ fepb. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.4»

lueruut.

■‘'Ïlegnannbu». ®e api rege argiuorom:quem egyptii feiapbin 'nominatu oiamo honore co tap.f.

Ibis temporibua. 4too régnante apod arginos quooe apud dflynoa Jacob in egypro mortu 0 8fit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.^.

4pi8 etgo rex. •Auorom regum tempore fofepb in egypto oefuncto» eft. tapz.

'Xegnantibos. duotum regain etate oOoyfe» natos fitn quorum oemum iifdcm tempori/ bus fit Otta religio, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.8. tom ergo.

-C-uando atbenienfium duitas fit códi ta:1 quam caufam nominie eins UaJ/ ro perbibeat, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.9.

Tlam ot 4tbene. 4Iuid I^arro tradat oe nuncupatione ariopagiii oe odooio ®eocalioni8.

tap.io. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4^tarnen.

42.00 tempore dOoyfes populum oei oe egypto edo^eritu jefu TOaue 9 ei/ dem focceffit quortj regö etate fit mor tuns, tapai. Ibocaütdi. 2Pe facris falfoni oeo32;quereges gre de lUie temporibos initttueruut: q ab e/itu Jfrabel oe egypto ufque ad obi/ turn Jefu Haue omumerantur. tap.ia. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;IPod bec. tLualió fabalaru figmèta t;co:t3 fint co tempote quo bebreis iudices pede ceperunt, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.1'3.

Hoilmottem , 3. tbeologi» poetis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.iq-, per idem temporis. ®e occafuregni argiooram:quo terni pore apud taurentee picas Saturai fi Ims regnom patrie primos accepit. tap. Iƒ. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;per ea tempora. 2?c 2)tomede poft troie cjecidium in oeos rclato;cams focü traditi funt in oolucree effe conuerfi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.16.

'fjos ante troianus. 25e incredibilibo»bominum commuz tationibus quid dbrro credidcrit. tap.17. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;iboc. XXuid credendum fit de ttanfformatio niba8:qoe arte oemonu bominibue ut dentor acddere. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.(8,

Koec aut. ZjLuod co tempore tneas in Jtalia uc nerit;quo iapidon iudcy prefidebat bebrei8.tap.i5».^0 tempore, ^c luccelTtone ordinis regni apud if/ rabelita» poft indice». Cap.20. oPoyeifdem.

De regibus f.atiï:quo3J Primas tne as 7 ouodedm^ luetiniis oit facti fût. tap.d. _ tatiam poft tneam, dld eo tpre 'Koma fit condita: quo regnum tldyrio^z interddit quo ^se cbias regnauit m ludca. nbsp;nbsp;nbsp;Cap.22.

Tlam altifïima.

DeSybilla ^rytbrea: que i ter alias Sybillas cognofeif oe Cbrifto emdc .8.


-ocr page 36-

na malta cedniiïe.Cap,25 *

Modern temport. Z^ood régnante Tomnlo feptetn fapt ente» daraenntiqno tempore wee t«/ bu» qae ifrabel oieebâtar in captunra tem a ïbaldets oucte fantridemep To multi» mottun» oimno honore oona/ tu»efl.^ap.24, 4'odc Tomulo. 41ui pbtlofopbi enituerint régnante apod romanos Æarqoimo pnfeorapti hfbreo8 ^ed«bia:fo bierufalc capta eft tcmplüqs fuboerfu. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Îap.zy.

Tegnante neio. Zllaod eo tempor qno impletif.ljtjc.an ni8 nideo;2 eft tefoluta capttmta»:To mani quoep a dominato funt regio li/ berati. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.2lt;Ç,

IPer ides tempos» ^e temporibas propbetarom quorö otacula babentor in libris:qai(p tune ne uocatione gentium multa cecinernt quando romanos regnum tepit: dfTy rioycp oefecit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.az. viïempora. ibe bis que ad euangehom ebriffi per tinet quid Ofee 1 mos j^pbetaueht » Mlap.ïS, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;©fee, 4Xue ab ^faia oeebrißo 1 eeclefia fint predicta. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.29,

)faias ptopbeta ,* Zltue «trtyebeas 1 ^onas o quot;Jobel newo tedamento congruentia piopbetaóert. iap.;o. lt;iltytbe33 propbeta. -Cue in âbdia i Tflaorn 1 ibacue d fa lute mundi in ebrifto prenunciata re/ periantur.äap.ji.

2res ptopbete. Z)e propbetia que in otatione ^bacuc «Tcantico continetut. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Sap.32.

-Jn orattone. ®e cbiifto a uocatióe gentiürqne Ihie remias 1 ÖSopbonias ptopbetico fpiri tu font prefati. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.33.

Ibieremias propbeta. Ibe propbetia ©anielis 1 Csecbielis que in ebnftum ecclcfiäc ß concordat.

lt;:ap.34..^n pfa. 2)e trio propbeta^t naiiciniotided ftg gei ?acbarie 1 dDalacbie.£ap.3f.

Tettant. 2?c €fdra 1 (tOaebabeo^z libris. Cap.jif. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lOofl bos. Cuod ptopbetica aoctoritas omni oti gine gentilis pbilofopbie toeniator an nquior. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ap-3^« iempore igitor, Cuod quedam fancto^t fcripta eedefi adieus canon ƒ pter nimiä non recepit uetudatc:ne pet occafione eo» falfa ue ris inferentnr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.38. 5am uero. 3)e bebraici» litteris que onquam in fuelingoe ptoprietate non foerunt . . Cap.39. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tton utitp. Z)e egyptiorum mendaciffima oanira te;que antiquitati fdentie fut centö mi lia afctibit annotum. Cap. 40. frudra itatp. 2)e pbilofopbicarii opinionü oidenfio nibo8:' icanonical spud eedefiâ con/ cordis fcripturarum, tap.41’ » QfC autem.

Cna oifpenfatione pronidetie oei fcri pture facre neteris tedameti ex bebteo in grecnm eloquiu traflate fint;ut uni aerfis gentibus innotefeeret. tap.42, Ibas factas.

^e auetorit3te.Iyx.interpretnm:q fal no bonore bearaice lingue omnib^ fit interpretibus preferenda. tap.43. nnam com; duid itcHigêdû fit oe 'ninioitaru ej eidio:cuius oenunciatio in bebteo qua dtagita oiep fpacio tendimrunfeptot 5ita aut tridui breuitate coduditor i 'ap.44, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;wed ait.

duod pod idautatione tepli propbe tas iudei bte oediterunt; 'lejinde nfep ad natiuitatê cbridi atinuis adoerfita tibus fint afdictiiut ptobaietur altetiuf tepli edificatione ptopbeticis uocibu» foiffe promifTam. tap.4ïgt;


-ocr page 37-

doflta ^gen«. 2)e OKU faluatons noftri fecundum aerbü caro factü efl:7 oe otïpezfióe iu deo^ per omnes gente« ficut fuaat^ obetatu. Cap.4.6, '‘Régnante ago. }|n ante tempos ebridi aliqui fuamt éjecta tïtabeltcicn gena«:qai ad celedif duitatt« confortium pauenirent . tap,4.7. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tlnapropter. jp:opbetiâ ^ggei qua Dipt maiorê fu tura gloria oomus oei ^ primu fuiffs nö in reedificatione templi:fed in eede fia ebridi ede cópletam.Cap. 4-8.

Ihec Domus. 2^e incerta multiplicatione ecclefie : q in boe feculo multi reptobi mikenfele cti».t3p.49, Jn boe «go, 2)c reedificatióe euangelii:que p padi ones predicantium clarior 7 potentior facta ed. ,, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.yo.

Deinde fecondum illam. ttnod etiam per bereticorn oidenfioz ne« fide« catbolica roboretur. tap.yi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Widens autem.

Kn cjedendu fit q ^ quida patantnpletif decem perfecotionibu« que fuerüttnnl tarn foperelïe prêter nndecimâiqne in ipfo antiebridi tempore fit futura . tap,ƒ2. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ptoinde. 2)e tenure noniffime perfecatiöi» oc culto.^ap.ƒ3. nbsp;tóiecturi« qnippe . Dedultidimo mendacio paganoms: quo ebridianä religionc non ultra tie centos fejagintaquinque anno^ mefu ra clTe finxeiant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap,ƒ4-.

Ipec acquêt

/Fabrice.m.libii oe cinitate oei bea n ^lugufitnr^ftopijncipiunt» -

ad in quedione quä oe finibus noium 4 malorom pbilofo/ fputatio netilamtioncentas oc toginta a octo fecta«ede dOarcof yiat ro perfpejeerit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.i. ttuoniam tie cinitate.

C-uomodo remotis omnibus oiderert tii« que non fecte fed quedione« font : ad tripartita fomi boni oiffinitionem Oairo perueniat: qoarum tarnen una fit eligenda; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.2,

3n tribus quoep. 2?e tiibus fectis fommom bominis bo num querentibos quam eligenda War ro oidiniat.-fequen« ueteris aebademie dntioebo auctore fententiam, tap,3, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;xiuid etgo. 2)efummo bono 1 fnmmo malo quid ebridiani fentiant contra pbilofopbos qui fommum bonom in fe ftbi ede oip runt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.4-, $iergo.

Z)e fociali uita:que cHm mapme expe tenda fit multi« odenfionibas fepe fub uertitur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap./.

ZUuod autem, 2)e errore bamanornm iudiciorum cum ueiitas latet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.6. ttnidipfa. 2)e oioerfitate linguarus qua focictas bominnm oirimitur:! oe miferia belz lorum etiam que ioda oienntur. tap.7. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l)od ciuitatem. zXuod amicitia bonorum fecura ede non podit:dnm a periculis que in bac uita funt trepidari necede ed. tap.8.

$1 autem. Z)e amicitia angelomm que bominii hoc mundo non poted ede manifeda propter fallaciam oemonnm:in qnos inciderunt qui multos ftbi deos colen dos pntaoerunt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.9.

Jn focietate. ttui fructus fanctis de fnperata buz ins uite tentatione pariatur. tap-io. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ed neqne.

2De beatitudine pacts eterne;in qua fa ctis finis eda'ded uera perfectio. tap.ii.b

I^anc. 4taod etiam bellantium feuitia oefep bominnm inquietudines ad pads fine


-ocr page 38-

copiant peraentrer fïiu oiitie appetito nuHa natura fit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.12. duod enim.

29e pace untuerfaliique inter quaflibet penurbationea priuari nô poteft lege natuze:Dum fub iuflo iudice ad id gftp peruemt ordtnatione:quod meruit uo îuntate.Cap.ij. pajuaque. TDt ordine ac lege fiue tenena fine tele fti:per quant focietati humane etiâ no minando cófulitur;l côfulédo feruif . Cap.14. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Omni» ezgo.

Z)e libertate naturali:' loe feruitute en tus prima caufa peccatuj eft-ga homo male uoluntatis etiam /i no,eft manci pium alterius hominis: ferons eft pro prie libidinis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.iy.

)boc naturalis. ÿc equo iure oominandi. Cap.ic, , 4tuonrca etiam. Wnw celeftis focietas corn terrena ci uitate pace habeat 1 unde oifeordias. Cap.1’7. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^«t-ZXua einerfa fit achademie nona am biguitas a conftantia fidei chriftiane . Cap.iS. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4tuod autemlt; 2^e babitu 1 monb’populi ehnftiani. Cap.ip, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tlibil fane.

Cto eines fcö^ in buius uite tempore fpe beati fint. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C^P-2^' dnamobrem.

3n feenndu eiffinftces Scipionis que i eialogo Cicerois fut um^ fuerit quot;Ko mana refpu.Cap.2i . dnapiopter. 4n uerus fit ecus cui ebriftiani fernint cui foli Debeat facrificari. Cap. 22.

Sed refponderi. Zine fPotphyrius nicat otaeulif oeo:;z refponfa oe ebrifto. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.23.

'■Ram in libtis. Z^-tia oiffinitoe eóftet populi 1 reipn. niicupatonem recte fibi n folu roanos fed etiâ régna alia ucdicare.Cap.24..

Siautem popuh's.

Äuod non poffint ubi oerc effe uirtu tes:ubi non eft uera religio.

Cap.2/, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ctnamlibet.

2)e pace populi alieni a ceorqua ntituz ad pietatem populis oei: num i boe pe rcgrinus eft mundo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.2tf*

Ctnocirca. 2)epace femientinm oeoicoias perfe/ eta tranquillitas in hac temporali nita non poteft apprebendi. Cap.27.

Paj autem. ^ quern finem nentntos fit ejitus im pioru.Cap.2$. €orom autem,

2gt;e cinicate oei 4aguftini^pifcopiki pfunt rubrice libri.;c;c.

»ƒClod qnänis omni tempore oens 'fSdicet:in hoc tarnen libto oe nouiffi/ mo eins iodicio fit proprie oifputâdû. Cap.I. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pe oie nltimi.

Z)e uaitebUe re^ bumana^ cuinöpo teft dici oeefte mdici u diquauis neque at inueft(gari.Cap.2.

Tinne autem. Zî-uid in libro ecekfiaften Salomon oe bis que in bac uita 4 bonis 4 malis font cömunia oifputauit. Cap. 3.

Tiempe Salomon, duod ad oifterendum oe nouiftimo iodicio oei:notti primum teftameti ae ocinde neteris teftimonta prolaturas fit.Cap.q-. lOuiae itaque. Ctuibns fententiis oomini faluatoris ominum iodidum futurum in fine fez enli oeclaretur. _ Cap./.

Cigoipfe, One fit prima refinicctioique kcûda. Cap.t;. {)einde adiungit. ®e ouabns refunecttonibus 4 d mille annis quid in apocalipfi Joannis fcri ptum fit:1 quid d cis rationabihter fe tiatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap. 7.

2)e bis ouabus. . ^e aHigatione 7 folntione oiabolf. Cap.8. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;€tclaufit.

Äuid fit regnnm fancton eng tbrifto per mille annosiU in quo difeernator


-ocr page 39-

aregnoeteme. , ‘ Jlap.?. fnterea dam. ^tuid refpondendam fit üeqm putât refuirectoem ad fola cotpora nó(dam ad Bias pertinnc, iap.io. feant qui patant, 3)« ^og 7 dOagogiqnoa ad perftqn oam cedefM oei lolutua prop« One Ie cah Diabolus inntabir. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.lï.

Ctram ftmd. 4n ad uld'mum fapplinum ptincat im piorum:qgt; oefcendtOe igma oecdo 7 eofdem comedifTc memoratur .

Cap.12. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4tuod ucro ait. dn ante tempos perferatóis andebdftt mille anm annumerandi ünt.C‘’P-*3-ihec perfecutio.

3?e Damnation« Diaboh cn fms :7 per recapitulatóem oe refarrettoe corpore omniu mo2tao.^;i oe ultima retributi one. 4ap.14-. #ofl banc a«tem. Üuifuntmonui quos ad indiciü ejbi buit maremei quos mor# 7 inferi red diderunt.Cap.iy. i^oc eft enim. ^ecelo nouo 7 terra nous. Cap.lef.

Ctuidi.

SÏ^e ecdefie glodficauone fine fine port mortem.Äap.iz. ^t cimtatem. 4taid dpoftolus petras oe nomffimo oei indicio predicare ooraerit moituo rum.Cap.iS nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tlonciam. 4taid dportolufJ^ulus tbefalonicêfi bus fcripfetitn oe manifeRatione anti cbriftiiraius tempus oies oomini fob feqnewr.tap.ij. dOultas. 4luid idem aportolus in primo ad eof dem epiftola oe refurreetóe mortuorü Doeoerit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.20. 8ed bic aportolus. 4tuid ^aias pjopbeta de mottoorum refurreenone 7 retributione indicii fit loratus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£ap.2i. ^ropbeta qfaias. 4Laalis futura fit egrertio fanctorum ad uidenda# penas malornï.Cap.M.

6ed qnomodo. duid propbetanerit 2)aniel oe perf^ cutione anttcbnrti:7 oe iudicio oei re/ gnoip fanctoy. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.23. enamel oe boe. $n pfalmis dauidcis que oe fine feculi buia87 que oe nouirtimo oei iudicio propbetantur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.24. dfbulta oe iudicio. 3)« propbetia uOalaebie qoa oei iudi num ultimum Declarator:7 quotus oi citar per parificatorias penas faciéda mundatio. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.2/. propbeta. 2Pe facrifinis que fancti offerct do fic placituratquomodo in oiebus prifiiz Ïi8 7 anni8 prioribus placuernnt . :ap.2tf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Polens. 3)e fepstatione bonotum 7 malorum: per qu35 nouiffimi indicii oiftretio oe clarator. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.2z. ■Jllud etiam. 2)e lege Ooyifi fpiritalit« intellfgeda ne in damnabilia mutmota emails fê fusincurrat. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Cap.28. 4|.ooduero.

De aduentu l^elie ante iudina :cuius predicatione fcriptura; i fecreta refeta te iudei conuertentur ad ebriftom. Cap.29. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Çum autem.

4tuod in libris neteris tenamenti cü oeuslegitur iudicaturas:non euidenf cbrirti perfona monrtretur.fed ej qui bufda teftimoniis ubi oomin^ os loq tor appareat non oubie epipfe fit cbri ftus.tap.30.' lt;4gt;ulta.

'tuibrice.x^iJibri oe ciuitate oei beati 4ugurtmi epifcopi incipiont.

*^Cd)^otdine oifpotationis qaa pri lis offferendom ef l oe perpetoo fupz plido Damnatorum com Diabolo:^ d eterna felicitate fanctorum.

aum per jefom. 4n portant cotpora in oftione ignis


-ocr page 40-

effe perpétua; ^^ap.i. Äuid igitur oflendam» Jln confequens fit ut fwporeum dolo/ rem fequatur carme intcriw».

Cap.3. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9fenullum.

^e naturalibu» e^emplte:quorum co fideratio ooceat peffe inter cruciatuf ni nentia coipora permanere. Cap.4, 4ïuapropfer . dnanta fint que nó recte agnofci que ant:1 tarnen eadem effenó fit ambigu nm.Cap.f. #auntamen. Xluod nó omnia mfracula naturalia fint:fed pléraque bumano ingenio mo dificataiaut oemonü arte compofita. tap et. M?ic feite lefponJeat. Æuod in rebus miris fnmma crededi ratio fitomnipotenfia creatons. tap z. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tur itacp facere 'Tlon effe eófta naturam eus in aliqna re cuius natura innotuit aliquid ab eo Ïiod erat notum:incipif effe diuerfü, ap.g. - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eiautem.

De gebenna;cte:n3ycp ^alitatepena rum.Cap.p. Auod igitur. Ün ignis gcbennalis fi cctpcralis ed poffit malignes fpirit’iidcft Demones incorporées tactu fuo aduiere. Cap.io. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f?ic occurrit. in boe ratio iuditie babeatmt nó fint ejtenfiora penarum tempora:!^ faeint peccato;t.Cap.if. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9ic autem.

De magnitudine preoaricationis pn/ merob qua eterna pena omnib’ debea fnr:quic;tra gratia fuerit faluatons. lt;ap.i2._Ced pena. Cötia opinionc eo:^ q putat crimino/ fmfuppïicia poft morte ca purgatónis adbiberi.Cap.ij. platonici. De penis temporalis buius ufte: qbus fubiecta eft bumana conditio. lt;.14, Ätianquam, 4td óe opus grc oei eruêfisno» oe » fnnditate neteris malitad futuri feculi pnneat nouitatc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap,ij.

Çle rnntemen. 6ub qb’ g« legib’ ocs regenerator: babeâf etates.tap. ie;, ^crü tâta. De bis qui putât nullor: boium penas in eternum effe manfuras. Cap.iz. Tqunc iam. De bis q nooiffimo iudicio jjpter iter ceftionê fcc22 nemine putât damnâdu effe. tfap.iS. 8unt etiam quales. De bis qui impunitatem omniû pecca to;: ^mittunt etiâ bereticis ƒ pter par ticipatoem corporis cbrifti. Cpa.ip.

Ttem funtalü.

De bis qui non omnibüs.fed eis tâtû g apud catbolicos funt regeneratiietiâ upcftea m multa crimina errorefquc jjruperint indulgentiâ polüccntur. tap.20. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;|tem funt.

De bis qui eos qui permanent in ca/ tbolica fide.etiam fi peffime uixerint:'T obb oc uii meruerint: tarnen propter fi dei fundamentum faines effe oiffini/ ont.Cap.21. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;éuntautèm.

De bis qui putantea crimina que iter elemofinarum opera committuntur ad pamnatioms indicium nó uocari. tap.22. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Comperi ; Contra opinionem eornm qui oicunt nee oiaboli nee bominum malor 2ppc tua futura fupplicia, tap.23, lt;lc primum queri. Contra forum fenfum qui in iudicio oeiomnibus reis propter ^63 2preces putât effe partendu. Cap.24, Ihoc antem. dn bi qui inter beretjcos baptisati fut 1 Ofteriores poftea male uiuendo fiint factimel bi qui apud catbolicos renati * ad berefes aut fcifmata tranfitruntmef quot;bi qui a caiboliris apud qcos renati funt non retedentes crimmofe iiiuere perftiteruntipoffint priuilegio facra/ mentorum remiffionem eterni fperare fupplinï. tap.2/.

Óediam.


-ocr page 41-

4Xaid fittn fandamento habere ehrt flu ; 1 qmbus fpondeatur falua quart p ignis ufturain. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.26, 6ed babent. i^ontra eo^ perfuafione qui putant fi bi no obfutura piccata in quibus cum demofinas facerent perRiterunt. tap.27. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■’^eflat. durelu ^uguflini oe nuitate oci mcipi. unt rubrke libri.XJtii »

^dv^'conditione angelorum a bo/ -^^minum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.«-

Sicut in ptopmo.

2?e eterna oei 1 incommutabili eiufuo lontate.Cap.z, «paka entm. 3e promiffione eteme beatitudinis fa ctorum T perpetoia fuppheiis ipio^ -tap.3. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Z^uapropur. toncra fapientes mnndi:qui putât ter rena bominó coipora ad cdefte babi/ taculum nö pofie traftem. #ap.4.

^cd uidclicet-2Pe refurrectoe carnia quarn «idam mundo credentes nö credunt.tap.ƒ-|Sed boc-ttd Voma códkorê fnu 'f.omnlü oi hgedo oen fecerit ecclefia autebtiftum onm credendo oilejit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.^?.

Hecolamus. P-b ut mnndos in ebriftam crederet: uirtutis faerit oiuine non peifnartonis bumane. tap.7. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gedaalde.

3Pc miraculip que ut mundusincbri Hu crederet facta funtn fieri módo ere dente non oelinant. tap.8.

Cur inquiunt. 4ld uniuerfa miracula que per many res in ebrifti nomine hunt ei'fidei tefli moniu krant:qua in ebriftum mart)?/ res credidernnt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.9.

^ui mfi bote fidei. Xjtnanto oigntuf martyres bonoranf; qui ideo multa mira optinent:ut oeus uerus colatur:^ oemone» qm ob hoc

quedam faciontmt ipfi on effe credan/ tur. tap.io. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;loic forte.

Contra platonicosrqni oe naturalib^ dementoÿ ponderibus argumentant terrenó coipns in celo efTe non porte, tap.ii. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tontta quod. Contra calomnias infiddium:quibus ebriftianos oe crédita refurrectoe car nis irrident. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.12.

Scd fcropulofiffime, dn aborttui nö pertineant ad reforre/ ctionemifi pertinent ad numerus mor tuoriim. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.13. ld bec ergo. In infante» in ea fint refonecturi babi tudine coipori8:quü babitori erat eta ti»BCcertu.t3p.i4. 41uid«go. ^n ad corporis oominici mods oium moitaorö refurrectura fint coipora. tap .1/. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;9intiep cbrirtus. ttualis intelligentia fit fancto^ con/ formatio ad imaginem fiki oei. tap.ió. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;/ilud. dn in fuo fep» refufcitanda atque man fnra fint coipora feminaró moitua:p. tap.17.

‘Tlonnullt. Se uiro pe:fecto:ideft ebrirto;^ cor/ pore idert ecclefia que eß ipfius pleni/ tudo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tapis,

proinde quod. 4tuod omnia nitia que in bac uita bu mano contraria funt oecori:in refurre ctione non fint fatara:ubi manente na torali fubrtantia in onam pukbrkndi nem 1 qualitas concorret 1 quantitas. tap.i?.poidiam. Xjluod in refmiecnone moitnorum na tora corporum quibudibet modis off fipatoramiin integrum undecuriqs re/ uocanda erit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tap.20.

Tlefcio quo. Ï)e nonitate coiporis fpirttalisii qua fanctorom caro mutabitur, tap.21.

Tkrtituerit.'


-ocr page 42-

2?c mifenïs ac malie 0011)08 bumano genus mento prime preoaricatioms obnojiö:! a obus nemo mfi per cbrix fit gratiarn liberator. Sap.zz,

*T,am quod. ®e bis que prêter ilia malà que bonis maltfque communia font;ad iufloru; laborem fpecialiter pettinèt. ^ap.23.

prêter, ^e bonis qoib^etiâ bâcuitâ dânatto ni obnopa creator îpleuit. ^ap.24..

Tnunciam. 25e peruicacia quornndam:qui refut/ rectionem carnis qua ficut predictóc totus mödus ctedit ipugnätXap.zj.

tUtrum de. Äoomodo Poipbyrii ciffinitio :qua beatis animis putatur coipus ce fugié dum ipfios platonis fententia oedrua tor;quioicit füm» den oiis promiftiTe

ut nuncp cotponbus epiéf. tap.16, Sed porpbyrius.

2)e cöttariis DifTimtiombos piatonis atlt;p poipbygt;rii:i quibus fi uto'que al/ teri crederet a uetitate neuter oeuiaret. tap.27, Çingula.

XHuid ad ueram refurrectionis fidê uE plato uel Labeo uel etia datzo cofene potuérint:fi opiniones eorum i una fê tentiam conuemffent. ^ap.28 .

‘Tfonnulli. 2)e qualitate nif(oni8:qua in futuro fe culo fancti oeum aidebunt.^ap.29.

‘TJunc tam; j®e eterna felicitate cinitatis oei fabba toque perpetuo.tap.jo.

XXuanta ent.

/3urelü êtoguflini oe ouitale 00 Ok brice feliciter finiunt.


-ocr page 43-

-ocr page 44-


-ocr page 45-

*'^-1


FRIMVS*


^i^'ff^t^ugufVni ^Tcopi ce floate il Z^a^ilxr jOnmus felidfer lnoptt.



o iff gquot;



h^i€Tlt;€a ^adO iu) ma lt;Sottborum irrupfione rBgentiu fub rege Blanco atlt;ç Jipetu magne cladis eucrfa c: dus euerfionem Deo:52 falfoijt miitorumque cultozes: quos i'ufitato noie pagâos uocam^: tebnftianä religions referre ''conatesdolito acerbic 'Tama


ilrins oeurn ueru blafpbemarc tcaxft,linde ego ejardefces


^jÏ^ö Pom^oei : aduerfus co^ blafpbc 1, mia8 uel erro2es:lib2O8 De duitate Det


hm'iis mûdi.Sedïdi qnattu« c^oirfi cariim fai p2oairfum.ixrtt)'uero:qm lpoßremi:ocbito« fines . ^ta omnes j^jü.liTjn ' turn fint oc«traque duitate cofœiptirfttulum tarnen a mdio’e acte pert:ut oc duitate œi pod’ uocareiif. ^n quo2U5 wdmo lib’onô oebuit pto mûaculo ponian âbrae facrifido fläz mä celitus facta inter owifas uictimas cucurrifferquoniani hoc flit in uifione monfti'atum dt . In Duodecimo libio qttod Dictum eft oe ^amuele non erat De filiis 4aron:Diccndum potius fuit: no erat fili’ faccrdotis. filios quippe facetdotu oeftmetis facerdoubus fiicce




' cicre magis legitimimoiis fuit .Ilam lïfiliis Aaron repitur pater ^amiief: ! 7fed facerdos non ftiit.nee ita in filiis: u.niiAnic uuvi I1 Hvii vpuiui «j — nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ut eü ipe genuerit Aaron:fed finit ocs

p2iu8 ad foluendu5 ceenpabant, quot;^^V lUmspopuli oicuntur filtï Ifrabd,


: fcribere iftitui.lt;|tuod opsper aliquot ' anos me tcnuit: eo q, alia multa iterz Jcurrebant:quc Difem non opo2teretï


j : Iboc autem oe duitate od grade opus itandej.jjii.Uhns eft terminatiiiquo ',rus quïque pnini cos refellut: qui res bumanas itajafpeiari uolnt:ut ad boe mnto:p oeo^ ciiltüiquos paganicolcf côfueuerûtineceffariû effe arbitrétur;


7 ga pbibenturmiala ifta ejonri aftp abndare atendût. ßcquentes aût gnep aduerfus cos loquutur qui fatêtur bec mala nee DcfuilTe un$ : nee oefutura mortakb’.' Tca nuc magna:ntic parua Iods:tcmpo2ibu8:perfonifep uariart.


in 9ed oeo^ muto:^ cultiiquo cis facriz J ficatun pptemita poft mo2tê 'fiitura5 '/ effe utiles oifputât.lbis ergo.K.lib2is .^ ’ƒ1cue ifte liane opiniones cbuftianc relt 1/ƒ gioni aduerfarie refellut'.^d ne gfip ƒƒ nos aliéna tanta redarguifte: non aut nni aflèruiffe repbcdcrettid agit pars / altera opens bmustque.^ai.libns co tinemr.-duanq; ubi opus eft:! in po ribus.j.que nra funt afferamust' Tin yii.pofte2io2ib’ redarguam’aduafa, ®uoded5 ergo Iib2o:^ fequentiu pmi quartuor continent cjo2tum ouarum duitatum : quanim eft una od:altera


■J-^ i:Z^e aducrfariis nóis ïÏb2ifti:qb% ; ?J, Vjuaftatóe urbisjjpter £hn'ftii barhaii 4’ ÖH pepercerunt uictis.Capitidö panning



boriofiflimâ fiuttates d:fiue in boe tempo;j rfu cum inter impios


grinatur ex fideui ^'-v- — nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^uc8:fiue i ilia ftablitate

'^HiedS eferne:\iiam nunc ejpectat per • i patt'enturquoadufqs iuftitia ouc’tanir 0 ƒ jin iudidii: oeinceps adeptura per e^z ?V !ceUentid uict02ia ultima q pace pfecta : 1/^ hoc ope ad te iftituto:q mea jamiffioe



Dcbito:Defendere aduerfus cos qui co jditori d’ Deos fuos pfenit fili cariffic dbarcellinetfufcepi magmi opus q ar duo.fed Deus adiutot nofter.T^ä fcio quib’ uiribus opus fit: ut pfuadeatur fuperbis quâta fit uirtus bumilitatis:


ig-’ qua fit Utomia terrena cacumia tptali quot;^ I mobilitate nutantta:nó bnmano iifnr *; gt;nbsp;ƒ pata faftutfs oiuina gratia oonata cel I1 fifttdo tranfccndat.'Ae%ei5 'Tc0ditor / duitatis bui^: oc qua loqui iftituim’: / nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.a.i.


-ocr page 46-

LIBER.PRIMVS*

m fcriphira poplï fui fentenhî oiame legip apeniif:qua Dictum eft.dois fii/ perbw refiftit : bumilibu« autem cat granâ.boc uero quod oei eft:fuperbe quoep anime fptm^mftaow affectât: ematq? fibt tn laudibut tDiet: tgt;arcere fijbiccti's:' TDebeHare fiiberbos. Unde Ct De terrena ciuitate:que cu Domman' appétit 7 ft populi fetuiantiipfa ei 00/ minandt libido Dommaturmó eft pte tereuüdû filetio qutcquid Dtcerc fufee pn but’ cpis ratio poftulati' tfacFtas Datur, ^7 bacnâcp e^iftunt inimtct: aduerfus quos oefendenda ê Dei ciuiz ta8:quo.^ tame mVn cottecto ipietatis erröte ciuea in ea fiunt fatia idonei/ lt;?Culti uero in earn tantta ejaidefcunt ignibtia odiorum:tamque manifeftia bnfioia redemptotia eiua ingrati fût: iit bodie contra earn linguae moue/ rent : nifi ferrum boftile fugienrea in factatia eiua loda uitaj De qua fuper/ burnt inueniret.4n non eha illi roani ibrifti noi infefti funt:quibua jtpter ^briftus barbari pepercerunf.-Zefta tur boc martprum loea 'tbaftlice apo ftolotum:que in ilia iiaftatione urbia ad fe confugientea fuoa alienoftp rece periint . Ibuc ufque cruentua feniebat tnimtetta. ''(hi accipicbat hmitem truci datotia furot.'Jllo Ducebâtur a miPan tthua boftibtia:quibiia etia e/tra ipfa Icca pcpercerSt : ne in eoa incurrerent qui fimile mifericotdiä non babebat/ ziiti tarnen ctias'pb alibi tmees step boftih more fetiicnteeipoftea cp ad lo ca ilia neniebSt ubi fuerat interdienun quod alibi ture belli licuiffet:tota feri endi refrenabafimanitwi' tcaptiuadi cupiditae frangebattir . Sic euaferunt multi : qui nunc ebtiftianis tepottbus Detrabunt:! mala qiie tlla ciuitae per tulit ebufto iputant-b^auero que in cou lit uiueret ptopter ibtifti bonote facta funt:nonJoutant ebtifto noftro: fed fato fuo. ihm pobus Deberent ft quid recte fapctent ilia que ab boftib’ afpera a Dura perpeffi funtulli oiume ƒ uidénetribuenuque folet cottuptos bominum motes bellis emendate atep coterere.ltcmq? uitam mortalifi iufta atep lauddbilem talibus afflictionib’ ejercere: ptobatamque uel in melioia trâfferre:uFin bis adbiic terris jipter «fus alios Dctinere . JJlud uero quod ns uel ubicnqlt; ptopter ibtifti nomen nF i lens lt;nbsp;btiftf nomini Dicatifftmis napliffimis:ac ^ largiote miPicotdia ad capacitate multitudtnis clecris:pte2 bellotum motes truculenti barbari pc percerunt:boc tribuerc tptibus cbtifti anis . bine neo agere grattas:bine ad cius nomen iieraciter currere: ut effuz giant penas ignis cterni. 4id nomen multi eotum mendaciter ufurparunt: ut cffugerent penas ptefentis e/itü.nâ quos indes petiilâtcr n ptocaciter inz fiiltare fetuis ^btifti;funt in eis pluri mi qui ilium interitiim clademcp non cuafiffent: nifi files ^btifti fe effe finz jciffenti- Tnunc ingtata fuperbia atque îpüffima infania eins nominf refiftut cotde peruerfo:ut fempiternis tenebtif puniantur.id quod nomen ote uF fub dolo ofugert.uftptali luce ,fruerct«r.

Z^luod nulla unqs bella ita gefta ft : ut uictotes ƒpter Deos nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quo^iec

rant parcerent uictis. Cap.2«

Ot bella gefta cofcripta funt uel ante conditas rcmam:uF ab ci® ejoihi n tmperio:legant 1 ptoferat fic ab alienigenis aliqiia capta effe cuiita tem.ut boftes qui ceperantiparcerent eis quos ad Deos fuo:^ tepla ofugiffe c0pererant:aut aliquc Duces barbarii p:ccepiffe:ut irrupto oppido nullus fc rirewriqui in iHo teplo fuiffet iuent’. T-lone uidit Cneas |^amu per aras. Sanguine fedantem quos ipe facraue rat ignts/Tlone Diomedes 1 dlly;ces


-ocr page 47-

UBER,PRIMvs.

ceftß fume mRodib’ard? ioziipuere bcram effigiwL: manibuüß. cnienns cïirgtncas aufi oitie cotingere omas^ *nec tarnen qiiod feqmtnr nerum cQ: ^X’^*’ finer:ac retro fublapfa fferri épea onnau.0oftea qmppe nicerunt: pofiea troia ferro tgnibnfq? oelerunt: poftea cófiigientem ad aras Pnamns obn-nncauerut.nec i^o troia periit: qa minema perdidit.ZS-uid enim pn’ ipa lt;ï0inerua petdiderat ut perirct:an fone ciiftodes fnos/lhoc fane neru è: illis quippe ïteremptis potnit aiiferri. W’quot; .boïes a fiinnlacro : fed fimii/ lafru ab bóibns feriiabatnr.p.uo mó ergo colebatur:ut patna caftodfret 7 eines: que fnos nó ualnit cuftodire en ftodes.quot;

/■dna imptndenter romani penates: qni trotam cnHodire non potcrat:fïbi credidernnt piofurnros, Sap.3.

Sice quibus ons nrbem 'Komaj femandâ fe omedaffe gandebat. in miferabilem errotesi'ï nobts fuccêfentrcü oc ons eo^ talu oicim^: nee fnccenfent auctotibns fiii8:qnos nt edifcerent mercedem ocderunt.^octo refep ipfos infuper 3 falario pn^co 7 honotib’ oignifiimos babucrt,‘Tlêpe apnd tbegiini qnem ^ptcrca paranli legutnit uidelicet poeta magn’oinsq? ptedariffimtis afqne optimns.tenms cbibitns änis nó facile ol^ïnóe Mflit aboleri fecundum illnd {PtaöL^u® femel eft ilwjxçensfcrnabilodûçes ÏHËLSÏu.ppnd bnne ergo ^ngilius ncmpelnno indneitnr tnfeffa troianis ^olo IKntonim regi adiierfiis cos iri tando oicete.J^^s mimica mibi tyr/ H’enttSl ’wn’iwj ’lo^r’ll^® ft^wï, ponansnnetofq; penates,ftra nc iftis penanbns uictis roma neuincerentnr ptudentes cómendare oebnerunt/Sed bec Inno oicebatiiclntitata mnliet qd loqneretur ignoias.-Clntd Cneas ipe

pi' ’totiens appeUahwnónc ita nanat pätb^oßiades ^atcis pbebüp facetdos fecra mann ni£tofip.oeos parmimq» nqjqtes lpf^abttxinjn (p amens ad limina tendit,-'Thöne oeos ipfos qiios nictos non onbitat oicertfibt poti’ qp fe illi perbibet cómcdatos:cö ei oicif: $aa-a fnofq'hbi ^mfdatn-oiajxna/ tes ? Su^ftir 4firgtlins tales oeos et nictos oicit : 7 nt nel nicti qnoqno mó cnaderent bomini commendatosrqnc Dementia elf ejiftimare bis tutonbns romam fuilfe fapicter c0miflam:7 mfi eos amiftlfet n potnifie naftari/lmmo lino nictos oeos tanq lt;nbsp;ptefides ac oe/ fenfotes colere:qnid efi alind ép tenef non nnmina bonaifj oemonia mala/ ^P-nanto enig fapientius credinir Ho mam ad iftam cladem non fniffe nen/ turasmifi pmis illi perilTent:fed illos potins olim fniffe peritiiros : ni^os quantn potuiffet roma fcrnaflet.-’‘pas qnis non eng adnerterit nideat: qnata fit nanitate piefnmptu non poffe ninci fnb oefenfotibns inerts : 7 ideo perifie qnia euftodes perdidit dos:cu iiF fola pohicrit effe canfa perenne^enftodes babere nolnide pcritnros.-’jló itaqne ens oe DÜs nictis illa conferiberentnr 7 canerétnr poetas libebat mentiri: f§ eoidatos boks cogebat wtas ofiteri, ïUe^ ifta oppottnnins alio loco oiliz genter copiofeq? tractanda fnnt.'pne qnod inditneram oe ingratis oicerc bóibas:parnmper ejcplicc nt poffum: qni ea mals qne pto fuo^ mo’113 per/ nerfitate metito blafpbemantes patnif dbnfto ipntant.^tnodaöt illis crias talibns ptopter ebriftnm parcitnr:nee oignantnr attendere:7 cas lingnas ad nerfns eins nomen Dementia facrilegc pernerfitatis exercent:qnibas lingnis nfurpauerót mendanter ipfnm nomen utninerent.nel qnas lingnas in locis ei facratis metnedo ptefTernntmt illic tnti atqne mnniti nbi ptopter en illefi .9.2,


-ocr page 48-

IHBERl.

abbofttb’f«erf:indc meûmakdûtw boftikbus pjofilirent.

/3)cafylo Innoni? in trow:ga nemi nem liberanit a grens:7 iTafihnsapo ftolo3t:qnc cmnes ad fe cóft^tes a barbans oefenderunt. Cap.4.

rWlpfa Utoi/i treia mater romani __Jl pepulrlacrans in loos oeonim fnox munire non potnit dues fucs ab ignibns fi^rrcep greco:^ cofdem oec« coléttû;quin ct 'Jnnoni8 afylo ^ufto/ des leni J^benije7 bir^ul£ye^Ï^eda arfcriiabailt.biinc nndiqne troia gaja ^«nfis erepta gdytis.mêfeqg peoyr âraterefqs aurofolidircapttuaq;uez nis 4(0g«i’tijmieri7|wuide longo o’dine matres »rant drœ.^Utt’ eft uideTicct locus tante oec facratusmon unde capnuos non lieeret edueere;fed tibi captiuos libérer ïdudere.Çôpara nue afylû illud nô cuiufiibet oei grega lis ul ’ oe turba plebisifcd Jicuis ipfius forens 7 oiugis 7 regine onim neo:;?: cum memoriis noftro: ^ apoftolomm. Tllue teenfis têplis 7 oil's erepta fpolia portabaturmó reddenda niais fed oi uidenda uictoribns.buc aöt 7 qd alibi ad ea loca cópernim eft pertinere:emn honore 7dbfego religiofiffimo repor/ tatii eft.^iamiffaibic fuata libertas. qVi daufaibic iterdicta captiuitas.Jbi joffidenda a onantib’ boftihus pme/ râturibue liberâdi a mifantib’ bofti xis Diicebäf.0oftremo illud Innonis teplü fibi degcrat auantia 7 lupbia le niu grccoriiftas ebrifti bafilicas mifi cordia 7 büilitaférCmanrii barbaro^«

/2\ generali ofiWudie boftiij uictas duitates eucrtenti« gi^UteWerftT' _«ap.j.

quot;Vin forte grecigdeiilla fua uieto JI ^ia teplisceer eömunüj peper/ ecrtiatqnUo ofugretes mifos uictofq* troianos ferire «el captiuare non anfi funt.8ed Uirgiliu* pocta:52 more illa métitus eft.3^mo uero moré boflius duitates euertetiu ille oefcripfit.Zluê moré etia Cefar fiait fcribit Salufti’ nobilitate ueritatis bifloric’;feutenna fua qua w cóiurads in fenatu babuit: cómemorare non ptermitnt.'Xapi uir gine8:pucros;Diuelli liberos a parétü cóple;cn:mameffamiltai^r pati q uiao/ ribuf coUibuifletipbana atqae oomos fpelian : cede: incédia fieri.poftremo armis arqi cadaueribus cruore atque luctu omnia ccplcn.lftic fi pbana ta/ cuiffet: oco^ fedibus folere bolles par cere putaremus:7 bec pbana n ab alie nigenis boftib’:fs a ilanlina 7 foeiis eins nobilifiimis fenatoribus 7roam's duibup romana tépla metuebant.^ed hi mddicer pcrditi 7 patrie parricide, /^uod neromani qiiidem te ullas ceperunt ctuitatcsiut in’tcmplis earum parcerent metis/trap.

adlid ergo per multas gentes que inter fe bdla gefrenjr:7 nufq; nt cns in oeo^ fuo^rfedibus pepercerfit nofter fmo oifeurrat/Tomanos ipos uideamus:ipfc8inqua rccolamusirc/ fpiciamafcg romanosid quo:^ pcipua laude oiefû cftiUtarcere fubiectis:7 oe bellare fuperbos : 7 q, accepta iniuria ignofcere malcbant cp perfeg.Xituado tot tâtafep nrbesrut late oominarétur ejepugnatas captafep cuerteft.kgatur nobis que tepla ejcipere foiebat:ut ad ca gfquis ofugiiTet liberaretur.ân illi faciehat 7 feriptores eanide re:2 gefta rn ifta reticebantr’jta nc uero qui ea q laudaret ma^ïe requirebär:iffa pda/ riffima I’m ipfes pietatis indicia ptert ret .-•^gregius romani nois 4gt;arcus nfearcellus g fpraaifas urbé ornattHï mam cepif: refenur earn prius fieuifle ruiturâ;7 ante ei’ fangumem fuas illi


-ocr page 49-

HBERX

lacbiymaa «ffudiffc. •«Seffit 1 mrâ pu diritie et in bofte feniandc.Tlâ pans ^ oppidünicto: iaffiflet inadiroftituit edicto ne qe cozpus liberum uiolaret, ^nerfa eft tn ciuitas mojc bello:;2:nec ufpiä legifab iperatoie tarn cafto atép demêti faiffe pceptugeut qfgs ad iHud Hcl iUud teplü fugiffet bretur illefus, Xlij.uncß nullo mô pterizeturrqn nec ei‘ ’fletiis nec qd edijcrat ƒ pudicitia minime uiolâda potuit taceri, fabius tarentine euerfo: urbis a fimulacro:^ oepdatione nbftinuiffe laudatur .‘'Ma ci ci fcriba fuggeffiffetiquid ne fignis dojjz q mha capta fucrât fieri iubaet: connnenna fuas et iocando condiuit; -^uefiuit.n.cuinfmodi efTcntitcus et no folû milita grâdia: iicj2 et renûcia rêtur armata:relîqmu6 iqt tarêtinis oeos iratos.

z^tti i euerfiôe urbis: q afperc gcfta__ fuut oc côTuetudine äcciduTrt belli :que ~ nero dementer oe potentia fuencrinC nqmmisïb^iX^z.

^^dm igitur ncc illius fletum: nee

1 buins rifümec illi’ cafta mid'/ cotdra:ncc biiiits facets côtinentia 20/ manoats tes gcfla^ fcnptoies tacerc potuert:qn ptermitteretur f^aliquibuf Iwibus in bonotê cutiifpiS cee:^ fuo22 fic pepctnent:ut in qiiocüq? têplo cede ud captmitatc fierijjbiberêt.-Ctuicqd ergo uaftationis:nmeidatois : oepdaz tionis:nel cóerematóis: afflictions in iÜA recetiftima romana clade omiffus eft:fecit boe cófuetudo bcllo:;2.Zluod aüt mof nouo factü eft:q gt;nbsp;iufitata rc^ facie ïmanitas batbara tS mitis appaz mit:ut apüflimc bafilice iplcde popFo cui parceretur eligcrentur 1 oecernerc turmbi nemo feiïretununde nemo ra perenir:quo libetSdi multi a mifStib’ boftibus oucerenturiundc captiuandi niilli nec a cruddibun boftib’ abduce rêtur;boc tbnftiuóiiboc cbtiftwno tpii tribuêdóiqinfqins nóuidct cec’: qfquis nidet neclaudat ingratusiqfqs laudanti reluctatur infanuseft . ^bfit ut ptudens qutfep boe feritati imputet Barbaro:;:, truculenuflimasqfeuiffi mas mentes ille fmittille frenauit:illc mirabiliter tcperanitiqui per jjpbetä tato ante pdi rittuifitabo in uirga iniz qiiitates eo;2:1 i flagcllif peccata io:^i mificozdiS aiit meS n oifpergS ab cis,

/3)ec0modi8 atcp icomodw^bonis 8Cmalis pleracp cola funt.^5ïp.X

lt;'^lcct aliqs. Cur ergo ifta omina A^^mihcojdia et ad ipios igratofqp pcraenit Æur putamus nifiquia cam pbuitqui qiiotidic facit ojui folê fuug flip bonos 7 malosn plint fup iuftos q iniuftosz-duSuis.n.quids eo:p ifta cogitâtes penitendo ab ipietate fe coijj gantiquidS nero ficut apoftolus oicit omitias bonitatis q löganimitatis oei contènentes: fecudu onrina cotdis fut 1 co2 impenitens tbefaurisent fibi ira in oie ire 1 reuclatóis iiiftiludicii oei: qui reddet unicuiep dn opera eins.tn patiétia oei ad pemtêtra ïiiitat malos: ficut flagcUn oei ad panentiam erudit bonos.qtâp mificoidia oei fonendos amplectitur bonos:ficut feueritas oei punicdosco22ipitmalos.^lacnit qppe oimne jauidentie pparare in pofterum bona mftts quibus n fruentnr iniufti: a mala iptïs qb’ n excruciabufbonir ffta nero tpiaha bonatmala iitnfq? uoluit êe omunia: ut nec bona cupidi’ appetantur:quemaliqnoqa bre cernn tur.nec mala turpiter cuitentur :qbus 1 bont plcrucp afficiütur. Tritcrcft aiit pliirimü qiialis fit ufiis uel eaa: re:;: q 4)fpere:uF ear q oieütur adneife. 'HS bonus tptalib’ ncc bonis ewollifmec malis ft^gir.dÜalus aüt ideo buiufee modi ifelicitate pumtur:quia felicitate couepitur. OftedU tu oeus fepe êt in .8.3-


-ocr page 50-

IIBER.^

bis Diftnljuendig euidcnti’ opejatóes fiiâ /na fi nut omnepeccatû mâifdla pletteret pena : nihil ultimo iudicio re feraari putaretur . TVurfus fi nullum peccati nune punitet aperta ouinutas: nuUa effe ^uidentia oanna crederet’. Similiter in rebus fecundisifi nóeas oeus quibufdä petetibus euidetiffima largitate concederet;non adeumifta ptinere oieeremus . '^eq? fioibua eas perenttbus caret : non nifi ƒpter talia pmia feruiendu illi effe arbitratemur: nee pios nos faceret talis feruitus: fed potins Cupidos 7 auaros.|?cc cum ita fintrgcüq? boni maliep pariter affiieti funt: non ideo ifti ciftincti nó fuut: ga Difbnetü non eft go atnep petpeffi ff. etlOanet.n.oiffimilitudo palTo:^ end in fimilitudine paffioni i:' ïlicet fabcode to’mento non eft wm»7 uinum.'pâ ficut fub ano igné au;? rutilât:-tpalea fumat.lfub eade tribula ftipule omi/ nuuntar : framenta purgatur.ncc ideo eu oleo amutca ‘)funditur;quia ecdem pteli pondéré ejptimitur.Jta unaeaz deep uis inuentis bonos ^batrpanfi fica t: cliquât.malos Damnat:uaftat : et exterminât. 2^n in cade afflienôe mali œû Dcteftâtur atqj blafpbemant.boni aût p:ccâtur 7 laudât . Æantü intcreft non qualia (5 qualis quifep patiatur. *713 pari motu ejagitatu “T exalat bot ribilif cenu.i fuauif fragrat iiguctu:

/2)e caufiscottectionii^tcr quas et boni 1 mali pariter flagellâf. iap.jgt;.

VÏUid igitur in illa reru uaftitafe ^ebafttani pafti fuut:quod nó eis ma^ïïdelitcr ifta cófidcrantibus ad jjucetu ualeretrj^nmo g.ipfa peccata obus Deus indignatus impleuit tantis calamitatibus mundu bumilfter cogi/ tantes.epuis lögeabfint a fednotofis flagitiois atep impiisnn no ufepadeo ic a Delictis Deputat alienoszut nee te/

potalia D eis mala ppeti fe iudicét dix gnes.«xcepto.n.g. unufquifep quan tulibet laudabilif nines cedit igbufdâ catnalibcupifcentiei'ïfinö ad facino^z imanitatc 7 gurgne flagitto:;? atqgt; ipi etatis abbominationem :ad aligna tn peccata uP rara uP tato crebnoia g-to minota.lboc «go ejeeptorgs tandem facile reperituriqui eefdé ipfos japtcr quo:2 bottenda fuperbiâ: lu/uriam:7 ausritiâiatqs execrabiks hquitates et ipietates Dcus fiait minado pdi/it cd terit tcrras:fic babcat ut babendi fût: fie eu eis uiuat ut cn talibus uiuendug eft/}Vlerncp.n ab cis Docendisiadmo ncndisialiquado ét obiurgädis 7 cor fipiendis ; male Diftimilaturmel aim labotis piget:uel 015 os co:;? cotS gb’ uercamdamur offendcre: uel cum eo^z tuimidtias Deuitamusine impediant 7 noccant in iftis tptalibus reb^;fiue qs adipifei adbuc appetit nfa aipiditas: fiue quas amittete fotmidat ifirmitas, ita ut gmis bonis uita malo^z Difplice 8t:7 idco cu eis non incidant inillam Damnationem que poftbäc uitâ talib’ pparatur:tn quia ^pfea peccatis coni Dânabilibus parent: ou cos i fuis beet leuibus 7 uemalibns metunt: uire cum eis tpialiter flageUatur.epuis i cternii minie puniatur.quot;^rc ifta uitâ gnando Diuinitus affliguntur cu eis amararn fentiiit.cui’ amando Dulcedincs pecca tibus eis amari effe nolnernt.‘'('lain fi Jpterea quifquis obiutgädis 7 eötnz piendis male agetibus pareil:quia op ponunius tpsniquint:ucl eifdem ipis metuit: ne Dctcriotes ex boe efficiâtur: uel ad bona uitâ 7 piâ erudiêdos ipez diat infirmes alios : 7pâmant atque nuertât a ftde:nó uidetur effe cupidita tis occafio:fcd coniïbn caritatis.illud effe cPpabile g, bi g Diflimiliter nnint: 73 malo:;2faais abbo::cnt:parcnt tn peccatis alienis.que Dcdocerc aut obz iurgare Deberent: du eo.jzoffenfiones


-ocr page 51-

WERX

fanent ne filii noceât î bis rébus gbits üdtc bom atep innocenter ntutnrifcd cnpidl’ ip opottebat eos g iboc müdo peregrinâtnm fpê fnperne patrie p fe gert .Thô foin quippe îfirmiotes intâ micctes oingalé filios babentcs 1 bfe cnpientes:ooinos ac familias poffiden tcs:qnosapoftolii8 iecd'taaUoqititnr oocés 7 monens queadmodng ninerc oebeât il ;co’cs eu maritis:-T mariti cû ujonbusil fïlü cû parentibnai'tparê tes cû filiis.n ferni cû oms:1 ont emn feruis.milita tpialia:milita terrena li bentcr adipifcûttiM molefte amittût: ypter que non aiidcnt offendcre boics qnor fibi nita côtaminatiffima 7 ofce leratiffia t»ifplicct;ne:;z et bi q fnpio’c nite gradû tenêtmec oiiigalib’uicnlis irrctiti fût:7 iiictn pariio ac tegume'fo Htûtur ; plernnqgt; fue fame ac faliiti infidias atcp ipetns malo:;2 riment: ab eo:2 repbenfione fefe abflinêt : 7 q^nis non in tantum cos metiiant: iit ad fi/ milia perpemanda quilmflibet corum terro’tbus atq? îprobitatibns cedant: ca ipfa tn que cum eis non peipetrant noliit plerûcp conipae: cû foitaffe pof fint aliqnos cottipiendo conigereme fi non potuerint fiia faills ac farna in penculû etitiilq» periieniat. ÏOoc non ca cófidcratöc qua ftiâ famâ ac falutê «idet ce needTariâ utilitati eiudiedo:^ boïuj.fed ea poti’ infirmitaterqua ne ketat lingua Wadies - tbuaniis dies: q refotmidanir uulgi iudidû:7 carnis ejeufatio uel pereptio.boe eft piopter queda cupiditatis mnculamo piopter officia caritatis.non mibi itacp uide tur bee parua effe caufa qr cum malis flageUentur 7 boni: quado neo placet pditos moies et tpialtn penar afflied one punire,flageUantur.n.fimiil non quia fimul agût mala tntam: fed quia fimul amant tpialem uita. non quides eqliter:fed tn fimul: qua boni otenere Deberent;ut illi coiiepti arque coiiecti confequcrcnfetcrna.ad qHa cÔfcqndâ fl nollent effe focii: ferrentur17 oiltge/ rennir inimid.quia oonec uiuunt fep incertum eft utruj uoliintatem fint in melius mutaturi..Qua in re non utiqs pares fedjonge-grauioic babcnt cas: qiubus per japbeta picitur.'|lle quidê in fuo peccato moiietur-fangninc aut eins De manu fpeculatoiis requiia.^d boc.n.fpeculatoies boc eft populoius prepofiti conftimti funr in ccclefnsnit non parcant obnirgado .peccata.'pec ideo tn ab biiiufcemodi culpa pcntnts alienus eft:qui licet ppofirus non fitd eis tn qttibus uite buius neceffitate co iungitur mulra monenda uf aiguenda nouit T negligit: oeuirans eoqi offenfio nes:piopter ilia qiubus in bacuita no indebitis uritur: fed plus qs oebuit oe Icctatur.Feinde babcnt aliam caufaj boni quarc tpialibus affligatur malis qualem 'babuit '|ob:iir fibi ipfc buma nus ams fir piobat’ 7 cognitus : quota uirtute pietatis gratis oeû oiligat.

Z41d fanctis in aminioe req i tpialin mbil pereat. Æap io.

Qllibus recte ofideratis atep pfpe ^latrede utru aliqd mali acd dent fidelib’ 1 pns:qd cis no i bond ncrrerefunnifi foite putandû eft apo/ ftolica iHd uacare fenrentiam:iibi air. Ödmus quoniâ Diligetibus oeû omia cooperantur in bonû. Ämifert omnia que babebanr.^imquid fidc/nûquid pictatc/nunquid interioiis bóts bona qui eft ante Deus fines /I^e fimt opes cbiiftianoqiiqiiibus opulctus oicebat apoftolus.^^ft antes qneftns magnus pietas cû fufficietia /nibil.niriilim^ in bunc mundns:fed nee anferrc quid poffumns.babentes aût nictû •tregn/ mentû bis contend fiimns -Tlam qm nolunt Diuites fieri îddût in tentatóes 7 laquen.i oefideria mulra 7 noyia q

.a , 4-,


-ocr page 52-

mergût boks in intentu -T perditóes; 'I^adi/entm £ft oinnw5malo^ ana/ ntia : quam quidam appetentes a fide pci-errauei'iJt:linleruerut fe oolonb’ mulns . ■(Stinbus ergo ferrene oiuitic iila uaftatione perierunt:fieas fe ha/ behüt queadmodu abiffo foil’s paupe intus muite audterautcideftfi mundo iitebantur Mnq; non utentes:potuerût cicere q? tlle grauiter tentât^:7 mime fuperams.Trtudus iquit ejii oe utero matris meemudus i terram reuertar. oominns oedit:ons abftulitzficut ono plaant ita factum é;fit nomen oomint benedicmmiut bonus fernus magnas facultates baberet ipfam fui oni uolun tatern ; cm pedifcquus mente oiteffeiet: iicc contriftaretur eis rebus uiucns re lictistquas fuei-at cito moiiens relictu rus . Tilt nut infirmioies qui terrems bis bonif Ruisen npponeret cbiiflo: aliquantuU tarnen oipiditate cohere/ bant;quâfum bec amädo peccaumnt perdendo fenferunt . Xantum quippe ooluemnt:quantü feooloiibus ifcrue rantbient apoffolü w;ciffc fupia cóme moiani.^poitcbat .n.ut eis addeietur etm ejperimento:;2 cifaplma : quibus fuerattädiu neglects uerbojp.TOâcû oidt apoftolusrq uolunt oiuites fieri; in tentatienes incidunt:'7c;p2ofccto in ciuitiis cupiditatem reprebenditmon facultatem;quâ precepit alibi oicensr }ïgt;2ecipe oiuitibus buius mundi nó fu |xrbe fapere neep fperare in incerto ei liina’afuardedm oeo uiuo qui pflat nobis omia ahundâter ad fruendum: bn facial wuitemfint i operib’ bonis: facile mibuât: comunicent; thefaurisét fibi fundaments bonus in futurusrut appiebendant uerä uits.!bec q œ fuis faciebant omitits:magms fuut lucris lema oamna folatirplufq? letati ex bis que facile tribuedo tutius feruanerSt: q; oti'iHati ex bis que timide retinedo facilius amifert.Iboc.n.potuil î terra

perirciqd piguitinde tranfferre .''tlü qui receperüt confiliö oni fui picentis ‘^lolite odereuobis i terra tbefauros ubi tinea 7 rubigo exteTmmanl:a ubi fures effodiunt 7 furâtunfed tbcfauri jateuobisicelo tbefamos : quo fur n accedit neq? tinea coimmpit.ubi enim eft tbefaurus tiiusiibi erit 7 co: tuns: mbulationis tpie jxbauerunt q^ recte fapuermt ; non contemnendo ueracifti mû peepto’é:7 tbcfauri fui fideliffimn juictifTimuep euftodem.Tpam fi multi fût gauifi ibi fe babuiffe oimtias fuas: quo contigit ut boftts non accederet: quan10 certms7 fecurius gaudere po tuerunt:qui monim fui eenihe migra uerant quo accedi omino non poffel.'' dinde Ibaulinus nofter nolenfis epüs ex opulentiffimo cmitc uolütate pan/ perrimus 7 copiofiflime fancmsiqn et ipfam nolam barbari uaftaueiunt cu5 abets teneretur fic in coide fuo.ut ab eo poftea cognouimus pcabatur.ïpnc non excruciet ^pier auru 7 argenms; ubi enim fint omia mea w fcis.^bi.n. babebat omnia fua:ubi eus eendere 7 tbcfaurijar ille monuerat.q bec maU mudo uefa pdixerat.^c pboe g ono fuo monenti obédierant.ubi 7 quomö tbcfaurisare otherent: nee tpfas teiTc nas oiintias barbans incurfantibus amiferunt. -duos aût non obediffe pc nitiiit: quid oe talibus rebus faciendü effet ft non pccdente fapientia;certe co fequente ejperientia oidiceiunt.^t 05 quida boni etiarn ebuffiam toimcntis excruciati funt : ut bona fua boftibus pioderent.^Ui nero nee jedere nee per dere potuerr bonü quo ipfi bont crût. Bi autem loiqueri qimamona mim.it tatis prodcre maluert: boni nó crant. Ädmonendi autem fuerant qui tanta patiebantur pio auro:quanta effent fu ftinenda pio ^biifto.uteü poti’ oili gere oifceientiqui pio fe paffos etema felicitate oitaretmon aurü 7 argentus


-ocr page 53-

UBBRX

p2o quo patt mifcrfimii fuit: feu mêtiz endo occultaretur: feu uerum oicendo ^pdcrctur.inanq, inter toimcta nemo À^bîiftû confîtédo amifit : nemo aura mfinegando femanit.4Xno circa utili ora d-ant fo’tafTc toimentarque bonS tncoi’uptibile amandnm oocebant:^ lila bóa que fine uUo utili fnictu onos fui amoie tozquebant. ^ed quidaetia non babentea quod p’odcrent oö non creduntur toiti funt :- Tbi fo2te babcre cnpiebâtmec fancta uolutate pauperes crant.quibua oemonUrandu fuit:non facultatcs fedipas cupiditatcs taUbus effe oignas chidanbns.^' ucio melio ris uite jspofito rcconditu aurü argen tucp non babebätnefdo qiiidem utrü cuiq; tabu accident:nt où habere ere/ dinir toiqueretur. Meru tarnen etiam fi accidit:jsfecto qui inter ilia tozméta panpertatem fanctâ ofitebaturrebriftû côfitebatur, Àtuajapter ifi nô meruit ab boftibus credi : nó potnit tn fancte paupertatis ofeffo: fine cclcfti mercede to’qncri.ulpiiltop inquiüt etia cb’iïlta nos fames oiutna uaflauit.boc quoep in ufus fiios boni fideles pie tolerâdo uerterunt, quos enim fames necauit: mail's uite buius ficut co’pons modi’ eripuit.4tuo8aut non necauitioocuit parel’ uiiiere:Doemt jidueti’icinnate.

/2Pe fine tepozalis uite fine longions fiue bjeuion's. $^i.

zf^ted cm's multi etii cbnUiant in/ tedccti fut:multi mnlta^z moitin (fe3a uarietate confumpti. l(?oc fi egre fcrcndii5 eft:omnibus qui in bac uitä piocreati funt:utiq3 córnune eft . f^oe fcio neminem fuiffe monuum:qui non fuerat aliquando monturns.finis ant uite tarn longam $ bleuem uitam boc ide facit.TOeqa cig aliud melius aliud ceteri’: aut aliud mai’ 1 aliud bicui’ eft:quod ias pariter non eft.4Xuid ât

itereft quo moitis genere uita ifta fi/ niaturqquando ille cm' finitur iterum moii no cogitur / l^um aut nnieuique moitalium fnbquotidianis uite buius cafibus tnumerabiles moites quodant modo cotinentur qa diu icertû eft qnâ earum uentura fit:quero iiti-um fatius fit imam perpeti moiiendo an omnes timerc uiuedo.Tllec ignoio qi inerti’ eligatur oin umere fiib timoie tot mot tiu $; femel moiiendo nulla oeinceps foimidare. ^d aliud eft quod carnis fenfus ifiimiter pauidus reftigit:aliud quod mentis ratio oiligeter enucleata' conuincit.lt;iDala mois putanda no eft , quam bona uita piecefterit .‘'tlecp.n, facit malaj moites nifi quod fequitur moitem .Tpon itacp multum curandS eft eisqui neceffario moiituri funt:qd Bccidat ut moiiattir: fed moiicdo quo ire cogantur. itu igitur cbafttani no uerint longe melioiem fuiffe religioff pauperis moitem inter lingentiu canii linguas qlt; impii oinitis in purpura 7 byffo:boiienda ilia genera moitiii qd moituis obfuert qui bn nijeerunt,.

✓2)e fepultuia bumano^ coipo^ qne, Qipianis et fi fuerit negata nil adimit,

I ^quot;‘'”' *^5®f’ l^age cadaiiern 'Fr|nec fcpeliri potuert . T|lcq3 iftud pia fides nimiu refonnidatitenês pdt ctS. ^ec affumcntes bcftias refurre/ cturis coiponbus obfutura8:quo:unt capillus capitis non peiibit:nuUo mó diccret neritas : nolite timere cos qui coipus occidunt:aiam ant non poffimt ocadere : fi quicqiobeflet fiinire uite quieqmd inimici cc coipoiib’occifo:a faceic uoluiftent.Thifi foite quifpia fic abfurdus cft ; ut contendat eos q coip’ occidunt nö oebere rimeri ante moitê ne coipus occidat:^ timen oebere poft moitem nc coipus occifum fcpeliri nó finât.^alfus eft ergo qb ait tbnftiis


-ocr page 54-

LIBERI

s wzpop ccctdut:lpoflca non balvnt gd fadat:fi bent tâta q oe cadaueinb’ fanât.ibfit lit falfu fit qo pitas wot» 3)100 e.n.aligd eos facer cii ccndut : ga in cotpote fenfus eft oeddedorpo/ ftea iiero nihil bre gd fanât:qa null’ fefus c in coipote occifo. lt;i®ulta itaq; coipota cbtiftiano:^ terra no te/itifs nullu co:52 gf^ a celo 1 a terra fepara nit:qua tota iplet pfentia fui quinouit tin refufeitet qd creauif.3)icitur gdeg in pfalmoipofuert monalia feraotum tuo:^’ efcä Holatilib' ’ celircamea feto^ wo» beftiia terre.^ffudert fäguinem co:;? ficut aqua in nreuitn bienifalem: * 1no erat qui fepeliret. 9ed magie ad cwgn'âdâ crudehtate coz g ifta fece rut: nd ad eo:^ infelidtate g ifta ppeffi funt.-Guanw.n.bec in ofpectn boium Dura 1 oira uideâtnr : fed ptiofa in co fpectti cni mote fancto^ due. Oroide omia ifta.i. curatio funene: coditio fc pulturnpompa e/eguia:?;:magie funt 11111022 folatia $ fubfidia moituotum, Si aliquid j^deft ipio fepulwra ptiofa oba-it pio uilie aut nulla . Ç'tedarae ejequiae in confpectu bonis c;tbibuit purpurato illi Diinn turba famulq^: fed multo clariotee in cofpectu oni nl cerofô illi pauperi minifteriu prebuit angelo^iqui cii non ermleft in mar/ moteii titmulu: fed in äbzae gremium fuftiilert. Trident bee illi contra quo# oefèndendâ fufcepimiie ciuitatem nd. iWerii tarnen feptilture curl etiaeotum pbilofopbi cotempfert n fepe uniuerft ejercitue 0115 p’o terrena patria mo/ rerentur;ubi poftea iacerent:uFquib’ beftiie efca fieret no curarnt.iicuitep oe bac re poetie plaufabiliter oicere . ^lo tegitiir q no habet urnâ. tluâto min^ Debet oe cotpoub’ ifepultie iful tare ebtiftianistquib’ 1 fpfi’cardie 1 mebio:^ omnium reformatio no foin ex terra : ue» etia e7 alio:^ demento.^ fccretiffimo finu quo oilapfa cidanoa recefferunt in tpne puncto reddenda 1 rdntegrâda ^omittiritur.

z4hie fit rd fcd^ corpo:^ fepcliendi. ^8pi3.

Mi 4Ec ideo tarnen otenenda -Tabiiz L Fdenda funt cotpoia Dcfnnctoms maxiccp iiifto.;2 atq? fideliii.gb’tan^ organie 7 uafie ad omnia bona opera fâctus iifue eft fpintue. Si.n.paterna ueftie - Tânulue ae fiquid bowfmodt tanto cariiie eft pofterie:quanto crga parentee maiot ejtitit affectuemullo modo ipa fpcrnenda fünf co2poja:quc uticp multo familiari’atep oiikti^qs qiielibet indumcta geftamiie, fbec.n. nd ad ornamentu uel adintorni quod adbibetur cxtrinfccueifs ad ipfam na turd bdie pertinct. linde -Tantiquoijz inftoni funera officiofa pietate curata funti' te^ege celebiateiq fepulwra jnit faiipfiq; on uincrcnt hoc oe fepeliedw uel ét trâfferendie fuie cotponb’ filuf mandauemnt .'tZbobiae fepeliendo motwoe oeiim ^meniiffe tcfteangelo cdmendatur.Jpe quotp one oie tertio refurrecmrue.'t religiofe mulierie bo nu opiie pdicati pdicäduqs cdmendat: g^ nngiicntö ptiofiim fiipcr mcb:a d’ effuderitiatqt boe aden fepeliendu fez cent.'ï laudabiliter cdmemotannir in euagelio:qui corpus eine oe cruce acce pttim Diligenter atqj bonorifice tegen durn fepeliendiimq? curarût.ïîe^t ifte Buctozitatee nd hoc admonent cp infit nllue cadaueribus fenfiie : fed ad oei jpuidentw cui placet etiâ talia pietatis officia:co2po2a quoq3 motwo: ^ ptme re fignificant ƒpter fide refurrectidis aftriiendâ. ïSlx a illiid falnbuter oifei tur: quâta peffit effe remuncratio po elemofinie qiiae iiiuêtib’ a fentiétib’ exbibemueifi neq; boe apud oen petit quod ejranimie boium mebtis officii Diligen tieep perfoluitur.Simt quidem a alia q fancti patriarche oecotpotib’


-ocr page 55-

ilBERX

fui« nel condendi« nd franfferendi« jip^ico fpûiw iteUigioûta nolneft, Tlóaöt bic loens dlnt ca pfractem’: cum fufficiant ca que w/imn«. Öed fi ca qne fnftentädis uinennbns funt ne ceffaria fient nictnf Tamictns q\ni« co grant afflicrione oefint:non fragutin bonis pericrendi tolerandfqjnirtutc; nee eradicât cj aio pietatê;fed e/erei/ rata fadnnt feenndioterqnanto magis cum oefnnt ca qne curandi« funeribus condendifq? cotpoiibns oefunctoium adbiberi folentmöefficint miferos in oceukis pio:;2fedibn« ias quiefos/dc per boe qnando ika eadanenb»« cbri ftianor in iHa magne nrbis nel etiam alio^ oppido;2naflatione oefnenint: nee uiuo; 2culpa eft qui non potuetunt ifta pjebaeinec pena monuo^ qui nó poffunt ifta (entire.

/3)ec^huit3te fanctojzqnibus nü^ Diuma lolatta oefuernnt.ïap.i4-

^d mPninqmuntebtiftiani etiS capnui cueti funt.H^oc fane mi/ ferrimum eft: fialiqno wici potuernt nbi oen fuu nó inueneft.Sût t fcriptn ris fdf ibui’ ét cladis magna folatia. fucrunt in captiuitate tres pueri : fuit ZPanicI:fueft alü^pbete:ncc ds oefuit cofolatorfeic nó oefernit fuos fideles fub oânatione gentis licet barbare tn bnmanc:qui ^pbetâ non oeferuit nee tn uifccribus bclue. (hoe quotp illi cü qnibus agirnus inalut irridere q? ere dereiqui tarnen in fuis iris credutftri onem metimeneum nobtliffimn citna/ rifta cum effet eiectus oe nani ejeeptâ Delphini 002(0:7 ad terra cffe jjuectn. ^cjp illud urm oc Jona japbeta icre/ dibilius eft.J^lanc meredibilins quia mirabilius:^ mirabik’ga poténus.

Z®e '^egulo i quo capnuitans ob re ligionem etiamf^nte tolerande e/tat

ejccplnmig, tn illi ©cos colcntt ^effe non pomit.Çap.iy.

'• Xäbent tri iftioecaptiuitate religi jl quot;nbsp;Ponis caufa etiam fpótc tolerada tin Ulfs pclaris uiris nobtliffimn e^c plü.ul^arcus 'fcegnlus ïperatot popfi romani captiuus apud cbaitaginenfes fuit:qui dl fibi mallent a romais fuos rcddi $ eoiu tenere capnuos : ad boe ipetrandn etia fftii pcipnc quot;Kegulii cu5 kgatis fuis romä mifert: pn’ iuratóc cóftrictu: fi qd uolcbät minime pere/ giffet:rediturü cffe cbaztaginê.perre /it illciatep tn fenatu omaria pfuafid quoniâ nô arbitrabatur utile cffe ro/ mane re.pmutar capnuos /|lec poft bac pfnakoné a fuis ad boftes redire ppulfus eft:fed qa iuraucrat id fponte ipkuit.qt illi en eTCOg^tatis atep bot/ redis ejerneiatibus necanert.|nclufn quippe angufto ligno nbi ftare cogéré tur damfq? acutiffimis undiep offjo: nt feinnlla ei’ parte iclinaret fine pe nis atrociffimis xt iugulado pemert, ulbcrito certe landât uirtutê ta magna tfelicitate maio2é.4tt per oeos ille in/ rauerat:quorj? eultn jibibito bas ge neri bnano clades iftiopmätur ifligi; Z|tni ergo jipterea colebâtnr ntiftam mta ƒfpa redderét: ft uern inrati bas üiogari penas fen'noluere fen pmtfer: cd piuro grain’ [rati facere potnertƒ Sed cur róeinatióes mea nó poti’ ad utrnep xludä/Peos certe fic tik coin it:ut jppter lunfm’âdi fide nee rema/ heret in pna: nee inde qno libet ire:fï ad fuos acerrimos kmicos redire mi nime onbitaret . H?oc fi bnte uite utile ejiftimabat:cui’ ta bonédu?; ejttum meruit jaculdubio falkbaf.Suogppe Docuit ejcplo nibil dos ad ifta tpialc felicitate fuis pdeffe cultoiib’iquädo qnidem illc co2um oeditus cultni:7’iii ctus 7 captiuus adducnis eft: et quia noluit aliter cp p cos iuranerat facere


-ocr page 56-

UBER.!.

HOMO 9Cplias immdito nimnîqs boni bill* fupplidi genere cnidatiw c^tictus eft. Si ant culms oeo;? poll bäcnitam uelnt mercede reddit feJicitate cur ca Inniantnr tpn’bns cbnllianis tdco w/ cetes nrbi acddilTe illa calamitate g» oeos fnos colerc Defhtitxnm potuen't et iUos oiligetifaine colens ta infelij: fieri q? die ''l^gnlns fm't/'Tlift foite côtra dariffimä «eritatc tanta qnifi^ ©emétia mire cecitatis obnitif mt oten derc andeat unineifas amtatc oeos co lente infeliccm effe nô poffernnû nero boks pofferqd mdelicet potetta oeor^z fuorp milites potins fit idonea onnare q? fingnlosrcü mnlritudo cöftet ej fin gillis,St at picnnt.'iß /T^egnlû criant in ilia captmitate ïllifqnc emciatibus coipoiisranimi mrtiite btnm effe potii iffenirtns pori^ nera qratnrr q beata poffit effe 7 dnitas. “Hfqne n.aliunde beata dnitasr aliunde bor di aliud emt tas no fit ^ coco’s boitt? miiltitudo, Auaobre nodii interim oifpnto qlis in T-eguIo iiirtus fnerit.Sufficit nunc q, ifto nobiltffimo ejeplo cogHfur fa tcrirno .ppter coipons bonaruP eamg rer;t q cjtrifecus boi accidut colendo« ©eosrquadoquide ille carere bis oib’ maliHtr$ dos p qtios iuraiiit offende re.S5 quid fademus boib’ q gloiiaf talcm fe babuiffe ciucrqualem timent bre duitatêrZld fi ri rimentr talc ago aliquid qle accidit Ttegnlo ct ciuitati tri wiigeter qs ille ocos colcti aeddere potuiffe fateanturra ebn’flianis tpnb’ no calönientur.ÖJe^ quia ocillis ebri ftianis mta queftio cd qui eriri captiui ©ncri funtrboc intneantur a taccrit-qm faluberrime reltgioi ej bine ipude'ter atcp ipnidenter illudunt. quia fi mis co:;? p2obo no fuit q^ attentiffimiis cul tor illorp ou cis iitrifiurridi fide fna/ ret patria camitrori alia non baberet caprinufqx apiid hoflef p longri moite fiipplicio none crndelitatis occifuse: mnlto minus nomen criminSdum eft cbiiflianii in captiuitate facro^ fuo^i g ftipanâ patriri nerad fide erpcctritcs ct i fuis fedib’ pegrinos fe ce noucrt. zin flupiis q criri fanctar^ foite uirgi nn é paffa capriiiitasrotaminari pome rit uirt’ animi fine uolütatis affenfn. ïap.ii?.

JTkdgntifane fe crimen patat obiiz -Ülydicbiiflianis : di eor^ cjcaggc rates capriuitaté adduntfliipia criant orniffa.nö foln in aliéna matrimoma uirginefep nupmrasrfj ét in quafdas ffierimoniales.Ibic neio nó fidesmon pietasrnó ipa iiirt’ q caflitas oicifrfs nfa poti’ oifputatio iter pudoies atqj rónej qbiifdri coartat anguflüs.‘'^Icc tantii curamiis bic alienis refpófionê reddaerquantn ipfis néts ofolatióc5. 811 igripzimis pofitii atq; ofirmatri: nirtittc qua recte muitnr ab aïmi fede mebzis cojpo.’is ïperaterfcumep corp’ ufii fiai fricte uolutatis. -Qua icóctiffa ac flabili pmanête gegd ali^oc coipor uF i corpo’c fecerit : qd fine peccato p piio ri ualeat euitarirpter culpri effe pa tientis.Ss ga nó foln qd ad ooloiesr liera ct qd ad Itbidinê ptmet ico’poie alieno ppetran peerqequid tale perpe tratu fueritrafi retentri oflätiffimo aio piidiciriam non ercuritrtamen pudoie incutitme ci*edatur factu eu mentis ét noluntaterqd fieri foitaffe fine carnis aliqua uoluptatc nopotmt,

/me mode uolutaria ob metnm penc fine oedccoris. Æap.i z.

per hoc que fe occiderunt nc r/Xqmcq^ biiiufmodi pateientiir qs Zbuman’affeems eis nolit ignofd/^t q fe ocridere noluernt ne fito fadnoie nlienu flagitiu oeuitarctrqfqs cis hoc crimini cedentripe crimic ifipictie no carebit.Tham uriq? fi no licet pnuata poteffate homines occidere nV noccte:


-ocr page 57-

UBER.!,

01108 oaidendilicenha lex nulla co/ cedit:p:ofecto eoam qui fe ipm occidit bomidda eft:7 tanto fit nocenfiot eus fe occident : quanto innocentior in ea câ fuit qua fe oeddedu putaiuuTll^ni fi ■Jude factu3 metito oeteftamurefiq? Héritas iudicat cu fe laqueo fufpendit fceletate iHius tradifióis aujiffe poti’ ^expiaffe comiffumiquonia oei mife ricotdia oefpei-ädo exitiabiliter peni/ tenf:miUn fibi falubas penitentie locu reliquitiquato magis a fua nece fe ab ftinere ockt : qui tali fupplido quid Î fe puniat no babet.-iudas.n.cu fe occi dit fceleratii boiej occidit:7 tarnen no folii ibnfti uer etia fue mottis reus finiuft banc aitaj.quia licet jjpter fno fcelusralio fuo fceleie occifua eft.itur aut bo qui mali nibil fedt fibi male fa ciat:7 fe ipfum interfidendo bominem inteidiciat mocente: ne alium patiatur inoccnteiatq? th fe perpetrct peccatum ypnu.ne in eo perpetretur alienum.-

/3^e aliéna niolcnnax?bbtdinc:qna3 in opptelTo cojpo2e mens inuita pq^re fitu!\ ^^ap.fS.

^a^jT.n.ne uV aliéna polluât libido ^lt;2*nietuitur.-’‘'Mon polluet fi aliéna - erit.^i aut polluet aliéna no erit.$ed cu pudicitia uirtus fit animiicomiteq? babcat foitimdinciqua poti’ quclibet mala tola-are qsmslo eófentire oecrc nit.nullus aut ma gnanimus 7 pudic’ in poteftate babcat quid oe fua came fiat: fed tantum quid Snuat menu nel renuatiquis cade fane mete piitauent fe perda'c pudidtiadf fotte i appbefa ucl oppteffa came fua ererceatur 7 cj pleatur libido non fua r^i enim boc modo pudicitia pent:^pfecto pudicitia animi uirtus no erit:nec pertinebit ad ea bona qnib’ bene uiuitur.fj i bonis co’po’ds numcrabitur qualia funt uf res : pulcbfitudo: fana integracp ualiw

do:ac fiqd buiufeemoi eft.ZHue bona end fi minnSttu : bond iuftamcp uitam omnino non minuunt . -CLuod fitale aliquid ê pudidtiamt quid pto ilia ne amittatur etiam cu? penculo cojpotis labotatur/âi autej bonus animi'eft; Ct opptefib cotpote n aminitar.Xtain etiam -fancte continentie bonum cum immunditie carnalium côcupifeetiarô no cedit:7 ipfum cotpus fanctificatur: 7 ideo cum eis non cedere inconcuffa intentione pci‘fiftit:nec oe ipfo cotpote pent caftitasiquia eo fancte utendi pet feuerat uoluntasi7 quantum in ipfoc 7 facilitas. Tleque enim eo cospus fax ctum eft op dus membta fût integi-a : atep eo q jnullo contrectâtur attactu: cum poftint oiuerfis cafibiis etiam uul nerata iiim perpcti.7 medici ahquâdo faluti opitulâtes bec ibi faciât q hottet afpectus . Obftetnx uirginis cuiufdâ itegritatem manu uelut exploras:feu maliuolentia:feu infcia:fiue cafu oum ifpidt pcrdidit.TQon opiner quequä tâ ftulte fapere:ut bute perifte aliquid exiftimet etiam ne ipfius coqsotis fâz ctitate : epuis membii illius ïtegritate iam perdita.quo circa ptopofito atmi permanête per quod etiam cotpus fâz ctifican meruit ; nee ipfi cotpoti aufert fanctitatem uiolentia Itbidims aliéné: quam feruat perfeuerâtia otinctie fue. JU uero fi aliqua femïa mete coiiupta niolatoep jjpofito quod oeo iiouerat: pgat uiciada ad oeceptoies fuuiadbuc earn pci-gentcm factas uel cotpotc met mus:ea lactitate aimi per qua corpus ^nctificabatur amiffa atq5 Deftructa.quot; àbfit bic errot.'^tbic potius admonc amur ita n amitti coipotis fanefttates manëte animi fanctitate etiam cotpotc oppft'o:ficut amittitur cotpotis fcitas uiolata animi fanctitate etiam cotpotc intacto. jÇtuamobre non habet quod ï fe motte fpötanea puniat femina fine iilla cófenfione fua uiolenter oppteffa


-ocr page 58-

LIBERl.

1 aliéné cóp2effa peccato ; quäto min’ ante qj boe fiat:ne admiftatur bomici duim certum:«; ipfum flagitió ^uw alienum adbuc pendet incertum.

z2ïe liicrcna qne fe ob illatu fibi ft» ptumpèrëinïtTSa^ ïy.~ jÈ^JFÏÏfoKc buic pfpicuc rattói qua r^Xwçinms cojpo2e opplïo nequaqp ^pofito caftitaUf ? iilla ïmalü afenfioe mutato:itlius tantu effe flagumm qui oppumens cócubuerit : non illtus que oppiefla conenmbenti nnlla uokmtate 5fenferit:cótradice2e audebnt bi cotra quos femïa^ebu'fhana:^ i captintfatc opp!ifra22;no tantn mentcsjica crus cotpoza fancta ocfcndimtis.-Iücrctias certe matronâ nobilem netere'q? 'Ko/ mana pudicitie magnia effótlaudib’, ibmut teo2po2e eus molenter oppjeffo Äatquinu régis fik ’ kbidinofe potit’ elTet:illa fceluslpjobifrimiinuenis ma rito Collatino 7 ^piqno 3rnto uiris dafiffimis 7 foififfimis idieanitreofep ad nindicta cóftrinjut. 3?eindc fedt in fe comiffi egra atep qsatiens fe pemit, ^uid otcemus/^duitcra bec an cafta iudicâda eftr'-Û-uis in bac côtrouerfia labozandu putauerit r^gregie quidâ e;: bec ueracitercp Dedamans ait mi/ rabUe Dictu.3)uo fuerunt:! un’adnl terin admifit.^pledide atep ueriffime '^nWcns.n.in ouu co2po^ c5mi;tiée; uniusïquinatiflimâ cupiditatê:alten’ caftiftimâ uoluntatem:u nô quid eôz iunctione meinb’oK: fed quid ammo:^ oiuerfitatc ageretnr attendens : 3)uo inqnit fucrunt:-7adultérin un’ admix fit. Sed quid eft bec qnod in eâ gram ns ntdicat:que adnkeriu no admifit/ 311c patria efiâ cu patre pulfus eft:bec fumo mactata eft Ikpplido.St non eft ilia ipiidicitia qua mita opiimitur:no c bec iuftina q cafta puniturnos ap/ pello leges iudiceftp romani .Tflempe

poft perpetrata facinoramet qnenqaS fceleftn -rindemnatum ipune nokuftis occidi.^i ergo adurm tudiciu quifqj oeferret hoc crimen:uobifqp jjbaretur no folk indcnarS:ne;2 ét cafta 7 inoeê tes interfectâ elfe mullere :none eu qui id feciffet feucritatc ogrua plecteretis.quot; Jhoc fecit ilia kncretia.iHa ficpdicats |,ucretia innocéte5:caftâ:uim ppeffâ; lucrefiam infupcr interemit.jpjoferte* rentenua quod fi jjpterea no poteftis: quia non aftat qua punire poftitisreur interfeetneem innocentis 7 cafte tanta pzedicatiôe l3udatis.-4tuâ certc apud inferos indices etiam tales quales poe tarum iieftro^ carminibiis eâtitantur nnlla ratione oefenditis euftoditam : fölicet iter illos qui fibi letu infontes pepercre manii: lucemtp perofi.3^2oie cere aiasxni ad fiipejna redize cupiéti fata obftant : triftiq^palus innabilis unda alligat.dn foite ideo ibi nô eft: qa non infontem : fed male fibi eöfeiä fe peremif/XIttiid fi.n.qd ipa tantum mo nofle pote2at:qxinïtuueni uiolétcr irmenti ctu fua libidine illecta cofenz fit.^dep i fe puniens ita ooluit.ut mo» te pntaret expiandü:q^5 nee fic quidè oendere fe Debuit:fi fructuofag poftet apud oeos falfog agcre penuentüm, ^ru tn fo2te ita eft.-falfucp c illud q» nierant Dito:7 adultérin un’admifit: fed pott’ambo adulteriu cömiferut ï unus manifefta inuafióc:3ltera latéte confenfione.non fe occidit infontem: 7 ideo poteft alteratis eins oefenfouz bus oici:nö cffe apud iferos iter illos qui fibiletu infontes peperere manu, Sed ita bec caufa ex utroque latere co artatur:iitfi extenuatiir bomicidius: adulterium eófirmetur . ^i purgatur adultérin : bomicidiu cumuletur. “liée omo iiienit ’ critus ubi oicitiir:fi adul tera cur laudatarfi pudica oir ocdCi' THobts tn in boc tânobili femie buz MS exemple ad iftos refutandosiqui


-ocr page 59-

LIBERX

cbaftûmw feminis icaptiuitate opflw aliemabomnt cogitarionc fanchtatis ifiiltat:fufiïdt:gj i pclarts ei’ laudib’ oictö efliDUo fiienit’:^ adulteriu imus admifit.£a^. n.Lucretia ab eis ma/ gis crédita c : que fe nulle,adultérine» potuerit maculare cófenfu. 4td ergo feipfam quoniâ adulteriu pertulit;ct nou adultéra oedditmon eftpudidtie caritas fed pudons ifirmitas. Puduit ca.n.turpitudinis aliéné in fe cómitfe: etiâ fi nó fecu.- ïAdana muliei laudis autda:ntmiu uerita ê ne putaretur qd niolentcr dl paffa eus umaetdibenter paffa fi m'ueret. Linde ad oeVos boïu5 mentis fne tdlem illa penä adlnbendâ putamdqmbus côfdentiâ oemóftrare nö potuir. Soda quippe facti fe credi erubuit:fiqd alius t ca fecerat turptc : feiTct ipfa patienter . tarnen nee in fe nlte funt crimen alienû;ne alio: ^fcele ribus adderetfua.fi quoniâ bodes in CIS cóciipifccdo dupta cômiferâtdUe i feipfis bófcidia erubefeédo ^mittetet. Ibabêt quippe intus gPiam caditatis: tedimoniu ofcietie.babêt ât corâ oeuf cd fui;nee requirût âpli’ ubi gd recte faciât.non amphus babent:nc ocuient ab auctontate legis oiuine : cum male oeuitât oflfcnfionc fufpidonis buane,

/Tflullâ effe auctqîitatc qcbn’dianis îqlibet câ i’ uolutane neds atuibuat, ^tap.20.

^TV Cep enim frudra in fanctis ca/ 1 “nonidfep libris nufqi nobis ci/ uininis pceptu pmidn ue reperiri pot: ut ucl ipfius adipifcoide mottalitatis: uel uUi’carcndi cauendtq? mali caufa nobifmetipis necê iferam’.'ilâ ijabi bitos nos effe itelligendum ed ubi 1er aitmô occide8:pferti5 quia n addidit ÿjimu tuum:fiait falfû tedimonium cü uetaret: falfum inquit tedimonium non dices aduerfus ptojimum tuum. Tlec ideo tarnen fi aduerfus fe ipfum

qdp falfum tedimomu oixerit abbot crimine feputauerit alienû.quoniam régula oiligendi ^ ximng a femet ipfo oilector accepit:quâdoquidè feriptum ed:oiliges jJ/imâ tuns bait teipfum. polio fi falfi tedimonii nó minus re’ ed qui oe feipfo falfû fatetur:^ fi ad/ uerfus jijimu boe faceret:cü in co pee pto quo falfû tedimoniû piobibetur: aduerfus ^ximü pbibeatur: poditep non recte inteUigenribus uidcri nóêe ^Inbitü ut aduerfus feipm gfq? falfus tedis 3dïdat;quato magis ïtelligcdü ed nó licere bomini feipum ocddcix: cü î eo quod fciiptü cd occides:nibilo no odnde addito.nee ipetitique cui pie/ ripitur intelligatur ereeptus .-Üïn qdâ boe pieceptu5 etiâ in bedias ac pecoia conâuir extéderemt ^ boe etiâ nulln co;2liceat occidcre . iur non ergo et herbas 7 gequid bumo radicitus aliE ac figitur.-Tlâ 7 boe genus re^ «puis non fentiat oicitur uiuere.ae per boe pot 7 moii.pioïde etiâ cû nis adbibef occidi. einde 7 apodol’ cü oc buiufce modi feminib’ loqretur:tu inqiiit qd feminas nó uiuificatnr nifi pii’ moiu tur.7 in pfalmo feriptû ed;occidit ui/ tes eoium in grandine.inunquid igr ob hoc aim aiidiuimus non occides: iiirgiiltuj uellere ncfas oicimu8:7 ma nicbco^i erroii infanidime acquiefei/ musHbis igitur oeliramctis rcmotis cum audimus nó occides:fi pioptcrea non accipimus hoc oictû ede oe fructc ns:quia nullus ed eis fenfus : nee oc iriMtionalibus aiantibus:uolatilibuf: natatilibus:âbulâtibus : reptilibus:ga niilla nobis radonc fooiantur:^ non eis oanim ed nobifeum bre cómunê, Linde iudidima oidinatione cieatoiis 7 7uita moi8 eo; 2nris ufib’fubditur.

Aedat ut oe bomineintelligamus qd oictuin ed non occides.‘'I^on alterum ergo nee te . neque enim qui fe occidit aliud qjboïemoccidit.


-ocr page 60-

MßERli

/®e mterfcctioni'bus hoûim que ab bomKidu crïnuneejopwmrXüj »r

QGarda new exceptées eade? tps pitna fedtaiictontas : ut n liceat hoies occidi: fed bis exceptie qnoeds occtdi uibet:fitte cara lege: fine ad pfo na pw tp2c expffa iuffione .‘'Won ant i^ occidit qtiiminifteziü oebet inbeti: fient adminicnl» gladius cft ntenti.i ideo neqnaq? cótra boe pceptu fecerut quo oieftt ê:n occidesrqni oeo anctojc bella gefferiit.aut pfonä gerétes piibli ce poteflatis fecudü cius leges:boe eft. lultiffime róts ïperio:fcelc2ato8 motte pimieft.'^t Äbzaä n fold nó c cnlpat’ crudclitads criminc:ue:pét laudatn« ênoie pietatis: q’noluit filin neqnaq; federate fj obediéter occidere.^t me nto qrtwr iitri ipjo tiilTu oei fit bndü qd ■Irptc fill'd que p« occiuzif occidit. CU fe imolatnrii oeo id uoiiiffet: quod redeiiti ce p’dio uictoti ptiinit’ occur riffet. 'Tlec 8âpfon aliter exenfatur q» fe ipfiim cii boftibus mina oom’ op/ pjeffit:nifi qnia fpiis latenter boe inffe rat;qui per illu miracula faciebat.

■^P Hunêi^ peffit ’”®^ uolnntaria ad magnitttdinc animi pertinereXa.aaL

Y^00 exceptis qttos nel Icx iu JI ^^a generaliterruF ipe fös iuflitic oens fpecialiter occidi ittbetrqiiifqttis boiem;uel fe ipm:nel qnêlibet oedde/ ritibomicidii crimie inectif.^t genep boe in fe ipfis perpetranertranimi ma gnitndinc fortaffe miradi nó fapientie fanitate landadi funt.^ fi rationem Diligcnti’cófnla8:nec ipfa quidê aimi magnitudo recte noïatnr.nbi qnifep fi ualendo tolerareiuel queep afperamE aliéna peccata fe ipm iteremit.dftagis enis mens ifirma ocpbendittinq fene nó pót nel onra lui cotpons Pninites: nel flnlta unlgi opiniones.cÄaiotque

animus mento ofcendus efliqni nitas erfinofâ magis poteft ferre q ; fiigere. 7 bumanü indidó maximeep niilgsrc qp pletnq; caligine errotis tuolsitar: pte ofeientie Incc acpnritate otemnere» Äuäobrem ft magno aio fieri patan dn eft CB fibi bomo ingerit motte:illc poti’ ^ïbeobtottts i bac animi magni tudme repcrit«r:qiie!n ferüt lecto pla tonis libto ubi oe imottalitate anime oifputanit: fe pcipite oedfiTe oe miiro: atq; ita ex bac itita emigtafle ad eS qs crediditêe meliotê.T^ibil,n.nrgebat ant calamitatis ant crimini8:fcu uerü feu falfu5:qd non ualendo ferre fe au ferret.fed ad capeffendâ mottem atq; ad bnins nite fnania uineFa rnpenda: fola affuit animi magnitudo . -Äuod tarnen magne potnis factum effe q^ bn teftis d pctuit efle plato ipfe queg lex getat.quijtfecto id petpue potiffimuqî Rciflet ttd etia ptccepiffet : nifi ea mete qua imortalitatem anime uidit: neqqj faciendum qninetiam ptobibendû effe iudicaflet.A enig multi fe interimeft: ne in manus bofliuj peruenirent.non modo querimus ittram fit factum:fed utrutn fuerit faciendum.Sana quippe ratio eti a5 exempli« anteponenda eft. cui quidem 1 excmpla concotdant. fed ilia que tanto oigniota funt imitatóe: qaato exceUenuota pietate.Tlo fecert pan-iarebemó propbete:HÓ apoffoli » quia q ipfe oominus Tefus ^briftus quando eos g pcrfeoitóem paterentur fugere admonuit o duitate in ciuitate poniit admonerc;ut fibi man’ifeiTêt: ne in manus perfeqiientiu perueniret. 0otto fi boe ille nó tuffit aut monuit: ut boe mó fui ex bac uita emigrarent: quibus emigrantibus fe cternas pte/ pwraturu effe ptomifit manfiones que iibct:excpla ponant gentes que igno/ rant Deum:manifeffiieff boe nó licere colentibu8 iinum ueram oeum,


-ocr page 61-

UBERX

Äijale e/eplä fit catöw^fe m'rtonä Cefomnon fere« ïtercmù. t.aç^^

£jCd tn etia illi peer tncretias oe qna fupza fati« qPHidcb.nur oi xirtms no facile repenuCoe cuP aucto ritate pfcrtbat;nifi illu Catonê qui fc Sîtice occidit:nô quia foins id fecitrfg quia nir ooctus a probus babebatur: ut meriro putaretur rcrte et fieri potii iffe hF poffe qd fecit.2pe on’ facto qd potiffiinû Dira:nifi qgt; aki eius eroceti gdâ niri qui hoc fieri ptudenti’ oißna debantnmbccillion’s cp fonioris ani/ mi facinus effe ccfuejut:qno oemóRra retur nó boncftas turpia precauens : fed infirmités adnerfa nö fuRinens.- . Ihoc et ipfe tato » fno cariffimc filio Judic3uif.'*Wa5 fi turpe erat fub uicto ria ^efan» uiuere:cur auctoj hums turpimdis pater filio fuit:que oc te/ fans benignita te omnia fpcrare precc pitrinrnö et illu fecu coegit ad mo: tem.-'‘Ttlam fi en filiu qui côtra iperin in boRem pugnauerat ena uictoie bin dabiliter iozquat’ occidit:cur uictns uicto filto pepercit itaro 9 non pepcit fibirtn turpius erat contra iperin effe uictote:^ contra occ’ feme uictotem/ Tlullo mo igitur tato turpe ce itidi canit fub uictoie airfare uiuete. alio/ qm ab bac torpitudîe pa terno feno ft liu libérait. 41iiid é ergo nifi q » filin quantum amauft cui parci a itefate el fperauit et uoluititatum glorie ipfius Sefarisine ab illo etias fibi parcetet’: ut ipfe Cefar oijciRe fertnr iiiidit: ant ut aliqntd nos minus oicam’embuit.-’

Z^di ca mrtiite q'^^ilus Catone pRatio: fuifniFto magis enuneatebn Runi. -Cap^^^

.„Yb^^'^lbtattt iRi itra quos agirn’: _A Fut factij uixö“Job qui tâ boxxeda malal fua came ppeti malutnqs illata

fibimoxte oibus carere «uciatibas:«!? alios fanctos ex uns litteha fumma auctontate celfiRïmos fideep oigniffiz mos.g captiuitates onatöemlt;p boRiu ferrc;4 5 fibi necë infexxe maluerit: ^9 toni piefexamus.feed ej litteris eoms eiindem iUng dOarco ïatoni omaren 'Kegulum piefeiamns.tato.n.mmqs iefarem uicerat:cui uictus oedignat’ êfubücii' ïne fnbiieeretur a fc ipfo ele git occidi. Tcgulus autem penos iam uicerat;ïperioq5 romano roman’ipc ratoi non ej ciuibus oolêdamifed ex boRibus laudanda uictoxiâ repoxtaue rat:ab cis tarnen poRea uictus malnit tos ferre fuiendo:qgt; eis fc atifene mo riendo. ïtioinde fetuamt1 fub charta ginenfia oominatione patientias:! in Tkomanoium oilectione conRantiam. nee uictü auferens coxpus ab boRib’: nee inaictug animo a ciuibus.Tlec q» fe occidef Holuit:uitc bm’amoxe fecit: boe pxobauit cu caufa promiffi iurifep turandi ad eofdem boRes.-quos graz uiusi fenatu uerbis q? in bello armis offenderat:fine ulla oubitatóe remeaz uit . tantum itacp uitc bui’ contêpto: cö fcuientibus boRibus per quaflibct penas eâ finire: qjfopfe perimcrc ma iuitimagnü fcelus cc fi fe homo interi mat pxoc uldubio fudicauit.inter fuos omnes laudabiles 7 uirtutu infignib’ illuRres iiiros non pxoferunt romani mclioxc:qaem neq » félicitas coxxupit: na in tanta uictoxiâ paupexxim’pcxmâ fit:nec infelicitas fregent:nâ ad tanta entia reuextit intrepidus.|gt;ox2o fi fo: tiffimi T pxeclanffimi iiiri tcxxcne pne Defenfoxe8:oeo2umq5 licet falfo^ non tarnen fallaces cultoxes fed uexaefRimi etiâ iuxatoxes: qm boftes uictos moxc ac iure belli ferire potuerunt:bi ab bo Ribus uicti feipfos ferire noluerimtil cum mortem minime fomjfdarent : uictoxes tarnen oominos'ffxxe quot;^ earn fibi inferre maluerant:quanto magis


-ocr page 62-

-ÜBER!

(fenftiam acrû oeam coIcnte«;'Tfnpne patrie fafpirante« ab hoc fadnote te/ perabant : fi cos oiaina Difpofmo nel ybädop nel emendando» ad tps bofti bas fabiagaaendqao» ilUa büilitatc non oefent g jjpter cos tas bamiliter Hemt altifrtmu8:p%fonm ques nulli’ mtlitarta poteftatia uF taF militie tara ofinngbt ipm boftem ferre fnperatö. 4tnt8 ergo tâ mains enoi obrepitmt bö fe ocddat:nel ga in eu peccaiut:ael ne in en peccet immic^rcn uF peccatoie nel pcfcatu^ ipm ceddere non andeat inimidir’

/4taod pacamm non per peccatntn ocbeat pedinan.ïap^z ƒ,

Wenim timendnefl 'Zcaiiendu: bbidini bofhlf fnbdtt» co:p^ gt;fa nolnptate atam allidat có/ lentire peceato.j^toinde inqnint nói5 pjopter alienn:fed jjptcr fim peccatas ante q; boe qmïq; committat fe oebet ceddere .Tpullo móqmdê boe faeiet ammasrat ofcntist bbidini camis fne aliéna libidine eóettate:qui oco potP «afep faptentie $ eotpoiis xapike'tie fabieet’ eft, Öïera tarnen fi oeteflahle faeinas i oamnabile feelas cH edas fe ipfum bemmes ceddere: fient aeritas manifefla jjtlamat : quis ita oefgnat: at oieatlâ nnepeteem^: ne poflea foite pceeemns.-^m mine petpetremap boz micidtnmine foite peftea incidam’ in adntenû.TNÔne fi tanta onatainiqui tas:nt nó innoeentia fed potP peeeata eligantnrrfatius cft ineertij piofntnro adnlteriiirep eeitn de pnri bomieidin.quot;' ‘'Monne fatins ed flagitin eommittere qnod penifendo fanetnr:qp tale faein’ nbiloeasfalnbiis penite'tie nórelinz qnitarrlboe dii pioptcr eos nF cas q nó alieni fs jjpnï peeeati oenitadi ea: ne fnb alterins libidine etiam cxeitate fne foite edfentiätitns fibi q moiiatur infcrendam patât.ieUÿabfit a mete tbiifliana qacoo fno fidit: in eotp fpc pofita d’ adintoitb mtitnrrabfit iqna nt mes tabs enmfltbet earnis nolnpta tibun ad ofenfam turpitadints eedat/ 4Lb'fiiUa oatpifeentialis inobediétia que adbae in mcbiis monbudis babi tat:pieter nodre aoliitatis lege qnafi lege fna monetnr:qtiäfo magis abfep culpa ed in coipoie non ofentientisift abfep calpa ed in coipoie ooimientisz

Z®e bis q fieri n licet cus a fds facta nofcant qua roe facta credenda fint»

/^ap.zß.

Ïgt;t^d qnedâ inqnint fanete ftmine tpie perfecntónis:ut infectatoics fne padidtie oeuitarent : in rapturum atep necaturnm fe dunit ipioiccemnt; coq; mó oefücte fnntieariiep martyria in eatbolica ecclefia ueneratóe cekber rima frcqaentâtur.3)e bis nibil terne re andeo iudicore.utrum enim ecelefie aliqHibns fide oignis tedificatioibns lit eo^ memoiiam fie lionoiet oiuina pfuaferit auctoiitasnefdo.lficn pöt: ut itii fit.41u!d fi enim boe fceernt nó bumanitus occepte:f$ oiuinitns inde» nee errantes: fed obedientes : fient oc Öäpfon aliud nobis fas n ccrcdere ƒ ^Jnm nut oens iubetifcqnc inhere fine nibs âbagibus îtimat: quis obedictiâ in crimen uoeet.-’O.uis obfequiû pieta lis aceufet / 9ed non ideo fine federe facit quifqnis neo immolare filins œ crenerit:quia hoc ^bmâ etia laudabi liter facit.'‘Nam 7 miles cnm obediès potedati fub qua légitimé conditunis cd homines oeddit:nulla ciuitatis fuc lege reus ed bomiddiiiïmo nifi freez rit:reus ed ïperii oefei'ti atep cötêpti» ZStiiod fi fna fponte atqtie anctoiitatc feeiffet:crimen effnfi bumani faguinis icidiflet.ltaep nn puniffi fedt iindHs: inde pnnietur nifi fecerit indus. lt;td fi ita ê luhctc iperatoieiipto magis m béte creatoirXJluiago audit n lieer fe


-ocr page 63-

LIBERJ.

•câiirc.faâAt’Si iaffit-mme no licet infh contènere.-^nrûmô mdeat ufi'w ïnuina mffio mulo nutet incerto.no» per aurem confcientiam conuenimus, cccultor nobis iudiciö nö »fwpam* Tnemo feit quid agatur in bomïe:nift fpüs bóm qui in ipo eft:boe oidnuis; boe aflerim’:boc modi» oïbu» appto barna»:ncminc fpontaneâ mottes fibi inferrc oebere: uelut ftigiendo molefti as têpotale» neincidat in perpétuas, ‘Remine ƒpter aliéna peecatame boc incipiat babere gratuftimii ^piiu que nöpoUuebat aliénas .''flemme jjpter fua peccata pietenta:.pptcr que magif bac iiita œu» eft:ut poftint penitendo fanari.lKminem uelut oefiderio uite melioti» que poft mottes fper3tur:qa reo» fue mottis meliot poft motte ai/ ta non fufcipit.

/'Ä'n ^pter peccati occlinatóem mot» fpontanea appetenda fit. ïap.2 z.

^ftat unacaufa oe qua oicere ce -_X_»perä:qHa utile putatiir quifcp ut fe ooadat:(dlicet ne ittuat in peccatus uF blâdiente uoluptate:uP oolote feut cnte.qua cam fi uoluerim’ admittere: eo nfepjjgteffa pueniet:ut bottadi fint boïe» tüc fe potius intenmemut cum lauacro faiicte regencratoni» abluti: uniuerfo:;2remiffionem accepcrint pcc cato^. ^unc.ntêpus eft cauendi oïa fututa peccata■cu fiit oïa oeleti ptenta lt;1.0 fi motte f}Wtanea recte fit: cur no tue potiffimu fit .-’^ur baptisatu» fibi quifep parcit / ïur lilxratu caput tot rurfus uite buius periculi» inferit:cö fit fscillime poteftati» illata fibt nece omia oeuitare: cu fcriptu fit:qui amat piculfi icidit itUudr^ur ergo amatur tot - ïtanta pericularuel certe etiä fi nö amStur fufdpiuntur.cur manet i bac uita cui abfcedere licitu eft/Sn nero ta ifulfa puerfita» cot euertidiaofide/ rahonCueritatia auettit:« fi fe qniftp iten'merire oebet: neuni’captmani»t ©nam cottuat in pccc3tu:uiuendü fibi eiifti'met:ut ipfum perfer3tmüdu per omne» bota» tentationibu» plenum:! talibu» quali» fub uno ono fotmidaf: ! innumerabilibu» ceteris:fine quib’ bec uita non DUCit'.-'/fl-uid igitur caufe eft cur in ci» ejbottationibus tcpora confumamus:quibu8 baptisato» allo quendo ftudemu» accendere : fine ad uirginalem infegritatem:ftue ad cöti nentiam uidualem:fiue ad ipam tbori oiugali» fidem:cu babeamus malfota ! ab oïbu» peccandi periculi» remota cópendia:ut quibufcunqj poft remiffi ones recentiffimâ pcccatoB-aitipiêdâ mottem fibiep ingerendas pcrfuadere potuerimu» eos ad oominus faniotes puriotefep mittamu» .-’potto fi quifcp boe aggrediendum atep perfuadendü putat: nö oico oefipit fsinfanit •C-ua tande fronte bomini omdintetfice te: ne parui» tui»pcd8 adiicias grauius; oum muis fub ono barban's motibus imp«dico:qui non poteft nifi fceleraz tiffime oicere.flnterfice te peccatis tuis omnibn»abfolutisme nitfus talia ucl etiam pdota committa8:Dum uiuis in mundo tot impuris uoluptatibus illc cebtofo : tot nefandts crudelitatibus fun’ofo:tot erroiibus ! terrotibus ini micorlpoc quia nefas eft oicere.nefas eft pfecto fe ocddere. Tfla fi boe fpóte fadcdi ulla ca mfta effepoftet:ptoculz dubio iuftiot ip ifta n effet,quia nero nee ifta c:ergo nulla c.Tflö itaqsuoz bi» 0 fidele» cbtifti fit tedio uita ura: fi ludibtio fuit boftibus caftitas ura: bêti» magna uerScp ofolatóes fi fidS ofcientia retinetis nö uos ifenfiffe pee can's eo:^ qiuos peccare pmiffi fuut.

ZZluod iudicio oei in cotpoic contiz ncntius libido boftilis peccare pmitU fit. Cap.2.8

Zr


-ocr page 64-

lUBERX

'^0Iod fifo2tc c«r pmifrifi 'qrin»; quidéc^uidenria atitetis mundiatqj reaone:' ïmfcrutabilta ft: iiidida ewsi-nnueftigabiles nie eins. Öïeru ramen interrogate fideliter aus liras:ne fo’te ne iflo itegritatis 1 cóti nentie uF pudicitie bono nos inflatins ejtnliïlnc'ï büanif landibns oelectatc in boe eria aliqnibns innididis /Don accufo qd nefcio : nee audio qd nobis interro^ta co:da uedra refpondent, tri fiita effe refpódejint: nolite mirari boe nos amifiilerunde bôibus plaeere gcfhïlis.illud uobis remanfiffe:qnod odendibóibus non pot. Óipeceâtibnf non côfenfidis kinine gratie neamitte retur;oiuinö accelïit aiijtlin.humane glorie ne amarctur:humanus fuccefiït ehp’ob’iü.in utroepofolammi pufiUa nimes:illinc^ bate: bine caftigate.iUie iudificate:hinc emcdate. -Ctua^ nero cojda interjogata refpondent nunqua fe oe bono uirginitatis uel uiduitaris uel oiugahs pudicitie fuperbiffe:f5 hu milibus cöfentiendo oe nono oei cum n*emo2e ejultaffe: nee iuidiffe cinqs pa ris ejeeUentiâ fanctitatis 1 caditatis: fed humana lande poftpofita:que tato maioj oeferri folet:quanto eft bonum rarins qd exigit lande optaffe potius ut ea^ aplio2 numerus effet: q? ut ipfc in paucitate aplius eminerct.‘*ncc ifte quidem que tales funt:fl earn qiioquc aliquas barbazica libido cöpzefftt.per mifTum hoc effe caufentur.nec ideo ere dât oen ifta negligere : quia permittit qd nemo ipune comittit, Zlucda enfs uelnti podera mala^ cupiditarn:'7pcr cccnlrii oininu pns iudicin rela^awr: *î mSifefto ultimo refnätnr . foitaffis niit ifte que bene fibi funt confeie:non fe ex (do caftitatis bono cor inflatum eXtultffe:'Ttarnen iiim hoftilê in cazne perpeffe funt.habcbât aliquid latentis ifirmitatis que poffet in fuperbie faftn fi hanc bnmilitatem in nadatione ill« enafiffet cxtolli. Bient ergo quidam mo’te rapti funt ne malitfa mutaret in tellectum cor;ita quiddam ab iftis ni raptum eft : ne ptofperitas mutaret ma deftiam eariim. îîtrifep igitnr que oe carne fna ^ tinpes nulli’ effent ppeffc 9tacrn5:ncl ia fupe2biebat:uel fupbirc ft nee hoftiü uiolentia cótrectate effent fo’fitan potcafnon ablata ê caftitaf: fed bnmilitas pcrfnafa.'lHarü tnmori occurfus eft imaner.ti.ifta:;? occurfns eft iminenti . lt;luanqs 7 illiid non fit tacendii: lt;p qnibufdam que ifta ppeffe funt potuit nideri continentie bonn in bonis cojpojalibiis oeputandu:- Ttune maneze fi nullius libidine corpus attrc ctaretur.non aut effe pofinim in folo adiufo oiuintnis roboze uolutatis.ut fit fanctus 7 corpus ufpirinis: nee talc bonum effe qgt; inuito aio no poffit aux ferri:qui erroj eis foztaffe fublat’eft, 4urn enis cogitant qua cófcientia do fcruierint:^ fïde incôeuffa non oe illo fentiunt qgt; ita fibi feruientes eiisqs ita inuocantes oeferere tillo mó potuent: quantiieuq? illi caftitaf placeat oiibita re non poffunt.uident effe confequens nequaqs tllu fuiffe permiffuru : ut hec acciderent fanctis fui8:fi eo mó perire poffet fanctitas qua contulït eis:! oili git tn eis.

/ZK-iud familia ^hzifti refpodere oe beatïnfidelibus:cu erp’obzat q.easa furote hoftiü nó libawritöhnftiis

■ 'Keilict itaque omnis familia fümi Iiieri oei confolationem fiia nó 'fallaeem:nec in fpe rertim nutantium uel labentiü conftituta:uitamqs eoam ipfam tempozales minime penitendas in qua eruditur ad etcrnam: bonifquc terrenis tanep peregnha utitur nee ca pitur.mail's autem pzobatur aut emen datur.Jlli nero qui^bitati ei^ifultat: eiqsoicunt eus feite in aliqua tempo/ ralw mala Deuenerit:ubi eft oe^tuu«/


-ocr page 65-

WBERX

Ïpn okät.llbi funtüÜco^roim talm patianmrrpro qmb’ orifandtg eoc tiP tolunf uF colendoa dfe atendiinf/lla ite 2efpodet.2)e’ me’ ubiq? pfena c: nbiep tot’:nuf^ ïclufusrg poffit adcc fecretuarabeffe nó nowa. ^Hc oim me Bducrfia rcb’ ejeagitat:«» mérita cfa minacaut peccata caftigat:mc2ccdcq; mihi rtemâ JJ toleratia pie malta tpza tibtia fiwt.Cïoa ant qui efh’s:cû qbna log wgnû ficfaUe ne nua nnarqnâto magia ne ceo meorqui tezîibilia c fiip oméa Deo8;qnoniâoméa oü gentium oemonia: ons aût celoa fectt.5i Tîa/ fita ille Sapto quôdâ pontifex uefler uiueret:quc fiib terror belli puma ire fufdpicdia pbjpgiia faaiardimr opti mua quercreturruniuerfua fenatua ele git:cui’ oa fonafTc no auderetia afpiz ar;ipc nos ab bac ipndëtia cobibetet.

•/41ua pudcdia ^ fperitatib’ affinere nehnt^f^tbnftiama tempotibua conquerantnr^^j 0.

^dr enim affiidi rebus adnerfis ce tribus qrimini tbtiftiania: nm ufam lujnrw cupiria babcre (ecura:7 perditiffimia monb’ remota omni moleftia^ afperitate oifflucre ? TIeqt.n,^pterea cupitia bfe pacem:-ï omni genere copias abundareait bis bonis bonefie utamini.boc efi mode/ fte:fob2ie:tcperâter:pie. fj ut infinita nazietaa uoluptatii infants effufionib’ e;cquir9nir:fccundifcp rebus ea mala otiâtur in monbuarque feuictib’ peio ra funt boftib’.^t ille Scipio pótife^ maximns nefteraUe iudicio toti’ fena tus mr optimuandâ nobis rnetuéa ca lamitatc molebat emnlâ nine ipcriiro mani cbartaginem oirui.'Toecernenti ut oirueref otradicebat tatonimmes ïfirmis animis bofte fecuntatê:'? tag'? pupillis duibus idoncü tutoie necefia nu uidêa eHe terro2c.‘'rtcc en fentetia fefellit.rc ipa jjbatü ci^ nern ofcerct. 2)eleta quippecbaitagine magno feili cet terrote romane rdpublice oepulfo •ïejtinctortata oc rebus jifperia ozta mala continuo fubfeenta funt:ut coitu pta oiruptaque concoidia ptina fenis cruentifcp feditionibus : oeinde mo;c malarus eónejione caufa^i bellis ena duilibua tante ftragcs ederétnr: tams fangiiis effunderewr:tanta cupiditate ^fadptionns ac rapina^ fmietet ima nitas: ut romani iHi qui inta itegrioie mala memebant ab boftibus:perdita integritate uite cmdeliora paterentur a duibua.eacp ipfa libido onandi que inter alia uitia generis buaninrratior inerat uniuerfo populo róanorpoflea qtipauds potetionb’ uidt: obtritos fatigatofquc ceteros ét iugo fenutntis oppflït,

Z-Çuibus uino^î gradibus aucta fit uwomania cupido regnädiXap.ju '■'iß^'Äm quando ilia quiefeeret in fa - A F peibiffimis mcnribus oonec otiz nuatis bonoiibus ad poteftate regiaj perucniret. Ihono^ potto oftnuado:^ facultas no effet : nifiabitio piialetet. minime aufem ptcualeret ambitio:nifi ' I populo auaritia lujuriacp cottupto,

Jluarus nero luxuriofufque populus feenndis rebus effectus efl.quas “713/ fica ille ptudentiffimc cauendas effe cc febatrquado cuutatc bofiit jmaxima: fottiffima: opulentiffimamcp nolcbat auferri.ut tiinote libido pmeretur:li/ bido pffa no Injuriareturdujcuriacp cobibita nec auarina craffarentrtqb’ ludis obferatis : ctnitati utilis uirnis floreret 7 crefceret;eiqj untuti libettaf cogrua permaneret . Ihic ét erat 1 eje bac jjnidemiffima patrie cantate ueni ebat:qgt;idem ipfe uefte2 pön'tci maji mus a fenatu tépo2i8 illius qd fepc oi ctü é electU8:fine ulla fentctiar oifcre done nir optim^;canea tbeand fenatu


-ocr page 66-

LIBERAL

córtnierc molientes ab bac mïpofûôe ■7 œpiâtmte c0pefcmt:pafiiafitcp oióc gramïTima: ne grecâ lu /ww uirilib’ patrie monbua paterentur obreperc: 7 ad uirtutem labefactandâ eneruan/ dâq? romanârperegnne confenrire ne tjintie: tantumqj auctoritate ualuû:ut 0118 comota fenatona piouidcttaxtiâ fubfellta qutbua ad bo:â congeftis in Iudo:;ïfpectacEo ta un duitaa ceperat: ceinceps jabiberet appcni. ZS-uafo fin dio ifte ab urbe roma ludoa ipfos fee nicoa abftuliffet: fi auctontati eomm quoa deos purabat refiftere auderef. qtiop effe nojioa demones nô iteUige bat.aut fiinteUigebatrplacâdos ettam ipfe potins q? contenendos dcos ejciz fiimabat.''Mondû.n.fuerat oeclarata gentib’fuperna ooctrina:que fide coz miindâs ad celcfiia uel fupeeleftta ca/ peffenda bûili picrate buanu3 mutaret affectun a onam fupbo^ oemonu li/ beraref.

/2De fcgcoÿjftitutôe^ludo^. iJ2.

l^rü tn fdtote qui ifla nefcitis:7 ^^quiuos ifla oiffimulatis adner tite:qüi aduerfu8 liberato2C a talibus ©nis murmurans.ludi fcenidifpecta/ eula nirpttudinirTliccntia uanitatum bonis uitiis fed oeo^ ufq^ iulTis: rome inflftuta funt.5olerabili’ dim/ nos bonozes defeircns tlli Sciptoni : qsoeos etufmedt coleretis, neq? enim «at illi dn fuo pönfice meliozesÆcce Bffedite fi mes tâ diu potatis erroiib’ ebna:nos aliquid fanii ^fideraie pmit tit.3gt;ü ^ptcr fedâdâ corpore peflilcri am ludos fibi fcenicos ejebiberi iiibe/ bât.pôtifeje at itefterƒpter animoms cauenda pcflilentia ipam fcena coflrui jjbibebat. Si aliqtia luce mentis aium eoipoii pponitis:eligitc ques eolatis. mcq^.n.7 iHa corpojz pcftile'tia ideo coqutcuit quia popFobdltcofo 7 folia antea ludis dreenftbus affucto ludojz fcdiico;2odicafa fubitramt ifaniarfed afiutia fpirimus netando^ pzeuidens ilia pefliletia id fine oebi’to ceffatura: alia longe gr3uio:c:quapkirimH gait det:ej bac cecafionenô coiponL’fcd modbus curauit imittere.que animas mifero^ tatis obcecauit tcnebnsitata oefozmitate fedauit:ut ct mo qo icredt bile foditan crit:fi a nris pofleris an/ dictur:romana urbe uaflata quos pc/ fhlentta ilia polTedinatq? ide fugictes ebartaginc pucnire potuertd tbeatris quotidie certati j »bdlnóib’ ifanirct.

z2)e uinis Tlomanorus quos patrie non conejcit oierfio. iap.j3.

OitOentes ame tes :quis €bic tat’ non error fed furoi: ute^tium unim fient audwinttts plangentibus oncntalib’ popiilis 7 marimisduitati bus i remonffis terris publicus luctn memoicmque oucentibusmos tbeatra qiiererensdfrarensdplei-etis :7 miro infanioia q^ fiierant antea facereds/ ibanc aio^ labe ac pcftcin.banc pro/ bitans 7 boneflatis cueidionem nobis Scipio ille mentebat:qn eóftrui tbea/ tra probibebat.quado rebus ^jfpens uos facile conumpi atqx «terri poffe ccrnebat:qnado uos ab boftili terror feeuros effe nolcbat .Tlcq?.n.cefebat ille felice effe rem.p.ftaiibuf menib’: ruenribus monbus. fed in nobis plus ualuit tp Demones impii fedu/ertitiqj q gt;nbsp;boies p’omdi pzecauemnt. ibic efl q imala que fadtis’nobis ipntare non imltis.mala nero que patimini ebriffi ants tpnb’ iputatis.neq? 0'5 in ueftra fecuritate pacatâ rem.p.fed lujuriam quenrisipnnira5:qm oepiauati rebus jfperis ; nee cojiigi potniffis adueifis Cïolebat uos ille ^ipio terreri ab bo ffe ; nc in lu;un'am flucrcris. uos nee eómri ab bofte liiruriam repzeffiftis: perdidiftis urilitatem calamitatis ; et


-ocr page 67-

UßER.f.

mïFrimt facti’ efiwi^pdTtmt maßflia, ZÎ)c £lcmenna 2)et:qüe urbi8 C/o duim temperamt. iap.34.

'uC tame qu mutri# Jxi erg tiobia p«iCcdo 8dmöcf:itt co«iganttM pemKndo.qih uobis et isatis pftint utud fob nok fnomm eP nd in loos mai-ty:52 ei’ boftiles man’ euadetetis. Tomulua 1 Teemus afyln cóflinnflc pbibenwr : quo qmïquis cóftigo-et: ab omni noja liber eet:a«gcrc iwrëtes treäde mnltitndinc dnitatis.iOradü ïbono:c Xp ^ceUït exemplü . boe co ftitueft eueiïoref turbis;qd ifhtuerat antea cöditotes. -Ctiud aüt magnum h boe fecen illi:iit ciinn fno^ numerus fupplc2etiir:qb feceriit iflimt fuo^ bo flm numerofitas faareturdbee 7 alia fiqua uberins -rcómodius potucrit: refpódeat ümicis fuis redépta famdia ©ni ib’ifti:7 peregrins cuiitas regis Cbrifh'.

Z^e Istenbus ïteripios eedefie filns 7 œ falfis infra eeddiam ebtiftianis*

ZnV^mtnerit fane in ipfis inimios VL^attre dues futuros. ne ifruetuo fu5 ud apud ipfos putetrq» oonec pue wat ad eófeflbs ponat ifenfos.ficutej lHo^ numero et oei ciuitas habet fecu ^ dm pegrinatur in mudo conneros cómuiuone facramento^:nee fccu fuz turos in eterna fo2te fcö^.qm partim in occulto:partim iaperto funt, /Xni enam cum ipfis inimicis aduetfus oni tuias facramentum gerunt : murmuz rare n oubitât.modo cü illis tbeatra: inodo eedefias nobifcu replentcs Di coiiectóe aöt quoiuda etia talm mPto minus eft oeff^-andudi apud apfiftiz mosaduerfarios ^eftinati amid lati tóf:adbucigno2ati etia fibi.^^a -pleje quippe funt ifte oue duitates in Iwc fc ©loaaicc quia pmi/frinonec ultimo iudido oi’dmantnr.wcpias ejoitti.-î pjocurfui-roebitis finib«s:qd oieëdü arbitroj q^tö mintits adiuuaboz :exp dii.ppt 'gFam dintads vii : qalienis g otrario oparans dari’ emmebit.

Zj^e quib’ caufis fequentt oifputatóe fit cilïerendu.tap^tf,

gt;^ d adbiic queda mibi oicéda ft ^Ç^aduerfus cos qui róane rei.po. / dades in religions nra5 referut-quia v.oüs fnis facnficaze jjbibentur.£óme moJâda. n.funt que 7 quata occunere potueft uVuidebutur fatis eße mala q lUa duitas pmlit:uFad d’ipriu ƒin de ponentes: an «^ eo:^ facrificia ^pbi bita fuiftent. queoia ^culdubio nobif tribuere't: fi ia ud illis dareret nra re ligio:uF ita eos a facris facrilcgisjibi beret.2gt;etde oemonfträdum eft quos eo:^ mojes 7 qua ob cam uer’oeus ad Bugedu iperiii admuarc dignatus eft: i cui’poteftate ft régna oia.qkp nibil eos adiimerit biquos dos pufat:quin pon’ quanhj oedpiedo 7 nocendo fal Icdo nocuerit.J^oftremo aductfus eof ©icemr qui manifeftiffimis oocumetm ofntati atqs ocuicti conäf andrere non ^ei-nite puns uttlitatc.fsjjpter caj que poftmoite fiifura c eolendes dfe bos.que nifi falloi queftio multo erit opofioj.-t fubnlioji oifputatóe oigni or.nt 7 orna pbós in ea oiiïeratnr.nö quofHibet fs q apud illos c/cdlêe’fÏÏa gFia dan fijt:7 nobifcu malta fentiüt. falicet oc aie imoitalitate: 7 q .bs uei^ mudii 9diderif:7 oe jjuidetia d’ qua nniuerfü qb cödidit regit.^5 quoniâ 7 ipi in illis que côtra nos kntiût rcz fdlendi funt:oec(Te bute officio n oebe mus.ut refutatis Ïpiis otradictôib’:,p uirib’ qs bs imptieritiaffejam’eiuita te oei uerâcp pietatt 7 oeieultud quo uno ucradter fepiterna bntudo jamit tif.JMc itacp mod’ fit bui’ uolumis: nt edeeps oifpofita ab alio fumamus ejoidio. .


-ocr page 68-

llBERdL

'.9wdt |SugufKni ^pifcopi öcCwita te Sn tib«' ßecundns ^'pit.

/®emodo qiitnfcefÏifgtidtïjKltatóis adbibewtos ^^ tapjnmum.

k Tl^Æ 'lOni pcjfpüuc uen/ fans infirmns [humane cófue (tudinis fenfus jnó änderet ob Kk^M^^K^l'^^^^bllLre.fed coz ^^^^^^^^^^tnnc falubri lägoüe5Tuti tani^ memcinc fuWeret: conec DiuiHo admtotio fide pictatiö îpetrante fanaretur non miilto Pmone opn» effet ad omnccndü quclibct iiane opinarioms eiT02em:bi8 qui recte fen tnmt.' Tfenfa uerbi» fnfficiêtib’ e^li cant. Ttuc nero quonia illeê maiot -i tetnot infipientni5motbus aio^:qiio irrättonaWep motuF fuos enam pcfl rationê picric redditä:quanta bomint ab boine oebetiirifnic nimfa cccitateq nee apta cemntur : bue obftinatiffima peruicaciaiqua 1 ea que cemnntur no feruntuntanq^ipfam rationê uentaz teep oefendunt:fit ncccffitas copiofms oicendi pleninq? res claras.uelut eas ;nó fpectantibuF mtnendasifed quodS jmodo tagedas palp^b^'ïoniuêhb’ offerarnuF ^t tn quis oifeeptädi finif erit 1 Icquendi modus:fi refpódendü effe refp^enbus femper ejnftimem’/ ‘nSquiuel non poffunt ïtelhgereqd oidtur : nel tam oun fiint aduerfitate mentis : ut etia fi inteUcKei'int nó obez diSt refpódent ut fenptii eftiiloquü turinijquitatê: atep ifatigabibter uani funt.Xluo^ Dicta conti’aria fi tonens uelinws rcfcUere:quotiês obni^a fró te ffatuermt non curare quid oicant: on quocunqi modo nm wfputatöib’, cóti-adïcót ip fit ifmitn 7 emmnofum a infructuefum indes. XStuäobres nee teipfum mi ffli afjarccliincmec alio» quib’bi'c labor noftei -in 7pi cantate utiliter ac liberaliter fuif: tales meo:^ fcripto^-ndis iudiccs: qui refpófionc femper oefiderêticum bis que legüttir Budierint aliquid contradici: nc fiant fimiles eas mulicrcuia^ quas cornez mozat apollolua: femper nfeentemet ad'ueritatis feiêtiâ nimq rpcmenietes.

/We bis que jnimo uolUmic expedita fuut. 4ap. 2.

f^^iSperiote itaque bluo cu oc ciuiz C^^tate DCt Dicerc mftituiffcm-unde boe uniuerfmn opus illo admuante in mantis fumpttim eft: occiirrit mibi re fpodendtieffe pnmitus ns g bee bella qtiibus modus ifte côteritur : ma jieep romane urbm recentem a barbans ua ftationej cbnftiane religiom tribnût: qua jîbibêtur nefädis facnheiis fuite Dcmonibusrciim potius boe oeberent tribuere cbrifto q, .ppter eins nomen cótra inftimtn moteq? belloc eis quo côfugerent rdigiofa 'ïapliffima loca barbari libéré ptebueiiit.atcpi mFns famulatu œbitn apomo folù iierurfg ttia timote eêfieturfic bonotaucrimt: ut qucd in cos belli iure færi licuiffct: iUicitä fibi effe iudicai'êt.lndeincidit qiicftio:ctir omina bufioa et ad ïpios ingratofcp peruencn't .l cur iUa inde Dura que boftilifer facta fnnt;pios cu impiis panter afflijerint. d-ud qtie/ ftioncm per milita Diffiifas in omnib’ enim quotidianis uel oei muneribus uV bo!U5 eladibi!s:que quonia utracp bene uel male uiuentib’ pertni;cte atep indifcrete fepe accidunt : folet multos moucremt^)fufcepti operis neceffitate Diffoluetemialiquantn imotatus fum: maxime ad confolandas faneras fens Tpie caftas.in qiiib’ ab bofte aliqitid perpetratum eft qd intulir iierecundie oolotc:7 fi non abftulit pudicitia firz


-ocr page 69-

lUBER.n.

mitates^e pentteat eas ntte qna» nóu dl Öde (»ffitpemtere ncquitie. ^dde paiica Dip in «o» qui cbrifhanos ad/ nerfis Alt« rebus 3ffecto8:'Tpapiie pa do2cm bumiliata:?: femina:^ cpiis caz fta^ atep fancta»:ƒteruttate ipudenz nffima exagitant:« fint neqwfïïmi et wreucrentiftimt löge abeis ipis roma nis Degeneres:quo?2pdaza multa lau daturrl littéral memona celebjfimr. imo ülo:^ glo’ie uebementer aduerfi. T^oma quippe cura ftruetä uetq2:anz etäqs Iabo2ib’:fedto2t Raute feccrant q? ruente.qnqutde i ruina ei’ lapides a ligna.» ifto.^ aut uita oia n muro:}« fed mo.^ munimenta atep wnamenta cccide:unt:cn fimelliohbus eo^ co2da cuptditatib’iq; ignib’ tecta iUi’inbis arderent.Zluibus oictis primü termi naiii libïü.oeinceps itacp cicere iditui quâta mala ciuitas ilia perpeffa fit ab oiigine fua fine apud feipaj:fiuei^n dis ia fibifubiectis.que oia cbztïliane religion» n-ibucrêt:fi ia tue euâgelica oooria aduefus falfos 1 fallaces co:^ dos teftificatóc Uberrima perfonarct.

/Sgt;e affumeda bidonarq odendit’ q mala acciderit röanis ni oeos colerct mi q? religio xpiana oberefcezet. £ ,3.

iwv £mento aüt me ida omemoîâte ^yWdl’öc contra »perttos agcre:ex qtio^îpentù illud quocpexo2mm cd nulgare jjuerbiü:pluuia oefecit caufa cb’idiam nóis.^unt nacp qui eoriim dudiis liberaltbus indituri:am5t bi/ donarqui fadllime ida noueröt. ^d Ht nobis »erndtto;2 tuibas itcdiïTimas reddeient:fe node nidimulât. atep boe apud Hulgus affirmare nininir clades quibüs per certa fnteruaUa Iccozum 1 fcpo9 genusbumami oponet affligi: ca accidere nais xptamzqd cötra dos fuos ingêti fama a ^landima edebzi täte p dicta oidunditur. 'KeeoUt ergo nobifeS an qi ebzidus neniffet 1 carne . ante q? ei’ nomen ca oii frudza iuidêf gfa populis iniiotefceret: qmb’ calaz mitatibus res röanc multiplinter ua/ ricq; nitrite funt zl in bis oefendât fi podunt ocos fuos.fi^pterca coluntnr ne ida mala patiantur nikozes eozum quo^ fiquid nunc padi fucrint; nobis iputanda ede contcdunt.Cur enfm ca que Dictums fum pmiferunt aeddere cultozibus fiiiszanteqi eos oedaratus cbzidinomen offenderet: eoziiqsfacri ficia pbiberet.-’pzimo ipfos mozes nc pedimos baberent : qr oii eo^ curare nohierut.quot;

Z/Bid cultozes do^ nulla unep «mis fuis peepta ÿt^fis äSe^int/nnla cris eo9 turpia qneep celebzaïierint.

.^ap.4.

-X '^Äus.n.uems eos a quibus non Jk^^olebatur merito neglcjitzDii at illi a quo9 cultu fe jgt;bfbm boies inX gratidimi conqucrütur.cultoies fuos ad bene uiuendu;qr nullis legtb’ad/ iuuerunt-îÇtiqî oignu ezatzut quomó idi illoy facra:ita illi ido:^ uitam aut facta curarent. $3 refpódetur tp uolü täteppzia quifqïmalus cd.tXuis boe negauerit .-'wem tn perhnebat ad con fultozcs oeeszuite bone pcepta nó oc/ cultaze populis cultojib’ fuis.(5 data pdicatóne pbere:per uates ét cónenire Wcp arguere peccâteszpalâ minari pe nas male agentibus:pmia recte inuêti bus polliceri. Æuid on^ talc » oeoa »llo; 2tcplis pjópta 'Teminenii uocc co crepmt.-îHeniebamus nos et aUquâdo adolefcentcs ad fpectacula ludibziaq ? facniegioqz : fpectabam’ arreptitios: audiebamus fimpboniacos ludos tur pidiosrqui wis oeabufq? erbibebâf. oblectabamur celedi uirgini;'T $erc/ tyntie mn oeozjz o»u3;ante cui’ keticâ nie folcni lauatôis d’ talia p public« câtitabâtur a ncquidimis fcenidf.qlia non dico matron oeoziim fed matres .b.j.


/

-ocr page 70-

LIBERIi;

quahïmoinq? fenato:52 : nelquorûkbet benefto;? wro^zamo nero qualia nee mrem ipfo;: fcenicc;2 oeceret aiidtre. Utabct.n.qmdda erga parétes bnana Hercaindia:qu nec ipa neqinna poffit auferre.^Ham jundc ttirpitndmc ob/ feeno^ oictomm atep f3cfo32;fcenico8 ipfo8 oomi fiie pjo kidendi caiifa cem matnbug fill's agere puderet:qua per piiblicü agebat com oeor matre:fpe/ ctantc 7 audiete utruifq^ fejus freque tiffima miikitudine. Xf-ue fi illecta cn riofitate adeffe potuit ciroifttfarfakes offenfa caflkate ncbuit abire confufa. lt;luc flint facrilegia fi ilia cratfacra/ ^ut que inqutnatto fi ilia laiiatio /^t bee feicnla appeUabatur:quafi celebia retiir connnnun iquo uelut fiiis epulis imunda oconia pafccrentiir.Xluis.n. non fentiat onufmodt fpiritus talibiis obfcenitatibns oelectcnturmifi uF nc/ feiens iitru oino fint uHi nnundi fpiis pcor noie occipientes : uel talc agens iuta:in qua iftos potius ^ oeu uemni a optet p2opicios:' lfctmidet iratosz

/^e obfeenitatib’ quifaus mr 0'0:52 a tukwiVfuisbonoiabaf.^.y.

^^qunqi iftof qui flaginofilTimc -JL.repfuetudis uitiis oblectari poll'’

Squot; obluctari fludct:f5 illu ipsItlaficS cipionc qui uir optimus a fenatu elc ems eft:cuius manibus ciufde oconis fimulacni fufeeptii eft:in urbeep per/ uectii:babcre ne bac re ludicem uellc. 3)icerct nobis utriimfes fuä ta optic ce rc.p. uellet niercri ; ut ci Duuni bo notes oecetneiénir:fient 7 grecos *7 ro manos aliafcp gentes cóftat quibufdâ cecreuiffe mo2talibus:quoru5 erga fe bnficia magnipédetat:cofq ' imoitalef factos:atcp in oeoK numeru receptos tffe crediderât.,pfccro iHc tâtâ fdidta te fue mn fi fieti poftet optaret.jbotio fi ab illo oeide quercremus ntrü inter ef’Dininos bonotes iiellct illa turpia » celebtarirnonnc fe malle clamarct : ut fua inr fine ullo fenfu mottua iaceretr ^ ad boe oea uincret ut illa libenter audiret/i^bfit ut fenator popub roani ca mente pditus:qna tbeatru ediftcari in urbe fottiü uiio^ jjbibuitfttc uellet coli mrem fuam: ut talibus oea facris jjpiciareturiqualibus matrona urbis offenderetnr.‘'pec ullo modo credetet uereciidiä laudabilis femine ita icon/ trariu outinifate mutari:nt bononb’ ca takbus aduocarent eukotes fui;qlt bus cöiiitüsiquepia iaculatisicu ïter bomines uiueret nifi aures dandcret: fefeep fubtrabcrct:erabefceret pto illa q j.ipiuqut:7 manlus 1 libcri.ïpioïde taks mater oeo^ qualé brc mres pu/ detet qnclibct ét peftimü uituiroanas occupatura mentes quefiuit optimum niru: n que monedo 7 adiuuado face ret: fed qnc fallendo pccipcret: ei fimi-lis ce qua fcriptu eft.millier St uiro:52 pciofas aias captat : ut ille magne idoquot; lis ains: boe iielut mmno teftimonio fubkmat’.' Tucre fe optimijcjiftimSs nerS pictatê rcligioncq; no quererct. fine qua omne quus laudabile igenin fnpbia uanefdt' tDccidit.Zjluo igitnr nifi iufidiofe quercret oea illa optimü uiru cu talia qratï fuis facris:qlia ui ri optimi abbonct fuis adbibere ?ui/ uiis.quot;

z3)eos Paganos mmqj bencuiuendi fanpfte ooctrinam. ^ap tf.

quot;W^S^c eft q- oc uita 7 motib’ duf/ ' lt;nbsp;Watu atep populor a quib’ cole/

|bStur illa nnmina non curariit:ut tas botzendis cos 7 netcftabilib’ malis: nó in agro 7 niribus:nó in oomo atep pecunia:non oeniep in ipo coipo’cqd menti fubditur:fcd in ipfa mete in ipo rectoie cainis aio:cos iplcn ac peflic^ fieri fine ulla fui tembili ptobibitiöc permittei'ent : aut fi piobibebaotiboe


-ocr page 71-

lUBERJL

dlcndatnr potfu8:boc pwbeWr.'Itcc nobis nefcio quos fufnrros panalTi/ mo; 2aunb^ anbelat^il arcana uchit rdigione traditos iactent:qiubus uitc jibita« caftttafcp oifeaf 1'5 oemoflrcf nd comeinwcnftir loca talibus akqn cöiientknlis côfcczatainô »bi ludi age rentur obfeenis »ocibus 7 motib’ biz ftrionü: nee ubi fugalia cdebiarentur effufa oinm licentia wrpitiidinnin.^t Here fugalia1(5 pndohs 1 boneflatis: fed iibi pop»li anduent quid wi pcepe mnt Of cobibenda anaritia : âbitionc fragend« ; lujuata refrenâda :ubioifee ret miliqdoifeedü pfi’ ierepuif niece Difdte 0miferi -rcâs cognofdte res, ^uid filmen qdnâ uieugigntmur ojdo 4tuis oatus:aut mete cp mollis Äcj:u^7 imSc.411118 modus ajgentû qd fas optarê:quid afper. ^tile mmii bét patrie carifißptopüjquw: 41uatB largin'oeccaticiucje ooi^eJuffiLO-bumana qua parte locafus es in re . M)icatur in quib’ locis bcc oocennum oco:a folebat pcepta recttari ;Uaculto rib’cojji poplïs hequêter audimfieut 008 oftcdiin’ ad boe eceVias iftitutas qquaiierfu religio /pians oifhiditur,

/Xmitilia effe hicta pbilofopbica fine auctoutate oiuina: ubi qucip ad mna ptonù magis mouet qd oufecerint:q» qd boics ©ifputaucrint. tap.z*

nobis fotte pbilofopbonun debolas difputationcfqj memoiabat.quot; Jburno bcc nó romana fed gteca fund aut fi^pterea ia romana quia- Tgrecia facta dl romana jxtinda non oeonim pcepta ff fed bonis inucta.quiiitcnqa conati funt igentis acutiffimis prediti ratiodnado iudtigare quid in re:^ na tura latitaret: quid in monb’ appeten du effet atq; fugienduiquid ini^is ra tiocinadis regulis cetta eóne/ióe tra/ ^etiir.aut quid nö effet eófeques uV diS repugnaret. ^t quida cd^ qaedä magna quantus muinitus adniti funt inuenert.quitus aût bumanit^ipediti funt errauerût:ma/ime cû eo^fupbie iufle _puidetia Dinina refiftcret.ut uiä pictatis ab builitate î fnpna furgentes etia ifto:^ côparatôe môftraret.unde poftea nobis erit î dei ueri om uoliita te oifquiredi ac oifferedi locus.cRerü tn fi pbilofopbi aliquid menertiquod agende bone uite beateep adipifcendc fatis effe poffitiquato iufti* talib’ wz ufni bonoJes oecernerëtur zquâto me hits -î bondliusî#gt;latoni8 teplo lib« ei’ legerentun qimteplis oemonom galli abfdderétur: molles ofea-aremr infani fecarentuna quiequid aliud uE crudelc uel tutpeiuel turpiter crudele: uV crudeliter turpcii facris taliü oeoa cclebjari folet z ZÏtuato fatius erat ad erudiédâ ad iuffitiâ iuuctutc: publice redtari leges oeo^iep laudan ïaniter leges atep inftintta maio:2.-4)iné8.n, cultoies taliü deo:^ mo/ uteos libido pertuleritifcrucnti ut ait Perfi’ tincta ueneno:magt8 intuentur quid “Jupiter feccrit:èp quid oocuerit |gt;lato uel ccz fuerit Cato.loic apud Zcrcntiii flagi tiofiis adolefcês fpcctat tabula quad® pictâ in pariete: ubi ierat pictura bcc» ■joué quo pacto ^apbne mififfe aiunt in gremin quendüimbic aureü.atque ab bac tanta auctontate adbibetpatro ciniü turpitudini fiic: cü in ca fe iactat imitari ocü. Ut que oeus inquit: 4tui tcpla ccli fümo fonitu cócutit : ego bo mütio n faccréid.^go nero illud fect ac libens,

/®eludis fcenidnin quibos dii nort offendunir edictöc fua^s turpitudinü: fcd placatur. £ap,8.

cis nö tradiitur ifta facris oe ynjo^'-fs fabulis poetay/Ulolo oiz ^cere illa mpftica : qi ifta tbeatrica effe nirpioia. boe oico q »negates cöuindt


-ocr page 72-

LIBERI!,

biftom cofdcm üIos ludos ira qutbos régnât figmenta poetic nö per îpûim obfequi« facris oeo^fijo:;? itulifléro mano8:fed ipo8 oeos rat fibi folcniter ederennir;l bonori fuo cófecrarentrar acerbe ïperâdo:^ quodâmodo ejtor/ qiiedo feciffc.4Xd in pmo hb’ob’cin omemotatóe pftrïji /jqâ igrauefcetc pcRilentia:kidi fcenici aractontatepcn tificö romc pnmitus iftirufi ft'. Ztin« igitur in agéda raita nó ea fibi potins feetäda arbitretun que artitanf ludis Buctoiifate ciraina iftitnris ; $ ea que -feriptitantur legibus bumano cófilio ^mulgane.-. Adultern quot;Jouern fi pocte fallaciter ^dideruntioii utiq^caftiga tantu nefas per bumanos judos con/ fietü eftinô quia neglectû irafei ac uin dicate oebuerf.^t Ixcfunt fcenicojus tolezabilioja ludo;K:cómedie fcilicet 1 tragedie.boe eft fabule poeta:^ agêde in fpectaculis multa re^z turpitudine: fs nulla faite ficut alia multa uerbo^ obfcenitate opofiteiquas ét iter fludia que bonefta ac libaalia uoeâtrar pueti legere 7 difcere coguntur 3 fenibus,

/■^^uid romani uetercs oecobibéda peccati licctia fenferiequä greci oeo;t fecuti mdiciu libeza effe uolueft.i.?-

Oolid aut bic fenferint róani uete ks Cicero teftaf in libris quos Kc re.p.1cripfit: ubi Scipio oifputans ait.“Tlunqp cömedie mfi ofuctudo’uite pateretur ptobare fua tbcattis flagitia potuiffent.^t greci quida antiquiotef uittofe fue opinionis quada ouenictiâ feruauert:apud quo» fuit et lege con/ cefïu5:ut quod uellet cômedia noiati’s uel oe quo uellet oiceret. 5tacp fiott in cifde libns loquitur Africanus quern ilia no attigitiuF poti’que n uejauit: tin pepercit.-’€fto populäres bomines ipiobos in re.p.fcditiofos.i^leonem: tleopbonte:1r?ipbolu lefitipariamur

inquitiTfi buiufmodi dues a ceiifore melius qi apoeta notaii.Ss Periclen di ias fue ciuitati maxima auctoiitate pluiimos annos oomi 1 belli pfuiffet; uiolari uerfibus 7 eos agi in feena no plus occuitiqj fi plautus iquit nofrer uoluiffi aut THeuius publio 7fneo 6cipioni:aut CcciIi’.lt;iD.£atoni ma ledicere, .3)eide paulo poft.Tlre inqt cotta.xii. tabule cü ppaucas res capite fan;cificnt:in bis bane quoep fandèdâ putauerunt: fi quis actitauiHet fine car men eôdidifîetiqd infamiâ faceret fia gitiuuc alten’ pieclare.iudicns enim magiflratuu oifceptatöibus legitimis jppofitâ uitä non poeta^ ingenüs bre oebem^mec piobiü audire nifi ea lege ut refpodcre liceat 7 iudicio defcdere, n?ec e;t Ïiceronis qrto oe re.p.libio ad uerbii e/cerpenda arbitral’ fum: nónullis ^ pter fadliorê intellect!! uel pietermiffis uel paiilulu commutatis. dßultuj.n.ad res ptmet quag molio: cjplicare fi potero. 2)icit oeide alia 7 fie côcludit btinc locü:ut oftendat ue/ teribus oifplicuilTe róanis: uF laudart quenœ in feena mim boîem uF iiitupc ran.eed ut dijt boc gred ^iuere Cindius tn couenienti’ licere uolucrt: cü inderct oiïs fuis accepta 7 grata ëe obpioblia n tantii boium;ue^7ipo:?2 Dco:^ in feenids fabulis: fine a poetis effent cóficta fine flagitia eo;p uera co memoiarentur:7 agerëtur ï tbeatris; atq? ab co.2 ctiltotibus utina folo rif« ac nó etiâ imitâtóe oigna uidei-entur. ‘Tlimis,n.fuperbus fuit fawe pareert pnndpö duitatis 7 duin:ubi fue fame parci nitrnia noluert.näqdaffertur ƒ oefenfione nó illa iieia in ocos oid: fed falfa atq? cóficta:id ipm ë fceleffi’ fi pietatem cófulas reltgionis. Si aiitë malitiâ oemonu cogites: quid aftuti’ ad oectpiendu atq; caUidi’/Cum eim pjobiu iadtur in piincipë patrie bonii atq; utilë;nóne tato ë indigni’ quito


-ocr page 73-

ILIBERJL

il ttertMttranotütsr^d'itia dli^âlie/ nu r Out 'igimrüipplida fuffîdût:« do fù ifta fâ nefaria ta ïfignisimn'a/

* nbsp;nbsp;nbsp;/-©.ua nocedi arte oemones uelit «el falfa pele a'imina nd liera narrari.

.Cap,io.

maligni (pn? quosifti ocoa C5 pntant.ct flagina q noadmifeft /dc fe oici nokit: où tn biianas mentes bis opinionib’ «élut rbetibus îdncât: 7 ad pddhnatû fnpplici« fecû trabant fine boles ifta cômiferintrquos deos baberi nokit qui bumanis crroribus gaudent.pro quibus enk fe colcndos mille nocendi fallendiq? artibus iterz pqnunt: fine etia nullos bows ilia cri mina uera fint : que tu oe numintbos ftngi kbeter accipiiit faUacilïnni l^ps: ntad fcdeila acmrpia perpétranda: «dut ab ipfo celo traduci i tenas fatis idonea uideatu: auctontasXü igitur greci taliü nuininu ferijos fe effe fenti rent: inter tot -î tanta eomm tbeatrica obpiobna parccdû fibi a poetis nnHo mô pntaneft:«F dus fins et fie ofimn/ lari appctctes.iiF metnetes ne bonefti etc famâ ipfi regrédoi-rris fe boc mô pferendo;illo8 ad irnendui ^noc.iret.

✓Se feenicis ap«d grecos in rei.p«, admimftratôes receptis co ggt; placato res oeb^ unfle ab bóib^ fpemeretnr, Cap.ii.

bâc cônementiâ pcttinct.q^ et F^^feenicos auctojcs carude fabula ni n paruo cuitatis fuc bonote oignof c/iftimaft. liquidé qd in co qnoqne De re. p.kbio omemoiatur : f^efebines cniis atbenienfis uir eloquentiffimus: eu adolcfcens tragedias actitauiffct ré pn.capdTimt .•7 ^riftodemû tragicum ttc auctotc ma ^imû oc rebus paris ac belli legatû ad }0bilippu5atbènienfes fepe mifeft.'nô.n.côfentaneû putaba tur:cu3eafdem artes eofdêcp fcenicos ludos etiâ Dits fuis acceptes «ideret: illos per quos agerentur ifamiu loco ac numéro oepntan.f^ec greri turpiV quidc fed fane oiis fuis omo côgruen teriqui nec uitâ riuiû lacerâdâ lien’s poeta^ -Tbiflrionn fubtrabete aufi ft*; a quib’ cernebât Deo;2 uitâ rifdc ipis DÛS uolëtib’ a libëtibus carpi:5 ipos boies per quos ifta m’^tloeatiis agebâF que numinibus quibus fubditi erant grata elfe cognouert:nó foin minime fpernendosïn ciuitate: ues et ma;cimc bonoâdos pntanernt. -QÏ-nid. n. caufe reperire poffent cur facerdotes bonox rarent:quia p eos uictimas dûs accex ptabiles cfferebâtn fccnicos ƒ bzofos brent:pci- quos iHû uoluptatc fuie bo note oits erbiben petêtibus 7 nifi fie ret irafcentib’: eo^ admonitôe oidice rat:eu pteftim babeo que buiufeemôt rc;t peritiiTimii pdicat : numina bona a numinibus malis ida etiâ cultus ci uerfitate oiftinguat: ut malos oeos ja piriari ccdib’ T triftib’ fupplicatôib’ aiferat.bonos aût obfequns letis atep locûdis.-qualia funt ut ipfe ait l«di:co uiuia: lectiftemiar-ftd totug quale fit poRea fi oeus iuuerit Diligêti’oifTere mus.‘Tîûc ad te prîtes qd attinet oiffe ram’.fine oib’ ola tâqk bonis pmi/te tribuâtui : neep.n.êe becet oeos malos cil poti’ iRi quia ïmûdifr fpûs ornes fint mali:fiue certa oiferetiôe fient la bconi uifû efl:illis illa:iftis ifta oiRri bnâtur obfequia. CÔpetètilTime greet utroftp bonox ouriit:- Tfacerdotes per quos uictime mîftxâtur:^ fccnicos per 'quos ludi pbibetur.‘'|lc uel olb’ ons fill's fl 7 ludi oibiis grati fr : uel qd eft idignius bis quos bonos putst fi ludi ab eis folu amat facere onickt ïiurik.

^■^?^ I^OTiani aufercdo libcrtatê poetis inbomimSis quasbedè’unfin Dcos:melius bêle“^ oc blis fnis fenfe rint, Cap.Ï2.-

• b.ƒ,


f

ilt;


-ocr page 74-

UBERJL

romam fictitmdb w re.pa» 9^ydifputatoe Öcipio glonafƒbib '^^ Tiniiiribpoeta^ fiibiecta mû famâqî bfe nohicrt: captu ét fandétes tak car men códere fiqm» änderet.qb erga fc gdé fans bóefte ‘jftituert:f5 erga dos fnos fnpbe 'tirreltgiofe. XJlnos en fei rent nó foln patienterdg etm libenter pocta: ^ ^bns maledicrifcp lacerari.fe pon’ q? illos bumfeemodt ïümbidi/ gnos cfk onjeft.fecp ab eb ctiag lege mutuenzillo;: ant ifta ét facris folént taribns mifcnetiit.jÿa ne tandé Scipio laudas bac poetis roam’s negatag effe liccnna:ntctnqgt; obpiobnü infligèrent romano^;cü tiidcas cos milli oeorng pcpci'fle uro;:.*1^.1 ne pluris tibi bnda nifa éejiftiatio curie ure ^ capitolii? nno romc uni’ q? celi ton’ rut lingua maledicâ in dues mos e/erccre poète ét lege ƒ biberentur il in oeos mos fe curi tâta cóuitia nullo fenatoie: nullo cenfoiemullo pticipemullo pötifice jj bibéte bcubrénir rjndt^n uidclicet fuitmtplaumsaWilaibs 0ublio 7 ifneo ÿdpiom: aut i£ectlius,uKgt;.i’a toni malediceret;! oignû fuit ut .^etc tins uefter flagitio Jouisopnmi ma ri mi adolefcentm nequttw condtaretr

./3?ebuiiïe ifellbere róanos’q, oft eo rum qfe turpi^udis coli e^rpetebat; idigni effent bonote wumo. aap,»3» /quot;^«d refpódetet mibi fottaffe fi ui t^5'ncret,-^uo nos iffa ipunita efle ƒ nollcmus:qipfi oü facra effe noluert: cü liidos fcenicos ubi talia eelebrSmr oictitatur:actitânu:1 róanis modbus niejert:! fuis bonoiib’ oicariejbibe riep iuffeft.-^ur ergo nó binc magis ipfi iteUceti ff nö effe oü ueri: nee omo cigni obus oiuinos bonores deferret db rcf.prXluos.n.colt mime oeccret minimcq? opoueret filudos eppeterét agédos côtibb romanos:quo quefo

colédi putati ff /quo no oeteffâdi fps Îtcllecti;9 cupiditate fallend! iter fuos bonotes fua celebiari crimina popo/ fcert r'Jtéq? romani q;uis ia fupffitóe noria pmeréturmt illos oeos colerét quos uidebSt fibi uolmffc feenteas tur pimdies ofccraridue tn oiguitans me , inoics ac pudotis: auctotes taliu fabu la^ nequa^ bonoiauert mot g’cfo^; fed'ficut apiid Cicerone idéi^cipio lo qturxu arté ludiO'ä feenäq? tofam in jabto oucei'ét.genus id boïu5 no mó bono’c cniia reliquo;? carererfed etia tribu amouen notadone céfonauoluc rut.pteclara fane:1 róanis laudibus ânumerâda pnidéria. Sed nellé feipa fequeretur; feimitaremr.CcCe.n.tecte qfqms emin róano:52 effe feeniens clcz giffetmó foln ei nullus adbonoté 03 batur loeusmqz ét céfoiis nota tribu teuere qapnâ mime fincbaîur.4) aiuni ciuitatis laudis auidû germaneqa ro/ manû.Sed refpödeatur mibi q ofenta nea roe boics fcenid ab oi bonote pel lutU2:-7ludi fcenid oeo^ bonoiib’ ad inifcéf.-illas tbeafricas artes cm utus róana nó nouerat. q 71! ad oblectamê tu uoluptans büanc qrerenturiinmo mo^ iriepetét biianor oü eas crbibc ri petiuert. duo ergo abiidffcenicus p qué colitur ceusr^ttbeatrice illius tiupitudis q fróte notatur actot fi ado raturcpacto’.-Jn bac otrouerfw gred róaniep ocertatgreci pumt recte fe bo no:are boics fcenicos;cii colat ludo^ feeïeo^ flagitatotes oeos.l^óani uc’o boib’ fcenicis nee plcbcm t2ibii:quato min’ fcenatona niria oeboncflari fi/ mit.Jn bac wfeeptatione buiufeemodt ratiocinatio fumSqueffióis abfoluit, Pioponunt gred. Si 0« wies colendi fuut: efecto eda tales boics bonotadi funt.^ffumöt romani. ^d nullo mó tales boics bonotadi fimt.^ódudtmt ebn 'ftiâi.nnlloagituj modo ou tales colendi funt.


-ocr page 75-

WBEÏtîL

lt;iOelio2ê fniffe platonê:5poctis locû i ^ne mojata nrbenô oederit:^ bo^ ros g fc bdis fcdcis ijoluert boranT ^ap.ig.,

^ide qrimus ipi porte tahu fa/ bnla:52 opofitozea g. ;in.tabula^ lege ^bibétur famâ ledere citiiû;tâ jj bzofa in oeos ouitù iaculâtea/iCuj nô ut fcenid béantnr ibonefti .-ztnaroe recrû ê ut poeticon figméto^ 7 ignoz mtmofo^ oeo:^ ifamentu2 actozesibo nojctquot; auctozes .-'JJn forte platoi grcco pon’ paima oâda cft:g ai rôe forma/ ret qualia elfe duttas öcbcat:räq; ad/ nerfartoa cimratis poetas cenfint urbe peUcdos .--^e iicro 7 oeo^ iiunas idi gne tulit:7 fufean conupiqs figméris aios duiû nokntXôfer nûc platoms bûamtate a ciuib’ oecipiendis poetas urbe pellentc:cû oeo^ onutate bonoti fiio ludos fcenicos e/p«ête.tlk ne ta lia uV fcriberénir 7 fi nô pfuafit oifpu tâdo:tn fuahr lemtan lafcmtecp grcco rum.ißi ut talia et agerentur mbedo ejtoîfert grauuati 7 modeftie rôano/ rû.''nee tantû bec agi noluôt: fed fibi oicaridibi facrandibi folénitcr ejbi/ ben.^ut tandé bonefti’oiuinos bo/ notes oecernerct duitastotrâ platoni bec nii’pia 7 nefâda ^bibétirau oemo nibus bac bonis oeceptôe gandctib’: quibus die ucra perfuadere n potnit.-' il?ùc platoncm vabeo inter fcmideos omemotandû putauit.ficut Iherculej: fient quot;Komulti.fcmideos aût beroibus anpomtded uttofqjïter numina collo cat.Sîeni tn iftû que appellat fcmtdeii nô beroibus tantû : fed et oüs ips pfe rendû effe nô oubito. ptopinquât aût româo’t leges oifputatôib’ platôis: qn ille dicta poëtica figmenta odênat. Jfü aût poetis adimût faltcm in boies maledicendi liccnriâ.'|llc poetas ab ut bis ipius babitatôe repeUinifti faites actotes portteaÿ fabiûaÿ fodetate d

uitads compefeunt. ^t fi contra oeos ludo;2 feemcotum ejrpetitotes aliquid auderent:forte undiqnc remonerent * ‘'rtequaep igitur leges ad inttituédos bonos aut cottigèdos mores malos a oils fuis polïent acdpere romani fiue fpei'are quos legibus fuis imicût atep côuinciit.'^lli.n.lTonori fuo oepofeunt ludos fcenicos:ifti ab bonotib’ oibiif repellunt boies fcenicos.|lli eelebrari fibi mbet figmetis poetids ebprobria oco:»-;ifti ab obprobriis botum oeterz rent i|judenriä pocta:52. Çcmideus aût ille plato 7 taliû 0'0^ libidini reftirit: 7 ab indole róano9 gd pficiendû effet oftêdit.qut poetas ipos ul ƒ arbnrio mentientes uel bôibus mifis qfi oeo^ facta peffima imitada^ponentesioino in duitate bninftituta muere nclmt. ‘‘klos quidc 0latonc nec oeû ncc femi deû pbibemus.nec uUi fancto angelo fûmi oeirnec iieridico jjpbetc: net apo ffolo alionmec cmlibet P^i martyru nec cmcp cbtiftiano bôi coparam’;eu fus nfe fententteiratio oeo ƒfpâte fuo loco c;cplicabitur.,^s en fû qnquides ipfi iiolût fuiffe femidcu pfetendus effe cefem’ fi nô quot;Komulo 7 berculiiqiuis iffü nec oeddiffe ffem nec aliqued per petraffc flaginu quifcp biftotico^t uel poefae Dipt aut fin jitreerte iiP ptiaz po:uel allein Äynoccpbalo:ponrcmo uel ƒebn': que romani numina partim peregrma recepcrt:partis ûw propria lacrauerr.4Xûo igf tâta aimi 7 morû mala bonis pzecepris 7 legib’ ul ’ imi/ nentia pbibcrcnt:ucl ifita ejtirpandà cnrarent oii tales;qui etiâ feminäda 7 aiigêda fiagitia curaueft.-'talia uP fun uel qiiafi fiia facta per tbeatricas tele butâtes popl’is innotefccre cupiétes ut taip aitctozitate ofuia fua fpóte neqmf fima libido accenderef biiana.-friiffra boe ejclamate Cicerone . qui cum oe poetis ages ad eos acceffiffet :clamor inquit 7 approbatie populi qfi magnt


-ocr page 76-

L1DER.IL

cufufdä ' ifapùnn'p magiftrhqnas tlli obditcut tenebjas.'qiicp iucbüt met’;’ quas inflamant cupUitates.quot;

ZZHti roani qncfdObipeoa no roe fjadülatcc tflitucrût. iap.i ƒ.

Xfile ant like digedo^ igt;eo:?i ctia V^^Pq^ faHo^ ro ac no pod'- ’ adu latio eft:qn iftn platoné que femideu noliif fantiG mfpntatcib^ laboiafcme in annnif maV q pcipiie caiienda funt moice cojnîfvref bfiani:nulla edid'a facra oignii putaft.-n %cmnlu fun cu due innln'a ptulertrqauiP 7 ip5 femide um poll’ qgt; reus uocaueft:uelirt feere nor co^ ooetrina •jmendatr’Tnas etia famine ilk ifktueft : qp faeerdotii gc nuf tadco ï roams facris tcflate l^piee ereellmf: nt très fobs flamincs brent trib’ numibus illinitos ^tale joui: d^amalé eiÖark: 4^iirinalc j^emu Io,'i}a bniuolétia ciuiû udutreeept’ in eelû -Ô-uirin^ê poftea noiatus.ae p boe 'iTjeptuno t plufoni frib^onis q ipi Saturne pneo^ ifto Tomulus bonoie plains crut ƒ magno faeerdo nu qb joui tribnert buie et boe tribu fret:! âpam raqi pu ei’fotfifan japtquot; ipfum.

Z4^0 fi DÛS iilla effet eura iuftine ab eis rêanijeû^bebucîtleepta uiuédi poti’ 05 leges ab akis boit? mutuare ,iöap.i^,^

aüt oil's fuis róaniuiuedilegef aeeipe potuifientrn akquofänos pod rema eôditâ ab atbemefib^ muz tuatétur leges ^olonis.quas tn nó ut aeecpeft tenueft: fj mekoies 7 emequot;da notes faeef tonati ff:êputs Ipeurg’la eedeomis leges cjedpoUis auttotitate feifktuilTc eófinxerit. 4ib ptudenter romani tredere nclueft ; ƒptcrea non ïdc aeeepeft. Tluma pópili’q '^omu lo fueeeffit in regnu5:qfdH5 leges que gdóregede eimtati nequaq ^ fiiffiorét cendidiffe fcrtor.Zïui eis ét multa fa C’a jflilinrnö tn pbibetur cafdé Icgef a numib’ accepiffq. oOala igf animi; mala uite;mala mo32:qita magna ff: ut bis Doctiffimi eo^ mri ét flannbus urbibus refpublicas pire confirment: Oli co^ ne fuis cultctib’ acetderct mi nime curaft: imo uero ut augefétur fi cut fupta oifputatu é ot mö curaueft,

/3)e raptu fabina^ alüfqjiiqtaab’: qïeiintate roana ét laudatis uitere tpubus^ Cap,17.

j^jrWótte populo réano japterea F^rl^esn ft' a numibus oftitnterqa fieufSaluni^ air. jus boniiep apb eof fi legib’ magis q. natura nalcbat.Cx boe iure ac bono credo raptas ée fabi nas.Zluid.n.iufii’ 7 melius qs filias aliénas fraude fpeefadiiductas non a parétibus 3ccipf:f5 ui ut qfq? potcrat aufcrri eHa fi iniq; fabini facerétnc gare poffiibtap-ipto fuit iniqui^pe nó oata8.*’'|u(li’at bcllu cum ea gente geti potiiit: qfilias fiias ad mnmoniu cii regióalib’ 7 ófinalib’ fuis negaffs petitasrq? eus ea q repetebat ablatas, jllud ergo poli’ ibi fieret:ubi mars fi hu fuu pugnâtem iuuaret;ut oiugio^ negate:^ armis uktfeeret'tniuriâ:7 co mö ad feiasqs uoluerat pueniict.ali/ quo.n.fonafTe iuf belli miftc negatas iiifie uicto: auferret. Ttlullo at iure pa cis fi Datas rapuit:7iniufhj bellij cum cay paréttb’ tufte fuccéfentib’ geffit. Iboc fane utili^ factliufq? fncccffihqb 7ft memouä fraudis illi’drcéfiü fpez dad's mâfit.-facinotis tu î dia ciuitate 7 ipio fi placirtt e;céplii.faciliiifqgt; ro/ mani i boe ettauertdit poft illa iniqui taté oeü fibi romulü ofecra’étq. ut in feis rapiédis facrö ei’ *imifâdû:7 lege ulla uel mote pmitterent.Ç/ boc iure ac bono poft cjpulfii cu lioetis fuis re gé Æarqnin : cm’ fili’ Aucretiâ ftupto uiolenter opptefterat : quntus Status


-ocr page 77-

llBER.n.

fonftil Luci» J^oHarinû man'fû ciufdc tncrene collega fuit bona atep tuocen tem nun: jjpter nomen 7 jjpinquitatê iatquinio^ cocgit magiflratu fe ab/ dicare:nec oiucre in ciuifate permifit. -Quod fedua fauéte nPpaticte popPo fecitra quo popFo cófularö idé Colla tinua fiait etw ipfe Smtua acceperat» lt;3x boe iure ac bono.oO. Camillus illiua tpiia uir egregi’ qui gebientes grauiffimoa boftea populi rôani poft oecenak bellu quo róanua e;cerdtU8 tories male pugnâdo grauiter afflict’ tft:i5ipa roma oefalute oubitâte atcp trepidate facillime fupauit:eo2uq? ur/ be opnlcntiflimS cepitahuidia obtrez ctato:^ uirtutta fue q ifolentia tribuno ru reua plebia factua:tani^ ingratam fefit qua liberauerat ciuit3te:ut d fua oanatóe certiflimua in ejciliii fpóte oi fcederet:' toece milibua eria abfena ét oanarctur:mo7 iteru a «allia uindej patrie futurus ingiate.dOulta omemo rareiapiget feda i iniufta gb’agita batur ilia ciuitaa.-rco potentes plebe fibi fubdere conaret':plebfcp ilP fubdi recufareti'Tutriufq; partis oefenfoies magis ftudiia agetent amoie umeedi: q5equii 7 bonii qnicqs cogitarent.

z4tiie oe monV romano:;t_aat mefu C0pieffi8:aut fecutitate rcfolutia Salu flii ptodat biftona. 4^ap.i8,_

iW^Jjiq; babebo modii:a ipm Slaz Jl lufliu teftc poti’adbibebo.41ui tu in laude roano^ dijifletain nobis ifte Pmo ejeouas eft.lus boniicp apud cos n legib’magis q; natura ualebat: pdicas illud tpus quo ejpulfia rcgib’ icredibiliter ciuitas bteui ctatis fpacio plmimu C2cuit;'|le tn i ptimo biftone fue libio atq? cius ejcoidio fatetur:ct tue cu ad cofulea a regib’ cet träflata ref.p.poft paniu intemaHu nurias ua lidojum 7 ob cas oifeeftioue plebia a

piib’raliafq? i urbe wfccflïóes fiiifle. 175 cu opnims mojibua q mapa con cozdia populu romanii inter feciidum a poftremu bellu cbattaginefeomemo raflet egiflexâmep bui’boni ri a mote iuftineifs ftâte cbartagine metii pacis in fide fuiffe oijiffet :0nde q Tlafica ille ad repzimenda neqmtia Puädofep iftos motes optimos:ut metu uitia co biberenwr cbartagine nolebat euerti: Continuo fubieat ide Saluki' ’ q ait» ^t mfeotdia q auaritia attp ambitio q cetera fecundia reb’otin fueta mala: port cbartaginis e^rcidiri mape aucta hint:ut itelligerem’ct antea q otin fo 1ère q augeri. Snde fubnectes oir bee Dtxeriti'Tla iiurie iquit nalido: ^ q ob cas oifeeffio plebis a piibuataliecp oi feeffiöes oomi fueie.qâ indc a ptkipio neep Spli’regib’e/actis: où met’ a Caiquinio q bellij gtaue cii etbtutia pofitu c equo q modefto iurc agitatu. ifidea queadmodii etia iHo bteui tpie ut regib’e;cacri8.i.eiectis aUquâtuIü equo q modefto iure ageretur:metum ririt fuiffe cas quonia metucbat’ bellij qd rcx Cargni’ regno atep urbe pul fustetbrufcia fociat’ cótra roanos ge rebat.Attende itaep gd oeïde côtejat, SPeide inquit fuili iperio pies plebem ejercerjoe uita acquiete erga fe regio mo2e qfulereiöga alios oe uiolcntia q jgetudine fibi regna.molitfrillos agio pcllere:q ceteris ejptibus foli impetio agerc.41uib’ feuitiis q majic fenore oppffa plebsxu affiduif bellis tributu fimf q militiâ tolerarefarmata móte facru atq? auenrinü jfedit.tuq? tnbuz nof plebis q alia fibi iura parauittoif coidia^qcertamis utriufep finis fuit fecundû bellij punicu . Cemis ej quo tpie ideft paruo mtenullo poft reges ejactostquales romani fneiint oe qb’ 811.7«^ boniicp apud cos nó legibus magis ^ natiiia ualebat.0oiio fi illa tpia taha repeiiiiturtquib’ pulcbeiiia


-ocr page 78-

LIB ERJL

arqj opSa fuffle pdicatar rôana ref p. quid ia ne 9feqiienri etatc oteendû aut cogitandû arbitramiir;cum paulatim rnutata ut eiufdc biftorici ucrbifïurar e/ pukbemma atep opha peffima ac fiaginofiffima facta eft poft ebattagi» uideheer utomemotanit cjcidiu . ^le ' tpta ipe ^hifti^qucadmodü bonter recelât t oefenbat m ei’ biftona iegi pôt:quâtis maltn mo:^ que fccûdis re bus ejotta funt:ufque ad bella ciuilia oetnóftret effe puentuj.e; cquo tpte ut ait maio^ motes no paulatim ut atea fed tottétis mó pcipitati:adeo iuue'tuf Juju atqj auaritia cottiipta ê;ut meti/ to oicatur gemtos êe qui neep ipfi brc poftet res familiäres: neep alios patt, ^icit reide plura ^aluftius re ^lle lufiis ceteraqx feditate rei.pu. lt;:t alii fenptotes ijboc cofetiut q^uis cloquio multu impari. Perm's tn ut opinor: -t quifquis auertcrit facillime perfpicit: ecHuuie mor p-ftimor quo ilia ciui/ tasplapfa fuerit an nn régis aductu, I^cc.n .gefta funt no foln an $ ^us in came pfens oocere ccpiftct:uer eriä an q; oeuirgiue natus eftet.£öigitwr ton tanta mala te'po:^ illo:p:uF tolc rabiliota fuperi’:uel poft euerfâ cbar tagine intoleräda 7 bottedarrüs fuis rputate no audeât cpiniones bmhanif mentibusun talia uitia filucfcetent ma ligna aftuna ïferêtib’:air mala pntfa Xpo iputât: qui coetnna faluberna 1 falfos 1 faliaces dop coli uetat;7iftas bonis norias flagitiofafcp cupiditatef pitna auctotitate nefeftas atep odénâs bis malis tabefee'ti at labc'ti mudo u/ bap familia fua ferfim fubtrabitiqua codât etemâ n no plaufu uanitattsifs iudicio HC’itatis gFiofiftima cimtates^

/J)c cottupticnc bumane rn.p.p’ius ip cultû oeo^ Jfpus atiferretXa.ip.

^ ce rcmana ref.p. qb non ego

puns oico: fed auctojes cor unde bee mercede m'dicimus tato antemernt: ante ebuftt aduentu paulatim mutata 7 f/ pulcbernma atep opnma peffima atqx flaginbfiftima facta eft.4? cee ante cbtifti aductu:poft ocletâ cbartaginc inaior motes non paulatim utantea: fed totientis mo ptecipitati:3deo imic tus lurn etep auaritia cottupfa e.lc/ gat nobis eötra luju 7 auatifiâ peepta peo^ Cnor popFo romano cata. Zuf utina tantu cafta 7 modefta rcticcrct: ac non etia ab illo ptobtofa 7 ignomt niofa oepofeerent : quibus per falfam oiuinitatê pniciofâ cóciliarct auctoti tâtes ■ieganfnfa 7 per ^pbetas 7 per fanctum cuangclius 7 per apoftolicos actus 7 cpiftolas:ta multa oti-a anari na atep lu/una ubiq; populis ad boe congregate:ip ejcellenter.q^ nninc n tamp ej pbilofopbo^ cócertatótb’ ftreperc:fed tamp egt; 'otacFis 7 oei nu bibus intonate:7 tarnen lu;u atep ana ritia fcenifq? ac turpibus motib’ ante aduentum fbufti iTni.p.px 'fiïmas ac flagitiofiffimâ facta5:nö imputât oüs fuis.afflictiones fiero eine quancunq; ifto tpte fuperbia oelicicep eor ppeffe fucrint:rcligióiincrepitat cbriftianc. Çuius ptecepta oc iuftis probifq^ mo ribus fi fimulandiret anp enrarét re ges terre 7 omnes pOpuliiptinctpes et omnes indices tetre.iuHenes 7 uirgics feniotes cu iuniotibus:etas ois capar 7 uterquc fcjus:7 quos 2lSaptifta Joz annes alloqHitur:e/actotes ipfiatque milites.7 terras uite pntis otrtatet fus felicitate ref.pub.7 uite eterne mimen beatiftime regnatura cófccderet.^d quia ifte audit ucl cetenif:plurcftp ut tas male bladiéntib’q - utili uirtunis afpentati fut amiciodicsttokrare rpt famuli iubctur.fftie fint tegcs line fint puncipemfine indices fine militefifiuc juinciales fine oiuiteSifiue paupeteut fine liberi fine ferui utriuflibet fexus;


-ocr page 79-

BlßER^n.

pefftma crias fi ita ncccfTecfl flagirioz ûffimâqj zc.p.'Tî ilia angelos quadâ fancriffima atcp agiiftiffima curia celc fticp re.p.iibi oei uolutas [c,i êdanffi mû fibi looi ét iHa toleraria oparate ,

ZZtiiali iielit felicitate gaiidae:' Tqb’ motibus uiiierc:qm tamp;ota cbiiftiane reltgionis incufant. ^ap.20.

S' Crutamen tales cultotes 7 oile ctoies DC0Äiflor qiio^ ét imiz

:8 in fceleribus -tflagiriis fe cffe ktStannullo mö curât peffimâ T fläz giriofiUïmâ nöeffe ré.p. £annim ftet iquiiit:tantu floteat copiisrefertauriz f102118 gFiofa: uP qri eft felici’ pace fe cuta fit.-rqd adnoa^mmo id ad nos magis prinet fi niiutias qinfq » féper augeat que quotidianis cffufionibmi fuppetatip quas fibi ét ifumiotes fnb dat qfcp potcnot.Dbfecßtur oiuirib’ pauperes ca fecuutatis.atq? ut eo^ pa tioanus qeta ierria pfruantur ; ouiite« pauperib’ ad clientelas Tad mifteriu fui fallus abutatur.populi plaudit nó ofultonb’urilitatu fiiarifj iioluptatü largitorib’.'yó cura iubcbäturinon ÿbibebâtur îpura.reges no carentq; bonisifed q gt;nbsp;fubditis regnét.jjuincie regib’ n tanq? lectorib’ mo^zifs taq; re^ Dnat02ib’ 7 oiniria:; : fua:^ ^iiifo rib’ fiuat.eofqa n fincei'iter bonoiét: fs netter ac fmliter rimeant.qd aliéné mnee pori’qâquis fue uite quifcp no ceatilegibiis aduertatur.'TJuUus duz catur ad indices:nifi qui aliéné rei : do mui:faluti:uP cuiq? îuito : filent ipoitu tiinus aut nojnus.itérer dc fuis uPcü fuis uP cû quibiifcüq? uolétib’ faciat quifq ; qb libet:abudét publica fcorta uP j^pter oés quib’ frai placuent: iiel jjpter cos majïe qui bre piiuata non polfüt.'Sjcfniatur aplilTiine atq? oma tilïime Dom’:ubi opipera ouiuia frez quététurnibt cuiqs libuerit 7 poWerit Die noctuqj ludaturibibaturmomaC:

Deflnatur.^altatóes nndiqa ocrepent: tbeatra ibonelle Ictitie uocib’ atep oï gener fine cradeliffime fine turpiïTime Juoluptaris creduent. |lle fit publicus ïimic’:cnibéc félicitas difplicet. qfqs eâ mutare iiP atiferre tentanenncii Uz bera mPtitudo aucitat ab aurib’icuer tat a fedib’iaufaat a uiitétib’.qUi ba beâtiir iicri qui bâc adipifeédâ po pillis jxurauerit: adeptâq; fiiauerit. ^olâtur ut iioluerint: Indes e^pofcat qlcs uolucrtiquos cum fius iiP dc fuis poffunt bre cnltonb’; tantu efficiât iit biiic felicitari nibil ab bolle : nibil a pelle:nibil ab ulla clade timcar'.41uif bâc ré.p.fan’ nÔDicâ róano iperio: fed Domui Sardanapali Tparaiierit.-q qnôdâ rex it^ fuit uoluptarib’ cedit’ nt i fcpulcbio fiio fcribi fecerit ea fola fe bre mo2tuu:q libido ei’ ét cü uiuez ret baiuiédo ofupferat.41ué rcgéidi fi brent fibi in talib’idulgenté:nec in eis quieqiiilla fcueritate aduerfâtem; bnic libenrius $ romani ucteres Ko mulo téplu 7 flaminé cófecrarent,

/^Inc fnia fiierit.ficeronis p roan* re.p.iÏap.zi.

fi oténitiir qui romnä ré.p. r^^ pelfima ac Hagitiofilfimâ Dixit: / nee curât idi quâta mo;? pedïnio;? ac / nbsp;nbsp;nbsp;flagiriofo; tlabe ac oedecote iplcatur:

fs tantûmô ut ofiflat 7 maneat aiidiât eâ no ut âalulli’ narrat pelfimam ac flagittofilfimâ factamifs fient Cicero oifpiitat iâ tunc pjojfns perilfe 7 nuHä oino remâfilferé.p. qndndt.n.Slapt oné dl ipm qiri cbartaginé einxcrat bre.p.Difpntantéiqn pfenriebatur ea coituprione quam oefcribit ^aluflius cas ias iâcp pcriturS.^ quippe tpte Difputatur quo iâ un’ gracebo^ occt fns fuit:aquo fcribit feditiones graz ues cepilfe Saliifli’. Tllam mottis ei’ fit in afdein libris commemorario.


-ocr page 80-

ILIBER.IL

film autem ^dpto in feddi liLii fine Dijnïfctmtinftdib’ at itbiis atq? cant ipfo ac nocibnaxonannw eft quidam rewendus ej Diftmctig fonierqué imii ratu aut oiferepâtè auree erudite ferre nö po(runt:ifq? cöcentU8 e/ DÜTitniHi nia:;zuodi moderatôc concojs tarnen effidtur 1 congruenarfic ej fummia 1 mediis 1 infimia mteriertia otdimbua ut fonia moderata ratione duitatê cô fenfu oifTinnlIimo^ côcmerc.l que ar monia a mufida oidnir in canturcam effe in duitate côcojdiâ:artiflïmô atep optimum omniû in re.p.mnculu icolu mitatia:eâqî fie iuftitia nulle pacto ce peffe.4c oeinde di aliquante latiua et uberina oifferuiflet: qnantûtp ^deftet iuftitia duirati: quâtucp obeffet fiaffu iffet.fufeepit oeinde pilua unua eoju5 qui oifputationi ade2ant:'îpopofdt nt bec ipfa queftio oiligcntiua mactaret': ac oe iuftitia plura oicerentur : ^pter iUud qued iâ utilge fercbatur rempa^ régi fine iniuria non pofte, (bac J5îde queftioncm oifeutiendâ 1 enodandam efte aftenfus eft $dpio . quot;^efpcndircp nibil efte qe adbuc oc re.p,putarer oi crû .1 que poftet lôgiua ptogredt: nifi eftet ofirmatû non mô falfuj efte illud fine iniuria né pofte: fs boc ueriffimû efte fine fumma iuftitia re.p régi non pofte .Ïuius queftionis e/plicatio di in oiem côfequente Dilata effets tertio Itbto magna coflictanone zee acta eft. önfeepit enim pilus ipfe oifputatôem eo:ç qui fcntirent fine iniuftitia régi n pofte rê.p.purgans fe ptedpuc ne boc ipfe fentire crederetur. ^gitqa fedulo pto iniuftitia cÔn-a luftitiam: ut banc efte utile rei.p.illâ ue:o ûitilc ueiifimi libus rationibus i eyepUs uclut cona retur oftendcre.4ij Lelius rogâtibus oibus iuftitia oefendere aggjeftus eft: affeniitq; ^tû pomit nibil ta inimicS q; iniuftitia duitafi:nec oino nifi ma/ gnn iuftitia geri sut ftare pofte re.p.

ZP-ua queftione quantfi fatis uffug eft pertractata ^dpio ad intetmifta reuer titur.recolitq? fuâ atq? cômendat bie/ né rei.p.oiffinitóem qua otyerat earn efte re populi.popl'm aut no cés cettî multitudirn's: fed cetû intis confenfu 1 utilitans cómunione fcciatu efte oeter minat.^ocet odde quata fit i difputS do oiftinitois utilitas. atq? cy ilF fuis oiffmitöib^ colligit tue efte rë.p.ideft populi di bene ac iufte gerinir:fiue abuno rege:fiue a panel's optimatib’: fiue ab uniuerfo populo.^ü nero nu/ ftus eft rey que tyrannum moie greco appellauit.aut imfti optimales quo;e cöfenfü Diyit efte factóe5:autmiuftus ipc popis cui nomen ufitatu nö repit: nifi ut etia ipfum tyrannii iiocaret: nó tamuitiofam ficut pdie fuit oifputatu: fed ficut ratio ej illis oiffinitóib’ có/ ne/a oocuiftet oino nulla efte rem.p. quoniâ n effet res populi:di tyran’ ca factione capefferet.ncc ipfe populus ü populus effet:fi effet iiuftus.qiioniam non eftet multitudo 'imris confenfu 1 utilitatis cómunione fodatadient po/ pulus fuerat oiffinitii8.4tuando «go ref.p.romana talis erat qualem illag Dcfcubit Saluftiu8:nó iam peffima ac flagitioffifima ficut ipfe ait : fed oino nulla erat:fecund« iftâ rationc quam oifputatfo oe repu.inter magnos eins piicipcs tunc habita patefedt.^icilt et ipfe Æullius nô ^cipioms nec oiiufq? altcnus:fed fiio Pmone loquens teftaf in pnncipto quinti libtiicômemotato prius ^nmi poete uerfu quo oiyerat. dOotib^ âtiqs res ftat rôana tnrifq?. quem quidem iUe nerfus inquit uF bte uiratc uel ueritate taq; cy otaeFo mibi quedas effe affanis uidetur. THä neqï uiri nifi ita motata cuutas fuift5:netp motes nifi bi uiri pfuiffent:aut füdaf aut ram diu tenete potuiftent tantas et iufte lateq; iperantê rem.p. Jtaque ante nras memotiâ 1 mos ipe pacius


-ocr page 81-

MßER,n.

pzeftant« Biros adbibebatrinetcrus moron ac maio^ inftifuta retinebant ejeeUentco inn ,Tiofh’a iicro das ci rc.p.fioit pictiuâ accepinh ccpegia fs euanefeente uduftate nô mô eâ colon’ bus iifdc quib’ fiierat rcnoiiare negk Xif: fs ne id qiu'dc ciuaint tit fotmam faites eins 1 ertrema tim^ liniamêta feraaret.-Oand.n.manet er antiqins moiib’ quib’ lUecijit re Rare roma nä/quos to oblimone obfoktos tiide mB8:nt no mo nocolatnr.fs ct igno/ rêtur.mâ oe niris quid Dicar’lt;lijgt;oic8 cis ipfi interieft luro:^ penurta.cuius tati mali no mo reddeda ratio nobis fed ct tanep rets capitis qnodâmodo oiceda ca eft.Tifis.n.tiitiis non cafu aliquo re.p.uerbo retinem’ne ipa iie ro iapudes amifimiis.fve illtcero fia tebamr:longeqinde poll mone 4fri/ cani que i fuis libtis fecit oe re.p.mf/ putareiadbuc tn ante adiienhi cbtifti, ^^-Bc fi oiffamataipBalefcentc rdigi one j-piana fentiremr atep oiceretur; qtiis no iftop ea jpianis iputäda cfk cenferetrZltiäobtc air nô ananit oij cox ne tune ptret atcp amitteretnr illa ref.p. qua Cicero loge an q; cbtifhis ï cameueniflet tâ Ingnbnter oeplorat amifTâ/lliderît laudatoics ci’ ct illis antiqm»uiris 1 nionb’ qualis fuen't. dtrus in ea mgnerit recta infhtiaian foztc nee tiic fuerit mua monb’ fs pi/ cta colonb’: qd ^ ipfe Cicero nefcics en ea pferret erpteffit, fs alias fi neus uolncrit bec uidebimiis. Cmtar enim fuo loco iit ofteda -fm oiffinitóes ipi’ Cice:onis:qiiibii8 quid fit ref.p.1 qd fit populiis loquête âciixone bîcuiter pofuitiatteftatibus ct multis fine i^’ fine cop quos loqui fccit in cade off/ pitatoe fentchismiiqi illa fuiffe icp. quia mincp HI ea fiiit ucra mfliria. 6e «indû pbabiUotes ant Piflinitoes i 41 fuo mo quedä ref.p.fuit ;î melius ab âaquioubus roam's qj a poftenonb’ adminiflrata efl.Siéra ât iiifbtia non Ml nifii ea re.p. cm’ eöditot recto2«p Cb’iftns eft.qfi ipam re.p.placet oi cere:quoniä ea re populi efte ncgaren poffumiis. Si at hoc nomen qd alibi alitc:q? milgatu ê ab ufu nix locutôis eft foztc rcmotms: in ea cette ciuitatec uera infhtiaiDc q fcriptiira feta dicit. •lt;amp;loiiofa oe te wets fiint cimtas oei .

ZZld oil's romanop nulla un^ cuta fnezitine mail’s mo2ib’ref.p.oepiflet.

,^ap.22.

«Sd qd ptinet ad pûtes qftiones qualibet landabilc oicant iftam fitiffe uel effe re.p.fs eop oocnftimos auctotes ia longe ante jpi aduentum peffima ac flagitiofiftima facts erat . qmmo uero nulla eratiatque omnino pcrierat pdinffimis motibus.Cît ago non periretidii cuftodes ems populo dlltoti fuo oare pcipue uite sc mortim ptecepta oebuerunt.a quo tot templis tot facetdotibus 1 facrift’eiop gnrib’: ta multiplicibus uaritfep faons : tot fe Ris folcnitatibos: tot tätopep ludop eelebzitatibus colebatur.iibi mbil oe/ mones nifi negoems fuS egannt.non curates queadmodu illi uiiietent:imo curâtes ut et pdite uiuerent:où tarnen bonoti fuo illa omia metu fubditi mi niftrarent, dut fi oederunt jjferatiir: oftendatar:kg3tur;quas oeop leges illi cnntati oatas otcpferint ^tacebi: ’ ut feditionibiis cuncta turbarct; quas 4gt;arius 7 ÆinnaTCatbo ut in beUa enam ptogredcrctur ciuiba caufis mi quiftimis fufceptail crudeliter gefts: crudeliufq? finita, situas od^ Sylla ipfe cuius mtâimotes.facta odenbete Saliiftio alufcp biftotie fcriptotibus: quis non erbozzeat/Ams lUa repu, no tue pertffc fateatur/dn fotte japter buiafeemodi ciuius motes uirgiliana ills fententiam fiait folct pto oefenfio ne f110211m oeop opponere audlnint;


-ocr page 82-

ZhïcdTere omes aefrrw anfe^ rdicti» Bü:qult;l^ iperm hoe fletcrat-'pJimu ft iw cft nó bate air qiieiStur oe rek gionc Tptana: ^bac oftcfi cos ou fut oefcrtieft,quonia qmdé maioics eo;ï lapudc monbus fms ab urtealtari bus tâ multos ac minotos twos tan^ mufeas abegerüt. ^ed tn bec ntimiha nirba ubiewcni longe ante ^ motes fO22nperentiir:anfiqua a gallis roma capta 1 ’incenfa eft /dn fo2tc p2efcnres ooimtcbatfÏéc n.tota urbe ibofh’ti poteQate redacta : folus colli's capitoli mis remafo-at. Xtui et ipfc capcremr, mfi faite anferes ons ooimfenbis ni gilarent.iïnde pene in fiiperftttionem egyptto^ï beflias anefq?colèrin roma oedderatrcû âferi folenia celebiabât, Äe^ tlbis adnetitüs 7 coipotis pon’ q? animi mahsique «cl ab boftib’ uV alia clade aeddûtmôdû intérim mfpii to-T^üc ago d labe mo^:qnib’pmi» paulatim wcoloiatis:ocinde toutntis mo pdpitansitata qan's ifegns tcctis menibnfq x facta eft mina ref.put ma gnianctotes cov ei nine amiffas non oubitent oicere .'Kecte aüt abfedkrät at amitteretiir omes adytis ariftp reif dis bi) : fi eo^ ce bóa nita atep itifhas . duitas pcepra cótempferat.'ilnc nero qles qiiefo ou fuert:finoluerant aim populo cultore fuo niuerc:qaem male , nmentem nó oocnert bene uvaeref

/ Warietates rey tempo2al»i5 non ejt faiioie autimp^atione oemonü:1^ ex bei ucn pendo-ciadicio. Cap.2^

aUid q. ena nidetur eo^ aftiiffe aipiditatib’ iplendisi'Toftednf 1no pttiiffe refrcnadip/^liii.n. «Äann nonitm boïem 'lignobilem ernentiflü mum auctoiem bellommcwflium atep geftoiem:utfepties cófnl fieret adiuiic runt: atq? ut m feptimo fuo confulatu moieretur fenex ne in mambos Spile

fonirt max dirfoüs irruéretian 'nom êt umeriitiut a tâto:^ fe opefcerct ima nitate fado^p/Si.n.ad boe en on co^ nó inuerütinö parunj efï qo fatentur 1 ctia non ptopidis düs fuis porte acci dere bei iftsm tempoialem qua nimis dilignt tanta felidtatemi'î porte boles füllt fuit lt;l®3róis faliite: niribiis:opi/ bus: bonoiibiif: oignitate:longeuitate: (umularf -Tperfrui oiis iratis. porte à: bôines fiait fint 'Ccgulus capdnitate; fermrnte: inopia ; uigilüs:oolorib’ex cruaan 1 emon' dus amicis.-C.uod ff na elk concedtmt:compcdio nihil cos p2oddTe:'7 coli fiiperfluo confitentiir. ‘'Mam fi uirtudbns animi quot;nbsp;ïprobitatf nite atins ptemia poft moites fperäda funtimagis côtraria nt populos oif«: ret inftitucrntifi nihil ma m bis träfe untibus I tempoialibns bonis nd eis qnos oderimt nocent: nd qnos wz figut jifiit.iit quid colünjr:ut qd tato , ' fttidio colcdt re^nf/Cnr qa laboiio fis triftib’tp tpiib” taqj offefi abfeefle rint murmurafilppter cos xpiana re ligio oiiifiis mdigniffimis leditur/St St bate in bis reb’uV bnficii uF male fidi potcftate:cur i eis affueft pefiimo niro nfcario :d optio inro Tiiegiilo œ fuert/dn ej hoc ipfi iteUigutur luiftif fimi 1 pefrimiz-ftb fi japterea magis timendt 1 colmdi putätur ; neqne hoc pntetitr .Trteq? enim minus ecsiucnif Tlcgtilus coluirte cp d^aniis:nee ideo nita p^ima eligenda nideatur.-qa ma gislt;fl^ario q; 'XegVo oil fauirte e/ifti mämr . lt;^ellii8.n.romano:?2laitda tiffim’: qui huit quiq i filtos ofularca etiam re;: tempoialiu felixfuifilCa dlina peffimus oppicffus inopiaiain hello fui fcelens pioftratns mfclix:ct nen'flima atep emtirtima fdiotate pre/ portent boni neus eolentes.a quo folo coferri poteft. ^la igimr ref.p.malis moiibus eus periiet:nihil oii eo:p p2O birigendts uel corrigendis egerunt


1

-ocr page 83-

UBERJL

mo2ibii8 ne periret: ûno oepiauandts 1 co22iimpetidis addidert mo2ibus:iit pa'irct/Hec fe bonos fingätig^ nckit cffcnfi duium iniqintate oifcefierunt: ^2fu8 ibi erat;prodiintiir:coinncnnf, Tljc fubnenire pcipiêdo:nec latere ta ado potticft.''Omitto q^ «ïf^ari’ a mt ferarib' ’mïwrncfibiw oßarice oce in hico d’omendatii8 cft:utdoia ^fpe/ rarct:! ej fumma reuctfus oefperatóe ïcoliimus iurbc onjit anidelêo'udeV ejerdtiis. Qïbiqt crnenta q; induilis boftihqjimmaniot d’ tuctona fucit: cos qm fenjfert legótqm fcirc uoliint 63 boe Ut Dtp omitto:ncc oOarice nc fdo cui tribuo dOarii fanguinea fekci taré: fed occulte poti’^uidentie oei ad ikor 02a claudêda: eofep ab errotib’ liberandos qui non fludiis aguntïed bcc p2udctcr adue2tunt, 4Iuia 1 fi ali quid in bis reb’ oemones poflut: tâtû poflunt quantii fccreto dipotétis arW trio pmittntnr. ne magnipendam’ ter rena felidt3tê:queficut uPano maks etiam plerüq^ cöceditur.nee et rurfus quafi mala arbitrentur:cum etia in ea multos pos ac bonos umus oeiim eukotes iuitis oemonib’ ppolluiffc ui dcamiis.nee eofdc imundiffimos fpus iieljjpter bee ipfa bona mala ue t’rena ÿpiciâdos aut timendos eqifkmcm'’: quia ficutipfi mak bolnes tn terra:fie etiam illi non omia que uolunt faeerc poflunt: nifi quantii illius otdinatiöe finuntur: cui^ pkne iudida nemo eó/ p2ebendtt;nemo repbendit iufte .

/®e 9yllanis actibus quo» fe oemo «»Lof^l«Krót 3duitO2e8,lt;3p.2 4-,

j’Ha eertc fpe:eufu8 tépota talia fuerunt:ut fupfo23 quos uinde;c /t^ uidebat flli^oparatóe queterctur: cö p2imu ad urbc otra lt;if)ariu eaftra mouiflet:adeo kta ejta imolanti fuffle feribit liui^: utcuflodin fepoftbu/

mi’ anifpex noluöit capitis fupplieiû fubditur’: nifi ea q in aio Sylla bret: oils iuuâtibus ipleuiflet.■^eee n oifcef ferant adytis arifep relictis oü : qn oe re:;: cuentu pdicabattmbikp oe ipfius Sylle eo2reetóe eurabât. Paomittebât piefagando felidtatcm magnam : nee mala eupiditatê minado frangebant. SJeinde eü eflet in afia beUü mitb’ida tiemn gcrens : per ludum -ïatium ei mandatu dl a joue q^ eflet dßitbrida tem fttperaturiis.-T factu dl.41c poflea molienti rédire in urbc:' Tfuas amico rücp iiurias eiuili fanguie uleifeitite;: mädatü eft ab codé loue per militem quendam legionis fejte pti’fe oe uOi tbtidate p2oniidafleuictotiam :q tune ptomittere Daturu5 fe poteftatem:qua recuperatet ab inimids rem.p.nö fine multo fanguine. iü peunctatus SyHa que fo2ma militi uifa fuerit. ^um file ïdieaflet ea reeotdatus ê que ptfus ab illo audierat:qui b mftbtidatiea uieto lis ab code mädata pertulerat. -duid bie refponderi poteft:qr oü curauerit ndut fdicia ifta niiciare:q nullus co;: eurauerit Syllas monendo cottigere: tâta mala facturii fceleftis arrnis dui libus: qualia nó folu fedarct: fs aufer ret oino rê.p/TUpe itelkgiitur oemo nes ficut fepc ia oiji: notuq- nobis eft in ins facristrefep ipk fans indicant negodiifuu agercuit pio oil's babean tur:ut colantur:ut eaillis exhibeätur: qb’bi qui cybibet fociati unâ peflimâ cam di ds babcat i iudfeio od.^dde di ueniflet -iarenm Sylla:atq- ibi fa/ criffcaflet:uidit in capite uttukniicco/ ris fimilitudinem cotone aureeXune poftbumi’arufpej ilk refpódit.pte/ elarâ ei uictotiam fignifïcan:iuflitque ut erus ilV folus uefceref.poftea quo fcóintcruallo finis cuiufdâ.k.pontit naticinando elamauit. 3 Bellona nun dus ucnio.dctotia ma eft Sylla.£)e/ inde adiccit arfuy èe capitolin .boe eü


-ocr page 84-

UBER.H.

pijfnct cöftnuo cgrdTus e caflrip;po‘ fiera wecöcitatior zegreflhs c:*: capi tokiim arfiffe clamaiuf.arferat aiifem re ueza capitohum.410 quidc demo/ ni 'rpremdere fank fmt;! cekrrime nuciare.llkid fane attede quad cam mapc pemnet fiib qUbua du» cupiant ce q Waffemat faluatore iioliintate» fi dehn a onatu demonu libérantes.Cta mamt bo uaridnando tucroria ma eft 2plla:afq; mid oimnofpinm clamaf fe a’cderemrrnundaint cfaltquid 7jj pefnmmm 7 moj facmj. 3lndclonge abcrai p que ilk fpii» loqbamr:nô tn clamauit ab fcelcnb’ parcere ^pHarq like Uictor ta bozzêda cómifit:cui co/ rona aurca ipû'^uidorie illuftnïk'mâ fignû in uimkno iceoze appazuit.Äna 1 ia figna ft on iufti oaze folcret ac non oemoncß impicpfccto ilkn épis nefa ria pomiß atep ipft 2plk graniter no/ pa mala futura móftzarct. TSeep eni ei’ oignitad tâtum ^fint illa nictona: qiiatn nocuit cnpiditati.Æ-ua factii eft ut imodcratiua ibiä» 7 feeiidis rebus elams ac pdpitatus:magm ipfe perizet in monUia.qunimicof! in corporib’ pdezt.lbec uPilli oüueze tziftia uezeqj lugcda n cjttm:n angarns :nó cnuifq? fomnio : nel iiafidmo pzcnnciabant : magiß eni dmebat ne cozzigeretnr : cp ne uinceremzjmmo uezo fads agebat ut uictor duium gloziofti»:uictna atq? captmuß 7 ncfandi» uitüß:7 p bec ipis et Dcmonib’ multo obftricti’ fubde/ retur.

zZliiatü mak^i (^ ad ffagida icitat _ bqieß:cü cpmittediß fedenbuß: qk oî uinâ c/êpk fui iterponiit auctoritatë i ___.tap.ay.

'■ Llincuezo quia no ûdligat : qs _ Jt^-Jiô uidcatmifi qui tales dos imi tari magiß digit:qgt; oiuia gzaab corn fodetate fepanq^ïtü mokâmr maligni ifttfpß c/eplo fuo uekit omina aucto

* rttateprebere fceleribus .-’ ■O-uinettam in quads $Spanie lata planide ubi n multo poft duiles actes nefario prelio □filtert : ipfi inter fe pzi’ pugnare uifi funt.Tlancp ibi auditi ftint primü igê te» fragorcs:mosque multi fe nidifie nundarunt p aliquot oie» onas acie» prcliart'.4tue pugna ubi defhdtmefti gia queqxnclut boium 7 equop quSta de illa cóflictatóne cjpnmi poterant ï nenertm t,^i ergo iiei'aciter iter fe nu mina pugnarunt:iabdla duilia e/cu fantur büana.Zófidcrctuz tn q fit tali urn oeor uel malitia ucl mifcria. 9t at fe pugnaffc fin jerunt :qd aliud egerüt nifi ut fibi romani bellado duiliter ta qua deoipcjcmplo nulls nefa» admit tere uiderentur.-75 eni ceperât bella ci uilia:7 aliqua nefadop preliorus ftgt;quot;® ge» eperSda preceffezat. Tam multos moueratcp miles quidam dum oedfo fpolia oetraberet:fratrc nudato cada itere agnouit:ac oeteftams bella dui/ lia 7 fcipfü tbi périmés fzatemo cozpo riadiiipt.ut cigo tSti buius mali mi/ nime tederet.'fs armor fcdcftoi^z ma/ gis magifcp ardor increfceretimoj bt demóef quos illi dos piitât:7 colédos ac uenerSdos azbitrSturdtez fe pugnS tes boib’ apparere uoluerSt:ne imita zi tales pugnasduica trepfdarct nffe/ ctio:f5 potins buanu fcelus oiuino c^ cufazetur epcplo.ÄMc aftutia maligni fpiritus etiam ludos unde multa iam oiji fcenicos ibi dicari facrarique mf feruntmbi dcozu5 tanta flagitia tbca/ trids cantids atque fabularum actio/ nibus cekbrata funt: ut qiiifqui» cos talm feaffe crcderet;7 quifquis nó ere derct:fed tarnen illos libcnnffime fibi talm uelle ejbiberi cemeret : fecurus tmitaremr . THe quis itaque epfti/ maret in oeos conuitia potins qs eis dignS aligd feziptitafkiubidiq s illos ï ter fe pugnaffc poetc cómemozariit:ipi ad dectpiendo» boks poeta.p,carmina


-ocr page 85-

MEERJL

ftrmaueff.pngnarmdfhcct fuss n folü p fcenicoe i tbeatroriuy èt p feipos in capo bomanis oculis ejbtbenresJftec bicere opulfi iiunos: quonia; peiïimia mo2ib‘ ’cimu5 romana rê.pu.ia antea perditâ faif[e:noll»mcp remâfi1k ante aduentum oomini noRri ^efu tbrifti auctoKS eo; jwore i fcribere minime Dubttauerüt. ^luä perduoej düs fuiti non imputancqui mala träfitotia gb^ mali fine incoluanttir fine euadât pere und in qbus boni fine ninât fine mo riantur periie no pofTunt:tbnRo nfo imputant.dim CbriRus noRer tanta frequenter p motibus optimis pcepta contra per ditos motes.oil nero ipfo^t nullis talib^ pteceptis egerint aliqd cn fuo cultote populo pto ilia re.p.ne pe/ riretamo cotdem motes uelut fuis e^c plis anctotitatenojia cottupedo egeft potius ut perirct. Æuâ non ideo nt ar 1 bitror tunc periiïe qfqnâ iâ öftere au/ debit:qa wfccRere omes adytis ariftp reliais onmelut amici uirtunb^ouitiif boium offendetêt'.qa tot (ignis eyto^: augurio^:uaticinio:^:qbu6 fe tanquâ ptefdos funiro.^ adiutotefe^ pliotum iactarc a cómendare gefliebant:cônin futur fuific pûtes.q fi uere abfceffiffêt: miti^ romani in bel la ciuilia fuis cupi ditatib’ cp Ülo? jftigatóib’e/arfiffct.

✓De fecretis oemonii monitis.q perti nebant ad bonos mores:eus palam in' faœis eop oisneqfia otïccrcfCa.ze?.

ii*' cum ita finkcö pala aperteep yJtw'piwdics crndelitatib’ mixte: 1 ob^obna numinum:! crimina fine pdita fine confiaatipts expofcentibus 1 nifi fierent irafcentibust- ïia certis 1 Ratutis folênitatibus cófecrata illis i bicata claruerint: atep ad oius oculos ut imitanda ptoponerentur:fpeaanda ptocefferinttquid eR q^ iidé ipfi oemo nes qui fe bmufcemodi noluptatibus

immifcent : immundos fpiritus fe effe cófitentur:g fuis Ragitns l facinorib^ fiue mdtestis fiuefimnlatis eotuep fibi celebtatione petita abïpudennbus:ex/ totta a ptudentib’ auctotes fe uite fede Re immundeep teRantur .-quot;Iberbibctar tarnen i abditis fuis fecretifep pénétra libos oare queda bona ptecepta oe mo ribus quibufdam uelut electis facrans fuis.-tjLood fi ita eR:boc ipo callidior aduertenda eR:7 conuincenda malitia fpirituum noxiop.danta enim nis eR jjWtatis *1caRttatisjutomms uel pene omnis eins laude moueatur bumana natura. nec ufqueadeo fit turpitudine uitiofa.ut totu amittat fcfu boeRaris. fbioinde malignitas oemonu.nifi aliz cubi fe qucadmodu fcriptü m noRris littcns nouimus tranffiguret ïangelof Iuci8:non implet negoeiü oeceptionis. ^otis itaque populis celeberrimo Rre pitu ipietas impura circufonat:! intus paucis caRiias fimulata uix fonat.fpte bentur ptopatula pudendis : 1 fecreta laudadis.Decus l8tet:' ioedet^ patct. Æuod malum gcritur omnes cöuocat fpectatotes:qb bonü bidt 'uix aliquos inuenit auditotes . 4angnam boneRa erubefeéda funtzl iboneRa glotiada. #5 ubi boe nifi i oemonü templisrubi nifi in fallacie oiuerfotus.-'^liid.n.fit ut boneRiotes qui pauci fut capiafur. boe ante ne plnrcs qui fuut turpiRinu cottigant'.æbi 'Tquâdo fecreti celeRis audiebant caRitatis ptecepta:nefcim’. ante ipfum tn oelubtü ubi fimulacrum illud locatus confpiciebamns:untuerfi undiqae cófluentes:! ubi qfcp poterat Rantes.ludos qui agebâtur ftentiffimi fpectabamusrintuentes alternante cöz fpectu:binc meretriceam pompatiUtne uirginem illa oeâ fupplfciter adotari. * ante illam turpia celebrari.T^ó ibi pu dibundos mimos.nulla uerecudiotem fcenicam uidimus.cuncta obfeemtatis iplebantur officia.Sciebatur uitginali . c.i.


-ocr page 86-

UBER.II.

nmnini gd placera ;'iejbibebatnr qö oe templo oomum matrona ooctior re poztarer.Honnulie pudénores aucrte bant facic ab ipuris motib’ fcenico:? : ' 1arté flagtm uidere ernbefeentestfur tiua intennone DÎfcebât.bôibns nâque uerecondabantor ne änderet ipudicos gertuF oie libero cemererl^mnlto mi nus audebât facra eins qua uenerabâc tafto corde oânareJboc tarnen palam oifccdnm prebebatur m templorad qd perpetrandn faltem fecretum querebaf in oomo.dDirü nimiü fiullusibi erat pudoi monaliü : quo bnmana flagitia non libéré boks cömittcrent : q apnd oeos etia rebgiofe oifcerentriratos ba bituri nifi ët e^bibere curarent.-diirs ei5 aims fpiritus occnlto inflinctu ne/ gitimas agitatmetesrainQat faciëdis adnlteriisrl pafcitur factie: nifi g etiâ faerie talibue oblectatur .-eonftituens in templis fimnlacra oemonnm: amas in Indie fimulacra nitiotustfnfurrans in occnlto uerba iuftitie ad oecipiedos etiam paucos bonosrheqnentas iapto inuitamenta neqmtie ad pofTidendoe innnmerabiles malos.

ZZlnanta enerfione publice oifcipline T^omani one fuis placädts facranerit obfeena Indotum. Çap.27.

ÿ 19* graute pbilofopbne Æertul ilt;Æine edilis fntornerclamabat in anribus ciuitatie inter cetera fui magi ftratue officia:fibi flow mfej ludo^ ce’ebiitate placandam. ZXni ludi tato oenotiue quaio turpi’ eelebtari folët, ^icit in alio loco la conful i extremis pericnlie ciuitatie txludoe per oecc oi es factosmeq; rem ullam que ad pla/ candoe oeoe pertineret pretermiffam. quafi no fatiue erat tales Ceos irritate temperantia qj placare loxuna.'leos boneflare etia adimmicitias jauocarc: q; tanta nefotmitate lenire .Tteep elm granins fucrant qnalibet crndeliffitna imanirate nocituri boies ptopter quos placabantur:^ nocebat ipfi cu uitiofi täte fediffima placazenrur.qn gdem at auerteretur qd metuebatur ab bofte in cotpotibusteo mo oii cociliabant quo uirtus oebellarctnr in mentibus.gnô opponerët' oefenfotes oppngnatotib’ meniummifi ptms fierent ejpugnato/ res mo^ bonor^t. Ilbac tabu numinum placatoem petulantilTima : ïpuriffimâ: ipudëtifTimâtnegfTimâ : imundifîimâ: cuius actoies landanda röane uittutis idoles benote pziuanit:tribu amouit: agnouit turpes: fecit ifames.Ihâc mq? pudenda uereq; religioni adueründâ 1 oeteflandâ talm nnminû placatôeg: bas fabulas in oeos iHecebzofns atep criminofas:bec ignominiofa oeo:p fea federate tm-piterque oheta nel fcelera' tins turpinfep cômilTat-ocnlis xanrib’ publicis cmitas tota oifeebat. bec omii fa nnminib’ placere cernebat.T idco n foin illis exbibëda: fed fibi quoep imi tanda credebat /no illnd nefeio quid uelit bonû uf bôtfliï qd ta paucie 1 tâ occulte oicebafrfi tn oicebaf ut magis ne inotefeeret q; ne n fieret timeretur .

/^e cbzifliane rcligionis falnbîitate .Ïap,28.

éTJS iflas imundiffima: ^ poteflatû F/Ttartareo ingo 1 focietate pcnali erui per ibzifli nomen boies i Incem falubettime pietatis ab tlla pniciofifTie ïpietatis nocte trâfferrt qnjtnr:' jmur mnrant iniqui 1 ingrati a illo nefario fpiritn altius obflrictiufcp opptelTirga popnli ofluüt ad ecclefias cafla cclebzi taterbonefla utriufep fejus nifcretióe: nbi audiât q; bene bic ad tepus muere oebeant.ut poft bac mta beate feperep uioerc mereatur. ÓJbi fancta fcriptura iuftitieep ooctrina oe fuperioze loco in cofpeem omj pfonäten g facint audi/ ant ad pmiunc' tg n faciütaudiantad


-ocr page 87-

IIBER JI.

ludions;.-(luo lü ticmant gdâ tahug pwepto^z imfoKtnomni# eo^ï petula tia aut rcpennna imutatóc oeponitur: But nmoie uel padoie cöpamiï.Thibil .n.eis tift*pe de fla^'uofuni fpeetädum imitandiiep j)ponitur;ubi ueri oef aut pcepta ifinuatunaut mtracula nottaf: quot;nbsp;aut Donalaadaüaat bnfioa poftulaf.

z3)e abiinédo culm wo^ cobonano Bd.'KommoB. lt;ap.z 9,

potius cocupiïa 0 idoles ro Imana laudabilis:© ^génies TU gii!o;2;^ccuolaa: Çopionu : fabtino rum.bec potius concupifce:bec ab ilia turpiflimauâitate T fallacifÏÏa oemonu malignitate Difceme^^igd i te laudaz bile naturaliter eminet;n mfi uera pie rate purgarar atep pficiturapietate aût oîfpergitur T pon«ar.‘'^unc iagelige quid fequaris:ut non in te fed in neo Hero fine ullo erröte lauderis.l^iic.n, tibi glotia popularis affuit: fg occoko iadido oimne jmidéticT uera religio qua ehgeres Defuit. ^jepergifeere oies erbeut e^rpercOä es in qbufdä o quorp nirnife perfecta T p:o fide uera palïioz nibus glojiamurrq ufqueqq? aduerfuf poteftates nmiciffias cofligctesieafcp fojttter moiiendo «incentesifangaine nobis banc pawiam pepcrere fuo . 3d bac patriâ te inuitamos 1 ejebonamur ut eins adiiciaris numéro oinó:cuius quodâmodo afylum efl nera retniffio peccato^.Tió audeas oegeneres tuos ^btiRo ebtiftianif ue oetrabétes:T ac enfantes uelut tpra malaicum querant tpia quibus nó fit quieta mtaifg poti’ feenra nequitia.Hkc tibi nunquag nee ptoterrena patria placuerüt.Tpuncia cckflem arripe: ^ qua minimu labota bi8:7 i ea neraciter feperep regnabis. 3|hc.n.tibi nó ucRatis focus;nó lapis capitolinu8:fed oe’ onus T uerusiqui nee meus re^t nee ipta ponetijmpcnü

fine fine oabit .Tioli neos falfos falls tefep requirererabuce potius atep coz temne in uera emicans libertatej.Tlö font DÜrmaligni funt fpiritus:quibus «erna tua félicitas pena efl.Tpon tam 3uno troianis a gbus carnaleongine uuds arces uidetur iuidiffe romanos; «p ifh'oemóes quos adbuc mos patas omni generi boiu? fedes inuidc tfern/ pitemas.^t tu ipfa nó parua ej parte oe talibus fpirinbus iudiealliiqn ludif cos placadiii per quos botes cofdem ludos fecifli:infames elle uoluifli. ^i -tere afferi libertateg tua sduerfus im/ müdos fpiritns:qai tuis ceruicib’ ipo fucrant facrandam fibi Tedebtandam ignominiä fuä.i|uctote8 criminu oiui noitim rcmomUi ab bononbus tuis, fupplica 00 uero ut a te remoueat illof ocos q oclectStur enminibus fuis fiue ueris quod ighominiofifïimum ê:fiuc falfis quod malitiofiffimu eft.^eoe^ tua fponte biftrionibus 1 fcenios focie tatem ciuitatis patere noluifti.euigila plenuis: nullo mó bis artib ’ placatur oiuina maiedastgbus buana oignitas inquinatur. 4^uo igitur pacto oeos q taliVœlectâtur obfcqis baberi patas in nameto fancta^t edeftiü poteffatug: cü botes per quos cade agûtur obfega non putafli haben dos in numero qua liûcunque ouium romano^/lncopaz rabaliter fitperna c ciuitas clarioi.ubi üietoiiaiueritas.ubi oignitasträctitas rbi pajifelicitas . abi uttaieternitas. lt;tf|ulto minus babet in fua focietate ta les ocostli tain tua talcs homines bfc erubuifli.“tgt;ioinde fi ad beata puenire oefideras cinitatem : oeuita oemonum focietate.quot;^digne ab bóeftis colutur; qui per tuipes placantur.^tc iHi a tua focietate remoueatur purgatoe xpiana quo illi a tua oigtutate remoti funt 00 fatione cenfoiia,®e boms aut carnalt bus qbus foil's malt pfrui uolunttl oe malts earnalibus q fols perpeti nolût:

.C.2.


-ocr page 88-

IIIBER,I1L

A g, nfqne in bis babeant q? potantur ;habere iW demones poteftatem : iç^ jfibaberent oeberemus potins tfta co/ teninere:lt; ^ ptoptcr ifta illos colere:et ^cos co!endo ad ea que nobis muident ^uemre nó pofTe: tarnen neeiiftis eos' : bocnalere quod bi putat g ,pptcr bec ,Kos coli oponere 9tendut;Deicep8 uide bim’jut bic fit bui’ uolumis modus.

: /lt;lureli)' dugaftini ^pifcopi Déliai täte oei Liber Æertius.

j/SPe aduerfitatib’quas folimali me laantilqnasfemper paffuseft müdus

BPIP^JÜ 84^38 Z)iftij«(Te i^arbitror oemorum maUs animos que precipue ca Ä^J ■■K’uenda ftmibil oeos falfos Ï^l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l'^P^P“^® tobo« fao:quo mi ^-^fcar ”“® wram rnalo^ aggere Lpmeref fubuenire curafTe: ir 1'5 pofiusut ma/ic pmeref ''egiffe œ ill maVui ?deo oieendiEq fola iflippe LjB^gfunt.qlia funt fames: 'moïba8?bellu5ïèxpoliaf!o ; captiuitas: Irrufidatio:- ?fiq fimdia ia in ptimo hz iibio fómemoïauim’. Ä^ee.n.fola mali oeputant mala que nó faciunt malos. (nee erubefeunt inter bona que laudant ivpfi mali effe qui laudant.magifep do jmaebantur fi illa mala babeant : $ fi imalfluitasrquafi boe fit bótsmajimu ^nu babere bona omia pieter feipfu. fed neep talia mala que idi fola fotmi riant:oii eoy qu5do ab eis hbere colc pantur ne illis acciderent obditerunt. Ïum.n.uariis per oiuerfa loca tphb’ inte aduentum redemptojis nri inume abdibus nónullifcp êt ineredibilibus ladibns genus contereretur bumanü:

Iquos alios $ idos oeos mud’ colebat !)c;ccepto imo populo bebteo igbnfdas extra ipm populnm: ubitunque gratia omina DignibToccFfid^o atep mdidi mo oei ' iudicio fucrut/uer ne nimms longü fanas tacebo ahar ufq^quaque gentni mala gtauiiïimacqd ad remas pertmet romandq ' ïpenu tantij eloqr: ided ad ipfam ƒptie emitate : 7 qniep illi terrarus uel fonetate coniuncte ud códitione fubiecte funt.que fint ppede anteaduentus itbnni.’cum iüad eins quad cotpus rei.pu.pertinerent.

/^ off g I a roam's 1 a grecfs fimilit’ toll batur ; cas babucrit;quthus ^1lum paterentur excid£re.ilap.2,

.■rvAimu ipfa troia uel jlium unde i^ngo ed pepuh romambneq^n. ptereundi iaut Didtmuladus ed qued 1 in ptimo libto attigiieofdes babens oeos 1 eokn8:cur a greeis uictii captu atep oeletum ed.-priamo inquiût funt reddita lacmedontea paterna piuria, ICrgo ueru c qgt;dpollo step iflcptun’ tide Laomedonti metcenariis epenb’ feruieriit.jllis gppejtmifilTe mercedc: falfuep iurade pbibetur.d^iroj Äpolli nem noîatù ominatotean tato opificio labotalTe nefeietc q, Laomedon fuerat jjmilTa negatutus.41uanq ? nee ipfum T^eptunii parrui iei’fratre louis rege mans occuit ignarii effe futuro^t.^la bunc Ihomerus oe dirpe «Inee oe poz dens cuius roma eff:cii ante illa orbe côditâ idem poeta fuiffe oieatur iducit magnû aliquid owinantem.que etias rubes rapuit ut oicitrne ab âcbiHe oc cidereturiniperetep cû uertcre ab imo qd apo Uirgiliii ofiteturi^tructa fuis manibus pane mema troie.Tlefeictes igitur tanti oü i Tleptunus 1 ^pcllo iaomedentem dbi negamri ieffe mer cederdructotes meniu troiJor gratis 9 ingratis fuc ft. Ôlideât ne graai’ fit taks DOS credere q, oiis talib’ peietaf Iboc.n.nec ipe ibomer’ facile credit.


-ocr page 89-

UBERÆL

qni Tle^tunü qdem contra troiano#: 4pollinem sût pto trotants pugnâtem tarif:cum iHoperiurio ambos tabula narrat ottenfoe.Öi igitor fabnlis ere/ dnnt;e2Dbefcât rake cel«e nomina.0i fabolis no credót: nó obtédât troiana ptriuria : aat mirentur neos periorta poniffe troiana:ama(T« romana.Undc enim cóiurano £atiline in tâta tarnen conopta ciuitate bnit dia eo^ gradem copiazqites manos otep lingua piorio Bot fangnine cinili alcbac^oid enim Blind totiens fenatotes coitnpti iiudiz ciis:totiens popnlns in fuffragns nelt qbufqac cautisopod com conciombos Bgebafor: niti cfió peterado peccabât ƒ 'Tja cofjuptiffimit motib^ ad boe mos inrandi fernabatur antiqois:non uta federibus metu rdigionis jjbiberenf: fed ut pinna qnoque federibus veteris odderétur .Tflnlla itaque caufa dt;qf fint oii qbos ut nicut ffeterat illud riü;cu5 a greets pnalentibns jabentur uictiitroianis peiezätibus fingafirati. nee adultérin paridis nt rudns a qui/ bafdä oefenduntur nictona nleifcendü . eënfuernnt.Buetojes.n.doetoxefep pee cato:;zdTe a(Tolent;non nltotes .

v/TJó potuifïe offêdi Decs Paridis az dnltenoïqd iter ipos tratiiffreqntatü

ilRbê TlomS ingt ^alnfti’ ficnti V_^tgo accept códidere atqne buere in inttio troiani.qui ^nra once jgt;fugi ieertts fedibus nagabót'.di ergo adul tenum Paridis uindicandum nomina cëfueft:ant magis in troianis:ant etia in romams puniendus fuit.qoia Cnee mater boe fecit . ^ed quo in iHo illud flagitun oderâtiq iafna foei« Dienere n oderat:ut alia ojnittä qdcü ânebife omiferat:ey qno «nea peperatzdn ga illud factum dl indignante dßmdao: illud aut concedente Clulcano.-®ii.n, credo nó selât eötuges fuasiufqsadeo

ot cas êt'cnm böibtis oignewr babere omunes, Irridere fabulas fojtarfis ejtt ftimotmee grameer agcre tati poderis caufam-TClon ergo credamns ft placet €neä effe ©enens filiu.^cce concedo ft nee Tomnlus npams.^i nut illnd: cur non a illndzln oeos fas dl boib^ feminis:mates aut botes oeabus mifee ri nefas/ZB^nra nel potins nô credéda conditio.qood ej cinre tfeneris in cö/ enbitn uQarti licuit:boc i inre fno ipfi Renert non lieere.4t utrunep firmatii cfl auetotitate roana .7|cq;.n.minus credidit recentioi 4efar ania ^netê: èp pfem «ntiqoior Tftomulas dOsrtê,

z2De fenteti« aiarronis quo utile edit nixTtmebotes mis genitss métiantor,

_^ ß^S,o neo ifta nó credo.TJarn 1 mr öoctiffimns coins Olarro falfa bec effe gpm's nö andenter neqnc fidenter: pene tn fatetnr.^s utile effe cinitdtib’ pieit:ut fe niri fottes etia ft falfn fit ex mis genttos efTe credât.ut eo mô atus humanus uelut oiuine Virpis fidneias - gtrensires magnas aggiediendas pic fomat andaci’iagat üehemctiu8;et ob bot ipleat ipfa feeuritote felicius.Zliie Marronis fententia expda ut potui me ' is ucrbis cernis q^ latü locum aperiat falfitari.ubi iteUigamns plnia ia facra 1 qnafi religiofa potuiffe conffngi:ubi putata ff cinib’ ét oe ipfis oüs ^ddïc mendaria.

/TJo ƒban q? m'iadultenu Ilaridis punicrint: qd i matre Tornutt nö ulo fnnt.CaPif«

^d ntrü potnerit Olenus ex coca bito dncbife fEneam parere:nel z «tipars ex 3lie oenbitu filie THumitons 'T^omnló gignere i medio rcliqnam’. Tja pene talis qftio eria oe fcriptnris nfts obo2itur:qua qritur ntru puariz catotts âgdicû ftlwb’boitis ocubnez

.C.3.


-ocr page 90-

IirBER.llI.

nnt:iinde nah« gigänbo« ideft nimiu grandibo« ac foitibu» uin« tant terra copiera efl. Ptoinde ad utrûcp inten’s modo nra mfpataho referaror.Si eis uera font que apud illos ne mre 4:nee *1oe pu 'Xomuli lechtanf: quo poiïunt Dil's adulteria oiïplicere boîiim: que in fe ip(t« concoiditer ferunt^St aût falfa funt nec ftequidem poiïunt irafei ueris adultenï« bumanis: g et falfis oelectâ tur fum.lbnc aaedi^:quoniâ fiiHud 0 dt^arfe nô creditur:ut bot quoqae oe lenere nô credatur .Hullo oimni cô cubitus obtentu mn» Tfmuli câ oefc dinir. fuit aût facerdos jlia ueiïabs:. 1 ideo oil magis i romanos facrïlegü tHud iïagttiû: qs m troianos {Îaridis adultenû nindicare oebuerut.Tflam 1 ipfi romani antiqui in iïupto Détectas uciïales facerdotes uiuas c't oefodie/ bât.adultéras ât feminas q;ui8 aliqua Dânatione nulla tn motte plectebant . nfepadeo grauius que putabant adyta ip bumana cubilia uindicabant.

/^epamadio %omoli quod oii nô uindicaruni._^Bp^.

ftwd adiicio:qnia fi eo ufcp pec/ r/Xcata boium illis numib’ oifplice / rent:ut offenfi paridis facto Defertam troiâ ferto ignicp oomarétimagis eof cön*a rôanos inoueret %omiili frater occifus:^ contra troianos grecus ma rit’ illufus.magis irritaret parricidiû nafcëtis $ regnâtis adultenû ciuitatis Thee ad cam qua nûc agim’intereft : ntrum hoc fieri iKomulus iuiïeritiaut Tumulus fecerit. qo multi ipudcntia negât: multi pudote oubitât : multi oo lote oiiïimulât.Tlec nos itacp in ea re oiligentius regrenda per multo; 2feri pto:52 ppenfa tedimonia oemotemur . 'Aomiili ffem pala confiât occifû: non ab boiïibusinon ab alienis. Si autem perpetranit aut ïperauit hoc Aomulus magis ipe fuit romanoq2;q? paris tro iano^ caput.^ur igitur troianis iras 00^2 ƒnocanit ille aliéné mugis raptot 1 eotundé oeoqt tutelä roams ïuitanit ide fui fratris ejtinctor Æi aût fcelus a facto imperioep romuli ahennm efl; quonia oebuit utiep oidicariitota boc ilia ciuitas fecit.-quod tota contepfit.'l non ia fratrej fed pres quod peius efl occidit.utcrq; enim fait condftor.ubi alter fcelere ablatus a no permiffusc effe regnato’.need ararbifror quod Dicamr quid mail troia meruerit : ut earn oii oefererct:quo poflet extingui: agd boni roma ut ea on inbabitarent quo poflet augcri nifi q? uicti inde fuz gernt:' tfe ad idos quos patiter oecipe rent c0tulerunt.’’gmmo nero 7 illic ma ferutiad cos mote fuo oecipiddos qui rurfus eafdes terras babitarcnt:1 bic eafdé artes fallacic fue magis etiâ e;rer cendo maiotib’ bonoiib’glotiati fût.

/De eaerfione Jlü; quod t»u;coOarii fimbtia e^ddit. ^ap.z.

^^^rte.n.ciuilibus iâ bellis featêti ^_yYbus:gd miferii cómtferat 7liu5: ut a fimbtia mariana^ parttu bomie peiïimo enertetetunmulco fcroci’ atep crudelius q; olim a greciszTlâ tunc 1 multi inde fugcrunt:1 multi captmati faltem in fermtute uijeft.JOotto 8Ute5 fimbria ptins edictum japofuit ne cm parceretur.atep urbê tota cuctofcp iea boies icendio cócremauit.lhoc metuit ilium n a grccis quos fua irritanerat inigtat«fed a roams quos fua calami täte ptepagauerat: ons illis coibus ad bcc repelleda nibil iuuâtibusifiue qd ueru cdnibil ualentib’.Hügd 1 tune abfceflere oes advris arifep relictis on gb’illud oppidü deterat pod âtiquos greco^ ignes ruinafep repatatu/Si at abfeefferät cam regro.i oppidanotus gdc q5to iuento mvliotêdâto oeretioté


-ocr page 91-

ÜBER .in.

ceor.^Ui.n.contra fimbîiam poKas dauferât;«! $ylle ferudrent intégrant duitatê.binccos irat’ icendit ;ut port’ penitus extindt.^dbuc aut melioruni parrtä ciuüiû ßrUa ou^ fuit;adbue ar mis rê.p.recuperare moliebatnr.bo:^ bono^ initio^ nondu malos enentus babuil.-Quid eigo mdios Giles illius nrbis f«crc potue«.quot;gd boneftine/gd ftdebusrgdromana patentcia oigni’: ^; mdion taufe romanos duitatê fer «arencötra parruida romane rei.p. portas claudere .-’m boe eis in quatus e^irtumuerfom fit:attendät oefenfores eoi^.^efernerüt oü adnlterosi^Iinq; flämis greco:;jreliquerunt.nt ej eis d neribas romaeaftior nafeeretnr.^ur Ipoftea wferueront eandê cinitatê ro mams cognatain rebeilantê aduerfus romam iiobiicm fibaifs inflionb’ ei’ partibus fidêcöltanfdÏma piiflimâcp feruantem;eamq; oelcnda rdiquerüt non grecorum inns fortibusifed niro fpureiffimo romanomm/^ut ft oifpliz cebat DÜP ca partiü fyllanar.cm fuan tes orbe mifen portas dauferant :cur eidcm ^yHe tanta bona piomittebant: 1 pienunciabâtr^n 7 bine agnofcôtnr Bdulatotcs feheium pottos qa infelidü oefenfotes/Tpon ergo Jlium etiä nme ab cis cum eoertcretur oefertü eft.Tia Demones ad oedpiendi ifemper uigiz lantiiïimi qb potnerttt feeernnt- ^uer fis quippe 1 incenfis omnibus râ oppi do fimfaeris folti «tlOinerue fimulaerS fub tanta ruina templi illius ,ut feribit liuuis integru nettle pctbtbctur.Ttló HC oieerefpatrii quo» femper fub nu/ mine troia eß;ad eo:;2 Iaudê;fed ne di ceretnr ^jceffete omnes adrtis arifq» rdictis DÜ ad eo:^ Dcfêfionc.|llud.n, poffe permifTt funtinó nnde ƒbarcrur potêtc8:f5 un ptefeates cöainceientur.

Z^n Pebuerit oil's iliacis roma omitti iap.S.

ƒ quot;Ki® ''f®$ «bads poft troie ipfius JL Boocumentu qua tades ptudentia TbomB coftodienda cómiiïa eft r^ijx rit qfpiä ia cos rony babitare foiitos: quadoe^pugnâte ^ibiia ceddit plmj» Ónde eigo ftetit eipinerue fimulaerö.'’ feinde fi apnd romam erant quando ÿimbna oeleuit Jlw;foitaffe apud ibn erant qn a gallis ipfa roma capta i in cenfa eft . 85 ut funt auditu acutiffimi motnCp celerrimiiad uocê anferis cito redierunt: ut faltê capitolinum collem g remaferat toerentor. Ceterö ad alia wfendenda feri’ font redire omoniti.

Zdn illam pacem que fub Tnuma/uit Deoe pnitiffe credendu fit. iSap.^r

^^iettam TtumamPompiliu Tuc ^X^ceffote 1^omuli adiuutffe creduf ut toto regni fui tp:e pacem baberet:et tam portas que bellis patere affolent clauderetico merito fcilicct quia roma nis multa facra cóftitoit.Ïlh ucro bót pro tanto ocio gratuladü fuitifi modo id rebits falubnbus feiffet impendere: Tpnidofiffia curiofitate neglecta ueru oeum uera pietate perquirere .‘“punt Bittern non ei wj cotulerunt illud ociu: fed eum minus fortaffe oecepiffent : ft oriofum minime reperiffent. 4laanto enim minus eu3 occupatu inuenerunt: tanto magis ipfi occupaucrunt .Tiani quid ille molitus fitn quibus arribas talcs oeos fibi nd iHi ciuitab cofcdaie potuaitlÜarro jdit.qucd fi oomino placncrit mo oiligentius oifferef loco. lt;if)odo autem quia oc benefidis cows queftio eftimagnu bénéficias eft par. Sed dei neri beneficium eft. plerunq; etias ficut fol:fiait plunia uiteque alia fubfidia fuper ingiatos -tnequa.Bs ft boc tarn magnum bonus oil illi rome nd tJompilio cotuieriint: cur imperio romao per ipfa tempora laudabilta id nuquam poften pKliiterüt/^n ntiliora


5

-ocr page 92-

UBER.Ju.

crât facra co tnflüoerentür.-ip raj in/ nicuta alebiarentor/fU g tunc noduj crat.-fed ut effent addebäturzpoftea ue ro ta erätqutj^deffent cudodiebâtur» 4tatd ergo eft g, iHi.Jfhn.uel nt alu nolnnt.jxjij-anni in tanta pace traf/ acti font régnante '*rtuma;'7poftea fa tris inftttutis.oüfcp ipfis qui «Tdem facriß fiieiât muitatt ta pftdibns atque tutonb^zotje tâ multos annos ab urbe odita ufep ad doguftü onus ƒ magno mtraculo cómemoiatur anus poft pri mum bellus pnnicu5:qno belli pottas romani claudcrc potucrunt/

zilnoptadu fuerit: ut tanta bdlo^ ra bie romand augereturtptriu : cum eo ftudio quo fub Tourna auctn eftn ge/ tumeflepotuit-rtuturn, ^ap.io;

ntl refpódêt ggt; niïiaffiduiffAiep F '‘Xotinuo fuccedentib” bellis roma ^nü iperiû tâjôge latecp pollet augeri: T tâ gradi gfa oiffamari.-'idonea uero caofa ut magml effet iperin cur effc oe beretmquietuin.-'^öne in cotpoubus bolus fatius c modica ftaturâ cu fani täte bre;^ ad molê aliqua giganteas perpetuis afflictionibus peruenire: nee cd pueneris regefcere:f5 ^to gtadioii ^ mebns tato maionb’agitari maFequot; lt;laid aüt mail effet acnö pon’ pFimu boniifi ea tpta perdurarent qpftrijcit Öaluftiusmbi ait.jgitnr in initio re/ gesma in terris nomen iperii id pmü fuit;oiuerfi pars ingcniusralü coipus exercebâtietiâ turn uita boins fine cu/ piditate agitabator.fna coicp fan's plu ecbant.-^nut tâ multû augeret'iperin : oebuit fieri qd □ngili’ oeteftat oicés 2)etcrioj oonec paulati ac oecoloi etaf ^t belli rabies 1 amoj fucceffit bndiƒ Sed plane pto tantis bellis fufceptis 1 geftis infta oefenfio romanotus eff;ggt; irruentibus fibi ipoitune inimicis refi ftere cogebat.nó auiditas adipifcende

laudifbuane: fsneceffitas toédefalutif 1 libertatis.Jta fit plane.TOam poffep res eo^ ficot fcribit ipfe ïSalufti’ legi • buszmoiib’.-agris aucta; fatis ƒfpera fatiftp pollens utdebaf:ficuti pleraque monalin babétur: inuidia e;c opuletta otta eft.^gitm reges populttp finitimi bello eos tentareipauci e/ tamicts anti lio effe.Tflâ ceteri metu perculfi bonge a ptricnlts abeiat.^t romani oomi mi litieep intentiffeftinare:parare ; alius aliu bottaritboftibus obuia ire. liber tatê:pîiâ:paiêtefip atmis tegcre.poft ubi picula nirmte jjpulertilociis atep aids aujilia pottabat: magiftp oâdis cp acctpiendis bnficiis amidtias para bat.3)ecêter bif artibus roma cremt, 8ed regnâte ‘‘puma ut tas longa paje effet;utrü irruebât ipiobiibellacp teta bant:an nibil eo^ fiebat ut poffer pax ilia perliftere/S^i.n.bellis et di roma laceffebaturmcc armis obuia ferebat ; gbns modis agebatur ut nulla pu gna fuperati:nallo martio ipeta territi fez darentur inimici: bis modis léper age rctur:ut.féper roma daufis ias pottin pacata regnatet/dd fi in poteftate nó fuienó ergo roma pace buit cpdiuüü eoy fsq^dm boks finitimi cirdiqqiie uolocrt.q etiasnullo bellojouocaueft, Tlffi fotte DÜ tales että id bóf uédere andebût:qnod alius bô uoluit fiue no luit.intereft quidem t'â uftio j^ptio ma las mentes qnatenus finantur ifti oez mones nd terrere uel exdtare.Ss fi id per boc poffent; nee aliud fccretiore ac fnperfoje poteftate contra eo:p conatii fepe aliter ageretnrdemper i poteftate baberct paces bellicafep uicton'aszque Temper fere per bumanonim animoui moms accidunt.quas tarnen plerunep contra eoae fiai uoluntatem non folus fabule multa mentientes:' lmx ueri ali quid uel indicaptes iiel fignificantes: fed etiâ ipfa romana ofitetur biftotia.


-ocr page 93-

HIBER JIL

ZlDz CimFacro cnmani 3pollmw mP fletus c fladc cr«Ii‘ni8 ^«o;? quib’ opuulan no poterat idicare.Cap.i f.

/rf^'K^cp.n.almdc Apollo ilk cuma —*- vous cu aduerfus achcos regccp ilrtflonicâarôani» bdla2rf:qtridno fleuiffe nuncut’ cd./JUio pdigio 32il fpices frKi cd id fimulacnitn m mare putamffent dïe jjuctcdn oimani fenes iteraffett arep reoulcft tak pdigtum ailntbiocH pfidts beHo icodc appa nuffe ftgmcto.4ßt quia roam'skÙâi ÿuenifTet:egt; fenatufcófulto eidé dpol Uni fua oona elk miffa teftati ft.4üc nero pinozes accitiarufptces refpódc rüt:fimulacri dpoHmis Hrtu ideo po fperö elk roams:quonia cumana co/ löia greca efTctifmftp’tems un acat^ elkt.i.ipft grecte hictö 1 dadé dpolU nc figntficade plo’ärem./Pdnde moje rege dnftomeu iiicnim 7 captum elk nundatu; c.quem uind utup Apollo nolebat 1 oolebat.' tboe fui laptdtf ét lacbrpnts ïdteabat . ^n n ufepquacp tncögrue ipms fabulofis tn ueritans fifibue moics oemonus oefcribu^r carmibus poeta^ Zlta ^JamiUâ ©ia na Doluit apud Cfirgilinn traitantes mouturum iPercules fleuit.lbic forz talïis 1 T^uina I^pili’pace abiindas fed quo Donate nefeiens nee reqnue’s: turn cogitaret ociofus:qmbuf na pus tuendâ romanâ faluté regnumep coz mtttcret.nce ueruj illu5 atep oipotété fummum oeum oiraje opinaretu: ifta terrena atep recokret troianoa pcos qnos ^neas aducremt: neep ßoianus neep lautnienfc ab ipfo ^nea códims regnum om confemare potutfk:aU'o8 jmdedos ejciftimauit.quos ilUs pn oublis fine qui eus Aomulo ta româ trâfierantdtue quandoep Rlba euerfa faerant tranfiwnaiel tanqp fugitiuis cuftodes adbibcrct:uel tancp iualidis adiutores.

z^toSos filx ocos rSani pter oftim ttonc’Wme adwerint:qap? cos na meroftwgnibtlimiejit. iap.i2.

lt;1 ^W^c bis facr is tn roma oignata JL. TOI elk cotenta: que ta mita iUic pôpdias côllituerat .‘’nâ ipfi’ fuma tonplurn nôdnm baUbat |oui«.TÜjc quippe Jarquimus ibi capitolium fa bjicauit. ^fculapius ont ab epidauro abiuit româ: ut peritiffimns medicus in urbe nohililTima arte gPiofus e/er coet.uf^ater aut Deoq2 ncfdo unnata penefttinü móteg infedit.5ndignn.n. erat ut cuseins films lâ colli capitoli no pfiderep adbuc ipfaï loco ignobili, latitarct.^ue tn fi ouim Deoq zmater dl:nö fccuta dl foluj quot;^ômâ quofdâ filios fuosneq2 t alios peeffit et fecu turcs.uipiiot fane fi ipfa peperit ^yz nocepbalum:qui loge poflea uenit e;: cgypto,^trum etiâ oea feblis ej ilia nata fit;uiderit €fculapi’^nepo8 ei’ ^d undecunep nata fit: nô opinoi au debunt eâtgnobilé piare oü pegrini Dca dues romanâ.Sub bqc tot Dco^ pfidio quo8 numerare quis pót:ïdigc nas 4 alienigenasiceldles.terrdlies: îfern os ; marines :fótanos:Auuiales;

1 ut ^arro oidt certes atep incenos: in oibufep gcneribus dcoïifinit i aïa libus mares 7 feminas.feub boe ergo tot Deo:;2piefidio cöllitnta romainon tam magnis 1 bonédis cladibus qles e;cmVtis paucas cómemoiabo agitari affligiep Debuit. 'tlimis.n.multos oc os grandi fumo fuo tancp figno oato ad tuitioné ogregaueratiquiVtepla: altanaifacrtficta facerdotes iUituedo atq? pbendoifummu uero oeu pui uni bec-rite oebent' offenderct. ^t felictoï qdè CU paiwoub’ uipit,. 85 opte ma iei fetä é ficut nauismautas täte pFes adbibendos putauit.credo oefperans paudoies blos fub quib’ tn oparatóc prions nite mell’ ui^eiatinó fiifficere .t./r


-ocr page 94-

ad opflulädü gräditati fae.J^imo.h. fubipfö regib’ ejeepto Tluma Jf^z piho DC quo mfupa Icnit^ fum:q;tu malus ojffO2dioft «rtamints fmtqv fratrem 'Xcmuli cóegitoeddi.quot;

Z^Iuq «yx:quo f^ere romani oph/ nucrunt pnma coniugva. ^»ap.i3.

ademodo nee Timo que eu lotic fuo la fciiebat róanos re:52 ones gentcep togata:nfcÖïenus ipfa enca/ das fucs potuil aditmare : ut bono i equo moie otugia merereturrdadefip tanta iiruit bui’ iopierut ea oolo rape ret:mo^cp opellerentur puguare cum fcccrifc' imifefemine nedu e/iinna mantis ccciliateaa parentu fanguinc octaietur.Ht.n.uiccft t bac oflictatoe rôani uicinos fuos. 41uatis a q^mul tis utrinque uulneribus ac fmieribua ta ^-pniquo^ q? 1 cÿfthm ifte uictone 5ftitertri(gt;2optcrunum fefarc fcceru 7 unu generum ei’ pôpdûaâ moitua Îclaris filia njoie pëpciï:quanto et q; iuflo ooloiisiflinctu lucan’c^da mat. ÏcHa p ematbios pluf ^ ciuiba c5pos:'lufq; cani federi canimus.^i Cdiit ergo remani ut Hrage fcccro^ manib’emétis ab eo;2filtab’ 9ple;c’ miferabiles e7tO2querêt:nec ille audc rent Acre patres oedfosme offenderct uictoics mantos-que adbuc illis pu/ gnâtibus pio quibus facerent nota ne fdebani. dalibus nuptiis populu ro/ maniinô ^enus fediöeUona ootauit aut foitaffis ^Iccto ilia inferna furia i5 eis fauete ^unone plus in illos butt licetie:93 013 eins pcibus eötra ^nea fuerat ejdtata . dndromacba telidus captinata cA:q; iila □iugia roana nu/ pfert:licet fcruiles tn port ei’ âplerus nullum treianor irpTb’ oeddit. Ko mani at foceros interfidebSt in pliis: quo;phi filial aplejabaf itbalamis; ilia uicfoti fubdità oolere tantu fuoy

moitc potuit no timerc.ille fodate bel latibus:parentu fuo^ moites jjccdcti bus uiris timebat;redeutib’ oolebat: nee timoic bntes nee DOloic.‘'Na ^pt? itcritum duium : ^pinquo:^:fratrums parentum;autpie cruetabâtur:aut era deliter letabatur Hictoiiis martto’H5, Italic accedebat g » ut ff alterna bdlo:^ alique parentum féiTO amifeft uiros: alicep utroiiitp ferro 'iparentes i ui/ ros .TOeque.n.1 apud roanos paru» fuerunt illa oifenmina. $1 quidem ad obfidionc quoep poucntii c duitatis: daufifep poitis fe tuebantur.^l-uibus dolo apertis admilTifqï lwftib’intra menia:iipfo foto federata 1 nimis az trojiter generös focerofep pugna co mifla c:!raptoies illi et fupeiabatm: 1 creblo fugientes infra oornos faas, 1 gram’fedabat plhnas qims 1 ipas pudendas lugendafq? uictoii.is . Ipie dm Romulus ce fuo^ la uirtute oefz pcrasiloues rogauit ut ftarentratque ille bac occafione nomen ^tatous inz nenit.TÇec finis effet tâti malt nifi ra pie ille laccratts ennibus emicarent;*! piouolutc paientibus ira eo^ iufhffiz mâ non armis uietndbusfed fupplid pietate fedaient.3)eindc tints ^tiu regem Sabinomm focium rcgni Ko mulus ferre compulfus efl:germani côfoitis impatiens.fed quando 7 iftô cm toleraret:qui ffes geminumqs no pertultt/Unde 7 ipfo interfccto ut ma ioi cens effet; regnum foins optmint. -Que funt ifta iura nuptias;que imz. tamenta bdloiumrque fédéra germa/ nitatis;affinitads;focietatis: ominita tis .-quot;Zj-ue poftremo fub tot ons tutoii bus iura ciuitatis.-€îide8 quanta bine oici 7 qimulta poffent;nifi que fuperz funt nfa curaret intentio;7fmo ïalia feflmaret,_ ✓2^jt ipietate belli qd albanis Vvóani ïtulcrunt;7 cc onandihbinide adept« uicto:MX^,i4..e


-ocr page 95-

LIBER JIL

ÖOid öddepoft ‘Duma fnb alus regibus/Ziiwnto malo n fobs luo led etiam romanorum tn belkini albani pouocari funt.-^tma mddteet E35 Ttume tam longa mluerat:^ ac ie ftrages romani albanique fucrunt ererdms:! ntrtnftp omo^ dnitatw. dlba natp illa qua filing ^ee acanit 4fcanui8:rome mater p:opior ipfa cp ïroia atnllo U^oftilio rege jjiiocata oflijtitXófligeng at 7 afflicta c 7 affli %it:nonet mnltoinm tederet part oefe ctione certamtnum.^unc euentü belli oe tergeminis binc atq; inde fratrib’ nbsp;nbsp;.

placuit ejpiri:aröanig tres ^)ozatii: ab albanig ant treg 4nriatii ^ceffeit: a enriatiig trib^ ono Iho2atii:ab iino But Ihotatio treg ituriatii fiiperati 7 e^ticnfuntjta roma ejtitit mcmiea flade ét icertamine ejtremomtœ fer umiß nnngrediret oomu.Cni oamnû in utrifep.-'^ni Inct’.nifi ^nee ftirpi: nifi dfcanii pofteri8:nifij3lipenerig: nifi neporib^onis/Ttla a boc plnf qi duile beUus fuitrqnando filia duttas cum duitate matre pugnanit , ^cceffit aliiid buic tergemino^ pngne ultime atrojc 3t(p bo2zendum malugt;‘'^a5 ut crant ambo populi pans amici:uidni qppc atep cognari uni otriatio:p oefpö fata fuelat Upoiatio:;? fotot.bec poftea

. cp fpofi fpolia in uictoic ffe eófpejeit: ab codé ftatte quoniâ fleuit oedfa eft. H^nmanio: bni’nnwg feie cp nnwerfi populi romani mibiuidetur fuiffe affc ct’.llla que uini ia fide media retine bat:aut fo’te et ipum ffem oolens qui cum oedderat: an fo2o’em pjomiïerat puto q, nó culpabtliter fleuerit.öïnde enim apud Uirgiliu^ ping ^Aneas lau dabiliter nokt boftem etiam fua perc pnim manu.pnde lt;it)atccllu8 ftracuz fanam dukates recolcngrei’ paulo an oilmen q gViam fub man’ fiiag fiibito cöddiffexóem cogitang conditionem fledo miferauß ^.4tuefo ab büano

impefremns affcctn:nt femina fpofuin fuum a fre fuo perepcum fine crimine fleuent:fi uiri bofteg a fe uictog etiam 013 laude fleuerunt.^rgo fpöfo a ffe illatamottem qnfemïa illa Achat:me fe cótra matrem duiwtes tanta ftragc beUafferq tâta binc q inde cognati cm eng eflufione uidffe gaudebat roma ZLutd mibi obtenditur nomen laudis nomencpuictoner’lUmotig obÖacFis ifane opionig;fadnota nuda cernant: nuda penfent:nuda iudicétur. Cauf» Dtcanir Albe fioit troie adulteriü oice batur.nulla talifmulla fimilig iueniC 4antu ut oefidcg moueret ^ullug in arma uirog;q tam nefucta triumpbis agmina.'^lo itacp uitto tantum fcelu» ppetram c fodalig belli atep cognati. -^0 uiriu ^alufti’ magnü mafeunter att’git.îu.n laudâg bjeuiter âtiqmo ra ■jmemoiaffct tëpoia: qn uita boms fine cupiditate agitabamr;q fua cuitp fatig placebant.poftea nero inquit^ in #fia 53yni8-ï greria lacedemonii 1 atbeniefeg ccpere urbeg atq; nationes fubigeredibidinem oominadi caufam belli habere-malimam glonam i ma gno imperio putare:q cetera qucipfe inftttucrat wcere;4)ibi bumfep fatig fit dug ucrba pofuifTe. ipbido ifta oo minandimagntg malig agitât qoterit gen’bnmanu. bac libidine roma tue uicta albam fe uiciffe tnumpbabat:q fui fcelerig laudes glonâ nominabat. quoniâ laudatur inquit fcriptura nfa pcccatoi i oefideriis aie fue:q qui iniq gerit bndiotur. ^allacia igf tegmina q Dcceptoiie ocalbatôeg aufctäf a rcb’ ut fincero ifpidâtur examine . Tnenio mibi oicat:magnu8 ille atcp illc:quia di iUo q illo pugnauit q uidt.^gnât etiam gladiatoieg: uincunt q ipfi:ba/ bet pmia laudis q ilia oudditas.^ed puto effe fatius cuiuflibet iertie penaa benijd illo9 armo9 gloiiâ quaere, qtnfi in arena pioccderêt pugnaturi


-ocr page 96-

IIBERJIL

îM fegiadîaWî»;qao^ alt’ eilet fdi’ alter pater effetiak fpectaculiim quw ferret:qm’8 non anferret .quot;-ö-üo ergo gPiofnm altering mrif altaiug ftlie ri nitang inter fe armo^ tpotuit ce certa men rdn ideo oinerfum fnit ^ arena ulla nó fnit/i latioteg capi no ouoru gladtato^;fed i onob’poph’g mPto:^ foneribug iplebâtur:nec ópbitbeatro rigebâtor illa cettamina.fed nninerfo otbi 1 tant mins 'tpoften» qnonfqne ifta rima ponigitnr ïptó fpcctaoïlum pbebanir. diï tn patiebatiir flndu fut mïiUipfideg ipcu róani 7 taka cetta minu tâ^ tbeatrid fpectatoiegroonec Ibowno^ foto:jjpter ^nriattog treg peptos ipa terna e^ altera parte ffno ferro onobns fribug addereturme mi n^ bfet mottium etm roma q nicerat, 2)eindc ad frnctnm nictone l^lba fnb uerfa eft. |ïbi poft Jluim quod greci enetteft’l poft ^aiimius nbi re^ p/ tin’ 4nea rege pegrinn atep fugitiuö gftitnernt:tertio loco babitaueigt nu/ mina illa troiana Ss mote fuo étiant ide ia fojtaffe migraueratadeo oekta efl.Difccfferat uidclicct omcg advris arifep relicn'g oiiiquibug tpcrin illud fteterat.jPifeeffaât fane ecce iaj ftio; w eig quarto roma jxiidétiflïme crc dcrenir. ©ifplicuerat.n.'l4lba ubi 2muli’ejepFfo ffc. 7 roma placuaat: ubi TLomulug oedfo ffe regnauerat.’ Ô5 ante qi ^Iba oirueretur träffufug cd inquiunt popnliis ei’ in roma : ut ej titraep una ewitas fieret, ^fto ita rictus fitmrbg tn illa ^fcanii regnu$ T tertius Domidlius troiano;^ rxo^: ab urbe filia mreuerfa cft.lt;^t ut belli reliquie ouob’ populia unum facerct mifabile coaguluin:multug anfufug ntriufep fangiiig luit, wiid ia figilla timbicas fub cetcrig regibug totieng eadê bella renouata:que metonis fini ta uidebâf : T tätig flragib’ ite^z step «erum afecta: ite^ Uerusep poft fed’

1pace t'hter generog tfocerog 5 eo?» flirpe pofterofep repedta.-'Tlö paruit indidus calamitat'g bmuHfmtqj pot tag belli nuilug claufit illotum.

Z4!tualig romanos regum uita atep e/itus fuerit. äap.if.

^yt^öülug ergo illomm fub tot mfg. '.JL - fpfidibug in pace regnaiiit.ipo^ * antes regus qui c/it’ fueft/Çe ^0/ ■ mulo uiderit adulatio ribulofa q pbi betur receptug in celuj.dideiit quida fcriptoteg eo^ qui eum propter feroz citâtes a fenatu oifcerptus êe oijetl: fubomatumep nefcio quê Julius p20 culum:qui 015 fibiappazuilTe oiceret: eumep p fe populo mädafte roan0:ut ïter numina coleretur: eoep mö popu lum qui eötra fenatum intumefcere cc perot replTum atep fedatusJedderat eim Tfolis oefectiorquâ certa rationc fui curf’ effectâ iperita nefdeg mftitu do meting T|^omuli tnbuebat. 4tuafi nero fi luctug ille folia fuilïet : magig. ideo credi oebetet occifug:ipm(p feel’ auerfiöe etiä oiumi luminis idicatu. Sicut re uera factum eft cum Domin’ crucifiCUP eft crndelitate atque impie täte iudeo^. 4Ituâ folia obfeuratoem non ex canonico fidcrum curfu acciz diffetfatig oftendit qo nine erat pafca iudeo;?.Tla plena luna pafee foleniz tag agitur.TLegFarig at folia ocfectio no nifi lune fine conngit. Satig 1 4^i cero illa iter oeog Komulf receptôcm putatas magif fignificat effe q; facta; quando T laudang eum in libiig De re publica 6cipioniftp fermone.tannmt eft inquit 9fecutu8:ut cum fubito foie obfeurato no comparm frct;oco;us in numéro collocatug putaretur. quant opimone nemo ump mottahs aftequi potuit fie ejimia uiimtig gloiia.C-d autem Dint eum fubito non eóparuifz fe;4gt;fecto ibiinteUigitur autuiolentia


-ocr page 97-

EIBER.111.

tepeftati? aat cedi's factnonfep fenetn. ‘'Nam ut alü kriptotes cotum oefectôi folia addimt etias fubitâ tempeftatej. que pjofecto aut occafionem kelen pte oait:aut l^omólHS gt;pla confûpfit.æc Eullo quippe etias l'JoRilio q tertius a T^omalo rej fuit:qui 1 ipfe fulmine alTumptua eft Diät in eifdem hbiia idem iSkicei'o ptoptcrea 7 iftum no ere ditum inter ceoa receptum tali morte: qa foxtaffe quod erat in Tkomulo pioz batum ideft perfuafnm:romani uulga re nooluerunt:ideft uiltficare:fi hoc et alten facile tribueretur. ^icit êtapte in inuectiuià.lUum qui banc nzbe cô/ didit I^omnlitm ad oeos immottales benuolentia famaq; fuftulimus.ut nô uere factum:fed jjpter mérita uirtutis cius beniuolentia iactatn Diffamatûq; monftrarct, |n boitcfio utro oialogo tus ce foils canonicis oefectionibus lo q(icretur:ut eafdes inquit tenebias effi trat quas effecit in îteritu J^omnli:qui in obfcnratône folis cft efiectus.Certe hic timuit minime interitum hominis oicer;qa oifputatot magis qe laudato: fuit.^rteri autem reges popPi romani ejeepto '‘numa fjôpilio T ^nco ^arz tio 9 morbo mtefieruntiq Soijendos erims baboerunt. ^tullus ut oipi |boz ftilias mcfor i euerfo: ^Ibe cum tota como fua fulmine ocrematus eft.priz fois ^arquinius per fui oereffons fili os intti épias eft.Seruius Julius gez ncri fui Ilarqmnü ^uperbi qui ei fiicceftit i legnu nefano federe oteifus ê/llec oikeftere adytis arifq? rdictis Dirtanto in optimu illius populi regé parricidio p€rplt;trato:quos dicunt ut hoc mifere troie faeerctieâq; grecis ci ruendam:ejtiirendâque relinquerent: ndulteno paridis fuiffe cômotos. WS ifuper interfecto a fe focero ^arqnias ipe fucceffit . Ibuc oü illi nefariu parri eidâ foceri îterfectôe regnâté ifup moi lis bellis uirtotüfip triumphanté:'? oe

bello;: manubiis capitoliû fabtieStes: nô abreedétes fs pûtes manétefq? nide deiût:T regé fnü Joue in iUo altiffimo têplo boc eft i opère pamcide fibi pii dere atque regnare ppelTi funt.'fleqae .n.adbuc inocens capitolins ftrupt:1 poftea mail’s meritis urbe pulfus é. fs ipm regnû in quo capitoliû fabticaret imaniffimi kelens ppetratóe peiuenit. ■do uero eu róani regno poftea oepn lert:ac feclufeft mtnibus ciuicatis:nö ipios oe /Lucretie ftiipto fj filii peccatu fuit.illo nó folö nefcicnteifed ét abfcte omiffu.élrdea duitatc tiinc oppugna/ bat:*: pto popFo roano bellu gerebat. Tlefcimus qd faceret: fi ad ci^ notittai ftagitiü filij oeferretur.^t tn Jexplota to ei’ mdicio 1 iejpto:ci populus ade mit iperiü.'irecepto ejcercita a quo oc feri lulTus eft:clanfis oeide ponis non' fnnt paffi intrare redeütes.jlt ille poft bella grauiffima qbus eofdc romanos Tcitatts finitimis’atmuitipoftea ^ oc fertus ab eis quo^ fidebat auplio re/ gnu recipe n ualuit: in oppido tufculo rome uicio.jeiiii.ut fertur ânos puatä uitâ qetus buit:'! eu uyor ofenuitiopta bilio:e fonaffis e;itu:q 'focer a’ gene :i fui facinote net ignozate ftlia pbibef extinctus.Tllec tn iftu ^arqniu róani crudele aut fcekratu ifs fuperbii appel -lauerunt.foitaffis 'regies ems faftus: alia fupbia non ferentes .‘'tlam fcelus occifi ab eo foceri optimi régis fui ufz qiieadeo contêpfeftiut eu rege (mis fa Cerent.ubi miro: fi nó fceleie graniote mercedê tanta tanto fceleri reddideft: nee oifceffere adytis arifq; rehetis oij. ‘'Iflifi feite qfpia fic oefedat iftos dos: ut Dicat eos ido mafiffe rome;qoo pof fent róanos magis punire fuppliciis: qsbnffciis adiuuare:fedufentfs eos na rus uictonis:! bellis graniffimis töte rétef.lbec fuit róanos uita fub legib’ laudabili tempoie fUius rei.p.ufq? ad e/pulfionè 4larqniiteupbi p oucctos


-ocr page 98-

WBERJU.

ferme 1 quadra^nta a tres annos:tà itk omes uütorie ta multo fanguine ? tantis epk caiamitattbatcuixiUod ipe nu intra.xx.ab urbe miharia wlata/ uennt.zXuâtû fpaciü abfit ut fake ali (W^ getuk amtatia nut c’ntono ^pare mus,

/2Pe ptimü apad romanos cófwliV: ^'*®2.?|t^®(lt;?M^P^bu mo^egj fome poft strouffima pamddia3 aul nerato itenit bofte iwlnerat’. ^aud,

SUc tpn adnefamus ét tps illud uouftp otdtille Salufttus equo :fto iure agitatustoum metus a Tarquinio ^ graue bello euj etbmria pofitum eft.4^uadiu.n.etb2nfci 4^ar/ quinio redire j regnö conati opirulati fut:gram beilo roma córufta dl.^deo wat equo 7 modefto iure gefta rej.p; meto pmentcinó pfuadente luktna. in quo grauiftimo répote «^ funeftus ike änus faittquo pnmt ofnles creati func ejtpulfa regia poteftate.aniin qppe fuu non copietiinmt.‘*K13 Junius Snitus ejtbonoiatü eiecit urbecol^a j^ndam Äarqiurnu ^ollatinnm.^indc moe lUe in beilo ceddit mutais earn bofte uulnetibus.ocdfis a fe ipo pmit^ fikis fuis 7 notons fue fratribus: qgt; eos pro reftitaendo Xarquinio oiorafTe cogno Herat.■dluod factus tlirgilius poftep laudabiliter cómemojanitteótinno de menter exbonmt.ïÏu5.n.oigiftet na/ tofq; pater noua Bella mouentes 4d pe napulcbia pjo libertate nocauit.moj winde exdamanit7 ait.Tbfelir tifcucp ferent ca fact# minoKS.dhiolibet iqt ea facta poften ferât.i.picferSt 7 ejco lant.qfilios oeddit ifelijc lt;nbsp;^t tan^ ad eôfolandù infdicê fiibiunik. ^^icit amo: patrie:laodujcp imenfa cupido. 'T|óne in boe 2|2Uto g 7 filios occidit: 7 a fe pereufTo bofte 7 filio Tarquini! 7 mutuo peuffus foperuiiiere n potnit: eiep potins ipfe Ä^rquinms fupnijdt:

^oHatnti college tiidef mocentia nidi rata:g bon’ duis ob boe targnio pl’fo paffus cqd tpran’ipe ^argm’rThó/t idej iSmtus eöfangoinens ^jrqnfmï fqiiïe pbibetur: fe Collatinö uidekcet fimilitudo néts pffit.ga ét dlarqUini’ uocabatnr. lt;i^)utare ergo nomen non patriä cogeret*. poftremo fi in d’noic boe nocabulü minus elTet:Xuci’ ^olz latmus tantumodo nocaref.^ed ideo amifit qd fine ullo dtrimeto poftet amtttere:Ht 7 bono:c primus cóful:7 duitatebonus duis:carere itiberefor.

^na ne ifta eftglotia ^mï ^inthoc teftäda iniquitas 7 mbilo atöwid.p/ ^'t etia ne ad banc perpetrandas uitiC amot patrie laudüq?tmefa cupidorls expolfo utique .Sargmo tyrâno:côful CHS l^iuto creatus eft mant’ IÇncrette Indus 4srgnius 41ollatinns qc tufte populus motes in due nó nomen stte dit:^ iniufte l$2atas collega prure ac noue illius poteftatistque poftet fi boe offendebatnr noie tantus pnttare;7 pa tria pnoauit 7 bonotc.ypec mala facra funt:bec aduerfa acdderunt;qn in tka re.p.equo 7 modefto iure agitato eft: lueretius quoque in locu ^mti fnerat fubrogatus:moibo ante ^ idé annus terminaredabfumptus eft.lfa ||ubli’ Üalerius qui fuccefterat ^ollatino 7 diparcus Ihotatius g p:o oefuncto Itu cretio fuffectus fuerattannus illus fuz nerens atep tartateustq cófuks gnque babuit opleueft. /3tuo ano ipfi’ ofula tus nouns bono:é oepoteftatê aufpica ta eft roana ref.p.^unc ias oiminuto paululus meto nö ga Bella ogeuerant: fed ga nó graui pódere urgebat.

zpoft initia ofnlaris iperij gb’ malts uejeata fuerit roana reLp.oigt; 8nopita JfdV* 4*^®® colt bat.,Öap.ir.

y^^to feibeet tp2e qiio equo 7 mo Ci defto iure agitadi eftdecuta funt


-ocr page 99-

WBER.III.

^e idc êalafti’ b«iMtèr fie explicät.' ®dd« Paili iperio pres plebe exercez re;de nita atep tergo regio more eóf« lere:agro pdlere:leetensexptib’foli iperio agere.^tuibus agitata fcihtiis 1 maxime fenoie oppjeffa plebs:enm affiduis belli» tribuWS1 militia fimul tolerarct:armata montes facrum atep anétinus infedit.Æucp tribonofplebi» 7 alia fibi iura parain’t.oiieotdiar113 7 certaminientriufep finis fuit fecundos bellij panieu3.4tuid itae^ ego tantas motas uel feribens pâtiar nel leetnris afferärÄuä mifera fuit illa ref.p.tarn lôga etate per tot ânos ufq; ad fecudû bellû punicuibeUis foiinfeds ingetare non oefiftcntibu»:7'intu8 oifeotdiis fe ditiombuiq; ciuiubueia'ôaluftio bte niter intimatüeff.f^totnde uietotie ille non folida beatorum gaudia fuerant: fed inania folatia miierotusn ad alia arque alia terribilia’male fubcnd^Hc cebtofa incitamenta minie qeto:^.ltlcc nobis quia bec Dicimus boni romani piudetefcp foccéfeât:^ ne bacre nec panendi fint nec monédi:qn eos minie fuccenfaros elfe certiifimû eft .Tteqne .n.grauius uel grauioia oieim’ aucto nb’co;z:7 rnloioeio multû ipares. -QLuibas tô edifeedis 7 ipi elabotaneft 7 filios lues elabotare eôpdlunt. Ùui eûtes fuccenfentrquando me ferrent fi ego weerem quod tfaluftiue aitiplnri me turbe feditione» 7 ad poflerii bella ciuilia oita fcDÜ pauci potentes qno:;2 in gratiam' plerique concefferant fub bonedo patrü aut plebis noie oomina tiones affectab3nt;boniep7mali eines appellati non ob mérita in re.p. ietffe rant omnibus pariter condptisifs uti quifque locopletilTtmus7iniuria nali dio2;quia prefentia oefèdebat ƒ gt;bono Ducebaff^no fiilli faiptoicf bidoife ad bonefta libertatc ptinere arbitrati funt mala ciuitatis ppe non tacere qua multis lotis magno preconio laudare compnlfi funt. cum aliam nerioie quo dues eterni legendi funt non baberet: quid nos facerc conuenit:qnotas fpes quanto in oeo melioj 7 certior: tanto* maioi Debet ce libertasicii mala pntia dZbrifto nro impntant:ut infirmions

imperitioiefq? mentes aliencwr ab ea ciuitate:in qua fola iugiter feliciterque niuendum eft r'l^ec in ocos eoa boni bilion nos oicimus ^ eo:p iide aucto res quos legunt 7 prédicat:qnqmdem 7 ex ipfis que oiceremus accepimusiet nullo modo oicere nel talia uel cuncta fufficimus. Cjbi eränt ergo illi mi qui p2opter ejiguas faUacemq; bui’miidi felicitatem colendi ejciftimantnricum roani qbus fe colendos mendaciffima aftutia uendicabat tantis calamitanb^ uejarenf.-'Wbi erat qn Walerins coful 7 ab exalibas 7 feruis incenfum capiz folium ram oefenfaret occifus eft ^faci liufqne jpe prodede potnit edi“Jouis ^ illi turba tot numinu eus fuo maximo atcp optio rege 'em’ tepid liberauèrat fubuenire.Wbierät quädo oenfiffimis fatigata ciuitas fedinonus malieicum legatos atbenas miffos ad leges mntn adas paululü quieta operiretur.gram fame pcftilêtiaq; uaftata eft riHbi erät qoando rurfus populus cum fame laz boiaret picfeetû ânonc pjimû racanit: atque ilia fame innalefcente Spurius Cmilins q efuricti multinidmi frume’ ta largit’ed regniaffectati crimen inz curnt;7 eiufdê pfeeti inftStia p oietato rem tuciû dlaintû etate oecrepitum; a •Quinto Seruilio magiftro equitum cam maximo 7 penculofifîimo tuml'rti. ciuitaris occifuseft/Ubi erât qoando peftilentia maxima ejoita mis inutili bus populus oiu moltumque fatigat’ noua lectiftetnia quod nnnquas anten fccerat exbibenda arbitratus eft.lecti aût ftemebantur in bonoïc oco^rôde boe faerü uel potins facrilegiü nomen accepit.iîbi erât qn per occe côtiniios


-ocr page 100-

UBER. Ill.

«nnoffBiale pogwido creteasimaz gnas clades apuduhos exerdt^róan’ actlt;plt;rat;nift per furiatn iCamiHum tande fobamirttar:quê poßes dnitas ingrata oamnamVtïbi erant qn galli ■ româcepernt:fpoliaoert:tncenderunt: cedibus ipleuerunt/hbi erant cas dla Ïnfignis peßdentia ta ingénié flragem oedit.qua t lUe furius Kamillus ejti cnis ediqut rê.p.igratâ 'taneiétibus ante Defendit:1 oe gallis podea uidica ait .-^ide in bac peßtlenna fcenicos la dos aha noua peßem non cotpoùbos romanos;fed qoeß multo pnieiofius motibus intolérant.^Ibi erat quando alia peßilentia grams œoenenis ma/ tronarom ejioita crédita eßiquarom fopza fidé multam;: at^ nobibu motes oepbcfi font omi peßiletia graoiotesz nF qn in caudinas furculas a faninb’ obfciïiiambo eu ejcerciro côfules fedus com eis feduni facere coacn font: ita ot equitibus romanis fcjccentis obfidib^ oatisiceteriamiffis armis alüfqoe fpo liati ptioatique tegminibas;fub iugns boßiü ca oeßimenns fingoFmtlterét? 2Jbi quado graai peßilentia ceteris la borantibos multi eha in «jterd« ictu fülminis perierontrÖlel qu^o indem alia intolerabili peßilentia «fculapiu ab ^pidauro qü medieü oeü roma ad nocare atque cobibere cöpulfa é/quo mam regem omium Jonem qiddin in capitolio fedebatimulta ßupta qoibos adolefcens uacauerat nonpermiferant fottaffe otfeere medicina;uel com con/ fpirâtibus ano tpte boßibus:locanis: btutisifânitibus: etrofeis ^ fenonibos gallis pmo ab eis legati perempti fut/ 3)eïde co ptote oppßas epercitus feptc tribunis cusJiUo perenntibus:' !milim tredeeim mil^bus. oel qoado poß gra nes 1 longas romc feditfones qnibus ad ultimum plebs in ianiculos boßtli oireptione fecclTeiat.cuius mali la oira calamitas crat; otdos rei caofa qd in

entremis pericnlis fitri folebat imet« tor crearetor IbotteTi’.qoi plebe reoo cara in todes magißrato e;cpitaait.qd nnlli Dictatori ante contigerat.et qmd illis DÜs ta ptefente ^Efcnlapio grani’ crimen fnit/Xus oero tam malta belld obiqne crebuerunt:ut inopia mtlifnm . jiletarii illt qoi co q^ ptoli gignende oacabat ob egeßare miliiare no ualen tes boe nomen acceperât.militte eöfen berétur.Afcitus ét a tarétinfs Pyrrlgt;’ rep grecie tóe ingenti glotia edebtat^: romance boßis effectos eß.im fane DC re^ foturo eoenm confolenn : fans nrbanc Apollo fie ambigoû otaeolum edidit:ut e ouobus quiequid accidißet ipfe oioinus baberetur. ditenimtoico te Pprrbe uincere pode romanosiat^ ita fioe Pyrrhus a roams fine romani a Pyrrlw uincerenturifecur’ fatidicof utrôlibet eppectaret euenms.-pJic toe a $boïïêda mriufqoe epetcit’ clades: in qua tame fuperiot jbyrrhus eptin't. ot iû poffer ^pollinem pto fuo itellectn ptedicare oimnom ; mfi ptopime alio pielio romani abfcederent foperiotes.’* 4tque in tanta ßrage bellorom efiam peßiletia gtaois eporta c mulie^.Tlä puf ^ maturos partus ederét granide motiebanmr.dlbi fe credo ^fculapiuf epeufabat: qgt; arebiattum fe nö obßetri cem ptofitebator.}]iecudes quoque ft/ militer iteribâtrita ot ia oefecturó gris aialinm crederetor.XXutd biems illa eommemotabilis tam incredibili unz manitate feuiensiut nimbus bortenda altitudine etia in foto per oies.pl.maz nentibus:trberisquoep glacie curare tur/feinfis tptibos accidiffetrque ißi a quanta oipißent z 4totd illa itidern igès peßiletia qsdiu feoiait:$multos peremit rZ^e eus in annû alio molto graul’ tenoeteturrfrußra pnte Nicola pio aditom eß ad libios fibillinos.^n quo genere oracnlomj ficut Cicero in libris De Dwinatóe cómemotat mugis


-ocr page 101-

LIBER JH.

mte2p«tibus nt pofïunt fiue nolunt ou bia coniectantibns credi fokt . Ïunc ergo dictum cd eâ effe cam pefWentie: g jplurimap «des facras multi occupa tas priuatim tentrent.fic iterimi a ma gno ïperitie uel üefidie crimine ^fcii/ lapi’ libérants cQ, Unde aiit a multis «des ilk fuerât occupate nemine^bibe temifi ga tante numiuü turbe om fru/ Rta fuetat fupplicatütatq; ita paulati^ loca oeferebâtur a cultotibimtut taneß iiacua fine ullms offenfione poffent ba manis faltem ufibus nendicari.Taq? tune uelut ad fedanda pedikntiâ oili/ genter repctita fuerât atque reparata: nifi poflea codé modo neglecta atque nfurpata latitarentmon utique mngne peritie darróis tribuereiur g» fenbea 0e edibus facris tâ malta ignotata có memotat. Bed tue interim elegans no peRilentie oepulfiotfed oeo; 2ejeenfatio p’oeurata eft.

Zlt;lu3te clades roanos fub bellis pa nicis tnuennttfruftra oeoru ptefidiis ejepetitis. iap.i3.

^nFärn uero punicis bellis ettj inter JLllfrunq; imperia uictoiia oui an ftps atque incerta pendcret:populoq? ciio ptcualtdi ipetos in alterutru fot/ tifftmos 1 opulentiffimos agerent:qd munitiota regna eötnta funt:q urbes ample nobilcfcp Delete : quot afflicte: quot perditc ciuitatestqj longe latecp tot regiones terreep uaftate ft;quotief nicti bine atep inde aictojes.gd boiuj confumptu eft uel pugnantiu militus; uel ab atmis uaeantiù populo;?: quata uis nauiu marinis ét plus opptefîa : et Dinerfa:^ tcpeftate uarictatc fubmerfa ê:fi enarrarc uFomemotare conemur: nibil aliud q? feriptotes ét nos erim’ biftotie. ^üc magno metu pcrturbata romana ciuitas ad remédia nana 1 ri denda currebat. Tuftauran fût ex aux ctontate Iib2o;2 fpbillto;?Judi ferres‘

qno2 celebtitas iter centü Snos fuerai inflituta:feliciotibufqa tempotibus me motia négligente perierat.'^enouarüt dia pontifices indos facros inferistet ipos abolitos ânis rettoifi jmelionb’, Tlimirum.n.qn renouati funtttâta co pia moiientiû oitatos iferos ét ludere oelectabat:cu5pfecto miferi boics ipa rabida bella i cruentas animofitates funercafep bine atep inde uictotias ma gnos agerent ludos oemonuj a opti/ mas epulas infero;2.‘'tlibil fane mifa bilius pmo punfco bello accidit:q\gj róani ita uicti funt:ut ét fl^egulus illc capereturtcui’ in pmo 1 ialtero libre» mentionc feeimu8:mr plane magn’ et nictor atea oomitotep penor. 41ui et ipfum pmum bellum punienj ofeciftet: nifi auiditate nimia laudis t glotie ou notes eôditiones qs ferre poffent fefïis ebartaginenfibus iperaffet.lllius uiri lt;1captiuitas inopinatifïima:a feruitus indignidiat' Tiuratio fidelifliatl mots trudcliffima : fi oeos illos non cogit erubefcere:ucrum «ft g» erei funt;7 no babent fanguinem.Thec mala illo tpte grainiïima intra menia oefecert . TlS «jcundante nimis ultra morem flamo byberino.'pene omnia urbis plana fub ucrfa funt:alii8 irnpetu quafi tottentis ipulfis:ali)s uelut ftagno Diututno ma defactis atq, fublapffs.^ftä oein peftc ignis pniciofiot fubfecutus eft: g cotte ptis circa fott gbufqt celfiotibu8:etia5 têplo iïefte fno familiaiiffimo n peper' cit:ubi ei neluti mm perpétua oiligcn/‘ tiffima fubftitutione ligno;; non tam bonotate q^oanate uirgines nonare confueuerant.^«c uero illtc ignis nó tantum uiuebat;fed etia feuiebat.ïui’ irnpetu ejterrite uirginestfacra illa fa gt;nbsp;talia que tâ très in quib’ fuerât preffe rant ciuitatesreum ab fllo icendio libc rare no pofTent: nOetellus pontifex f®® quodammodo faluns oblitus irrucns ea femiuftulatas abnpmt..Tl«que eim


-ocr page 102-

, LIBER.HI

ntl ipfum ignw agnouit . ^t uero erat, ibi namen qo non et fi faiffet fogiffet. ^omo igitar ponus fdcns iïefterqj ilia bomim piodeiïe potaerant.ëi aût a (emertpr/a ignem nô repellebant a et uitate caiaa tuen falatê potabâtur ;qd contra tllaa aquas flâmafep poterant adtunare finit ctiam res ipfa mbil ea, pioifaa potuiffe patefeot /ihec iftis ne quaquam obneerentar a nobis:fi iHa facra Dicerent nô tuend«» bis bonis te potalibas iflttuta : f^ fignâdis eternis: *1 ideo ni ea que co’pojalia uifibiüaqa effent perire côtingeretcnibil bis reb^ minui japter qs fuerât iftitota :7poffc ad eofdê ufus oenuo reparari.Tune. nero cecitate mifabili eis facris q péri re poffent fieri potuiffe exiffimât:ut fa (as terrena 1 têpoialis félicitas ciuita/ tis perire non poffet.^ioîde cû illis et manentibus facris:uel falatis côtritio nel «félicitas irruiffe môftratur:matar fnias quâ oefendere nequnt erubefcüt,

✓2Igt;e afflictiôe belli pnnid fecüdi: qua mres utriufque côfûpte funt.Cap.ip.

ƒ gt;4 «Çcundo aût MIo punico nimis longas'eft commemoiare clades Duo:52 populo^ tas longe fecum latecp pugnantiâ:ita ut bis quoep fatentibus qui nô tâ narrare beUa romana ^ ro, manu iperiû laudare iffit«iert:fimiliO2 ^ uicto fuerit illc q nicit.llbânibale gppe ab bifpania fargente:1 pireneis mott bas fupatis gaUia trâfeurfa alpibufep mruptisnâ logo citcuitu auctis uirib^ cncta uaffâdo aut fubigendo;tonentis mô italic fauobus irmente ^ cruenta, bella geffa füt:^ multa plia:quotiens romani fuperati : q; multa ad boffen* wfeceft:q? multa espra a oppieffa : cp oire ptigne a totiens Ilbânibali rôana dade glojiofo.Ös bec bacten’: 3)e ci nenfiaût mirabiliter boitendo malo quid oicam .-Ûlbi Ilbannibal cum effet,

cradelifftmas:tn tâta iniinico:?: atroz . ciffimo:;; cede faciatus patei iuffiffe per bibetur.Ö^nde très modios ünuloîum aureoy çbartaginem mifit:qiio intelli gerent tantam in illo pielio oignitates cecidiffe romanâ.ut fanlius eâ caperet méfura ÿ numerus.atque bic ffrages. tnrbe cetere tanio utique numerofions quâto ifirmioiis q fine ânulif iacebat: coniieienda poti’ q^ nûdâda potareC, ëPenique tanta militü inopia fecuta ê; m rôani reos facio^japofita «punitatc coUigerent 'initia libertate oonarent; arque e^ iHis pudedes nô tâ fupplcrct: q; iftituereCexercit^-öeruis itaep imo ne faciam’ iniuriâ «â libcrtis ƒ rôana re.p.pugnaturis arma oefneit.^ena ’ cta fût réplis:tanquâ romani Dits fuis Dicerét.lpöite q ta dm iutiliter bùiffif; fi lotte aliqd utile ide facef poffint nra mandpia:unde nos nra numina nibil facere potuiffis.4unc etiam ffipédus fufficiendts eu oefeciffet cratiiiiin ufus publicos opes uenere puate:adco uno qnoque id qb bûit côferente: ut pteter fingulos annulos aureos fingulafqtte huilas mifabilia Dignitatis infignia: nibil fibi auri fenat’ ipe quâto magis ceteri otdines tribufque relinquerent, Zîtuis fettet iffos fi nfis tptib’ ad bâc inopia cogercntur:cu eos mô upr fera mi!s:qn pto fuperflua uoluptate pluta Donâtur biffrionibus: ÿ tune Icglom bas P e;nreina falute coUata funtz

/^e exitio fagutino^tqbus jipter ro mano^t amidtiâ pereûtibusjDÜ rôani au^niù non tulerût, tap.20 /“^^d in bis oibus belli punici fecû t^^di malis nibil mifabili’ ac mifa hü querela Dig«us;q5ejitiu fagiîtf/ no:p fuit,H?ec quippe bifpanie duitas amiciffima populi ramani:Dum eidem populo fidem feruat euerfa eff . ibinc ernm Ibannibal fracto federe romano ms caufas quefioittqbus eos irritaret


-ocr page 103-

UBER.in.

aj btlln.Sagontu ergo ferocter obfi/ debar. Zid ubi rome auditti efl:mi(Tt funt legati ad 1banni^lem;nt abems obfidione oifcederet. iontepti cartba ginc pergijt:qrimoniaq? oeponùt fez dens ruptcmfectocp negodo romam red«it.3gt;U5 be more aguntijr:mifera ilia cmitaa opulennffima fiue rei.pu. romanetp canHima octauo uel none a penis menfe odefa eft:cuius interitum legere qadro magis fcriberc bonoris c.^remrer tn eu cômemorabo.-ad rem 9?pe qagimr mulfug pertinet.ptimo fame côrabuit:nâ etiâ fuo^ cadaueriz bus a nónullis pafta pbibetur.Ï)ejde feffa 01115 rc^me fake captiua i man’ Ibinibalis peruenirctzingentem rogti publics ftruyit i'n quem ardente ferro end trucidatos oês fe fuofq? miferût. Ipc aliqd agerent ouelliones attp nez buloncs facnficio:^ adipib’inbidtes: a faUacit ioiuinationü caligine occipiê fes.bic aliqd agerentifi ciuitati popiili romaniamiciffime fiibueniïent:7 fidci cóferuatóe pereunte perire nö finerct. 5pi utiqs inedii pfuefticü'róane rei.p. keriecto federe copnlara c.Cuftodiés itaqj fiddirer qb ipis pfidibus placito iunrerat:fide ainxerat:iuratóe cóftrin Xeratra pfido obfefta oppfta cofumpta eft.Si ipfi oü tcpeftate atep fulminib’ lipMibalc poftea romanis q^Ximu me nibus terruerunt;longeqae mifemnt; tune ptimum tale aliqd facerétraudeo qppe nicer:boneftius illos pro amicis róanoa ideo perielitâtibusme roam's frâgerct fidemil nulla ope tue babeti bus ^ pro ipis romanis qjjfe pugna bâtiatque aduerfus Ibdntbalê ppulétt erant potuide tépeftate femre.oi ergo tntotes effent romane felicitatis -7 gfie ta graue ab ea crime faguntine calami taris auerterct. 'Tluc uero qjftulte ere ditur oüs iltis oefenfonbus romä uiz ctore ibanibale nö perifferq faguntine urbi non potueft:nc 4 ) ci’piret akitia

fnbnenire.-ëi fagontino^r ebriftianus populuf effet:7 buiofmodi aliquid pro fide euâgelica patcretur:q;q; fe ipe nee ferro nee ignib’co::upiffet:fcd tn fi p fide euâgelica excidiu patereturiea fpc patcretur qua in ^briftij crediderat n mercede btenfflïmi tpiisifs eternitatis interminate potiretur.p:o iftis autem oüs qui propterca colt perbibentunp pterea colendi reqruntur:ut ba^r labe tin arque ttanfeuntiu re^r félicitas tuta fit:qd nobis nefenfotes 1 ejeufatores 00:52 oe faguntinis pereuntibus refpöz debut:nifi qd oe illo Tsgulo extictoz I^oc qppe intereft ^ ille unus bomo: bec tota ciuitas: utriufque tn interitus caufa conferoatto fidei fuit.ppter bac .n.ad bolles 1 redire ille uoluit il no luit ifta tranfirc.iöferuata ergo puo cat Deo:52iram fides,3n poffunt 7 oüs jjpicüs perire non folu quique boies: iie.52 etia intégré emitates .-'ifmi oolüt eligant. Si.n.fidei fernate irafcuntur illi Dii:qucra; perfidos a qb’ colatur, st autem etiam illis propiens multis grauibufque cruciatibus afflicti iferire boies ciuitatefque poftot:nullo frucru felicitatis coluntur . ^efinant fgitur fuccenfere : qui facris worum fuorum perditis fe infelices factos effe putant, PofTent enis illis nö folu mancntib’: ue^ etiam fauentibus non ffeut modo oe miferia murmurare : fed ficut tune TfLcgulus 1 äagutini ejerueiati boni biliter eriam penitus intertre.

✓4tua ingrata fuerit romana ciuitas Scipioni liberatoti fiio:7ï qb’moiib’ egerit qoeä ^alufti’ optima fuiffe oe rcribit. iLap.2i.-

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*'’f^ fecundu 1 portremu

quot;quot;l^^^eHu ebartaginéfe.qn Salufti’ 1 optimis motibus 1 maxima concotdia oixit egiffe romanos.multa.n. ptereo fufeepti opens modi tcogitans. ^odc ergo ipfo rempote momm optimozum


-ocr page 104-

I/iBfcR.m.

mapmeep concoïdie;Scipto dk romc itahetp liberatonciufdêep belli punici fecundi tam bo2iendi:ta5eptiofiitam penralofi pclaru« mirabilifcp cofecto: oictor ibanibali8:oomitwlt;p charta/ gimsrem’ab adolefcentia uita oefen/ bitur oü# Dedita:téplifq; numtaanf/ mico» aceufatóibus ceiïiccarêfcp pia qua fua uirtute falua 1 libéra reddidit in oppido lintemêfi egit reliqnâ copie turque uitârpoQ infigné futi tnûpbum nullo iHius urbis captus oefideriotita ut uifTifTe perbibeatiir:ne faite monno iri ingrata patria funus fieret.iBetnde tune ptimû per tneû dRaHeiijjcôfulê oe gallo grecis triumpbantem afiatica injuria româomi bofte poot irrepfit. Znne.n.pnmû lecti etatiti ptiofa ftra gnla nifa perbrbentur.£unc inducte i ^uinia pfalterie i alm licèttofa negtia. 85 tune oe bis malis q intolerabiliter boks patiunwrmon oe bi» q libenter faciüt otcere iftifut.èlnde illud magia qnod oe feipione omcmoïaai:g gt;nbsp;cedes inimkis ejtra patriam quaj liberauit mojwue eft:ad ptefenre perrinet oifpu tatiöemtq* ei romana numina a qtioje templis auertit t^annibalem nó reddi derunt uicem:quc ,ppter iftam tantum modo colütur felieitatem.#? qa 8alu ftius eo tpit ibi oijit mores opnmos fuiffe: propterca bec oe afiana lujuria eomemotanda putaui.ut itelligatur ét illud a daluftto in coparattone alio:^ temporum oicnimtquibns temporibus peiores utique t grauiftimis oifcotdiis mores fuerunt .‘‘Ram tune id eft inter feeódó -Ipoftremu bellô cbartagincfe lata eft etta ilia lej uoconia ne quia be redem femina faceret:nec unicas filta. Atta lege quid iniquios oiei aut cogi tari poftit ignoro.ötetutarnen toto illo interuallo ouù belloc punkojr toléra bilior ffelicitas fuit: bellis tanttîmodo forts côterebatur ejercimstfs uictoriis ofolabatur.Zlomiaütnulle fient alias

oifeordie feuiebant . Sed ultimo belle» punico uno impetu alterius 8npionis qui ob hoc ené ipfe afncani,cognomen inuenit:cmula iperii romani ab ftirpe oelcta eft:ac Deinde tatis malo^ agge rib’ oppiïa róana ref.p.ut jrfperitate ac fecuritate re^ unde nimiu corruptis moribus mala illa congefta font:plus nocuifte móftretur ta cito euerfa ckpuf nocuerat ta diu adùfa cbarcago.^oc toto tempore ufep ad £^aré duguftü; qui uidetur non adbuc uel ipfo^ropi/ nione glottofamdj contentiofas 7 ejn tiofam 7 plane tam eneruem ac langui dam libertatem omnimodo ejtorfifte romanis:!ad regale arbitriü concta renocaffe : ! quafi morbida oetuftate collapfameluti iftaiirafte ac renottafte rem.p.jèoto ergo ifto tempore omifto ej aliïs atque alüs caufts atque enarn bellicas clades ! numantinum fedus botrenda ignominia maculofum.uola itérât enimpulli oe rsiiea:! dDancino confab ut aumtaugurm malü fecerât: quafi per tot annos qutbus illa epgua ciuitas romanum cireufeda ejercitum afflijeracipfiep romane rei.p.terrori ede iam ceperat.Hi; contra enm malo augurioj3ctdeft:f5 boe inqua omitto.

✓De uRubtidatis edicto muo omnes dues romanos qui intra afiam inuent rmturïudït dcfidr. ^p.2 2.

g '^iaais illud neqquâ tacamm^ ^^^^^y^bridates rcjafie ubiquem aba peregrinates dues róanostatqite inumerabili copia fuisnegociis ite'tos uno oie oeddi iudit:! facto eft.ZR.1135 illa mifabilis rents ^f^ eratdubito queq; obicuqoe findet iuctns in agro: îuia:i oppido;i Domonuicod foto:in têplodlectoti cóniafodopinate atque i[^ finde trucidatii.Anis gtmit’ mo rtentiurq lacbrpme fpeetätni fottade et ferientiü fuef(,--lt;|tuam oura neceditas


-ocr page 105-

LIBERJIL

bofpihumó folö oiiièdi nefarias illas cedes oomifucuetü etta ppetrandi.ab iHa blanda coita-ebu^namtatts répète mutatif uulubus ad boftde negoem in p8ce pagendü:mutut8:ut ita oicâ: oio utilneribua.cü peuffua in cotpore 1 p/ euffor in animo fenref.'nu 1 iHt oè» engnria cótcmpfcrat.-''nü o os i oo/ medicos 1 publicos cü oe fedtbas fuis ad lila itiemeabilè peregrinatione; p feeti füt:qiios ofulerent nô babebant/ iboc fi ita ed:nó babent cut idi in bac caufa oe nodris temporib’ coqueraf ,• Olim romani bec uanacontemnont. Si aût côfuluerunt:refpondeatur quid ida ^tfiieriit:quadop bumanas dota Xat Icgef nemie jtbibète talia licuetüt.

/De iterioribiis mail’s:qb’ Komana ^efp.ejagitata cd: Redete prodigio qbi rabie oium aialiü qbóib^ Autant fuit, (fXap.22. r^S^d iam illa mala breoiter qu5 podumus cömemoremu8:que quanto iteriora:tanto mtferiora ejate runtioifcordie ciuiles uel potiusinciui lesmee iam feditionesJed etia ipfa bel la urbana:ubi tatus fanguisedufus è: ubi partium dudia non contenionum oidenfionibus uariifque uocibus in Blterutrii:fed plane ia fezto armifep fc uiebat bella focialia:bella feruilia:bel/ la ciuiliâ:quâ(iiromanü cruorè inde/ runt:quâtâ )talie nadationè oefertioz nemep fecerunt.-'Daep ante q? fe aduer fus româ fodale latiü bellum cómooe ret:cûcta aialia bumanis ufibus fubdi taicanes : equiiafinr.bouesn queque alia pecora fub boiuj dominio fuetôt: fubito ederata T Domedice lenitatis ob lita:relietis tcctis libera uagabantut: * 1omnem no fold alio:;t:ueri t etia no/ mtno;taduerfabatar accedummo fine cxitio uel piculo audentis fi qs ne pro jtimo ingezet.4Iuod quati mali figno iuit.-'^uod fi hoc fignu foil quod ta» turn mälii ftitiquatu malum fuit illud cuius boc fignu fuit.-lboc fi nodris tc poribus accididetirabidiores idosicg illi fua aialia pateremur.

/De oifcordia ciuili qua graccie fedi tiones e^entauerunt . .flap.2^.

rW Thitium aut cioilii jbello^t fuit: J| feditionesgraecbo^z agrariis le gibus e;ccitate.wolebat ent agros po pulo Diuidere:qii08 nobilitas ppezain podidebat.Sed ta uetuda iniqtate an det couellete piculofidimo imo ueto ut ipfa res Docuit pniciofid.mo fuit.p-ue fanera facta font co prior ^racebus occifus ed;qetiâ ci )alias fratet ei’nö longo itetpofito tèpore. neep eni Icgiz bus sordine potedató:fed turbis arz mo^ép códictibus nobilesignobilefcp necabâtor.pod Gracchi altenus iter fectionè tucios Dpfmius ionful qui adoerfus tu intra urbè arm« cömouc rat:eoquc ci fociis oppttdo 1 ejtiocto ingente ciuiü dragem fecerat:cum que dionê baberet iam.iudiciaria iquifitio ne ceteros pfeqoensjtria milia bonim occidide pbibetar.4x quo itellfgi pot quata multitodinc moitium babef po tuerft turbidus coflictos «rmoröiquä do tanta babuit iadicfo9:uelut e/ami nata ccgnitio.|0ercador ^raccbiipfi us caput quStum graue trat :tanto an ri pondère confuli oendidit . bec enim pactio cedem precedetat. Qn qua etiam octifus cd tu liberis «Darcos fuluias confularis.

/De ede cócordie cj fenatusconfujtq in loco feditionü 1 cedium condita.

^^Xeganti fane fenatufconfulro to ipfo’locoiubi funereus tumnltus illi tommidus ediubi tot ciuef ordinis cu iufque ceciderunt:ede8 cócordie facta ed:ut ^ratebo:^ pene tedis tconcio nâtiom oculos feriret: memoriamque eópongeret.Sed boc quid aliud fuit: »d.i.


-ocr page 106-

BIBBMn.

.$ inifio oeo^aHi oce templü coftiwc re:que fi effet i emirate notant!» diffc fiombus oilacerata tonneiet/Tlifi fo: te fcelens bums oeacöeordia: ga o;fe ruerat aios ctutu:meruit in ilia ede ta qua in carcetc idudi. itur eni fi rebus geffis cogruete uoluerunt: no ibi poti us edc Difcordie fabricatut^dn'ulla to redditur cur cocordia oea fit: 7 oifeor dia oea non fit;ut fecudu labeonis oi ftmetione bona fit iffaaUa uetomala.quot; Tlecipfe aliud feentus uidef^ go ad oertit rome etia febri:ficut faluti teplu côffitutû.^0 igitur mo no tatu cocor diemeru etia oiftotdie conffitui oebu it. peritulofe itaque tomani tarn mala oea irata niuere uoluerunt:net troia/ mi excidiu Kcoloerut origine ab eins offenfione fumpfiffe. 'Jpfa gppe ga iter Deas nó fuerat inuitata:Riü oea^ litcj - aurei mali fuppofinone comentata ê ; Onde ri^a numinum:7 Menus uictrix 5 rapta Iflelcna:7 Æroia oeleta c.qua propter fi forte idignata g» inter oeos in u:be nullu têplum babere mcruit:ió iam tarbabat tantis tumultibus ciuits tê:qoanto aüocius potuit i«itari:cum in loco illias cedis: boe eft in loco fui operis aduerfarie fue eóffitutas edem cffe uideret.tïec oana ridentibus no/ bis illi doen fapientefcp ftomaebâtut : 7 tarnen nominû bonorum maloruq? eultores, 3Pe bac queftiöc concordie difcordieque nö ejeüt:fiue ptermiferit ba;z oeaq2 cultu:eifq5 febrc SeUonaj cp ptulerint:quibus anngua fama fece rant:fiue 7 iffas colnerint: cum fie eos difcedete ocordisioifcotdia feuief ufep ad cnnlia bella pdurent.

/lDe oiuerfis generibus belli : q poft conditä ede concordie funt fecuta .

.Âipùn.

^'wKedarum ueio leditionibus ob 1 .Waeulû:edem côeordie teftem ce disluppliciicp ■‘Ôiaccboÿ concionâti bus opponédâ putarunt. XXuantû ex boc profecerint indicant fecuta petora, •laborarunt .n.oeinceps côcionatores non ejemplu oeuitate ■d3raecboq2:fed fuperare propofitn.Lucius Saturnin’ tribunn8plebis;7 iains $efar:$erui lias pretor 7 mulro poft dPareuf ®2ij fus:guo^ oins feditiombus cedes pri mo iam tût grauiffime:deinde fociaha bella ejarferunt quibus italia utbemc ter affiicta:7 ad uaftitatem miferabilê oefertionccp pdneta eft. Helium wide feruile fucceffit 7 bella ciuilia.jn quib’ qplia cömiffa fint: quid fäguis fufu ; ut cés fere italic genres gbus romand mape ppollebat imptu:tâguâ fena bat bancs dnaretur.Jâ expauciffimis boc eft minus ^ feptuaginta gladiatonb’ queadmodû bella fuite côtractum fit: ad quâtu numerû 7 q? acre ferocemtp pueneritiquos ille numéros iperato/ rcs populi romani fnpaucrit : quas 7 qûo ciuiiates regionetgoe oaftauerit : mX gui biftoriâ eöfenpferüt fatis ex/ plicare potuerut. Tiequc id foins fuit fuite bellii:fed 7 macedonta prouinciâ prins feruitia ocpopulata funt.deinde

* Sicitiâ oraqi maritimâ.4tuâta etiam 7 cpbonenda cômiferint primo latroz cinia:Deinde ualida bella pyrataq2:g8 ÿ magnitudine re^ ualeat elogm?

/2)c belle duili d^anano atep Sylla no. .iap.zAi

^m nero dOarius ciuili fanguie 1iam crnétusimultis aduerfarum 1 fibi ptiu perempti»:7 uictu8 urbe pfu giffet:aixpaululü refpirate ciuitatemt nerbis ^tliants utar:fupauit poftea ^inna cum dlVano. Zurn ueto darif firnis utris inCerfectis lumina duitatis exticta funt.yitus eft bui’ nictone au delitatcm poftea Splla:nec oiciguides opus eft guata oiminufione duiam : 7 guanta calamitate Xeipu . We bac ent uindicta que pniciofior fuit : ^ fi fcelc ra q puniebantar iponita rdinqueréf:


-ocr page 107-

11001111.

ait itucanue.lExaffû medicina mo/ dum nimiûcp fecQtaê. {Xua moibi du jccre mantt»:piere nocctes.ècd cü tas foli poffel fupeffe nocétes: Æûc data li Bertas odiis:refolatacp legos frenia tra tmt.^llo bello martao atep fyllano ejeeptis bic 9 foris in acie cecideiunt. ïipfa quoep urbe cadaoerib’uicitpla/ tee;for3:tbeatra:tcpla cöpleta font: ut Difficile mdicaret quando oictores pi’ funerü edidertCutrö prius nt uicerêt: en poftea quia niciffent . fo primü ui ctona mariana quado ne ejilio feipfe reffimittexceptia paffim quaquerfum cedibus factistcapue Óctauii confulia poneretur iroffris: Cefan fimbria domib’ tjucidarêtur a fuia: duo £iaf fi patei 7 fili’ in cófpectu mutuo macta rctur:3ebi’ 1 “jlumitori’ onco tracti fpfia nifceribus iterirct.tatuUus bau fto ueneno fe manfaia inimico^ fubz traberet.lt;l()erula ylamê Diaba pteci fis oenis ^oui etiam fuo faguie litaret. qn ipfiiis at etbarïi oculis continuo fe riebantor:quibii8 falutóribus oexterâ potiigere noluiffet.

/^Lnalis foerit fpUana uictoria: mn/ dex dOariane crodditatis . fiap.2^. lt;f^ Juliana aeto uictoria fecuta bui’ t^^uidelicet index crudclitatistpoft uturn fanguinê ciuiü quo fufo eópara ta fuerat : finito ia bello iimicitis oiuê tibus crudeltue in pace ctaffata ê. ^am etia poft ^Oarii maioris priftinas ac recentiffimas cedesiaddite foerant alie gtauiores a oDario iuuene atep far/ bone earôde partium mariana^. ^ui $plla iminete nó folu uictoria:uerum etia ipfa oefperantes falote:cuncta fuis Bliifep ccdib’ipulerut.T|a pretei ftra gern late p niuetfa oiffufaiobfeffo etia fenatuioe ipfa curia tanquâ oe carcere jaducebStur ad gladius.dóotius Öce nola póiifex quonia nihil apud roma nos templo llefte fanctios babebatut: ararn ipfasaplejus occifus eftiignecp illt tg ppetua cura uirginu femp arde batduo pene fanguie exiiupt Ïfrbe oe inde ^fda uictor intrauitiq i uilla pu blicanó ia bello:fed ipfa pace fernien Itifcptem milia peditü undccuq? iner/ mia nó pugnado fed iubendo jjftraue rat.qLn ntbe at tota que ueUet fyllanus quifep feriebat. ^nde tot funera nume rari oio nö potträt: donee Spile fog/ geretur finedo« effealiquos uiuerc: ut effet qb’ poffct impare q oicerät.dZüc tam cohibita q bac atep hac paff:5 furi bonds ferebatur licentia iugulandi:ta bula iHa cü magna gtatulatiôe propo fita cft:q bominum ex utioque otdine fplendidoequeftri fcilicet atqoe fenato rio occidédox2 ac ƒ ftribendorum duo milia continehaticötriftaba^omer’ 5 fed confolabator modus . Tlec qa tot cadebant tantu erat metoiisiqoätus le titie:quia ceteri nö timebat. Bed i qui bufdä co^ qui moti iuffi «antietias li eet ipfa cmdelis ceteio^^fecuntas gene ra mortium e/quifita cógemnit. Üuc dam enim fine fe«o laniafij manus di ripuerunt:immaniu8 holes hominem uiuum:q5beftie folent piffejperc céda uer abiectuglius oculis effoffis i par ticulatim mé^is amputatie:in tantis cruciatibus oio uitere uel potius diu mori coactus eft. Bubuaftate funt etia tanquâ uille quedas nobiles ouitates: una ueio uclut unus reus occidi iube/ retiu:fi( tota inffa eftciuitas tmeidati. lloec facta funt in pace poft btllu : non iit acceleraretur optinenda uictoriaifs ne contemneietur optenta. ^ax cü bel/ lo oe ciudelitate certauit 7 uicit . qUud eni proftrauit armatos:ifta nodatos: bellij erat:ut qui feriebatur fi poffs fe riretipaxautem n qui euafetat muetet: fed nt moriens nó repugnaiet. ^ue ta bies exterarum gétiu:que feuitia bar baro^:buic oe ciuibus uictotie ciuium copararipoteft,-

.d.2.


-ocr page 108-

tlBERJIl

/3)e cöpazatione gotbi« inaptionist cu bis dadibuß quas romaniud a gal h^ud a bdlo^ cmiltü auctonV efcc/ perunt. .Sap.2p.

anv pid roma fundlius : fetrius : ^^•^niarmfqs uiditmtrö olim gallo ms 1 paolo ante golbo^ inuptionem oOarn 1 Sylle alio^q? in eo^ parti/ bus uùoqz darifTimo^ tanqoâ fuorus Inminu in fua mebta ferodtatê/^al/ ti quides ttucidauerunt fenatü.qcquid dus in urbetota p:eter atd capitolina que fola otcult;p oefenfa eft repire pom erunt.Skdiillo colle conltitutus auro mta faite uédiderunt:quâ ifi feito ra pere no poffent:pofïent tame obfidiÔe ofumere. ^otbi uejo tam multis fena toribus pepccruntiut magis mirus fit qialiquos peremerunt. 4tuew Sylla nino adbuc npario ipfuj capitoliü qó a gallis tutu fuit:ad oecernédas cedes uicror infcdidcu fuga uOarius effet lapfus fetodor cruentiorq; rediturus: ide in capitolio p fenatus etia cöfultns tam multos uita rebufq; priuaait.^Oa rianis aüt partib’ Sylla abfente quid fanctö an parcerêt fuit:qn nOutio oui fenatori pontifia ara ipfa ubi crantmt aiunt;facra romana mifis abienti am plepbus nö pepcerunt.quot; Syllana pono tabula illa poffremamtomittamus ali as tnumerabiles mortes:plutes iugula uit fenatores:^ gotbi uel expoliar po tnerunt.4tua igi fronte:quo corde; q ipudentia: q' infipientia ud poti^ amé na illa ud ous fnfs nö imputant:'! bec noftto imputant £ buffo.”

/®e cônepone bello^:q aduetû ebn' ffi plurima i grauiffima peefferunt .

.£ap.30i'

N'Auddia beUa ciuilia oib^ bellis K gt;^boffilibus auctoribus etiä ro2U5 fatenhbus amarioiaiquibus illa refp. nee afffictaifed pdita oio iudicata eff . longe ante aduentü ebriffi ejorta fût: 'i fceletata^cöcatenatione caufaruma

kilo nOariano acque fyllano ad bd'a Sertoni 7 Catiline.quoq2 a 6ylla fuc rat ille ^fcriptusnlle nutritus.mde ad Lepidi 7 Catulli beUuiquo:^ alter ge/ ffa fyllana refandereiatter oefenoerc cupiebat.inde ad pompen 7 Cefaris: quo^ pompdus fcctator Sylle fuezat: ctufqs potennam ud equerat : ud ia ét fopauezat.Cefar aüt pópeti potentias no ferebat:fed qa nó bebat qua tarnen illo uicto interfectoque trófcendit.tgt;ic ad abu ^efaré qui poff ^uguffns ap/ pellatus peruenerunt.-quo iperante na tos eff Cbriftus. Tla 7 ipfe duguftus cü mains geffit bdla dmha:7 in eis eti arn multi clariffimi uiri perierat: inter quos 7 Ciceio difertus ille aidtej re/ gede rap.pompen gppe uictoré Caiö Uefarem: qui ntetoriâ duilem clemen ter cyfraiitduiïque aduerfanis uitam Digmfatéq; oonauit;t^ua regni appe titoré quorüdam nobilium coniuratio fenatorü uelut ƒ reip. libertate in ipfa curia truddauit.lPuius deinde poten/ da multü moribus oifpar uitülque oi bus ingnatufatque conupt^ affectai ui debatur dntoni^. Cm uebeméter pro eadé illa uelin patrie libertate Cicero refiffebat . Cunc emerferat mirabilis indolis adolefcens ille alius Cefar illi US Can Cefaris filmsadoptmusrg ut oid poffea appellat’ eff ^ugufl’ . Kou ie adolefcenti Cefariiut dus potentia cótta dntoniü nutriret Cicero fauebat fperfis eurn oepulfa 7 oppreffa ^ntonii onatione iffauraturu reip. libertärem ofqgt;adeo cecus atque iprouidns funno rü:ut ille ipfe iuuenis on’ Dignitatem ac ptaté foaebat:7 didé Cicerone occi dédü Antonio qdü qfi cöcotdie pactio ne j3mitterct:7ipfa libertate reip.pro q multü ille clamauerat ditioni j)prie fubiugaret .

/-dua ïpudéter pritia icomoda Cbri fto iputét;q dos colere nö finuf di tan te clades contra cos tempore coleban/


-ocr page 109-

LIBERJII.

turejrtitemnt. nbsp;nbsp;. ^apjb

Ö'V^08 fu0Racenfent ce ranti’s ma L^li8:qui noftio cbnflo igiati funt oe tanns bonis,Cette quädo ilU ma la fiebant;calebant are miminusfabeo tbure:fettifque receniibus alabätxlaze rebant facerdotiaepbana renitebât.fa crtftcab3tar:lud(batur:futebatur in tè pli8:quando paiTim tâtus ciuni faguis ecmibus no mo in cetcri81oci8;uerii ï ter ipfa quoep oeo^t altaria fundebaf. T^on elegit templü quo côfugetet Cul bus;quia froftra elegerat uOutiufJhi tieto q malto idigniis ifultat ebtidiaz nis tcporibu8:autnd loca ;rpo oicatis fima tôfugerût:aut illuc eosmtuiuetet etias ipfi batbari oedu;tetiit.|llud fcio * 1boc mew quifquis fine dudio ptium iudteat factlltme agnofcit:nt omittâ ce tera q rnfta omemoraui.' Talia multo plura que omemoraze longlis putaui: ft bumanus genus ante beUa puniea ze tiperet ebridianam oikiplinam: Tens fequeretur re^ tanta uadatio: quanta illis bellis eutopam africaqs côtriuit : nullas talium quales nunc patimur:ni fi cbridiane religioni ills mala tribue ret.dOulto aut minuRccqz uoces tolez rarentur:quâtii attinet ad romanos:^ cbridiane religiois rceptionem * 1nif famatione:uel izzuptio ilia gallo;2:uel tyberini fluminis igniiicp ilia oepopo latio;uel qb dicta mala pcedit bella ci oilia fequerenf. etOala eiiam alia que ufqueadeo incredibditer 8ccideriit:ut inter fdigia numerarenftfi cbridiaz ms temporibas accidiflent quibus ed nifi ebriOianis bominibusttanquâ cri mina cbiicercnt.-'Omitto quippe ilia q magis fuerût miratep noja: boues lo cuto8:ifätesnödü natos de uteris ma triiquedâ uezba clamafletuolafle ferpê teszfeminas 1 gallinas a boies in ma/ fculinii fejum fuiffe conuerfas. 1 ceteri bumfmodi que in eoydibris non faba

lofistfed bifforicistfen ncra fine fatfa fint:nô inferunt bomibus pniciem: fed duporc.ßed i di pluit tezzatcus plmt creta:tiipluunt lapidestnon ut grado appellazt folet boc noie: fed omnino uV teize nel crete uel lapidu pluuia.lbocjj fecto etiam grauiter ledere potuerunt. legimus apud eos etneos ignibus ab ipfo metis uertice ufqne ad littus pro ^imii decuzzentibusata fezbuide mare nt rapes ejurerentur:7 pices nauiu fol nerentnr.lboc utique non kuiter noji nm fuitzquäuis incredibditer mirant. Codé rarfus edu igniû tanta ui faoil le feripferont oppletasede Sicilias:ut catbanenfis urbis tecta obruta i opz prelTa oiraerct.qua calamitate permo ti mifericorditer eiufdem anni tribntû ei relajauere romani, tocudarum etiâ in Africa mulntudinem- prodigii firni lem fuide.cam iam effet populi ronmz ni prouincia litteris mandauernt. Cô fumptis enim fructibus folü'qne ligno rum:ingenti atquc inedimabilt nubei maze oicunt effe oeieetä. 4tua moztua redditacp littorib’;atquc bic acre cor rupto tantâ ortam pelhlentiatut in fo lo regno dOafiniffe octingenta boium mdia periffe referent':1 multo anwliuf 1tezzis httoribufep ^jimisetune diiicc ej.jjj.mdibus nirc:? 2que ibi erst oc cem remanfiffe cöfirmant. Calis itaq; uanitas qnalem patimur eiep refpódef cópellimur:9d bo^ nö cbridiane reli gioni tribnerct:fi têponV cbzidianis nideret/^t tarnen oiis fuis ida nó tri buunt:quorns ideo cultu reliquerunt ne ida uel maiora patiâtur:cus ea ma iora pertulezit a quibus antea eolebéf.

Jlurelii értigndiniCpifcopi ee Ciuiz täte S^ei liber quartus indpit.

/De bis que primo ooluminc nifpuz tata funt. .Cap.«.


-ocr page 110-

llIBEyiIL

te ^d oicere ejorfos prins refpódendü pa tanieins mimi (ia;qRi tenena gandia cofecta tes rebafqs fo/ aid m eis trifle mifericordu potins admonetis oei^ punientis feuentate patiuntur: religio ni ierepitat cbri(liane:qne una ed falu bris ineta Kligio,lt;t quonia m fit in eis etiä onlgus indoctu meint uoctorü anctoritate in odium noflrn graai’ ir ritantHr:cpftimanttbu8 ïperiti8:ea q fois téporibus mfolite aeddernnt: per alia retto rempota accidere nó foleheo rnmep opinione etiarn bis qoi earn fal fa ede noueront:ut aduerfum nofmda mutmura bre uideamrzfne feientie wf '/ fimnlatione firmatibnsme libris quof /ƒ auctores eo^ ad cognofcenda pteritoz ^ rum téporn bidona memorie manda ueriit:longe 8Fr $ putât oemoftradn T 1 fuit:1 ftmul oo«do5 oeos falfos qoos ciaj oei palam eolebât nel occulte adbuc co /'iôt:eo8 ée immûdiiïimo8 fpûs i mali gnidimos ac falladdimos oemones: nfqiadeo ot aut ueris aut fictie etió fuif tn crimimbus oelectêfq fibi eelebrari per fua feda uolnerunt:ut a ppetradis camnabilibus factie büana renocarin poffit ifirmitastoii ad bec imitóda oez lut omina pbetar aoctoritas.lbec non e^nra coiectura jabauim’tfï parti ex recenti memoria:ga 7 ipfi uidimus ta lia ac talibns numinib’ exbiberi:parti ex Ins co;t2 g nô tanguSicotumeliaj : fed raqua in bonoté oco^ fuo^ idaco fenpta poderis reliquerunt : ita ut uir Doctiffimus apud cos Ciatto 7 grauidi me artetoritaristtâ re^bûana:^ atque Dinina^ oifptitos faceret libtoa: alios bumanisralios oininis ^ fua cuiufqne rei Dignitate oidribuensmon faltest rebus bamp;anis:fed ireb’ oininis pone ret Indoe fcenic«8:cu utiep fi tótommó bont ^ bonedi botes in duitate effent: nee in rebus busnis ludi fcenid êeoez buiffent.0:d^fecto nóaactotitate fua fecit:fed quontam eos Ttome natus l educatus ï oininis rebus ïucitÆt quo nia i fine ptimilibti qoeiceps nicenda edét bteuiter pofrimns:' ! ex bisquedó in onobue cófeqaétib’ oiximu8:expez ctatiom legentiö q reliât reddenda co gnofdmus ,

/^e bis que lib.o fecodo 1 tertio con tinençur. ‘ nbsp;nbsp;nbsp;.gap.2,

1^^'V1Voraifcrs;üU8 ergo qda nos ce •^^-^oiemtes adaerfus eos g romane ret p.clades i religione nodrâ refernt: i cömemoratatos qcücp 'iquätacunep occuttere potuiffecnel fatis ede uidcrc tor mala que ills cimtas ptulit: nel ad eins impiu ^tuinde ptinttef:anteóp eo rü facrificia j^bibita luident./uue om ƒ coldobio nobis tribuerét:ft ia nel tl lie clareret nm religio:nel its eos a fa cris fscrilegis j^biberet. thee i fecun do 1 tettio libto fatistquärii cjidimo: ebfoluimnsiin Po agétes oe mslis mo rum:qmals nel fois uel maxima oepu tads fimt.^n tertto at libro oe bis ma lis que fluid fola ppeti exboitêtxoipo risuidelicet ext«-na:;tcp reytq pleincp patiunf 7 boni.jda ueto mala nó eico pattëter:f3 libenter babent gb’ ipfi fi untmali.^t q; pauca oiji oe fola ipfa cimtate arep dus iperio:nec inde omm ufqne ad ^efarë éiugudii. dd fi com memorare noluidé:7 e/aggerare illa mala que nó fibi inuicê boies fäciunt ; ficut font uadatóes enerfionefqHe bel/ lantiü:fed ex ipdus modi elemétie ter renie accidüi rebus:que uno loco élpu kills breuiter dringit in eo libto ques oe mudo fcripfit:rettena oia oicee mu tatione8:euetfionc8:7tntenfione8:7 re midiones atque interitü bte. ''flanque


-ocr page 111-

tlBERJIlI.

in modicif !hemoribus tti:39: nt ncr/ bis dus utariDiffiluiffe bnmu 1 inter/ ceptas mbes aim popnlis oidt:abru / pti8 etiam imbnbus ptolntas totas ee regionesaUas etias que pans fnerant continenten bofpitib’ atlt;p aduenis fin ctibun inrulatan:aliafq3 oefidia marin pedeflriaccefia puian factan: nentisac pJoceUis eueifa» effe dnitatee: intédia oe nubibun fmiaiiffe:qb’ orientin re/ giones cóflagrate perierutn in ocddc tin plagis fcatnrigines qoafda ac pio/ Inuionen eafdc Hrages nedifTcbic e% etne nerticibim qnôdâ effufi8 crattab'-' Dtuini icendii pdediuia tonentin nice fiäma:;2flumina cncmiiffe. ^i bec atq? bninfmodi que bet biftoria unde pof/ fern colligere noluilTc:qn fini(Te que il lin tepoabus euenerunt;ante q? cbrifli nomen ilia iftoÿ nana 1 nerefaloti pet niciofa cóprimeret.-|0zomifera me eiiâ Dcmöftraturiitqnos eo;j moren 1 qua obeäm Deun uerun ad augendu impin adiuuare oignatun eft;icuiun potefta/ te funt régna oia quacp eon nibil adiu uerint bi quon neon putant : 1 potins quantü oedpiendo 1 fallêdo nocuenr. unde nunc mibi uideo effe dicedumi magis oe incretnciin impü rôani.Tlâ oe no;cia fallada oemonus quon uelut oeon colebant:quatü malo^ inne;cerit moribun ee:;zanfecundo maxime Iv bto nö panca ia oicta fnnt. Per oen at abfolntontren libioniubiopponunum' «ifü eft cómcdauimun etiâ in ipimbel' luis malis:quantü folatiotum oeun p cbrifli nomé cui tantü bononn batba ri oetulerunt preter belloc morem bó nin malifque contulerit:qüo qui facit folem fuü oriri fnper bonos 1 malos : I pluit fuper mftos iininflos .

/^n altitndo impü que no nifi bellis acquiritur in bono fine fapiêiiü babc da fit fiue ididum. .Î8p.3.

Ïâm itaep uideam^ qle fit ep tan ta latitudinê ac oiuturniiaiê im peril romani illin oün aiident tribuef: quoi etiâ p tuipiû Iudo9 : obfequia:'tp tmpiü bominn miHeria fe bonefle co/ luiffe contèdût.^uâquâ prius iteilem paululü iqrerc:q fit ratio.q pmdetia : cu boium felicitate nó poffm offender femp in bellicis cladibun t in fangute ciuili uel boftili cü bnmano 1 cu tenez bzofo timoré 1 cructa cupiditate uerfä tium:ut uitzo letitia eo^ eóparef fragi litez fplendida:cui timeafbozzibili’ ne repente frangatar:Dc impii magnitu/ dine ac latitudine uelle gloriari . llbqc ut fadlius oiindicef nó uanefcamun in ani uentofitate iactati:atq3obtundam’ intentionis adê altifonin uocabulis re rum:cu audimnn populos:régna : rui tian:fed duos cóffitiiamun boies. rlâ fingnlun gfq, bô:ut in fermone una lit tera:ita quafi elemétu eftduitatin 1 re gni quantalibet tezzajjz occupationc la tiffimi.4tuo9 Dno:^bominum paupe rê unö uel potins mediocrem: altezum pdiuite cogitemuf:fed ouiitc timorib’ andnm:meioribus tabefccte5 : cupidi täte fl.igrantcm:nunquâ fecurû:fempî qiiictu : ppetuin inimieWa^ côtentioni ban anbelantc;angentê fane bin mtfen in patrimonia fiium iïmenfus modû: atqs libs augnméns curas quoq? ama riffiman aggregate. uCedioerc ueto il lu re familiari pazua acq? fuccinta fibi fuffidétc:cariffimu fiiin cognatiszuici ni8:amici6 dulcißima pace gaudente : pietatc zeligiofü:benignii mente:fanu5 cozpore;uita paijü:nioribun caftü:co fcientia fecuru.Tjleftfo utrü quifqiiam ita defipiat:ut audeatoubitare que pre ferat.titeigo i bin Duobus bôtbus:ita i Duab’ famibisata ï ouobun popubs: ita i ouob9 regnin régula fequit'eqta/ ti^ XJtua uigilater adbibita:fi nfa üe tio cozzigaf fadUime in'debim’:ubi ba bitet uâitan 7 ubi felidtas.-Hnapropt .d.q-


-ocr page 112-

UBERJIU.

ft iieruß Deus colaf:ejcp facris ueraciz bus 7 bonis moribus ^matiir: utile c: ut ból lóge lateqj om régnent . 'Heep boe tâ iplïs q? ilhs utile c 3b'-' tegnat . Tla quatu ad ipfos ptinet pietas 1 43/ * bitas 6042 qmagna oei oona fut fuffiz dt eis ad uerâ felicitatem;q 1 lila uita bn agaü' ipoRea pcipiatur eterna . Jn bac etgo tetta regnu bono^ nó tâ illis preilamriqs rebus bumanis.oOalorii neto regnu magis regnätibus nocet :g fuos aios uaftat:fcelerü maiore been/ tia.bis at qeis fuiedo fubduntur non nocetinifi intqtas ^pna.Tja infcis ge quid malo^ ab inigs dnis inogaf non ed pena crimisifed uirtutis examen . pioïde bonus fi fuiat lÿer c. mal’ at etü ft regnet funs én/Hec unius bois fed quod eft grauius tot ono^ quot ui tio^:oc gbus uitiis eij ageret fcriptuta oiuina:a quo eni gs inqmt oeuictus c: buic 7 feruus addictus eft.

zùuam fimilia ftnt I^oohiw régna abf^ue iuftitia. .Sap.4.

'T nbsp;nbsp;nbsp;^'’’ota itaque iuftuia : quid funt

À pregnamift magna latioctnia/ga 1 lanoiimaigd fût nifi parua régna ƒ eißanus eteni ipfa boiumccum impio pricipis regiwr:pacto focietatis aftrin ginir:placiti lege preda oiuiditur. boe malu ft in tantu pdito^ boiuj accefli/ bus crefcicut 7 loca teneat: fedes eófti tuaticiuitates occupetipopulos fabiu/ getieuidentius legni noinc alfumit.qd eis iaimmifeftoeófert nó adépta cu/ piditas:fed addita ipunitas. ^legdter eni 1 ueraciter 4lexadro illi nngno g dc copbenfus pirata refpódit. Tla en idem rej boiem intcHogaffet gd et ui/ deretunut mare béret ifeftnnUe libeia cötumacia gd ribi igt:ut orbem una^z béas ifcftu.*'^3 ga id ego e^iguo nam gio facio latio uocojiga tu magna claf le imperator.

z2Pe fugitiuis gladiatorib’:quo;z p»

télia fimilis fucrit regie dignitatu ' ^^^quot;Koide omitto qrereqles quot;i^omu quot;CX^lus cógtegaueritiquonia multu ets cófultüémeejcilla uita oato fibicó foitio ciuitatis penas Débitas cogitare Defifterenl:qua;p metus cos in maiora facinora japellebatiut oeiceps pacatio res effent rebus bumanis.Hboc oico g? ipfu romanü impin ia magnuj multis gentibus fubiugatis.-ceterifque tewibt le;3ce:be fenfit:grauiter timuittnö pat uo negocio oeuitäde ingétis cladis op prclTu :qn paucilTimi gladtatores i Ca pania oe ludo fugientes e/ereftum ma gnum cöparuntitres ouces buerunt: Jtalia latiffime 7 crudelitTime uaftaue runt.2).cat gs iftos oeus adiuuerit tut ex pao 7 ex cotcptibib lattocinio pue/ nirét ad regnuitâfis tâ romanis uin/ bus artibyfep mewédû.^n ga non diu fuerunt:ideo omimius negabätur adz iuuiqft uezo ipfa cuiudibet boif uita oi uturna fit / ^fto ezgo pacto ncmies oii adiuiiât ad regnaduiquonia figuli g/ que cito moriuntur.‘flee bnfieiü oepa tandu c:qb exiguo tépore in uno quo que boie ac p boe figillati utiep i oibuf nice uaporis euanefcit.XXuid.n.itezeft eo:j2 g fub Vomulo oeos coluerunt 1 olim funt mortniiq, poft eo^ mortem romanü tätii creuit tpiuimcu illi apud ifezos cas fuas agatz Ûîtrum bonas an malas ad ré prîtes uó ptinet. Ipoc aut oe oibns intelhgcdu é:g p ipfum ipiu quäuis oecedétib’ fuccedétibufq; mor talibus in lóga fpacia ^fédatur: pan/ cis oieb’ uite fue curfim raptimtp tra/ ficrut:actuü fuo^farcinas baiulates . ^in uezo ét ipfa bzeuiffimi téporis bn ficia oco^ adiutorio tribuenda funt:n para adiuti funt illi gladiatores g Pui lis códitionis uincula ruperunt:fuge/ runt:euaferüt:exercitü magnü 7 fortiï ftmu coUegcrütiobediétes regu fuoru ofilüs 7iuffistmultu rönne celufudini


-ocr page 113-

ÜBERJIIL

metnmdi;'! altquot romanis iperaton bus ifupabileszmulra cepüt;porïn funt uicConis plurinns: uft uoluptatibus q bus uoluerijt:qb fuggelTit libido fecez runtipoftremo oonec uicermr qd off fidUime efl factuifublimes regnStefcp oixerunt. ted ad maioja ueniamas .

/®e cupiditate quot;^ini regisrq ut latP dnarewr primus uulit Bella Anitimis, .^aptf .

iV dflinns qui grecâ uel poti’ pere grinä Æzogû jbópeius fecutusn latie tatuficot ilk:uerüetia bjeuit 'fai pfu bifloriâ:opu8 libio:^ fuo:^ fic inci pit.^trinopio ver gentui nationüqne impin penes reges eut:quos ad faUiz giu buius maultans no äbitio popula ri8:fed fpectata ttcr bonos modaatio j3uebebat:populi nullis legibus tenez bâtururbitna pricipû jalegib’ erât: * fines impii tuerirmagis q; jafeue mos erat ^ntra fuâ cuique patriâ régna fi/ niebantttr.]9rimus oium 'Hinus Ttejt 3nyrio:;e:uetcrc iqfi bitu gentib’ mo rê noua impii cupiditate mutauit: bic primus intulit bella finitimis:-!rudes adhuc ad refiftédû populos ad termiz nos ufque hbpe perdomuit . lt;t panlo poit.‘'IÇinus iqt magnitudiné qfite oo minatôis côtinua polTeffione firmauit. 9omitis etgo jjximisicû acceffiöeoi riu5 foztior ad alios trâfiretn japma qque nictoria iflrumctu fequêtis effs : toti^ oriétis populos fiibegit. 4tualiz bet ât fide reqz uel ide uF Ciog’ feripfe ritinâ qdâ illos fuiffe métitos 1 alie fi deliores littere offedut : coflat tn 1 iter alios ferfptores regni i affprio^ t a ‘'Hi no rege fuiffe löge latecp ponectu. iâ diu ât pfeuerauif;ut romanum nódu5 fit eins etatis. ‘'Ba fient fcribut g ctoni ca btfloriä pfecuti fut:milte oucetof 1 qdragita anosabäno p2tmo quo Tli nus rcgnare «pit pmâfit boe regnii: oonec träfferref ad medos.^Wfette al

bella finitimisn ïde i cetera j?«der:aC populos fibi nö moleflos fola tegni eu piditate eötejere 1 fubdete:qd aliud $ grade latzociniü noiandu en.*

Zet) régna tenena inter jjJectus fuos atque oefectus: oeo^ uel iuuct' uel oefo rantur auplio, .^ap,/.

zJN 7nullo oeo9 adiuterio tam ma gnu boe regnu u4311X0 fuit:qre oil’s romanis tribuit' romanû regnu : Iods apluitêpotibufq? oiutu!nö/4Lue cunqx.n.eâ c:illa eadéeft ctw ifla. 9Ç ét 1 illud oeo9 adiutorio tribuèdü ée c5tendiit:quero qiio^. T^ö.n.alic gê tes qs Dinus oomuit 1 fnbegit alios tune colebat oeos.Aut fi 4)p2ios baboe lunt êKTyrii qfi pitiojes fabtosipii ofti tucdi atep fuâdimûqdnâ mottui fut qn 1 ipiipin pdidetunt^Mut mereede n fibi reddita uel alia ^jmiffa maiote ad medos tranfite malueruntiatcp ïde rut fus ad pfas ^pjoiaitatc *iahgd como dius pollicéte .* Aue gés nö anguflis oriétis finib^ poft He^ädri uftacedo/ nis regnii magnu lodstfsbteuilTimus tépof i fuo regno adbuc ufe p pdiirat, Iboc fi ita eft:aut ifidcles oii fût gfuof oeferunt 1 ad boftes tranfeunt:qd nee bó fecit €amill’ qn uittor 7 ejpugna tor aduetfiffime ciuitatiaiToma cuiui cerat féfit igratâ:quâ tn poften oblit^ iiuric memor pfse a gallis ite^ libera uit:aut nó ita foztes füt:nt oeos ée fot tes occet:g poffut bumanis uel eófiliis nel uiribus uinei . iut fi có inter fe bet ligcrât:nô oii ab boib^ifed oii ab ali is DÜS foite uincufig fntq^cüep pptii duitatü.lbntetgo a ipfiiter fe nmidti ■8:qs 4 )fua gfqne pte jjrfus fofcipiiit. Dó itaque oeos fuos ulla oebuit colei ciuitasimagis q; abosaqb^ adiuuaté tnr fui.pofttemo quoqóo fe béat oeo rum ifte uel tranfitus uel fuga:uel miz g2atio:uel i pngna oefeenornondn iUif téporibus atque in illis tetta^ ptibus


-ocr page 114-

IIBERJUK

cbafti nome fueiat pdicarû qiâdo ilia régna pmgetes beUicas cladts amiffa Blip tränata font . 'Tla fipofl mille ou cenros i qdraginta ânos qn regnü ab afTyrnfîablatû cuâ ibi cbrtihana reliz gio aliud regnü pdicaret etemû: 1 wo rum falfoy cultus facrilegos ihibeiet : gdaliud gens illius uant boies Dice/ rrnt:mï( regnü qd tadiu cófeniatü e: nulla alia câ:nifi fuis religiombus ne fertis lilla recepta pire potuiffe.- jn q noce uanitads q potetat e'e 1 ilK attenz dût fpecnlü fuum a fimilfa conqueri fi oHus i eis pudor ê erubefcât.4tuani^ romanü impiü afflictû ê potins qs mu tatû:quod 1 ahis ante cbrifti nomê te poribus ei contigit:1 ab ilia eft afflicti one recreatü:qd nee iftis teporibus w fperandü eft. 4Iuis,n.w bac re nooit uolnntaré oei .

Z-Cuo:;? wo^pfidio potat romani i penn fuü auctüiatcp mtnicüTinplif n^ fingula^ re^ tmtioné comittcdaj efîecrcàderont . .^»p. 8.

ƒ tU^inde qramus fi placet ; ejetâta X gt;^eo^ tmba qua romani colcbât que potiiïimü uel quos oeos credât il lud Ipiu5 oilataffe atq? feruaffc-Tdeqs eni in boe ta pdaio opéré n täte plenif firne dignitatis:audentaliqs ptes fub nóie D£o:p ucl oea^ oee Cioatine tri/ buneraut Wolnpie q a uoluptate appel lata eft;aut Iibêtine cui nomé é a Itbi dine:aut dagitano g infütü uagitibus pfidet aot Conine que eunas eomj ad miniftrat.Xluando ét poftut uno loco libti bui^ eómemorari oïa nota oeoiü Bilt oe3^q iHi grüdibusuoluminibus Di'x eoprebendere potuerüt:fingulis re bus jjpria difptientes officia numinü.quot; Tlee agro^ mnnus nni alicoi wo:eó/ mittédü aibitrati fût:fed rora we quot;Ku fine : fuga mötium oeo 'tigarinoxoHi bus oeâ tîollati'nâ:uallibus 2lalloma pfeccrunt. Tlkc faite potueniot unam

Joegetia talem tuenire cui femel fegetes cómëdarent:fed fata frumenta qoadui fub tetta effet:ppofitauoluerunt babef oeâ $eiâ.Cü ueto ia effent fuper tetta 1 fegetem facerent oeâ Segetta:frumc hs ueio collectisatcp recodi is:ut tuto feruarétur oeâ Cutibnas ppofuerunt: cui no fufficere uiderct'illa $egetia:cp diu feges ab iitiis beibidis ufq? ad a:i ftas andas pueniret:n tn fatis fuit bo minibus oeeqe multitudinê amâtibus: ut aia mih oemonio^ tuibe ^ftituerc tur:nnias'oei neri caftü oedignata cöz plejü.prefeecrüt eigo ptofcrpina fru métis germinâtib’:geniculi8 nodifep eulmo^ oeü ^odafü:i uolumétis fol lieoleq? oeâ âlolutinâ:cü folliculi pate feunt;at fpica e^eat oeâ patelenâ:cnm fegetes nouis ariftis equârur;ga uetez re8 eqgt;'e:boftire oijerunt oeâ Iboftili nam: florentib’frumctis oeâ floram: lactefcentib’ oeâ Laetoniâ:matutefeeri bos oeâ UÖatorä.Cum rücâtur : ideft B tena auferuntur oeâ Tuncina. THec oia cömemoroiquia me piget qd illos nó pudet.lhec at pauciffima ideo oip: utintelligetetur nulle mó cos oic r au dere ifta numia imperium,cóftituiffe : Boxiffe:cofemaffe romanum:q ita fuis qoeep adbibebafoffieüs:« nihil uniz uerfum uni alicui crederef. 41uando ctgo éegetia curaret iperium:cui cura gereje fimul 7 fegetibus 7 arboribufn l(ccbat.-'41uando w armis Cunma co gitaret:cuius prepofitura paruuloru; eunas non permittebaf excedere r XZtn Tlodatus admaaret in beHo : qui nee Bd folliculum fpice:fed tantum ad noz dos geniculi pertinebar.*'2Tnufquifque oomui fue ponit boftiariü;'tquia bo mo eft omnino non fufficit: tres wos ifti pofuerunt. forculng foribus:Car deam cardiniilimentinom limini.‘)ta \ non potcrat foreulus fimul fores i cardinem 1imemque feruare . Omiffa igitur turba ifta minutorum deorum


-ocr page 115-

IIBERJIIL

uel ahqnantnm intermiffa:offifla ma lorum deerurn oebemus iqmrere:quo 'Koma tarn magna eß facta mt Undiu lot gentibud imperaret.

Zlt;ln imperii romani äplitudo 1 DiU/ turnitas quot;Joni fucrit afenhenda: quern fummum ocum cultorea ipfi’ epmaf * Xap. 9.

r^^mirnmeigo ^louw hoc opus e, FlP'“'” «’’*'” °^‘^^ omnium oea/ rumep regem uolunt:boc eiue indicac f eptrum:boc in alto colle capitoliuj. 2peiRo Dco quäuia a poeta Dictum co ueniennffime predicatur.Jouis omnia p!ena:tt?ûc Hatto credit etiam ab bis coli qui unum oeü folû fine fimtüaero colunt:fed alio noie nuncupari.Äb fi ita eR:cur tarn male tractus c Korne ; fient quidam a in cetetis gentibus : ut et fieret fimulacrûtquod ipfi etiâ dar rom ita difplicctmt cum tante ciuitatis peruerfa tófuetudine premeretur : mq quam tarnen oicere l fcribere oubita ret:q^ bi qui populis inflituetunt fimu lactam metum oempferunt: 1 cttorem addiderunt.

ZZß.u,i8 opiniones fecuti funtiqm ei/ nerfes ocos dmerfis mundi ptibus pz fecerunt. Xap.io, ƒ« xlt;Jr illi etiam ^uno ujor adiunz l ^ttuftque oicatur foror i cóiux.quot; Alum ^utm mquiunf in obere aceiz pimuß;in acre Junonem ^t bec cornu eta DUO elementa funt:alterum fuperiz tsralterum inferins.Tnon eß etgoïlz Ie De quo Dictum eft. Jouis omnia pie na: ft ahquâ pattern implet 1 Çunoran uterque uirunque implet : 1 ambo ifti contuges u in duobus iftis dementis n in fingulis fimul furzCur eigo etbet datur )oui:aer junoni.quot; poftremo fi irf. DUO fans effent : quid eft qgt; marc Tleptuno tribuitur;tetia plutom? «t neipfi quoep fine coiumbus remanez renttaddit ^Heptuno »alatiaiPlutoz hi Proferpma.Tlâ fient iferiores edi

ptc ideft acte inount Juno tenet:ita in teriorem maris bdatiaii terre iflt;rto rem ptoferpina. ZD-unit queadmoz dum fardât fabulasmicmuemuiit ^i ent bec ita effent:tria pottus elementa mundi effe nö quattuor eo^ ueteref jj derent:ut fingula oeorum coiugia diz uiderentur fingulis dementis . Tlutic Otto omni mô affirmauenit aliud elle etberem:aliud acre:aliud tetiâ . dqus ueio Rue fupetio: fine iferior utique aq eft:puta qa Diffimilisinunqdi tantum ut aqua non fit.*'^t inferiot teiia:quid aliud pot effe ^ teita quatalibet oiuer fitate oiffincta.-'Dcinde eccc tam tot’ { bis quattuor uel mV demctis corpo reus cöpletus c mond’, dßinerua ubi eitt:qd tenebit:qd implebtt.-'Öimul.n; cum bis in capttolto eóftituta eft: cum ifta filia non fit ambo^t . iut fi etbez ris partem fuperiorem dOineruam te ntre Dicunt:! bacoccafione finger poe tas:qj De Jouis capite nata fit:cuz non cjgo ipfa potios DC02 regina Deputat' q gt;fit Jouc fupenor.-fln qa indignum ezat preponere patri filiamtcur non oe Joue ipfoeiga $afu:num iuftttia ifta fuata eft.-Än qa uictus éz^Ïtgo pugna runt:Jlbfit iqunt.fabulant eft ifta gar rulitasiccce fabulis non eredatuz:! oe bis fétiâtur melioraXur ezgo ndata êpil Jouis ^ fi nó fublimior eqlts eer te fedes böris/qa featuin’nó iqunt té poris lógitudo eft,ipus igf colunt q Saturnu coluntn rej Deo^ Jupiter» fintiatar nat’ejipre. 4Ztutd.n.indiz gnü of cum Jupiter 7 Juno natidicûz tur cj tempo».fi celu eft ille 1 illa ^z ra:cum facta fint utiep celü 1 na/'lli boc quoquei libris fuis babent eorug Docti atque fapientes . Tlecp oe figmé tis poetict8:fed De pbilofpbo^ libïis a Virgilio oictum eft, Xum pater omni poteiis fecundis imbribus etber ion lugis in gremium lete Defcendittideft in grcmiumitelluris aut tute.qa 1 bic


-ocr page 116-

niBERJin;

ßbqp oiiferêtiQs uolunt eeratcp in ipfa tena almd tenâ:aliud telluré:aliud tel luuionê putât.Ct cés bos peon habet fins nóib’appeUatosJmï officii# oifli ctosziuis aris facnfe^ uene:atos . Câ de teitâ etiâ irres peo^z nocâcut lam poete toluabiliota côfingât: fi fs iHo rû nô poetieos:fed factor iibzos non folû ^imo foror n côiunx'fed etiâ nia/ ter dl Jouis.eandé tenâ tererê:ean/ dem et denâ co[ût:cû tn fepius Äertä nô nifi igné eiïe pbibeât ptméte ad fo cos:fine gb’ emitaf ée nô pôt.^t ideo üli uirgiues folere fiiirc:ggt; fient ex uir gine:ita nibil ex igné nakat./S-uä to/ tam aboleri uanitaté 7 extingui utiép nb illo opoitnit:qni c nams ex uirgie. 4Lnis.n. fewtg» cü tantiihonoris iq ft cakitatis igni tribuerint:aliqn Öle/ Ra nö erubekunt etiâ iSeneies oicere: Htuanekati aneiilis eins bonorata uit gi'nifaf/^i.n. Bella Benus clTet:qüo ei rite uirgines a uenereis opibufabki nendo Pmrent.-'êln ueneref cue fût:una «irgo:alte:a mulictr'^n poti ’ tref:una uirgmi jq etiâ Bella c:3lia oiugatajz: alia meretricumiui et pbenices po nu dabât oe ptollitutióe fili8:^;ante ^ lugerét eas uiris, Æue illa^ matzona ell Bukani/Hon utique nirgo qwoni am bétmantu.^Mikt aüt ut meretrix: ne filio Jtmonis 7 coopetano nCmer/ ue facere iniuriâ uideamur. Czgo bcc ad coniugatas inteUigitur ptinfre:fed eâ uolumus imifentur in eo qd fecit il/ la cum eiftartc.Tlurfus inquiunt ad fa bulas redis.4Lue illa mftifia cll:no/ bis fuceéfere q - taba Picim^ oe ons eo ru:7 fibi n fuccenfere 9 bec itbeatris It bentilTime expeaat erimina oeo^z fno/ rum/^t ep effet kredibilemifi côllan tiffie pjobaref bec ipfa tbeatrica crimi na Deo;2 fuoj zibórcïllituts effe eoru dem oeorom.

/®e opiniöe co9 goeum alam man/ di;i mudn cozpus pei ée putautrunt.

(fXap.ii.

Bofqaot igitur libet pbilofopbi ci^rStionibus 7 oifputationibus äffe/ rant.dOodo fit Jüpiter cozporei bumf mundi animus : qui uniuerfam illam molem ex quattuor uel quot eis placet dementis conllructam atque com/ pact3m implet 7 mouet;modo inde fu as partes fororï 7 fratribus cedat.mo do fit eibermtaerem Junonem fobrer fufam oeluper amplectatuz :modo to/ turn fimul cam acre fit ipfe celum, tezzam uezo tanquam coniugem ean/ demque matrem: quia hoc in oiuinis turpe non ell; fecundis imbribus 7 fez minibus fetet. lt;lfgt;odo autem ne fit ne/ ceffe per cuncta oifeurrere: deus unus Tie quo multi a poeta nobihffimo dictii putantzl)eum nanque ire per cés tezz ras tractufque mans celumque profti dum.^pfe in etbere fit ^ptter;ipfe in acre ^uno.Jljfe in mari Tlepmnus:in inkrioribus etiam marif ipfe Salaria: 7 in terra pluto:in terra iferiore Jlro ferpina.Jn focis oomelltcis Bella. quot;Jn fabzorum fornace Bulcanus.^ fideri bus Sol 7 tuna 7 Ilelle.|n oininanti/ bus ^pollo;lt;tCercunus in merce : |n iano 'initiator.in termino termina/ tor:8aturnu8 in tepore: o(lars7 ^el lona in bellis:iiber in mncisiZeres i Irumetis: 3)iana i filuis:lt;il?ineraa ii genus.Jpk fit pollzemo ct i illa turba quaff plebeiorum deorum. fpfe prelit nomine iiberi uirorum feminibus;7 nomine Libere feminariim.')pfe fit.2)i efpitez qui partum perducat ad oiem . ^pfe oea oOena quam prefecerunt men kruis feminarum.'^fe tucina q a par turientibus inuocetur. Jpk opein krat nafcentibus excipiens eos finu te:ze:7 iiocetur dps.Jpfe in uagitu os aperi et: 7 uocetur oeus Bagitanus.ÿe lez uet oetezza:7 uocetur oea htuana.|pfe eunas rue3f:7ooaf oea Cuntna.n fit ali^;kd ipfe » ©tab’ illis qfata nakéti


-ocr page 117-

WBßtlUL

bus canut ^ uoeäf Carmctef:prir font» ittszuoceturq; fojtuna.j[nd«na 'Ktiinia mâmâ paruiilo Înmlge8t:g3 ruina of/ Xeruntuetercs mätnam,‘Judina potins potions miftret.'jndina edulica efed p beat.®«: pauore infâtiü Pauctia nucn pctin.^e fpe q^nit 01enilia.3?suolu ptate iUolupia.m actu Agenoria. 2)e Itimuli«gbu8 ad nimiu actus bo ipel/ litur oca i$tiinula noietu».Strenua da fit Itrenuu facicdo. THunteria q nume rare ooceat.Ramena q cane:e.)pfe fit - 7oeue Conful pbendo confilia: 1 oea ^entjajfententias infpirando.}pfe oca |uuêta8 q port ptextatä ejcipiat iuue/ nilis etaris exordia,5pfe fit fortiia bar bata q adultes batba induit quos bo/ norare uoluerit:ut boc qlecunqj nume faite mafculum oeum uel a bajba ^ar batum:ficut a nodis ''nodatu:uel cute no fouuna.-fed quia baibas batbatus habet fonuniû nóiarct.Jpfc in uigni no oeo coniuges mngarza cum uugini uxori sona foluitur ipfe inuocetu: fiuc uirtutes eius.'ioea uirginefis uocetu:. Jpfe fit oDotumus uel Autumns : qui ell apud grecos Priapus fi no pudet . I')ec oia qoixi* 1quecunque no oixi:n eni oia oiccda atbitratus fu. bi oes oii oeeq- fit unus Jupiter fine fint:ut quiz da uolunt oia ilia ptes cius fine mrtu tes ei^zficut eis uidetur quib’ cos pla cet effe mundi aium. -C-iie fententia ne lut magnon multo^tque Doctor ê.bec ft its funt qd qle fit nôdû interi quero quid pderc't fi unu oeii colerent pmde tiore côpêdio/Âluid.n.eius côtemne retur eu ipfe coleietur.-^i at metuedus fuit ne ptermilfe fine neglecte ptes eins trafeetentut.nô «go ut uolüt uelut uni US aiantis Ixc tota uita êqcótinet oês oeos qfi fuas uirtutes uel membta uel partes: fed fuâ qcß ps habet uita a cete , ris fep5ratâ:fi pter altera irafei altera póc:7 alia placari atia cócitari.6i aut or oês fimuladell totü ipfü joué pata ilTc offêdi fiptes ei^nÓ ena figiUaïim minutatimqs colcrètur:fluke or.Tpul la qppe ea^ ptermitteretumü ipfe un^ q hcret oia colcrètur. Tlla U alia omit ta q fût inume]abilia:cû meut oia fide ra ptes quot;Jouis ce;' joia uiuere atque la tionalc8 aia8bfc:T ideo fine côtiouer fia deos êe nô uidêt: $multof n colât: quâmultis edes nô côflruât:3ra8 non flatuât:qua8 tn pauciffimis fideru lia tuendas elfe putauerut:l figillati facri ficâdu.Çi igf irafciitur qui nô figiUa tim colûtur:nô metuunt paucis plaça/ tis toto celo iiato niueze. $i aut Hellas oc8 ideo colunt quia i Joue funt ques colunt illo cópendio:poffêti illo oib’ fupplicare.Sic.n.nemo irafceretur : cd id illo uno oibus fupplicaretur: nemo côtemnerctur;potiu8 qj cultis quibufz dà iufla irafcêdi câ illis qui ptermiffi effent multo numerofioribus pberetur pfcrti cum eis oe fupna fede fulgêiib^: turpi nuditate diflentus pponeretur i Priapus.

z^e opiniöe eo:;z g oen aiam müdi:/l mundum corpus oei effe patauerunt,

.^ap. 12,

Xbod 1 illud nó Debet mouezacu boies uel qualcfcüquc botes ad boc ingemi opus ell excellé ria:ut oepofito Iludio cótentionis atté dant:fi mundi aius mos ell: eique aio mundu8 ut co2p^efl:ut lir unij aial có flans ex animo 1 cojpoie:atque file ds ell finus quids natuïe i feiplo cótinês omnia:ut ex ipfius aia qua uimficatur tota ifla moles:uite atepaie cunctorû muenriu ƒcuiufque nafcentis foste fu manturmibil omnino remanerepotefl quod no fit ps Dci.lt;luod fi ita efl:q3 nô uideat quata impietas 7 inekgiofi ta8 cöfeqtur:utqd calcauerit quifque ptc oei calcet: uiomi aiante occidcdo ps oei trucidetur .■ 'Tlolo oia oicereq poffunt occu22ere cogitantib’ toici aut fine uerecundia non poffunt .


-ocr page 118-

1IBER.III1.

ZzÖe bis QfoU ronaWlia aiantia pies 5 trig untu8 act affeiunt. .Cap.13.

zCt^l at fola waliarónalwiïicm fut K^^boüe ptes Dci effe côtendût: nó ■ uidcogdem btotus mudusc os.quo bedias ab ti^ ptib’ feparent. ^ed ob luctari cd op^ elïr^e ipfo lónaliaiau tejdeft noie gd ifdio’ crcdi pöt:q5di ptem uapnlare cü puer oapnlatrla uc/ 10 ptes oei fieri lafctuasnniqsnmpia» Btq; oio oänabilesrgsfeue poffstnifig jrfus ifaniat.-'Pofliemo gd iraidf eis B gb’ nó colifcü a fuis ptib^ nó cola tur/Tflcflat eigo ut oicat oes oeos fuaf hfc uitas:fibt quéque iiiuere:nullu eo ru effe ptem cuiufqua:fed cés cclèdos qui cognofei 5 coli po(Tût:ga tas •nul ti fûtiut oca nó poffint. 4Luo^ Jupic ga rex pfidet: ipfus oedo ab eis puta/ ri cóftituifTe regnu3:aE aujiffe roma/ nu. 'pa fi boe ipfenfecit:qué aliü oen opus ta magnum potuiffe aggredi crc datur ; cum oes occupati fint offieüs -i ‘’pib’ 4)pnÏ8:nec alt’ itmat ïalterius/

/Argumenta regno;: Joui icogruent aferibiteu fiutoolüt oca eft uictoria: ipfa buic negocio fola fufficeret.

.Sap.i 4-

Jl^jnUge igf oeo^ tegnuj bolus po ' IJ’pagari 1 3ugeriJ|^ic pri ^mii qio cur nó et ipfô regnü alig8 os eff.-'^im.n. nó ita fit fi uictoria oca ê.quot; dut gdipfo Joueibac ca opus eJi ut ctoria faueat fiep ^pici9;' »femp cat ad illos quos uult effe uictoresr ipac oca faucte l ;)picia:ét joue nacâte uel ali ud agente-q gentes nó fubdite remane rent/ZS-ue régna non cedent? dn fotte nó oifplicet bóie iigffima imptobitate pugnare:' !finitimos getos nullacp nu na facientes ad dilatandü regnum bel lo fpótaneo 33uocarc.-Jplane fi ita fenti unt apptobo 1 laudo.

/dn tógruat bonif lati’ uelle regnal, .ä»p.iy.

a^deant ctgo nc fotte non pfineat ad unos bonos gaudef oe regni dine.lnigtas.n.eo; : cu gb’ mfta bella geftaiunt regnum adiuuitiutcze fceretiqo uticp paruum effs^f» qes 3 111 flitia fmitimo;: cótra fe bellü geri nul la j?uocaietimna:ac fclicionb^ fic re bus bumanis oïa regna pua effentzeon cordi uicinitate letatta. ^t ita effent in mundo regna pluiima gentiirut funti utbe oomus plunme ciuiü. Ptoide bel ligetare 1 pdomitis gentib^ oilatar le gnum;nwli8 uidef félicitas: bonis ne/ ceffita8,éed ga penis effet;ut iniuriofi iuffiorib^ dnaretudeo nó icógrue di citur etia ida félicitas. 9$ ^tul dubio félicitas mator efl uicinum bonus bre cócordem:$ uicinum malusfubmgar bellatem,u()ala nota font optare bére quem odeiis uel quem timeasiut poffit effe quem ufcas.éi«go iufta geteado bella nó ipia nó üq romani ipium tas magnum acgrere potuerunt: nunquid tangua alig oca colenda efl eis etiâ üq tas aliena.-'oOuituiTi.n.ad ifla latitudi hem iperii earn coopetatam uidemns q faciebat iniuriofo8:uteffent cum gbus iufta bella gerercf : laugerct ipenu , Æur at 1 iniquitas oca non fit uel ejz ternarum gctiumifi Pauor;! Pallot: aƒebrts oü romani effe meruerunt e* Ireis igifur ouabus:ideft aliéna inigta te *1oca uictoriaidum bellow cas inig tas excitât uictoria eadem bella fenei/ ter terminatictfam feriato 5oue creuit imperium.^uas enim bic partes gu/ piter baberct:cum ea que poffent bene ficia eins potari du babenturioii uoca turioii cdunturiipfi pto fuis partibuf inuocantur.lpaberet bic autem ctille aligua partem:fi regnum etiâ ipfe ap/ pellareftficut appellat’illa uictotiaiant fi regnü munus eft ^ouisicur nó 1 ui ctoiia munus eins babeat/^^d jafecto 'baberetur:fi non lapisf capitolio:fed uerus rexregum a domin’ onantiom


-ocr page 119-

UBERIHI

cognofeeretur atque coleretur,

/■Quid foerit ^ roani pibus rebus t oibus motibus oeos fingulos oeputä te8;ede3qelfo ert^raportä ée uoluemt.

.lt;ap. le^.

^'^ror at plurimü:^ cü oeoffingu UJslos fingulis rebut 7 pene fingVis motibus attribuèrent: uocauerùt oeam elgenonä q ad agenda e^ccitarctioeam dtimula que ad agêdü ultra modn fti mularetioeas uÇurceâ que pter modu nö moueretiac faceret boiesiut ait pó ponius:murcidij:ideft nimis oefidiofn 'l inactuofüioeä dtrennäq faceret flic nuum.llpis oibus oiis i oeab’publica facra facere fufceput.-Quieté u«o ap/ pellâtes que faceret gefiïicû ede babe/ ret ejtra porta collina publice illâ fuz feipere noliierüt.dïtm idicium fuit ani mi ingeti:an potins ita fignificatum ét cp9illâ tiubä colere pfeueraret: n pla ne oeojed wmonio^e en quieté babef nó poffe:ad qua noest uerns medicus oicéf.^ifeite a me ga mitis fti 1 büilif corde:1 iuenietis gete aiabus ueftris .

/3n fi }pnis fuma poteftas ê:etia ui/ ctoriapes oebuerit ejciftimari F .Cap.i 7.

^/ yri foite oicuntcp oeâ (Jictorias y/^'^ipit« mittat:atque ilia tauquâ 'regt Deo9 obtempeiäs ad quos luffent ueniatnieo^ parte cöfidat/l^oc uete dicifnö oe illo ^oae qnes eoi p rege 4? fua opinione cófingnt:fed oe illo uero rege feculo^ q»mittat nö uictoriä que nulls fubftâtia eft:fed angelu faum fa ciat uincere qué uoluerit:cuiu8 cóftliü occultas ée pót:infqoum ée nö poteft, Tlam fi nictoria oca eft;cur nó oeusé TdViumpbusn Üicton'e iungitur uE marituf uel frater nel filier4ialia gppe ifti oe oiif ofunati fnntiqlia fi poete ftn gerent atque a nobis ejagitarenturite fpöderent ifti ndenda éc figméia pse

139 no ueris attribnenda nomimbns*

* 1tn feipfi no ridebant:cum talia oeltz ramenta non apud poetas Icglt;bant:r5 in templis colebant.^ouej igf oe oib^ rogareni: ei uni tâtûmô fnpplicarcnt, Tlon enim fe mififfet iiictoria ; ft oea effet fub illo regeil poffel 1 änderet re fiftere:'!fiw potins facere Holnntateg*

/fdidtaum a forinnam ^ideas pa tant qua rone fecernnt. .Slap.i8.

Q{^id qgt; Tfélicitas nea effrCdem accepit:ara5 meruitifacra ei con grna perfoluta fant-Jpfaeigo fola co leretnr.nbf.n.ipa êet':gd boni nó eet.quot; Çcd quid fibi unitcp1 fortua oea pa tatur icolimr/^ln alind eft félicitas 1 Blind foitima.quot;4ltuia fottona poteft ce 1 mala:félicitas St ft mala famufelio tas nö erit- $erte ocs oeos ntnïifq? fe jens fi 5 fejens bnt:n nifi bonos ejeiffi/ mare debem^.bot Ülato oicit:boc alii pbilofopbi; boe exceUêtef reip.populo röq5rectores. ^tno «go oen fomina aliqn bona c:aliqn mala.quot; 3n forte qn mala êioea nóê:feimalignü oemóem repente conuertitur.quot; 4tnot fnnt ergo oee ifte.-lÇiiofecto qnotqnot funt bomi nes fsrtunatiiboc eft bone-fortune, nâ cam fint ialii plnrimi fimnl: boe eft uno tempore male foitune nunquid fi ipfa effet:ftmal 1 bona effet 1 mala:bif alind ilbs abad.*’^n ills que oen ê fern per eft bona.-^fa eft «go felicitas.coi adbibétur oiuerfa nomina/Bed 1 boe ferendum eft.folet enim inna res oi/ aerfis oominibos appellari . -Quid oi nerfe edesiqoid oinerfe âre:oiuerfa fa cra/^ft caufa inquiunt:ga félicitas il la ê qua boni babent preecdentib’ me ritisifottuna ueio que oicitur bona:ft ne’uUo examine meritoram fonuitu ac cidit boibns T bonisT malisiunde ét formna nominatur.4taomö«go bo naéqfine olio indido uéit 1 ad bonof


-ocr page 120-

EIBERJUI.

1 admaloß/ÖIf gd auf colitur: qita ce ca cftcpafTim i quoOfbet kunéiefrut fu os cuitorfspkrunq; piefeieat:1 ’fuifcó Umptonbus bereai.-’dut fi ahqd j?fici unfeuhoree eins:ut ab üla uideantur 5 amenflam menta.fequitur nó foitm (u uenit.Cjbi eft «go Diffimtio iüa fo: tunerÖlbi eft quod a fottuins et nomê RccepitZrtibil eni ƒ deft earn cokre:fi fortuna eft.^i at fuos eultores cif«:/ tiit:ut profit:fo:tuna no eft.^n 7 ipfa quo uoluent Jupiter mimViotof er/ go ipfe folus.T'Qô.n.pôtei lubeti lt;nbsp;1ca quo uoluent mitten fonuna reftftere . ^ut certe ipfa mail colant:qut nolunt here mcrita gb^ poftet oea felidtas i oitan.

zlDc fortuna muliebri. .Sr8p.i9;

I^A^ntu fane buic uelotuninummi V_^tribuunt qo |^ortuna uocant:ut fmulacru ei^ quod a mattonis oedica tuet appehatû êfortôa muliebnsrct locutû effe memorie comedantiatq? oi jnfte nó femelJs ite^:ƒpter qb eâ rite mat’one oedfcauetint. ZXuod quidem fi ueru fitimiran nos oportet.Tlô.n. maligms wmoibus et ft Difficile c fal Iere;quo:;t artes atque uerfutias bi'nc potius ifti aduertere oebueruntiq. illa Dea locuta eft que fortuttu accfditmon que mentis uenit.fUit.n.fonuna loq;c amnta feltcttas:^ ad gd altud mftut boies recte uiuere no curarent cociha ta ftbi fortuna:que iHos ftneulhs boif menris faceret fortunatos. Ct certe ft fortuna logturmon faltem mulienbus fed uins potius loquetet'iut non ipfeq fimulacrü oedicauernnt putarentur tâ turn miraculum muliebri loquacitate finxiffe.

/j^e uirtute ^De fide quas pagani te pits 1 facris bonorauerant ptermitte/ tes aha bona q fiTr coleda fuerût;fi re cte alu's ominitaf triboebat i8p.2o,

artute q^oque Dca fecerût;qodc Dca eilet multi's fuerat prefeien nunc quia ocanóeftds donus Dciiipfa abUlo impetret a quo folo oa ri pot:1 cis talfo^ oeo^ luiba uane/ feit.èed cur a fides oca crédita eil ac ccpit ét ipfa téplu *1altaren Ziuâ gfqs prudéter agnofcitibiracufii ilti feiplug facit. ÜInde at fernt lUi gd fit fides:ciiz lus primn1 mapmiïofficiü é:ut i ur^ credatur DeüzBscuinó fuffecerat uit tus/ipöne ibié ' ïfides.-'^tngde iiiito té in quaftnor fpes oiftribuenda ée ui deruni:prudétiâ;ioftitiâ:fottitudiné : temperâtiâÆt quoniâ ifte fingule fpe cies fnas habet:in ptibus inflitie fides êrmaximncp loeft apud nos habet qui cunep fimus gd fit g, iuftus ej fide ui uit.ëed illos miror appetitores multi tudis Deo^:fi fides oea é:qre a'iis tas' multis Deabus ininna fecerftt ptermit tédo eus gb’ fihedes 7 aras oedicare potuerunteCur téperatia oea ée nme ruit: cft ei^ noie nó nulli roam priopef nó parus gloria cöparit. Cur oeniep fortitudo oea non eft q affuit «Dutio cft oe/terâ pone/it i Hamas:que affuit Ciirno cft fe fpfia ïabrapta tetra po pitem Dtdit:q affuit 2)ecio pn 'lpc/ cio filio cft j jepercitu fe uouetftizöi tn bis oib^ una ietat fortitudo: rn mö n agiï.Ctuare prudétiarqre fapiétia nul la numinö locs mcruerüt/dn ga i noie generali ipfi’ uirtutef céscoluiur^Cic ergo pollet 1 unos oeus coli cuius ptes ceteri oü putänir.^sïilla una uirtute *1fides é 1 pudicitia:q tn extra i edib’ ypriis altaria meruerut. I^as oeasn neritas:fed uanitas fecit.

ZC-Dunino itelligétes oefi’uirtute faite felicitate pebuerut ée contenu'.

• ^ap.2i.

Jf^Cccnim ueri Dei manera fütinó ipfe oee funt.üerntarnen ubi eft ui'rtuf 1 felicitasiquid aliud querïmrr'Ùaid et fuffidt cm uirtus klicitafque non


-ocr page 121-

fufficiVOia gppe agenda côplwhïmr tu6:oia optanda félicitas . ^i Jupiter ut bec oantlö cokbat'^a fi bontialt/ quid êlatimdo regniatque oiuturni/ tas ad eadé ptinet felicitate: cur nôîtel lectum eil Dona oei elle nö oeosrl5i at putate funt oeeJaltem alia tanta oeo^ lutba nó qreretnr. £ófiderati8.n,ofti dis Deo;2oea^que oium:q ficut uolue runt ƒ fuaopmatione fin^crunt: inue/ niant fi polTunt aliqd qd ab aliquo do pftart pofTit bói babenti uirtutê:bnti felicitatc.Xjlmd ooctrine uel a wöercu rio uel a dOmerua petendo eiïet:có uir tos oia fecum baberet/drs quippe ipfa bene recteque niuendi uirnif a ueterib’ diffimta c. Vn ab eotp grece arete oici tur uirtusrnomê artis latinos trado/ Xitle putauerunt.^ed fi uirtus non nifi Bdigemofu poffet uêire:gd opus erat Deo 4atio patre g cautos: ideft acutof facereticum boe poiTet eófene félicitas.quot; ^ngentofü qppe nafci felicitaiis c. Sin de ena fi nó potuit a nodum nato coli oea felicitas:ut boe ei oeiiiata oonatet: eófatet boe parentib’ eins eulteribus fuis:ut eis ingemofifilii nafcerentur ; gd opus ast paituriêtib’inocare Luci na:cu fi adelfet félicitas no folum bene paieret:fs ét bono8.quot;4loidneceffenat Qpi nee omédaie nafcètes:do dagita no uagiêtef:Dee Sunie iacêtef:Dee ito mine fugêtesioeo ^talilio liantes:Deo 4deöe adeütef:^beoe abeütef:lt;lPêtiut bona béret mente;: ceo iloluno ^ oee iVolune:ut bona nellentioiis ïCóiuga Iibus ut bene cöiugarentur :oüs agrez Ilibus:ut fructus ubettimos caperent:

1 mape ipi ome ^ructtfe:lt;l|gt;aiti 1 2fel lone:ut bene belligerarent:Dte lïicto/ ne:ot uincerentioeo bonon:ut bono/ rarentur:oee tgt;ccnnie:ut pecuniofi ef/ fenf:oco €f(ulano T filio dus Brgéti no;ut baberent ereS ergéteamq; peen niâ.Tflâ iö pre; digentini €fculanu; pofuerunt:quia prius erea pecunia in

ufu eiïe cepit:poll argentea, oOiror ât qgt; drgenlinus nó genuit elurinü:q:it3 qaurea fubfecuta é.4Iuc oeu iHi fi ba berét:ficut Saturno 3ouem:it3-t patii élrgentino 7 ano ^iculano ^urinu; p ponerent.4luid «go erat neceffe pto/ pter bec bona uel animi uel cotpotifuE esterna tantâ oeo^ torba colere 7 iuo care:quofneqac oés cómemo2aui;nec ipfi potoeriint oib’ bumais bonis mi nutati fingulatique Digeftis;i oeosmi nutos 7 fingulos ^)uidere:cn pofT; ma gno facilique compédio una oea feüci tas ciicta cöfnte.nec folü ad bons capi enda quifquü ali^:fed neque ad oepel/ lenda mals qreretur.quot; ^ur.n.effet iuo canda j^pter feffos oina ^effonia.pro pte: bolles ocpellcdos dma pellorna: propter egros medicus nel Apollo uel 4fculapius;uel abo fimP qn effet grâ de piculû.quot;''l^ec oens fpinéfis:nt fpinaf ejcagris eradicaret:nec oea Tlubigo; ut non accederet rogaretar tuns fez hotste pnte 1 tnente:ut uel nulla maz la e^torirenfuel facillime pelleréf. po rtremo quonia ce ouabns iflis oeabus ^Jirtute iifelicitste tractamns: fi ^eli Otas nirtntis eft pmnrno oca fed oei Donüefl.Si auté oea efltcui nó diciï Qoirtuté ipfa eófene:quädogde etia; uirtutë eófeqoi félicitas magna eft.quot;

/®e foetia colédo^ oco42:quamaje Ölaito gloriat*c^latâ effe romanTsT^

.Cap.22.

x Üid etgo é qd j ?ingenti bnficio ciuibus fii is.Clnia nó folum commémorât oeos quos coli oporteat a romanis:!!eru ét Diot gd ac queep ptine3t:qüo nibil j jgt; deft ingt boi alicui’ medici nomé for mäque noffe:1 gd fit medici ignorai: ita oicit nibil jadeft fcire oeu ée €fcuz lapiu fi nefciaf en ualitudini opitulari: atep ita ignores cur ei oebeas fupplica re.lipoc ét affitmat alia fiPitudie dices


-ocr page 122-

UBERJIfli

no mo bn uiuere: fed muere oio neiem polk: ft ignora quifnä fit falxr:qui8 pictorrquis rector:a quo quid utenfile pctere po(fit:que adiutoreg abfumere; quern duce:que ooctore.^o mo nullt oubium elle aiïerésa'ta elfe utile cogni tionein oeo^tfi fciatur qua quifq3 da uim * 1facilitate ac poteHatem cuiufque rei babcat.^Xeo.n.pounmna inquit fare quem cuiufque ca oeum aduocare . Btque iuocare oebeam’ine faciam’; ut ciDitni folêtil optem’ a bbeto aqua ; 8 T^ympbis uinum.etfpagna fane utiïi tap.^^uis nö buie gias ageret finera möffraret:! fiunü neru oeum a quo ef tent oia bona:7 boibuo colendum ooz z25e felicitate qua romani multo^ ac neratores oeo^ oiu nó coluerunt bo/ . nbsp;nbsp;nore wumotcÿ ) oib’ fob fufficetet.

•Cap.z 3.

^d unde nuc agififi libri i fa/ n'a eo^ ueta fiint:7 félicitas oea Z en.cur nó ipfa una q coleretur eóftitu ta cft:q poffet uniuerfa ofetten eópen oio facere felicéf-^uis enï'optat abqd jjpter aliudrqj ut feh;c fiat/ ^iir dticp ta feto buic tante oee poll tot romanos pricipeg tucillus edem cóQitint / Cnt ipfe 'komuluf felicem cuptens coda d nitatêinöbuic templu potiffimu ftru/ ^riVTlJec ƒpter aliqd oüs ceteris fiip/ pÜcamtiqn nihil oeeffet fi bec adeffet « T^a 1 ipfe nee prius re^: nee ut putant podea oeus fieret:fi bâc oeâ ^pida n béret.lïtqd eigo romulus eóftituitlo manis oeos ^anui^oucidPartemijbiz turn:faunit:£yberinu5;lherculc 4 fi qtios aliogrijt qd Aitus Æatius addt dit S3tunium:Ópem:$oIé:^unBm : ÖJiilcanum: Lueem : 1 quoique alios intet quos cria oeam Mloatina félicita te neglecta/Lft quid Ttluma tot oeos 1 tot oeas fine ifta/^n ea fotte i tâta tur ba uidere n potuitr Ibofhlius ceite re;c oeos qipfe nouog Pauoré atep pallo

ré ^ieiados fi ittoduceret:fi oea idé nonet aut coleret.pfente qppe felicitate ois pauor 1 pallor n ƒpmat’ abfeede rétifs palfus aufugcret. ®eide qdeft boe qd b róanü ipenulóge latecp ere fcebatiladbuc néo felicitates coltbat.-' ^n ideo gradi^ ïperiü;^ felicios fmt/ T^a quo ibi éet ueta félicitas: ubi uera nö erat pietag.-pietas.n.uera é oeraje uen oei cultus:nö cultus falfo^ tot do rumiquot oemonio^, $ed 7 poRea ié ioeo32nüe:^ felicitate fufcepta: magna bello^ ciuilm ifelidtas fubfecuta é.^n fotte iuRe éidignata félicitas:cp 1 tas feto 1 nó ad boré fed ad côtumeliâ po tius iuitataémtcü ea cokref pnap’1 4loatina:‘ Tpauor:- tÜallor;-tfebrif cetera nó numia tolédo^tifs crimia colétiu.-’dn ejetremu fi cü tutba idignif firna tâta oea coléda oifa é:cur nó ad illuRri’ceteris colebaturr -Quis.n.fC rat q »neep iter oeosofétes quos oieüt icóhliü jouis adbiberi:nec inter oeos quos feketos uoeât félicitas côRituta émt téplû aliqd ei fieret:qd 7 lod fuh limitate 7 opis oignitate preemineret.-' ^ur.n.nó aliqd mell’:ip ip 'Joui.-’nä neep ét ^oui regnü niïi félicitas oedit: fi tn co regnaret felij fuit:*! potior é fc licttas regno.ipéo.n.dubitac facile in oeniri boies q timeat fe fieri regé.nul lus at luenicur q fe nolit effe felicé.^pfi etgo oü fi paugurta uel quolibet mó cospofTe cofuli patat:De bac re ofuletê turiut^t uellent felicitati loco cedercift forte alio;tedib’ uel alfarib’ ia fuiffs locus occopat’iubi edes maior stque fublimior felicitati conRrueref.ét ipfe ■Jipir cederetlut ipfu uerncé collis ca pitolini félicitas poti’ optineret. TJon mi qfpia refiReret felidtatiinifi quod fieri non pot q effe uellet infelij. Thal lo mô oîo ficôfultrenf facere Jupiter quod ei fecerunt tres oü;lt;lbar8:£erz minus i Juoenta6:q maioii 1 regi fuo nulle mó cedere loco uolezunt. lié fi


-ocr page 123-

UTBERJIU*

rat babent eo:; » Ife cû quot;P^jc Xarqami’ tapitoliu fabncare utllet:eücp locus9 ei oigmor aptiorq? mckbaf a öus alt ia cemeret preocaipatü:nö audés alt/ quid contra deo:^ facere azbitriu;-! c:e dens eos tanto numini fuoq5 principi uoluntate ceiïuros:qa multi étantillic ubi capitoliu conftitutu cft;p auguriû qfiuit:utni concedere locu uellent}oui atque ipfi inde cedere;oc8 uoluerut p/ ter illoa quos cômemoraui:lt;iOatteni: ierminii:)uactate: atque ideo capito lium ita conftructum c:ut etiâ ifti tree intus c(Têt:tam obfcuris fignisrat hoc uiX botes ooctiiïimi fcirent/lpullo mö igî felicitate Jupiter ipfe contemneret; (icut a dermino oOarte Juuetate côté ptus eft.85 ipfi et qui nô cefferât Jo/ ui:jofecto cederét felicitati q illis reges fecerat quot;^fouem.lutfi non cederent : no id contemptu eins facerétJed q^in oo mo feiicitatis uel obfeuri efte mallent: cpfine illaïlocis ^p: iis eminere. pa oea felicitate in loco âpliffimo 1 celfif fimo oftitutaioifcerent eines vn oïs bo ni uoti petendu effet aupliü.äc fie ipfa fnadentenatura:alior oeoq tfuperftua multitudie derelicta coleref una' fclici/ taszuni fupplicarefzunius têplu freqn taretur a ciuib^ q felicef êe uellent:quo rit effet nemo q riollet: atque ita ipfa a feipfa peteref q ab oibus petebatur.qs enim aliqs ab aliquo oeo:nifi félicita/ tem uelit accipe;uel qd ad felicitate ejn ftimat ptinere/jOroide fi félicitas bét in poteftate cum quo bomine fic:babet ant fi cü oea eft:q tadê ftnltitia eft ab aliquo earn ceo petere quaspoffis a fe ipfa ipetrare/fbac «go fap œos ccte/ ros bonorare että loci nignitate Debit erunt.Sicut.n.apnd ipfos legifroma ni neteres nefcio ques 8nmanü cui no cturna fulmina tribnebât: eolueriit ma gis q: Joues:ad que niurna fulmina ptiebat.^spoftquâ joui têplû ifigne Bc fubliecofiructu c:jjpter edis oigni

tatë:fie ad eu multitudo oflu;tit: ut nix îueniat q fumant nome qb audtre tam nô pôt:( efaite IcgilTe meminerit. $1 ât félicitas oea nô eft: quoniâ quod ue^i eft munus c oeizille oeus queratur qui es oare poffit:7 oeo^ falfo^ t multitu/ de noxia reliquat:quâ ftitUoÿ botum multitudo uana fectatur:dona on dos fibi facief.' tipfu cui’ ea oona fut obfti natôe fupbe uolûtatis offedès. 8ic,n; carere nô pôt iielicitate:q tâquà oeam felicitate colit:1 oeû oatoré telicitans reliqt:ficut carere nô pôt fame q pane pictu ligit.'Tab boie qui nej tbét no pe tit.libct autem eoqtrónes cöfiderare.

zAtua róne oefendat pagani:qlt;ginter Deos colant ipfa pona oiuina.

.Îap.24 -.

(I^cpadeo ne iquht maiores nros Mfipientes fuiffe credendus «ft:ut bec nocirct munera oioia ce nô Decs.-' 9ed quoniâ feiebät nemi talia nifi ali quo oeô largiête eócedi;quo9 deoius noia nô iueniebât:ea9 re:52 nóib’ ap/ peUabât oeos qs ab eis fentiebat pari. ahq uocabula inde flectetesJicut a bel lo 5ellona nücupaueiunt nó bellum:fi cut a cunis Îuninâ ncun8zficut a fez getibus 8egetia nô fegeté: ficut a po/ mis Pomona nópomü:ficut8 bobus Sobunâ nô boue : aut certe nulla uoca buli Declinatóe:ficnt res ipfe nominâf ut pecunia picta è oea q Pat pecunia:n oio pecunia oea ipfaqoutata c. Jta uir/ tns qoat uirtute:bonoiqnat bórc;có cordia qocoidiazuictoria q uictoriam out.Jta iqunt cü félicitas oea ar fi dia q daturfs numê illud attêdif a quo fe licitas datur.Jfta nobis reddita róne multo facili’ eis quo:; tcor nnimd ob ruit pfuadebim’ fottaffe qd uolumns.

Z®e uno tantus colcdo oeo :qui licet nôine ignorefarztamen felicitatis pa/ tor ede fentiturJ «tap.2 ƒ .


-ocr page 124-

tlBERim

/CN l«»m iam biM«iw infirmita» fenfit nö mfi ab aliquo oeo darf poffe feiidtate:'!bot fenferunt bonnes qm tâ multos cokbant oeos:i qbu8^ ipfum eo:ç2 rege quot;Jouciquia nome eins B quo daretur félicitas ignoiabant : 'linde ipfius rei nomine quam ae/ debantab illo dariieum appeilare uo luerunt. Satis eigo iudicât nee ab ipfo ÿoe dan poffe felicitate quä tam cole bâtifed urique ablUo que noie ipfinf cokndum effe cefebant.iöfirmo pror fus a qoodâ oeo que' nefeiebant: 7 cos credidifTe pari felicitate.^fe «go qra tunipfe eolatum fufficrt.'Kepndietar ftrepitus innomerabiliû Demonio:^;iI li nó fufficiat bic os:cm nó fufftcit mu nns eius-lHi mqua no fufficiat ad co lendu ds dator felicitatisicni non fuf/ ficit ad acetpiendum ipfa félicitas.ICui Butem fufficitmô.n.bet bô’quid apli’ optare oebeat: fuiat uni oeo datori feli citaris.Tnócipfe quênommât joué. 'l0am fi eö datoré felicitatis agnofce/ rent:nó utique alium nel alia a quo 03 retur félicitas noie ipfi^ felicitatis inq rerent:necp ipfö Ïouem cü latis iniuri is colendn put8rent.|fte aliéna^ meiz tor adnlterator u;rorum.|fïe pueri pul cbri impudicus amator ' jraptor .

✓^e ludis fcenicis quos fibi oücelez bran a fuis cultonbnsexegerunt.

Xap.2lt;5,

lt;d fingebat bec Ihomerns ait /I^5''5:ufbu8:'i bnmana ad wos traf krebatioiuina malle ad nos. utkrito eifplicnitmio gram' nimno:^ criminü porta confictor.^nr «go ludi fcenici; ubi brc Difti t«nrur.fantitnf;actitâtur : 9eo:^ bonoribus exbibenfur;inter res oiuinas a docnfTimis ofenböturz bic ejclamat Cic«o non contra figmenta poeta:^;fed contra indituta malonis, Jn n ejclamarét ' tilli.qd nof fecim^Z ^fi DÜifta luis bonoribus ejebibéda

flagitaoerutiatfociter imperarunticls dé nifi fierent prenunctamntiqa negle crû eft ahqdifeuenffime uidfearût . qa id quod neglectus fucrat factum e:pl3 catos fe effe monftrarunt.|ntcr eorus cômemoratur uirtmes 7 miranda fa/ eta quod dicam.hito latino ruflico romano phfamiiias dictum ê in fomz nismt in fenatu nunciaretmt ludi To mani inflauraretunqd primo eorum mei quodam fcelerato qui populo fpe ctantead fupplicium duct luffus emu/ minibus uidelicet ej ludis bilaritatem ^lerenbus:trifle oifplicnilTet impiu. Cum «go iHeqi fono comonit’ er at poflera me iuffa facere no aufus effet ; fa nocte boeide rurfus feuenus ipeta turn eftiamifit filin quia no fetit:t«tia nocte Dictum eft böig » maior ef pena fi no faceret immineret. Cd etiâ fic nö änderet: in morbum iciditacre 1 bom bile.4ü uero cxamico^ fententta ad magifiratus rem Dctulitiatcp in lectica ellatas ell in fenstum. ^jtpofitoq; fo mb recepta cotinuo ualitudme pedib’ fuis fanus abfceflif.^anto flupefactus miraculo fenaius qusdrnplicata pecu/ nia Indos cenfuit in(laurari.lt;Lms no uideat qui faniifapit fubitos homines malignis oemoibusta quo: ^ dnatione non hberatmifi gfa wi p|efum £bri Rum dnnm nrjiuicopulfos ce ejcbibc re talibns oiis q recto cofilio potcrant turpia indiesrir^ iHis certe ludis poe tica nnmini icrimina freqntaturiq In/ di coge'tibus numinibus lulTu fenatus inflaurabaf.^n illis ludis conuptore pudicitie ^ouem turpiffimi biflriones cantibantiagebantiplacebant: fi illnd fingebamr ille frafeeref.ßiaût fuif ai minibus etiâ fictis oelectabatur :qit'co Icretur nifi diabolo feruiretur.quot; |ta ne iüe romanum côderet:Dilataleticôfer uaret imptûiqnouifromano cm oifplt ce bât talia abiectorz Jfte oaret félicita km qui fam mfüiàta colebaturitnifi


-ocr page 125-

-UIBERJIIL

imcoleretor infelious irafcebatur,

/2Pe tribus gmcribu8 Deo;a:w gbus Sccuola pontifex oifputauit .

.$ap.2z.

^la tuin êiIns oodiffimû pon X_J ptificê ^euola5 oifputaffe:! tria genera trahira oeo;2:ann a po€tis;al/ teru a pbiloropbisitertiü a pricipibus cimtatis.jpnmii genufnugatoim didt ^e:^ malta oe otis fingatur idigna. $fcundü ueto cógraere duitatib^iqd babeataliq fuperuacua aliqua enam q obfint populis nofTe,2)e fupuacuis nó magna ca ed.BoIet.n.l a ma's pericis oio fupHua nó nocent. 4^ue fût at il/ la q ƒlata i multittidie nocent/ Ibec in ^icnó efTe oeos IbciculeÆfculapuî: ^aftore : j^ollncc. Piodif. n.« doctw ^boics fueritii bamana coditione o feccrint..41md aliud ^ qgt; eo^ q fint oü n babebat dmrates ueu fimulactat qgt; uerns oeus nee fejü bcat:nec etaté: nee Diffmita coipons membia/lbec po tifex node populos no uult:na lalfa ée no patat, ^xpedire igr exidimat falli i religione duitates.ZÏtd oic«eêt in li bris re:;: oiuin«^ ipfe dano nó oabi tat.jprcclara leligio quo confugiat liz berandus infirmus. a cü ueritatê qua likrefmqrataredatur ei expedire q^ fallitur.#)octiaim fane ocO^ g^n^ cor Öceuola refpuat eifdc liiteris no tace/ tur:qi fie uidclicet oeos offformätur i ut nee bonis böib’ coparef: cü aliü fa dunt Onariraliu adulterare . Vic item inqtaliqd aliter turpitet atep inepte oi eere aut facere:tres inter fe ness certaf fe oc premio pnlcbritudismietas ouz as a ^enere;42oiam euertiffe)oue5 : ipfü eouerti in douc aut cvgnü:ut cum aliq focumbat nea hoi nubére.ipatui/ nu filios oeuorare.Hibil oeniep pof/ fe eófingimiraculo;: atcp uitio^ qd nó ibitematuriatcp a oeo^ natura ló geabfü.O Sccuola pontifex maxime ludos tolle fipotes: pcipue populis:nf tales honores oüs imoualib^ oeferât - ubi erimia oeo;: libeat mirari: 1 que fieri podunt placeat imitari»^ at tibi refponderit populusruos nobis ipodä fhs ida póiifices: oeos ip'os roga qui bus idigätibus ipfa iudidis.'ne talia fi bi iubeat «xbibcn.-ytuc fi mala funt 1 jipterea nullo mó oe wo;: maieffate eredêdaimaior dl eo:;tnuria oe gbus ïpune finguntur . Sed nó te audiutioe moncs funt.-praua oocét-wipH)’ g«u dent:nö foltjnó Députant nuria fi o il lis Ida fingâtur:fed eâ jjrfus nuriam fe«e nô podunt: fi p eo:c folcnis nagâ fur.Jâ ue:o fi aduerfus eos Joue iterz pelles:maxime ob eâ eâm qa eis plura enmia Indis fcenicis acti(âtur:nône et fi oeü ^ouê nuncupatis: a quo regitur totos atcp adminidtatur hic mundus: eo illi fit a uobis maxima nuria:q#eu ■cum idis colendû putatis:eo;2cp tegeg ede phibetif

Zdn ad optincdu oilataducp regnum efuerit romanis cultus oeorum ,

, »^ap.28»

'K^lo igïmó oii tales qui tahb^ ^ plaçât uel potius accufantur bo nonous:ut maius fit crimen cp eis fat fis oblectatur:q?noe illis uera oicerc tur:romanum ipium augere 1 confer uare potuiffent.poc.n.fi poffent:g2e/ cis potius oonum ta grade côferrent* g eos in huiofeemôi zebus oiuinis hoc ed ludis fcenicis honorabilius digniz * ofque colUerunt:qn 'Tmorfibus poeta rum qbus oeos dilacerari uidebat fe n fubtraxerût;dâdo eis licenPa male tta ctadi bons quos liberet;1 ipfos feeniz cos nô turpes iudtcanetunt:fed dignof bri et pclaris honoribus hueront, /fei cut autc potueröt aureâ pecunia baber romani:quauis oeu aurinö nó colerêf fic 7 argenteâ hie potueröt 7 erea^ifi nee djgenfmü nee ei’ ptè coletct dÉfeu lanuific oia q retexcre piget.6ie ergo ,e.i.


1

-ocr page 126-

I.IBER.IIir.

1 rrgnö innito qui'dem wo nero nnllo mó we posent : oil« u«o ifhs falfis 7 multis ignorans fine fontéptis:arque uno ido cognito i fidefmcera acmmi ba# rultora melius bic regnü baberct quâtûcuncp bcrent:7 poft acoperct fc piternü;fiue bic babciét fine n berent.

/3)e falfitate aufpierrquo romani re gniJonaudoiftabiUus uifac wdi/^ can. .Cap.29.

JT'^^S illud qle eftquod paulo ante A ^ómemoraui:pnlcbe»imi i aufpi dum fuiffe oixerijt:lt;if)artem 7 Kcimi num:'! juuctatc:necJoue régi worn loco cedere uoIuifTe.vic.n.inqmunt fi gnificatû eft martiâ gctcadeft roma/ nâ neminilocû que teneret oatorâ:ro manos quoq? fermmos propter oeum Æerminu nemmê cómoturu: iunentu/ tê etia romans jjpter was j[ouêtatem nemini efle ceffurâ.Cîideant ergo quo babeat iftuslegc oeo^ fuo^ i oatoic regni fui:ut ei aufpicia ifta ^ aduerfa rio ponerent;cui non ccdere pulcbrum eft.Cuâqnâ bec fi neia funt non bnt oio gd timeât.T^ô.n.côfcffuri fuut q. ©ii ceffenmlcbriftorg joui cedere no liieriint, Saluis gppe imperii fini bus cbrifto cedere potuerunt;'loe fedibus loco^ 1 maxime œ corde credentius, Sed ante cp ebriftus ueniret in carne: ante qp ifta oenique feriberent q oe li/ bris eo^ |)ferimu8:fed tn poftea q? fa crû eft fub rege Æarqnio illud aufpici nm:aliquotiens romanus ejercituffa fus eft:boc eft ueifus in fugarfalfumcp oftendit aafpiciu q iuuctas illa nócef ferit Joui:7 gés marna fopatib’ atep inupentibus gallis i ipfa urbe cótrita eft:! termini iperü oeficictibus multif ab I^annibale ciuitatibusrin angufiö fberanf coartati, Jta euacnata eft pul/ britudo anfpicio;^: remanfif tötra Jo uê cótumacia nó oeoy fed oemonio^, âliud.n.eft nó ceffiïfecaliud unde cef/

feras rediffe.-ûuâquâ end poftea i oii entalibus pabus ^driani uolütate ma tan fuut termini imperii romani . jUc näep n-es jjuincias nobiles 4rmenia : «Defopotamta :lt;^iïyriam;pfa:; ? cóccftit impio:ut oeus ille |L«minu8;qui ro/ manos termines fs iftos toebaturr'l p illud pulcbenimiiaufpicium loco nó eefferat Joui.plus ddrianû rege bomi nüiqp rege Deo:j2timuiffe uideaf. TU/ cepris quoep alio tempor puiciis me/ moraris;noftra penc memoria prfus Terminus ceffitrqn Julianus oeoium iHo: ^ oraculis oediius immodetato au fu naues iuflit incendi gbos alimonia portabaf.q exercitus oeftitutuf mojeet ipfo bollili uulnere extinctus i tätä ert redactus inopiämtinde nullus euade ret undiep boftibus incurfätib^: milite imperatoris morte turbato:nifi placi to pacis illie ipii fines cortitueref: ubi bodieep pfiftut:nó gdem täte oetrimc to:quâtii côcefterat ddrianusifed me/ dia tatu cópofitiöe oeüxi.Öïano igitur augurio oeus 4eiminus n ceffit Joui, g cefTit Adriani uoluntatirceftit etia Ju liani temeritati:7 Jouiniâi necefTitati. ffliderunt bec intelligétiores grauio/ reftp romani:fj cotra ofuetudies cim tatis q oemóiacis ritib’ ftierat obliga ta pap nalebat.4Xuia 7 ipi ét ft illa ua na fétiebâtmature tn rep fub unique ri oei regimie atep ipio cóftitute:reli/ giofiicultii g oeo oeb tiir exbibedum putabat;fauiétf8:ut ait éfpoftol^ czea ture:potiiif q; creatori g eft benedi'ciuf ifecula.ltgt;uiusueri oei etat auxiliü ne fcfTarium:a quo mitftrentur ’'anen ui/ ti 1 ueraciter piirqui quo una religióe moretenturtut falfa a uiuentibus tolle renir.

ZZXoalia te eüs gentiu etia ailtores top fc fentire fatcatur. .^ap. 30.

CC^'Jcao augur itn'det augunart ic Jpbendit boies corui 7 cornicule


-ocr page 127-

EIBER.nil.

trocibii» iiite ofilia modelâtes.$«d iüt Kcbademioio goia ótêdit icerm êe idi gnus ê g beat uUâ i bis reb’ auctonta ré.3?ifputat a(3ud ra Ctuitue ^.naltnf 3alb^ i ftnido oe oeo:^ natura libroj *1 ra ipfe fBpfKtöesejcnatura re^ue^ lut pbyficas 1 pbilofopbica» iferat:idi gnaftn tlNnitira fimulacro^ i opinio mb’ fabuloftfita loquês.uidés ne igï ot a pbj»iïfls reb’ bn atep ntilr inuêtiS ró fit ttacta ad cómêtino8 T fictos oez osƒ41ue ree genuit falfas optniones; enoiefqA tuibulcto»;! fupQitiöes pene ïmtks.^t fo:me.n.nobi8 oeo:^ 7 etaz tes 1 nefh'tos ornatufep noti fût: genez ra pteteaicóiugiaicognatóesioiaep tia ducta ad ftmilitudmem imbeeiUitana hûane;nâ 7 ptinbatis ais idueûtur. Wc «pim^.n.deo.^ rapiditates: egntudiz Iie8:iracöd!38.'‘necu«o:ut fabule fez ^runtiwi bellis pliifcp caruerunt. Tïeé foln ut apud Ibomers duos exerdtus Contear108:alil on ex aba pte oefende ret:fed êt co titanis atit caj gigatibus foa japnabella gefferunt.f^c w«lf 'I credofftoltiffime:7 plena fût uanftatif fûmeep lenitatis. €cce ite^ q cófitenf g oefe'dut Oéos gctiö.^dde ra bec ad fupnttiorté ptinere otcat^ad religionc B«o qua ipfefg doicos uidefoocere : nó.n.pbilofopbifolu ingt neu êt maz iores nü fopfhtôeg a religtöe fepauez rût.TÇâ g totes dies peabât 7 imola bât : ut fibt fut libfi fupfdtes effe't: fop ftitioft funt appeUati. 41-018 nö itelliz gaten conari du cófuetndinê duitatis timet religioné,laudaremaiou:eamcp a fupftitióc oellc feiungere: fed quo id polTit no innenire.-i^i.n.a maiorib’ il It funt appellat» fuphitiofi g totos dief pcabaf 7 imolabatinungd 7 illi g idiz Wérutqd ifte repbendit oeorü fimula era ofneifa etate 7 uefte oifticta deora genera : com gia; cognatoes. Ibccnfiep cu täquä fuplh'tiofa nilpafiplicat ifta culpa maiores taliü fimulacroy iflit»

lor« atep raltoresiiplicat 7 feipfu qui quâtolibet elogo fe i libertatc nitatur euolucreinecefTe beat ifta uenerattmec qd i bac oifpotatoe oifert’ ifonat muz tn audetet » populi ódöe.^gam’ itsep tbufhani ono oeo uro gras:no celot tette fient ifte wfpotat:f5lt; »g fedt cell 7 tenäig basfüpftitiÖes ga ifte 2Balb’ Uelut balbutiés ui^repbedit p altiffi^ ma ebriftt bomtlitatê : p apoftolo: ^ p d»catöe5:p fidê martprum:^ uerita» morientiü:7di neritate niuêtniinó fd lu icordib’ religiofisme» êt t edibua Ibpftitiofis libéra footum Puitote fob/* nerterit.

f^f opinfóib’ datróisrg rep2ob^ Ïuafióe popnlart:licet âd notitiasierf oei n pnenerit uni t tn 0015 cölêdü dB fenftient. lÜap.^ f.

Öbd ipfe maijo qnê Polcm’ïre I^^^^s oioinis ludos fceuicos qmiT nounTno jjpuopofuiffe: cfiad oeo® tolêdos muftis loos nélut religtofo® bortefmoneita cofitefno fe iHa iadl do fn® feg qciuitatê Xoînanâ iftitöiï fe cómemotat: nt fi ei ciuitatê noua cd ftimeretteje nature poti^ formula dod nóiacp eo:^ fe fuiffe oedftwu^ nö ouz bitet cóftten?^5 ié quoniS Uetere po? pulo effe Bcceptuiab anugsnbin^ 7 cd gnomirifi biftoriä renere:ut ttadità eft oebere fe weit:7 ad ra fitte illa feribef Be pferutanbut poti’ eos magis eoleï: ip defpicere uulgas uelft.ùmb’ nerz bis bó Bcntiffim’ fans iditatnö ft api re oia qnó fibi tâtü cotêptoi eftêt: fed êt ipfi uulgo dfpidêda niderrf: nifita cercfÆtgo ifta côiicef putari wbdft nifi euidefalio loco ipfe óieeret oe reif giomV Ioqn8:multa êé neta q nö md uulgo fetrenö fit ntile.fsêt tâ7 fi fat fa fût alf edftimare populu e;rpediat : 7 tdeo grecos tbeletas at m^fteria tad turnitate parietibufque clanfifie . ^ic certe toto cóftlfü ^didit uelut fapiêtifi pquo» ewirates 7 popub regerentur -


-ocr page 128-

HIBERJUL

Ihae tn fallana mins mois maltgnt d mones oelectaturtg 7 oeceptotes 7 oez ceptos pan? poffidet a quo^t onatJonc no hberatimfi gfa oei p}cfu cbnflus Ousnrs.^ieit ct idem auctor acntiffi mas arqa doetiffim^iq* bi fob ei mdea tur aiaduertiffe gd cet oeustg credide rut en ëe aiam motu ac rone mundus gubcmâtciac p boc7finódü tenebat qd ueritas bët.oeus.n.uerus nonam fed aie quoqne eft effector 7 códitor:tn fi cótra pindina eófuetudis li^ effe poffer : unit oen colendó fatcret’ atque fnaderet:motu ac róne mundu gubei natëiut ea cum illo oe bacre qneltio le maneret:epeu wceret ëeaiamnó poti’ 7 aie ereatorë,2)iat ët âtiquoflóanof plu8q3annos eëtns 7 fcptuagita Dcos fine fimulacro coluiffe,4Xd ft adbuci quit manfiffet:cafhu8 ou obfetuarenf« Cuius fententie fue teffë adbibet inter cetera ët gëtë iudeâ:nec dubitat eû lo cum ita tócludef ut oicatig piimi fimu lacra wo^ populis pofueriit:cos ciuiz tatib’fuis 7metü Dëpfiffc 7eï2orem addidifre;prudent edff'mäs oeos faci Ie^(^e ifimalacro^z floliditatë cótem ni. 4tuod nero nó ait enorë tradideit fed addideftiiâ utiep futffe ët fine fimu lacris inteHigi uult enorë.Zluap2opt‘ en folos Dint aiaduettiffe gd effs os:g eö crederët aiam müdü gubematë ca/ ßiufqne ejiffimat fine fimulacris obf uari religionëigs nó uideat quâtû pio pinquerit uetitati.*’3i.n.aliud cótra ue tuffatë tati poffet ertoris:jafecto 7 unü den a qno mundu etederct giibernari: 7 fine fimulacro eolendum ëe cenferel Btque in ram proximo iuëtns facile for taffe oe aie mntabilitate cômoneretur : ut natatâ pon’ incômutabilë q ipfam quoep aiam condidiffet oeum ueqreffe fcntiretJIOec rum ita fmtiqcunqne taz les uirii fuis ins multon oeo^z oeluz bria po‘uerunt:cófiteri ca potius oceul to oei uoluntate cópulfi fut;q; pfuader

conah.Si qigr indca ncbi's fennno/ nia ^ferm)f;ad eof redarguendo8 ƒ/ ferontur qm nolunt aduercere oe quan ta a ^maligna Demonas poteftate nof liberet fingulare facnïmutü fancit fa gatnis fuit 7 donum fpüsimpamti.

/dd qua fpedem ntflitans pridpes gé num apud fubtectos ftbt populof faliaf rehgionesuoluerut pmanere .

•Cap.32, Spit etia ce generotionibus Deo im magia ad poetas $ ad pby iffe populos idinatosil ideo-i feXÜ 7 generatóeg oeo2 majores fuo8 ideft ueteres credidilTe romanos:* }eo rus cóflHuine cóiugia.Aiö utique nö aha ob cam factum mdetmifi ga bomi num Relut prudente 7 fapienttu nego cium fuit populum i rehgiontbus falle re: 7 in eo ipfo nó folu colere: fs imitq netiä Dcmóesiqbus majia elf fallédi cupiditas.Öicut.n.Demones : nifi eos quos faUendo oecepint poiïfdere n pof lunnfic 7 cés ptincipes non fane lulh: fed oemonû fimilesiea q nana elTe no/ ueruntuehgiofs nöie populis : tanqua uera fuadebât: boe mó eos cmih focie tatnuelut artius alligStesiquo fimihf fubditos poiïiderent.dHufs at mfirm’ 7 idocrus euaderet fimul fallaces 7 pri cipes ciuitatis 7 oemonesz /4td tudicio 7 poteffateueri 5d:om nfü regn atq? regno^ totdmata fint tê pora. .Çap.33.

.-y''v4Eu8 igfille fchdtatis anetor 7 ■-X-^datonga folus eft uerus bsiipfe Mdat régna tetzena 7 bóls 7 malis, neep ' boe temere 7 qh fortuitu ; ga neus ënó fortunaifs ƒ re^t ordine ac tempor oc culto nobi8:notifTimo fibi.^ui trioidf nt tëpozü nó fubdu^ fuit:fed eû ipfe ta qua ons regit moderatorep oifponit » fehcitatem ueto no Dat;nifi bois. 1hac enim pofTunt bfe 7 no bfe fuiëtes :pof funt 7 no bfe 7 bie régnâtes . 4Iuc tn


-ocr page 129-

IL1BER,V.

plena i nita ea eiit;oW la nemo feroict oUi.^t idco rejna modi bui^ os box nis 7 malif cöiter pflat:ne bont ea tan qii3 muners oei magna cócupifcat.^t ideo régna tenena i bóts ab illo danf *1malienne dus qaltores adbnci ^uez cw animi pualrbef abeo mnneta qfi magna aligd cócupikat;l bot è facra mentn ueteria teftamen ubi ocenltum etat noon:^ iHic pmiffa 7 tenena do na funt inteliigentib’ 1 töc fpnalib’: ^uis nódöi manifedatöe pdicâtibn» I q illta têpotalib’ reb’ fignificatetm eteimtssti in qaibus oei oonia eus ue ra félicitas

fine 3egetia Tegeteatfine Subona box ues:mella fine «Aellona : poma ftne fbomona.lt;t jjrfns oia ja qbns tante f3lfo:?e oeo^ tarbe romani lupplieäda putauertrab uno neto oeo multo felid 08 acceputz' Tfi nö in eus peccaffét ipia CBriofitate:tâqiiâ magicia auibuf feda \ cti ad aliènes oeo8;' lad tdola defluen do i poftremo cbriftn oendedonn eo dem regno *1fi no fpatiofiote tn felicio 4 \ re mâfiffet.^t nûc qlt; »poês fere tenao '; jentefqwe wfperfi fanttiUnw onMw oe 1 ri oei ^midentia êrot «poeo?2falforaj /^ ofqoeqaacp fimalacra:are:luci: têpla , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i enertuntuttifacnfida pbibetar oe co

zDe regno ladeo^tqd ab nno -ineto l] d,c,-5 „ j^^ öbee:qnêadmod8 boefa oeo iftituto atep fuatö efl:oonec i ana \crit tato ante ppbetafü:ne forte co lez rtliÿoM mSferont. .Cap.! lt;nbsp;geretori neflrista nobis putaret effe Ilatp at cognofceièf etia illa tefV^ , côfictô4â qd feqtar ioolomie feqiiéti rena bôatgbas fobs mbiât qm 'JA 's Hidèdu eft:* »bic didos bams plipW mcliota cogitate no poffut:! in ipfins ^Jj t^g rnodas, unios Dei êe pofi(B poteflate;nô imulz Ii^irdti ^nanfhmtDifeow oe imita

crediderantipopaln foom in^gypto œ i xi paucilTimis miiltip[icauit:7mde fignif mizabilibus libeiouit.'TIec Lneinâ ma gt;


lieres ille iaocaaeröttqn ea:^ partout mins móts maltiplicarêf q gés illa m crcdibilf crefcetet;abegyptio:p pfeqnê ha 1 infates cés necare oelentin mant bus ipfe liberauittipfe hiamt. Sine da 'Komia fuxeriit:fine tanina in cunis fueriit: fine €dalica 1 |gt;»tinaefeâ poz


;ƒCanfâ romanitperii oiagq? regno/ % jrûmcc fortattâ effeinec mftella^ poft 41wne ronlHlot/i sWiP-C OTIjêleiO



eóftatoins ie:p optada^ pleni adinê:ée feiici atem q non ed ^ca:fed »onus Dein ideo nol tiû oeù colédns


tumep fopferutJine oiis tot puenlib^ educati fat: fine oiis cöiagalibus com gati:fine caltu priapi cóiagib’mixti, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-;^*^ böib^:

fine iuocatiôe Tleptoni marc träfeunti nbsp;nbsp;nbsp;-'jtniftqpôt eosTaCerefdices? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fi fl

bus Dinifû paraitnfeqQête8 ee:^inimi ^ ia oea eettfola colêda merito »icetef.




cos fluctib’ in fe redeantibas obruit , ^-^ ^ , ^ eófequêter aideamns qcS ds qpot THec cofecrauerunt aliqua oei manna / qilla boa dure qbu poflut etiâ no bo qn ce cdomâna fampferât:nec qn fiti ’=’/ ^ W ac P boc etiâ n fdicestromanü ipiû entes aquam peufla petra ^fudit nym / ƒ tam magnû tâque Diatumô ce noluez pbas lympbafque coluerût.Sine infaz , J ht-Ama.n.boc oeo^ falfo:;2illa quä nis facris «Partis 1 Ädlene bella gef lt;0' IcolebSt maltitado no fecitn multa fa ferntn fine uictona gde no nicerat.fl bijimos:7 ubi uifum fnerit oppottunö M tn oeâdtd mi foi manos babuerót. o êeoitemasXâ'ctgo magnitudis ipn


lt;•3'

-ocr page 130-

1UBER.V-

romani nee foituita ênee fatahf ^5 eo ru fétctia fine opmióesrg ca oieut effe fo»uita:q nel nullas cas bnt;uel non ejaliquo rónabilioidü acmetesil ca fatalû q peer oei T boiusnolantatc eu tafdä oidini# neeefTitate connugut. ^z fus Diutna ^mdetia régna côflitaunt bôana.^Iue fi ^pterea qfq? fato tribu it:ga ipfa oei noluntate ud pfâtes fatt noie appellat fentétiâ teneat: linguam eonigatXur eni nô boc primas dicat qd poflea oicturus c;cû ab illo gfquâ qfierir gd oijerit fam.-'T^â id bominef qn audiût nfitata loqnedi cofaetudine nô intelligont nifi nim pofitôts fideiû qlisêqn ga nafciffiae eôeipif qd aliq aliénât a oei uoluntateraltq ex ilia etiü bec pedere côfirmât.Scd iHi q fine di uolutate oecernere opinâtur fidera gd agamua uel gd bô:^ béamua malorus De patiamar:3b aurib’oîu5 repelled» füt.Tiö fold eo^ g nerä religionê te/ nent:fs g oeo:;z qliûcanq? licet falfors nolunt elfe culte tea. Ibee.n.opio quid agit aliud nifi ut nnllna colaf aut roge tu: ds/^ôtra quos mô nobia oifputa no nô c iftituta:f5 côtta eos g p oefen fione coq? quos oeoa putant cbriftiane religion! aduetfanV.jlli ueto g pofitio ni ffella^ quodâmô oifeetnétiu qualif gfque fit:*! gd jjueniat boni gd ne ma ü accidat ej oei uoluntate fnfpendunt: fi eafdem ftellaa putât bfe bâc ptâtem naditâ fibi a fuma illi^ ptâte:nt uolen tes ida Décernât magna celo faciont^in iuriâ:i cuius uelnt clanfïimo fenatu ac fplêdidiiïima curia opinât ' fcelera faei enda oecerni:qlia fi aligna terrena ci/ uitaa oecteuifTet genere buano oecetnè te fuetat euertéda. û-uale oeinde indi cium oe boiug factia oeo :elingtar gb^ celeflis neceffitaa adbibet’ cum ona ille

* 1fiderii 7 bominû/dut fi nô oiciit ftel laa accepta gdê ptâre a fûmo oeo arbi trio fuo ifta oecernereifed i tailbus ne ceffitatibua ingerédia illi^ oio iniïa cô

plere:tt3 ne oe ipfo femiédu ê:qd indi gniffimn uifû cil oe flelia^ uolutate fê tirezZÎ-d fi oicutur Helle figmfica: po tiua ifla g? facere:ut qü locutio quedâ fitiUa pofitio pdicéa tutura nô agens, nô eni mediocriter oocto^ boiont fuit ilia fêtennamô gdê ita folêt loqui ma tbematicimt nerbi gratta dicât: u^ars ita pofitus bomicidâ fignificat: fed bo micidâ nô facit.iîerutn ut côcedamna nô eoa ut debet loqui 7 a pbilofopbia accipe oportere fmôia regFam ad ea p nuncianda q i fiderii pofitôe fe putant repcrize;gd fit oe quo nibil unquâ oi/ cere potuerût car i mta gemino^:ï acti onib^: 7 i enêtiau ƒ feffiôib’:artibuf; bonorib’;ceterifg5 reb’ ad bumanas oitas ptinennbua.atep i ipfa morte fit pierung; tâta omeifitas: ut fimiliorea cia fint quâtô ad bec attinet multi e^tta nei-q; ipfi inter fe gemini 4 )exiguo të port's intetuallo in nafeëdo fepati:icô ceptu autem p nnum concubitum uno etiam momento feminati.

zlSe gernino:^ fimili oiiïimilitp ualiz Judme. Îap.2,

Vlf^o oicit Ibippocratc nobiliffi Jmû medicii fcriptu iligfTe: quoi/ dû fres cû fi? eg:otare cepiffctneoms morb’eodem tcpore ing:auefceret eo dem leuaref gemios fufpicatü . ^uos Posidonius tloicus muitû afl:ologie oeditus eadem côllitutôe all:o^ natof eodemcp côceptos folebat aSerere. Jta qgt; medicus pimere c:edebat ad fimiUi mâ tempié ualitudis boc pbilofopbas alliolog’ ad uim côHitutôesep fidera q fuetat quo tepore côcepti natig? fût. jn bac cä mho êacceptabilior 7 oe p Ximo credibilior cóiectu:a medicialis: quoniâ parétes ut étant cotpore affect» dû côcûberêtiita primordia côceptotâ affici potuetût:ut cófecutis ex matemo cotpore ptioribus icremeris pans nali tudinif nafeetetur.detnde iuna oomo


-ocr page 131-

HlBEItVt

rifdê alimenti« nntritizubi aéré ibd pofinonc 7 aim aq;zptuiimâ ualer ad coipus nel bene nel male accipiendam medicia teftafeifdé etia ejerdwtöib’ aiïnefacti tâ fimilia cotpora geierct:at etia ad egtotâdô anotpreeifdécp eau/ fis fiPr mouerentar. Cóftimtóes nero «li at riderö q fuit qn cóceptt fiue nati fât:nene trabere ad t(lâ egtotâdi pari Iitate:cô tâ malta oiaerfifTtmi genena biaerfiffimo^ aftectao Tenétanm eo/ de tpre in om’ regióia tetta eidêcelo fobdita potaerut concipi 7 nafd nefcio eni fitinfolêtie. Tlo« aßt noaim’ ge/ minoa nó foló actus i peregrinatónea bre oiaerfasaie^t etia oifparea egnta dines ppeti. t)e q re facillima quanta mibi uidefróneg redderet Ibippona/ tes;oinerfi8 alimêtis 7 ejerdtatÓnib’ qnó oecotponsteperatóneds bani mi uolótate neniüt:nifTimile8 eis aceiz dere potuiffe naütudies.t^oito at pof Fidonios ael qlibet fataliö fidetü affer tor:miy ft pot bic inuenire qd w'cat:fi nolit imperato:^ mênbus ï eis qs nefci ont reb’ illudere. eni conafeffice re w interuallo ejeigui teporis qb iter fe gemini dû nagèrent biurnnt : jjptï eeli particulam ubi ponif bore notatio qua borofcopu uoeäcaut no tantn na let quêta iuenitur i gemino^ uolnnta/ rib’;actibn8:moribi!8:cafibafq5 einer ritas:aat plus etiä ualet;^cll gemino rû nel böilitas generis eadê nel nobili tasreui’ mapam dinerfitate nó nifi in hola qqfqjnafoï ponunt. 4c p boe fi ta celenter alter poft alte^ nafcitutmt eadê ps borofcopi maneat:paria can/ rta qro-q in nullis poffót geminis iue niri.^iât fequentis tarditas borofco pü mutât parentes oiuerfos qto:quos gemini bre nó poffunt.

z2Igt;e argumêto (jbêx iota ft'gali Tli gidius mathematicus afTüpfit i qdtoe quot;M'^géïnino^^z. fap.5.

^vßl'Kuftra igitur affertor nobile cômentû oe figiili rota : qb refpondiffe feront.’'higidió bac queftóe turbató: unde 1 figulus appellatus ê. ^u enim rotem fignli ni quêta potoit intorfif/ fet:cu22ëte lila.bis numero oe atromé to tanquä uno eras loco fnmma penffit celeritate. neide inuêta font figna que fixerat oefiftente motu;nó puo iteroal lo in rote illi’ c^tremirate oiftStia: fie ingt in tâta «li rapacitate etias fi alter poft altera tanta celeritate nafcaf: cpta rota bis ipfe peuffirin celi fpacio plnri mn cft.lbic funt ingt qnecóq? diffimil Ifma pbibenfimobb’ caftb’ç gemio ni. Ihoc figmêtü fiagili’ eft qs uafaq illa rotaióe fingunf. ihê fi ta multnm in celo interéft qb cóftellatóibus com pbendi nó pót;ut alteri gemino:p bez reditas obneniatralteri non obueniat : cor aodent ceteris g gemini nó font co infpereiit eo» cóftellatófs talia prôna date: q ad illud fetretû ptinent: qb ne mo pótcóptebendcre n momêtis anno tare nafcentiom z 6i aut jipterea talia oieüt i alio^ genitoris:ga bec ad pro ductiora fpacia teporu pertinent : mo mêta nero illa partifiminuta^ q inter fe gemini poflut habere nafeetes rebnf minimis tribuntur oe quaübns matbe maticinó folêtcófnliigs enim cöfnlat qn r«deat:qn oenmbnletrqn nel gd pia deatmungdifta dicimu8,qu9do in mo nhusroptbnsrcafibufq? gemio^ pluti ma plurimumcp oiuerfa móftramus ƒ

/25e lt;5fanl7^cob geminis multas ï ter fe nwram i actionu qlitatc oifpari bosƒ ;£8p^4.

ndn funt DUO gemini antiq prnm memoria:ut oe infignib’ loqnar fic alter poft alternrnt pofterior plan/ tâ prion’s teneret:tâta in €032 nita tue rant monbafqne oiuerfa:tanta in sett bns Difpanlitasrtâta i parentô amore DifTimilitudomt efiâ inimicos eos iter fc faceret ipfa oiftâtia . ''hunqnid boc

.e.4-.


-ocr page 132-

IllBERX

610^2:53 ano âbulante:aliuf fedebat: 1 alto Dorm!ente:8liU8 mgilabat: alio Ioquêre:facebat altoarq prinét ad illaf minnnae qnö pollot ab eis coprebcdi goftitutóni fidcju qgfep nafcafafen/ bót: vn matbematici ofalâtur.^^n^oa 71t mercenanà fuitotê:alio» non ferai uit.dnus a mie Diligebat:alitis nö ni ligebafur.4ïn^ bore q magna» apad cofbebafamificaltet adept^ ê.4Xuid ' ce upnbiiarqd oe ftI«Ï8:gd oe rebus : q;ta oiaerfitaF/Ói ezgo bec ad iHa» p tinent minutias têporu q her fe babét gemini:1 cöfteliatóibnf nó afcribunf: qaare alioÿ cóftellatoibos ifpectififla cicutnr.-9i at ideo oientar ga non ad minuta köprebenfibiliaJjad têporu fpada ptinêtqobfemari notariq? pof funt:gd bic agit rota illa lotifigulimi fint boies loten cor babêtes in gyrum mitta(ur:ne matbematico:^ oanilcga cöaincantor,

ZZXuibns modis conuicanfmatbema tici uanäfeienriä pzofiteri. .^pj^.

X Öid deniep lïdê ipfiquo^ mor/ ^-^bam q»codé tèpore gtanior Itui 02cp apparebat ambo:pmedicialiter in fpiciêa ^^ippocratê gemios fufpicatos êmöneïans iHosredargoant g aolut fidenbo» nare qn oe cotporó fin têpa noe ueniebatz Cor eni fimift codemcp tempore nó alter piior alter pofterior egrotabat: fient nati fuerât:qa uriep fi mol nafciabo nö poterat.quot; ^m fi nihil momenti attolit ut dinerfis teporibua egrotarö gjomerfis temponbo» nati fon(:qaaie tépus in nafcêdo Dtuerfum ad alia^ reç niuetfitates ualere cóten dunt/Cur poteröt oioerfis teporibua pegrinari:ciuerfi8 lemporibo» nocere oxore8:tgt;ioerft8 te poribug ftlios j)cré nrei'tmnlta alia pptetea ga oinerfig té poribug nati funt:Tnó porutrut eadê ca oiuerfm etia temporibug egrotarer teni »ifpar nafeêdi mor» mataoit bo

rofcopn:1 oifpilitatê inilit ccterif reb» cor illud i egritudibus mailt qb bebat in téporig eqlitatc coceptus/^ot ft fats ualitodig icoceptu fût: aliaq tuno rc^ morto elk Dicudno ceberent ifpectis nataliii cöHellatóib^ cc oalitodinc aii qd Diccreiqn eis ifpiciêda föceptióalig nota nö oat'.$iótideo pnuciat egriz todies nö infpeeto cóeeptöis boroico/ po:ga idicat eas moments nsfeetiom : quo Dicerent cuilibet eo^ gemtojp ejC natiuitatis bo2a;qn egtotatorns effet ; cü ^ alte: g nö bêbat eades bora nati/ uitatis neceffe babetet panter egtotsr.quot; 2?cidc q:o fi tata oiHätia ê teporis in natiuitate geraio^:at per bac oportcat cis cólfcllatóes fieri oioerfas jjpter et uerfü bo2ofcopnm:'i ob boe Dioerfos cés ea:dieg obitâta ois pon1^:01 bic êt ciuerfa fint fata;vn boe aceidef potoit cü eo9 cocepfus oincrlo tps bk n pof fit^dut fi Dno:p ono momêto tptis con cept09 pottierüt êe ad nakendö fata oi fparia: cor nö 7 ooo^ ono momêto tè pons nato^ poHint elTe ad oioendont atep morïendü fata ufparia.quot; Ham ft unü momêtii quo âbo eôcepti fût non ipediuit ut alter prior alter pofterior nafcerefeur ono momcnto fi ouo na/ featur ipcdiataligd:ut alter pnor;alt pofterior moriatr^i cóceptio um’mo menti oioerfos eafus in uteio geminos bk pmittitteur natiuitas uni^ momen ti nö etii quollibet doos tn tena Diner fos eafus bre pmittate’de nt oia huios artig nel poti^ nanitatis cömêta tollan tnr:gd c boeg,onotpie uiio momêto fob una eademep celi pofitöe eôcepti ci uerfa bnt fata:qillos pdneat ad einer f»:^ bora:;: nahoitatêi' tuno momento tprig'fubnna eademep eelt pofitónc DC CBabus mrib^ duo panter natitoioer fa fats bre nö poffont qillos pdncant ad dinerfam oinendi nel moriêdi necef fitatc/dn eôcepti nödü bik fara:q nifi nafeâtor bk nö potuerf/Cuid ê ergo


-ocr page 133-

IIIBER.V.

(pi m'eût ft bora cöceptónalis inoenia fur:milita ab iftis polk oid oimii«’?' Knde etia iHud a nonulis pdicatur: 9, qda fapiêa bora elegit q ram uxore cócubtretvn Alm mnabilc gïgncrct . Qlnde pofhemo 1 boe êqb oe 1II18 pa riter egiotStibus gemis polTidonin» alholog’ idcqx pbus refpodebatadw fieri g» code tépore fmffet naticodeep toeeptt.- 'nâ utiep ƒ pter boe addebat côeeptôemine oieeret'ei nôad liqdum codé tpre potuilie nafei quos eóftabat oio codé tépore fuiiïe cöceptos :nt boe qb fiPr fifcp egtotabat nö caret ce ^ pmo pari cotporis temperamentoifed eandej qooep ualitudis parilitatc fide reis nepbus alligaret, 81 igricocepts tanta uis elf ad eqlitaté fato^mö oez boerunt nafcendo eadem fata mutari. Äutfi ÿpterea mutant fata geminoruj ga tpribos muerfia nafeufeur nô poti us iteUigam^ iâ fuilfe mutataïut oiuer fis tpribos nafeerent.-jta ne nô mutât fata natiuitatis uolûtas muétin: eu ma ret fata côceptôis ojdo nafcétiue ’4^113 $ 1 in ipfis gemino^î conceptibus ubi cette amborum eadej momenta flue té porû:fepe fit ut fub cadé cóftellatöe fa tali:altet cócipiat mafcul’ialt’a femia.

/SÏe geminis mfpansfepis .

oh 'KÖuimus gemiosmuerfi fejns: X^ ^mbo adbuc niuüt;amboetate ui gent ädbue.-^ao^ eû fint itet fe fimiz les cotporû f^s qaâtû in oiuerfo feju pötiinftituto tn * 1j^pofito uite:ita funt oifpares:ut pter actus quos neceffeefl a uirilibus Dinare femineosiq i ille in officio eóftis militât:' » a fua oomo pez ne femp ptgrinatur:illa oe folo pattio 7 oe rure ^prio nö recedit. jnfup qb eff incredibili’ fi adtalia fata etedanf; nö aöt mirü fi uoluntates boium 1 bi mimera cogitent:iUe coniogatus : illa nirgo facra dl.ille numerofa jtlé gez

noit.illa nee nupfit. ^t ent plutimÖ ms borofcopi uaUt.lboc ^ nibil fit iâ faz tis DifïeruiJj qlecüep fit inortu ualer oicunt/nunqd i icóceptu ubi ! anus cocubitu effe manifdln en:! tama naz mre uis dimt ra cöcepit femia:deinde altern cócipe oio nö fwlfit/^lnde necef fe dl eadé effe i geminis mométa cöce ptus.dn fotte ga oiuerfo boiofcopona ti funt;aut ille t mafculum dû nalcéren tur:aut ille in feminâ cômutata efl.-qb ram agitur nö ofipquacp abfurde mei poffit ad folas cotporn oifferétias afz flatus quofdä ualere fideteosjicut i fo hribus acceffibus ' tdeceffibus uidens etia ipfi’ anni tpra oariari *1lunarib’ ïcrementis atcp oecrementis augeri 1 minui queda genera re^ificut eebinos ^ conebas i mirabiles eflus oceani.n Bût 1 animi uoluntates pofitöibos fide rij fubdt.nüc ifli ra etta nfos actus ide rdigare conantor:admonétut gräm’ vu nee iipfis qdé corporibus eis poffit rtiao ifta cöffare .4^uid eni tâ ad cor pus prinenstop cotporis fe^us f ^t tn fub eadé pofitöe fideru diuerfi fex’ ge mini concipi potuerunt.Onde gd ïfipi entius oici aut credi pöt:^ fiderü pofi lionem q ad borä côceptôis eadéabo bns fuit facere nó potuiffe:ut ram quo babebat eandé eóffeUatóem fejeum oiz uerfum a fre nó bretii pofitóem fide^jt q fuit ad bosa nafcentium facere potuil fe:nt ab eo tarn mullö uitginali fcitate oiffaret.-’

^2^4“*'^ ”**9®® “7®** wo’f9*» œw agio alSgïpIantatar aut fetitur , _ $ap. z.

W^”^ ’^^^*^ 9® ^®’’®* 9* * eligéndis noua qdâ fuis actibus fa ta moliunturr Then etat uiddicet ille ita iratusmt bret admitabilé filiujifj ita potins ut contemptibilé gfgnerett'i ideo uir doctus elegit boraq mifcetet nyori.fecit ago fatum quod non baz bebaciejipfius fato cepit éc fatale qb


-ocr page 134-

. lUBERX

in dus nah'aftare no fceiat.O fluItttiS Angttfórêdigtt' mœ ut ducatur uxor, ^«do ^pferea ga pot in Dum non bo num mfi eligatu: mcurri :* »mfehater ouci.Übt efl «go quod nafatt lam fi dera oeaeueranf.-’dn pot bo qdei lam fóflitntii cR oiei eketóne miitare:! qd ipk in tilgende oie fôftituetit no pote: rit ab alia ptâte mutari,'‘’2)eindeji fok bok» no aiitcia qfub aio fût cóftdla toibus fubi«cet:cur alios eligunt oies accomodatos ponédis uitibus «el ar/ boribus uel fegetibn»:alio8 nies pew ribus uel domadi» «el admtttedis ma nbusegb’ eqs uel bou fetenf armenta *7 cetera buiufmöi^éi aat jjpterea ua/ Iét ad bas res oies e!ecti;ga tenenis éi b’ cotponV fine aiantib’ fine n sian rib’ fj oiueifitates tpialiu memento^

1 fiderü pofino onaficófiderét .q; inu metabilia fub uno tpris pucto nafcatui nel ortanf'uel incobentum tâ oiueifof fptU8 babeâtrut i^ns obferuatóes cut nis pueto ridédas cfk pfuadeär.zinif eni eft tâ ejcors:ut aiideat eicere oes arboresroes berbasioês beftias: ferz pentes : eues : pifees: uetmiculos:morne ta nafcendi figillatij bfediaerfarÇo/ lét tn beïes ad tenfâdâ pitiâ marbema rico^taffene ad eos eófteUatóts muto rnaialiü:quoÄ ort’ ƒpter bac eƒplo ratóem oomifue oiligenter obfemäl : eofq; matbematicos pferunt ceteris : g rôfteHatôibus bis ifpectis oient no ce boks naturfs pecus.^udét ét oicereq Ie pecusrutrü aptü lanitioian uectatói: en atatroian cuRodie domus.‘Tlam a ad cantna fata tentatiir:7 cum magnis udmtranriü clamoribus iRa refpodét. $ic oefipint boks ut f;cifliment cö bó nafeitar i cetetos re:jt oïtufitaibibcn: ut njillo fub^dem celi plaga nee ma ka nafcahir.'na fi bac Bdmifcrint;jgt; cedit ratiocinatio q gtadatim acteffib’ modicis eos a mufcis ad camelos ele/ pbatofep pducat. Tikt illud uolunt ad

nertere:q, eketo ad femmandiiagrus cie:tam multa g'ana in tena fimul ne munt:fimnl geiminat:e/02ta fegete fi mul betbefcnt.-pubefcunt: flauefcunt:7 tarnen inde fpicas ceteris coeuas atq; ut ita oijenmieógermiales alias rubi go intenmittalias aues oepopulant : alias boies auellunt . 4lüo iRis alias cÔRellatôes fuifk oiemri funt:qs tn oi nerfos coitus bre confpiciunt.quot; tjln eos penitebit bis rebus oies eligere : eafq; ad celeRe negabut ptinere ©ecretug: 'ï folos fideribus fubdét boies quib’ fo lis in tetta oedit iibetas uolùtates.- bis oibus eófideratis nó imerito creditur: cü aRrologi mirabiliter multa uera re fpondeantil occulto inflinctu fieri fpi rituü nó bono:p: quorum cura eR bas falfas 1 nopas opmicef de eRralibns fat’s mfertre büanis métibus atep fir mare nó borofcopi notati 1 ifpecti alt qua arte que nulla eft.

zi)e bis qui no aflte^pofitônestfed tónexionem cî^ e/ oei uoluntate pen/ denté:fatinoie appellant. .Cap.8

A 'w^i new nó afliep côRftntône;: llt;Âkut(eft cû gcgd côcipif nF nafei turnêTincobaffed oium cönejionem fericmep eâ^ q fit cmne qd fit fatrno/ mine appellat:nó mulró en ets ©eoeibi cotrouerfia laborâdû atep certandum eR:qngdcm ipfn cä.po’dumq qusdâ eónejioné oef fummi tribuunt uolun tati q ptóti:g optie 1 ucracifTime credit 1 concta fcire ante ^ fiant:! nibil inoj dinatu relinqre:a quo funt oés ptatef: ^uis ab illo nö fint oium uoluntates, Jpfa Uaq? pcipue oei fumi uoluntatem: CUIUS poteftas infuferabibtu p cuncfB ponigitur: eos appellare fatum fic jj/ batur. ännei ^enece funt:nifi falloi: bi nerfu8.®uc me fume pater aliiqne onator olpnpi: lt;]tuocunque placuent nulla parendi mota en:Mum impigez fee utile cóitabor gemene: dPalufque


-ocr page 135-

UBEKV«

patiar fa«re;qiiod liant bono:®ucut uolentè fata:nolêtê traböt. Hepe cut denfTtrne hoc ultimo uerfu ea fata ap/ plt;llauit:q fopra oi^crat fümi pris uo/ lontatêXut fe parata obedire oidtiut uolês oiicatur;ne uolés trabatanquo nia.f. oucunt Holentcm fata:nolentetn n-abont.^lh quoque uerfus bometid buit fententie fuffragantur;qu«8 Cicc rotlatinum nertit.ialcf fut bominu mentes qlis pater ipfe. Jupiter auctife/ ras luftraiiit liimtc tetias. Tlcc in bac queflóne anctoritatê béret poëtica fen tenna.$ed quoniâ floicos oicit ui; fa ti afferétes iftos ex Ibometo uerfiis fo lere ofurparemó oe illius poete;fed d iftojp pbilofopbo^ opiniöe tracrator: co p iflos Herfas quofoiTputatói adbi bent qua oe fato bnt:quid fentiant effc fatum aptiffime oeclaratar:quoniâ Jo né appellat que fumû oeû putât:a quo eóneponê oicunt pédere fatorum .

/2)e pfeienria oei a libeia bóts uolun tate:cótta ^iccronis oiffinitionem.

•Cap.?.

Cicero ira redarguere cona 1 ^r:Ht nó epftimet aliquid fe ad oerfus cos ualere:niïi auferat oiuinatt oné.Zlua fic conafaufette ut neget cc feientiâ futurorn:eamcp oibuf uirtlib’ nulla e(Te oio contendat:uel in deo uE in boie nnUamep rerum ptedietónem. 3ta lt;nbsp;1oei pfeiennam negat i oc5 fipbc na luce clanbrem conafenertere uanis tngumcntatóib’:5opponcdo fibi qda oracula que facile polTût refelli:que tn nee ipfe cóuincit.|n bis autem matbc/ matbicojum confecturis refutandif ei’ régnât otatiotqnia acre tales fut:ut fe ipfe oeflruant n reftllant. lt;iOulto funt autem toleiabilioies qud fiderea fata cóflitaunt;qp ifte qui tollit pfcicntiam futuro^.TUa 1 cofiterf ce oeû *1negat pfdn fumro^tapertiffima infania eft . •Cd 7 ipe cu uideret:ét illud tentamt

afferer qd fcriptü c.Dixitifipics i cot de fuo nc d8:r5 n ex pfona fua.dfidit eni qieet iuidiofu i molcfW.^deoquc iottä fecit oifputaté de bac te aduetfu floicos i libtis oe oco^ natuza;! ƒ Lu dito ^albo cui Iloico^ ptes defenden das oedit maluit fette fêtcnam:i^ pro Cocta qnulla natura oimna ée tóten dit.'jn libris nero oe oiuinatóne ejie ipfo aptiffime oppngnat pfciétiâ fiituto rû.lboc ât tots facere ihdet:ne farii éc □fetiatn pdat libera uoluntatc . putat eni cóceffa fda futnto:^ ita ée cófcquéa fatum:ut negari oio nó poffit.Ss quo quo fe béant certaofiilime cócettatoes n difputatôes pbô^rnos ut eöfttemur rûmû 7 uerû oeû : ita uolûtaté fümäcß ptâtem ac prefcientiam eius ofitemur . Tlectimemus ne ideo uolûtaté n facia mus qd uoluntatc fadm^rga id nof fa cturos nie pfdmt cuins pfdétia falli n pôtrquod 4icero timuit ut oppugna/ rel prefdétiâ:'l floici ut nô oia necefïi täte fieri dicerentiquäuis oia fato fieri contenderent. 4tuid eft.«go qd ^icz ro timuit in prefcientia futuro^: ut ca labefactare oifputatóe deteftabili nite/ ret'.aidelicet ga fi pfeita fût oia fututa: boe ordie quo nétura ée pfeita fut. «t fi boe ordinc ueniét eertus é ordo re^ prefdenti œo.Ct fi eertus eft ordo re rdtceitus eft otdo cä^Tpon eni aligd fieri pot:quod nó aliq enides ca pcefz ferit. Si autem eertus é otdo ca^ quo fit omne quod fit:fato ingt fiant oiaq fmut.LlLuod fi ita é: nibil eft i noftra ptâfc:nnllûcp eft arbimn uoluntatis , 41uod fi eócedimus inquit ois büana uita fHbuertitar:fraftra leges oantur: fruftra obiurgatóe8:laude8:uitup3tio nes : exbottatione8 adbibentur:neqiie nlla iuflitia bonis premia:* !malts tup plitiaeóftituta funt. Idee ergo ne cófe quäturidignatabfurda:*! pnieiofa re bus bumanis:non uult effe pfcicntiam future;!:atq3 in bas angufttas Ciceto


-ocr page 136-

UBER.V,

coarratanfmô rehgiofuait onô tligat e ouob«fraut effe uligd i nu uolötatc: aut eût pfdentiâ futurorum: qnoniam Dtruncß arbitrator efTenô polie:fed ft alteru cohrmator altmi rolliJi eligez rim^ pfaeria foiojo^: toUi udontati« «jbitnû.ri ehgerim«« uolontatia arbi trium:tolli pfeifntia futurorum. |pfe itaque ot oir magnua 5 ooctua laite bomane plonmom ac peritiffime con/ fulen8:ej bis duobus elegit liberii uo luntatis orbitrium. 4iJJod at eöfirma retor negauit prefdentiam futurorag: arcp ita dum uult facere liberos facit fachlegos.Teligiofus aatem animus utrunqoc eligit:utrunqae confitetur:'i fide petatis utrunque cófirmat. Z^óo inquit/T^Jä fi eft prefnentia futurorö fcquuntnr omnia ilia qoecöneja funt oonec co pueniatur;ut nihil fit in nra aolontate.t^Ko fi efl aliqnid in nra oolantate : eifdem_recurfis gradibos eo peruenitut ut nö fit prefcientia fata ro^.Tlam per ills omnia fie recurri/ tur:fieft noluntatis arbitriummó ota fato finnt.di non omnia fato finntmó elf omnium certus ordo caofaram: fi certos caofaru5 otdo nó eft:nee rerug certus eft ordo prefeieti oeo:que fieri nö poffuntnifi precedenribos 5 efficic tibus caufis. fi rerum otdo ptefciêti do certus nó efl:non omnia fic oeniüt:at et oentota prefcioit . '^02:0 fi non oia fic eoeniunt at ab illo oentora prefeita funt;nóêinqrin oeo pfeietia omm fu tnrorom.Tlos aduerfus iftos faciile/ gosaofusntep ipiof: 1 oeö oinm^ oia feire ante q; fiât:* »oolantate nos facer qeqd a nobis no nifi oolentib^ fieri fc timos 1 nouim’ .Óïa oeto fata fieri n dicimosumo nnlla fieri fato oicimns: qaoma fati nome obi folet a loquentiz bos poni:ideftic0fh'r0e fidcrum qua quifep coceprus ant natos c;qnoniam res ipfa inaniter affetif;nihil ualer mo ftramus, ®rdi(m ât câ;zubi uolutas

on plurimn pót:neq3negsmof neep fa ti uocabulo nucupam^: nifi forte at fa ta a fado dictii itclligamus : ideft a lo qnédo:nó ent abnoere poffum^ ëe fen ptu in litteris fctsjemel locate eft ds: duo hec audioi: quonia ptas Oct* c 1 ti bi one mifericordta:qa to reddes uni/ caique fj opera eins. 41uod enim »v cto eft femel locnt’ ë.iteUigif îmobiFr boeeft icÔmutabibï ë locutus;fient no oit ïcömotabilir’ oia q futora funt: lq ipe facturas eft. Ibae itaque róne pofte mus a fando faiü appcllar:nifi boe no men iâ i alia re foleret itelligi quo cor da boins oolom^ ielinart . TIô eft aût côfeqnf ot fi wo eert’ ë0:05 oido tóp ideo nihil fit i nie uolütatis atbitrio:! ipe qppe nre ooliitates i eäp «die fût: 9 certus ë do ciufcß pfciëtia côtinetur: quoniâ 1 hüane uoluntates homanwû operu cóe fût. dtqae ita qoës rep cas pfeùut:^fecto ineis róts etiâ nias no luntatcs ignorate nó potuft:qs nroró opera cäsefte pfciuit.‘'^am i illod qd idê Ciceto eötendit nihil fiert fi ca effi eiens nó pcedat:fatis eft ad ens in hac qóne redarguendi.-Cnid eni eu adia uar q »oicit nihil qdë fieri fine câ:fed nó oës cam ëe fatalë:qa ë ca fortuita: ënatmalisx uolütsriar Suffidt quia oe qd fit nó nifi ca pcedëte fieri ofitef. 'Tlos.n.eas cas q oicuntur fortuite vn etia foirona nomë accepitmo ëe otetiis nullas fj latëtes.eafqoe tribuim’ net ueri di uF quorclibet fpuum uolutati. Ipaftp natniales ncqq; ab ilk’ uolon täte feitimm’:qëanctor ois céditoi^ nature.jam octo cóe uoliitarie ant dei funt:aut angFop;out bo)U5:aut quo/ ruep Bïaliö:fi tn appellande uolütates fût aialiiiróis ejptia motos tlk qbus akq faciunt ij natura faam com quid oei appetunt oei euitant . dngelorum Butem uoluntates oico fine bonorum quos sngFos wi dieimostfiae malop quo# angelos oiaboli oei ët Demones


-ocr page 137-

LIBER.V.

•ppellam’.^ic T boiugibó^.f.l ma lo^:ac p boe colligit nó êe cas efficiê t» 01115 que hntmifi uolütanas iUi^ nature.f.q fp» uite c. T*lü 1 aer tde ft ue oentus dteitur fps.65 quoniâ cor/ pus eft non è fps nite.Ôps «go uite q uiuificat oiaicreatorcpé018 corporis 1 ois creati fps:ipfe eftos uticp fps nó creatus. Jhei^uolntate fuma poteftas efl;qcreato: ^ fpuum uoliitates bonas adiuuacmalae ladicatioés oidiatn q bufda tribuit ptâtemiqbufdânô tribu it.dicutem oiu5 natura;: cteator eft: ita oïu5 poteftaiu oator nó uolütatü. «Paie qppe uoluntates ab illo nó fût : quoniâ eötta natura funtqab illo eil. Corpora igfmagis fubiacmt uolnnta tib^iqda nris idefl oium aiantin mor taliam:* !magis oium qs beflia^ : que dà neio angFo:p;fed oia ma,tie oei no luntati fubdita funt.^ut ét uoluntates oês fubiicinnturiga nó bût ptätemmi fi qua die cöceditXü itacpre:;:que fa eit nee fit da ed.^lie u«o cäe i faciunt *1 fiunt:ficat fut oês creati fps i majie rönales.^oiporales aüt cäe q magis fiuntöp faciunt:nö fût iter cas efficien tes annumeräde:quoniä hoc poffut qd ej ipfis faciunt fpuum noluntates.qno tgr otdo ca;t qpfcienti certus eft oca id effeeit ut mbil fit inra uoluntateicu in (po ca:p ordie magnö babeat locum nre noluntatef^^ótendat etgo iicero tü bis qbunc ca:^ ordiesoinit ede fata Icmiuel poti^ ip5 fan nóie appellat qd no8 ßbboiiem’pcipue |,pter nocabu/ lam qd nó i re n«a eófueuit iteUigiiq» u«o negat otdtes oium ca; tede certif fimü 1 dipfcieniie notilTimum-.plus eu ^ doici oetellamur.iut eni oeum ede negatiqd gdem iducta alteri^ pfonat libtis oe oeo;;: natuta facere molit^ ê: BUt fCede cofiterar oen qnê negat pfciu fututo^ietiam fic oidtntbil aliud : qj qd die oijntinfipiens i corde fuo nóé d»,4l.m'eni nó eftpfciu8 mug future

ram nó eft utiep ds. Hjia jjpter 7 uo luntates nie tâtum aalcntiquâtum oeuf cas ualere uoluit atep pfciait:^ ideo gc qd liaient cerndime uakntn qd factu re fant ipe oio facture funtiga ualitaz ras atep facturas iUe pfeiuit cm’ pfeien tia falli nô pôt.4Iua ^pter fi mibi fa ti nomen altcui rei adbibêdû placent: magis oicereg fatoî effe ifirmiorisipo tentiorif uoluntates q eu bêt i ptâteiiç illo câ^ otdie que non ufitatoifed fuo more Itoici fans appellat atbitriü.nie noluntatis anfeni.

/^ uoluntatibus bolus aliq domine tor neeëditas. Cap.10.

(pilde nee dia neceditas formida

gt;5dalt;fl:qiia formidado doicUaz boraüeranticós rc| tita diftinguer: ut quafda fnbtraberent nece(Titati:qfdam fubderent : atque in bis qs ede fub neceditate uolueruntipofnerunt ctiam nras uoluntates:ne uidelicet nó effent libere fi fubderentur neceditatü ßieni neceditas nfa iHa dicenda ed:q nó eft tnia ptatc:fed etiam fi nolumus edicit qd pótificut eft neceditas mortis:ma/ nifedum eft uoluntates nras quibuf re cte uel ppera uiuitur fub tali necedita/ tenóede. ^ulta eni facim’qfi nolle/ mus nó utfep factrem’. tluo primit’ ptmet ipm uelle.nas fi nolumus eftifi nolumus noneft . Tlon enim nellcz mus fi nollemus . $i autem illa oidt/ nitor ede neceditasi fecnndum qua oi/ cimns necede ede ut ita fit aliqd nVita fiatmefcio cur catimeam’ ne nobis li bettaté auferat uoluntatis.THeque.n. 1 uitas oei 1 pfeienttarn oei fub necedï täte ponimus fi dicamus:neceffe eft oe urn femp«Hiuere.l cuncta prefcire:fi/ cut nee poteftas eius minuitor en oieff mori fallique non pofTe.9ic enim boe nó poteft:ut poti’ fi pode t mfnoris ef fet uticp ptatis. TVete quippe sipotens


-ocr page 138-

LIBER.V*

Cioï't]tn mon* i fallt n pót.ZDint’.n. oipotmsfadendo quod uult:no patte do good no nult:qd fi « aedderet : ne qna^ effj ofpotw.linde ppterea que, da no pot qa oipotens dl.^icut ét cü Mdmii8 neceiïe éffff:ot mm uolumuft hb«o uelimuo atbitnoji u?jü jxnldu bio Mdm^:1 nö ideo ipf u liberum ar *bitniim neeefïi'ratt fnbtïdmnfque adi/

mit libertatc.Snnt tgifnre uoluntaief 1ipfe fadunt qcquid uolêdo fadmus:. qd nó fieret fi nollern’, ^^uiequid at ' olioj^boinm nolanrate nde« quifque patifar;cna fic nolnntaa nalet: 1 fi nó illi’:rn hoi« uolanta«;f5 poteflafoei, THa fi nolnnta» tatu effj nee pofTet qd uellet:potctiofnolütate tpediref. Tlcc fic tn uolunt88:n(ftnolontaa effs : net alterinadsd’ eff; g aelletn fi nö pof fet implere qnod nellet. ïUnde qaieqd pter fua uolontatc patitur bö nó debet tribuere bnmanis ad angelids uel cu infepeteati fpa nolnntanVrfs eins po tins qui dat poteffatem uolentibns »

Z3)e umnerfali jjuidentia oci;cni’le gibus Ota continentur. ^ap.ii,

^®n «go ppterea nibilêtn.nra ’ — lt;_jRioInntate:qa neus pfeiuit gd fu/ turn effet i nra uoluntate . Tl5.n.qui boe pfeiuitmibil pfeiuit.pono fi ille q pfeiuit quid fntiiru eet infa uoluntate nó nnep nibil fed aliqnid pfdnitipjofe cto 1 illo pfdête caliqnid in nra uoln tate.4ltpo dtea nullomó cogimutiaut retenta pfeientia oei tollere uoluntatio «Intrtuncant retcto noluntati» arbiz trio;oeü qd nefasënegare pfeinm fu tnroa. iBcd utranque amplectimur : ntrunep fideP: 7 ueradter cófitemnriil Ind ut bn credam’iboe ut bn niaam’; lt;tDaIe flt niuitnr:fi oe oeo nö bene ere ditur.linde abfit a nobis d’ negarep fdentia nt libeti ëe nehm’rqnoadiunâ te fuut’ libert uFcrim’.pioide nó fro

lira fôt legeaiobttttgâtôea; exboffado neailaadenn uitupatöesiqnia jipfas futura» ëepfeioit:^ ualcnt plnrimum: quantu eas ualituras ëe pfeiuit.C:t pre ces ualcnt ad ea impetradaiq fe pcanti bus cóccffnru effe pfeiuit.iBi tufte pre/ mia boif ifcisn peecatis fnpplieia con ftitota funt.T|ecp ent ideo peccat bö ; quia oeus ilium peecaturn effe pfeiuit: tmo ideo non dubitat'ipfu peccare eus peccat:quia ille cuius pfeiëtia falli non pôt:nô fatü:nó fottunant: nó aliquid aliod.fed ipfu peecaturum ëe pfcimtiq fi nolit oio non peccat:f^ fi peccare no lueritietiâ boe ille pfduit. Ipeus ifatp fumm’ffuerus euuetbo fuo ff fpu fed q tria nnum fant:was anus otpotens creator ff factor ois aie atep ois corpo ris.-cuius funt participatóe fdicesquiz cunep funt ueritate nó uaitate felices: qoi fecit boieg rónale aial ejaia 1 co: pore qui eu peceäte nó ipnnitn effe per mifit :nee fine miPicordia dereliquit qui bóts ff malif effetia ët dilapidib’: uita femialë ët eü aibortb’: uua fenfu alë ët di peconb’:n!t9 ite'lcetualë eus foil's angelis oeditta qno ëois modus cis fpes.'ois ordo:a quo ë mëfarainu , merus:pódus:a quo eftgeqd natura 'lit’ cicuiufeüep gentris ëtemufeunque extiaróisë.a qno fût femia formatas: forme feminû:motus feminü atep for/ ma^t.qui cedit carni originërpolcbri tndïe3:ualitadtnê:j3pagatónis fecüdi tatë:mëbto:p oifpónëtfalutë: cöcordi am:qui ff aie irrónali oedit mëoriag: fëfû:appctifn.rônaliâtifap mëtë itd ligëtiâ uolütatëtqui nó folü celü ff ter râ:nec folü angeln ff boks:fg nee ejeiz gut ff cótëptibilis aiantis uifcera ; nee ei’ pënola:nelt; beibc flofculn.nec atbo ris foliufine fua^ ptin cöueniëtia ffq da ueluti pace oercliqt.nnllo mô ë ere dëdu5 régna boingeo^tqx onatónes ff Fnitutef a fue ^uidentie legibus alieas cffe uolniffe.


-ocr page 139-

lilBER.V,

/Xltiib’morib’ antig romi merue/ runi: ut iJ» ûerits ^uis nôeô wUrent eoÿ ^eret ïptû. iap, î^.

uideam^ quas romano:^2 ljPmore8:7 qiiâ ob cam üs uer^ ad 30^du ipiu adinuare oignatus efbin cuius ptâte funt et régna tenena. 410 ut abfoluti’ oifferex poffem’;ad boe p tinéte 1 fupioré librö cófcripfim’:qj i bac re poteftasnulla fit corus oeorum quos etia reb^ nugatoriis colcdos po tarant : 1 pntis uolumis ptes fupioKS qs bucufeß pdupm’ œ fati qdióe tol lenda:ne quifquâ cuitâ pfuafi ieffs nó illo9 oeo^ cultu romanoïpium ƒpa/ gatü atep fuatn:nefcto cui fato potius ld tribueret:^ oei fummi potctiflime uoluntati.4ïeteres ig: primiep romai quatu eo^ oocet 7 cónicdat bifloria : epnis ut alie gentes ejcepta ana populi bebreo:5ï oeos falfos cokrêttl nó oco uictimasJs oemóiisimolatentttf i lao dis auidi pecunie ltbetalefetant;glo/ riaïgentê’oiuttias boneftas aolebat : bac ardetinime oilejceft: j^pter bac ai uere uoliidt: jjpter bac -1mori nó ouz bitaueft.itetets« cupiditates bui’ um us îgêti cupiditate pffezût: ipfâ oeniep patriâ fuâ quoniâ Î^uire uidebaf igloz riüîonari ueto atep ipare glonofum: prius oi ftudio liberamtddde onas êc côcupidtJfcü é q? regale onationem nô ferêtes:annua impia binofqne im peratores fibi fecert:qcôfules appelle ti fût a confulendo:nô reges aut oni a rgnädo atep onandoteü *!reges ntiep a regendo mek’ dicti uideSfiut regnü a regib’:reges ât ut oietü ê a regêdo; fed fadas régi’ no oifciplia putatusc regentis:ael beniuoletia cófalêtistfed fupbia onanti8.^5i^iro itaque - Jtege tarqnio q cofulib’iditutistfecutus ê qd idem auctor i romanos laudibas pofuit:q^c(aita8 ictedibili memorata adepta libettate a quatu breui creuerit tâta cupido glorie incederät.jda ergo

laudis auiditas i cupido gViemiilta il la miiâda fecitdaudabilia.f.atqae gio riofa fs boïum e;ctimatônem . Laudat idc oaludi’ temporib’ fuis magnofa pclaros Uttos Oareü Catone t Caiü iefarc oices:qgt; oiu illa refp.nó buit quenqua uiitute magnütfed fua memo ria fuide illos onos igeti ütute : oiuer fif moiib’.i laudib’ at eefareif pofuit: qgt; fibi magnü impiusteycrcitustbellö nouum epptabättubi uirtus enitefcef podet.ita fidebat in uotis uirotjeuirto te magH0:;t;nt excitatet in bellum mife ras gentes:^ dagello agitatet ïeHona fanguineomt edet ubi uirtus eo9 cnite fceretJlbec ills ^fecto laudis auiditas 1 glorie cupido faciebatiamore itaque primitus libertatisipod etia onationif u cupiditate kadis a glorie multa ma gna fccerant.'Heddit eis utriofque rei tedtmonium etiam poeta infignif eo;?^ Jnde qnippc ait.Tïecnö iarquinium eiectû potfenna iubebat iccipe: ingen tique urbe obfidióe pmebat. ^neade ï fetiü j jlibertate ruebant.iunc itaqne magnü illif fuitiaut fortitei emori:aut' libetos umere.Sed cum edet adepta li bertasitata cupido glorie icederat: ut paru edet fola libertasmifi u onatio q rertfidu j imagno béretur q^ oelut lo qnte o Joue idc poeta oicit:4tui afpa 7uno:4S.ae mare nunc tettas metu cez lüque fatigattCöfilia i meli’ referet: mecumque fouebit: Tkomanos rerum onos geteep togataiCic placitu ueniet ludrif labêtib’ etaf;d£u oom’adataci pbitiâ clatafcp miccasiSetuftio pmet: ac metis onabif argis.ZLtue qdê pirz gik’)ouêtduccs taqj futura pditeté ipe ia ka tcolebat: cernebatqoe pniia. Öle9 ^ptcrea cömemorate illa uolui: ut odederê onatones pod libertatem fic buide tóanos:ut ieo:^ magnis lau dibus poneref.^ic cd a illud eiafdes poeteiq^cü aliatjz getik aitib’;eafipaf jipnas romanos artes reg^nâdi atep


-ocr page 140-

IllBER-V.

îpe:Sdi 1 fubigcdi ac wbtUâdi popcz (es anponcret aù.Æxcadet alu fpiran tia mollïue era.tredo egde umos du cent PC mamwre unitus.drabant can fas meltos ctliep meatus deferibêt ta dion furgena fidera oûët.fu regere îpib populos rôane memeto . ibe tibi trut artes : paciep iponete mores.par cere fubiectJS:! oelxlUre fupbos.ihaf artes illi tato pitnis e;cercebat : quato minus fe uoluptattb^ dabät.Ctenetua tóe antmi 'Tcoipons i cöcopiïcendis i augendis nimuis i per illas monbus cojtüpendisrraptendo miferis emib^ : largiedo fcenitis turptbus. Mnde qui tales la mo^ labes fuperabât atep abü dabat:qn fcribebatifta èalufli^ cane batep lïi?gili’:nó illis artibus adbo notes T gloriajifs ooks atep faliatus abiebant.vn idè oicit.Ss pmo magjs abitio;^ ausritia aios boium exercez batiqd tn uitió propt ’ uirtuti etat. na glotw:honorénpm:bon’ 1 ignauus eq fibi epoptat. S3 tUe iqt ueja ma niti tur:buic qa bone artef oefutcoolif atep falladis cótédit.lhe fût iHe bone artes puirtuté.f.nóp taUacem óbitóem ad honoré:' !gloria:' » ipm puenire:que tn bonus 7 ignauus eque fibi cooptât . Sed ille ideft bonus ueta uia nitiï: ma uirtutis ert q mtit ta^ ad poffeffionis finé:ideQ ad gloria :bonoré: iperiö . Ihofmfifu buiffe romanos etia deoni apb lUos edes idicat;qs córnctilTtmas cöftituernnt uirtutis 7 honoris j jww habétes q dant' a do .9nde itcHigi po teft qoé fine uolebât ée uirtutis:' »quo earn referebant q bont erant: ad bono ré.f.nam mali nee hébanteâ $uis ho noré bic cuperét qné malis artib’ co nabant* adipifci:ided oolis atep fallaci is.edeli’ laudat’ éïato.de illo gpz pe ait.duo min’petebat gloriam eo magis illö feqbaf: qnando qdlt;5 gloz ha é cm’ illi cupiditate Aagrabantau dinu boins bn de boib’ opinantium «

^t ideo melior éoirfus;q buano tefh' monio cótéta nö elt;nifi cófciétie fue . bnde oicit ^poftolus/Ram gtïa nra bec cd tedimonius cófcientie nodre:7 alio loco.Opuf at fim jjbetunufqfep: 7 tune i femetipfo tâtû gloriam hébit: 7 nó in alteto.Gloriam etgo 1 bono ré 7 iperiö que fibiejoptabant1 quo bonis artibus puenire nitebant boni ; no debet feq airtas:fed ipfauirtutem # Heep enim ed^ueta nirtus:nifi que ad cum finé tendit:ubi ed bonnm homis: quo melius non cd. linde 7 honores quos ejpetinit Sato pctere nô oebuit» fed eos einitas ob eins uirtuté nô pctê ri nare.Südens ilia memoria duo ro mant' effent uirtute magni Sefar tCu to:lógc uirt’ Matonis uirtuti videt'^ piqor fuiffe:^ tfcfaris. fltoide cqlis effs illo tpre riattas:' »atea qlis fuiffet' uideam’iipfa féientia Atom's.Holt te iqt ejidiare maioresnfos armis ré publie^X P“3 magnâ feciffe. Si ita ef fct:mFto pulcbcttimâ eâ nos bérem’ . dnippe focto^atquiniu: pterea arz mo:p 7 eqno:^ : maior copia nobis:^ illis é.9ed alia fuere qillos uitos ma gnos feceriit:q nobis nulla föt:Domii dadna:foris iadö ipiu:aiu8 i cófulé do liber : neque libidmi oelicto obz noxi’.pto bisHÓ-hêm’luxuria atep auarttia.pnblice egedaté ;priuatö opa létia:l«udam’ oimtiasffeqmur iertia: iter bonos 7 malos oifettmé nullö:cia uirtutis pmia nbitio poffidet. Hequé mirn ubi uos feparati fibi qftp cöfilia capitis ubi oomi noluptatib’:bic peen nie aut gre feruitis. lt;0 fit ut wetus fi at i uacuarn répufq audit bec Catonis rba ftuc Salndtï.putat qles laudat ’ ro mant' uetcres:oés eof tales nie fuiffe uE plores.Hon ita é alioqn ueta nö effet qipfe idem fcrïbitxa que cômemotaui in fecundo libto bui’ open's:ubi oicit iniurias ualidorâ:7 ob cas oifeedioz né pUbis a patribus aliaftp oifceffióef


-ocr page 141-

ElBER.V.

Comi fuiffe ta idc a principtonfqj âplt us equo 7 modeHo tare actû ^ e^pul fis regib^ q;diu met^ a iargnio mt: conec beUû graue qd jjpter ipfü coin ^tbrima fukeptu fueiat finiretur. po Rea neîo fuili impio pfes ejeicuiffe pie bêiregio more uerbeialTc: agro pepu Iiiïe:' iceterif ex plib^ folos egiffe iipe no.^uar mfcordia^z dumiHi onart neUentaUt fuire noUct fine fuifle bel/ lû pnnfaj fs.^tuia rurfus gram's me tus «pit urgeteiatcp ab illis pmrbatio nib^aha maiore cura cobibeie aies in getos:*:ad côcordiâ reuocare cwilem. ^5 P quofdä paucos q j )fuo mô boni erât magna admiRrQbâtur;atqueillis toleratis ac tcpatis malis: p3uco9 bo noiçz ƒuidentia res ilia crcfccbat:ficut idc bidoricus oint milita fibi legêti l Budienti:qpopulu8 'Aoman’ dorni mi litieque man atque tena pclara facino ra fecerit fc libuiffe attendere: q res ma Ximetanta négocia fudinuilTet.qnoniâ fciebat fepenumeio pua manu cum ma gnis legicmV bofiiû côtediffe roma no8;cognoueiat pui8 copiif beUa geda eu opulctis regib’;fibique mPta agita ti côdare oixit:pauco9 cmiû egregiag uirtutê cuncta patrauilTc:coque factug ut Diintias pauptasimultitudinê pauci tas faparet.65 poll$ luxa atque oefi dia inqt cinitas coiîupta errurfus ref publica magnitudie fui impatoÿ atep magifhatuû uitia fubdentabat. panco râigr niituf ad glonâ:boreslimpiu: UC23 ma ided uirtutê ipfa nitentium:êt a iCatone laudata é.ibinc eiat domt î dufiria quâ cômemoiamt Üatomt «a nu effet opulctti:tenues res pnuate.vn conuptis morib’ uitiu effe côtrariû po fuit publice cge(latê:priaati opulêtiâ.

ZÏ)e3more làudiæqjcnm fit uitiom obboc mrtüs piitarärrga'per pfum ni y^'^ia maiora cobibenf Sàp.tj. i^^KJJobres com diu foifftnt régna onentis iHultria’; uolm't deus occiz dentale fm:qb tprc effet porteri^: fed impii latitudie 7 magnitudie illuffri’. ^que talib’ potiffinm cöceffit bóibus ad domada grauia'mala multa^ gëti um:q ca bóns laudis 1 glorie cófuluc runt paie iq ipfa gloria reqrebant:fa/ lotcque eius faluti fue pponer nó dubi taucjt: 4? iHo uno mtioiided amoxlau dis:petunie cupiditatem 1 mFta alia ui tia cóprimcntef.'*rta fans’ uidet:quit amorc laudis uitiu cffe cognofcit. qd nee poeta fugit 4)ratiü qui ait.taudis amorc tûmes:funt certa ptacula q te Ïer pure lecto poterunt recteare libel lo.|dêicarmie lyrico ad reprimendä onandi libidincmiita cecinit. tati’ re gnes «uidu oomado fpüg.q fi libyS re mods gadib’ iungasn uterque pen’ fuiatuni.derntn g libidies turpiores fide pietatis ipetrato Ipii facto 1 amoie intelligibilis pulcbritudis nó réfrénât meli’ faite cupiditate bumane laudif 1 glïemó gdes la facti 1(5 min’ ias tur peg funt.€tia Xtulli’ inde fileie nópo tiiit:i iifdc libris quos de rep.fcripfit: ubi logt' de iftitoendo pneipe ciuitatif; que oicit alendt ice gl’ia:' Tofeqiienter cómemorat maiores fuos multa mira atep pclara gVie cupiditate feciffe. bme eigo mtio n folü n refiffebatme^ etia ld excitâdû Taccédendu ce cenfebant : patates boe utile ce rcip. Züiiâq; nee i ipfi’ pbilofopbie libris 4^ulli’ ab bac perte diffimulet:ubi eâ luce clari’ cófi tef.Cû.n.oe rtndifs talib’loqretur;q utique fectada fût fine ueri boni:no né tofitate laudis bûane:bâc itulit uniuer falc generalcmcp fentêtiâ.lbonof alit artes oefq? accendûtur ad niidia gbia iacetq? ea fep qapd quofep ipbâf.

✓®e refecando amore laudis bûane. quomâ iuftoÿ gloria oisidco fit .

_ Xap.i q., I^WÖItc igf cupiditati melius lefirti^ -•- ffine Dubitatoe cû cedif-tâto eni


-ocr page 142-

ntÈER.V.

^mïcp dl oeo ftmiliort^o 1 ab bac l mûdtna mimdior. ^Lue i bac otta ift nó lud«’ aadicafej tcordcga ét bene jficètcp 8108 tétaic nö ceffatdalté cu piditap glorie fopef oilectónciuUitie: ut fi alicubi iacétqapad qnofqs ïpwz bafhbóa fi recta fijtxtipfe amo ibar mane latidta enibefcat:'! cedat amorf nerttaha.jîa.néboc uïdû nmidj pie hdn fi maior icorde fit cupidités glo Me amp;nbsp;Bei timor nel amor:ut offs okc hl.4100 potdhs credere glona ab in bice eTpectétes: l gloria q a folo Co é bó qretesr^tc ne qbufdâ g ieu crediz derSt.l netébâf palâ côfiicri ait ^«â gelffta.î)ilejerût gloria bominû ma gis ^ oei.Zamp;o fsncti apoftoli non fez feront. -Cui cô î bis ion's pjedicarenl Ibrifli nome ubin folö iprobaf : fient nie ailriacéfque ea fépqapud quofq? fpjobäfuey ét filme wteftatói’s babc bat’ tenéntes qcaudierât a bono maz gidto eodclt;p medico métin. fei qf me heganerit cora bóib^;negabo eu corä pw meo qirelis é:oP cora angelis ei; Ïnter malediera 1 óbpzobria: iter gra uiffimas pferntóes crudelefqne penas no fût Petenin a pdicatóne falutis bu tnane:tato ftemitu offéfióis buane.^i ^ros oima fané tes atep oieëtes diuiz neque uiuëtesioebellatis quodamodo tordib^ DUris;atquetmoducta pace iu Ritiengens ierdefia cbrifli gloria cö feenta efltnö in ea taquai fue uirtutis finegeuetut;!? eaqueep ipfa’ad Ci glo has referentes ruius gra tales erant. 5^0 qnoqne fomite cos gb’ cofolebat ad amorem illi^ a quo 7 ipfi tales fiez ret accendebât. Traque ne ^ter bu.' manâ gloria boni effent: decuetat eos mapr iUor oifens,4^auete facere iufti Üâ V23^ cora bôibus ut uideamini ab eis:alioqn merrede nô babebitis apd près udliû qi relis eft. Fj rurfus ne boepOerfe itelligetes bôibuf place: me Iaercnt:mlt;nufque j}defftnt latendo cp

1

boni fût: oemoffras qUo fine inotefeef œberent.Iuceant inquit opa ufa corä bominibosiut uideai bona facta ura:7 glonficent patrem ueftw q in edis eff, Tllon etgo ut uideamini ab eist idcd bac intenfÔ€;ut eos ad uos côuerti oe iitisiqa nô p uos aliquid effis: fed ut gloriticct près ucftrû qui in celis eft î ad que conuerfi fiant quod effis. l()oc fecuti funt martyresiqui ^reuolas: 1 currios 1 oecios:non ftbi iferendo pe nasifed lUatas fercdo:7 uirtute ucra: quoniâ uaa pietatei inumerabili mul titudine fuparnnt.md ci iHi effent in ciuitate teiiena ; qnib^ jipofitus erat öi om ƒ illa cfliöo^ finis icolumitas ei^ 1 regnom nö in celo led i tena: nöi ui la eterna:fed in oeceffione moiientuun 7 lucceffione moriturorum:quid aliud amarent q, gloria:q licitbât etiâ pod morte:têq; uiuer i oie laudâtiûr

Z^e mercede temporali:quâ es rcdz didit bonis moribus romanorum ,

Oqîibos e:go no erät oeos oator’ mtam eternam cû fanctis âgehs mis m duitate fua releRt:ad cuius foci etatem pictas liera pducit:quenö ejbi bet feruilutem religionisiquam latria greci uocantinifi uni ueto oeo:fi neque banc eis feuenâ gloriam excebénffimi ipu cócedaet;nö reddetef merccs bóif artib’ to^ddeü uirtutlb” qb^ ad tâta gloria poenire nitebantur.^etalibus eni qui ptopter boe boni aliquid facer mdentur ut glorificentur abbomibuf etiam ons ait.4men oiro nobis tccepe runt mercedem fuâ.i^ic 7 ifti piinataf W fuas pro re commiini: boe eff reip. 7 pro eis erario cötempfernt: auaritic reffitérant:confuluerunt patrie eonfiz Iio libeioinecp Delicto fm fuas legest necp libidtni obnojnï. ^ed bis oibua artibuf taqua ueia ma niffi fut ad boz nores:ïpiü:gloria : bonorati fûtioib’ fere gctib’iimpii fui leges ipofuerunt


-ocr page 143-

EIBERX

mnis gcnbu8:bodieQ5 IHs1 biftona glonofi fut pene i oib’ gêtib’inó elf quad oe fummi*1 ueri oei mlhna conq rantur:pceperunt mercedc fuain .

Z3)e mercede fanctojtjtum omtatts «^l^^ulü’^Mjronwn^e;ieni pla oinutum. .Ää^itf, Jif'^rcea ante factor loge alia eft: IjUfe^obpoJ**^ fiiHtnenu ÿ d ouate on:q. mudi bui’ oileaonb’odi ofaeft JlU ctuita# fêpitemaéabi nol lus oriet ga nullus monï.Jbi t uera 1 plena feluitas:nó oea fed donu oei.quot;Ju de ftdei pignus accepint’t^dtn pegrt liâtes eius plcbritudini fufptram’joi non oritur fol fuper bonos 7 malos: fs fol iuftitie folos fitegit bonos. Ibi nent magna idullrta oitare eranü pu bliiü priuatis rebus anguftis ubiibe/ faurus cóis eft uentatis.pnoinde non folu;ut tails merces talib’ bóib’ red/ deref rôanum ipiû ad bumanâ gloria dilatatu ê:uerü êt ut dues eterne itliuf duitatis quadiu bic pegrinätur oiligé ter 1 fobrie:tlla itueatur ejcpla:! uide ant quâta oilectio debeatui fupne prie ƒpter uita eterna: fitatu a fuis riuibuf tenena oilecta ê ^pf boïo5 gloriam. Ânâtû.n.pfinet ad bac uitä moualin qpaucis oieb’ oudf- tfiniturigd iter/ eft fub cui’ipio inuat bö moritur’: fi iHi qiperât ad ipta 1 imq nócogantz ^ut u«o aliqd nocuerüt róani gentiz bus qb’fubiugatis ipofuerüt leges fu B8;nifi qa id faetü eft igenti ftragc bel lo^: qb fi cocordit fieret idipfù fieret meliore fucceftu:fed nulla effet gloria triumpbantium.'Tfeque enim 'lroma nt non uiuebat fob legibus fuis quas ceteris imponebantJhoc fufficeret rd publice nifi qa uDarti 1 Felloe oifpli cebatmt nee uictona locum baberet ne mine nincente ubi nemo pugnauerat. Tlonne romanis 1 ceteris gentibus Una eflet eademquc conditio:prefertig fimox fieret quod poftea gratiffime atqne bumaniffime factum eft:nt om/ nes ad romanum Imperium pertinenz tes focietatem acciperent ciuitatis:^ ro mam ciues effent:ac fie elTet omnium quod cat ante paucorum : tantum q» plebs ilia que fuos agros non babeiet oe publico ulueret: qm apparatus eis per bonos adminiftratores reipublice gratins a concordibus preftaretur:^ metis ejetorqutretur.

ZZluo ftuctu romani beUa gefferint: ' Iquantum bis emos uicere cotulerit .

•Cap. ir.

lt;Pk 3m quid interfit ad incolumitaz I__Wtem bonofque moresn ipfas cer te bominum uignitatestq? alii mcenit alii men funt omnino non uideo: pre/ ter ilium glorie humane inaniffimum faftum:in qno percepernnt metcedem fuam qui eius ingenti cupiditaie arfert 1 ingenda bella geffetunt . Tlunquid emm illomm agn tributa non foluut.quot; Tlunquid eis licet oilcete quod aliis non licet.-Tlunquid non multi fenato res funt in aliis tc22i8:qui 'Koma nee facie quidem norut/XoUe lactatiam: 1 oes boies quid funt nifi homines / Ziuod fi pcruerfitas feculi admitteret ut honoratiores effent qmqx medoref. nee fie j5magno haben debuij honor humanus;quia nullius eft pôderfs fu mus.Sed utamur i in bis rebus bnfi do domini oei noftri : confideremus quanta cotempferint: que pettulerint; quas cupiditates fubegerint ^ hiiana gloria:q eâ tâquâ mercedê taliû uirtu ni accipe meruezutta ualeat nobis eti/ am hoe ad opprimendam fuperbiam : ut cum illa ciuitas in qua nobis régna re promiffum eftttantum ab bac diftet quantum diftat celum a terta:a tepoia li letitia uita eterna:ab inanib’ laudi/ bus folida gloria:a focietate monaliit fodetas angelorum:a Inmie folis u lu ne lumen eius qui fecit foleg 1 liinâ:ni bil fibi magnug feciffc uideantut tante


-ocr page 144-

fllBERX

pile ouestfi ƒ ills «dipifcmda fr«rit bom opts aliqd:uel mala aliq futhnu erinttco till jjbat terrena la adepta ta ta ff«rint:tanta ppeffi fmc^ti's qa JC miffio peccato:^ q dues ad eterna colli git patna;bét aliud cut p ûbrâ quädä fimile fuit afylnm tliud romuleus:quo multifudine qua ilia cfuitas coderetur quorolibet Delicto;: cogregauit ipuni ^^®*

/ZJ-uä alieni iactatia ocbeant ce ebn ftiani;fi aliquid fecerint ^ oilectione eterne piietcum tant« romani gefTerit ybuana gloria '^oitau tenena,• g q^id eigo magnüêƒilia etd*na Vgt;^lefhqa pna ciincta fecultbuins qdaRbèt iocüda bladimcta contemner fi jjbac temporali atque terrena filio» Srutus potuitl occidere:qd illa facer neminecogit/^ed certe wfficilmtc fi lios interimere:^ qd ƒ ift« facienda lt;ft;ea q fïltïs congreganda uidebâtur atque hianda:ael oonare pauperiboa oei fi ejriftatte'tatio que id $ fide atcp iufhna fieri cópellat amittere. Helices tui nel nos uel hiiosnoftros nö dini/ tie tenene faciunt:aut nobis uiuenttb’ #mittêdc:aut nobis mortuis a qb’ ne fcimus uel forte a quibus nolum’ pof fidende.$ed os felices facit qê mêtió oei« opulêtia.Sroto at qa filtos ocd/ dit:infélicitatl8 pbibet teflimonfii etiâ poeta laudator.lt;llit.n., Tlatofcp pater noua beUa mouentes dd pens pulcbia j gt;libertäre uocabit )nfclijr:utcüque fc rent es facta minoies.^ed ueifo fequê ti ofolat’ êinfelicc picitamor patrie Isudncp imèfa nipido lbec füt Duoil la libertas i copiditaf laudis humane qad facta cöpulit mirada romanos, Si ago plibntate monmro; i 1 enpi ditate laudü q a moitalib^ ejpetut: oe cidi filtï a pie potuerunt : qd magnoë fi ƒ oaalibenate q nos ab iiqtans 1 mortis 1 Dwbolidnaw hbeios facit:

nee j )copiditate bumana:plaudnm: f? cantate Itbeiando^ botumtnó a ^ar qnio rege:fed a oemonib^ 1 oemonuS principe no filii occiduntur: fed'tbrini paupes iter Alios coputan nr/Si alias etiam rôanos priceps cognomie Æoi/ quatus ftlium nö qa cótra ipfam ^tri am:fed et ^ patria:tamen qa contra i perium fuumudeff contra qd iperaue rat pater imperator:ab bofte prouoca tus iuuenili ardore pugnauerat : licet oicifTet occidit: ne plus mali effet Ïe^ê plo imperii contempt!:^ boni in gio/ ria boftis occifi;ut qd fe iactent q pro i mortalis patrie legibus oîa que multo minus:^ blit mliguntur bona teilen« contemnuni.-^i furios dCamillns etiâ ingratam prism a cuiaf cerut'eib’ acez rimorum boftiu ileientiu ingu oepule rat: oamnatufque ab emulis fuerat « gallis iterom liberanitiqa no babebat potiorem ubi pollet innere gloriofus cur e;ttollatiir uelut grande alqd fece/ rit:q foite in ecclefia ab iimicis earn« Iihus:uelut giauilfimam ejoneratöi« paflus iniunam non fe ad boftes dus hereticos tranftulit:aut aliquam cotta lUam tpfe berefim códidit:fed earn po tins quantum ualuit ab bereticorum p niciofilfima ptauitate Defendit:cii alia non (it non obi uiuatui in bominu gio ria:fed ubi acquiratur utta eternsr ^t oOutius at cum porfenna rege pax fie ret qui granilfimo bello romanos pre mebat:qnia l^rfennaipfu occidci no potuit II pro eo alterum deceptus occi dit:in aidentem aram ante eius ocnlcs Dejteram entendit oicens:multos ralef qualem ilium uideret in eius exitium coniuraffe . Stuius ille fottitudinem 1 coniurationem falium perborrefeens fine olla oilatione fe ab illo bello facta pace compefcait:qni regno celoms im putatuius eft merits fua fi pto illo no enam manum neqoe hoc fibi nitro faciens ;fed perfequente aliquo pane's


4

-ocr page 145-

yß^R^y^

toms flamme impêdefit^i Curtius armatusequo eödto in abruptû biatö teire fe ptecipitem Deditioeoium fnoj^ï otaculis ferinc8;qui infTerat utilluc id quod romani baberent optimû mitte rentmec aliud intelligere potuerunt Cß uiris armifcp fe ejceliere-üde uidelicet opottebat ut oeo:;t lofTis i iHü interitü mr pcipitaretur atmatusigd fe magnü pjo eterna patiia fecitfe oicturus eft: q eliquem fue fidei paffus inimtenmmó fe nltro in falem motte mittens fed ab illo milTus obierit:quSdoquidc a ono fuo eodemq; rege patrie fue cetttus 02a culü accepitmolite timere cos gcotp’ occidunt : animam aotem non pofTiint occidere.-8i fe occidedoe certis nerbis quodamodo cófccrantes '^edi oeuoz uerunt;ut illis cadentikus 1 ira oco^ fanguine fuo placatibus:romanos li/ beraretur exercitusmuUo mó fupbtat fancti martyres tanqtoignum «liquid pto illius patrie participatione fecerit: ubi eterna ed 1 ucra félicitas : pto qua ufque ad fui fanguinis effufionem non fclum fuos fratres pro qb^ fundebat'; ueç I ipfos inimicos a qbus fundebat* ficut eis pteceptum ed oiligentesicari tate:fide:7 fidei caritate certarunt.amp;i «Oarens Publius oedicós edem Jouis Junonis dbinerueifalfo fibi ab luidis motte filii nunciata: ut illo nütio per/ torbat’ abfcederet: atq ; ita oedicatóis glotiam collega eius eófequereturata contempfit ut eü ptotici etia infepultus iuberetiQ fie in ei’ cotde oibitatis 00/ totem glotie cupiditas iiicerat;qd ma gnurn fe pto euangelii fancti pdicatióe qua eines fuperne patrie oe muerfis li beraturi' teolliguntur errotib’ifedffc oirtumsed:cui ons oe fepultura pris foi folicto ait;fequere me:*»fine mot/ tiios fepelire mottuos fucsr^i oßarc’ T|lt;egulu8 ne crudelilTimos bodes mra do falleret ad eos ab ipfa ^koma rener fus ed;quonia ficut romanis eu tenere

nolentibns refpödide femir:podea qj dfris feruierat pignitates illic bonedi ciuis babere nópodetieuqs cbartagi/ nenfcs quoniam contra cos in romani fenatu cgerat grauidimis fuppliciis ne caueruntiq cruciatus non funt pto fide illius patrie cötemnendii.ad cuius bea titudines fides ipfa pctducit/^lut quid retribuetur oomin0 pto omnibus que retnbuiefi pto fide que iHi oebetur ta lia fuerit homo padusiqualia pto fide quam perniciofiffimis timicis oebebat padus ed 'Kegulus.-''iamp;iwmodo aut fe audebit extollere 0 noiutaria pauptate ■ cbtidianusmt in buius uite peregnua none expeditior ambulef uta q ^ucit ad patriammbi uere oioitie iöfe oeus edreti audiat uel legat Lucius ualeriu 5 in fuo Defunct’ ed □fukitu ufepadeo miffe pauperesmt numts a populo col latfs cius fepultura curaretur.Audiat uel legat 4lmntia ^incinnatum cum qttuor iugera potTideref Tea fuis ma mbus coleretiab aratro ede abductum ut Dictatot fieret:maior utique bonore qgt;confol:uictifq; bodibus ingentem glotiam confecutu in eadej paupertate manfide.^ut quid fe magnü fecide pdi cabit;q nullo piemio mondi buius fue ritab eterne illius pamic fotietate fedu ctus:cii ^abtitiom oidicerit tantis mu nerib’Pyrrbi regis epirota:;2:jjmida Ct quarta parte regni romana ciuitate no potuide oiucHiiibicß i fua pauptate priuatus manere uolutdc,-’'*|lam illud quod rempublica ided rem populi:rc patrie:rem comunem cu baberent opu ienndimam atep Ditidimamific ipfi in fuis Domibus pauperes erantiut qdam eo9 qui iam bis coful fuideticx fenatu pauperus bominus pellerttur notatóe cenfotia;qiwee pondo argenti iuafis babere copertus ed. Jta iidem ipi pau peres étant:quo22 trinmpbis publfcns wtabatur erarium.''hone oes jpiani qui eycellcntiote japofito oiuitias fuas


-ocr page 146-

LIBER. V.

commnne« fanant:ffcudom g^fœiptâ eft in acribus apoftolo^;iit Diftnbuaf' finit calque opus eft: ut nemo meat ali quid pjopnum: fed fint illia omia coz munia intelligunt fe nulla obbocuenti lari opottere i3ctanria:id faciendo pio optinenda focietate angeloy:cum pene tale aliquidilh fecermt pio oftmanda gloiia romanotum r Ihec 1 alia fiq«a reperiuntor in litteris eom quando fic innotefcerent:qn tâta farna pdicarent: mfi romanum imperium longe lateq? ponectum magntfiris fucceffibus auge retur.-pioinde per illud imperius tas magnum tamep oiotiirnumtuiroiücp tâtoÿ uirturibns pclaru atep glonofu Q iHor intenrioni merces quâqrebant eft reddira :1 nobis ^pofita neceftarie commonitionis exempla:utfi uirtufes qua;? ifte utcüqï fint fimiles quas ifti pjo cimtatis terrene gloiia tenuerunt: ƒ oei glonofiffima emitate no tenueri mus:pudo2e piingamur.fi tenuerim’; fuperWa n5ejtollamur.41iionia finit oint apoftolus. 'Jndigne funt paffióes buius tépons ad futnras glotiam que reuelabitur in nobis.3d bumanâ ueio gloiiam piefentifep tempons fatis uita oigna extimabitnr illoqi. ^ïnde etiam iudei qui tbiiftii occidernt:reuelante teftamento noiio qo in oeteri iielatum fuit:ut non pio terrenis tépoialibus benefteiis que oiuina j^uidetia pmijte bonis malifcp concfdit:fed pto eterna uita muneribufep perpetois lt;nbsp;1ipfius fu perne niritaris focietate colatur oeos a nus 1 lier'’:recti(Time nee ifto^ gloiia oonari funt:ut bi qui qualibufcunque uirrutibus terrenam gloiiâ qnefierunt 1 arquifieft:uinccrent eos qui magnis uinis oatoies uere gloiie 7 noitatis e/ terne ocriderunt atqoe refpuerunt.

/4Luo inter fe Différât enpiditas gio rie l enpiditas dominatóis. £flp.i9-

rW TÏtereftfane inter cupiditatc bo mane gloiie 7 cupiditatem onati ' onis.Tfla licet jjcliue fit:ut q bumana gloiia nimium oelectatur:ctoommari ardenter affectet:tarnen qui ueras licei bumanaq i laudu gloiiâ 7cupifciit:oat opera bene iudicantibus no oifpliceie, Sunt.n.muUa i moiibus bona oe qb’ multi bene indicant:«puis ea multi no babeant:7 per ea bona morn nitntur ad glona 7 ipenu uel onarionc oe qb’ ait Valuftius.^sille nera uia nititur; 4Iuifquis autem fine cupiditate gloiie qua ueretur bomo bene iudicattbus oi fplicereionari atcp iperare oefiderat: etiam per apertiffima fcelera qrit plez runque optinere quod oiligit. pioide 9 glona 9cupifcit:ai!t uera uia nititur: aut eerte oolis atcp faUaciis contedit: nolens bonus uideri quod non eft.^t ideo iiirtutes babeti magna uirtus eft contemnere g!ona:ga contemptus ei’ in confpectu oei eft: iiidicio ant no rez peritur bumano. ^jtuicquid.n.fecent ad oculos boium quo gloiie otemptor appareat.-ad maiorem Lindem boc eft ad maioie gloriam facere fi credatur: non eft unde fe fufpicantium fenfibus aliter effe ^ fufpicantur offendst.^ed qui contemnit iudteia landantiinconz temnit etiam fufpicantiu temeritatem: quo:^ tarnen fi ueie bonus eft no conz temnit falHtem:qaoniam tante tuftitfe eft qui oe fpiritu oei uirtutes habet:nt etiam ipfos oiligat inimiclt;gt;S:7 ita oili gat:ut fiios ofoies nF oetractoies uelut coiiectos habere côfoite8:nô i terrena patria fed fuperna.ln laudatoiibus at fuis qiuis paruipenclat q, eus laudant non tarnen paruipendit quod amant: ncc eos uult fallere landantes:ne oeciz piat Diligentes . ^deoep inftat ardéter nt pori’iHe laiidefar:a quo bet bomo quicquid i co iure laudariir . 4iui eût fontemptot glorie onatóis eftanidus: beftias fupatrime crudelitate aitcrime


-ocr page 147-

LIBER .y.

Au;® lajane. ^1« quidem romani' fuerunt .Tlon.n.ojra epRimarionis amtïla onationie mpiditate cazununt. oftultos tales fmiïe _pdit biflona.Çed buius uiht fummitatem *1quart arcem quandâ Tpero ^cfar piim^ opdnuit. Diulus fuit tanta Injuries : nt nibil ab co putaretur uinle metuendnm:tanta crudelitas:nt nibil molle bre crederef fi nefdretur.^tiam taltbus oominâdi poteftas nô oamr nifi fumi oei jouidé tia:quâdo res bumanas indicat talib^ Dominis oignitas.^pta oc bac re noj oiuina eddoquente oei fapientia . Iper me reges régnant:! tpranni per me te nent terram.^ed ne tprâni nô peffimi BKp impiobi reges: fed ueteri nomine fojtes oicti ejidimenfun ait Cirgili’ Pars mibi pads erit oejtraj tetigiffe tyranni . HpertifTime alio loco œ oeo cictum ed.qui regnare fadi hominem bipocrifapjopter pnerfitatem popoli. 4ï-ua ob ré ^uis ut potui fatis ejpofu trim:qua caufa oeus unus uerus ! iu Rus roanos Fm quandâ foimâ tenene duitads adiuuerit:adtantiïpenï glo/ ham confequendam: pot tarnen ! alia caufa effe latentior:^pter oioerfa me/ rita generis bumani oeo magis nota ^ nobis: où illud códet iter ocs uer» citer pios:neminc fine uera pictatei, ueri oeicultu ueram poffe bre uirtutc: nee ea uera effe quado gfe feruit buma nc.^08 tarnen q eines no fût duitatis eteme que in facris Iris nfis oicitur ci uttas oei:utiliojes effe terrene emitati: qn babent uel ipfam cp fi nee ipfa.tlli But.qui uera pietate piedid bn niunnt: fi banc feientiâ regendi populos eôfez ttati funt: nibil efffélicius rebus buma nis cp fi do miferâte babeât poteftatc. ^ales at boles nirtutes faas; quâtafep in bac uita poffant babere non tribuut nifi gratie oei:epeas uolenlibusiere/ dentibu8:petétibufcp oedent.ëimalcp intelligut quantü fibi oefit ad pfeetóes

iuRtne:^is cd in illo:; tfaneto; iangez lorum fodctate:cui fe nituntur aptare. Zluantulibet aut laudetur ateppdieef uirtus:que fine uera pietate hut boni; gloïie:nequ8^ fancto:^ ejiguis inidif eóparanda cd:quo;2fpes pofita ed in gratia ! mtferieoidia ueri od.

/j$am tarpiter feruire uirtutes buma

p-'Joientpbilofopbi q fine boni bo K^quot;7 mani in ipfa uirtute eödituntiad ingerendu pudoiê qbufdä pbilofopbif g uirtutes qdê jjbatifj cas uoluptatis cotpoialis fine mctiuntiir:1 lUa per fe ipaj putst appetêda;idas jjpter ipaj: tabula quandâ uerbis pingere:ubi uo luptas in fella regali qfi oelicata qdas regtna eófideat: eique uirtutes famulc fubiidantur: obferuantes dus nutâ ut fadât quod ilia imperauerit.4tue pm dentie iabeat:ut Diligenter ingrat quo uoluptas regnet:! falua fit.fuff'd' •“ beat ut pdet bnficia que pot adoparäz das amicitias cojporalibus cómodis neceffaria8:nulli faci^t iniuriâme offè fis legibus uoluptas uiuere fecure non poffit . foititudini iubeat:ut fi color coipoii acdderit g nó opellat i mojtc: teneat onam fuam.i.uoluptatc foititer in animi cogitatióe: ut per pudinarns uelitia^ fuaruj recoidationej mitiget ptefentis ooloiis aculeos.^^éperâtie iu beatmt tantn capiat alimente^ ! fiqua oelectant:ne per imoderationc nopug aliquid ualitudinê curbet : ! uoluptas qua etiam in cotpons fanitate epicurci majimä ponunt grauiter offendatur. qta uirtutes cu tota fue gloiie oignita te:tancp ïperiofe cuidas etia inbonede muliercule feruient uoluptati .‘tlibil bac pictura oictint effe ignominiofi’ ! oefoimius:! qo minus bonotus ferre poffit afpettus;! uerü oicunt.Sfd non ejidimo fatis oebiti dcoiis ce pietmâ:

,f.2.


-ocr page 148-

yBER-v.

ft eftain tab» ftngatur ubinirmteB ba mane glone fermant.beet eij ifta gtta oebVata miiber non fitrfnflata tff efl:7 miiltus tnanitan? habet. ^Ïnde non ei ofgne fermtfob'ditas qtieda fnmitafq? inrfurutnuit nihil ptouideat pttidêtia: nihil Dinrihmt inOitia : nihil tolleret fo2titndo:nihil temperantia moderef: nifi onde placeat'böibiisi'ioêtofe gPie ferinatnr. T^ec illi fe ab ifta oefendcft feditateiqnicü aliéna fpemant iodicia oelut glotie eötemptousifibi fapiente» nidcntorziftbi placent .TUam eotiim nirt’ft tarnen oUaeflralio mö quoda humane fubditor lawdi.T^eque enint ipfe qm fibi placet homo non eft.^tui autem uera pietate in oeu qoem DiÜgit credit 7 fperat : plus intendit in ea in quibua fibi oiïplicetiqk in ea fiqua in illo fiint que non ta ipfi q; ucritati pla cent.T^eq? id tribuit unde iâ pot pla/ cere:nifi eiu« mifericotdie cui metuit oifplicereid bis fanatia gratias age»: oe illis fanandis pieces fundens.

/'Ttomano? regnó a oeo nero effe oif pofnu : a quo eft omis poteftas:îcoP jjuidentta regütur uniuerfa.3^ap.2 i.

île cü ita fintinó tribuam^dadi V^regni atq? imperii poteftatê nifi oeo uero q oat felicitate i regno cclo^ nó nifi fob « piis: regnó ueto terrenu? 1 piis 7 ipÜ8 ficut ei placedcoi nihil i/ iuftc placet. Æuâüis.n.aliqd oijeriz mus qd apertiï nobis effe uoluititamê miiltó eft ad nos:1 ualde fupetat uires nfa« boïum occulta oifcnterenliqdo examine merito oiiudicare regnoium, )lle igf nn’ nero« oeueiq nee iudicio nee adiutono oefent genus bumanum qn nolnit 7 quantii noluit romanis re gnó oeditiq oedit affprüs uel ét pfis: a qb’ folos oiiof oeos coli.onó bonü: alten! malti continent littere ifto^mt tacea oe populo bebteoioe quo iâ pin

quantii fatis uifó eftiq pieter unü oeS nó coluit;7 qn regnauit.q ergo perfis oedit fegetes fine coltu œe ßegetieiqni alia oona terras fine culm tot ocoru: quos ifti reb’ fingulis fingulosiuel et fingulis reb’ plures ppofuert:ipfe etia regnu dedit fine cultu eo^ per quoins cultn fe ifti regnaffe crediderót.Öic et bóibiis qui duario ipfe îîaio I^efari: q élugufto:ipfe 7 T^eroni:q Ölefpafia nis uc pii uel filio fuauiffimi« iperato rtbus:7 ipe crndeliffimo 2)omitiano; ^t ne per fingulos irc neceffe fit;qui Conftantino chiiftianoiipfe apoftaté ■Julianoxui^egregiä indolem oecepit amoie onandt facrilega 7 oeteftäda en riofitasicui’ uanis oedit’ oiacFis «at qn fretus fecuritate uictoiiemaues qb’ nictus neceffarius poitabatnr incédit; 3)eide feruide inftäs imodicisaofib’; 7 mop merito temeritatis occifusii loz cis boftilibos egenii reliqnitexcrcitóï ut aliter inde nó poffet euadi nifi cótia illud aufpiciu oei Termini: oe quo fu perioic libio Dinmus romani imperii termini mouerent'. Ceffit.n.Termin’ oeus neccffitati;q n cefferat 3bni. |')ec plane un’ós 7 uerus régit 7 gubernat ut placet. 4t fi occultis caufis:7nóqd rninftisƒlt; ZCpia eritufq; bello^ ex oei pendtre iudicio.Cap.22.J“ f''''Jyf rtia tpia ipa bello;^:ficut i ei’ r^^arbitrio eft iuftoqarudicto 7 mi KncoidiaiuV attererc nel ofolari gnus bum3nû:7alia citiusralia tardi’finiâ fur;bellü p)?rnta:;i a 0ópeio;belló pa nicó tertio a ^cipionc ïcredtbiü celeri täte 7 tpiis bienitatc ofccta font.^ellü quoqgt; fiigiriiio:;2g!gdiatOB ^ms mul fis romanis oucibus 7 onob’ ofulib’ uictis:jtaliaq? boinbiliter orrita atq? uaftataiterho tn anno poft multa co/ fumpta confóptó eft picentes:maici:7 pdignirgetes nó cxtere fs italice-poft oiutumâ 7 oeuotiffimam fob romans


-ocr page 149-

^ nbsp;LIBER , Vgt;

ingo feraimtem in libcmtej capot eri gere tentauerciam multi's nationtbos romano imperio fubuigatis oeletaqne cartbaginejn quo bdlo itahco roma nis fepiffime metis : ubi 7 cuo cofules i. perieft:'!alii nobiliffimi fenatotes no, Diuturno tn tpte tractii eft hoc maluj. Tjam qntus ei annus fmem oeditifed bellum punicum fecundu cu majimia oetrimentia 7 ealamitate rci.p.p anos 0£cc 7 octo roanaa utree ejctenuauit:7 pene ofampfitun onobns pteliis ferme .!xc.romano;2 milia occideriit.lBellii panicu5 ptimum |xr.xj.7 tree annoe peractum eft.3ellu mitbridaticus./U annis. A ne grep arbitretur rudimeta romano:;: fuifte fottiota ad bella citiue peragcda.fuperioiibue tpnbos multu in omni uirtute laudatisibeUa fanniti co annis tractii eft ferme qnqnaginta: in quo hello ita roant mett funt:ut fob iagu etiam mitterentur.$ed quia non diigibant gloiiä pioptcr iuftitiâifed iuftitiâ ptopter glotiam oibgere nide bantunpacem factam fedufep ropeft. If)ec ideo cômemoiotquoniâ multi pte rita:^ re;: ignariiquidsm ctia oiffimo latotes üie feientie:fi tpjib’cbitftiani« abqo bellü paulo oimius trabi tndet: ilico innram religiones pzoteruiffime infilinnt;£tdamantes q, fi iHa nö effet 7 tiefere rira nomina colerentur;iâ ro mana ilia uirtute que adiunäte dflarte 7 Bellona tanta celeriter bella eófedt: id quoep celeuime finircnu-.Kecolant *8*wr g legerunt cp Diutorna bellatq? nariis euetibus: cp luctnoffs cladib^ a uetenbus fint gefta romanis:licut fox kt oibis terrari i nelut ptoceUofiffimû pelagus naria talium male:;: tepeftate iactari:7 quodnolut atiquado fateat; nee infanis aduerfus oeum linguis fe interimant :7 oecipiant impentos.

✓ 2!gt;e hello in quo 'Aadaga^fus rej ^otboÿ vemonû eultor:uno oie cos

igentib^ copiis fuis oift'’eft.$ap.2 3, j^Xdlod tarnen nra memotia recen xJjtifTimo tcpoie oens mirabiliter 7 mno^ozditer fecit:non cu gra^ actoe cömemozättfed quantû in ipfis c 01115 ft fieri rót boias obliuione fepelire co natur.Xld a nobis ft tacebiwrifimiPz crimus igrati.3nm Tf^adagayfus rej gotho:;: agmine ingenti etiag immani ias in urbis nicinia eöftitutus; roam's ceruicibus imfnerct;Uno oie tanta celc ritate fi uictus eft;ut ne uno quides nö oicâ ejtincto fed uulnerato romano;;:; multo amplius cp centu miliw ^fterne retur eins ejeercitustatep ipfe eus filiis mox capta pecunia necaretur.‘‘|lam fi ille impius cu tantis 7 tam pits copiis romam fuilfet igreffusicui peperciffet^ ^uibas bonozê locis martern octuz lijfet r'Jn qua perfona oeum timeret Junius nô fanguinem effufus:eu’ puz , diciftam uellet îtactâr’XJluas ant iftija oil’s noces fuis brent;quâta infultatôe iaetarent;q^ ideo ille uiciffetiidco tâto potuiffet : quia quotidianis faen ficiis placabat atep iuiiabat oeosiqd roma nos facer ebziftiana religio n ftnebat.quot; 'Ha japinquante ias dlo bis locis ubi nntu fume maieftatis oppze(fus cft:cü ei’ farna uhiep crebzefceret:nobis apo ebartaginé oicebatur:boc credef:fper gere;iactare paganosig? ille oüs ami ris j»tcgentib’7 opitolantibus quibuf imolare quotidie ferebaturmki oino nö poffet ab eis qtalia otis roam’s fa/ era non facerentinec fieri a qnoquam pertimerent.^ nó agunt miferi gras tante’mifericozdic oci:q com ftatuiffet irruptione bazharica gramote oignos mozes bolus eaftigazeâdignatôes fun tâta mâfuetudie téperauit: ut illu pmo faceret mirabiliter uiri:ne ad ifizmio:;: mos euertêdos gPa oaretur Dembib’; gbus en fupplicare conftabat. heinde com ab bis barbans roma caperetur:


-ocr page 150-

niBŒ.y.

qui centra omnes ofaetudinej beließ ante geRoÆ ad loca facta cófugientea: cbrifliane rchgioma renerctia werêf: ipftfcß oemonibaa atq? ipto^ facnfici 09 ritibn» oe gb’ ilk ptefumpferat fic aduerfarenwr pjo noine cbtiftianornt lóge atrocius bellu cü eis ^ cü bóib’ gerere atderentorüta nerus onus gu/ bernatotcp rc^ 7 romanos cü mificoz dia flagdlanit:7 tn icredibiliter nictia fupplicaton'bua o'monü:nec faluti re^z pfenriü neceffaria eflefacriftcia illa mó ftraoit:ot ab bis g no pemicaciter có/ tendut fed prudeter attcdut:ne jjpter pntes neceffitates religio new oePatur: 7 magis erne uite fideliffiâ ejcpcctatöe teneator,

Z4toe fitcbridtano^ imperator 7 ^ uera félicitas. Öjp.2.^,

n^cp.n.nos ebriftianos qnofdS ipetatotes «deo felices Diciin’:g3 nel Dtdtias iperariit:ueliperâtes filios motte placida reIiqft:nP bolles rn.p, oomncftmel inimicos nues adnerfus fe infurgentes 7 cauere 7 opptimeic po tueröt.fOec 7 alia nite bni’ eriinofe uE munera nel felatiargdaenam cultotes oemonü accipere merueft: g nó ptinct ad regnn oei quo pertinent ifti :7 boe ipfius miPicotdia factum e(l;ne ab illo illa g in en crederét uelut fuma bona oefiderarent.Sj felices cos oicim’rfi iofle ipetat.fi inter lingnas fublimiter bono2ätiuj:7obfega nimis bumfliter faiutantiu no extolliitnr:f5 fe boies ce meminert:fi fua potellate' ad oei culm majie oilatadii maiellati ei^ famylam faaôt:lï ocu timent oiligût 7 colunt:fi p'us amat illnd regnu ubi non timent bfe c0fo:tes:fi tardi’nindicant facile ignofcut:fi eandc uidicta ^ neceffitate regende tnedetp rei.p.nô pfaturädis inimidtia:^ odiis exerunt: fi eandc iic dia nó adipunitaté inigtatts f; ad fpê cottectióis idolgêt: fi qdafpere cogut

pkriiep occcrnere:miPicotdfe lenitate 7 biifino^ laigitate copenfant: fi lux« ria tato eis ell calligatior quato poffet effe liberior-fi maliit cupiditatib^ pta uis q; gbullibet gëtibus iperare. €t fi bec omia fatiiit n jtpter aidotc inanis gloïie:fed cantates felicitatis eterne:fi j 3fuis peccatis büilitatis 7 miPatóis 7 ofois facrificin oeo fno nero imolarc nó negligiït.4^ales xpianos ïperatotef oicim’ effe felices iterim fpe; pollea re ipa futures:en id qö expofcim’ adnez nerit.

/De jjfperitatib^ qoas ÆôHâtino i/ peratoti ebtiffiano oe’ otulit.^a.zy,

bonos oens ne boies g cum » À nbsp;^rederent ƒpter eternâ uitä cole

1 nbsp;nbsp;dum: bas foblimitates 7 régna tetrena

extdimarent poffe neminé eöfequi nib oemonib’ fopplicaret qd bi fpüsi tali bus multu ua!erëf:2lóltiUinn ipatotc non fupplicantc ocmonibus: fed ipfus ueru oeü colctem tâtis terrenis ipleuit muneribnsrquâta optare nullas ande ret.ïm ena cödere duitatem rornano ipeno focia:uelut ipius rome filia: fed fine aliqno oemonütéplo fimulacroq; conccffif.2gt;iu ipe:auit:uniuerfa urbes romand nous Üugullas tenuit 7 oefen dit:in admillrandis 7 getendis bellis nictottofiffimns fnitnntyränis oppziz mendis per oia jjfperatus efl.^räde uns egritudine 7 lënectotc oefunct^ c: filios iperâtes reliquit.ëed rnrfus ne iperator qfep ideo ebtiftianus effetait felicitate ^onUâtinf maeretxü ^pter uitä eternâ gfep oebeat effe cbtillian^: louimanü multo citius q; lulianü ab flulit:'^ratiann fetro tyranico pmifit .interimi.Ióge gdë mitius q? magnus pöpeiü cole tes uidebcet róanos dos. Tla ille uidicari a â^atone nó potuit: qoc cinilis belli quodâmodo betedem reliquerata’llc autÿms pic aie folatia , talia no regrat: a Æbeodofio uidicat^


-ocr page 151-

U5œ,Yx

.» t.

eft qnê regni participé feccraf:cû par uolû bret 'iffe5:3mdio: fide fodetatis qj nimic potdlans.

ylDe fideipietate lt;bcolt;Iofij Jla5Dftt Äap.26.

ur »nndelilknó folu uiiio fcruauit y JqM oebebat fidêrue^ rtias poft nas motté pulfum ab etua interfecroie mapmo: Öaknnnianü eins paruuluj fratrem in foi partes îperii tang? cbiiz ftianus ejcepit pupinü:paterno eufto dimt affecta:qtlé Deftitotum omnibus opibus;nullo negocio poffet anferrerfi htios regnadi cupiditate magis qp bn faciendi caritate ffagraret CInde poti^ eus feruata nua imperatoiia oignirate fufeeptumripfa bumanitate et gra cófo latus eft. ®eide cü majeim^ tembiles faceret illi mcceffusibic in anguftiis cu ra^ fua^ nó eft lapfus ad emiofitates facnlegas atq? iHicitasJed ad Joanc5 in egypti beremo conftitotü;qaem oei feruu5 j^pbetandi fpiritu pieditó farna crebiefcente oidicerat mificatcp abeo nuntium nictone certiffimum accepit. eiOoj tyranni uÇajimi e5tinctor:^a lentinianó pueru imperii fui partibus unde fhgatus fucrat en mificoidifltma nencratôe reftituitteoep fine pifidias: fine qno alio pacto ud cafu ^^ime e^z tinctoiahu trrannti^ugenium qni in illi’ ipcratoiis loco no legitime fuerat fubrogamsraccepto rutfus piopbetico refpófo fide certus oppteffitzotra an’ robuftiffimi e;cercitum magis orado cp feriendo pugnauit.nl)iiites nobis q aderant retmlerunttextoita fibi effe oe manibus quecunep iaculabanturtcnm a ^bcodofu partibus in aduerfarios nebemens ucntiiriis iret;i non foluni quecanep i eos iaciebätnr cócitatiffime raperet:ne;2etiam ipfo9 tda in eotnm toipoia retoiqrct.einde 1 poeta ^ao dianus «puts a thiffi noie alien’ in eins tarnen landibus feripfit.

9 nimm oilecte do cui fudit ab aftris 8e Jonis armât’:uebemés tibi militât ether, ^t côiurati ueniunt ad daffica nenti.Üictot ant fient crediderat 7 pte digérât Jouis fimulaera que adnerfuf enm fuerant nefcto gbus ritibus uelut confecrata:'rin alpibus conftituta oez pofuit:eopcp fulmina g, antea fuiffent ioeâtibns tp illa letitia permittebat cur foiibns: 1 fe ab eis fulminan uelle eicé tib’:bilan'ter benigneep oonauit . Jni micop fuotnm filios quos non ipfius iuffusffed belli abftuleiat impetus etm nondum ebuftianos ad ecclefm ofugié fea:cbnftianos bac occafione fieri uoz Iuii:' icbiiftiana caritate oilept.nec p uauit rebus: fed aiipt bonoiibus . Jn neminem poft uictona piiuatas inimi citfas nalcre permifit:bella ciuilia non ficut ^irma a oÄarius 1 Sdla a alii tales nee finita finiie uolueft:f5 magis ooluit e^otta cp cuiqoas noecre uolmt terminata. Jpter bec oia ej ipfo initio îperii fui no geuittiuftiffimis lt;1miferi coidiffimis legibus aduerfus ipios la botâti ecclefie fuboenire:^ ualens bez retiens faucs arrianis uebeméter affli jeerattcui’ ecclefie fe mebtii effe magis ^ in terris regnaie gaudebat.Simula era gentiû ubique euetteda pcepit fan's inteUigens nee terrena munera i Demo nû:fed in oei ueri effe pofita poteftate. iQuid aut ei’ religiofa bumilitate mi rabilius:quando in tbeffalonieenftum giaoiffimâ fcelus:cuilä epifeopis inter cedentibus ^miferat indulgentiaitu/ multii quotiidâ gei cobcrebât uidicaic Tpulfus eft:1 ecclefiaftica coercit’ otfei plina fic egit penitentiämtiperatoiiaj celritudiné pro iHo populus owns ma gis fieret uidedo pioftrata cp peccado timeret iratasHbec ille fecum 1 fi qua fimilia que commemoiare iongum eft bona opera mlitiex ifto tprali uapore cuiuffibet culminis 1 fublimitatis buz mane:qoo^ opcrum mertes eft eterna


-ocr page 152-

LIBLR’V.

3 mamtate MOadetena ifto tepote taq? ’fo ! dodio (ófolendi gegd oolueritcotraz „.^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;v^»^„„,...,,„3.,..v,.^. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Idi«re:' ïquanto poftitab eis 01108 con

lt;^,folit amica oifputatóeiboc eftbonefte: '!graoïtenlibere quod opottet audire.


fUmtaszc^ oator ê oeiis foil's uera/ citer p118. ietera uero bona uite butuf nel faftigia uFfubfidia ficut ip5 mudu loce5:aBra8:terra8;aqua8:frnct^:ipt/ nftp bóts ai85:coïpo8:fenfu5:mentc:

cd crias quebbet impeni magnïtudo qua jJtepoqt gubernattone oifpenfat. ptoinde etia ia lUis tefpódendüuideo elTe:g maniteftiffimis oonimenris gb’ oRenditcp ad ilta tempotaba que fob Ruiti babere toncupifcuntinibi l oeoqï falfotum numerofitas pzofiticonfotati attp fóuicti conatur alTerere: nö ƒpter uite p’cfenns utilitatemifed .ppter earn que poR mottem futura c effe colédos oeos.Tlas iRia qui ptopter amidtia« inundi bums uolunt uana coleren nó

runtur ; bis qnqiiebbns fatis arbitroi effe refponfum.4tuo:;z tree ptiotes tu edidiriemn in moltotus manibus effe

aduerfus eoe refponfionem fcribendo pteparare. ©eide ad me perlatu eff ggt; id fcripferit: fed tps querât quo fine pc riculo poffint ederc. xXuos admoneo non optent good eis non expedit, fad le eff enis cuiq^ mderi refpondiffe qui tacere no1mt.dm gdeR loquadus ua/ nitateique non ideo pot quod uetitas: ga ft uoluerit enâ plus poteR clamare cp oeritas rSed confiderent omnia oi ligentemfi fotte fine Radio partium iudicantes effe talia ptofpe rerint que , poti’exagitari ^ oueib poffint:garru y» lb Iitate imptudentiffima 1 quafi fatyrica / nd mimica leuitate cobibeât fuas nu/V gas11 potius a ptudenribos emcdari: q; laudari ab imptodentibus eligant. ‘na fi no ad libertatc uera oicendiifs ad licentia malcditendi fps expectant: abfit nt eis eueniat good ait Cullt^ oe quoda g peetädi licentia fclix appella/ batnr.O miferum cui peccare licebat: unde quifgs cR g malcditendi licentia

Wicê fc putat:molto erft febnor fi boe “\ ilb omino non bceati djpoiïit oepofita

“^\ ! Alurelij 3ogoRmi ^piïcopi oc Cwi 1^1? 1täte ®ei tiber.amp;jdns Jndpit.

p2)e bis g oicunt oeos a fe non jjpter iptefentem uita cob fed ^pter eternam. Capitulum pzimum.

OSO ® Ye

mque Supe/ ynoiibu» libtia o\e .fat!8 mibi ad/ ; oerfus eo8 ui/ deor Difputaiïe g multos Deos atalfof quof ce nlia fimFacra imondos fpiritns ^ perniciofa oe/ monia:ucl certe creaturas n ercatotfs ueritas cbtiRiana couindt:,pptcr mtc buius monalis rerumque terrenarum ■utilitntem:eo ri[u af futtme que grece j| latria oidtom uni uero ceo oebetur: oenetandos a colcdos putât.Ct nimie gdem Rultitie uel pertinaaemec iRos gnq? nec ullos alios quaticu® nnmeri libtos fatis cffe gs nefdatrQuado ea putatur glozia uanitatis nullis tedere uiribus ueritatis:in pnicie5 uriqs cius cm uiriii taj imane oiutur.'Tla 1 Jtra oes turâtis induRriâmô male media

Ibi uero g ea que legut uel fine ulla uP non tn magna at nimia ueteris ettons obRinatoe intellecta ^ töfidcrata per/ pendunt: fatilms nos iRo numero ter minato:; ;gntp uolumimi ; pluf qi qRi oms ipius neceffitas poRulabat latiffe ciffe:^ minus oifferuiffe ludieabunt, ^oiatp iuidia qua cbtiRiane religioi


-ocr page 153-

LIBER.Vr»

oe butas uite dadib’;t«jrtn3:^cp con/ tritione ac mutatione rc^ iperici faceze conantur non folum oiiïimulanubu»: fed conn*a faam confctetiam faucntib^ ettam ooctis qoosimpietaa uefana pof fcditrommno effe inane; recte cogitad oms atqtie ratioistplenamcp IcuilÏime tementatia 1 perniciofiffime animofi/ tatie oubttaf non poterunt.Tliic ergo quoniâ oemceps nt promiffus ozdo e% petit ettam b» refeUendi T oocedi funt; g non pzopter iftam nitam fed ptoptcr illam que poft moztem futuza eft.oeos gentiu quoa cbziftiana reltgio oeftzuit fine oeferuit colendoe effecontendunt: placet a ueridico ozaculo fancti pfalmi fumere ejozdiu oifputatióis mee: btüa cuius eft Dominas oeus fpes ipfiu8:i nö refpejit in uanitates q infanias mé daces.Wern tarnen in omnib^ uanita/ tibus ifaniifep médacib’ loge toltrabi lius pbilofopbi audiendi fant.qnibus oifplicuerunt ifte opmiones ezzozefque populo;z:g populi cöftitueriit fimula/ cra numinibustmultaque oe eis quos bos imoztale# uoeât: falfa atq; idigna fine finjerant fiue ficta crediderimt:ct crédita eo:;2 eultui facrozamq; ritibns mifcuerunt.ïu bis ezgo bóibas quia fi non libere pzedicandotfaltem uteiiep Difpatatöibas mafitando talia fe ipzo bare tcftati funt:nó ufcpadeo ineóneni enter queftio ifta tractatur.ytrn; nó unum wam qui fecit omne; fpintualé cozpozalemq? creanira5;pzoptcruita; q poft mozteg fotura eft colt opozteat: f; multos bos ouo6 abillo uno factos T fublimiter collocatos:gda eozundej pbilofopbo9 ceteris ejeeUentiozes^ no biliozefcp fenferunt. ^etc:^ qnis ferat DIG arq? contendiiillos wos quo:;? tn quarto libzo quofdä cómemo2aui:gb’ rerum ejiguaç fingulis fmgula oiftri bauntur officia nitam eternam coiqnü pieftare/dn uezo illi perinffimi a ara/ tiflimi uintqm fe pzo magno beneficio

confcripta Doeniffe glozianturtutfunf quaze emep Deo fup^icandü eiïetigd a quoep effet petendû:ne abfurditate tur piftima quails ioculariter imimo fieri folet peteretur a Libero aquata 'Tlptn pbis ninuianctozes ernt cuipiâ boium DÜS imoztalibus fupplicanti;ut cuma Tflympbis petierit uiniiteiep refpode/ rint nos aqua babemusiboc a ^ibero peteipoffit recte oicere:fi uinum n bé/ tis faltem Date mibi uitam eternam. ZKutd bac abfurditate monftruofiuse' Tlonne illi cacbinantesjolent.n.effe ad rifu faciles fi non affectet fallere ut Demones fupplici refpódebunt.quot;0 bó putaf ne in poteftate nos balxze uitas; qnos audis nö babere nel nitem.*’^/ pudennlTime igitar ftulritie eft uitam eternam a talib’ oiis petere uF fperare qui uite boius erumnofiiTimc atep bze inlTime:'! fi qua ad eä pertinent admix niculandam atque fnlcienda;ita fingu las particulas tneri afïeruntur:ot fi td quod fub alteri’ tutela ac poteftate eft petatur ab nltcto:tam fit inconueniens a abfurdumiut mimice fcurrilitati ui/ deatur elk fimillimum.Xluod cum fit a fcientibus mimisioigne ridentur in tbeatro.cum nero a necelTitatibus ftul tis:mgmus izzidentur in mundo.^ni ergo Deo nel oee pzopter gd fupplicarc rur:qptum-’ad illo8 Dco8 attinet quos inftituernnt Guitatesta Doctis folerter inuentum : memoziccp mandatum eft: gd a Libero nezbf gfa:gd a Tlympbif quid a polcano : ac fic a ceteris quos partim comemozani in quarto libre: paras pzetereundos putaut.Pozzo fi a Lerere uinum:a Libero panc:a/Uul/ cano aquam:a Tpympbis igné pctere errozis eft:quanto maiozis wliramcti effe itelligi Debet: fi cuiq? iHo:^ p nita fupplicctur cterna .-’^tuaobrem fi enm De regno terreno quererem’ quofnas illud oeos uF ocas bóibas credendum effet pofte 9ferrc:Difcnftis oibns longe


-ocr page 154-

ILIBER’V.

pil'enû 0 nerftate môftratô ert;a qno^ i(To;ç2 mukoÿ numinû atqa falfo^ fal rem régna terrena ejidimare coRitui: none inranïiïime ipietatis eft: fi eterna nifa q tenems omibusregnts fine alla oubitahoe uel oparatoe pferenda ërab iko^ quoq5 oan cuiquâ poiïe credat? ‘Deque.n.^pterea ou tales uF tenerni regnû oare nô poffe mû funt: quia iHi magni ! cjcelfi ft’:hoc gddam parauj 'labectum quad non wgnarentur m tanta fublmntare curare: fs quâtalibet cofideratioe fragilitatis humane cadu co» apices terreni regni merito quifep tonfemnat:illi oü tales apparuerât;« indigniffimi mderentnr quibus oâda atq; feruanda oeberët uel ifla cemun; ac per hoc ficut foptriora jjjimis ono bos lihis pertractata oocuert: nullus Deus e;rilla turba uel quafi plebeio^: uel ptocerum quafi deo^udoneu» efl régna moitalia moitalib’ care:quato minus poteRimcitales ej mottaubus faceteclbis accedit quia fi 135 eus illis agimus quia nô ptopter iftâtfedjjpter uitam que poftmoitem futurs eft cji/ ftimant colendos oeoftias nec ptopter illa faltem que Deotustahum poteftati tanquâ oifpertita 7^p2!a:non ratione ucritati8:f5uanitatis opiniôe tribuut omnino colendi funt : fient credunt bi qui cultum eotum uite buius mottalis unlitaribus neceffariusefte côtendunt: contra quosiâ quinque ptecedentibus noluminibus fatis quantum potui ci/ fputaai.Xxue cum ita fint;ü eotus qut colunt oeam ^uaentatem etas ipfa fto/ reret infigniusicontéptotes autej eins uel intra annos oceiiberent iuuêtutis: uel i ea tanep fuili coipote frigefcerct: fi maxillas cultotum fuotus fpeoofius 7 feftiuiiis fottuna barbata ueftiret : a quibus aüt fperneretur glabros aut male batbatos uidereüsiët fic rectifffe oircremus bueufque iftas bas fingPas pofte fuis offieüs quodammóItmitati.

acp hoc a Junentate opoitcre peti uita etcrnam:que non caret barbam:nec a ^ottuna batbats boni aliqd poft banc uitam efte fpetandusicnius in hac uita poteftas nulla eftetiuteadê faite etates que barba iduitur ipfa ptcftarct.Tîûc nero cum earns cultus nec ptopter ifta ipfa q putant eis fubdita fit neceftan^: quia 7 multi colentes yuuentatem oea minime in illa etate uiguerunt:7 multi non earn colentes gaudent robore tu/ uctutis:itemq3 multi fortune barbate fupplices:Bd nulla uel oefotme' barba puenire pctucrunt:7 fi qui ea j )barbs impetranda uenerabantur:a barbans eius contemptoiibus irridentur.^ta ne oefipit cot humanum:ut quo^ ’ oeotug cultum ptopter ifta ipfa temporalia et cito pietercutia munera qbus fingulis finguli pteeffe perhibentur:inanes lu/ dibtiofumcp ce cognofcit:ptopter uita eternam credat efte fructuofum.-’lbanc oare tllos pofte nec hi oicere auft funt: q eis ut ab ifipictibus popup colorctur ifta opera tempotalia : quoniâ multos nimis putauerûtinc qfquä eo^ federet ociofus minutatim oimfa tribueriit.

✓XJtoid ifattonc oe oüs gentiü fëfifte credendu fit:qno^ tafia 7 generaal fa era betexit:ut renerctiiis cu eis agetet: fi oe illis omnino reticeret. ^ap.2.

'K^fis ^arco barrone curiofius C^Afia qfiuit /ZSans luenit oocti^z ofiderauit attenti ’’/■Cuis oifti JU acuti’/^tuis oiltgêtius pleniufcp ofcripfit rZlni talh min^êfuauis do qo:Doc!rina tn atq? fe'tênïs ita refert’ cft:ut in omni eruditóe qua nos fecu/ laré:illi aüt liberale uocât:ftudiofum re^ tantü ifte ooceat: quatii ftudiofus uerbox Cicero oelectat.3gt;enilt;plipfe tulli’ buk tale teftimoniu pbibetiut in libtis achademicis oicat eas que ibi «erfatur oifputatónem fe babuifte cum


lt; j

-ocr page 155-

LIBER,VL

lt;JÖ«co Uarronetboie ingtoms factie Bcnriffimo i fine ulla oabitatöe ooctif. fimo:n ait elognhlTtmo uF facodiOlo. ZUnoniâ re uera i bac facuUate multu ipar eft:fs 0Ï115 ingt facile acutiffimo, in eis libtis.t.acbademicis ubi cüz cta Dubitada ede rótèdi)t;addidit fine ulla Dübitatóe oocalTimo.lbwfecto oe bac re fic erat eert’:ut auferret oubita tionej qua folet ioïbus adb(bere:tâ^ oe boe lino et 4? aebademico^ oubita tione igt;ifputatur’:fe aebademieij fmffe oblitua.jn pamoaüt libto cü eiufdem ®arront8 littcraria opera ptedicaret: nos ingt in nfa urbe peregrinantes : ettantefep tanquS bofpitesam libii qfi Domu redujcrunt: ut poffemus align 9 1 ubi effemus agnofecre.^u etatem patrie:ta oeferiptiones tprsta facro^e fura:tu facerdotiü:tu oomefltcattii pu blicam difeiplinâtfu ledm region« lo co:^:tu omniü muina; ; bumanarusg? re:^ noi3:genera:officia:cas apuidi. jlte igitur uir ta infignis ejcellcnfqae pentieta qd oe illo etias ^crentia^us clegâtiiïimo ueificulo bieuiter ait.ciir ooctidim’ undeenep i)}arro:g tâ mPta legit:ut aligd ei fcribere uacade mire/ mur:tâ mfta feripfù:^ malta air que qua legere potuiffe eredam’.■JR« iguâ lur tanras ïgento tantufg; ooctrinaJi rt:jtuelut oiiitna^t oe gbus fcribit op/ pugnator effet atep oeffructor:eafque no ad religione fed ad faperflrtiontm oiccret pernneieznefcto utruj tâ multa ieis rtdenda:côteinnenda:Deteffâdaq; tófcriberet.tus nero oecs eofdem na coluent:colend»fep cenfuerit: ut in eo ipo opere littéral fua^ oicat fc timcre ne pcreant:non incutfu boffili fg enuïi negligentia : oe qua illos uelut ruina liberari a fe Dicit:^ïmemotia bonorü p buinfmodi libtos recódi atep fuari: utilioie cura q: etlbetdlus oe incendie facra ueffaba:! Cneas oe ttoiano ej/ eidio penates libtraffe pdicanu-^t tn ea legenda feculis ^jditiq a fapiétibus *1infipientibus merito abüciend8:7 ue ritati religionis inimiciffima iudieët . Inluid ejtiftimare oebemusinifi boics acerrimum ac peritiffimu:non tarnen fancto fpiritu hberu3:oppjeffum fuiffe fue ciuitatis eófuctudine ac legibus:et tn ea gbus mouebatur fub fpecie come dande religionis tacere nolmffe/ «

Z^bue fit partitio Oarronis libtojus fuo^:quo8 oe atigtatib’ reqz buana.^ owinarucp cöpofuit, tap.3.

dadragita 1 nnü libios fcripfit V^^antigtatü.lhos in res bumanas Diuinafque oiuifit: rebufbüams.X^cv. oiiitnis.xvi.trtbuitnfta fecutus rónes in ea partitioneiut rerum bumanarus libtos fenos quattuo: partib’.fntêdit eis 9 8gat:ubiagât:qn agat:gd agat. gn fe^ t itaque pmis oe bóibus fcripfit; in fecundis fej oe locis.fej tertios oe tpnbnseferqrtüs eofdccp poftremos 0 rebus abfoIuit./Huater aüt feni-xx* 1 quattuor fiunt.^d unü fingularem qui comuniter paus oe omnibus loqz retur in capitc pofuit.Jn oiins idétidê rebus eadem ab illo oiuifionis fotma feruata eft:qiiantum attinet ad ea que DÜS cxbibenda fnnt. ^xbibentor eim ab bominibus in locis et temporibus facra.lVee quattuoi que oixidibtis co plexus eff ternis.Ttlaj tres paotes oe bominibuf fcripfit:fequentes oe locis; tertios oe têporibus:quartos d facris etiam bic qui exbibeât:ubi exibibeât: qn exbibeant^gd exhibent fubtiliffia oilhnctione cômendans.oed ga opor tebat oicere : q maxime id expectabat quibus exbibeätzoe ipfis quoque oiis tres cófcripfit extremes:ut quinquies terni quindecim fiercrit.ifunt aüt oês ut Diximus.xn.quia 3 iffo^t exordio unum fingularem qui paus oe bomiz Hib’loqretur appofuit. duo abfoluto


-ocr page 156-

EIBER


V.'


confrqoenter ex ilfa quinq ; partira ei flribntóeitres pcedent« qmad boics pernnéf Ka fubdiuifit: ut pnmus fit oe pontificibusifecundus oe auguribus: tertius oe.xv.mn» faao^.^ecundos tres ad loca pertinentes;ita ut in uno eo^ œ facellisialtero oe facris edibus Diceret;tertio oe locis religiofis.jfcres potto qui idos requuntar:'tad tépota pertinent.rad oies fedosrita utunum faceret oe feni8:alterum oe ludis eircé fibu8:De fcenicis tertium. 4luo;2 triu ad facra pertinétium uni wdit cófecra tiones:alten facra ptiuata:ultimo pu/ MicaJl^anc ueJut pompas obfcquio;t in tiibus qui redant on ipfi fequuntur extremi:qaibu8 ide uniuerfus cultus ïpenfus ed.^i pmo oii cerfi:in fecudo incerti:in tertio cuncto:^ nouiffimo pij ptedpui atque felecti. ^n bactota ferie pulcberrime ac fabnliïfimc oidributio nis a oidinctiois uitam eternâ frudra queri:1 fperari iptudentidime nF opta ri.ex bis que iam oiximus ^ que win ceps pfeenda funt:cuius bominum qui cotde obdinato fibi nö fitcrit inimicus (acillfme apparet-ï^el bominum enirn funtindituta nel oemonum:nó quales notant lUi oemones bonos:fed ut loqr apertius imundo^ fpuum 1 fine otro/ ucrfia maligno:;t:q no/ias opiniones qbus aia bumana magis magifcpua/ nefcatn incömutabib etetneep ueritati coaptari atip iberere n poffitiwidctfa , mirabili 1 occulte infert cogitationib’ «pio^:'tapeite aliquado igert fcnfib’: * 1qua podut fallaci attedatóe afirmSt. Ide ipe Harro japterea fe pus oe reb^ bnanisioe oiuinis aut podea fcripfiffc tedatur ; qgt; pzius extiterint ciuitates ; oemdeab eis bec indituta funt . dlera Butes religio non a terrena ahqua ci/ nitate indituta ed;fs plane celedê ipa indiruit ciuitatem. ^am uero ifpirat: ■l oocet uerns pens oatoi uite eterne ne ris cultotibus luis .

/ZUd ex ^ifpHitatiöc Harronis apud

cultotes do^ antiquiotes res humane

^online reperiantur. Sap.4-.

lïrronis igitur confitétis ideo fe

^^ptius d rebus bumanis fcripfiffe

podea d piuis:qa piuineide ab bóib’ inditute funt:bec ratio ed.^icut pzior edinquit pictor ^ tabula pictaiptior faber cp edificium:ita pndtes funt dui

tates q; ea que a duitatib’ fut idituta.

Z^’idt autem fe ptius fcripturum fuiffe

oe oiis:podea oe bóibus. Si oeomni

natura oeo; tfcribcret•qnafi bic oe alt

qua fcribat-tno oe omniiaut ueto etia

ahqua licet nö omnis oeotum natura nö piioi wheat ede ^ bominumrquid

cd q jin illis tribus nouiffimis libtis

oeos certos - rincertos a fclectos oiliz

genter expltcans:nullam oeoanatuia

ptetermittere uidetur zX^uid ed ergo

quod ait fi oe omni natura oeorum et bominum fcnberem’:p:ius oiuina ab

foluidemus $ bumana attigiffemus

JSut enirn oe omni natura oeotum fcri bitiaut oe aliqua:aut omïno oe nulla.

Si oe omni:pponenda ed uticp rebus

bumanis.Si oealiqua;curnó etiaipa

res ptecedat bamanosz^n indigna ed

pteferri etiam uniuerfe nature boiumm pars ahqua oeo:^ ƒZ^uod fi multiied' ut ahqua pats oiuina pteponatut uni/

uerfis rebus bumanis:raltem oignaê

wel romais-T^erum qnippe bumana;«

libtos non quantum ad otbem terra; « fed quantum ad folam roma pertfnet

fcripfit. ^uos tarnen terp oiufnarum

libtis fe oixit feribendi otdine merito

ptetuiide uel fcripfiffe :fitut piaotc taz

bule pictc: ficut fabtii edifido apernffil me confitens q, etiam iffe res omine fi

cat pictura: ficut dructura ab bomini

bus inditute funt, Tedat ut oe nulla

oeorum natura fcripfiffe inteihganir;

neque boe aperte bicete uolniffe:fed iz

teiligcntibus reliquiffe.Hbi.n.oidtur

-ocr page 157-

LIBER .VL

Bon omis: ofitate quidem intelligitur aliqua . ^ed pot intdhgii nulla:quo ma que nulla cltncc ois nee aliqua ê. nam ut ipfe oicit:fi omis effet natura oco:^ ce qua fenberet:feribédt qzdine reb^ bumanis pieponêda effet.utaüt ntpfo taeente ueritas elamat;pponêda effet eerte rebus romanis:eham fi non omnis fed faltem aliqua effet.Tteete at poftponitursergo nulla eft .nô itaep rebus oiuinis anteferre uoluit res buz manas:fed 1 rebus ocris nolutt ante/ ferre res falfas. 'Jn bis.n.q feripfit w rebus bumanis feeut’ eft btftona re^ gefta:;t.lt;lue ant oe bis quas oiuinas uotat: qd nifi optniones re^ uana^f thoe eft nimirum quod uoluit fubtili (ignifieadone móftrare: non folü feri bens oe bis poftcrius q? oe illi8:fed et rationem reddés eur id feeerit.4luod ft taeaiffet;aliter boe faetii eins a6 aliif (onaffe oefenderetur . ^n ea uero ipfa ratione qua reddidit:nee aliisqequaj reliquit pto arbimo fufpieari ii fatts pbauit boies fe ppofmffe inftitutis bo minu:non natura botus nantie oeo^z, ^ta fe libios re^ omina;? n oe ueritate que pertinet ad natura-fed oe falfitate que pertinet ad erroftj fcripfiffe eft eö .feffas.-C^uod apertius alibi pofuit:fi/ tut in quarto Itbzo eommemoraui e% nature fotmula fe feriptiirum fiiiffetfi nouarn ipfe conderet eiuftatem. Zinia ult;ro iam uetcrem inuenerat:non fe po tuiffc nifi eins eonfuetudinem fequi.

/2petribus generibns theologie fm filarrone5:fetlieet iino fabulofo:alteto naturaliiterdoep ciuili, ^ap. f,

^inde illud quale eftrq » tria ge __^_,^iera theologie oieit effea.rónis qd oil's explieat‘:co;2tp und mytbicon appellari:alterü pbyfieonittiu ciuile. tanne fi ufus admitteret genus quod piimu; pofuit fabulare appellaremos:

fed fabulofum oitamDs:a fabults ent; mythieon oietum efttquoniaj mythos gieee fabula oieitur.^eeundum autem ut naturale Dteatumam * 1eonfuetudo loeutionis admittit.Xertius etiam ipe latine enunttauit quod ciuile appella/ tur.toeide ait mytbicon appellat quo majime utuntur poete : pbyficon quo pbilofopbi:ciuile quo popiili. primü inquit qd Dianin eo funt multa cótra oignitatem n naturam immortalmm ficta . qn hoe enim eft ut oeus altus ej capite:ali’ eje femoie fit:ali’ ex guttis fanguinis natas .hoc ut oü furatt ftnt:nt adalterauerit:ut feruierit bót. iS^entque i hoc omia ons attribuiiiur: que non modo in hominem:fed etiam que in contemptiffimuj hominem tax dere poffunt.lpic certe ubi powit:ubi anfus eft:ubi impunitû putauit qnata mendaciffimis fabults nature oeorum fierct fniuna.fine caligine ullius abi/ guttads expieffit.Loquebatur enij no oe naturali tbeologia;non oe ciuili:l3 oe fabulofa qua libere a fe putauit effe culpandam.tfideamus quid be altera oicat . Secundum genus eft inquit qd oem0ftraui:oe quo multos libios phi lofopbi reliquerut.qn qbus eft oii qui font:ubi:qd genu8:lt;^e:ex quonâ tpre an a fempitemo fuerit: an ex igne fint: ut credit ^raditusian ex niimeris ut Pytbagoia8:ex atbomi8 ut ^picnr’. ^ic alia q factli^ itra parieies i fcbola qua extra in foio ferre poffunt aures. Tlibil i hoc gnfe culpauit qd pbyfito uocauitn ad pbilofopbos ptinet:tâtû eoqi iter fe cótroneifiascómemoiauit: per qoo8 facta eft oiffidentium multi/ tudo fectarns.Kemouit tarnen hoc ge nus a fow ideft a popalif:fcbolis uero 1 parietibos claufit-jllud aut ptimam mendaciffimnm atque turpiffimum a ciuitatibus non remouit. £P religiofas aures popEares: atcp i bis ct rôanas. Zld oe oil's immoitalibus pbilofopb


-ocr page 158-

UBER.VL

oifpatat:flt;rre non pofTont: quod nero poen canancibtflnoneo 8giint:qaia contra Dignitatem ac natoram immor talium ficta font quia non modo in bo minem fed etiam in contemptifTimum bominem cadere poduntmon foluj fe runt:fed etiag libenter audiunt. Tneep id tatum:fed on's quoqueipfi» boc pla cere:'i^boc coti placado8 effe occer nunt.Agirent aliquio:bec ono genera mytbicon 7 pbyficon.i.fabiilofd arque naturale oecernamuo ab boc ciuih oc quo nunc agitur:unde ilia 7 ipe eifere aittiäsß ipfum ciuile mdeam’ qualiter ejpiicet.ifideo quidem cur oebeat nez cerni f3bulofu:quia falfum:qa turpe: qina indignu cfÏ.Tflaturale.n.a cinili uelle Dif«rnere:gd ed aliud qp 7 ipum ciuilc fateri ede mcdofomz^i.n.illud naturale eft:quid habet reptebefionio ut e/cludaturz^i autem hoc quod ci/ uile Dicitur naturale non eft:quid ba/ bet meriti ut admittatur.-1?« nempe ilia caufa eft quare pnus fcripferit oe rebuo humani#:poftenno oe oiuinis: quoniam in oiuinis rebus no natural fed hominum inftituta fecutus eft.^n/ tueamur fane 7 nuilem theologiam. ^ertiü genus eft inquit:qd in urbib’ dues majime facerdotes node, atque adminiftrare oebent.qn quo eft:qlies Deos publice coleie;q facra 7facrifici8 facere quenquS par fit.i^dhuc quod fe quitur attendamus. pnma inquit the ologia majime accômodata eft ad the Btrn:r«uda ad mildu.terria ad urbc: •Cuis non uideat cuf palmag oedent.-' dtique fecunde qua fupiadixit effe phi Iofopbo9. Hpanc.n.pertinere teftatur nd mtidiirquo ifti nihil effe ejcellenti’ opinantur in rebus . ^uas uero illas tbeologias prima 7 tcrtiam:tbeatri,r. atque urbis oidin jit ac iiijeit. Öidem^ eim no côtinuo quod eft urbis ptincre poffe 7 ad mnndii:quant's urbes uidea mus eeimudo.^ieri.n.pot ut in urbe

feenndii falfas opiniones ea colafnr;7 credantur:quo2U5 in mundo uel e^tra mundu natuts fit nnfquâ..^heatrû oe ro ubi eft nifi in urbezCuis theatros iftitoit nifi ciuitaszlamp;topter qd idirnit nifi propter lodos fcenicos r Ölbi font ludi fcenici nifi in teb^ oimnis.oc qb’ bi libti tanta folertia conferibuntur r

/3)e tbeologra mpftica ideft fabulofa 7 oe duili cotra dfarrones.leap.«;.

O^arce Olarro cum fis bo oium

Bcutiftimos 7 fine ulla oubitatoe cocti(Timus:fcd tarnen ho no oeus net fpiritus di ad uidenda 7 annuncianda Dinina i oentate' libertatecp fubuect^: cernis gde cp fint res ofuine ab huma nis nugis atque mendadis oiriméde: feduitiofiffimas populo^opiniones 7 ofuerndines in fuperftitôibus publids oereris odendere.quas oeo^ a narura abbctzereruel taliü qles in hm’ modi dementis humant animi fufpicat'infir mitas:7 fentis ipfe cum eas ufqueqque confider8s:7 omnis ueftra litteratura dreüfonat. 41^uid bic agit bumanom quäuis ejccellentiiïimü ingeniüzXhiid tibi hüana licet multiplex ingento co ctrina i bis anguftiis fuftragatz^atu raies dos colete cupis:duiles cogens, qnuenidi alios fabulofos in quos libe nus qd fentis euomas;ui l 7 iflos dni les uelis nolifue jjfundas.Sids gppe fabulofos accömodatos ée ad theatró naturales ad mundü:ciuiles ad urbê: cumundus op’ fit oiuiniirutbes nero 7 theatta fint bominnsmec alü oü ri/ deantur in theatris: qp qui adorantur ih templis:nec alüs Indos exhibeatis qp quibus uietimasimolaris.Cuanro liberi’ fubtiliufq; ifta oiufderes oicés alios elle trees naturales:alios ab bót hts inftitotos.Sed oe inftitutis aliud bre litteras poeta:;::aliud facerdotu;; utrafcp tn ita die inter fe aicas ofottio


-ocr page 159-

UBER.VI.

falfitan's:« giste firtt utreq? oeonib’: quibos inimta eft ooctrina uentatis. ëeqaeftrata igitur paululû tbeologia qua naturalem uocant: oe qua poftea oifTerendu eft;plaeet ne tandem uitam cternS peti aurfpcrari a wis poerids1 tbeatnds:ludiaisfeenid8.-’flbfit:imo aucrtat d» uerDS ta imanc facnkgaqp dementia.Tiunqd ab eis ons qb’ bee placent:V quo» bee plaçât: di eo:^ iUie crimina frequententar uita eterna poz feenda eft /Ilemo ut arbitrer ofq; ad tantu ptedpittii ftiriofiffime impietatia infanit .Tdec fabulofa igitur nec duili tbeologia:fempiterna qfcp adipifeitur uitam.jHa.n.oe ofis turpia fingendo feminat:bcc fauendo metit. JHa meda da fpargtt:bec colligit.jila res d oiis nefanda figmentJ boium carminibus pfonat:l3cc ea oeoqi ipfoqt feftinitatib’ tonfecrat. fadnoia 'Tflagida numinii ilia cantat:bec arnat. jHa pdit aut fin git;bec autem aut atteftatur ueriecaut oblectatnr 7 falfis.dmbe tuipeccabeq; oamnabtlcs.Sed itla que tbeatrica eft publicam turpitudinc piofitetur:ifta q urbana eft illius turpiendine oindtur, fl|iccine uita eterna fperabitur ; an ifta bleuis tcmpoialifcp poJluitur.-'Ün ueio nita polluit ofoitiu nefario^ bominu: fi fe inferunt affectionibus v afTenfioni bus nfisev uita no polluit focietas ne monu5 qui coinntar enminibas fuis,-3iueris tÿ mali: ft falfis male. Vec cu oicimus uideri fonaffe cuipiä nimif baqz req eignaro poteftrea fola ne niis talibus indigna maieftati oinina i riz dicula neteftabiliaq; celeb2ari;q poeti cis cantantor carminibus:t Indis feez nicis actitantnr.facra ucro ilia que no biftnones fed facerdotes aguntiab oi effe wdecoie purgata 7 aliéna, llwc fi ita effet:nunqaä ibeatricas turpitudiz nes in eo? bono’em qfqui eelebmdas effe cenferet.nunqua eas ipfi nii pefpe ret fibimet ejtbibeti.S5 io mbil pudet ad obfegu doit taha gerere itbeatris; qa fimiba geruntur in teplis.3)enicß di memotat^ auctot duilem tbeologiâ a fabulofa 7 natarali:tertia quandam fui generis niftinguere conarefur:ma gis ea ex Utraq; teperata:^ ab otracp feparata intelligi uoloit. dit.n.ea que fenbunt poete minus effe ^utpopuli feq oebeat:que at pbilofopbi pluf qua ut ea uulg’ fcrutari expediat. Äae fie abboiient inquit ut tarnen ex utroque genere ad duties ratoes alTumpta fmt non panes . ZHuare que funt coia cum ptopnistuna cuj ciuilibus fcribemus. lt;^qb’maior focietas Debet effe nobis cii pbilofopis $ cum poetismon ergo nulls com poetis . ^t tarnen alio loco oidt oe gencrationibns oeo:^ magis sd poetas qs ad pbyficos fuiffe popFos iclinatos.lhic.n.nixitgd fieti Debeat: ibi quid fiat, pbjtficos Dixit utibiatis canfa fenpfiffe:poetas oelcctatonis.tlc per boc ea que a poetis confcripta poz puli feg non Debet:crimina font oeo^ que tarnen oelectant 7 populos 1 nos. 9eleetatiöis enim caufa ficut oidt fcri bont poctemó utilitatis.^a tri fenbut que DÜ expetant:populiexbibeant.

zaïe fabulofe atque cimlis theologie fimilitudine atep concojdia. ^ap.z.

l^/lt;'' '^uocatnr igitur ad tbeologfam 1 Mmlem tbeologia fabulofa:tbea 1 nbsp;nbsp;tnca^cenica indignitatis i turpitadis

• plen3.4t bec tota que merito culpäda 7 refpnenda iudicatur;pars buius eft. qcolenda 1 obferuanda ccnfetar: non fane pars incôgiua ficut pftendete inz ftitui:vque ab oniuerfo compote aUea impottune illi cqnnexa atque fufpenfa fir:f3 omnino cófona 1 tanquâ eiufdê eoipotis membrum conuenientiffime copulata.ZÜuid enim aliud oftendunt ills fimulacra:fo2me: etates:fexu8:ba bitos DCo^-^TIJungd barbatus ^ooe:


-ocr page 160-

UBER.VL

imberbfm «Oraina poete babent:p5 tificeg n baboir^nögd Paapo mimi? TJone et facerdotes enowia pudéda fifeef-t.-^n aliter Rat adoiandaa i ion’s faen’s $ ^cedit ridendus in tbeatris.quot; TJa Safiirnus fene^ctlpoUo epbeb’: ita font pfone biftnonn:nó ut fint fla tue Dtlubîoÿ.ïor fotculua g fotibus pteefl;-: Vimentin^ qui bmini oii font mafniliratq? inter bos Æardea femma eft que cardinem feruat/Tlone ifta in rents oiuina^ libns reperiuntiir:que graues pofte fois carminibus indigna onxerunf/'Tlunquid 3?i3na tbcatrica ponat arma:' ! Urbana fimpliciter uir go c/Tiiigd feenims apoIio cicbarifta eft:*! ab bac aite ^elpbicus uacatrSs bee boeftiora ft? in ^paratóe turpio^, Z^uid oe ipfo Joue fenferuntiq ei’ nu tricem in capitolio pofoenmt/'pfinne atteftati font ^oemerorq omnes tales ocos nó fabolofa garrulitafe fr bifto rica oiligentia boies fuiffe mo«alffq; confcripfitr’^pnlones etia oeos parafi tos 700(8 ad cius menfam q offitueriit qd aliud q; mimica facra effe nobert^ ^am parafitos 'fouis ad ei’ cóuioiü ndbibitos:fi mimnsweiftet: rifü^iq? quefifte oideretur.Warro pi/it .Toon mm irrideret oeos: fed ni cómendaret hoc oi/itzDiainaa no bnmana^jz 1^32 lib’i boe eiim fcripfilTe teftantor.Tlec obi lodos fcenicos exponebat: fed obi capitolina iura pandebat.geniep a ta libus nuieitnr *1fatetor ficot foima bo mana ocos feceft:ita eos oelcctari buz manis ooluptatib’ credidiffe. T^po. n, *! maligni fpus foo negocio oefueriit: ut bas nojias opiniones bumanarum mentium ludificatoe firmarent. ^Inde etiam illud êg» Intitules editoos otio Tos atque feriarus 'Infit 4befferis feeii otracp manu alternate in ona oftitués Ibercolem;in altera fe ipfus: fob ea có ditione ut fi ipfe oioffet oe ftipe templi fibi cena pararettamicainq? oduceret.

Äi antes uiefotia Ihereults fuertt:boc idem De pecunia fua uoluptati Ipercu/ lis exbibcret:'! Deinde cii a fe ipfo tâçp ab freule oictos effet ; Débita ccnani 7 nobtliftimam meretricem Laurenti/ nam oeo iberculi oedit. dl ills cii oor miuiffet in téploruidit in fomnis |oer culem fibi effe cömixtusrfibicp Dijiffe q lt;nbsp;inde offeedens cui primum iuueni obuia fieret: apud illum effet inuctura mercedem:qna fibi credere oeberet ab Ibercule pfoluta.dc fic abeiiti cii pm’ iouenis oitiffim’4artitius occutiiffet: camq5oilectâ fecum Diutios b^buiffet: illa berede relicta Dcfunctus eft./^ue ampliffimam adepta peconiam:ne piz nine mercedi oideretur ingrata: quod acceptiffimum putauit effe numinibns populum romanum etiam ipfa fcnpfit Ixrcde.^rcp illa nó cóparcte inuentó eft reftamentum.Z]tuibus mentis earn ferût etiam bonotes meruiffe oiuinos. lICcc fi poetc fingeret: fi mimi agere't : ad fabiiiofam tbeologiam Diccrentor pjoculdubio pertinere ;7 a duilis theo logie pignitare feparada (udicarêtur. ^us nero bec oedecoja nó poeta22 fed populoni5;non mimo9 fed facrotus: nó tbcatror fed templotiim:idcft non fabolofe fed ciuilis theologie a tanto Buctote p2oduntur:nöfruftra biftrioz nes ludicrisattibos fingunt oeo» qne tanta eft turpitudinc:fed plane frufita facerdotes uelut facra ritibus conâtor fingere Deo^-que nulla eft boneftatCr dacra funtïiinonis:i bec in eins pile eta infills Samo celeb2âtur:ubi ad no ptum oata eft |oni.8ac2a font $erez ns : ubia plutone rapta ^roferpina qrirar.Sacra funt aeneris:ubi amaz tos cius Zldon aprino oente extinctus imienis fottiffimus plangitur, Sacra funt dOatris oeo2tirabi dtbis pnlcber Bdolefcens ab ea Dilectos i* ! maliebri Selo abfcifusietiam bominum abfdfo rum quos Ballos notant infelicitate


-ocr page 161-

ÊIBER^I#

oeploiafJh« di xîfoîmiora fint omntl kenica feditateiqind eft g? fabulofa ne_ oil's figmenta poeta:» ad tbeatru aide licet pertinétiameint fecernere nitütnr a duilt tbeologia;qna pertinere ad nr bem nolnnt:qnafi ab bellis a oignis indigna i turpia .-^tacp poti’ eH nnde gratie oebeâwr biftrionibos g ocnlis boinm pepcrcert:nec omia fpectaculis nudanernnt:q facros ediü parietibus occnluntur. Xltnid oc facris eo: ^ boni fentiedam cfl:que tenebns opcrintnr; cö tam fint oeteftabilia que pfernntnr in Incem.-^t certe qd in occulto agant per abfcifos 7 molles ipfi nidcrït.Çof dem tn boies îfelidter at tntpiter ener natos ac co2tupto8 minime occnltarc pomernnt. |gt;erftudcant on polTunt fe aliquid fanOng per tales agerc boies;■ qnos inter fancta fua nnmerari atqne uerfari negare nö polTnnt,‘T|efcimiis qd agant;fed fdm’ per qnales agant. Tionimus aüt qne agantiir in fcenarq nunquâ nel in cboio meretriov.ubi ne moabfdfus nut mollis itrauit.1 tn et ipfa tnrpes n infames agnnt.neq; eim ab boneftis agi ocbnert.^oe ft’ ergo lila facratqbns agendis tales elegit fa ctitastqles nec timelica in fe admittit obfeenicas,''

✓3)e tnterp:ctationibii8 nataraliu r* tionntqnas ooctotes pagani pro oiis fnis conantur ortendcre. Çap.8,

ff fSenirn babet ifli pbyfiologicas TLZl9L“3fd® f’^t ainnt.i.nataralium ƒrationü interpietationes. duafi nero nos in bac oifpntatione pbyfiologiam qaerimas l no tbeologiS.i.rationem non nature elfe fed oei.ZXuanuis enis 9 nerns oens eft non opinione is nata fit oeus; non tarnen omnis natura oe’ eft ; quia 1 bois 1 peconsi arboiis 1 lapidis ntiqs natura eft: quo^ nibilc oeus.âi ant bnins intezpietationis qn agitur oe facris matris oeo^ caput eft

certe cp mater oeoins terra eft .4tnid ultra onerimus .-'■C-uid cetera pferuta murr-Ctuid enidentius fnffragatur eif qui oicunt omnes iftos oeos homines fuifTe/^ic eni funt terrigene ficut terra cis eft mater.quot;Jn uera autem tbeologia opus oei eft terra non mater. Oerii tn quoquomö facra eins mterpretentur: Tréférant ad re» naturamiros mnlie biia pati no eft Pm natura:fed contra naturä. lwic moibus:boc crimen:boc oedecus babet iter ilia facrajjfefTione: qnod in nitiofis bominn modbus m'x babet inter to2mcnta confeffione5.2Zgt;c inde fi ifta facra que fcenicis turpitiiz dinibus cônincuntur elle fedioia:binc exeufantur atque purgantur ç^ babet interptationes fu38:qbu8 oftendantur rerum fignificare natarS;cttr non criS poëtica fimÜT e^rufentur atep purge/ torrulliulta eïm u ipfi ad eundc modü Ïterpietatf funt ufqueadeo ut quod ab cisîmaniffitmi 1 infandiffimû wcitur Satuinû filios Deuo2afïe:ita nonnulli interpietétur: g? longinquitas têpoifs que Batumi noie fignificatur:qcquid gignit ipfa côfumat. Uel fient idc opi natur Warro:ggt; pertineat ßaturn’ad femina que in terram ce qua onuntur iterum recidunt . jtemqa alii alio mo do.l fimiliter cetera Æt tarnen tbeolo gia fabulofa ofeitur ncum omibus bu iufcemodi intcrpictationibus fuis rez piebediturmbiicitur: impiobatur:nec folnm a naturali que pbilofopbo» c: ner etia ab ifta ciuilt ce qua agimus; que ad urbes populofcp pertinere affe ritor;eo g, ce eiis indigna confirent merito repudianda oifeermtur.^o ni mirum confilio:iit quoniam acuttffimi homines atque ooctiffimi a quib’ ifta conkripts funt : nmbas impiobandas inrelligebantmiHaj ftilicel fabulofa: 1 iftam ciuilem.|llam nero audebant impjobare : banc non audebant : ft/ lam culpandam propofuerunt : banc


-ocr page 162-

«U» fimilem côpaîandam ejpofucruf: non nt bee pie iHa tenenda eligeretur: fed ut eti dla refpuenda inteUigeretur: arep ita fine pen'culo eoium qui ciuilc tbeologiam repiebendere metnebant: utraq; contempra ea qua naturale uo cant apud melioien aios iueniiet loeu. Tl|am 1 Guiiis i fabubfa arnbe fabu/ lofe föt;ambecp ciuilea: ambas iucniet fabulofaa : g uanitates 1 obfeenitates ambarum pmdenter infpejen'camba» etuiles: qui ludos fcenicoa pertinentes ad fabulofam:in oeo^i ciuilin fefliuita tibus 1 in urbin oiuints rebus aduer/ terit. 4luomodo igif uite eterne cade potedas cuiep oeoy tflomj tribuitor: quos fua fimulacra 1 facra cônincunt oil's fabulofis apertiifime reprobatis efTe fimillimos:foimis:etatibus: feju^ babitu : coiugfis;geneiatoibns : ntib^; in qbus omnibus ant boies fuiffe itel/ ligutur:* »pio uniufeuiufep uita uPmoi te:facra eis i folennia conRituta bunc crroiem infinuantibus firmantibnfq? Demonibus-aut eerte ejtqualibet ocea fionc immudiflimi fpiis faUendis buz mania mentibos irrepfiffe ?’

/©e officiis fingub^ xJcoy. Cap.?, g'^^ajid ipfa numinum officia ta mz \_^Äifer minutatimtp côfrifa:ppter qnoJeis oicût pio uniufeuiufep jjpiio mnnere fupplicari opoitere zonde nó quidem omnia fed multa iam oijim^: nonne fcurrilitati mimice : ^ muine eonfonant oignitatiz^i ouas quifquâ num'ees adbiberet infanti ; qua:;iuna nihil nifi efcamtaltera nihil nifi potu; oaret ficut idi ad hec ouas adbibueft oeas ^dilucaipotinamépe oefipere ^aligd mimo fimile ifua oomoagere nideretur.Vibern a liberamento appel lare oolnnt ; q gt;mares in eoeundo per eins beneficium emiffis femintbus libe renturjbocidê oicût in feminis agcr

Liberam quam etiam Oenerem putat: 0^'1ipfas perbibeant femina emittere. ^t ob hoc Libero eandéuinle' coipoz ns partem in templo poni : femineant tibere.fct ob hoc addunt mulieres at tributas Libero;1 uinnjjpter libidine concitandam.Sic bacchanalia fumma celebiafur infania:ubi Harro ipfecóz fitetur a bacebatibus talia fieri nó poz tuide: nifi méte cómota.f^ec tn pofte# oifplicuerunt fenatui fanion:1 ea iuffit auferri.pattern bic tandem fotfitan fê ferunt:quid immundi fpiricustoum p oiis babentur in hominum poffintmé tibus.lhic certe non fïeient in tbeatris ludunt qppe ibi;non furiHnt:4tuauis oeos babere qui etiâ ludis tabbus oez lectentur:fimile fit furoiis.'^uale sût illud efl:q gt;cû religiofu a fuperftitiofo ea oiflinctionc oifcernatint a fuperfliz tiofo oicat timen oeos:a religiofo dût tantum neren ut parétesmö ut bodes timeii:arque omnes ita binos oicat:ut facilius fit eos nocentibus parcere ^ Iedere quenquam innocentem: tarnen mulieri fete poft partum tres oeos cuz dodes adbibcri commemoiat:ne 6ilz uanus oeos pemoctes ingrediatar:'» uexeticommcp cudodus fignifïcado;i caufa tres homines circuire limina oo mus:1 in primo limen fecuri fenre:po dea pilo;tertio oenerref fcopi8:ot bis oatis culture fignis;Deus ^iluan^pto bibeatur intrare;quia neque arbores ceduntur ac putantnr fine ferro:neque far conftcitnr fine pilo:neep buges coa ceruatur fine fcopis.^b bis aüt tribus rebus tres niicupatos oeosJJntercido nc a fecuris itercifione:lpilünii a pilo: 3)euer2â a fcopi8:qbus oiis mftodiV contra uim oei Siluani feta cófuaref. Jta contra oei nocentis feuitiâ bone;;! endodia non ualeret:nifi plureé effent aduerfus unum;eiep afpero;bo2icdo: inculto utpote filuedri fignis culture tanquam contrarii» repugnarent.


-ocr page 163-

|na M eft innocentia oeoram;ifta coz toidfa rlbecdne funt numina falobria urbiu magis ridenda cp ludibria tbea tro’um.-’O mas 1 femma côiungûtur adbtbrtur oeus i-ugatmus fit hoc fete dum.Sfd Domain eft DUcenda que nu b't:adbibetur oeu8 3)omiduca8.Ut i domo fit adbibetur dus 5)omiduci’. Sit maneat cum uiro additur oca lt;l0a tuma.XJtaid ultra qritur.-parcatur humane uerecundie:peragat cetera co tupifeentia carnis ifSguinis:jacurato fecreto pudongt;.lt;Luid ipletur cubiePg turba nnminn:qn 1 Paranympbi ide oifcedunt:' »adboc ipleturmon uteo;ç2 pjefer.na cogitata maior fit cura pudt cirie jed ut femme fem infirme:nouiz täte pauide:il!i8 coopantibns fine nUa Difficultate uirgfnitatis auferatz^eft em m oea Ofirginenfis : a oeue pater Subigusiatjea mater ^ircma:T 0ca tgt;artunda:'tacnu8 't|pnapU8. ^uid eft bof/ped omntno labozantem i illo opere uiru:ab Dim adiuuari opojtebat Tlo fufficiebat aliquis un’ aut aliqua nna-Tlunquid tienufifola paru effet que ad boe etiam oicitur nneupata; q’ fine ei’ ui femina uirgo effe n oefinat. ^i ullaeft frons tn bominibus que nö tft in numinibusmonne cum credunt coniugati tot oeos utriufque fepts effe ptefentes 7 buic operi inftantes ita pu doie afficiantur;ut l ille minus moue atiirm ilia plus relncretur /^t certe fi adeft (Jirginenfis oea ut uitgini gona foluatur:ft adeft neus Subfgus ut ui ro fabigatur.fi adeft oea Piema:ut fu bacta ne fe omoueat opmatur.Dea par tuda ibi qd facit.-Cmbefcatieat fotas: Bgat aliqd i maritus Qalde iboneftu eft mt quod uocatur ilia: impleat qfq? nifi i!le.$ed fojte ideo toleratur:quia Dea Dieitur effe no De’.Tlâ fi mafcul’ crederetur:- ! partöd’ uocaref:magi8 tôtra eu p’o urozis pudicitia pofceret maritus aupliu:^ feta otra 8iluandlt;

8ed qd boc ofeS cum ibi fit 1 piiapu» nimius mafculus: fuper coins immaz nifftmu 1 turpiffimu fafcinu federe no na nupta iubebatur mote boneftiffimo 1 religiofiffimo matronarr^ant adz hue 1 ciuilem tbeologiam a tbeologia fabulofamrbes a tbeatrisrtepla a fcez nicisifacra potificu a carmib’poeta:;t uelut res boneftas a turpibusmeraces B fallacibus : graues a 1embus: ferias 0 Iudicri8:appetenda8 a refpuendisfq poffunt quafi conantur fubtilitate oe/ cernere.jntelligimus qoid agant.qUa theatrics 1 fabulofS tbeologia ab ifta ciuili pendere nouefciei oe carmibuf poeta^ tanep oe fpeculo refultare. ^t ideo ifta eypofita quam Damnare non Qudent: illam eins imaginem liberius Brguunt 1 reptebedunt: ut q agnofeût quid uebntm banc ipfam facie? cuius ilia imago eft Deteftcntur.4IaS tame ipfi off tanquS in eodem fpeculo fe inz mentes ita oiliguttut qui qualefq? fint in mraq; melius uideantur.Unde ehS cultotes fao8 terribilibus impenis co pulerunt:ut immunditiag theologie fa bulofe fibi oicarent in fuis folennitati bus poneret:in reb’cininis baberet: atque ita i fe ipfos imundiffimos fpÜ8 manifeftius effe oocuerunt.' »buius ur bane theologie uelut electe 7 probate: ills theatricam abiectam atque repjoz batam membtum partemq? fecerutrnt cum fit uniuerfa turpis 7 fallaj atque in fe côtineat commentitios Deo8:ana pars ei’ fit in litteris facefdotii' altera in carminibus poetam5. Utrii babeat 7 alias partes;alia queftto eft .Tinne piopter oiuifionem yazzonis 1 urbaz nam 7 theatricam tbeologiam ad unS ciuilem ptineretfatis ut opinot oftcdi, Slnde quia funt ambe fimilis futpitu z dinis :abfurditatis: indignitatis : falfi tati8:8bfit a unis religiofismt fine ab bac fine ab ilia uita fperefeteina.Dez niep 7 ipe Llano omeotar 7 enumczar


-ocr page 164-

Ill BUR, YI.

oco« cepit a conceptione bói8:qaoniin numéros ejo:fus c a jano:eâq3 fenes perdu^it uflt;p ad oecrepite bois mené Y Decs ad ipfu boiem pertinentes da« fit ad ‘■neniam oeam que in fiinenbu» fenum cantaf.2t*einde cepit woe altos oftendere qui périmèrent nó ad ipfu5 boiem:fed ad ea que funt bóisiftcuttê nfetus atq? neffims Y qninq; alia que bute Ulte funt neceffariatoflendcns th oibus qd fit -cuinftp miinus:' jptopter gd cmqt oebeat fupplicari.^n qua uni ueifa Diligentia nullos oemoflrauit uP noiauit oeos: a gbus mta eterna poke da fit :japter qua unä japiie no xpiani fumns, ^uis ergo ufqueadeo tardus fit:ut non intdligat iftii boiej cimlem tbeologiam tarn oiligenter ejponedo * 1aperiendo:eaq;dli fabolofe indigne Btque pjobtofe fimtlem oemöftrando; atque ipfam fabulofa partem effe bui’ fatis enidenter Doccdo;non nifi ipi na turali qua oitit ad pbilofopboaperti/ nerc in animis boium moliri loc0:ea~ fnbtiIitate ut fabulofam reptebendatt' cimlem uero 'reptebendere qnidem no audeat:fed ptodendo reptebenfibilem oftendat.aftp itautraque iudicio recte intelligentiû reptobata:fola namralis remaneat eligenda;oe q fno loco in ad iutoiio oei ueri whgenii’ oilïercdu c.

✓2)e libertate Senece:g nebementius cmilé tbeologia reptebendtt ^ Öfarro . pbilofopbiam. Cap.io. ‘*j V^bertas fane q bme Defnithe ifta uiGana tbeologiS tbeatrice fimiHimas aperte ficut illa reprebendcre änderet; flnneo 9enece qoc nonnullis indicüs inenimus apoftolo:;? noftro^ darniffe tpiibusinon qdem er totome? e% abq parte non oefnit. 7lffiiit.n.fcrfbenti:ui nenti oefnit.Thâ in eo libto que eötra fupetftitiones fcripfitrmnlto copioftus atep uebementius repbendit ipfe ciuilé

iftam 1 urbana tbeologiam qtUarro tbeatricam atque fabulofam..n. oe fimnlacris ageret:facros igt imoitales ïuioiabilefcp oeos in materia uiliflima Bt^ imobili Dedicant habitus illis bo minu feraminq; ipifciumiquidä uero mijto feju oiuerfis coiponb’ induut: numina uocant;que in fpiritu accepto ^bito occurrerent monflra baberenf. 2)einde aliquâto poft eujtbeologiam naturalem pdicas qnotunda pbilofo/ pbo^ fententias oigefT,ffct:oppofuit ft bi queftionem :1 att.ll^oc loco ouit ali quis.iredat ergo celu 7 terrarn oeos elTeiY fupta lunaaliosafra aliof.^go feram aut platonemraut peripateticus ^tratone5.quo^ alter fecit oeam fine coipoie:alter fine animo,^t ad boe re fpondens gd ergo tandem inqnit .-’tic nota uidentur Xiti ^atii aut Komuli aut tuUi llboflilii fumma/jrioannaS Ïitus 4atiu8 oedicauit oea: Picu ^y berinüq? AomuIusill 'Joltili’ |bauoiê atque PaHoiesiteterrimos boing äffe ctu8;qno; zalter mentis territe motus eft.-alter cotpotisine motbus gdc fed colot,l(^ec numina pod’ credes i celo redpiea'lSlc ipis uero trib’crudeliter turpibus cp libere fcripfit. Ilie ingt ui riles fibi partes amputat: ifle lacertos fecat.^bi iratos oeos timet g fie ^pi/ dos mirentur .-3)iiautem millo Debet coli genere.'fi 7 bee uolunt.4^3ntus eft perturbate metis 7 fedib’ fuis pulfe fit ronut fie oii placentur queadmodiiS ne qnidem homines feuiunt teterrimu 7 in fabulas traditi crudelitatis.-ivrä ni lacerauerunt aliguorum membra ; neminem fua lacerare iufferunt.T^egie libidmis uoluptati caftrati funt quidi fednemo fibi ne uir effet iubente oomi no mantis mtulit . Seipfi in templis conrrueidant;uulneribus fuis ac fan/ guine fupplicant.$icuf intueri uacet q ^dunt gueque patiimtur:inueniet tam indecota honeftisitâ indigna liberis;


-ocr page 165-

UBER.VL

tarn di/Timilia fanisrut nemo foen't no bitawrus furere cos.^i oi paudorib’ furerent: atcunque ferencli effent:nunc fanttatis panocmm cifanientu tutba. 7am ilia que ipfo capitoho ften folere commemotat:* !inttepide omnino coax gmcqaia credatmifi ab undenttbns: aut furentibus fierrTla cum in facria egypnia ijfirim (ugeri perditiim:mo/ But de inuento magnum fuiffe gaudiu derififfet:cnm perditio eiua inuentioq; hngatnr:dolor tarnen tile atque letitia ab eta qui nihil perdiderunt nihilquet uenerunt ueraciter ejtprimatur:buic ta men inquit foton certu tempufefl.^o lerabile elf femel in anno infanire:i ca pitolium peruenire.Ündebit publicate oementie:quia quod nbi nanua furor attribuic officii:aliua nomia neo fubiï cit:aiiua boraa Jout nondattaliua li/ ttor ell:Bliua onctor qui nano moto bracbiorum imitatur ungentcm.i^unt que ■^noni ac dlhinejue capillofdifpo nant:longe a templo non tantum a fi/ mnlacto flantea digitoa monêtomâ tium mododunt que fpecolum teneat : funt que ad nadimonia fua oeoa aduo tentdunt qui libellos offerant:' !illoa caofam fuam ooceant.Koitus drebiz minua fenex iam oecrepitua:qaotidie t capitolio mimum agelütiqnafi oti liz benter ejpectarent:quern illi bominea oenïerant.ijmne illic artificum gen’ operantium oiiaimmortaltb’ oefidet. %tpaolo poft.llt*itarnen inqutt edam ft fuperuacuum ufummon turpem neci famem oco promittüt.Seoent quedam in capitolio que fe a Innone aman po tant:nee ^monis qnidem fi creder poe tia oelia:iracondiffime refpecto fetten turdl^ac libertatem ^Tattono babuit: tantummodo poerieam tbeologiam re prebendere aufus efl:duilem nó aufua edrquam ifle conddit.$ed ft oerö at/ tëdamua Détériora fût temph ubi bet aguntur:^ tbeatra nbi finguntor. vn

in bis facriaciuilis theologie baa pfea ponu8 elegit S^eneca fapientiiut eaa in animi religione non babeat:led in acti bua fmgar.dit enim qne omnia fapi/ ena feruabBt:t8nqu8m legibua iufïa:n täquam oiia gr«a.€t paolo poft, qd q^7 matrimonia inquit oeorum iun gimofd nc pie qnidem: fratrom lolt eet 7 fororumrlaellonam «ifl^arti collo camua:dlulcano £fenerem : Heptuno ëblatiam:lt;luofdam tarnen celibea re linquimuatquaft códiuo oefecerit: pre fertim cum quedam uidue fint: ut po pulonia uel ƒulgora:7 diua I^umtno quibua non mirot petitorem defniffe, Omnem tda ignobilem oeo^ turban* quam logo euo longa ropftitio congef fit:fic inquit adorabim’:ut meminez rimua colto eins magia ad morem:qß ad rem pertinere . Tiec leges etgo ille nee moa in cioiii tbeologia id iftituez rut quod DÜa grgtü cet:ueladrê per tineret.^ed ifle que pbilofopbiqfi liz bertii fecerunt:tn ga tUufltis populi to mani fenator craceolebat qd reprebc oebatiagebat qd arguebBtiqd culpaz bat adotabat:g3uidelicet magnum alt quid eu pbilofopbia oocuerBt:ne fopz Riotifua c€tin müdo:fed jipter legea ciuiû morefqne boîu3:nô gdê ageret fingentem fcenieu itbeatro:fed imitaz refi tëplo:eo oamnabilius quo illa q mendaciter agebat ftc ageret:ut eü po palus ueraciter agere e^iftimaret.^e nids aût ludédo potins œlectaret : qi fallendo deciperet.

/4tuid M iudei8 Seneca fenferit. ___.Îap.ü,

1ctoilis theologie fup 1_JL ^ittonea reprebendit etiam facta j meta iudeornm:7maxime fabbata in utilitcr cos facere:aflïrman8 g» pillos fingulos feptem interpofitos oies fez ptimam fere pané etatis fue perdât us cando 7 mnltain tempore nrgentia no

.g.i.


-ocr page 166-

lLl3ER*Vf'

iigendo ledätur.Cbrißtanof tarnen iä tue mdew mimteifTimos in neutra par tem témeinor8re aufu8 eft:ne ueUauz daretcôtra fue patrie ueterein confuet« dinem;ucl reprebenderet œntra ƒpri am forfitan uoluntatem. Pe tlhs fane indeis cum loqueretur ait. turn inte/ rim ufque co keleratiffime gentia con fuetudo conualuit;ut per omnea iä ter ras rccepta fit uictiuictoribus leges oe oerunt:mirabstur boc dicens^j quid dininitiis ageretur ignorans.Çubiecit plane fententiam:qua fignificaret qdp illozum facramentorum ratione fenri/ ret.é|it enim . lUi tarnen caufas ritus fut noueront 7 maior pats populi facit quod cor facial ignorât.Sed ce facta/ menos indeorummel car uel quatenuf indituta fit auctoritate Diuina:8c port modus a populo oei cut oite eterne mv rterium reuelato ertitempote quo opot tuit eadem auctoritate reuelata find alias oiximus maxime corn aduerfus manicbeos ageremus:' !iirboc opef lo co oppottuniore oicendum ert.

z^luod genttliu oeoruj naouitate oc tecta:nequeat dubitari eternam eos ui tarn nemini preftare:qui nec ipfam ad tuuant temporalem. .Cep.i2.

^'Unc autem propter ires tbeolo/ — rgias quas greet oieunt mytbicen pbpficen polinccndarine ante dici pof funt:fabulofa:naturalis: ciuili«:qgt; ne que oe fabulofa qnam 1 ipfi multorus falforumque oeorum coltores liberriz me reprebenderuntrneque oe ciuili cii tus tlla pars efleconuincitur:eiufq;^ irta fimillima nF etiam octetior inuent tur;fperanda ert eterna uita:ficui fatis non funique in boc uolumine oicta fut adiungat etiam ilia que in fuperiorib^ libris 1 maxime quarto;ce felicitatis datore oeo plurima difpntata fût. Hla cui nifi uni felicitao propter eternam

uitam confecrandi bomines effent : ft oea félicitas cffer/4tuia uero non oea: fed munu8 ert oei:cui oeo nifi oatort felicitatis confecrandi fumus:qui etet/ narn uitam ubi uera ert t plena rtlici/ tas pis cantate otligimus. ' T^on ante oatorem effe felicitatis queqUam irto/ rum oeorum qui tanta turpitudine co luntnr:7mfi its colantur multo turpi us irafcun(ur:atqj ob boc fe fpirnus i mudiffunos cofttentur: puto e/bis q oicta flit nemine dubicai opottez.po: ro q no oat felicitat«:uiM quomo pof fit dare eternam / «am quippe uitam eternam oictmus:ubt ert fine fine lehci tas. ‘'Ham ft anima in penis uiuit etet/ nisiquibus -tipfi fpiritus crutisbuntquot; immun^mors ilia ponus oicenda eft ^ uita.Tlulla quippe maior -Tpeiorc mors:q3ubi non tnoritur mers. filed q gt;anime natura per id quod immotta lis crests ert fine qualicunqj uita e'e no poteft:fumma eins mors ert alienatio

8 uita oet in eternitate fupplicii. Üitas igitur eternam:idert fine ullo fine felt cem folus ille oat qui oat ueras felici/ tatem.4tuanquas illi quos colit tbeo logia ina ciuiiis dare non poffe conui cti font: non folum propter ifta tempo raila atque eterna quod fuperioribus quinque libris oftendimus. fed multo magis propter uitam eternam: q-port mortem futura effiquod irto uno etias tills cooperanubus egimuf:colendino funt.$ed quoniä ueternofe confurtudi nis ins nimis in airo radices habet: fi cui oe ifta ciuili tbelogia refpuenda at q; uitanda param uideor difputaffeun alAid uolumen quod buic opitulante oeo fubiungendum c anima intendat.

Worein luguftini Cpifcopi de Ciuita te-3)ei liber.vii. incipit.

Ain cum in tbeologis ciuili oeitatem no ce oftiterit: in felectts oiisea wem/ ri poft credendu fit. . tap.i.


-ocr page 167-

dus me prima» neteres opuit pneo ucruatit netotis mimi/ ta8;qu38 tenez brofts animis __^C?Sl tenadus dia iarnu«1ïamam generis e«or infi^: rlt;7 weUere atep ejtirpare conantcn illi’ * -E/ gratie qui boe utnems wus pöt'pro Jmeo modulo in eins adiutorio coop:/ o^ Tantéangenia celeriora atq? meliora ; y ,quibus ad bac rè faperiores libri fup '^Èitß iufltciunepatienter 7 equanimit fer ƒ1re oebebüt:7 jjptcr altos nó putare fa 1,1 berfluum:quod iam fibi fentiuni non .m necetTartn.lt;4)ultum magna rcs agitur jturn nera 7 uere fancta oiuinitasiquaz ^''ais ab ea nobis etia bui: quarn nüc ge ; ; rimus fragthtatineaiïana fubfidia p «fa/beanturmó tatii propter mortalis uite, tranfitoriü uaporc;led ^pter mta bes tam que nö nifi eterna elf qoerenda 7 colenda predicatur . ^ac diuinitatem «elmt fic dijcerim oeitatema 7 boe uer bo ntt ianoflros non piget:ut e greco ejtpffius trófferantiquod illi tbeoibeca appellau H^ac «go ominitate fine oei tatem nó effe in eatbeologia quant ciz nilè uocat:q a dÖarco Ölanone . p?i, uoluminibus ejcplicata edtidefl nó pet uenirt ad eterne uite felicitate talm bo rum cultuiqnales a ciuitatibus quali/ tercp colendiiffituti funticuinondum perfuafit fejtus liber que pro;nme abz foluimusici )iftó forfitan legerit:qutd oe bac qneflione erpedienda ulteri^ oe fideret nó bcbft.fieri enim poteUtut faltèoeos feiectos atep pcipuos quos Ïflatio uolumine cöplexus eff ultimo: oe quibus paru Dijimus:quifqnâ eolê dos propter uitam beata que non nifi eterna elf opinet, 4tua in re nondico quod facetius ait Æeriulianus fortaiïe lÿuehus.Ëioii feleguntut:ut bulbi:

otiqpceteri reprobi iudicanfur. non boe oico.uideo eni e;celectie felegi alt quos ad aliquod maius atq; preitanti U8:ficut in militia: cum thrones elect« fuerint:ej bis quoep eligutur ad opus aliquod mai^armoru.cfft cu eligütór in ecclefia qui fiât prepofiti:nö utique ceteri reprobaturzeoomnes boni tide les elecci mento nûcopetur.^hguntur in edificio lapides angulares: non re/ ybatis ceteris qftrncHire partib’aliis deputantut. Cltguntut uue ad uefeëdn nee repiobantur alie quas rdinquim^ ad bibendü.mó opus multa percurre re:cü eis in aperto fit. lt;Ç.uâobrem nö ejeboe q, oii ex mulct's qdeseUcti fût: nel 18 qui fcripfit nel eoq tcultores :ud dü ipfi uituperandi fut:fed aduertèdit potius qnâ illi fut:7 ad qua tem felccti uideancur.

/lt;Etui fint oii felccti :7 an ab officits niliorum oeorum babeantur ejecepti.

— ([Sap.2.

j^^Os eerte wos felectof Öïatto um JL abri cotepone eómendat. ja nuijouem : Çaeutnum:Senium:lt;ilwt eurium:^polltnem:d03rtem; pulca/ num:Tlêptanum:9olem:^ctjm :\Li berum patrem ^elluremtSejeres: ju none Vunam:3gt;ianam : Olenerem:We dam. jn quibus omnibus ferme «xjc. duodecim mares:octo fut femme.1hec numina utrü ^ttr maiores i müdoad minidratioes felccta dicnnt:an qgt;po/ pulis magis inotuerüc.maiorq? ed eis cultus exbibitus. éi propterea qa opa maiota ab bis adminidrâtur i mundo non cos inuenire oebuimus inter ilUs quafi pkbeiam numina multitudinem minniis opufculis oeputatam. Tha ipe primo janus enm puerperium concipi iur:undc ille cuncta opera fumüiexor dium : minutatim minutie oidributa numinibus adicum aperit recipiëdo fc mini, jbi ed 7 éaturnus jjpter ipfum fernen.jbitiba g matte erfufo femme .g.2.


-ocr page 168-

tlBER.VU

liberat, JW libera qua 1 Uenerc uoz tôt que hoc idem benefidu cofeat Femi ne;ut etia ipfa emiiTo femine liberetur. ^^mnes bi ejc illw funt qui felecdapz pellantarrfed ibi eft wa «f0ena:q mez ftniis Huoribua precft: quauis ^oow filia : tarnen ignobilis eft,€t bac ^mz dentiam fluo^ méftruotumi Ubria fe lectorum oco^ ipfi)unont ide auctor Bffignat:que in oua felecttfena regina eft:7 bic tanquam ^uno tudna cu ea/ dem Oena preuigna fua eidem craort prefidet,Jbi funt 1 ouo ncfcio qut obz Icurtfttmt Uttumnua ! Centmuf qao:;e alter mtam alter fenfus puerperio larz ginntnr.Ct nimiru multo plus pftant cam fint ignobiliftimi:^ till tot ptoce res 1 lelecn.TOam profecto fine nita i fenfu:qd eft iHud tows quod muliebri Otero geritur:nifi nefcw qd abiectiffiz mum limo ac pulueri.cöparandumz

/•Guam nulla fit ratio que oe7elcctio ne quorôdâ oeorum poffit oftedi:cur multi» inferioribua e;ccellêtior iminiz / ftratio peputetur. ,. tlapj.

^ \^lt; *5*^**^^''•*Fat fdcctop ’gt;«lt;’» ” J^I*lt;®I*’'* nunima opulitinbi a flitomno l Senrino quo» ferns obz fcnra recôditâ bui’ munificétie parti/ tione fuperêt?lt;ôfert eni felectus flan’ aditum 1 quafi Januâ femini côfert.ïe lecniß Öatama» fernen ip5,Cófert fez Icctus Liber eiufdë femia emiffionéui ri«.Confert boe idem Libera que Ce res feu Lîmu» eft femini». Côfert feie eta 5uno a bec non fola.fed eus aßena filia Jouis fluorés menftruos:Bd eins qd cÓceptum eft îcrementù.^t confert uûunus 7 obfcurus *1ignobilis oitâ . Côfert Sentinus obfeuruf l ignobilis fenfä.Gne duo tanto illis rebus pfta dors fût:quato iipfe res ab bis mtelz lectu ac ranone sinent'. Sicut enis que ratiodnantor i inteliigut: ^fecto poz

tioia funt bis que fine itelleetu at^ ra iione;ut pecora uinunt *tfentiunt:ica i ilia que uita fenfucp funt predita:bisq necutuunt nee fentiunt mérita pteferun tur. Jtiter feleetos itaque oeos Uitum nue umiftcatom ëêtinus fenfificator magis baberi oebuerunt:»^ Janus fez * minis admiffor: l ßatumu» feminis oator uel fator:1 Liber i Libéra femt nû cömotores uel emifforestque femiz na indignum eft cogttaretnift ad mta fenfumep puener ittque munera felecta nö dätut a oü» feUctisifed a quibufda incognitis 1 pre ifto.}t oignitste negle ctie.Guod fi reipondetur oiU5 inino rum Janum bic poteftatë:1ideo illi et quod spent coceptum nöimetito attri buin oiu5 feminü batatnuil ideo fez minationeg quoque bois non pofte ab eius operatione feiungi:1 oiag feminü emittcdo.;2 Liberum 1 Liberas:i ideo etia bis precffe q ad fubftituëdos boz mines ptinent oium purgando^; i pa riendoru5 Junonc:i id:o ea nö deeffe purgationibus feminarum i partub’ bominu.Guerant quid refpôdeât ne □itûno 1 Sentinoiutrü i ipfos uelint bfe omniu que uiuunt 1 fentiunt potez ftatem.Guod fi concedunt: attédat^ cos fublimmflocatuti fint. Tla femiz nibus nafei in tetta lej tetta eft:uiucte autem atque fentire etia oeos fidereos opinantur.Si auté dient dlituno step Sëtino bec fola attributa que in came niuefeût i fenfibus adminiculantor tl cur non neus ille qui facit omnia uioet atep fentire etia eamiuitam pbet lfen fumiuniuerfali opère mnnus etia par/ tubus tribuenszCtqd opuf eft Üitum no atque 6entino;fi abillo qui uitei fenfib’ peft uniuerfaliter cuncta regun tor 1 hts qusfi famulif ifta eatnalia ue lut ejtrema 1 imacomifta funtr Jta ne funt illi fefeeti oeftituti femilisiut non luenirent quibus eda ipfi ifta eómittez rent: fed cum tota fus nobilitate qua


-ocr page 169-

ILïBER.VfL

lüft fant eltgmth'opos fa«« co iiM/ billbus cogerentur.-^uno fclects 1 re/ gina:^ouifq5 foror 1 cornante: bcc taz men itcrdnca eft pucria; 7 opus facit turn oeabus ignobilifTimis flbeona 7 Hdeona.Qbipofuerüt 7 mentê oeâ:que fadat pueds bona mctem:7 inter felez «08 ifta nópomï:qaafiquitqua mai’ preftati bói pót.l^intur aót |uno:q3 iterduca efl 7 domiduca : qfiquicqua piofit iter caïpere7 oomu ondifi menf nó eil bonaXwus munens ocam fele «oresifli inter felecta numia minime pofnenint.4Xae ptofe«o 7 Oineme fn erat pferenda;cui per ida minuta ope/ ra pnero: ^ memonas tribueröt.duis enim oubitct multo effe melius babere bona mentê:qs memotiâ quâtalibet in 'gentem.Hemo enim malus eil qui bo nam habet mêtem. Zlmdam ucro pef fimi memoria funt mirabiliiqui tanto peiores fuut:quanto minus poiTut ep' male cogitant oblmifd .^ttarnen «Ji nerua efl inter fele«08 oeos. dpentem eût ocas turba uilis operuit.4Lnid oe uimne oicam/qd oe felicitate:oe cjb’ in quarto libto plura ia oidmns:qua( co ness baberent:nallum eis loco iter felectos Deos Dare nolaerunt:ubi dede runt dbarti 7 Orco uni effeebori mor hum slteri receptori.-lt;um igif in bis minutis operibos que minutatim ons plunbus mflributa fttnt:etiâ ipfos felc «08 nideamasitanqué fenato cum ple be panter operan:7 inoeniamus a 9/ bufdam oüs qui neqnaqoas felegendi putan funttmultomaiora atep meliots adminiilrantqp ab illis qui felccti noz cantur:reilat arbitrari nó |)|H« pflSz tiores in mudo adminiftrahonesJed quia ^uenit eistut populis magis mo tefcerêtjfelectss 7 pdpuos nncupatos, ftnde oidt etiaipe llano:q gt;nbsp;nüf quiz bufdam patribus 7 oeabus matribus : ficut bominibus ignobilitas accidiffet. Si «go felidtas ideo fortaffe inter fele

«os beos eiïenó oeboit;^ adifta ei bilttatem nómerito:fed fottoitu poene rit:faltem inter illos uP potius pre ilz lis fortunä ponerefzquä ofeunt oeam nó rationabili Difporitione:fed ut terne re aedderit foa cmque dona confette. ^£C in ons felectis tenete apicem oebti ft:in quibus maxime quid poffet oilen dihqaado cos nidemus non precipua oirtute:non rónabili felidtateJe terne raria;ficot comm coltores de lUa fend ont fortune poteflâte felcctos. ‘'Flam 7 uir oifertiffimu» Saloflios ettas ipfos oeos fortaffis attendit cû diccret. 9ed ^jfecto fortons in omni re oominatur, cadres cunctas ex libidine magis cp ex ucjo célébrât obfcutattp.'‘rtö enij pof funtïuenire caufa:cur celebrata fit Äe nu8;7 obfcorata fit uirtus:cu3 ab illif Bmbarnm confecrata fint numina: nee tóparanda fintméritazÄut fi bec nobi litsri meruit:g* plnres appetijt ISenez rem:cp uirtut€m:cur celebrata efl oea

lt;Oinerua:7 obfcurata efl oen pecunia cum in genere bumano plures alhciat Boaritia cp peritia:7 in eis ipfis q funt Brtificiofi:ra:0 inoenies hominem q n babeat artefuâ pecuniali mercede uez nalemrplorifqne pendator femper pzo pter qood aliquid fihcp id propter qô fllud fit/Si ezgo ifipientis indicio mul titadinis facta ê oeo^ ifla felectio:cur oca tlecnnta dOiner^ pzelata non efl: co jipter peennias fint artifices multi. Si aót pauco:^ fapientio efl ifla diflin «io:cor no-prelata efl tieneri uirtns: torn earn longe rafto préférât/ Saltern eerte.ut oixiapfa fortona que ficut pa tant qoi ci plnrimum tribuunt in omî je oominatQr:7 res cunctas ex libidie magis cp eXuezo celebrst obfeuratqae fi tâtû 7 in oeo8 ualuitiut temezazio in dido fno quos oellet celebraret: obfeu raretep quos uellet:pcipu0 locu baba ret in felcctisique in ipfos quocp ueos Mtn predpoe efl pottflatis . dn ut illic

•g-3-


«

-ocr page 170-

^BER.Yir

effe non poret:nihilaliudeha ipfa for tunamifiadnerß patanda eft babuifz fe fortunam^ibi «go aduafata eftiq alios nobiles faciès nobibtata nó til .

/dOelius actu cfl cum oiis infenonb’ qui nullis infamantur obpiobnïs : ^ klcctis qoo^ täte turpitudief «leb:at. ƒ .lt;ap.4..

gJ^^XatuIaref autè dus iflis klcctis H^^uifqoS nobilitatis i daritudis appeticor:' ?cos oiceret fo:tunato8;fi n tos magis ad injurias: $ ad honores kketos uideret.''Camilla infima tu:/ ba ipfa ignobilitas te;n't:neobtueretur obpiobriis.Xidemus quidem euj eos «idem’ figmétis humana^ opimomi partitis inter fe openbus oidributos: tanqua mnnufcularïos uectigaliü con ductores:ael tanqua opifices i aico ar gentario;ubiunü uafculus:ut pfectum e;reat per multos artifices lTanfit:cum ab uno pcrfecto pfici poffet. Scd aliter nó putatum èoperâtiû multitudini cö fulcdurnifi ut fingulas artis partes ci to 1 facile oifeerent finguli:ne oesjar te una tatde ^ oifficik cogerentur ce p fecti. Weruntamcn nij quifquä repenf oeorum non felecrorum qui aliquo «i mine farnarn trajit infamem.ui;c antes felectorum qmfpiam qui non in fe notam comtumelic infigmX accepit, jUi ad iffotum humilia opera oefeede runt:iflimllo; ifublimia enmia non ueneriit. S)e ^ano quidem no mihi fa ok quicquâ occunit:qd ad probiusp tineat.^t fortaffis tails fuit.ut innoce tins uijent.q a fadnoribus flagjtfifep rcmotius.fcaturnu fngiente benignus Qcepit cu5 bofpite partitas eft regnn: nt etiam ciuitates fingulas conderent : ifte Vnidilamufte ^turnia.^d ifti in cultu Dto^ omnis oedecoris appcti tores:cnius uitam minus torpe inoene runt.-eum fimulacri monftruofa oefor mitate tutparuntinancen bifrôtè : nue

etia quadrifrontemt tanqiia geminum fadentes.An forte uolaerunt:ut quoni am plnrimi oii felecti embefeeda ppe/ trando amifeiant frontem: quanto iftc inocentioi effet ;tato frôtofior appetet.

/lDc paganoÿ fecretfore ooctria pby fiofep ranombus. Xap. ƒ»

fJj ^‘^ ’P^®9 P®^ interprefatio/ S^^nes pbyficas audiamus : qnibus turpimdinè mifenimi «torismelnt al lions Doctrine fpccie colorait conanf. primus eas int«pretationes fic Uano commendat:ut meat antiques fimulii era peo;ïimfignia ornatufep finjif/ k,ZXoe cum oenlis anime «duertiffet: bi qniadiffent Doctrine mvfteria pof/ feni aiam mundi ac partes dus id dos ueros aio uiderciqno^ t qui fjmulaaa fpccie hominis feccrunt hoc uideri keu tos:qjmoitaliu aios qui eft in coipoie Immano fimillimns eft immoitalisani mi:tanquam fi oafa ponerentor cauß notandorus Deo^i' tin Liberi ede eno phoin fifteietor qood fignificaiet uinü per id qnod cótinet id quod cotinetnJ: ita per fimolacrns quod forma habe/ ret bumanâ:fignificari alas rationale q gt;eo oelut nafe natura ifta foleat con tinerircoins natnie Deii nolont cffe ncl Deos.tJec font mvfteria Doctrine que ifte nil Dottiffimns penetratierat;tinde in lucem ifta profenet.^s o homo acu tifTimeinam in iftis Doctrine myfteriis iilam prudentiam perdidifti:q tibi fo/ brie nifom eft.q? bi qui prfmu popnlif ftmulacrs conftitnerunt 7 metns de/ pferunt duib’fuis 'tenore addideft: caftinfque ocos fine fimnlacris uete/ res obfernaffe romanos/ i^icnim tibi fuerunt aottores;ut bee eötra pofterio res romanos Dice: auderes/Tla I fi il (i antiquiffimi fimulacra colniftentifot tafTis totnm iftum fenfn oe fimolacrif non eóftitoendis interim ueri timons


-ocr page 171-

lîBBR*Vft*

filentio premtrt«:! ibniafcemoi pniz ciofts uanifcp figmentt's mj^fteria tda doctrine loqcius 7 eUtius predicares. Sia camé tua ta oocta * 1ingeniofa ubi te multum oolcmus p bec mflena oo ctmiead Dcu fuiiadefta quo facta ê: nó cum quo facta eft;nee cuius pottio; fed cuius conditio eft:nee qui eft oium aia:fe qui fecit omne mam;quo folo it Inftrante fit ais beatmfieius gratie no fit iRrata:nnllo modo pot.iit perueni/ re.ueru ifta myfteria Doctrine qualia rint (wâ(içp pcdêda:que fequunt ofte dut-^ref iterim uir ifte Doctiftimus mam mudi ac ptes eius de ueros oeos: unde inteUigitur totag eins tbeologiâ earn ipfam fetlicet naturalem cm pluri mum tribuit:urque ad anime rationa/ lia natoram fe ejttendere potuifTe . De natural! enim paudfTima ploquitur in boe libjoiin qno uidebimus utrü per i tupretationes pbyfiologicas ad banc naturalem poffit refe«e ciutlem: quam de oil« felecti« ultima fenpfif: quod fi potunitrtota naturali« 'erit. |p quid opus eiat ab eaciuilê tanta cura diftin ctionisabiugere .quot;Si autem recto difen mine feparata eft:quando nee ifta ueta ê que illi naturali« placet, perumit.n. ufque ad aiam;nó ufque ad iicru oeug qui fecit 1 aiam:quanto eft abiectior i falftor ifta ciuilis :q maxime circa cor porii eft occupata naturâ.ficut ipfe itet pretatione« eius ex quibus quedam ne cedaria cómemorare me oportet:tanta Rb bi» exquifite 1 enucleate Diligentia eemonftrabunt/ zDeopinióe Üanonis qua atbitrat’ eft oeû ee aiam mudiqtn in ptib^ fuis beat am« muTta»99 oinîa natura fit .gt;

leit etgo ide u^no adbne oe na tuï3li ibcologia ploquc8:Den fe Ribitrari efte aiam miindi:quern greet uoeant cofmon:'lbunc ipfü módó elfe Deum.Scd ficut boiem fapientem cum

fit ex coipote 1 animoitamen ab aio flf ci fapienté:it3 mundû Deâ oici ab aio cum fit ex aio icotpof.#)ic uidef quo quomodo cofiteri unu oeü:fed ut piu/ re« etias inttodacat: adiungit mundü ciuidi in ouas ptes.idcft celu ' ttezza. lt;t cclu bifartum in etbera l aera:terz ram ueto in aqua 7 bumum. ^ quib^ fummum effe etbera:fecundii aera:tez/ tiam aquam.infimam tezzam . Zlna« omne« parte« qaattaor aia^eiïe plez na8:in etbcre a aere immortaliü:in aq i tezza mortalium.lfummo autej cir coitu celi ufque ad circulum lune etbe rea» atas effe aftra ae ffdlasieafq; cele fles Deo« nó modo intelligi effe:fed ét uideri.'Jnter Inne uezo gvrus * »nimbo rum ac uento^z eaeumina acreas êe ant ma«:fed eas ai0 nó oculi8 Nideri luo cari beroas ilare» 1 genio« . ^eceft uidelicet bzeuitez in ifta pzelocutione ^ pofita tbeologia naturali«: que n buie t3ntum:fed 1 multi« pbilofopbif plaça it:De qua tunc oiligentiu« oifferendug eft:cu5 De ciuili quâtû ad Deo« felectoa Bttinet:opitulâte œo uezo quod reftat tmpleuezo.

/»In rationale faerit ^nû 1 termina in DUO nomina feparari. . tap. z»

IÄnn« igitur a quo fumpfittjew dium:que!o qaifnam fit. Tlefpö mundus eft.Xreuif eft bec plane atque aperta rcfpöfio.tur ergo adeü dicnntur rtrum initia pcrttneze : fine« oero ad alteru qneg terminus uoeät/ nam propter iniria n fines ; Diiobns iftis Dits DUOS menfes perbibét oedica t08:pretcr illos oecCm quibus nfep ad SBecembres caput eft lt;#)artius:‘gt;nua num ^anorfebraarió tezmino.qdeo terminalia eodem menfe februario cc lebiari oicunt cum fit ferum purgatori urn quod uoeant februmtunde menfis nomen accepit.Tlunqd «go ad muda qui fanu# eft initia rerum pertinent;!


-ocr page 172-

lIBERVIf

fines non perahenfrut alter iHisoens preficeretur/Tlöne oia que in boe mû do fieri oicunt:in boc eria mudo termi nari f4Cent?4Lue eft ifta U8nitd#:i ope re iUi care poteftate dimdia5:in fimti lacro fadem duplaz d^oneiftJ bifron tern muko elegantius irerpretarentur: fi eundej ^anu 1 Xerminn oicerent: 'atep initiis unä facie: finibus altera oa rent.quoniâ qui operatm utrunque oe bet intenderen jH omni.n.mota actóia fene qui nö refpicit initiûmô ^jfpicit f» nem. ÖInde necefte eftait memorie re/ fpidentirprofpiciens cónectatur inten/ ti#,^äfai ejedderit qu ceperit:quo/ modo finiat non inueniet. 4]Luos fi ai tarn beatam in boc mundo icobari pa tarent;e;ctra mnndu pfid:-ïideo ^ano ideftmundo folam initiorö ttibueient poteftatem:profecto ei pponerent Æcr 1minnreiiep a mis felectis n alienarct . 4luanqu3m etiaj nüc cum in iftis du obus dlis initia re^ têporalin finefep tractantnr:4^ermino debuit oau plus honoris.dOaior eni letitia eft:cu5 res queqnepficitur: folicitudis aüt plena funt cepta oonec perducantur ad fine: quem qui aliquid incipit:maxime ap/ petit:iutédit:e7pectat:ejoptat : nee oe re incobata:nifi terminetur exultât .

• /db quam caufam cultores jlani bi/ frontem imaginé ipfius finjerut : qua tn e't qdrifróte uiderinolnt. iap.8.

td iam bifrontis fimulacri ïtcr 1^/prefatio oferaf. 3gt;nap.n. facief ante 7 retro babere oicitur: q »hiatus nofter cum os aperimus mundo fimi/ lis uide8tur:unde1 palatum greci oia nó orum appellant:*!non nullt inquit poete latini celom nocauernt palatu§ : a quo biatu oris a foris effe adituj ad dentes uerfus:* !introrfus ad fauces . ^cce quo perductus eft mundus pro/ pter palati noftti uocabalü:nel greens

uet poetieum. ^tuid antem boc ad ani mam quid ad uitam eternam propter folas faliuas colatur bic oeus: quibus partim glntiendis partim ejpuendts : fub celo palati uttaque paditur ianua/ 4tu.d eft potto abfurdius: ^ in ipfo mundo no inuenire duas ianuas e/ ad uerfo fitas per quas uel adm ittat ad fe aliquid itro:uel emittat a fe foras:*! oe noftto ore *! gutture quorum fimtlitu nes mundus non habet:uelle mundi fi mulacru5 compone2epano:propter fo lam palatum cuius fimiÜtudinê)anus non babet/Cum ueto enm faciunt qua drifrontem ; 15«nnin geminam appel lsnt:a quattuot mundi partibus boc i terprctantur:qfi aliquid fpectet mudnf foras: ficut per omnes facies Janus,oe inde fi Janus c mndus;*! mitdus quat tuo: partibus conftat:falfii eft fimula/ crum qani:qaia Janus 1 fi quadriftos legitur: nunquam tarnen quadriJan’ inuemtnr.^nt ft ptopterea uerii eft qa etiam note orientis *!occidentis totus folet mundus intelligi:nunqd cu daas partes alias nominamus feptenirionis *!auftri:ficut illu quadrifronte; dieiit geminum Janum:ita qaifqp geminum dictums eft mudnm/Tlon habet oio unde quattuor Januas que mtranub'’ n ejeuntibus pateant interprètent ' : ad mundi fimilitudinem:ficut oe bifronte quod oieerct faltem in orc bommis in nenerunt:nifi Iteptunus forte fubueni at npotiigat pifccm:cui peter biatum oris *1guttuns etiam centra *! funftra fauces paterent.^t tarnen banc uanita tem per tot tannas nulla elfugit atatni fi q audit uetita té dieetcegofu tanna.

/Ue Jouis pofeRate:atifïeiufdem eu Jano comparatione. .Æap.?.

1 ^uem St qui etiam Jupiter ci citar:quern nelint mtelligiejponât.oe us eft mquiunt hübens poteftateî ca je


-ocr page 173-

MBStYIL

gb’ altquid fit in mundo. 1^ $ mu gnu fit nobiltiïtm^ Öiirgtlü uerP iUc teftamr.fdij eg potmt re:^ cognofeerc cimfaa.^dcur ei prcponiwr tanus: boe nobis uit lUe acutilTimu# docnlTi/ mufip rlt;rpondea(.4tuoniä penes Jaz num inquit funt prima:penes ^oue fu ma.uQerito ezgo rex omnium Jupiter babemr.prima eni uincuntur a fumz mis:ga licet prima précédant tepore : fumma Cuperant dignitate . bed recte boe Diccrerfi prima facio: ^ oifcerneté tur 1 fumma. $icut enim initium facti eft pzoficifci fummum pernenirennitin facti inceptio oifcendi fummum percez ptio oocirine:ac fici omibus primafût initia:furnmaep funt fines, ped iâ boe negocium inter pnu 4erminumep oi fculfum efl.Caufe aut q datur )oui:cf fuientia futnöeffecta:neepuUo modo fieri pot:ut uel tempore pzeueniantut a factis initiis ue facto^z.Temper ent pri or ê res que facit:^ iUa que fit. ^ua piopter fi ad jUnus pertinent initia fa cto^;nó ideo pnora funt efficieniibna caufis quas j^ui tribuunt.bicut enim nibtl ficita nihil incobat' ut fiat:quod nó faciens caufa precefferit.lpnnc fane oeii penes quem funt omnef caufe facto rum oium natural naturalinq; reru5 fi qouem populi appellant:! tantis cö tumeliis : tâque fceleflis criminationi bus colunt:tetriorc facrilegio fefe obz Rnngunttep fi prorfus nullu putatent ocum.^nde fatius effet eis aliu aliquê 3oui8 nomme nücupare:Dignn turpiz bus ! Hagitiofis bonoribus: fuppofito uano figmcto quod potins blaffematêt ficut baturno oicitur fuppofitus lapis què ja filio oeuoraret:^ iffû oeum oi tere ! tonâtem ! adultérantes: ! totus mundiircgentê:! per tot flupra oiffiu entern:! natura:^ omnius natoraliiic^ re^ cas fumas babetem:! faas caufas bonam non babentem. Deinde quero que iam locu inter oeos buic oeo tubu

(int^ni:(tlannseft mandus « ^eoS enim ucros aiam mundi ac eins pattes ifte oiffiniuit.de per boe quiequid boe non efl;nonjft utique fecundum iftos uerus oeus-Tlum igiror ita oiewti fût Jouemanimi mundi:ut janus fit cor pos eins:idelf irtemfibilis mandus r ir^oc fi dicant:non ent queadmodum Tanum oeum otcant. quoniam mundi cozpus non effoeus uci recundü ipfos fed anima mundi ac partes eius.Unde idem C?azto aperffffime oicit oeum fe arbitrari effe aiam mundi : ! buc ipfi mandum effe oeum:fed ficut bominem fapicntem cü fit e^ aio ! co:pore:fantu ej caio oin fapicntem:ita mundü oeum oici ab aio cum fit ejc aio ! cozpoze.i^o lum itaque mundi cotpas nó eff ocus: fed aut fola aia eius: aut fimul cozpus ! aio8:ita tarnen ut non fit a corporeî fed ab aio oeus.bi ergo quot;Janiis eff mû dus:! oeus effJanus: nungd jouem ut oens effe poflutaltqna partem las ef fe dicturi funtZdQagis enim Jbui iiniz nerfum folent tribuere:unde eff illud Jouis omnia plena, ^go ! Jpuem:ut cens fit:! maxime ut rex oeorum:non alium poffunt exiffimarc:$ mandus: ut in dis ceteris fecudus iftos fuis por tibus regnet.Jn banc fententiam etias quofdam nerfus âîaleni ^orani expo nit idem (J3Ko;in eo libzo quem feoz fam ab iftis oe cultu oecrum fcripfit: qui uerfus bi funt. lupiter omnipotés rcgum rex ipfe oeuf^. ß)rogenitoz gc nitrixq; oeus oeus unus ! omnis. CX ponuntur autem in eodem libro ita . ium mareni exiftimarent: qui fernen emitteret: feminaque acciperet^uêq; effe mundus ! eum omnia femm ex fe emittere ! in fe recipere:cum caufa inz quit fcripfit Soranus .Jupiter progez nitor genitn'xqvnec minus cum caufa unum:! omnia eundé effe.lt;Düdus.nlt; unu8;!in eo uno oia funt.


-ocr page 174-

tlBERVif

/Un Jani 1 jouw recta wïcretio fû. .Cap.io . 4

mùtl^ fit:mmfqmfq} fit mûdiif: gudic duo oil funt quot;Janus 'l^upiter/qi orlum babent templa:feorlu tiras:ot uerfa facra:diffimilia fimulacrariji p prerea qa aha uis cd pnmo2dio^:aiia càÿ.'l lila 'Jani:'! iUa jouis nomen oc «pihnungd fi unus bö in omerfis re/ bus daas babeatpoteftates ;aut ouas irttsiqa fingularu oiu«fa uifcftudeo duo iudice8:aut ouo oiomf artifices r Sic ergo 1 unus oeus:coin ipfe babeat poteHoté pnmordiO9:ipe ca:^:nu pro peer boe illü ouos ocos elk necefked putari:quia pnmojdia eauleep resduc fur-Quod fi boe iuftü putatenaipfus Jouc tot oeos elk eicat quotquot ei co gnomia jjpter multas poteftates oede runt;quonta re8 Ofse;c gbus dis co/ gnomma funtadbibita muhe atcp oi/ uerfe funCtejqbus pauca cómemoro .

/J)t cognominiV fomï qno ad mul tos Mosifed ad unüeüdéep refenif . , Xap.Ht

-^v 'Jiernteu uictorc: inuictn:opt'tu Xlu ipulforc:ftatutojc:ftabilitorc fopialé:tigiUû : alumni:wminn : 7 aha qpfe ^feqm lögü eft. Ibec ait cogno minaipofuerunt uni oeo ppter cas po teftatefque oiuerfastnó tn propter tot re# triam tot oeos eug effe cotgerunt : q gt;oia niceretitp a nemine utneeretur: qgt; opem indigentibus fenettq « babetet iptUendi; ftatuendi:ftabihedi: refapi/ nandi poteftatcrq, tanquâ ngdlus mi dii 9tineret ac funtneret:q gt;nbsp;nleret ota: q^rumaudeft mama aleret aialia. Jn bis nt aduerhmus quedag magna fût: quedâepgua:7 tn unufutraep facete p bibetur.puto inter fe ppinquiora elk cas remarque primordiar^pter qnas res uni mundii duos oeos êe aoluetit

Jouc atqnc 'janiitqj cóh’nere mondus 7 mama dare aialibustnec tn propter bec ouo opera tarn longe inter fe nt 7 oignitate oiuerfatouo ou elk copuili fuutrftdunus Jupiterrjjpttr ilku ett gillus:j)pter boe 'Itumnms appellat^ tlt.‘'nolo Dieere qj atalibus mamap bere fugentibus magts |unonê potuit oicere:q^ Jouem:prclerti5 cü eilet etii oma lutmiuarque in boe opus adiuto (0210ihi famulatu oe pbet.Xogtto enï polk refpôderi:7ipfâ gunonem nihil aliud elk:^ Joué Vg tllos Qalerit 6o rani uerfns:abi oietó eft. Jnpitomni potés regi re; : ipfe oeufque. progeni tor genitrijque oeum.-O-uare ergo oi crus eft 7 'Kuminusreu oiligéti’fottaf fe qrenhb^ ipfe luemaf elk et illa oma Xumina/Sieni maieftate oeo^ recte uidebafidigniizot i una fpiea alter ad curi gcniculi;alt ad folliculi ptinejet: quato é idigniufuna ré thmândert ut mimis alantur aialia:duo^ oeo^ po/ teftates curare:q«o:^ fit unus Jljpiter rex ipfe cäcto^:7 boe agat n falté eus cómge fuatfg ei ignobilt nefcio q Tlt;u minatnifi ga ipfe é ét ipa T^umianpfe 'Aumin’.-'flt;umin’ fojtalk ƒ fugétib^ marib’:'ÿjjmia f femis.Diceie gppe uoluiffé lUos Joui femimnu nomé ipo neremifi 7ïilhs ucrfibus.ptogenitor genitrixcp Diceret':7 her alia ei’ cogno mia legeresrq^etiam pecunia uocaref: qua oei heriUos minufculario# iueni mus:ut in quarto hbzo la comemora/ aim’.9ed cus 7mares7 femine babe ant pecunia:cur no7 pecuïa 7 pecuni’ appellat’ fit: ficut Kumina 7 Tlumin’ ipfi mderint.

/41d Jupiter eha pecunia nneupef, Xap.iz.

sfX 4ïa ne:o elegater roes bai’ noi# 1 ^reddide2iint;7 pecunia igut uoca tur^e^fint oia.lt;p magna roes oiui m nóis:imo ue:o ille cui’ fût oia nilif/ fime 7 Ttnmehofillïe pecunia nucupaf.


-ocr page 175-

1®ERlt;VLL

^d oh Joaw font qcdo 1 te«« ótinêf «er q 1 ipa pecunia i omnib’ oio reb^ qab bóib^ noie pecunie poifidétur. t^ nimic boe auantia Joui nomêipefu teut qfqs arnat peeuniain;nó qudibet oeürfe ip5 regê 01115 fibiamai uideat'. Löge at aliud eet ft oiuine uocarétur. dliud naq? fût oiuitieialmd pecunia « TJa oicim’ oiuite8:fapicfes;iuftof;bo nofigb’ pecunia uel nulla êuel patna. nftagis.n.funt uirtutib’ oiuitesip qs ets ét iipfia cotporaliü re;: neceiïitati bus ratio eil qd adeft. Pauperes ucro auaros oicim’ifép ibiantee 7 egentef. ^Xuâlibet.n.magnae pecunia» babete poiïuntifs i ca:^ quätaeäque abûdâtia no egere nô poiïunt.^t oeû ipfû ucru recte Dicimus owitcmó tn pecunia:f5 oipotctia.2)icät.\,i'*racß T oiuite« peen niofi:fs iteri’ egeni fi cupidi. Jtê dicô tur paupes pecunia carctesJs iteri’ oi uites fi fapiêt(f.-G.ualis etgo lila tbeo logia Debet èe fapictiiubi rex Deorum ei’ rei nomêaccepitiqnâ nemo fapiens cönipmit.- duâto.nJacili’ fi aliqoid bac Doctriaqd ad uitó ptineret eterna falubriê oifcereturids mudi rector nó ab eis pecuniaifs fapientis uocarétur: cui’ amor putgat a fordib’ auaritie : boe eit ab amore pecunie .^

Z-dd dû e;cpöitur qd ï^aturn’ qd oc fit ^eni’ uterep onus ^piï ce oocea tur,/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.tap.13,

^d quid oe boe loue plora ad ^•Jque fortaffe ceteri referedi fût:at ^ani8 remóeat oeo:; : opinio plunmoru

CÛ bic ipe fit oc8:fiue qn ptef ei’ uF po teilate» ejiflimaturifme eü uif aie qua patat p eucta DÜfufätej ptib’molii ba ms iqs uifibilh müd’ifte confurgit 7 mulnpltciadmiftrarióe nature qfi plu nu oeo:^ nóia aecepit/'^aid ê.n.n fa turnua/pn’ iqt oc pricipib’datpenef que fationû oius onatos cft.Tlönc ejt pofitio uerfuus illo9:i^alerii ßorani fie fe bet: Jpuê êe mudo:7eü cia femi

na ejt fe emitteren in fe recipe? ipfe eil igr pene» que fationus oium dnat’ c. ^aid eil ^eni’?.3)eu8 eil mqt q prC pofitus cil;ac uim habet oius rt;t gi/ gnenda;: .4Iiiem alium bäe uim brs eredunt:èp mundusreui dictum eil.Ju piter oïpotens jjgenitor genitnjque , ^t cu alio loco ■«Genius dieit effe uni/ ofeuiofque aiuin rónalesn ideo êe fin gulo8 Vingulo;:.talcm at müdiammii deü eiltiad boe ides utique reuocatmt taqui uniuerfalis Genius ipfe mundi oius cc credaf. ißie êigx quê appellat Jouê.Tla fi 018 ^eniuf dan ois uiii aiu8 geniusdeqtur ut fit omni» utri animus ds. 4ld fi a ipo8 abborrere abforditas ipa copellitireflat ut eü fin gularit a ejtceUêter oicat neu Genius quê dicunt mondi animumtac per boe

^^« uibereorii 7 uOarris officiis.

;4gt;P'gt;4' nbsp;nbsp;nbsp;1

ZfirK lt;Çrniriû o«o a dOartê quo re/ I^JUI^êt ad aliqs ptes mundin opc ra oei q fuut ielemêns nó ioenemnti ideo eo8 faltem operibiis bominump pofuerunt fermocinadi 7 belligemndi miniflro8.4luo; : uDercuriu» fi fmo monts etiS oeo;: potcflates gerit-ipfi quoque regi oeo;: dnaturifi Fm ei’ ar bitrium Jupit* loqturiaut loqndi ab il lo accipit faculratêiqd utique abfnidü ê.3iat illi homani tâtus fmóis potc (tas tributa pbibetunnon eil ciedibilc ad lattâdos mama nó foliis pucrofifs etiâ pccorairn Tnminiis cognomiat’ efltjonê oefcendere noluiffe: 7 ciirani nzi fmois q peconbus ancellim’ ad fe perrinere noluiffe.fle p boe ides ipfe ê Jouis atque q^crcurius. lt;luod fi fer mo ipfe Dicitur effe uPercuriusifieat il la q oe co interpictâtur oflêdunt. ijS ideo dOercurius quafi médius carrés Dicitur appellatU8;qi ferma cunat iter boies mediusiideo fermes grece qd


-ocr page 176-

niBERVH

ferme nd interpMatto qoe nh'que ad fermone pentnet bermenta dutradeo 't mercibii8 preeffe:qa inter nedéte» a emétes fmo fit medtusttdeo alas ei in capite ^ pedibus ponutmolentes figni fieari nolncrem ferri paera fmonem ; ideo nuntius dichirquoniâ p fermées oia cogitata enundäwr.Öi ergo «per curius ipfe ferma c:cfiâ ipfis côfitenti bas oeus non eded cû fibi oeos faciât cos quinec Demones funt: imûdis fup pheido fpirinbus pofTidentur ab eis : qui no du:fed Demones fût, 7^6 ga nee «Parti aliquod elemctâ nd parte mû di inuenire potoenmt:ubiageret ope/ ra qualicûq;nature;oeû belli effe oije rant:quodopus eft boins 1 optabik ris non eft-Si «go pace ppetuà felict tas daretruOars qnid ageret n béret, Ôi aût ipfû bellû eH épars:ficut fmo . lt;tDereurius:utinâ qpmanifeftu ed q» n fit oeus:tam né fit 7 bellu:qd nel falz fo uoeetur oeus, /2)e flellis quibnfdâ quas pagani œ orum fuojt nôibus nuneuporant, ,öap. iy.

fv Jfi fojte ille ftelle font bi dû qs ^o^t appdlauere noibos . jHam ftcllam qnâdam notât epettunarqua dâ itidé eOané.Sed ibi eft ^ ilia quâ notant ^ouem: tametfi mundus eUjo ois.Jbi quâ notât Çaturnû:'ttamé ei prêter earn oât nô pama fubftantiam: oiam uidditet feminum, |bt cli n ilia omniü dattïTima que ab eis appeUatut âlenn8:n tarnen eandej denerem elfe etiâ ^unâ uolunt. O-Uauts de iHo fui/ gentmimo fidere apnd eositanquâ oc malo aureo )uno dennfep contendât, tudierum eni qmdâ ilîeneris:guidas oieunt efTe 3unonis:fed ut folet aenus Jnnonem uindt.lpâ multo plnres eS ftellâ iUeneri mbnnntu'ts ut uij eorû gfqnas reperiaf g alind opinef.4Iuis sût nô rideat cû regé oins Dicât ioné g )Hella ePa Hella lt;Ueneris;tóta uidf

daritate/^anto .n.eïTe debnit ceteris ilia fulgennor:qnato cHipfe potétior, “Aefpödent ideo fic uiderrga illa q pu tat*obfcurior fupior eH;atque a terris longe remotior.öi «go fupioté locus maior dignitas mermtiquar ^atuin^ ibi eH Jbue fupior/ dn uanitas fabule que tegem Jouem facit:nó potuit ufq5 ad fidera pnéirezn q gt;nbsp;nó naluit parut nus in regno fuo neque t capitoliodal tem dl pmiffus optinere i celo/ZHuate aût Janus nö accepit aliqua Hcllastfi jipterea ga mundus éti oésiiUo funi 1 Jouis mundus eH:^ bet tnr dn iHc cas fnâ côpofmt ut potuif:1 p una Het la qua nó b^et ïter fid«a:tot faciefac cepit iteuo/^einde fi j^pter folos Hel las uOercuriû 1 «tbarté pres mudi pu tant:ut eos oeos bui me poffint: ga uti cp fmonbellu nó funt ptes mundiefs setus boiu5;cur arieti n tauro teâtro n fcorpioni:ceterifqne bmufmói q ede Hia figna numeranrnfleUis nófingn lis: fed *1finguls plunbuf collant: fupi ufque iHts ifummo celo pbibent collo cata:ubi coHatior motus ienabilé me otu fiderib’ prebet:nullas ara8:nulla facrennUa templa fecerüt:nec deos fi dico iter bos fclectosjcd nee ïter illos gdem qfi plebeios babuerunt,

ZlDe Apolline 'tIfan» ceterifque fde ctis dii8:quo8ptes modi ée uoluenit.

.àap.ieJ .

^JpjoHiné quäuis oimnatoré tme ^2']^cnm uelit:tn ut in sliq ptc mó di Hatnerent;iprü etiâ folé ée ei^erüt, ^ianaque germana ei’ fiPt luna. * »ui IS pfide:e;unde ^ uirginem uolunt : g» nia nibil p3n8t:i ideo âbos fagittas bre:g*ipfa DUO fidera oecdo radios ofqne ad tenaf ptédat: ilultanü nolnt ignem muditlHeplunu aquas mundi. 9itcm patres boe eH JDren:te2iena 1 infima pté müdi:Iiberu n Ceierem p ponat feminibsstuel ilium mafculinis


-ocr page 177-

UBER-VII.

1113 femininfjcud illam Iiquori; illam ue;o andùati feminum.^'t boc utique totü refertad mundû:ideft ad Jouent g jjpterea oictus ë jjgenitor genitnj (peg» oia femia ex fe em»tteret;- t i fe re (ïperct.4Inâdo gde et mies magnant tâdc ierejé uolât:quâ mbil aliud ei cunt effe ep te22â:eâque pbibët- tJuno nê.^tideo ei Pas cas tribuut rerus: cam tn Joui fit eictum ƒgemtor geni trixÿ oenzoa ^5 eos totus ifte mudiia eft Jouis.oibmeraa ët ga ei bumanis artiDue ppofuernnt: net iuenerunt uel fteUâ ubt eâ ponetêt:eâdë nel (um mus etbeta uel etià luna elle oijcrunt.We/ Üâ quoep ipfi jjptetea oca^ maxima5 putauerunt:q gt;nbsp;ipla fit teziatcpuis igné nmndi leuiorem g ptineac ad ufua box minus facile non uiolentiores:quali8 ^ulcani efl;ei Dcputfldu5 effe credide runt . 4c per boc omnes iflos felectos secs banc effe mundus uotunt:in qui bufdam nniu«fum:in gbufdam panes eiusmniuerfum ficut ^ooemipattes ci^ ut ^eniammt matrem magnam:ut fo lem:ut lunâtuel potins ^ollinë T Di anamÆcaliquido unû oeum res plu resialiqn unâ res oeos pluref faciunt. TQam unus eeus res pluies funt:fient ipfe Jupiter.cÇt mundus.n. totus Ja/ pium folû celum Jupiter:q Vois ftelz la Jupiter babetur 1 or.ltemép Jano fecunda:^ câjtdnan Juno aer;- iJuno teiia:- îfi àleneres uineeret: Juno fiel/ la fimiFt n^inerua fumue ether:a dfÜ ncrua itidc luna:quâ effe i etberis infi mo limite exiflimät. Ünâ uc20 rë oeos plures ita faciunt.CtJan’ eft munduf 1 Jupiter.Sic 1 Juno eft tettan mateî magna 1 4^ere8.4t ficut bec q ejcpli gfa cômemoraui:ita 1 cetera nô expli eât: fed poti’ tplicâtificut ipetus erra/ bunde opinionis ipulentiita bue atep illudbic atq; iUinc infiliunt 1 lefiliût: ut ipfe diaito oc omnibus dubitare:cp aliqmd adirmare malucnt .

/■Quod etiam fpfe Gl.ifto opfniöes fa as œ dûs pronunciauerit ambiguas. . .€ap.i7.

ƒ1 'kim ut trium extremojî^primû cit J c quot;oe wis certis abfoluiffet libru:in alteio ót 0118 iiice:ti8 oicere mgrelfus ait.tum in boc libelto oibias oe oüs opiniones pofue2o:reprebendi non oe beo.4tut enim putauit mdicari oporz tere 1 poffeicu audierit faciet ipe. €go citius perduci poffumtut 1 primo libi0 qae 01x1 in dubitationë reuocemiqj in boc que perfcribam omnia ad aliquas oirigam fommam.Jta non folum illu oe DUS incertisifed etiam illum oc eer tis fecitmeetturn. Jn tertio po22o ifto oe oüs felectis poftea ^ prelocutus eft 9 gt;nbsp;ex naturali tbeologia preloqucdus putauitiingrefturosbuius ciuilis tbeo logic uanitates * 1infantas mendaces: ubi eum non folum non oucebat reras ueritasifed etiam maiorum premebat auctoritasidc oiis mquit populf roma ni publicis qiiibus edes oedicauerunt eofque pluribus fignts ornatos nota/ uerntii boc libro fenbam.^s ut Xeno pbanes tolopbonius fcribitigd puté nö gd eófëdapond.bois.n.eft Ijk opi nari.oei fcire.Kcqtigr nó cóprebcfa rü nee firmilt;Time creditayifed opina/ ta^z 1 dubitâdaq t fermone tiepid’ pol licet dictums ea qab boibus inftitiita fût.Tlctp.n.ficut fciebat ede mimdiim dJe celü 7 tenaicelu fiderib’ fulgidn : tetiS femib’ fertile:atep buiufmodi ce tera:ficut banc molem atq, natura niq dâtuifibili atep prepotenti regi atque miniftran certa animi ftabilitate crede bat : ita poteiat afTumare oe ^ano g* mudus ipfe êet:aut oe ^stumo lucire quo 7 '|oois pater effet:1 Joni regnan ti fubdii’ factus effet:a cetera talia.

ZÛ-ne credibilior caufa fitiqna e22or paganitatis inoleuerit Xap.iS,


-ocr page 178-

WBBR.Vir

^-lt;1^^qmV (TtiibHiw redditar » •-^.^tio com pbibenfur boies fuilTe: 1 onicoique «032 ab bisactibudxafibos: inoribo8;qaofin uiU Diijerunt:uelui W|xrium:oel laudesmelnobi|itatc:uE ignoniinia:ael cognomen ac«iïilïe:uE nomen:cx «o^ingenio quieos adnlä do oeo8 efTe uolucrót: atq; bec paulati per aias boitim oemonibus ftmtles 1 hidicra^ re^ anidaa irrependo:longe lateqs uulgarunt;omantibu9 ca méda 018 poeta;2:'1 ad ea fallacib’ fpirinb^ feducentibna.faciliua enij fieri pomz it:ut iunenisimpins uel ab impio pre interfici metuen8:' ïsuidusregni pfeg pelleret regno:^id quod ifte iterpre tatunideo faturnü pan-ê a foue filio fuperatum;q )ante fit eins canfa que p tinet ad Tonern: $ fernen qd pertinet ad ftaturnu.li.n.boc ita effetmonup datumns prior fniffet:nee pater ^ouif ■ efllt;t.9emp.n.femen canfa pcedit ; nee anquam generator e;c femme,8ed eus conantur naniffimas fabnlas.fioc boz minü res geflas:uelut naturalibus itet pretatiombus bonorare:ctiam bomiz mines acutiffimi tâtas patinéâguftiaf: ut co;tquoep oanitatê oole: cogamat,

Z^t interpretationib’ qnibus colcdi ta'umi ratiodnantnr. Xap.tp.

Äornu inquit oixeront que naz ^•zta ej eo elïct folims oeooraf;eo /^ftmina nnde nafcerenmr redirent « «t q, illi pio ^ue gleba obfecta eftoe uoranda:fignificat inquit mamb^bu manis obrm ceptas ferendo fingesian tequam utilitas arandi effet tuenta.8a ttirnuseigo oici oebuit ipfa tena nó fe mina.lpfa enim quodammodo oenoz rat qiie gennerit:cu ex ea nata femina in earn rurfus rectpienda rcdiermt.tt g, f■Joue aceepiffe oicitur glebam:gd boe ad id ualet q gt;nbsp;manibus bominnm fernen gleba coopertom efl.-'TIunquid ideo nô ê ut eetera oenoratn:^ qfi glc

ba eoopertn i:'Jt».n.hoc oietu c:qftq gleba oppofuit fernen abfiulitzficut 6a turno pbibêtoblata gleba ablatü |oz oê;8cnópoti’ gleba feme operiendo fecerit illud oiligentius oeuorari.” Ce inde iflo modo fernen ê Juptï nó femi nis canfa qd paulo ante oicebaturX$ qd facidt boies qcü res Hultas iterpre nnturmóïuenmt qd fapienter oicani/ ^aleem babet inquit ƒpter agncalto/ râXerto illo regnâte nödu eratagrf eulturaiî ideo pnora eins tempora p/ bibet';ficut idc ipfc fabellas iterpretaf qa primi boies ex bis uiuebant femib^ q tota fpóte gignebat. An falcê fcepito pdito accepumt q primis téporib’ rej berat ociofustfilio regnate fieret ope/ rarius laboriofus. Cetde ideo oicit » qbufda pueros ei fobtos imolari ficut a peni8:7 a qbufda êt maiorestficut • galltf;qa oiu5 femmu optimi tê genos bumano. Sebac crudeliÏÏtma oaitace qd opus eft plura oicerer Ihoc potms adueitam’ atep teneam^tbas iterpreta tiones nó refem ad ueru oeûmiuâ icot poreâ ieômutabilët^naturâta quo ui ta i eternti beata pofcéda ê:fed ea^ i ée fines i reb’ coiporaSibnstteporalibo# mutabtlib’atcp moitalib’.Ad Held iqt pres Saturn’ caftiaiïe i fabulif ox: boe fignificat penes Saturnû nó penes Celli fernen effeoimnu. tgt;oc j^pteres qiiätü inteUigi datur;qa nihilt celo oe feminibus nafcitur.9ed eccc Satern’ fi Celi c fili’i^ouis ê films. J|eln eni efTe ^nem iniimerabiliter t Diligente: sffirmät.Tta ifta q a ueiitate nó uenmt plcrunqne Tnullo impellête fe ipfa fufa nerrüt.Cronóappellani oicit qgt; greco nocabulo fignificat temporis fpaciuj: fine quo feme iqt nô pot efTe fecodum, *')ec 1 alia de Saturno mtiita dicotui: 1 ad fernen omnia refernntor. 9cd fal tem Saturnns femmibuF aim tâta ifta poteftate fufficeret. duid ad bec dh alü reqrüfimape Aïber 7 gt;ibaa q eft


-ocr page 179-

LIB^VIL

iere8.-'®e 5b’ rurfus œ ad fernen at tinet tanta oicicqfi de Saturno nihil Wjerit.

/De facris Cercrie elenfine .“ Xap.2o.

'V TlCereris antes facris pdicaf A - ÜU elenfin8:qapb atbeniéfcf no bilidima fuetnnt. De quibns ifte nihil interpretatur:nifi qnod attinet ad fm mentum qd £erœ inenitr- ïad JKroferpi na qua rapiente Orco pdidit. €t bac ipfä oicit fignificar fecöditatë feminu. Ùoe CU oefuiffet quoda tpre:eademcß flerilitate tena mereret:e^ottâ effe opt nionem q gt;nbsp;filia Ïererisadeft ipaj fez cüditates q a jiferpcdo fOtoferpina dt cta effet ^rens abftuler«t:l apud ink rof Detinuerat.-Gne res en fuiffet lactu publico celebrata:qa rnrfus eadem fe cüditaf rediittpioletpina reddita ejcot ta effe leticiaii e/ hoc ei folennia infti tnta.Didt oeide malta in myfteiü« ei’ tradi:q nifi ad frugu inuentióes nonp tineant.

/Deturpitudie facroç q Libero celez brantnr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. fap.zu

V 8m neto Liberi facra que liqdif JI feminib’ acphoc nô folü liqao nbns fructun qao:9 quodâmô prima tum uinû tenet:ue^ êt feminib’ aialiu pfecrrunt:ad qnâtâ turpitudiné puene ritipiget qdê oicere jjpte: fmôis lôgi tudîné:fed j^ptei fupbas ifto:phebetu dine nô piget.qntcr cetera qptermitte re quonias multa funt cogonin Italie côpitis qdâ oicit facra Liberi celebtata cum tâta Itcêna tuipitudismt in ei’ ho nores pudenda airilia colerent'.nô fal fern aliquâtum nerecûdiore fecreto:fed in ptopamlo ejultâte negtia.Tlas hoc tempore membrü Liberi p oies feftoa eu honore magno ja ftellia ipofitn pii ne p rara in compitieii nfcp in urbtrn poftea uectabatur.^n oppido at Ltuiz nio anus Libezo totus menfie tiibueba tarzeuiusoieb’ oce aubis Hagitiofiffi

mie ntebantnr:donee illad membrum p forum tranfucetum effet: ac^ in loco fuo qutefceret. Cui membro iboneflo matremfamiliae boneftiffimâ palâ co ronâ neceffe erat imponere. Sic mdeli cet Liber neue placandue fuerai jpeue tibue feminum.fic ab agrie fafematio repellenda.'Ut matrona facere cogeref» publicoiquod nee mcretri;c fi matrone fpectarent pmitti oebuit in tbeatro.^z pte: hoc Satarnue folue ettditue ênö fufficere poffe feminibuezat occafiones malttplicädo: ^ Deo:}zjmunda anima te penretzi ab uno ncio ^oeo inento ïmu ditie deffitutaiac per multos falfoe aut ditate maiorie immüditie ptoflituta: ifta facrilegia facra nominaret:_fefeooe fpurcorum oemonum turbis cóuioian da polluendacp preberet.

/De Tleptono 1 Salatia ac tlenilia. Xap.22.

Ielm utique babebat Äalatiä ‘‘Re pmnu«nxorem;quam inferiore aquam marie effe oijerunt: utgd iHi adiuncta eft tWmiliamifi ut fine alla caufa neceffariorum facromm.foU liz bidine anime pioftitute multiplicaref inuitatio oemoniorumz Öed Jjferatur interpretatio preclare .theologie ; que noe ab ifta teptebenfione reddita ratio ne copefcat. Ólenilia inquit unda eft q adjittue uenitzSalatia que in falug re ditXur «go Dce fiunt ouezeus fit uns anda que oenit 1 redit.quot; Tlempe ipfac exeftuane in multa numina libido nez fana. Xtuaois eni aqua nö geminetur que it 1 redit:bui’ tame occafiöe uani tatie duobu8 oemoniis iuitatiezâpliue ata cómacolatur:q it 1 nö redit .Gue fo te datiotuf uo» qta doctor böinü taha fcripta legiftigj' i aliqd magnum uos didiciffe iactatifziterpretamini hoc nolo dicere fecundü iUä eternam incö mutabilemque naturam que folue eft wuetfs falte fecudu aiasmüdi ! pat/


-ocr page 180-

EIBER.VJ

mnndi^ partes dnsrqnos oeos oeros ce e;nfhmati8,|larté aie mondt 7 que mare pmeat oeu uobw keine '‘Reptil/ nu :otcôqoe tolerabihoris eft ettoris» ^a ne unda ad Iittusoeniés otn falus rediena:doe font partes modi: aotone ptes aie modi? tlois oeftró ita oefipt Bt;ut boc fapiat.quot;^ur etgo nobis ou Rs oeas feeeronnnift quia prooifom ê B fapientibue maioribus neftrts:nô at oii plures oos regerenefed ot ca que iftis uanitstib’ i falfitatibos gaodét: flora nos oemonia poftiderét. tor gr lila Salaria per banc iterpretanonê in ferioreg marts parte qua uito «at fob dira perdidif/ TRancy lUa modo ni re floenrc fluctum ée pbibetisan fopficie .pofoiftis.fln qa Äeniliä pellicê accepit irata fang marimm oc fopernis marts ejclufit.

^^‘ tena qua (Sano deä ce ofirmat: co q. ille Bios modi qoc opinât' octi ;et bac cotpons foi infimâ parte Ktmett: eicp oim oiuinâ impcrhat . iap.zj. yf -Ik^mpe una eft tettaïquâ qoidem JL menam uidemus aialibos fuis , Öferutame ipfô magnü coip^ i elemen tistmundiep infimâ partê:cor earn no lont ocam.-an qa féconda c.-'tur etgo no magis boîes oit font:qui earn fecû/ diorê factÏÏtejcolendo: fed co arät no co adorâ(?6ed ps aie mondi inquiot que per illam pmeattoeam illam facit. Anafi no enidetior fit i bominib^ aia que utrnm fit nulla fit qiicfh'o:itarnen boies oii no babentor.^t q^ eft graoi ter dolcndo: bis qoi oii no font 7 qui/ bus ipfi meliores font:coledis 'tadotS dis mirabili lt;nbsp;1miferabili ettore fubdo tur.lt;tcerte idem ®atto in eodem li/ bro oe ©fis fclectisttres ce affitmat aie gradus in omni unioerfaqoe natura . Äntiqoi omnes partes coiporis qui/ oonttianfit:inon babet fenfo : fed tan tont ad nioenduin oalitudinem. Ibanc

mm inzo cotpore pmanere dieft ioffi bns:unguibus :* ! capillis:fitot in mon do arbores que fine fenfu alutor ' iere fcont:lmodo quodam fuo uiunnt.Äc cûdô gradii aie oieitu quo fen fus eft . ^âc oim perocnite i oculos:aure8:na re8:o8:tactam.tiertio5 gradii aie efte (ummo qui uocatur sins:in quo itelliz gentia premiet.boc pteter boiem oes rarere mortalesiin qua quoniâ boies ©co mdent eiïefimties:bane parte aie mnndi ©icit octi:den aütin nobis 4e mit noeari. Sic etgo a in anima modi tres gradus inftitoensiuna parte eins lapides ce oicit ac ligna17 banc tenant quam oidemostqoô no permanatfen fits.^liam Ueto qua fenfom oocat eius nt etbera.JÎertia potto quam n anima eiof nocopatique fctltcet puenitiaftta. earn quoqt afferit facere oeos:1 pereâ quado in tetta permanat dea lt;cilutc. qOod 80t inde permanat in mare atq? oceannideom effe neptunii.redeat etgo »b bac quam tbeologiam naturale pu tat;qno oelot requiefccdi caufa ab bis abagib^ atcp âfractib’ fatfgat’ poft^ egreiïos eft. 'Kedeat inquag redeat ad ciuilê.biceó adbnc tenco:tantifper oe bac ago.TRôdû eico fi teïta ulapides nfis futoffib’ u unguib’ fimiles: fimi là ' cos itelligentiam non babere: ficut féfu caret./Int fi idcirco bte dteufoffo à ongoes nfi itelligetiaiqa i boie font q bét itelligétiâ:tâ ftnlt’ c q bos mos imudo Dicitrqs ftult’êqi nobis ofta a ongoes boics dtcit. 85 bec co pbilo fopbis fottaftis ageda font.nóc at tftó adboc polfncü uelo. fien.n.pót:at lt ret ilUa naturalis tbeologfe oeluti li/ bertatc capot engere paululo ooloiffe ofdeafiadboc tn boe libró nerfas:! fe iillo nerfari cogftasicn êt ide refpexe rtti' iboe pptcrea ©ixerit:ne mafores ei’ fine aliecfuitates teUnre atep IRc ptunü colnifTe ianiY credaf. 85 boew co pars animimiidant qpieuà pma/


-ocr page 181-

lißbR«VIL

iut:ficat una eft rerraioir etiâ nd unS oeâ fedt qua didtene ÆtHurê/^uod ft ua fedt:ub( crû Orens frater ^ouin atque ''hepwniique Ditepatrem no/ cantramp;Ibi eins cômnx )^roferpina;que fin alia t eifdé tibrispofits opinionem n täte femditas :f5 pa ifenor pbibefz 410 fi oieüt animi mudan^rté cum pmeat teile parte fupioré ®ite' patres facere oeüieü o«o iferiorë proferpiz na otâ:Bellas übgd eritrjta ent to/ tum quod ipfa nat in ouaa iftaa ptes oeefque niaifum ediut ipfa tertia q fit aut uw fit inueniri nó poffit: nifi gaw cat fimul ifloa oeoa Óreü atque pro ferpinä onâ oeâ effe ^elluremn nóêe tam treaded ut ttnam;aut ouo8, €t ta men trea oicutar:trea babétuntrea co luntur;arta fuia;oelnbria fuia ; facria fuiadimulacria fuiadacerdotib’ fuia: 1 per bec etiam faUacibua proflitutas atam confhiprätibua oemombua fuia. êldbuc refpondeatur qua parte teile p meet para mûdani animimt oeu factet teHuuionem.Tlô inqnitded una eaz demep tetia habet geminam mm a ma fculinâ q »femina jidocat: ufeminâ qgt; redpiat atque nutriat.inde a uifemine dictam elïe Cellurêia mafculi ^elluni oné.4ur cigo pontifices;ut ipfe indi/ catiadditia quoque aliia onobnaiquat tuor oils faciût rem Dtuinam;lt;ellun: îeUuuiotn:4ltori:1lufori.*'jÇe £eltu re a ^ellunione tarn dietu ê. 41tori q/ rergie^ tetia inquit aluntut oia qnata fiit.lViifori quarerq» rarfua inquit cu cta eodem reuoluuntur.

zPeteUurie cognominibue eornmep fignificarionib’:q et fi nó erant multa_ ru rep iudiceatnó oebuerüt mnltorus •»pfirm^owton».

,fiap.24'.

^buit eigo una tetia ppter iflaj quater géminé nis quattuor bre cognomiatnon quattuor facere boadt

cut tot cognoibua unoa lupiter;! tot cognoib’ una 7uno;i quibua oib’ uia multiplex ee oitadunü oen nel ad una oeé ptinésmö mulntudo cognominü oeop ët multitudinem faciëa.Sed ;pfe cto ficut aliquado ëtipas uitidimae fe minas eap qs libtdie qfiucrüt tedet pe nitetep toibapdic atam uilë facta t im müdis fpiritibus ^Ilitutam;oeos fibi maltiplicare gb^cotaminäda ^fternc * returdimtplutimu hbuitdic aliquédo

*1piguit.Thas 1 ipfe Watio Sfi m mfa turba aertcûdat’;unâ oeâ unit ëc 4x1 lure.Stande tat oieüt matrë magnas, q» tympana beat figniftcan ee orbem tetteig» ttuiia in capiteoppida:q gt;nbsp;fedef fingätur circa ea:cu oia moueanfipas nó rnoueii. Oluod gallon buic oee ut remirent feceruntdignificat eon gfemi ne idigeant teuam feo opoitere : in a quippe oia repcriri.Cuod fe apod eä iactant piecipitnr inquit qui tctias co lunt ne fedeantdemper emm effe quod agant.Cymbalorum fonima fettamen top ritus iactandop ac manuu: teius rei crepitus in colendo agro qui fitdi gnificat :q gt;nbsp;fetiamenta ilia erant;ideo ex ere;q gt;earn antiqui colebant eie ante $ fetium effet inennim.Leonern inquit udiungunt folutum atque manfnetum: ut oftedSt ëemillu gen’ teile té remo tü ac uebemëë ferumiqd nó fubiici co liep coueniat.ßdde adiimgit 1 oicit . tellure mfes 1 nóib’ pluribns icoz gnominibus od noiatioeos cxiflïstos ëe q^plures.aellarë igt putst eë Opc 9‘ Ope fiat melioi:matrë q »pluris pa riat.magna q gt;nbsp;cibü puristtpiofeipinS ex ea pferpant fruge8;Cleffa5 ^ ue ftiafherbis.Sic alias ocas iqt no abz furde ad banc reuocant . Bietgo una eft:q gdem cöfulta ueritate nee ipfa eff interimiga diniditur in multas: unius fint ida malta noia;nó tamoce muite ^ nomina.Sed eiiantium mafop auz ctoritas oepmit;1 eudé Uaiionê poft


-ocr page 182-

bJc fentêtia trepitbre cöpcllit.idingie eni 7 dicit.cü gb^ opinio maiorum œ bis oeabitó 9« plures carum putarunt èe no pugnat. ^tüo nó pugn3t:cu ual dealiud fit unä oeâ nota bie moka:ali od eê oeas mukas/^ed pot ingt fieri: ut eade tes 1 nna fit:^ in ea qnedâ res fint plures.îôcedo nt in uno boie elle res plures.nûgd ideo i bbies plnresz die in nna oca elfe tes piures: nuqoid ideo 1 œas ptnres.^^erum ficut nolnt wuidât:oflct:mnkiplicct : rplicct:îpli têt. i|)ec fût £eUarbi dObs magne pclata mpfteria:vn cia referûf ad mot talia femia:1 eperfedam agrieulturâr ^a ne ad bee relata 1 bune fine haben tia tytnpanû: tnttesrgaUi iaetatioifana mcbro^îctepims cymbalo^xonfictio leoni ):uitam cuiquâ poUicêtur etetnâz ita ne ƒptetea galli abfofi bnie magne oee Ilt;ruiunt:ac fignificent qui femme i digeant tetiâ kqni oportetc : qnafi nô eos ita potius fernitns femine faciat in digéré.- ^Îtrû eni feqnédo bâc oeaj eu babeant fernen 3mittant:boc interpre/ tari an oeteftari c. T^cc atteditur qnâ tarn maligni oemones preualnerunt:^ nec aligna magna bis facris poUicen aufi funt;l tam erudelia ejcigere potue mnt.Si oea tetta nô effet.-manus ci bo mines operand© infenéfrut femia con fequcrennir per illam: nô 1 fibi feruié domt femia pderêt jtpter illâ. d* 0^3 nô effet.ita fecunda fieret manibus ali ems:nt nô cogeret hoiej fterilem fieri manibus fuis.53 g» i liberi facris bo nefla mamona ^déda nirilia corona bat fpectâte mukitudie: nbi rubens *1 fudans fi elf uUa Irons in bominibus: aflabat forfitan ‘imaritu8:'iggt; i celez bratione nupris:^ fuper Priapi fcapns noua nupta federe uidebaturdôge con têptibiliora arque côfufibiliora fût pie ilia turpitudine crndeliffima: nel cru/ delitate tnrpiffima.jbi oemonicis arti bus fie uterque fejras illuditur;ut nco ter fuo nulnere perimamr;ibi fafeinaz no timetur agro^:bic mébro^ ampu tatio non timetur. 'j^ fie oe bonekate noue nopte uerelt;undia: ut non folum fecundlias;fed nec uirginitas adimsû bic ita ampotatur uirilitas:ot nec con/ oertstur tn feminam:nec mr reliquats.


/Zjluâ interpretationes de abfeifïone 4ltps grecoÿ fapiâiu doettia reppetit.

.Âap.tp

arxÆ dtps ille nô ek cômemoiat^: aus ab iflo interpretstio rtg fita c(t:in cuins diketionis memoriam gallus abfeiditur.ded docti gieci atep fapientes nequaquam rationes tarn fi dam atque preclaram tacuentnt . pro pter uemalem quippe faciem teite que ceteris temporibus ek pukbrïprzpor pbyrius pbilofopbus nobiles ^tyn ko rcs fignificare perbibnit:nideo abfeiz fü:ga kos occidit ante fructo.Tló erz go ipfû bominê nel quafi bominê:qui ck uocatus ^Ptys.-fed uirilia eius kort cóparauerunt-^apfs quippe illo uiuen te oecideruntineque Decepta;fed plane difceipta funt.^^cc illokote amikb gf qua pokea froctusjed .potius kcriliz litas cófecuta ek. 41uid eigo ipfe reli quusin gd remafit abfcifo:gd eo figni ficari dicitur.-4tuo refertor.-q itetpta tio ide ^fertur.-dn bec frnkza molien do nibilque iueniendo :pfuadent illo potius cfTe credédü.-go oe boie cakra to fama iactautt.'ktrenfqoe madatuc.-dlVento buic adueifatus ên Iffatto no ker:nequc boe dicetc uoluit.nó eni do ctiffimum bominem latuit .

J4emq; oe mollibus cidê mat» magne côtia ois niroiû mulierü cp ueiecûdiâ confeuatis.-qufq$i beket no nie madidis capillif:facie oealbata koentibos membns incelfu fcmineo:p


-ocr page 183-

LIBER*VIL’

pUteas uicofq; 4)bartagtni8 etia a po pulis unde torpiter uwerent epgebau nihil 413220 dicere uoluit : nee ufptam me legifïe comtnemini/iFefecit iterpta tio:erubm‘t ratioxórieuit O2atio,4ïidt mus magne oês neos filios nö numi nis magniwdo;f5 criminis. IfJuic mö Uro nee w móftruofitas cóparaf. ^la ifimalachs bctfola ocformitatéufla ifacrts Déformé crudelitaté. lUa mé/ bra i lapidibus addita:becï hoib’ p dita.H^c oedee’ tot join's ipfp 'mna

1 tâta Itnpra nö uineütJUe inter ferne nas corruptelafnna ganymede celn ifa manit:ifta tot mollibus profefïis ipa blids inqatnauit tetîâ:! cclo fecit iiu’i am.$atuimü fortaffe poiïemus baie in ido gencre turpidimecradelitatts fine eöfene fine prefe«e q patré cadrage p bibef. 5ed i Batumi facris boics alt enis manibus potins ocefdi;«^ fuis ab feidi potueront * ^euoraiiit ilk filios foos nt poete femnt:' !pbyfici ex boe in interpretator qd oolnnt:ot at bidoria ÿdit necauit.ped q. ei peni foos filios facrificarnntrnó recepere romani. Ht oero ida magna deo;jmater ‘ ét roma nis téplis cadratos intolitratep ida fe uina moréq; feruaait:credita uires ad ionare romano:;2:erecado oirilia uiro rom.4tnrd.n, font ad boe malü forta oÇercont-iîeneris lafcinia : dupra 1 torpitodines cetero^;qoe proferemus hbzismifi qootidie câtaréf 1 faltarenf itbeatris.-^ed bec qd fût ad ' tâtû ma/ lüxotus magnitodo magne matri tan tumodo cöpetebatrpfertim co a poetis illa dicont ée cóficta:qfi poete id etias finxerut q, ea fint mïf grata i accepta.quot; Ölt ttgo canerét nel fcribeientnrzanda da fntt nel pctulantia poetau. Ut nero dininis rebns 1 bonoribos cifdem ipc râtibns l extoiqnétib’ nominibos ad derétnr:qd éniiicrimen oeoynmmo neto confedio oemoniorom l deceptio mifcro^^ikrn illod qd oeabfdfows

cofecrationc mater oeo^ coli meroit:n poete eöfinxerotded bottere magis ^ canere malncrnnt.llbis ne ons feketis qfqnâ cofecrädus é;üt pod morté ni/ nat beate gbos^cofecratos ante mortes bonede non pôtoit nineteztam fedis fu perditionibus fobdinis:« ! imondis oe monibus obligatos^^ed bec oia iqmt referuntnr ad mädomtnideat ne poii^ ad immondô. im cm bic mondus ed oeo8;nec aïo religiofus exidit:nec bo nedus oioet ille nee mondus.nos anté animo qoetimus qui ueJ3 religione co fifos non tanqoam oeum foum adoret mundomded tanqoas opus oei ^ptcr oen landet mundo tl modanis fordt/ bus expiatus:müdos pueniat ad oeum qui condidit mudiijdos neto felectof Decs uidemus clarios inotuiffe $ cete ros;nó tarnen ut eo^ illudrarét'meri ta:fed ne occultarentur opprobria.on de magis eos homines fuifte credibile édicut nö folü poetice litterctnern etia bidorice tradidernnt.TIló qd idirgili 08 air.primus ab etbeteo ucnit fatur/ nus olympo Hrma j|piiis fugienst' ïre gnis exul ademptis.T que ad bâc rem ptinentia fubfequunéitota oe boe If'Jo merus padit bidoria qua «nnios i la tino uerit eloquiü.ondc qa plora pofu erüt qui cótra boiufmodi enores ante nos nel gteco fermone nel latto fcripfc runt nö in eo mibi placnitïmotari.

✓SlPc figmétis pbyfiologo^ïg nee nc ra oeitaté eolütmee eo ^tu qno colê da énera dininitas. ,4ap.2 z.

Ipfas pbyfiologias en cofidcro: qbns doctiiacuti boies bas res boanas conâtur enertere i res oioias: mbil uideo nifi ad tfpotalia terrenacp opera natorâqne cotporeaiuF ét fin» fibilé tarnen mutabilé potniffe reuoca ri;qaod nallo mode ed uerus oeus. Ihoc aut fi faite rdigiofitati congruis


-ocr page 184-

lîBER.Vtb

figniftcattomb’ agerrtur:effet eqoidé dolendu non bis uerum den annuctaii step pKdicari:tnmen aliqno modo fez rendant tarn feda 7 turpia nö fieri nee iuberi.dt none ram pro deo nero quo folo ata fe mbabitante fit felij c : netas fit colere auc corpus antammamrqua to magia nefanum effiRa fic colere:ut nee falute nee decus humanus corpus ant anima colêtia optmeat.-wnaobze fi templo : fi facerdote : fi facrificio quod oeo nero oebetur colatur aliqd clementó müdimel creatus aliquis |]pi ritus etiafi non ïmüdusi malus:non ideo c malü:qa illa mala fut qbuK co limr: fed quia ilia funt talia qbus fol^ ille colendus fit:cui talis'cultus feruiz tnfque oebetur. ^i auté floliditate nel monftruofitate fimulacro^ dacnficiis bomicidiorum: coronatione uinlinm pudendoram:mereede ffupro^: fectio ne membro:;2:abfcifione gemtaliusrcö feeratione mollinmzfeftis impurorum obfeenojtcp ludo:^:unu uerii oeu idefl omnis anime cotporifqne creatorc co lete fe qmfque cötendat:nó ideo peccat qma no eft colendus que echt: fed qa colendû non ut colendns e colit. 4tui neto I rebus talib’rideft turpib‘ ’i fee lefhs:' !nó uerii oen:idefl aie cotporif tp factorê:fed creatura quanis no niti ofam colit:fiue illa fit aia:fiue corpus: fine aia fimnl 1 corpus: bis peccatioe um.qj1 ƒ ipfo colit qd nócipfe: 1 ta lib’ reb’ colit qualib’ nee ipfe colcd’ emeeno ipfe fed bi qnonam mó;ideft qua turpiter nefarieep colueriti prom ptn eft. -duid ât nel quos coluerit eet obfcaru5:nifieo:^ teflaref biftoria:ea ipfa q feda -7turpia eófitemnr nomini bus terribiliï epgetib’reddita. Öïnz de remotifeóftatóbagib9:nefanos oe móes atcp ïmüdiffimos 'fpiis:bac omi ciuili tbeologia i-uifédis flohdis imaz ginibus: peas pofTidendiseua dultis cordibos innitatos .

zCnod Docrina Sfattonis oe tbeolo gia in nulla fïbt parte concordet.

.Cap.28,^

did igftur U31et:qjoir doctifftz C^Anus 1 aratiffimas tiano uelut fubtnïdifputatione:bos oês dos in ce lom 7teuam redigere ac refette conaf 1 nö pot.quot; ƒluüt de^3nib‘’::eliliüt:l3 buntur: 7 oecidut. ^ictutusm. oe fez minis:boe c oe oeabus.quoniâ iqt oti primo libro oi^i oe locis:duo fut prin cipia oeorum: animaduerfa oe celo l tettara quo oü partim oicuntur celez fte8:ptim teneflrc8:nt in fupionb’ini tiu fecimus a celo ciiweimus oe Jano quem alii celû alii oixerunt it mudu: fic oe feminis initiii feribendi fecimus a tellure fêtio quâtâ moleftiâ tale ac tantum patiatur uigeniam.Jfieituz.n. quadam ratione uenfimih celu ée qd faciBt:te22â que patut:1 ideo illima fculinam uim tribuic:bnic feminam:! móattendit eum potiuseffe qui bec faci8t:quiutrnep fecit.fpinc ehä famo tbraeû nobilia mpfteria t foperiore li bro fic interp2etatur:tacp fe que nee fu is nota font feribédo e^pofituru:eifep miffurum quafi religiofiffimc poHicez tiir.3)icit emm feibi multis findicüs collegiffe:in fimulacris aliud fignifi ca2e celom:Bliud terra:aliud ejépla te rum quas }blato appellat ideas: ^In Jimone^tena 'Junonebideas dpinetua nuit iteUigiXelusa quo fiat aliqoid: tettâ de q fiat e^èplü fs qd fiat. 4Xaa îre omitto dicere:q gt;nbsp;plato illas ideas tantas uim bre dicit:ut fecundum cas nô celû aliquid fecerit :fed enâ celû fa ctom fit.fhoc oico iftom in libro felez ctorum oeorum rationem illam triam oeo:;2quibus quaft rancta copieras é perdidiffe.ïelo enis tribuit mafralos dcos:feminas te22e.5nter quas pofoit lt;iltgt;ineruam:quam fupra ipfum celum antepofuerat. S^einde mafculns oms


-ocr page 185-

LIBER * VIL

TUcpdwa«î man c:qrf ad terra poti’ cß ad eelum pertinet.^t» pater poftre mo qui grece pluton oicitur:etia5iße mafculus frater ambo:^ terrenus neus effe perbibeturJuperiwes tetja ten«; in inferion babe's Pzoferpmä oiugê. 4tuomodo ergo oeos in celozoeas in terra effe perbibent:q rurfus oeos ad terra:oeas ad alom referre conâtar/ ZILmd folidumrqd oflans:qd fobiiu: quid Definitum habet bec oifputano.-’ illa auteü Celias initiû oea^:mater fcilicet magna;apud qua molliâ 1 ab/ feifotum fefecß fecantiü atep iactantiu infana perflrepit turpitudo.4tuid efl ergoq ,oicitur caput iudeo^ Janus: caput oea^ Cellustnec ibi facit unii ca put error:nee bic fanu faroir^ur boe fruftra referre nituntur ad mundum: quafi poiïit pto oco nero mundus:ael op’ pio fictoie coli/^t tn eos nee boe poffe ueritas apena ouieit.Xeferât bec poti’ ad boïes moituos 1 ad oemonef pciïimost' inulla queftio remanebit.

zZld oia que pbyfiologi ad mandas partefep ipfius retfulerüt unii uern oeum referre oebuerunt. Sap.2 9.

O^nep omnia que ab eis e^ iflorâ DC02U5 tbeologia nelut pbyfieis rotbus referont ' ad mundo:nos qliter fine allo fcrupulo facrilege opinionis neo potius aero q fecit mundo:omnis aie 1 ois corpojis oditoti triboaf ad/ nertamns boe mó.'Tlos oeu colim’: non celü 1 terra qbus ouabus partib’ mandas bic conftat:nec aiam uel atas per uiuetis queep oiffufas jed oeu qui fecit celü 1 terram 1 oia qin eis funt. Aai fecit omnes aia; fiuc quoeunque mó aiuenfem:! fenfus 1 röis experte: fine etiâ fentientes:fiae ët ïteUigentes. ^t ut iam incipia illa onius *1 oeri oei opera percurrere:piopter qoe ifli fibi oóquafi bonefte conantor facramëta

rnrpiffima *1feeleflilTima interpjetari: oeos multos falfofque feeerunt.

/lt;iua pietate eifcernatnr a creaturis creator:ne ƒ uuo tot oi/ coljtar:quol fuut opera unius auct02i8.Sap.30,

iWl^um oeum colimns qui naturis J|.8fe creatts 1 fobfidêdi 1 mooë/ di mitia finefep códituit.q re^e caufas babet:nooit atque oifponit.qni uim fe minó condidit.q rationalem aiam qei oicitar animus quib’uolmt utnentib’ indidit.qui fermones facnltatë ofóqï Donaait.qmunus fuiuta oicendi qbus plaçait fpiritib’ ipertimt.Ct per quof placet ipe futura ^icit.-i per quos pis eet malas aalitadines pellit.q bellorn quoque ipfo^ cü fit efnendandu 5 ca/ ftigandu efl genus bumanü:exo2diis jjgreffib’ ftnibufep modetatur.q bat’ mundi ignem uebementiffimü 1 inolë tifTimo pao imenfe nature teperameto 1 creauit 1 regit.q uniuerfa ^ aquarus ereatot 7 gubernato: efl.qui folc fecit co2po2aliu clarifTimii Inmtna: eicp m'g cögruam 1 mom redit.■tÇ-ui ipfis etia inferis onstionem fua potedategep nó fubtrabit.qui femina 1 alimenta mor talium fiue arida fiue liquida naturis eópetentibus atttibuta fubflitoit.dXui terram fundauit atq? fecüdat.q fruct’ eins aialibus bóibufep largitur.q cas non folü ptincipalestfed et fubfeqntes noait atqne 02dinat. q lune datait mo dû fuû.qut nias celedes atep tettedres loco^mutatôib’ptebet./lui bûanis ingeniis que creauit etiâ feietias artiô naria^ ad adiuaandâ uitâ natmamep cócedit.lt;Loi oiunctioneg maris 1 feie ad adiutotiug ƒ pagande jjlis idituit. qui boium cetibus que focis 1 lumib’ Bdbiberent:ad facillimos nfus munns terreni ignis fndalfit.5da funt certe q oiis felectis nefcio per qs pbyficas iter ptatiôes oir acutidim’ atep ooctilTim’


-ocr page 186-

ÜBER.VII.

CI«rro:fïoe que àltunde Bc«pit;fiü«q ipfe côiedt Diflnbuere lubojaoit. ihec BUtei fade atep agit unua 't lieras dus Sed fient nies oens ubiep totusinuKis idufuß lods:nullis uincolis alligat’: m nullas partes feka^: eje nulla parte mutables:implens celû a terrain pnte potentia non abfente natura.fie ttaque admimïtrai omnia que ereautt:ut etiâ ipfa piopiios ejeereere 7 agere motus finat.42.uanuis.n.nibil elfe poffit fine ipfo:non tarnen funt ulla qd ipfe.ilgit autem multa etiâ per angelos:fed non nifi ej eipfo beatifieat agelos.)ta ^uis piopter aliquas eaufas bóibus agelos mittatrnó tarnen ex angelis boks;fed exfeipo fieut agelos beatifieat.^b boe uno 7 uero oeo uitä fperamus eterna.

/ü-uibas piopiie bnfitiis oei e^eepta generali largitate fe actores oeritatis utantur. Cap.31.

V ^bemus dm ab illo pter buinfee J i^odi bnficia:que ej bac cc qua nonnulla oi^imus adminidratöe na/ tare bonis malifep largttur:magnû et bonoium piopnum magne oileetionis indidam. -Q-aanep enim q, fumus:^» nfuimusicp relus terrârp tôfpieimus: q gt;babemus meutern atque rationem qua cam ipfum qui becomnia códidit inquiramu8:nequa^ ualeamus actiói fufficere gratiarum:tarnen qgt;nos one ratos obiutofcp peceatis:7 a Ttêplatóe fue lueis auerfos:ac tenebzarum idcft iniqmtatis mlecdóe eecatos nó omino oefeniit.eóifitcp nobis 'aerbum fuum qui eft eius unicus filius.-qno ƒ nobis in aiïùpta came nato atep paiTo.-quâti oeus bominem penderet nofceremus: atep in illo facrifido fingulari a pectis omnibus mundaremnr: eiufrp fpirira in cozdibus nodris oilectione oiffufa: omnibus oiffîcaltatibos fuperatis in cternam requiem 7 cótemplatóis aus

ineffabilem onlCedinf oeniretn’.dae co2da:qnotlingae ad agédas ei gras fatis ede contendennt.quot;

/■Gd facramétó redêptóis Xpi nullif retro tpiib^ oefueritefempœ fit oiiiiïs fignifieatoibus piedkatn.Cap.g2.

y ^Öe myfteriû uite eterne:i3m ide J ^bexotdio generis bumani per qda figna 7 facramenta tpiib^ ogrua: qb^opoituit per angelos pdicato eft. 2)dde populus bebiens in unâ quâdâ rempublicâ que boe facramêtû ageret ogregatuß eft: ubi per quofdâ fdentes per quofdam nefcientescid qd ej ad/ nentu Cbiiftiufep nur 7 oeiceps agif: pienunciatur ede uenturum.^parfa et poftea cadem gente per gentes :ƒpter teftimoniü feriptura^z qbus etna falof in ^biifto futura piedicta eft. Omes enim non folnm pzopbetie q in uerbis funt:nee tantum pcepta uite que motes pietatemtp eôfozmâttatrp illis litteris côtinentur: ne^ etiâ facra facerdotia: tabêrnaculu fiuetêplusialtaria facrifi ficia:cerimöie; mes fefti :7 gegd aliud ad eâ feruitutc pertmetq oeo oebetur: 7 grece ^piie latria oidturrea fignifi cata 7 pnudata fant;q j^pter eternam rota fideliö in Xpo;7 ipleta credim^:^ ipltri cernim’;7 iplcda confidimus;

/Gdper fola jepianS rcligionè mani feftari potoerit fadada fpirituü mali/ gno^ztd bolus eziorgfludêtiû.Ç.33.

^ bäc ergo religionê unâ 7 ue ra potud aperiri oeos getin ede ïmudidimos oemonesifub oefuncto^z oecafionib’ ata^ziuel creatura^ fpede mundanaxt ocos fe putari cupientes:7 qfi Diuinis bonozibus rifdeep fctledis ac turpibus reb‘ ’fuperba ipuritate le/ tätesiatrp ad ueru oen ouerfione bo/ Siam's animis iuidentes. ^x quorum


-ocr page 187-

LIBER.VIL

îmaniiïimo 'TtmpWmo oominatu bô Iib{ratur;nj5 credit in eu 9 piebnit ad ejurgendu tante bumilitatisejemplü: quanta iili fuperbia cecidernnt. ïSme funt non fotum ilh oe.quibua muna ia oijiu8;'ï alia atep alia fimiles cetera;^ gentiü atep terra;:;fed etiâ bi oe gbas nut agimus tanq? in fenatu dco;j fele cti:fed plane felecti nobilitate crimmu non Dignaute uirriitnm.41uo:^ facra Qlarro on quafi ad natnralea ratioes referre conatnr : grens boneftare res tnrpes:qüo bis quadret a cofonet non pot iuenire;qnoniâ nö funt ipfe iHo;: facro;t canfe qnas patat nel poti’ unit putaru Ttä fi non folû ipfe:ue:^ etiam quchbefalie bm^ generis elTent:^uis mbil ad oen nern uitaep eterna qne in religione qncrenda eft pertinerlt;nt:tn qualtcuni^ oe re:^ natura reddita roe aliquâtulû mitigarent offenfioné:qaa nó intellecta in facris aliqua uelut tar pitudo aut abfurditas fecerat : ficut in gbufda tbcafroqj fabulis uP oelubto;: tnrfleriis facere ide Uarro conat’ eU. Mbi notbeatra 0^11620:52 fimilitudine Bbfolaitifed tbeatroq: potins fimiktu dine Dclubta oónanititn uteuepconat^ eft:nt fenfug boitibilibns reb’ offenfü uelut natnralió caufaqt roe reddita oe liniret,

7'^i Ubïie TlnmePöptlü qnos fena tns ne facror canfe quates i eis babe bâtur inotefeem iunit icendiX.3 4..

atra innenimns fient ipfe nir ooctiffimos ptodidittoe Tlnme Pöpilij libtis reddita8 facro:52caufas null# mo potniffe tolerarimcc oignas babitas:que non folü leere inotefcetent religiofi8:f5 faltem fcripte reeóderenf in tenebtis.Jam.n.oicas: qd in tertio buins opens libto me fno loco oicto:;: fffe p2omiferas.Tla fient apud enndc SJarronem legitur in libto oe cnltn oe o^nÆetentiasqdâ en bret ad ianiculü

fnnduii buboleas et’ injta fepnkbin Tlnme pompili/ traiiciens aratrum: ermfTet e;c terra libtos eins nbi facroqt inftitatc:52 fcripte erat canfe: in urbetn pertnlit ad ptotej.dtille ra infpeyiflet pticipia rem tantâ oetnlit ad fenatum; nbi en piimotes qnafdâ cas kgiffent: cur qnidq? in facris fucrit inftimtom; Tname moitno fenat’akenfus ê:eofcp libtos tang? religiofi patres eöferipti: ptetor ut cöbnreret cenfuerüt. Credat qfep qd putat:imo nero oicat qd oicc dn fuggefTerit uefana contentio glibet tante ipietatfs oefenfor egregins, «^e admonere fufficiat facro;t caufas a re ge pópilio romanojp facro;: iHitiitof cöfenptas.'nee popnlo:nec fenatui:nec faite ipfis faeerdotibns inotefcerc oez buide:ipmip Tlnma pópthu ennofiz tate illicita adea oemomi puenide fez creta:q ipfe qdem fenberet.ut baberet Öde Icgendo omoneretur.ßed ea tn co “Kcx effet 9 minime qnen$ metneret: nee oocere aliquctnec oelendo uP quo quo modo eöfumedo petdete änderet: ira qd dire neminem ooluit:ne boie« nefaria Doeeret.uiolare ant timuit né oemones iratos baberet.obtuit ubi tu tB putBatt:fepulcbto fuo propinquare aratrn poffe non credens. Senat’aut cn rcligiones fotmidaret onnare maz io^:* »ideo 'flanie affetire cogeretur: illos tn libtos ta perniciofos effe indiz cauit : nt nee obtui rurfus iuberet : ne Humana enriofiras mnlto nebementi’ rem iam perditas quereret: fed dämis aboleti nefanda monumentalnt qaias neceffc effe ejidimabät:facra itla facef tolerabilins erratetur caufis eo» igno ratis:q? cognitts cinitas turbarctur.

Z^e bidromätia pqijä 'Tluma nifis qbufda imaginib’ludificabat'.Cjf.

? “ f*P^t Thuma ad que nnllns -^L^ei lt;ppbeta:nullus fâctus âgclus .b.2.


-ocr page 188-

UBER.vu.

mittcbanfIndromâtiS facere optilfu« eft:ut in aqua uideret imagines oeo^z; uel petius ludificatoe« Demonii: a gb’ andiref gd in facris conftitneret atque obfernare oeberet . Xld genus oimna 1108 idem darro a perfis weit allatir. quo 7 ip5 ''Huma T poftea pitbagoia pbilofopbu ufus foiffe cômemoiat.ubi adbibito fangume etiam iferos pbibet feifeitari :intciomatta grece weit no/ cari.Zlue fine nicromantia oieatur id ipfum eft;ubi uident moitin oiuinaie. Xluibus bee artibus fiant ipb uiderit, T|olo.n.oicere: bas artes etiâ an nn faluateiis aduemn in ipfisduitatibus gentni legibus folere ^biberi 17 pena feueriffima uidiean /IQolo inquä boc ware, foitaffis enig talia tunc licebat. liVis tn artibus oidicit facra illapópt bus:quo^ facro^ facta ^didit:caofas obruit: ita timuit 1 ipfe quod oidicit. qua^ caufa^ j^ditos bbios fenatns i/ cendit. •Cuid mibi ergo (jarro illo^ facro.p alias nefeto quas caufas uelut pbyficas interptetafquales fi libii tilt babuiftent no utiq; arfifTcttauti iftos ifarronis ad iCefarc pötificê feriptos atep editos: patref confcripti fimiliter incendilTent.-'Âuod ergo aqua egeffe rit ideft ejpoitauerit “numa Pópib^ un bidromantiâ faceret: ideo npmpbä ^geriarn coniugcm oicitur babniffe : quêadmodû in fupwdicto libio Uar/ ronis exponiturjta enij folent res ge fte afperfione mendacioms in fabulas uerti. 5n illa igitur bidromantia curi ofifTimns ret ille romanus 7 facra oi dicit que in libiis fuis pontifias habe rent:! eo:;z caufas quas pieter fe nemi nem fcire uoluit . Jfaq; cas feoifü fcriz ptas fecum quodâmô moii fecit:qn ita fubtrabendas boinm natitie fepelien/ dafcp furauit.Ait «go omonu iHic tâ foîdide 1 nojie cupiditates erant conz fcifpte.nt er bis tota ilia tbeologia ci/ Ullis etiam apiid tales boies ejeerabif appareret: qui ram milita iipis facris ernbefeenda fnfceperant:autilli ornés nibil aliud $ boies moniii^dcbâtur: quos ta piobja tépotis uetuftas 7 fere omnes populi gentiii oeos immorales effe crediderât:ciJ5 7 talib’ facris iidc illi oemones oblectarenfig fe colédos pjo ipfis moitins quos oeos putan fez ceratiquibufdam faUacinsmiiaeulo^ a tteftatôibus fupponebant.$3 occulta lien Dci pioindencia factü eft:ut 7 pôz pilto amico fuo illis oglutinati artib^ quibus bidromâtia fieri potuiticuncta ilia confiteri permitterétur:7 tarnen ut montunis icenderet ea potius q? obiu «et admon«e non p«mitt«entu2;g ne inotefcerentinec aratro quo funt eruta obftftere potueriit; nec ftilo tUarronis qiio ea que w bac re gefta funt in noz ftram memonam peruenerunt .Tflon enim pofluni quod nô fintitur effiare. finuntur autem alto oei fûmi iuftoque iudicio pio mentis co:^ quos abeis uE affligi tantum:uel etiâ fubiiei ac oecipi iuftum eft. diuâ nero perniciofe uel a cultu uere oiufnitatis aliéné ille iiftere indicate fint:bine iteHigi poteft: g? cas maluit fenatus incédere quas Üópili’ occultauit:^ timere quod timuit:qui boc andere non potnit. 4lui ergo nee felices in future uit8m:nec mo habere Dult pias'Calibus facris motte;queiat eternam. 4tuiantem cu malignis nez monibns non nult babere focietatem ; non fuperftitionc qua coluntur nojeiä ptimefcat:red uera; religione qua pio duntnr 7 uincunur agnofcat.

Zclareld äuguftini €pifcopi TDe^ oitate S5ci liber ^^etauus jneipit.

/ 3)e 41ueftione TQaturalis ibeoz logie cuin pbilofopbis ejcceHentioris feientie wfeutienda.

Capitulum Primum.


-ocr page 189-

ILIBER.VIU.

JTI^pnUnh «nobis opus ll aio:mPto ^ rat i luperio;: ftionu folutóe iejplicationc ibîo^î.ipetbe dogia quipp: ocätinömügbtrfltlxt

H jböibus.non.n.fabalofa eftuelciuilis; Hi! hoc eft uel tbeatrica uel urbana:qiia^z Hi, altera lactitat oeo^ trimina; altera i/ ^1dicat oeo^z oefidena criminofioja:ac ? I iper hoc maligno^ poti^ oemotmm op /• !oeo^zifed dim pbilofopbis è babenda , ,coUatio:quoi us iplu; nomen fi latine quot;ÿ ; i; interpietemur amorem fapientie piofi ; ƒjtetur.pono ft fapientiam ^fitemur tl J1 fapieatia oens eft per qiiem facta fiint /e 1 ■omiajicut oiuina auctoiitas ueritafcp /(Jl moltrauIttner' ’pbilofopbus ê amato: ^ ; oei.^ed quia resipfa cui’ boe nomen , eft non eft in omnibus q boe noie glo ^i nantur: neep.n.connue nere fapientie // i fc’amatoies qciiepappellaPpbilofopbi । P’®^®'^^® *^ omnibus quo^ fententias ' e^ litteris noffe potuim’.eligêdi funt: cum quibus nó idigne queftio ifta tra V, ctetur .Tieque cnim boe opere omnes ’; “' omiu3 pbilofopbo^ uanas opiniones refutare fufcept:f5 eas tantii qad tbeo logia p:rrinent:quo ueibo greco figni ficariitelligimus oe oiuinitate ratóes fine fermonc:nec eas oiu5:f3 eo^ tatn qui cum i effe omimtatem n bumana curate confentiant :non tamê fufficerc unius incommutabilis oei cultum ad uitam adipifcendam eriam poft morte beatam fed ab illo fane multos uno co ditos atqjinftitutos : obeam caufam colendo putât.lbi etiam iam cïarröis opinionem ueritatis propinquitate tra fcendunt.$i quidem ille totam tbeolo gtam naturalem ufqaad mundum iftü uel eins animam e;ctendere potuit : ifti nero fupra bominem anime naturam confitentär ocum :qui non folum mon dum iftum mfibilem qui fepe celi *1ere nomine nuncupaturtfed omnem omni no animam fecerit tl qui rationalem 1 intellectaalem:cuiu8 generis ata bums na eft:participatione lui luminis incô mutabilis 7 incoipoiei beatam fecerit . Jl^os pbtlofopbos platonicos appella tos a platone ooctor uocabulo oerins to mullus qui bec uel tenuiter audiuit ignotat.^e boe igitur platone que ne celTaria buic queftioni e^iftimo breuif attingam:ptiu8 illo8 commemotans : qui eum in eodem genere liuera^i tpre pteeelTerunt.

/©e duotum pbilofopboiu generib’ï .i. italico 1 ionico eoniep auctorib^ ( ^ap.2, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

xtïmtom cnim attinet ad lifteras ^^^gtecasigue lingua inter ccter as getm clarioi babef:duo pbilofopbo^ genera traduntur. nnum ildifus ex es parte italic que quôdas magna greet's nuciipata eft:alter û ioniens i eis terris nbi 1 nunc grecia nucupatur uP nomi natur,5talicum genas auctotes babuit igt;ytbagoiam èainium:a quo etiam fc runt ipfus pbilofopbie nome ejottnS. Triam cum antea fapientes appeUaref: qui quodammodolaudabilis uite aliis pteftare uidebanturtifte interrogatus quid piofiteretur : pbilofopbum fe effe refponditadeft ftudiofum uel amatoiê fapientie.qaoniam fapientem ptofiteri arrogantiffimö uidebatur.lonfci aéra generis piinceps fuit ibales drtilefiuf unus iUoium feptem qui appellat! funt fapientes,Ôed illi fex uite genere oifti guebantur quibufdam preceptis ad bene uiuendus accómodatisiifte antes dlbales ut fucceffoies etia ptopagaretr rerum naturam fcrutatus fnafep oifpo rationes litteris mandans cmimutima jticep admirabilis ejetitit q »aftrologte


-ocr page 190-

UBER.VIH.

numeris comptbenfis oeffetus folie i lune ma piedicere potuit.^quä tarnen putauit rc:^ effe ptincipió:! bmeomia elementa madt ipfumcp mnndü *7que • wgignótur exiliere. Tlibilant bme operi quod mundo cófiderato ta mira ’ bile afpidm’ ex omina mente ppofuit, Hlmc fucceffit ^napmader ei’ auditoz matauitcp oe re^ natura opinionem. 'Tlon.n.ex una re finit Æbalee ex buz moie:f5 ex fuie Appuie piinpiie quafq? ree nafd putauit. XJLuc reru pnnnpia fingula^ effe credidit infinita.-'tinume rabiUe mondoe gignere nquecunq; i eie oiinnfeoftp mundoe mo oiffolui: modo ite;t gigni exillimauit.quanta gfcp etate foa manere potuerit:nec ipfc aliqd dioine menti in bie re^ operib’ tribuene.^He Aiaximenem oifeipnius 7 fucceffotem reliquit:g ornnee rerum caufae infintto acre oeditmec oeoe ne gauit ant tarait . non tarnen ab ipfie aerem factum : fed ipfoe ex âere oitoe credidit.änaxagoM» nero «’auditor ba^ re^ omniuj quae uidem’effecto té oiuinü aium fenntil oixit ex infini ta materia q collaret oilfimilibue iter fe partimlie re; joinj genera ^ modu lie -Ifpeciebne propnis fmgula fieri ; fS aio faciéte ciuino.^iogenee quoep elnaximeme alter auditor aerej qdeg oixit re:^ elle materiamioe qua omnia fierent:fed eum elfe copotem oiuine ra tfonieJine qua nibil ex eo fieri pollet, Ünaxagoie fucceffit auditoz ei’ arcbez laueretia ipfe oe'paiticulie inter fe oifft milibue quibue fingula qneep fierent: ita omnia conflare putauit:ut ineffe et mentem otceret:que coipo:a oiHtmilia ideft lilas partiralae oiugendo n oiffi pado Bgeret omia.^ocrrtee bui’oifci pnlue fniffe perbibftnr magtHer plaz tonisr^pter quern bieuitcr cuncta illa

/De focrati’ca oifciplina. Cap.j.

. -,------

Ocratee ergo piimus nniuerfas pbilofopbió ad cozzigendes cóz ponedosep mozes inflexiffe memozat: cü ante illû ornés magis pbyficis ideft naturalibus rebus perferutädis opera maxima impendermt .T^on mibiaüt nidetur poffe ad liquidu colligi ntrus Cocrates ut boefaceret tedio re^ obz fcura9 7 incerta;? ad aliqd appiobató 1 certum reperiendnsanimü intendit: quod effet beate uitc neceffarius ƒpter quam nnam omnium pbilofopbotum iuigilaffe ac labotaffe uidefinduflria. êln nero ficut oe illo qda beniuolenti’ fufpicantur:nolebat imundos terrenis cupiditatibus aios fe extendere in oiui na conari;qaandoqdem ab eis caufas re:; ? uidebat inqairi:quas pnmas atep fummas non nifi inimius uezi ac fumt oei Holuntare effe credebat.quot;dlnde non eas putabat nifi mundata mente poffe compzebendi il ideo purgande bonis moiibus uite cenfebat inflandum : ut oepmentibus libidinibus exboneiatns animus naturali uigoïe in eterna fe at tolleret:natur8cp kozpozei 1 incomuz tabilis luminis ubi caiife oïiim facta:;? natnrani Habiliter uiuunt;intelligétie puritate confpicezet. Confiât en tarnen imperito;? flultitiam feire fe aliqd epi nantium:etiâ in ipis mozalibus qftioz nibus quo totii animn intendiffe oide batur : uel confeffa ignozantia fua uel oiffimulata fciéna:lepoze mirabili oif ferendt 7 acutiffimauzbanitate agitaffe atep nerfaffe. Unde 7 cócitatis inimici tiis caliiniofa crimmatone oamnatus: motte mulctatus eff.Ced en poftea illa ipfa que publice oamnaueret aebenien fias ciuitas publice Iuxit:in otios accu fatotes eins ufqueadeo populiïdignati one cóuerfa;ut unns eo:;? oppteffus in mftitudine iteriret:exilio at iiolntario atque petpetuo pena fimilem alter eua derct.iâ pteclara igiWr uite moztifcp fama Cocrates reliquit plurimos fue


-ocr page 191-

•WBERiVIIL,

pbilofopbie fectatejeP: quo:;: certatim ftudium fmt m queftionum moialmm oifceptatóe ueifarüubi agitur oc fmno bono quo fieri homo beams pot. 41^ in Bocratis offputationibn» où omnia moiiet:affent:oertTuit.quoniâ no eui/ dentcr apparuit : qiiod cuique pfacnit inde fumpferunt:1 ubicuique nifus eft oftimernnt fmem boni.finis ant boni appellat’ quo qfep eu petnenerit beams eft.^ic ant oinerfas inter fe focraticio ifto fine fententias babuerót : ut qiiod iiij credible eft um’inngiftri potuifTe facere fectatotes: quidâ fummi ibonus effe oieerent uolaptatê; fient 4riftipp’. quidam uirtutem ficut Äntiftenes. Bic alii atque alii aliud ctep aliud opinati fant:quo8 cómemojare tongum eft.

fü^t pîecÿoo inter oifcipulos 60er« tis }|larone:q omnes pbilofbpbiâ tri/ plici partitione oiftmpt.?ap 4-.

Cd inter oifcipulos Bocratis nô quides immeriro ejccllentiftima iÿâiia darait:g cmnino ceteros obfeu raret tgt;lato.4tuicu5 effet atbenienfis bonefto apud foos loco natril igenio mirabtii longe fuos códifcipulos ante iret:parum tarnen putans perficiende pbilofopbie fufficere fe ipfnm:ac focra tica oifciplinam:( ^longe latecp potnit peregrinams c quaquaueifu eö alicm’ nobilitate fcientie percipicnde farna ra picbat.ftacp 1 in egypto oidicit qcüq? illic magua babebantur atcp oocebaf: 1 inde in eas falie partes ueniens nbi prtbagoïeo:^ farna celebiabatungcgd italice pbilofopbie tucfloiebatmuditis eminétioribus in ea ooctoiibns facilli me compiebendit.Ct quia magiftrus Boejatem fingulariter oiligebat ; eum loqnentes fere in omnibus fermonib’ fuis faciens:etiam illa que nel ab aliis Oldicerat.ncl ipfe qnäfa potoerat itelli getia uideraccu illi’lep?! 7 moialib’

oifputationibas tempera8it.ftaqae cü ftudtum fapientie in actióe 1 otcplaróe uerfetur;un ona pars ei’ actiuaialteia cótcmplaiiua oici pót.qua^ actiua ad agenda uim ideft ad motes iftiwedos pertineticoiêplanua aüt ad ofpiciedas nature caiifas 1 finceriffimâ ueritates» Bocrates i actina excellniffe memotaf: ihytbagotas nero magis cötemplatioe qbus potuit intelligentie uiribus infti tifTe.^Oroinde plato utrunep iungêdo pbilofopbiam perfeciffe landab,45.uâ in très partes oiftribuit.nnâ motalem que maxime in actione uerfatur.alterâ naturalem que contcplationi oepurata eft.tertias rationales:qua ueru oeterz minatur à falfo.4Ine licet utriqs ideft actioni g contemplation! 'fit neceffaria; maxime tarnen contêplatio pfpectionc fibi uendicat ueritatis.fjeo bec fr iper titio non eft contraria illi oiftinctôni: qua intelligitur omne ftudiû fapientie in actione 1 contemplationc côfiftere. Ziuid autem in bis uel oc bis fingulif partibus flato fenferitiideft ubi fines omnium actionummbi caufas omiiim natura:^: ubi lumen omnium rationü ce cognonerit ud crediderit: oifferedo explicare 1 longum effe arbitror:u tez mere effe affïrmandum non arbitrer, tum enim magiftri fui Bocratis que facit in fuis uoluminibus oifputantes: notiffimum moiem oiffimnlade fciétie uel opintonis fue feruare affectât.ga et illi ipfe mes placuit:factû eft ut et tpi’ platonis oe reb’ magnis fententie nô facile pfpici poffint. Cx bis tn qapud eum legunturjme que cixitifiue q ab aliis oicta effe narrauit:atcp ofcripfit: que fibi placita uiderentur qdas ornez moiari u buic operi iferi opoitet a no bis uel ubi fuffragatur religioni nere: quam fides noftra fufeipit ac oefendit: nel ubi ei uidemr effe corranusiquaru ad ifta oe uno oeo upluribus pertinet queftionem : quem piopter uitam que ,b.4-,


t

-ocr page 192-

BIBER.V(1II

poft moîfem futma eft ueradfer beatâ: colendû efte catboltce rdigioni» aff«U oifoptma. fonaftis emm g piatonem «tens pbilofopbie genu lóge recteq; pnlatumracunuB atq t ueracms mteUe X»ffe atep fecutt efte fama celebnoie lao dan!ur:«liqaid tak ne ceo fcnttunt:ut in ilb inueniatnr i caafa fabfiftêlt;b:*i ratio ïteHigédi:'ïordo utuédi. ZÏnoa trium unum ad narurale3:alteroin ad ratton8km;tertiurti ad monies parte intelligttnr pertinere. $i enim homo ita crearos eft:ut per id quod in eo pie Cflilt attingat ad lUud quod dicta peel lit;ideft «nos oernm optimum oeum: fine quo nulla natura fubfiftit ; nulla Boctrina inftrait:nullu8 nfiis expedit: ipk qratur ubi nobia omia fut fecura: ipfe cernatnr ubi nobis certs funt oia: ipfe oiligatur ubi nobis recta fût oia.

/41d oe tbeologia cii platonicis potif fimu oifceptandum fit; quo:^ opinion! omnium pbilof^boru^ poftponenda fint Dogmata.^ap.ƒ,

ergo piato oei bni’imitator: C^cognitojem:am3tore5 oijit efTe /lapentes:cuius participatoe fit beat’’: quid opos eft oifeutere ccteros:qaoru nnlli nobis ^ ifte piopins accefterut.'’ iSedat igitur cis no folti tbeologia ilia fabulofa oee^ criminibus obketana animos impiotuminec folu; etias ilia dtii’is ubi impuri oemóes terreftrib’ gandiis oeditos popFos oeo:^ nomine feducentes:bom3nos erroies ranqu’S fuos ofuinos bonotes babete nolueft: nhi ad fpectandos fnorum criminum ludos cultoies fuos tam^ fue namtatif adminiftratoies babuerüt.ubi per cos ad fuum enttarn ftudiïs ïmundiftimis alios erdtantes i fibi oeketabdiores ludos oe ipis fpectatoiibus ejebibetes. Ölbi fiqiia uelut bonefta gcruntur in têplis oincta fibi tbcatro:;: obfcenitate

turpantur .1 quecunep torpia geriitur in tbeanis.comparata fibi templorug feditate laudantur , ^t ca que Ülarro ej bis facris quafi ad celum 1 terrain reruep moitalm femina 1 actus inter/ ptetatus eft:quia nee ipfa libs ntibus fignificantur que ipfe infinnaie const': nideo ueritas conantem nókquitur. ^t fi ipfa cfTet;tarnen anime rationali ea que ifra illa nature oidine eóftitura funt.pio Ko fuo colenda no effent;nee fibi oebuit pieferre tan^ oeos:eas res quibns ipfam ptetulit nerus oeusta ea que Tfuma popilius reuera ad facra eiufmodi pertinentia fecum fepcliendo curauit abfcódi:'taratro eruta knatuf iuffit incendi. Jn eo genere funt etiam illa ut aliqnid oe Tlama mitius fufpi cemar;que Alexander macedo feribit ad matrc.-fibi a magno antiflite facro rujegvpnop qtioda leone patefarta: ubi n |0icu8 T fannus:1 ^neas i llo mulustuF ftia Ihcrcüles 1 ^fculapi”: 'itiber ^emela natas tl iyndaride fratrcs:1 fiquos alios f,r mottalib” jj oüs babent;f5 ipi etiâ maiotes gcntiu oii:quos £icero in tufculanis tacitis nominibus uidctur attingere.lupiter: 3[nno: ^aturnus:flïalcanus:Ïlefta : et aki plurimi: quos Warro conatiir ad mundi partes fine elementa trâfferrc: homines fuifte jjduntur.^imens.n.'t tile quafi reuclata myftena petes adz monet dkjâdrü: ut cü ea mfiofcripta infinuauenttflâmis iubeat cóeremari. Tdon folü e’go ifta que oue theologie cótinent fabulofa fcilieet 1 doilisrpla tonicis pbilofopl? s cédant q uern oeü *? re:;2 auctote?:'} utritans illuftratotê ' 1bcatitudinis largitoic efte oijerût: fed alii quoep pbilofopbi q cotpoialu nature pneipia eotpoii oeditis mettb’ opinati funticedant bis tantis 7 tarn oei cognitonbus uerisnit Abates ihu moie:Anaximenes iaere;ftoici i igne: Epicure” i atbomis: boe c minutiftis


-ocr page 193-

UBERJÜIL

föïpornili« que nee bioidi necfentiri queunt.^f quicunque a\ii quo;2 enu/ merahoni immotari nö cd necedé fme fimphciB fmc oianem co2po:a:fiuc uita caréna fine uiuêtiajcd tarnen cotpoia raufaj prinnpiumq; reqj ede oixerut. TOam qiridam eo:fta rebus non uiuis res muas fieri pode crediderunt fiait (piairei,4Q.aidâ nero a uinente quedâ uiucntia:qiiedam non niuentta:fedtn a coipoie coipoica .Tlam doin ignes ided corpus nnu ej quattuoi elemétis quibus uifibilis mundus bic confiât: lt;1muentem i fapientej 5 ipfius mundi fabticatoiem;atque omnium que funt tn eo: eumep omnino ignem ede oeum putauerunt. H^i 1 ceteri fimiles eoinm id foins cogitare ponierunt:quod eus eis eolda eo9 obflricta carnis fenfib’ fabnlata funt. In fe qnippe barbant quod non uidebant il apnd fc imagi/ nabantur quod fons uider ant etia qn no nidebât:fed tantumodo cogitabat. H^oc aut in confpectu tab's cogitattois iam non eft coipus fed fimilitudo coiz pons, illud autem unde uidetnr in aio bec fimilitudo coipoiis nee coipus eft nee fimilitudo coipoiis.! ude mdetur atque utrum pulcbra an oeformis fit oideatur.piofccto eft meli’ q? ipfa que iudicatnr . l|?gt;ec mens hominis ! ipfa rationalis anime natura eft ; q utique coipus non eft:fi iam ilia coipoiis fix milicndo eus in animo cogitatis afpiz citur atque iudicatnr nee ipfa corpus efl.T^on eft ergo nee terra:nee aqua: nee aer:nec ignts:quibns quattuoi coi potibns qnc oitiitur quattuoi elemeta mnndum coipoieo nidemas ede com/ pactum. Poiio fi nofter animus coin’ non eft:qnomodo oeu8 creator animi coipus eft/^edät eigo ! ifti nt nictu c platonicis: cedant tt illi quos quidem puduit nicere oeum coipus edemerntn äufdem nature cuius ille eft animos noftros ede putauerunt . “Jta non cos

monit tanta mutabilitas anime:quam wi nature tribuere nefas eft. ^5 omit coipoic mutator anime natura .Tlam per fe ipfas incomutabilis eft.poterat ifti oicere coipoie aliquo uulneratur. nâ per feipfam iuulnerabilis eft:p:or fus qd mntari no poteft: nulla re pot. 4c per hoc q? cotpoie mntari pót:aliq re pot.!ideo incommutabile recte oici non poteft.

/2J)e platonico:p fenfu in ea parte phi lofopbie que pbyfica noiaiur.^ap.tf. yjdert ergo ifti pbilofopbi quos ceteris nöimerito fama atep gFa os uidemus ; nullum corpus ede beum:! ideo cuncta coipqia tranfeenz derunt querentes octi, piderunt qcqd mutabile eft non ede fummum worn : ! ideo omnem animam mutabilefque omnes fpiritus tranfcenderunt queren tes fummum oeum . I'einde niderunt omnem fpeciem in re quacunque muta bib:que eft gcquid illud c:quoquomö ! qualifeunep natura eft:non ede pode nifi ab illo qui uere eft : qui ! incômn tabiliter é.4c per hoc due uniuerfi mu di coipus ; figuras ; qualitates : oidinaz tumcp motnm : ! elementa oifpofita a celo iifque ad terram:! quecuncp corz poia in eis funt:fiue omnem uitam:uel que num't ! continet qoalis eft in arz hoiibU8:uelq!bee habet ! fen tit qbs eft in pecoiibiis: nel que ! bec habet et intclbgit quails eft in hominibusiuel que nutritolio fubfidio non iudiget : fed tantum contfnct:fentit:!intelligit qualis eft i angeli8:nifi ab illo ede no pode qui fimpliciter ediquia no abud illi e ede aliud uiuere:quafi podit ede non uiuenf:nec aliud illi eft uiuere.ali od intelligerc:quafi podit uiuere non intelligcs.nec abud illi eft intelligere: aliud beatu ede:quad podit intelligere ! non beatus ede. ^ed quod eft illi ui uereJteUigere.beatu ede:boc c iUt ee.


-ocr page 194-

EIBER.VIH.

p2opter banc infomnjntabfli’tatem et fimplicitatem intelk/eft eu i ow ilia fediïe:! ipfum a nullo fieri potatiïe. itonOderaucrunt eni'sqweqmd eft uF eoipus eftc nd uitam;meltuf£p aliqoid mtam effe ^ coipusifpecieep corpotw ede fenfibilem infeHigibilemque nire, Pioinde intelligibtlem fpeciê fenfibtlt pietulerunt-Senfibdia Dicimue que in fu tarfuqs eoipozk fentin queunciteUi g^iha q ofpectu mentis iteUigi poflut. Giulia eft.n.pukbntudo eoipoialis : fine in ftatu eozpoiis ficut eft figura : fiue in motu ficut eft cantilena : oe qua non animus iudicet . qo ptofecto non poffet:nifi melior in illo effet bee fpes fine tumote moli8:fine ftrepitu uocis: fine fpatio net loci uF tempozis. Ögibi quoque nifi mutabilis cffetmon aims alio melius dfpecie fenfibili indicaret. melius ingemofioz ^ tardior: melius peritioz q? imperitior: meli^exercita/ fior cp minus e/ercitatusÆt idem ipc imns corn pzoficit:melius utiep poftea CP pzius.zidawt recipit mai’u min’: fine Dubitatione mntabile eft.Unde i/ geniofi a oocti Ti bis ejercilati boies facile collegerunt non effe in eis rebus pzimam fpeciem : obi mutabilitas effe coufneitur. tu igitur in eo^ côfpectn q cozpus q animus magis minufep fpe ciofa effentrq fi omni fpecie carere pof fent omnino nulla effent:uiderant effe aliquid ubi prima effet incômutabilis fpecfesiq ideo nee côpazabilis.atep ibi effe rea puncipium rectiffime credide runt.qd facrü non effetiqej quo facta cuncta effent.Jfa quod notii eft oei i^ manifeftauit eis;cu ab eifiuïfibilia ei’ per ea que facta fût itellecta ofpecta ft : fempiterna quoep iiiztus ei’ q oiuitas: a quo etiä uifibilia q têpozalia cuncta creatä fnnt.lbec ne ilia parte qua pby ficâ ideft naturale niieopât oicta funt.

/4tuâto ejcdlêtiozes ceteris i logica

ideft rationali pbilofopbid ‘'^«lonict fint babendi.3ap.z.

XUod ant attinet ad ooctrina ubi x,;^Bltera pazs uezfaf q ab eis logica ideln^ionalis uocaf:abfit ut bis coz parandi uideantur qui pofuerunt ludi dum ueritatis in fenfibus eozpozisreo rumep mfidis q fallacibus regulis oia que oifeuntur metienda effe cenfucriit. ut epicurei q quicunque alii rales:ut et ipfi ftoid.■dm eus uebementer amaz uerit folertia oifputädi qua oialectica noiantra cozpozis fenfibuf ea oucenda putarunt. Home affeuerantes animum cócipere notiones qnas appellat enno jrasxazum re:» fcilicet quas oiffiniedo ejplicant;binc pzopagari atep conecti totam oifeendi oocendique rationem, Albi ergo multum mirari foleo:cu pul cbzos meant non effe nifi fapfetes gb’ fenfibus cozpozis iftam pultbritudlhe uiderint:qualibnfoeulis carnis fozmi fapietie oecufep confpejerint.Jbi uero quos merito ceteris anteponimusioiz fcreueft ea que mete ofpiciutur ab bis que fenfibus attinguntur:nec fenfibus adimentes quod poffunt: nee eis Dates ultra cp poffunt.lumeu autem mennû effe myenint ad oifcenda omnia;eunz deque ipm oeu a quo facta funt omia.

/ZItuod enjm in mozali pbilofopbia plstonici optineant principatum. tapitulum . 8J

•^'^liqua eft pars moralis quam A ^reco uocabulo oicont etbicam. ubi qrifiir d fumo bonorquo refeietes omnia que agimusiq quod non ^pter aliud fed pzopter fe ipfum appetentes: idep adipifcentes nibil quo beali fum’ ulterius requiramns:ideo quippe et fi nis eft Dictus:quia propter buc cetera uolumus;ipfum autem non nifi Jjpter ipfum . lt;7oc ergo beatificum bonom


-ocr page 195-

m^_.X11e

alij a co2po2e;ahj ab aïo:âlij abutroep in botnine efïe Digt;erût.Piderunt gppe ipfum hominem condare e;c animo et cojpoje.a ideo abalterntro iflo^ ono ra3;3Ut ab ntroqne bene fibi pode ede credebätdinali quodâ bono qtio beati effent:qno concta qogebant referrent: atep ld cum fotent adepti quo referenz dû effet non ultra quererent.^nde illi qui oicuntur addidide tertium genus bonoms quodappellatur ejtrinfecus: fmiti ed bono2:gioii8:pecunia:'i figd buiufmodenon fic addiderut ut finale edetiided propter fe ipfum appdendu: fed p:cpter aliud bonum quo effet hoc gen’ bonus bonistmalnm aüt malis. Jta bonum bominis qui uel ab animo nel a co2po’e:uel abutroqj expetioeft: nihil aliudcpab bominc ejepetendum ede putauerunt.^ed qui id appetiueft B cotpoie: a parte bominis octenore : qui uero ab animo a parte melior:qui autem ab utroque a toto bominc.$iac ergo a parte qualibetdiue a toto boie; nö nifi ab bomine .Tflec ide oiderêtie quoniâ tres funt:ideo tres fed multas oidenfiones pbilofopborum fectafqne fearunt.quiai oe bono coipoiis et oe bono animiil o bono utriufep oinerfi oiuerfa opinati fuut.Cédant igitur bi omnes iUis pbilofopbis qui nó nijceft btatum ede homines fruentem coipoie nel fruentem animo:fed fruentem oeo. nó fieut cotpote nel feipfo animus.aut ficut amico amicosifs fieut luce ocul’. ^i aliqd ab bis ad illas fimditudines aderendu ed quod uFquale fit:ft oeus ipfe adiuuerit alio loco quatu per nos fieri potent apparebit.

/jOe ca pbilofopbia qne ad neritatem fidti xptane japinqu» accedit.Cap.^.

^^^^tlnc fatis fit cómemotare plato -JL^nc eeterminade fine boni ede fs nirtutem uiueren ei foli euenirc pode

qui notitiâ oei babeat i imitationem:■ nee ede alia ob caufas beatum.|deoqï n oubitat boe ede pbilofopbari amare Deus:cm’ natura fit incotpoialis.pn inique coUigituntûc fojte beatum du diofum fapientie: id enim ed philofoz pbus eus frui oeo ceperit.diuauis.n. non cótinuo beatus fit q eo fruitur qd amat.multi.n/amando ea que amâda non funt miferi funt:*lmifericots cum fruuntur:nemo tarnen beatus ed.g eo quod amat non fruitur .Tflam 1ipfiq res non amadas amant:non fe^atos ede amado putât fed fruendo.Àtnifqs ergo fruitur eo quod amat: uetumep 1 fummum bonum amatiquis eü beatü nifi mdeuimus negat/jpfus out ueru ac fummum bonum 01ato oicit oeum. undeuult ede pbilofophum amatozem oei.ut quoniâ pbilofopbia ad beatam uitam tendittfruens oeo fit beatus qui Deus amauerit.'Guicunque igitur pbi lofophi oe oeo fnmmo a neto ida fenz ferunt:q» 1 re^ creatarum fit affecter: 5 lumen cognofcenda^i'lbonus agen darum:qjab illo nobis principium fit natureti ueritas Doctrine : l félicitas uite:fiue platonici accomodatius nunz cupentur:fiuc quodlibet aliud fecte fuc nomen imponant : fine tantummodo ionici generis qui in eis ptecipui fueft ida fenferint : ficut idem plato et qui eum bene inteUcjeruntifiue etiâ italici pjopter Pythagojam a pytbagoïeos : 1 fiqui fotte alü eiufdes fententie in id tdem fuerunt : due aliarum quoep gen tium qui fapientes uel pbilofopbibaz biti funt:atlantici:libycf : egyptii:indi: perfe:chaldei: feite: gaUi.bifpai:aliiqs reperiutur.q hoc uiderit ac oocuerit: cos omnes ceteris anteponimusieofcp nobis ptopiquious fatemnr. ZfLuäms ’ enim homo chndianus litteris tantus ecclefiadicis eruditus : platonicornm foite nomen igno2et:necutrum DUO ge nera philofopboiu extiterint in grecagt;


-ocr page 196-

EIBER .VliU

lingua lonicoms 7 italirowmfdar:nô tarnen ita furduo efl in rebuf bumania ut nefdat pbilofopbop uel fludmm fax pienriemel ipfam fapiennam pzofiteri. iauct cos tarnen qui fecundû elemêta bums mundi pbtlofopbantur: non fm ocü a quo ipfc factua cd mundua.ildz monefur enim ptecepto apoflolifoifiz ddirerq; audit quod oietû efl.Cauete ne qui» uo» oecipiat per pbilofopbias 7 inane?; feductiones fecundû elemêta mundi.Feinde ne omne» tale» elle ar bi'tretiir;andit ab eodem apoflolo oio oc quibofdamtquia quod notum ê oei manifeflum efl in iHis.ocn# enim illi» manifedauit . Inuifibilia.n.em» a ofti tnnone mundi per ea que facta funt in tellecta côfpiciuntur.fempitema quocp mrtn» ei’ 7 oiuinita».^tubi atbemê fibu» Ioquen»:cu5 rem magnâ ne beo oixiffet;7 que a pand» pofTet intelligi: g. in illo uiuim’ 7 mouemur 7 fom’: adiecit 7 aitdicnt 7 ueflri quidam oiz jerunt.Tpouit fane etiam ipfo»ïqbu» errant cauerc. Ïïbi enim oictum efl g» per ea que facta funt oen» illi» manife flauit intdlectn confpi'ciênda inifibilia faaiibi etiam oictum cd non illo» ipm oeum recte coIaifTe;qnia 7 abt» rebus quibu»nó opottebat oiuino» bonotes illi uni tantuj oebiro» oetnietont.qoo ma cognofcente» 0015 non ficut oeum glonhcaucront ast gratia» egeriit: fed euannerunt in cogitationibu» fut» ; et obfcuratum ed infipien» cor eorum . 3hicente» enim fe fapiente» effe dniti factt funt:7 immutanerunt gloriam in cottuptibibe oei in fimilitudinem ima gini» cottuptibili» bomini» 7 uolncru 7 quadrupedum :7 ferpentium : ubi et romano» 7 grecos 7 cgpptio» : qui oe faptentte nomine glotiati funt fecit inz Hltgi.Sed oe boe euj illi» podmodu oifputabimo».tn quo autem nobf» co fentinnt d uno oeo buiu»unioerfitati» 8uctO2c:qui non folu fuper omnia cotz

pots efl incojpoten» : ney etiam fuper omne» anima» incottuptibiliarptinciz pium noflrnm:lumen noflrnmibonS nrm:in boe eo» 7 eeteri»anteponim’.

/■due fit inter pbilofopbica» Bites re ligiofi ejreeUentia cbridianiXap.to.

V^c filra» eo:p cbtidian’ignoz X ^ans.uerbi» que non oididt in oifputatione nó utitur:ut uel naturalê latine:uel pb^ficam grece appellet ea; parlé in qua oe tqfitóe nature tractat': 7 rationale fine logica in qua quetitur quonam modo ueritas pcrdpi poffit: 7 moialem uel etbieam in qua oe mon bus agifibono^tep ftnibu» appetedi»: malotnmcß uitâdi»;ideo nefeit ab uno uero oeo attp optimo:7 natura nobis elfe qua facti ad eiu» imagines fumus: 7 ooctrinas qua cum nolcp nouimus; 7 grattas qua illi coberendo beati fuz mus. t)ec itaque eaufa ed cur ido» ce leri» pieferamu»:quia cum alü pbiloz fopbi ingenia fua dudiacp cótriuerint in requirendt» rerum caufi» : 7 quina effet modus oifeendt atep niuendiiidi oeo cognito reperierunt ubi effent et caufe conditute uniuetritan8:7Inj per cipiende u«itati8:7fon8bibende felici t8ti8.$iuc ergo idf platonict:fiue qui eunquc abt quarülibet gentium pbilo fopbi oe oeoida fentiunt nobifeó fen tiunt. Scd ideo cum platonids magis plaçait banc caufam agereiquia eotnS funt litterc notiote», Ta 7 greet quo:^ lingua in gentibu» pteminet; ea» maz gna ptedicatiöe cclcbiauit;7 lanni per moti carum uel ejecellétia uP glotia oP giatiaiipfa»libentin» oidiccruntratq; in noflrnm eloquium trafferendo noz biliote» clariotefq? fecerunt.

/Ofnde plato eam intelligenhampoz tucrit acquitcrciqua ebtidiane fdentie ptopinquauit. Cap.i i.


-ocr page 197-

ÜBEREIL

^HV^antnr antem quidam nobi? in A^l^^bnfti grana fooati: tu audiut uel kgunt platenc oe oeo ifta fenfire: qmultó congmere ueritati noftre relt giom« agnofcunt.pnde nonnuUi pu/ tauerunt eü quan^o perrept in egrptn Ibieremias audiffe ptopbetamd fcriz ptora» ƒpbeticas ieadc peregrinatóe legiffc.quo^ qdej opiniólt;m i qbufda libiie mei» pofui.Sed oiligenfer opn/ tata tcpo:;2ratio que cronica biftotia conttnetur:tgt;latonem indicat a tépote quo jjpbetamt bieremiasxenrn ferme annos poftea natu fuiffe. 4^ui co octo ginta 1 unum mjnffettab anno mottis eins ufque ad tempus quo ptelemeus rexcgvptikriptutas ƒpbencas genus bebteojum oe ludea popofdt:' !per fez ptuaginta uiros bebteos q etia; greca lingua nonerant interpietanda» habe dafcp c«raiitt;anni ferme reperiuntur fera ginta.^najjpter i iila peregrina done fiia plato nee Ihieremiag uidere potuit tanto ante Defunctum: nee cafdé fcriptura» legere qnc nondü fuerant ï greeam linguam tranfltte qua ille pol lebatinifi fotte ga fait acerrimi ftudij: ficut egyptias ita liftas per interpictc wdiat.nen ut fenbendo tranfferret: quod Ptolemens pto ingenti benefido qui regia poteftate etiâ timeri poterat meruiffe petbibetur.fed ut colloquêdo gd continerent quantü capere potuiffet addifceret.I^oc utejiftimetur iila faa dere uidétur indicia:q, liber genefew bc indpit.ln piindpio fedt oens ceins 1 terram: terra autej eratinuifibilis i ineópofita:1 tenebte etat fiiper abyffü: 1 fpirit’ oei ferebatur fuper aquap.ln j^bimeo aut plato que; libtü d mudt conditiitione conferipfit.Dcum oicir in illo opete terras pnmoignêqa ifirifTe. oDanifeftum ett aut cpigni tribuit teli locö.lbabet ergo bec fententis quada ilhup fimditudinem qua ofetusefti^n pnndpio fedt ee’ cel« l terra. 2)eide

illa duo media quibus iterpofitis fibt met bec ejctrema copularenturlaquam oicit 1 aerem:nde pntatur fic iteUerffe qd fcriptn eftifpus oei ferebatquot; fup aqs Parum quippe attendent quo mote io leat illa fcriptura appellare fpiritum oei ; quoniam 1 aer fpiritus oicitur ; quattuor opinatus element« loco illo commemotata uideri poteH . 3)einde 9 gt;plato oicit amatojem oei effe pbilo fopbummibil fic in iHis litteris facris flagtatnrnapme illud quod i me plu rimum adducitmt pene affentiar plaz tonem lUonim libtotus ejpertu fuiffe: quod cam ad fanctum d^oyfen ita uer ba oei per angclü perferantur ut que reti quod fit nomen eins qui eu pgcre ptecipiebat ad populum Ibebteum e^ egypto liberandum refpódeatnr.^go fum qui fum U oices filiis ^babeliqui eft mifit me ad nos: tanep in eins copa ratiöe qui iiere eft quia incómntabilis eftea que mntabilia facta fût no fint, □ebementer boe plato tenuitiT oiliz gentiffime cömendanit.Ct nefdo utrii boe ufpiam reperiatur in libre eojum qui ante platoncm faerantinifi ubi oi ttum efti^go fus qui fumil oices eis qui eft mifit me ad nos . Sed unde z tnnque ille ifta oidicerftdine peedetiu rum neterug libtiedioe potins qnomô oicit apoftolas : quia quod notum eft oeimanifeftnm eft in illis ; oeus enim illis manifeftauit.innifibtlia enij eins a conftftutione mundiiper ca que facta font intellecta confpiciûmrifempiterna queqne eins uirtus 1 oiuinitas non iz merito me platonicos pbilofopbos ele gifte : cum quibus agarn quod in ifta queftione quam modo fufeepimus agi tur ot naturali tbeelogiaiotrü jiptcr felicitatem que poft moites futura eft: um oeo an pluribus facra facereopor teat.Tlam utrus unus oeus an plnrcs pjopter biiius uite fint bona colcndi fa tie ut edftimo eipofui.


-ocr page 198-

œER.yin.

Zlt;tuod ét plafonici hert oeono nero oeo bene fenfertne : multtsjumen ons facra facienda cenfoerunt. ^ap.s2.

iW Seo quippe bos potiffimü elegt: qiionia oe nno oco g fccit celum 7 terras quanto melius fenferunt:tâto ceteris gloiiofioies illuftriotesq? ba/ bentur:in tantum aliis pielati tudicto poftero^:ut cum ^ridoteles platonis oifcipulus uir ejcellentis ingemri elo qnio (Blatoni gdem impanfed multos facile fuperâs : corn fectarn peripatencâ condidiffet : q, oeambulans oifputare confueuerat :plunmofcp oifcipulos pie clara fama ejceUensmino adbuc pee/ ptoie in fuam berefim o^egafTet.^ofl moitem uero platonis Cufippus foio ris ei^ films.‘T^noerates oilectus ei^ Ptfeipulus in fcbolam ei^q aebademia uocabatur eidc fuccefTifTet:atq; ob boe 5 ipCi 1 eorum fucceffores acbademici appcllarent :recentioies tn pbilofopbi nobililTimi gb’ plato fectadus placnit nohicrt fc oid peripatetieos aut aeba/ demicos/s platonicos. €jgbus funt ualde nobilitan grecrplotin^:^bli/ cus:#gt;oipbyri’. ^ utracp aut lingua ideft 1 greca 1 latinaiJpulei’ ^cr ej titit platoniciis nobilis.óed bt omnes 7 ccteri eiufmodi 1 ipfe platoroiis plu rimis effe facra facienda putanerunt.

/De fentétia piatonis:qua oiffiniuit oeos nóede nifibonos aieofep ntutu:

0quot; ^Äanquä ergo a nobisi in alüs ^^ÄnFtis reb’ magnifque oiffériSt: inl5o?tn qo mópofni:ga neque pama res eft:! inde nne qlho eftzpiimus ab eis qro gbus mts iftn cultu e;cbibendu arbifrentur utrns bonis 1 malisran 1 bonis 1 malis.ßs o boe bernos fnias platonis oicentisiomnes oeos bonos ede:nec ede omnino ullü oco^ main.

#ôfeqaens cd igrnt bonis bee e;tbi/ beds i(elligâtar.lt;âe.n.oil's ejbibef. quoniS nee oiiert fi boni no eft.Ihoc fi ita edma oe oil's gd aliud oecet ere/ derenlla jafecto uacuafnr opinio:qna nonulli purnt oeos malos facris plaça des ede ne ledât:bonos aôt ntadmuêt iuocâdos.c^ali.n.nnlli fût oirbonis pono oebitos ut uicût bonoi facro:;ic Dcferendus.Zlni fût ergo iUi g Indos fcenicos amâtreofep oiois reb’ adiôgi 1 fuis bononb’ dagitât ejbiberi:qno ru uis nô eos idicat nullos; fs ifte äffe dus nimirû indicat malos.-'•itmd.n. 0 ludis feenieis ]^lato fenferit notû è: eu poetas ipfos g, tâ idigna ocoy ma iedate atep boniraie caimia opofuciât: cenfrt daitate peUédos.Âui ft igitur idi oii g ce feenieis ludis eu ipo plato ne côtendiinfr^le gppe n patitnr oeos falfis criminibus infamari:idi eifdem erimib’ (nos bonoics eelebiari inbét. Äeniq; idi cû eofdc ludos indaurari pieeiperenfpofeentcs turpia maligna gederiiteZito latino aufeientes films: 1 imittentes moibnm ep eo^ abnuifirt iperinm;enmq? moibn retrabentes eu iuda côpledrt.'^e antem fllos nee tarn malos timendo putatjed fiie fententie robur condantidime rrtinen8:oês poe tarum facrilegas nagas gbus tlli per immunditie foeirtatein cbleetantnr ; a populo bene indituto remouere nööu bitat-lbunc ant^datonc quem iam in feeundo libio commcmojaiii:inter fe/ mfdeos labeo ponit. 42ui tabeo nu/ mina mala nictimis cruetis atq? bniuf modi fnpplicationibns placart exidi/ mat : bona uero Indis utalibns qiiafi ad ietirias pertincntibus rebus.Æuid ed ergo g,fcmideos platoin femideis fed oeis 1 boe bonis tlh oblectamenta quia indieat turpia tâ côdanter andet auferre:qni fane oft refellût fententias fabeonis.nâ fe in tatino non lafciuof tâtum atep ludibûdosifed eiiam feuos


-ocr page 199-

uBEtuynL

«mbileftp menftrartXjrponât ergo nobis ifla platonici qai omnes neos fecudum auctons fui fententiaj bonos 1 boneftos 1 uirtutibus fapientum effe focios arbitr«snf,aliterq5 b uUo oeo:;z fentiri nefas babent.

/^e opinióe eo;; 2grónalcs aias trin genera effe mxçrût tan ons celertib’: i oemonib’ aereiszi in bóibns trenis $8p.i4--

gt;2^ Xponimns inqniont. ^ente igr ^^Budiamug . Omnium inquinnt aiahss in quibus ed ata rationalie tri paitita oiuifio ed. in bofcboies: oemo ne8.3)ii exalfiffimiilocn tenfnt;boie8 infimö;oemone8 medium.Tla oeorii fedes in «lo eft:boium ï terra:in aere oemonü.ßieut eis oiuetfa oignitas ed kco^uta etias natnrarus.ptotde on font bominib’ nemonibufep potioies: boies uero ifra oeos 1 Demones adito ti futmtdeméto^ otdiac fit Differêtia merito:^.2)cmone8igitur medij:quê admodum oüs quibus inferi’ habitât podponendi;ita böibus quib’ fuperi’ pteferendi funtJbabem enis cum ons communem immoitalitatem corpoiu: animo^ aöt cü bominibus padiones, -Qua ptopter non ed mirnm inquiut: fi etiam ludos obfeenitatib’ a poeta^ figmentis oelectantur:quando quide; 1 bumanis capiuntur affectibns.a qb’ DU löge abfunt 1 modis omnib’alieni bntÆx quo colligit 'plafoné poëtica Detedando 7 jjbibendo figmenta:non wos qui omnes boni 7 ercelfi fnnt pn nade ludoy fccnico:^ uoluptateifj oe/ mones . Ipec fi ita funt: que licet apud alios quoep reperiantur : «puleios tn platonicns maudarenfis oe bac re folu unum fcripfit librum:cuius titulü ede uoluit oe 00 feoctatis mbi oiderit 7 e^ ponit ej cquo genere nnminum numen fibi focrates babebat admnctiri ami/ citia quads conciliatü:3 quo perbibet'

foliws admonerimt Defiderct ab age do:quädo id quod agere uolebat pio fpere fucrat enenturum. ©icit.n.aper tidimezicopiofidime aderitmon illuj Oeum fuide fed Demonem;Diligenti oi fputatione pertractans idam iplatonis oe Deo2U5 fublimitate:7 boiu5 bumilt täteIt oemonn medietate fentétia.Hpec ergo fi ita funtiquonas mode anfusc Plato etias fi non oüs: quos ab emni bumana cogitatióe femouit: certe ipis oemonib’ poetas orbe pellcdo aufene tbeatneas uoluptatesmifi quia boe pa cto admonnit animum bumanótepuis adbuc in bis monbimdis mcbzis pofi torn pio fplendote bonedatis imptira inda oemonâ côtemnereieo^ep imun ditias Dettdan.-’'nam fi plato btcbo nedidimc arguit 7 ptobibuit:p2ofecto Demones turpidime popofcenit atque iiideriint.ilut ergo fallitur ipuleio8;7 noejido genere ntiminü babuit ami tö Socrates:aut cotra fe fentit plato: modo oemones bono2ódo:modo eo^ oelitias a cinitate bene moiata remouc do;aut non ed Socrati amicitia oemo nis gratulâda:oe qua ufqueadeo 7 ipe Hpnleids erubnit : ut oe oeo Socratis pienotaret libmm:qucm fecundu faas oifputationem qua oeos a oemonibus tas oiligenter copiofeque oifcernfttno appellate oe oeo:fs oe oemone Soera tis oebuit. dOaluit aöt boe in ipfa oi/ fputatione cp in titulo hbn ponere.Jta enim per fanam ooctrinam q bumanif rebus illujit omnes oei pene omnes oemonum nomen c/bonentiut quifqs ante oifputationem ilpulei qua oemo/ num oignitas cómendatur:titulü libii oe oemone Socratis legcritineqnaq? lUum hominem fanitm fuide fentiret . Üuid autem etiam ipfe 4pulti^ quod in oemonibus landaret inuenit:pieter fubnlitatem 7 firmitatem corporum : 7 babitationis altiotem locum fTtam oe mohbos eotum cum oe oemonibus


-ocr page 200-

mM»yuk

generaliter loqqcreliinnon f«Iû nihil boni oijtifs ét plnrimü mali.2^eniq; kcto iHo lib:o;J32fii8 nemo mirat cos ét fcenica turpnudinc in rebus muinif bfe uolmfTeii cu oeos fe putan uelinc zi£0^ criminib 48 oblectari potuiiïeiet gegd in eo^ facris obfcena foknnitate ku turpicmdelitate ul ’ rietet uV hottet' eotum affectibus conoenire.

/lt;3td neep ƒpter aerca cotpota ncque ^pter fupenota habu«cal«:Demones_ boibus antecellunt. iap.iy.

Xdäobtes abfit ut ide confidezâs vJjgius ueraciter religiofüß a nero no fubdituiiideo arbitretur oemones fe ipo effe melioies:q gt;nbsp;bakent cojpota melioia . 4liogn multas fibi i bedias platur^ ed: q nos - Tacrimonia feiifmi 1 motu facilhmo atq; celt’rrimo:'4 ua/ lentia uiriünänofiffima firmitate cor po;2utcut.4tui8 boium uidcdo eqbtï aquilis 7 uulturibus ƒAluis odorado canibus ƒ Xtuis uclocitate leporibus: cerinsioibus auibus .'•’4tui8 multi» ua lendo Iconib’ 'Ielepbatib’/41tii8 oiu uiiiendo ferpentibusiq etia oepofita tii nica fenectute Deponeie:atq? iiuiiêiutê redire pbibentur.''^ed ficut bis oibus ratiocinado i itelligendo meliores fu mU8:ita etia oemonibus bene 'Hwede niiicdo melioies effe oebem’. Ob hoc .n.i pjouidentia oiuina eis gbus nos odat effe potioies oata fût qda potiota cotpoia mimera:ut illud quo eis pmi/ nem’:cnâ ido mö nobis omendaieiur multo maiote cura ejcolendum effe coipus:ipamcp ejccellentia cotpotalem qua oemones habere nofcemus pie bo nitate uite qua illis anteponimor con tenere otfeerem^ babitiiri 1 nos imor talitatem co2po9:non qua fupplicio:^ eternitas to»qneat:fed qua puritas pee dat ato^.lam nero oe loet altitndme: ep oemones in aere: nos autbabitam^

in terralira pmoueri ut bic cos nobis' ede pponendos e;;idimemua:oninium ridieulü e(l.ifgt;oc.n.pacto nobis i om nolatilia pponimus.^t.n.uolmilia eu uolando tatiganturmel reficiendo ali mentis cotpus bakent: terra repetunt; nel ad regem uel ad padû qd oemces inquiunt non faciunt.Tiimquid ergo placet eis ut uolatilia nobisioemones aut etiam uolatilibus antecellant.XJld ft oementidimi )ed opinari:nihil êqd o habitatóe fuperiotis eleméti oignos ede oemones ejifhmemus: qmb^ nos religionis affecta fubdere Oeheamus. ^icut.n.fieri poiuit:ut aeree uolucres terredrib’ nobis nö folü nó pfetatur: ne:^ eiias fubiiciantor ptopter rênalis anime que in nobis ed Dignitatem:ita fieri potiiit : ut oemones cßius magis aerei fint terredribus nobis:non ideo meliores fint quia ed aer q^ terra fupe nor;fed ideo eis hoies pteferendi fût ; quoniâ fpti pio:^hciu5 neqincp illo^^z oefperatio comparanda ed.frla 1 illa ratio platonis qua elementa quattuot ptopottione context atq; ordmatiita ouobus c/tremisngni mobilidimo i terre imobili media duo aetem 7 aqua interférons:ut quanto aer ed aquis et aque ignis:tâto i aque fuperiotes fint terris:fatis nos admonet animalium mérita non pio elementoro gradibiis edunare.Ctipfe quippe jlpoleius iu5 ceteris terredre animal hominé oicit. qui tarnen longe pponitur animalibus aquatiltbus : cum ipfas aquas tern's pieponat plato . ut intelligamus non eudem ozdinem tenendum cum ^itur De meritis animaru: qui nidetur oido effe in gradibus coipo^j:fed fieri poffe ut infen^ corpus aia meliot inhabitet: ceteriorq; fuperius.

/■étuid oe mortbns oemonu Hpulei’ platonicus fenfent. ^ap.id.


-ocr page 201-

EIBER. VIII.

€ monbas trgoœmonü eu ide platonioi« loquerctnr flipt cos tifdé 9bus boks animipertmbatöib^ agitaruimtari iniartisiebfeqniis oo mfq-, placari:gaudcf bono:ib’;oiüfi8 facro^ ritibus oblatari:' ! in de fi gd negketum fucrit omoueri.fnter cetera etia oidt ad cos ptinere mainatoes au gurit:a2ufpicD:uatQ:atcp fommos.ab bis quoep ede miracEa mago:}2, Xieui ter aut cos Diffimcp ait.Demones eik gure aiabaiaio paHiua:mcte ronaba; coipoic aereaupte etema.lhoias nere qnque tria ptiota ilhs ede que nobis: qnartû jptiuzqntus eos cam ons brc tómime.^ed uideo trtö fuperio^ que nobifcü babét:oao ena cü oil's babere dnimaha qoippe ede oicit 1 ueo8:fua etnep elementa oiUribacs.'Jn terreftti bild aialibus nos pofuiccü ceteris que in terra uinût 1 fentiuntan aquatilib’ pikes 1 alia natatiliaan aereis Demo/ nesan «bereis ceos. de per boe q, œ menés genere font aialia:non fold eis cum bólbusmen etiâ cum ons pecoti/ bufep cömune ed:qi mente rationaha cas oils bominibu8;qgt;tenipote «erna cü ons fobs:qj aio padiua ai böibas fob's : qjcotpote acrea ipfi font foli. proinde q gt;nbsp;genere fontaiaba non dl magnurquia boe fût i pecorarep mête rationaba nö dl fopta nos: ga fomus a no8:ep tcmpcte eterna;qiiid boni dl fi nö beata.-aQebot dl enim tepotabs félicitas:^ mifera eternitas.Q ) animo padiua quemodo fopta nos dl quado 1 nos boe fom’: nee itaedet nifi miferi edemiis .■'ZJlaod cotpote aerea quand dlimädum dl:cü omni eotpoii pferat' anime qualifcunep natura r^t idee re bgionis cultus qui oebetur ex animo nequaêp oebetur ei rei que aio c infez rior.Potto fi inter illa que oemonum ede oidt annumeraret uirtutemdapi/ entiadebeitatem:' !bec eos oiceret bre tum oiis etema atep eomania : ^fecto aliqnid oiceret exoptandó:magniqae pendendum.nee fie eos tarnen ptopter bec tanqna oeum colerc oeberemus.fs potius ipfom a qoo bec illos accepide nodemus.Zltaanto minus nöc bonof omino aeria oigna font ataliaiad boe ratióalia ut mifera ede podint:adboc padiua at mifera fint:ad boe eterna ut mifcriam fuas finire nö podint.''4taa ptoter ut omittam crtcra 1 boe folum pertraetem g»nobifcü oemonesoixu babere cömune ideft animi padtones: fi omia quatttior elementa fuis aialib’ plena funtammottabbns ignis i aer: mottalibus aqua 1 terra;qro cnr aniz mi oemonum padionom turbebsTte pedatibus agitentur.perturbatio «m cd que grece paibos oicitur;nnde illa uoluit uocare animo padimo:quia ner bus œ uerbo patbos padio oicerctor: motus animi otra rationes.Cnr ergo font ida in animis oemonü : q in peco ribus non font.” 4tuoniam fi quid in peeote fimile apparet nö ed pturbatio quia non ed cötra rationc qua pecota carct.'Jn bominibus autem ut fint idc pertarbationes : facit boe dultitia aut miferia . nondum enim fumos in illa petfectiöe fapicntie beati.'qoe nobis ab bac moitalitate liberatis in fine proz mittitor.5)eos aero ideo oi'cunt Idas pertarbationes non perpeti:quia non folum eterni ne^ etias beati fnnt.Caf dem qoippe animas rationales etiam ipfos babere pbibentds ab omni labe ac pede puridimas . Ct-uam obrem ft ptopterea ob no perturbatur qiaialia font beata non mifera:1 ptopterea pez cota nö pturbâtur;q gt;nbsp;aialia font q nee beata podunt ede nee mifera;redat ut oemones.ficut boies ideo pturbentur: q^ aialia font nö beata fed mifera.

/3ft oignn fit eos fpus ab boie colt:a Sooram oitiis etiam opoiteat liberari lapitEm.i r.


-ocr page 202-

UBER.Vlir-

VÖl»igifor infipienha oelpohos V^^m«« per iihquâ rdigionê oe/ moi^ fuWant :cö fxr uera religionc ab ea mnofitate in qlUis fum^fimike hberemorrtos.n.Demones qo 1 ifle Apukius quns eis plurimus parest:*! Dinis bonotib^oignos ccfeat:tn cogiï cöfiteri ut irs indigenturinobis aera religio pcipit ne ira indigemurifed ei potius refiftamns.^tü Demones Donis inaitêtur:nobis nera religio pcipiUne cniquâ oono^ aceeptióe faneam’, iü Demones bonojibus mulceótur:nobis liera religio peipicnt talib^ nnllo mó moneamur.^û Demones quoiundam Iwins ofo2es:quoiûdâ amatores fint: nó piudenti traquilloep iudicioifs nt ipfeaio appellat paffiooapa nobis ne/ ra religio pcipit:« inimicos nfos etiâ Diligam’.podremo oè^ moto coidis nfalnm mentis oefcp tnrbelas - itcpe/ dates animiqb’oemones ednare atep dnctnaie aderit.nos nero religio Depo nere inbef./Xue igiïcanfa ed nifi dnl titia erroiep mifeiabilis:« ei te facias nenerando bnmitem:cui te cupias ui/ oendODiffimilê:7 religione celas que imitari nolis:cnm religionis fuma fit imitari quem colisf

^^iJuM^ religio;i qua Docetur qi hoies ut comendétur düs bonis oemd n^sufi oebeant aduocatis.£ap.iS.

■^Twidra igiï eis dpnlei’ Qqcüq; da fentiut bûc oetulit honorem: fie eos in acre medios infer etbereum celû terramtp conditiiensrut quonias nullns D«^ mifcetur bóiqd platonem Divide perbibent idi ad oecs peiferant pieces boius;* tinde ad hoies ipetrata que pofeöt.jndignn .n.putaneftqida credidernnt mifceri boies oiis.l oeos boibos.oignö ant mifceri Demones 1 püs 1 bóib’.binc petita qui adignet: inde cóceda q appouecut uiddicet bó

cadns 1 ab artiu magicarnm fedenV alien^:eo8 patrones adbibeat:p qnos iHö DÜ ejandiant: q bec amSt que die nöamando’fit oigniorqnes facilins i libentius ejandire oebeât. ^mât qppc illi fcenicas lurpitudies quas nó amat pndicitia.^mant in maleficiis mago;t mille nocendi artes:qaas non amat i/ nocentia. ^rgo ^ pudicitia 'finocena fi qd a DÜS ipetrare nolneritmec pote rit fois mentis nifi fuis iternenientib^ inimicisinó ed cpida poëtica figméta atbcafrica ludibiia indificarconetor, Npabemns otra ida magidnim eotnm *1tante apud eos anctoutatif Wlatonê: fi piidoi human’ ita oe fe mate merel: ut nó folü Diligat turpia: ue;}2ena ni/ uinitati ejeidimet grata.

/2)e ïpietate artis magicerq patroeiz nio onVfpuum maligne^, ^p.i9,

''vOno aduerfus magicas artes: X-^Dc qbus quofdâ nimis ifelices *1 nimisipios etiam gloiiari übet in no mine Demonomripfam publica lacem tedem citabo. 4^ur enim tam grauiter ida plectantur feueritate Icgir fi opera funtnuminum colendorum .** dn forte Idas leges cbiidiani indituenltrqbas artes magice pumnntnrrfecnndn qnes ahum fenfnm nifi qgt; bec maleficia ge/ neri bumano perniciofa ede nó Dubii» ed zdit poeta claridimus.Zedor cara Deos 1 te germana fnnmlt;p ^ulccca/ put:magicas inuitam accingier artes. ^Ind etiam quod alio loco oe bis ar/ tibus oicit . âtqne fatas aüo uidi tra/ ducerc medes. €0 q » bac pedifera fee/ leratacp Doctrina fructus aüeniïalias terras tninfferri perbibentur.nonne » Duodecim talibus : ided romanoium antiqdimis legib’ J^icero cómemoïat ede confcriptum : *1ei qui hoc fecerit fnpplicium condftutiim z JOodremo ipfe dpoleios nnnquid apnd Judices


-ocr page 203-

IlIBER.VIir.

cbnftianos oc maÿds artiVacoifat’ €.•'■0.333 ufiq; fibi obiectas fi oiumas

' }pias eiïe noaerat:7 oiaiajz potcflatû optribus 9grtia8:non.folu5ea8 ofiteri OebmtJfd ctiaî ^fiteri:legc8 colpans potius qbas bec j?bibcrenr';l oanada patarennjr:qne baberi mirâda 1 urne râda opotteret. jta.n.uF fententiâ fuâ perfaadaet indidbu8:uel f: ilii fecûdû intqnas kges rapercnt:euq? talia pdi/ cantem atep laudâfê moite mulctarét. oigna anime illias oemones oona rez penderent.pio qoo| i ominis operibof pdicandis bamana uirâ fibi adiminô hmerec.^icut martyres nn en eis pio crimine obiiceietnr cbiiftiana religio: qua noaerant fe fiem falnos ^ gloiio/ fiffimos in eternnjznon earn negando tépoiales penas enadere oekgerütrfs potias cofitendo.• jjfitendo:pdicando:

1 pio bac omnia fideliter foititercp to krando ' 1 cu pia fecuritate monendo: leges qbos piobibebantiir erakkere cópnkft:mntariqne keert, ibni^ant pbilofopbi platoniei copiofiffima 7 o» fertiffima ejtat oiatio : qcrimen artiu magicaa akaüenu efTe oekndit:feq; aliter non nuit innocentem uiderimifi ea negâdo one non poffunt ab moeete committi.di omnia miiacPa magomg quos recte kntit elle oamnandosrooz cn-inis fint 7 operibns Demonii;quo8 uiderit car cenfeat bonoiados effeme ceffarios eos nfferens perferendis ad eeos nfis piecibus:qno:^ oebem^opa Deuitare/i ad oeii ueram pieces nras oolnmns peraenire. 2)einde qro qles pieces boinm oits bonis per oemones allegari putat.-magieas an licitas. 9i magicasmolant rales.fi lieitas:nolät per tales.9i ant peccator penites pees fnnditzmaxime ft aliquid magicii adz mifit:ita ne tandem illis intereedetib’ accipit neniam:quibus ipelletibns ant fanentibus fe cecidifTe plagit in culpa.-’ dn 7 ipfi oemóes at poffat penitentib’ mereri idulgenna.-piioies agnf g# eos oeceperint penitenhazlhec nemo nnlt;p Be oemonibns oidt.Ziuia fi ita effet: neqnaqj fibi änderet Dininos bonoies ejpetere:qai penitendo oefideiarct ad gratia nenie pernenire. .;|bi,n.c oetez (Tada fapbis;bic bnmilins mi^da,

/dn credendn fitq^pil boni libentias Demomb^(Ç boib’ milecatnr.^.zo, /O^em5 nrgens canfa 7 artiffima 7'ILggit oemones medios iter dos ^7 bomine8 agere: nt ab boib^ anferât dfiderata:7 ad eos referâtnr ipetrata. -Q-uenâ tandem canfa eft ift3:7quata neceffitas zOtnia nnllns oeus iqninnt mifeetur bomini.piedara igr factitas oei qne non mifeetur bomini penitent» fupplicanti:7 mifeef oemoni aiiogati. “non mifcetnr bomini conftigicnti ad eininitate5:7mifeetur oemoni finget» oiuinkatem. 'TIon mifcetnr bomini pc tenti indulgentias:7 mifcetnr oemoni fnadenti nequitiam.Tlon mifcetnr bo mini per pbilofopbieos libios poetas be bene inffituta ciuitate pellctf:7 miz feetur oemoni a piincipibns 7 potifici bus einitatis per fceicos lodos pocta^z bbibzia reqnirenti.‘‘rton mifeetur bo mini oeo^ crimina fingere ƒ bfbenti: 7 mifcetnr oemoni fe falfis oeoinm cri minibas oblectanti.'THon mifeetur bo mini magoium fcelera iuftis legibus punienti :7 mifeetur oemoni magicas artes oocenti et implenti .“^on mifee tnr bomini imitationem oemonum fu gienti : et mifcetnr oemoni oeceptioz nes bominis aucupanti.9ed nimiruj tante bni^ abfurditatis 7 indignitatis eft magna neceffitas : q, fcilicet oeos ctbereos bfiana cuiantcs gd terreftres homines agerent ntique lateret : nifi oemones aerei nuncisrent: qnontam ether longe a terra eft aheqne fufpenz fus:3er oero etberi terreep contiguns.


-ocr page 204-

LIBER. VIII.

^ mirabilê fäpienha. 4Iuid altud ne oil» ifti8 fentiunt : quo» omncsopti/ mos ooluncnifi cos et bumana cura/ re:ne cültu mdeantur jndigniiipro/ pter elementotum Diftantiain bnmana nefnre:ut credâtur oemöes neceffarif: 7 ob boe elia ipi puientur colendi:per quo» DIJ poffint;7 gd in reb^ bumaniï Hgatur adifcerc.-mbi opouet bóibus fubnemre.l^oc fiita ert:wïsiftif box m» magie notue eft oemon per corp^ umiiürq; bomo per aium bonum . Ó multum ootenda necefTitae;an potiue irridêda uel oeteftanda tianitae;ne fit cana otuimtae. Si.nammo obftacFo eoipon'e libero aium noftrii w)'mderc polTunt;nó ad boe oemonibue idigent nuneiïe. Siaut aioa idicia coipojalia quaba funt uultoe:locutio.motue.-per coipue funm etberei mj fcniuint:7 ide colligunt quid etiâ oemonee nunciêt; pofTunt 7 mendaciie oemonus oecipi. pono fi Deo:;2 oininitae a oemonibue fallt nó poteft;abeadem oiuimtate qd agimue non poteft ignoiari.

/Sn oemonibue nuneiie 7 interptib’ oi) utanturjallique fe ab eie aut igno rant aut uelint. «ap.2 i.

QiIlern aöt mibi ifti oicerêtiutru oüe oemonee nonciaoerint d en ue oeoq jpoëtica fblatont otïpli/ cere figmenta:7 fibi ea placere celaue/ rit;an ntrüque occultauerit:oeofcp cc maluerint totiue rei biii^ ignaroetan utrunoue indicauerit: 7 religiofa crga oeoe platonie piadentiS:7 in oeoe iiu riofam libidine fuâ:an fententiâ gdes Platonie qua noluit oeoe per impiam licentiam poeta^ falfie criminibue ifa martt ignotS oiie effe uoluerint:fuam uero nequiha qua ludoe fccicos amât quibue ilia oeoi oedecota celebiatur: ptodere no erubuerint uel timuerint. Ibo^ quattuo: que itenogâdo ƒpofui

quodlibet eligant:7 in quolibet coms quantum mali oe oiie bonis opmetur atrendant.Si enim primum elegerint: confefTuri funt non licuiffe oiie bonis babitare com bono ]platone:qn eotus iniuriae j3bibebat:7 babitaffe eus oe/ monibus malistquaodo eor iniuriie ejcultabant:com oy bont boie; bonus longe a fe pofitum non nifi per malos oemöes noffét.quos fibi memoe noffe nó poffent.$iautem fecundü elegerit: 7 utrüqoc occultalu a oemonibue oi/ ;cerint:iit oijomnino nefcirent 7 Jbla/ tonis religiofiffimas leges:7 oemonó facrilegam oelectationem: quid i reb’ bumanie per interniidce oemones oü noffe utiliter poffunt:qoando illa ne/ feiunt que in bonoiem oeo^ bonorus per religionem bonorti bominii côtra libidines male? ? oemonti oecernutur.*’ Si uero tertium elegerint:7 non folus fentenriam l^latonie Deojus iniurias p2ebibentem:fed citas oemonü negtiâ oeotum iniurits ejcultantem per eofdc oemones nucios oiis inotoiffe refpöde nnt:7 boc nonciare cftan infultare/ ^t oi) utriique fic auditmiJic iitrüq? cognofcüt:ut non folus malignes oe/ mones oeo: ^ oignitati 71^1atom's reli gioni cótraria cupientes atq; facientes 8 fuo acceffu nöarceantifed etiam per illos malos piopiquos ^latoni bono longinquo oona tranfmittant.^ic.n. cos elemcntoïum quafi catena feries coHigamrut illis a quibus ertminanf oiungi poffint:bitte a quo ocfendütur non poffint.utrumque fdentesifed ae ns 7 terre pondera tranfmutare non ualentes . Jam quod reliquum eft fi quartum elegerintipcins eft ceteris . .^nis enim ferat fi poetarum oe oiis imoJtalibus criminofa figmenta:7 tbe atro» indigna Iudib2ia:fuasq; in bis omnibus ardentiffimam cupiditatem: 7 fuauiffimä uoluptatem oiis oemonef nunciauerunt:7qgt; iWato pbilofopbica


-ocr page 205-

BEER-VUt

gramVate de optima repuWica bec oîa ccnfuir remouenJa tacuerütiut tam on bom p taks nûtios noiïe cogâmr ma la pe(Timo9 nee aliéna fed eonidc nu fio^; atqj bis eón'arü nó fmatur nof fe bona pbilofopbo^xü iHa fint i nu/ naufla m bonorê ipfo^ deorum.

/9*e abitdendo cultn oemonü contra Spulduin. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.Cap.22.

xU’aijitor nibilillcit qnattnor TJrligendu é:ne m quolibcteo^ oe bitstömale fentiatur: reflatut nnUo tnodo credendiifit quod Ipnldus per fuadere mtitur. 4£i quicuncp aki pbt/ lofopbt funtemfdé fententieuta écmc 0108 oemones inter Deos'! bomme« tanquâ mtemutio» 7 interprétés q bic ferant petitiones nodras: inde référât res a nobis pctitas: fed ce fpiis nocédi (uptdiirinio»:a mftitia penit’ alienos: fupbta timides;inuidentia [iuidos:fal (acta caUidosiqui i boc quide aere ba bttant:qiiia oe eeli fupiorfs Iimitate oe iecti:mento irrcgrefTibilts tranfgrefTi oms i boc fibi côgruo uelut carcere p damnati fût.''Hec tn quia fupra teiwj îaqiias aeri locus rft:ideo 7 ipfi funt menti fuperiores boib’ g eos nô cor/ pore;fed eketo in aujiliü do uero pia mcte fadHime fupât-fed multis plane partieipatiôe ucre religionis idignis; tanquâ capitif fubditifcßdnantur.quo rum maxime pti mirabilibus 7 fallaci bus fignisfiue facto^p fine pdicatonis: deos fe ce pfuaferüt. -O-uibufdâ uero uitia eo9 aticti’ 7 oiligentius intucti bns;nö potuerüt pfuadere g^ oü fint: Mcp ideo iter oeos 7 boks kemiitios ac benefido^ interptatores fe ce finje nint ?! tn non iftug faltem bonorem homines eis oeferedum putaruntrg il los nee dos ée eredebât:ga malofuide bât. ^eos aut oes bonos uokbât:nec Budiebât tn oio idignos dicere honore

wuino;maxime nc offederent populo« a guibus eis cernebât iimcterata luper ßifioue per tot facra 7 tcpla kruin .

/4tuid bermes ^ifmegiftus oe ido latria fenfent: 7 unde fore oportet fuß ßitiones egyptus auferédas.

,^^flm diuerfa de ikis Ihermesegj^ JL^ptius quc tnfnegiftü uocät leri I pilt 7 fenfit.dpukius quidé oeos illo« negatded cu oicU ita iter boies deofcp quada medietate uezfari: ut bomibus apud ip(o8 oeos necefTani uideantur: cultn eo32 a fiipno^ oco^ religione n feparat. |Ue aüt egrptiu8 alio8 oicit a fumo oco factosialios ab boïb9. Ibot g audit fient a me pofitum c:patat dici oe fimulacrisiqa opa funt manuu box minu.^t ille uifibika 7 cotrectabilia fi mulacia:uelut coipoia deo;: ce affent» ineffe autem bis quofdâ fpiritas inuiz tatosiqui uakat aligd fiuc ad nocedu: fiue ad oefidcria eoÿ non nulla com/ plcda:a quib’ eif dwim'honores 7 cul tus obfequta dcferutur.l?os etgo fpiz ritus inuifibiks p arte quâdâ uilibili bus rebus corporalis materie copular nt fint qfi aiata cojpora iHiS fpintibuf dicats 7 fubdita fimulacra:boc effe oi

cit oeos facereieâcp magna 7 mirabile oeos faciendi accepitfe bois poteftate» Ibuius egyptii uerbs:fient i noflrâ lin goâ interpretata fût ponamufÆt quo niâ de cogitstiôe ingt 7 confortio box minû oeo^q; nobis indicitur fermo: potcflaté bominis o Äfelepi uimep cox gnofee.©nus inquit 7 paternel quod ed fumum oeusiut effector eft Deorum eekfluîjta bomo factor eft oeo^tqui î replis funtibumana proximitate côte ti.^t paulo poft.Ita bumanitas ingt femp memor nature 7 originis fue;in illa diuinitatis imitatóe pfeueratiut fi cuti pater ac dominus;ut fui fimiks ef feut oeos facit etemosiita ut bumani/


-ocr page 206-

im^tui.

138 Deosfiios ej fm milt’ fimiliwdtwe fi^uraret.y^tc «15 ^fdepius ad quem ma;:ime bquebteur a refpodilTet atqs Dixiffet:d3W.i8 01080 ^lïinegifte. Æum uero lUeftawas inqmtodklepi nid(8:ne quatenu8 tuipfe oïfTidas.da tuas aiams fenfu 'ifpinru plena8:tan tacp fadétes 7 taltarflatuas futurotöp foas;ea q forte nates ois tgnoret i mul tis 1 uartis rebus pdicêtesumbeollita tes boibus faoente8:eafque curantes: tnïhtiâ ktitiaep pro mentis, dn igno res o ^fdepi ep egrptus imago fit «li: ant qj eft ucruis tranfla(to:aut defeen fio oium que gubenjantur step exercé fnr in celo:ac fie dicendu eft ueri’uer ra noftra mundi totius eft tcpIum.lt;St tarnen qooniâ pzefore dicta prudentes cecet: iHud nos ignorare fas nô eft: fu turii.n.tempus eft:cnm apparent egyz ptios incaffum pia mente diuinitati fe dnlam rdigioné feruafte:! omnis eoz rum facta ueneratio i irritû cafura frit nrabitur.2)einde multis uerbis ff^cr mes bûc locû cjeqtur. in qno uidetur boc tepus pdicere:quo cbnftiana reli gio quanto eft ueracior atqj fanctiot: tanto nebemêtius 1 hberius cucta fai lacia figméta fubuertitmt g:a ocriftiz mi faluatoris libcret bominem ab bis oüs qnos fadt bomo:! ei oco fubdar a qno factus eft b5.$cd cum Ihermes ifta predicit:uflut amidis cifdé ludifi cationibus demontiloqmrtnec cbrifti anü nomen euidéterc ;rprimit : fed tan qua ea toUcrentnr atep.delerénnzquo rij obferuatione celeftis fimihtudo en ftodiretur in egyptouta bec futnra œ pkrâsduetnofa quodâmodo pdicatóe reftatiir. ^rat.n.de bis oe gbus dicif dpoftolusrqj cognofcentes deö non fi cut den glorifirauenint aut gras egez runt:fed euanueriit in cogitatiombus fnisn obfeuratum eft infipiés cor eoz rü.dicêtes.n.fe effe fapiétes ftnlti facti fnt.^îmotaoeront gloria incottupti

bilis oei in ftmilitudinc imaginis cotz ruptibilis boisn cetera qcómemoraz re longü eft. ubulta quippe taiia dicit oe uno uero oeo fabricatore mundi;q lia ueritas babet. ^t nefcio quomodo illa obfcuratione cordis ad iita delabt tur.ut oiis quos eófitetur ab bomini bus fieri femper uelit bomines lubdi:^ bec futuro tempore plangat aufeni:qfi quiequa fit midicmf bomie cui fua tig menta dnantur:cum fit faolius fieti oe os colendo quos fecit ne ipfe fit bomo: quam ut per eins cultü du effe poffint quos fedt bomo.tSitius enis fit:ut bo mo in bonore pofitos pecotibus non ï telligens comparetur:quam ut opt oei ad dus imaginem facto:ideft ipfi boz mini opus bóis preferatur. Zjluaproz pter metito bomo oefiot ab tllo qui eü fedt:cum fibi,preficit ipfe quod fecit, R?ec uana toeceptoriazperniciofaifaoi lega : fJermes egyptius quia tempus quo anferentur uenturum fciebat dole bat:fed tam imprudenter dolebiCq? i prudenter fciebat.T^on enim bocreue lauerst fpiritos fanctusificut propbez tis fanctis:qui bec preufdentes cü eyul ratione dicebant.Si faciet bomo oeos: 7 ecce ipfi non funt oü. ^t in alio loco ^rit in illo die oicit oominns. ^jter minabo nomia fimulacrorum a tena; *1non ent eoru5 memoria.proprie ue ro de egypto quod ad banc ré attinet: ita fanctus afaias propbetat.^t moue buntnr manufacta egypti a fade cius;! cor eo^ uindetur in eisti cetera buinf modi.quo genere 1 illi «at qui uc mrum quod fciebat uenifte gaudebât: quails bjpmeoniqualis 4nna ; g mo;c natii 3efo:qaalis iTelifabetb que etiä côceptum in fpiritu agnouit: quatis pe tjtts reuelante patre dicens.lt;ue8 ebn ftus filius dei uiui. Itouic at egyptio tl li fpintus indicauerant futurs tépors pditóis fue:quietiaj pnti in came tre nietes domino oi;cerüt, Xtuid uenifti


-ocr page 207-

UBER.VU I.

tuft Jempa» per Jere nogrSiuegi fubi tum Alta fuit quod furu:^ qindc.fs tar dw opmabawr; fuK quia perditione fua banc ipam dkebâtrq fiebat: lit co/ gniti fpeincretur. ^t boc erat an'e tc puna’deft ante tempii8tud(cii:quo etet na oanmatoe puniendi ftmteu omnib’ etia boib’rq eo^ focietate tgt;etinctur;fi tut rehgio legf : q nee fallit nee faUif; no ficuti tile qiiaft omni ueto ooctrinc bic atep inde pflatus:1 falfia uera pmi fon? dolet quafi pantura religion’s: que poftea confitetur enoie.poft mul ta eni ad bocipfu redicut iteriimeat w oiw quo« boies fecerüt.ita loquef: fed 193 oe ralibu« fint fari«oicta talia. ^teru inqt ad boieni rationeq? redea mufrej quo oinino oono bo aial dichi € rationale. eiDinu«.n.mirada *7fi mi randa fût q oe boic oicta fût.01113 eni mirabilin uieft admiratione: qgt; bo oi uina potuit inuenire naturam : eamq? efficere.

Z/Huomo Ibermes patenter paretum fuo^ fit eöfeffu« enoré:quê tarnen co luerit deRruendum. .£op.24-.

^^onta ergo proaui noflrimuPus Vƒettabât area oeorum rationê in treSulci non aiaduertente« ad cultus religioneep oiuinauuenerijt arte qua eff'cerent oeos . ini inuente adiunje runt uirtutê oe mudi natura cóueniéte tnep mifccfe«:quonia aia« facere n po tuerntieuocäte« aia« oemonû uel âge/ lo^ eas indiderût imagimb^ fach« oi uinifq? mrfteriï«:per qua« idola 1 be nefadendi1 male uire« babere potuif lent. T^c'db utrum fit cofiteref ipi oe nwnes adinratiiquo ide eófeffu« efl ; «qluonia igt proaui neftri miiltu eita bat drea oeor roem incrcdulin non BÏaduertéte« ad oiltu religionccp oiui nannuenerutartè qua efficerent 00«, ‘‘klüqd faite mediocnter eofmjnt e«« femt bac arte inuenirent faciendi oo»

BUt eötmtna fait oieere enabatmifi ad deret 1 wceret multu etubat^ile er/ go multu« cnor 1 icredulita« non ani maduertêtiu ad eukt irekgioneep oiui namiinuenit artem qua etkeeret ceea. Æt tarnen q , multu« ator t increduli tasil 3 culm ac religione omina auer fio animum inuemt : ut bó arte faceret oeosiboc ookt uir fapien« : tanquant religionem oimnam uenturo certo tc/ pore auferri.iÜide fi nó ' 1oiuinas ma lorum fuorum enoiem preteritum p:o deren etiam oiabolicas pen^ oemonn futura oolcre compellitur. pi enim ÿ Bui eorum multum enando circa oeo/ rum ratóemncredulitate 1 auerfione animi a cultu ac religione oiuina inue nenif artem qua oeo» efficerent; quid mirû fi bec ais oeteflanda quieqd facil Buerfa a religione omina: aureretur a religione oiuina:cum uerita« emendet e«orc:fide« redargoat mcredulitates connerfio conigat auerfionem . ^i eni taciti« caufis oijcifTet proauos mo« in uenifTe artem qua œof facerentmoftui fait uhque fi quid rectum piûcp faperc remos attendcre 1 uiderernequaquant illo« ad banc arte peruenturo« fuiffe: qua bomo oeo« facit;fi a ucritate non abenarêtifi ea que oeo digna funt ere deret:fi amraüeduetterét ad cultus te b'gfenemque oiuinas.^t tarnen fi eau fa« arti« bums non diceremu« multu «202€ bominum 1 increduktatem ; 1 Bnimiettantts atque infidek« a oimna religione auerfionemlutcunque feren/ da effet impudentia refidentius uerita ti-Cum nero idem ipfe qui poteflatem bums arti« foper cia cetera miratur i boie qua illo« œof facere conceffus ê. T oolet ueturn effe tempu« quo bec oia oeorom figmenta ab bominibn« tnfli tufa etiam legibus iubeantur auferri; eöfitetur tarnen atque e^primit caufaf: quare ad ida peruentum fit dicensijj SUOS fuosmuko «tore 7 incredulitate

.1,2.


-ocr page 208-

USSR.VUr.

7 anim« no adiicrtcJo ad culfu rdigi oncq3 diuniarn;nmenifre baue artes q faccrent oeos. 'Dos quid oportet dice re uel pottua quid agere:nift quanta» poffumua galias dno ueo noftro qui bec cotranis caufia $ifhtu'a funt ab Huilt. 'Mam quod iltituitmultitudo et rona : abUulit illa ueriranaiquod ilh* tuit incredalitaatabdulit fideaiquod ï Hifüit a euku oimnc rekgiota auetfio: abfluht ad «nu iieru oeu fanetüqj con tietfio. Thee in fola egypto qua folam i ifto plangit oemonum fpüa: fed w om ni te::a qua eâtatur domino canticum noum: ficut uere facre 7 nere propbe/ tice lutcre prenutiaucrunt ubi fenptuj eH.Cantate domino canticum nouu5: cantate domino omnia tetta.5ituP qp pe pfalmibuiuaelliquädo dom’ iedifi cabat ’poft captiuitatê.^dificabiï.n« oomua oominiciuitaf oei que eft facta eedefia in omni tettajpoft earn captiui tatem qua iHoa boiea oe quibua credc tibua in oeum tanquam lapidibua m/ ufa domua edificatur:captoa cemonia pofTidebant. Heep eni quia bo oeof fa debat:ideo no ab eia poflïdebatur ipe qui fecerat:quando in eorum focietatê colédo traducfbatur.öocietatê dico n idolorum ftolidorum:fed uerfutorum oemoniorum. Tam qd funt idola:ni fi quod eadem fcriptura dicit. oculoa babent 7 non uidebüt:7 quiequid tale oc materna licet a fabro emgiatiaita/ men uita fenfuep carenhbna oicendum foiV^ed imundi fpüa eifdem fimula/ cria arte illa nefaria eolligati; cultoru ftiorum aiaa in fuê focietatem redigen do mifcrabi'iter captiuaucrant. Ünde dicit dpoftolua.Scimua quia nibileft idolum:fed que facrificant gentea oer monfia imolant 7 non oeo. Holo uoa focioa fieri oemoniorum. Poft bac er go captiuitatem qua bominea a mali/ gnia oemonibua tenebâturtoei domuf edificatur in omnitetta runde titulum

ille pfalmoa accepit abt oicitur, Canta te oomino:7 benedicite noméeiuf.^a täte domino canticum nouum: cantate duo omnia teua. Cantate dno 7 bene didte nomen‘eiua:bene nuntiate dem ex oie falutire eiua.hnnütiate in genti bus gloriam eiuatin ommbua populta mirabtlia eiua.4Iuoniam magnua do minus 7 laudabilta nimia tetnbilia ê fuper omnea oeoa. 4Xuoniam oêa oü gentium oemoniatdommua autem ee/ los fecit. AXui eigo ooluit uenturus fu iffe tempua quo aufenetur cultus ido/ lorum:7 in eoa qui coletent dominatÓ oemoniorum:malo fpiritu inftigatus femper uolebat iftam captiuitatem ma nere:qaa tranfacta pfalmuscanit edit» cari oomam in omni tetta. prenuntia bat illa IPermea dolendo: prenuntiaz bat bec propbeta gaudendo . 4Etquia fpüa uittor eft qui bec per fanctoa pro pbetas canebat:etiam Ibermes ipe ea q nolebat 7 dolebat aufeiii:non a ptu dentibua 7 fidelibua 7 religiofi»;f5ab enantibus 7 incredulia:7 a cultu oiui ne religionia auerfia effe infttuta mi/ ris modia coactua eft confiterf. X^ui quanuia eoa appellaret deoa:tame cd dicit a talibua bomintbus factoa qua/ les efte utique non oebemuf:uelit no/ lit oftendit colendos non efte ab,»» qui tales non funt:qualca fuerunta q/ bua facti funt:boe eft a 'prudentibua; ftdelibua:religiofiflt;p;fimul etiam oc/ monftranajipfoa bominea qui eoa fez terunt fibimet importafferut eoa babe rent oeoa qui oii non étant. Herum ê qiiippe illud propbeticum: ft facit boz mo oeoa:7 ecce ipfi no funt mi. 33eo8 etgo talea:talium oeoa arte factoa a ta libuarcum appellaffet fermes ; ideft idolia oemonea p artem nefcio qua cu pidiratti fuarum ninculia tlligatoa:ciï appellaret factoa ab bomin bus oeoa: non tarnen eia oedit quod platonicua dpuleius unde iam fatia Diximua:7 «ÿ


-ocr page 209-

I1IBER«VIII.

fù inconuenien»abfurdüqp mórtram/ mus:Ut ipfi effent interprètes 7 inter/ ceffore# inter ocos quos facit bs;! bo minef quos idem iple fecit deu8:bic af ferentes nota : inde muncra referctes. 'llimis eni ffultu êcredere oeos quos fecerunt bomines: plus ualere apud oe os quos fecit Deus:iç ualent ipfi boks quos idem ipfe fecit oeus.Demongp/ pe fimulacro arte ïpia coUigat^: ab bo mine factus eff oeusifed tab bominen omni boïe. Xlualis «go eff ifte oeus quem non faceret bomo nifienans 7 i «edulusii ouetfus a nero deo.quot; pono fi oemones qui coluntur in templis p artem nefcio quamu'maginibus inditi boe eff mfibilib^ fimulacrisiab eis bo minibus qui bac arte fecetunt Deo8;ab «tatent.auerfiq; effent a cultu 7 teligi one wuinamó fuut itemutii nee Ïterp/ tes inter homines 7 oco8;7 propter fu OS peffimos ac turpiffimos mores ipfi etiâ boies quâuis ettätes 7 inereduli 1 anerfi a cultu ac teligione oiuia: tn eis fine oubio meliores fut quos oeos ipi arte fecerunt:reflat ut quod poffut tan qua oemones poffinttuel quafi bnficia pffado magis nocétestqa magis oeci pientestuel aperte male faciendo. 'Tlec tarnen quodlibet horum nii quädot quantu permfttut alt47 fecreta oei ƒ/ uidenria :nó aüt tanquâ medii itet bo mines 7 oeos p amicitiâ oeo9 multus apud boies aaleant,t)i eni ons bonis quos fâcros angelos uocam’ roalefcp creaturas facte celellis babitationistfi ue fedestfiue oominatiôes: fine princi patus;fiue poteftatesiamici ee oio non poffunt:a quibus ta longe ablut ammi Bffeetionetep longe abfiita uirtutibus mtia;7 a bonitate malitia.

-'®5 bis que fancis angelij7 hoibus bonis poffunt efle comania, Xap.zx.

^^Tv Allo mo igitur quafi per demo/ d—^num medietatem ambiendus ell lt;ad beniuolentiam feu beneficentias oc orum uel potms bonorum ägdorum : fed per bone uoluntatis fimditudmem qua cum illis fumu8:7 cu iUis uimm^: 7 cum illis deum quem colunt collin’: 7 fi eos carnalibus oculis uidere non poffumu8:in quantum outem diffimili tudme uoluntatis 7 fragilitate infirmi tatis miferi fumusan tantum ab eis lö ge fumu8:uite mcrito no corporis lo/ co.Hou eni quia in tena eöduioe car nis babitamustfcd fi per iminunditiâ cordis teiiena fapimustnon eis iungt mur. Com nero fanamur:ut equates ipfi fimus:fide interim illis propinqz mustfi ab illo nos fieri beatos a quo 7 ipi fseti funt:êt ipis fauctib’ credun’.

/Ctuod omnis religio paganorucir ca bomines mortuos fuerit impleta. /.2ap.2tf.

3he aduertendus eft:quomodo £•7ifte egvptiU8 cum doleret tépus foleuenturum quo ills aufatentur e;c / egvpto:que fatetur a multus euantib’ 7 mcredulis 7 a cultu oiuine rehgióis , Buerfis effe inflitutatait inter cetera-, ' iunc terra ifta fanctiffimatfedes oeln brorum atque templorum:fepu'cbro/ rum erit mortuornmque pleniffima.q fi uero fi illa nó auferretur non effent bomines morituri:aut alibi effet mor tui ponendi qiin tena, lt;t utiquc qua to plus uolueretur temporis 7 ciei urn longitudo:tanto maior effet numerus fepulchrorum propter maiotem numc rum mortuorum.9ed boe uidetur oo 1ère q, memorie martyrum noffro;2te plis eorum oelubrifque fuccederent.ut uidelicet qui bec legunt animo a nobis Buerfo atque peru«fo:putct a paganis oeos cultes fuiffe in templis:a nobis Butem coli mortuos in fepnkbris, Ca te eni bomines impii cecitatc in mó/


-ocr page 210-

tiBERiVnu

U8 quodâmodo offendtJnt:rerque octi los fno8 fenenfes nolunt mderezut ra in omnibus Iittens paganorü:aut nul Iatenu8;autuij tinueniätur qui non bo mines fiierint:omnib^ tarnen honores ftudeant exbibere otuino8:quaft nihil nnquam bumanitatis habuerit. ^mit to qd Uano oicit omnes ah hts mor/ mos epflimari inanes oeos.i probat per ea facra qne omnibus fere ejbiben tur mortuis: iibi 1 Indos cómemorat funebresjtanqaam boe fit majurnt idi ninitatis indidumtqp *non foleant ludi nifi numinibus «lebrari. Ibermes ipe de quo nuncagitur in ipfo eodem li/ bro : ubi quafi futara prenuntiando deplorans ait.tunc tetta ifta fanctiffi/ ma fedes oelubro^atcp tcmplorü;fe/ pokbrorum erit mottuorucp pUniffi/ matoeos egypti homines mortuos ce teflamr.^um.n.Whiffet proauoffoos mnltum etiantes circa oeoni rationc: incredulos 1 nó aiaduertentes ad cul/ turn rdigionemq; omina: inuenilTe ar tem qua efficerent oeostcui inuente in quit adiunjternnt nirtutê oe mddina tura connenientem:eamqae mifcentes. quoniam nias facete non potcrarteuo tantes animas oemonum net angelos eas indiderunt imaginibus fanctis oi uinifcp mj?fterii8:per quas idola ibe ne faciendi 7 male nires habere potuif fent.^einde fequitur täcjnam hoc ejrè plis prsbatnrus 7 oicit.^uus eni tuns o dfdepi medicine piimusmentor:cui templum confecratom efl in monte li/ bye circa littus cocodrillortim:in quo nos lacet mondanus homo:idcft cor/ pns. 'l^rliquns eni uel potins totus;fi eft homo totus;in fenfunite melior re meauit in celnm.omnia etiam nunc ho minibus adiumenta preftans infirmfs numine niic fao:que ante foiebat medi cine arte prebere. 4cce Dip rnormum coll pro oeo in eo loco abf babebat fe/ pulcbrii: falfus ac falies oicendo q^tc

meauit in celum:omnia etiam niic bo/ minibus adiumcta preftans infirmis. jdiungens deinde aliad:lbermefinqt cuius auitum mibi nomen eft:iHi no/ mine non in cognomine patria confiz ftens:omnes mortales undique oenien tes adiuuat atque confernat.lbic enim Ibermes maior:ideft lt;lt;)era«iB8:qnc dictt auum fuum fuiiTc:in bermopoli: hoc eft in fui nominis cimtate perbibe tur efte fepultus.^cce ouos oeo# oicit homines fuifre:4Efculapium ^ «iDercu rmm.Bed oe Cfcalapio i greci a lati ni hoc idem fentiunt. Oercuriom an/ tern multi non putant fuiffe mortalem: quern tarnen ifte auum funs fuifle tefta tur.aut enim ali^ eft die:alias eft ifte: quanuis eodem nomine nuncupentor, if on multam pugno:alius die fit:ali’ ifte.lt;Verurn ifte:ficat ^fcnlapi’ ex ho mine oenscfecnndu teftimonium tanti apud fuo8 uiri buius Crifmegifti ne/ potis fui: adhuc addit 1 oicit: Ifim ue ro ujore ^firis quam mnlta bona p/ ftare propiciam:quanti8 fcimus olxf fe iratam.Deinde ut oftenderet ex hoc genere ce oeos qnos ilia arte botes fa cinnt: öde oat itelligi oemôcs fe opina ri ex heminum mortuorum animis ex titifte quos per artem quam innenerót homines multam citantes increduli 7 itteligiofi:aitinditos fimulacrisrqa bi qui tales oeos faciebant : animas non utiqiie facere poterant . Cam oe ^ide oixiftet quod commemoraui : quantis obeffe fcimus iratam;fecut’ adtunxit : Äettenis etenim oüs atque mandants facile eft irafci:utpote qui funt ab bo/ minibus ex ntraque natura facti atqne compofiti.^«traqne natura oicit ex anima i cojporc:ut pro anima fit oe/ mon:pro cojpore fimulacram . Unde contingit inqnit ah egrptiis bee fancta animalta nuncnpaiiicoliqne per fingu las ciuitates eoiam aiaszquorom funt confecrata uiaetestita at eorig legib’


-ocr page 211-

L[BßElt;»VIIL

tncolanrarrl eo^ nominibus nûoipen tur.ubi ê lila uelut qneiela lucmofa qgt; tena egypri facniïima fedes oelubroru Btque teinplortt:fepukbro|t futurs efz fet mortuoiumque pleniiïima.'Tlempc fpintus fsllax cuius inflinctu fl^nmes ifta oicebat:per eum ipfü couctus ê co fttennam tune illam tenamfepulcbio/ rt 'tmortuoró quos pro ons colebat fuiffe plenilTima.Ced dolor oemonum per eum loquebatur:qui fuas futuras penas apud fanctorum martyrii memo rtas imminere merebSt. ^nmulhs eni talibuslocis torquentur 1 cöfiteüloe pofTeffis corporibus bominü eiiciunf.

/It^ modo honoris quem ebriftiani martyribus intpendunt. . iap.2 z .

T'k^ftarnen nos eifdem martyri/

Pbw templa:facerdotia:facra 1 fa trifina côftituimus.quoniâ nóipi:fed lis eo^ nobis eft os.lhonoramus fa/ ne memotias eorum tanqua fanctorus bominü oei:qui ufque ad morte fscro rt fuo:p cotporum pro uentate certa/ ront;at innotefceret uers religio falfis religionibus uictis atep conuictis, qd etiam ft qui antea fenttebat:timendo te primebant.4tuis antem andiuit aliqn fiddium ftantem facerdotem ad altaf; etiam fuper fanctnm corpus martyris ad oei honorem cnltnmque conftructö ditere in precibu8:off«o tibi facrificiü Petre nel tgt;aule uel Cypriane; en apeP eorum memorias ofttratur oeo:q cos homines t martyres fecit:'ïfanctis fa is angelis celefti honore fonamtmt ea telebritate a oeo ueto oe illorum uieto nis gratias agam’:' ïnos ad imitatio nemtalinm coronarnm atep palmaros eodem inuocato i aupliomiej eo^ me morie renouatiöe adbortemur/ Xtui niep igitor adbibètur religiofo^ obfc quia in martyro locis:Bd omamenta font memorial nó facra font uel facri

ficia mortuornm tanquâ oeotus. ^ui conque etiâ epulas foafeo oeferunt:qö quidé a cbriftianis melioribusnó fit: 7 in pleriftp tena^z nulla tabs eft ofue tudo:tarnen qcuntp id faciuntzquas cü oppofuerit orat 1 auferütut uefcantun uel ex eis etiam indigentibus largian tor:fanctificariibieas uoluntp meriz ta martyró in nomine oomini marty/ rum.non autcifta effe facrificta marty rum:nouit qui nouit uno quod oeo il/ lie offertur lacrificium tbriftianorus . Tlos itaque martyres noftros nee di/ mms bonoribos:nec bumanis aimini bus colimu8:ficut colót iUi oeos fuos: nee facnficia iUis offerimU8:nec eorus probra in eorum facra cóuertimos.nS oe |fide uyore Äftris egyptia oearlo parentibus eo^ q oês reges fuiffe fen btintiir:qutbu8 parentibus fois illa co facrificaret inoenit ordei fegetem: atep inde fpicas marito regt 1 eins conflit/ Brio ÙOerenrio Demôftrauit:nnde eâ/ dem 1 Lererem uolnt que t qoâta ma la nô a poetisifed myfticis eorum litte ris memorie mandata fint:ficut Leone facerdotc .prodéte ad Olympiade ma trem fenbit Alexander;le^t qui uolût uel po(Tunt 1 recolât qui legerunt:i ni deant quibus bominibus mortuis:uel oe qitibu8 eo:je f8cri8:tanquam dus fa era fuerint mftituta.lbfit ut eos quâ/ ois oeo8 babeont:fanctis martyribus noftris quos tarnen oeos nô babemus ulla ex parte andeant comparare. tic enim non conftituimus facerdotesinec offerimus facnficia martyribus no/ ftris : quia incongroum a indebitom illicitnmque eft:atque uni oeo tantum modo oebitom ; ut nec criminibus fois nec Indis eos turpiffimis oble/ ctemos:nbi uel fiagitia ifti célébrât oe orom foorum:fi cum bominef effent ta lia commiferunt:uel conficta delects/ meta oemonum noxtoram fi homines non hierunt.^xiffo genere oemonum


-ocr page 212-

Socrate« no baberet Dciim fi baberet DfumJed fortane bontmi abilla arte faciendi oeosaheno 7 innocenti: ilh i/ portauerunt talem oeumrq'ii eadej ar te ejcellere uoluerunt. 4tuid ezgo plu rarHon effe fpintn« ifto«colendo«ÿ , pter uitam beatam que poll mortem fu 1tura efl:nnlluf nel mediocn'ter prudes \ ambigit.Sed fortaffe oicturt fut oeo« liquidem effe bono8:demone« aute; a(i ^^liw bono8;aliofmalos:!cos per quos f ; !ad uitam m eternu5 beatam pueniam’ Lujcolendos effe ccfebüt:qiio8 bonos opi ■^wcA1 nsnturrqnod quaIe fit iam in nolumi ne fequenti uidendum eft .

3*, Rutelli Äugoftini ^pifcopi w Ciaita ;Q0jj*É®£L!*klt;3J’?n“® ’^

« » yj « y^d quem articiilum oifputatio pmif □pIfa pcriienert:^!quia dircutiendum ft ' ^jlg reffdua quefttonc, ♦^p.ù

3OTIO8 ! malos neos effe quida opi/ nati fût. quidä nero ne aliis meliora fentien tes tantum eis _bonoris landif M^tSBoerunt: ut nuffpm oeorum ma 'Inm credere aiiderent.Sed illiqui œ 08 quofdâ bonos quofdâ malof effe of Jterunt:oemone8 quoque appellauerót inomine oeorum.quanquam ! oeosifj irarins nomine oemonumata ut ipfum !iJouem quem uolunt effe regem ac prin ■Opern ceterorom:ab ibomero farean/ tnr oemonem nunoipatum. l^iantem qui omnes oeos non nifi bonos effe af ferunt:! longe preftantiores eis bomi nibus qui boni perbibêtur:merito mo c )jnentur oemonijfactis que negare non ^f^ 1, poffut:eaqae nullo modoB düs quos j bonos effe uolunt cómitti poffe efiüi/

mantes oiffcrentiain iter oeos ! Demo nef adbibete coguntur:ut quicquid eis merito oifplicetin operibu8 uel affecti bus prauiscquibus uim fuam manife/ ftantocculti fpiritus:id credant effe oc monum non Deowm.$ed quia eofde5 oemones inter bomines ! oeos ita me dios conftitutos purant: tanquam nul lus oeus bomini mifceatur:uc bint per ferant oefide:ata:inde référant impe/ trat3:atque boe platonici precipui pbi lofopborum ac nobiliffimi fentiant:cii qbus uelut cn excellentiohbus placuit illam ejaminare queftionem. utrü cul tus plurimorum oeoruin ptofit ad con feque'dam uitam beatam que poft mor tem futura eft:libro fuperiorequefiuiz mus quo pacto ipfi oemonef qui talib^ gaudent:qualia boni ! prudentes bo/ mines adnc’fantor ! Damnant:ideft fa crilegia:ff8gitiofa:facinorof8: non oe quolibet bomine:fed oe ipfis wis figz menta poetarum ! magicarum artium fceleratam puniendamque niolenti/ am:poffint quafi propinquiotes ! ami citiores dus bonis conciliate bomines bonos:! boe nulls ratfone poffe com/ pertum eft . gromde bic Itber: ficut in illiu8 fine promifimus difputationem continere oebebit oe Differentia fi qua uolunt effe non oeorum inter fe quos bomines bonos Dicunt:nec Differentia oeorum ! oemonum:quorum illo8 ab bominibus longe lateque feiungunt: iftos inter oeos ! bomines collocant: fed de Differentia ipforum demonu:qd ad prefentes pertinet queftiones .

/^n inter oemones quibus oii fuperi otesjunt fitaliqua pars bonorug quo rum ptefidio ad oerä beatitudines pof fit biimana anima penicni’e,

. JÖap. 2.

^^TSüd plerofque enim ufftatum t t/Jdici alios bono8:alio8 malos oe monts:qoe fiue fit etiam platonicorus

-ocr page 213-

Mmjx*

pbilofopbornm fine qoorülibtt fenten tta;nequaquam eins eil neglt^enda di fcufTiome quifqnim uelut oetnones bo no» fequendo« fibiede arbitrctiir;per quo» tanquam mcdio» oeos quo» oé» bona» credit:datn conohari affectai 7 Ruder:ut quaft cum ei» pofTit effe poll mortem anetitu» maltgnorum fpinto urn deceprufq? faUada:longe abenet a ueto oeo'Ciim quo folo ' 1in quo foto 1 ne quo folo;aia biimana:tdeRrönalis 7 tnieUectuah» beata efl.

/4tne oemonibn» ^puleiusafcribatr quibu» curónem non fubtrabat mbil uirruti» afîignar. . Cap. g.

4quot; \P '8'^’ '‘^ ’gt;«fflt;r^’’ba oemonu T J^no2U5 7 m31o^;qiiädo quidc pTatonini» dalems oe bi» uniuerfalt ter difïeren8:'rtam mulra loquen» oe aereis eomm cotporibu»: oe uirtwi/ bu» tacuit an t'morum:quibu» effent p din fi boni effent.4acuit e:go beatitu dim» caufamandiciü ueto miferie race re nó potuitreonfiten» eo:;z mentem q rationale» effe perbibuitmö faltes int butam munitamep oirtuté paffionibu» ammi «national ilibu» nequaquâ ere dere/ed ipfam,quoque:ficut Rultarus men iu mos efl:procetlofi8 quoda mo do p rnirbatioi ibu» agitari . tflerba nanqaeiu8 Debac re ifla funt. €;;boe ferme oemonu numero inquit.poete fb lét baud quaquâ procul a ueritate ofo re8 i amatorc8 quorundâ bominû oe 08 fingere:bo8 profperitati i euebere: illo8 contra aduerfari 7 affligere. |gi tur 7 mifereri 7 indignarf:7angi:7 Ie tari:omnéque bumanqanime facié pa ti:fimtli mom coidis 7 falo mentis per omne» cogitatfonum eflns fluctuare:q omnes mrbele tempeflatefqiie procul a deorum edeftiü tranquillitate coulât . T*lum ert in bis uerbis ulla dubitatio: q^non animorum aliquas inferiores partes:fed ipfas oemonam mentes qui bus rationalia funt ammali3:uelutÿ/ cellofus lalus di/it paffionö tcmpeita te turban:ut ne bominibus quidem fa pientibus comparand« fint.qui bmuf/ modi perturbationibus animorum a quibu» bumana non eff immunis ifir mitas etiam cü eas buius uite loditioz ne pat«untur:mente imperturbata refi Runt:non eis cedente» ad aliquid apz ptobandum uel perpemädu quod ejot bitet ab innere fapiétie 7 lege iuRitie: fed Ruilis moi talibus 7 «uRis nó cor poribu8:fed moribus fimile8:ut nÓ oi cam détériorés eo q »uetoRiores:7 oe bita pena infanabilis ipfios quoq; me tisjut iRe appellautt falo fluctuant:nee in ueritate atque oirtute qua turbolen fis 7 prams affectiombus repugnafiex nulla ammi ptecófiRunt •quot;

/Jle pertuzbatiÓibu» que aio accidüt que fit penpateticorum Rpieprumque rentenna . .Cap.4.

e funt fenténe pbilofopbornm - *pe bis animi motib’:quos greci patbeinoRn auteg quidäificut £icno pertui bationestquidam affcctiones uP affectas:quidâ uerosficut iRe oe greco ejpreffi’ paffioes uoeät.bas «go pmr bationes fine affectiones fiue paffióes: gdam pbilofopbi dimt etia « fapientej caderc:f5 moderatas róniq? fubiectas ntefs leges quodamó qaib’ ad necefz fariü redigatur modurdnatio mentis i ponat.lboc qui fentiunt platonici funt fiue AnRotehei:«! AiRoteles difcipo lus {Slatonis fuerit qui fectam petipate ticä códidit.Aufauté ficut 8toicfs:C3 ©ere ulla» oio buiufcemóipaffienes in fapictes nó placet.Ibos aüt : ideR Roi cos ïic«o in libris oe finibus bonotu 7malo:p:uerbi8magi8 qjreb’ adner fus platonicos feu peripateticos certar conuindtiquando quidem Roici nolut


-ocr page 214-

UBER-IK-

bons appellate: fed cômodà coiporis^ c;rtern3:eo çp nullü bonô uolunt ce bo minis prêter mrtutc :tâquâ arte béne utnedeque no ntfiiaio ed.ibec at tilt fimpheiter *: ej cöi cófuetudine loque di appellat bona:fed in comparatione nirtutis q recte uiuif parua 7 epgua ^Xq“° fit: 'gt;t a^ utrifqs qnomodoli/ bet uocentur feu bona feu comodarpati tn ejiftimattone penfêfnec in bac que ftione ftoid ndectêf.nifi nomtate uerz borum.Ofidetur ego mibietta in boe ubiqueritur utru accidant fapienti paf fiones animi:an ab eis fit ptorfiutalie nos:de Herbiscospotins ^oe rebus facere côtrouerfiâ. ‘'Wam 7 ipfosnihil bic aliud:q; platonicos q penpateticos fentire epffimotquätu ad uim re^ atti net nó ad uocabnlo^ tfonü. Qlt eni alia omiuâ:quibafid offendedu ne long# faciätaliquid unuquod fit euidentifli/ mum dicajn libns quibus titulus eft nocuum nctia:^ :fcribit Rellins uir elegantiffimi eloquii i mulfu facnnde fcieiitietfe nauigafte aliquando cu quo dam pbilofopbo nobili floico, Js phi/ lofopbns ficut latius i uberias qd ego breuiter attiga nattat AgeUinstoi ill» nauigium borrtbili celo 1 mari paricu lofiffimc iactaretur : ni timons ejpal luit pbilofopbu8.|daiaduetfu êab iff qui nderant:quâuis t mortis uicina en riofiftime attentis ; ntrum ne pbiloz fopbus in animo turbarctur . ^eide tempeftate tranfactatmoxut fecoritas pbuit coHoquendi uel etn gattiendi lo cutquida ex bis quosnauis iUa potta bat dines luturiofus afiaticus pbilofo phii cópeliebattiHudcns ^ ejumuiffet 8tq?palliu'fret:cu ipfe mafifTet itrepiduf m eo quo ipcndebat edtio.dtille ^n/ ftippi fotratfei refpófü rettulit:q cum i re fimili cadêuerba ab bomine fimili audiiïet:reipódit ilium ^sia neqffimi nebulonis merito nó fuifle folicimstfe Sütpro Sriftippiaia timert peboiffe.

Ihac illo oiuite refponfione pepnlfo: poften quefiuit ^geUius a pbilofopbo nó exagitadi aio fed oifeendi: qnâ il/ la ratio cet pauorif fuudui ut oocctet boieg feiedi ftudio grauiter accefû;^ tulit ftatim de farcinula fua ftetei ^pi ctei libruj quo ea feripta effentq con grueret oecretis génois q ibryfippu quos fuiffe floico^ principes nouim^. jn eo libro fe legilfe weit âgdlp hoc ftoicis placmffe.ep animi uifa quas ap pellant fantafias :nec in poteftate eH nttum 7 quando incidant ammotcum neniât ex tettibilibus 7 formidabilib^ rebusmeceffe eft etiâ fapientis animus moneatuta ut paulifp , uel pauefeat me tu uel tnftitia cônabatormanquas bis paffiontbus prenenientibas mentis, q ranonis officium:nec ideo tn in mente fieri opmionè malt;nec approbati ifts Clique côfentirt.bec.n.effe uolunt i po teftate idq; intereffe cèfent iter aïug fa pientis 1 ftulti:qgt; ftulti anim’ afdein paffionib^ cedit atq; accômedat métis affenfum.fapientes ant quâuis cas ne/ eeffitate patiâtariretinent tn oe bis q appetere uel fugere rationabiliter de/ bentmeram a ftabilem tncôcuffa méte fétéiiâjbec ut potui nô qdeg cômodi iis^dgeUio:fed certe breuius 1 ut puto plani^ expofui:q ille fe in epictei hbzo legifre cômemorat:eû ex oecretis ftoi/ co^ oixiffe atep fentiffe. -due fi ita fut But nihil aut pene nihil diftat inter fto ico;2aho^zep pbilofopbo^ opinionem oe pafïionib’ ^ pturbatioib^ aiorum. Citriep enim mente rationéip fspiétis ab ea^ t onatione oefendiit.^t ideo fot taffe dicunt eas in fapienté non cadere ftoid:qtiia nequaquSeius fapientiam qua utiquc fapiésé ullo eitote obnnbi lantiaut labe fubuertunt. ^cddiit auté aio fapientis falus feremtate fapientie, jipter iila q cómoda uel icomoda ap/ peliât i^uis ea nicere nolmt bona uF mala.'nam profecto fi mbilipenderet


-ocr page 215-

ÜIBERJX*

e«8 re« nie pbilofopbu« qna«ami(Tu:p fe nmfragio fentiebjt:fiaiti c mta illa falufqne corporis:nô ita illud perioiz lnm perbo«efceret:ut paHoris etiaj te (limonio jjderctar.denjtamen 711135 poterat ptnotionc pafi:7 fijam teuere mente fententiamiuitä illam faluteque coiponsqno^ amifTione mmabanir tempeftatü immanuas :nóeffe bona q illos qmb’ meffent facer« bonos:fix ent facit (uditia . lt;Xnod aut es nee boz na appelläda elTe:fed cönioda uerbo^ certamini nö re:;eepmini oeputandü eil. Zluid eni interefl utrum aptius bo na nocentur an cômoda:du5 tn oe bis priuetnr nó minus ftoinis ^ peripate tiens pancfcar i palleat:ea non equaUt appellando:fed equaliter ejiflimadoz êlmbo fane fi bono^ iffo^z fen cómoz do:;e pericnlisad fla5itiü nel facin’ nr geantnr:nt aliter ea retinere nó poffint male fi oicunt bec amittere qbns natnz ra co:poris falo3'ïincolumis babef : qj illa comittere qnibus ialfitia niola mr.qta més ubi fi^a ert illa fentcntia: nullas perturbationes etia fi acetdut in ferioribns animi partib’ in fe cötra ta tionem preualere pmittft: quin imo eis ipfa dominatur:eifque nó eófentiendo 7 potiiis refiflêdo regnn uirmtis erer eet.4alem oefcribit etia Üirgil’ ^ne am ubiait.nteens immota manet : laz ebryme noluntnr inanes.

/ZXiiod paffiones q ebriftianos aies afficinnt nó in mtinm trabäcfed uirtu te e;cerceant, .lt;ap./.

lt;XOnênuc neceffe copfofc ac oiliz À^étet oftedergd oe iftif pafTioni bus doceat fcriptUM oiniaiq ebridiaz na eruditio otinefSeo qppe illa ipfa? mêtc fnbiienn’ regêdâ 7 iuaâdâ:m«i cp palTiöesiita moderädas atep frenâ dasrut iufü iuditie cóuertant'.^Peniep fi idifciplina nra nó ta qntur nuü piz

os aius irafcatorifed quare irafcatnr: nee utrn fit tridisifed rn fiitridisznec ntrü nmcatried qdtimeat.irafci.n.pec eantt:nt eojngatnr;contriftari ƒ affli cto ut liberetur;timere periditanti ne pereateneffio utrü qfqnâ fana cófideta tione reprebedat. Tla 7 doico^ ê mi fencordiam folere culpare.8ed quato bonedius ille doicus rnifcricordia pee turbaretnr bominis liberâdirqj timoz nanfragtï.longe melius 7 bumanius 7 pio^ fenfib’ accömodati’: Cicero ï ^efsris lande locot’ ê ubi ait.nuUa oe uirtutib’ tuis nee admitabiliormec gratior mificordia ê.4tuid é at mifi cordia nifi aliéné mihe qdainto corz de opadioiq utiep fi poffum’ fubueïre opellimurroennt af mot’ ide rói:qn ita pbct mifoordiarut juditia oietueC fine en idigêti tribuit':fine cù ’gnofeit penitéti.lhâc Ciceto locutor egregiu^ nó dubitauit appellatuirtntc:quà doi cos iter nitia nuerare nó pudet.q tn ut doeuit Kbet epictei nobilidimi dotci ex oecretis ^enóif 7 Cbryfippf g bui’ fe cre primatü bóerüt:bniufcemói palTio nest aius fapictis admittut:quê uitiis oib’libern ce uolüt.l^n fit_ cöfequés: nt bec ipa nó put« nitia:qnfapiétt fie «ccidnt:ut cötra uirtnté metis róescp nibil pofTint:7ona fit eadêqj fentctia pip«teticorp:nP ét platótco^t 7 ipfotns doicor^.Sed ut ait 4liiili’:uerbi 3tro oeriia lâ din torgat boles ga22ulos:có téfionis cupidiores «p oeritatis. éed adbuc merito qri pót ntrü eus ad uite pfétis ptineat ifirmitaté:« in gbuique bóls officiis buiufeemói ppeti affect’. Sancti nero angelt 7 fine ira puniant qnos accipiunt etcrna oei lege punten dos:7 mifif fint mifie côpiÜiôe fubne niat:7 periclitaniib’ eis quos diligut fine timoré opitulctnr:7 tn ida^ noia padionü cófuctudie locntionis -buane etia in eos nfnrpentur:^ptcr quädam operu fimilitadiesin fptcr affectionu


-ocr page 216-

IIIBER.IX*

pafTione Wrbamr.l^oc.n.Ofrbir uidi dic;c ufurpamteffectue:nö ilhue tmbu lentis affectas ,

z^uib’paffiombus cemóes cófiren te dpuleio exagitarn’:tjuoru ope boies Opuo Dcoeaderit adiuuan.

'Xap.^.

^xJta intens oe fanctis angelteq Vc^jone odatatnideamue quéad/ modus dicant platonid medio» oemo nes inter oco» 7 eóftitutosuïh» paffio num effibus ffuctuare.9ienï mente ab bis libera ofepdnante motu» buiufee modi non paterentor:non eoe diceret Ipuleius fimili motu cordis 7 falo me tie pet omnes cogitationu efluf fluctua re.fpfa igitur me» eo^:idefl pare ani mi fuperior qua rationales hint : in qua uirtus 7 mpientia ft ulla eis effet: paffionibus turbulentie inferior ani/ mi partiu regendis moderandifq? oo m naretnr.^fa inqua mens eo^ ficat iffe platonicus c0fttetur:falo perturba tionu fluctuat.lBubieciaeft ergo mens nemonti: paffionibus libidmü:fotmidi nnm:irarum;atq; buiufeemoi ceteris, -Oue igitur psi eis libera eft topofq; fapientie:qaa placeant dits 7 ad bono rum deoimn fimilitudmem bominib’ conrulant;cum eorum mens paffionus nitiis fubiugata 7 oppreffa : qnicqd ra tionis naturaliter babet ad faUendum 7 oecipiendum tanto acrius intendat : quanto earn magie poffidet nocendi cu pidirasƒ

/Ouod platonid figmentis poetanis infamatoe oeos affeiant:de contrario ru ftudiorum certamine: aim be par/ tes oemonu no oeo^ fint. ■tap.r.

M vMod fi quifquam eidt no ej om ^inmifedej malorum oemonus nunfffb effetquos poete quornndam bominum ofores 7 amatores oeos no procul a ueritate fingont . fhos eni di pt dpuldue falo metis per omnes co/

gitationom eftus fl icfuare : quomodo iftud inteUigete poteiimu8:quando tu boc oiceret non quorundam: ideft ma lorum:fed omnm oemonu medietates propter aerea cotpora inter oeos 7 bo mines defcribebat/fboe enim ait finge re pœtas.q^ ex iftorum oemonus nu/ mero oeos fadunt:7 eis oeorum nota imponunt:7quibus uoluerint bomini bus ex bis amicos inimicofque diftri/ buuntifictie carminibus impuniia licê tiaicus oeos ab bis oemonum mori/ bus:7 celefti loco 7 beatitudinis opulc tiarremotoe effe perbibeant . Vbee (ft etgo fieno poetaru oeos oicere g on non funt:eofque fub oeorum nomini/ bus inter fe oecertareipropter bomt/ nes quos pro ftudio partium oiligunt uel oderunt.lRon procul autem a ueri täte oicit banc effe fictionem. quoniam oeorum appellati uocabulif qui dü nó (ütitales tn defcribüf oemóefqles fut. ®tniq gt;nbsp;bic effe oicit borneras iniquâ tUâ mmcruâiq dits celeftibus grauem cobibédo élcbiHê iteraenit.^td ergo «Ometua ilia fuetit poetidi uult êe fig métû:eo q-uftineruâ oeâ putât:eâq3 t ter ceo» quos ses bonos beatofep cre dit i alta etbereâ fede collocat:procul B conuerfatiôe mortaliû.eid ât aligs oemon fuerit gieds fauens: troianifep otrari^ : fient ali’ aduerfus grecos no ianorum opitalator:què Veneris fed lt;#5artis note ide poets commémorât: quos dos ifte talia n agetes i celeftib’ bifationib’ponit:7bi oemôes ^ bis quos amabat cotra eos quos oderat i ter fe Decertauerit:boc fi jicul a uerita te poetas oixiffc eöfefP c.®e bis gppe ifta Direrunt:quo8boilP fimili motu cordis 7 falo metis p ocs cogitationu eftus fluctuare teftaf:nt poffet amores 7 odia non j jiuftitiaifed ficut popnl’ fimilis eorum in uenatoribns 7 aun/ gis fecundum foaram ftudia partius: ^aliis adunfus alios exercerend cut


-ocr page 217-

ILIBERJX.

uidetur pbilofopbuf cojaffe platonic’: ne cum bec a poetis canercnf:nó a oe/ monibus medÜ8:fed ab ipfis oris quo ms noia poete fingcdo ponut fieri ere derentiir.

✓2)e oiw celeftibus i Demonibus aeie i8;bóminibnfque tenenis: dpulei pla w*MOJM|^»£« -^apj.

a v tïid illa ipfa oiffinitfo oemonu.quot; f^X^a;: ne int«cd3 c:ubi certe oea dèternïïhado cóple%n8 efl:qj ait oemo ne8 effe gencre animalia: aio paHiua: mête rônalia:corpore aerea: tempore ctern3.-’'Jn quibus quinque cömemora ti8;nibil Diptoio q. Demones eus bo nis faite boibus id uideret bie cómuz ne:quod nó effetimalis. TJaipos bo minefcü aliquâto latiuf oefenbe'do co plecteretur:fuo loco oe illis oicens tan quam oe infimis atep teuenisicn pri’ Dijiffet De celeftibus oiisiut comêdarif duabiis partibus e;r fümo Tinfimo ad ultimü teitio loco de mediis oemonib’ loqueretur. Jgitur boies inqt ratione gaudentesroratione pollentes: imorta libus ai8:moribundi8 mêbti8:leuibuf lt;nbsp;1anjüs mentibus:brmis a obnojeii» coiporibus : Diffimihbus moribns : fi/ milibus enoribus:pcruicaci audacia: pertinaci fpc:cafTolabore: fortuna ca/ ducarlTgillatim mortaka eiieti tarnen in nniuerfo gencre perpetui : uicifTim fufficienda proie mutabile8:uolucri té pore:tard3 fapientia:cifa moite;qoeru la uita:terras incolut. Cnm binc tam multa Diceret que ad plurimos bomief pertinentmunquid etiam illud tacuit qiiod nouerat effe pauco^^ziubi ait tar/ da fapientiazefta morte/xinod fi pre/ termififfet null o modo recte genus bn manum Dcfcriptionia buius ta intenta Diligentia terminaffet.tum uno Deo/ mm ejccllentiam commendaretiipfaj Iwatitudinej quo uolunt boies per fa/ pientias peruenire:i eif affirmauit ej/

ceUere.proide fi aliquos Demones bo nos uellet inteUigiraliquid etia in ipfo rii5 oefcriptione poneret:unde uel eus dus aliqu33 beatitudinis partem : uel, com bominibus qualecunque fapienti, am putarentur babere comune . Tliic ucro nullum bonus eoru5 commemo rauit quo boni oifeerneretur a malis: quanuis 1 corns malitie liberius ejpri mende pcpeicerit: ne t35 ne ipfos : ^ 1 cultores eoruj apud quos loqueba,* tur offenderet.Significauit tarnen pru dentibus quid oe illis fentire oebcrent quando quidem Deos quos omnes bo nos beatofque credi uoluit : ab eorum paffionibus atque ut ait ipfe : turbclis omni modo feparauit:fola illos coipo rum eternitate coniungens: animo an tern non oiisifed bominib’ fimiles oe mones apertiffime incnlcansil boc no fapientie bono cuius 1 homines poffut efle participes:fed pertuibatione paffio nu3 que ftultis malifque oominatur. afapienub’ ucro i bonis ita regitur: ut mahnt eas non babere: cp uinccrc. Tllam fi non cojporum fed animorum eternitatcK cum oil's babere Demones uellet intdhgi : non utique homines ab buius rei confortio fepararct: quia 7 hominibus eternos effe animos:pro/ culdubio:fient platonicus fentit. Jdco cum boc genus animantiû defcribezet: immortalibus ammis moribudis me bris dijit effe botes.

/^n amicitia celeftiu neo: ^ p itcrcelTi one pcmoniipolT^oi proiuderi.

per boc fi piopterea comma/ r /Tues eus DÜS eternitatej non ha y bét boies:qa coipof fût mortale8:pro pterea ergo oemóes bnt:qa cotpor fût imortales.qks igr mediatores fût itez boies a Deos per quos ad oeo^ amici tias boies ambiant:qui boc eus bomi nibus babent dcteriu8:quod dl i aian te meliusiiddl animu3:boc aut habet


-ocr page 218-

LIBERJX,

cû in« melP:qD eft in animate oeteri ns: ideft coipna.-^eni animas:ideft awl cj aia conftet 7 coipore: qno^ du onim aia eft ntiqs coipore mehor:7 fi nitiofa 1 infirma melior certe coipore etiam faniftimo step firmilTimo;quoni am eins natura excdlctiormec labe ui tioriim poftponitur coipori:fiaJt auiû etiâ fordidü argeto feu phibo: licet pu nftimocatiu« eftimaCjfti mediatoKS oeo^ 1 bominum:per quos inte:pofi/ tos oiuinis bumana iunguntur:cu oi/ is babent cotpus eternus: uitiofu autc cum bommib’ aiujiqft religio q 00/ lunt wis bomints per Demones iungi: in cotpore fit non in animo côftituta, Ouenam tädem iftos mediatores fal foe arque fallaces:qnafi capite oeorfu nequitia uel pena fufpenditmt ifcriorê aialis parfcudeft cotpus cu fuperioriz bus.fnpiorê nero ideft aiuj cu inferio ribus babeantzicum dus celeftibus » parte fernietc coniücti:cum boibus at tetteftribus in parte dominate fint mi feri/ilotpus qppe feruum c:ficut etias daluftins ait animitpetio:cotpotis fet uitio magis utimur. ddtujit fit ille:al ternm nobis eus diismlterus cum be/ Ims côe eft.quoniam Oe bominib^ lo quebatnr:quibus:ficut beluis mortale cotpus eft.Jfti antes quos inter nos I oeos mediatores nobis pbilofopbi uiderunt:polTunt quidem oicere de ani mo 1 cotpore:alterus nobis eus düs: altern; cum bominibus côe eft.fed fix cut oin tanquâ in peruerfu ligati atep fufpenfi:feruu corpus enj oiis beatis: dominum aium cu5 boib^ miferis ba bentesrparte iferiore ejaltati : fupiore ociecti.dlnde etiam fi quifquä propter hoc cos putauent imortalirate babere cum diis:qufa nulla morte:ficut niahu tetteftrium animi eomm folnuntur a cotpore:nec fie exiftimandam eft corn corpusttanquam bonorarorn; etetnû uebiculam:fed etcmus uinculum dam

nandornm:

/4Iiiod fecundum platonis fententiai minus miferi fint homines in corpore mortality Demones in eternum.

.^ap. io.

z^Pwlohnas certe memorie noftrc ui X-^cinns temporibn8:{Platonem ce/ tens excellentius intehexiffe laadatar, ^ cum de bumanis animis agerec:pa ter inquit mifencorsrmortaha illis ui cula faciebat.^a hoc ipfum qgt; mortaz Ies funt homines cotporetad mifericot diam oei patns pertiner arbitratus e: ne femper hunts uite miferia teneanz tur.HOac tmfericordia indigne iudica ta eft iniquitas oemonu; que in in ani mi pafTiui miferiatnon mottale : fient homines; fed eteinu; corpus accepit . 45nent quippe feliciores homtnibust fi mortale cu; eis baberent cotpus:7 cu; oil's beatu; animus, ^ffent ante; pares bominibustfi cu; animo mifeto faltem mortale cu; cis habere mernifz rent 7 cotpus.h tarnen acquirerent ali quid pietatistut ab etumnis uel i mor te reqniefcerent.''rtunc uero non foln; feliciores bominibus non funt animo mifero:fed etiam miferiores funt perz petuo cotporis uinculo. Tlon eni; ali qna pietatis 7 fapientie mfciplina pto ficientefintclligi uoinnt ex oemonibus fieri Deos:cus apertillime nixerit oez mones eternos.

/’Sft opimone platonicornm:qui puz tant animas boius demoes efte ^ft corpora, .^ap.ii.

quide; 7 animas boin; oez X Jinones effe:7 ex bominibus fieri

Iares:larua8:7manes. lares fi metiri boni funt.lémures fi mali feu larnas. Oganes ante; oeos oicunt:fed incertû eft bonorum cos : feu malorum effe merito:^.in qua opinione quanta uota ginem aperiät feetädis perditif^moz


-ocr page 219-

iLlBaM.

ribus 9s no nideat fi uel panlulus atte dat^Z^uando^dem qnâlibet nequa fu erint homines:uel lamas fe fieri dum opinämrineldü manes oeos:tato peio res fiûtzqnâco fût nocédi tupidiorcs, at ettam qmbufdam facriftcüs.tanqna oininis bonoribus poft morte fe inmgt; tariopinéturmt noceât . Lamas qppe mat elfe no^ios oemones ej bomibuf factof.óed bic alia qneftio eft.Çndeât perhibet appellart jrece beatos feu oe monef:qgt; boni fint aio;boc eft boni oe mones;aios quocp bominu oemones eiTe côfirmâs.

/®eteum^. cótranï«: quibus fecun dû platonicos oemonô bominucp na/ tura diftinguitur . .^ap.i2,

rW ^‘^ quot;“quot;^ *** ’”® ®8*”’“® ft“®’* P^namra propria oefcripfitnter oe /c^boies genere aialia:mctc rationa /Iia:animo psftiua:cotpore aerea:tcpo re ctema.TÇempe cû prins oeosifubli mi celo.boies auternï ttita infima dif/ iunctos locis 1 nature dignitatefecer,' neretata condafit.lVïabetis inquit iter bona aialia:deo8 ab bominib’ pluri/ mu diffcrêtesdoci fablimitatemite per petuitatemature peïfectione;nullo iter fe propinquo cómunicatu:cu 1 habita cula fûma ab ifimis tanta itetcapedo fa ftigii oefpiciat:1 ainadtas illic etcrna 1 indefecta fit.bic caduca * 1fnenfina. Ingenua illa 7 ad beantudine fublima ta:bec ad miferiss infirmata.bic celez ftiaabi tenena uideo côinemorata:cô traria oe duabus nature partibus ulti misudeft fûmis atq? infimis, Tla tria que japofuit oe ons laudabilia eadê re petioit altïs qcidem uerbis: ut eis alia tria aduerfa ej bominibus redderet. aria oeoqj bec funtdoci fublimitasmi te ppetuita8:perfectio nature.Ibec alüs iierhis:ita_repetiuit:ut eis tria otraria humane eöditionis opponeret:cü 1 ba bitacula inqt famma ab infimis tanta i

tercapedo faftigii defpiefattqa oi^erat loci fublimitate.fet umacitaf illic inqt eterna 7 idefecta fit : bic caduca 7 fucci fiua:quta oi;cerat uite ppetuitatc. ^ti genia illa inquit ad beatitudinê fubli/ matatbc ad miferias ifqmatatquia oi Xerat nature pfectiôej.Æria igf ab eo pofita fût deorum:ideft loc’ (ublimis: eternitaf:btitudo:7 bis otraria tria bo minuadeft loc’ ifim’:mortalita8:mi/ feria.iter bec fetna oeo^ 7 boius quo niâ oemóes medics pofuit oe loco nul la c otrouerfia.Inter fublime qppe 7_i fimü:medi ’loc’ aptiffime bétur 7 or, iLeteta bina îeftât qb’cura âttétiot ad bibèda ê:quêadmodü oel ée aliéna a oemóib’oftêdat':uE fic eis oiftribuat ut medietas uidefexpofcerejed ab eis aliéna êe fi poffut/noenl ficutdicim’ I0CÛ mediü nee êe fûmû nee ifimU5:ita . oemóes cû fint aialia rónalia nee bea/ tos êe nee mipostficuti fût arbufta uel , ..^ • pecora q fût fcfus uel rónis cxptia:re/ cte poffum’oicere.ZJtnoy ergo ratio mêtib’ieftraut mifos ce.aut btóseffe neceffe ê.jtc n poffum’ recte dice: mee mortalesêe oemóes nec eternos. ©ia näcp uiuêtia auti eteinü iiiuutraut fini unt morte qdmuut.^ ue:o ifto tepor ettrnos oemóes oijdt.qd igf reftat ni finit bi medii de duobus fûmif unù ba beât:7 oe duob’ifimis altcqz.-llam fi utraqjoe imis behüt:aut utraep oe fu mfs;mcoii nó erut.fs ï alterutra ptem nV refiliüt uel reeûbût. ZS-uia ago bis bonistficut oemonftratü ê cerere utrif que n poffutrejeeptis ex utraqj pte fin gillis mediabuf4c p boe qa oe ifimis bre nó poffut etemitate qibi nó ê:unü boe oe fûmis habet.7idee nó ê alterü ad oplcda medietatê fua:qd d infimis babeâtinifi miferiam.

/•Ctnomó oemóes fi nee cu düs beati nee cü boih’ fut miferinter utraqj ^. fine utt^fep tómunicatóe fint medii .


-ocr page 220-

ILIBERJX#

g' ^t Haqs feciidum platoniw« fub lt;quot;Wiima Deorü uel beata étermta»: Odertma beantudozbominü tiezo mft morum ad mifeiia mortalisrud mor talitasmiferazoemonû âi medio^z uel mifera eternitasruel erema mikna.na 1 quinq? iHia que in diffmitôe oemo/ nu pofuit:nô eoa medios: ficuf qjmitte bat odcdit. quonta tria oijcit eo8 bre nobifcü; q, gener aialia:q, méte röna liarq » aio pafTma funt.cü diisaütunü tp tempore eterna: 1 unü j^pnu qgt; tor pore aerea. /tuomö ergo medii quan do unu habet eu fomis tria di ifimia/ .^nis no uideat relicta medtetate qua tu indmemr i oeprimatur i ifima.* ’fj plane ibi etia medu' polTunt ita iueniri ut unit habeat jjprii iqb ecorpus aere um:ficut 7 illi oe fumis atqj ifimia fin guta ƒpnadii corpus etbereu : bomi nefep tettenum.ouo nero cömunia fint omnibus:qgt; genere funt aialian méte róalia.'fla a ipk cd oe oüs l boibus loqueretunbctis inqt bina aialia. 41t non folent ifli oeosmifi rónales men te perbibere.®uo funt refidua;qgt; funt animo pafTma:tempoze eterna.4tuo^ babent unum cum infim!» cum fumis alterurn.ut j^portionali ratione libéra ta medietas neep fubfloUatnz i fumma neep in infima deprimatur.fpfa eQ au tem illa oemonum mifera eternitasruF etetna miferia.-^ui.n.ait aio pafTma: et mifera oixiffetmifi pro eoru cultori bus erubuiffet. |gt;ozzo quia prouidenz tia fummi oei : ficut etiam ipfi fatenz tur:non fortuita temeritate regtï muz dus:nunquam effet iftorum etema mi feria:nifi effet magna malitia.9iago bead rede dicuntur:iam demones non funt:cum oemones Tintquos inter boz mines 1 oeos ifli in medio locaueriit . 4tuis ergo eft locus bonorum oernoz nnm:fi fupra homies infra ocosriftis prebeant admtorium illis minifferni ƒ Sienim boni dernique funt: profeeto

ibcati funt. Ctema andm beadtodo medios eos effe no finit: quia multum oil's comparât:multumque ab bommi bus feparat.Ûfnde fniftra ifli conabu tur o(lendere:qnomodo oemones bo ni fl 1 imortales funt 1 beati:recte me dii condituantur inter oeos immorta les ac beatos:7 homines mortals ac miferos.^um enim utrunque habest cum diism btitudinem feilteet I imor tahtatenmibil aiit horum cum bomi nib^ 7 miferis 7 mortalibus: quomoz do non potins remoti funt ab bommi bus diifep coniuncd:^ inter utrofque medii coufTitutizZunc enim medii efz fent fi haberent 7 ipfi dao queda fua: non cum bint's alterutro:^:fed cum fin gulls utrorunep comunia:ficut homo medium quiddam efl iter pecora 7 an gelos:ut quia pecus efl aial irrationa le atque mortale, angelus autem aial rationale 7 immortale: médius homo effet inferior angelis: fupenor pecoriz busi habens com pecoribus mortalita lifatem.rationem uero com angelis ; animal ronale mortale, fta ezgo cum querimus medium inter beatos imor tales miferofque mortales:hoc iutnize debemus:qd ant mortale fit beatii;aut imortale fit miferu.

/3h homines cum fint mortalen pof/ fint nera beatitudine effe klices, . nbsp;nbsp;nbsp;.Cep.i4..

af TZrn 7 beat’ 7 imortalis bomo ee poffitimagna c inter homies qneffio.'Äuidä enim condidonem fu am bumilius infpejeriit : neganeriitep hominem capaeê effe beatitudinis pof fe;qoSdio mortaliter muit . 4tuidam nero etmlerunt fe:7 aufi funt diceteifa pientie compotes beatos effe poffe mot tales.4tood fi ita efl:cur nóipfi poti US medii conflituuntur iter mortales miferos 7 immortales beatos:beatiz tudinem babentes cum immortaUbus


-ocr page 221-

HIBERJX.

bïati8:mortalttatc eu moftahWmiïc ns.-tlroferto.n.fi beat» fût îm'dét ne/ mini.Tllâ qd miferi’ iuidentia.* ’^t iô mortalibus miferifquâtû poffût ad cô fequédâ btitudme cofulât:nt «iâ imoï tales naleât effe poft morte: i angelis imortalibus beatifep eonwngi.

/IDt mediatore oei 1 bominom boie Cbrirto Jefu. .Çap.jy.

ante quod multo credibili’ 1 k^^babilius difpuiat:oé8 boies (^ y^o mortales funcetia miferi fint necef te cft:qiierendiis cft medius:qin ' nó fo lum bö ueru et neus fit:ut bomies eje mortak miïerta ad beatä imortalitatc bm’ medu beafa mortalitas ïterneme do pducat:quem neep nó fieri morta/ lem oport(bat:neqne permanere mor talê.nCtortalis quippe fatras eft:nonï firmata uerbidiumitate;fed tamis in firmirate fnfapta.^on antes pmafit» ipfa tarne mortalis: quam refuCdtaiiit a moîtms.qnomam tpfe eft frutt‘’me diattonis eins.ut net ipfi propt quos liberandos mediator effectus eft :in p petua uel mortis tarne remanerent, proinde mediatorem inter nos i oeii a mortahtate habere oportuit tranfen tern :7 btitudinem pmanentc: ut per id qb tranfit tongmeret morituris;' ! ad id quod permanet tranffettet ej mor/ tuis.Soni igitur angeb inter miferos mortales 1 beatos immortales medii efte no po(Tunt:qiiia ipfi quotp beati 1 imortales funt. poffunt aiit medii effe angeli mali:quia immortales funt di illis:miferi tu ifhs.t^is tôtrarius eft mediator bonus:qaduerfus eoru im/ mortahtate T miferiam 1 mortales cc ed temrus noluit:' 7beams in eternita te perfiftere pomit.^ fi eos a immoi/ tales fuperbos 1 miferos nopostne p imortalitatem iattantiam fe oucerent #d mifaiam:' !fue mortis bumilitate

* 1fue btitudis benignitate oeftrnjeitan eis quo^ torda p fua fides mûdâ8;ab illo:5t imodiffima onatóe liberauit. bo it.q? mortalis -rmif löge feiütt’ ab i/ mo2Ubb^ 1 btÏ8;qd eligat medu pqd ïmortalitati 1 btitudinieopulef .■ '4td poffit oelcetare i otmonii imortalitate miferum c;qd poffit offédere ï tbrifti raortalitate ia nó c.pi eigo tauêda é mirt fépitemaibitmors timêda nó c qêe n potiiit fépiterna:' ïbtitudo ama da ê fêpitema.dd bot qppefe iterpofu it medi’ imortabs i mif.ut ad imorta litatê beata tiabre nó finat.quoma in bot pfiftit qb ipedit:idefti ipa mifia. dd bot at fe iterpofuit mortalis 1 bea tusrut mortalitati träfacta 'Tej mortu is fateret imortalesrqb i fe rcfurge'do móftrauitc' le; : miferis btÓ8:qa btitu do nunq? ab ipfo oifeeffit, dli’ e' ergo médius mal’ q fepat amices:alt’ bo/ nus q recöciliat inimicos. €t ió multi fût medii fepatores:q3 mFtitudoqbea ta c uni’ oei ptfopatione fit beata. tu ius pticpatöis priuatóe miPa mPtitu/ do malos angelos:q fe opponit potP ad ipedimctü:q3iterponit ad btitudis adiutoriüi' têt ipfa multitudie obftre/ pit quodâmô ne poffit ad illud unum btificii puenirirad qb ut pduceremur n multis:fe uno mediatore opus erat: *1bot co ipfo tui’ pticipatóe fum’ bti; boe c ueibo oei n facto:fe per qb facta fût oia.Tlec tn ob boc mediatot c.qa uerbum:maxime quippe immortale 1 maxime beatum uerbum longe eft a mottalibus miferis:fed mediator per quod bomo.eo ipfo oftendens utique ad fUud non folum beatum : utrus eti am beatificum bonum non oportere queri alios mediatores.per quos arbi trcmur nobis peruentionis gradus ce moliendo8:quia beat’ 1 béatifiais oc us factus partfeeps bumanitatis nre cópendium prebiiit participande oiui nitatis fue.Ticqa cm nof a mortalitate


-ocr page 222-

IIEERJX.

twifm# lÆrtanFrad angelos immor raies beste fque its perduurut eorinn wmopanone enam nos immortales Tbean fimuszfedad t'llam thnitatem cunis 7 angdt partinpanone beat ifût, j^deo quando tn forma fenu^ut media tor effet infra angelos effe nolmci for ma oei fuper angelos manfit. ^dem in inferionbns uü mte:qoi in fupenoriz bus uira.'Tlon enim nernm êqo idem platonims ait dipffe J^latonè : nullos lis mifeeiur bói.lt;t boe peipuum eorij fublimitatis ait effe fplt;cimen:qgt; nulls attrectatione bominus cótaminantur,

Zdn ronabilit platonici diffinierint: oeos celeftes oedinantes tenena coma gia bominibos nó mifceriiquibos ad amicitiâ oeo:jt oemones fuffragentur.

Xap. lef,

oemones cótaminari faten t^ntunlideo eosa quibus cotami nantor mtindarenó poffontroefep im müdi parit' fiót1 oemóes'fótrectatóc bominû:'l boîe8 fulto oemonn. dut ff * 1côtreftari mifeeriqne boibu8:nec tn tôtaminariœmôes poffûtioiis jjfecto meüores funt:quia illi fi mifeerentor côtaminarentur.T^lâ boc oeo^dintut effe peipniJ-ot eos fublimiter feparatof bûana côtrectatio côtaminare nô pof/ fit.2?eum qdê fûmnm oiuj creatorem qoem nos uerû deom oicim^ific a pis tone predicaii affaeuerat:q, ipfe fit fox lus qui nô poffit penuria fermonis bu mani:quânis ratione nel modicecom pbendmit aût fapientibos uiris cum fe nigore animi quâtu licuit a cotpore remoneriît îttlleftû bni’oei:id qoolt;p iterdû uelutî altiffimis tenebris rapiz diffimo cotofeamie lumêcâdidum iter micare.Si ergo fopra oia nere fûmns lis ifelligibili i ineffabili quadâ pfenz tia:'7 fi ïferdnm:1 fi tanquâ rapidiffiz mo corufeamine lumê câdidum interz micas:adefftn fapietiô mctibns cos fe

qnantu licaft a corpore remonerutmee abeis cótaminari poteff:qd eff g, iffi mi proptetea cóffituuntur longe t fub limi loco;ne côtrectatione cotamment' bumana;qfi corpora illa etbcrea tactu tantum queätbumano:^ nóetiasuifu contaniinan?potto ft nó cotamtnätut fidera cü uideniur;qnc8 ós oesuifibi les dintnec oemóes boium ot^mmat? Bfpectn;quäuis oe j^ximo uidcaniur. dn forte oocibus bumanis cófaminaz rentQr;quiocienó côtaminâtur ecoio rui'tideo mmoes medios babent per quo8 eis uoces bominum nunciér':aq bif longeabfunt;ot incótamfnatiffinit perfenerentr-C-uid ia oe ceteris féfib’ difâ.-'‘ 'îi)ô.n.olfacièdo contamiari nel mi poffer fi adeffét;uel cü adfiit oemo nes poffiit uiuo^ cotpo^ uaporib’ bn mano^tifi tâtû facrificio^ cadauetinis nó côtaminâtur ludortV. ^n guftâdi âtfêfu nulla neceffitate reficiéde morz talitatis urgêtur:ut fame adacti cibos ab boib^ qrat.^actos ueto ipoteffate eff.Tla licet ab eo potiffimum fefu co trectano oicta uideatur : bactenus taz men fi uellent mifcctentur bemmibufî ut aidèrent 'tab bominibus uiderent; auditent 7 audirmturitangédicp auté nereffitas.'Tngm neque homines id có cupifeere anderentreü oeorum uel oc/ monum bono;p confpectu uel collogo fruerenwr. 4ft fi in tantum'curiofitas progredeiftur ut Ufllft:quo nä pacts quifpiä poffet inuitü tangere mum uel oemonê ; qui nifi captum non poteff pafferem/ tlidendo igitur mfbufque fe prebendo:' rloquendo 1 audiendo mi cotporaliter mifceri bominib’ pof fcnt.1poc autem modo oemones fi mi fcentur;ut oip 1 non contaminantorï mï autem contaminarentur fi mifcerc tur:ïcontaminBbiIe8 dicunt oemones; H cótaminabiles ocos.^i at côtaminâ tut 1 otmone8:quid conferunt bomiz nibus ad uitâ poft morte beatas quos


-ocr page 223-

lïBERJXï

connminat tmüdare no pofTütrnt eon mûdos Dits nicÔMmtnJds poiïintadz lungcre: inter quo» 1 iHi mediieóftiftt (i fu)i(?4ut fi boe ei» bnficü non confe runt:quid prodeft bominibn# Demo/ nu amica meditatio/dn ut poft morte nó ad oeo» boic» per oemoe» travat; fed fimul uiuant unique eótaminatirac p boe neutri beatiz Tlltfi forte qui» diz tat more fpógia^ uel buiufeemói reru mûdare oemót»amieo» fuo»:ut tanto ipfi fordidioee» fiât:quâto fiunt bomi mines eis:uelut tergentib’ mudiore», Xluod fi ita ê eótaminationb^ oÜ mi feemr oemonibusrquine tötaminaren tur;bominu ^pinqtatem cótrectatioz nesqueuitarunt. dn forte oü poiïunt ab boibu»eótaminato»mûdare oemo nesmee ab ei» eötaminartn eo mó nö pofTunt 7 boiesz^tui» talia fentiat ni fi quem faHaeifTimi oemöes oetepetütz XJluid q gt;fi uideri7 uidere 7tsmiat:ui dentur ab boib’ oiïrquo» nifibilesdi citelarifTima mudiiumina 7 eetera fiz dera;tutiorefep fut oemöes ab iffa bo minu eötaminatione qui non pofTür ni derirmû uelîtzdut fi nô uider::fed uiz dere tôtammatmegent ab ifti» tlariffi mis mûdi lumtnib^ quos oeo» opina tur uideti bomines: eum radio» fuos tena» nfep pertédât. 4Lui tarnen eorû radii per qiieq? diffufi immunda inde nô contammanfur:7 oü contaminarc tor fi bominibu» mifeercntur:etiam fi effet neeeffariu» in fubueniendo contaz ctu». '‘Wam radii» foli» 7 lune terra co tigänrnec iffa côtamiatur luce.muor BUtem plurimum ta doeto» boie»:qui eunetn corporca 7 fenfibilta que pre i corporalibu87 intelligibilib’ podpo nenda iudicauerunr:cn agihir oe beaz ta uifa-corporalinm contrectationû fa cere metionem.tibi cd illod platoni» obi ait.^ngiendum eft igr ad dariffiz ma patria:7.ibi parebunt ftbi omnia. Cue igr claffts inquit effugat fimilem

oeo fienzSi ergo oeo tanto fimilior; quanto quifque fit propinquior:nulla eft ab ido alia longinquita» ^eius diflimilitudo.i cotpojah ueroilli etetz no 7 incomutabili:tanto eft aia bomi» diffimihör:quanto rerum temporalid mutabiliumque cupidior,

Zdd comendanda nitas beata: que in participatione eft fummi bom:no rate mediatore indigere bominc:qnalis c demon;ftd tail;^iséuii^ cbmlus .

'ÏSapuz.

^Cc ut fanetur quoniam imorta jL Ri puntati que in fummoeft:ea q in into funt monalia 7 immunda couc nire non poffunt:opuseft qdem medi afore;non tarnen tali qui coipu» quiz dem babeat immortale propinquum fummisfanimum autem morbidum fi milem infimi»:quo mojbo nobi» inui deat potins ne fanemur : ^ admuet at fanemurjed tali qui nobis infimis e^ cofporif mortalitate coaptat’ ;imorta li fpu8 iuftitia p qua n loco^ oiftaiia: fs fimilitudis e;rcellêtia mâlit i fumis: mûdâdts liberädifcp nobi» uere oiuiz nu pbeat adiutoriü.g jjfecto icótamia bills 08 abfit ut cótaminatóes timeret ex boie quo idut’ciaut ej boib’ inter quo» in boie ouerfai^é, ‘'^lö.n.parua fût bec iterim duo q falubrit fua icarz natioc möftraoitmec came poffe cotaz minari ueia diuinitatcinec ideo putâz do» oemöes nobis ce meliores qa nô babent carné.|?ic é ficut en pdicat faz cta fcriptura mediator oï 7 boios bó cbrift’ quot;Iffus : ne tui’ diuinitate q pié fep eqlis 7 bnanitate q nobis factus c fimilismó bic focus eftmt eópetenter ƒ noftra facultate dicamus.

/^nod fallacia oemontidû fua iterz ceffione uiam fpondet ad ocum boe co naturlutboie» a ma neritatis aueitat.

^tapJJ.


-ocr page 224-

IIIBBJX*

W^^^ ^^ *^* falbfefane mediato/ gt;nbsp;lt;nbsp;■ 1 re« oemóe«:g dj p fpöfimuditia mtferi ac maligni multi« eflêcttV da/ rwtp coiporaliü mloco^ iterualla;7 paeieo^ cojpo2ü kuifaté a j^uectii am moj eno0 aoocareatque aoertere moli onwr:nccma pbet ad oeu3:fed ne uta tmeat ipediüt:qn gdc ^ iipfa ma cor/ porali q falfiffima ê 7pleniffima cao/ ri«;q nó iter agit mftina : quonianp t«por«Ic «Iti(udinc:f5p fpiialc: boe êtcorporalê fimilitudinê ad ocu dcbe mu8 afcendere:i ipfa tn cotporali mg quam ocmenus aid p elemew^ gra/ dn« ozdinâtâter etbereo« neos 7 ter reno« boie« aeret« oemóib’ mediis có ftintti« boe oeofopinâtur bre peipun: ut Jjpter boe ïterualló loco^ cotrecta/ rióe n ataminét 'buana. quot;Jta oemóefeó taminari poti’ ab boib’:lt;^ bok8 mu dari a oemóib^ erediit:7ideo ipfof eó tamiari potinïTemifi (oei altitudie mu nirenfAm« to ifdixémt ifis ma mu dari fit ejiflktaibi boie« otaminâtes: oemone« côtamiatirdii eôtaminabile« pdicät’;l n poti’ tilgst oiâ:ubicôtami nate« magi« oemöe« enitcf:7 ab icôta mmabili oeo ad ieundâ foeietaté icôta minato^ âgelojt boie« a côtaminatôe mundentur ;

Z#-bapptIlatio otmonû ia nee spud cultore« to^ afrumat i fignificatiöem ^gt;^alinii^boni. ;^P-i?»

^d ne œ utrbi« ét n«« certare mdramur.quomä n nulli ifto:^: ut ita dixeri wmonieolojp î qbnf7|Labeo ë; eofdè pbibetab alit« âgeloa oid quos ipû oemôe« nûeopât:iâmibi de bonis 5geliftaliquid nideo difTerendttquos iftieffe n negât: fed eos bonos oemóes nocare:q? âgelo« malût. ‘‘Hos dt finit fcripnira loqf ^5 qua ebriffiani fum^: ggelos qdê ptim bonOsiptim malos: ntîqtiâ nero bonos demóes legtus.Ss nbiciiq; illa^ Ifa:^ boe nomé pofitum repent;fme demóesdine oemonia di/

cârar:nô nifi maligni fignificatur fpi rit’.^t bac loqocdi eófuetudiucs in tatu populiufqucqcß feeuti fut.ut eo^ ctia qpagant apptUatur;7 dos multof ac oemóes colëdos effe otëduntinulP feie fit ta Iratus 7 ooct^:q audeat i (au de ml Fuo fuo eieere demóes bes:fed gilbet boe oieeie uolueritmó fe abc ac dpi;^ ma(edicerc uoluiiïe dubitare n poffit.XlUic igj nos caufa compeUitiut poft offenfiôes suriu tâ multa^tiut iâ pene fint oiusqboe nerbü:nifi in ma ia ptë audire ofmuerütigd didus co/ gamur exponertdi poffim^ ageioium noie adbibitoteandem offenftonë qno mine oemonû fieri poterot emtare/

/t^t qbtate fcicntie:q oemóes fupev bos facit, 4jfap.2o. f\oaqua etia ipa origo bui’ noid ; V^rifi oiuios intueamur libios aligd I offert cognitive dignfffimus.Zîemôes .n.dicunCquoma uocabulu grecumë ob fciëtiâ noiati.étpodol’ât fpu facto locstus aü.ödëntia iflatxaritag uero edificatiqd recte aliter n intelligitor,: nifi feientiâ tue jideffe di caritas iefl: fine bac at inflare: ided in fupbia ins niffime qfi uentofitahs extollere . iËd ergo i oemonib’ feientia fine cantate: 7 iö ta inffati: ideft ta fupbi fut:ut bo norcs oiuinos 7 religióis Puitute qua uero oeo oeberi fdnnt:fibi fatis egetit exbiberi:7 quantum poffunt 7 apud quo« poffunt odbuc agant.

/Idquem modum dnus uoluerit oe/ monib^innotefcere, Xap.ai, o-x/öntra fupbiSpouo oemonos q ^mentis poffidebaf gen’ buma nu^ei bumilitafq in cbriflo appaiu it quantas nirtuté béat:aie bominom nefdunt imunditi# elatiöis inflarm/ monib’ fimiles fapbia n fcienoa. ^fi ét demóes et boe ita fciut:ut ddem do mino ifirmitatë carnis idoto dijterit:


-ocr page 225-

IHBERJX .

41Luid nobis 1 obi Jcfn nasarcnrCïe müi ante tepus pdert nopXlaru ell i bis U(rbi8:^ i eis 1 tâta ktentia eiat: 1 Caritas no trat.pena fua quippe for midabât ab il[o:nô in illo iulluta dili gebät.4ätü aero eis inotutt:quätü no luit.tantu ant itoluit:quätü oporunt, $cd fie inotuit no ficut angelis fanctis qui cius f«ûdû id quod di uerbumê partidpata etemitate perfruûtur:fed fi cut ds terrédis inotefeédû fuieej quo rû tyrânica quodâmodo poteftate fut/ rat liberaturus predeßinatos i fun te/ gnu zi gloriâ fép ueraeê 1 ueradtet fé piternâ.^nnomit «go demonibnsznô P id qde uita eterna il lumen icômu/ tabile quod illuminât piostcui uiuen/ do p fidé qi illo ed corda mudantur; fed p quedâ têpotalia fue uittutis effez «a 1 occultilTime figna pfentie:quc an gelicis fenfibus etiâ maligno^ fpiiitu umpotiusq; infirmitati bominû pofz fent elfe confpidia. 2beniq; quandq es paululû fupprimêda iudicau t:1 aliqn Bltius iatuitzdubitautt de iHo demonû princeps:eûq; tentauit an ^Ïbridus ef (et e7plo:âs:quâtû fe tetari ipfe permi fit:ut bominé quem gerebatad nodre imitatiome temperaret ejemplû. pod iHâ uero tentations eu angeli ficut fcri ptû c minidrabant ei boni utiep 1 fan ctiiac per boc bis fpiritibus imundis meluendi *1tremediimagis magifqne inotefcebat demonibus quanttis effet; ut ei iubenti quâuis in illo côtéptibilis uidetef carnis infitmitaszrefidere nul lus auderet.

✓duid îterfit ïter feietâ fädelt ange lorû a fdêhâ demonum. .tap.2 z.

lF ''K^igitnr angelis bonis ois coiz X- wotaliu teporahiiep re^ feienua qiflatur demones uilis ed:nô qgt;lt;fl?t ignati fint:fed q? illis oei qua fandifi câtur cariats caraedtpre cuiuf nô tait tû incorporali uerû etiâ icômutabili 1 ineffabtli pulcbtimdine, cuius fancto amoretnardefeunt.-emnia qifra funt: 1 quod illud ed non funt:feque ipfosï ter illa contemnunt:ut ex toto qd bo ni funt eo bono ex quo boni funt pfru antur.^t ideo certius etiâ tempotalia q mutabilia ida nouerunt;quia eorum principales caufas i uerbo oei confpici lint:per quod factus ed müdufiquibuf caufts quedâ ppobâtut:quedâ teprobâ turxuncta ordinantur* 2)emone8 au/ tem nô etcrnas têporum caufastqquo dâmodo cardinales i oei fapientia con templâtut:fed quorûdâ fignorum no/ bis occultorû maiore expenétia multo plura q; bôies fumra jjfpiciunt: difpo fitiones quoqj fuafaliquâdo prenunci ant.2)eniq5 lepe ldi:nunquam illi oio faUuntur.iliud ed enim temporalid temporalia q mutabilibus mutabilia conieetareieifq; temporale q mutabilc modum fue uoluntatis q facultatm ifc röe:quod demonib«8 certa ratiôe pet miffum ed.aliud aûti eternis atep icô mutabilibus oei legibus que in «us la pientia uiuunt mutationes têporum p/ indertoctep uolûtatê que tâ certiffima q; potentidima ed diuini fpiritus eios participatione cognofcere:quod fâctis angelis recta difcretione donatum ed. ttaque nô folug «««’n* “«ru etiam bea tl funt.bonû autem quo beau funtids illis ed a quo creati funt.lilius qppe i idecliabiliter participation q côtempla \ , lione perfruuntur.

✓Tflomê Deo; tfalfo afciibi dÜ8 getifi qb tn q angelis fâctis q bôibus iiif^ ex dinina;t feripwna;: anctoritatteoe ed. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.tap,23.

nÖs fi platonici maliit deos cp w moues dicerc:Clique ânumeiare quos a fummo oeo conditos oeos fcri bit eo^i auctot q magider plato:dicât quOd ttolût.nô eni cû eis de uerboiug


-ocr page 226-

tIBER.IX .

rôtrouerfia Uborädij «Q. Éitntm cos fie îmouake aiïanntzut tna fûmo ofo facto8;i fi nô p fdpfoe:fed ci a quo fa (ti (tint adberendo beatos êe dicunt: boc diotnt qiiod didmnecquolibet eon note appetlet.ibac aûr platonico^t ede fetêtiâJiue omniu:fioe nidioru5;i co rum littens iueniri poled. ‘'flam iw ipfo noie quo buiufmodi imortalê bea tâcp creaturâ decs appeUâtudeo inter nos 7 ipfos pene nulla didenfio ed:93 * t in nodris facris liftcrip legifur. os deorum dominus loeutus eft.i alibi. Côfitemini oeodeoK.'i alibi.tS^ej ma gnus fuper oês oeotlllud aûtubi fnf ptum eft.terribilis ed lup omnes decs cur dictum fit deinceps odéditur. feqf tni, ZJtuonia omnes dü gentiuj oemo niatdns nut celos fedt. 6up oês eigo dcos di^t:fcd gentium ided quos ge tes pro düs babent:que fût demonia . 3deo terribilis:fub quo tetiore domi/ no dicebant.nenidi ante tempus pdere nos.-’ïUud uero ubf didfur dn oeotü ; nö pot intelligi ds nemoniorum;' »tej magnun fuper oês deos.abfit utdi^f 1 rej magnus fuper oia demonia. Ss homines quoque in populo dei eadem fcriptuta deos appellat, ^go inqt di/i dü edis:7 filü ejcelfi oês.poted itaep itelligi bo^ oco:^ oeusequi dicfus cd ©eus deo:p;' tfuper bos oees rejma/ gnus:qui dictus ed tej magnus fuper oês deos. iUerötn cü a nows quezitur fi homines dicti funt diiq,in populo ©ei font quern per angelos nel p hóies ■lloquitur ©eus:quanto magis imoita les eo nomine digni funt:qoi ea fruiin tur beatiiudine ad qua deurn colendo cupiunt boifs perueni2e.-’4ï.uid refpon debimus:nüinófrudra ï fctiptmis fa ettp ejpredius homines nneupatos oe cs:flp illosimmortales 1 beatos qbus nos equales futuros in refuttectione p mitfifur.ne fcilfcet ^pter iHo;? excellé da aliqnem eo^znobis côdituerc deus

in Welts änderet infirm itas/'C-uod in homme facile ed(Uitare.Cf enidena’ did debuerunt hôtes dü î populo ©ei: Ilf certi ac fidentes ticrentzeffe ctim ©e urn fimmiqut dictus ed deus deorus: quin ' 1ft appellentur dü imortales lUi ac beati qui i celis funtznó tarnen dicti funt dü deo^;ided dü hominum i po polo oei códitutozp qnibuf©ictum ed. ^go dijd dü edis : 1 füüejcelfi oês. Ibinc ed quod ait apodoltis. €t fi fût qui dicantur dü fiue icelo fine t tezza: ficuti fût dü multiz'tdomini multi:no bis tn tinns ©eus pate: ey quo oia 1 nos in ipfoia units dominé Jefus ebti dusiper quern oia 1 nos per ipfus.no mnltum ergo ©e note difputädum cd: cum res ipfa ita clara fitmta fcrupulo dnbitationis aliéna fit. 'flud uero qd nos ej eo:p immoztaluim beato; znil/ mero midos angelos ede dicimustq oei uoluntatem bominib’ânunciarêt: dits atitem nó plicetzqa boc minideri urn non per illos quos deos appellat: ided immcztales ^ beatos;fed per de mones fieri credantiques immortales tantum non etiam beatos atidêtdicer: aut certe ira imortales ac beatos:ut tn Demones bonos n oeos fublimitet col locatosz'tab humana cótrectatione fe motos.quóuis nöis cótroueifia mdea tur;tri ita detedabile ed nemê demo/ niimiut boc möisoibus a fanctis âge lis nos remoueie dcbeamus.Tlunc er go ira liber idc claudit':ut feiamus im mortales ac leatos quomcdolibet uo centur:q tn facti 1 creati funt: medios nô ede ad imortalitatê beatitudinê p/ ducendis mortalibus miferis:a qbus iitraep dza feparâtur.4l«i autem me/ dii funtzeôes babendo imortalitaten» cii fuporib’tmifoiam eu iferioribos: quoniâ merito malitie miftti fût:beati tudmem qui nô babent tu’dere nobis podunt potins q? prebere. Önde nihil babent amici dementiqô nobtf digni


-ocr page 227-

U^^.

afferât: cor cos tanqoâ adfutcres cole i*e debejniU8:quo8 po(W8;ut decepco res nïtare debtmus.^^uoa aüt bonos 1 ideo non folom immortales: utrü et beatos oeoy noie facris 1 Gcriftdis ji pier uita beata poft morté adipifcéda /^ tolendos pdtant.qualefdiip iUifint 1 V quolibet oocabulo digm fint:nos cos ®!a Helle per tale religtonts obfegum : nifi \ ! onü oeum coli:a quo creati 1 cui’ par A 9 . ticipattôe beati fugt;it:adtuuante ipfo in \' 'lequêti Itbro diligentius difTeremus.

Jol

' 3orelü Aigofhni €pifcopi de fiimra i? teSd Liber deumus.

^y^ /£Iera beantodinem fitte angelts fiue 4i iböibnspjmn oeö tribui thâ platoniz JHtos diffinirte;fed utrü bi quos ab boe jipfum colcdos putät:uni tantó oeoian 0 1tnâ lïbifacrifrcajiutliiU êç qrcndü .

M5Tl5a40 kterta fêtet» «ft mui ratióe quo mno modo uti |ponunt: beatos «ffe omnes box ^ines uelle.q Ämtern fint uel

'^5 N1muite magnecp cótrouetfie xitate fût: IHi 1 in quibus pbilofopbi fua ftodiaioda Iitôtriïie!Ût;qua8i mediu adducere atq; .L difcutere 1 longus eft 1 nö neceffariu. x^ ^ieni rècolit qai bec legit;qd ilibro (^ nbsp;1cgerimus octauo:in elegendis pbilofo üpbis co qb’ bec de beam uita que poft ijmortem futur a eft queftio tractaremr: quot;nbsp;Jijutrü ad earn uni oeo uero qui etiamê /jlj! deo:p effector ;an plutimis düs religio ƒgt;^; ' ne faenfep feruicdo puenire poffim^: qi non etiam bic eadc repeti exp«ct«t:pre i! feitim cü poffit relegendo fi forte obli litus eft adminiculari memona.^legi j mos enim pUtonicos omniü pbilofo/

pbo^ merito nobiliffimos:japterea ga fapere potuerunc : licet immortalem BC rationale uel iteUectualem bois ani mm;nifi panidpato limine lUms oei a quo -1ipfa i mundus factus eft:bea/ ta effe nô poffe.3|ta 1 illud quod omnef bominef appetüttideft uitä beatä:quc/ qua ifti affecuturum negant qui nöd It uni optio qdêicomutabihs da puri täte cafti amorifadbere:tt.85ga 1 ipi quoep fiue cedetes uanitati errorique popnloyduie ut ait apoftolos euane/ fettes 1 cogitatióib’ fuis multos oeos colendos ita putaueiütuicl putari uolu cruntrut etiâ qdä eo9 oemonibus diui nos honores ra«o;p T facrificioije oefe tendos êe cenfetentigbus iam ej parte nó parus refpödimosinöc uidendum ac diffetêdô eft quantum deus donatä mortales ac bean iceleftibus fedlbus: domfnatióib’:principatib’:poteftati/ bus cóftituti;quo8 ifh oeos 1 «Xamb’ quofda uV bonos demóes uel nobifcó • angelos nominat:quomó crededi fut uelle a nobis rligtonê pietatéep fuati. boe c ut apti’ dicâ:utrû etiâ ft bi:an tS tu oeo fuo q etiâ nofter c placeatcif : ut Una fadamus 1 facrificemu8:iiel ahq noftta:feu nofipfos zeligióis tihb’ co fccicmus.llbic eft eni5 diuinitati: uel ft’ txpreffins dicendu eft deitati oebiens cultus:pzoptet quodnno uerbo fignifi candü.quoniâ fatis mibi idoneu noc currit lattnfi: greco ubi neceffe eft infix niiond uelim dicere. ^atriâ qppe nox ftri ubicücp fâctaipfenpturaçpofitiim . «ftiiterprctati funt himtê.^deafer uitus q oebef bôibu8:fteûdu qua pcex pit 4poftolu8 feruos dominif fuis fnb ditos ée debere alio noie greet nunciix pari folet, latria octo fm töfuctodinc qlociiti fut q nobis diuina eloqa códi dciunt:nut femper atit tam frtquentct: Ot pene femp ea dicttm feruitus.qptix net ad colendu oeö.proide fi tätümox do cultus ipfe dicatur:non foli debert .R.2.


-ocr page 228-

1.IBER.X .

ufdetnr.^tamiir.n.coIere bommes: quo» bononftcatöne ud recordMoe nel prefentia frequétamnF. Tfcc folu5 ca quibus nos rdigiofa bumtlitate fu/ budmusefed qda etiam q fubiccta funt nobi8 colt pcrbibcnt.Tlam ex boe oei agricole l colonilincole uocanf. itipfos deos noobahud appellat cc Iicola8:nifi qgt;celü colant. non utique uener8ndo:(cd inbabt’tando tanqiwin quofdam celi colonos.non fient appel lantnr coloni qui coditionc debent ge nitali folo propter agricnlturâ fnb do minio pofTefTo^:fed fient ait qdam la/ tinieloquii magnas aiicto: .Meb« an tiqua fuit:tira tenuere coloni. db ineo lendo enî colonos nocanitmô ab agri cnltnra.lhinc 1 ciuitates a maioribus cinitatibns neliit populo:;? cjaminibus condite:colonie nnncupantur . ele per hoc cnltu quidem no deberi nifi neo: jpria qnadam notatione nerbi buius oeriffimiim efl.Sed quia 1 alia;? rerii dicitur cultU8:ideo latine uno uerbo fi gnari cultus oeo Débitas non potefU Tiani 1 ipfa religio quanis diftincti’ no quemlibet;fed oei cultu fignificare nideaturrunde ifto noie iterpretati fût noflri eâ que grece trefcia dicitur:taz men quia latina loquendi confnetudic no folum imperit09:ue9 etiS doctiffi mo:;?:^ cognationibus bumanis atq; affinitatibus 7 quibufep needfitodini/ bus dicitur exbibenda religio:non co Rocabulo uitatur ambigun di de cultu deitatis uertitur qucHiorut fidenter dt cere naleamus rdigionem nôefïe:nifi, oei cultu.quoma uidef boc nerbum a fignifteanda obferuantia ^pinquitatif humane infolenter aufern.pietaf quo que proprie Dei cultus intdligi folet: quaj greci eufebian uocat.ll^ec tarnen 7 erga paientes offidofc baberi didf. more autem uulgi boc nomen etiam in operibns miferico’dic frcquctatur. qd ideo arbitrer eneniiïe:qa «bec fieri pct poe ds mâdat.eacp fibi uF ^ facrifici is uF p facrifieiis placere teflaf. q loquedicôfuetudine factU5 efl:utboe us ipfe dicatur piu8:quem tarnen gteci nullo fuo fermonie ufu eufeben uoeât: quäuis eufebian pro mifericordia illo rum etiam uulgus Bfmpet.tînde in q/ bufdam fcriptura;? lotis:ut difhnctio certior appareat:nô eufebian quod ej bono cultu:fed tbeofebian : qd cjDci cultu compofitu refonat:dicere malue runt. amp;lfrtilibet autboru nos uno uer bo enundare no poffumus.lCtue itacp latria grece nuncupatur:* !latine inter pretanir feruitus-fed ea qua colimus oenmiuel que trefcia grece;latine ante religio dicitur;fed ea que nobis efl er gi Deum:uel quam iHi tbeofebian:nof Hero non uno uerbo ejprimerei fed Dei cultu podumus appellare:banc ei tâtû Deo Deberi oicimus g uerus eft ds:fa citque fuos ciiltores Deos.-dLuicunque igf fût i celeftibus bitationibus imoi/ tales 7 beati;fi nos no Bmat;nec Ixa/ tos effe nos uolût.colendi utique non funt.^i aût amat 7 beatos uolunt:pro fetto inde uolunt unde 7 ipfi funt . £n aliunde ipfi beati;aliunde nos .^

/^e fuperna illuminatioe quid plo tinus platonicu8 renient. . Cap . z. /£^^d noc nobis nllus di bis ex l^^cellctionbns pbilofopbis in bac /qoe côflictus.Uiderût eni fuifque Ifis / millcis mois copiofiftimc mâdauerût: bic tllo8 unde 7 nos fieri beato8:obie cto quoda lumine itdligibili qd ds eft illis:7aliud c q; illi:a quo illuftratur ot clareatiatcp ei’ participatióe pf^ti beatique fubfiftat.Sepe mulmstp po tinus afferit fefam platonis explanaf: ne ilia quidc qua tredunt e'e uniuerfi/ tatis aiam aliude beata ce ^ noftras: idque ec lumen qd ipfa nefi;f5a quo creata e:7 quo itdligibili illuminante


-ocr page 229-

IJBEFCX.

në adtlla icotporeaide bis celeflibus cofpicuifampiifqs corponbus:tanquä ipfe fit foHipfa imiailunâ qppe loüs obiectu tUuminari putat.^idt ergo il le magnus platonicusiaiam rationale fine potins intellectualis dicenda fit;ejc quo genere etta imortalin beatorujep aias ede itelligitiquos tn celeflibus fe dibus babitare nó oubitatmö babere fupra fe natura:nifi oei qui fabticatus efl mundum a quo 7 ipfa facta eflmee aliunde iltis fu^rnis preberi uita bea ta 1 lumen intelligètie ueritatis:^ mn de prebetur a nobi8:confonans euan/ getto ubi legitur.^uit bó mifTus a oeo cui nomëerat Joannes : bic uenit in te flimoniiiiut teftimoniu perbiberet w lumine:ut ocs credcrct p eum . Tflon etat itle lunfed ut teflimoniii perbibez zet oe lumine. ^rat lumen ueru quod illuminât oëm bominë uenientë i boe triiindü.'|n qua differentia fan’s often/ duur:aiam ratoalem uel iteilectualej: quaiis erat in 'Joanne fibi lumen ce no pofTc:fcd alterius ueri luminis partici paticie liiceze.boc 7ipfe quot;Joannes fatet: nbi ei perbibcs teflimoniii dicit. '‘tlos cés de plenitudineems accepimns .

Z^e gerpo«’ culto : a quo platönici quauis creatorc umuerfitatis IteUejte rint oeuiarunt cdlendpjgelos fine bo nos fiue malos honore diuino .

.4ap.3.

Xpk ^^ ® '^ ^‘^:^‘ platonici uel qz ^^cuep alü ita fenferüt cognofcetes Befl^ut Dcü glorificarct 1 gras agez rent:nee euanefcerenti cogitatióib’ fu is.nec populo^ erroribus ptim aiicto ribus fierêtipum refiflere nö audezët: yfecto cófiterëtur ' iiltis imortalibus ac beatis 1 nobis mortalibus ac mifez rismt immortalcs T Ixati cepofTim’, mui deu oeo^ colëdóqnf ed1 illo^z:

/■dï iuni nero dec famfieiü otbcaf,

Œnos feruitutê q latria gKee neftueï qbufep Iacramens:(i bis ipfig debemos. 1|?uiii8 ent téplu fiue oé8:- i fingnlitcpla fmnus; qa 1 omniu cöcordia 1 fingulos mba bitare oignatureno i otbus:i^ ï fingii lis maior.quoniâ nee moU diftcndit: ncc ptitioneminuitur cü ad lUu furfü efl:etu8 eft altare tor noftrii: eins uni gentio cû facerdote placamur.ei cruen tas uictimas cedimuszquädo ufque ad fanguiné ƒ eins ueritate certamusiei fuauiffimum adolem’ icêfumim tn ei’ cöfpectu pio fanctoque amore flagra/ mu8,4ti dona eiusi nobis noflt;p ipos uouemus 7 reddimu8:ei benefidorum eiu8 folennitatibus feftis 1 diebus (la tuns dicamus facraniufque memonaï ne uolumine léporum ingrata (ubrez pat obliuio.® facrificamus bodiam bumilitatis 1 laudisü ata cotdis tgnc feruide caritatis.4d bunc uidêdü ficul inden poterit:eicp coberendii ab omni peecato^ 'icapidi(atû mala:;2 labe mû damurzl dus noie confecramur . ^pfe enig fons noftre beatitudinisiipfe ois appetitióis ë finis.bne eltgentes uel po tins recligëtes.amiferam’ eni néglige tes.bue ergo reelfgëtes unde ireligio dicta pbibetur:adeö dilectioetëdim’: nt pueniëdo qefeam’itdeo beati:quia lUo fine pfecti.ïonû.n.noftrum ne cuius fine iter pbilofopbo8 magna conté tio eflmu’lu cd aliud q;illi coberere: cuius um’ aia iteUectualis icoipoieo fi oio póf amph^iumeris ipletur fecunda turep uirtutibus.boc.n.bonü diligerc i toto corde:i tota aia:* ! in tota uirtute pcipimur.id boe bonn debemus iaq bus diligimur ducim quos nilfgimus cucere:fi cóplëtur illa duo peepta in q bus tota ley pendet 1 jgt;pbete. ®ilige8 ®n5 deu tuui toto corde tuo: 1 in tota ai8 tua:i in (ota ntëte taa:ï diliges p .kjï


-ocr page 230-

IL1BER.X*

pinû toû:tanqiiâ teipfû. Ür.n.bomo kfe wligere noffet: côHitutus eq d hz 1118 quo refenet oia q agern:ut beatus efïet. non emm q fe oïligû aliud naît elle œ beatus.bic aût finis eft adhérez oeojâ tgitur fciéri ddigere fe ipföicö mèdatur de ^jimo oiligendo: fuut fe ipfû.Jn quo qd aiiud mâdat:nifi ut et quâtû pór cómendet oiligendû deum.** ibic eft oei cultus: bec ueta religio:bec recta pietas:bec tantû oeo débita ferut tU8.ZJ.uecunq? igitor imortalis rotez lias quantalibet uirtute predita:fi nos üiligit:fient fe ipfâ:ei uult elfe fubditof ut beati fimusicui a fubdita beata eft. Si ergo non colit den mifera efl:quia oeo priuaturJi aût colit oeu:non uult fe coli j j oeo.qUi.n.pqtius diuine fêté tic fuffragatum oiketionis uiribus fa uet:qua fcriptu eftfaczificans oiis era dicabitur:nifi domino foti . ''pam ut alia nunc tacea que ptinet ad religiofs obfequiû quo colitur dstfacrificiu cer te nullus bominu efl:qui audeat oicez re oeberimifi eno foli. ußulta deniep DC cultu Diuino ufurpata funt-que bo noribus oeferuntur bumanisifme buz militate nimia:fiue adulatoe pelhfcia: ita tn ut quibus ca oefcrutur bomines babcrenrur:qui oicuntur colcdi 1 uez nerandi.fi ante cis multum additur 't adorandi, Ziuis uero facrificandum cenfuitmifi ei que deumiaut fcinit:aut putanifaut fin jit/quS potto atiquus fit in facnficado oci cultus.duo illi fta tres iayn q^bel fatis indicant: quo ru maioris neus reprobaait facrificiu: minoris afpejcit.

Z25lc facri^is qne ds no requirit:f5 ad fignificatoes bo^ obferuari uoluit que requirit. . iap.ƒ.

v Cits antem ita 0efipiat:ut exflH ÇJmet aliquibus ufibus oei effe ne celma qifacrificiis offcruntur.- 'ù-d

cum multis loo's diuina fcripttua tefle tur: ne longus faciam‘’;bicuc illud oc pfalmo cómemorare fufFictat.2gt;iji do tnino deus mens es tu:quonia bono:^ mco; 2no cges.Tllo folum igitur peco re uel qnalibet alia re conuptibili atq? tetzenaifcd ne ipfa quidern iuflitia bo minis oeu egere credendom cfl:totuq? quod rccte colitur deus bomini ^defle no deo.'Tleqa cni fonti fe quifquä diz Xentjofuiffe ft biberit:aut fi luci uidez rit.'^ecqdab antiqs pairibus talia facrificia facta funt i uictimis pecoru: que nunc oci populus legitime n facit: aliud itelligendum e(l:ntfi rebus iHis eas res fuiffe fignificatasique aguntur in nobis ad boc ut inbereamus oco.-t ad ennde fines proximo confulamus, Sacrificium ergo uiftbile: iuifibilis fa crificii facramentum:idefl facrii fignii cft.iWnde ille penftens apud ^pbetam uel ipfe propbeta querens oeû peccatis fuis babere japfeium;fi uoluiffes inqt facrifioom oediffem:uticp bolocauflis non oelectaberis.Sacrifidum oeo fpi nis contribulatU8:cor cötrinim u buz miliatum deus nó fpcrnit. quot;Jntucamur qucadmodum ubi oeum dipt nolle fa crificinm:ibi deum odendit uelle facri ficium.‘'rton uult ergo facrificium tru cidati pecoris:fcd uult facrificiu côtri ti cordis.quot;ÿlo igitur quod eû nolle di pt:boc figniftcatut quod eus uelle fub iecit .'Sic itaque ilia deum nolle diz pt.-quomodo a dultis ca uelle credit* ; uelut fue gratia uoluptatis.Tlam fi ea facrificia qne uult:quo9 boc unum eft cor côtritum i bumiliatum dolore pcz nitedi:nol!et cis facrificiis fignificari que uelut ftbi oelectabilia defideraf pu tams eft:nô ntiep de bis offerendis in lege uetcri precepiffet:'ïideo mutanda crût oppornmo certoep ia téporne ipi oeo oeft'detabiha:uel certc i nobis acce ptabilia:ac non poti’ q bis fignificata funt credcrentur.lbic 7 alio loco pfal


-ocr page 231-

UBER.X4

mi altenasji efuriero mgtinó dica ti bi.meus ed eni orbis wie T plemwdo ei’.Tflügd mäducabo cames taiiroró But fanguinem birco^ potabo/ (3nlt;^ diceret.^tiq? fi mibi necedana effent: no a te peterê q babeo in poteffate.3^e inde fubiugensqd lUa fignificêt. jm/ molli inqt oeo facnfiou Uadis:! red/ de altiffimo nota tua. ^t inuoca me in ©le tribulatiois:!eripiam te ! magni ficabis me.^teapud aim jjpbetam.Jn quo inqt appbenda onus;! affama oe um meu exceifu/^t apprebendâ ilium ibolocaudis:! uitulis anniculiszSi ac ceptauerit dnus i milibus anctu :aiit in denis milibus birco^t pinguiu/ 8i oedero primogenita mea j gt;impietate mea:fructum nctris mei ^ peccato aie mce/l^i annûciatû e tibi bo bonu;aat quid da exqrat a temifi facere iudieiö ! diligere mifericordiä ! parata ce iie tu Domino deo tuo/Ct in bni’ Jjpbe/ teuerbis utrunep difticfu eJarifep oe/ tlaram dia facridcia nó reqrere oeus: quib’ fignificatur bec facriffeia que re quirit de in epidola que fcribitur ad bebreo8.3tenefacere inquit 1 cómnni/ catores effe nolite obliuifd.talibuf cnï fflcnfifus placatur oeus .de p boe obi kriptu eft:mifericordiä mugis uolo: q; facrifidu: nihil aliud: ^ facrificio facnïiau platu oportet intelligi.quoni am lUud quod ab boib’ app^llatur fa crificiu fignom c uerifacrificii. JDorro Butem mifericordie uertifacrificiü ê: nnde oictum eff qd pauloate comemo raui.talibus eni fatrificüs placatur ds Äuecuep igitur i minifterio taberna/ tulrfme templis maltis modis de fa/ crifidis leguntur diuinitus effe pcepta: td oilectionc oei ! j?rimi fignificado referuntur.^n bis enï duobus peepets ut fcriptu c; tota le; : pcdct ! ƒpbetc.

✓2)e oero p^ctoepfacrificio ï •tap.et.

^ 'KToinde ocru facrificiü eff omne opus qd agitunut facta focieta/ te inbereamus dotrelam fcilicet ad »1/ lu fine boni quo ueraciter pofftm’ effe beati.dinde ! ipfa mifericordiä q bo/ mini fubaenitur:fi propter oeu non fit neff Ucrifidu.lt;t fi eni ab boie fit uel offerturttii Caetificius res diuina epta ut boe quoep uocabulo id lattni uetetef appellauerit. ®nde ipfe bomo oei no mini confecratus eft ! oeo oeuotus:in qoatii müdo moritur:ut oeo aiuat:fa/ crificiu eft.TJä ! hoc ad mifericordiä ptinet:qaâ quifque in fe ipfum facit.p ptcrca fcriptum c.miferere anime tue places oeo.Corpus etm noftrii eus p teperatw caftigam’ fi boc:qucadmoz du oebemus ^pter ocu facimus: ut no e;bibeamus mebra noftra arma iniq/ tatis peccato:fed arma iuftitic : oeo fa crificium eff.dd quod exbortans dpo dolus ait, ^bfecro itacp uos fratres p mifericordiä oei:ut e;bibc8tis cotpo ra ueftra boftiä uiiiete facta oeo place tc:raiionabile obfequiu ueffru.8i er/ go corpus quo inferiore;tanqua famu lo:uel tanquä inffrumento utitur ma: turn ei’ bonus! rectus ufus ad oeum refertur facrifictns c:quato magis aia ipfa cn fe refert ad deii;ut igne amoris eins accefa forma ocupiketie fecularis amittat:eicp tanquä incômutabili for/ me fubdita reformeturibic ei placefqlt; e; ei’ pulcbritodie 8cccpit:fit facrifici iim.4tuod idc ^poftolus côfequeter adtnnges:! nolite inquit conformari feculo : fed reformamini in nouitafe metis ueftre:ad j3bandu que fit uolii tas oei:quod bond ! beneplacitu ! pfe ttû.Cus igitur aéra facuficia opa fint mifericordie:fiue in nofipfos: fiue ip jnmos que referüfad deum: opa ueio mifericordie nó ob aliud fiant:niff ut a miferia liberemur;ac p boc ut beati fimu8:qd n fit nifi a bono illo de quo dicta e:niibi at adberere oeo bonûê:


-ocr page 232-

I1IBER.X.

profecto efltciti)i*:Qt tofa ipfa tedepta omta# : boe eft cogregatio fooetafque ficto^z:unmerfak lacriAdus offeratur oco per facerdoté magnü:qui enam fc ipfum optubtin paiïtóe | )nobi8:ut la H capitis corpus elTemas ffCüdu fotma fui. J|gt;anc eni optultt:ibac oblatus ê: qa fecoudu bac mediator eftri bac fa/ cerdosa bac facnficm eft. 4um itacp nos bortatus effet êlpoftolus:ut ejibi/ beamns corpora noflra boflia uiuam facts dco placctê;róabile obfequm no ftrn:7 nó eóformemur bme feculo:fed reformemur in nomtäte fenfus nofiri: ad ^ibandn que fit uoluntas oeiiquod Bonn 1 bSplacitn 7 pfectum:qb totum facnficw nofipfi funms.dfeo eni iquit p gram del que data êmibi oibiis qui fûtiter uo8;n plus fapere:^ oportet fa pci:fs fape ad têperâttâ;ficat nnicuiq; or partiras efl fidei mêfurS.$icut cm in ono corpore malta mebra babem’: oia at mebra non eofdéactus babent: ita multi nuum corpus furn’ iebrifto, finguli ast alter altenus mebra babe tes oonaoïuerfa fecundum gram q da ta eft nobis.H?oc eft facriftcium ebriz ftiano9:multi unum corpus fumas in Cbrifto quod etiâ facrameto altaris fidelibus noto fréquentât eedefiarubi ei demóftratur g# in ipfa oblatióe qua offert ipfa offeratur, /Z^uod factor angelegt ea fit in nos dilectio;ut nos no fuosrfed nnius ueri oei uelint effe cultores. .Sap.z.

VSrito illiicdeftibus fedib’ con ftiftiü imortales i beati.qui «ea tons foi partidpatiôc cögandentrcui^ eternitate firmi:cuius ueritate certi:cu tas munei fieri füt.quoniS nos morta les I miferos:utimortales beatique fi mus miferfcorditer diligunt - nolunt nos fibi facrificareifed ei cuias7 ipfi nobifeum fe effe noueront, iiim ipfis enis fumus una ciuitas oei;cui diciiur in pfalmo.^loriofa dicta funtde te ci mtas oeiremus pars in nobis peregri/ natur.’pars in lUis opitulatur.®e dia quippe fupna ciuitate ubi oei uoluntas intelhgibilis atq, incomutabilifUj c: de illa fuper nos quodamodo cara ge ritur. Tpanq gt;ibicura oe nobis bita: ad nos adminiftrata p angelos fancta illa fcriptura defcedit:ubi legitur.fa/ crïficós oil's eradicabitur:nilt oeo foz li.Ihuic fcripture ; buit legi; talibos pz ceptis tanra fuut atteftata miracularuc fatis appareat cui nos facrificare uelit imoitales ac beatirq boe nobis uolunt ce qiiod fibi.

7^e miracolis que bs ad corrobora da fide pio.;;;etia p angelos minifteri. U5 ^miffis fuis adbibeidignatusc.

Véïhi nimis uetera fi cómemorem 1 Vlongius cp fatis eft reuoluere ui deborique miraeula fint facta atteftan lia ^miffis oeiiquibus ante annorum milia predijit ^braerg^ in femine eius oés gentes benedictionê fuetant babi tUK.^Iuis ent nó iniretur eidêdbrae filium peperiffe cóiugc fterilc:eo tem pore fenectutis quo nee parere nee effe fecunda ia poffet:atque i eiufdê ^brae facrificio flâmâ celitus factâ iter diuiz fas uictimas cucuntffereidécp |brae p dictum ab angelis celefte incendiû foz domo^:quo8 boib^ fimiles bofpitio fiifcepati'ïpeos de ^le uentura oei^ miffa tenuerat:ipfocp iminente ia mee dio mira oe fodomis per cofdeégelos liberationé lobt filii fratris eius. 4^u ius u^or in uia retro refpiciens: atqne ifalcm repente couerfa: magno admo nuit facramêto:neminc i ma liberatio ms fue preterita defiderare debere .jl la ueroqTquêta fût qlam p oftcyfen populo oei oe iiigo ^uitutis eruêdo in egypro mirabiluer gefta funt:ubi maz gi pbaraonistboceftregis egyptirg


-ocr page 233-

LIBSR.X.

pepalus t^Iû dnahone idcpn’mebatrad bac facere quedâ mira pmiffi funt:ot mirabiliusuicerentur.^lli eni faciebât aeneficiis 7 icâtationibufmagtdszqb^ funt nah angeUzboc efl maU demóes Dediti. dOoyfes ât tâto potentm»: qua to luQiu# in noie oei q fecit celói ter/ râ;facientibus angelis cos factie fupez raait. Denicp i tertia plaga oeftciétiz bos ni3gi8;decê plage p ^oyfen ma gna mpitcriorö difpofitóe cóplete fût: gb’ ad oei populo dimiitêdü pbaiao nis 1 egyptio^z Dura corda ceuerunt. omoxep penitmt:' !râ abfeedetes bebre 08 côfequi conarenfurriiliß omifo ma ri per ficcû trâfeuntibu8:unda bic atep bic in fefe redeunte cooperti 7 oppieffi fût. 4]taid oeillis miraculis oica; que co in oeferto idc popul’ ouceretur fhi penda oiuiniiate crebuerant:aqaa8 q bibi nö potcrat:milTo i easjicut oeus pceperat ligno amaritudine caruiffe/i tientes faciaffe:manna cfurictibus uez niffe oc celo:7 cu effet colligentibo»cö ffimta mcnfar3:qcquid amplius qfcp collegerat ejortis uermibus putruiffe: ante nero oic fabbatii duplo collcctuj: qsia fabbato colltgcrc nó licebat:nul la putredine niolatüroefiderätibus caz ne oefei que tâto populo nulla fufficerc peffe nidi.b3tar;oolarilibu8 cadra co/ pleta 7 cupiditatis ardorc faUidio faci ctaiis ewnetum obuios boffes tranfiz tumque pbibetes atq; pliantc8:orante ctDo^fe manibus dus in figura crucis extenfi8:nullo bebreo^ cadcte jaflraz tO8:feditiofos ipopPo oeiiac feaboidi nata oiainitus focietate dmidentesrad exemplu uifibile inuifibilis pene uiuos reira oebifcête fubmeifosmirga prüf fa petra täte multitudini abudatia flu enta fudiffeferpentiû morfus mortife ros imifos ad penâ mftiffimä peccato rn:in ligno exaltato atq; ^afpecto eneo Ppéte fanato«:ut 7 populo fuboefretur affficto:7mors morte oeffructa : uelut crueixe mortis fimilitodine fignificare tuï/^Lac fane fpctc jjpter facti memo na rektuatumxü pottea populuf eiiaf tâquâ idolu colere cepiffet ; ^seebias rej religiola poteftate OiO feruitnsicö magna pietatis laude cótriuit,

/li)e illidtis artibus erga oemonum calru: iqb^Porphyrie platonicuf qda 4gt;bâdo:qdâ ^i iprobando uerfator.

.lt;ap.9.

* -^c 7 alia multa bniufcemói:oia 1 K comemorare nimis logo c fie bât ad comemoradii uni^ ueri oei culz tij:7 miiltox2 falfoytp ^ bibcdum.^ic bat aüt ftmplid fide atque fiducia picta tismó icatationib’ 7 carminibus nefs rie curiofitatis arte cöpofitis:qu35uel magian:uel oetedabiliore noie goetiz an:uel bonorabiliore tbeurgian uoz cant:q qfi conat ifta oeccrnere 7 tllici tis artib’ deditos aliof oanabiPs quof 7 makficos uulgus appeUatzbos.n.ad goctian ptinere dinit.alios aiit laudaz biles uideri uelit qb’ tbeurgian oepaz tât;cû fint ntriep ntib’ fallacib^ wmo nil obdricti fub nöib’ âgelojp . Tla 7 »orpbvri’ quâdâqfi purgaróes aiep tbcu2gian:cûctâtei tn 7 pudibûda quo dâmô oifputatóe J3mittit.reuerfiont’m ucro ad oen bac arte pdare cuiquâ ne gat:ut aideas eü iter wtió lacrilege cu riofitatis 7 pbilofopbie pfeffionè:fctc tiis alteinatib’ fluctuare.'*|liic tni bac arte tâquâ fallace 7 i ipa actiôe piculo fâ 7 legib’ pbibitä cauendam monet. niic ât uelut d’ laudatorib’ cedes uti Ic dieu cc mudade pti aie:n qdc itcllc ctuali q re^ itelhgibiliü pcipifueritas nullas babefiu fimilitudief coipoiuds fpüali q corporaliure^ capiunt imagi ncs.bac.n.dicit p qfdä cofecratóef tbc urgicas qs tbeletas uoeâtadoncâ fieri atep aptâ fufeeptionèfpiritun 7 angelo rüad uidcdos oeos.-ejc qb^ tntbeurz gids tbeletis fatetur itellectuali aie ni .k.ƒ•


-ocr page 234-

ILIBER-X.

bn pnrgafioms offeder« : qnod earn faditidoneâ ad uidcndû oeù fiiutn:7 pfpinenda ca que ocra funt. ^j quo i telli^’ pôcqualiû ocoÿ:u(l qualem ui fionc dirat fieri tbeu:3 CiK fôfccrano/ nibi»» ri qua non ea nidentur que uere fit. 3)eniqa aïas rationale fine qd ma gis amat oicere itelkctualé i fupna pof fe dicit euadereretiam fi qo eins fpûalc ênulla tbeurgica fuerit arte purgani. po22o ât a ibeurgo fpûalc purgari bs ctenu8:ut nôex bocad imoitalitaum ciernitateeß pueniat. 4tuanquâ tfaep difeemat a oemonibus angelo8:aerra Iota effe oemonûretberea uel empirrea différés angelo^il admoneat ntédus alicuius Demonis amicitia: quo fubue ctante;ncl paululu poffit elcuari a ter/ ra quiftp poft morte.aliâ uero uiâ ce perbibeat ad angelo:p fuperna côfor/ tia;c3uêdâ tff oemonu foefetaté ejpref fa quodâmo confelTionc teftatur; ubi dicit aiam poft morte lucdo penas cul tu demonus a quibue etrenueniebatuz bottefcere.Jpfâcp tbeurgian quâ uelut ociliatricé angelos oeo^cp cémedat; apud tales agere poteftates negare nô potnit.'qne uel ipfe îuideât{ purgarioni aie:uel artib’ fermât inuido^: quere/ là de bac re cbaldei nefeio cuius eppro mes.Conqueritur inqt uir in cbaldea bonus.purgâdc aie magno molimine fniftratos fibi effe fucceffus: cû uir ad eadê potens;tactus innidia adiutatas facria precibos potêtias alligaflet: ne poftulata côcedetent.Ctgo 1 ligauit il le inqt : 7 ifte non folnit. Ono iudicio dixit apparere tbeurgianrelTe ta boni côficiedi :qs niali:7 apud oeos 7 apd* homines oifciplinajipati ét oeos 7 ad illas prurbatiôes paiïiôefep deduci:qs côfter oemôibus 7 boib’ dpulems at/ tribuit.Îgt;eos tarnen ab eis etberee fe.’ dis altitudinc fepar88:7Jolatonis alle rens in ilia oiferetione fententiam.

/lDc tbeorjia que fella pnrgatior.em animis oemonu muocatione jximtot , .^ap.io.io.

^« »üc «1»“® pfeionicuf que do ctiorc ferunt.porpbyri’: nefeio per qua tbeurgica difciplma etia iplcs oeos obftrictos palTiomb’ 7 ptw. bati onibus dicit.quoniâ facris pcibus ad iutari tetteriep potuerunt ne pftarent aie purgationc:7 ita teneri ab co qui iperabac malumt ab alio qui pofcebat bonum p cade arte ibeurgicâ folui ti/ more iilo no poftét:7 ad o.indi ibnf;ci urn leberari. ^^uis non uideatbec oia faUacii ioemonum ee cometamifi eo.j2 mife22imu8 fcruus 7 a gia ueri libera/ tons alienus.quot; ‘'Ham fi bee apud oeos ugerentur bonos:plu6ibi utique nale ret bnficiis pu2gator aieiq? maliuoPi pfditor.|lut fi oil’s iuftis homo ÿ quo agebatur pingatioe uidebatur idignJ’: no utique eb iuido tc2nn’:ncc ficut ipfe dicit per metum ualctions numinis i/ pediti:fed iudicio libero id negare de buerunt.lt;i()iru eftaut cp benignus il le cbaldeus qui tbeurgicis facris aiam pnrgare cupiebatmô inuenit alique fu periorc 0025:9 uel plus fetteret atque ad benefaciendum cogererierntos oe/ 08:uel ab eis terrctem compefceret: ut libere benefacerent. 6ic tarnen tbeur/ go bono facra drfucruntrquibusipfos oeos quosiuocabat anime putgatotef: prius abtlls timoris pefte purgaret, -duid enim caufe eft:cur oeus potenti or adbiberi polTit a quo tetteâtur : nee poffit a quo purgenwr.- 'in inuenifds g e^audiat inuidû 7 timoré oiis incuti at ne bnfaciantmec tuenitur ds 9 ejeu diat beniuoln;7 timorem oiis auferat nt bnfaciant.-C ^tbeurgia pclara;o aie pdicanda purgatiombi plufipetrat im mûda îuidétia:«p ipetrat pure bnficen tia imo uero malignorû fpintuû csué da 7 deteftäda fallacia:7 falutans au/ dienda ooctrina, duid eni/quia bos


-ocr page 235-

I1IBEP.X.

fordid«« patgatione« facrtlegi? rinb’ operâturrqaafdâ mùabilit pulcbia« : fient idc cômemorat ntl angelos ima ginesrud oeo;2 taïquâ purgato fpiri ta oideneft tarnen ud taie aliqiid oi/ dent:illud ed qd dpodolu« didt. quo niâ fatbanas tranfngurat fe:«dut âge lum lunsÆiu« eni fünf dla fantafma ta:qui miferas aiaa multos falforûtp œojîî fallacib’ facria cupiens irrettre: 7 a nero ucri dei ciiltn quo folo münz dantnr 7 fanâtur aaertef:fient ce pto theo oietn ediformas fe nertit in om/ neg.bodiliter infeqncnsifaHadter fnb Heniens:1 arrobique nocens.

/3)e epidola porpbpnï ad 0nebóte5 fgyptius : in qm petit de d-nerfitate ce T^lliddoteri. Xap.ii.

dfiV^lina fapait ide Porpbyri’;ctt ILljFB^ncbontem feripfit egyptium nbi côfnlentî fimilia 7 qnerenti; 7 pro dit artes facrilegaa 7 enertit. ^t ibi q dem omnes Demones reprobat : quos dieit ob imprudentiam trabere bumiz dnm Haporem:7ideo non in etbereifj in acre elfe fnb lunaratep in ipfo Inne globo.dferôtamen nô audet omnef fai ladas 7 malitias 7tneptias;q!)ibufme rito monetnr:omnibus oemonibns oa re.Zjtuofdâ nanque benignos demóef more appellat aliornm:enm omnes ge neraliter imprudentes ede fatearur.mi ratur autem qgt; non folum dü aUician tur uictimis: fed etiam compellantur atqne cogantnr faeere qood homines noinnt: 7 fi corpore 7 incotporahtate oü a oemonibus didinguijtnr:qnomó Deos ede eridimandum fit folem 7 Ia nam:7uifibilia cetera in celo qne cor/ pora ede non dubitatnr. ^t fi dü funt quomodoalii beneed:alü maiefioef fe dicantur:7 qnomodo incorporalib’ cem fint cotporei cóiungantnr.dnez rtt etiam uelut dubitansutrum in diuï

nâtibns 7 qdâ mira facientiboa anime fint potcttores:an aliqui fpûsejetrinfe eus ueniant p quos bec ualeât:7 potiuf nenire ejtrinfecus coniicit eo q gt;lapidi bus 7 herb s adbib.tis 7 alligat qnof dâ:7 aperiant claufa odiamd aliquid eiufmodi mirabiliter operâtur. pndc oicit alios opinari ede quoddam gen’ cui exaudir fit ^priom:natora faUaj: omni forme mnltimodusdimnlans oe os 7 Demones 7 animas oefnnetoz rum:7bocede quod edidat bec omnia que uidentur bona ede uel prana.cetc mm circa ea que uere bona funt mbil opitularidmo uero ida nô node:fed 7 male condliare 7 infinuate atqne ipe/ dire non nnnqnâ uirtutis fedulof fecta tores:7 plenu ede temeritatis 7 fadus: gauderc nidoribns: adulationibas ca pi:7 cetera que de boe generc falladii malignorncp fpirituum q exttifecus in aiam neniunt: bumanifq; feïns fopitof oigilatcfque deludunt nó tâquâ fibi p fnafa 'jftrmat:fed ta tenuif fufpicatur aut dubitat: ut bcc alios aderat opiné ri.3)lt;ffidle qppe fuit tâto pbilofopbq cûctâ diabolicâ fodetaté uf node uFü deter arguez;qnâqlibft anicnla ebriz diana ncc node cunefat 7 libettime oc tedaf. Tift forte ide: 7 ipfn ad quem feribit ^nebôtê tâquâ taliû factor pz dandimu âtiditc:7 altos taliu opera tâq; oininoxt 7 ad dos colêdos ptinê dû admiratoref:uerecûdafodedci.fcq tur tn 7 ea uelnt iqrédo cômemerattq fobrie côfiderata tribui nô podunt:ni fi maligms 7 fallatib’ potedatib’.qz rit.n.cnr tâiç mtliodbus îuccatis:qfi peiorib’ imperef;ut nuda bois pcepta exequât':cui -attrectatu re uenetea non cx8udiât ipcâfc:cnm tn ipfiad icedus quofep Tcubit’ quogibet dneere n mo rêtur:cur ab aiandbus fuos antidites oportet abdinete Dennaêt:ne uspori ribos ^fecto corporeis polluât’: ipi ne to 7 3lü«napo:ib’ïllidâf7 nidonb’


-ocr page 236-

LIBERlt;X.

boftia^.aimcpafadaueife cótaft« ^» bibeatur mfptctor:' ïpkrüq^ illa cada iienbas cekbrcntur:gd fit quod nö oe mom nel alicm anime oefunctï:fed ipfi fok 1 Inne aut cuicüqac celeftiu;bomo cwltbetuüiooutojnus mtcdit mmaf: eofqs temrat falfomt cm extorqneatue ntatê/Ham 7 celom fc colkdere cómi naturn celen kmilia bóf ipoffibdia: BI lUi du tanqua infipientiiïimi poen falfis 1 ndifolwcomminattonibos ter riikquod imperator effinant.2)icit et fcripfifTe iÇeremoncm qoendam takus facrorum uel potui» facrilegorom pc/ ritom:eaqoe apod egyptios cekbranz turmel oe |fide:uel oe ofynde marito tiijs:ma,rimam mm babere cogédi oe os;ut faciant imperata: quando iHe q carmtnib’ cogit ea fc prodeie oei eoer tere róminaturmbi fe etiam Afyridis membra diÏÏipaturum terribikter dix dtid facere mffa ncglejrerit Jbec atep buiufmodioana * 1infana ons boiem mman.nec qinboflibetifed ipk» celcfti bos 7 fiderca luce fnlgentibosinec fine efTectuifed oiolcta potedate cogentem: arque bis erroribus ad facienda q uo iuerit perducentesimerito l(gt;orpbyri’ admiratunimo nero fub fpecie admix rantis 7 caufas re:^ takus requirctis: Dat itelkgi iHos bec agere fpint^ quo rum genus fuperius fub aliorum opix natione oefcripfitinó ut ipfe pofuit na tura:fed uitio fakacesiqui fimulât ce os 7 alas defunctorû : demones autem nô ut ait ipe fe fimulant;fed plane fût, 4t cp ei uidetur herbis 7 lapidibus 7 anim3ntibus:7 fonis certis quibofdas 8C oocibus 7 figurationibus atque fig mentis rquibufdam etiam obfernatis in celi cóoerfione motibus fiderum fa bricari in tetta ab bomfnibus potefta tes idoneas uariïs effectibus creqntnx disitotum boe ad eofdem ipfos demo nes pertinet kidificatores aiarum fibi met fubditamm 7 uoluptana fibi lodt bria oe hommnm erroribosejcbibenx tes. dut ergo re uera dubitans 7 mqui rens ifla lporpbyrius:ca tarnen cóme morat quibus conuincantur 7 redarx guanturinec ad eas poteffates que no bis ad beatam uitam capelTendam fax uent: fed ad oeceptores oemones ptine re mondrentur: aut ut meliora de phi lofopbo fufpicemur : eo modo ooluiC hominem egyptiuj talibus enonbus oeditum 731iqoa magna fe feite opina rem:non kiperba quak aoctontatedo ctoris offendere:nec aperte aduerfatis alfercationt turbare:fed quafi queren tis 7 oifcere cupientis bumiktate ad ea cogitanda conucrtere:7q; fint contem nenda uel etiam oeuitada monftrare, 2)enique prope ad epiftole finem petit fe ab eo Doceri;qoe fit ad beatitudines ma ej egyptia fapientia.Äcterum illof quibus conuerfatio cum ons ad boe cf fet:ut ob iueniendü fugitiuum uel pre dium comparand :m:uel propter nox prias uel mercaturam.nel quid bumfx modi mentem dimnam inquietareut: frodra eos uidcri dicit coluide fapien tiam.illa enim ipa numina cumqmV cóuerfarentur:7 fi oe ceteris rebus ne ra predicerêt:tn quonia de beatitudie nihil eautu nee fans idonen monerét,: nee dos illos êe nee benignof demóess fed aut jllt iqdteif fallaxraut bumanó omne come tn.tieqtqa tâta 7 taka gex runt bis artibusrut uninerfó modom buane facultatis excedâtrgd redatmix fi ut ea q mirifice tsnqoa oioinitus px diet uel fieri oidefmee cü ad nni^ oei cultü refcriit'rcui fimplicif ibererc faté tib’ quoq- platonicts 7pmulra tedan tibus fold beatiken bond êrmalignoqe demond ludibria 7 fednetoria impedi meta q uera pietate cauèda fût prodét' itelligantor.

✓45e miracnlis qoe p factor âgeloni miniderid oerns deus operatur,

•Sap.12.■


-ocr page 237-

LIBLR.X.

X4)no ât qcücp miraciila:fùllt; per J^^wjgclo8:fMje qoocäip monta di Qtmi^ ftuncur oet unt^i quo foiolxa ta uita c culm reltgioncq? côm:dent: ea iiere ab ets adp cos g nos Pm ueii taté pietateq? dilißunt fteh:tpfo do in iliis operäte crededü cfl.irietßeni att diendi füt:g deu imfibilc mftbiUa mi/ rwula opetari negatnü ipe ét fm ipos fccerit müdu:quc certe mfibilé negare n poffnnt.Xp-nicgd igr mirabile tit in boe mando. jjfecto minus efl:^ torus bic mundusudeft edu qtena i ota qi eis funt:q certe os fecit.öicut auté ipe gfecitata modus quo fecit occultas c 1 icópbenfibilis bot.4tnâui8 itaep mi racula uifibdiu natara:^ uidendi aiïiz duitate uiliterint:tn aim ea fapienter i tuemurdafitatiffimis ranïïimifcp ma iora fant. ‘Ham iomni miracato qd fit per boiej:maius miraculum c bo. XHuapropter os qui fecit uifibilia ccln *1tenäinö dedignatur facere uifibilia mtracula i celo uel in tena;qbus ad fe inuifibilem colédum excitet 3Ïam;ad/ buc uifibilibus deditâ. ({bi nero 7 qn faciatncómutabile eôfiliû penes ipum eft:i cuius difpofitône iâ tépora facta funt:quecunque futura funt.TOam té/ poralia mouens tempotaliter no moue tur;nee aliter nouit facienda:q? facta: nee aliter inaocantes exaudit: ^ iuoca taros uidet.Tla 1 cam exaudiunt an/ geli einsape in cis craudit tanqua in ocro:nec manufacto templo fao:fient i omnibus fâctis fui8:eiufcp temporal!*/ ter hut in(Ta:fterna eiu8 lege cffpecta

/3)e inuifibili oeo g fc uifibilem fepe pftitit:nô fm quodeft^fed feenndu qd poterant ferre cernétes. . Cap. 1'5 .

-^T'v^e mauere Debet;qgt; cum fit inui J^^^bili8;fepe oifibiliter patrib’ ap parniiTe memoratur.$icut enij fenas quo auditur fententiaj filentio intdli gentie eóftitota; no c boc qtiod ipt:ita q fpecies qua uifus éda i naiura luifi/ bill eóftitutusmóetat quod ipe.Ölern tarnen ipe in cade fpe co:poralimdeba batur:ficut ilia fentetia tn ipo fono uo cis auditur;nee lUi ignorabatiiutfibi/ lc oeum i fpecie cotporalf nequaquam fe pofte uidere . ‘nam a loqnebatur cum loquente uDoyfe n ei tarnen di cebat. »1 inucni grattam ante te : oftende mibi temetipum feienter ut ut deam te. Com igitur oportcret oei le/ gern in edictis angelo^ terribiliter da ri:non uni bói paucis ue fapiétib’ifs uniuerfe genti:1 populo igétitcorâ co dé populo magna facta font in monte ubi lex punum oabatur: eonfpiciente multitudme metnenda 7 treméda q fie bit.‘Hóeni popul’ ifrabel fie Ojyit credidit:quéadmodu3 fao ligurgo la cedemonii:q gt;a^oue feu Apolline legef quas codidit accepiftet.Cum enim lej dabaf populo q coli un’ iubebat ds in ofpectu ipi’ populi quatum fofficere di uina ^uidéna iudicabat:mirabilibu8 re^ fignis 7 motib’ apparebatiad ea dé legé dada creatori faire creaturä.

/®e uno oeo colédonô folum ^pter etemaifs él fipter téporalia bnficiaiq uniuerfa i ipius ^nidétie potcftate con fiftunt. .Cap.14-.

/f^V 3®t auté anios bominis: ita bu/ mani generis quod ad oei popu lü prinet recta eiuditio p quofdä arti/ culostéponï tâquâ etatü .pfecit acccfti buf;ut a tépotalib’ ad etema capieda: 7 a uifibilib’ ad iuifibilia furgeretar: ita fane ut ét illo tépox quo uihbi'ia p• mittebaf diuinit’ pmia: un’ tatu colé duf cómedarefdsme més bumanauE j 3ipi8 terrenis uite träfitorie bnficiis: cuiepnifi ueto_ aie craton 7 duo fiibde reCicia qppeq pftate boibos uF Sgeli: uF homines poftut:in uniusefte omni potentie poteftate iquifquis diffitetur


-ocr page 238-

IIBER.X.

infinit.31; jjoidenna cerfe Plotinus platomcus difpmatieäq; a fummo deo cuius eft intelligibdis atcß inefTabilis pukbhtudoiufq; ad bee tettena 1 nna ptingere flofeub.^ attp Mio:^ pulebri tudme eoprobatiq oia qftabiecta 7 ue loafTune peuntiaidecetilfinios forma rn fua^ numéros habere no pofTe eon firmacnift inde formentur ubi fonna intethgibilis n ieomurabilis fimul ba bens oia pfeuerat.fpoednus jefus ibi oftendit:ubi ait.tofiderate lilia agri quomo erefeiit:n iaborät netp nent.di to autuobis:quia nee Salomon in ôi gloria fua fic amictus efUient unn e^ bis. 4tuod fl fenum agri quod hodie eft:'? eras in dibani imittuurdic deus neflitiquanto magif uof modice fido? 4lptimeigitur aia Humana adbne tetz renis defideriis infirmaiea ipfa q te'po raliter ejoptat bona infirma arque ter renamite huic näfitone neceffana i p illgt;U8 uite fempitetnis beneficiis eötem nendainó tn nifiab uno oeo ejq»ctare cófueuifmtabillius cultu etiam iiftoz rü defiderio nó reeedat:ad que côté/ pto eo^ t 1 ab eis auerfione pueniat.

✓^)e minifteno fóeto^ angelorn quo ^mdentie oei fermant. . Cap .iƒ.

|c itaque diuine prouidentie pld i^^cuit ordinäre téporum eurfu.ul /qneadmodü oiji 7 in actib’ apoflolo “ nbsp;nbsp;rum legitur:kjiedictis angelos date tur oe unius ueii oei cultu:i quibus 7 pfona ipfius oei nöqdê p faam fubflâ tiâ qua femper comiptibilibus oeulis i nifibilis pcrmanetded eerris indieüs p fubiectâ creatori creaturam nifibiliter. flpparcrct:1 fyllabatim per träfitorias teporû morulas humane lingue noci/ bus loqueretur:q i fua natiira no cor porabtfr/ed fpiritualiter.no fenfibili ter:fed ifelltgibilitermo teporalitenfs ut ira dica etemaliter : nee ieipit loqni nee oefinitiquod apod illu finceri’aa oiuntmo corporis aure: fed mentis mi mitri eins 7 nucii;qni eins uentace in commutabili perfruuntur immoetalic beati:7quod fae(endu modis inetfabi libus audiunt.7 ufque in ifta uifibiha atq; fenfibilia pdueendum : ineunctan ter atep iditfieulter efficiunr.tgt;ic amc let diltribunoe teporu data efl.q pri’ baberetiut dictu elt:promiifa tenena: quibus tarnen figmficarentur eterna:q uifibilibns facrametis cekbrare't mut ti:inteUigerent pauci.dlni^ tarnen oei cultus apertifTime iHic 7 uoeû 7 rcrum omnin conteflatione precipiturinö uni us oe tutba:fed qui fecit celû 7 terras; 7 omnè aiam 7 omne fpirttumiqui nó eft quod ipfe.|!le enim fecit;hec facta fût .arque ut fint 7 bene fe babeantiei^ indigent a quo facta fût .

/4n depromerenda beata uita hts an gelis fit trtdenduiq fe ejigunt coli bó nore oimno.an nero itlis q non fc;fed uni do facts wipiût rdigioe feimari. .Cap.itf. yxÜibas igimr agelis de beata 7 fê • V.^p)terna uita credendum effe een/ femus.-djttum eis qui fe religion:« riz tibus coli uoluntifibi facra 7 facuficia fiagitantes a mortalibus e^biberiian eis qui hune omnem cultû uni oeo ere atori omnin ocberi otcütieicp redden dû uera pietate preeipiunt: cuius 7 ipt tóie'platione beati funt:7 nos futures effe promittunt.- fila nanque uifio oei tante pulcbritudinis uifio eft : 7 tanta amof digniffimaiut fine bae gbuflibet aliis bonis pdirû atep abûdâté no duz

- bitet;(blotinus ifeliciffimû dicete, C115 ergo ad hüe unüqdaageli ; qda nero ad feipfos lama eolendos fignis miz rabilibufexcitent;7 hoc ita ut illi iffof coli probibeant.ffti autern probibere non audeant:quibus potius fit creden duni:rtfpôd«ant pletonici:refpôû»; '’t


ï

-ocr page 239-

IIBER.X.

gcócp pbilofopbiirc^deant tbeurgi

, udpotius penurgiJnoc enim funt iHc oês artes iiocabulo digne, poftremo refpôdeât bóie8:fi iillus nature fue fen fus ÿ reales creati fut:exahq pte ui/ uit in eis.^fpôdeât inquâ: eis ne fa crificadu fit düs uel âgelisrg fibi facn ficariiubèt;an lUi uni cui iubent bi q 1 fibi 7 ilhs jobibét. Si nee ifti nee tilt ulla miracula facerët: fed tâtiim pópe rêt;alii gdê ut fibi facrifiearefialii ue ro id uetarent;fed uni tantum iuberct Deo:fatis deberet pietas ipfa difcerner gd bo:; 2de faflu fupbie;gd oe ucra re

• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ligione oefcenderet.plus ettam dica fi tatu bi mirabilibuf factis büanas aias pmouetct: q/acrificia fibi ejcpetutalli autem g boe jjbibêt 1 uni tantü oeo fa crificari iubent;nequaquam ifla nifibi lia miracula facere dignarentur: jjfez cto nó fenfu corponsrled ratione mé/ 'tis pponéda eo; ? effet auctoritas. Cu uero oeus id egerit ad cômëdâda do/ /,'quia uentatis fue:ut piffos imortaks 'nuncios nó fui faftii: fed maieftatë illi ns pdicantesJaceret maioraicertiorai ^dariora miracula,ne infirmis piis illt qui facrificia fibi ejpetunt falfa religt onë facilius pfuaderët:eo q. fenfib’ eo

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rnm queda ftupëda monffrarët.quent [tâdë ita oefipere libeat:ut nó aera eli/ gat que ffctetanubi ' Japliora rnnenit q miretur/lHa quippe miracula deo:;2 gëtilium q commendat biftoria nó ea dico que interuallis tëporum occultis ipfius caufis mundi:iierütamcn fubdi uina puidentia eóftitutis i ordinatis: möffmofa côtingunttquales fimt iufi tati partus aialium 1 celi terreep rcrü

4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ifolita facie8;fiue tantum tetiësifiiic ët

nocë8:q pcurari atcp mitigari demo/ nicif rifibus fallaciffima top affutia p bibenf.Sed ea oico qui ac poteffate eo rum fieri fatis euidentcr apparet; utc 9 gt;fugics oeo9 penatum quos de iro ia êkneas fugiens adue;nt:de loco in

locnm migraffe referütur:qgt;cotë Cap quinius nouacnla fecuitiq» epidauriuf ferpens €fcalapio nauiganti Komam comes adbefit q, nauim q fimulacrum matris pbrygie uebebaturrtätis bomt num boumep conatibus imobilem red ditam:ana inuliercula jona alligata; ad fue pudicitic teftimonium mouit 'i trahit:q^ uirgo ueftalis de cuius corm ptione queffio uertebatur:aquam iple to ciib’o o tbyben neep jjfluëtetabftn lit controuerfiam. t^eeßgo atcp alia buiufeemodi neqquam illis q in popa lo oei facta legimus uirtute ac magni/ tudme eóferenda funt.■C-uanto minus ea q illo;2quoque populo:;: qui tales Deos coluerunt:leg!bu8 iudicata funt: jîbibenda atque plcctenda; magica fei licet uel tbeurgica/Zluo:;: pteraep fpe detenus monalium fenfus imaginana ludifieatione decipiunt:quale eff lunä deponere nonce fuppofita8;ut ait Luca nu8;propior oefpumet in betbas. que cam uero 1 fi nonuUis piorum faens nideatur operc coequari:finis ipe quo Difc«nuntur:icomparabililcr bee no/ lira oflendit excellere. 311’ ««quot;’’ »™’W tanto minus facrifieiis colëdi fut: qua to magis bee erpetunt.bis uero unus cómëdafds; g fc nullis talib’ idiget, 1 fenpturaa fuay teffifieatioc;! corn dej poffea facnficio;2remotioe demo Hrat.^iq ergo agdi fibi cqpetiit facri ficin:pponëdi eis fût q nó fibi fed ceo creatori 01115 0** fmût.fV^ic.n.often/ dût cp fincero amore nos dffigûcqn per facrificius non fibi; fed ei fubdere nos iiolunt;cuius - Tipfi contcmplatiöc beati funt; a ad eum nos peruenire q/ runt;a quo ipi non recefferiint. ^i ant angdi qui non uni fed plurimfs facri ficia fieri uolunt;non fibiifg eis diis nolût quo9 oeo;: angeli fût; ët fie eis preponendi funt illi qui unius dci de/ orum angeli funt:cm facrifican fie iu bent:ut alicui alteri uetent:cum corug

-ocr page 240-

IIIBER.X .

nnllits bute uctetteai uni ifli facnïifa/ ri ùibent . t'orro fi qt magis indicat eo^ fupba faHadatnec bont net bono rü dco;2 angelt funtJed demones ma/ Iitqui non unü fold ac fummü deujed fripfos facrificnscoli uolunttqd mai^ q; oeiomns cötra eoseligendü eft pft dm cui feruiuntangeli boneq non fibi fed illi inbenttut facnïido femtamus: turns nofipfi facnfiem « oebemus.

/^earea teflaméti mirabilif® figno nimtq ad cômêdâdâ legis acimiflio nis auctoritaté diumitus facta umt, .itapuz.

qr v 't-oinddej ociq i edirtis data 4^5^ angelos:iq units os oeorum retigione facro^ mffiis eftcoh.altï ne ro qlibet^bibinti area crat poïta:q area teihmomï nücupata eft.4i.iio no mine fatis figmïicarurtnö oeum g ptl Ia oia tolebatm cunkludi fokreuel có tmert loco:cd refpofa ci^ 7 qda bttma nis fenfib^ oarctnr figna ex »UP arte loco:fed nolnntatis n^ bic tefhmonia pbiberitep étipfa lej erat i tabulis eó fenpta Iapidei8;7m arcamt diji: poft ta:qua tcpore pegrinatónis i beremo cd tabernaculo qb fimiliter appetlafu eft tabernaculum uftimonn cd débita faterdotes ueneratione portabant. Ci gnitmqserat g» p dicm nubes appare/ bat:qiie ficut ignis nocte fulgebat.quc nubesmm moueretur caflra momba tun7 ubi ftaret caftra ponebâtur.red dira fût adt illi legt magni miiacnli te ftimonia : pter ifta q dixi:7 pter uoces qiie ex illius arce loco edcbantnr.Tfla cd rend ƒmiftiois itrâtibus eadé area tràfiretifordanfs fluuius ex pte fopior fubfifte8;7 ex îferiore deeuttes: 7 ipfi 7 populo deed pbuit träfeddi lord,We inde duitas qprima bofttlis occunit more gentid oeos plurimos colensje pries eadé area dredactatmuri repen/ te cedderunt:nulla manu oppugnati:

nullo ariete peufti. Poft boe cha enm i tara piomiftionis éent;7 eadé area jj pter eo^ï peceata fuiftet ab boßib^ ea pta:bi qui ea ceperât in templo oei fui qnem pre ceteris eolebant bonorifiee collocaruntrabeuntefque dauferdtiep toque poft triduum fimnlacrum cui fuplieabant inuenerunt eollapfum:oe formiterque cofraews.® einde ipfi JJ digit's aeti: defermiufq; punitiratea di uini teftiinonii populo unde eeperant reddiderdr.|pfa aurem redditio quaE ftiit/Jmpofuerunt eâ plauftrotdep iu/ ueneas a qbus uitulos fugentes abftra Xerant fubi’unxlt;nint:7 eas quo uellet ire fciuerunt:etia bte uim dminam ey plorare cupienres, 4t die fine bomine duce arque reetore ad bebreos uiam p tmaeiter gradientestnec renocate muz giribus efuriendum filiotumtmegnus faeramentum fuis cultoribus reporta/ rut.il^ec atqs buiufmoi neo parua fût: fed magna tettédis falubriter erudien difque mortalibus. Ci.n. pbilefopbi preeipneque platoniei recti’ ceteris fa puiffe landantur:ficot pauloante com memoraui.ep diuinam ^uidetiam bee quoep re^ ifima atque tenena admini ftrare oecuerinttnumerofa;;: teftimo/ nio pulcbritudinii:q no folum i coipo ribus aialidtoerum eri berbis fencep gignunturtquanto etifdenti’ bee arte/ ftaiur oioinitatiiq ad bora predicatio nis eius fiuntiubi ea religio cômenda tiirtque oi bus celeftibus teneftnbus i fernifqne fatrificari ueratt uni deo ran riiiobens qui folus oiligens 7 otlect’ bearos facit;eo^que facrificio^ tépo ra iperata pfiniensieaque p meliorem facerdoté 1 melius mutâda pdicenstn ifta fe appetere:fed p bec alia potiora fignificare teftaiur.nönt ipfe bonori/ bus fublimetur : fg ut nos ad enm colt du eiep coberédi iigneamojis ei’ accé fi:qd nobt'snó illi bonu éexcitemur.


-ocr page 241-

IIBER.X.

Z^ptra eo8gdemiracnli8 gbns oei po|»lu8 eruditO8lt;ft:negat ecdefiadt/ ds Ubns êe credendum, .Cap.iBr

dieet aligs ifta falfa effe mira y^Teula-nfc fuiffe facts:fed mendad ter feripta/Xj-uifg» boe didefi w bis rebus negat oio ullis littcris êc credc dum.pót etia dicere:nec oeos ullos ca rare mortalia.*K15 eni fe alitcj colen/ dos effe pfuaferütznifi mitabilib’ ope ru effectibiis:quo^ 1 biftoria gentinj tcftis ell:qu3?jdii fe oflentare mirabi leszpotios cp utiles oftendere potue/ runt.linde boe opere noftro cui^ büc la decimü libru bêmust manibasznó eos fufeepimus refellendos g uel ulla; effe nim duuna negâtruel bumana nö curate cotendunt:fed eos g noftro oeo cöditori fancte t gloriofiffime duita/ tis neosfuos preferuntznefcientes eu5 effe ipfu êt mundi bui’ uiftbilis Q ma tabilis imfibilê 1 icómutabilê códito/ rê:' ïuitc beate nö de bifque condidit: fed oe fopro ocriffimum largitorem , ^ius eni jjpbeta ueraciffimus ait.upi bi aüt adberere oeo bonum ê. Ï)e fine nacp boni iter pbilofopbos queritur: ad qd adipifcedum oia officia ref«en da funt.nec dipt iffe.mibi autem ni mis dioitüs abudate bontin eft:autin figniti purpura *1fcept2o:uel diadema te epcellcre.aut quod nônulli etiâ pbi lofopbo^ oicere no erubuernnt:mibi uoluptas coiporis bonum ê:aut quod melius uelut meliores oicere uifi funt: mibi uirtus animi bonuê. Sed mibii quit adberere oeo bonu efl. M?oc eum Bocuerat:cuiuni tantûmô facrtfican/ dum:fancti quoque angeli legaliuj fa edfido^ï etiâ oteffatione monnerüt.un etiâ ipfe facrificium eins factus fuerat: enius igne intelligibüi correptus aide bat:I in eins ineffabile incorpoteusq; complepig facto oefiderio ferebatur. potw autem fi muUor oeo:^ cuitores qualefcoque ocos fuos ce arbitrenfor» ab eis facta effe miracula uel duiliu re rum biftoric: uel libris magids fine quod boneftius putât tbeurgids ere/ dunt:gd caufe efl;cur iUig littcris no/ luntcredere ifta fcâ ée.gbus tanto ma ior debetur fidc8:qu8to fup oésema gnusteul uni foli facrificâdû pcipiut/ z4loe ratio fit uiftbilis factiffeii : g^ uni uero iiuifibili oeo offeui docet ue ra religio. Îâp.î?.

VQli autem putât bec uifibilia fa/ V^j^fida düs ahis ogruerenlli ue zo tanquä iuifibili iuifibilia * imaiora maioritmelioriep meliora: qualia fut pure metis:1 bone uoluntatis offida: jjfecto nefdunt bec ita ce figna illoru: fient uerba fignantia uel fonâtia figna funt rc:^.■Quocirca finit oranten atep laudâtes ad eum dirigimus fignifican tes uoccf:cui res ipas i corde qffignifi cam? offerim’;ita facrifieâtes n alten nifibile facrificium offerendus ce no/ iierim’;^ illi cui’ icordib’ nofhis in nifibile facrificium nofipfi ce oebem’, Æunc nobis fauct nobifque cögaudet: Btep ad boe ipfus nos j )-fuis uinbus adimiât âgeli:gcp uirtutefcp fupiores: 1 ipfa böitate ac pietate potêtiores.Si at illis bec e^biberc uolnerim’in hbe ter accipiunt:T mm ad bóies ita mittö turmteo;p pfetia fentiat' aptiffime ue/ tant.^unt de bis ejempla ïlittcris fä etis.pntauerunt quidam deferendum angclis bonorcm uel adorando uel fa crificando qui debetur oeo.i eo^ funt admonitione jDbibiti:iuffique fût bec o defezzeteni uni fas effe noncrüt. ^mi tati funt angelos fancies etiam fancti homines Dei.Tflam Paulus 1 ^arna/ bas in tiebaonia facto quodâ miram Io fanitati8:putafi funt dii:eifcp licba oniiimolare uictimas uoluerunt . qd 8 fe bumili pietate remouctes; eifep in


-ocr page 242-

LIBER.X .

q«é aedeictânuncùuerût dturn.Sei nee ob aliud fallaces lUi fupbe fibinoc ^igut:nifi ga nero oco deberi fciunt. Tióeni reuera:ut «t ^oipbj^i’:! n nuUi putant cadauerimsnidoubusifs diuinis bonoribus gaudent. Éoptam nero nido^ magna habet undilt;p:1 fi amplius uellent:ipfl fibi poterant ejbi bere.Xj^i eigo dininitaté fibi attogat (pus nó cuiudibet corporis fumojed fuplicantis aio delectâtur: cui oecepto fubieetoep Dommêfintercludêtes iter ad neu uerü:ne fit hó illius facrificius Cu faciificatut cuipia pter dln .

/ ©efümo aeioqs facnïino;qc ipfe oei ^ borntnü mediator effectus cd. t

. Cap.20.

Tride ner^ die mediator t quatu V Aorma ferui acccipies: mediator effectus é dei 1 hominu bó lefus cbri nosteii i forma oei facrificiü aj patte fumât eus quo 1 unus eft os:tn i for ma fui facnficius maluit ce ^ fumer, ne iiP bac occaQôe gfquam ejifh'maret tuilibet facriffeandum êe creatute.^r boc 7 facerdos eft : ipfe offeiensupe 1 obJano.^ui^ •’« facramétû quotidia nus ce uoluit eedefie factificinreu ipfi’ corpotis ipfe fit caput:7 ipfius capitis ipfa fit corpuslam ipfa p ipfus-'ÂP V® p ipfa fuetus offerri.Ihui’ ueri facrifi cü multiplicia uariaep figna erât facri ficia'prifea fâcto^:cum boc imum per mulia figurarctunâquâ ueibis multif res nna diceretur:ut fine faffidio mul/ tû tomedaret Jltgt;ui’c fûmo uerotp faz crificio.cûcta factificia falfa cefferunt .

/©e môpoteftatis demôib’ date:ad glotificâdbs fâctof:q pmleiûtiâ paffio nem;g aereos fpiip n placado iplos: fs îceo pmanendo uicerût. .Cap. 2t.

^^Ôderatis at ^nitifep têpotib’ OJ!kf^flt;^o* pmiffa dtmôibus;ut

bob’ gaos poffidet excitatis: inimici tias aduerfus oei ciuitatem tvranmee cjerceanefibiep factificia nó foluni ab offerentibus fumant: 7 a uolentibus ex petant.nerii etiam ab inuitis perfeque do uiolenter extoiqueant:nó folum p/ niciofa non ell;fed etiam utdis inueni tur ecdefie:utmartyru num«’ ideaf: quos ciuitas dn ranto clatiores 7 bo/ noradores eines habet:quanto forduf aduerfus impietatem poicftamm etias ufque ad fanguinem ccrtant.Ubof mul to elegandus fi ecclefiaflica loquendi confuctudo patercturrnodros beroas uocaremus.l(7oc enim nomena ^uno ne dicitur tractum. quod grece jano bera appellator . 7 ideo nefcio quis d tins eius fecundum grecorum fabulas IVcros fuerït nnnrnpatos:boc uideli/ eet uelut myflicuin fignificante fabula, ep aer ^anoni deputetur . ubi uolunt cum demonibus beroas babitare:quo noie appellat alicni’ metitf animas de functorum.Sed a conttano martyres noftn heroes nonenpatentattfi ut dijn ufus ecclefiaflici fermonis admitteret. non qjeis effet cum demonibus ïaere focietas.fed q’cofdem demonesadefl aereas uincetent ‘poteffates ; 7 in eis ipfam quicquid putatur fignificare]u nonem;que non ofquequaqoe incon/ nenienter a poetis inducitur inimica uirtutibus:7celum petedbos oiris for tibus ina'da.$ed rurfus eis faccum/ bit infeliciter cedi’tque (firgilius.ut cd apud cum illa dicat.Uincor ab denes ipfum denea admoneat H)elen’;qfi có filfo religfofo 7 dicat. fanoni cane uo ta libestonajq? potctc fuplicib’ fupa donis.Cxq opinione l^orpbyri’qud uis non ex fua fentenda:fed ex alioius bonum dint eiïe deum uel geniom nó neutre in bominem:nifi malos fuerit ante placatus : tanquam fortiora fint apud cos numina mals êp bona.qnq/ des mals impediüt adiutona booo^;


-ocr page 243-

. IIKRX»

nifi ew planta dent IcnJrnalif^s nolc tibus bona ^efTc n pofTunt. noceze at maU pofTunt nóübi ualêtib’ refiUfrc bonis . Hon eft ita uere neradterqnc facte tdigiontf uw.nó fic Junone boe eft aereae poteftates pio^ uirmtibuf ti uidentes noftri martfrea uicunt. 110 oio fi did ufitate poffet: heroes noftri fuplictbus donisd;uütudbus dininis heratn fupoât.Cômodms qppe 9d/ pio africanusefl cognominatus:«^ nü tute üfneam incejirqs ft bodes doms placafïet;iit pazeerent .

ZiJnde fitfanctis aduezfü demóespo tena8;i unde cordis oeta puzgatio.

S.^ap.az. _

ra pietatc boies oei aerea pote te immica cotranacp pietati: do eiïdöt n placâdo: cés têta tiones aduetfitateft^ eius uicunt:ozan do nipfa fed fuü den aduerfus ipfam. nó.n.ahquc uidtaut fubigat:nifi fo detate peccati.^ eins ergo nóie uincif g homines affumpfit:egitcp fine pec/ catorut in ipo facerdote ac faczificio fie ret zemiffto peccato:jz:ideft p mediato re dei * 1bominiiböiej Cbriflu Jefu: p goes fed peccato^z purgattoe recoct/ liamnr oco.TOô.n.mfi peccatis hôies feparâtuz a oeo:quo^ in hac oita n fit noftra uirtnteds diuina miferatione purgatio-p idulgedS illi’ no pez nias potêtiâ.qa a ipfa quStulaoincp uirtns qdidfur nfa iHius eft nobis bonitate côceffa.dfOukû it nobis i hac came tri bu«emus;nifi ufque adei’ depofiHo/ né fub uenia tiinerem’.Propterea er/ go nobis p mediatoré pftita é gratia: ut polluti came pecca tircamis peccati fimibtudie mudaremur. i^ac oei gia q in nobis oflendit magnam mifezicor am fuasz'tin bac uita per fidem tegi/ murza poll hie uitampipfi fpés incö miitabilis oeritatis ad pfectionem pie/ nißimä pducemur.

/T^t prtcipiis iqb’ platonid purgati one aie ée jzfitéf. . itap . 23.

etiam t^orpljvrius dininis -_X-gt;^oraculis fuiffe tefpófuzn nos pur gazi lune teletis atep folis;ut bic often deret' nullos: deo^ teletis bomtnc pof fe purgari. Cuius enim telete puigit: ft lune folifqne non purgant;quos itcr celeftes deos pzecipuos babent.quot;2)eni/ que eodem dicit oraculo ejpreßuj pri cipia po(ïe purgaie:ne forte cum dittû effet n purgare teletas fobs 7 lune:ali cuius alterius oei de turba ualere ad pnrgandum telete credezentut . 4tuc Burcm dicat cffe principia tanqui 101a tonicus: nouimus. Dicit eni deum pa trern 1 oeum filiumzquem grece appel lat paternum intellectum uel paternaj mentern.De fptritu autem factolaut nt bikaut non'aperte aliquid oicit.Äuä nis qnem alium dicat borum medium non iteUigo.Si enim tertiam ficut plo tinus ubi de 'tribus pridpalibus fub ftantiis difputat : anime naturam ena ifle ucUet inteUigimon utique diceret Izornm medium:ideft patris 1 filii me dmm.l^oftponit quippe lUoti^ ani me naturam patemo mteHectai.ifte an tern cum oidt medium;non poflpomt; fed interponit. ^tnimimm hoc Dipt ut potmt fine ut uoluit. quoniam nos fpiritum fanctnm:nec patristantuznee filii tantumzfed otriufque fpiritus dici mus. biberis enim uerbis loouutur pbilofopbi:nec in zebus ad intelligen/ dum dtffidllimiszoffenfionem religio fa^z auzni ptimefeut . ''f^obis antes ad certam regulam loqui fas eftzne tier/ borum licentia etiam de rebus que bif fignificantur impiam gignat opinio/ nem. ““I^os itaque ita non dicimus duo uel tria principia cum de Deo loq mur:ficut nee duos deos uV tzes nobis Lcitum eft dicerezquäuis de unoquoep loquentef:uel oe patrezuel de filiozuel


-ocr page 244-

LTBER-X ,

Cffpiita facto:eha fingulu queep ocu effe fateamur. ’IÖec dicimus rata quad beretid fabdltant eudé ëe patrë 9 ë*1 films; 7 eudé elïe fpintu facniqë 1 pa ter 7 fihu8:fed pres ëe filu patremif fi lium paths filmm:i patas 1 tihi fpirt turn fäctu nee patrë effe nee film.Sicro itacp dictü ert nö purgari bommé mfi phndpioiquamspluraliter spud eos fint dicta phneipta.

z2)e ano netoq? prietpiorqd folâ bo mana natura piirgat atep renouât .

’Xap.2q-.

H^d fubdit’ jÓorpbpnus inuidiï soteftanbus aegbus 1 erubefee/ batneas libere redarguere formida/ bat:noluit inteUigere dominus lefum 4briftü ëe pricipiu:cuius icamatione purgamur. 4um quippe in ipfa carne tötëpfit;qua propter facrificiü noftte purgationis affumpfitrmagnü fcilicet faeramëtü ea fupetbia nö mtelligens: quam fua ille bumilitate deiccit ucius benignufep mediator in ea fe oHendës mortalirate mortalibusiquasmaligni fallacefque mediatores no babendo fe fupetbius extulerunt:mifehfque bemi nibus adiutorin deeeptoriü oeiut imo: tales mortalibus promiferut. ^onus itacp uerufque mediatofoflendit pecea rt eiïe malü nö carnis fubflantiam uel naturâ:que cum aia bominis a fufeipi fie peccato potoit:' »baberi:* »morte oc ponii^in melius refuttectiöe mutari: nee ipfa mortë quäuis effet pena pecea h;qun tn pro nobis fine peccato ipfe p folmtrpeccädo effe uitandâ:fed potius fi facultas datur ^ iuffitia pferëdam. Ideo eni foluere potuit motiëdo pecea taiquia mortuus efti nö pro fuo pee/ catoJ^üc ille platonicuf nö cognouit effe principiii ; na m cognofceret purga ton’ll.Theq^ eni caro pricipiu eff: aut aia bumanaifs uerbus per quod facta font oia.Tlö ergo caro p fe ipfam mû

datifed per lierbu a quo fufeepta eff: cum uerbij caro factu eft;1 babitauit i nobis. Tam de earne fua maducanda mpflice loquens;cum bi qui nö mtellc jcerunt offenfi recederct dicëtcsiduius eft bic fcrmoiqmseu poteft audire:rc fpondit manentibus ceteris, ippintus ë qui uiuificat.caio aut nö ƒdeft quic qVjPiicipiu ergo fufcepta aia 1 carnet a animam crcdëtiu mundat 1 carnenj. Jdeo querënbds iudeis mus effet:re/ fpondit fe effe principiii.zh-uod utique carnaïefifirmi peccatif obnojeii 1 igno rantie tenebris obuolutiinequaquas p cipere pofTemusmifi abeo mundare/ mur 1 fanaremur :per boe qd erarn’ 7 non eramus.Eramus eni bóies fed iufti nö eramus.Ja illius aüt incarna tione natura bumana erat: fed iufta n peccatrixerat.lhec ë mediatio qua ma nus lapfis iacentibufque porrecta eft. boe eft fernen diipofuü per angelos:! quoruj edictifi lej dabatui.q 7 units Deus coli mbtbaturi- ïbic mediator uë turus j^mittebatur .

/Qêe factos 1 fub legis tëpore 1 fub prionbus feculisn Ucramento n fide ^bnfti iuftificatos fniffe. ^p.z ƒ. fÜi’ faeramëti fideittiâ iufli an/ tiq mûdan pie muëdo pofuerut. non VoIum ante q s lej populo bebteo daretur.neep enitis predicator wns uel angeli defuerunt:fed ipfi^queep le gis teporibus quäuis in figuris rcrü fpiritualium babere uideretur ƒmiffa carnalia:^pterquod ueius dictfut fez flamëuim.nam' ijjpbete tue erät per qiios fient 1 per angelos eadë ƒmiffio predicata eft:! ex illoruj nunero erat cuius ta magnam Diuinamq» fententiâ de boni bumani fine pauloante cornez moraui.ufbibi eût adbercre deo boni eft.'5[n quo plane pialmo.duû teftamë ro;2que dicûtur uctus -înouû fatip eft


-ocr page 245-

WBER.X.

cômotos 7 eiTufos ilapfum j^pemodu grenus fuos;t3nq; truftra œojplt fer miïit . iacp ea khcitate quam oe tUo expectabat contemptoK« dus florae confpiceret : feep in rei birus inqfïnóe labouiïeruolérc cnr ira eétappbéder: Donce intraret in fanctuarin oei.5 itel iigeret nouiflia ec^ q felices uidebat: trrare tóe eos intelle;:it in eo q »fe erfo leit:beur oidt finde oicctos.'loefetäTe Bcpende japfer iigrates fuasitotumq; illnd culmen rpratis febcitari» ita eis factu tanq; fomniü enigilaiis: 9 fe re/ pente tuenit fuis q fomniabat faUacib’ gaudiis Qcfliturü.lt;tquoniam in bac terra uFemirate trena magni fibi uide baton one inqtitindate tua imagines rUo^ ad nibilum rédigés.4tnid buic tn unlc fuerfeetiâ ipfa terrena nö nifi ab uno aero ceo qrereû cui’ poteftate fune omiatfans odendit ubi ait.Melut pecus factus fus apud te;7 ego femper tecö.iïelut pedis wgt;it utiep nö itelli/ gens.^a gppe a te oefiderare oebuiq mibi «5 ipn» nö podunt ede omnnia. qbus eos cü abundare cernerc putauk , me kadum tibi feniide:qn a itli bec ba berct 9 tibi feruire noluident,tarnen ego femper tedif 9 ét in taliu re^ oefi derio oeos alios n quefmi.4f per boe fegtor. Kenuifli manti wjetere mee:et iuolutate tua wduplli metinj gloria adumpfidi me.tanq; ad fimdra oirta illa ptineant: que abudare apud ipios cu uididet pene collapfus c. 4luid.n. mibied inquit icelo.-^t a te qd uolui fuper terra /Xepbendit fe ipfos:iofteep fibi oifplioiit.quia cü tâ magnû bonô baberet in celo qd poft inteUexittrem tranfitoriâ fragilem i quodâmodo la teâ felicitate a foo oeo qfiuit in terra ^ Sefedt inquit cor menm 1 caro mea: dns cordis meiioefcctu ntiep bono ab inferionbus ad fuperna. Stride in alio pfalmo oicitur oefiderat a oefieft aia mea in atria oni.'Jtes in alio Deficit in

falntare tun aia mea. in cü De ntroep oijndet.i.oe corde 1 carne oeficienteS fubicdt Deus cordis mei 7 carnis mee: fed MUS cordis mei.}aer cor qppe caro mandatur.dnde oicit onus.rißüdate que intus font :7 que foris font mondai erunt.ldartë oeinde foâ oicitipm mû: no aliqd ab co:fed ipm. 2)e’ ingt cor dis mei:7 pars mea dsïetemuiq» iter multa que ab bôibus eligntunipfe illj placueht eligendus. ^lia ecce ingtiq fe longe faciunt a tc peribnnttpdidtfti omnem q fornicator abs te.boc eft qni miilto:p Dco:;r unit ede proftibulû.Ûn feqtor illud j^pter qd 7 cetera oe codé pfalmo Dicenda nifa fnnt.uOibi autem adberere deo bonii eft:nôlonge ire:n per plunma fornicari.Adberere St do tunc perfeetti ent:cö totfi qd liberadu eft faerit libcratu.TRunc uero fit illud quod ftqtor.ponere in oeo fpc meas. ^s.n.q oidetur no eft fpes. Äuod eim uidet qs:qd fperat ait apoftolus ƒ Si aut qd non oidemus fperam^:per patientiam ejpectamus.'jpi bac aut fpe niic oftituti agam^qd feqai(nr;7 firn’ nos qnoq5 pro modulo noftro angeli oei ideft nuncii eius : annunciantes eius aoluntatem:7 gloriam gratiamcp laudantes. Mode cu oijidet ponere in oeo fpem meamiut annunciem inquit omnes laudes tuas in porös filie fion. ilOec e gloriofidia cimtas Dei; bee and ocum nonit 7 colit. banc angeli fancti nonciaoeft qni nos ad eius focietatem innitauerunt:cioefque fuos in illa ede oolneriit.quibus non placet:ut eos co lamus tanqs nros electos oeosifs cus eis 7 iHoy 7noftrii oeii. nee eis facriz ficem’ifed cnipfis facrificiu oeo ftm’. '’Mnllo itacp oubitante: qIxc oepofita maligna obftinan'one ofiderat:omnes imortales beati q nobis non innidentt neque.n.fi iniderent edent beatids po hus nos oiligntmt 7 nos cu ipis beati fim^.plns nobis feuent:plus adinuat;


-ocr page 246-

tlBER.X.

qnando untim oenm di (Uis colimus: patron Q fihu a fpintuj fanctustqß fi cos ipfos per facnficia tolcremn».

Z^c icondatia Po2pb)?rij iter ofedio në uerioci 7 cultu oemonu ductuans. âap.2lt;(.

r 'v^fno quo móquatu mibiuidef 1 TOO amicis fuis tbeurgis erube/ feebat potpbyrius.Tjam ifta uteunep fapiebat;fed cotra multon oeo^ cultu Dcuin Herum nô libère oefendebat.^î ßgelos gppe alios ede oijit g oeoifum Oefcendentes bóib^ ibeurgins Dinina p2onunnent:alio8 antes g in tern's ea que piis funt 7 altitudine eins jsfundi tatemep Declaret .T|ó igf bos âgelos quo^ minifteriii eft oeclaraf uolutatê patris:credendum eft nos uelle fubdi: mfi ei cm^ nobis annûdât uoluntatc. Önde optimeadmonet etiâ ipe platoni cus.imitädos cos potiuf ^ ïuoeâdos. ‘‘Hó itacp Debemus metuere ne imorta les 7 bestes uni oco fubditos;non eis facrificado offendamus. Xjluod.n.nó m'fi uni neto oeo oebeti fciunticoi 7 ipi adberendo beati funt:jjculdubio neep per ulla fignificantem figura: neep per ipam res que facramentis fignifitatnr fibi cxbiberi uolunt. â^emonô eft bec arrogantia fuperbo^ atep mifero:^:« obus lóge Diuerfa eft pietas fubdito^ oeo:nee aliiide ^ illiadberédo btö;;2. dd qnod bond petcipiendüietiä nob's fincera benignitare opottet ut faneant: neep fibi nnoget quo eis fubiiciamur: fs cu annucient fub quo cis in pace fo ciemur.zJ^md adbuc trépidas 0 pbilo fopbe;Bduerfu8 poteftates 7 ueris nir tutib’ 7 ueri oei munetibus niidcs b:e bbera noce /jb oijidi angelos g pris annnciât uolûtatem ab eis angelis effe oiuerfos g ad tbeurgicos boies nefcio q oeducti arte oefcendiit.Am'd adbuc eo8 bonotasiutoicas pniïci'are oimar ZXue fades oinina pnunciât:g nó uo/ lontatem pris nnndät.-’‘Tlfmpc iHift quos faais pcibus iuidus alligauit:ne pitarent aie porgatôontnec a bono ut OKIS purgare cupie tes ab ilbs niculis falut:' tfue poteftati reddt potuert. ^d buc oubitas bec maligna ede oemonia nel te fingis foitade nefore où non uis tbeurgos offendere:a qbus cunofitate oeceptos ifta petnidofa 7 tnCana ÿ ma gno bnheio mdtd(h?3ndes ida mui/ dia non potentiâ fed pentientiâ;7non Dita Dominä:red qd tu fateris andllä potins Inido^zufto acre träfeenfo hua re in alum:l inter oeos ufos etiâ fide reos collocar.uel ipa quoep fidera bis obptobtüs infamare.

z5^e impietate Pojpbpnpmia etiam dpulei tranfeendit erro:em Xap.2 7, QOïanto bumanfus a tolerabilms ^taneus tuus platonicus flpu/ kius errauit:q tantûmô Demones a la na 7 ifra ojdiatosiagitari moth's paf fionü mentifq? turbelis bonotans cos gdem;fed nolens nolenfcp ofeffos eft. Deos tn cell fiipiotes ad etberea fpacia ptmentes:fine uifibiles qoos ofpicoos locere cetnebattfolem 1 lunas a cetera ibidê luia:fiue iuifibiles quos putabat ab omni labe ifta;: pturbationii alie/ nos:qnâta potuit Difputatóe oifeteuit. iu aüt Didicifti boe nó a]|Iatone fed a cbaldeis magiftris tuisiut ietbereaf uel empirreas mudi fublimitates a fir mamëta celeftia extolleres uida bóana ut poffent w) utftri tbeurgis pniwciaf niuina.lt;luiba8 Diuinis te tn pintelle ctuales uitä fan's alnotêmtnbi uideli eet täquas pbilofopbo tbeurgice artis purgatoes nequa« ^ neceffarie uideat : fed aliis eas tn impôttas;ut bac oeluti mercedc reddas magfis tuistq ^ cos q pbilofopbarinon poduntradifta fed« cis que tibi tanep fuperio^ capaci ede mutilia ofitens:ut uidelicet gcunque a


-ocr page 247-

UBER.K

pbifofopbie uirtutf remoti ft;q ardus nimit tatq? pauco^ e(l;te aactoje tbeur gos botes a gbus no qdc in ata Relle/ email:ucja faite tn aia fpuali putgetur ingrant.^f quonta ifto^z quos pbilo fopbari piget incoparabilirtr maior c mhuudo:plures ad fecretos i lUieitos magros tuos q? ad febdas platontcaa ueire cogätur. Ihof.n.tibi imudiffimi Demones bos ctbereos feefft hngetes: qitoa pdieator a igelns facties pto/ mifert : qgt; in aia fpûali tbeurgfea arte purgati ad pfem qdej non redeirtfed fuper aeieas plagas iter oeos etbereos babitabiint.T5Ion audit ifta bominns muhitado ; ptopter quos a oemonum Dominatu hbetädos ^bnft^ aduenit. Jn illo.n.babent mifaicwdtflïmâ pnr gatóes 1 metis:'! fpÛ8;1 cotpozis fut. Pïopt«ea qppe totü boieg fine peccato lUe fiifcepit ut totü quo confiât homo a pccó: ^ pelle fanatet. 4^uê tu qtioque ntinâ cognoiiiffes;eiq; te potius ^ uel tue uirtnti q bumana fragibs 1 ifirma eftmel penuciofilTime curiofitatt fans dû tuti’ 3mifi(ïe3.n|ó.n.te oecepiffet: que nra ut tuipfe fcribis oiacula fcum imonaltmqïofeffa funt.3kquo etias pocta nobililTitnus:poetia qde5 quia in altenusadubtata perfona metaciter tn fi ad ipfiim referas Dipit. ^eouce ft qua maner feelens uelligta nri ^rrio perpétua foluent fotmidine terras,^a qppeoirt que etiâ multu jjficientiü in uirtute luflitie poffiit pjopter bui’ uite ihfirmitatc.'! ft nö fceleraifcelerum tn manere uelligi'a.qrie nó nifi ab illo fal iiatotc fanâtroe quo ifte uerfus e;tpfTuf eft.T^am boe utiq? nó a feipfooijiffe Zlirgilius in egloge ipfius qrto ferme uerftt indieatrubiait.ülnma eurnei ue rat la carmis eras . Ofnde boe a cumea éibiUa incunetâter apparet. ^benrgi nero iUi uel pon’ oemones beo^ fpés figurafep fingentes iqnât poli’ cp pur gat bumann fpujrfalfttate faniafmatu

7 oeceptona uanarp ludificatoe fotma rem.ZXuo.n.purgent bóis fpum qui imundü habet ^liü r4lioquin hullo modo carminib’ inuidi bóis ligarêt, 3pfumq; manc beneficiü qb ptellaturt uidebaturtaut metu pmerét:aut fimili inoidentia oenegarent. ^affieit g, pur gatóe tbeutgica neep itellectoales aias boe ê meute nfas Diets poRe purgari: 1 ipfam fpnalej.i.aie nfe pattern me'te infenotemtqoâ tali arte putgari pofte afferis:imo«alc tn eternâep non pofte bac arte fieri cofiteris.^btillus autej mta ^mittit etemâ.unde ad eu mûduf uobis gdê llomacatibus : mirantibus tn llupenribufq? cócurrit. 41uod quia negate non potuilli in tantum a te ipfo Diftetire uiderismt ptimû ooceas erra re holes tbeurgica oifciplina : 1 q’ïplu rimos fallere per ceca ifipientcqs fente naiatcp efte certiftimü erroiem agedo n fopplicado ad pticipestangeloftp oc currere:'! rurfum quafi ne opera pdi/ difte uideatis ifla oicêdo:mittis boles ad tbeurgosiur p eos aia fpualis pur get'lUot p g nó fj itellectualc alas ui/ uunt, /lt;Loibu» praafionibus t^orphyrum obcecatns no potnerituera fawentiam qb eft ^hiiflus agnofcere. iap.28, /IVlttis ergo boies in erröte certifti d^tnn.Tleqs boc tantii mailt te pa det:cü uirtutis 1 fapiêtie te ptofitearis amatotê.-^nâ fi tiete ac ftdcliter arnaf ftst^biiflu oei uirtutem 1 oei fapiam cognouiftes : nee ab eins faluberrima bnmilitate tumore inflat’uane fciêtie refiluiffes.Öófiteris cttn fpüalc aiaj fie tbeurgfcis artib’q fine teletisrqb’ fruflra oefcêdis elabotafli pofte otiné he uirtute fHirgari.^liqn etiâ oicisrg# lelete hö poll mottem eleuat alas ut ia nee eidej ipfi qua fpnale5 uocas;aliqd poll bui’ uite finem jjdefte uideantur, Ä tn Ufas boe mains móts qreperis: .1.2.


-ocr page 248-

LIB ER.X.

ad nihil altnd qnantü ejriftimo.nift at talió quocp re;zqmfi pu^ appareas: 7 placeaa ilhcita:;; artium cnnofisjiel ad eas fadas ipfecoriofos.Ss bene qj metuenda oicis banc artem uel legiim pericullt;s:uel ipfins actióis.^tq; utinä hoc faltem abfte mifcri audiät;l inde ne illis abfoibeâf abfcedât:aut eo pez nittis nô accédât.^gnoiantiam certe -ï ^ptcr eâ ml’ta oitia per nullas teletas purgari oicis.fed per foin pies *»dus filiù.i.paternâ mentes fine intellect«: q paterne eil nolûtatis ofcius.hûcaût Îbiiflij effe nô credis.^^ôtemnis ein» eu jjpter cotpus ej fernina 8cceptû:et pipter crocis obpiobtiü:excella uideli cet fapietiâ fptetis atcp abiertis ifirnif: idoneus ne fuperiotib^ carpere.At ille îplet qô oe ülo jîpbete fancri ueiaciter ^ijert.perdâ fapientiâ fapientins;-» ptudentiâ ptudentiu repzobabo.THon cim luam in eis perdit 1 reptobat qoâ ipe Donamrfed qoâ fibi arrogant qui non babent ipfius.Qînde cômemoiato iflo jjphetico teftimonio feqtur 1 oicit npoftolus.Zlbi fapiens:abi fctiba;ubi côquifitor buias feculi.-'T^ône Rulias fecit oeus fapientiâ bui^niandi.-’'na5 quoniâ in œi fapientiâ non cognouit mnndus per fapientiâ oeurplacuit oeo per dultitiâ pdicationis faluos facere credentes.4Xuoniâ quidê iudei ligna petunt:! gred fapientiam qaert.Tlos aût pdicamus ingt ibtiflû crncifijü: iadds gdc fcandalnigentib^ aût fini/ ^â.Jpis neto uocatis iudeis 1 greets iCptiQü oei uirtutes 7 oei fapientiam, quoniâ qd flnltû eH oei fapientins efl hóibus:7qd infirmn efl Oei fortin efl hôibus. flpoc qfi flnltû 7 ifirmû tanqp fua rtnte lottes fapictefep otenunt. 83 bec efl gfa q fanat ïfizmos:nô fuperbc iaetâtes falfam beatitodinê fuâtfed ha militer potius uerâ mifetiâ eöfitentes, zde incarnatôe oni nnjkfa $ btifli

qnam cofiteri platomcomm erubefeit impietas. iap.t?.

^^^^Kcdicas patrem idus filin qnc V^oocas pinus itdlectû fen metes? Thôy médius que putamus te oicere fpûm fcnm:7 more uro appellas très oeos. £ibi ifi uerbis tdifdplinatis nti minumdetis tn qualitercun^ 7 quafi per qdä tennis imaginatóis öbtacula: quo nitendnm fit:fed incarnatöem icó mutabilis fili, oei qua faluamnr;ut ad illa que credimns uF ej quantulaaicp parte itelligimus puenire ualeamus:n uultis agnoicere.Jtaqs uidetis uteuep 7 fi oe lógiqno:7ft acie caligate ptias in qua manendu efl: fed uiâ qua eûdô efl non xenetis.Confiteris ni gracias: quâdoquidem ad oeô per uirtutes mz telligentie puenire pauds oïds elle cô cefTum.Tlô.n.oids pauds placuit;uF pauci uolnetcded eus oïds elle ocefTû: ptocnldubio oei gratiam no hominis fnffidentiâ côfiteris. Cfteris etias hoc nerbo apettius:ubi 0latonis fententiâ fequens:nec ipfc oubitas i bac uita ho minem nuilo modo ad perfections faz pientie pernenire:fecnndû intellectum tn uinentibus omne qd deefl ^uidetia oei 7 gratta pofl bac nitâ peffe opleri, Ô fi cognouifles oei gratiâ per jefum ^hiiflnm oominum noflrns:ipamcp dus incarnatöem qua hois aiam cot/ pnfep fofeepit: fómó effe ejcplu gratie nidere potnifTes.3ed qd fadamrSeto me frnflrB log moxno: fed qnantü ad te attinet.duâtnm aüt ad eos g te ma gnipendant:7 te nel qualicücp amore fapientie nF curiofitate artiü:quas nô oebnifli otfcere eiligont:qnos pott’i tua apellatiöe alloquot.fottalTe n fruz nra.'^Äfa oei nó potuit grati’ oméda ri:$ut ipe unie’ oei fili’i fe icomnta biliter manes induerefboiem :7 fpem oilectóis fue oaret bóib-‘ ’bote medio: qua ad iHus ab hôibus neniretur:qui


-ocr page 249-

UBER^X

tarn longe trat {moîtali# a moitalib’: incotnatabilœ a cömutabthbusaaflaa ab imptis: beams a mifens . ^t ga na tnralirer mdidit nobmmt beatt immot talefq? effe cuptamns. manens beams: fufcipiefcp moralemt nobis tribueret quod amamos: perpenédo oocuit coz temnere qaodnmemop.Sed bate uert tan Bt polkm^ arqaiefcere biimilifate opus crat;que cemtei noftre oifficiUtc perluadeh poteft. 4luid.njcredibtle otcimr ptefertim uobis q taha lapins: qbos ad hoc credendu uofipos admo nere igt;cbeatisz4jtuid inqua uobis in/ credibik oinrurrcij oeus oidt affumz pfiffe bnmanâ aia5 T coipnsnos certe tantum tnbuitis anime mte1lettuah:q anima utique Humana eff;ut eâ ^fubz Rantiakm paterne üli menti quem oei flium confitemini fieri poft oicatis ƒ Z^uid ergo incredibik eff: fiahq una icellectaalis aia modo quodâ ieffabiit * 1finguiart pm multoqz falute fufeepts dl z^otpu8 nero aie coberere : ut bó totus 1 plenus fit:natura nra ipa tefte cognofcimHS.qo mfi ufitatiffimt ieffet boc^keto effet incredibilius.fadluw qppe i fide redpiendueöi-t fi bomanu Dunno rifi mutabilé iocomutabiliitn fpintij fpirimitaut ut oerbis utar que in ufu babetis locotpoteu incotpoteo; q5 cotpus incotpoteo cobercr.dn foite uos offédit inufitarus cotpotis partus ej uirgine zllecp boe Debet offédere: 'imo ponus ad pietatem fufdpienda oe bet adducereiq, mirabilis mirabiliter natus eft.4n uero qgt; ip5cotpus motte wpofitü:! in melius refurrecrióe muz tatom:iam icottuptibile atqs imottak in fupetna fubuejitz|)oc foitaffc crez dere reenfatis; intuentes Jbotpbyrnt in bis libns ejquibus muita pofoi:qnos oe regteffu anime fcripfit:tä crebto pci pere omne cotpus effe fugiendiiiut ais poffit beata permanere cum oeo . ^ed tpe pon’ iffa fentiens cottigedas fuit:

pterem'mcnmoc anima mundibuins mfibilis 7 tâ ingentis cotpotee moliss cum ölo tam incredibilia fapians.pia tone quippe auctote animal effe oicuis mundum:ft animal beatiffimum quod oultis effe fempiternu5.4tuomó ergo nee uni^ foluetur a cotpotemec unquä quot;nbsp;carebit beadtudine : fi nt aia beata fit cotp’ eff omne fugiendur^olè quoep iffn *1cetera fidera non folus in Iibtis uns cotpota effe fatemini: qo uobifcü omnes boieS i confpicere nócüctatur 1 oicere:nerö etiam aliiora ut putatis peritia bec effe aialia beatiffima pbibe lis;' : cum bis cotpotibus fempiterna. ■duid ergo eff qb cü uobis fides ebti ftiana fuadeturttunc ebliuifcimini aut ignotare uos fingitis:qd oifputaf aut eocef foleatis qb oidm’z/^nid caufe eff cur Jjpter opinióes ufas quos uos ipfi oppognaris ebriffiani effe nolidsi nifi qoia ^briffas bumibter uenit : 1 nos mpetbieffiszdualia fanctoqt cot pota in refurrectóe futurs fint: pot ali qaanto fcrupulofi’ inter cbnffianaru fenptura» ooctiffios oifpiitarfifutura tn fepiterna minime oabitam’.lt;Ttali« futura quale fua refurtectione JJbtiff’ oemoffrauif exemplu. Ss qualiacuqa fint:cü incottopobilia piotfus 1 imor taha in nulloq? aie côtemplatôem qua ïoeû figifur ipedientia pdicétar:nofcp ebâ oicatis effe in celeffibus imoitali« cotpota imottalitet beato:^;qnid eff q» ut beati fimus omne cotpus fugiêdum effe opinamini: ut fidem ebtifffanä qfi ratiöabiliter fugereaideaminimifi qa iHud eff quod iterum oico:^btiftus c bumilis:no8 fiiperbi zeln fotte coitigt pudetz^ boc uitius non nifi fupbo:}t e.ppdetuidelicet ooctos bomines ex oifeipalis ^latonis fieri wfdpPo8 %pi qui pifeatotem fuo fpiritu oocuit fapef ac oicere-ln ptidpio erat uerbu:' »ner bü erat apud oenn oens erat uerbuj» boc erat in ptindpio apud oeü:omnia


-ocr page 250-

LIBER.X.

per ipfuin facta funt:lfi'ne ipfo factum cd mbil..Quod factum eft in ipo uita erat;7 uita trat iu% boiu5:^ lux in tez nehts lu«t:'ltenibte eâ no opbedeft. XXo initw fancti enangelij cut nomen eft fectindu Joanemigdam platonicus ficut a facto fene ^miplinano g poftea mediolandfi ecdefie ptefedit epifcop^^ folebam’ audif aurets Ifta ofcribedii: * 1per oes ecdefias in lociu eminentifti mio ƒponendû cfte oicebat . Sed ideo uilutt fuperbis oe^ die magiftcr:quia unbum caio factum eft:1 ^bitauit in nobis.lit pa^ fit miferis q^ egrotatini fi fe in ipa etid egritudme extoHantiet De medicia q fanari poterat erubefcat. 'non enim hoc faciunt ut etigätunfed uc cadendo grauius afftigantur.

/Auâta platomci Dogmatie fOoiphy nue rcfutaucntJ^iiKtudo coztejit. Îap.30.

5 poft piatonem aligd emedarc S^7 e/iftimatur idignii.cur ipc por ^ pbpri^noimUainopama emedamt.^ TOa {Matone aiae bolus poft mortem reuolui ufq5 ad coipoia beftia^ z fcriz pfiffe cernnjmü eft . I?anc fententiam plato Doctor tenait:l platonic oifeiz polo fbojpbyrio tn iure oifplicoit . ^ boiutn fane no fua que oimiferant:fed alia cotpoza redire bumanas animas ar bitratue cft.puduit.f.illud credeze: ne mater fozraffe filiu i mula reuolnta nectareti' lnon puduit hoc credereine reuoluta mater in puella filio fozfitan nuberet. -Ùnâto creditur bonefti’ qd fancti 7 ueracce angeli docueft : quod sphere oei fpintu acri locuti funtiqd ipe que uenturü faluatozê pmiffi nûtii piedixcft:quod miffiapoftoli tribes ten'a^z euangdio repleueruntiÄnäto inquâ boneftiua creditur reuerti femel Bias ad cozpoza jopa:^ reuerti totienf ad oiuerfa rCftri itn ut oi/i ej magna parte cozzect’ eft i bac opinione Porz

pbyzins.nt faite in foies boks bumaz nas aias pcipiran poffe fentiretibduiz nos autem carceres euertere minime Dubitaret.3)ictt etia oeü ad boe aiam müdo Dediffeiut materie cozpozalis co gnofcens mala ad patrê recuzzeretmee ahquädo lam talm polluta cótagione teneretur. ÇIbi ifi aligd incouenienter fapitimagis.n.oata eft cozpozi ut bóa faceretin.n.mala oifceret fi nó faceret: in eo tn alio: ^ platonico^z opinionem a nó in re parua emêdauit: g^ miidatä ab omnibus malis animam 7 cü patre cöftitutam:nunlt; ^ ia mala inudi bmuf paffuzä effe confeffus eft.XXua fentétia ^fteto abftulit qd êe platonicu majie perbibetnr.nt mozeuos e/ uiuisiita ui uos ex mortuis femper fieri.falfumcp effe oftendit quod platonice mdet oiz Xiffe ÖIirgili’.|n capos elifics purga tas aias miffas. Ziuo noie taq; per fa buis uidentur fignari gaudia beato^z ad fluuni letbeii uoeariiboc c ad obli nione pterito^z.Scilicet imemozes fuz perSt:cónexa reuifâti T^urfus lt;nbsp;1icipiSt in cozpoza uclk reuerti.d^erito oifpli cuit boc pozpbpno.quoniam reuera credef ftultu efttej ills uita q btiffima effe nó potent:nifi oefna etemitatc fue rit certiffimatoefiderare aias cozpo3z coiziiptibtlm labemn inde ad ifta rez meare.tanq; boe3 gat fuma purgatio: ut inquinatio reqratur.Si.n.q, pfeete mundStur boe efficit utomius obliniz fcStur m8lo3z:malo3z aiitobliuio facit cozpo;;z oefidenumbi rurfus iplicctur maf: jzfeeto ent ifeltcitatis caufa füma félicitas:'! ftultie ca pfectio fapientie:! imunditie caufa fumma mùditia.'ŸIec uezitace ibi beata ezit aia qidiucücp ezit ubi opottet fallatur ut beata fit. T^on entm beata erit nifi fccura.Cït aüt fecu ra fit: falfo putabit femp fe beata foze: quoniS aliquando ent 7 mifera . {fut ergo gaudendi caufa falfitas en't:qn d ritate gaudebitrÖidit boe pozpbyri’


-ocr page 251-

UBER.X

purgatamcß aïam ob hoc reaerti oi^tt ad patres:ne aliquando iam maloius poUuta contagtone teneatur.

/Sontra argumentus platonieotum: two animam bnmanam afférant oeo. cfTe coetemam. âapjù

^3^fo igitur a gbnfdâ platonicis .—Jt^ left credit^ quaff necefTan’otbio ille:ab eifde abeuduT ad eade reuend di.qo e't ft ne^ effet:qd hoc fcire jsdef fecniff fone ide fe nobis änderet pferf platonid.qufa id nos in bac uita iam nefciremus: q, ipfi in alia melioie uita purgatifTimi 1 fapientiftimi fuerant ne fetturi:^ falfu5 credendo beati futuri,quot; 4iuod fi abfurdiftimus 1 ftulttlTimus eft oicere:Pozpbyriiƒfecto c pfercda fententia bis:q aia:^ circules altnate femper mifena t bonitate fufpicati It’. Aid fi ita eft:ecce platonicus i melius a platone eiffentit . Çcce uidit bic qd ilk non uidfdnec poft tales ac tanins magrm refugit conectionem : fed boi ppofuit ueritatem. Sur ergo no poti’ oiuinitati credimus oe bis rebus quaf bumano igenio pneffigan n poffum’: q aïam quoep ipamno oeo coetemam fed creata oictt effe que no erat.jdt.n. hoc platonici nollct credere;bac utiep cam idonea fibi uidebantur afferreiqa nifi qd femper atea fuiiïet:fempiternû oetceps effe n poffet.-tluani^ a oe mu do -toe bis quos in mudo ocos a oeo factos fcribit plato aptiffime oicat eof effe cepiffe 7 babere iiitin:fines tarnen nô babtturos. fed per côditons poten tiffimâ uolutatc in etemn pmanfuros effe perbibeat.i^e^ id qno intelligant uiderint non effe boc uidelicet tptis:f5 fubftitutionis initiu. ^fcnt.n.inquiut fi pes ex etetnitate femper fniffet i pul/ nere:femper ei fubeffet ueftigiu.quod tarnen ueftigiu a calcante factos nemo oubitaretmec altern altero pri’ effet:

^ufe altern ab altero factum effet.gic inqunt 7 mudus atque in illo creati:7 femper fuetiit 7 femper exiftcte q fecit: 7 tarnen facti funt. Tlunqd ergo fi ant femper fuit: etia mifena eins femper fa iffc oicenda eft .^ pono fi aliqd in ilia quod ex eterno n fuit effe cepit ex tpte: cur no fieri potuerit ut ipfa effet ex tc/ pomqae antea no fuiffet .-2jeinde bea titudo quoq? eins poft experimentum malo^ firmioî;7 fine fine manfura:fi cut ifte cöfitetur.^culdubio cepit ex tc pote:7 tn femp erit cu antea no fuerit. Sila igitur ois aigumentatio oiffoluta c:qua putaf nibil effe poffe fine fine tc ponsinin qd initius non babet tpxis. jnuenta eft.n.aie beatitudo. que cum initiu tpns babnent/inc tpns no baz bebit. ZXua propter ofuine auctozitati bumana cedat infirmita8;eifq5 beatis 7 imoztalibus oe uera religione creda mus:qui fibi bonozem nô expetut que do fuo qui etiâ nofter eft oeberi fout. nec inbét ut facrificfu faciamu8:nifi ei tantümodo cuius et nos cum illis ut fepe oixi 7 fcpe ofeendum eft faenfteiü effe oebemus.per eum facerdotem offe renduqui in bomine quem fufeepit fez cundum quem 7 facerdos effe uoluit: etiâ iifcp ad moztê facrificfu pzo nobis oignatus eft fieri.

/2)e uniuerfali ma aïe liberâde:quâ Pozpbpn^ male qrendo nô repperit: 7 quâ fola gfaxpiana referaait.S.32 #'^^c eft religio que nniuerfalem J Rôtinet uiâ aïe liberâde.quoniS nuHaniff bac liberari poteft . fl^ec eft eïm quodâmodo regalis uia: que una oucit ad regnum non tempozal i ueftiz gio nutabundû:fed etnitatis firmitate keurumXum autem oint pozpbyri’ in pzimo iuxta fine ce regreffa anime libzo;mundû receptum in imam quâz dam fcctam : que nniuerfalem uiam .1.4 -.


-ocr page 252-

IJBER.X.

ak otincat libcrade:u«l a pbilofopbta atriffima aliqua;uf ab indo^ mwib’ ac Dtfdplina:aiit indacnoe cbaldto:^: eat aha quaUbct uta nonduq; in fuam nonna eandem niâ biftonali cogmtoe perlatam : pioculdubio confitetur effe aliquant : fed nondum in fuam uemfle R0titwin.)ta ei non fiiffickbat quicgd oe anima liberada (ludtofi(Time oidi/ cerat.fibiqj uel pottua ahis nqp ac te nere uidebatur.Pendebat enimadbuc fibi oeefk ahqua pteftantiffimam au/ ctoîitatc:quâ d re tanta feg opotteret. team autem oicit uel a pbilofopbia ue nflima aliqua nondiiin fuas notitias pcinenitk fecta.que uniuerfalé otineat mam anime liberandeifan» quantum arbihor ortendit;uE ea pbilofopbiam in qua ipe pbdofopbatus eft n ede ue/ riftimajiuel ea non contineri talê uw. ^t quomodo tam poteft êc ticriftima: qua non comwetur bcc ma/Tlas que aha uia ëuniucrfalis anime hbtrâde: nifiqua unioerfe anime hberantur:ac per boe fine lUa nulla hberatar.-Çum autem addit 7 QiataiPab indo^ mo/ nbiis a oifciphna : uel ab inductione cbaldcojiiin:ncl alia quatibet iiia:ma nifeftiffima noce teftatur ; neque illis que ab idismeque tills que a cbaldeis oidicerat banc unitierfalem mä libéra de anime ohneri ; 7 ntiq; fe a cbaldeis otaeVa oiuina fumpfifte: qno^e affiduâ omemotatiôem fadtitacere nô potnit. Âuam uult ergo intelhgi anime libe rande umuetfalem ma nondû receptâ: oel er aligna neniTima pbilofopbia:uE ex earum gentium ooctrinis q magne uelut in ciuinis rebus babebantur.qa plus apud cas curiofitas ualuitiquo/ rurnep angelotam cognofcendo2iim;7 colendotum mondumep in fuâ notitiâ biftonali cognitiôe perlatamr'ùuenâ ifta eft uniuerfalis matniû que nô fue cil iep genti ptopjia: fed uniuerfis gëti bus que omunis effet oiufnit’ ipcrtita

eft.quam certe ifte bomo nó medioeri ingenio pteditns ede non oubitat.-pto mdentiam quippe Dtuina fine ifta uni tierfah uia hberande anime:genus bu manum relinquere non credit/Kleque enim ait non elfe:fed boe tantum bond tantumep adiutotium nondû receptâ: nondû in fuam notitiam ede perlatu3. Thec mirum.Ænne enim Poîpb;riu8 erat in nobis bamanis: quando ifta h berande anime uniuetfalis maïque nô ë alia cp religio ebuftiana oppugnari permitecbatur abidolomm ocmonticp euitou bas : regibiifq? ferrenis: pzopter aderendum 7 confecrandû martyium numerum boc eft teftiuj ucritatis:per quos oftenderetur omnia corpotalia mala pio fide pietatis 7 cômendatione ueritatis ede toleranda.tUidebat ergo ifta poipbyri^ 7 per bniufeemodi per fecutiones cito iftam uiam perituram: 7 japterea non ede ipfam hberande aie uniuerfalem putabat : non intehigens boc quod etint mouebat:7 quod in ei’ electione pejpeti metuebat:ad eins co/ firmationem robuftiozemep cômenda tionem potius pertinere. Ipcc ëigitur anime hberande uniuerfalis uiaiideft uniuerfis gentibus oiuina miferatóne 9ceda.cmii8 pjofecto iiotitia ad quof/ cunque iam uenit ;7 ad quofennqs neu tura eftinec oebuit nee oebebit ei oici. quare modo 7 quare feroiquoniâ mit tentis confiliû nô eft bumano ingenio penetrabile. 41uod fenfit etia cii oipt '‘Hondum reeeptum boc oonum oei:7 nondum in fuam notitiam fuide per/ latum .TTIeque enim pioptcrea iierum non ede iudicamtiqma nondu5 in fuâ fidem reeeptum fiierat:uel in notitiam nondum peruenerat . lt)ec eft inqnam liberandomm credentiom unitierfalis maioe qua fidelis (Ibtaâ oiuinû accez pit otaculom.'yn feminc tito benediccf omnes gentes.ZUni fuit qnidem gente cbaldeus fed ut alia ^mida pciperet.


-ocr page 253-

IlfBER.X

9? ejiHo propagaref fernen oifpofitü per aiigeiü in mann mediatonsri quo ciïet iffa liberande ate nniuerfalia uia: hoc eft omnibus gentibns oaraunfTns eft oifeedere oe terra fuari oe cogna/ tione fiiarl oe oomo patrie fui . Xtinc ipfc piimitus a cbaldeotuj fnperftitio nibos libcratns nuns uernm Deus f«-' quendo colmt. cut hoc etia piomittenti fidehter ctediditJbec eft uniiifalis uia oe qua in fancta ptopbetia oictum eft. 2)eu8 mifereatur noffri : tbenedicat nobis. illumiae tuultum fimm fuper nos:-! mifereatur noftri.lt;Ut cognofca mus in terra uiam tuam : in omnibus gentibus falutare tuus-unde tato poft ej Äbne femïe carne fufcepta oe fe ipo ait ipfe faluator.ego fum uia uentas 1 unaJ^cc cftuniuerfalis uia oe q tato ante pjopbetatum eft.4rit in nouiffi/ mis oiebus mantïeftus tnons oomus oomini paratas in cacumine mótmm; ' textoHetur fuper collesn uenient ad eum omnes genres;u ingredienmr na tiones multert oicent. Zenite afcenda mus in montes oomini:1 in oomu oei 3acob:-ïannunciabit nobis uiam fuâ: * 1ingredientur in ea.^j fyon.n.pro/ diet ler;' iaerbii oomini ab fl^ierufa/ lem. diia ergo ifta nó eft untus gêtis: fed uniuerfaru geniiii. ^t 1e,r uerbücp oomini non in fyon 'tbierufalem re/ manfit: fed inde pjoceftitrut fe per uni uerfa Diffundcret.Undc fpfe mediator poft refurrecttóem faam oifcipulis trc pidantibus ait . Öponebat ipleri que fcripta funt in lege upoj?^ -7ptopbetis 1 pfalmis oe me, ^uc apait illis fenfu ut inteUigerent fcripturasi'loi^it eis: qa oportebat cbnllü pati:7 refurgere a mottuis tertfa oicri piedicari inote eius penitentiam 7 remiffiones pecca/ forum per omnes gentesuncipientib^ ab bierufalem . Ihec eft igitur uniuer falis anime liberâde uia: quam fanett angeli fanctiep pjopbete pnus i paucis

bominibus ubi potuerunt oei gratiam reperientibus:! maxime in bebrea gen te:cuius erat ipfa quodâmodo facrata refpublica: in propbetationem 'ïptenu ciationem ciuitatis oei ex omnibus ge tibus congreganderu tabemaculo 1 te plo 7 facerdotio 7 facrifieüs fignifica/ ue2unt;7eloquu8 quibufdä manifeftis plerifque mpfticis pfedixerüt.picfens autem in carne ipfe mediator 7 beati eius apoftoli 135 teftamenti nó gratta renelantes apertius indicamnt:que alt quanto occultius fuperioiibus funt fi/ gnificata tempoiib’:pto etatû generis bumani oiftributione;ficut cam oeo fa piéti placuit 02dinare:mtrabiliü opus otuinotum quorum fuperius pauca ia pofui conteftantibus fignis.Tlon etm tantumodo apparuerunt uilïones an/ gelice 7 celefhu miniftroÿ fola uerba fonuerantraetns etiam bomimbus oei iteibo fimplicis pietatis agentibus: fpi ritus immundi oe bominus coiponb^ ac fenfibas pulfi funt:aitia fotpons là gojcfqncfanati;fera ammalia terrarü 7 aquars : uolatiUa celi:ligna;elcmêta: fidera:oiuina iuffa feceriint : inferna cefTeruntrmoitui reui/erunt : exceptis ipfms faluatoiisjjpiiis fingularibufcp miraculis ; maxime natiuitatis 7 refur rectionis. quotum in uno materne air ginitatis tantummodo facramentum: in altero autesetiam corus qui in fine refurrecturi funt oemóftrauit exeplö, Ihec uia totum hominem mundat:7 i/ moftalitati moitalcm ex omnib’ qbus conftat partibus ptepatat.Üt enirn nó alia purgatio ei parti quereretur qua uocat intellectaaiem J^orpbyriusralia ei quam uocat fpiritualem : aliaqae ipfi coipoii : pjopterca totum fufcepit ueracifTimus potentiftimufep müdator arque faluator . tbteter banc uiam que partim cum futura pienuncianmrrpar tim eu facta’nunciantur: nunep generi oefuit bnano:nemo liberate eftmemo


-ocr page 254-

lUBER.X.

libérâtquot;:nemo Iibenbitur. Æuod sût Pwpbyrius uniuerfalem mam anime riberande nondù in fiiam notitiam bi ftonali cognitione oicit ede perlatam: quid bac biflona nd illttdriue ineniri poteflrque uniserfij oibem tanto apice auctontatis optinuit:uFfiddiu8:i qua ita narrantnr p2eterita:uf futura ctias pudicannir : quomm mnlta nidemus impleta.ej qnibuti ea que rellant fine onbio fpeiamn» impIenda. TJon enim poult Poipbrnns nd quicnncp plato nlci:enam in bac ma qnafi terrenaruj rernm a ad iltam uitam monalem per nnentimn:ommationes piedictioneq; confemiiere:qiiod merito in alns natii cinationibns a quonibbet modele nd artius oimnatiombus facinnt. 'llegat enim bee nd inagno^ fut^ bominnm ud magni dfe pendcda. ^t recte.'*^5 inferiomsfmnt ptefentione canfarug: ficut arte medicine quibufdas antece/ dentibas fignis plurima uenture nali mdini ptenidentarmel imundi öemoz nes fna oifpofita nF facta picnunciant: a in quoinuis mentibns atep cupidita tibii8 iniquoq e congrua factis oicta uF dicti» facta copenfantint fibi ins quo/ dämodo uendicent in matena infirma fragilitatis humant.‘'lion talia fancti bomines in ifla uuiuerfak animarum liberandarum ma gradientesrtanquä magna jjpbetare curarntiqjuiftailla cos non fngennt:a ab eis fepe piedicta fint:«d eo2 2fidem faciendam que mor talium fenfibus non poterant itimari: nee ad erpenmentum ederi facilitate pduci.Sed alia eiant uere magna atcp omina:que quantum oabatur cognita oei uolimtate futura nunciabant-Xpus quippe in carne nentumsit que in iHo tam clara perfecta funt : atque in eins nomine imp[eta:penitentia bominnm: T ad oeum conuerfio uoluntatumire/ miffio peccatoms:gratta iuftitie : fides pioqi.7 per uniuerfus otbem in ueras oiuinitatem mnltitudo credenttu:cul/ ture ftmulac:oqi:oemonticp fubuetfio: 7 a tentationibns ejcercitatio.pioficien tiu purgatio:7 Iiberatio ab omni ma/ Io:iudici| Die8:refnj:ectio moituoms: angdornm focietas:impioium eterna oamnatio:regnucp eternu gloiiofiffi/ me cinitatis oei confpectu eins imotta liter perfruêtis: in buius uie fcripturis piedicta atq» pzomiffa funt.quoqt tam multa ipleta confpictmu8:ut recta pie/ täte futura elfe cetera ofidamus. Ihm^ uie rectitudines ufque ad oeö uidendu efep in cternum coberenduiin fanctua rio feriptnramm ciTelocatam.-qua pie oicatur attp alïeritur ueritateigciique non credunt:7 ob boe nee intdligunt: oppugnare poffunt:fed ejpugnare r.ó poffunt, 4tua pjoptcr in oecem libris iflie 7 fi minus q; nónulloq ioe nobis eypeefabat intent o:tamen quoiunda? Audio quantü uerus oeus a oominns adiuuare oignatus efl fatiffecimusrre futando cöti-adictiones impiommiqni conditou fancte ciuitatis oe qua oiïpu tare inilituimus oeos fuos pieferunt. 4luorum oecem libtotum quinq; fu/ périodes aduerfus cos confcripti funt■ qui pioptcr bona uite buius oeos co/ Icdo8 pntant.quinque aüt poflerioics aduerfus cos qui cultum oeorii ,ppter uitam que poft moitem futura dl fer/ uandum ejiftfmant . SPinceps itaqoc ut in pumo lib’o poÜiciti fum’coc ou arum cimtatus quas in boe feciilo per pleras oijimus inuicemcp permijtas: cjoitu 7 piocurfu 7 oebitis finibus : quod oicendum arbitror,quantü oiui nitus adinuabor eppediam.

Zllardu Aiguftini ^pifcopi oe mai täte oei ^'ber {ÿndecimus incipit.

ZlSfe ca parte open's:qua oua;2 cinira tü ideft ceieftis ae terrene ütia 7 fines incipiut oemóftrariXap. i.


-ocr page 255-

oidm^cu 'ins eafchptnia ^teftis efl;qnó l^foumrismori/ Obnsanimomin fed plane fume __ifpofitiôe pjo P^AnJcntie fiiper omnes.Yi.nïns geniins ^p Itttera8:omnia fibi genera ingentoni . ^' ibumanozum oinina eicellen! ’aucton/ '’ „ Htate fnbiecû. ^bi qnippe fcriptnm efl . ; lt;8lojiofa ricta funt ne te cinitas oci.

f' '-^ lt;St in alio pfalmo legimus, Oagnus oominns 'llaudabilis nimisd cimtate J oei noflri in móte fancto ei’ioilatans -ƒ e^mltationes uniuerfe terre . Ct paulo ,: 1 poft in eodé pfalmo.Sicut audiuimns f’! ■ ita I uidimus in ciuitate oomini uirtu / .’o ! tumun ciuitate oei noflri-bs fundauit


/^ earn » eternum.ftem in alio.fInmims ■x ; impetus letificat ciuitates oei: fcificauit sütabernaculam fuu5altiffimu8:oeu8 in ^7 11 medio eins non commouebitur . llpis quot;nbsp;■* i atep buiufmodi teftimoniis que omia ij omemozare mmis longu cftioidicim’ effe quandam cimtatem oei;aii’ eines

3 elfe concapifcimus:illo amore quem ,nobis illius conditor infpirauit.^uic JM conditori fancte cimtatis ciues terrene cimtatis otos fuos p:efcrunt:ignoiaz tes cum ocum effe oeoamon oeorum Te 1; falfoîum boc eft impio^z 'îfuperbojû: 17 qui eins incommutabili omnibnfquc ƒ / comuni luce pnaatiilob boc ad quaz 1! dam egenam poteft3tein'redacti:fu3s ' I quodammodo pnuatas potentias cöz fectäturibonorefcp oiuinos a oeceptis fubditis qutrunt:fed oeojum piorum atque fanctorü: qui potius fe ipfos uni fubdere cp multos fibi.potiufcp pram colere cp p:o oeo oelectâtur coli . Sed bums fancte cimtatis inimicisioecem oomino i rege noftro adiuuante re/ fpódimus.dOunc nero quid a me iam

expeftewr agnofcesimeiq; no imemoî‘ oebiti;oe nnarn cinftatnm terrene fdz licet 1 celefh‘8:qoa8 in boc intens fePo perple^as qnodammodo oipmnsm/ nicemcp permijtasiexonu a cjciirfu 1 oebitis finibus qnâtum aalnero wfpu tateiei’ ipfinfep ooinini 1 regie noflri. iibiqne opitnlatiôe fretue aggrediar . pîimnmep oicaj quemadmodus e^or dia onarom iftamm cimtatnm in an/ gelotug wnerfitate ptecelïernnt.

/à)e cognokêdo neo:ad cni ’ notitS nemo bolus pnenitinifi P mediatores__ oei 1 boins boies IduKpi” • ^’P«*»

Xilv 3gniim efl -7 admodnm ramm: xl^oninerfam treatnram corpoteas 'tincotpoieam ofideratâ compertamqj mutabilemiintcntiôe mentie ejeedete: atep ad incômntabilem oei fubflantiâ pernemre il illic oifeere ej ipfo qgt; cû/ ctam natnram que non efl quod ipfe non fecit nifi ipfe . Sic enim oeus cum bomine non per aliquam creatutâ loz qtur coipoMlc:cojpo2alib^ inUrepena auribnsmt inter fonantem t andientê aerea fpacia uerberentmeep p emfmôi fpiritnales que eozpoqj fimilitudmib^ figuratnnficut in fomnie iiel quo alio tali modo .nam ' ïbe uelut corpojie auribus loquitur.qa uelut per corpus loquitunl uelut iterpoftto coïpojahö locorum interuallo. i^ultum enim fi milia funt talia uifa cöjpojalib’. Sed loquitur ipfa uenrareji qe fit idoneus ad audiendum mente non co:pote.^d illud enig bominis ita loquitur;quod in bomine ceteris qbus homo confiât efl melius : m quo ipfe ©eus folus efl mdior. Cû enim homo rectiffime inz teUigatur : nel fi boc no potefl faltem credatur factus adimaginem oeiijifc cto ea fui parte efl ppinqnior fupiori oeoiqna fuperat iferioies partes fuas: qu38 ctiam cum pecoribus communes


-ocr page 256-

wberjp^

balxt.^ed qmaipfa tuen» toi ratio et ïtelligétia naturaliter ineftrmtns gbiif dâ tenebtofis i tietehbue tualida eft: non fold ad mberendus fruendo:ue^ etiam ad perfruendum merendo into mutabile lumen:oonec oe me in mem' renouata atq; fanata fiat täte feluitatif capax;ftdf primum fuerat imbuenda atque purganda.]!n qua ut fidentius ambularet ad ueritatenpfa ueritae ds oei fihus homme affumpto non oco cofumpto eandc odituit atep fimdauit fidem atad oen bomihm iter effet boi per boiem oeu.(■)iccf^mj mediator oei 1 bominu5 homo ^biiffus Jefus. S!Sb2iflu8 per id quod eft mediatoi : eft homo 7 Ilia perueniendi ad neus.tier hoc.n.mediator per quod 7 homo:p hoc 7 ma.-Guia fi inter eusqui tendit et illud quo tendit uia media eft ; fpes eft perucniendi.fi autem oefit aut iz gnotetur qua eiindum fit ; qd ptodeft noffe quo eûdû fit .-quot;^Bola eft aiit aduer• fus oce errotes uia munitiffiamt idej ipfc fit otuf t7 bomo:quo itur dsqua itur homo, |'ic piius per piopbetas: neide per fe ip5:poftea per apoftolos: qnantii fatis effe iudicauit locatusietiâ feripturâ condidit que canonica noiat' eminentiffime aucto:itati8;cui fide ba bemusoe bis rebus qua« ignotare nó expeditmec per nof ipfos noffe idonei fum’.T^aj fi ipfa fein poffunt teftib’ nobis:que remota non funt a fenfibus nfisifuie interiojiV:fiue exterionV: unde 7 ptefentia nuncupatur: q, ire ea oicim’ effe pre fenfibu«:ficut p oculis: que ptefto funt oculis;p:ofecto ea que remota fiint a fenfibus nfis: quoniag quot;nbsp;noftro teftimonio fcire non poffum’: oe bis alios teftes requirimus : cifqoe credimus a quo; t fenffb’ remote effe lie! fuiffe no credim’.Sicnt ergo oe ui fibilibos que no iiidim’ eis credimus q tiiderunt:atqiie ita oe ceteris que ad fini queep fenfug coupon's pertmet:ita dbis que animo ac mente fentiuntur: qa 7 ipe rectiffime oicitur fenfus:unde 7 fententia uocabulii accepit;bcceft oe iaifibilibns que a noftro fenfu iicrioïc remota fût:bis nos oportet credere.q bec in illo icoiporeo lumine oifpofita oidicerunt.uel manetia côtuentur.

z2Igt;e anetontate canonice fcriptarcim’ uino fpiritu condite. Cap.j.

।fyfibiiium omniug majimus eft 1vJi niundu8:iuifibiliu oiug majim’ • oeus eft. ^ed mundii effe côfpfeimus: oeu effe credimus. 4^uod auteg oeus fecit mundtiinuUi pofiiis credimus qj ipfi oco. Öïbi eu eudiuimus.'flufquä interig melius ^ in feripturis fanctis: iibi oijit ptopbeta ei^.Jn piüipio fecit Deus cclog 7 terra .^^ur:qlIld rag ibi fuit ifte ƒpbcta: quando fecit dus celü 7 terrâ/mon; fed ibi fuit oei fapientia pe: qua facta funt cmia:qnc in aias et fanctas fe tranffert: 7 amices oei 7 p:o pbetas coiiftituitreifque opera foa fiie ffrepitu inttis enarrat. Aoqnuntur eis quoq?ógeli oei;q ftmpcr indent facie patrismoluntatemcp ei’ qhus opo’tct annimciant. ^x bis tinus erat ifte pio pbeta q oixit 7 fcnpfit.Jn pncipio fecit dus celü 7 terra. Z^ui ta idonei teftis eft:per quê oeo tredendü fitmt eodem fpiritu di quo bec fibi rcnelata cogno uit;etiam ipfam fidem noffrâ futuram tanto ante ptedixerit.

ZlDe oditóc mudirq nee intpialis fit: nee nouo oei oidinata ofilioidfi poftea uolucrit qd antca noluerit.Cap.q-.

quid placuftetemo neo tunc P^facere celu 7 terrain que antes n ƒ feciffetz^lui hoc m'eût fi mundii fuiffe etemum fine ullo initio : 7 ideo nee a oeo factum uideri uolnntmimis adz uerfi funt a ueritate : 7 letaii moi bo


-ocr page 257-

ILIBER.XL

Impirtans ifaniüt. /Except^.n..ppbe/ nds nocib^mundus iplt; ojdinatilTima fua mutabilitate 1 mobilitate 7 uifibiz iium omnium piilcbentma rpecieiquo dâmodo tacitds 7 factum feeffe:7 non mît B MO ineffabiliter attp iinfibiliter magno 7 ineffabiliter ac inmïibihter pulcbto ; fieri fe potuiffejxlamat.41iii autem a oeo qnidem factum fatentur: non tarnen eum tempotis nolût babete fed fue creation18 mitiumt modo quo dam uelut uij inteUigibili femper fit factus. nicunt qnidem aliqd unde fibi oeü mdëfur uelut a fonuita temeritate wfendere.ne fubito illi neniffe credaf in mentem quod nunqj ante ueniffet facere munduin;7 accidiffe illi uolanz tatern nouam cum in nullo/it omnino mutabilis. $ed n uideo quomodo eis poffit in ceteris rebus ratio ifta fubfi/ Reieimaxieq; in aiaj qua fi oeo cocttr na effe cótenderintiunde illa accident nona miferia que nunqi ätea per eter num nullo modo poterunt exphcare. Si ons aiternaffe femper eius miferia 7 beatitudinem oijerintineceffe eff oi cant etiam femper alternaturam.unde illa eos fequitur abfurditasait etia cu beata oicitur: in boe iiticp nó fit beata: fi futurâ fo33 miferia? 7 turpitudinej puidet.fi aötnö pieuidetinec fe turpe? ac nufera? foie/ed beatam femper eji ftimatifalfa opinióe fit beataiqno oici ffulti’ nihil poteft.Siaüt femper gdc per fecnla retro infinita cu beatitudine alternaffe anime miferiam pntant:fed nunc iam ce cetero eus fnerft liberata ad miferiam non effe rediturammibi lominus conuincuntur nun^eä fuiffe uere beatam:fed oeinceps incipere effe noua quadâ nec fallaci lieatitudine.êlc per hoc fatebuntur illi accidef aliqnid noui 7 hoc magnu atq; pteclarujtqd tinncp retro per ctemiratem accidiffet. tnius nouitatis caufa fi oeu,negabiit in eterno babuiffe confilio:fimnl turn

negabut cha beatitudims ei’ auctotc. quod nefande impietatis eft.St autem oicent etiam ipfuj nouo confuio ejeo gitaffe:ut oe cetero fit anima in eternu beata:quomodo eum alienu ab ea que iHis quoep oifplicet mutabilitate mb/ ftrabuntrpono fi ex tempote creatam fed nullo ulterius tempoie pcrituram: tanq; uerum habere initium fed non habere finem fatentur:7 ideo femel ej perta miferiastfi ab ca fuerit liberata nunq; miferiam poftea futuram:non utique oubitabi thoc fieri manete in/ cômntabilitate confilu oei . ^ic ergo credant 7 mundu? ex tèpote fieri po/ tuiffe;ncc tarnen ideo oen ieo faciendo eternü ofiliü uoluntatcq; mutaffe.

Z-Cas non effe cogitandu oe infinitis tepotus fpactïs ante mundu qs nee oe infiniti’slocoium.i^ap.ƒ.

lt;6^inde ufdendus eft iftis qui oe A.-gt;^U3 coditotes miidi effe ofentiât: nee tarnen quenit oe mundi tèpote qd refpondeamus : quid ipfi refpódeant d mundi loco.^ta.n.qriturtcur poti’ tue 7 non antea factus fiuquèadmodfi queri poteft cur bic poli’ ubi eft 7 nó alibi.Tlas fi infinita fpacia temporis ante mundus cogitantiin qbus eis nó üidetur oeus ab opere ceffare potuiffe: fimiliter cogitent extra mundu ifinita fpacia locotusiin quibus fi qmfquam oicat non potuiffe uacare oïpotentem: nonne ofequens erit ut innumerabiles mundos cu? ^piciiro fóniare cogafƒ ^a tatü oifferentia qgt; eos ille fottuitis motibus athomorum gigni afferit et refobuaftiaüt opere oei factos oicturi funt:fi eu3 per interminabiles inien/ fitates loco^ extra mundu circuquacp patentius nacare noluerint:nec eofdè mundos quod etiam oe ifto fentiunt ulla caufa poffe oiffolui . iliis bis eis agimu8:qui etiam oeiun incotpoteum


-ocr page 258-

tlBER.^a.

7 omnium naturarom que non funt quod ipfe creatoiem nobJeti fennunt, ^1108 flut nimi8 mdignaj eR ad iflas Difputattonem reltgiomo admittere: majime q, eoo qui multi» oil's facro^ obfequium oeferendû putant. Qfti pbi lofopbi cetcros nobilitate atep auctoii tare uicerunr.nó ob aliud nifi ga logo quidem iterualloruerü tarnen reliqms piopinquioies funt ueritati . ^n forte fubdantiam oei qua nee ineludunt nee Déterminât nee oiflcndunt loco:fed oe ea ficut oe oeo (entire oignii eft fatent; ineoipoiea piefentia ubiep totâ:a tätig Ioco;2e;ctra mundu5 fpaciis abfentem efte oifturi funt;7 uno tantuj arque in eóparatóe illius infiniratis tag e;:iguo loco in quo miidus eft occupata /no opinor eos in bec uaniloquia jagrefTu ros.iSu igitur unu5mundum ingenti qdem mole corporea finitu tarnen:ilo co fuo Determtnatii:7opante oeo factii efte otcant:quid refpödeät oe infinitig eptra mundus lociatcur in cis ab ope dg ceftet.7 hoc fibi refpondeät. oe ifi/ mtig ante mundi itc'poiibugxur in ei'g oeus ab opere ceftauerit, ^t ficut non eft 'jfequés:ut fonuitu potiug q? ratóe omina oeus non alio fed ifto in quoc loco mundum cóftituerit;cü fpaciig lo torn infinitig ubicp patentibug;nullo etcelientioie merito poftet bic eligi po nus ^ alibi:i^uig eandê oimna roem qua id factum eft nulla poftit burnana côpiebendcre: ira non eft confequens: Ut oeo aligd epfti'memus accidifte for tuitus-q,iHo pon^tp anterfoie tépoze condidir mundum;cum equaliter ante rioia tpia per infinitum retro foacium pteriftent; nee fuiftet aligna oiRerenna unde tepng tepoii eligendo pponercf. ZItuod fi oieont inanes efte bominum cogitationeg quibug infinita imaginât' loca:cum locng nullng fit pzcter mun/ dumTefpondetur ei's ifto modo inani ter bomincs cogitate pteterita tepora uacationig oei:cum tempos nullum fit ante mundum.

Z^reationig mundt temport unû efte pzincipium : nee aliud alio preueniri. äapitulon^.

/^Jn.recfe oifeemontnr eternitag

7 tempo8:qd tempus fine aliqua mobili mutabilirate non eftun eterniz täte aut nulla mutatio eft gs no uideat q gt;nbsp;tpia non fuiftent nifi creanua fieret: que aliquid aliqua motione mutaret: cuius motionis 7 mutationis cd aliud arque aliud que fimul efte non poftunt cedit atque fuecedit in bienioitbus uel pioductiozibus moia:^ internaliis fez quetetur/Cü igitur oeus in cm’ eierz nitate nulla eft omino mutarto creatot fit tcpo:jz 7 o:dinato::quomodo oteaf poft tempos fpacia mundii creaffe no uideo : nift oicatur ante mundum tarn aliquam fuifte creaturamrcui’ modb’ tempora currerêt.Pono fi littere facre maxieep ueraces ita oiennt: in pneipio fccifte oeum celum 7 terram : ut nibil antea ftciftc intelligatur: ga boc poa’ in piincipio fecifte non oicercturefigd feciftet ante cetera cucta que fecit:jjcul dubio no eft mudus factus in tepore: fed cd tempore.4luod enim fit in tp:e 7 poft aliquod fit;a ante aligned tps: poft id quod preteritum eft ante id go futurum eft. Tlullos autem ante muz dam poftet efte preteritum : quia nulla erat creafura:cui’ mutabilib’ monb^ Bgeretur. Cum tempore autem factus eft mundug:fi in eins condirione fact’ eft motabilis motus.ficut uidet fe bre etiam ordo ille primo^z fej uel feptem oic;r: in quibus mane 7 uefpera nomi nantur:Donee omia que bis oiebus os fecit fexto perficiantur oieifeptimoquc in magno mpfterio oei uacatio cömen detur . Ztui Dies emufmodi fint : aut perdifficile nobis aut fmpoftibile eft cogitate:quato magis oicere/didem’


-ocr page 259-

LIBER«Xl

9ppe«flos notes oies n babäe uefpeJä nifi oe folie occafa:nec mane nifi oefo lieexoim.

/X)e qualitate ptimo»s oiemm quta ante ^ fol fieret uefperam 1 mant tra dontar babuiffe. tap.7.

» V Ulo:;? BÜtpozes tree mee fine fole gt;nbsp;peracttfant:qai qtiarto oie fcös refertur. Ct pzimitue qdem lu^ nerbo oei facta atq* inter ipfa 1 tenebiae be feparatfe narrat ;1 eande loet nocaffe oiem.toacbzae aüt noctc5.bed qualie illa fit lux/lquo alternante niotu:qua lemcp nefpera 1 mane fearit remotus eR afenfibne nfieznec ita nt ê inteUigi 8 nobie pót.qb fine ulla befitatóe ere dendtieft . ^nt.n.aliqna lujcozpojEU efl:fiue in fuperiotibue müdi paitib^: longe a cófpectibue noRns: fiue oude fol poRmodu accêfas t:aat inde noie fignificata eH fanera ciuitae in fanetis angelie a fpiritib’ beatie: oc qna cint Bpoltolne.^kiie furfum eR bierufaleg mater nfazeteina in eelie.^tt qnippei alio loeo.ómée.n.uoe filij luns eRie 1 filijod.nó fam^ noctie neq; tenebia rum.fit tn 1 uefpera oiei bui’ 7 mane aliquatenuerquoniâ fdenria ereaturei oparatiöe frientie ereatoife qtiodâmô uefperafeit.itemep lucefeit .d mane fit: turn lipfa refertur ad laudem oüeetio nemep ereatorie, nee i nocté uergitur: nbi non ereatoj a creature Dilectone re linquitur.Deniep tenpura cum illoe oies oinnmeraret ep oidinemufquam interpofuit uocabulu noctis .Tlon.n, ait alicubi facta eR nop: fed facta eR ue fpera n factum eR mane oies nnus/fta oies fecundus * 1ceteri.Cognitio qppe creature in feipa oeeoloiatio: eR ut ita oicam:cp cum in dci fapientia cogno/ fcitar:uelut in arte qua facta eR.lta ue ' fpera cögruoitius ^ nop oid pot.que tantO ut oipi cü ad landadu 7 amadü refert ereatojem:recurnt in mane. lt;t

boe cö fit m cognitóem fui ipius: oies unus eR.4ü in eognitóes firmamend qd inter aquas iferioies i fuperiotes celó appeUató eRioies fecundus.^ns in cognitóem terre ac maris omnincp gignentiü que radicibus otinuata funt terre:oies tertius. Cü in cognitóes lu minarium maiotis 1 minoris oinmep fiderö oies quaJtusXu in cognitöes omnió que epaquis natatiliii atep uoz latilió:Die8 quintus.äü in cognitöes omnium animalium ter renoturn atep ipfius bominis oies feptus. ai

/tP-ue qualisne inteUigenda fit oei requies qua poR opera fep oie? reqez uit in fepnmo.^ap.S.

ydïm nero in oie feptimo regcfdi oeus ab omnibus operibus fuis: :tificat eu; nequaep eR accipiendu pueriliteritancp oeus labotauerit ,opc râdo qui oipit a facta funt nerbo itelli gibili 1 fempitetnomon fonabili 1 tcz_ po2ali.3ed requies oei requiem figni ficat eo2um qui reqniefeüt in oeo ficui letitia oomus lecictam fignificat corns qui letantur in »omo:etiam fi non eof oomus ipfa fed alia res aliqua letos fa nt . ZXuanto magis fi eadem oomus pulcbiimdine fua facial letos babitato rcs ; ut non folum eo loquendi modo leta oicatur quo fignificatur per id qd continet id qb cötinetur: ficut tbeatra plandunt: piata mugtunticum in lUis homines plaudant.in bis boues mugi antifed etiâ illo quo fignificatur p effi dentem id qb cfficit: ficut leta epiRola ointur fignificans eo? letitia quos le gentes efficit letos . lt;onuenientiffime itaque cum oeum requieuiRe propbez tica narrat auctontas fignificat' reqes eorum qui in illo requiefcunt n quos fadtipfe reqniefcere.lhoc etiâ bóibns quibus loqnitur 1 piopter quos nticp confcriptaeR pjomittente propbetia ;


-ocr page 260-

ÜBER.XL

g, ttü tpfi poll bon# opera que fn eia lt;t per eos operamt deus : ft ad illum pnus in ifta um per fidem quodémo Kceiïerint ; in ilb babebunt requiem fempiiemam .u^ocenim 7 fabbati Uü canone tj iptecepto legis in ueteri oei populo fignratum eft;unde fuo loco oüigenttus arbitrer oilTcrendunt.

y^( angelo;: oditione qd fm oioina tedimonta fentienda fit. 4ap.?.

®nc quoniam oe fancte duitatio ;A ^(X02(u oiare lnllitui:7 puns qd !ad fanctos angelos attinet Diccndü pu lailizque buius ciuitatis 7 magna parf efl:7 eo beatior ^»nunq? peregrinata: que bine oiuina tedimonia foppetant: quantum fan's nidebitur oeo largiente ejcplicarc conaboi. Afai oe mundi ïfti tanone faere littere loquuntar;nó eut denter oicitur utrii nel quo otdine ere att funt angeli: fed fi ptermiiïi nó fut: nel eelt nomine nbioiefö eft principto fecit oeus celu 7 terra:uel potins Incis buius oequa loquitur fignifeatt fuut. 'Hon antem pietermiiïos effe binc eji ftimo tp feriptû eft requieuifle oens in feptimo oie ab omnibus openbus fuis que fecii.eum liber ipfe ita fitejeotfus; Jn prinetpio fecit oeus celu 7 terram; ut ante ceium Tterram nibil aliud fez eifTe uidcatar,tug ergo a celo 7 tetta teperit:atque ipa terra quag piimitos fedt fient fcriptura cofequenter eloqf; inuifibilis 7incôpofita nondusc^ Ince facta:urique renebre fuennt fuper abyf film:ideft fuper qnandas terre 7 aque indiftinctam confofionem . nbi.n.Iujt Ifon eft:tenebu fint neceffe eft . oemde omnia creando oifpofita fint que per feje Dies cofumata narrantnriquo mo angeli ptetermitterentur tanquas non client in operibos oei a quibus me fez pdmo requieuit zäpus antem oei elfe angelos: bic quidem 7fi nó ptermilTu:

non tarnen euidenter ejptcffHm eft:fed alibi boe facta fcnpnira clarilTia uocc teftatur .Tnam7in bymno trium in camino uirotum : cum ptedictom effet Benedidte omnia opera Domini ons ; in e;tecutione eotundem operum etiam fancti angeli noiati fnntTtin pfalmo camtur . laudate Dominum oe celt's; laudate en i excelfis.laudate en omes angeli eius.Uudate eum omnes nirtu tes etus.Mandate eum fol 7 luna:lauz date en oes fteUe 7 lumen. laudate eü eelt' celoram:7aque que fuper celos (i laudent nomen oomini. 4tuonia ipfe Dipt 7 facta funt.ipfe mandauit 7 créa funt. ^nam bic apertilTime a oeo faz ctof effe angelos oiuinitus oictum eft; cum eis inter cetera celeftia tommez motatis infertur ad omnisripe nijit 7 facta fût. 4^ui8 pono audebit opinari poft oia ifta que fej meb’ cnumerata funt angelos factos.-^3 7Ï1 qutfip ita Defipit;redarguit iftam uanitatem illa fcriptura paris aucrotitatis ubi os m cit.4luado facta füt fideraftaudaueft me uocc magna omnes angelt. 'Jam ue ro erant angeli quando facta funt fiz dera,facta funt aut quarto oie.lpüqd nâ ergo oie tertio factos effe oifem^Z Ibfit . jn piomptu eft enim quid iHo oie factum fit . 4b aquis utique terra öifcreta ê.7 oiftictas fui generis fpes DUO ifta elements fumpferüt.7 ^dupt terra qutcquid ei radicitus iboet. Tlu quid nam lecundoz'tlec boe quidem. Aunc enij firmamentum factu eft iter aquas fuperioies 7 ifcnoies ; ccliimcp appellatü eft.in quo firmamento quat to oie facta funt fidera.‘*|limiriï ergo fi ad iftcx? oieru5 opera oei pernnent ggeliiipfi funt illa lux q^c oid nomen accepit:cuius uniras ut comendaretur neft Dictas oies piim’; fed oies unus, Tncc alias eft fecundus aut terti’aut ceten':fed idem ipe unus ad iplcndum fcnaiiu ucl feptenariü nume^ lepent^


-ocr page 261-

LIBER*XL

eft pzoptcr fenanam œl feptenanam „ cognmoem : fenaria fdlicet opern qoe ftcit oena nfeptenanam quietis Did. Ïum.n.Dipt Deus fiat luj 'ïfacta eft laxJi recte i bac luce neatio iuUigitur angelo:;z:profecto facti funt participes lucis eterne:qne eft ipfa incómnnbilif fapientia Dei:per qua facta font omia: que Dicim^ unigcmtu Dei filmm:nt ea luce Illuminati qua creati fierent lox:'l uocarentur Dies participatoe incomuz tabilis lacis a Dtei:quod eft uerbu Dei per quod 7 ipfi 1 omnia facta funt. Lu men qppe ueiu quod tUnminatomnes boiem uenientem in bunc mundn:boc illuminât T omnem angelum mundu: ut fit lux no in fe ipo fed in neo. a quo fi auertitur angelus fit imundus:ficnt funt omnes qui uoeâtur ïmundi fpós: nee là luxin Domino : fed in fe ipfis te neble pnuati lucis cterne. oOali enim nulla natura efttfed arnifTio boni mali nomen accepit.

/©e fimplici a incomutabili trinitate patris 1 filij *1fpiritus fancti uni^ Dei: cui non eft ahud qlitas ahud fubftatia Sap.io.’

^_\0t itaq? bonus folum fimplex:1 ^J^ob boc folum ïcômutabile quod eft DUS.étb boc bono creata funt omia bona:fed non fimplicia i ob boc mn/ tabilia.Creata fane inquasideft facta non genita.4tuod.n.b fimplici bono genitn eft panter fimplex eft.l ob boc eft quod illud D quo genitum eft.qne DUO patrem i film Dicimusti ntrunep boc cum fancto fpiritu unus eft neus, €Lui fpirit’ patris i filii fptriios feüs piopiia quads notionebnius nominis in facris litteris nuncupatur. ^lins St eft op pater -lfiliiis : quia nee pater eft nee films. Sed alias oixi nó aliud;qa iboc pariter fimplex pariterque in/ eómutabilc bonum eft i eoetemam .

£tbec tnnitas unus eft Deus.necideo non fimplex quia tnnftas/tleque.n. ptopter boe naturam iftam bom firn/ plicem oicim’:quia pater in ca folus ï aut folus ftli’:aat folus fpiiit’ fanct’: n.n.fola eft ifta nominis trinitas fine fubfiftentia pfonarum:ficut fabelliani beretici putauerunt . pater qui genitit fimplex eft:* »filius qui genilos ê pari ter fimplex fff-'l boe eft quod illud oe quo genitus eft.6ed ideo fimplex oici tar:quoniS quod babet boc ê;excepto q, relatiue queque perfona ad alteram Dicitur.Tlam utique patei bét filium: nee tarnen ipfe eft filius.' ifilius babet patrem:nec tarnen ipfe ê pater.fn quo ergo ad femetipum oicit nó ad altcrü: boc eft quod babet:ficut ad fe ipm Diz citur muens babendo utique uitam :X cadem nita ipe eft.Propter boc itaquc natura oicitur fimplex:cui nÓ fit aliud babere qd nel poffit amfttef:ael aliud fit babens aliud quod babet: ficut nas aliquem ltquo:em:aat cozpus colozê: aut aer Incem fine ferao2em:autanima fapientiam .'‘flibil enim boram eft id quod babet .Tlam nequc uas liquor eft : nee coipas coloz ; nee aer lux fine feruor:nequc anima fapientia eft.oc eft q gt;nbsp;etiam piiuari poffunt reb’ quas babent:' tin alios habitus utl qualita tes nerti atep mutari.ut 1 uas euacoef bumoi iquo plenum eft:!coipus Dcz colozcf:1 aer tenebiefcat fine frigefcat T anima Dcfipiat.^td i fi fit cozpus iz cozzuptibile quale fanctis in refurreeti one pzomittitar:babet quidé ipius inz cozzuptionis inamiffibilem qualitatê: fed manente fubftantia cozpozali;non boc eft quod ipa incouuptio.‘‘ha illa etias per fingulas paztes cozpoziyota eft.nec alibi maioz:alibi minoz.'necp enim alla pars eft incoizuptior óp alte rateozpas ucro ipm mams eft in toto cp in pazte.i cu alia pars eft in ea Spli o: eft icozzaptiorq'i ea q minor.lt;1bad


-ocr page 262-

.WBER.XL

eftifaqoe wipos qnod nôuWqw foi totû eRralia mconuptio q ubique ciug tota eR;quia omis pars iconuptibilis coipons etiasceteris tnequahs eqliter inconupra ed.'lleque.n.uerbi gra ga oigitus mmo: eR q; tota manusudeo mconuptibiliot manus ^ oigitos.^ai cû finttneqles manus ' loigitus : eqlis cR tn iconuptibibtas manus i oigiti. Rc p hoc ^uis a coipoie iconuptibili infeparabdis îconuptibihtas fit;aluid eR tn fubRâtia qua coip’ edictf:aliud ^tras ei’ qua mcoziuptibik nucupat; «tideo fie ét non boe eR quod habet àia quoep ipfa:ét fi femper fitfaptens: fuut entcu a priti mifeiia liberabitur. ga licet tóe fapiens fit in iteznu:parttd patóe tn mcomutabilis fapién« fapiés tnrq non cR qo ipa.Theque.n.fi aer infufa luce nunqnâ oeferatur:ideo nó aliud eR ipfe aliud lux qua illuminai Tteque boe ita oixenm qfi aer fit aU: qb putaueft gdam qui non potuerunt incotpoteä cogitare naairam. ^3 ha/ bent bec ad lUa ét in magna oifparili täte quandâ fimilitudiné:utnó ineóue hienter oicatur fic iHuminari animam incotpoteam luce incoiporea fimplicis fapientie oei:ficut illumiatur aeris cor p’ luce cotpotea :i ficut aer tenebtefcit «Ra luce oefertus.Tlas nihil fut aliud que efeuntur I0C09 quorûcûque cor/ poialiû tenebteiqp aer carens luce:ita tenebtefeere aiam fapientie luce piiua/ tam.^ecundu3 hoc ergo otcuntur ilia fimpheia q pnneipaüter uereep oiuina funt;q? nô aliud eR in eisqlitas:aliud fubRantia.nec aliotum participatione uel oiuina uel fapientia uel beata funt. itete; t oictus eR in feripturis fanctis fpiritus fanctus fapiétia multiplex:eo q» multa in fe habear.fs que habet bec «TeRii ea omnia untis eR .Tlleque.n. muite funt fed una fapientia eR:in qua funt immenfi quidam arq; infiniti the fauri re^ mteHigibiltu; in quib’ funt ornés inoifibiles atque incomotabiles rationes rerû:enam uifibiltu 1 muta/ bilium que per ipfam facte fût:quoniâ . ■oeus non aliquid nefeiens fecit: quod nec ce quolibet homine artifice recte Diet poteR,jgt;o«o ft fciés fecit omnia: ea otique fecit que nouerat:ex quo oc/ currit animo quiddam mitum;fed ra/ men ucrus qgt;iRe mundus nobis not^ ede non poRet nifi effet: oeo autem nifi notus effet ede non poffit.

/dn ei’btitudinis qua fanctiageli ab *’’‘**?Mflt;J** 'habuert^etia illogJpiiS-qw in ueritate non Reterüt participes fuifk credendum fit.Çap.ij.

Qae cu ita fint:nulto quidem mö

Rcundu aliquod tépoiis fpaciu3 prius erant fpiritus illi tenebre quos angelos oicimusifed fimul ut facti fût tux f^efi funt:nô tarnen ita tâtû cresti: ut quoquo modo effenti.q quoquo mo oiuerent;fed ctiam illuminati ut fapi/ enter beateque umerent.êlb bic illumi natione auerfi quida3 angeli non folii non optinuerut exceUentiam fapientis beateque uitc:que pioculdubio nó nifi eterna eR certa atque fecur3:fed ^ ra/ tionalem uitam licet infipientem fic hr bent : ut cam non poffint amittere ncc fi uclint. 4tuatenus autem ante q? pee caffent illius fapiétie fuerit paiticipes: Oeimirequis poteR .-'In ei’ tarnen par ticipatiöe equates fuiffe iRos iilis-qui ^pterea uere plen^q; beati funtiquoni am nequaquä oe fue beatitudinis eter nitate fallutur.quo oictori fiimus:qn quidem fi equaled in ea fuiffent:rtiam üh in cius eternitate mafiffent:pariter beati ga panter certi/itleq; eni5 ficut, uita quadiucüqs fuentita eterna uita neracirer wei potent: fi finé habitura? fit:fiquide5 uita tantumodo oiuendo: eterna nero finem non babendo nomi-nataxR.^lua^pter quäuis non gegi


-ocr page 263-

LIBER.XL

etcrnam onnoo bcatom fit.oicitor om (ham penalis ignis cternus : tn fiuere ptrfcctcqs kata uita nó nift eterna eft: nó erat tab's ilto^ uita beata:^a qnep oehtura:! j^pterea non eterna fiue id Rirent fine nefcientes aliod putarent : quia Icientie timoz:nefeientes error be Bros ede utiqs non finebât. ^i aüt boe ita nefeiebant ut falfis incertisue non tidirent:fed utrû fempitemû an quan doq; finern babitorum eflet bonü fuü: in neutram partem firma affenfione ferrent:ipfa oe tanta felicitate cuctatio earn beate une plenitudmê qua in feis angelie elle credimus nó bebat.Tlecp enin beate uite uocabulu ita otrabim^ ad quafdaó fignificationis anguflias: ut folu 0015 oicamus beatumtqtarnen ita uere beatua eft:ut maioi beatitudo (ffe non pofïit. jn cutus cóparatióe q. angdi bcati funt:fua quadafumma be atitudine quâta effe in angdis poted: quid aut quantum eft.

✓Sie oparatioe btitudis iufto^z needn tenentiuj^miniois online pmiù.lpmo ru i paradifo bolus an peccatii.f^.i 2.

-lt; V^c ipfos.n.buic tante btitudini |c0parato8qd attinet ad ronalc . Del inteHectnalem creatura beatos nu/ cupadof sputam’.4Iuis.n pmos illof boies in paradifo negare audeat btos fuifle ante peccatü:qnn8 De fua btitudt ne epdiutuma uel utrii ctema effet teer tos.effet aüt eterna niff peccalfentienm bodie nó ipiudenter beatos uocemus: quos uidem’ inde ac pie cü fpe future imoitalitatis bâc uita ouccre fine cn/ mine uadâte có(cientiü:facilè iperâtes peccahs buius infirmitatis oiuina mi fericoidiâ : qui licet oe fue pfenerantie pmio certi fint:oe ipa tn pfeuerSta fus reperiurur incertt^Xlats.n.bominns fe in actione pfectuqs iuditic pfenera/ turmn ufque in finem fciat;nifi aliqua

reuelatióe ab illo fiat certos: q oe bac re iudo latentique iudicio non omnes idrutefs neminc itacp faUit/-(p-uatn itacp ptinct ad oelectatóes pntis boni beahoz erat pamns bö in paradifo:^ qlibet indus in bac ifûmitate moitaii» Zjtuâto aût ad fpè futuri boniibeatiot qlibet in qbud bet cruciatib’coipoiis: eut nô opmione fed certa nentate maz nifedû ed:fine fine fe babiturus omni moledia carëtem focietatem angelo:p in participahôe fummi oeiicp erat ille bó fui cafus inceitus tn,magna ilia fed citate paradifi.4Iuocirca cuiuis iâ nô oifficiliter occurrit ntroque conumeto effici beatitndinê;quâ rectojjpofifo in teUectnalis natura oefiderat:boc ed ut abono incómutabili qo oeused fine ulla moledia perfruatur : 1 tn eo fe in etemü effe manfiiró nee ulla oubitatóe tunctetur:nec ullo errore fallatjbanc babere agelos lucis pia fide credim^: bâc nee ante q; caderent buide agelos peccatotes:q fua ptauitate illa liice pu nati funt cófequenti ratóe coUigim’. ihabuide tarnen aliqua 1 fi nó pfeiam beatitudinem;fi uitag egert ante pecca turn ƒfecto credendi funt.

✓an ita uni’ felicitatis oês angelifint creati: ut neep lapfuros fe poffe node q clapfi funt:1 pod ruina labenhu pfeue ratie fue pfeientiâ aceeperint q deteft. £ap.i3.'

'j^jïfffi Durus uidetur quado facti ^y**Bfunt agcli:alios credere ita fcós /it non acciperent piefdcnttamiuel per feuerantie uelxafus fni:alios antes ita fact08:ut ucritate certidima eternitate fue beatitudinis nodfentifed equalis fe licitatis omnes ab initio creati font:cl ita fncrnnt:oonec idi qui nunc mali fd ab illo bonitatis lumtne fna ooliintate cecidiffent : piofecto multo ed ourius none putare angelos fanctos etemc fue beatitudinis incerios : et ipfos oe


-ocr page 264-

ftmctipfi« ignojarf:qaod nos ce iHi# per fcriptuias fanctas noffe potuimu«. Zïtaig.n.cacboh 'cug cbnHianas igno rat:nullij nouwn otabolum c;:boni# angfIie olteriu» futurn : ficut na irtum m fexjefates bono| {«ngelo^j nltcrion redifurnm.-'Sïcntas gppe in tuangelio fanctts fidelibnfip ^mirncq? erteqUa Sgelie oei:qbu8 ené ƒ minnar q»ibut in mta cternam.pouo eût fi nos cern fumna nunq? nos ejitla imoaali felid tare cafuroenlli nero certi non fontna potiorea non equates eis erïmus. 3ed qa nequa^ uetitas fallit:*! equales eis erimus:pzofecto etia ipfi certi font foe felicitatie eterne. Cai^ illi a(ü qa certi nó fuerunt : non enirn erat eo^ eterna félicitas cuius certi effent:que fine fite rat bitura:reftat ut aut ipares fuerint: poft idor ruinas iHis certa fcicna fue fépiteme felicitatis accefTent.Tlifi for te qs oicat id qooüts ait œ oiabolo î eoâgelio.ƒle bomicida erat ab initio:

1 î ueritate nô ftetit:(ïc effe acnpicndü ot non folû bomicida fuerit ab initio: ideft initio huant generis ex quo utiep homo factuseft:que oecipiendo poftet 8ccidere:ue:p etia ab initio fue oditois in ueritate non ftetit;* Tideo nunquam beatus cum fanctis angelis fuerit:fao recufas efte fubditus creaton’;! fupbia fna uelut pnuata poteftate elat^.ac per hoc falfus 1 fallaj: quia neque unqua poteftatem omnipotentis euadit. ^t q per pt'as fubicctionesnoluit teuere qo nere eft:aftectat per fuperbâ elanones fimnlate quod noneft:ntfic intelligaf etias quod beatus apoftolus pannes ait.ab initio oiabol’ peccat.boc eft:ex quo factns eft iuftitiam recafautt:qna nfti pia ocoep fubdita nolnntas baber no poftet.#^uic fentetie qfqs aeqefeit: nd rii illis berends fapit.i.manicbeis I fiqne alie peftes ita fenduntiq^ foam quandam propriam tanep ex aduerfo quoda ptindpio oiabolus babeat na/

tnrS malitqm* tanta nanitate oeftpiât: ot corn oerba ifta euagelica in auctoii fate nobifcutn bsbeant:non attendant non mxifte oominn a oentate aliénas fuit:fed in oentate no ftetitiubi a ueri täte lapfus intclligi aoluit:i qua utiep ft ftetiftet:cias patticepe factos beatus corn fanctis angelis permaneret.

/Zino genere locutonis oictam fit oe oiabolo q gt;in oentate no fteterit:qnia oeritas no eft in eoXap.i^. nbsp;nbsp;nbsp;gt;

Sbiecit autiodidurqoafi qfiftez m’ node oftendatur q, i ueritate no fteterit:atque ait qa no ê uetitos in eo.^ftet antin eo fi in ilia ftetiftet. to canoe aut Dictum eft min^ afitata.6tc .n.uidetur fonate.^n ueritate n ftetit: qa non eft ueritas in eoiranqua ea fit caufa at in ueritate no fteteritiqi in eo oeritas non fit:cum ponus ea fit caufa at in eo uentas no fit:q^ in oeiitate no ftetit.Tfta loeutio ê ?ipfalmo ubi air. ^go damaui quoniâ exaudifti me oe us:di oicendus fuifte nideaftexaudiftt me os quoniâ damaui. Rs di oixiftet ego damaui tanqua ab co quereretor onde fe damafte monftraret:ab eftecto exauditionis oeiclamons fui oftendit affeetnm.’tanqi oiceret .Ibinc oftendo damafte me quoniâ exaudifti me.

ZZ^id fenticdii fit oe co qd fcriptu c ab initio oiabolus peccat.Map.iƒ.

iWElud etia quod ait oe oiabolo ^ ^Mjnnesiab initio oiabolus peccat no intelligunr qui inde uolnntaftercte peccati naturamxusnamrale nullu fit omnino peccatum.#ed quid refponde fur pro pbyfids teftimonüsrfme quod ait Xaias fub figurata peifona pn'dpif bawlonie oiaboln notans:quo modo ceddit hidfet qui mane oiiebanndiue quod Csecbiel in oelidis paradifi oei


-ocr page 265-

UBER.XL

fuifh’romni pjctiofo lapde 02nat’:ubi iteUigitur foilTe altquado fine peccato.quot; ‘flam e;cpjefTiu« ei paulo pod eidtar. Imbolafti i oieb^ tuie fine uino.41ue fi aliter cônenientius intelligi nequnt: opottet etiam illud quod Dictum eft in Dentate non ftent fie 8ccipiamo8;q gt;nbsp;in ueritate fuerit fed non peimanferit.Ci illud quod ab initio Diabolus peccat: no ab initio ej quo creatus eft p^ccare putadus eftded ab initio peccati quod ab iprius fuperbia cepit eife peccamm, Tfec illud quod feriptû eft i libzo Job di b Diabolo fermo effet.^ocèiniriu figmend Domini quod fecit ad illuden dum ab angelis fuis . Cui confonare nidetur 1 pfalmus ubilegitur, Draco bic quern finjeifti ad illudendum ei:fic inteUigendum eftmt ejiftimemus tale eb initio creato cui ab angelis illude/ returjfed in bac pena poft peccatu or/ oinatum. Jnitiu ergo eius figmentum eft Domini .‘Tlon enim eft ulla natura etiam in extremis infinnfep beftiolis: qua non iHe eóftituit a quo eft omnia inodus:omnis rpecies:omis o2do:rine quibus nibil reru inueniri uF cogitari poteft.■Quanto magis angelica creaz tura:que omnia ceteia que oeus odidit nature oignitate piecedit.

zDe grädib^ * 1Differctiis creatora:;; g* aliter pendet utilitads ufus : aliter Dido rationis. Cap.i^.~ -

ibis enim que quoquo mo fût JLlnon funt quod oeus eft a quo facta font : pteponuntor uiuentia non niuentibus : fient ea que babent aim gignendi uel etiam appetendubis que ifto motu tarent.Ct in bis qne uiuont pteponuntur fentientia nofcntientiV: ficut aibonbus oimalia.Ct in bis que fentiunt pteponuntur intelligentia non intelligentibus:ficut boies peeotibos. Ct ibis q intelligut pponufimottalia

mottalibusificutageli boibos altiotis pponunt nature otdi'ne. Cft ant alius , step aliusƒ fuo cuiufep ufu eftimatois modu8:quo fit ut queda fenfo caretia qbtifda fentientibus pponam^.in tatu ut fi poteftas effet: ea ptotfus d natura re;^ auferre uellemusdme que in ea lo com babent ignotates:rioe ctm feiam’ nns ea cômodis poftponentes. dois enim non oomi fue panem babere^ mores minimos ^ polices malit.*^ed gd mini eu in ipfo^ etias boium eftiz matione quotum certe natora tante eft Dignitati8:plerunque carios oparetur equus q? feruu8:gemaep familia .-Ita in tali hbertate iudicandi plurimu piz ftat ratio confideratis aneceffitax inz digenti8:fen uoluptate cupientis:cum ifta quid per fe ipfum in reru gradib’ penebtrneceffitas aût quid piopter gd expetat cogitetra ifta gd uero luci men tis appareat.uoluptas oero gd ioeiidn cotpotis fenflbus bladiatur exquirat, ^d tantu ualet in naturis ronalibus quoddä ueloti podus noliitatis a amo ris.ut cuotdine nature ageli boib’;tn lege iuftitie boni boies malis angelis pferatur.

• /Sfitin malitie no natura effe fed xtra natnrajrcoi ad peccandum no coditot caufa eft fed ooluntas . (ap.iz,

Xopter natotâ igitur no piopter Agt;^malitiâ oiaboli Dictu recte itelliz gimos: *?oc eft initios figmenti om. quia fine Dubio nifi effet initio malitie natura non oitiata pieceffit. Qitio aût ita contra natora eft ut non poffit nifi nocere nature .‘Tlon itacp effet uitium recedere a peomiTi natote cui’id nitui eftrpoti’ copetcret effe cum neo.Qua piopter etiam ooluntas mala grande teftimoniom eft nature bone, ^ed oe’ ficut’ natorarû bona^ optim’ creator eft;ita malaj i ooluntatum iuftiffimns Didinator:ot co male ille utut naturis m. i.

-ocr page 266-

LIBER,Xr.

bonis:ipfe bn utatur eti'am nolaiatib’ mails.Jtaq; feat ut Diabolus ïffitmoe illius bonus:uolnnrate fua malus : in inferionbus ordmatus illuderetur ab angclis emsiidefi ut piofmt tentatóes n^fancnsigbus eas obefïc oefiderat. ^tquoniâ oeus cu eü conderet future malignitatis ei^ nö erat utiep ignar’; Qpuidebat que bona ne malis ei’ effet ipfe facturus ; piopterea pfalmus ait . 3gt;raco bic ques finpfli ad tUudendû eimt in eo effet ggt; eus finjitjicet p fuâ bonitatem bonumiiam per fnam pje/ fcientiam pieparaffe intelligatur quo modo illo uteretur in malo.

/2!gt;e pulcbritudine nniuerfitatisique per o’dinanonem oeietiä^ otrario^ fit oppofitione lucenfior. Æap.i 8.

enim oeus nllum non wco Jl Wngfloiuï W“^ I’®’O5 crearet: qnem thalü futurum effe ptefciffetinifi panter noffet qbus eos Iwno^ ufibus cómodaret:atcp ita o2dinc feculornm tanep pulcbe«imü carmen etiam e;cq/ bufdam quafi antbitetis boneffarct . élntbiteta.n.que appellantur in ojna/ mentis elocutöis fuut oecétiffima:que latine appellantur oppofitaiuF qd ej/ pteffius oicitur contrapofita.T^on eff apud nos bums uocabuli confuetudo: eu tn eifdem otnamentis locutionis et fermo laOnus utaturamo lingue oiuj gentiu bis antbitetis.1 pauIus apoflo lus in fecunda ad connibios epiffola ilium locû fuauiter explicat ubi oicit. p arma iuffitie a oejtris a a finifiris : per glojia *»ignobilitatc: per infamia 1 bona famâ: ut feductoies *1ueraces: ut qui ignojamur 7 cognofcimur : qff moiientes 7 ecce uiuimus:ut coerciti a 1 non moîtificatimt trifles femper aût gaudentesificut egeni multos aut ei/ tantes : fanqjnibil babentes 7 omnia poffidentes.Sicut ergo iffa contrana contrariis oppofita famonis pulcbn/ todinem reddufuta quada no uerbo:^ f5 re^eloquentia otrano^ cppohtioe fecFi pulcbntudo coponiF./Ipertiffime hoc pofitu eft in libto ecclefiaftico boc modo.tontra main bonus eftilotra mottem uita : fic contra piu peccator. fet fic intuere in omnia opeta altlffimi bina contra bina:unu contra unum.

/4tuid f ntiendum nideatur : oiuifit Deus inter lucem 1 tenebtasXap.ip. ^^dianuis itaque oitiini fermonis V,^obfcurifas etia ad boc fit unlis : qgt;piiircs fentetias ueritatis parit17 in luce notitieƒducit.oû alius eu fic;ah’ fic inteHigitnta in ut quod in obfeuro loco inteUigitor ucl atteftaride rerum manifeffa;^: uel ahis locis minime ou biis afferatur: fiue cii multa tractâtur ad id quocp peruentatur qd fenfit tile q faipfit; fiue id lateat fed ex occafiöe tracfâde ƒfundeobfeuritatis alia qdâ uera oicâtunnon mibi uidetur ab ope ribus oei abfurda fententiaifi eus lu;: ilia prima eft facta angeli creati itelh/ guntur:7 inter fanctos angelos 7 imu dos fuiffe Dtfcretuiubi oictu c.7 oiuiz fit oe’ infer luce 7 tencb2a8;7 uocauit oc’ luce Die:7 tenebtas uocauit noctc. Bolus qppe ilk ifta oifeernere potuiti q potuit etia pnus qa caderet pfcire ca furos:7 lumine puatos ueritatis in re nebtofa fuperbia remanfuros .''11am iter iftiinobis notiffimu oic 7 noctes: ideft inter banc lucem 7 bas fenebias uulgatiffimas fenfibus nris luminan'a celi ut oiuidtret iperauit. fiant inquit luminaria i firmamento celi ut luceant fop terra:7 oiuidat inter oic 7 noctc. «t paulo poft,«t fecit iquit oeus ouo luminaria magna:luminare mains in pncipio Diek7 luminare minus i piici pio noctis.^t ftellas.7pofuitillas ds in firmamento celi lucere fuper terra:


-ocr page 267-

LIBER,XL

5 pueffe oiri *1nocti : Twaidere inter lucent 1 tenebtas gt;nbsp;jnter uero lucè que fancta focutaß angelos edtlludratóe uentans ireUigibititer fulgens:! ei có tranaß tenebzas ided malo^ angelo;z BUtrfo:ç2 a luce mdirie teterrimas men teßapfe Dimdere poluitaui etiâ futu^ non nature fed uolûtatie malû occulta aut incertû ede non potuit.

/©e co q? pod oiferetiôem ludo atq; tenebiajt otetum edia uidit oeus Iuce5 quia bona ed. Ca.20,

V V^nicp nec Alad fd pzeterenndu A ^ilentto:q,ubi oipt oeu« fiat luj Vacta ê lupiotmuo fubiüctü eil uidit ©eus lucem ga bona ed.Ta podea q? feparauit inter lucè 1 tenebtas :1 uoca uit lucem ofem 1 tenebzaa noctem : ne fimul cü luce etiâ talibuß tenebzis tedt moniû placiti fui pbibuide uidcretur. nam ubi tenebte inculpabile» funtuter qua» 1 lucem idam bißoculiß ofpieuä Inminana celi oiuidüt:nô ante fs pod infertiir.lt;ft uidit ocas quia bonû ed. *1pofuit inquit ilia in fizmamento celi; lueere fnper terra t' tpede oici a nocti: 1 dpararc inter lucem i tenebzas . Ct uidit oeuß quia bonum ed. Lftrunqtie placuit qa utruq^ fine peccato ed. 4lbi aut oijit ocus fiat lux 1 farta ed lujii uidit ocus luce qa bona cd:1 podmo/ dû infertur:' »feparauit oe^ inter luce * Jtenebzas:uocauitep oc’ luce oiem:! tenebzas uocauit noctem:non boc loco odditu cd:7 uidit oeus qa bonn ed:ne utruq; appellaretur bonutco edct bo:^ ultern malû uitio pzopzio non natura. Ct ideo fola ibi lux placuit conditozi. tenebze aût âgclice 1 ft fuerât ozdinäde non tarnen fuerant appzobande.

/TD( etcrna iincórnutabili fcietia nel Bcnolütatezqa fêper illi aninerfa que fuit fie plaoerunt facienda quemadz modum facta. Cap.zi.

|JX tdd ed enim aliud intclligendd V,^'n eo qj per omnia oicitur.mdit ©eus qa bonû ed:ni ft opiseppzobatio fin arte facti que fapiétia oei ed/üe’ eût no ufqueadeo cû oiot factû ed:tûc Bidicit bonum:ut nibil coç fieret fi ei fttidet mcognitû.Dus ezgo uidit quia bonû ed quod nifi uididet an qs fieret non uticp fieret:nocet bonum ede non Dlfclt.Ct plato quides plus aufus ed cicere.elatû ede fcilicet oeum gaüdio: mundi uniuerfitate perfecta.Übi 1 ipe nó ufqïadeo oefipiebat: ut putaret oeü fui operis nouitate factû beatioze5:fed fic odedere uoluit artifici fuo placuide ia factû :qd placuezat in arte factendü: non 9’ ullo modo oei fcietia oarietur; ut aliud in eo factant que nondü funtt aliud que iam funt:aliud que fuerunt. Ton.n.moze hfó illc udqd futurus ed jifpicittUel quod pzefes ed afpicit: uel qb pzctcritii ed refpiciefs elio mö quoda a nfa^ ofucludine cogitationu longe akeep oiutrfo, ^lle qppe non eX boc i illud cogitatióe mutaratfed oino incömutabiliter uidct:ita ut illa qiiidc q tepozakter fiüt:' Zfunira nondü fint; 1 pfentia ia fintt' Zpterita las non fint, ipfe uero bec omia dabik ac fepiterna pzefentia eópzebêdatznee aliter ociilis; aliter mente:non.n.ex animo codât i cozpoze.Tec aliter nunc:alitcr antea; 1 aliter podea.quoniâ nó ficut nodra ita qiiocp ei’ fcientia triii tpzum: pnnf uidelicet 7 pteteriti uel fuïuri uariecate mutatur: apud quem non ed imutatio nee momenti obübzatio.Teqr.n.efus intentio oe cogitatóe in cogitatóes tra fit;in cui’ icozpozeo otuitu fimuladfüt cuncta q nouit.ZÏtnonia tpza ita nonit nullis fuis tpzib’ qnêadmodü tpralia mooet nullis fuis tpralibus motibus. ^bi ergo uidit bonum ede qb feat: «bi bonn ede uidit ut facettt.Tec qa factû

.m.z.


-ocr page 268-

UBER.XI.

oidit fcûntia u^iamhocl ejaliqua parte anjit: tanq; mino2!8 faeniie tue nt p:iU8 qj faceret qb uideret:qui tag pfecte nó operareturmifi tam perfecta fcientfa:cui nihil ej ceins openbus ad/ derefur. ^tua^^pter fi tantü mó nobis infinnandn effet qs fecerit Iucé:fuffice ret oicere fecit Deus lucem.^i aüt non folü qs fecerit: uc;2 etia per qd fecerit; fatis eet na enumerari.1 oijit oe’ fiat 111% 7 facta eft Inj.utnó tantuj oen fed etia per uerbû lucem feciffe noffemus. Zluia uero tria qdag inajime fcienda oe creatura nobis ïtimari opo’tmtiqg eâ fecerit:per qd fecerit:quare fecerit; ocus oi/it inqt fiat lux.! facta eft Iu%: 1 uidit oe’ lucem qa bona eft.Si ergo querimus qs fecerit:oe’eft.Si per qd fecerit:oijit fiat:7 facta eft . 6i quare fecerit:qa bona eft.llec auctot eft e%/ cellctioj Deo:nee ars efficacio: bi pbo; nee caufa meiio: q; ut bonü crearetur a bono Dco. Ibanc etiaj fplato caufam códendi mundi iuftifftmam oieit.ut a bono Deo bona opera fierent:fiue ifta legerit: fine ob bis q Icgerant faite cox gnouerit:fiue acetiimo ïgeio ïuiftbiüa Dci pea q facta funt itdlecta ofpe^erit: fine ab bis q iftaofpe^crät i ipe oidiz z2gt;e hts q in unfuerfitate re^ a bono creat02e bn códita^ qdâ offplicenret P‘gt;tät nu]!ä^malä effe naturä.^ap.^2.

n^nctamen caufa^.i.ad bona ere ada Dicit bonitafe Dci.bâc iquâ cauia ra infta atq?idoneä:q Diligenter confiderata 7 pie cogitata oês otrouer fias qrentiü mundi online terminât: lt;luidó berctici nó uidert.quia egenä carnis hnius fragilcq? mojtalitatê ia De iiifto fuplicio uenientemiDum ei nó oueniunt plurima offendüt:ficut ignis aut frigns aut fera beftia: nel qd eiuf/ modi.Klec atfedut cp nel in fuis locis naturifep uigeant : pulcbtoqne o:dinc

wfponâturiquantûq; unioerfitati re^ p:o fuis po’fombus Decofis tanquä in cömunê rem.p. 9ferant:uelnobi8ipis fi eis ogruenter stque fcienter utamur omoditatis attribuât.ita utuenena ipa q per inconuenientiam perniciofa funt ouenienter adbibita in falubïia medi/ camenta uertantur ; q-q; a côtrario e't bec qbus oclectâtur:fient cibus 7 pot’ 7 ifta ln% imoderato 7 impojtuno ufu nojia fentiantur. tUnde nos admonet Dinina ^uidentia nó res infipienter ui tuperare.fed ntilitstem re^ Diligenter inqrere,7ubi nfm ingeniö uP ifirmi/ ras oeficitnta credete occulta ficut état qdam que uijpotuimus luemrc.qa et ipfa utiinati occukatioiaut bumilitatif e%ercirafio eft.aut elatiöis attrifio: en omino natuta nulla fit maluinomenq? hoc nó fit nifi puatóis boni.fed a terre nis ufq? ad celeftia:7 a uifibilib’ ufq? ad iuifibiliaifunt aliis alia bonaialüs alfa mel^2a:ad boe inequalia ut effent omnia.®eu8 aüt itaeft arfifc% magn’ in magnisiut minoi non fit in paruis, 41ue paru3 nó fua graduate:nâ pens nulla eft: fed artifieis fapietia metieda funt ficut in fpecie mfibtli bois.fi unu radatur fnpcrcilin;q5 qipemodii nihil cojpon;7cpmultii Detrahifpulcbtitu/ dmi.qnonia no mole 9ft3t:f5 oiftat a parilitate ac Dimenfione membtojum, T^ec fane multu miranduj cft:qgt; hi q nônuUas mala putant effe natura:fuo quodaƒpo e/o:faƒpagatâcp pneipio: nolunt aedpere ifta cam creatois re:p: nt bonus oeus conderet bonaicredetef cum poti’ad bee mundana molimina reheUafis aduerfus fe mali repellcdt: extrema neceffitate perduetum.fuamep naturam bonam malo coercendo fupe radoq? mifeuiffe. qua turpiffime poll« tâ;7 erudeliffime captiuatâ:7 oppîeffâ laboze magno mjemundet ac liberet:« totâ tamen:fed quod eius no potuerit ab lila inqnatione purgari:tegmen ac


-ocr page 269-

LIBER »XI«:

oincnlom futorü bofti# mcri 'Tindufi. Sic aut manicbei n oefiperent uVpoti* infanircnt;fi Txinatura ficnti cd incô mutabi lem atq;cmino iconupribiUm crederent:cui nocere nulla respodit: Bias nero quolutatc mutan in wteri^ 1 peccato conupt potuil;atip ita incó/ tnutabilts ucritatis luce puari: nó wi parte nccei’ nature q oei c: fed ab illo 9diia$ löge iparem oditoii : ;tpiana fa nitate fentirent.

✓3)e errore i quo Ongenw ooctrin» inculpatur. ^ap.23.

Cd mnlto ed mùandû ampliuB: qgt;etia qda g unö nobifcu crednt ■omnium regt;2 effc pnncipiusinuUamq? natorä que nó ed qdoeue ed: nifi ab illo cöditore ede non poffemolueft tn idâ caufam fabricandi mundi tâ bons at fimplices bn ac fimpliciter credere: ut Deus bonuo conderet bona tl effent pod Beu q nó effent qd ed ocus. bona tn que non faceiet nift bonus oeus.Ss Bias oicunt non quides partes oei:fed facias a oeoipeccade a oeo eöditore re eedendon wuerfis ^gredib’ ƒ oilier fitate peccato^z : a celis nfque ad terras oiuerfa coqwia quafi uicula meruiffe. nbunc ede munduieacp caofain mudi fuide fanendmo utcoderenturbona; fed ut mala cobibercnf.lhic Oiigenef mre culpaf.'^ libiis.n.quos appellat periarebon.i.oc piincipus boe fenfit: boe fcripfit. Öbi pF q?ma pot miror boiem in eedefiadicis Ins ta ooctii5 1 ejercitatû nô attendide pnmü ^boe edet contrarium fcripture buius tante Buctontatis intentioni.q per oia op«a oei fubiiigensil uidit oe’qa bonti ed: cöpletifcp omnibus iferens 1 uidit oe’ omia q fecit:1 ecce bona ualdcinnllas Bltâ caufam faciendi mundi itelligi uo luit : nifi ut bona fierent a bono oeo. Wbi fi nemo peccadétitâtnmô naturis bonis edet mundus otnatus i plenus.

Cf qa péceatS edinÓ ideo enneta dmi ipleta peccahsicu bonop longe maiot numerus i teledib’ fue natiiic oidmej feruet.lHec mala uolutas ga nature ot dines fiiare notait:ideo iudi oei leges oia bn oîdinâtis effugil.quonias fuut pictura en colozenigro loco fiio pofita ita uniuerfitas raus figs podit intueri etiâ eû peccatotibus pulcbta edicpuis per fe ipfos cöfideratos fua oefotmitaf turpet.2)eide uidere oebuit Eugenes ugeoep ida fapiunt:fi bec opinio uera edet:mundn ideo factümt aie pmennf peccato:^ fuoip ’tan^ergadula gbiis pcnaliter iduderef corpota acnperêt:' diperioja 1 leuioM que minusiiferioia nero i grauioia que âplius peccaiieft: oemones gbus octerius nibil ed:terrc na cotpota gb’ infetius 1 gram’ nibil cd:potias cp boies etia bonos:potins etiam $ malos babere oebuide •Ttuc uero ut intelligeremus aïa:p mérita n qlitatibus coipo? ede penfanda;aercu podidet pedtmus oemon. bomo antes U nunc licet malus loge minons min/ otifep malitie:u certe ante peccatum tn luteu coip’ accepit. duid aut dultius pot oicitep idö folcm ut in uno mudo anus edet:nó oecoti pulcbiitudinu nel etia falun re^t coipotalmm confuluidc artificem oeusifed boe potins euenide ga una aia fic petcauaatiut tali co:por mereret inclndirlc per ^c fi otigidet ut nó una fed oueiimo nó one fed otté nel cents fimiliter egliterq? peccadent: cents foies baberet bic mundus . 4Ld ut n fieret nó opificis piiifióe mirabili ad rea coipoialiü falntè wcotêcp co/ fultS ed:fed ongit poti’ tata unius aie 4)gredione peceâtis: ut fola coip’ tale meretur. TOó plane aiaç oe gb’ nefci unt gd loquatur: fed eop ipop g talia fapiut multS longe a ueritate U merito ed coercenda pgredio.lbec ergo tria qfuperius omendaui ens in unaquacp creatura regrûtunqais eâ feceritiper

• m•3/


-ocr page 270-

gd fecerit:quare fecent.ot refpendeaf oens per uerbü fuum ga bona efl;utrü Bltitudine mylhca nobts ipfa trinitas in(imetur:boc elt;l pater 1 filins 1 fpüs fanctusian altgdoauttat qb boe loco fcnpiura^ id accipiendü eiïe pbtbeat: multi fermoms elf qucfliomec omnia , ono uoluie ut Qpbcem^.urgendu eft.

/ IDe trinitate omina que per omnia opa fna figniftcatóie fue (parût iditia. tap.74..

Có'Aedimii8 1 tenemus 7 ftdeliter

gt;q pd’camuïcg» pf genuerit uerbü: boe Ml feptennâ per qua facta lût oia: unigemtü fiitüiunus unüietemus coe temüifüme bon^ equahter bonü.l qj fpÜ8 feus fimul 7 p2i8 1 filq fit fpint^’: 1 ipe ofubfiätiali8 * 1coeternus äbeb^; atque boc totum 1 trimtas fit popter ^pùaatê perfona:^;- :unus oe^ jjpter mfeparabilem Dininitatem:ficut unus oipotena jpt^r tfeparabile oipotctia: ita tn ut end cuj oe finguhs quentnr; unufquifcp eo^ Q cens 1 oipotens effe refpondeatur.cü uero oe oibns fimul: non tres dj nel très cmnipotentes:fed onus bus ommpotens.tanta tbi eft in tribus ifeparabilts unites: q fic uoluit pdicari Öltrü aût boni pis i bont fix lipfpüs fetus ga tômunis âbobus eft: recte boitas wei poffit abo^:n audeo temerariâ pcipitare fententiasiuerü tn ambo^ eum oicere fanctitates facilius aufiis fueromó ambo^z quafi qlitatê: fed ipfam qnoep fubftantiaj *7 tertiam in trinitate pfonâ.4d boc.n.me j)ba/ bilius ouctt;ggt; cü fit 7 pater fpintus 1 films fpiiftus:! pater fens T fili^ fctis: ÿpiie tarnen ipe uocatur fpintus fctis: tang; fancti't^ fubftantialis lofubfta fialis abo9.öed fi nibil eft aliud box nitas omina q, fanctftas: ^fectox tilla oiligentia rationis eft nöpiefumptóis audaciaiutiopibus oei feereto quodä loquédimodo quo noftra ejerceatur itentioreadê nobis infinuata iteUigaf thnitastunäquäcß ereaturâ gs tecent: per quid tecent:p2opter gd tecent.Pa ter gppe inteUigitur nerbi qui oynt ut fiat.quod aut lUo oicéte factu eft:ƒcul dubio per uerbü factns eft.jn eo uero qb oicitur mdit oe^ ga bonü eft: fatis fignificatur oeü nuUaneceffitate:nuna fue emufq^ utilitatis indigetia ; fg fola bóitate fecifie qb factü efl.i.ga cqliter bonü;7 g^ fpüs fcüs fimnl 1 piis 7 fdij bonü eft.4ib ideo poftea q; facing eft Dieif;nt res qfacta eft ?gnerc borniatt ƒpter qua facta eft indicetur,4tue bo nitas ft fpüs fcüs recte ttcUigitur.anfx oeria nobis trinitas in fuis operibus intimatur. ^nde c cmitatis fancte q in fanetis angelis furfum eft;70:150 7ix fwmatio 7 beatitudo .Tnä fi queratur unde fit;Deus eâ condidit . $1 unde fit fapiensia oeo iUuminatur.^ ’ unde fit feli7:oeo frintori fubfiftcs modifieat: côtemplâs illnftramrimberens ioeüx dafür.eft:uidet:aniat;in eternitate oei utget:iueritete oei lucetii bonirate oei gaudet.

✓3)e tripartita totius pbilofopbie of fciplina. fïap.2 ƒ.

0 lt;fantü iteUrgi oatur bic pbilofo V,,^pb,i fapiélie oifciplinâ tripartita effe uoluerunt:imo uero tripartita effe aiaduertere poiuert.iilecp.n.ipfiiftix tucrüt ut ita effet: fed ita effe potiusiue neft.cui’una pats appeUarec pbifica: altera logica;tertfa ethica, qua^ noia latma ia muite;; Ifis frequentata fiit: ut n3turali8:rationalis;mo2alifq3 uox carentur:qnas et in octauo libro btex uiter ftrinjimns.706 quo fit ofequés ut ifti in bis tribus abgd fm oeitm oc trinitate cogitauerint.^uäws plato pmiis ifta oiftributoem reperifle 7 có mentaffe oicafeni neep natura:;: onim aucto: nifi bs uifus eft:neep iteUigéfie patormeep amorfs quo bn beawep ui natw ifpiratoi.öed certe cü oenatuta


-ocr page 271-

UBER.XL

rerom i oc ratóe indagande ueritsti# •Iw fine bom ad que cucta que agim^ rtferre DcbawiDmerfi omc:fa fentiat. in bis tarnen tribus magnis 1 genera libus queftionibus oinnis eo^ ucrfaC intentio. ^ta ut cum in unaquaq; tarû gd qinique icerctur multiplet fit oifere panna opinionum: effe tarnen aliquaj nature taiiiam : fcicne fotma uite fuma nemo cunctetur.£ria enis funt que in unoquoep boie atcifice fpeetät: ut aliqd tffidat natuiaiooctrinaiufus.Tpatma ingemoiooctrina fdentiamfus fructo »imdteandus eft .Tec ignoio qgt; ^.pe fructus fruentin: ufus ue:o utentis fit. Bfep boc iterefte uideatur ; q. ea re frui ddmuriq nos no ad aliud referenda perfeipia oelectat, Öïn uero ea re qua ppter aliud querimus.unde tptalibus magi« utendum eft q? fruendumt frui mereamnr eteinis.Ton ficut peruerfi g frui nolut numo:nti aiit œo.quoniâ non numu5 piopter oeuj impendunt: fed Ocii ptopter niimum colut. Cie^tn to loquendi modo quern plus optinuit ofuctudo:7 fructibus utimurn ufibus frutmur. T^arn 7 frnctus iam proprie nicuntor agforii; quibus uticp omnes tempotaliter utimur . fboe itaq? moie ufum Dipcrim : in bis tribus q in boie fpectanda comonui.que font natura: oocn-ia:ufu8.€;bi8 ^pter optinenda beats lutS tripartita ut nipt a pbilofo/ phis inuenta eft Diiciphna.naturaliS piopter naturamirationalis japter no ttrin35:moiali8 piopter ufuj.Si eigo natnra noftra effet a nobisipiofecto et noftram nos genuiffemus fapientiam: nee easej noctrina.i.aliunde oifeedo pertipere cnraremus.l nofter amor a nobis |3fcctu8 7 ad nos relatus ad bea te uiuedu fufficerct: net bono alio quo ffueremur ullo indigerct .Tone uero ga natuia nra ut effet oeû bet auctoic: proculdubio ut uera fapiamus ipfum oebemus habere ooctoiemiipfum etiS

ut bri fim’fuaoftatis itime largitoié.

✓De imagie fumme trinitatis que lm queudammodum in natura eft nee ou watificari bominié. Cap . a 6^

nos quidem in nobis tam 7 fi ^^^on equalem: imo ualde lógecp Diftantem : neep tóeternS:7 quo bieni’ totü oiatur non etufdem fubftStie cui^ eft oeusitn qua do nihil fiti rébus ab eo factie natura piopinqui^ïiWagtnc oei boc eft fumme iUi ’ trinitatis agno fcimnsiad boc refoimatióe pfidendS: ot fit ettam fimilitudine pioxima.Tfla 7 fumus:7 nos effe nöuimUs:7 noftrü effe ac noffe oiligim’. 5n bis aiit trib^ que oijn:nulla nos falfitas uenfimilis turbat.Ton eni ea ficut illa que fonS funt ullo fenfu coipoiis tSgimus.uelitt coloief uidendoifonos audiendoiódo ree olfaciendoifapoies guftSdoioura 7 mollia cotrectando fennmns.quo^ fenfibilium etiam imagines eis fimilli mas neeia coipoieas cogitatóe uerfaz mus:memona tenemus.7 per ipfas ,in iftoiom oeffderia condtamurifed fine uHa fantafia;: uel fantafmatü imagina tóe ludificatoiia;me effe:me idq? noffe 7 amare certiffimü eft .Tulia Ï bis uc ris achadcmico^ aigumenta foimido oicentium.4Luid fi fallens .- ’5ienim hlloi fum.Tam qui non eft unq? net faUi pot.ac per boc fi ifi faUor.4tuia ergo fum qui faUor:quOmodo effe me fallor: qn certum eft me effe fi fallor ƒ Zinia igitur effem qui fallererietiS fi failar jjcnldubio in eo q? me noui effe non fallor.Confequens eft aiit etiS in eo tp me noui effe non failar ®icut.n. noui me effrita noui etiam boc ipfum noffe me.Caque duo cd amo:eundcm qnoq aamoiem qddS tertn'i neeiparis eftimatôis eis qs noui rebus adiiigo. Teqî.n.fallor amare me:cum in bis que amo non failar ; ZRuanqnfi illa


-ocr page 272-

LIBER.XI.

falfa efîenfJaiïa meamarc oeros effet, •nam quo paefo recte reptebenderer : H recte ptobiberer abamoie falfo^Ji me tlb amare falfô cct.-^ij oero iiHa ocra atep certa fint;qs oubitet qgt; eoro que amant iipfeamor oeros 1 certos eft rd^am potto nemo eft qm effe fe no Iw:^ nemo eft g non effe beatus ue!it. 4tüo.n-poteft beatus effe ft mbil fit.quot;

/®e effentia - Tfdentia a utriufqoe az

.w£?£.’_^C»P«27. gt;-

1Wja nero ui quads natural! ipos

I effe toenndos eft: “f”0 ob aliod 1 m qui mifen font nolmt tntenre.JEl cum fe miferos effe fentiant;nô fe ipos DC rebus fed miferia fua pottos anferrt uehnr.tUfs ctiam Tqui fibi mifcrrimi apparent:' !plane font.'!non folum a faptenttbos quontâ ßulti,:oe:^ etiâ ab bis q beatos fe potättmiferi ludicant’: qa panperes atep mendict funt:ftquis imottahtafe oaretiqua necipa miferia moteretur: ^pofito fibi q^ fiineadeni mifetia féper effe nollent:nullt 1 nufqs effent fotiirt:fed omnimodo pentort: jjfecto exultarêt letitta:' !fic fcper elf/ gerent effe q?ommno non effeJItunm ref reftfs cft nonffim’ fenfus eo?tClin eni motf metuot:' !mahlt in illa eröna ofuere:^ cä motte fimre : mfi ga fatts apparet q? refugtat natura non effe/ 4tcp ideo cü fe nouerit effe motftotos: pto magno bnfiefo fibf banc impendf mtficoidiä Defiderät:ut aliqoäto ^do ctius fn eade miferia uioant:tardiofqj motianfor.|?roculdubio ergo mdicät tmottalitate faltem talem q nö babeat finem mendicitatis:quäta grâtulatiôc fufetperent. Ænid aiaha omnia etiam irrationabiliargbus oatö non eft ifta cogitate:ab imenfis otaconibos ufque ad edguos nermiculos .-''Tlöne fe effe welle attp ob boc interttü fugete otbos qbus poffont motibus indiwt.quot;■Coid

atbufta omnefep fruhces:qbos nullos eft fenfus ad uttädas mamfefta motöe pernictes.quot; Tflon ne ut in auras tutum eulminis getmen emittant:altius terre radices aft(gunt:quo ahmentû ttabât: Btque ita fuù quodâmodo effe ofuent.quot; Jpfa poftremo cotpota qbus nô foins fenfus: fed nec ulla faites feminalis eft oita:ita tri oel exilmt in foperna;uel in ima Dcfcédût:uel libtantur in mediis: ut effentiâ Tuas ubi fm naturâ poffont effe cuftodiant.^ä oero noffe quantos ametur:^cp fallt nolit natura bôana: ucl bine îteUigi pofg, lamentari gfep fana mete mauult:q^ ietari i amentia. 4i.uc uis magna 7 mirabilis mottali/ bus pteiet boi aiantibus nulla eft:licet eo:^ gbufdä ad ifta luce otuédâ molto q; nobis fit acrior fenfus oculo:p:fed Iocc5 illa incotpotea otingere ncqunt: qua mens nfa quodâmô radiai:ut oe bis oibus recte iudicare pofTimiis. na in qnantti ca capim^:in ranttt id poffu mus.fSextn inert fenfib’ irratioaliu: I fi fcientia nullo modo.at certe qdam feientie ftmilitudo.Cetera aut re^ coe potaliô nô ga fentitit:fed ga fentfütor fenfibilia nùcupata funt. 4tuo^ i ar/ buftis boc fimile c fenftb’:qgt; alittur l gigntil. tier tu 7 bec omia cotpotalia latentes i natuia cas babêt:fed fotmas foes gb’ modi bni’uifibilis ftructora fotmofa ert: fentiedas fenfib’pbent:ot ƒ eo g. noffe nó poffunt-qfiïnctefcere uelle uideat'. Öcd nos ea fenfu cotpotif ita capim’:ut oe bis nö fenfu cotpotis iudicemus, Il')abemti8.n.alitï iteriotis bóts fenfus iÜö longe pftantiotc:qno lufta n iniufta fentimus iofta per itelli gibilem fpecic:iniufta fentimus p eius ptiuationê.dd buius fenfus officiü nó actes pupiUetnó fotamen auricule:nó fpirameta nanütnó gurtos faunótnó ttllus cotpoteus tactus accedit. 'Jbi mc 1 effequot;! boc noffe eert’ fo tl boc amo: Btque amare me ftmiliter certos fam ;i


-ocr page 273-

(JBEIC5«.

■^|neüiimipfum amojej^q i die 1 fdre Diligimu8völligere ocbeam^qno magis Dunnemnuatis unagim jpm quamugXap.2S.

öc Duolw«iHw efTfntia.f.l Ç^notitia quanfû ament in nobis: Tqncadmodn etta in ceteris reb’ que infra funt:eo9 reperiatnr - lft Différés q^da tn fimiiitudo: quantum fufeepti bni^ opens ratio nifa eft poftularc:fa tis Dijim’.f)c amofe ant quo amantquot;: titras T ipe amor ametur no oicfn eft. Imatur aut.i bine jjbam’:lt;p t boib’ 9 retting amatnr:ipfe magis ametur. ‘‘Wetp.n.uir bon’ metito oititur g feit qb bonü cft:fcd 9 oiligitXur ergo 1 in nobisipfis non 1 ipfem amoté nos Omare fennm’: quo amam’gegd boni Bmamos.''Cft.n.'t3mot quo amator: quod amandû no cft.€t iftöamoté edit in fe qui lUn oiligittquo id amatquot; good omandum non eft. poffunt cni5 ambo efle in uno boie:!boc bonuseft boimt illo ^finente quo bn oinimus: ifte oeficiat quo male uiuimus:oonec ad perfeetii fanetnr:^ in bonu amutet omne quod uiuimus.St.n.pecota effe mustcamalem uitam 1 quod fecund« fenfum einfdê eft amaremnstidq? eel fufficicns bonu noftru .1 fecundo hoc cam effet nobis bene nibil aliud qrere mus. 5tc fi arbofes effemnstnibil gdc fentiente mow amate poffemustue^ trt id qfi appetere nideremur quo feracinf effemu8:ubcrinfcp fructuofe.Si ecm’ Iapides;ant ffuctns;aut uentus:antflâ ma;tiel quid tiufmodi:fine allo quide fenfu atque uita:non tarnen nobis oez effet quafi quidam noftrows locomm atque otdinis appetitus . Tlam nelut ßmoteg cotpo;t momenta funt p0dc;t fine oeotfu gtauitareffme futfû imitate nitSfur.ita.n.cotp’ podcre: ficut aius Bmote fertur:quocBtp fettur.4Iuoniä igitor botes fumus ad noftri cteatoiis imagine creati:cuius e uera etemitos;

etem3 nerit3s;etem3 't nera caritas: eftq; ipe eferna Tuera 7 cara trinitas: net^ eófnfa neep feparatatin bis gdem rebus qinfranos funtiquonias 7 ipfa nee aliquo mo effent nee aliqua fpecie □tinerentar: nee aliquem ordinem nel appeterent ut tenerét:nift ab illo facta effent qui fumme eft:gfumme fapiens eft;qai fumme bon’ eft;tancp per oia que fecit mitabili ftabilitate curtentes: quafi quedâ eins alibi magis;8libi mi nus ipteffa ueftigia coUigam’.i nobis sûtes ipfis eius imaginent contuentes langt minor ille euangeliens filins ad nofmetipfos reuerfi fu:gati8:7 ad illo redeamos a qoo peccado recefferam’. IW effe noftró nó babebit mortesabi noffe noftru non babebit errorestibi amate noftros nó bubebit offenfionc» Tune aüt ifta tria noftra qpuis certa tentamuftnec alüs ca eredam’teftib’: fed nos ipfi ptefentia fentiamusiatqua interiote neraciffimo cernam’afpectu: tarnen gsdin futura : nel utrum niinêp cefßtttra.7 quo fi male': quo aüt fi bd agantar penientura fint.quoniam per nof ipfos noffe non poffum’talios bic teftes nel grim’ nel babern’. œ quo^ fidecar nnlla oebeat effe oubitatio.no eft ifte fs pofterio: erit oiligenti’ oiffe rendiloc’.Jn boe antlibio oe cimtate oei que nó peregrinatur in buius uite monalitateffsimoitalis feper in celis eft.i.angdis fanctis oeo'eoberenribus 9 nee facrut nn^ nee futuri funt Defer toiesâter quos 7 lUos qui eternâ lacé oeferétes tenebte facti funtioeû pmituf oinififfe iâ oipimnsullo adiuuâtc quo 7 cepimus ut poffumns ejtplieemus »

/TSgt;e fc5:p angelos fciêtta:qtrinitaté in ipla ei’oeitate noaert:q operas cas pmis in operate arte op in ipis opibus artikels intnentur.llapiTp. ~ . -rw-ter^ppeangeliTanch ’ non per gt;. 1 oerba fonantta oeu wfeuttfed p X.m.y»


-ocr page 274-

UBER.XI.

ipfam pcfentiâ immutabiiia uejitatfs: boe eft uerbu eius'unigemnjs.^t ipm uerbus i patrem 7 eo:^ fptnm fanctu: eamqoe efte mfeparabilem n-inftatem: ftnguiafqj m ea pejfonas una effe fub/ ftantia:T tarnen omnes non très ocos efte fed unum Deng ua nouerunt;ut eis magiF ifta fit nota ^ nofipfi nobis co gnm fumus.ipfam quoque creaturam meliBSibi hoc eft in fapicna oei tan^ in aite qua facta eft:qjm ea ipfa fciut. BC per hoc 7 fe ipfos ibi melius ^ in fc ipfi8;ueru tarnen 7 in feipfis.facti funt .n.7aliud funt $ iUcqfecit.^bi ergo tan$ in cognition« omma : in feipfis ant tan^ in nefpertina:fient fupta iam Dijim^.eiftulfu ant Differt ntruj in ea ration« cognofcawr aligd feendn qnâ factii eft:an in fcipo,fient aliter futur rectitudo linearn fen neritas fignrarn cum intellecta confpidtur : aliter en in pnlnere fcribitur.7 aliter inftitia ofcri bitur in uetitate ineómntabiii:aliter in ma iafti. fie oeide ceteta:ficut firmamê tu inter aquas fnpenotes 7 inferiezes; quod celum uocatus eft. fient oeoifum aquamm congeries terreep nudatio 7 berbarum inftituno attp ligne^zfcut fob's ac lune fteilariicp condi(io:ficut cj aquis animalinm uolucrom fcilicet arque pifeiû belluariicp natantinjicut quomciiqnein terra gradientin arque repentiu5:7ipfins bois qui cunctis in terra rebus cjcelloet.Omia bet aliter in neibo oei cognofeuntor abangelis: obi ba bent canfas ratioefep fuaszideft feciidit quaf facta funt incomutabiliter permanenteszaliter in feipfis. illic cla rioter btc obfeoriore cognitioneznelut artis atque operti, 431ue tn opera cum ad ipfins creatotis laudem ueneratio/ nemqs referunturrtanq: mane lncefcit in mentibns contemplantium. nbsp;nbsp;-

/79e fenarii nnmeri perfectionczg par tin fua;2quatitate copletur.Cap.jo.

n^cautem ptoptcr fenarii name 'ri perfectionczeodc oie fejies re petite lk;c Okbus perfecta narrantur. non quia oeo neceftaria fuerrt mota tc po2u:quali qui no potnent creare oia fimulzque cemceps congrurs monbus perageret tempota jed ga per fenann numeru eft opcrum fignata perfectie. ‘Ylnmer^qppe fenarius pmus opletur fill's partib^ztdeft fe;rta oie fui parte 7 tertia 7 oimidiazque funt unum 7 one 7 tria:que in fummas oucta fe/ bunt, i^artes aut in bac confideratione nu/ meio^ ille inteUigende funt que quote fint oici pot.finit oimidia tertia qrtaz 7 oeinceps ab aliquo numéro denemi nate.'TJecp enim e/empli gratiazquia t'n nouenario numéro quattuor pars aliqua ems eftzidee oici pot quota ei’ fitzunu3 siU poteft.nasnona eius eft: 7 tria poteft.nas tertia eft eius. idon/ tuncte uero ifte oue partes eius;noua fcilicet atque tertiaitdeft unum 7 tria: löge funt a tota fumma ciuszquod eft noues. Eterno; in oenario quaternäri’ eft aliqua pars eius; fed quota fit oici non poteft unn autem poteft.na oeci/ ma pars eius eft. babet 7 quintam que funt ouo.habet oimidia que fût griq*. tied be très paries eiuszoeoma 7gnta 7 oimidia.i.unii 7 ouo 7 quincp fimnl oucte non copient oecem.funt.n.ecto. ZPuodenararii uero partes numeri in fummam oucte tranfciint eu. babet.n. ouodecimam qd eft unum : babet fejla que ouo funtz babet quartam que funt tria:babet tcrtiam que funt quattuor: babet 7 oimidiam que funt fe/.unum antes 7 ouo 7 tria 7 quattuor 7 fex no DUodecim fed ampliuszideft fe/decim fiunt.lhoc bjeuiter commemoiandum putaui ad commedandam fenarii nu/ men' perfectionem: qui piimus ut oi/i partibus fuis in fummam redactis ipe perficitur z in quo perficit oeus opera fua.Mnde ratio numeri contemnenda


-ocr page 275-

EIBER.XI.

non cfl:qne in molt» fancta^ fcriptu ra;2locis t^magni clhmada ficducel Diligenter intuedbus .‘'Hec fruftra in laudibna oei Dictum ed.omia mmen/ fura 1 numero ï pódere oifpofuifti.

/De Die feptimoimqno plenrtudo et requies commcndatur, iÏap.ji.

Tifeptimo aut oie.i.codem oie «^f?»-Jl-fepne» repetito; qui numéro end »pfe aha radone perfectus eft ; oei re/ ges cómcndatur.in qua pmu fcificatio fonat.'Jta oeus uolmt iftu oies in ilhs fuis openbus fanctificare.ls in requie fua que n habet uefpetä. ^eqp.n.ufta creacura tpfa eft:ut et aliter i bi uerbo aliter tn fe cognita faciat aha uelnt ui/ urnaiaham uelut uefpemna nctittam. 3)e feptenarn pono numeri pfecdone Old qdem pliira poftunt ; fed liber iftc ia J3hju8 eft:7uereor ne occadone có perta fciendola nSam kuiter magis^ udliter nelle iactaf uideamur.habêda eft itaque rado modcratóts atep gra/ uitatisme fmte eus ce numero multas locjmur:menfuram a pödns neghgere indicemur.H^oc itacp fatis fit adrnone re:qjtot’ ipar pmus numer’ ternari’ eftitotus par qtemari’.ex gb’ oaob’ feptenarius conftat.Jdeo pto uniuerfo kpe ponitur.ficuti eftifcpdcs cadet in ft’n refurget.i.quotienfeiiep cecident nó peribit.41b nó oemigtatibus fed --7 oe tribularotbus ad bumilitatê pduce fibus intelligi uoluit.^t fepties in we laudabo te.qb alibi alio möwetn eft; kmper laus eins in ose meo.^t mulo bmufmodi ï oiuinis auctonb’ repiuf: in gbus feptenarius numerus ut oixi ü cuiufque rei uniuerfitatc poni fokt-piopter boe codes fepenumero fignaf fpintus fanctusioe quo oominus ait, 2^ocebit U08 omes ueritatê.^i zetjes oei qua regefcitur in Dco.^n toto gppe ideft plena perfectionc requicsii parte

ButCm laboj.Jdeo labotamus quädiu cjtparte fcimits. fed cum uenerit quod perfectii eft;qb ejparte eft euacnabit', •line eft g, etiam fcripturas iftas eus labote rimamur.fci uero angeli quoÿ focietati ' 1congregationi in bac pere/ grinatóne labotiofiiïima fufpiramus: ficut babent permanendi etcrnitatem: ita cognofcendi facilitates regefemdi felicitate. $ine Difficultate quippe nos Bdiauät:qaoniä fpiritualibus motib’ puns 7 liberis nó laborât.

z^e opinióe eotj? gangelo; j ezeatóes anteriozc uolnt ede q ^ müduCap.jz.

qnis aüt ótendat 7 oicatinon ^anctos angelos eiTe fignatos in eo ggt; Icdptns eft;fiat luj 7 facta c lux: fed quältbet lueem tunc piimi iUttam eße cozpotea:aut opinetur aut ooceat: angelos autem prius effe factosinon tantum ante firmamentum quod inter aquas iaquas factum appeüatum eft cetum : fed ante lUud quod Dictum eft in ptincipio fecit oeus celum 7 terras; Btque iHud quod wetus eft i pricipio: non ita wetum tanqua piimum hoc fa ctnm fiticum ante fecerit angelos . fed quia omnia in fapienda fecit:quod eft nerbum eins:'! ipfum fcriptura ptinci pium nominauitdicut ipfe in euâgeho ludeis quetendbus quis effet:refpodit fe effe ptincipinnmon c contrario re/ feram contenttonesimajrime quia hoc me oeketat plurimum;quod ctiam in fummo exetdio fanett hbti genefeos trinitas commcndatur.itum enim ita oicitur in ptincipio fecit oeus celum et tertastatep pater intelligatur feciffe in filio:ficut atteftatur pfalmus ubi legi/ rur.^ magnificata fût opera wa one; omnia in fapientia fecifti:conuenien/ tiffime paulo poft commemotatur ctiS fpiritus fanctus.itum enim Dictum ef fet qoalc3 terra oeus ptimitus fecerit;


-ocr page 276-

LIBER,Xtlt;

1

uel qosm moten imtcnamne future condructionie mundt cdi 1 terre noie nimcupaufru fubûdendo i addendo: terra autcj erat inotfibilis 7 copofira: l tenebte erant fuper abpfTum.moj ut trimtatts fömemwatio (omplc:etur:'i fpintus ïqiMt oei fuperferebatur fuper aquas. JOiomde ut uote unufqfep aai piatiquod ita ptofundü efl:ut ad ejer citationem legentm a fidet régula non aberrantesiplurctt poflit generare fen tenttascoum tarnen angelos fancros ï fublimibus celt fedibus nó qdem oeo coeternoF:fed tarnen o fua fempiterna *1uera felicitate fccuros 1 certoseffe ne mo abigat. ^d quo^ focietatc ptmere paruülos fuos onus Docen»:no foliim lUud ait crût equales angelis Dei:uetü ipfi quocp angel» qua contemplatione fruentar oftendit ubiait.uidete nc cóz temnatis unu ej cbis pufillis.J)ico.n. nobis:quia angeli eo^ in celts femper vident faciem patrts mei q in celis eft.

✓De Duab’agelo^ fodetatib^ ewer fis step Diïparib’:q nó incôgrue itelli ^tur luns ftenebiaÿ nöib^niiciipate tap.33.

^^lt;$ccafTe nut quofda angelos:!ï X^buin8 miidi ima oetrufos : q ets eeïnt career eft ufep ad fnturam in oie iudicij ultima oanatóes apoftolos |tgt;e trits apertiffime oftendit oicenstq « ós angelis peccantibus non pepercit:fed carcenbus caligïs inferi eetrudens tn iudido punfendos tradident refuari. Jnter bos ago ! illos oeu uel pfeietia nel opere wuififfe quis eubttetrjllofcp Ince meiito appellari quiscotradicat.-' Æunndo qdem nos adbuc in fide niz uentes:! eo^r equalitatem adbuc fperä tes utiep nondû tenentesnam luj eirti ab apoftolo Turnus ••'fmftfs.n.inqt ali qiiando tenebte nunc mit Inj in eno. 5ftos ucto eeptotes tenebzas apriffime mweupari ptofecto aduertut q peiotes

elle eos bôibus ifidelib’ fine îteHigôtî fine credunt.-^uajjpter ! fi alia lu3i ido buiushbh loco intelligenda é ubi legimus oi;cit dus fiat Injt.T alte tenez bte fignate lunt in eo q, fenptû eft.diz nifit eeus inter Iucem ! teneb2as;no8 tn iftas onas angelicas focietates.unâ fruentem œoialterâ tumenté fuperbic tipo.unâ cui eicitur adotate eu omnes angeli eiusraliam cuius punceps eicit fl?ec oia tibi eabo fi\pftratus adotaue rts me unâ en fcô amote flagrantem: altera jjptie ceifitudinis imûdo amote fumaniê.! quoniâ ficut fcripni eft.ós fuperbis reftftit:bumilibus autem oat gramjllam in celts celo^ t babitante: ifta inde ociecras in boc mfimo aerco celo tumultuantem. ^llam illuminofa pietate tranquillam : iftam tenebtofis cupiditatib^ turbulenta. |Ha eei nutu dementer fubuenientenufte nlcifcete: iftam fuo faftu oominandi ! nocendi libidine e;ceftuantem.gt;llâ ut quantum uiilt^onfulat oei bonitatis miniftraj: ifta ne quantu nult noceat oei potcftaz te frenatam. |llam buic illudentem ut nolens ptofit perfecutóibus fuis: banc ill» inuidentem cû peregrines colligit fuos . 7108 ergo bas onas focietates angelicas inter fe difpares atep otrart as.nnam ! natura benam: luolütate rectamralia uero natuta bond fed noz lutate periierfam abis mamfeftiotib’ otuina^ fcrïptura^ teftimomïs oecla ratas:qnod etui i boc libto eni nomen eft genefis luns tenebta^cpuocabulis fignatas exiftimauimns : etiâ fi aliud fenfit boc loco foite qui fcnpfit;nö eft inntiliter obfeuritas btiius pettractata fentetie.quia !fi uoluntatem auctoris libti buios indagare nequinimus:a re gola tarnen fidei que per alias eiufdem nuctotitatis facras litteras faiis fidelt bus nota eft:non abeitauim^.^tfi.n. cotpotalia bec cômemotata funt opets va : babent proculdubio nonnuUani


-ocr page 277-

EIBER.]^I*

finiïlimdinem fpiritnaljtJtn: fecundum qitod oidt apoitolus.Omés enis nos filij ludsedis 'tfilij Dtei.nö fuinus no ctis neqne tenebïa;: . bi aut boe fenfit etiamdk qmfcnpfit ad pcrfectiorem Difpntatöis fmem nodra pcrnenit iten tio.ut homo oei tam ejcimic omincque fapientie: imo per eü fpus oei in come mozadis epenbas oei que omia fejeto oie oteft effe perfectamnllo mö agdoa ptermiûffe credatur.fine in pncipio ga pmo fecit:fine quod connenientios in/ leUigittiran puncipio : qnia in uerbo unigenito fecit:fcripwm fit in pzicipio fecit oens celum T terras.qbus nomiz nibue uninetfalis eft fignata creatura: nel fpintuabs 7 coipoiabs qnod è ere dibilinsiuF magne oue mundi partes: qnib’ omaia 'qae creata fant otinenf. at pnmitus earn totam proponeret:ac Deinde partes eins fecandas mydicus Dieram numeram e^cqueretur .

/25e eo q, gdas patant ia conditione firmameteaq^ oifcreta^ noie agelos^ fignato6:7 qgt; odam aquas e;cillimant non creatas. Cap.34-.

vÖlanqaam nonnaUi pataaerunt aqua^z noie fignatos quodämö po^fbs angelozum : 7 boe effe quod Dictum eft . fiat firmamentam inter aqaam 1 aquam:ut fupta firmamenta angeli inteHigant’dnfra aero ad aquc ifte uifibilestael malorum angelozam mnUitudomelomniü bomtnü gentes. 4tuod fi ita eft : non illic apparet ubi fach Tant angeli;fed ubi oifereti.^aâ ais 7 aquas quod peruerfiftime atque ipie uanicatis eft negent quides faccas a Deo:quoniam nu''qua5 feriptum eft: Dipt oeus fiant aque , 4^uod poffunt fmili uanitate etiam oe terra oicere. 'Tlufquasemj legiwr.oijit oeus fiat terra.6ed inquiunt feriptum eft in pa ctpio fecit oeus edu 7 terra, illic ergo

7 aqua intelligenda eft . ^no n.noie’ atruuqs cópzebenfas eft.Tlam ipfius eft mare ficut in pfalmo legitur : 7 ipe fecit inud:7aridas manus ei’ fineert, bed bi qui in nomine aqua^zque fup celos funt angelos mtelbgi uolunt:pó denbus elemeato^z mouentur :7 ideo non putant aquarus fluidam graueep nataram:in fuperiozibus mundi loris potuiffe conftimi./tui fecundum rati ones fuas fi ipi boies facere potuifïent non ei pituitam quod grecc fleuma oi citur:7 tanquas in dementis co:pons noftri aquarum uicem optinerdcapite ponerent.^bi eim fedes eft fleumatis: fecundum oei opus utique aptidime: fecundum iftorum autem coniecturam tam abfurde:ut fi boe nercireniU8:7in boe Itbïo fimiliter feziptus effet:q^ oe’ bumorem fiaidum 7 frigidum ac per boe graues:in fuperioze omnibus ce/ ten’s bumani eozpozis parte pofuerit: ifti trurinatozes elementorus ncquaqï crederent. ^t fi auctozitati eiufdc fcri pture fübditi effent:aliqd ahud e;cboe intdligêdü effe eenferent. bed quoniü fi Diligenter fingula ferutemur atque tractemus: que in illo oiaino libzo oc oftitiitione mundi fcripta funt:7 mul/ ta Dicenda:7 a ptopofito inftituti opis longe oigrediendum eft . panique oc ouabus iftis omerfis inter fe atque co trariis focietahbus angelos:in qb.is font quedam e^oidia ouariis etiam in rebus bumanis focietatumioc quibus oeinceps oicere inftiiui:quantu5 fatis effe uifu eft oifputauimus.bunc quoep Iib2um aliquando daudamus.

Äonlfi ^uguftini Épifcopi de*£iuita te a)ei liber Duodecimus,

/ 3)e ona bonorum angelornmqne natura. Capitulum phrnuut.


-ocr page 278-

in angelis ia uideturrpnus mibi qda^ pc ipia angelis uideo effe oiccnda:qb’ cemödretur quantii a nobis poted:q5 nö incoueniens neq? incogrua oicatar tde boibus angelifq? focieras : ut non quattuoroue foliatangelo;: totidcq? i^ïam:fed cue potius ciuitates boecd fonttates merito ede oicantur : una in bonisraltera in maiis:n foln angdis: ue^ etia bóibus oditute . Elngelo^ bo



^ 1 no:^ T malo^ inter fe cótrarios appe/ 7 titusmónaturis piincipiifq? Diuerfis:

• ’^‘’ 1co Deus oiu5 fubdätia^ bonus auctor '.1 códito: utrofq? creanerit:fcd uoluta tibus 1 cupiditatibus extitide DUbita te fas nó ed.pü abïcódantes in comuni omnibus bono quod ipfe illis De’ ed: Vd 1 , Btq?in eius eternitate:ueritate:caritatc ) /i i pepfidunt.Slii fua potedate potius De J^ ! iectatiaidutfuu bonn fibiip(ï cdent:a fnpiore comuni ommu beatifico bono 'ad jipïia Dcdujertt'ï babentes elatóis fadii pto ejcellentidima eternitateata nitatis adutiâ pto certidima oeritate: dudia partius pto indiuidua cantate: fuperbitfaHaccsuoidi effeeti funt.Sea



ïc-aw Pc indituttone 'bóts otcasnibi z oua:^ctuitani5 , quatii ad ratio jnahu mortali/ \unup gen^atti apparebit titudinis igit illo:jtcaufa ed adberere oeo.quó circa idotuj miferie caufa ej côtratio edintelligendatquod ed non adberere oco.4^aâ ob res f»«• qntur quare idi beari fint : recte refpodefqa adherent oco.^t eus queritur cor idi funt miferi:recte refpódeturtquia non adberêt Deo.Tô ed creature rónalis nel intellectualis bonus quo beata fit: nifi oeus.^ra qtuis nóois beata podit ede creatura:necp.n.boc mun’ adipi/

fcuntur Btq; capiutfere:lignâtfajätet fiqd buiurmodiedtea tn que pot:non ej feipa póttqa ejnibilo creata edtfs ejillo a quo crcata edJhoc.n.adepio beata ed: quo amido mifera ed . jlle uero q nöalio fed feipfo btös ed:ideo mifer non poted ede: qtna nó fe poted emittere. ^icimus itaq? imutabile bo num non ede nifi nnu uern neu beatu. ea nero que fecit bona quidêedecpab illo uerii tarnen motabiiia:q gt;nbsp;n oe illo fed oenibilo facta funt.41uanq; ergo fuma nö fint qbusêneus mai’ bonü: magna funt tarnen ca mntabilia box natque adberere podont ut beata fint imutabib bono.cpufqueadco bonü cd co2Ü:nt fine illo mifera necede ede fit, 'Tec ideo cetera ï bac creature uniuer fitate meliota func;qoia mifera ede nó podunt.neque enim mêbia cetera cotz pons nodriideo oicendum ed oculis ede meliota:quia ceca ede non podüt. Spicutautem meliored natura fentiês 7’cum oolettq: lapis qui oolere nullo modo potedtita rationalis natura ptc danlior ed etias mifera:«^ illa que ra tióis uel fenfus ed experst- ïideo in ea non cadit miferia. xinod cum ita fit: buic nature que in tâta excellentia ere ata ed:ut licet ipfa fitmutabilis:inbc/ rendo tarnen icommurabili bono idcd fummo oco beantudinem cöfequatur: nee expleat idigentiam fuam nifi utiep beata fit : eique expiende non fufficiat nifi Deus:jjfecto nó illi adberere uitiü ed.omne autem uitium nature nocet; ac per boe contra naturam ed. ^b illa igitor qadberet oeo:nó natura oiffert ida fed uitio . quo tarnen uitio etiam ualde magna multumquc laudabibs odenditur ipfa natura .£uius.n.recte uituperatur uitium:jjcnldobio natura landatur.'Vlam recta uitii uituperatio ed:qj illo oebonedat' nanna laodabd Sicut ergo cum uinus oculox zoicitur cedtas ; id odenditur q gt;ad naturam


-ocr page 279-

LIBER . XIL

cralo’um pertfnet ufus.'icam mnutn aunu Dicitur furditap; adea^ natura pernnere Demonnratur auditus . Jta ca uitiu creature ageltce Dicitur ep nó adberet Deo;binc apniïime oeclaratur CIOS nature ut oeo adbereat cöuenire. ■Guas pono magna fit kus adberere bomtei uiuatade fapiattillo gaudeat: tätoq; bono fine mo:tc:fine erro2e:fi/ nc moleflia perfruatur: qiiis cogitare oigne poffit aut eloqui .-’41.ua^pter ét nitio malo:^ angelo:^ quo no adberet oeo:qaonia omne uitlij nature nocet: Tatis manifeflatur oeû ta bond eorum creaffe naturam : tui no;ciu fit non effe cum oeo •

/TVullS effetia oeo effe otrana ga ab eo g fumme tft 1 Temper eft:hoc tows uidetur oiuexfû effe qb nô eft.Sap.2, ¥ V^c Dieta fint; nc qnifq? cü oe an 1 *gelis apoffaticis logmur:exifti/ met cos aua af etalio pncipio babere potuiffe natura : nee eo^ natute aucto/ rem Oeus.^hiius errons îpietate tâta quifque carebit ejpeditius nfacilius: quanto peffpicacius itelligere poiuerit qb per angelû oijit ocuaiqn uPayfen mittest ad filios ifrabebego Turn qui fum.ium.n.DCiis fumma effentia fit: hoc eft fume fit;1 ideo imutabilis fit: reb’ quas ey mbilo ereauit effe oedit; fed no fume effe fiem ipc eft:l aliis oc dit effe ampliustaliis minusiatque ita naturas effentia;: gradib^ otdinamt. Sicut.n.abeo quod eft fapete uocatur fapientia ; fic ab eo qb eft effe uocatur effentia;nouo gde noie quo ufi ueteres non funt latini fermonis auctotesifed iam noftris tpubus ufirato : nc oeeffet etia lingue noftre quod greci appellat nfyam.B'gt;ot.n.nerbame uerbo expffu eft:ut oiceretur effentia. äc per boc ei nature que fumme eft:qua facicte funt quccunqs funticotrarw natura eft uift

que non eft . ^i quippequod eft:non effe contrarium eft.Ct piopterea oco; ideft fumme effentie u ancton omnius qualiuncunep effentia;:;effentia nulla , contraria eft.

zPc inimids oei no per natura fed p tonrrariam uoluntatejiqae cum ipfis nocet bone titiep nature nocet:ga nittu fi non nocet non eftXap.;,

Ltf^^funtur antes i fcripturis umtei |'A^gt;^ei:qui no natura fed uitiis adz | uerfantur eins iperio:nibil ei ualentes nocere fed fiW. Jnimid.n.ff refiftedi uoluntate non poteftatc ledendi. ^^e’ nanep immutabilis eft: 1 omni modo ineoiiuptibilis. ^edreo uidum quo re fiftunt oeo g eins appellantur inimici: non eft oeo fed ipfis malum.neep hoc ob aliud nifi ga coitüpit in eis nature bonû.Tlatura igitur contraria nô eft Dco:fed uitiû.ga quod malû eft eötra num eft bono. Zlois aut neget oeum fumme bonum/ditiumergo cotrariu eft oeo;tan^ malum bono.powo aut bonum eft:7 natuia qua uitiaemnde 7 buic bono utique contrarium eft. Sed oeo tantiimodo tanqua bono malum: nature aero quam uitiat non tannim malum:fed etiam noywg.Tluna gppe mala oeo nopa:fed mutabilibus co:/ ruptibilibufqne natnrisibonfs tarnen ipforum qiioqac teftimonto nitiotus, $i enim bone non effent:ei8 aida no/ cere no poffent.ThSqmd cis noccndo fadunt:nifi adimunt integn'tatcmipul cbiitudines:falutem:nirtutc:1 qaiegd boni nature per uiting oetrabi fine mi nui confueuit ƒ 41uod fi omnino oefit nibil boni adimcdo non nocet.ac per hoc nec m'tium eft . Tlam effe uftium: 1 non nocere non poteft.undc colligi fur quanuis non pofft iiidum nocere incommutabili bono;non tarnen poffe nocere nifi bono : quia non ineft nifi


-ocr page 280-

LIBER.XIl.

nW nocet.Ihoc eti'as ifto mo wo pot: UKW êe nee ifûmo pofTe bono;nec nifi in aliquo bono.öola ergo bona aheu bi ede poffuncfola mala nufqua:quoz mam ettam tUe que ej emale uolntatis UKto uKiate funtrinquanw uitiate funt male funtunquantum aut nature funt bone funt. lt;t cum in penis efl natura nittofa;exeepto eo q, natura eflutiam boe iW bonum eft qimpumta nó eft. Ibocemm eft luftum : iomnetuftum ptoeuldubio bont ) , 'Ilon.n.quifquam ce uitits naturalibus.'fed oe uolütaritf penasluit.inâettâ quinû ofuetudine nunto ue piogiedu roboiatu oelut na/ turaliter inokuitia noluntate fumpfit exoidiu. Z^c mm» gppe nimclogmur nu» nature cm men» eft capaj iteUigt bib» lucts:q oifcermt tufti iab itufto.

/gt;e naramrranqnaUnm autoita ca rentium.que in fuo genere atep o:dine ab uniïïenïtatf» becoie non oifcrepat.__ fapimfum,lt;}■.

'JGterum uitia pecoi^z 1 arborum ^laliarumq reru5 mutabilm atep monaliumruel mteHectu uel fenfu nel uira omnino carentium;qmbu» corns Diftolubili» natura co)2Umpitiir;oäna bilia putare ndiculu eft.-cum ifte créa turc eu modi )nuta creatoti» accepeu't: nt cedendo ac fuccedédo peragant in/ fimam pulcWitudinem rcpo^ i generc fnouftiu» mundi partib’ ogruentem, TJIeq? enim celeftibu» fuerant terrena tocqnanda.aut ideo uniuafitati oeeffe ifta oebueftiquoniâ funt illa melioza. Cu ergo in bi» loei» ubi talia effe cö/ petebatrahï» alia oeficiennb^ oiintur: 1 fuccumbunt minota maioiibu»;* ! in qualitatc» foperantium fuperata uer/ tiintiir:rerom eft «do tranfeuntium. ^ui’ oidini» oeru» no» rropterea nó oeketat: quonia parti ei^ pro codifoe noftre mortalitati» intejetifuniuerfum

mi particule que nos offendont fans apte oecenterep coiiueniunt: (entire nó pofiumils.Unac nobis in qiubu» earn eontemplari nunu» idonei lumumre/ etiftime credenda pzecipitur quidentia conditor)»:ne tanti artifici» opus in a liquo reprebendere uanitate humane temeritati»audeamus.Xluanquam et uitta return terrenaru non uoluntaria neque penalta:natura» ipfa» quarum nulla omnino eft cuius non fit auctor 7 coditor oensdi prudenter attedam^ eadem ratione commendant.quu 1 in ei» hot nobis per mriu tolli oifplicet: quod in natura placet.nifi qa boibus etiam ipfe nature pleruncp oüplicent: cu eis fiunt nojie:non cófiderantibu» fed uttlitatem luam.ficut ilia animalis quorum abundantia egpptio^z fuper/ bia uapulauit. ßed ifto modo pofiunt ipfi 1 fokm uituperare.quonia quids peccantes uel oebiia non reddentes po ni a iudteibus iubentur ad fokm.Tnó itaque ex commodo uel incommoda nroifed per fe ipfa confiderata natura oat artifici fuo gloria. Sic ê et natura ignis eterni fine ulla oubitatione lau/ dabilis;qnau(» oamnatis tpiis futura penab». 42nid ent's eft igne ftSmante uigente atep lucente pukbrius/ZZtuid calefaciente.curante:coquente utilius: quanuis eo nihil fir urente moleftius.*' jde igitur ipfe penaliter appofitus p/ niciofus eft:qui cóuenienter adbibituf commodiffimus inuenitur. ‘nas eius in uniuerfo mundo utibtates uerbis explicate qui» poftit.-'‘'Flee audiendi funt qui laudant in igne lucêiardozes autem uituperant nidelicet non ej fui natura.fs ex fuo comodo uP icomodo £Jidere.n.uolunt:ardere nolunt. Scd parum artedunt earn ipfam lucem que certe a iilis placct:oculi» infirmis ^r incôuenientiâ nocerc:* ?in illo ardore qui eis Difplicet:nónulla animalia per conuenientiam faluWiter mucre.


-ocr page 281-

U3J vadSi.itBQ in )py3'^‘onnb luwîj we) smb :euja)idui9) lejj ou o3j9 ig • 3j3unpBjayod op93ou seinen tjeiu ponb.ivj3jj333zd 3,BJiueu uinuoq nib ui:3j B3ui qcui sriunpn Eujjiidwjj jw od jya anjiSi uo^, 'iiioou jnbiin :op3nuiiu ^n op343jnv nuoquuoou y o»o4’ll’ ppu33iQ aipnj eiBui «wnpn 39U )oq j9d}e*}inj uinumsobun uou qinjou uou Sius i^-wiou ppod 3oq Snum in}:u3UiEl ipqBinw cuoq ui paj uejaiod ou 9jj96|BuisBiunpn bjwbu t]Biu ui oapi 1^ * leqemtd ouoq 30q J^3B : BJÏouqi» d?iBJ3:iBq9dn«03 i, ;iuB3 iBqBwniBnbijB ui iu3inB igimj ou owuiomo)Blinu Ul U11U3 tS'lLOOJ ianiBu Bnbqe ui wn.i)ii oj3iib quanj jadmaj oapi t:juaaaj »au b]1iiu mea ‘b jniBapuodpj i^ ‘ipaj uiBjaqBanb na wild Biipiajay enb b npaaidij wbul *lijB} Bpnu cub 1)3 flujid bhi S):eibui Sbip SBiuqonipq rpnu wenbieiBui 8Bjnion Bunid wjua ya uoy^’ojinbui jjBu isuBjunjon aumd iubjubj supoui »p3Jinbui sinbijB ly in ib]^-o8ojj3ii jaj3nb3)U03 saaniaaaa) anb mea wBua «IBiu aieiunpn laqeqibonb tdueiBUi uiaiBiunion ajaaej aniBind anb syt saj wawB i^'yaiod pqiu uBind gipanjqti onbyiBiaad ejiibo SBinjon BUoq ya en y unua na^ ^’ uib]BUi waiBiunpn iBp /Bj 8Biunion BUoq‘bUB3ia muBidyaa tli ab guoq ig'L'iEiu ina laqnq oiaajcf suoq inBPqeq ig *ui3}Biun]on ui3nb zip laqBq ou inB laqBq inB^ya Bnbip saa y Biuonx^ 'ya IW« suapiya smbj zunpn inBapuiupiu staado ya auaia lya sBiunpn epu iaoq aad aj^^-iunpui gdo iBpf) Bjdi wna:viBui waiBiunpn ipq ponb unua ya pini^ • anituanui liqiu aniBianb y suapiya BjnBaqieini on apm onod ^wqi’laaay Baajiu iaoq qo anbiB :jaya snunu uatuBi pajiBpnu apinb uou:BjaanBonb b layod maj ya awuinj jnb oa uiepaqeq wauipmuBaq pB uawBjL^pya awnj aau jn:ya;EjBaaa

EH anb aanieu sma uinijin anbununn] :Eidoui Bunid t onpajao miuiiad ai(n *lu(U3]iiiaid ya snuiu iponb pt opu^ a)3:d qp ajuuaaaaacipB ya awuinj mb ta y luaya siSbu imb b’Bty wauipnui aoj aaipoyna npi pB oSaa luiuanjotij quot;Biqtadnj peaaadsiwo add mb umiiwÉ, / aniEdnaunu Biqaadnjtb pnip pinb Snuin aoqtpunj awuinj uou inbqunj yianc sojdi aj pBiyaanB ya awwnjinb oiyqB ‘bpixmaao oiuaw Bauniuanb wmopSuB itopw auajiw Ejnea oaan P^?3uiwnj mb luaaaqpBia ‘butiu zaSaj Bwiyuan Ba wniouoq ^o]^^ aSuB siuipnijieaq Ejnea apujoy^ Jh

*Pdc^-wmoitSu wtu opSuB 31jajilu ly Ejnea anb t : 4ouoq iöpSuB siujpniiieaq ly ejnea an^/

•ya snpui’pnei aoiejapyoa i^bjiubu mniuwo paj mnpuBjadmm auoijuayo ztoiiin itoyn aau jaya ou eiaej oyi qe yuayod aya opowoynäaauuaya eiaej opqmaa anb laaaqaa aya syenba iiy anbau embiya awwnj ou anbienuaya siuwo ya epej oyt qe aoq qo sbm.ya awnjb^aopuy eii wna an^j^ -leqaqaQ aya ponb uapnbajuoa ley apm uou in UEja ponb aya uou lepej ay:ipnp43d 3nbj3]Eiiow b'apqsmw seumeu wnm aim pB tbjn eieno oiidnnoa eiuei asq in eipupnpui nuEiij4aniun apueuaaq nS 0UEJwanbinitia saiuapuai etiuap zincf Bumio wna ui umueinw anjnu aiao gipw ui 4niunpqnj iSaj suclEaja gqinb 43.1 tbnow njea o:d:in4adaaaB aya ou 43dwaj by: inipoyna aya wnnj Ijadaaae niuenbuuaqao autpio aanieu aad ayaiqn lunj iqi wna i^'iunj auoq oiaajdF: gnj Saaed naaj gpuenb tjwenj Sataadjmnj npow luaqeq oapitJ -y^-• VJgmonb sauwo amiBi aamj^A^ t^

•ƒ dey 'wjeaaa ly syiqepnej ow an aiaadjwnieu luwo ut ponx}/


'lit’®an

-ocr page 282-

UBER.^IL

keent mafam uolûtatemun qua nulls uolütas fuit.l'Jec utrn fupenoî fit re/ quiro:an inferior;an equaliu . Bed ft fuptTio: uneß melior . 4Iuomô ergo nulliup ac no potius bone nolnntatia/ I^oc idem ptofecto T equah's ft foerit« OIO pot. £)iio qppe epdin funt pariter nolutana bone: no facit alter in altero tioluntates mala.'Kelinqtnr ut iferior res an nulla noluntaa dtfecerit agelt ce nature que pma peccauit uolutatem malam ded etiä res ipra qureuncp eft inferiot ufep ad infima tenamiquoma natuta teffentia efl:ptoculdubio bona eft:babes modu 1 fpecie fua in genete step oidme (no.4Iuo mô ergo res bo na cfficiens eft uoluntatis malerZiLuo modo inquas bonnm eft caufa maftƒ ^u n.fe oolnntaa refteto fupenoie ad tnferioia conuernt;effidtar mala.non qa main eft quo fe fonuertit : fed quia peruerfa eftipfa Connerfto.fedreo no res inferio: uoluntatem mala fecit:fed qn rc5 inferiotej ptauc atep iotdinate ipfa que facta c appctimt Si.n aliqui 0110 equaftfer affecti in aio 7 cotpore: uideat unius cotpotis pulcbtitudines: qua tufa nntis eo^ t ad illicite fruendû moucatur:alter in uolutate pudica fta bills pcrfcueretiqd putamus cfTe caufe ut in illo fiat:in iHo non fiat noluntaa mala:qua ilia res fecit in qua facta ez Tleque mis pnlcbatudo illa cotpotis «5 non fecit in ambobus:quâdoqdê nmbotû non oifpanftter occurrit afpe tfibus.ln caro intuentis in caufa eft / ffur non *1ilftup/dn aero aius .-’fur non utnufque.-'^mbos emm 1 animo 1 coipotc equaftfer affectos fuiffe pre/ diximus . oicendum eft altern fo;t occulta maligni fpfritus fuggeftione tentatum-quafi non eidej fuggeftioni n quaftnincp fuaftoni ptoptia uoftirate confenferit /Ihanc igitnr ofenfionem: bane mala qua male fuadeti adbibuit oolnntatc:que in co res fecerit qrim’.

''Ram ut boc qooep impedimenta ab ifta queftione toUafur : ft eadem ten/ tatione ambo tenteturiiunus et cedat Btcp confentiat:alter uero ide q tuent perfeaeret;qutdaliud appatet nift unu ooinifteialterum noluiffe a caftitate oe ficere rSlnde nift ptoptia uoliitate ubi cade fuetat in utroep cotpotis a animt Bffectio .quot; 4mbo^ oculis pariter uifa ê eadem pulcbtitudo: ambobus pariter inftint occulta tentano,ptoptia igitur in uno eotum uoluntatem: que res ft/ cent feire uolennbus ft bene intueätur mbil occurrit . Si emm oixerimusq« ipfeeâ fecerit:quid erat ipfe ante uolu tatem malam nift natura bona ; Cunts auctor bonus oeus q eft incomutabile bonum .-'41ui ergo oidt eu q cofenfit teutann atque fuadcnti:aiinon ofenfit all’:ad illicite utendi ipulcbto cotpote quod indedii ambobus pariter affuit: CÛ ante illam uifionem ac tentationeS ftmiles ambo animo i cotpote fuerit: ipfum fibi feciffe uoluntatem malam:q utique bonus ante uoluntatem malam fuerit:querat cur earn fecerit:utru5 qa natura eft:an quia ex nibilo facta eft: nmueniet uoluntatem mala non ej eO effc incipere quia namra eft;fed ex eo qgt; oembilo facta natura eft .THam fi natura caufa eft uoluntatis male:quid aliud cogimur oiccre:nift a bono fieri malum:' ibonum effe canfam mali ; fi qd'S a namra bona fit uolutas malar 41uod unde fieri poteft:ut natura bo na i^uis mutabilis ante q; babeat uo/ luntatem malam faciat aliquid mali: boc eft ipfam uoluntatem malam r

/Caufam cff!fifnte5 male uoliint^s non effe querendam.Cap .z.

^mo igitur qrat efficiente can/ —JL Wam male uoluntaiis.non.n eft effictens fed oeficiensiqa nee illa effe/ 1Clio fed oefectio . JBefica e oanque ab


-ocr page 283-

LIBER*XIL

co quod fumme eft ad id quod minus eft:boc eft incipere babere uoluntatem mala^Xaufas pono oefectionitifta^z cum efficientes non fine nt oijci fed oez ficiente#:uelle incnire tale eft ac fi gfi^ uellet uidere tenebtas uel audire filen tins. 41uod tn utruep nobis notu eft: neep iHud nifi per ocEos:necp boc nifi p aurestnon fane in fpede fed i fpeciei pnuatoe.'Vlemo ergo ex me fcire qrat qo me nefcire fcio:nifi fotte nt nefcirc Difcat:quod fciri no pofte fcicndn eft. ^9 QPF* Q“^ ’*®” *”fpfCi“^ ^^‘^’n «“» paatóe fountur:fi Diet aut itelligt pot: quodâmô nefciendo feinncut feiendo nefeiâtur. ^â.n.aeies etiâ ocnlt cotpo ralie currit pfpecies coipoiales:nufq? tenebtas nidct:nifi ubi cepit n uidere, lia etiâ non adalium aliquem fenfus: fed ad folas aures pettinet fentire filen tin:quod tn nullo mô nifi noaudicdo fentitur.$ic fpecies intelligibties mes qdem nra inteUigendo ofpicit: fed ubi Deficiunt nefciendo condifeit. 3)e[icta enim qs iteUigit Hfeoc fcio naturâ oei nun^ nufquâ nulla e^ parte pofte oefi cere;*: ea pofte oeficcre q ex nibilo fetâ funt.lt;tue tn quâto magis fiitn bona faciunt.tunc.n aliqd faciunt cû caufas habet effidctes. in quantu aût oefiemt U ex boc mala faciut:qd,n.tunc faciût nifi uana.-îSanfas habent Déficientes. fl^eamote peraerfo;qoo uolunt38 ab incômutabili bono ad bonû muta/ bile Defint-itap.S.

frics Wo * quo fit mala uolnlas: J id i eo fieri qd fi nollet nô fieret: 'lidco non neceftarios fed uolûtarios Dcfectus fufta pena ofeqtur . zDeficimr enim non ad mala fed maie.i.non ad malas naturas:fed ideo male qa cótra otdinem natural ab eo qd fumme eft ad id quod minus eft.Tleque.n.anri uititi eft anaritia uel cupiditasifs bóft peruerfe amantis aurus iuftitia oere^ licta:quc ^öparabiliter auro oebuit anteponf.^ec luxuria eft uitius pul/ chtoins fuauiumcp coipo;2:fed anime peruerfe amatis coipoteas uoluptatef: neglecta teperätia qua rebus fpöaliter pulcbtiotibus 7 inconuptibiliter fuaui onbus coaptamur. ^ec tactatia nitiü eft tandis humane: fed aie ptierfe amâ tis laudari abbóib’ fpteto teftimonio ofcfentic.Tnec fuperbia uitium c oâtis poteftatem uel ipfius etiam potcftatis: fed anime puerfe amâtis poteftatê fui potentioiis iuftitia contcpta. de p hoc q puerfe amat cuiuflibet nature bonû: etiâ fi adipifcator ipfc fit in bono ma/ lus;7 mifer meliote pnuatus.

✓Sn fancti angelt que habet creatoté naturereundes babeât bone uolutatis aucto’es per fpûm feum in eis cantate oiffufa femper fuifte ejiftiinât.^a.y.

^^Hm ergo male uolutatis efficienf naturalis uel fi oief pot eftentiaE nulla fit caufa : ab fpfa quippe incipit fpiritnn mutabiliû malus:quo minuit’ atque oeputatnr nature bonnm;nec ta km uoluntatem facit nifi oefectio qua Deferitor cens:cuius nefectionis etiam caufa utique Deficit:fi ofxerimus nulla cfte efticientem caufam ttia uoluntatis bone:cauendum eft nc uoluntas bono rum angelojum no facta fed oeo coc/ terna elk credatnr.4nm eim ipfi facti funt quo modo ilia non efte facta oice tar ƒ potto quia facta eft utrum cum mis facta eft:an fine lUa fueriit pnusz Std fi cum ipfis;non onbiii q, ab fllo facta fit a quo i ipi: fimulcp ut facti ft* ei a quo facti ft* amote cii quo facti fût adbefeft.4Eocp funt ifti ab illor focie täte oifcreti:q, illi t cade ' bona noluta te manfeft:illiab ea oefiefendo mutati funt:mala fcilicct uolutate hoc ipfo cp a bono oefecertia quo no Dcfeciftent ft


-ocr page 284-

LIBER.XIL

otique uoluiffent. Si antem boni an/ gell ' fuerunt paua fine bona uolôtate: eäqj in fe ipfis oeo non opérante fece/ runt:ago mchoies a fe ipfia ^ ab lUo facti funt.Xbfit. 4Luid.n.erat fine bo na noluntate nifi mali ^4ot fi ƒ pterea non mail quia nee mala noluntaa eis inerat:neque enim ab ea quarn nondn ceperant habere Defecerant:certenödn talea:nôdum tam boni ^ ede eu bona noluntate eepciunt. iut fi non potuert fe ipfos faeere melioiea q; eos ille fece rat:quo nemo melius quicquas facit: piofecto 1 bonam noluntatem qua me lioies effent nifi operate adiutorio ere atoiis habere non poffent . ^t cum id egit eorum uoluntas bona : ut non ad fe ipfos qui minus erant:fed ad ilium qm fumme eft conuertcrentur : eique adhérentes magis effent: einfque par/ ticipatione fapienter beatecp uiuerent: quid aliud oftenditur nifi uoluntatem qualibet bonam:inopem fuiffe in folo । Defideno remaniara5;nifi ille q bona naturam ex nibilo fui capaces fecerat: ej feipfo faceret implendo meliotem: piius facicns excitadoaoidiotem/Tla iboc oifcutiendam eftifi boni angeli ipfi in fe fecerunt uoluntatem bonam: utrum aliqua earn an nolla uoluntate fecerunt.fi nulla;nt(qne nee fecerunt. fi Bliqna:utrum mala an bona, fi mala: qnomodo potoit effe mala nolutas bo ne noinntatis effectri'x.quot; Si bona:iam ergo habebantÆtiftam quis fecerat: mb ille qui eos eus bona uoluntate id eft cu amote caffo quo illi adhererent creauir.fimul in eis ^ codens naturas Tlargiens gratiam r Wnde fine bona uoluntate hoc eft oei amoteinunqnam fanctos angelos fuiffe credendum eft. ^'autem qui cum boni creati effent: tame mali funtimala ptoptia uolutate quarn bona natura non fent.nifi cum a bono fponte Defeat: ut mali canfa no fit bonnin fed oefeews a bono:aut mix

notent acceperunt amotis oiuini gra/ tiam;^ illi qui in eadem perftitetunt: But fi utriep boni eqoaliter czeati funt: iftis mala uoluntate cade'tibus:tlli am piius adiuti ad earn beatitudinis plent tudinem unde fe nunep cafuros certiffi mi fierent peruenerunt:ficut iam etia in libzo quern feqtur tfte tractauimus.-Cobtendii eft igitnr cum Débita laude creatozis:nó ad folos fäctos homines pertinere:ue:^ etia; oe fanctis angelis poffe oici’.q. caritas oei oiffufa fit i eis per fpiritum fanctus qui oatus eft eis. nee tantum hominum fed pzimitus pze cipueep angelozum bonum effe quod fcriptum eft:mibiautem adherere oeo bonum eft.tgt;oc bonum qbns cómune eft;habent1 cu illo cui adherent Uiter fe focietatem fanctä:1 funt una ciuitas ceireademep muum facrificiom eius: ciuumep templu5 eius.iui^ pars que coniungeda immoztalibus angelis eje n oaalibue hominihus congregatur: 1 nnnc moztaliter pegrinaf in terris: nel in eis qui mozte obieriint fecretis animarum receptaculis fedibufcp rege fcit'codc oeo créante quemadmodum ejotta fit:ficut oe angelis oictii eft iaS oideo effe oicendum . ^xnnoqmppe bomine qnem oeus pzimnm condidit genus bumanum fumpfit ejozdium : fecundum fancte fcripture fidem : que mirabilem auctontatem non imerito habet in orbe terras atep in omnibus gentibu8;qaas fibi effe credituras iter cetera uera que Dixit uera omitate pre dixit . ^mittamus igitur coniecturas bominum nefeiennus quid loquantur De natura uel inftitutione generis buz mani . dig nancp ficut oe ipfo mundo trediderunt;femper fuiffe homines 0/ pinantur . ilnde ait 7 ^puleius com boc animantius genus oefcriberet:fi/ gillatim inquit moztales cuncti.tamen oniuerfo genere perpetui,^t cos illis oictum fuerit:fi Temper fuit bumanum


-ocr page 285-

I11BER.XIL

glt;no(»;qnonam modo iicnij eojug lo quatur biftoiiatnarrans q fiierit qua/ nimcunq; r«ru5 inuentozes : qui pmi liberalius oifopltnaq: altartiq; artius infbturoKe;uF a quibus pmu; iUa uF iHa regio parfep terrajp illa atep illa infula icoli ceperit. ‘|.efp0dct oiluuiis 1 ïflagratioibus pcerta interualla té/ poiuj non qdej oi4;’ed plurima na^ ita uaftan:uf redigantur homines ad tjiguas paudtates .e^ quo» piogenie rutdns mFtimdo pftina reparetur.ac fit identideg reparari i inftitui quafi pma reftiniärur:potins q fuerant lUis nimüs naftatiotb’ iterrupta 1 e^ctirta. Jpetemj boiej nifiej bomine elftere omnino nó poffe.Cicunt aütqó patat qd ffiunt.

z^eJaU^ee^iftojie ^mFta milia__ anop ptetentis temponbiis afcribit.

Mrj^llunt etias cos queda; menda/ lt;nbsp;1 dffime litterciquas perbibcnt in bidona tepomj multa anop milia oti nere.:cu5 e^ litteris facrisabiditutióe bommis nondii5 copleta annomm fcx milia coputemiis .Sinde ne multa oif/ pote5:quemadmodu5illap litterams in qmbns longe plura annotas milia refernntnr uantas refellatnr : ! nulla in illis rei buius idonea reperiatnr fiiictoiitafdHacpiRola êHcpdti magni ad i^lvmpiadem maires fuam quam fcripfit narrationes ctiinfdas egvptii facerdotis infinuans : quam pjotulit ej litteris que facre apud illos habet: continet etias régna que greca quotp nouft biftotia. quot;Jn qmbus regnus afïy rioium in eadem epiRola ?lerandri quinque milia ex«dit annou5;i greca uero bidoiia mille ferme u trecento» habet ab ipfius Äeli ptindpatu ;que5 reges '1*11« egrptius in eiufdem regni ponit ejoidio.perfarus antes ^ mace/ donus imperius ufque ad ipfus. ^le/ Xandrus cui loquebatur :piu8 cß octo annop milia illc conftituit : eus spud grecos macedonus ufque ad mottem ^epandri quadringenri octogitaqnep reperiantur . perfaru uero oonee ipG? ^ejandri uietona finiretur : oucenti 1 trigintatres cóputcntur.konge itacp bi numeri annotus iUis e^ptiis funt minorsmee eis etias b ter tantus co/ putarentur equarentur . |gt;erbibentur rnis fgyptii quonda tam bïeucs anog babuißeiut quaternis mcfib^ fmircT. ïOnde annus plenior 1 uerior quabs nunc 1 nobis 1 illis eflitres eop anos cöplectebatur antiques . ^ed nee lie quidem ut mjei ; greca egyptie numero tempotus eonco:dat biftotia . ^t ideo grecc potius fides babenda eft : qma ueritates-non extedit anop : q litteri« noftris que uere fane funt continetur. |)otro fi bec epillola fHexandn que maxime innotuit ; multum abboiret in fpadis tempotum a ptobabili fide rerumiquanto minus credendum dl illis litten» qua» plenas fabulofis ue/ lut antiquitatibus preferre uoluenint: contra auctontates notiffimop oiui/ noiuqs libtoiu:que totum otbem fibi crediturü elTc ptedipt;! cm tct’oibi» ficut ab ea ptedictu eft fredidit:q uera fe narraffe prerita ej bis q futura pnü ciauit;eü tanta ueritate iplent' oßedit.^

z5)e bis q bi^.e qdc miidu nó fêpiïnü putStTledmüTnumcräbiles:aut eudeg unu certa oeluffoi^cFop fep nafei ¥

uero qui mundus ilium non exiffimant fempiternum ; fine non eus folum fed innumerabiks opinenmrr fine folum quidem effe:fed certis fecu/ lop interualli» innumerabiliter otiri 1 oeeidcre : neceffe dl fateantur boius genus pus fine boibus gignétibus ex/ titiffe.THeque.n.ut allnm oibus ince/ wifque terrap qua» ibi nó potât toto jïf’ otbe oiigercia ideo paucos boks •n. i:


-ocr page 286-

LIBEReXIL

fj £111113118 reparctur muîtitudo pftma femper remanere contendtint ; ira * 1W podinn putare j , aligd bonis Parente mudo rdinquawr in mundo.fed fiait ipfû mûdu5 ej materia fua renafa exi fil mant:ita iillo ej element «^ gen’ bumanû:ac neide a parêtibus jJgenic puHulare mortaltû:ficut alio^ aialiû..

/Ztu'd refponde’du5 fit bi^^pra^S oditionê bois tarda ée caufat.-ïap. 12,

/'Q'V®*^ Elites refpondimu» enj ne C^^mnndi otigine queflio nerteref;

br^qmnolunt credere non 015 femper fuifle fed ede cepiffe : fiait etiam Plato Bpeitiffime confitcturrqnns a nonu'lis otra qua loquitur fenfide credaf ; hoc Ct De pma bois condmoe refpódtris: ^pter ecs qui fimiliter mouenf cur bo p innumerabilia atq? ifmita retro tpu creatus no fit:taq; fero fit eöditur ; iit minus cp fexmilia fint ano^ ex quo ee cepiffe in facris littcris inucninir . $i cm's bteuitas eos offendit (pnsqi tarn pnio’ eis uidentur anni ex quo inftitu/ tus bo in nris auctoiitatibns Icgitur: confiderent nihil effe oiuturnus i quo cd aliquid extremu5. T oia feculoium fpaaa Definita:fi ctetnitati intetminate C0parentur:non exigua eridimada ce fed nulla .4c per hoc : fi non quinque uel fex:ueru5 ct fexaginta milia fine fexcenta aut fexagefies aut fercetifsmi lia oicerentur anno:;? : aut itide^ per trtides totiens mPtiplicaref bee ftima: ubi ia5 nollii niimeri nome baberem’ ex quo Deus boieg fecit:fimiliter queri pofTet cur ante non fecerit.^ei quippe ab bomis creatione ceffatio retrojfus eterna fine initio tâta ediuf fi ci oferaf quahbet magna 7 ineffabilis numero/ fitas tcmpo’u5:que tarnen fine coclnfa certis fpadis terminattir:nec faite fata uideri oebeatiquanta fi bumojis bte/ mdimas guttas uniuerfo mari etiam

quantus oceanus circun fluit copare/ mus.quoniasidoqz Diiotu5 unu5 qdc perexiguus elt:alteru5 incêpaJabilit magnusJed utrunque finitug.gillid uero tépons fpaciiis quod ab initio aliquo pzogreditur ii aliquo termino coercetur:magnitudine quantacunque tendatur :cóparatu5 illi quod initium non habet : neteio utrus pio minimo an potius pro niillo oeputandus cd. ihuic enim fi a fine uel breuilfima fi/ giHatis mométa oetrahantur: Deere/ fcente numero licet tas ingenti: ut uo/ cabulus non inueniat retrorfus rede undortanquas fi hominis oies ab illo in quo nunc uiuit ufep ad illu3 in quo natus efl Detrahas:quâdoep ad liiituj ilia Detractio perducetur . fci autem oetrahantur retrorfus in fpacio quod a nulio «pit exordto:nô dico figilla/ tii minuta mométa ul' ho:a;?:3ut oie rus aut menfius aut anno;? etia qua/ titates ; fed tas magna fpacia quanta ilia fuma eóprehendit annoq?:que las Diei a quibuflibit coputatoiibus non poteft:que tn momcto:;? mmutatim oe tractione ■3fumit;7 oetrabâtur bec tâta fpacia non femel atq? iterus fepiuOp fed féper;qd fit:quid agitur : qn niiq? ad ntium quod omnino nullij cd pue/ nitur .-/Rua propter quod nos modo querimus pod quinque milia 7 quod amplius excurntannoq?:pofTent 1 po/ fieri etia pod anno:;? fexcenties milies cade airiofitate regrere fi intantus bee mottalitas boins exojicdo1 occubedo n iperita pfeueraret mfirmitas.potu/ erunt 7 g fuetunt ate nos ipfis recétib’ hominis creati téponbus idâ meuere qtiediones.lp^e oeniq? ptimus homo uel podndic uel eodem Die podea q? factus ed-potuit inquirere cur no ante fit factus.^t quandocunq? antes fact’ effet : non uires tune alias 1 alias nue uel enas podea idas oe initio remm teporalius controuerfiam reperiret.


-ocr page 287-

MBER.XII,

^De reqofutione QcFo^rqmb’ «rfo fine condufis :uniuerfa féf«r in tódé oidines cademip n*'’^ rediturargdä pbilofopbi credidcrant.Capuj.

^^nc gutem fephilofophi mandi JI Pbuius non alitcr putauernt pofte ad eebere DifToluere :nifi 'ut drcuitus tépotus inducerentrquibaa eandé fep fuï(Tent:renouara atq; repetita in re^ natara ; atque ita oeincepa fote fine cefTatione afTeueratent uolumina ueniz entius pietereunttumt^ fenilojus fine in mundo permanente ifti eitcuitua fiz erent : fine certi'a interuallia otiena 7 occidena mundua eades Temper quafi nona que tranfacta i uentura font ejrz biberet . 41quo ludibrio ^tfua imotz talem animam etiam turn fapientiam fxrceperit hberare non poffunt:euntc fine cefTatione ad falfam beatitudinem n ad lieras miferiam fine cefTatione re neunte. 4Iuomôeni5 liera beatitudo eftioe cuina nunquas efemitate ofidif: Cu anima uenniram miferiam aut imz peritifTima neritate nefcit:aut infelicifz fima imbeatinidine pernmefcit .- ’Üt fi ad miferiaa nunquâ nlteriua reditura ex bia ad beatinidines pergitifit ergo aliquid noui in tempote qnod finem non habet fempona : cnr non ergoi mundua : cnr non 1 homo factua in mundo : ut illi nefcio qui falfi circuit’ B falfia fapicntibua failacibufep operti in fana ooctrina tramite reen irineria euitenturr mas qnfdas 1 iHud quod legitur in Iibto 9alomonia qui nocaf ccclefiaflea : quid eft quod fuit ipfu; quod eritn quid efl quod factuj ell: ipfu5 quod fict:'7non efl omne recena fub foie:nee quifcploqtur l oicit hoc noun; efliias fuit in feculia que furrt ante noa:pjopter boa citcuirua in eade redeunreaii in eadc cuncta reuocStea: niem; intelligi uolunt: grille aut oe bia rebus nijrit ne qbua fupiua Icqbaf

boc efl oe generatibnibua aliia eunb’ abia uenientibua: oe folia anfracnb’: ne totrentû lapfibna:aul certe oe oiu5 reruj generibua qnc otiuntur atque occidimt.fuerunt enis bominea ante no8:funt 7 nobifcus emnt 7 poll nca. ita quoque animanna uel arbutla. dOonllra quoque ipfa que inufuata nafeuntunq^uia inter fe diuerfa fint:1 quedam eo:52 femel facta narrentuntn fecundus id q* generaliter miracula 7 monflra funtmtique 7 fuerunt 7 crût: nee recena 7 nouns «^ “^ monflrotug fub foie nafcatur .Xltuanuis bee uerba qmdas fie intellejcerint : tanquag in ptedefltnatione oei ias facta finde oia fapiena iUe ooluifTet intelligi : 7ideo nibil recena cfTe fub foie , ^bfit autem a recta fide:ut bta Salomonia uerbia illoa circuit’ fignift’eatoa ee eredam^; quibua illi putant fie eades tempotus tempotaliumque re^ uolumina repeti. ut uerbi gratia ficut in iflo fecFo plato pbilofopbua in nrbe atbeniefi:7 in ea fcbola que acbademica ofcta c oifopuz loa Docuit:ita per innumcrabdia rct’o fecula multus plijis qdes interuallia fed tame eertia: 7 ides plato 7 eadem eiuit3a:eademq3 fcbola lide'que oifeiz pull repetiti : 7 p innumerabflia oeide fecula repetendi fint, ^bfit inquam nt noa ifla credamus.^mel eniscbnfl’ mottuua efl p peccati’a nollria.furgca ante a motruia iâ non montur:7 mots ci ultra non oominabftur : 7 nos poll refurrectione femp cii oomino enm’; eui modo oicim’ quod facer admonct pfalmua Co oomine feruabia noa : 7 eullodies noa a generatoe bac i ernu. Satin aut illia ejiflimo conuentre qd fequitur .fn circuitu impii ambulant. THon quia per circuloa quoa opinantquot; coins uita c recurfura:fed quia modo talia efl erroiia cojum uia idell falfa ooctrina.


.n.2.

-ocr page 288-

LIBER.XrL

/Ipe fépcjali condinone geltens bo/ mant : quant oeus nee nouo cenfilio conUituent:nee mutabth uoluntate.

^ap.i4.

/^Tk ®‘^ intern miruseft : fi,tn bis IJ^rcmïibus errâtes nee adirü nee TxÏra^entiincqui genus buntanum step ifla nza mottahtas nee quo inmo eepta fit feiunt;nee quo fineelaudatur. quado qutdeg altitudinc oei penetrate non poffunt.quia eug ipfe fit eremus 7 fine initio ; ab aliquo tarnen initio exoifits eft tempora 7 bomtneg: qiiem nunquag ante feeerat fecit in tempote non tarnen nouo ■t repentino : fed im/ mutabili eternoep eonfilio. Ziuis bae naleat altftudineg inneftigabilem in/ neftigareninfcrutabikg perfcrutari; fecundiig quag oetis bomineg tempo/ raleg ante queg nemo unqua bominu fuit:non mutabili uolnniate in tepoze condidit : 7 genus bumanum ej uno multip!ieamt:quadoquidem pfalmus ifte tug ptemififtet atque oijiffet : tu nomine fezuabis nos i euftodies nos a generatione bae in eternug :ae oeidc repereufriffet cos in quozii ftulta im/ piaque ooctrina nulla liberationis 7 beatitudinis anime feruatur cternitas: continuo fubiiciens in cirtuitu impfi ambulant r^anquag ei Dicezet'.Xluid ergo tii eredisifentisiitelligis.- ’Thtiqd nam exiftimandug eft fubito neo pla/ fuifTebomineg facere : quern nunqua antea infinita retro eternitate ferifTet ; eui nibit noui accidere poteft : in quo mutabile aliqmd non eft.-' ^t ne nos bee audientes aliqua fozte turbazet âbi gmtasiotinuo refpodit ad ipfug ocum loquens ; fecundug aliitudineg tuam mukiplicafti filios boüig.öentiant iqi boies qo putat;7 qe î eis placet opined 7 oifputet ifecudug altitudinc tua qnâ nullus poteft nofee boiugimFtiplieafti filios boiug.Êîalde gppe altö c :7 fep oeü fuiff«7 bominc que nuquâ fecezat

ej aliquo tpze pmü facere «oIuifTe:nec conftliug uoluntatemcp mutalfe.

Z3n ut oe^ fep et ons fuifte fep ïtelli/ gatur credendug fiticreaturâ quoque •“’S®? wfuiffe cui Dominaretiir : 7 qüomoöicatnz fep czeatibqd^Did non poteft coetemu.Çap.rp

/'c^^o gdc fient ong oeu aliqnSdo /onug nó fuiffe oicere nó audeo; ita bominem nunquâ antea fuiffe 7 e^ qiiodag tepoze pmug bomineg créatif ene oubitaze non Debeo.3ed cu cogito cuius rei oominns femper fiieritdi fep creatura non fuit ; affirmare aliquid pertimefco;quia 7 me ipfug intiieor:7 fcriptug effe recolo , -Ó-uis bominum poteft fcire conftliug oei / dut qs po/ terit cogitare quid uelit oomin^.-io/ gitationes enig moztaliug timide:7 in certe adinnentiones nre.iïozruptibilc .n.coipus aggrauat animag:7oepmit t’rena ibabitatio fenfn mPta cogitate, ^X bis igitur que in bac terrena iba/ bitationc miilta cogito:oepzimunt me ideo unq? multa : quia unug quod ex illis uel pter illa quod fozte nó cogito uertig cft iuenire nó polTug.óioixcro féper fuiffe creatiirag : cuius oominus effet qui oominus femper eft : nee ons nnquag non fuit: fed uunc illam nunc aliam p alia atq; alia tempozô fpacia: nee aliqua czeatozi eoefna effe oicam’; quod fides ratioque fana condemnat: cauendog eft ne lit abfurdum 7 a luce ncritatis alienugtmoztalem’quidêalia per uices femporug cedentem : aliam fuccedenteg limmoztaleg iiero non effe cepiffe nifi cum ad noftrum feculum nentug eftiquando 7 angeli creati fût: fi cos recte lu x illa pzimiim facta figni ficat : nut illud potius ccltim oe quo rictum eft : ^n pzincipio creauit oeus ccliig 7 terram : cum tarnen non fuerit ente cp fièrent : ne immoztales fi femp


-ocr page 289-

EJBER.XII.

fuiiïe okantur : oeo coeterni cffe crez öantur . $i autem oijrero non têpore creates effe angelos ; fed ante omnia tempoia l ipfos fuiffe : quotus oeus Dominns effet qui nunquam nifi ons fuit: queritur a me etiam ft ate omnia tempoia facti fiint : utrum femper po/ tuerunt effe qui facti fuut.f^ic refpóde dus fotte uideatur : q gt;quodammodo non inconuententer femper effe oicat. iUfqueadeo autem iffi omni tempoie fueruntrut etias ante omnia tempoia facti fint:fi tarnen a celo cepta funt te/ poia :'7till iam crant ante celum. ^t fi tempus non a celo uerum 1 ante ceiu fuit:non quidem in bons 1 oiebusl menfibus 7 annismas iffe oimenfioes tempoialium fpacioiumque ufitate 'ac proplie oicunmr tcmpoia:manifeftu3 eft q* a mofu fiderum ceperint . unde n ocus cum bee inftitueret 01x1'1:7 fint in figna 7 in tempoia 7 in oies 7 in annos : fed in aliquo mutabili motu: cuius aliud anterius pieterierit : aliud poftenus fucceffent : eo qgt;fimul effe non poffunt . $1 ergo ante celum in angelicis motibus tale aliquid fuit : 7 ideo tempus iam fuitiatque angcli ex quo facti funt tempoialiter mouebanf: etiam fic omni tempote fuerunt : qua/ doquidem cum iUis facta funt tepoia. 4111118 autem oicat non femper fuit qô Omni tempoie fuit / ^ed fi hoc refpó/ dero oicetur mibt : 41uomodo ergo non funt coeterni creatoii : fi femper ilIe femper illi fuerunt / 41uomodo etiam creati oicendi funt :fi femp fuiffe intelliguntur.- àd boe quid lefponde/ bitur/ 4n oicendum 7 femp eos fuiffe qiioniam omni tempoie fuerunt qui cü tempoie facti funt :facti funt autem cü quibiis facta funt tempoia : 7 tarnen creatos / ''ffleque enim 7 fpfa tempoia creata effe negabimus : ^ms omni tempoie tempus fuiffe nemo ambigat. Tlam 7 fi non omni Upoie fuit tépus:

erat ergo tempos quando nullam eraf tempus.Xlluis boe ftultiffim’ oijeeritr Poffumus enis rette oicere:erat tépus quando non erat roma : erat tempus quando non erat bierufalem: erat té/ pus quando non erat ßbraam : erat tempus quando non erat bomo ; 7 ft quid bumfmodi.poftremo fi non eus initio tempons fed poft aliquod tépus faetns cft mundus : poffumus oieere erat tempus quando non erat mödus, ^t uero erat tempus quando nullum erat tempus:tas ineóuenféter oicim’; ac fi quifquas oicat:erat bomo quads nullus erat bomo:aut erat iftc müdus qiiädo ifte non eiat mundus. $i enis ee alio atque alio intelligatur : potert oici aliquo modo : boe eft : erat alios bomo quando non eiat ifte bomo.Çic ergo erat aliod tempus : quando non erat boe tépus;recte poffumus oieere. 3t uero erat tépus quando nullus eiat tempus:q8 uel infipientiffim’ Dixerit/ Öitut ergo oicimns creatum tempus: cum ideo femp fuiffe oicaf quia omni tempoie tempus fuit ; ita non eft confe quens ut fi femper fuerût angeli : ideo non fint creati : ut piopterea femper fuiffe oicantur quia omni tépoie fiicft: 7 piopterea omni tempoie fuerunt:qa nullo modo fine bis tempoia effe po/ tuerunt . tïbi enis nulla creatura cft cuius mutabilibus motibus tempoia peragantur:tempota omnino effe non poffunt.4c per boe 7 fi femper fuerût: creati funt.Tec fi femper fuerüt:ideo creatoii coeterni funt.111e enis femper fuit eternitate immutabili : ifti autem facti funt. ^ed ideo féper fuiffe oieuf: quia omni tempoie fuerunt : fine qbus tempoia nullo modo effe potuerunt. Tempus autem quoniam mutabilitare tranfeurrit ; etemitati immutabili nó poteft effe eoeternus.4^ pcr boe etias fi immoitalitas angeloium non trafit in tempoie : nee pieterfta eft quafi iam .03.


-ocr page 290-

tIBER.X(L

non fit;nec futnra quafi nondum fit : tarnen comm motus quibusteposa p/ 0gunf«r;e;cfuturo in preteritum tran leuntin ’ideo creaton’in cuius motu oi cendum non eft nel finde qdlanó fit; uel futurum ede quad nondum fit; coe temiede non polTunt.4tua propter fi wuf tfemper oominus fuit:femper ba/ buit creatura fuo ooninatui feruietej: uerumtamen non oe ipfo genitam :fed ab ipfo oe nibilo factain:nee ei coeter/ nam. ^rat quippe ate illam quanuis nullo tempoie fine iüa;non earn fpado tranfcurrente:fed manente perpetuita/ te pucedens.ßed boe fi refpodero eis qui rcqninu qnömodo femper ereatoi femper fuit dominus : fi creaturaXerui ens non femper fuit:aut quomodocr« atura creata ed.: 1 non potfus creaton eoeterna ed fi femper fuit : t|ereoi ne facilius iudicer affirmarc qd nefcio:«^ Docere quod fcio, Tiedeo igitur ad id quod crcatoj nodcr fcire nos uoluft ; illa uero que uel fapientiotibus an bac uita fcire pmifit:uel omnino perfectis i alia uita fcienda feruauit;ultra uires meas ede ptofiteoi.Sed ideo putaui Ge affirmatione tractanda;ut qui bec le / gunt uideant;aquot;quibu8 quedionum p iculi» oebeat temperare.nec ad omuia Ce idoneos arbitrentur; potiufcp intel ligant q; fit apodolo obtemperandus piecipienti falubiiter ubiait.Dico aiit per gratiaj oei que oata ed mibioib’ qui funt in ijobi's ; non plu# fapere q; opottet fapere:fed fapere ad têperâtiâ: unicuique fient oen# part; tu# cmefutâ fidei.Sienis pto uiribus fuis alatur infant fiet ut crefcetido plu# capiat.ßi eût uire# fue capacitati# ejccedat oefi/ ciet ante cp crefcat.

/•A^modo inteHigedus fit j^mida bemini a oeo mta cterna aut tempoia’ ^^efema .iap.itf.

1qgt; ue fecula pteterierint ante quag genu# indifueretur buntanil:ne fateoz ignotare.Tlon tarne oubito -mbil ont nine creature creaton' ede cocterniim. ^icit etiag apodolusitepota cterna: nee ea futura;fed qd magis c miiadii pieterita. ßie enig ait.Çn fpc uire eriic quag ptomifit non mendaj oeue ante tempota cterna . uPanifedauit autent tempoubu# fuis uerbug fuug. Ccce DiqU retro q, fnerint tempoia cterna; que tarnen non fuerunt neo eoeterna. Si quideg ille ante tempoia cterna no folug erat:uerug etiam pionttfitmtag eternag : quag manifedauit tepoub^ fui# ided congruie: quid aliud q? uer bug fuug ƒ ^oced enig uita cterna. 4tucimodo autem piomifit cum box minibus utique piomiferit;quinodug erat ante tempoia cterna:nifi quia in ipfius eternitafe:afque i ipfo ei’ uerbo eideg coeterno iag piedcdinatiöe fix« erat: quod fuo tempoie futurum erat.quot; z4tuod dejntmutabili confilio aut uoluntate fide# fana oefeendat contra ratiocinationes eo9;qui opera ej et/ nitate repetita per cofdeg fempei uolut fcculoiug redire circuitu#.tap.iz.

JljLIud qtioque nó Dubito;ate qnS jiimus bomocreatus edet nii^ qoenquä bominc fuide : nee eundcm ipfug nefcio qnibu# circuitibus nefcio quotiens reuolutug: nee aliug aliqueg hatura fimileg: neque ab bac fide me pbilofopboiug argumenta Deterrent: quoiug acutidimum illud putatur qd cicunt : nulla infinita ulla feicntia pof fe compiebendi. Me per boc oens in/ quiunt rerum qua# fecit omuiumjini/ tarug omnes finira, apud fe rationes habet, bonitas autem^eius nunquam uacua fuide,credenda ed : ne fit tepo/ ralis eius operatio :cuiu8 retro fuerit cterna tidatio : quafi penituerit cum poii# fine initio nacationis : ac j^pfea


-ocr page 291-

I1IBER.XIL

fitopêm aggreffu« initium . ^t idea neaffe ed inqnmnl eadem femper re / peti: eademque femper repetenda tra/ Icurrere:ul ’manente müdo matabibt’; qui licet nunquam non fucrit rl fine initio tempens tame factus e(l;uel ei^ quoep onu 1 occafu femper illis circa itibiis repetito fempercp repetendo: ne tndelicet fi aliquando pnmum oei opa cepta oicuntur:p2iojcm fuam fine ini/ tio uacationem tanquaj inertem ac oe fidiofam:T ideo fibi oifplicétê danaf k qnodammodo: atep ob boe mutade credatur.^iaotem femper quidem te potalia fed alia atq? alia perbibet' ope ratusrac fie aliquando etiag ad boiem fadendns ques nunquas antea fecerat perueni(Te:non fcientia qua putantnö pofTe qiiecunq, infinita comprtbendi ; fed quaff ad boram ficut ueniebat in mentem fottuita quadam incondantia nideatur fecide que fecit . ^ono fi illi circuit^ admittantur inquiunt;quibus uel manente mundo uel ipfo quoqa re/ nolubiles onus fuos a occafus eifdem tircuitibus inferente: eadê tempoialia repetunf.nee ignauum ociu3 prefertig tam longe fine initio oiutumitans wo tnbuitiir:nec ipzeuida temeritas opu fuo;2.lt;l.ucniam fi non eadê repetaf: non podont infinita oiuerfitate naria/ ta ulla ei’ fcientia uel pjefcictia eópbe di.l|gt;as argumestationes quibusipii nodrag fimplicem pietategiut cug illis in circuitu ambulemus oe uia recta co natur aacrtcrc.fi ratio refmaze nó pof fet:fides irridere oeherct . Ibucacce/ dit q»in adiutotio oni oei nodri bos circulos uolubiles ques opiuio confin git:ratio manifeda confringit,^')tc.n. maxime idi errât:ut i circuitu falfo a/ bulare cpueroT recto itintre malint g gt;nbsp;mentem oiuinag omnino immuta / bikm cuiuflibet infinitatis capaceg:1 innumera omnia fine cogitationis alter natione numerantem ce fua bumans matàbili angudaep meîintur .^t fit il lis quod ait apqdolus.Côparâtes.n gt;nbsp;femeripfos fibfmetipfis non itelligût . 13am quia lUis quicquid noui facien dum uenit in mentem nono confilio fa ciunt.mutabiles quippe mentes gerät : ptofecto non Oeum quem cogitare nô podunt: fed femetipfos pzo illo cogita tes non ilium fed feipfos nec illi fed fi bi comparant.nobis antem fas non ë credere aliter adid oeum cum uacat: aliter cum operatur:quia nec affici oi cendused ztanquâ in dus natura fiat aliquid quod ante non fuerit . ^aticur quippe qui adidtur :5 mutabile ed oë quod aliquid patitu: . Hon itaqai ei’ uacatione cogitetur ignauia zoefidia: iertia:ficut nec in dus opere labo::co/ natuszfndudria.T^ouit quiefcens age ren agens quiefcere . fjbted ad opus nonu non nouum fed fempiternom ad bibere confiliom.nec penftendo quia pziiis cedauerat cepit facere quod nô fe cerat.5ed t fi paus cedauit1 poderi’ operatus cd:quod nefcio quëadmodü ab bomfne podit inteUigi: boe pzocul dubio quod dicitur pus 1 poderius : in rebus pus non e^identibus i po / dcrius epdentibus fuit . In illo aiitë non alteram precedentem altera fubfe/ quens mutanit aut abdolit noluntatë ; fed ona cademq? fempiterna a immuta bili noluntate:res quas condidit - tut paus non edetegit quädiu nö fiiernt ; U ut poderius edent quando ede cepe runt.bine ds qui talia nidere podunt mirabiliter fortadts odendens $ non eis idiguerit fed eas gratuita bonitat: condiderit:cum fine iHis exeternitate initio carcnte in nó minoze bçatitadïe permanfit.

/Sontra cos qm*■öfeunt ea que infini ta funt nec od pode fcientia conpbedir __'Sap.iS;

• TW llud autem aliud quod oicûtmec ____J|— 9.(1 fcientia que infinita fut pode

.n.q-.


-ocr page 292-

UKR^.

fôprebfdi Teftat tie otDicéreaudeat; afq; buit (e uoiagim pjoludeimpiew tie immergint^ nó omîtes numero» Deusnouent, ^os quippe iftnitos cc certiiïtmus cd.quonüm m quocuncß numero finem faciendu putauerisadc ipfe non oico uno addito augen : fed quamlibet fit magnus 7 quamlibet in gentern mulcitudinem conimcnpa' ip3 ratione atep fdentia numeroium : non folum Dupheari uerum etiam multiplt can poteft.jta uero fui» quifep numc rus ptoptietatibu» terminatur: ut nul lus eojum pat effecmqua alten' poiïit. ^rgo 7 oifpare» inter fe atque omerfi funt:7 finguli quiep finiti funt : 7 ot» infiniti funt.^ta nee numero» pjopter infinitatem nefcit omnipotens deus ;7 fiufep ad quandam fummam numero rö fcientia oei peruenit:7 eetero»ïgno rat:qui9 boe uP oemctiffimiw wjcerit.* Tlec audebunt ifti contendere:7 numc ros co» oicere ad oei fcientiam non p tinere:apud quo8 plato ocum magna auctoritate commendat mundum nu/ meri» fabticantem 7 apud nos œo di ctum icgitur:omnia in menfinia 7 nu/ mero 7 pondéré difpofuifli. 2« qiio.7 ptopbeta Diet.qm profert numero fez culu.^t faluato: in euangeüo.Caplb' inquit nefln omne» numerati funt,4b fit itaq; ut oubitemus; ep ei notus non fit Omni» numeru»:cuiii8 intelligentie fient in pfalmo canitur non eft name/ rug.^nfinita« Itaep numeritquàui» iff nitotus numeroium nullu« fit numet’ non eft tarnen icóptebenfibiii» a cui^ intelligentie non eft numerus.Zxuaj) ptcr fi quirquid fcientia comptebendiP fcientt» comptebenfione finitur: ptofc fto 7 omnia infinitaa quodam meffa/ bdi modo oeo finira eft: quia fcientia eins ipfi meomptebenfibilia non eft , Autre fi infinitaa numerotnm feietie oei qua eompiebenditur effe no poteft ifinita: qui tide nos fum’ bomueulii

qni eina fefentie limitent figett pfumaz muatoicente» cp nifi eifdcm circuitib^ tempomm eadem tempoialia répétâtquot; : non poteft oeu» cuncta que fedt uel pz fdre ut fadat:uei feire cum fecerit em’ fapientia fimphciter multiple/:7 uni z foimiter multifotmisitam incopieben fibili compiebenfione omnia incopbc fbilia compiebendit:ut queeiicp noua 7 oiffimtlia eonfequentia pieeedctib^: fi femper facere uetlct.inoidinata 7 im piouifa babcre non pofret:nec ea pieui derer cjptimo iempote:fcd crema pic fcientia contineret.quot;

z2^e feculis fccuIo^.Cap.j^ î

OUodutrum ita faciat:77tinuata fivi conne/ione copulentur que appelTantur ferula fcculotu: alia tame arq; alia oidinara oifTimilitudine pio currentia.eis dunta^at qui e/miferia iiberantur in fua beata immottahiate fine fine manentibus.-an ira dicantur : ferula feculorum:ut intdligant fecula in fapientia oci inconenda ftabilitate manentia iftomm que cum tepote tran feunt tanquam efficictia feculoium off finire non audeo.fottafTi» enim poffit oici feculum q funt feculamt nibil aliz nd oicatur feculum feculi q, fecula fez culoium.ficut nibil aliud oidtur celu5 edi qj eeli celo;t. TOa celum ocus uo'z cauit firmamentum fuper quod funt a que:7 tarnen in pfalmo 7 aque inquit que fuper celo» funt laudent nomen do mini. Auid ergo iftotum ouiim fittan pteter bec ouo aliquid aliud oe fecu z lis feculoium poffit intelligi:piofundif fima queftio eft.Tleque boc quod nue agimus impendit : fi inoifeuffa iterim oifferatur :fiue aliquid in ea diffinire ualeam’ : fiue nos fadat cautiote» oili gentioi ipfa tiactatio:ne in tanta obfeu ntate rerum affirmare réméré aliquid fludeamus.Tlunc.n.contra opiniouc


-ocr page 293-

LIBER.XH.

difpatamusîqua illi rircuitus afTeruf: quibu8 lempcr eade piurualla teporu neceffe e’e repen ejciflimanf. ZÇ-uelibet am illa:;z fététia^ de kculis feculorus uera fit: ad bæ (irai:tu8 mbtl ptinet. quoniâ fme fecula feculo^ ftnt:nó ea/ de repenta : fed alteru ej caltero tonne/ ;ct0flc oidmatiffima ƒcurrèria : libera to^z beantudie fine allo reenrfu miferi fl;2 tertiffima pmaneteifiue feoila fera lo;ji eterna fuit teporalin tâquâ domi nantia fubdito; tcircuitus illi eade tex noluetee loco no habet:quo« mapme refellti eterna mta facto:;j.

^e ipfetate eo^q afferiit aias fume tie reep beantudis ptidpes:iteru atep ite/ ru p circuttus teporu ad eafdê miferi/ as laboreftp redituras. IPfap.20.

X Horii eni aures pio^ ferât poll X^^anerfa tot tantifep talamitatibuf uita:fi tn uita ifta diceda è que potins mots enta gram's ut mors que ab bac libérât mortis buius amore timeatut: poft ta magna mala tâq? multa i bor réda;tâdc aliquâdo puera religionê ntep üptetiä ejpiata atep finitarita p/ Uenire ad côfpectû dci;at(p ita fieri be atü tötêplatione korporee Incis p par tiapationc icômutabilis imortalitatis tins emus adipifeede amore flagram’ ut ea quädoqj neceffe fit defer1:1 eos q deferunt ab ilia eternitatemeritatedeU otate deiett08:lartaiee mor talitati:tui pi ftultitie:mifetiis exectabiUbus ipli/ tarimbi oeus amittaùubi odio ueritaf beatur:ubi p imiidas neqtias bestitu/ do qnerat ; a hoc ide atep ide fine ullo fine prioni 1 pofterioru r cettis kerual lis 1 diméfionibus f€culo:}2fattû elfe 1 famtu.' lbot ppterea ut poffint oeo cit cuitibus definitis euntibus fe'per atque redeuntibusip noftras falfas beatitu/ dines 7 ueras miferias altematim qdê %i rcnolutione icefïabili fempiternas

nota elle opera fua ; quoniam neep a fa -ciendo quiefeetemet quiefeendo pofiit que iinnia funt tdagare. dliiis bec au diat:qm8 credatiquts ferat/^^uc ü ne ra eftent non folum tacerentm prüden • tfusiuerû etiâ ut quomodo ualeo dira quod uolo:doctiu8 nefeirent. ''nam fi bec iUic in memoria non babnerimus aidto beati erimu8:cur bitp eorû fd entiâ grauaf amplius noftra mifetia f 6i aute ibi ea neceffario ftituri fum’: bit fakem nefeiamusmt bic feltcior fit expectatio:cp iUic adeptio fûmi boni . quâdo bic eterna uita cofequenda ejpe ctatur:ibiautem beata.fed non eterna quandoque amittenda cognofeitut.Si autem dicunt neminem poffe ad illam bcatitudinê peruenirernifi boa titenit’ ubi beatitudo 7 miferia uiciffim alter/ nant in buius nite etuditione cognouc rit:quomodo ergo fatentu: quâto pluf quifque amauerit den:tato eum facili’ ad beatitudinem perue'turuj qui ea do cent quibus amor ipfe torpefcat^Tlas quis non remiffius a tepidius arnet eu que fe cogitât neceffario defertutum:*» tontta eins ueritatem fapientiâque fen farnmtl hoc cum ad eins plena ƒ fua capacitate notitiam beatitudinis perfc ctione peruenericquando nee bomfnc amicum poffit quilque amare fidélité: cm fe fr.tiimm nomt inimicus/Sed ab fit ut uera fint qui nobis minantur ue/ ram miferiam nonque fiendam: led in tetpofitionis falfe beatitudinis fepe ac fine fine rumpendam.4luid enim illa beatitndine falfius atque fallaciusmbi no8 futures mifcros aut i tanta uerita tis luce nefciamJ8:aut in fiimma felici tatis aicetimeamue/ ^t enim fumram ibi calamitatem ignoraturi fumus: pe ritioi eft bic noftia miferia ubi futura beatitudinem nouimus. ^Bi autem nos illic clades iminentes nó latebitibeati us tempora trafigit anima mifera qui bu8 trafactis ad beatitudines fubleuef .n.p


-ocr page 294-

ILIBHtXIb

q; besta quibos tranfartis m mifenas r(uolustur,4tque ita fpes nofhetnfez hdtanf cd fehxifdiatat» mfelix; un de fit:ut quia bit mala prefentia pan/ mur ubi mctuimue imminena; utrius dmper mifcri q5beaU aliquando eße poffimus.Scd quomam bee falfa funt clamante pietate couincente uentateiil la enim nobis ueraoter promittitur ue ra felidtaaxuius ent Temper jennenda •I nulla mfelidtate rumpenda ccrta fez cuntasmiam rectam fequentes que no bis ell Slbn(tu8;eo duce ac faluatore: a nano l inepto impiorum dreuttu free fidd mentemque auertanws. Si’enim de idi« dremtibos * 1fine cdTatione al/ temantibus itiombus ! reditiombus animarusiporpbyriuf platomcua fuo rum opmionem fequi nolundiue ipfp rd uanitate permotu«: ftueiam tempo ra cbnftiana retientusn quod in li/ bro dedmo commemoraui dicere max lnit:animam propter cognofcenda ma la traditam mundo;ut ab cis hbetata atque purgata:cum ad patrem redietit mbil ultenus tale patiat(ir:quanto ma gm nos iftam inimicam cbrifliane fix dei falfitatem detedari ac denitare dex bemus/lbis autem dreuitibuo euacua tie step frudtatia:nulla nccelïïta» nos compellet ideo piitare nó babre initui temporis e/ quo «pit effe genus buz manum;quia nefcio pet quos dteuituf nihil fit in rebus nouiiquod non 7 an tea certis interuallis temporum fuerit ' tpodea fit futurum,9i enim libeiatut anima non redituta ad miferias: fient nnnquam antes liberata ed; fit in ilia aliquid quod antea nunquam factum ednboc qnidem nalde magnum.id c que nûquas ei definat eterna félicitas. Siautem in natura immortali fit tâta nouitastnullo repetita nullo repetéda circnitu:cur in rebus mortalibus fieri non poffe contenditurz Si dicunt non fieri in anima beatitudinis nouitatem

quoniam ad cam reuettitur in qua fern per fuit.ipfs cet te liberatio noua fit:cu de miferia liberatur in q nunqua fuit . Qips mifetie nouitas i ea fcâ cqnuqj fnit. Ibec aut nouitas fi non in rebus que diuma prouidentia gubernantnr ordine:fed cafu potius uenit : ubi funt illt detetminati dimenfiep circoitus in quibus nulla noua huntded repcturt eadem que fucruntz Si autem 1 bec no uitas ab ordinatione diurne ^nidentie non ejcluditurifiue data fit anima fiz ue lapfa fit.polTunt fieri nona q ncque antea facta fint:nee tarnen a rerum or dine aliéna fint.^t fi potuit aia per iz prudentiam facete fibi nouam miferia que no effet improuifa diume j^uiden tie:ut banc quoep in re^ otdinem inz eluderetnab bac earn no improuide libcraret.qua tandcs temeritate buma ne uanitatis audemus negare dminits tern facere potTe res non fibi:fed miido nouas:quas neqtie antea fecerit nee un qua babuerit iprouifabSi autes diciit liberates quide atas ad miferiä no te uerfurasifed cum boc fit i rebus mbit noui fieti.quoniam Temper alie atque alie liberate Tant 1liberantiir t libera buntur:hoc certe concedunt fi ita ê no uas aias fieti quibuT fit 1 noua miferia •7noua liberatio.‘Tlam fi antiquas eaf diciit elTc 1 tetrotfu Tempiternas; -I e^ qbus quotidie noui fiant bomincs:dc quo:52 corporibus fi fapientet uijeetint ita libercfut nunqua ad miferias rcz uoluanttiticonTequeter dicturi funt in finitas. ^Luantuflibet naep finitus nn meins fuifTet anima^ ’iinfinitis retto Te cult's fufticere no naleretmt ej iHo fem per hóles Tierent quo:;: cfTet aie ab ifla Temp mortalitate libeiandemunquam ad earn deiceps reditute. Hec allo mo e/plicabuntiquomodo in rebus quas neo notas elfe eo q, fint infinite nó uo luntiinfinitns fit numerus aia?, Cua ^ipter quoniâ citcuitus iUi iam c;ploTi


-ocr page 295-

LIBER^XIL

font:quibiis adeafdtm mïma« nreef fano putabatu: aia redKu2a:3d jeftat cóuenienttus pictan q; cJedere nó ede impoffibik deon ea que nunqnâ fete/ ht noua facere;-îineftabili prefoentta uoluntatem mutabde nô babere/i^or ro aût utrum aiarum Uberatarum nec ultenusad mifenas redita2a;2:ni)ine' rus pofTu femperaugeri: ipfi mdenot qui de rerum nouitate cobibenda tam fubtiliter difputât.nos uero ratiocina none noftram ej utroep latere ternii/ namus.Si eni pôt;quid caufe eft ut ne getur creari potuide quod nunquam antea creatum edet.fi Itberatarum aia rum numerus qui nunqnâ antea fuit n folû factus ed femel;fed fieri nunqua§ definet/Si autem oportet ut certus fit Iiberatarum aliquis numerus aiarum que ad miferias nûquas redeantrneep ide numerus ulterius augeatut ;etiam l'pfe fine dubio quiriitp entante ntiep ni:nquâ fuit: qui profecto crefeere 1 ad fue quantiratis terminum puenire fine aliquo non podet initio, â-uod initiu quoniâ antea nunqnâ fuit:boc ergo ni edlt;t:cre«t’ ê bô ante que nullus fuit,

/2)c œditionc nnmsprûnibôis at^ in eo^eneris bnmani. ^r^J.ii. ÔÇcigitur qdione cidcillimap »ter eternitate dei noua creâns fi itate aliqua uoluntatis quantos potuimus e/plicatarnô ed orduum ui dere multo fuide melius quod factum ed:nt ej uno bomir.e que ptimii côdiz dit multiplicaret genus bumanum: ^ fi id incobadet a ploribns. Tlam cum animâtes'alias folttarias 1 quodâmo do foliuagas:ided que folitudmè ma gis appelant: ficuti fût aquilermiln i:le onrs:Iup{ 7 quecûque alia ita fiint:ali as nero gi€ge8 innitu«it:que congre gate atque in gregibus malint uineze: ut funt columbe;dumi:ceroi:dâmnle; 'i cetüa bmufmodrutrûque tarnen ge nos nô ex fingulis ptopaganit: fed plu ra fimnl mdit eendere.Ibominem ue/ ro CUIUS natarâ quodâmodo mediam inter angelos bediafque ’condebat:ut fi creatori foo tanquam nero domino fubditus pieceptum eins pia obediétia cudodiret in confortiû tranfiret ange licum:fine morte media beatam îmotz tal tatcm fine ullo termino côfecutus,-$i autem dominum deum fuum libeta uolnntate fuperbe ac inobedientet nfuf ofknderetjnorti addictus bedialiter umeret libidinis fetuns:etemoqne pod mortem fuplicio œdinatus: unus ac fingulum creauit non utique folum fi/ ne bumana focietate oefetendum:fed ut eo modo uebementius ei commenz daretur ipfius focietatis unitas uinenz lumque concotdie:fi non tantum inter fe nanue fimilitudine:uerum etiam co gnitionis adeem homines necterctur: quando nec ipfas quidem feminam co pulandim uiro ficut ipfum crcare illt placuit:fed ej eipforut omne ex bomtne uno didunderetur genus bumanum.

Z-Ctuod ptefenit bomtne 'tjoê primS oius codidit peccaturum:fimulqne pz uiderit qnâtù pio:p populo^ ej/t’ge ne:e in angeltcum confothu fua «tgia tia tranflaturus . . £ap. 2 2»

1c ignoiabat kus homines pee |_J__ rcaturó:'!morti ia obnojio mori • tttro8ïöopagaturnm:eocp jigredmos peccati immanitate mortalesjut tutins step pacatius itei fe rationalis oolötaz tis exptef bedie fui genctif aiuerct:q;e exaquis 1 terris plntimum pullulaait exojdium.qp bomines qnoinm genus ex uno ed ad commendandum cöcorz diam pïopagatum.'Tlecp eni unquam intel fe leones:aut itei fe d2acones:qu3 lia homines bella inter fe gefferunt, ded pieuidebat etiam Deus gia fua po pulum piorum in adoptionê nocandu


-ocr page 296-

fJBER.Xn.

remiffifq; pefcans iuniUcatû fpinmïâ cto fâciis âgclis i eterna pace fodâdâ: nouifTima iitimta morte deflructaxui populo effet bmu8 rei cofideratio pro hitura q^r^uno bôie deus ad cômen d.idü both’; q? et grata fit etiâ ï plu:i Lu? unitas geii^ mltituiffet bumanû .,

2Pe natura bumane aie create ad imaz gincdd. .Cap. 25. y^^cit ergo deus böiej ad imagi 'ftnulitudiné fuâ. Xalc quippe till aum creauit:q ptóeS atque itelli/ gétü öibue effet preftâtior aialib’ ter reffnbus a naturahbus 1 uolatdibits; que mete buiufmoi n baberent, ^t co uiru terreno formaffet ej cpuluer: eiep mam qiialem dijdifiuc qua tas fecerat fufflando ididiffet.fiue poti’ fufflädo feuffet:Clique Satti que fufflando fecit: nam qd efl aliud futSare q? Satti facer aiam bóts effe iiolutffet:etia cóiuges it li t adiutoriu generadi:e;c ei’ latere of fe detracto fecit ut deus. Ttcqt eni bee carnali cofuetudie cogitada funt:ut ui dete folcmus opffices ej materia qua/ ciiqj terrena corporalibus me bris:cp artis iduflria potuerut fabticâtes. ma nus det potétta dei efl :.q etiam uifibi lia ïuifibdf opat’, ^ed bec fabulofa po tins ^ ueia ce arbitrât'; g uirtutè 1 fa/ piétiâ dei q nouit U pot etiâ fine femi nibus ipfa certa facet femina ex bis ufi tans 1 quotidianifmetiiit opib’.ea ue ro q primit’ iflituta funt:quoniâ non noiicttit tfidelitet cogitât;qfi no bec ip fa q nouerijt de bumanis cóceptib’ at que parrub’: fi etui lexpeitis narrarét tcredibiliora uideret’.quâuis et ea ip fa plericp magis nature corporalibus caufis qiopib’ diuine metis affignét.

4n ulli’ uP minime crature wffint di ci angelt cicätores. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;24..

4dcü bis nnllitnobts effibis

Itbrifnegoctutg diuina metê facete iiP curai iila nó credüt.^lb aüt g platoni fuo credunt:nó ab iHo fiimo deo g fa/ bricatus eft mûdû:fs ab allia minoti/ bus quos gdem ipfe creauerit pmiffu fine luffu dus aialia facta effe cuncta mortalia i gb’ bÔ pcipuû oiifcp ipfis ognito teneret locû:fi fupflitiôe careât qqrunt unde tuile uideat ’facts i faert ticia facere qfi conditorib’ fuis:facile catebunt etiâ bui’ opinattôis errore . ‘Tleep.n.faf c uHi’ nature quâlibet mi nime mottalifqa: creatotê fuit ntfi deû treder ac dicci e; u an q; poffit iteHigi. Angeli auf quos iHi dos libeti’ appel lât.enâ fi adbibét uP iufîi uP permifft oparôes fuâ reb’ q gignuti modo tâ n eos dicim’creatores aialtumiqi nec Agricolas ftugû atep atbo^.

4gt;mniiinahirâ - tomniû fpectc uniuer fe creature nó nifi ope dei for mari.

/-^apî/'

(^4lm eni alia fît fpefq adbibet ex Jtrifecns cuieuque materie corpo rati:neut opérât homines figuli a fa bn:atque id gen’ opifices g etiâ pigut 'teffingut fotmas fifes corporib’ aia lingialia uero qitrifecus effiefetes cas babent de fccreto ' tocculto nature ui/ oths atep itelligetis atbittio : q n fold naturales corporu fpcs;ueq t etia ipfas aiantiü alas do n fint facit;fuptadicta ilia fpcs artfft'eib’gbofque tribuatur, bee aüt altera nó nifi uni artiftci créa tori 1 códitoti deo:g mûdû ipfu5 1 an gelos fine ullo miido 7 fine ullis ange lis fecit. 4b iHa.n.ni diuina q 01113 re ru diuifiua:7ut ita oicas effecnua efl: q fieri nefcit:f5 facer :a q accepit fpem co miidus fietet 7 totiiditaf edi 7 rotu diras fob’s■cades ui diuina 7 effectiu3 q fieri nefcit: (5 facer:accepit fpcm ro/ tunditas oculi 7 totiiditaf pomi:7 cete le figuie natales qs uideus t teb’ quiz bitfque nafcctib’in extrifec? adbiberi


-ocr page 297-

yBER^Il.

reditum creatonspotentû qui ot^û: celü 1 terra ego ipleo;! anus fapietia eH que atnngtt a fine ufqs ad fine fom’ ter:! difponit omnia fuauitei, froide facti primitus angeli fi bniufmoi mint fteriijprebnetunt creatoti cetera faden nenefeio nee tribuere illis audeo quod foi te non pofTiini:nec igt;«beo oerogare quod poiïunt.Creationem tarnen con dnonemque omnium naturamsiqua fitmt oio nature fintd« quoqne fauen tibns non facientibuscilti oco tribuo cui fe etia ipfi oebere q, funt com gra tia;2actione noucrunt '‘(Ion folu igi tut agricotas nó oicimus tructuo quo rumque creatoresrcum legamu» neep qui plantat eft aliqd neque q rigat;fs qui icremêtû oat oazfed ne ipfa quide tena quauis mate: omniu fecuda nide aturrque germinibus einpetia promo uet:-? fixa radicibus continet: enm ibi dem legamiis oeus illi oat corp’ qno modo uoluerit: Tonicuique feminum qipriu corpus.qta nee feminâ fui puer pent créatrice appellate oebemus : fed potins ilium qcuidâ fuo famulo dipt prius(^ te formarc in uteto noui te. 1 quäuis anima fie uel fie affecta pregnâ lis ualeat altquibus uelnt induere qua lnanbus fetum:ficut de uirgif nariatif fccit ^acob: ut pceora coloie nario gi gnejetor:n3tura tarnen ilia que gigni tur tam ipfa non fecit:^ nee ipfa fe fc • cit. Ziuclibet igitur corporales nel fe minales caufc gignendis rebus adbi beâturtfiue operatienibus angelorum aut bominu aut quorncuep animalin: fine marium fcmfnatôcpm'pionib’: quclibet etiam oefideria motus ne ani me matris ualeant aliqd bneamento^ aut C0I09 afpetgere tenetif mollibufq; coceptibsapfasoio naturas que fie uE fie in fuo genete afficiantut:nó facit ui fi fümus oens: cnius occulta potentiä cuncta penetrans icömutabili prefétia facit effe quieqd aliquo modo eft : in quanfncunqne eft.qa niff facicnte ilfo ut tale uel taie effet; protfas effe no pof fet.4tuapropter fii illa fpccie quam fonnfeens coqjoralibus anifices rcb’ iponuntiurbê romaiurbem alejadri am:nó fabtos 7 arcbitectosifed reges quo.^ uotótate cófilio 1 iperio fabrica te fant.illam 'Romains illam dlejan drum buiffe meimus cöditores:quäto potins no nifi dcu oebemns códitcres meere natnta^rq neque ex ea materia facit aliqd qua ipfe non fecetitmec epe ratios babi nifi qnos ipfe creauerit: 1 fi potêtiâ fuâ:nt ita dies : febricatori as rebus fobtrabat :ita nô eront fient antes fierent nó fuerunt / ßcd ante dicoieternttate nó tcpoie. ^is enim alius creator eft tcporiiinifi q fecit ea qno9 motibos carrercttepora/

platonico^ opinióc: qua potane Jät Angelos qdc a deo códito8:i5 ipo8 ie bumanoÿ corpore eöditores.

.$ap.2lt;ï.

riW 4a fane plato minores 1 a fum 1 mo deo factos deos effectores ée u^it aialin eetcro^mt imortalc par tem ab ipfo fumerêt.ipfi nero mortale attexonnt.Jgt;roinde 8ia:;2 noftrar eos treatores ce noluit fed eorpo^. Wndc qnomä porpbyri’ ƒpte: aie purgatio nê dfcit oe co2p’ fugieda: fimVep cum fuo platone aliifqs platontcis fêtitieos q imoderate ac ibonefte ui/crit jipter Inedas penas ad c«pora redire mottu lis jplato qdc etiâ beftia^^tipcrpbpi’ tâtûmôdo ad bôius feqf eos ut dicant deos iftos qnos a nobis nolfit qfi paté tes a eöditores noftros coli: nihil effe aliud q ifabros eópedi icarceru ueno ftro;2:nec iftitutores fs iclufores alli/ gatorefcp nros ergaftulis erünofis'i grauiffimis uiculis.êiut etgo definant platonici penas aïa^ ex iftif cotporib’ commariiaut cos nobis deos colcdos B pdiect:quo:;ti nobif opatóeg tu $tu


-ocr page 298-

EIBER-XEL

babcret/tiüerito igitur uera c religio | 0 ! qiiâuis occulto ni iudicio: fed tn lufto' que mundi uniuerfi eus aialius quoep f’ ?1 aû.n.fcriptu3 fit:uniuerfe uie nomi/ uniuerfo^ boc c 1 animas 7.co.’po:»'^ 1 ni mifericoidia 1 ueritasmec imfta ci’ conditorc agnofeit 7 piedicat. 1(1 gb’\ J giatiamec crudelis pot êe iuflitia. ferrenis precipuns ab iHo ad ei’ ima/f

ginébô ^pter cas cas quam oiji:7 fi Phj? Z^urelü ^iguftini ^pifeopi ne Oi q forte alia maioi latet factuscft unns 3 ! ' täte oei liber.^uï,

fed non rclictus foins , ‘‘Mibil.n. eftq nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ƒ


porfum’ fugwmos ^ enadam’ bo«af; cum tarnen fit utrunq? falfiffimu . TflS neq5ita luuntpenas aie cü ad iltaj ui tam penales oenuo reuoluunt’;! oiiim muenttus fme in celo fine in terra nul lus c conditornifi a quo facta funt ce lus ' tterra;Tlâ fi nulla câ ed utuaidi in boc corpoie nifi jjpter pendéda fu/ plicia;quomodo oint ides plsto ®^*^ mundu fieri non potuiffe pulcberrimâ atqj optimus:nifi oiu aialius.i.imwz talius 7m«taliû generib’ impletur/ ^‘âtnodra inflitutio q uel monaîes codin ' fumus oininû munua ê; quomô pena c ad iffa coipoia, i.ad oiuina bn ficia remcare .-'ar fi neus qn affidue c plato cómemoj3t:ficutuniuerfi mûdi ita oins aimaliû fpecies etema intelüz gentia côtinebat: quomô nô ipfe cücta ƒ condebaf/dn aliquote effe artifej nol letrquo^ efficiendorum artem inefabi V Iis ein87 mefabilier laudabilis mena \ boc genus tas nifeordiofus who: tas fociale natura.lleq? comodi’ contra uitium nifeordie uel cauedus cû nôdiî eyilleret: ut fanâdu ni extitifîet natura 0 loqueretur bumanarcpreroidationcmy ^^ re uoluit unas:oe quo m !ltitudo 4)pa ’N garetur ;ut bac admonitione et i mul ‘ H tis concors unitas feruaretur . Xluod ;p nero femina illiej ei’ latere facta é: et ƒ^ bfne fatis fignificatum êqj cara marigt;/amp; ?4 ft -7ujoits oebeat éeconiiicfio . I^ec 0

pcra oei piopterea fût utiep inufitata’: ^ ga pma.q auté ida non credunt: nulla oft, facta pdigia nebét eredere, Tteqv n ,' 1ipfa fi ufitato nature curriculo gtgnc / rent* .pdigia Picercf,p.utd ât tarn fub gubernatione niuine j)iiidentie:quâuif co^ câ lateat q5 monlira gignut . dit gdâ pfalmus facer.uenite 1 uidete opa nomini q pofuit jîdigia fuper terras, 4^ur ergo ej latereuiri femina facta fit:7 boc pmus quodâmô jadigiû qd prefigurauerit:alio loco quâtû me nuf ediuuauerit nicam .

Z)p pmo boie ortam fuilTc omnc pie/ nitudines generis bûanin'n q pteuidit ©eus :q pars bonorada êet pmio:q dâ nanda luplicio. Sap.2 z.

^^ xdrtc qnoma libel ifte elandend’

K;i boc pmo boie g pn'mu’ fac 'tus c:n0dû quidem fm euidenna : ias ' ,tn fm ni piefcientias:exo:ta8 fuifîe e/i ftimem’ in genere bumano focietates tanquâ ciuitates oua8,t;c illo.n .futu ri erant bominesralii malts angelisi ifuplicio:alii bonis in pmio fociandi:

Xp€2)5^}5 nenodri feculi eƒ02tu 'Tocini ho generis bu mani oifficiUi/ mis qflionib’: ûciâ ne lapfu . bmi bois ima

ne ac jppagine moiris biimanc wfputationib’a nobis indifuram:rerum oido oepofcit . Tfó / enim co modo quo angelos códiderat . i neus;ita condiditT homines:ut ctiam


-ocr page 299-

MBER.3lt;III.

fl pacaffent mon* omnino np poffent: fed üa ut perfunctoß obediéne muner fine intcruentu moms angelica imor/ tabtas T beata etemitae feqnercturn/ obediëteg antë mots plecteict oänatöe iulhfïima : qo ët in libto fupiote iam DijimuB.

z2)e ea motteqaie fep uictore ntrucp acddeie pót;' Tea cuicotpotis obnejiü eftXap-2.

lt;f_^Æd oeipfo genere mom's uideo [*^mibi paulo oiligëti’ oifferëdii. ^uanuia .n. bumaua ata ueraciter imottalis pbibeatnr:habet tn qnädam etiam ipfa motte fuam.'lla ideo oicif imottalig-qa mö quoda quatnlodiq; nó oefinit uiuerc atep fentire .Corpus aüt ideo ë mottaleiquomâ a utta qua habet oefen* poteft : nee per fe ipfum aliquatenug niuit.dhotß igitur aie fit cû earn oefent oeugrficuteotpotiß cum id oeQritaîa.^rgo utriufep rei ideft toti^ bois mots efbeuaia a do defta: oefent cotpus 'Xta.n.nec ex oeo muit ipa : nee cotpusej aia.M^uiufmodi aüt totius hominis motte illa feotur:qua fecundam mottem oininor eloquioqt appellat auctotitas.lhanc falaator fiz gnificanit ubi ait.4:ij timet q habet po teftatë 1 eotp’ 1 aias pder i gebëna. ■Q-ued eii nó antea fiat : $ cu anima coipoti fic fuerit eopulata ut nolla oi/ reptione feparentnr:mirü uideri pot: qnomócotpuß ea motte oicatur oeeiz di:q5 nó ab aia oefent* :fed aiatu fenti enfqs cruciatur .Tld illa pena ultima ac fëpiterna:oc qua fuo loco oiligëti^ oifferendum eft:recte mots aie oicitnr quia uiuit c^ do :mot8 autë cotpotis ; quona móreü maat ej aia / TTlon.n, aliter poffunt ipfa cotpotalia que poft refurrectione fotura fût fëtir toimëta. êln qa uita qualifcuep alqd bonii eft: wier aütmalu :ideo nee uiucre cotp’ Dicëd« eft:in quo aia nó uiuëdi caufa dl fcd Dolëdi.- £ïiuit itaq3 aia e/oeo eii uiuit bene .non.n.pot bene ninere nifi oeo opérante in fe quod boni eft. Cïiuit autë cotpus ej aia:cu :3ia uiuit in cotpote:feu uiuit ipa feu nó uiuat e^ OfO.Jmpioqt niep in coipotibiis uita : nó aia^ fed cotpoti uita ê:qua poftit eis anime ët mottue boeë a oeo oefte: quatulacnquc pptia uita e/qua ena ïmottales fuut nó oefiftëte conferre. Üerum in oanatione nouiftima ^uis homo fentire nó oefinat:tn quia fëfus ipfe nee uoluptate foauis : nee quiete falubtis :fcd oolore penalis eft : non imerito mots eft potius,appellata qua uita.^deo autë fecida quia poft ilUm pma eft:cp fit coberëtfi oireptio naz turaqt fine di ' Saie:fine aie 1 cotpotis. ®e ptima igitur cotpotis motte oid poteft:qjbonis bona fit:malis mala: fecunda uero fine oubio ficut nullos bono^ eft:ita nulli bdna.

za^riimotf q ppeecafi pmo^ hoioj in ocs hpies ptri^t • ô fanctis pena peccati fit.Cap.j.

Jmv On aiitoiftimulada nafdt qftio ^tri re ueta mots qua feparatur ma 'T'iotpns bonis fit bona-. Äuia fi ita eft qoomodo potent optmerc q.ët ipfa fit pena peccati.Ibae.npmi boies nifi peccauifTët:ppeffiutiep no fuiffët. duo igitur pacto bona ëe poffit bóts que accidetc nö poftet nifi malis.quot; ^ed rarfijs fi nó nifi malis poftet accidcre; nó oeberet bonis bons efte fed nulla. Cnr.n.cftet ull3 pcn8:in qb’ nóeftët ulla pnniëda f dua ptopter fatendn eft ptimos qdë boies ita fuifte iftitiiz tos ut fi non peccauiftent nullö mortis ejperirëf genu8:fedeofdë pmos pecz catotes ita fuifte mPetatos : ut ët qcqd . eoqt ftirpe eftet exottö.eadë pena tenef tur^bnojin.

/Sur ab bis qui per gratiam rege/ neratóisfut abfolnti a peccato:nóau/ feraf mots.i.pena peccati fît .tap. 4*»


-ocr page 300-

WBEFlXflL

^, Pfuerät nafceref.J^jo magniwdie 9Ppe dripe lUtusmacura oanatio mu/ taint m peins:utqd penahter pteceiïit 1peccattbua boibua ^mtnét naturabc feqremr i nafcêtibus cetcris. T|eqa,n, bóita ex boie:ftcut bomo ex pulncre. Pnlms naneß bommi fadedo matenef fuît: bó ant bommi gignédo paren» , Pioide qo efl terra : non boe ert caro q^ms ex terra facta fit caro.4tnod eft ant paren» bô : boe eft Tjak» bomo. 7n pmo igitnr bok p femmai jagenic trafitnru nnmetfus gen’ bumanii fnit: qn illa oiugü copula omina féte'tiâ fne oânatiôi» cxcepit.^t qd bomo fact’c nóensceearewr ; fed ens peccaret nt punireturtboc genuit;quatu5 qdem at tinet ad peccati 7 motti» ongmc.TJlö .n.ad infatiles bebetudme i infirmi/ tares animi 7 cotpoti» qua nidemu» in partinb»: peccato uel pcna ille redact’ eftique oen» uoluit ée taqua pmotdia catnlotumiquo^j parete» in beftiakm uitas moïtëq? oeiecetat fient fcriptii e, ltV5 ens in bonote effet non intelkrif: oparatn» eft pecoiib’nô intelligêtib’; 7 fimtli» faew» eft ilhs.Tlifi ep tfaris ifirmioie»er cernimu8 in ufu motnep mebtoxt : 7 fenfu appetendi atep nitadi qp flit alio^ tenerrimi femaanimalin,’ tanqnam fe tanto attollat excelkntiu» fupta cetera animantia ni» bumana: qnato magi» imperii fun nelut fagitra CHS arenfi extenditnr retrorfus redux eta oiftulerit. T1l0ergo ad ifta ifatilia rudimenta ptefumptionc iUieita 7 oa/ natione mfta jjlapfu» uel impulfu» eft ptimtm bomo :fed bactenu» in eo naz tura bumana uitiata atep murata eft: ut répugnantes piferemr in memb’i» inobedienttam coneupifeendi : 7 ob id obftringererur neceffitate motiendi : arque ita id qd uitio penaep factn» eft: ideft obnorio» peccato motriq? genez rant .ê )quo peccati uiefo fip mediaz

ton» ebrifti gratias foluuntur ifanfe»: bane fobs mottes perpeti poffnnt que animas knmgit a cotpote : in keundâ uero tUas fine fine penales : bberati a peccati obligatione non trankunt. ^1 que ueto monetcur uP ipfas panât fi 7 ipf1 peccati pena eft;quom p gras reatu» aboktunias ifta queftio i alio noftro opere quod fczipfimu» oe bapz tifmo paruulotus:tractata 7 abfoluta eft.^bi oictus eft ad boc rclmqui ak experimentus kparationi» a cotpote: ^ui» ablato ias crimni» nexu:quoz nias fi regenerationi» facramentus có tinuo fequeretur imottalitaa cotpori»: ipfa fide» enetuaref;que tunc e fide»: quando expectatur in fpe:quod in re nondus uidetur . fidei antes robote arque certamine : in maionbus ounz taxat ctatibu» erias motti» fuetat fupä dn» timotiquod in fancti» martyrib’ maxime emmuit : cuin» ptofecto cerz tamini» effet nnlla nictoria nnlla gloz riatqma nee ipfus omnino poffer effe certamenifi poft Unaerns regencratiz om» ia facti nó poffent mortes perpeti cotpotaks-Cus patuuli» autem bapti Sandi» qui» non ad ebrifti gratiam ptopterca potins cnrrerct:ne a cotpor foluercntur ƒ Irqne ita non inuifibili prernto probaretnr fide» ;,kd ias nee fide» effet confeftis fui operi» quetcdo 7 fumendo mercedem.Tpiic uero maz iorc7 mirabiüo’e gratia faluaroii«: in ufu» iuftitic peccati pena Connerfa eft.4unc n oictus c bomini motieri» fi peccaueristnunc oicitur martyri mo rere ne pecces.^iic oictu eft fi mâdatu frangreffi fueriti» morte moriemini.' nunc oicitur fi mortem recufaueriti»; mandatum tranfgrediemini. 4i.nod tune metuendus fnerat utnó peccanf: nunc fukipiendum eft ne peccetur.Sk per ineffabilem oei mikricordiam : 7 ipfa pena uitiorum tranfit in aima ûz tun» :7 fit infti mentum etias fupliciü


-ocr page 301-

WBER.XIII.

peccatoris .^imc cnim mors eft aeq/ fita peccando : nunc impletur iuttuia moaendo.ileru bocin factis marty/ nb’iqb’ alterutri i a pfecutoi ^pôit’: ut aut Déférât fide tant (uffeiât moitc; Jufti.n.maint crededo ppcniqb funt pmi aiqui no crededo ppciïi.Tlifi.n. peccaftent ilb nô moicrentunpcccabut autiftinifi monâtur.uOoitui fût ergo iUi qa pefcauerût:nô peccant ifti quia moiiût.factu eft p iHo^ culpam m ue mretî penâifit p ilfoj^ijxnâ ne ueniaf iculpâ.nô qa mois bonù aliqd facta ê qantea malû fuit:fed tâtarn oeus fidei ^itii grasiut mois quâ mte oftateffe otiariâ iftmmécü fieret p qd tiâfiremr in uitas.

Z/Hd fient iniqui male nfinf lege’qoe bona ejta nifti bn iiint'moite qmala eft. tap.y.

/y ypoftolus.n.cû nellet eftendere: ƒ quâtû peccatû gia nô fubuemete / ad nocendus ualeiet.ét ipfas lege qua jibibetur peccatumô oubitauit oirere imites elle peccati.dculeus inqt moins eft peccatû:ùtus aût peccati lex : oeiilTî me omnino.Tilget.n.johtbirio oefïde/ rius opens illiciti: qn iuftitia non lie ciligitunuf peccâdi cupiditas eins wz lectione uicaf.Ölt aût ailigaf 7 oeketet ueia iuftitia:nô nili oitiia.fubuêit gîa» 9ed ne q?pterea lex putaretur malus: quoniâ ùtus eft oicta peccati:ideo ipfe aÜo loco uerfans huiufmedi qftionem ita inqt.Xex qdc facta 7 mâdatû iuftü 7 fâctus 7 bonus.41d ergo b nû iqt mibi factum c moiszdbfb.fed peccatû ut appareat peccatû : p bonû mibi opa tû é moitê:ut fiat fupia modus pecens peccatû p mâdatû.Supia modû nijit: qa et pieuaricatio additur -en pecandi aucta libidie ét ley ipfa côrênicur.£uz boe omemoiadns putaueiimusz^iuia .f.ficut ley nô eft malus qnäuget pecz cantius ocupifcêtiâ.ita nee mors bonû

eft qn äuget patienhos gl«w:com ud iHa po tniqute oefentur 7 effidt pua/ ricatoiesiul fta p:o ueritate fukipinw 7effieif martyres . /Ic p boe kxqdem bona eft:qa jabibitio elt peccatrmots Büt mala:qa fbpendias ert pefcati.65 quéadmodnsininfli male iitnnf non tams mail's ucrum ét bonis : ita luftj bene nó têtus bonis (5 et mails. Ibtnc fit:ut 7 mali male lege utStur qsms fit lej bonujn boni bene monatur q^uis fit mois mains.

Z2pe generalis moztis malo : quo aie 7 cotpotis focietas feparatur. tap.ef»

4^V^® P^opto* qb aftinet ad cotpoz ^/^is moites.i.feparatione anime acoipbiefcum earn patiuntur qm mo/ hentes appellant':nulli bona eft.habet enis afperumknfus 7 contra natura: nis ipfa qua utriinque oiuellitur quod fueiat in uiuête coninnctum atque có/ fertumi ^din moiatur : oonec omnis adimaini fenfus qui ejlyo ineiat aie camifque compkju qua tota motertia nônunquâ unus ictus coiporis nel aie raptus intercipit:nee cam fentiri prez neniente celentate permittit. 4lluieqd tarnen illud eft in morüntibitS : quod cum grani fenfu adimit fenfum : pic fideliterque tolerando anget merirum parientiemon aufert uocabnlnm pene, qta nim exhominis piimi perpetnata pjopagine pioculdiibio fit mors pena nafcentis:tamé fi pro iuftitia petateep pendatur fit gloifa renafeentisn com fit mors peccati retribotio:aliqnando impetrat ut nil retribuatur peccato,

/3)e morte quam non regenerati per cbiifti confeffione fufcipiunt.(ap.7.

qu’cunque ena non piecepts -X—r*'fg^nttationis lauaero pio xpi eontclTione monomnruâmm eis ualct


-ocr page 302-

UBER-XIIL

ad oimittenda peccata:qn9tn5fiablud rentur facro fonte baptifmatie . ^ni ..eni5 oidt fi quie non renatos fuerit e;c aqua 7 fpu fancto no inttalit in regnu celo^:alia fententia iftoe fecit ejeeptof ubi non minus généralité: aif.qm me confefTus fuerit cota boibue:c0fitebor aego tas cota pâtre meo quiin cell's eft. ^t alio loco qui perdiderit anima fu35 ptopter me inueniet eaj.fhinf ^ft quod fcriptuj eft.pteciofa in cófpectu oomini mots fanctotug ci^. ^md.n^ pteciofius ^ mots: per quam fit ut et œlicta omnia oimittantur : 7 mérita cnmulatius augcantur /Tlecp.n.tanti fuut meriti:qui eus motte oifferre nô pofTent bapti^ati futroeletifcpomnib’ peccatis e;c bac uita emigrarunt.quati fnt big motte oifferre en poffent ideo nó oiftuleruntiga maluerut cbriftum 9fitêdo fimre bâc nitâ:q?eu5 negado fld eius baptifmu püenite.^aod uticp fi feciffentretias boe eie in illo lauacro ©imitteret’gi timote mottis negauetat ebriftu in qno lauacro et illis facinus ta immane oimtifus eft : g oedderant Xpu5.fed qn in abundantia gre (pus illius qni ubi uult fpirat:tantü ebriftu amare poffent:ul en in tato uite oifetiz mine fub tâta fpe uenie negare nó pof/ fent.elders igitur pciofa facto^:gbu8 cu tâta gfa c ptemiffa 7 ptogata mots jtpiiut ad en aegredus fuâ nóeuctarct' ipendere aiasiin cos ufne redaetu effe móftrauit qo ad pena peccantis anten fuerat cóftirutü;ut inde iuftitie fruct’ uberior nafccret.oOots ergo nó ideo bonü uideri oebet:ga in tantas bumiz Iitate nô in fua fed omina opitulande Oiierfa eft:ut que tue metueda ppolïta eft ne peccatn omitteretmue fnfeipiéda ÿpomtur ut peccatii nó omittâturreoz miffûq; oelearnr : magneque uictone Débita iuftitie palma reddatur.

/4td in factis pme moms ^ oeritate

fofclt;ptio:fe£Ûde fit moitié uMoluno,

Afjlcm's Diligennua cofideiemus: l^^et en gfq? pro nentate fidditer 1 , ' landabihte: monturrmwe caueCjdeo gppealigdd’ fnfdptï ne tara otigac qfeenda ifup que nû^ finiat accédât, ^ufcipimr.n aie a coipoie feparatio: ne do ab aia feperato et ipa feparetur B co.’po:e:ac f!Ctoti’ boiF pma moite côpleta fecunda excipiamr fépitema. Xlno drca mots qdé ut diji cum cas monentee pattûtui cûqa i ete ut monât? facitruemint bons eftjed laudabiliter . tolérât p tenedo ufadipiftédo bono. «Û uero i ea fût g lâ moitui nûcupat; nô abfurde oidtur a malie mala : 1 bonis bona.|n reqnic.n.fût aïe pio^t B cotpore feparate : impies aût penae tuût :Donec ifla^t ad etemâ uitâullajp uero ad et’nâ motte que fecûda oicitur cotpota reuinifeât.

Zlt;cpus mottie quo uite fefus sufetf; îmotiéttbasan ï mottuis ceoicédû if ,. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;^ap.lt;t, ’

^d id tcpus quo anime a cotpez feparate aut in bonis funt aut in Vmalierutru poft mettes potiue an in motte oicendum efl. Si.n. pofl motré efl:ia non ipa mots que ttanfacta ’arqs ptetenta e(l:fedpoßea uita ptefene aie fine bona feu mala eft. lt;Oote aut tune ete mala erat:qoando erat:boc eft qn ea patiebâtur en moterenturiquoniam grams 7 moleftus eie inerat fenfue: quo malo bene utuntur boni. t?cratfa ante mote:qnonas modo ul 'bona uC mala eft;q la non eft/ JPoiro fi adbuc oiligeti^ attc‘damue:nec ilia mors effe apparebitreni^ gtaue ae moleftnm in motiétib’ oijim^ fefu. ^nSdiu,n.fc tinnt adbuc utique uiunt:7 fi adbuc ut uût;âte motte g? in morte potiue effe oicendi funt:quia ilia cn ueneritaufett cmne cotporis fenfij:quiea ^piquate moleftus eft .^cper hoc quomodo


-ocr page 303-

IJIBER.XIII.

moiiètps oicarn’ cos g nondu mottui fût fed îminête motte iâ ejttema 7 mot hfera afilicrione iactantur : ejplicare Difficile eft : et fi recte ifti appellantur mo2ictf8;ga eu mots q iâ iminet aduc netitmô motiétes fed mottui niieupâf. ThulP ê ergo moties nifi mues : quo/ nia cum in tanta eft extremitate uite : i quêta funt quos agere anima oicim’: ^fecto q nódu aia caruit adbuc uiuit. •Jde ipfe igitur fimul a motiens eft x uiiiens/j moiti accedes uita occedés: adbuc tn ïuita;quia ineft aia cotpott. nódu; aüt in morte:qa nódu abfceffit a corpore . Sed fi cum abfeefferit nee tune in morte fed poft mortem potius ent:qn fit in morte qs Dijerit.*’Than» necßullus mortens erit fi monensl iiiuens nullus effe poteft fimul. ZP-ua/ diu qppe aia in corpore c:nó poffum’ negare uiucntem.élut fi moriens poft’ Djcendu8 eft:i cuiu8 iam corpore agif ut moriatur:nec fimul qfqua poteft ée unies 1 moriêsiqn fit muens ncfcio.

/3)e uita mortalium que mors poft’ ^ uita Dicenda eff.Cap.io.

i

/O^H qiio enij qmïqiie iifto cotpof 1motituro effe ceperif nü^ in eo no aytur ut mots ueniat.H^oc.n.agit eins mutabditas toto tépote uite bui’ fi tarnen uita Dicenda eft:ut ueniatur i mottes,'^emo quippe eft qui non ei poft annus fff q? ante annü fuit:a etas q: bodie:-1bodie q? bcri:T paulo poft ^nunc:'ïnuc q?patilo ante motti ƒ/ pïquior:quonia qcquid tepotis unuï De fpacio muendi oemitur : Uquotidie fit min’ minufep qd reftat:ut omnino nibil fit aliud tépus uite bui’:^ curf’ ad motte.In quo nemo uP paulnlum ftare uel aliquêto tardius ire pmittif: fed urgètur ocs pari motu:nee omerz fo ipeUuntur aceeffu.Tfleq^.n.cui uita bteuior fuit: celcnns nies oujit ^ die cui longior:fed eu equaliter 7 equalia momcta rapercf abobus: alter babuit jjpms:alter remotius :quo nó impari uelocitate abo currebant.^Uud eft aüt apli’me pegiffe:almd tatdi’abulaffe, 4i.ui ergo ufque ad morte jjductiora fpacia tpiis agit:nó lèti’ pgitffs plus itineris confiât .potro fi ex illo qfep incipit moii boe c effe in motte:ex quo in illo agi cepcrit ipfa mots ideft uite Detractio:qa cu oetrabedo finita fuerit poft motte' ia erit non in motte: jjfecto ex quo effe incipit in boe coipore : in motte c. 4Imd.n.aliud oiebus botis momêtifque fingulis agitur:oonec ea cöfumata mots q agebatur impleatut: 1 incipiat ia tepus effe poft motte qó cu uita Detraberetur erat in motte f Ttlüqp igitur in uita bó eft:ex quo «ft in ifto corpore moriête potms ^ mne te:fi li uita limorte fimul nó poteft effe,dn potius 1 i uita 1i motte fimul eft:in uita .f. in qua uiuit oonec tota Detiab3tur:in motte aüt qa la motitur cui uita oetrabitur.-’fili.n.nó eft i mta: qd eftqd oetrabitur : oonec eius fiat pfecta eófumptio.

/^n quifqua fimul muens i poffiteffe a mortuus.iapii.

lt;^1 ante non eft in morte;quid eft b^mte ipa oetractio.-’T^o.n.ftuftra ,^^utta fuent corpori tota oetracta : poft morte fas oicitur;nifi quia mors erat cu oetrabettur.'TIa fi ea Detracts non eft bomo in morte fed poft morte qiiando nifi eus oetrabit’ erit i morte/ 9i autes abfurdus eft : ut bominem ante qua ad mortem perueniat ins effe Dteamus in morte:cni enim jtpinquat peragendo uite fue tempora : fi lam in illa eft:maxime quia nimis infolens ut fimul 1 uiuens effe oicaf1 mortens; cu uigilans 7 oormiens fimul effe non poffit:querendu5 eft quando erit moz riens.Ö.n.ante qua mors óueniatn


-ocr page 304-

DIBERZXIIL

oeni'at non eft motiene fed utuen9:en5 tiero mo28 uencnt motauts erit non monen8,|llud ergo eft adbiie ate mot tern :boe lam poft moitem . Ztuando ergo in mojte/^unc emm eft mone«: ut qtieadmodum tna funt cum wnm’ ante moHcun motte: 1 poft motte: ita tria fïngulw fingula :uiuê8: motientt: mottuufq; reddantur.lt;Xuando itacp fit motienpideft in motte:ubi neep fit muena quod eftante mottem : neque mottuua qd eft poft motte:fed motie» ideft m motte : oifficiUime oiffmitur. ZS.uandiu quippe eft anima in cotpor marine fi etiaj fenfus adfitijjcFdubio uiuit bomo qui conftat ej anima 1 totpote:ac per boe adbuc ante mottes non in motte effe oieendo« eft . jCiim Hero anima abfeefterifomneque ab/ ftulerit cotpotie fenfum:ia poft motte moituufque perbibetnr.}gt;erit igitur inter utriiq?:qoo moticns uel in moite fit. Äuoniam fi adbuc uiuit ate motte eft fi uiuere oeftitit id poft mottem c, Tlunquâ ergo mottens ideft in motte efTe comptebenditur. J|ta ct t irafcurfu tempotum quentur prefent tncc inuez nitur ;qaia fine uHo fpacio eft:per qd tranfitur ex futuro in preteritii. 'Tlo/ ne ergo nidendum eft:ne ifta ratione mors corporalis nulla efte oicaturrS: enis eft:qu8ndo cft:que in nullo a in qua ullus efte non poteft : quandoqde riuiuitur adbuc non eft:quia boc ante mortes non in morte red rurfus fi nulla mots eft:ante quid uF poft:quid eft quod nicitur ante motfes fine poft mottem/Tlas 1 boc inaniter oicitur: fi mots nulla eft.^cp utina i paradifo bene uiuendo egiftemus;ut re uera nul la eftet mots. Tlunc auté non folû eft, Berns ét tâ molefta eft:ut nec ulla ex/ plfcan locutione poftitmec ulla ratióe offari.|.oquamur etgo feeddus aQiez tudinc:nó.n.aliter oebem^:' ioicam’ ante motte pufqua mots accedat.ficut

ferfptus eft:ate motte ne laudes boles quen^ .Z)icamu8 ftias cû accefterit. poft mottem illius uel lUius factum è iHud uel tUud .Z)icamus 7 oe prefenti tpte ut poftumus:uelut di ita loqmur; motiens ille teftatus eft : 7 ilhs atque illis illud atq? illud motiens oereliqt: epuis boc nifi uiues omnino facere no poftet :7 poti’ boc ate motte fecetit no in morte .loquamur etiâ ficut loquif fcriptura Dinina:que mottuos quoque non poft mottem ted in motte efte non oubitat oicere .lt;hinc ent's eft illud. XHuonias no eft in motte q memor fit rm.Z)onec emm reuiuifcant : recte efte Dicunf in motte.ficut i fomno efte qfqj Donee euigilet oicif. 4^uauis i fomno pofitos mcamus oormiétes:non tame eo modo poftumus oicere eos qiä fût niottui motientes . ''pon enim adbuc motiurtiir-q quatii aitinet ad coipotis motte oe qua nunc oifterfmus : la funt a coipotibus feparati .^ed boc eft qd dpi ejpltcan aliqua locutoc no pofle: quomodo uel motiétes oicâtur nineF: Uel iam mortui etia poft morte adbtic efte oicantur in motte. Æ-uomedo n, poft mottem ft adbuc in morte: pfiim cum cos nec motientes oicamus.ficuti eos q in fomno funt oicim’ ootmiétes 7 qui in langotc Ianguente8:7 qui in Dolote utique oolentes : 7 qui in uita innetes.-'lt uero mottui ptius $ refur gant efte oicuntur in motte:nec tarnen poftunt appellan motiétes. dinde non ipottune nrep incongrue arbitror ac/ cidifte 7 fi no bumana idufttia iudio'o fottafte oiuino ut boc uetbu qd émoti tur;in lanna lingua nec gramatici oez dinare potuerint ea rcgula qua cereta talia oetlinaf.Tlacp ab eo qd é oné fit uerbii pterin tpiis ottus é:7 fi qua fimilia fût que p tptis pretiti pattiripia Declinantur.3b eo uero quo eft morilf fi queramns pteriti temporis uctbum: refponderi fokt mottuus eftu lifter»


-ocr page 305-

UBER.XIIL

geminata.Sic.n.üiciwr mortiiu? quo modoïatuu8;arduii8 :cardim8: cófpi/ cmiscl fiq fiinilta que no fût pzetenti temporis:fed quonûm nomina fût fie rempote cgt;edtnâtur.)lludautem quafi nt detlinetur quad dedinari non pôt: pto participio preteriti tempon's pont tur nomen. îtonementer itaq; factum efl:ut quemadmodû id quod fignifi/ cat non potelf agendo : ita ipfû nerbü nô polTet loquendo oedinari, 4gi ta / men poteff in adiutorio gratie redem ptoris nofïrt: ut fakem fecûdâ morte declinare pofïimus.lHa enim eft gra/ uionTomnin malorü peffima; que nô fit fepaiatione anime -ïcotporis : fed i eternam penam poti^utriufep compte XU.j(bi e côttaiio nô crût homines âtc mottem atep poft mottem: fed femper in mortc.ae per hoc nunquam uiuenz te8:nun^am mortui:fed fine fine mo rientts.‘Nunquam enim erit boini pe ius in motte:^ubi erit mors ipfa He morte .

zÆuâ morte pmis bóibus dus fi mâ daru ei’ trâfgrederenf fuerit ominat’. 4ap.i 2.

Cyiu ergo requiritur: quä morte oeus primis bôibus tuent omi/ natuè fi abeo mâdatû trâfgrederentur acceptum:nec obedientta cuftodirent : utruj anime an corpotisian totius bo minisran illas que appellatur fecuda. TKefpondendum eft:omne8,^!ima eni conftat ej ouabusifecunda ej omibns tota.9icut enim untuerfa terra ej mul ris terris:i uniuerfa eedefia ej multis conftat ecclefiis: fie uniuerfa mors ex omnibus conftat.quoniâ prima e^ du ftbu8:una anime:alter3 corpotisiut fit ptima totius bominis mots cû anima fine deo i fine cotpotc ad tempus pe z nas luitifecunda uero ubi anima fine ceo cum cotpoie penas eternas luit . 41uando ergo oixit deus pmo illi bo mini quem iparadifo conftititerat ice cibo uettto:quacunquc oie ederitis ex co morte moriemini:non tantû prime mortis partem ptiotem ubi anima pti uaf do ; nee tantû pofteriotc ubi cotp’ ptiuawr anima:nee folam iptam tota primas ubi anima 7 a neo o a cotpore feparata ponitur:fed qmequid mortis eft ufcp ad nouiffimä que fecûda oici/ tur:qeft nulla pofterior côminario it la complexaê.

Z|gt;teuaric3tio prno;2boinu qua pma fenferit pctym.i.ij.

poftea q? precepti facta traf M— Fgreffio c:confefti gratia dfercte oiuina toe cotporum fuotum nuditate confufi funt. unde etiam foliis ficulneis que forte a perturbatis ptima coperta funt pudenda texerût./iue ptius ea / dem membta erant fed pudenda non erant: fenferût.n.nouû motum inobe dietis carnis fue tiqua recipes penam inobedietie fue.Jam qppe anima liber täte in puerfum propria odectata : 1 neo dedignata feruire : priftino cot / potis feroitio oeftituebaf.^ qa fupi otem oominum fuo atbitrio oeferue / rat:inferioiem famulum adfuii arbi / trium non tenebat:nec omnimodo ba bebat fubditam earnem ficut femper habere potuiftet:fi do fubdita ipfa ma fiffet.Undergo caro cepit conenpifee re aduerfus fpiritum:U fpiritus aduer fus carnem.Cum q controuerfia nati fumusrtrahentes oiiginem mortis in membtis noftris uiciatamq? naturas otentionem'eius fme uictoriä oe prima preuaricatione geftantes.

ZDualis homo fit fact’ a oeo 7 i qua forte oeciderit fue uolutatis arbitrio. iap.iq-.

0^118 enim creauit hominem re/ ttummaturaru anctot non utiqa nicto:;2:fed fponte oeptauatus; iufteep damnatiis ; oeprauatos oamnatosqj generanit.Smnes enim fuim’ in illo uno: quando omes tile unus cotrupit


.0.1,

-ocr page 306-

MBER.XlU.

qui per feminam lapfus eft ïpeecata: que DClUo farta cate peccatû .‘Todo erat nobif figillatî creata a oiftnbuta fotma iqfinguliuiueremu« : fediain nata erat femiahs ej q purgaremur: qfdlicet japter peccatû uitiata 1 nincu lo mortis obOricta ludcq; damnata : nó alten’ ^ditionis homo e; cbomine nafcerefiac p boe a liben arbitrii ma lo nfu feries calamitatis bui’ ejorta ê:q bomanum genus otiginé bpiaua ra uelud radice conuptar^cp ad fenib mortis ejitium qnó babct fine : folia «s ejceptis qui per bi gram libérant*: miferiarum conne/ione pducit.

Z4tb 4da peeds prius reliqrit oeu : q? relinqueref a ©co. - temä futlTe aie mortem a oco receffiftc Æap.iy.

À '^amobrem et in eo qnod dictô

coictû móttibus eâ folam iteHigam’ qfit cô aîa oeferiffna uita qb illi bus ê: nô .0. bfta é ut odercret fed ut bfe reref oefernit.^d malûqppe ti’ pot c uolûtas creatoiis ei’, fiue uteâ faceret qnuUa erat:fiue ut reficiatq lapfa pî trat:ét fi banc itelligamus deû bnunci affe motte in eo q, ait:q oie edentisej iHo morte mozicini:tâquâ diceret : q die me oeferucritis piobediêtié:bferâ nos p inftitiâ: ^ fecto in ea motte et ce tete bnûciate fût; q ƒculdubio fuerant fetuture.Tlâ ieoep inobedics motus in carne ex moto ait iobediêtis ejott’ erq^pfer que pudenda tejerunt: fenfa c mots nna iq bfernit aiaj oeus: ea fi gnifteata cft uerbis eias:qn timote de ambulantis fefe abfcondêti bôi diyit: ?dâ ubi es.-* To nticp fgnotâdo qtês fed increpando admonês;nt attcderet ubi cet:in quo nô cet busXû uero iâ corpus aia ipfa déferait etate cottuptô rt fenectute côfectum : uenit i erpimétû mots altéra de q bus peccatû adbuc punies boi oixerat. terra es -ï i terra

ibisuitex bisduabns mots ilIa pma q toti’ c hominis compleret’:quâ fecû da i ultio feqe nift bô p gras libcret. Teep.n . cotpus qb oe terra credi ret i terra:mil fua motte q illi accidit cû oefent'fua uita.i.aia.Unde côftat iter xpianos ueraciter catbolicâ tenen tef fidc.êt ipfâ nobif cotpotis motte n lege nate q nullâ mottem bôi bus fe cit.fed merito iflictâ ce peccati:quonta peccatû uidicâs oeus dijit bôi in quo tûc ocs erâus:terra es 7 i terra ibis, z3?e philofophis g fepationc a cotpo rc nô putât ce penale cû plato iducat fûmû bû minonb’j3mittentc:g gt;nbsp;nû^ fint cotpoiibus ejeuendi. tap.iö . zT^^d pbilofopbi côtra quoi» calû P^nias bfédimus ciuitatc bi boc c ei^ ccdefiâ:fapienter fibi uidef irride/ re:qgt; dicius aie a cotpotc feparationé iter penas ei’ ce oeputâdâ.ga vg ei’ pfertâ btitudmê tûc illi fieri exifiimât cû oi prfiif cotpotc exuta ad oeû fipkx Ufola q quodammodo nuda redierit, Übi fi nibil quo ifta rtfdleref opinio ieo^ Ittteris inuenirc : opofius mibi difputandû cet : quobmoürare nô cot pus ce aie: fed cottuptibile cotpufôeto fû ôinillud eft qb oe feripturis no / ftris i fupiote libto cômemorauims. ^otp’.n. cottuptibile aggtauat niag. étddêdo utiep cottuptibile:nô qlicûqj cotpote fed qle factû c ex peccato cofe quête uidicta aiag perbibuit aggraua ri. •Quod etiâ fi nô addidiffet: nibil aliud itellige: oeberêus.Sed cû aptif fie plato bos a fûmo bo factof babere immottalia corpora pre dieet:eifcp ip/ fum peum a quo facti funt indicat pto magno beneficio pollicentem rep i eter nü cu fuis cotpotibus permanebüf:nec ab cis ulla morte foluentur : quid eft q, ifti ad exagitandam ebriftianâ fide fingont fe nefcire quod fciuntraut etiâ fibi répugnantes aduetfû feipfos dicere


-ocr page 307-

UBER.XIIL •

maliintîdum nobis non definant con/ tradicere.-’'niempe platonis bee Oerba funefteut ea Cicero in latinn uertit; quibus inducit fummi ideu oeos quos fecit adoquètes ac dicentern.ffos qai fub monahtatis fato oztiefhs: attendi te quojiim opera ego parens effecto:cp fum Jbec funt ididblubilia num meo: q?qp omne coUigaw folui potefl . fed baud qua^ bonunt eft : ratione iti/ emsueUe Di(ToIuere.$ed quonm eftis oni monales:oos quidem efte 1 mdif folubiles nopoteftis .Itee unq? tame diffoluemi ; neqj nos olla monis fata penmentrnec crunt nalehtiota ^con filium meum:quod maius eft uinculu ad perpetuitates ueftras:^ ilia quib’ eftis tune eu gignebamini eolhgati. lt;äece deos plato dicit 7 cotpotis aleq; eolligatione mottalesi' itarnen immoi tales dei a quo facti funt uolutate atq? eonfilio.^i ergo anime pena efti qli eiicp coipojc colligari: quid eft ep eos alloquens oeus tan^ foUicitos ne fot te moiiantur ideft dilToiuantnr a cor/ po2c:oe fua facit imottalitate fecutos non pjopter eotum naturam que fit co pacta: no fimplejifed ptopter fuam in uictiffimam uolnntatem: qua poteft fa cere ut nee oita occidat:nec concha fol uâtur :fed iconuptibiliter pfeuerent : lt;Bt hoc quidem otrum plato ucrûoe fidenbus oicat:alia queftio eft. Heep enim ei continuo concedendus eft: gio bos iftos luminum fine otbiculos luce cojporea fiiper terras feu die feu nocte fulgentesrfuis quibufdä ptoptiis ani mis uiuere : eifep itelleetualibus 1 be atis.quod ct de ipfo uniuerfo mudo tancp uno animali maximo quo cun / eta cetera continent ammalia inftater affirmat.Öed bec ut diji alia queftio eft:quam nunc difcutiendam non fu/ fcepimus boc tantum contra iftos co memoranduj putauiiqui fe piaroni / cos uocari uel efte gloriantur : cuius foperbia nominis crubefeut effe ebrifti ani:ne cômune illis cU5 unlgo uoca buluminilem faciat paUiatommitanto mugis inflatam iquâto magis epgua paucitatem.n querétes quid in ooctri na ebnfhana repzebédat exagitât eter nitatem coipotij : tanqi bec fint inter fe conn'ariatut i beatitudine queramus anime:I earn femper ce uelimusi coz pote uelut erumnofo uiculo colligata: com eorum aucto: u magifter plato: bonum a fummo deo mis factis ab il lo dicat effe conceffu : ne aliquando moriantor ideft a cotponbus quibus eos connexuit feparentur.

/5|ontra eos qui aftcrunt terrena’coi pora Ïcotjupnbilia fieri etna no pofte.

Ö5ntendunt etiam ifti tcrreftiia orpota fempiterna effe non pof ïpfam uniucrfam terra oei fui: non quidem fummi fed tarnen magnt ideft totios buios mundi : membrom i medio pofitum '1fempiternus effe nó dubitent. Cum ergo deus ille fümus fecerit eis alterum quem putant oeum ideft iftum mundum ceteris ofis qui intra eus font p:cfercdnm:eu5 oeniq? exiftiment effe animantem:anima fci/ licet ficut afferunt rationali uel intcl/ lecmali in tam magna mole cotpotis eius inclufatipfiufep cotporis taq? me bta locis fuis pofita atcp digefta quat toot conftituerit elementa: quorumu cfuram 1 ne un^ neus eorum tam ma gnus monatur infolobilem acfempi/ ternam oelint: quid taufe eft ut in cot/ pote maiotis animantis tanqm medio membtom eterna fit terra : 1 alioinm animantium terreftrium cotpora fi oe US ficut illud uelit eterna effe non pof fit.Sed terre iquiunt terra reddenda êund animalit iterreftna fumpta font cotpora : ex quo fit inquumt ut ea fit ,0.2.


-ocr page 308-

LIBER,XIII.

recefïf wlToluî 7 emoji*:*: eo modo fre Habiliac fempteme unde fuerât füpta rdlitui.6i qum boe etiam oeigne ft / militer affirmad oicat reddenda effe nnmerfo igni toipota que ide fumpfa fiint:ut celefba fièrent antmalia: none immoitalitasquant talibue oim uelui

Deo fumo loqucte p:omifit tgt;lato:ta/ quant uiolema oifputationis btitus in terddif/dn ibi ptopterea non fit : quia wuF non uult:cuiu8 uoliintatem ut au piato nuda ms m'ncit.- 4tuid ergo 4» bibet ut boc etiamde terreftribiis coi pozibus Deus poffit efficereiquando q dent ut nee ea qiie otta fiint oeeidant : nee ea que funt luneta foluâtur : nee ea que fuut cjelementis fumpta reddan turiatq? ut anime in cozponbuseófh’/ tute nee nunêpea oeferant;-:eumeisi mojtalitate ae fempiterna beatitudine perfruantur:polïe oeum faeere confite tur piato/fur ergo non poflït:ut nee terreftria monantur.-dn oeus non eff potensquoufqae ebufiijni crcdiit:fcd quoiifep pIatoniciuoIunt.-’T|fmirn qp pe confiliu3 oei 1 poteftatem pomeriit pbilofopbi nee potueruntnoffe pzopbe te:cu5 potius e cótrario oei pzopbeta» ad eniinciandum eins quantus digna nis eQ uoluntatc5 fpiritiis eius docne rit.pbilofopbos autem in ea cognofee da eoniectura bumana oecepent/de / rus non ufqsadeo oecipi oebnerutmó folus ignotantia ncriim etiam perufea da: ut 1 fibi apertiffime refragentur magnis oifputationum uiribus afferê tes:anime ut beata effe poffit non terre nus tantum fed omne coipus effe fiigt endumti terreflres oeos ruifus oicen les babere beatiffimas animas:7 tamé lerrenis cotponbos aUigatas: celefïes nero oeosfgnea compage ligatos.Io/ nis autes ipfius animant quem mûdû iftusuolunt omnibus omnino coipoze IS elementis qnibus bee tanta moles a terra in celum furgit indufam. tgt;anc enim anima piato ab initio terre me dio quod geometre centrum uocant : per omnes partes dus iifep ad celt fit ma a ejtrema oiffundi 1 extendi p nu meios muficos optnatur:ut fit iffe mû dus animal maximum : beatiffimum. fempitemus:CUIUS anima 1 perfectam fapientie felidtatcm teneret:1 coipus p’opnum non relinqucret.cuiufq? cot pus 1 in etemum ex ilia umeretn eas q lUP n fimplex fed tot coiponbuf tan nfq; compactas bebetare atep tardare non poffet. tîuS igitur fufpicionibus fui8 i(la pcrmittant:cur nolut credere oiiiina uoluntate atep potentia immot taka coipoia fieri pofTe terren3:in qb^ aie nulla ab eif motte feparate : nullis coium oneribus aggraaatcifcpiterne;. ac feliciter uiuant:quod oeos foos pof fe affermit i cotpotibus igneis: “Joueq? ipfum eorum regem in omnibus cot / poteif elemctis.'TIa fi aia ut beata fit: coipus eft omne fugiendus: fugiât on comm oe globis fiderumifugiat jupi ter oe celo 1 terra: aut fi non poffunt miferi iudicentut.®cd neutrum ifti uo lût:qui neq? a cotpotibus feparationê audent dare düs fuis:ne illis mottalef colère uideantur: nec beatitudinis pu uationtm:ne infelices eoseffe fateanf. 'lion ergo ad beatitudine confequêdâ omnia fugienda fût coipoia:fed cottu ptibilia :grauia:moribund3:non qua lia fedtptimis bominibuf bonitas oi: fed qualia ede compulit peccati pena.

/2!)e terrenis cotpotibus q pbilifcpbi firmant in celeftib’ ce nó poffeiqa qd terrenu èft naturali pondéré uocctur adterra.iap.iS.

neceffe cft inquiunt : ut terre I55 ' 00 coipora naturale pondus uel in teiTa teneatmel cogat ad tcrram: 1 ideo in celo ede non poffunt.ft’iimi g/ des ilk hóes in terra erant nemotofa


-ocr page 309-

LIBERlt;XIID

Step frnctnofa:qne paradifi nomen op tinuit.6ed quia i ad boe refpódendtï eft :uel propter cbiifti cotpiio eus quo sfcenditm «lum:iicl propter fancto^ qualia in refurrectione futura funt ; in tueannir paulo attentius pondera ipü terrena.^ienim aro bumana effint: ut ex metallis que taqui» pofita conti nuo fubmerguntu2;quibufdam modtï uafa fabneata etia natare po(Tint;^to credibilina 7 efficacius orcultus aliqs modus operationia dei:cuiu8 omnipo rentifTima uoluntate pCato oirit nee otta intertre neccolligata poffe oiffol ui:cum multo mirabilius iitcoxpotea cotpoteis $ queeuep cojpota cotpoii/ bu3 quibufciiq5 copulctnr;potert mol hbuf pteftare terrenis:at nullo in ima pondéré oeptimantur : ipfifep animis perfeeriffime beatis ut $öis terrena tn tncottuptibilia iam cotpota ubi uokU ponant 7 quo uolunt agât fitu motutp facinimo.*’4n uero fi boe ageli faciut : n quelibet animaha terreflria rapiât undelibet:conftituantep ubilibet : aut tos fine laboie non poffe aut onera fc tire credendum c/Cw ego fanctorum perfectos t beatos diuino munere fpi ritu8;fine nlU oifficnltate poffe ferre quo noluerit 1 fiffeï ubi uolnerint foa totpoia n credamuf.'Tia cü terreno:^ cotpotum ficut onera i geftado fêtire ofucuim’ quato maiot êquâtitas tâta maiot fit 7 grauttasiita nt plnra podo q; paueiota plus piemant:tarnen mem bn fue carnis leuiota pottat anima cd in fanitate robufla funt:cp in langote cum macra funt .^t cum aliis geftan tibu8oneiofiot fit (aluu87 ualidu8ep cxüi8 7 motbidu8:ipfe tarnen ad fuum cotpup monendum atq; pottandu agi hot eff:cu in bona nalitudine plus ba bet molis :q5 eum in peffe uel in fame minime robojis.Cantum ualet in ba bendis etta terrenis cotpotibus :q;uis adbuc counptibilibus atep moUahbuf non quantitlhs pondus fed temperaff oms modus. €t quis uerbis ejpli cat quantum diftat inter prefente qua nicimns fanitatem a immottalitatem futuram.T^lon itacp noflram fidem re oarguant pbilofopbi oe cotpojum pö deribus .Tflolo enim querere cur non credant terrenum poffe effe cotpus in cclo cu terra uniuerfa liberetur in niz bilo.fortaffis enim oe ipfo medio ma di loeoteo q» in eum coeant:qneq; gta uioia.etiam atgumentatio uerifimiliot habeatur .)llud oico:fi oii minoies q bus inter animalia terreflria cetera ct hominem faciendum commifit Plator potnerunt ficut dicit ab igne remouete tirendi qnalitatem:lucendi relinqucrc que per oculos emiceret: ita ne oeo.fü mo conecdere Dub!t9bimu8:cuiu8 ille uoluntatf poteflahcp ne moiiantur co ceffit que orta fint:! tam dioerfa ta dif fimilia: idefl cotpotea 1 tneotpotea fi bimet eónexa nnlla poffint diffolutioe feingitut oe came hominis cm oonat smmoitalitatem:co«uptionc auferat; nataram relinqnat ;congruentiam fiz gure membtotumep oetineat:oetrabat ponderis tarditatc/ßed oe fide refur recttonis moituotnm: ioe cotpotib’ cotum immoitalibus diligentius fi oe 08 uoluerit in fine bui’ operis différé dum eft .

/Sîontra eoîû oogmata:qm pornos homines fi non peccaffent immottales fuiffe non credunt .Sap.19,

./ƒXîlfncô^coiponTîus pîimojiî ho J ^inum quod inftituimus eppli

«moSrquoniä nee mots ifta que bona perbibetur bonis:nee tantum paucisi teUigentibus fme credentibus : fed om nibns nota eft : qua fit a cotpote anime feparatiorqua certe corpus animantis quod cnidenter emoritur : eis potuifz fet acciderc nifi peccati méritas ferretquot;, .0.5.


-ocr page 310-

ILIBER.XIII.

Lirtf enfin l'oftorû oc ptorom anime defunctowm 9 gt;in requie muant oubi tare tas non fit: ufcpadeo famé eis me Iiue efTctcufma coipohbns bene ualê nV aiuere:utenâ lUi qui omni modo effe fine coipote beatiflimus cpfhmât banc opimones fuam fnia répugnante ouincât.‘'TOe^.n.quiï^ audebit ino:;2 fapienteo boies fine montures fine ta? monuos: ideft aut carentes coiponb’ But coipoia reheturos ons immottalf bus anteponetetqutbus fummus oeno apud platonem:mnnu8 ingens : îndif folubikm faheet mtâ ideft eternum cô fuis coipoubus confonius pollicetor . Optime autem cum bominibus agi ar bitratur idem plato:fi tarnen banc ni tarn pie iufteque peregerint : ut a fuis coipoubus feparati in ipfoias deomm qui fua corpora nun$ defcunt recipi antur finumrfeiheet îmemores fuperât one^a reuifant illurfus 7 incipiant in corpora iieUe reuerti. Oued iJirgili’ ex platôico oogmate oijiïTe laudatur. 5ta qppe animas mortaliû nec in fuis torponb’ femper effe pofte ejiftimat: fed mortis neceftitate oiftoluitnec fine corporibus otirare perpetuoifj alter nantibus uicibus indefinenter uinos ex mortuis : 1 ex muis mortuos fieri putatmt a ceteris bominibus hoc oide Bntur o(fferre fapiente6:qgt;poft morte fuam feruntur ad fideratut aliquando niutios i aftro ftbi congruo quifep re quiefcatratqs ide riirfos miferie prifti ne oblitus 'tcupiditate babendi corpo ris uictusr redeat ad labores erunafq? mortalium.^Hi uero qui ftultam diix« runt uitam ad corpora fuis meritis de bita fine bominuj fine beftiarum oe^ Ximo reuoluantur.^ln bac itaqj durif fima eonditione conftituit etia bonas atep fapientes animas: qbos non talia corpoia oiftributa funt:cum qbus ftp aftp immortaliter uiuerentmt netp in corpon bus permanere : neep fine bis

- poftint in eterna puritâte onrare, pe quo platonico dogmate iâ in librisfu perioribus onimus cbriftiano tempo re erubuilTc porpbprium;'t non folo ab bumanis animis remouifte coipoia beftiarustoerum en'am fapientui alas ita uoluifte oe corporeis nexibus libe rari: nt corpus omne fugientes beate apud patrem fine fine teneant’. ttaque ne a cbrifto uici uideretur mta lanctis pollicente perpetuam:etiam ipfe purga tas animas fine ullo ad miferias pri / ftinas reditu in eterna felicitate confti tuit. Ct ut cbrifto aduerfaretur refur rectionem incorrupt!bibum corporuj negansiuon folom fine terrents : fed fine uUis omnino corporibus cas af/ ferait in fempiternum elle mcturas^ nice tarnen ifte qualicunq; opinione precepit fa Item ne oil's corporatis reli gionis obfequio fubderentur . 4Iuid ttatnifiquia eas ^uis nulli coipori fo ciatas:non credidit illis efte meliores^ 4Xuapropter ft non audebunt ifti ficut eos aufuros efte non arbitror ; oiis beatiftimis 1 tame in eternis corpori bus confeituns bumanas animas ante ponTe:cur eis uidetur abfurdum qd fides cbriftiana prédicat:! primos bo mines ita fuifte conditos:ut fi no pec/ caftent nulla morte a fuis corporibus folnerenf: fed pro meritis obedienne cnftodite immortalitati oonati cuj eis uiuerent in eternum:! talia fanctos tn refuiiectione babituros es ipfaiingb’ bic laboiauerunt coipoia ; ut nec eomm carni aliquid corriiptionis uel oifftoil tafismec eorii beatititdini aliquid doz loris ! infelicitatis poftit accidcre .

z4!luod Cairo fanctoium que none rt! gefeit in fpe :in meliore rectiperanda fit qualitaternrqi fuit piimonj boitim ante peccatii. ^ap 20,

Ttoinde nunc fanctoium anime oefunctojtideo non babet graue


-ocr page 311-

UBER .Xia

(none qua Teparate font a eotpozihi# fui8:qina caro eo2um requleftit in fpe quaflibet fine oHo iam fenfu contume lue accepiiïe uideantur. Tflon enim fi cot fOlatoni nifom eil coipoia obliuiôe Defiderâtïed potiue qoia mcminerot quid fibi ab eo fit ptomifTû q ncminê faHicqui ete etiam oe capiUorû fao;z integtitate fecuritates Dedtt:re1anectio nem cotpotumin quiboe multa Dura perpeffi font.nibil in ci» taie ulterius ienfuri oefiderabiliter ! patienter ejcpe etât.Si enim carnem foam nô oderât: quando earn fue menti infirmitate refi Hentern fpirituali iure coercebant:quä to magie earn oihgnnt etiamipfâ fpiri tualem futoram r $icot enim fpintus carni fermene nó incongrue camalie: ita caro fpiritui feruiene redeappellat: fpintualietnon q^in fpiritu ooertetur ficut nonnulli putant;ex eo qo fcriptii eft.feminatur corpus aimak;refurget cojp’ fpirituak.fed quia fpiritui fuma U mirabtli obtêperâd: facilitate fubdÉ tur ufque ad implendamïmottalitatis indiffolubilis feenriiïimâ noluntatem: omni molefhe fenfuromnicoiruptibiz Iitate o tarditate oetracta.Tlon folum .n.non ent talc qtiale nóc eft iquanie optima ualitodine:fcd nee tale qdc qk fuit in ptimis boïnibus ante peccatu^. -Qui licet motiwti non effent nifi pee/ taffenttalimentis tn ut boies utebótur: nódó fpüalia fed adbuc aialia cotpota terrena geftantee. ZJue licét fenio nó oetcrafcerent:ut neceffitate perducerc tur ad mortem qui flatus ei ne ligno nite quod eil in medio paradifi cos ar bote uetita fimul erat mirabilt oei gra tia pteflabaturztamen O alios fumebat eiboe prêter unam arbotej que fuerat interdicta , non qa ipfa erat main; fed ptopter cômendandû pure 1 fimplicis ebediétie bonum:qucmagna uirtusê rationalis creature fub creatore oomt MO conftitute.Tlam obi nullum malû

tangebaluriptofecto fi probibitom tS geretur fola inobedientia peccabatur , êllebantur ergo alüsque fumebant: ne antmalia cotpota moUflie aliquid cfuriendo ac fitiendo fennrent. 20e ligno autem uite ptopterea ne mors eis undecunqne furPiperet : uel kne/ ctute confecta oe’ curfis tempotom fpaciïs interirent;tanquâ cetera effent alimento illud facramento.ut fre fniffe lignum uitei paradifo cOtpoiali:ficut in fpirimalt boe eft inteUigibili paraz' difo fapientia oei:w qua fcriptum eft: Lignum uite eft amplectentibus earn .

/3^e paradifo in quo ptimi homines fiierant;q* recte poffit fignificatioe ei’ fpirintale aliqufditeHigiïfalua uenta te nattat^hiftotice o cotpotaliloco. Ï—r^ap.ai.

Jmde nonnulli totum ilium päz radifam ubi piimi homines parentes generis bumani fancte fcripture uerita te foiffe narranturtad intelligibilia re femnt;atborefcp iUas T ligna fructife ra in nirtutes uite motefcp conoertiit j tâquâ mfibiha 1 cotpoialia ilia non fa erint:fed intelligibiliom fignificado^ caufa eo modo ofeta uel fcripta fint, ^uafi ptopterea non potucrit effe paz radifus cotpotalisiquia poteft etiâ fpî ritualis inteUigiitaquâ tdeo non fite z rint Due mulieres dgar 1 Sara ; a ex illis DUO filii Abraemn’ oe ancilla alt lts oe libéra:quia duo teftameta in cis figorata oicit apoftolusiaiit ido b nul la petra dOorfe percutante aq defluxe rit:qa poteft illic fignrata figniftcati one etiam xpu8 tteUigi;eodê apoftolo wcenteipctra autem erat thriftus.T^c inoitaq* ptobibet inteUigi paradifiim «ita beat022„ qnattuot ent flumma qt tuot nirtutesiprudentiamitêperantiâ: fottitudinemtati^ iuftin'â:aligna ei’; omnes utiles difeiphnas:a lignorum fruews;motes piotum.'tlignum nite;

.o.q-gt;


-ocr page 312-

; UBER. XIU.

(pram bonojuj omniom matrem fapi cnnam;l lignum fdenne boni l msli: tranlgreffimädati expenmentû.Pfnâ enim pecratonbus bene unq3:quoma iuftecondituit oeus ; fed nó bono fuo e;cpcritur homo. J^ffunt bec enam in eedefta ïtelligi:ut ea melius accipiam’ tanqa ptopbetica indicia pcedentta fu/ turo^.paradifum.f,ipfam eedefiamï fient oe illa kgitur in cannco catico^. Zluanuoraut flumia paradifi qttuor euangella : ligna fructifera fanctos:fru ctU8 aut eo^:opera eo^Jignum uire: fanctum fancto;zufiep cbnfïum: ligno fcientie boni a malirpjopuum uolunta tisarbitriü.Tlec feipfo qppe bó omia uoluntate contempta mfi perniciofe uti peteft.atepita oifdtqd interfitrutrun» inbereat omuniontbutebono an ppno oelecfetur.öe qppe amans oonaffibi; ut inde timotibns meronbufep oplet’: catet in pfalmo fi tn mala fua fentit ad me ipfu turbata eft aïa mea:co22ect’qs tam oicatJoititudinem meam ad te co ftodiam . Ihec^fiqoa alia cómodius oici poffunt oe itelligendo fpditualiter paradifomeminc probibente oicatur: DÜ tn 1 biflo2ie ueritaf ftdelifTima rc^ gefla;2 nattatóe cómendata credatur.

/©e cotpoiibus fancto^ poft refiirre ciionem;qne fic fpintalia eriintmt nö in fpintam caro uertatur.i3p.22.

ÖOrpota ergo iuftorum que in re furreetóne futura funt: neep ullo indigebut:quo fiat ut nullo moe bo uel fenectute inueterata moiiantur: neep ullis alüs coipotalib’ alimctis: qutbus efuriendi ac fitiendi qlifeunép moleflia oeuitetur.quoniam cerfo 1 0» modo inmolabili munere immottalita tis iduentur: ut non nifi uelint pofTibi Iitate non necefTitate iiefcantur.41uod angeli qiiocp uifibiliter t tractabiliter apparentes:non quiaidigebant fed qa

notebant 1 poterat: ut boiV ogruerö fui minifterq quada bumaitate feceft. Tleep eni in fantafmate angelos ediffe erededu eft:quado boies eos bofpitio fufeeperuntr^is utrum angeli effent ignotantibus confilij nobis indigentia udd niderêtur.CJnde dl q# ait âgelus in libro Æbobie.didebatis me man/ ducare:fed uifu udlro uidtbatis:ideft necelTitatc coipotis refidedi ficut uos facitis me cibu fumere putabatis.ded fl fotte oe angelis aliud eredibilius oi fputari poteft:certe fides cb2ifliana oe ipfo faluatote non oubitat;q gt;nbsp;etm poll refurrectioneg id qdfj in fpuali came fed tn uera cibum ac potu5 di oifdpoE fumpfit.Tlon.n.poteflas fed egdlas edendi aut bibendi talibus eotpoiibus aufereior. Unde T fpiialta erût:nô ga coipoia effe oefident : fed quia fpiritu oiuifieante fubfiflent.

/4luid itelligendo fit o cotpote aiali 'toe cotpoie fpiritali:ut q monuntUri ^da:qaero uiuificanfinXpo.Ca.25, ndbi fient coipoia ida que babent aiam uiuentem nondus fpiritum ninificantem aialia oicuntur coipoia: nee tarnen anime funt fed coipoia:it3 illa fpiritualia uoeâtur corpoia. ilbfit tn ut fpiritos ea credamus futura.fed coipcra carnis babitura fubfiflentió: fed nulla tarditatem eoiiuptionemque carnale' fpiritu uiuificate paffura.Üic ia nó terrenus fed celeflis bomo erit: non ga corpus qd oe terra factum dl nö ipm erit:fed ga oono celefli ia tale ent:ut ét celo icolendo nö arniffa naz tura fed mutata qlitate oueniat f^iim’ at bo oe terra terren’ in aiam uiuentc factus c: nö in fpum uiuificótem:qd a 'per obediétie meritü fuabat.'fdeo coi p’ ei’ qd cibo ac pom egebatme fame afficeretur ac fiitrYno imoitalitate illa abfoluta atque indiffolubiliJed ligno


-ocr page 313-

EIBER*XIIL

ofte a mom’? neceffitate piobibcbatnr: atquc tn muentutts floze retintbatur: non fpintuak fed aialefinde nó oubiu eft;nequa(Ç tarnen mozi urum mïun Oei pzecedentis minantifq? fententiam oelinqndo cozzuilTet.^t ahmentts qdé ttiam e;ctra paradifum non negatt8;a Itgno tarnen nite jjbibiwö tardi^ effet tpze uemflateq; finiendusu ea oütajat Qita;quain in cozpoze licet animali do nee (piritnale obediëntie mento, fieret; poffer in paradifo nifi peccaffet babcre perpetnam.Aua pzoptcr etia fi moztc iffam manifeffam qua fit anime a co: poze feparatio : intiïligamus fimul fi/ gnatam in eo q, oeus diXerat:qua oie ederitia ej eillo mozte nwneminiznon ideo Debet abfutdum mdeniquia non eo pzozfua oie a cozpoze fût foiutiiquo cibum intcrdictnni moztiferumep fum pferunt.eo qppe oie miitata in oeteri^ witiatacp natura:atque a ligno nite fez parationeiuffiffima moztis in eis etiâ cozpozalia neceffitas facta eil.eus qua nos neceffitate nati fumus.propter qd apodolua nó ait cozpua qdê mozitnni eft ptopter peccatü: fed ait;cozpu8 qdê moztuum eft propter peccatum:fpint’ autem uita eft ptopter iuftitiaj. Beide fubfungit ^i autem fpiritus eiua qui fufeitauit Coziffum a mortufs habitat in nobifî:qui fufeitauit cbriftiï a moztu is uimficabit ^ moztalia cozpoza nez ftra:per inbabitantem fpiritu eins in nobis.4unc ergo ent cozp’ in fpiritu uiuificantem;quodnunc ê in animant uiuentem.^ttarnen moztuü oicit apo ftolu8:quia iam moziendo neceffitate conftricfum eft.iunc autem tta erati animam uiaentem;quanui8 non in fpi ritum uimficantem.ut tarnen moztuum oici recte nó poffer;qa nifi ppetratibne peecati neceffitatem moticdi baberenö poffet.Æurn uero ociis i oicendo àdâ ubi es moztem fignificauerit anime ; q facta eft illo wferente:' !oicendo terra

es 1 iterram ibisimoitê fignificauerit cotpozis que illi fit anima oifcedente: ' -piopterea o mozte fecuda mbil oixifU credenclum eft: quia occultam cffe no luit ptopter oifpenfationem teftamêti noui.ubi fecunda mozs aptiffime oecia ratur:ut pzius ifta mots pitma que cö munis eft omnibus pzoderctur e^ illo ueniffe peccato:quod in uno commune factiim eft omnibus, mozs uero fecmi da non utiep cómunis eft oibus jzpter eos qui fecundum pzopofitü uocati fût fancti: quos ante pzefciuit i pzedefhna uit ficut ait apoftolus conformes fieri imaginf filii fui; ut fit ipe pzimogenit’ in muleis frtbnszquos a fecuda mozte per mediatozem oei gratia liberauit. To cozpoze ergo aiali pzimum bóinem factüzficut apoftolus loquitur. Okies enim ab fpirituali quod in rcfurrectóe futurum ê boe quod nunc eft animale eifcernerc;feminatur inquit in cozzuz ptione:furget mcozzuptibile .Seminat' in cótumelia:furget i glozia.Óeminat' in infirmitatezfurget in utrtute.9emiz natur corpus animale : furget corpus fpirituale.Bemdeut boc pzobaret : fi eftinquit corpus animalezcftl fpiritu ale.Ct ut quod effet corpus aiale often deret;fic inquit fcriptum eft: factus eft primus bomo in animam uiuentem . ■Jfto igitur modo uoluit oftendere qd fit corpus animale : quanuis fcriptura non Dijerit oe bomine primo qui eft apellauis ^damzquando ilti aia flatu oei creata eft:! factiis eft bomo in cor pore animali.fed factus eft bomo in a nimam uiuentem.“Ju eo ergo qd fcriz ptum eft factus eft primus bomo in az nimam uiuentes:uoluit apoftolus inz telligi corpus bominis animale:fpiri tuale aut quemadmodu intelligendom effet oftendit addendo nouiffimus aut ^darn in fpiritum uiuificantem:procul dubio tbriftum fignificanszqui iam ej tmortuis ita refurrexitzutmori oino o.y..


-ocr page 314-

UBER.XIII.

oeinceps non poffit.2)einde feqoftur: loidt.Sed non primus qd fpintuale eftJed quod animale:Deide fputtuale. dbi multo apertius oeclarauif fe aiale corpus inftnuafTe in co quod fcriptum efl factum effe ptimum boiem in aiam uiucntem:fpirifualem aiit in eo qd ait nouifïïmus ^das in fpirïfû uiuificatê. pins eft enim animale cotpoo quale babuit pnmua Adam :qsuia nó mori/ tii:;2nifi peceafïet:quale nuc babemus: •1noa bactenn. !eins mutata uitiataque naturaiquatenuo i iUo poftea 95 pecea uit effectu eft:undc baberet ia monédi neaffitatciquale pio nobis ét Æbnft’ habere oignatus eft pmitus:nô gdem neceftitate fed poteftate: poftea ueto fpi rituale quale ia pieceffit inXpo tanq; in capite noftro. fecuturu eft autem in membtis ei’ulnma refurrcctióe mo2/ tuo^.eldiungit oeide apoftolus ouo^z ifto: ^ boium euidentiffimâ oifferenriä oicens.pnmns bö oé terra terrenus: fecundus bomo oecelo celeftis.X^uaP terrenusftales 7 terrent . qlis celeftis; tales 1 celeftes.Ctquomodo idnimus imaginé tertenijnduamus 1 imaginé eins qui ce celoeft.fboe apoftolus ita pofuit:ut none qdem in nobis fecundû Cacramentum regenerationis ftatifinit alibi Diotquotquot in Xpo baphsati eftis:^ btiflnm mdinftis.re auté ipfa tunc perficietur;cum 'Zin nobis quod eft animale nafeendo; fpiritnale fuent factum refurgendo . Ut enim dufdem nerbis utar:fpe failli racti fomus. Jn/ duimus autem imaginem terreni bots ptopagatione pteuaricationif 1 mottis qua nobis intuht generatio, fed indui m’ imaginem celeftis bominis gratia indulgentie uitecp perpétué:qd nobis pieftat regen«atio:non nifi per media toiem wiqbominum bominem |efo5 ^(biiftumtqoem celeftes bominé unit inteiligt : quia oe celo nenit:ut terrene mottalitatis corpore ueftirctur quod

,celefti immottalitate neftiret.^eleftes uero tdeo appellat 7 alios qa fiont per gratiam membra eius:nt cum illis fit unus ibiiftus uelut caput ^ corpus, Il\oc in eadem epiftola euidentius ita ponit;per bominem mo2s:qper holes refurrectio moitooqz. Sicut.n.in ^dâ omnes moiiuturJic 7 in Cbiifto oes uiuificabunf.^d utiep i coipore fpijali quod ent in fpintti uiuificantem.non qa omnes q in Adam moiiuntur erunt mebia Xpiiextllis eni'm multo plures fecunda in eterni imorte perlectentur, 0ed idco oictii eft omnes atep omnes: qa ficut nemo coipote aiali nifi in Ada morinita nemo coipoie fpirituali nifi in cbiifto niuificatur. Pioide ncquaq; putandus eft nos in refurrectione tale coipus babituros:quale babuit bomo piimus ante peccatus.neep illud quod oictu eft qnalis frenus tales 1 terreni: fecundû illud intelligendum eft quod factu5 eft admiftione peccati.Tlon.n, exiftimandu eft eum ptius ^ peccaffet fpuale coipus babuiffe:- !peccati meriz co in animale mutatu.dft.n.hoc putei paru attenduntur tanti uerba ooctoiis qui ait.Si eft coipus aiale eft 1 fpiriz maleificut feriptuj eft.J^imus bomo eldam factus eft in animas uiuentem : fecundus bomo in fpiritu uiuificates. Tlunquid boe poft peccatus factü eft: eus fit ifta bóts puma eöditio: oe qua btiiïimus flianlus ad corpus aiale mó flrandü boe teftimoniü legis afïiïpfit-'’

/4tualiter accipienda fit nel illa infuf flatio in qua piimus bomo factusefti BÏauin«e:uel ilIa qua ons fecit wcw: ^ceipiteTpiritum fanctum, 4a.24-,

Và Tfidé 1 illud param confiderate ) V„^uibufda5 uifum eft:in co quod legitur infpirauit neus in faciem eius fpintum uitenfactus eft bó in aimam niuenteminö tune aiamptimo bomini


-ocr page 315-

UBER.Mir:

bäum : fed earn què iam incrat fpinfrt . fancto utuifkata . diOouet enim eos:^ Dominas ^«fus pokca $ refurrept a mojtui8 ifafflamt Dices oikipuP fuis: acnpire fpirknm fanctum . dinde tale altqutd epflimant factum quäle tunc facias eft:quak 1 bk fecut^ eaâgelifta siéent:7 fact! funtinanimä aiuentes, ^iiod quidcm fi okwm eftet;boc inz teUigeremus ^ animai quedam aka fit fpintas Dcufiae quo ate rationales^ moitue oeputande funt : cpais earam ptefentia aiuerc cotpota mdeatur.Sed non ita factum quado eft condkas bo mo:fans ipa Itbn uerba reftantur:qne ita fe babent.^c fotmauit oeus boiem puluerem oe terra.4Xd qdem plamas interptetandum putantes mjerut. ^t fin;ii oeus bomine oe limo tcrre:qao mam fapenas Dictum fuerat.fons aut afcendebat oe terra:1 irrigabat omnc faciem terremt ei hoc limus inteUigen dus uideretur;biimoje fcilicet lerracp concretus.Ölbienim boc oktS eft coz tinuo fequitur : t formamt bominem oeus puluerem oe terra;ficut grlt;ci co dices habent:unde injatinamiinguas fcriptnra fpfa comierla eft.amp;ue antes fonnauit fiuc finjk:q8 okerc uoluent quod giece oicitur epfalemad re nihil intereft.kOa^s tarnen ptoptie oidtur fmxk:fed abiguitas uifa eft oeuitanda eis qui fotmauit oicete maluerutteo q» in lattna lingua kind magis optinuit c0fuetado;utokanrur fingere q aliqd mendacio fimolante componunt-lbiic igitor fotmatii hominem oe terre pul uere fine limo: ^rat enim puluis buz mcctus.bunc inqua nt exptelTius oka ficut fcriptura locuta eft:puluerem oe terra;animale coipus factuj effe oocet apoftolus cum animam accepit. ^t fa ctus eft ifte homo in anima ninentcm: ideft fotmatus ifte puluis factus eft in animam uiuentem.'^m inquiunt haz ' bebat animât alioquin non appellaref bomoiquoniam homo non eft cotpod •’ folu5 ud anima fola.fed qui ej anima conftat 1 cotpote.lhoc quidem oerus eft:q gt;non tot’ homo fed pars melior bominis aia eft:nee totus homo cotp’ fed inferior bominis pars eft.fed cum eft ntrnnque coniuncnimtfimol habet

* bominis nomentqnod tarnen n fingfa non amittunt etiam cum oe fingulis loquimur. duis enim oicere ptobibc tar quoridiani quadam lege fcrmoms bomo ille oefunctns eft:! nunc in rez quie eft uF in penis:fii5 oe anima fola poftit boc oki ; 1 illo aut illo loco ho ille fepultus eft : cum hoc nifi oe folo totpote non poftit intelligi.*’Hn oientri funt fie loqui fmpturas non folere oi ttinaszjlmmo uero ilia ita nobis ï hoc atteftarartut etiam cu ouo ifta oinncta flint:'!uiuit bomo;tamen etia fingula bominis nocabulo appellet : animam fcilicet mteriotem hominem:cotpus uc ro ejeteriotem uocans : tanq; ouo fint bomine8:cum fimul utruncp fit bomo units.Çcd inteUigenduj eft fecundum quid oicatur bomo ad imaginem oei: n terra bo at^ iturus in terras.^Hud tntm fecundug animam rationalem oi citur : qualem oeus infofflando uel ft commodius oicitur infpirando ididit bomini ideft bominis corpori : boc autem fecundum coipus qualeg boiem oeus ftnpt «Xpuluere : cui oata eft az nimaiut fieret corp’ animate ideft bo mo i animam uiuentem.Àlua piopter in eo quod oominus fedt quando inz fofflauit oiccnsiacdpite fpiikii fanctu; nimirum boc inteUigi aolnit:q gt;fpiriz tus fanctus non tantu fit patrisiuerug etiam unigenid ipfius fpiritns . ndem ipfe quippe fpiritns eft patris-tfill) di quo eft trinkas pater et filius et fpiriz tus fanctus;non creatura fed creator. T^e^ enig flatus ille coipoieus oe car nis oie piocedens fubftantia erat fpus fancti arque natuiaifcd potius fignifiz


-ocr page 316-

cfltfo:qua mtelligtrann» at eixi fpnm fanctum patri eiïe filioque cömunem: quia non funt eis fingulia finguliJed unusambcnim eft.Semper aweslt;ftlt; fpintus m fcnpturis fanais greco uo tabule pneuma oicttur: ficuteu i alio loto oommus appellauitrquando eus torporalis fui otis flatus fignificans oifcipulis fuis oedit :' 2loos omnibus eiuino;zeloquiotü n mibialiter onq? nuncupatus occurrit . Ibic nero ubi le gitur:! finjit ocus homines pulueres De terra :1 infofflauit fine infpirauit in fatiem eins fpiritiis uite:nóait gréais pneuma quod folet oici fpirims feüs; fed pnoen:qucd nomen in treatura q; in creatoie frcqucntius legitur iHnde nonnulli etiarn latinijjpter Differentia hoc notabulnm non fpiritum fed flatii appellate maluerunt. Ifcoc enim et in greco etiam illo loco apud ^aiam ubi Deus Dicit:omnem flatus ego feci: oe's animam fine oubitatione fignificau Auod itaque grece pnoen oicitorinfi aliquando flatum: aliquando fpiriru: aliquando infpirationem uel afpirati ones'aliqnando etia animu interptati funt.0neuma uero nunq; nifi fpiritiis fine hominis ne quo ait apoftolus.gs enim feit hominus que font hominis: nifi fpiritus hominis g in ipfo eft: fine pecotis:ficut in ^lomonis libto fcriz ptum eft. quis feit fi fpiritus hominis afeendat in celus furfum:' ifpiritus pe ton’s oefeendat oeordim i terram:fiue iflum co’poren g etias oentus oicitur. nas eius hoc nomen eft ubi in pfalmo tanitur ignis grando nix glacies fpi/ ritus tempeftatis: fine iam non creatii fed creatorem:ficut eft oe quo Dicit do minus in euangelio: aedpite fpiritum fancfum:eum i corporeo fui oris flatii fignif cans . ^t ubi ait . ye baptisate omnes gentes in nomine patris 1 filij a fpirit’ fancti:ubfipfa tnhitas excel/ lentiffime 7 cuidentiffime commedata

eft.^t ubi legitur deus fpiritus cft.et Bins plunmis facrarus littéral Iods. Th his quippe omibus teftimoniis fcri pturarum quantum ad grecos attinet non pnoen uidemus fcriptum effe fed pneuma.quantii antes ad latinos non flatum fed fpiritum. Æua ptopter î eo quod fcriptum eft infpirauit:uel fi ma gis ptoptie Dicendum eft infulflauit in taciem eius fpiritus uite:figrecus non pnoen ficut ibi legitur fed pneuma po fuiffet:nec fie effet confcquens ut créa/ torem fpiritum qui proptie Dicitur in trinitate fpiritus fanctos intelligere co geremur : quando quidem pneuma ut Dictum eft non, folurn eft oe creatote: fed etiam oe creatura oici folere mani feftum eft . 9ed cum oixiffet inquiunt fpiritum:nóadderet uite nifi ilium fpi ritum fanctum uellet intellfgi.^t cum Dixiffet factus eft homo in animam no adderet uiuentem :nifi anima uitam fi gnificaret:que ilii oiuinit’ impertitur done fpiritus oct.^iis enim uiuat aia inquiunt proptio fue uite modo:quid opus erat addere uinentemmifi ut ea Ulta itelligeretur: que illi per fpiritum i fanctu oatur.-’Iboc quid eft aliud nifi Diligenter pto humana fufpicione con tendereil fcripturas fanctas non itelli genter artcndere /^luid enim magnû erat non ire longius:fed in code libto ipfo paolo fupius legere;^diicat terra animam uiuentem ; quando animalia terreftria concta creata funt r Deinde aliquStis interpofitis in eodem tarnen ipfo libto.quid magnû erat aduerterc quod fcriptum eft.7 omnia que habet fpiritum uite:7omni8 qui erat foper aridam mottuns eft:cû infinuaret oia que uiuebant in terra periffe oiluufo.-' èiergo 7 animam uiuentem 7 fpiritiï uite etia in pecotibus inuenimus.-ficut loqui fcriptuta Dimna confiieuit: 7 rus hoc quoq3 loco ubi legitur omnia que baient fpiritum uite nó grec' ’pneuma


-ocr page 317-

UBER.Xin.

Ted pnoen oijitcur non ofdnmß quid opus erst ut adderet uiuentem ; cum anima mfimuât eiïe nô pofTit .quot;^ut gd opus erat ut adderet uite cum Dipiïet fpüm.-öcd mtelligimus aiam muentc tfpüm uite fcriptura fuo mote wpffe: animalia. i cotpota animata udlet intelligizqmV l'effet paiam perfpicu’ ide ctcoipoiis ftnfim.'Jn bömatcon dittonem obliuifcimur quêadmodum log fcriptura cófueuericcum fuo pff^ mote locma fit:quo infinuaret bominê êt rationali ata acc pta:quâ non ficut aka^ carnium age 1 terra ƒ ducêtib’: fed oeo flantc creata uoluit iteUigi. fic tn factum ut in cotpote aiali qd fit aia in eo uiuente ficut iUa aialia mueret oe gb’ oijit: jxlucat terra aiam uiuenrc: 5 q indem dipt babuiffe in fe fpiritum uite:ubi ct in greco non nipt pneuma fed pnoen:nó miq; fpiritum fäctü fed eo^ aiam tali expmena noie.Si.n. di flat’ ingunt oei 02e ejiffe itclligit : que fi aiam crederim’ confeqn» erit ut ei’ dem fateamur cc fubffantie: patrecp il li’ fapiende g oicit:ego ex 02c akiffimi ƒdii.Hon gdem dipt fapiétiâ oie di efflatâ fe fuiffe:fed ex ei’ote ^diffe.éi cut at nos poffumus non oe noffra na tura q boics fumu8:fed dido aere cir ofufo que fpirâdo ac refpirado ducius ac rediicfm’;flatu facere cu fufflamuf: ita poten» oeu» n oe fua natura neep d fubiacenti creaturaffed ét w nibilo po tuit facere flatii que coipoii bóf» infe/ rendo infpiraffe uF infufflaffe cóuenic tiffime oictii» êiicojpozeu» icotpotcü: fed imutabili» imutabilem;ga non ere atu» creatü.Óerumtn ut fciant ifti g d fcripturi» log uolnnl:' ïfcriptura^ lo/ tutióe» non aduertüt:nó boe folu oici exire ex 02e oei qd èeqlf» «’de nam/ remudiat uel legantqd oco oiccte foi ptU5 c;quoniam t pid’ c» -rneep cali/ du» neep frigfdti»:inefpiâ te eiieere ex OK meo.Tlulla itaep ca écur apertiffi

me loquenti refiflam’apoftolo:ubiab fpirituali coipote coip’ aiale oifeetne» .i.abiUo in quo fiituri fumus boc in qnonunc fum’ ait:feminaf cotpus ani male:furget C02p’ fpititualc:fi ê co2p’ animale c 1 fpiriwaletficut fcriptü eff factii» êpmu» bó êldam in aiam uiuê temmouiffimu» ddam in fpiritom ui inficantêj.^ed non pmu quod fpiritu ale Rd qd aiale.poftea fpirimale . ^21 mus bó oe terra terrenus ifecund’ bó de celo celefti» Aualm terrenus tales Q terreni:* !qiiali» celefti» tales 1 celez ftes.^t quomodo induimus imaginé terrent induam’ 1 imaginem ei’ g oc celoé /De gbusoibus apoftoliefs uer bi» fuperi’locuti fumus. €otp’ igic aiale in quo pmu bóies ddam facto oicit apoftolu8;fic erat factum non ut moiiomnino non poffet:fed utnó mo reretur nifi homo peccaffet. THa illud qd fpiritu minficante fpiritoale ent 1 imO2tale mo2iomnino nó poteritificut aia creata c imottalis.q licet peceato mottua pbibeamr care» qda uita fua boe ê oei fpiritu:quo etiaj fapienter q beate uiiiere poterat; tarnen ptoptiaq dam licet miferia uita fua non oefimi nioere:qua iam immoitali# é creata . $icut eni oefertores 5geli licet fecûdû quendâ modum mqttui funt peccando quia fontem uite oeferueriint qui neus eft;quinon peccando fapient- r 1 beate poterant uiuerc tamen non fic mon po tncrunt ut omnino oefifterent uiuerc atep fctire:quoniS imoitales creati ft’: atep ita in fecunda motte poft nltimü■ precipitabuntur indicium tut nec illic uita careant:qaandoqHidem etiam fé Cu com in oolonbus futuri funt non carebunt.Sed homines ad oei gratia pertinente» eine» fanetorum angrlon 1beata iiita manentiii; ita fpiritnalib’ torporibus induenturmt neep peccent amplius neep moriantorrea tarnen im monaittate ucftiti:que ficut angelotu


-ocr page 318-

•UB3R.Xini4

çff pfccatoporâ aufern: natora gdç manentrcarnts fed nolla omnino car nah fO22upiibilttate ad tarditatt rems nente.Sequitur autem quefbo neceffa rio pertractanda:* !oomino oeouerita tie adiuuâte foluenda.Si libido mem bioium inobediêtiü ex peccato inebe diende miHis p2imi8 homimbus euj illos üiuina gratia oeferuifTet exo«a eft:Dndein faam noditaté oeuloa ape rueront adert ea curiofi’ aduerterut : nquia impudés motus uoluptatis ar bitrio refiftebat pudenda tejerüt:quo modo effent filics pwpagaturi ; fi at ।creati fuerant fine pieuaiicatione man 1fiffent.-Sed quia -îliber ifte daudend’ eft-nec tanta ifta queftio in fermonis angaffias coartanda:in en qui fegtar cômodioje oifputatione differatur.

pWorein 4ug«rtini4pifcopide $iai/ jtäte ddiiber,tint .

[per inobedien da pmi bominis in feV (cunde moitis perpetuitatem ruituros fuiffe multbs: niff Set «ratia liberaret.

^3X3lt;iOCï8 ias in fnperio ! ribuslibris ad îbumanû gen’ 'nen folum na te firnüididie fonandum : ne etiä qoadâ tognationia neceffitiKÄne in unitatem concoidem pacis uinculo coHigandô: ex bomine uno Beam uoluiffe bomi ties inflirneremeq^ hoc genus fuiffe in nngulis quibafcp monturu : nifi ouo piimi quo;? ereafus eft unos cx nullo alter ej illo:idinobedietia meruiffet; ■ qb’ admiffn eft tarn grade peccadi: / ot in oeterius eo natura motaretur bn munaxt in pofteros obligatione pec/

»117 moifi’s naeffitate tranfmiffa, dOoitis at regnum in bóies ufepadeo dominatu eft:ut oes in fecundâ quoep modern cuius nullus eft finis pcna oe bits piecipites ageret: nifi ide quofdä indebita oei gratia liberaret.^c p boc facto eft:ut cu tot tantecp gentes peer ratu otbe oiuerfis riiibus motibufqj uiuentes:muldplici lirtguarum armo rij;ueftió:fint uarietate oiftincte: non tarnen amplius q; duo quedâ genera bamane focietads ejifterentiquas az nitates ouas fecundum fcripturas no ftras merito appellate poffumosl^Clna gppe eft bolus fm carne:altera fecun dû fpiritd uiuere in fui emufep generis pace uolctiii:d di id quod expeilt affe quod fui ewufep gnus pace muctiu,

Jlf^e mta carnal q no ej r coipoifs ta tn:fed ét e/ ai fit itelligenda uitiis, lt;ap. 2.

nidendumc quid fit A fecundâ carné:qd fm fpiritom UniereCtttifqf.n.boc qtieiximus p« ma fronte infpicit:uel non recokns uE minus aduertés quéadmodû fciipture fancte Ioqu3ntur:potcft putare pbiloz fopbos qdem epfeureos fecundiis car nem uiuere.quia fumns bonü bóis in coipoiis iiolnpt.de pofuerutr' lfi g alii font qiioquo modo cotpons bonü fû/ mom bonü effe hominis opinati funt. o omne eorii uulgusg nö aliquo dog mate nel eo modo pbilofopbantur:fcd ptocliues ad bhidinénifi ex uoluptati b’ qs fO2po2eis fenfibiis capiut gande te nefciüt: ftoices at g fümiibonii bois in aio poniit fm fpirinim uiuere; ga 1 l'ois aïus qd c nifi fpiritos/ Öed ficut logé fcriptura oiui^ Pm carné uiuere ntri^ monftrant'. iOamé gppe appel/ lat non folü coipus terrent atep moita* lis animatis :uelutf mm med non oio caro eadem caro:fed alia quîdem bo/ minis: alia autem caro pecotis : alia


-ocr page 319-

UBER.Xmt

oolucrijuha pjfao:f«{ahw multiïmo dis fignifiatióe bui’ nöis unf : iter quosuarios locutionis modos; fepe ét ipfum böies.i.natura bóts carné nüz cupat;ntodo locutionis a parte totüiq Ie efl ej operibus legis non iudificabi tur oïs caro.duid.n.btc uoluit ïtelli gi nifi omnes boiesz-ttuod apertius paulopod ait.'Jn legenemo wflificaf. ^t ad galatbas . Sciétes at quia non iuftificatur bó ej openbus legif. Been dum boe intelligitut uerbum caro fa ctutn é id ébó.-^uod nö recte accipi êtes quidâ:putauerunt ebafto buma/ nam animas oefuiiïe. Bicut.n.a toto pars accipif : ubt nOatie magdalene uerba meuangelio leguntur dicentis ; tulerunt dommi jmeü;i nefcio ubi po fuerunt eum:cu oe fola jpi carne loq / retar:qiiam jafecto fepultam oe mond mento putabat ablatam ataia parte totum carne nominata inteUigit bó:fi cut ea fut q fupta cômemorauim’.Cû igitur multis modis quos perfetutari ncolligere longu eftronuna fenptura nuncupet carné;qd fit fecundi icames uiuere;quod jjfecto malus é cum ipfa camis natura non fit malû ut indaga re polTimus:infpiciamns diligenter il Ium locus epiflole Pauli apofloli qua fcripfitad galatbaf ubi ait.dOanifefta at funt opa carnis q fut fomicatióes; imunditie ; In;tnrie:idolo9 fernitus ï utneficia:inimicitie:contentionef; emu Iationes:animofitates: oifTenfióes:be refcs: inuidie ebrietates:comefïatiöes: * 1bis fimilia:qpredico uobis fient pre diri .quoniâ qtalia agut : regnu oei nö pofridebunt4lle tot’epiflole apo ftolice quantii loc’ ad ré pféte fatis cc uidebitur cófideratus;poterit bâc dif foluere queflionem:qd fit fecudn car / nem uiuere.ln operibus nanep camis que manifefla ée Diriceaep cômemO/ rata damnauitmon illa tantum inue / nimns que ad uoluptaté pertinent car

nisjicuti funt fotnicationestimuditie; lu%urie;eb2ietatcs:comefTationes;ue^ ctiam illa quibus animiinitia oemö Rratur a uoluptaté carnifaliéa.^luif enim feruituté que idolis e^bibétur; neneficia;nmicitias;c0tentfones: emu Iationes:animof!tates:oiiïenfiones:be refes inuidias:non potius itelligat at oitia eiïe ^carnistquandoqdem fieri potefl ut ^gt;pter idolatriam uel berefis alicuins errorc:a uoluptatibus carnts temperctur.quot; ^t tarnen ét tune bomo ê^is camis libidies continerc atep co biberc uideaturjeeundum earnem ui «ere bac apofloltea auctoritate cóuici tur.7 in eo qgt;abflinct a uoluptatibus carnis oamnabilia opera carnis age re oemonJlratur. ^uis inimicitias non in animo babeat .-flut quis ita loquatur ut inimico fuo uel quem pu tat inimicum oteattmalam earnem ac non potius malum animum babes ad «erfum me .-{loQrfmoficut camalita tes ut ita ofeam fi quis audiffettnó oa bitaret carni tribuere.ita nemo dubi z tat animofitatefad animu ptiereXur ergo bec oia 1 bis fimilta ooctoj gen tiu in fide 1 aeritate opera carnis apz pellat:nifi qa eo locutiois modo quo totu fignifieat’ a partetipfu bóies null nomine carnifintclligir-^uod ff q^cp oicit earnem cam effe in malis motib’ quorijque uifiojum;eo qgt;aia carne af fecta fic uiuit;pjofccto non uniuerfam bomtnis naturam oiligéter aduertif. Tpâcoipos quidé cojjuptibile agqra nat animas.Qïnde ét idem apoflolus Bgés oe boe conuptibilicoipor.ri quo paulo ante oijerat 1 fi ejrerior bomo noder conupimr.feimus inquit quia tctrena nodta oomus buius babitatio nis oiffoluat.q, edificatónes babem’ a do oomii nmanu facta eternâ ï celif, ^t .n.i boe ingemifcim’:bitacnlii no fltu qd oe celo efl fupidui cuotetes :fi tn iduti no nudi iueniant. Étenim^


-ocr page 320-

UBER.Xini#

»fn fbmn« in bac habitatione: i'ngfm f fdmus grauatiwqnod nolumus exp® hari fed fupcrufflimn abfoibeafmo: tale a uifa.^aggrauamur igifur cot ruptibih fojpoien ipfiu«aggrauatio Ilia raufa no naturam fubdannacß cot po2i8:fed eina conupfione fcientea; no lumoa coipo2e expoliari:fed due imot talitate fupueQin.^rttic ergo erit cot pop.fed quia conuptibtle n erft :n gra uabit./lggranat ergo nue aiam co2p’ eo22Dptibile:7 oepzimit terrena inbaz Wtatio fenCn multa eogitanrem :aerH5 tarnen qui oia anime mala ej cojpoze putant accidiffenn errore funt.

rpeccati cis ejeaia no ejearne pdif/ fe:1 couuptionem ex peccato contracté non peccatum effe fed penaXap.^.

XX Ôîâuia.n,tiirgilma plafomeam ^JPnideamr luculentia uerfibna e^z pîwFeîenfennâ weena.Igneiia eft jjz Ifa uigo: i eeleftia ozigo. ^emimbiia quatu non nopa cozpoza taidant.dkr reniep bebetantamia mozibiidaep me bza.^mnefep illaa notifTimaa qnuot ai perturbationearrupidifaternmore î lefin'a: triftitia qfi origiea omniu pec cato^ atep uifio:^ uolea itdligi ej cot p re aecidereJubinngatl mcat.lbinc metuut cupnif gauderep oolercp. T^ec auraa fu^dpiot elaufe tenebria 1 carce re ceeo. Àamc aliter fe habet fidea no ftra.T^am cozzuptio coipozia que ag grauat aiasmon peecati primi eft eâ fed pena;neccaro coiniptiWIia anima peccatricem:fed aia pcfc3trix feeit effe eoiniptibilem camê.^x q co«uptione carnia licet epftant qoedâ incitamen ta uitiontm iipfa oefidcria uitiofamö tarnen oia nite inique nitia tribnenda funt carni:neab bia oibua purgemua wabolu q non habet camé, ^(û enig oiabolna fomicato: nel ebziofuaruP ft qd huiuamalieftqood ad carnia per

nnef noluptatea no pot ■oicï: mm fit ft talium peccato:;t fuafo: 7 mftigatoz oc cultua:c tame mapme fuperbiis afep inuidua. ■Oue illii uitiofitaa fic optiz nuit:ut p:opter bâc effet in carcenbua calginofi huiua aéria eterno fupitcio neftinatua. Ibec at uitia que tenent in ciaboio pziclpatumicarni tribuit epo ftolua qaa certii eft oiabolum non ha here, 25icit.n.inimicitiaa:côtentiôea : emulattonea:animofitatea:inuidiafee opera carni8:quo;2 omniu maloy ea put atep otigo fuperbia c:que fine car ne regnat in Diabolo. Zjtuia at illo eft inimicitio: factiöz/ß-uie aduerfua eoa contcntio2.animofioj:'Tmagia emu z lua atep inuidua iucnit?^ hec cia cu babcat fine came: quomodo funt ifta opera carnia:nifi qa opera fut homiz nia que ficut wd nomine carnia apz pellat. T^ó eni habedo carné qua nó habet oiabolna;fed uiurndo fecunduj feipfu hoc eft feendü boieg ifactua ell homo fimilia diabolo;qa 'rille feeun du feiplu uiuere uoluit.qundo in ueri tatenon ftenrnt non oe oei fed oe fuo mendaciü loqnereturq nö folü men dajae:petiâ mendacii pater e. Kgt;Jim’ éqppc méfit’i' ï a quo peccatu: ab ill® cepit êe mêdadû,

✓ZÄuid fit fecôdû bôic^dne fem / dû deû uiuere . iap.4-.

'^m ergo niait Iwmo femdfi ho miné nô feendû oeum:fimiliaeft Diabolo,qa nec angelo feendû angelû fed fecundû oeû uiuendum fuit ut fta z ret î neritate:!uerifaté illi^nô de fuo médaciû loqueretur.'Tlâ 1 of homine alio loco idem apoftolua ait . £ii at ne ritaa do in meo mendacio abundauit. dlOeû oyat mendaciürueritaté ^i-^» itaep uiuit bô fm uentatc ;n^iuit fg fe ipfû fed fecundom oeum , ^cuaeft enig qui oijit ego fû ueritaa.fum ne ro muit fecondum feipfmn : hoc eft


-ocr page 321-

UBER.XIUI.

fecundum homines no fccnndù cens: p:ofecto feenndus mendadum ninit. non quta homo ipfe mendadum eRcü fit eiu8 aucto: icreator deus . qm nö dtunep aucto: creatoicp mendacii.fed quia bomo ita factus elt rectus: ut no fecundam feipfum fed fecundum eum a quo factus eft uiueret.ideR iIUus po tuis ip fua faceret uoluntates ; non au tem ita umere quemadmodum ed fa / (tusutuiueretrboced mendacium.4e Btus quippcuult dïc;etiam non fic ui uendo ut poffit efïe.-O-iud eft bac uolü täte mendacius/ dnde non fraflra dt ri potedomne peccatos edetmendaciu. Tlon.n.fit peccatus ntfi a uoluntate qua uolumus ut bene fit nobis nel no lumus ut male fit nobisÆrgo menda dû eqb eu fiatut bene fit nobis:bine potius male è nobis:uFcü fiat ut meli U8 fit nobis:binc poti’ peius cnobis. Onde boe nifi qa oe do bn pot ede bot que delinquendo oefent:nó oe feipfo feoindu que uinendo oeliquit. duod itap oijimus bic ejtitide ciuitates du as oiuerfas inter fc atep contrarias : qgt; aliifecundum carne:alli fecundu fpiri turn uiuerent.poted etia ido modo di Clquod alii fecüdii bóiesialü fedidii oeu uiuant.Spertidtme qppe Paulus ad :o2Ïtbio8 oicit. tü.n fint tter uos emulatio 1 otctio:nóne camalcs edif: 1 fecundu bóies ambulatis/Xli-uod er go êambulare fecudü hominem : hoc ed fecudüböiem uiuere: quod a came ided a parte hominis mincie inteUigi tur bomo.^ofdê ipfos qppe cipt fu / perins animales quos podea carnales ita loqucns.duis enis feit inquit ho minum que fût bois :nifi fpiritus bo minis qui ed in ipfo^Sic T que oei fût nemo feit :nifi fpiritus oei . ^os aüt inquit non fpiritum buis müdi accept mus:fed fpiritu quiej deo c;ut fciaüs que a oeo donata funt nobtf:que t loq mor non in fapientie humane doctis oerbfs:fed in doctrina fpiritus fpiritu alibus fpiritualia eóparantes . dialis at bomo nö petcipit que funt fpiatus oei.dulntia ê eni illi.Zalibus igif .i. animalibus paulopod oicit . lt;Ét ego fratres non potui loq uobis qfi fpiritu alibus fed quafi camahbus . €tiHud 1 boe code loqndi modo intelligitur ided a parte totumÆt ab aia nâep ej came que fût partes hóis :poted totu fignificari qd ed bó. atep ita non ed aliud aialis bó aliud carnali8:fedidé ipfum ed utrunque ided fecundum bo minem uiuens bó . $icut 1 non aliud qua homines fignificatur :fiue ubt le gitur c;roperibus legis non iudificaf omnis caroifiue quod feriptum ed. Ij/v.anime defcenderut in cgyptü cu ^acob.T ibi.n.per omne camé omnis bó : 1 ibi pcr.ljcjcp.animas.Ixjty.bo/ mines intelliguntur.^tquod oictüè non in fapientie humane ooctis werbis potuit dici nó fapientia carnalis: ficut quod oictum ed fecudü bominc ambu lâtis: potuit dici fecudü carné. nOagif Butem hoc apparuit ibis que fubiü^it.: ^Sü.nqs oicat egofü pauliialius at ego dpollo:nonne hóes edis.quot; O-uod oicebat animalefedis 7 carnalef edif: cipiedius oicit homines fdis:qd éïe cundum bominé uiuitis n fecudü deu: fecundu qué fiuiueretis oü edetis.

/4Xuod de co^Ms aieqne namra to lerabiliö qdé platóico^ q; maiebeo^ fit opinio:fed - 1ipfi reprobantur: quo niâ nino; tcas nature carnis afcribut. tapr- .....

On igitnr opus ei peccatts m/ A^ifgue nodris:ad creatorisÜu / na carnis accufare natura; qi generc atep oidine fuo bona ed : fed oeferto creatote bono: uiuere fecudü creatum bonü nó êbonü .fiue qfque fecudü car nem;fiue fecundum animam: fiue fez cundum hominem totum qm condat


-ocr page 322-

iiBER.xriir.

ex anima î came.ondeinomme foliz net anime i nomme föhns carme fignt ficah potefltehgat umere . Tlam qui uelut fûmum bonn laudat anime na / lurâ ; 1 tan^ malnm naturam carnis accnfat profecto 7 animam camahur appétit;7 cames camaliter fugit. quo niam id uamtate fentit bumanamô ue ritate Diuina.''pon quidem platonici ficut manicbei oefipiuntmt tanq? mali Baturas ferrena coipoia octeftentur : cum omnia elementa quibue ide mnn due mfibihe contrecta bthfcp côpactuf efl:qliratefq3 eomm wo arnfici tribu ant.Qerum tarnen ex terrenie artubue monbundifcp membtie ficaffici ani/ mae opinantormt binceie fint morbi cupiditatum *1hmoni 7 ktitic fine tri ftitie.quibue quattuor nd perturbatio nibue ut Cicero appdlatmel paffioni b’ ut plericp uerbu de uerbo greco ex ptimuntroie bumano^t mo^z nitiofi / tae cótinetur . -Quod fi ita eft quidc qlt; ^leae apud uirgilió cü audiiïet a patre apud inferoe: animas ruifue ad corpora rediturae:banc opinione mi ratur exclamane. Q pater an ne aliqs ad celü bic ire putadumê Sublimes animae;iterucp ad tarda reuerti Æot poza : que lucie miferie tas dira cupiz do.-^unquid nam bec tam dira cupi do ex terrenie artuboe mozibnndtïq; membzie adbuc ined aia^illi pzedi catidie paritati/TJoneab buinfmodi cozpozeie ut oicit pedibue oibue eae af ferit ce purgata6:cû rurfos indpinnt i cozpoza uellc reuerti/ünde colligitur etia fi ita fe babcret quodcomnino na nifTimumicifÏÏ alternans incedabiliter euntium atq; redenntm aima^ muda tio 7 inqnatiomó potuiffe ueracitcr di o oès culpabilee atep nitiofos motus animarü eis ex terrenie corpozibus lolcfcere.Siqdc fecudus ipfosilla ut poeta prefatnseloqf lucie tam dira c« pido rufepadeo non cd ex cozpoze : ot

ab öicozpozea pelle purgatâ : 7 extra omne cozpus anima côdimtâripfâ co/ peUat ce i cozpoze.^nde et illie fatén bue non ex carne tantii afficunr aiamt cupi'at metuat letetuz 7 trifleturme^ êt ex feipfa bis poteft moiib^ agitari. z2|e qualitate nohmtatie bumâe fub cuius mdicio affectiones animiaut pza wc babentur aut recte.^ap.tf.

iW ‘^tere at qli's fit uolutas bóis 1 gafi pcruerfa c puerfos babe/ bitbos motus :fi at recta c;non folüi culpabilee ue;z et laudabileserüt. Üo luntas c qppe in omnibus;imo omnes nibilahnd ^ uoluntates fût . Da qd c cupiditas 7 Ietitia:nifi uolutas ieo^ cófenfionem que uolumusz ^t quid é metns atq; triditiamifi uolutas in oif fenfionem ab iis que uolnmus/dedcü eófentimne appetédo ea que uolumus cupiditas:cû ât eöfentimus fruedo bis que uolumus letitia uocatur . Ircq^ cu oiffentimus ab eo qó acciderenoium^ talie uoluntas metus ed. ni at oidenti mus ab eo quod nolentibus accidit: ta lis uoluntas triditia ed . ^t omnino X gt;uarietate re^z qappetutur atq , fugi untur:ficutallicitur nel offenditur 110 Iijtas bois:ita in boe uel illos affeous mutatur 7 uertitar.4tuaj)pter bomo g feenndn deum no fecûdû bominem muit: opoztet ut fit amatoz boni : üde fit eófeqne ut malü odcrit.^t quonw nemo natura:fed gfgs malus cd uitio mal’ed pfectum odiù debet malie g fecûdû oeû uiuit: nt nee propter oitiû oderit bominem nee amet uitiu ^pter hommes:fed oderit uitiu: amet bomi nc5.$anafo.n. uttio:totû quod ama re nibil at qd debeatodide remâebit, Zi(morc 7 oelectationc idifferenter 7 ibono 7imalo apud facias litterasi ueniri.Cap .r.

•TK^meui^ ^pofituc amareocus: LF7 no fecüdu5 boies fed fecundû


-ocr page 323-

lIBER.Xnif.

btiir/ed amoi quoq? fecondû eardem fatras htteras oidwr.T'lam 7 amato rem boni dicit apoftolns effe eebere: qnem regendo populo precipit eb / gendumÆtipfe dominus Pftnt apo ftolum interrogans:cam dijiiïet dili/ gis me plus bis:illc refpondit domine tu fcis quia amo te.€t items domîus quefmit non utrum amaret fed utrum düigereteum Petras.dt illc refpódit ei iterum.nomine tu fcis quia amo te. iertia nero ïterrogatione 1 ipfe Jcfiis non aitoiligis me fed amas me : ubt fecutus ait euangelifta . Contrida/ tus c Petrusqa oixttettertfoxü no minus non tertio fed femel nijcrit a / mas me:bis autem dijcerit'diligis me, Ünde intdligimas quia cum oicebat oominus diligts memibil aliud nice / bat qjamas me.petrus at nô mutauit buius unius rei uerbii fed etias tertio domine inquit tu omnia fcis:tu fas qa amo tc. IPoc 'jjpterea cömemorandu putaui:qa nó nulli arbitrantur aliud effe ddectóes fiue cantates:aliud amo re5.3)iciit .n.dilectiones actmiendag effe i bono:amorem i malo . 3i at nee ipfos auctozes fcculariug ha^ locutos effe certiffimus eft.Sed uidrit pbilofo pbi ut9 uFq rationc ifta oifcernant. dmoteg tarnen cosin bonis rebus 1 trga ipfug neus magnipendere: libri eo9fati8loqoüt*.9ed fcripturas reli gionis noflre qua^ auctoritatem cete risquibus litteris âtepôimus:no ali / ud nicere amorf aliud oilettioneg uel tarifâtes infinuâdû fuft.THa 7 amorf in bono dici las oftendimus . Üed ne qseqftimet amores qdcs 1 in bono n in malomilectiones autem non nifi in bono effe nicenda:illud attendat qd in pfalmo fcripfü eü.Zlni autem dili git iniqnitatem:odit animam fuaCt illud apoftoli Joannisifi qs oilejerit mundum non eft nilectio patris in il/ lo.^cce uno loco nilectio i in bonoq

in malo.dmorem autem in malo.-qaï bono iam oftendimusme qf^ flagi /■ tet legat quod fcriptum efl.€runt eni boïes fe ipfosamates: amatotes utiep pecunie. 'Recta itacp uolötas c bonus amo:;i uolijta8 puerfa malus amo:. ^Imo: ergoibias babcre quod amat : cupiditas eft.id at babens eoq? fruenf letitia.fugiens qd ei aduerfatur ttop tft.idq; fi accident fetiens:triftitia c, ptoide mala fut ifta fi malus éamot; bona fi bonus.4Iuod dicimus w fcri pturis probemus.Ïonaipifcit apofto lus niffolni 7 effe cü cbriflo:'ïconenpi uit anima mea oefiderare indicia tua omni tempore, del fi accômodatiuf di citnr.-oefiderauit anima mea conenpi feere iuditia tna.Æt concupifcentia fa pfetie pdneit ad regnu. Itloc tame lo/ quendi optinnit confuetudo: ut fi cupi ditas uel cócupifcentia dicanir;nec ad dafür cuins rei fit:non mfi i malo pof fit inteUigi.Ietitia apud pfalmiftas î bono eft.letamini in nomino ■î exulta te infti:-î nedifti letitiam i corde meo: 1adimplebis me letitia eus unltu tno. Æimot in bono eft apud apoftolû ubi ait.Îum timoré *1tremore uefträipfo rum falutes operamini, ^tnoli altû fapere fed time.€f timeo antes ne fix tut ferpens ^oas fedujit aftutia fua: fit ueftre metes corrnpanuir a caftita te que eft in cbrifto.2?e triftitia uero qnâ cicero magio eg:itudiem appellat dolores llirgilius ubi ait ;gaudenfep dolëtqrffd ideo maluit triftitia Dice re;qa egritudo uFdolori ufitati’ i co: potibus dicit' : fcrupulofior queftio ê utrum inneniripolTit in bono.

/3)e tribus ptlatioib’ quas in anio fapientis ftoici ce nolaerut^ejclnfisdo lore Rue triftitia qnâ nirtns âi fenti re non debeat .iap.8.

^_^as .n.gred appellant eupbatas latleat Cicero conftantias noiäuit.


-ocr page 324-

LIBER.KUIL

ftein treff effe uoluerunt pro tribu» p tuibattombuff in animo fapicntiP.pio cupiditare uoluntatè:pro letitia gaudi umrpto metu cautionem:ƒ egntudine nero nel oolore quam nos uitande a/ biguitatiff gratia triflittä maluimus tu«rc:ncgaueiiint aliquid pofTc effe i ant'mo fapientiff.Üolunrao qppemqui unt appétit bond quod facit fapiens. Landin oe bono adepto efl:qd ubiq; adipifdtnr fapieu deiiitare. ^nftina powo qa oe male eft quod la acfidit. nullum autc malum ejiftimant pofte accidere fapienti:mbil i eius ammo jj illa efte pofte dtjerüt.ßic ergo iHi Io / qiiüt':iit uelle gaudere eauere neget nt ft fapictc:ftultum aut non mfi cupere: Ietan:metuere:fótrifta:i.^t illas tres efte foftantias.bas autem qttuor perz turbationes fecudu ^iceronc : fecudu plurimO8 autem paftiones.^rece eût tUt treff finît diM apptfätur eupbate: ifte auf qtfuoi pbate,t?ec locutio utrû fcripturiff factiff congruat :cü querere qiianfu potui diligeterallud ment qd ait propbeta.^ou eft gaudere impiis oidt oomtnuff..^anq?impii letari pof ftnt potiU8 cp gaudere oe maha : quia gaudium proprie bonorum 7 piorum eft.Jtem illud in etiangelio. Z^ueeuq-; uultiff ut fadant uobis bomies:bec t uoff fadte illis:ira oictu uidetur; taqa nemo poftitaliquid male oei turpiter iielle feu fupere.3)eniq? propter con / fuetodinem locutioms nonnullt inter/ prêtes addideriintbona:^ita interpre tan funt . XStuecunq ; uulfis ut fadant uobis bomincs bona.Sauendn enim putantine quifquâ ibonefta iieli't ftbi fieri nb boib’:ut oe turpiorib’ tacea certe. tiijiiriofa cöuiuia iqbus fe ipfe 1 ft iHisfaciatftmilia : boe preceptom enftimet implcttirum. Sedin greco etiangelio unde in latinu trandatum eft non legitur bona:fed quecimcp uul t!8 ut fadat nobis bominesibec 7 fa/

fite ilüff.^redo piopterea qa î eo qlt;di XU uultiff:lâ uoluit intelligi bona, non enim ait eupitis fed uultiff . non tarnen femper bi8 proprietatibu8 locutio no ftra frenada c:fed interdum bis utenz dum eft.^tcum legimus eos quoru auctoritafi refultare faff non eft : ibi flit itelligende ubi rectuff fefus aliu eji turn non poteft iuenire:ftcutifta funtq exempli gratia parri ex ptopbeta .ptis ex euangelio comemorauimus. 41ui» enim nefdtipios e/ultare letitia .•'^t tame no c gaudere ipiis oidtdomius. dlndc qa nifi gaudere aliude : quado proprie fignateq; hoc uerbu ponitur.quot; ^cq8negauerit nô recte predpi bói buff: ut quecunep fibi ab ahit »fieri eu piunt:bec ei8Tipfi faciant:ne fe inuicè turpitudine illicite uoluptatis oblecten tur/^t fame falubenimu ueriftimtiep preceptum eft;quecunque uultiff ut fa/ ciantuobiff bomines.eadc 'tuoff fad/ te illiff .Ct boe tidemfi qma boe loco modo quodam proptio uoliintas po/ fita ê:q imalo accipinö poteftrlocuri one nero uftfatiori qua freqntat maxi me ofuetudo fermoni8:nóutiq? dicere rur noli uelle mctin omne mcdaciu:ui fi eftet 7 uoliitas mala:a cuius prauita te illa diftinguitur: qua predicaiierüt angeli dicctes:pax in terra boibus bo ne uolütatis.T|a exabüdätia addifû cboneifi efte no póf nifibona.4l.uid autem magnum in earitatis laiidibus dixiftet apoftolu8:q.non gaudeat fup iiquitate:nifiquia ita malignifas gau det/THam 7 apiid aiictores feculariu litterarum talis iftoium nerbotii indif fcrentia reperitur . âit enim 4 icero orator ampliftimn8.5opio patres có feripti nos ce demefrs Zima boe uer bum i bono pofuiffquis taj puerfe do etiiff exiftatiqtii nôeû eupio fed uolo potius dicere oebuifte contendar/Jboi/ ro apo Xerentiü flagitiofus adolefccff infana flagrans eupidine : nibil nolo


-ocr page 325-

• LIBER *XtliL»

alwl inquit nifi pbilomeaas.^l'win uolûtites fuiff; libidi(ié:rcfponfio que ibi Pm emsferlions mducitur fatis in dicit. 4itnäque domino fuo. C-nato Idtm» elt te io Dire operam:quo iflus amoume^aio anoueas tuo:i^ id log quo nugis Libido truflra accendatnr tua. -‘baudiü nero cos 1 in malo pofu ilïe illeipfe uizgiLianus teil is dl ueif? ubibas quattuoi perturbadóes fuma bzeuitace copieras eft;Bgt;inc metuunt: cupiütigaudcntqj.dolêtcp. ^i^it ctia idem aucto: mala mentis gaudia.pro inde uolnnccanenctimencgaudent t boni 1 mali.iktß ut eadej alüs uerbif enundemus: cupiuntdiment: letantur iboiin malt.ilediUi bene: iflimale: ficut bomimbus feu recta feu peruerfa uoluntas ell. ^fa quoque triflitia:^ qua tloici nihil in aio fapientis iuemn polïe putauerunt;rcperitur in bono :i majeune apnd noflros. quot;flam laudat apollolus coiubos : q^côtriitm fue/ runt feeudum oeum.9eo fortafTe qui# bijerit illis apoflolu fuilTe cógratPatu 9» lót iflati fuerunt pe utendo : qualt# triilitia nifieoiu^ qui peccauerunt ede non pór.quot;Jia emm oicit .1) ideo q » epi Hola illa 1 fi ad boram cótuflauit uo* ruc gaudeo .no qa ottidati edis : fed quia cótriflati edis i pcnitêtia. Cótii dan enij edis fecundii Deus:utinul/ lo oetnméi» patidmiej nobis. -Äue enim fecundii deü triditia é ;penitend in falutem operatur.müdiaüt triditia operatur ni02tê.lt;cce.n. id ip5 fecudu beu cótrillari:^tam perfecit in nobis idudria.de per hoc podüt dofci ƒ fuif partib’ refpódere.ad boe uideri utile cdetrtditiâ:ut pcccaiïe peniteat. in aio

' aüt fapiêtis ideo eê nó poiTe: quia nee peccatiiin eö cadit ciii’ pcnitêtia cótri defmec ullu aliud malu ot ' perpetic do - Tfennedo fit tridi8.''Râ 1 aleybi adê feint ft me de noie bóts memoiia n fallit: cu fibi beat*- ’ uidereturtôoerate

Difputanre:! ei qj mifer effet quonias flultus effet oemondrante Hcuide.buic ergo dultitie fuit caufa etia buip utilis optädeqs trtditie qua bö effe fe oolet: quod effe non Dcba.ptoici autem non Llultum fed fapientem aiunt trtdê effe non poffe.tl;: ^ bis pbilofopbis quod ad bac quedioncm de animi perturba toib’ attinet ism refpondim’ in n ono bp'operis libiotoflcndêtes cos nó tag oe rebus ^ oe ucrbis cupidioies eê có têtionis ^ ueritatis.

/3e perturbatóib’ animi:q^ affect’ rectos habet uita lufforu. 4a.8. ^Opudnos aüt lu^ta fcripturas fa j'TVras, fanâqs ooctrinäteiue# facte ' ciuitatis oei in bui’ uite peregrinatióc fecundum oeiim uiiientes metuunt ; cu piu(itcp:Dolent:gaudêttp. Ci qa rectp eft amoi eop: iltas omnes affectiones recta# babent. dfcetunt penam eterna: cupiunt uita eterna: oolcnt in re: quia ipfï in fcmetipfis adbuc ingemifcut ad optionem expectante# redemptionem coipoii# fut: gaudent in fpe ; quia fïet ferma qui fcriptp ê; dbfoipta ellmois in iiictoi a.3tem metuunt peccare:ciip: unt perfcucrare.bolêt in pccis.gaudêt in operibus bonis . Oh enim metuant peccare:audiant:,quoniam abundabit intquitas:refrigefcet caritas multoru ëltcaptant perfeuerare : audiât quod fcriptu cdtqai pcrleuerauent ufq? i fi nê hic faluus erit. fit doleant mpecca tis:audiât fl dijerimus qa peccatii nô babempmofipfos feducimp:i aeutas i nobis nô eft.Ât gaudeât in operib’ bonistaudiât.biltrem batoiej oiligit oeu8.^em ficut le infirmitas eo;i firz mitafep babaentzmetaut têtan cupint tentari;bolentin tentationibus: gau/ dent in tentationibus.lit entm metuât tentart:aiidiunt.Biquis pieoccupatus fuerit in aliquo delicto:uos qui fptri/ Wales edis ludraite buiufmodi in fpi ritu manfuetudinistintenden# leipfuj .pu.


-ocr page 326-

ne -7tu tentms.iît iwtem cnpiât ten un: audiant quendam uirum foatem dmtatis Dd.oicenteni.)tgt;:obj me one: T tenta me:nre renc8 meos 7 co: men. dît ooUat m tentationibns: indent pe tram flentem . tit gandeant in tenta/ tionibns:andinntJacobum oicentem. Ömne gaadtum ejilhmate tree mci : cii3 in lentationes narias tnctderttis. ‘H|on foins am piopter femetipoe bis mouentur aft'.aibustuqt etias ƒpter eos quos Uberan cupim/ïne peinant metuunt:7 oolent fi peremit;'7 gander fl libefantnr. '|tln quippe optunnm et tmtiiliinmn niras g i fuis ifirmitatib^ glou.itur:nt cum potißunns comme/ motemns: qui in ecdel iam cbrifti c;c gemibns iienim’.ooctotem gentiumï tide 1 iieritatc:qiii1 plus omnib’ Imf coapcftolis labotamtiT plunbuf epf/ ftolis populos oei non eos tantns qui piefentes ab blo «idebanturtueru etia itosqni futiiri ptcindebatnr iltra/uj, Jilnm inquaneni atbletam Xpi ooctu ab illoninctnm oe iUoxracift/nm eus iiloiglojiofnm inillo.in tbcatro bill‘d mimai ciii fpectacnlns facias eil 7 an/ gelis 7 bomiiiibns;legitime magnum agoncm certantem:7 palmam fnperne uocatióis in anterioja fectantem;ocnF fidei libentilTimc fpectât gaiidcre cam gandentibns;flere cum ftentibus.fonf babentem piignas: intus timotes: cu/ pientem Diifoim: 7 effecumïtbnilo . Delideiante'mdere romanos:ut aliquc fruem babeat in illis ficut 7 in ceteris gentib’. emnlantcm coantbios 7 ipfa emulatione metuentem ne feducantar eo^ mentes a caftitate qne in /po ell, magnam tnilitiam 7 cotimm oolotê co2dis oe tlrabelitts babêtem;tp igno rantes oei inHittam 7 fuâ iiolentes olh tiiocmflitie oei non effent Inbiecn.nec folü Dolo7C5:iie^ etia iactii fun oemi dantem qbnfdâ g ante peccanerunt: et non egeratpenitentlas fnper imnditia

et foraicationibus fuis .Ipi motus bi 'affectus oe amote bôi 7 oe fea caritate

nementes:11 uitia coUocada lunt: lina mus ut ea,quc uere mtia funt uiraites uoeentur . ited cum rectam rationem fequâtur iffe anectiones : quando ubi opoitet adbibentunquis cas tue mot/ bidas leu uitiofas putbones audeat.oi cere/tluâobiê ena ipfe ons in forma ferai agere uitam oignatus bumanas ted nuimm babens omnino peccatum: aobibuit eas ubi aabibendas effe iudi cault. ‘Heep.n.in quo utru erat bois co2pp 7 ner^ bois a.ns. taifuserat bu man'' ’affect’.ïüu ergo eins ï euâgelio il ta 1 akruntiir,ggt; laper oumia cordif iiiileo.;2cum ira ton iilatus fit:ggt; oi/e ntgaudeo^pter nos ut credatisiep la gara rebbettatur’ et taebrymas tud e rit: tp cocupiuerit cum oifcipulis fuis maducare pafca;ggt; ^pinquate paffiôe trilhs tuent aia eins iifqs ad mortem: non falio ntup reterantur . aieruiUe bos mot’ cet te oifpenfatois gra ira eu noluit Infccpn animo bumano:ut eus uoluit iactus elt bomo.promde quod fatendum eitetiam cum rectas 7lccun oum oeum babemus bas affectiones : buius Ulte luntmon illius qua futurû fperam’:7 fepe tUisêt inubi cedim’. Îtaep aliquâdo q^is nô culpabili eu/ pidnate fed laudabilicaritate mouea/ gt;nur:etiâ ou uolum’ flem’. Uoabem’ ergo eas ec bûane oditiów ifirmitate. non autem ita oominns tefus ; cuius 7 infirmitas tuit c/ poteftate. Bed oum uite buius intirmitatem gerim’ifi eas omnino nullas babeamus: tune poti’ non recte uiuimus. ilituperabat enim 7 oeteffabatur apollol’quofda: quos etiam effe oi/tt fine affectione. Jllos êt culpauit facer pfalmus oe quibiis ait . Bultmui qui fimul contrillaretur : 7 nó fuit.Tlam omnino nó oolere oum fum’in boe loco miferie: ^fecto ficut gda etiam apud feeuli buius litteratos


-ocr page 327-

LIBER .XliU*

lenfitïoi;tt: nô fine magna mercede wnongit îmamtans i animo;dupons tteoipo:e.4luo circa «lia que apbatia grece oicitunque filarïe podet ipaf/ ftbilitas mcereiur : fi ita inteUigenda ê:tn aio gppc nô i co2po:e accipitur : ut fine bis affectionibus uiuatur : que contra rationem accidunt: mentemque perturbât: bons plane 'Tmajeie optâda c:fed nec tpfa bmus ed mte. TOon eis qnaliuncunqa nojt ed: fed majeime pi orum multumcp iudorus atqj fcötu. ft wjerimus quoniam peccatu nó ba/ bem’:noftpo8 feduciinus;^ ueritas in nobis ned . £unc naq? apbatia ida cnt:qn peccaW3in boie nullun ent. 'Rue uero fatis bene nimtur fine ert/ mine, fine peccato aüt qui fe uiuerc cji dimatinó id agit: ut peccatu nö beat: fs ut uenia nö accipiat. potto fiapba tia iUa oicêda é:cu3 aium contingere omnino non pot ullus adectus.gs buc dupotê nö oibus mtija iudicet ede pe iotemr.poted ergo nonabfutde oici: perfectain beatitudinem finedimuto ti motis:^ fine ulla triditia futurû. ‘'Ro ibi aüt futurum amotc gladiuq3:cjui8 oijerit:nifi oimodoa ueritaïe fecluf’ »1aüt apbatia iUa ed;ubin;c meins ullus exterretmee angit oolot: aduer fanda edi bac uita fi recte boe ed fecu diim oeu uiueremolumus,'^ illa uero beata q fempitna j)mitfit«i:timot pla ne fiiperadiw c . Arnot nanq, lUe oe quo weit apodolus Joannes : timot nó êi caritate.fed perfecta caritas fo/ ras mittit timotc: qa timot pena bj. qui aüt timet non ê perfectus in canta tc.Tïó ceins generis rimot;cuius ille quo timebat apodolus paulusine ^o nntbij ferpctina feduceretur adutia. bunceni timcte babj caritas.immon babebit nifi caritas.led illi’ c generis timot:qui non ed in caritatc w quo q ipfe apodolus Paulus ait .‘'Ron enim accepidis fpiritum fenuhttis iterum i timotc.Arnot uero ide cadus pcfina nens in feculum feculiifi ent q in futu ro feculo.nam alio modo non poted i tclligi pennanere in feculum kculi . n erit nmot cjten'ens a malo. quod ac cidcre poted: fed tenens in bono quod amitti non poted.3fbi enim boni ade pti ainot nnmutabilis ed: jofecto fi oi a poted:mali canendi tiinot fecur’ c. Ximotis quippe cadi nomine ea uolu tas fignificata ed;qua nos neceffe erit nolle peccare.q non foUicitudine infir mitatis ne fotte pecceinus: fed traglli täte caritans cmere piccatum . dut fi nullius omn.no generis timot cffe po terit:in illa certniima fecuritate ppetn otu fcliciuqj gandiotu;fiC DCiim ed ti mot Dili cadus pmanens in feculum fe culi;quemadmodu oictued .patientia pauperu no peribit in /ternit . TQeip enim eterna erit ipfa patientia:que ne cefTarta non ed nifi ubr toleranda fut mala.fed eternum crit quo per pat.cn tiâ peruenitur.Jta fottaffe timot cad’ lufeculum feculi oictus cd permanens ga id permanebit quo timot ip(e pdu cit..amp;ue cum.ita fint : quota recta uia oicendacd : qua peruenieudum fit ad btas :oc8 effect’idos uita recta tetos babct:pei*uerfa puerfos:beata uero ca demq; eterna amotem babebit 7 gau/ diu nô fold rectii ue^ et certu5.Zimo rem aut a oolotem nullum, ænde tas apparet ut ciiijcp quales ede oebeant i bac peregrinatióe tiues emit atis oei uiuentes fecundum Ipiritus nó fecudu carncm.boc ed lecundum oeumô feed DÛ boiem:q quales in illa quo têdunt imottalitate futiiri Kit.iiuitas poiro boe c focietas ipio.-mnjion fecundum Dcuifed fecundum bominé liiuentius: q in ipfo cultu falle: cótcmptuque uere oimniiatisiDoctrinas bominü, oemo/ num ue fectantius bis affcctib’ ptauis tanqa motbis q perturbationib’ qtif. 4Èt fi quos dues habet qui moderari

P^


-ocr page 328-

LIBER .XIIII.

take morne: 7 cos quafi tempcrare ui oeaiitiir:fic ipietate mperba elan funt: ut boe ipfo fintïeis maioiee tunoies: quo minotes oolotce . ^t ft nonmiUi tanto immanioie quanto rariote uani täte boe in feipfis adotnauerit: ut nul lo piorfue engantur 7 e/eitcntumnul lo ficerantur i inclinentur atleetu:bua nitatem totam potins admittimt ^ uc ram affequantur tranquiUiiatem.'TJö eni ga ourum aliquid ideo reetnm;ant ga fhipidnm dl ideo fanum .

z4n piimos boies in paradifo olhtn tos nullis pturbationibus puns é oe liqnt affectos fniffe credédu fit.Oaio /^^^dntru pum^bomo uel pumi boks ono’u erat gppe oingimn: babebant iflos affeetus in eotpoie ani maliante peceatum:quales in eoipotc fpuali non babebimiis omni purgato fimtoq^ peeeato:n immerito queritur 8i.n.babebant:quomodo erant beati ïillo memoiabili beatitudinis loeo.i. iparadifo.quot; Zluis tadcm abfolute wei Ixus pót:g ttmote art icitur uEDolote.quot; ZÜuid aut timere uel oolere poterant illi boies in tanto:um tanta affluentia bono:;2;ubinee mois metuebatur ; nee ulla eoipoiis mala ualitudo : nee abe/ rat geqjqo bona uolutas adiptfeeret': nee inerat qd earnemaium ue bóts fe lieiter uinctis offenderet.-Smo: erit ip turbatns in oeumratep inter fe oiugiü fida 7 fpiecra foeietate uiuentius:7 e/ boe amoie grade gaudiun? oefiilcte quod amabatur ad fruendum.^rat o uitatio trägUa peeeati:qua mancte nul lum omnino aliüde malu quod otrifla ret iiTUebat. ^ fotte eupiebant ^bibi turn lignn ad nefecdu otingef; fed mo ri metiieb3nt:ae per boe 7 eupiditas 7 met’ ia tue illos homines etiami illo pturbabat loeo/^bfit ut boe e/iinme mus fniifembinullu erat oio peeeatj. T'kqj.n.nullij peeeamsc:ca q Ie/ oei pbibs 9enpifeere: atep ab bis quoque

abfliner timote pen:nÓ amoze iuflitie 4blït inquam ut an oc peeeatu 1'33 ibi fuerit tak peeeatu:ut boe oe ligno ad/ mitteretqnod oe muliere oomin’ ait, qui indent mulieres ad eóenpifeedas ea iam meeebatus eft ea in eozde fuo. 4Xua igitnr feliees erant;7quot;nullis agi tabantuz perturbatóibus animozum ; nullis eozpozu ledebatur ineómodis : ta fell/ uniucrfa foeietaf effet burnana fi nee illi malu qd etia in'pofleros tra iieerent:nee gfep e/ eozii Itirpe inigta te omitteret que oananones reeiperet. Ütep ifla permanente felicitate : oonee per iliam benedietionem qua oielU3c efrefdte 7 multipiiiaminrpjedeHina to^ fanetoÿ numerus cóplei-etur.alia maioz oarefui que beatiflimis agelis oata efl:ubi ia effet certa feeuritas pee caturu neminem ec: neminemep mozi turu :7 tails effet uita fancto^ poft nF lij labozis 7 oolozis moztis ejpenme tu:quails erit poft bee oia i ieozniptóe eomozu reddua refurreetöe moztuo^ /£)c lapfupzimi böis in quo bene eó dita natura c;nce pot mfi a fuo aueto re reparari. iapij.

rS^v-^d ga oeus cueta pfeiuit:7 ideo i^J^Jboies quocp peccaturus ignoiaz nOpotuu fecundmdqd pfeiuit atque oifpofuit emitafem faneta earn oebem’ afferere: nó feeundij tllud qd in nfam eognitione peruenire nó potuit: ga in oei oifpofitióe nó fuit. ‘Tlon ,n.bomo peeeato fuo oniinu potuit perturbare ofiliu quafi oeus qd ftatuerat mutare cópulerit:cii oeus pzefeicdo utrunque pueneritideft 7 bomo que bonu erea uit 1( 5matus effet futurus:7 quid bont etia fie oe illo effet ipfe faeturus.^aa enim 7fi oicifur ftatuta mutare : unde tropica locutione in fertpturis fanctis etiam penifuiffc legitur oeum.iujta id oicititr ggt; bó fperaueratiuel naturaliu caufaru ozdo geftabarnó m/ta id qd fe omnipotens facturii cfk pzefetuezat:


-ocr page 329-

I1ÏBER’.XIIII.

^dt itaqs WIS ftoitlmptu êhoiem recwin:ac per boe uolmitatis bone. *Tlon.H.rectus effet:bon35 nô babef uoltimates.bona igttur uolütas op’ eft oeveu ca ^ppeab lUo fact^eft bó 40,Ha ttero uoluntao pntna;quonu5 oia mala opera pteceffitin bomme,: orfeews potmshut cjindé ab opef ot cd fua opera:qi opus uHu . lt;t ideo mala opera ga fecudü fe nó fceunds dcu:uico^ ope:^ tancß frucamm ma lom uoluutas ipfa eflet uelut arbo: mala:aut ipfe homo i quantum male uolütatts. ^ojzo mala uolûtas ^uts nôf.t/ecüdû naturârfedotra’naiurâ: qaiuuum c:tameeins natureé: cuP dl uitiu: quod mtiinatura non pot efïe:fed in ea qua creauit e^nibdo: n qua genuit öeator cc femenpo: fuut genuit uerbu per quod facia funt oia 4Luia -1 ft oc terre pulucre oe’ fin ƒtf bomincteadê terra oirepterrena ma tenes omio oe nibilo eit: aiamep œ nibilo factâ œdit cotpoti cum factus eft bomo.afcp adeo aut malajuncH tur a bonis uit qjuis finantur effe ad oemóftrandum q, poflid Jpfts bene uti iufittta ^uidetiffima creatotifcbo na tarnen fmcmalis cfk portint Jicut neus ipfe uerus ifummusificut omis fup iftum caliginofum aerem ccleflif ïmftbiÜs uifibil’fque creatura. mala uero nilï in bonis effe nö portint : ga nature in quibus funt in qstii nature funt utiqï bóe fût. l^etrabitut pouo malu nó aliqua natura q accerterat:f nlla ei’ pre fublata: fj ea q uitiata ac oepiauata fuerat fana a atep cottecta gt;-biiriü igttur 'uolutatis 'tue eft uer liberuicu uitijs peceatifcij nó geruit, Zak oatü c a ocotqd amiffus^jptio uitio:nifi a quo pari potuitireddi nó pót.ïSnde ueritas oicit.fi uos fiU’ li berauent: tuue ucrc liberi eritis . Çd ipfum e ac fi oiceret.fi uos filius Cal/ uos fecerit:tunc uere faluieritis , fn

gppe liberator:unde faluato:,0111 / bat itacp bó fecundu oeu in parad ifo lt;1cotpoeali -ïfpuali.Trteep.n.erat pa radifus cotpotalisjtpter coipotis bo na:7 jjptermetis no erat fpiritualif. dbt uero erat fpualis quo p interioif 1 no erat cotpotalis quo p ejtenois fenf’ bo frucrewr.lt;rat plae umitp ƒpt utrtiq5. Poftea uero q? fupb’ il le angel’:ac p boc inuid’.p cade fup bid a oeo ad femetipspuerfus: 1 quo oa qfi lyranico fallu gaudere oe mb oitis ip elk fubdttus eligensioe fpua li paradifo cccidit:oe cuius lapfu fo/ cioiuqs dus qui ej angelis odâgeli dus effeeti funtun libus undecimo 7 Duodecimo bums opens falls ipmm potui oifputàuiimale fuafa uerlutta î bois fenfus ferpere affectas:cui utiqi ftanti,quoniâ ipfe ceçiderat iuidebat eolubium in paradifo coipotali ubi eu ouobus illis Ijôibus makulös fe mia aialia et terreftria cetera fubdita iinno/ia uerfabâtu naial.Llubricu *1toîtuofis anfractibus mobile open luo congruû per que loqueretur de/ giC:eocß per âgehcà ptefentiâ pteftan tioieq^ naturâ kuad nequitia fibl fu bieeto: a tamp inftrumento abutens fallatia fermoeinatus eft feie: a parte .I.inferiote lUius bumâe copule inciz pies :ut gradatim peruéirctad totu: nô e/tftimâs uirû facile credulù;neC errade perte oecipi:fed où alico cedit erroti.dlcut.n.Äaron errâti popfo ad idolû fabticâdû nô ofenfit idiict’ fed ceffit obftrictus.nec falomonê crc dibile c terrote putarte idolis elfe ter uiendu: fed blajittjs femineis ad tUa facnlegia fuirte côpulfum : da credeo êilium uirû fue ternie.uni mm bôies bomini:coniugem coniugi ad on lez gê trâfgrediendi»:nô tanqî uerum lo quenii credidirtefeductum:fed fociali neceffitudine paruifk .‘'nô.n.frulha oijtit apoftolus.^ig nô eftfeduct’«


•P. 5.

-ocr page 330-

KlßER .XilIJ

muller aut feducta eft ; mît quia ills quod ei lerpenu loculus eft tan«^ ue ru efT.t accepit.iUe aui ab unico nolu it cofotuo oirtmi: uec iu comumone peccati;nec io minus reus:fed feiens pmdenfqj peccauit.ilnde -tj apodol* no ait no peceauit: is no ê feduitus. film utiqj ips peccaffe oflendic:ubi oicit.p unu bomine intrauit peecatu in mundum: a paulo poll aperti’ in fimilitudine inqt puaricationis 4de. Ibos ante fcductos inteUigi uolmt:q id qd laciunt no putat effe peccatd: il le autfciuit.Älioqni quo uerum eritz Ada no c feductus.- ’Std ine^ptus w' nine feuentatis i eo fallt potmtmt ue male crederet effe comiffus. Ac p hoc i eo quide g» mulier feducta c.no eft tile fedactustfed eu fefellit quomo fu erat mdicadum qd erat otctunis mu lie: quajoedifti mibi foctam:ipa mibi oedit *7maducaui. lt;iiitd ergo opus c pluribus.- 4tt fi^redendonon funt ambo Decepti:,peccando tamendmbo funt capti: 7 oiaboli laqueis trnphea ^’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. .-zSlc qi^ateptimi bominm pecea nadmiffi. 3^ap.,u.

lt;“^7 que uero mouet cur aliispecif fic natura nomutetur bumana

/ quêadmÓ3 iIUduoiu pnmo^ bolus puancatione mutata emt tante cotru ptioi quatam mdem’atqi fentimus:

1 p bâc fubiacerct moiti. ac tot 1 tan tis tanqgt; inffe contrarijs pturbaret; •1 fluctuaret affectib’;qli8 i paradiio ante peccatii licet in cotpe effet aialis ^^iep no fuit.fiquis boc mouet':ut oi jiimon to ose^iftimarc leue ac pud dlud fuiffe comiffum quta in efca fa/ ctu eft ; non quidem mala nee nojia ntfi qutaj3bibita.'’F}eq5.n.quicqs ma li oe^ i illo tante felicitatis paradifo crearet atqj plataret.Sed obedientia comendafa êi ptecepto: que uirtus i creatura rationali mater,quodamoc omm cuftoftp uirfaiti : q i quide fie facta c;ut a fabdita effe nt utile: pni ttofuin aut fus no eins a quo creata c facere uoluntatc.l|7oc.itaqgt; oe uno ci bi genere no edendo:ubt aiioiu tâta copia fubi acebat: ta leue pteceptit ,ad obJeruanda5:tam bieue ad memonâ retinendi t mbi ptefertim nodum uo luntati cupidtfas refiftebat :qd‘oe ps na n'afgreff oms poftea fubfeeutii e : tato,inaiote,iiuftitia molatu e:q5to fa citiote poffet obferuantia cuftodiri. /4iuod i puancatione Ade ad opus malu mala j^effit uoluntas. ^a.i^.

ÏWdcculto aut mali ec cepenit ut i apta fnobedtetia laberenf. Tlo.n.ad mal»,opus pueniretur: ni ft pceffiffet mala uoluntas.poiro ma le uoluntatts initiu quid potuit ee nt ft fupbia.-Jmtiu.n. omms peccati fu pbia e. 4tuid i ante fupbia: mfi per uerfe celfitudinis appetuus/peruer/ fa.n.ê celfiiudo:oefeo eo cui os atuf inberere:p:incipiu fibi quoda mö fie ri atep effe.phncipium boc fit:cu k/ bi nimis placet, dibi uero ita placet: cd ab illo bono imutabili oeficit: qd et magis placere oebutt:q5 ipfe fibi. Spontane^ aüt c ifte oefectus:quota fi uoluntas in amote fuperiotis imu tabilis bóia quo iUuftrabatur ut ui deret:Taccendebatur;Ut amatet: fta/ blits pmaneret:nó idead fibi placen oü auerteretur; 1 egt; boc tenebicfcerc 'ïïngefcerctmt ucl illa ueru crederet oi/iffe ferpente :uel ille oei mandato u jtoiis ppóeret uoluntaté putaretqj fe uenialiter tranfgreffoiê effe pcepti: fi uite-fuc fcciam nó oefercret ci i fox cietate peccati. TOon ergo malu opus factum eft.i. illa trâfgreffio:,ut cibo pbibito uefcercntur.nifi ab eis factu effet:qiit mali iam erant.Theep.n.fie ret iUe fruitus malustnifi ab arbote mala.dit autem effet arbot mala con tra naturam factum eft : quia nift


-ocr page 331-

ubeRhW*

1

It

»no uoliintahs quod contra naturS C:nóuuq5 fiereded 1 nmo oepzana h nifi ej nibilo facta natura nó pof fet. 4c p boe ut natura ht e;cco bsg, a oço facta cft.ut aut ab co qd facta cpefiaatrej boeg» oe nibiio facta c. TllïC fioetat bö ut oio wbil effet: fÿ at indinatus ad femetipfum min? ef fet qi erat:cum ei qui fume eil inhere bat/fadicto uaq? Deoeéin femetipo hoc éfib i placere: non iam nibil elle c fed nibilo ^pinquare. èînde fupbt fecundu fcripturag fanctae alio noie gppeUantur fibi placentes. Äonu eft cm furfum babere coz:nó tame ad fe (pmqdt fuperbie - fed ad oominuin quod c obedienne : que nifi bumilin no pot elk Xft tgnur aliquid burnt litatis miro m0:qd furfu faciat coz * ^ eft aliquid elationis qd o.ozfus fa ciat coz. Ihoc quidc quafi contrariu uidetur.ut datio fit deozfum:7 burnt litas furfum.^ed pia biiiluas facit fubditu fuperiozf:nibil eft aut fupez ri’ Deo:-Tideo ejaltat bumilitas que facit fubditu oeo.^latio aut que i ui tio eft eo ipo quo rdpait fubiectione cadit ab illo quo non eft quiaf jfupe ri’: 1 e/boc erit inferius.n fit quod fti'iptü e.J)eiecifti eos cum entoilez rentur. ‘^o.n.ait cu elati fuiftent ztif pzius ejtoUerentur:- !poftea oeiieerè tur.fj co ejctolleretur tue oeiecti lut. ^P5 quippe e;ctolli ia dcuci eft. -Rua ÿpter g» nunc in CiUitate oet 7 cunta te net in boc fcculo pegrinanti map« cômendatur bumilitastn in eins re/ ge g eft Cbziftus maxime pd catur. otr-riuep buic uirtuti eiatioms uitm, i ci’ aduerfario g c Diabolus majie oomiari faerie lifterie edocefunjbzo fecto ifta eft magna ozîa:qua ciuitas fde loqmur uiraqj o.fceinitur; una fciluet focterae piozu boinuialfa ipto rotfingula queep cu angelie ad fe pti netlb’:m quib’ pcclTii bac amoz di: bac amoz fui. ^âifdlo ergo aptoc^ peccatoiubi factumcqd oeue fieri ja bibuerat: Diabolus botninc no oecez SifTet:nifi w file fibi placere cepiftet « ‘)inc.n.' Todeetaut qd Dictum c erf tis ficut Dipquod melius die peffent fummo ueroep pzincipio colxreuo p obedient iam:non fuu fibi ejciftendo pzinefpiu p fuperbia. Dij n.creati n fua uiriute fed oei ueri panieipatio« funt Dipplus aute bo appetendo mi nus c:g Dumlibi fufficere oiligit ab lUo qui ei uere luffict Deficit . ^llud itaqj maid quo 015 fibi bomo placet taiupfit 'Tipfe lumc:aiicrtiturab eo lumie;quod ei placet:^ ipfe fit lume. Jllud inqua lumen pzecifferat i ab/ duo:ut fequerctur boc malu qd ppe tratu « in apto.^rum eft.n.qd leri ptue in aperto iferu eft.nqo fcriz ptu e.dn.e ruina ejaltatur coz: 7 an glozia bumilia.ur. Jlia pzozf’ ruina que fit in occulto:pzecedit rmnJ que fit in manifefto:Du ilia ruina effe no putatur. 4i.uis.n.e^altatione ruina putat:cu iâ fit ibi oefectus : quo c reli etusepenils.-Ruts aut ruina eë no mdcatiquJdo fit mJdati eiiide's arq» indubitata tranfgreffio z japtcr boc DcusiHud j)bibuit:quod cu effet adz iniftunf:nulla oefendi poftet imagina tione iuftitiei^tideo audco oi ef fu phis iffe utile cadere in aliquod ap z tu manifeftiiqs pcccatu.unde fibi Difz piiCeat qui iâ fibi placed© ceciderât. salubri’.n.peir’ fibi oifpiicuit:qó fleu tiqjfibi placmtqnpfJpfit. ^ec weit 7 fa eer pfalmus.“tuple facies co ru ignominia: 7 querent nomë wam Domic.i. ut tu eis placeas querëttb’ nome tuu: g fibi placuerat qzedo fuu /'9c Buperbia tranfgreftionis: qua ipfa furprra nfgfcfîîonc DeieriozJ

ItjHtfdeft peioz oamnabiliozcp fu ’/pèzwa:qua «tin pcccatis mamfcfti#


-ocr page 332-

IIBER JÜIIL

fuffugimn cjœfahonis in^rimr.fic« AUpunt botes :quot1131 lUa oixit ferpens fedujù meii mâducam.'i tUe Dijit.muller quant Dedilhmibi bec mibi oedtt oc ligno 1 edi.T^ufqi bic fonat peiino ueiiie:nufq; implorauo medicine. Ma Ucet ifli no ficut Cayn qnod commiferunt negent : adbuc tn fnperbia querit in alwm referte qnod perperam fecit.fupetbia muliens in fpenterfnpbia mn in muUerem, 6ed Bccnfatto poti’^excnfatio nera eft: ubi mandait mmnic apta rrangreflio T^eep.n.boc ^pterea nö feceft:qa td muiter ferpente fuadente mir multere tperiméte cómifit.qfi gqj deo cui nel crederct'uF ccderefanponendu fuit. Z^e iufltiia reinburiöis :qnam pmi bomines pro fua inobedieniw recepe runf. ïap.i/ .

Cqviïwergo eófept’ eftde’iubê» J»ui bóies creauerat :g ad fuam (ma^c eum fecerat : qui ceteris ani mailbus prepofuerat: qui in paradifo cóftitueratiq k.^ oins copia falnnfqj prellitcranqui preceptis nee plunb’ nee grandibus nee difficilibus onera uerat:fcduno breuilUmo atque leurfR mo ad obeditrie falubritatem admix matlat^ fueratiqiio fuper eg creatutä cui libera femit’ ejpediret fe effe do minum eommonebat:iulla damnatio fubfecuta cft taltfqj dänatio:ut bomo qui euftodfendo mandatum futurus fuer.it dia came fpualts; fieret etiam mente carnalis . iquia fuperbia fibi placuerat dei iufUtia Iibi donaremr. ne ficut affectabat i fua effet omni mo poteftaterfed a feipo quoep diff tie's: fub illo oii prccado eófefit:ƒ libella te qua cöcupiuit dura mifâep agctet feruitutlt;m mortuiis fpiritu uolensl corpore: moriturits inmtusrdefertor eterne uitcietiam eterna nifi graria li bcraret morte dänatus. 4Ïuifqne bu iufmodi damnanonem uel nimiaj uF

iniuffam putatimetiri profecto nefâï quanta fuent in peccado migras; ubi tanta erat no peccadi facilitas. 6icut enim dbrae no ïmerito magna obedi cria pdicatur. ga ut occideret filiu tes diffidUtnta eft iperata:ita 1 i paradi fo tanto maior inobediètia fuit : quâ to td qb pceptu eft nlh’ difficultatis fuit, 'tt lient obedientia fecunJi bois eo pdicabilior quo fact’ eft obedten# ulep ad mortes: ita iobedientia paii bómis eo deidtabilior quo factus à inobedtens ufq$ad mortes . ilbi.n. magna e inobedtentiepena ppof.ta:1 res a Creatore tacilis iperata : quifnâ fans explieet quâtû malt ifit n obedti in re faeili:! täte poteftdis iperio :! tâto te«:nti fupplicio. a)e„iip ut bre utter dicatnni illi’ peccati pena : gd iobedi.ne nifi iobedietia retubma c.quot; TUam que bois eft alia miferia ; nifi aduerfuf eu ipu3 iobedietia ei’ipfi’: ut quonia notait quod potuit : quod non poieft nclit.Mn paradifo .n. dia fi non omia poterata.e peccatu: gcgd tarnen non poterat nö uolebat.iideo poterat omnia q uolebat. Tluc nero fieut in eius ftirpc cognofcimus;! di uina fenptura teftatunbomo uaitati fimilis factus eft.4tuis.n.enumerat çmulta que non poteft uelit: dû fibi ipe ideft uolutati«’ ipfe animus ei’ eoqncmferior caro eins non obrem perat/JIofo nanep inuito : 1 animus plerunep turbac:-l caro dolet: 1 uetc rafcit.i morif17 gcgd aliud paiimir quod nó pateremur tnuiti:ft uolutati noftrenia natnra omni modo atque c;comnibus partibus obeditet,^ eni aligd caro patirur.quo fuite nö fimï lt;luid itercft ude;du tame p iufticiä dominantis dci cui fubditi feruu no luim’:caro noftra que nobrs fiibdtta fiicrat nó ferufendo molefta fit : qua uis nos deo non feruiendo molefti nobis potuerim’effe nó tlU?‘‘#Jcqu«


-ocr page 333-

.BIBER, .XUII

enimftcflic noUro ut nos fcroitto wi pons indigcmus: 1 ideo noftra eft qd peicipinus nó ilUus pena qd fccimus Äolores porro qm dicüuir carms aie fuut in carne 1 ej carne. 4Luid.n.ca20 p feipfam fine anima nel oolet nel con cupifat^ ^ed cocspifcere caro diciz tnr nel dolereiantiple homo efl fient diffemimnsiant aliquid anime quod camiB attinf p,iffugt;.uei afpera ut hei at dolore:nel lenis ut uoluptalé.^ed dolor catnis tantumodo offenfio efl aie e;c carne:et quedü ab eins paffióe dtflcfio:iicut anime dolor que triili/ tu nûcupatur.oiffenUo efl ab bis que nobis nolénbus acciderût.Idled triili tiam plerunque précéda mews:wi et ipfe in anima efl non in came. z3olo rem ante camis no précéda uUis qli metus carnisiqui ante dolorcicame fentiatur. doluptatem uero precedit quidâ apperitus qui fentitur in came: quaff enpiditas ei^:ficut fames u fais 1 ea que in gcnitalib’ ufitatius libido nominatur:cum hoc fit generale uoca bilim omis cupiditatis.Hä 1 ipfam irarn mbil almd effe q? ukifcedi libi dine uettres diffiniefc^is noniinq? bomo ubmindicte nullus efl fenfus: rebus inanibus irafcatnr.ut male fcri bentem flilum collidat : uel calamum frâgat iratus .Öle^ u ifta licet niatio nabilior:tamen quedam uleifeendi li bido c:^ nefeio qua ut ita dijeri quaff umbra retributmiszut qui mala iaciut mala patiätur. ^t igf libido ukifeedi que ita dicitur:efl libido babedi peen ma que auaritu: efl libido qudcunep uincendi que p«micatia:efl libido gio riandi qiaetätia nûcupatur .feut mul te uaneqs libidinesiqna^ nönulle ba bent etiam uocabula propria:quedam ucro nó babêt.-^uis.n.facile dînera quid uocetur libido dominandi: qui tame plurimii ualere in tjrrâno^z ais Beim ciuilia bclla tedantur.

/IBi libidinis malo:cui’ nomen eus multis muis cógruatijpprie tn moub^ obfcenis coïpoiis afcribimr.ïa. itf.

• ‘SlWr fintmultarn libidines ^_.Are^;tn eu libido Dicitur:neq3 c’ rei libido fit additur: n tere aflokt aio occurrere niii illa qua obkene partes corpons excitantur jftee aüt fibi non folu totü corpus : nee folu extrikcus ue:^ etiam ininnfecus ueiidtcat:Coiüep edmouet boié:animi fimtlis atfectu ca camis appetuu cöiuncto step pmi/to, utea uoluptus fequatur qua mafonn uoluptatibiis corporis nulls eft:to ut momcto iplo ipris quo ad «us pueni Wr e;tremü:pene o mms acies t quak uigilia cogaatóis obruatur . Auls ât amicus fapientie fanctorücp gaudio:p côiugalc age's uitä: fed ficui apoUq^ monuit feiens fuû uas poflidere nna ctificatôe i bonore:nó in ntorbo défi derii: ficut 7 gentes q ignorant denm non mallet fi pofTet fine bac libidine if Iios ^crearemt ct in boc lerende jilts officio fic eins menti ea q ad boc opns creata fût: qnêadmodu cetera luis qcp operibus diflributa rnebra feruirent: nutu uoluntatis acta nó cflti libidinis icitata.quot; Sed neep ipfiamatores buius uoluptatis: fine 0 tócubitus cóiuga/ les:finc adiminffk^ flagitio:^ cu nol uerit cómouctur l^ed aliquado ipor tun’ cille motus nullo pokete : ahqn do aüt deflituit inbiantc . Ucu in aio cócupifcentia ferueat iiiget tn corpore atep ita mini imodtinon folu gencz tandiuoluntati:ue$ etiam iafcititcndi Itbidinf libido non femit.- ïcu tota ple runqiie mente cobibenti aduerfetur nó nü^ aduffus feipa dmidif.cómotoep aio i edmouedo corpof feipa n kqf. /19c nuditate primorum bominum qua poftpeccatu tiirpc pudendam^ uiderum. tap.ir.

wito buius libidinis ma,urne mtrito Uipa membra que ■p.y.


-ocr page 334-

tIBER,Xini

KO quodâ utita dijeri mretnô omni modo ad arbitna nfm mouentur aut 110 mouenfpudenda dtcunwriqd are pccatu böig nó fuefe. “Ila ficut (cri/ pîü î nudi erat: ? nó œtudeiantinon ip eis fua nuditas effet incognita: fed turpi# nuditas nondû erat:quia non dû libido mêbra ilia prefer arbitnû côfnouebat:nôdüad bois iobediétiâ redarguendam fua inobcdictia caro quodâmô teffimoniû pbibebat.Tlecp emm ceci creati erant:ut ipitn uulg^ opinaturiquâdoqdé 1 ille uidu aialia quibus nomina impoliu : n de iHa le gitarmidit muÜer qa bonû eftlignn in efcami- îquia placet ocalis ad uidc dum.patebanf ergo otult eora5:fed ad boc non ƒ rant aperti : boc eft non dfeetrut cognofeeret qdeis iduméto gratie preftaretur:quàdo mébra ec;2 uoluntati repugnare oefeiebant.dtua gratia remota ; ut pefta reciproca ino bediêtia plectcreiur:ejtitit i motu cor porie quedâ iptidce nouitas ;un effet indecès nuditas.n fecit attétosueddi ditcp confufo# . ibmc eff q gt;nbsp;poftea ^ madatû dei apta trâ^reffione uiolaît feriptû eft de illis* lt;f apii (tint oculi ambo^:! tognoueiût quia midi erât Tconfuei unt folia ficus;t feccrût fibi câpeftiia.^perd funt iqt oculi àbo^: nô ad uidédûinam -Tautea uidebât: fed ad difeernendû inter bonû quod amiferant : 7 malum quo ceciderant. dinde -îipfum lignû co q» itiâ faceret dmofcennainift ad uefeendum contra tietiiu tangeretumex ca re nome acce pitrut appeilaret lignû faene boni! mali.^japta emm morbi moleftia : euioentior fit etiâ ioeûditas fanitatis. Cognoueft ergo qa nudi eraenudati (cilifet ta gfaiq fiebat ut miditas cor pons milia eos lege peccati menti co]^ npugnäte côfûderet.boc itaep cogno lieft qd feliti’ ignorarétifi dco credt tes 7 obedientes nô cômitterct qd eos

cogeret ejpiri;ifidelita« T jobedtctia quid noccret/proide cofufi iobedien tia camis lueuâip tefte pena iobediê ne fueicofuerut folia fici;' lfeccrût fibi eäpeftna:ideft fuccictoria genttaltû . Ham quidam interprètes fuccictoria pofuerunt.potio aûteäpeftna latinû quidem uerbum eft: fed ejeeo dtccû:q* luuenes qui nudi ejeercebâtur in capo pudéda operiebât.ûdc qui ita (ucticti funt câpefiratos uulgus appellat. 41'd itaep aduerfus damnatâ culpâ iobedi êtie uolûiaté libido iobediéter moue bat.uencundia pudenttr tegebat.^x boc ocs gentcs quomâ ab lUa ftirpe procreate funtmtcß adeo tenet in ufu pudéda udaremt qdam barbari illas corporis partes nee i balneis nudas babeat:fed cû ca^ teguméus lauät p opacas quocß tn die lolitudinesicum qda nudi pbilofopbeni::unde gymno fopbtfte nominaniur.adbtbeni tarnen gcmtalibus teguméta : qbus p cetera membroturn carent.

/ll^e pudore itoncubitus non folum uulS^n f«4£Öa foniugali. .ftap.iS. 1nero ipfum qd libidine tali ^^peragituruio folum i qaibufcp ftupris iibi latebre ad fubterfugienda bumana iudicia requirütur : ue^ etiâ in ufu fcortorum quam tenena ciuitas liCifam turpitudinem fecit: quäuis id agatur quod eins ciuitatis nulla lejc mndicatideuitat tarnen publicû ttiam permiffa atop ipunita libido côfpectû: 7 uerecundia naturali babeut ^uili lupanana ipfa fecretum: faciliufcp po tuit ipuduicia no babert uincula pro bibmonis : q; ipudentia remouei e la tibula lUius teditatis.^ed bac et ipfi tui pes turpitudtne uocani: tm^ licet fint amatoresroftentatores effe no au dent.^Jiiid cocubiius coiugalis: qui fecitdam matrimonialiu prekripta ta biila^ ^creado^ fit caufa liberorusr ‘‘none 7 ipfe qjqifit licitus 7 boneft’


-ocr page 335-

LiBER..xnn.

rtmotum ab arbitriscubile cógrft,-* Tlóne omncs famutoa at^ ipos että paranympbos 7 quofeunque ingredi qlibet neceiïitudo pnuferaeäte minit foras (^ oei blandiri comunx cóiu^i tnuptat/^t quonia fuut ait gdâ ctii romani majimus auctor dogi omia rcctc facta i luce fe collocari nolut idc appetijt fciruboc rcctc facta fic appew feihtut tamen erubefcat uidcri. ^uis enim ncfcit ut filu procrcétur qd iter fe coniuges aganequandogdem ut id agatuz tata celcbritace ducunt ujores

1 tarnen CÛ agitur unde fiUt nafcatur. nee ipü fiUiliqm idc ia nati fût teftes fieri permiltuntur/Sic enim boe rcctc factü ad mi notuia lucé appétit aio^: ut tame réfugiât oculorû . Ö^ide boe nifi ga fic geritur qo deceat ej natura ut ctia qd pudcat comitetur cj tpena. /4Xuod partes n e atep libidinis tam uitiofe moucnf:ut cas neceffe fit frents fapiétie cobiberi:q i lUa ante peecatü namre janitate nófuerut. Sap,ip.

^jc èq^ 1 iHipbilofopbiq uert JL ^ati jjpi’aeceffeft.iräatqs fibidi ne uitiofas anti partes effe côfeffi fût: co tptmbide atep lordinatc moucref ad ca ctia q fapiétia perpetrati uetat. ac per boe op’ bfc modératrice mente step rôc.Zj^uâ parte aiml tertiâ ue!ut iarec quadâ ad iftas regédas pbibët eollatâ:ut dU iperâtetidis fnientib’: poditin bomie luditia ej omni aimi paite coferuari . Ibe igitur partes ^qs

1 in boie fapiente ac tcperâle fatctur effe uftiofasiut cas ab bis reb’ ad qs iniurte mouent tmens compefcendo 1 cobibendo refrenct ac reuoect:atcp ad ca pmiltat que fapicntie lege concéda tumJicut iram ad ejercendam ioRam coernoncrficut libidine ad ^pagäde jjlis officiü:be incß partes i paradifo ante peccatum uitiofe non erant.Tlon tnim côtra recta uoluntatê ad aligd mouebâmrtunde neceffe effet cas róts

tanquâ frents reg^ntibns abdinere nha Q jnunc ita moiientim ab cis temperater 7 tufte i pie uiuuntialias facdiusiatias difficilius:tamen cobi/ bendo 5 refrenädo modtfitan(ur;nó ell utique fanitas ex natura:fed lagor ex culpa.4tuod aüt ire opera alia^tcp aflcctionü in gbufcp dictis atcß factis non fic abfcondit ueiecundia ut op«a libidints que fuint gêitaübus mcbiist quid caufc cd nifi gai cetetis membra cotporis non ipfe affictioncs: fed cum eis confenferit uoluntas mouet:qne in ufu eorum omnino dominatur/Tlam quifquis uetbu emittit iratus : uel ctia ipq5 percutit:non poffet boe facete nifi lingua et manu« nibcnte quodâmodo uolutate mouetenturique membta ctii di ira nfla eft mouctur cade uolutate. 3t uero genitales corporis partes ita libido fiio imi quodammodo manci/ pauittut moueti non ualeant : fi ipfa defuetit:1 nifi ipfa uP iiltro uel ejcitata fujKXerit. Iboc eft good pudettboe eft quod intnentium cculos erubefeendo deuitat.^Pagifq; fert homo fpeetâtium multitndincm quandoiniufte irafeitur bomtniicpuel unius afpcctum quado iufte mifeetur upori.“ /àgt;c uandfima turpitudine 4^ynico/ rum. Cap. to.

^|b^Cc illiXantni pbilofopbi :boc 1 K^nici non uidetut : proferêtes contra bumana uerecnndta: gd aliud qp caninam hoc eft immundâ impuz dentemq; fententiäiut fcihcet quoniâ inftum eft quod fit cum u^orc : palam non pudeat id agere : nee in nico nee t platca qnabbet coningalem cocubui dcuitare. ^icit tarnen pudor naturalis opinione eins ettoris . ''tlam ifi per/ bibent hoc aliquando gloriabundum ‘ feciffe biogenem ; ita putantem fecti fuam nobiliorem futuramji in bomm memoria ifign'or ei’ipudetia figetef poftea tamen a Cynicis fieri ceffatum


-ocr page 336-

•llBÉRvXy.

eft:plurtp ualmtdolor ut eruVtraren» bous boib’:$ error ut bous tanib’ elk ftmiles affatareiit.Önde l lUü ud iUo8 g boe fedfk rekruturipoti’ arbi tror cocubéduin mocus dedilïe ocuUs bolus mfciêtuigd fiib palUo gerertquot;: ^ bumao putéte cöfpeciu potuifk Ula peragi uolunwtc.^bi.n.pbnofopbi n erubekebatmderi Ie uelkcocubef ubi libido ipa erubefceret furger(.lt;tnuc mdem’ adbuc effe pbilofopbos cym/ cos.8?ï.n.funt q nofolu amiciuntur palHo:ue^ ena daua ferum? demo tn co^ aiidet boe facere.qo ft aliqui auf» eftuû:ut non dicâ tciibus lapïdantiu; cericcofpuenttü fahuw ôbmerenwr . JOiidet igitur buius libidmia bumanä fine ttiUjiiibitatione natura:a merito pndet^n «US gPF^ mobedientia qUe genitalia corporis membra foil's luis motib’ fubdidit:' tpoteHate uoliitatis eripuitifatis ollenditur qd fit bois illi prime inobedie 'tie retributu.quod in «aparte majie oportuit apparere:q generatur ipla natura:que ild primo Imagno in bteri’ eft mutata peccato: a cui^ nejn nullus eruiturmilfi'id qp cum omnes in uno elknt in comunem pemicic ppetratu eft;7 dei iuftitia uin dicalu;dei gia in fingnus ejepietffr. /^e benedicttoe muitipUca^ fecydi tans binnane ante peccatii : qua preSa ricatio^n adimèret .• ïcux.'^iJmw morT^acecTrerit. Cap . 2t. 'ZäjpS^itaiß ut eredam’ iHos'cöiu rfHges in paradifo cóftitutolip bic Iibiainem:de qua crubefcendoscadem mebra tejeft:ipleturos fuifk qoïfua benedictióe deus di^it:trefcue 1 mul tiphcamini:a iplete tena.*óft péceatu qppe orta eft bec libido : poft péceatu ca natura nö ipiidcs amiffa poteftate eui corp’ e;comni parte fuicbat: fcfit nttendit: erubuit:operuit. flla iiero be nedictio nuptia;;:ut cöiugati crefcerét 7 mFtiplicarenturtt impbrét terrain:

t^uislin ddtnqnenàbuô mâfdrit.tn antti^ddtnquerentdata eft:Ut cogno fcereiur ƒcreatióes filio9 ad gloria cönubn nóad pend pertinere peccati. öcd nue bedes jplicco illius que in pa radifo knt klicitatis ignanintft p boe quod expfe funtifdeft per libidinem: de qua uidemusipfd ettam boneftaté crubefcere nuptia^mö potmlk gignt fllion opinaturrain fenpturas ntmas ubi kgitur poft peccatu puduiffe nudi taiis:7 podcda dfec0.ecfa: jarfus nó accipientestfed mfidditer utidentes, alii nero ^uis cas accipiätt- ibonoief ^ illud tn qd dictii eit crefcite 7 mBtipli ƒ camini no fecudu catnale kcundtiaie uoIüt intellignga T fecundü animam legitur rate abqd dictu.lt;l3Ftiplicabis in aia mca uirtutémt id quod i genefi kquitur 7 iplete tend:7 dominammi eius:te»am intdhgant camem quam pkneia lua iplet aia emu;que maxime dominaturicn iuirtute muitipbcatur. carnales aüt fetus fine libidine q poft peccatii ejonaunfpecta cöfu'a:uelata eft:nee tue nafd pormffe ficut neep nui pD(Ïut:nec in paradifo futures fuilk: fed foris ficut 7 fado eft.‘'Flam polten qsinde dimiffifuncad gigncdos hli 08 coiernirt:eofep genuerunt.

✓2gt;eKopula CülugaÏi a dto pmiiu» inftituta arq?benedieta. tap. ».j t®”^ *®* ’quot;® diibitamus: ,-r-lt;._*fecüdn kenedi;t.óf5 dei crefceté ''7 mOUiplieari 7 iplcre teda: donü dk nuptiariim quas dtus ante peccatum bas abfniao cóftituit.-creado mafcu lu 7 femmaiqui fe;:u8 enidenS uticpi carne cft.lhuic quippe open do 7 tx nedictio ipfa fubiuncta elt.’llam cum ferfptura dijilkt mafculu 7 feias tent eo8:cótinuo fubdidic 7 benedick «o® de’ dicens.Crefcite 7 multiplicamini 7 IpUie tetiam: 7 dominammi eiu8:7 cetera.Äue oia q^qt nó icóuenienter poffintetiam ad mtellectu fpiritualem


-ocr page 337-

UBER-XIIIL

befan’:mafculus tn a feinina no ficot fimile alqmd etia in bok uno iteUigt pot:quia uidekcet i co almd eft quod rcgitjaliud quod regitut.fed ficut cui dentiftime apparet in dwcrfi fe/’ cot porib’ mafculd 7 femina ita creates: ut prole generädo crercerent:i mul/ tipkearentur 1 iplerent terram . ^ui fententie ta euidenti magne obfutdita tis eft reluctari.'TJecp.n.de fpirita q iperat » came que obtemperat:aut de aio rationali g régit: 1 utationali eu piditate que regitur:aut de uirtute có têplatiua que ejcelkt:! de aciua que fubdit; aiit de itellectu menris 1 fenfu corporis:fed apte de uiculo cóiugali quo inuicem fibi nterep fejeus obfttin ^ur dns interrogatus : utru liceret qeuqKaufa dimittere n^orc:quonii ppter duriciam cordis ikabelitatum aÓojrfes dare libellü repudii pmifit: refpodit atep ait.nô legiftis quia g fecit boks ab initio: mafculd ^ feiani fetit eos:* !dipt.propf boe dimittet bomo patrem 1 matrem; Iadberebit u;cori fne:l erunt duo in carne una? Itaq? lam nó fuut duo fed una caro. duod ergo 08 eóiü;cit:bó nó fepet. Vertil eft igitur mafculd 1 ferninâ ita pniitu8 inftituto8:ut nuc bok8 duos diuerfi fe^us uidimus 1 nouim’ und aut did üï ƒptcr côiûctionc uP ƒptei origine feminc:quc de mafculi latere creata cft.Tld 1 apoftol’ p boe pmu qd deo iftimcte pcefliflet ejcempldifin gulos quofep admóet: ut uiriujoies mas dikgant.''

/in etiai paradifo genaâdû fuiïTet: fi nemo peccaffet.uP utru contra actd libidinis pugnatura ilkc fuiffet tradi ƒ ’®P-23-M^q^Vifquiß adt diritnó duffe coitu ro^BEfgenetatuws nifi peccaffet:gd didt nifi ppter numerofttaté f^^'’? neceffarid bok fijfffe peccatu . Si .n. nö peccado foliremanerent: ga ficut

putät nifi peccaffet generar n poffct: jjfecto ut nó foli duo iufti boks pof fent effe fed multi: neceffarid peccatu fuit.-tluod fi credere abfurdu cdlPd potius eft tredendu:q? fancto;: nume rus quâtus complende illi fufficit bea tiffime curtail.tantus e^ifteret dfi ne mo peccaffet:qiiantus nuc p dci gids de multitudine colligit peccatorum : quoufep filil buiu8 liculi générant i generantur.Ct idco illc niiptie digne felicitate paradifi fi peccatu nó fuiffet ndhgendd j)lc gignerent :a pudeda bbidinê nó baberent.écd quomodo id fieri poffet:nuc nó eft quo demon/ ftretur ejeplo:ncc ideo tn kredibile debet uidtri:eria illud unu fine iftali bidine uoldtati potuiffe fuire: cui tot mebi-a nunc feruidt. it nero man^ *1 pedes mouem’ cd uolum’:ad ca que bis mebris agêda ft’ fine uUo reniffu tanta facilitate : qua s T in nobis 1 in aliis uidemus:ma;:ime in artifitibus quoi^cp operum corporaliummbi ad ejerceda ifirmiotes tardiorecp natu râ agilior acceffit iduftria : 1 n credi mus ad op^genet atois filio^:fi libi do nó fuiffet que peccato iobedienuc retributa eft obedient bóib’ ad uolü tads nutu fimiliter ut cetera potutffe lila membi*a fuire ■ Tióne Cicero in Itbris de oep. cd etc iplo^ differctia difputaret:! bui’ rei fiPitudme ej na tura bóis affumeret ut filiis dixit ipa ri corporis mebris jjpter obediêdi fa cilitatc.iiiiiofas uero animi partes iit fuo8 afperi’ coerccn';Ct utiq? ordine natural! ams dtepomf coiporis:! tn ipe ams iperat corpori facili’ ^ ibi. we? tn bec libibo oe qnüc oifferim’ co mngis erubefccda exftit:quo anis in ca nee fibi efticacitcr ipetat ut oino libfat:nccomnimó corpora:ut pU déda mebra uoluntas poti’ q; libido bmoncat.-ibuod fi ita effet pudeda fi effent,näc uero pudet animd refilli


-ocr page 338-

IlIBœ.XUa

fiW a c«p«e: qxfrinatura inferior fubiectum ê.^i alijs quippe affectwt bas eu fibi reultif ideo minus pudet: «a cû a Ripo uincitur ipe fe mncti. 7 fi inoidinate atqj uitiofeiga ej bis p lib’ que fahoni fubiici oebêt: map tib’ luis:ac p boe ut oictu dl a feipo uincitur.TRa cum otdinate fe animuf mneirur irrationales motus ei’ me tirationup fubdantur: fi tame -tilia oeo fubdita edaudis atq; uirtutis e. oHiii’tamc pndet eti ftbi anim’ej uitiofis fuis pabus non obtempérât: qgt;cij ei cotpus qd alterii ab iUo atep infra lUu ei': cm’ fine ullo ulla natu ra no uiuitmolcti iubcti n cedit.»5 cu alia membra rettnetur uoluntatis imperio: fine quibus lUa que conra uoluntatc libidine cocitanmrid qd appetunt implere no poflunt.pudicilt; tia ciifroditurinöamiffa fs no pmif fa oelectatione peccati .Ihunc remind banc repiignantia:banc uoluntatis 7 libidmis njamei certe ad uolutatis fufficientia: libidinis indulgentia:^ culdubio nifi culpabilis mobedictia pcali iobedietia plecferetur;in para/ difo nuptie non baberent: fed uoluta ti mcbia ilia ut cetera dicta feruirét. Ita genitale alun uas in hoc op’ere atü feminaret: ut nue terra manus 7 qd mo oe bac re nobis uolentib’ oi ligentius oifputare uereenndia refi/ ftit;7 compellit ueniam bonote ptefa to a pud els auribus pofeere . cur id fieret nulls canfa effet: is in omniaq be bninfmodi membtis fenfum cogiz tantis attingeret:fine ullo timote ob fcéitatis liber fermo ferretiir:nec ipa nerba effent q uocarentur obfcen3:f5 gegd inde oiceretiir ta bondlum eet ip oe alij's cu loqmmur cotpotis pti b’. 4tuifcp ergo ad bas litteras ipu dicitijs accedit:culpa réfugiât no na lurâ:facta oenotet fue turpitudinisn Herba noftre neceffitatis.jh gb’mi/^

bi facillîe pudieus 7 religiofus lectoi nel audifot ignofcitzooaec ifideluatê refella:rtoa oe fide re^ mejperta^: fed oe fenfu ejpertarü argumentatê« legit.n.bec fine offenfione: qui non cjbotret apoffolum botiëda temia^ fligitia rep2ebcdente5:q vnutanernt naturalem ufum ïen ufum qui eil có tra natura: petpue quia nos nó oana bilem obfcenitatem. nunc ficut ille cö memoiam’stip fpbedi’;l5iejpUcâ dis ^u poffu’ buane genei'stóis affe ctibus:rbi tn ficut ille o bices duita’ z4l;iod ïfonies büies t nieruo obe dteniie i paradifo pinanêtesjta géiz talib’me'b:^8 fuiffentufuri ad gene ratidnem ^is;ficut ceteris ad arbi/ t r^friu uoluntatis. tCap,2q-_. 1lSJy ^ninaret igitur jjlc uinfufei pcrct femis gemtatib’ mèbn'siqn id opus effet 7 quantu op’ effet: uoluta te motis n libidme ocitatis.Tieqj.n. es fois mebes mouem’ad nutu qcó pactis ariiculata fut offibus: ficut pc des 7 man’ 7 oiguos;ue^ ét ills q mobilib’ réiffs fut neruis cu uolu’ moué’;3gitado 7 potrigédo jjduci’ 7 torqndo flecti.n’;7 oitrigédo ou/ ram’:lient es fut qi oje ac facie epi pot mouet uoliitas.jbulinóes oeniqa ipi eins medulla^ molliffimi ac mz feeq e 7 ab bec atro pectoris omuiti ; ad fpÜ5 oucédu ac remittedu uoceq» emitceds feu modificâdâ:ficut follef fab’o^ f O2gao^ flatis:rerpiratis;lo qntis : clamâtisicâtâtis:fuiui uoluta ti.4hmifto q » aialib’ gbulds natura lit ifituémttegmé quo eoep’ öe ue ffidfiqdi quocuip loco ei’ Icnferit abigéduiubi tâtû moueât ubi fenti/ unt:ncc fold ïfidétes mufcas:ue^ ét berétes ariffas cutis tremote oifcuti ät.TMugd ga id nÓ pór bö ; ió creaf gb’uoluit aiantib’ oóare n potuit. Sic ergo 7 ipe bö potuit obedientia etia inferiojü babere membjoÿ.qui


-ocr page 339-

lUBER-XV.

fua iobeduß'a perdid.t.Tljecp.n.oeo Difficile fait fie iUûconderc ai in ei’ carne et iUnd no nili eins noluntate moneretnnqdnnnc niti libidine nô monetnr.nflam ^ bominus quonidâ naturaa^nouimus mulmm cetens bif pares.! ipfa raritate mirabiles. non nnlla nt nolùt oe coipe fno facimtiu qalij nnllo mô poffnnti! audua ui^ credant.feant.n.qui !.aiires moaeât nel fingalas nel ambas fimUt ,öant qui totâ cefarié^captee iinoto.qaâ.U5 capilU occupât oeponat ad trontemi reuoeâtep eu aolut.t^anc qui eoiü q noianaui mcredibiliter plaria i ua ria panlald pteeoidijs côtreciatia Jâ cp ne faccalo qued placaerii itegerri mû jjfdt. dXuidà noces aa;mn peco riitp ! alio^ qaotâUbet boin lie imi tót atepe/pninûtmt nh ufdeâc oi/ feerm oio.n poffmt. nônsHi ab uno fine pndote nllo ita name rofos ^ ar bitrio fonitan edat: ut e^ ilU ét pte cantare aioeantur. dpe lam e;cpert’ fudare bominé folere cü aelkt. 'rto/ tüelVquofda ffere cd uolutiatqj abc: tim Ucbrymas/andei-e.lam iUb ml to eft incredibili’iqaod pkrtq; fka memoîia rccen iffima e/pti funt.pie fbit* fuituqmdâ nomine 'Keftituc’, in paroebia ealamcnfis ecclefie:qnando ei placebatirogabatar aut ut boefaz ceret ab eis qui re mirabilc cotó tóf cupiebatiad imitandan qfi lamctatia cuiurtibet bomis uoces ita fe auferez bat a fenfib’:! iacebat fimdlim’ mot tuo ; ut nö folu uellicate» atep pungc tes minime fentiret: fed aliquâdo et fi'igne urerctur admotoifine ullo oo lotis fenfii nifi poftmodue^ tutlnere nÓame obnitendoifed non fentiêdo nó moucre cotp’eo jibabaf: qgt; tâ^ tn oefuncto nullus inueniebitur anz belitusibóium tame uoces fi clarms loquercmr tam^ oelonginquo fe au diffe poften referebatXum italt;p coi

pus etiasnunciqntWdä liceti carne cotruptibili banc eninofâ oucentib’ Ultóilta in plenfq, motionibns 7 afz fectionibus e^ti-aufitatus nature mo DU mirabiliterjeruiai ; quid caufec ut nó credamus ante inobedietie pec catu 7 cotruptionis iuppliciu ad ƒpa gada jjlem fine ulla libidine fermre uoluntati bumae bumana mebra po tuiffe?® onat’ eft itacp bo fibi quia oeferuit o.u placendo fibi;7 no obez olens neo: non potuit obedire nee fi bidhinc eutdens miferia eftiqua bo non u;uit ut uulc.'Tla fi ui uellet uiz tterct:beatum fe putaret: fed nee itc tn effet fl turp.c umeret.

/^e nera beatitudme qua tepotalif' uita nono^et~ ^ap. a/.

OtUälp fi Diligcntms attendant’ nifi beatus no aiuit ut uFt;7 nF uiSTJeat’nifi iuft’.Ss/t ipfe iuftas no uiuit ut unit mifi eo pueneritiubi moii: falli:off:ndi oio no poffit.ciep fit certu ita femp faturu.l^oc.n.naz mra ejpetit.nec plene aiqs pfeetc bea ta ermnifi adepta quod c,ipctit.nue uero quis bolus pot ut unit ,uiuere: qn ipm uiuere no c in peteftate/tßtz uere.n.uPt moti cogitur.4|tuo ergo uiuit ut uVt:qui no uiuit qsdiu uultz •Oto fi moti uoluerit:qüo,p0t ut uPt uiuere:qui non-uult uiuere.-'7 fi ideo moti uelitmo quo nolit uiuere : fed ut poft motte meli’ poffituiuef.Tlô dû ergo ut uPt uiuiti-fed cü ad id qd uult motiendo pieneritiCleru etiam muit ut uult quonia fe ejciotfit fibi : qui impetauit fibi non uelle qd non pót:atcp boe uelle quod pot:fient ait tereniius.-Ctuoniam non pot id fit ri qd ui3:id udis quod.poffis,.Tl? tarnen ideo beatns c qqma patienter mifer c,8cata qppe uita fi fi amator nbabetur potro li amatur 7 bénir ceteris oibus reb’ejcceUenti’ neceffc cametunquonw ^ptec bac amada


-ocr page 340-

MBER.XW

eft gc^d aliud amaï«r.0o«’o fi tat# amawrt^tus aman oigna c:non.n. beams eft a quo ipfa beata mta non amatar: at oigna eft; fieri non pot:nt earn qui fic amat non etcrnam neht. tunc igitur beata ent qn eriteterna ✓Xtuod félicitas i paradilo^uêtiü finc^IxT^o appetitifgëîwâdi of hau creefinda fit iplere potUifTe.

_ CapPm. 2f. ^I|ikb3t itaq? bo i paradifo ficut OoI^t:jsdiu hoc nolcbatJqo ocus iuflerat. «iuebat frucns neo ej cquo bonocrat bon’aiiuebat fine ulla ege ftate:ita femp umere babetls t pjate. lt;ibus aderat ne efuriret:potU8 ne fi ti:et;lignn iiite ne iUu fenecta oitToi/ ueret;nibil cotruptois in corpo« uel e/ cotpote alias moleftiasuliis aus fenfib'^ ïgei*eb3t.‘'RullU8mminfecus moib’ mullus ictus metuebat ejtrin fec’.^uma in came fanitas:in aio tâ ta trägllitas Sicut in paradifo null’ eftus aut frigusftic in eius babitato te nulla eJ cupiditate P timote accede bat bone Holuntatis offmlio. ‘'flibil 010 triftemibil erat inâiï letn.^iau diu ue^ ppetuabar ejoeo î qne5 fla grabatcaritas ej ccotde puro 7 côfci ctia boa 7 fide nó ficta:atepinffe rin gü fida cj cbóefto ainote fccietas. cö cots metis cotpotifqj uigilia:7mada n fine labore cuftodia.T^ö laflitudo fatigabat ociofn:n fón’ pmebat iuim ^1 tara facilitate re^ 7 felicitate böi/ nu5abfit iit fufpicemtir nö potuifte Icm feri fine libidinis moibo: fcdeo uolnutis nutu mouerétur illa mëbm quo cetera:7 fine ardotis illeccbtofo dimPo cu trâgliitate ai*7 cotporis n P la corruptione ïtegritatis ifunderef greniio mariius u/otis. Tfeqj.n.ga c/pcrientia ptobari nôpôt ideo cre jcndi inon cft^qn illas cotpotis par tes non ageret turbidus calot ': fed fpotaneapoteftao ficut opus effet ad

biberef; ita toe potuffîe utero côingi» falna itegritate-feminei geitalis uiri k fernen imitti:ficut nûc pot eade ite gi'itate faluaec utero tiirginis fluj’ mefttui cruotis emitti.€adê quippc uia poftet lUd inüci:qua boe pot eitci dt.n.ad panedu nó oolotis gemit’ fe matuntatisipulfus femïea uifcera relapret: fic ad fetandn 7 cócipiëdu nó libidinis app titus: fed uoluntari us «fus natura utrâep cóiugeret.®e rebus loquimur nûc pjdëdis: 7 ideo ÿàts aiitecp ear« puderet quales ec potutftent-coniiciamus ut poftumus,; tn necefte c ut nza oifpufatio magw frenetur ea:q nos reuocat uereciidia: ip eloquttia q nobis parus fuppetit admuet'. Tla cu id qd oico necipi ej pti tuermtg ejpenri potueit:quóia poccupae pcco epliu o paradifo ate merueratiqHibi in opere ferende 4» paginis magllo arbiirio Vouemret : quo nnc cu ifta omemotanc ’fenfibus occurrit bumanisjiifie/perioHia li bidinis nirbidemó cóiectura placide uolutaiis/lhinc é q, ipedit loquctes pud«;7 fi nó oeficiat rano cogitate aer# tn eipotenti oco fómoac fume bono creatori oinm namrarüzuolun tatu autcm bona^t adiutoti7 remde ratotirmalard aut relictoti 7 oanato rimtraniep otdinatotirn oeiiiit unep cófilid quo certd nume^ cunu in fua fapienria ptedeftinatu etiâ ej oânato generen Jximano fuc ciuitaris ipicret nó eosia meiitis:quado quide uni/ uerfa mafta tancp uiciata radice 03/ nata c:fed ^a oifcemés7 liberatis nloin oe feipismerü et d n liberattï gd eis largiatur oftédés. TRo.nme b.ta fed gratuita bonitate tue fe gfep agiofcit erutu mlisicü^b eoy looi nu ofottio fic ïmuts;CÜ gb’ illi lufta eet pea cóis.itur ergo nó crearet oc us quos peccatots ec pfciuit quando gdemïeis nex eis 7 quid coyculpa


-ocr page 341-

ÜBER.KV.

mercrrf.' Tfqd fm gia oonsrewr pof fet oftendercnec fub lUo creatoic ac Difpofitoje puerü mccdinató oeliquê du recta paerteret ojAiiem reras • ziJepeccatonbas 7 angelis 7 bóibaf qawâ paerfitas non periarbabat pJO aidentiam oci. Ca.27.

amp; gt;w quot;Koide peccatoïs7 ageli 7 boies ^_^^mbil agat quo ipedwtar magna opera tgt;ei:ejqmfita in omes aolatatef ews.4^101113 qui ^aidenter atque oi potenter faa cutipoiilribuicnon folü bonis:iicrü etia; malis ben ati nouit. 4c per boe jjpter meritum ptime male nolunfansuia oamnato atqs obduraz to angelo malo:ut iam bonam aoluta tem ulteriusnon baberet: benentés oe na:car non permitteret ut ab iUo pnz mus bó qui rectus : boe eft bone uolä taris créât’ fuerat tentaietur: qriqde5 fic erat inftitut’:ut fi oe admtono oei fideret:bonus bomo malum angelus uiceret.fi sût o'eatotem atep ^diutoic oen fuperbe fibi placendo oefereret'ui ceretunmerita bona babes in adiuta oiuinitus uoluntate recta:malum uero in oeferéce oen uolütate puerfaiquia 7 ipfum fidere oe admtono oei non gdc poftet fine adiutorio oei: nee tarnen 10 ab bis oiuine gratie beneficijs fibi pla cendo ïcedere nó babebat ipoteftatcz Ha ficut in bac came uiuere fine adz iumentis alimentotum in poteftate nó eftnó aat in ea uiuere in poteftate eft: quod faciunt qui feipfos necat ita ben in ea uiuere fine adiutorio oei etiamJ paradifo non erat i poteftate; erat aut i poteftate male uiuere . fed beatitudie non permanfura:7 pena iiift ffima fez ciitura. Cum igitur bui’futuri cafus bumani oeus nó eftet ignarusicur eus non fineret inuidi angeli malignitate tentari : nullo móquidem cpmneeref incertus. fed nibilomin’ pfcius g» ab eins femine adiuto fua gratia idéipfe oiabolus fuerat fanctoms gPia maioï

«meendus .|ta facturn eft.ut nee oei aliquid futur0132 lateret:nee pfeiedo quci^peccare opcllerei:7 quid eet mf jjpna cuiufep pfumptionem 7 fuas tul tionem : angdice 7 bumane rationali creature ofeqnri ejtperientia oemóftra ret.-Ctiris.n.andeartredcre aut oicer ut neep angelus: neep bó caderctï oei poieftate nó fuifteziSed boe eo^ pote ftate maluit non auferre: atep ita 7 qi turn mali eo^e fupbia :7 quanta bonû fua gratia ualeret oftendere.

/£)e qualitatc ouarü ciuitatum terre 1ne atque ccteftis. Cap.28. Scerut itacp ciuitates ouas amo » ouo.terrena.f.amoi fui mep iptum oei.ccleftem uero amot oei ulep ad otemptu fui.2)enique illa in feipfa:bec in oomio glonatur.'JUa eni querit ab bominibuS gloiia: buie aut oe’ ofcictie teftis maxima é glw. quot;Jlla in gloiia fua e/altat caput fu urn: bec oicit oco fuo gPia mea 7e/altans caput meu.^^liï p;incipibus:ip uel in qs quas fubiugat nationibus ooinina oi libido Domtnaturä bac fuiut iuicè in caritate;7 pupofiti cófulcdo:7 fub oiti obtéperado.|lla in fuis potctib’ oiligit uirtutem fua:bec oicit oeo fuo ofliga te oominc uirtus mea.ldeoque in illa fapientes eius fecundum bóinê uiuctes:aut coiponscaut animi fui bo na aut utrinfqnc fecuti funt:aut g poz luerut cognofcere oen non tit;oeu boz no2auerHnt;aut gras egerunt:fed eua nuerunt iu cogitaiióibus 1uis;7 ebfcu ratum eft infipiens coi coqz. 3)icentc8 eni le efte fapientes.i.oriante fibi fnp/ bia in fua fapienria fcfe e^tollête8:ftul ti facrifunt: 7 imutauernt gloiiam in coiruptibilis oei i fimihtudinc imagi nis coiruptibilis bois 7 uolucrum 7q drupedu 7 ferpentu .Jj buiufcemodi enim fimnlacra adoianda : uel ouces populom uel fectatoies fuerunt.7 coz luerunt atque fcruierüt creature poti’


-ocr page 342-

yßa±xy.

ip creaton'qui dl Benedict’ in feenU.


7nbac aut nulla eil bois lapiéua : nui J pietas q recte cölitur iierus oe’. id e^ pectas piemiu in focietate fancto^:nó folü bominu uerti ét 7 angelomm :ut fit oeusomnia in omnibus.dinen.

✓Murelij dugulluu epilcopi oe ciuita/

te oei liber.iy,Jncipit.

/^e ouobns oidinibus generanóis ^ ; humane in ouierfos fines ab iniuo^

Æfelicitate para dtfi:uel oe iplo pa adifo:7 o uita ibi umoium boïuiu ouiep peccato atj upplido ml’ti mV ta fenferût ; mita Dt;[erut;mPta Inf Bquoqj fecundum /«lt;^ 'feripturas facrasmel qb i ets legim’: uel qd ejeis «eiligere pomimnsted^ '(^~Pi \ ogruentes auctohtati oe bis rebus in 1; fuperio2ibus lib2is oi/imu8.lt;nudea ‘2 /cl tt’ aut fi lila ^querantur : multiplices 'h n !8tqïmultimodas pariunt oifputatioef //iiqne pluribusinferende funt uolumini / ƒ Bus: qj boe opus tempufip oepofot. j IZlnod non ita largnm bcmus;utioi rJ b’ qne poffunt requircre cciolï 1 Icm ^ pulofi;paratioïcs ad interrogandum:

^ capaciotrs ad fntelligendum ; nos oponeat imojari.drbitroi ante n ÙM' nos feeifle niagnis i oiftidtlimis que/ ftionibnstoe initio uel inundi:iiel aie uelipfms genens bumâi: quod ï ono genera oiUribuimnstunus co2um qm fecundum bominem alterum eommq feamdum oeum wuuntqqnas etia my dice appellamus cintrâtes ouas: boe é ouas fodetates boï(J3:c)narn5ed nna que piededinata ed in ettrnum régna re cum oeo:altera eternnm fupplicius fubirc enm oiabolo'. 8ed ide finis ed ca:}2:oe quo pod loquendu ed. ‘'rtnne «utem quoniam oe e/ottu earumtfme in agelis quotum numerus ignotatur a nobistfuie in ouobiis ptimis bomi/ nibus fatis oictnsed: tam mibi uioetf earns aggted icdus ejeurfuste/: quo iUi ouo generare ceperunc : ooncc bót nes generare cedabunt. Iboc enim uni uerfnn tempus fine feculmnan quo cc ount motiencesJuccediitqj nafcentes: tltarn n onarum ouitatum oe quitus oilpntamus ejeurtas cit,.

zi)e filijs cai «is:7 filijs pzomidïói# Cap.2,

n^.ns ed igifptiot 4ayn 'e/lUis buobus generis buani parétib’ pnnens ad bominu cinitatem pnitcn 02 4bcl ad duitaté oei.Sieut.n.iuno bok quod 0171t apodolus ejperimur quia non pttmum quod fpirituale ed fed quod animale :podea fpirituale.; und: unufqutïq » qiomas ej oamnata ptopagine e/otituriptimo fit necedec er Adam malusatcp carnalisiqb ft in abiidum renafcendo ptofecerit; pod bon’ t fpuali8:fic in unmerfo genere bumano cum ptimum oue ide ceperut nafcendo atep motiendo ptocurrere a uitates:ptiot cnatus ,etuis buius fecu lupoderms aut ido peregi-iuus in fez cuioiu pernnens ad ciuitatcm oei:gra na ptededinatusigfa clcctusigfa pez grinus oeotfum:gratia cinis furfum. ‘Ram quantum ad ipfu$ attmetiej ca dem mada otitur que otiginalttet c to ta oamnata': fed tanqj figulus oeus : banc.n.fimilftudinem non iptudenter fed ptndenter itroduat apodolus tej cadem mada fecit aliud nas i bonotê: aliud in côtumeliâ.Jtnus aut factum ed uas iommel a^ipod uero alterum in bonotê;qa^'ï in'ipo uno ficut/äoiz 71 bok pti’c reptobu:unde necede ed iiicipiamu8;'tubi non ed necede ut re maneamu8:poderiu8 uerqp2obu quo jjfidentes ueniamus:' :quo puenktef mantamu8.p2oinde no quidc ois bó malus erd bonus:nemo tnent t’*’”’


-ocr page 343-

Qui non trat makis. 6edqnâto qiiifcß citws miuatnr in mek^; boe in fe facit nominari quod appiebendit edertiw: 1 poftmote coopéra ijocabnkï puns, ijcriptinn cfl uaq^ ó iayn q« codidit ciijit.itein.âbel antcm tanqj peregrin? non odidit. fnpema ed emm factoiuni zauitas:qgt;iii3 bic pariat eines: i qnib? peregnnatm'Donee regni eins teinpnf adnematicn cógregatm'a elf omnesi fiiis coiponbus reinrgentes: quand o eisjjiniirum oabiinr regnnmbi cü fno piicipe rege feenio^ fine nllo temponf fine regnabunt. iimbia fane quedam eiwtatis buius i imago pjopbaica ei fignifieande patins q^ piefentande fef uimt in teiris.'quo earn tempoae oemó ftrari opoatebat;! oicta eil etiain ipla anitas fancta mérita fignificâtis ima ginis:nejepffe fient futnra eft neritatif Qi bac imagine fermeté:7 oe ilia qnâ fignificat libéra duitateific apoftolns ad galatbas loquitnr.2)icite mibi igt fnb lege nolentes elle lege nô andiHis Scriptum eft enim q^dbaaâ onos fill ÖS babmt:unuin oeancilla 7 unum ce libéra.Sed file qiiidem qui oe ancilla feaindn carné nat’ elf:qui aut oe libe fa per reptomiiïióv’m.q funt p allego na DietaJhec eni funt ono tdhméta. dnü quidé a monte fyna: in ferniruté généras que eil êlgaf.Spin eim monf dlï arabia: qui oinnetas eft buic; que nüc bierufales, ferait.n. cum (tins fuif 4Iueaut furfumé bierafalem libéra eft:qeft mater onim naum Scriptum eft ei3:Letare fteriks que n paris.erii pc 7 e/elama que non parturis . quia multi filij oeferte magisn^ eins q bét turn. ‘'Hos ant fratres fecundu Qfaac pjomiffioms filij fumns.6ed fient tue qui fecadiicarne natus fnerat: perfeq batur eu qui fe.ùdû fpiritn: ita 7 nüc. Sed gd oicit faiptura/'Cuce andllas 7 fïlium eius. Hon enim beres erit fi dus anciUe cu filio libere. Tlos antes ftatres non fumus ancille ftk/.fed It / bete, qua libertate ^ps nos liberatut Ibcc fotma intelligendi oe apoftoliea ancionrate oefcédés:loeu nobis apit: qnéadmodû fcripturas oininotn tefta menton ueteris 7 noui acciperc oebea mus.pa!8.n.quedas etetne emitatis: imago celeftis ciuitatis tffecia eft : nó fe fignificando:fcd altera:7 ideo fmef “■rteq? eim piopier feipam : fed ^pter alm fignificanda eftiiiftituta:7p:ecez oente alia fignificationc.7 ipam pfigit rans pfigurata eft.'ŸJâip Ilgat ancilz la Sare:enifq3 filins.imago qneda b’ imagis fu t. ^c quoniâ ti'âfiture erât iimbte luce ,ueniente :\deo oicit libera Sara figmneabat libera/iuitates: cni rnrf’alio-modo fignifieande etui ilia umbta fermebat.^nce ancilla 7 films eins. Hon euis beres erit filins ancil le tu filio meo ^faac.qnod ait apoftoz lus Cu filio libere.'Jmiéimus ergo in terrena cinftate ouas fotmas : und fua piefentias cemonftrationem.altera ce kfti ciuitati fignifieande fua pttfennä fernientem. parit autem eines tetrene emitatis peccato nttiata namra .cele/ ftis nero emitatis eines parit a peccato natura libéras gratia, unde lUa nota wr nafa ire:ifta nafa mifericot die.Si * gnificatu eft boc etid in ouobus filiis dotae:ep nnus ce ancilla que oKcbat 4gar fecnndnm eamem natus Æft 'Jf mael.altcr ant oe 04ra libra feenndû reptomilTiones natus Qfaae.ïîterque quidé oe femme ^btae.fed illû genntt oemóftras cifududo naairam.iftum mro oicit ^milTio figntficans gtadag jbi humanus ufns ortendtmr:bit oiz ninum beneficium omendatur .

/®c ft;rili:ate Sare:qnd oci gratia fccundauit. ^a^m.3.

^« qafpix fteriks erat;7 oefpe fi”7ratione ^pks fake oe ancilla fiia z xupifcms b.ibere:quod oe ipfa nöfe pofte cernebat.oedir ca» fetanda uiro


-ocr page 344-

LIBER,XV*

DC quo p-iravuoluerur;neepotuerar. €};egit itaq» etw fe oebitioe manto; Utes iure fuo in utero alieno. 'Matp c ergo ffmael fient nafenntnr bomine» permi;ciióe fe/ns utrinfqjufitata lege nature.^eo oicinm dl fecundn urne nó q, il^ljeneficw oei'nó fint: ant no lila operewr oen» cnins opifej fapien tia attingitficnt fcriptn dl a ftnenfep ad finem foHiter;' ïoifponit omïa fna uiter.fed nbi figniftcandnm fnerat oei ooniim qnod mdebitus boibn» gratif gratia .largiretur: fic opoitnit oari fili um;qnêadnodn naturenó ocbebatnr e/curfibp. Ihegatemm natura iâ fili 08 tail cómijnoin man# 7 fcmïe:qli# dTepotcrat eftiae 1 ^are in illa lâ eta teietiâ mnlicri» accedéte Ilenlitate qnc nee tune parère potniequando nó etar fecunduatt fed etati fecundita» oefuit ; Anod ergo nature fic affecte fructu# polleritati» non oebebatnr: fignificat q jnatura generis buani peccato uicia / ta:ac per boe iure oânata nibil uere fc licitati» in pofteru merebatnr . Kcetc «git fignificat ffaac per repiomiffionc nat’;fttio# gfe eine» ciuitati» libel fo cio» pacis eternembi fit namot ^ptic ac paate quodâmô uolûtati»:fs cóieo dcqjmóïmutabili bono gaudes attp tj multi» unnm co: fadensaddl perte cte facta conçois obedictia caritati». zlPe terrene ciuitati» concertatione f

pace. #apFm,4.t

Mirena poiro cinitas que fempi terna don crit:neqï eis tu in extrema fupplicio oânata fuerit ia cinitas crit: bic babet bonum funm cuin» focietate leiaturtqnali» effe oc talibus rebus Ic titia p5t.lEt quoniâ non dl tale bona ut nullas angnllias faciat amatoiibus fuis-ideo cinitas iffa adnerfus feipam pterütp oiuiditur : litigando:bcllado: a tque pugnandoi-taut moitifera»aut certe moitales metotias reqrêdo.Hâ e;cquacuncp fui parte adnerfus altera

fm partem bcllado furrejerit qnt effe metrije gentinten fit captina uitiormn ^liquidé eu nicerit fnptrbip e/toUit etiam fic moitifera. !^ ucro códuióts cogitas cafnfqj cómunes ; magis qne accidcre poffuntadnerfns angitnr: qi eis qymenert feendisreb’ intiatur: ta tu mb moitalis é iffa uictoiia . Tlcip enis léper oominari potent permané 00 i/stquos potuerii fubingare nicen DO.'lló aut recte oicuntur ea bona nó cc q complicit bec ciuitastqnando eft 1 ipfa in fuo gencre bnmano mdior., ^ócupifcit enim terrena qnanda pio rebus infimis paces.ad ea natp oeftde rat peruenire beUando. tXuoniâ fi ui cent iq îfiffat nó fnent.pa/ critiqua non babcbant partes inuicéadnerlân test'! pao bis reb’ qua# fimnl babere non poteiant mfelici egeffate certâte». ygt;ac pace requirt laboiiofa bcUaibâc adipifciturjque putaVgfiofa uictoiia. Utuado ant umennt qui caufa iuftiote pugnabättq# onbitet gratuladam effe uictoiiam.quot;! pneniffe optabilc pacem.quot; #?cc bona funtii fine onbio oei onna funt. Sei fi neglectis melioiibns que ad fnpernâ pertinent ciuitatc: ubierûj^ uictoiia in eteina 7 fuma pace feenra: : bona iffa fic côcupifcâtur:ut uEfola cc credancurtuel bis q melioia creduntm ampliu» oiligätur : neceffe dl miferia eófequatur:' !que merat angeatur. /^ejgt;iio terrene ciuitati» juctoie fff, cidatcnip ipietati röane urbis eöditp! germani cede refpondcrit. Cap, ƒ, -lt;pv 'timn# atqi fuit teriene ciuitati# l^cöditoi fratncida.na fuu fratré c^S ciuitati» eternc mbac tra pegri nantes innidentia uictpoccidit. ^nde mirandu non dl : q^tanto poff in, ea ciuitate códenda que fnerat buns ter/ rene cimtatis oe qua loquimur capnt futurat'itâ multis gentibp regnatura bnic piimo c;cemplo:-ïut greci appel/ lam ^cbetbypo iquedam fm generi#


-ocr page 345-

IIIBER.XV'

imago répondit. THiSiiUi c fient ips ücinns quidam pom commemoumt iUo^.fraumopmi maduer fanguine mari.Sic enim condita efl Koma:qn oedfam ‘Knmim a fratre Kornab ro mana teftuar biflonainili cp iftitene nedaitatia ambo dues erant: 7 ambo glonam oe romane rei.p.infliwtione querebant:fed ambo earn tanta q^tâ ft anas effet habere no poterant.4tui emm uolebat oominando giojiarrmi nas utiqi oominaretar:fi ei’ poteftas niuo cofotte minaeretar.Qt ergo totâ nominationem haberetunas: ablatus eft focius;7 federe créait in pd’:quod inoccntia minus effet in ineli’.«')iaut frattes Cayn 7 Übel no habebant abo iter fe fimite re; 2terrena^ enpiditaté. nee in hoc alter alten inuidit: tp eins oominatus fieret anguftior.-qm alte;? occidit:ft ambo oominarentur . dbel quippe non qucrebat nominanones in ea daitate qne condebatur a fratre: fed inidentia ilia oiaboliea q undent bOis malimuUa alia canfa eft:nifi quia iHt boni fijt:illi malt. Tlnllo.n.modo fit minor accedente feu permanente ofo:te poffeffw bonitatis: imo poffeffio boni tatis tanfo fit latior:qnato concoediot cas indiutdua fodo^ poffidet caritaf. ndbabebit ocnitpifta poffeffioncrq ea nohient habere cómunem, dEt tato ea reperiet apliotem ; quato aplius ibi potuerit amare confotteg.fllud igitar quod inter Ult;mu 7f^onuihi c;co:tU5 èiqueadmodu aduerfus feipfäteucna duitas oimdatur oftendit.quod autej inter Cayn 7 Übel : inter onas ipfas a' nitates od7 bonis inimidtias Demon ftraiiit.gagnât etgo iter fe mali 7 ma li. fta pugnât iter fe boni 7 mali.boni nero n boni fi perfecti funt inter fe pu/ gnare nô poffût.jJjofidêtes aût nôdii perfecti: ita poffunt: ut bon’ qfqj c;cea parte pugnet côtra a!terum:qua etias contra femetipfam . Ct in uno quippe■ homie caro concupifeit adacrfus fpus: 7 fpiritus aduerfus carnem.îontupi/ Icentia ergo fpiritualis côtra altenus pot pugnarc carnale: nd cocapiicena camslis côtra alteri’ fpfrituales: ficut inter fe pugnant boni 7 mali: uel certe ipfe cocttpifcentie carnales itea fe xgt;ao:jt bono:^ nodu utiqj pfeeto;?: ficut inter fe pugnât mali 7 maluoonec eo^ g en rat' ad ultima uictotiâ faitas pducac’. ✓£)el^nb’quos e;c pena peccati et dues duitatis oei in hm’ inteperegrï natione patiunwr: 7 a qmbas oeo me dente fanantur. lt;apid.

wl i^ngor eftgppe ifte.i.illa iobedi ®^Q^^ * ^'^’'^ oecimo qrto Difl^nim’ipme iobedientie fuppltdu. 7 ideo nö natura : fed uitium. igt;ropter qo oicitur ƒfxientib’ bonis:7 c^ fide in hac pcregrinatôe uiuentibusiiuices oneta iieftra pottate:7 fic adimplebnis lege ib2ifti.7tcm alibi oicitur.Comi pitc iqmetosiofolamini pnfillanimes: fiifdpite infirmes: patientes eftote ad omnes:uidete ne quis malu pjo malo alicui reddat.ltem alio loco.5i poccu patas fuerit bó in aliqno oclicto: «os g fpualefeftfs iftmite bmufmodi ïfpn manfuetudinisiintendens te ipum ne 7 tu tenteris. Ct alibi. 9ol non occtdat fuper iraeûdiâ uras. Ct in enangebo Si peccauerit Mn te frater tuasicon ipe eum inter te 7 ipfum. 'Kem ce peccatis in quibus muite;? cauetur offenfio fic apoftolus Didt.ßeccätes ceta omnib’ argue: ut 7 ceteri timo?ê babcant.fbio ptcr boe 7 oe uenia inmcê oada malta pcipiantur:7 magna aira ^pter tenen ca pace fine qua nemo petcrit aidere Dca5:abiilk temot qn iubetar feruus .^t.milm talento^reddere oebita que iUi flicrat relajata:quonia otbitii oe/ narioij? centu oferuo fao no icla/amt. Zlua fimilitndie ^pofitaions adiecit: atep aft.Stc 7 aobis fadet pater aeft« cclcfti«:fi non Dimiferitis anufqaifque


-ocr page 346-

LIBER .XV.

fi-atri fuo oe cwdib’ udlri». nooc fnó curâtur ciues duihh» oei in bactena peregrinanres:1 pan fuperne patrie fu fpirantca.Spiritus ant fanctnf opetac’ intrifecns: ut ualcataliqua medicina: que adbibetur e/trinfecus.^lio.p ena fi ocquot;ipfc Utens creatura fibi fuMita in aliqaa fpede humans fenfus aUoqc bumanos: fine iftol coiponsdiue iUos quos iftis fimiUimos babem^ ï fónis: nee interiote gratia mentes regat atq; agat:nihil pwdeft I^i omnis ^icatio uentatis.facit actes hoc Deu8;3 uafis inifcricotdierira nafa otfeetnensroifpe fationc:qua ipfa nouit multü occulta: fed tarnen iufta.qpfo quippe adiiiuâte mirabilib^'tlatentibus modisreû pec/ cacti quod habitat i membn’s noftris: quod fie peccatus eftmt fit etiam pena peccati: fient apoftol’ pcipit no regnat in uro monali cotpote ad obediendus oefidenïs eiu8:ncc ei mebra nra udut iniqtatis arma exhibem’ouettttur ad mente no fibt ad mala oeo tegete cofc tient0:1 earn regens trangUms nunc: babebit poftea fanitatem pfecta5:atq5 immortalitate percepta homo fine ullo peccato in cterna pace rcgnabit. /ä^ccaufit p^acia fcclerts Cayn: quem a facinote eoncepto nec oei ^rno reuoewit. ^ap.z.

lt;fgt;ylt;dbocipfus qd fieut potaimns expofuim’ream oe’ locates e(Ts a^riSayn co mo quo pmis bôibus per ereatnram fubiectam uelut eo^ focius fotma eogriia loquebaturcgd ci^fiiit.quot; 'Wonne conceptum fcelus in necando fratrecctii port uetbu oiuinc admoniz tionis ipleuitzTham co facrificia oifcte niffet amho»:in illius refpicien8:bui’ oefpictens.quod non oubitandum ell potniffe cognofei figno aliqno atteftâ te Hifibtli.-Thoc ideo feciffet dus: quia mala erat opera eins: fratris uero ei’ bona:c^^at’ £ itayn ualdei' ïocidit facies n’.au.n.fa'iptiim eft.'^toiju j

Domin’ ad Æayn . tluare trifltsjact^ es.-i qaaie cócidtt facies tua.-Tló ne ft recte offeras:recte aut n oinidas:flati ïfotib’ peccatu aderit.-peccafti.qefee. ad te.n.cóuerfio ei’ 7 tu oominaberis iUius.Çn bac admomtionc quam oeus ^tulit ad Caynnllud quod oictus eft none fi recte offeras : recte aut no oiui oastpeccafti.qa non elucet cur uel ude fit Dictum: multos fenfus peperit eins obfcurita8:cu5 Dinina:;: ferepturarum gfep tractor fecundum fidei regulam id conatur e7poner,Ttecteqppe offert? facrifinu:cu offertur oeo uero : cut uni tantumo facrificandu eft.Tlon autem recte otuidit ; oj non oifeerniitur rccte uel loca uel tptamel res ipfe q offenif: uel q offett uel cui offertur:uel bi qbus ad uefeendu wftnboitnr quod oblatu eftmt oimfiones intelligamus bic oifz crctioncm.ftue cum offertur ubi non opo2tct:aiit quod no ibi fed alibi epot tet.fiue cu offert ’quando non opottet: qut quod non tunc fed alias opottet. Sine cum id offertur quod nufquam 7 nunq» penituf oebuit.ftue eus electiota fibt euifde generis tenet bomo:$funt ea que offert oeo.fitte cum eius ret que oblata eft fit parnceps ptophanustaut glibet quern fas non eft fim.^n quo:;? aut hotu oeo oifplicuerit Cayn: facile no pot inueniri. Sed qtioniâ Joannes apoftolus CÛ oe bis fratrib’ loqretur: non fiait ^ayn inqiiit:qui e/maligno erat:7 occidit frem fuii: 7 cui’ rei gw oco’dit eus: quia opera illius maligna fueriint: fratris ante illius mfla. oatur inteUigi ptopterea no refpeƒffe ocu in manera eius;qa boc ipfo male oiiiide/ bat:Das oeo aliqd fufr ftbi aut feipus. XJtuod omnes facuit q no oci fed mas fectantes iioluntatem:id:ft n on recto: fed peruerfo corde oiuentesioffejt oeo tantiij mucus qno pittant eus rcdimi: ut cor non opituktur fanàdis pram's CMpiditanb’: fed cjplendis.lt;$t hoc eft


-ocr page 347-

UBER,XVt

pi'ppPw knréne cwiwhgt; den afdo# cölerezqmbas adiutiatibae r’egn« i# wciorife ipö« terrma ;non conW fonfuifadr fed dommadï eupiditatfr 8onfgppt-id hoc utüwjmodo:at fw Äßfar deo: mail ant contra at froatur mmidomn aolant deo. qui Mine cam uel effe nd res bumanaacorate la cte dontJsnt ent's malto detettotea q neC hoc qindem credunf.tognào itaqas tarn;^, faper ei’ germant facriftcm* nee fitper faam refpejeraf dea»:uffc^ fratrem bonum miitawat’mKarfinort-cUtus debuu emalah. ^ed qmadtriz flatus eft 7 concidit uultas ems ;bolt; pecfatü majimeargint deus triOiM de elteri’bonif#t«:7boc ßatJis.ftW onippe arguendo interrogatat dices. 41uar«côtriflatus es;': qaaf eöddif facies'tifa/Xluta ent fratri nUdefeaiƒ dus utdébat:a boc atgaebat.Tlâ bôi bus gbits abfcôditü c coj altetiusiefTé poffel âbiguû:! prorlns incennintti tlla triftitta malignitatc faam in qua fe deo difphcutffe didiceratian fratris dofuerit bonnafé que d^o placuit icS in facrificiâ et’ afpe^it . »ed rattend reddens de’ car ei’ oblationê accipé noluerit:« fibitpfe poti’ mento qj ei imerito ffatetdifplicetet:«! effet ttiift’ non tecte diaidendo:boc eff non tecte mnendo:' ?idignus cm’ opprobaief oblatio q’j effet naffior q gt;nbsp;ftatre lufta grans odiffet oftetidit. ''R0tarnen e® dimirtens fitte mädato fancto inffo 'f bono.xi'iiefce igt.ad te eni cöaerfio 0118.7tudnabennilh^. 'Ragd ffisz élbfit.lt;at’ igtïnifi |xccafi.-’®ixit.n; pecGiffi.tn dvide addidtfrgef« . ad ff .n.uaerfio e:’:dra dnabeiis tlli’.|hgt;' teil gdcita iteUigi;ad ipös bote3 cort' uerftóe3 effe ober perd rat nPliabi qy ftbi fciat tribuef debet g. peccat.lbec efl.n.falubris penitétie mediefa: 7 ue me petitio nó ïcógruamtnbi ait ad te tnicóöcrfïo ei’: nö fabaudiatar erif

fed fif pbecipictis a'deiint nó predict tie modoifuc eni dnabirar qaiTtp pec Cato:fi id fibi nó defédedo ^ipofnent fed penitedo fiibte«?» . élhoqui 7 lUi' fermet dominantijfi patrocimd adbi buent accidenti.9ed ut peccatü intdli gatur concupifcentia ipfa carnalis de qua dtcit apoffolusXaro concupifcit adaerfas fpintomiin cuius caims fm enbas 7 inuidiam commemorat: qua inique ^ayn ffimulabanir 7 accende batur i fratris e7itium:bene fabaadi tur erif:ideft ad te enim tonuerlio ei’ ent:7 tn dominabens iliias. 40 eni comota fucru pars ipfa carnalis:qui peccatum appellat apoftol’ ubi dicit. non ego operor lUud fed qo babitat mme peCcatum : quam pattern animt etiam pbilofopbi diciint effe mtiofain non que mêtem debet trabete: fed cut' mens debeat imperat:eâq5 ab ilftcfft# oj^nbus ratione cobibere.cam ergo cômofa fuerit ad aliquid perperasco' miffédn: fi 3cgefcatur 7obrcpcret' 'dlt; Ciffi apoffolo.ne e/bibueritts mébra ueftra arma ugtatis peccato rad mete domita 7 uirta conuettimrtut fubdita ratio dominef . boc precepit de’ baic qui fadbusiuidte inffammabatar in fratré:7 queg debuerat imitavi cupic bat auferre.-älaiefcetquit :manus ab freiere confine, non tegnet peccatum ilftue corpore mortal i ad obediend» defïderits eius.nec e/bibeas mentbr« tua inigtafisarma peccato . 3b te eni conuerfio eius.diim non'adtuuatnt te lajcido fed guiefredo fienatm . €ftw dominabens ilbusiut cam forinfew» non permiffftur operanifub pcteffatz metis regens 7 bn uolenti« abluefcat etiam intrinfecus non moiuti Xicin cd tale aliquid i eodem diutno kbro 7de rttuliere:quando poll peccato do interrogate «cp indicate damnatiöi« feutcrias accepeft in ferpete diabol’: 7 in fopfio ^mnlier 7 mariens, lt;n.n»

.q.i:


-ocr page 348-

LIBER XV.

dipiïet eizttWaîtfpIleans multiphcabo triHitias (088:1gemicmn tuom : 1 in tnditlis paries filiosideinde addidit 1 ad uirum côoerfio tiia:l ipfe domi nabitu: tui.Z^nod dictu eft ad Capn de peccato uel de nitiofa tamis conçu pifcentiaiboc ifto i loto de pectatzite feminambi inteUigendum eft utrû ad regendam u^oremianimo carnem re genti fimüê effe oportere.pzopte: qd ditit aporto1^.41111 diligit «50JC fuâ feipfiim diligit.TUemo.n.untp camé fiiam odio babnit.^ananda funt eni bec fient nortramon fient aliéna dam nanda.$ed iUnd dei preceptû ^ap fient prenaricator aeeepit.fnnalcfecte qnippc innidètie mtioifratrc ifidiat’ oecidit.Æalis erat terrene côditor ci nitatis. Xlno mô ante fignificanerit etiam 1apn indeos a qmbus Cbiift’ ' occiP ertiiîbrirtû nero magnû parto

rem omn:pceo;2 Ciifto8 prefigmabat dbelrquia tn aUegoria ptopbetica tea elt:parco nnne dicere.^t qnedâ bine aduerfus fanflnm manicben dijiffe me recolo.

Z-dîne ratio foerit nt ^'ayn itet pnei pia gnns buanioderet cinitaté.4a.S nV Sine antdefededa uidetn: mibi jl __Bbirtonaine fit feriptnza üiedibi lis qne dicit edificatam ab ono bomie cinitatemieo tpre qno non plnfqî niri qnattnoz nel pcti^ ties poRea ^ bâtez fratrem oeeidit fniffe mdentnr i tezza: idert prim’ bomo près omniû: 1 ipe 25ayn 1 eins fili^ ^nocb:e,r eni’ noie ipa einitas nûcupata c.9ed boe quos monetiparum confiderant nôomnes bomines qui tune effe potnezunt:fcri/ ptorem facre bums birtone neeeffe ba buiffe noiarcifed eos folos quos opis fufeepti ratio portubbat.pjopofiaim gppe feriptoris illi^ fait per qiiem fpi rit’ fanet’ id agebat per fueceffiones certay genezationû ex uno boie pro/ pagata^ pcruenire ad ^braaiac dide

ex eins femme ad popnlum dei:i quo dirticto a ceteris gentibus pfiguraze^ 1 prenuciaixfomnia qne de ciuftate cuius eternii erit regnu:1 de rege ei’ eodemq5 conditorc ^brifto i fpiritu prenidebantnr effe futurs:ita ut nee d altera focietate bominum taeeretuz:^ terrend dicim’ ciuitatc: quâtû ei ome mozade fatis effet.nt ciuitas dei ét fue aduerfarie comparatiöe clazefcat. £« igituz fcriptura dmina ubi 1 numerü Bnnorum quos lUi bomines uixerüt cómemozat ita iclud3t:utoicat de iUo de quo loquebafi genuit filios 7 fi/ lias:i fueftomnes dies dit’ uel ilU’ quos mjit an ni tot;i moztu’énüqd quia eofdem filios 1 filias non noiat: ideo intelligeze non debemus per tam multos annos qbus tune in feeVi bui’ prima etateuiuebat nafti potuiffe plu rimos bomines ;quorum cetib’códi ,portent etiam plurime ciuitates z ped pertinuit ad’deum quo ifla infpirate cöfcripta fût: bas dnas focietates fuis diuerlïs generationibus primitus di gerere atq, diflinguere ; ut feorfum bominum boe ert fccunduboies umc tinmjeorfum auté filiomm dei idert boius fecundu den uiuentium gene/ rationes cótexerétur ufqj ad difuuiu ubi ambarum focietatum difcretio co cretioqj nazzafidifczetio gdé q? âba^ feparatï generatipnes cömemorótur: unfus fratricide tayn :altering auté qui uocabatur ^etb.TOatus gppe fue rat 7 ipfe de Ida:pro luo que5 fratez occidit.4oncretio aut.qaia bonis in deteri’ declinätib’ rales uniuezfi facti filtrant ut dilumo delerentur.ejcepto uno mrto cui noméerat Tloe: 7 eins oiuge:7 trib’ ftlitsrtotidäß nurib’. Zllut bomies octo exiUa oûim na!îa tione mortaliu pez azeâ euadeie mezue rut. 41uod igftur feriptum ert cogna ntt 4,iyn nrorem fuam:7 conpiés pe pit ^nocb:7 erat edifiems ciuitaten ,


-ocr page 349-

aiBER.JJV-

tn nomme fïlü fui ^nocb.nô eft gdes œnfeqnensnit ifhjin puma filmm ge/ nmlTe credatnr.'neque cnis hoc e;c co pntandu eft;quia oictnf eft cognouiffe uxoje3 fuag:quail tunc fc lUi piimituf concubendo mifemffet.Tlam i oe ipfo patre omniù 4dam;non tunc folu boc Dictum eft qiiando cóceptus eft Cayn: quern ptimogemtus nidenir babutffc: uerum etias pofterius cades fcriptuta cognomtinqmt^darn n702cm fuam: 1 cóccpit:' Tpepertt filiam: 7nonnauit nomen illius $ctb. ^inde mteUtgitar ita folere illam fcripturam loquuquitf non fcmpcr:cu5 in ea legitiu factus bo mmum fuifte cóceptus; nô tarnen folu cum primum fibi fejus uterep miïcere tur.Tpec illud necelTario ëargumêto: ut pmogenitu pn e^ifttmem^^noeb: cp eins nomine ilia cituus nuncupata eft, Tlon enim ab re eft:ut ptopter ali quas caufas com -ralios baberct: mli geret eus pater ceteris ainplius.ljecp enisi Judas pnmogenitasfuit;a 0110 1 iudea cogiiominata cft 7 iudei. Bed ttiam fi condito2i (iuiiatis illms ifte fi kus p:imu8 cft natus.non idea putan dus cft wne a patre conditc emitati no men eiuf impofuus quando natus eft: qiiia nee conftitui tune ab uno potcrat ciuita8:que nihil eft aliud ^ bominus multitudo aliquo focietatis uïculo col ligata.fed cum illias hominis familia tâta numerofitate crefcerct:ut haberet iä populi quantitatesifunepomit utiep fierimt 1 oftitueretil nomen pmoge/ niti fui oftitute imponcret ciuitafi. /a b'ga qppe uita illo^ hoius fuit:ut illic mtmo2ato:;2quo^p 1 ani taciti no fût: qui minimû ui^it ante oiluuiu ad fepti gentos qnquaginta perueniref. TOam plures nongentos annos ena trafiek: ^uis nemo ad mille perucnerit.ZXuif itacp Dubitaucrit per anius hois etatc tantum multiplican potuifte genus bu manu; ut eilet unde oftitueretu: no una fed plutimc ciuttates/Zid 07 boc oil'd fadllime poteft : qa e7 uno ^btaa no multo amplius quadringentis annis numerofitas hebraice gentis tatajecre ata c: ut ie^itu einfde popEi e7 egypto fe7centa milia hoius fuifte référât bel lice muentutis.ut omittam’ gentë tdu meoy no pcrtincfc ad populu iftahel: quë genuit frat ei’ ^fau nepos kbiac et alias gentes natas e7 femine ipfius 4br3e:n0 per $arâ côwgesjacreatas. /^e Icnga uita hominü que fuit ante oiluuiulidapTiotebumanb^ewp^ zx fotma. iap.j».

X^^amob’em nullus Kudens reru e7iftimato2 Dubitauerititayn no folu aliquâ:ue9 etui magnâ potuifte coder ciuitatem;quando in tarn Icngum tern pits ptotendebatu: uita ino2talius:nifi fo2te infidelium quifpias 07 ipfa nume rofitatc anno2umnobis ingerat qucfti onem:qu3 ui7iftc tune hoies feriptum eft in auctoutatibus nfis: 7 hoc neget tfte credendus-lta gppe non credunt: etiam magnitudines co2po^ longe am phores tune fuifte qgt; nuc funt.^nde1 nobiliffimus eoru pocta^irgikus ; oe igeti lapide que in agroj elimite ifi7û uir fottis iHoÿ tempo.^ pugnâs I ra/ puit:'Tcucurrit.' Tintorfit: -timmifit. ®Vü^SWQw^Ü^tibis fe^ ceruice fu bïrënt.Æuali^uncJ?oininu5j)i^^ cotpota tellas Bignificans maiota tue corpo23 jaducere folere tellurë. Zp-ua to magie igitur temporib’recëtiotib’ mudi:anteriad nobile otftamatumep oilimius.' ’Bed d co:po^ magnitudine plerunque incredulof nudata per uctu ftatem fine per iiim fluminus uariofqj cafus fepulchia conuincuntmbi appa/ rueriint uel unde cecidckiiücrcdibihs magnifiidints ofta mottiiotum . ididi ipfe non folus fed aliqui meed in uti/ cenfilittoze molarem hominis oentem tam ingentem: utfi in noftro2um oen tium modules minutatim cócideretut:


-ocr page 350-

UBER.XV.

«nfj nobis iiidcrcfur facere powirte^ Bed ilium Jann's alicuius fuiffe 0*6 aidcriniU5.''nain peter ^ erant oiu5 malto maiota lt;^ noflra tunc cotpora: gigantes löge ceteri« antcibant.Ssicut Bins Deinde noftrifq; tempotibus rati quides: fed nunep ferine oefuerunt qw modnm aliomm plnrimum ejtedetet. Plinius Ôecundus DocrifTimusbomo: ^to magis magifep prent fccult c^cur fu8:mto2a corpora natura foie tertat. 4tuod etia5 ibomerum commemotat fepe carmine fuiffe conquellii.non bec nclut poëtica figmcta oeridensrfed ita billoncam ftdem tanqs miraculoiuni naturaluim fcriptor alTumenft.Ücrus ut oi/i antiquorum magnitudines cot potum inuenta pkninque ofla quoni» eiutnma funtetiam multo poftenonz bus feculis ptodunt . annommautem numcrofiras tuiuRp l?ominis qui tem potibus illi# fuit ; nuUis tune talibus Documentis uenireïe/perimentu pot. ‘’Reetarnen i deo fides facre bate blfto rie oerogada eftreuius tato ipudenti’ narrata non credimus quanto impleri cernUs ptenunciata 9fpicim’.2)!'cet tn etiam idem pliniusreffe adbuc gentej nbi ouecatos anos utnitur.diago ba mana: ^ uita:jt Diutumitatei quafe^pti nó furnus;bodie babere credutur ico/ gnita nobis Icca.cur non babuiiï: tre oantur 7 tpa.-’^n uero eff credibile ali cui effe quod bic non efl:7 incredibile al^uando fuiffe quod nunc non cft. /®c Differentia qua inter bebreos et nfos codrw oi^ntur ^oj2 numeri Diffonarc. itap.io.

^qv Ölo circa 7 fi iter bebrcof 7 nros I^odicc8 oe ipfo numero annotas noWna uidetur ciTe oiflantia: quod ignore qua ratione fit factûmô tarnen tanta cft:in illos bominef tâ longeuos fuiffe Diffentiât.Tîam ipfc bomo pm^ Üdam ante qj gigneret filium qui eft appellame Ôetb:oueentos trigmta mgt;

^iffe Snos reperitur in codict b* nfis: in bebteis aut centu triginta pbibetut: $ed poflea ^ eus genuit feptingentos m^iffe legitur in noftrisi octingentos nero in illis. iltque ita in umiRp uni/ nerfitatis fmnma concordatrac Deinde per confequentes gencrationcs ante cp gignarur qui gigni commemoratur: minus uijifTe apud bebreos pater tius inuenitur centum annos.fed poftca q? eft genitusndfS ipfc centum minus qj in bebjeis inucniutur in noflris. Ütqî ita bine 7 inde utriufque umuerfitas confonat.Jn fejeta aiit geueratóe nufqs utrique codices oiferepant.^n feptima iiero ubi file qui natus ell ^noeb non mortuus fed q» oeo placuerit trâfïatas effe narratur:cades oiflonantia eft que in fuperiojibus quintp De centu annis ante q» gigneret eu qibi cômemotai^ filiumratque ita in fumma fimul con/ fonantia. dii/it enim annos ante qua tranffcrrctu: fecundaj utrofos codices trecentos fe^agintaquinqj.Octaua ge neratto habet qdc nônuUâ Diuerfitaz S: fed minore ac Diffimilem t^eris.

atufalcm quippe quegenuit ^nocb anteqs gigneret cum qut in ipfo ordine fequiturr fecundUm bebreos non centu minus fed nigmti amplius ui/ic anof; qui rurfus in noflris poftca q, eus ge nuit reperiiitur additi:7 in utrifep fibi fuma unioerrinumeri occunit.T|i (ola nona ^neratiöe idefti annis flameeb filu nOamfalcm: patins autem inoe; fumma uniuerfitatis piferepatzfed non plurimii. Qîiginti. n.7 quattuor annos plus ui/iffe in bebreis cp in noftris co dicib’ inuertitur.Ha ante qj gigneret filiii q uocat’ eft ‘T’loc: fei min’ habet in bebreis ^ in nris:poftca uero tp eu gcnuerirrnginta amplius in eifdex q? tn nfis. Qlnde fej illis Dctracnsircfet «igintiquattnor at Dictum eft. /©e inis uDatu fa leÿ cui’etas^j»^. inis uidetur Dnouiû e/cedere.Sap.ij.


-ocr page 351-

UBERlt;XV»

r^ Cr bat aüt Diïcrepâaâ bcbiw^f codicum atcp nfo:^€xontiir dia fatnofifïima quefho : abt oOatufalem quattuosdenm anno? mxiiïe poft oilu mum 9putatur:cum fenptura ex oibus 9 in tena tune fncrant fobs octo boies in area exitnm cömemo’et euafiffe oilu iiijun quibus oOatufalem non fait.Se ctindum codices emm noftros oßatnz falem prins ^ gigneret illus quem no canit iameebmixit anos cêtó fexagïta feptem: oeinde ipfe tameeb ante ^ ex iUo natu? effet ‘Tbemixit ano? cenwg octogintaocto: qui fimulfinnt trecenti qnqnagintaqnep.fjis addûtnr fexccti TOoe quoto eins âno oilaninm factum eft:qm fiant nögenti qnquaginta qnq; ex quo obatufalem natas eft ufque ad annum odaui). Ömnes autem ani nite oiQatufalem nongentt fexagintanouem computantor.lt;Luia cum uixiffet anos centii fexagmta feptem;T gennifft filiS qui eft appellatn? Lamecbipoft eng ge nitum uixit annos octingentos ouos. 4|Lni oes nt oàimus nongeti fexagita nouem fiunt wnde oetractis nögenti? qnquaginta qntp ab ottu oCatufalem ufq, ad oiluuiu remanet quattuotdeci: quibus uixiffe creditar poft oilimitig, Pwpter quod nonnnUi ifi eug in tena obi omnem carnem quam oiuere iaqs natura non finit:conftat fuiffe oeletag cam patre fuo qui tranffatus fuerat alt quanto fuiffe: attp ibi oonec mluuium pteriret uixiffe arbitrantur .Tiolentes otrogarc Weg codicib’ qnos in aucto ritatem eelebtiotem fufcepit ecclefia : 1 credentes iudeotug potius cp iftos nó babere quod uerug eft.Tpon,n.admit tût cp magis bic effe potnerit eitor inz terpietüicp in ea lingua effe falfü:nnde in noftram per greeam fcriptura ipfa tranflata eft . ded inqnuit non effe ere dibileifeptuagtta interptes q uno fÏmf tempoie unoque fenfu interptetati font (»are potuiffeaut ubi ntbil eoy it'crat

iroluiffe mentirizindeos nero on nobis inuident q, lex 1 pjopbete ad nos inter ptetando tranfierunttmutaffe quedam in codicibos fuis ut in noftris mimiez retor auctoiitas. lf)anc opinionem nel fufpidóeg accipiat quifcp ut putauerit, certog eft tarnen non uixiffe «Óatufalc poft Dtlnmum : fed eodem anno fuiffe oefunctuifi uetum eft quod oe numero Bnno9 in hebteis codicibus Ïnenitur, 3)c iUis.lxx iutcrptibusqd mibi uide atur fuo loco oiligctius inferendii eft: cü ad ipa tpra quantu neceffitas buins open’s poftulat omemoianda adiimâte Ono uenerimus.piefenti.n.fufficit que Rioniifeciidu ntrofep codices tâ lögas babuiffe uitis illi’ eui boies: ut poffel etate unius qui oe onobus qnos fobs tena nunc baboit parentibus pmus eft natusiad oftituendam etiam emitatem multipltcari genus bumanum.

Z ®e opinione eonim qui ptimornnt temporum homines tarn longeuos q? feribitur fuiffe non credunt. Cap-fl, -^nvCqïn.iillo modo funt audiédi: J Bq putant aliter ânos illis tprib’ compuîatos ; ideft tante breuitatismt un^ annus nofter oecem illos babuiffe credatur . -^ua ptopter inqufunt cum audierit qfcp uel legerit nongëtos an nos quenœ uixiffe:oebct ïtelligere no naginta.gt;eceg qppe illi anni un’an’ eft nofter: T oecem nri centii illi fuert* de per boc ut putant uiginti triü Sno^ bit àdamiqnâdo genuit $etb.Ct ipe »ab uiginti babebat 1 fex menfes qui do ex ilb natus eft Cnos:qttos appel lat fcriptnra oucentos t quincp ânos. -4.uoni3m ficut ifti fufpicantur quorit exponimus opinionem unum annum qualem nue babemus in oecem partes illi oiutdeba^:et cafdeg partes annos uoeabant . Auarum partium habet una quadratum fenariü:eo quod oens fex uiebus piefecerit opera fua:ut in fe primo requiefceret.3e qua re in libro •q4-


-ocr page 352-

LIBER . XV,

ßtkdmo fient potui oifputsui, 6extilt;o

„ nut feni qui numer^ quadratn fenaniji; facit:triginta fe;c oies fiüt.qui multipli catioecies:adn'ecentos fejaginta per uenitint:idefl;pj.menfe8 lunares.p2o, pter quinque oies enirn rdiquos gbus folanaannus ipletur;i wei quadrate;

- piopter quem quater ouctum eo anno quo bifextum uocantanus nies adijot addebantur a ueteribus poflea oies:ut occureret'numerus ano:u5:quo6 oie» romani intercalarea uocabant.pzoide etiam ^nos quem genuit 6ctb:oecent a neuem agebat anno»:quando ejeillo nat’ cd fill’ aus î^aynan. quos ânos oicit feriptura centû nonaginta, ^t oc îneeps per omnes gencrationes in qb’ bominum anni commemoiantur ante

'oiluuium.nuUus fere in nodris codici bus inucnitur:qui cum effet centum an noiùm:uel infra;uel etiam centû nigin aut non multo amplius gennent filiû. fed qui minima etate genuerunt:âno^ centu5 fejaginta aquod ejerefeit fuiffe referuntur.quia nemo mquiunt oecem ftnnoium homo poteft gignere filios: qui numerus centum appeUabantquot; ant ab libs bominibus: fed in annis fejde tim eft matura pubertas ; i pzoli iami donea piocreande quos centum u fexa ginta annos illa tempozanuneupabat. Öïcautem aliter annum tunc fuiffe cÔz putatum non fit incredibile adiiciut ^ apud plerofep fcriptozes biftozie repif egyptios babuiffe annum quattuoz me

_ fium:acarnanas fcj menfium;lauiniof tredecim menfium . ^linius fecundus cum cómemozaffet relatum fuiffe in lit tens quendam ui^iffe cento qnquagita ouos annos:alium oecem amplius:alt us oucentoru annorum babuiffe uitS: alios trecentozum: qnofdam ad quin/ gentos;alios ad fejeetos:nonultos ad octingentos etia perueniffe. bee omnia pzopter initia temporom accidiffe arbi tratus eft Alij qppeinqteftate oetermt

nabant annus:! atteri bpemetatif qua dripartitis tempozibus ficut Arcades inqmt:quo2U3 anni trimenfes fuenit. Adiccit etia aliquando egpptios:qoo^ paruos annos quadernorum menfius , ~fuiffe fupza Diximusduneq? fine eozum limitaffe annum.^taqoe apud cos inqt 1 fingula milia annozus uijiffe pd^, Ibis uelut pzobabilibus azgnmentis q dam non oeftruentes fide (acre buiu» bifto2ie:fedaftruere nitentes: ne fit in credibile qgt;tarn multos annos oijiffe referunmr antiqui: perfoafert fibi nee fe fusdere ipjudenter epfhmat taejn/ guum fpaciu tpzis tunc annü oocatü:et illi oecem fint unus noftcr;i oecesnn centum illozu3.i$oc aut falfiffimu effe oocumenco euidentiffimo oftenditur. 4]td ante c pfacia non mibi tacendunt uidet':q credtbilior poffir effe fufpicio. poteramus cette bane affeuerationem e; cbebzeis codicibus redarguereratep conuincere:abiddam non oucentorus triginta:fed centû trigita anno^ fuiffe reperitur: quando tcrtiu gennit filiuj: qui anni fi tredecim noftri funt:pzocul dubio pzimiigenuit quando ouodecim uel non mnlto amplius annorum fuit, ^uis poteft bac etate genezare ufitata ifta nobifep notiffima lege natuze/^ed buc omittam’: q foztaffe etiam quodo creatos eft potuit.TQon.n.eu tâ paru» ip infantes noftri funt: foetus fuiffe ere dibile eft.Serb filius eius no ouceto^ quinque ficut nos legimns:fed centum qnque fuit quado genuit ^os. ac per hoc fecundö iftos nondi i babebat un/ decim ânos etatis.4luid oicâ oe iajp nan eius filio:quicû apud nos centum feptuaginta repeziatur annote apud be bteos feptuaginta leg^ir fuiffe quädo genuit «Oalalebel r Atofe generat bó feptennisifi tune anni.l;cx.nucupabat: q feptê fueft.-'/dn in oinnmeratióe Sno:p bebzeo^ magis ^.k;:.iferptn5 fit fequenda auctozitas. Cap. ij.


-ocr page 353-

BIBER àV:

\ CC*^*^ ^“ ’’®^ »ijerofitinuo referef \ fi^fiHud ludeoium effe mendaGÜ:De quo fupznus fatts actus «H- ‘Tïam fez ptuagita intcrptcs laudabiliter célébra tos wtroapotuiffe menttri Difficile eft, Übifi qUerâ gd fit credibilms ludeo^ gentcm tarn longe lateque oiffufam in hoc fonfcribendum mendacium uno . confilio confpirare potuiffe n aliis inntdeant auctontatemrfibi abftultlTe .■ nehtate.an.1^7 homies qui etias ipfi -iudei crût:in uno loco pofitos:quonia rej egypti Ptolemeus eos ad hoc op’ 8fciuerat:ipam ueritates genribus alie nigems iuidi(Te:' Tcommunicato iftud tunc feciffe c0filio:quis non uideal qd j)cliuiiis faciliurqs credatur/Ped abfit ut pntdens quifptam uel iudeos cuinfli bet peruerfitatis atque inalitie tantum poniiffe credat in codicibus tâ mnltis Ttam longe lateque oifperfisruel Ijx^ illos memoiabilts uiros hoc oc inuiz denda genribus ueritate untim commit nicaffe cofilium.iSredibili’ ergo quis Dijariticu primum oe bibliotheca pto ,lemef Defenbi ifta ceperunt:tiincaliqd tale fieri potuiffe in codice uno:fcilicet piimitus inde Defcriptomnde id latins emanaret.ubi potuit quidem acciderc etiam fenptons enor.-^ed hoc in ilia queftione oe uita ußamfalem non abz ,; furdurn fufpicari eft: 7 in illo alio ubi '(uperâtibus uigintiqttuot annis fiima non conuenit. In his autem in qmbus continuatur ipfius mendofitatis ftmili linido : ita iit ante gemtum filium qui oidini inferitur:alibi fupefint centum Bnni:alibi oefint.poft genitum aut ubi Deerant fuperfintmbi fupeierat oefint: , . nbsp;nbsp;nbsp;ut fiima conueniat.* !hoc in ptimaifez - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cunda;tertia:quatta;quinta:feprimaq;

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;generarione inuenitur: uidetur habere

quanda fi oici poteft ettotipe oftantiâ: ncc cafus rcdolet fed induftrias. 1taq3 ilia owerfitas numerojus aliter fe haz bentium in codicibus greets a Utinis:

aliter in hebteismbi no eft ita oe cent» aunts pa’ additts poftea oetractis per tot gencratioes otinuata panlitas: net mabrie iudeo^inec diligerttie uel ptuz dentic feptitaginta interptetumifed fcri ptotis tribuat eacniiq oe bibliotheca fiiptadicti regis codicem Defenbendus pamus accepit .Ttlam etiam nunc:ubi numeri non faciunt intentum ad aliqd quod facile poffit intelligimP qiiod ap pareat utilit;r oifei :1 negligenter oez fcributur :*i negligenti’ emendantur, 4luis.n.e^iftimet fibi effe oifeendum quot milia hoius tribus ifrabel figilla tim habere potueftiquoniam ptodeffe aliqiiid non putaturin quotus quifque hoius eft cm jjfunditas urilitatis hui’ appareatzlbic uero ubi per tot ote;rta« generationcs cenrii annt alibi adfunti alibi oefuntit poft natu qomemoiäd’ fucrat filius:Defunc ubi affneft;adfunt iibi oefueftmt fiima ocoidetmimirun» cum uellet perfiiadere q hoc fecit ideo nnmerofiffimos anos mjifie antiques cp eos bieuiffimos nuncupabant:nhoc oe maturitate pubertatis : qua idonea filij gignerentur conarctur oftcndere: atep ideo in illis centiianis oece nroe infinuandos putaret incredulis.nc ho mines tarn oiu iiijiffe recipere insides nollent:addidit centummbi gignedis filiis habile nOinucnit etatemieofdcqj poll genitos filios ut congrueret fiima Decrypt ; fic quippe uolmt credibiles faccre idonea:^ generande ptolis coue nientias etatusmt tarnen numeromon fraudaret uniuerfas etates uiuentium finguloium.4tuod autem in fepta gez netatione id nó fecit:hoc ipm eft quod magis mouet illum ideo fcciffe ciis res qua oiewhus poftulaiiit: quia non fecit ubi non poftulauit .j[nuenit nanque in eade generarione apiid bebieos mxiffe ■Jared ante qs genuiffet ^noch centus lejaginta ones annos : g fecundii illa rationem bieuium annorus fiunt anni .q.f.

-ocr page 354-

EIBER. XV.

fejdcci5rl altgc! mm’ cp menfet * wwi eine lam etas apra eft ad,gjgncndum:-l idco addere centum ânes tneuea ut no fW mgintifex herent ntceiïe non fint} nee poll natum Ænoeb eo» œtràbere (|no^ non addiderat ante natum . ^ic facnim cd ut binc nulla effet inter codi tes utrofep uanetaa. $ed rurP mouet cur in octaua generarione ante ^ ne dl^Wufalê nafceretor Vamecb;cü apud bebieoa leganfur centüöctogtnta ouo quot;anni uiginn ouo ani mtn’muemutur in codicibua nodria : ubi ponuaaddi centum folent.l poff gemtnm lamecb complendam reflituuntur ad fummas tuie m codicibus utrifep nó Difcrepat.

8t enim cent« feptuaginta anoa opter pubertatia matuntatem becem 1 fepteg uolebat intdligitfieut nihil adderenta nihil oetrahere iS oebebat;ga ïuenerat etatem idoneam generationi Wiorum; ptopter qiia5 in alüa centum ânoa uW cas non miieniebat addebat.boe’autej oe uigifi annia merito putarcm’ canfa mendocitatia accidere potuiffemifi eoa fient pua detra/erat reffituere poftea curaret: ut fummeoneniiet integritaa, ^n foitc aftutiua factumeriffimandu? effent iUa qua centum anni piina fokt adijci 1 poftea oetrahi occultaietnr inz duftriazeum 1 illic ubi neceffe non fuc rat non quidem oe centum anniarueru tarnen de quantocunque numero piina Detracto:pofl reddito tale quid fieret. Öed quomodolibet iflud accioiafïiue credatur ita effe factuj/iue nó ci'edaf: fine poffremo ita; fine non ita fit:recte fieri ntillo modo oubitauerimmt nu; niuerfum aliquid in ntrifqoe codicil)’ fhnenitur:quandoquideg ad fide ren geflariim utninep effe non poteduie^ ei ligue poti’ eredaturmnde ed in alia per mterpietea facta tranflatio.Tflam Î quibufdâ etiam eodicibna grecia trib’ 1 uno latino n uno etiam f^ro inter fe ofentientib’üuent’cd ctOatufalem feje

annia ante oilnniu fuiffe Befimewa.’ /2)e parilitate annoium ; qui iifderrt quiboa nunc fpaciiati mpnohUia fez culia concniierunt. ^iap.iq-.

Ytlv eine iaj uideamoa quo nam mó A_F euidentcr poffit odendimon taj bieUéS ut illi oecem unua effet noder: fed tante pioltjntarïa annos; quäte nóc babemua.quoa utiep circuitua ccrtficil foliarin iHo^i bominu uita jjlipffima tompotato8.€lejcentefimo nempe ano Uite ‘Thoefferiptum ed factum ede oila uium. ^ur ergo tbi Icgitor:^ aqua oi luuij facta ed fuper temam fgccenteft/ mo anno uite Tfloeffecundi menfia fez prima 1 nicefima oie menfia: fi annua ilk minimum qualea oecej faciunt anti nodrum : trigmta fej oies babebatz 4^nrillua qppe annua fi antiquo mote hoc nomen accepittant non habet men fca:aut menfia etua ed tridoum ut baz beat onodecim menfea.4laomodo igi

Wr bic Dictum ed : fqrcentefimo anno fecundi menfia feptima a nicefima oie tnenfiainifi quia talea qualea niic funt etia tunc erant menfear'Ham quo paz «0 aliter uicefimo 1 feptimo me fecudi Ïenfia oiceretur ceptum elle oiluuiny* kinde podea in fine oilunij ita legit'.

Ct fedit area in mefe feptimo;feptima tnicefima oie menfia fuper motes ant racb. Äqua autem minucbatnr ilfep ad imdedmum menfem.ln undecimo aut tnenk puma oie menfia apparuerunt capita montuis.Si igitur talea menfea erantitalea pzoketo Tanni erantiqua lea nunc babemua «Oenfea quippe iHi triduani uiginti Q feptem oiea babere non poterant. dut fi para tricefima tri dm tunc appellabantur oieaiut omniii ptopoitionea minuantor.eigo nec toto quatriduo nodro factum ed itlud tan grande oiluuiumiquod memoiatur fa ttu5 qnadragita oiebua quadragita noctibna.4Luia bane abforditatem et Banitatem drat zproinde remoueatur


-ocr page 355-

lt;kc 0201^ : qm iohicfura falfa ita noh oftruere fenptura:^ fidem : at alibi wz ftruat.^:02fu8 tantua tna tue oies fuit quätus 7 nue eft:que uigiti 7 quattuoi bore oiumo cutnculo nocturnoq; oez tetmmant.Xâtua menfis quitus 7 nut' C:quê luna ccpta 7 finita xlufit. iat^ annus quitus 7 nüc eft:quê Duodceim menfes lunares additis popter turfug folarem quinque niebus 7 quadrants confuinant. 4antus anni fexcentefimi hite Tfloe fecundus erat menftéieitifqï menfis uicefim’ 7 feptim^ Pies;quido cepi t eiïe oiiuuiuni jm quo oies.jl. continuate igente^ plume memorihir, qui Dies non binas ac paùlo amplius boias babebant: fed uieenas 7 qternas Die noctuque tranfactas, ^c per boe ta magnoS annos iiijeft iHi antiqui ufep amplius q5 nongctos: quantos poftea ui/itjb’aam emtü feptuagintaquinq;

7 poft eum films eins jfaae Centn octo ginta:7 films eins quot;Jacob prope cenhig quinquaginta : 7 quantos interpofiti Bliquanta etate opoyfes centn ifiginfit 7 quantos etiam nunc uiimnt homines feptuaginta uel oetogitfltitel nö multo Bmpuus.oe qutbus etiam oietum eil « ^t amplius eomm labet 7 oolor.|;i3 uero mimetoq: uarietas q inter codices bebreos inuenitur 7 noftrosineque w bac antiquomslongeuitate oifteirtit:! fi quid habet ita wuerfummtucrfi effe onunque non poffit : re:^ genaue fides ab ea lingua repetenda eft: ex qua iter ptetatum eft quod babemus. ZJtue faz caltas eus uolentibns ubique gentium ptefto fit: noh tn uacat q^ feptuaginta inferptetes in plurimis que oiuerfa oi cere uidenturie/ bebteis codiciV erne dare aufus eft nemo.T^on.n eft ilia Diuerfitas putata mendocitas : neC ego nUo modo putandii ejifttmo.^d ubi no eft feriptotis euor:aliqd eos omio fpu ubi fenfus effet ofentaneus ueritati: 7 pdicans uerftates non interptantium

Ihdtetfcd jjpbetanh'us iibehtate alftef Dicere uoitiiffe credendum eft . pndé merito no folum bebhfeiueit étiaipiS cü adbibet teftimonia hé fcripturiS uh apoftoliea inoenitur auctotitas . Sed bine me opothiniote loco fi admuent DominuS^mifi wligentius loeutürüÿ» hunt qilod inftatexpedias.'Xlon enfin ambigendum eft ab bomine q ex pmO boie ptimus eft natus:quando tag did hiUebant potuiffe oftitm nuitates fane tc2:eni:nó iHa que hicitur efuitas ocii oe qua ut fchberem^ tanti laboie bui^ opens in mattus fumpfimus,

✓ din credibile fit phmi feeuli niroh ufepadeas etatem qua ftlfos generafte refcrunturia concubiW continaiffe*

^pitulum.i/.

rd^cet aliquis. ^a nc credendii eft J^oiem fiitoé mceffanter genera/ hihij: nec babentej piopofitii Ttinctie centum 7 amplius uel feciindu hebleos non malto minus ideft OCtoginta fexa ginta annos a concombendi opere Uaz camfleiaut fi non uaeaXet nihil ptoliS gignerc potuiffe rlbrt qUeftfo ouobud modis folmtur. dut emm tanto ferior fait ptOpóttione pubertaSiquarltd tlitC totius maiot annofitasiaut quod maz gis uideo effe credibile: noh bic ptiihd genin' filij commemoiati funtifed qUof fuceffionis otdo pofeebatmt peraeniVé tur ad *r^oe:a qno rurfhs ad dbtdam tiidemus effe peruentn : ac oeittde nfqj ad certum articulUm tempon's:quan/ turn opojtebat fignari etiam generatio nibus commemotatis corfum glotioz filfime cioitahs in hoc mundo pertgri nantis;!fapemam patriaj reqrentis. 4tuod.n.negari non p0t:prior oium £avn ex comunctione maris 7 femine hat’eft.Ifîeqï.n.iÜo natO oixiftet ddä quod oixiffe legitar:acquifuu lgt;ominc her oeum : nifi illis DUobus ipfe fuiffet bomo nafcendo additus ptimus. Ihnc Sffecut’ 41x1.que maior frater occidif


-ocr page 356-

•picfigorahone quadam ‘peregrinanfiö omtatJ»oei ; t}^effet ab impus 7 quo/ • dammodo teni^nis ideff töKoas oti ginem Dilig«nti bu6;7 ta?ene tiihtati9 teitena felicitate gaildenribiis’pcrfecuz 'hones iniquas paffura pmusoffenditr Sed qnot annotnm crat ddaj euj cos genmt non apparet.^x’n^ oigerimr ■generationes alie oe Caymalte oeiHo quem genuit ^dam in eins fuccefhone qnem frater oeddictappeUamt nomé iilius 3«b:oicen8 ut fcriptumcff- Sn fdtaoït eniin mibi oe^ fernen aliud pto Übel quem occidit Æapt. turn itaque iffe one fériés generationum :una ee ßctb:altera ce ^aymbas ouasoe qui busagimus oifhnetis oidinibus infix nuent ciuitatesiunam celeftem in tetjis 'peregrinante5;altera5 tettena tenenis tanq; fola fit gaudiis inbiantem : uel inberenteminullus w ptogenie^aph cum oinumerata fit connumerato tlda ufque ad cetanam gencraticncmiqnot BnnojH5 fmffet ejp’effustffrqff genuit «um qui cômemotatur poft eum.Tflo/ luit C1115 fptrinis oei in tenenetiuitatis generatóibus tpfa notare arc oiluuiü: fed in celeftis malu it tâq? effent meóna * oigniotcs.ljptjo aut: Sed quädo nat^ eft: non quidem taciti funt anni patri» eins: fed iain genuerat aliosi-tutrum folos 3ayn 7 4bcl affirmar gs audeat T'lon enis quia foli nominati funt pro pter otdincs generationu^quas com/ memotari opoitebat : ideo con^equens inden oebet folos firiffe tue generator 'e% efdam.ïTum enij filenho cooperti» omniu5 nominibos ceteroruj:legatur eus genuiffe filios 7 filias:quota fuent ifta proies ei’ quis piefumarafferere: *' ‘ lt;nbsp;fi culpa temeritatis euitat.''Potnit gppe éldam oiuinitus admonitus oicere po ftea ^- 9etb natus eft.Sufeïtauit enim mibioeus fernen aliud pro äbehquan do tabs erat futunis qui impleret ilU’ fanctitatem:non q»ipfe phor poft eum

tempojis otdine nafcerétur. Seide q^ ■ fcriptum eft uijit autem Qetb quinque 7 Ducentos annos:uel fecundii bebteos quinfj; 7 centu annos:7 genuit ^nos: quis poffit mïi inconfideratus affeue/ rare bunc eius primogenitum fniffeim admirantes merito reqramu8:quomo do per tot annos immunis fuerit a có/ nubio fine ullo propofito continentie: uel non fuerit coniugatus . ZHuando quidem etia oe ipfo legitur 7 genuit fï hos 7 filias:7 fnerütomnes oies öetb ünodecim 7 nongenh anni:7mottuus eft: atq; ita Demceps quotum anni có/ ntemotacur:nec ftlios tiliafcp genuiffe reticentur.üc per boe non apparet oio utrum qui nominatur genitus ipfe fue rit ptimogenitus: immo uero quonias credible non eft patres illos etate tam longaiaut impubes fuiffeiautïómgib’ caruiffe uel fetibus:nec iHos eoy ftlios primes eis natos fuiffe ct*edibile eft « Ixd ciim facre fcriptot biftotie ad ottü uitamque ‘T'loe;ctiius tempote oiluuiü factu5 eft per fucceffiones generanonü notatis tempotibus intenderet perue/ nircieas utiqs commemorauit: nó que ptimis fuis parentibus fnenntffed que wjjpagahoni« oidine uenerint.^xe/ pit gratia quo id fiat apertius aliquid interponas:tinde nullus ambigat fieri potuiffe quod oico. $uangelifta 4)a/ tbeus generationem oomtnice carnis per feriem parencii nolens cômendare 'niemotiei otdittes a patre dbtaa:atque ad Sauid ptimitus ut petueniret inten dens.^braam inquit genuit Jfaacicur no oixit ^inael ques ptimitus genuit.quot; qfaac autem inquit genuit quot;Jacob:Ïlur non writ ^fau:qm eiu8p2imogenitus fuit ?4^ia fcilicet per illos ad Sauid peruenire non poffet . Seinde fequiz tur . Jacob autem genuit Judarn 7 fra très cius . 'Dunquid Judas primo/ genitus fuit.quot;Judas inquit genuit pba res et ^aram.ff'lec iftoturn geminojt

-ocr page 357-

UBER^XV.

ûli^uw fnit pmogenitnö ^ii^« =fe^ snW illo8 iam tres genuerat. ^os itatp te/i huit in otdine gcnerarionóm:per quos; Bd ®aind atqueinde quo intenderat perueniret. ^X Q“® intelligi pote(l:ue tere» quoq; bomine» ante oiluuiû non phmogenito»:fed cos fuiffe omemota/ to8;per quo» otdo fuccedentiü genera rionom ad Tl« patrtarcbam duceret^ ne ferie pubertati» iHo- ^ obfoira 1 no necefTaria queflio nos fatiget.gt; z2De iure coniugto^;qgt; oiffimiliter a fubfequêt(bu8matronis babuerint pn. ma connubia. ^ap.ie;.

(cJ^rn igitiir genus bamanuj poll 1pma copula um facti ejtpuluete:

* »coinuges cms cjuiri latere: mariun» feminarumq? contunctóe op^ baberet: ut gignendo mulnplicarent:nee effent rtUi homines mfiqui ejiUis Duobiia nati fuiffent:airi fotores faas cóiuges Dcceperunt.4tuod profecto quanto eft antiqutus compelléte neceffitate:tanto poftea factü eft oamnabiliu» religions P’obibente, ltgt;abita eft enirn ratio re/ ctiffima caritati» : ut homines quibus effet utilis atque bonefta concordia:oi nerfarum neceffitudinum mnculis ne/ cterentur: nee unu8 in iina multas ba/ berct fed fingVe fpargercnt i fingVos: acfic ad (ocialem uita; oiligentius col Uganda pkuimc plurimos optinerent. Pater quippe 1 focer Dua:jz funt neceffi tudinum nomina .(Jt ergo aliü quifqï babeat patrem:alium focrum : nume/ rofiu8 fe caritas ponigit. dtrunep ant nnus 3dam effe cogebatum filiis 1 ft liabus fuisiquando fratres foioiefque connubio iügebantur.Sic 1 “sua upi eins utrjque fe^ui ftliotus fuit *1Tonus T mater.O-ue fi one femme fuiffctima ter alteran focrus altera: copiofius fe focialis oilcctio coUigaret-lpfa oeniep iam fo2or cp etiam u^or fiebat ouas te nebat una neceffitudines: quibus per, Ugulas Diftiibutismt altera effet foor

ökera nxor:bominti5 ntlmero fociatid piopinqnitas augetetur.Bed boe unde fieret tóe non erat;quando nifi fratres q fomres eƒ illis ouobus ptimis nullt boies erant.fieri ergo oebuit quando potuil:ut elften te copia unde oneerét' 0J02C8 que non erant iaj fototes:*!no foin illud ut fietet nulla neceffitas effete nt^ eriä fi fieret nefas effet .Tlâ fi ne/ potes pmoqtbotum q ias confobtinas poterant accipere oiuges:fo:o2iba8 ma trimonio lungcrentur : non iâ eue fed très in hole uno néceffitudines fierent: que pioptcr cantates numerofiore pw pinqaitate nectendamiDiffeminari per fingulos fingule oebaerunt.^ffet enij nnus homo filiis fuis fratri fcilieet fo/ roiique coniugibus.'i pater nfocer 1 Buunculus:ita i u^xof tins eifdem omz gibus filusn mater 7 amita 1 focrus. Idemcp inter fe filifcotum non folum «Tent fratres atqUe coniuges:ne9 etiS cófobïini:quia 1 fratrum filif.^mneS Butem ifte neceffitudints one uni hom* ni tres homines connecteoantinoneni connectèrent: fi effent in fingulis fin/ gule:ut nnus bomo baberet altéras fo roiem;alttrasiljojesialteram confoz brinamialterum patrema alterum a/ uunculüialteni focerii:altera matrest alteram amitam:alteram focrum. atep ita fe non ipaueftate coartatumifed la dus atque numerofius ptopinquita/ tibus erebus uinculü foetale oiffundez ret.XXuod bumano genere crefcente 1 multiplicato: etiam inter imptos wo^ mnltoium falforumque cultoies fic ob feruari cemimu8:ut etiam fi peruerfis legibus permittantur fratemamugia: melior tarnen confuetudo ipfam malit ejehonere licentiami' icum fototes ace» pere in matrimonium pumis bumant generis tepotihus omnino licaerit:fic adoeifetur quafi nunep licete potnerit. qdbumanum enirn fenfum uel aUici/ endum nel offendendum : mos ualet


-ocr page 358-

EIBER . XV*

phtrimom.-Cui cos fn bac canfa moz derationem concupfeentte coercest:cû Defignari atep conumpi mento effe ne farium mdicatur.Si emmeft imquus auiduate potftdendirranfgKdi limited ägro2Uin:quanto eft intquiue libidine concumbendi fubiiertere limite mow/ Expert! antem fnmns in connnbii« có fobnnarum etiasnoftris temponbus: p:opter gradus jjpinqnitatis fraterno gradui p2o;timu5;qnä raro per mote« fiebat:qjfieri per leges licebat quia id nee omina ptobibuit: nee nódu ^bibu erat lej bumana.öfenïtamen factü etia licitum propter nicinitales bonebatur illiciti : 1 quod fiebat emn confobrina pene cumfotote fieri nidebaturiquia a ipfi inter fe ptopter tam ptopinquan# confanguinitatem fratres nocantunet pene getmani funt.fnit antesantiquis patrions religiofe eure; ne ipfa propin qiutas fe paulatim ptopaginum oidmi bus Diriment longius abireil propiz quitas effe oefifteret: ea nondus longe pofitas rnrfus matrimonijuincnlo col ligare ;n quodamodo renocare fngien tem.Çînde iam pleno bominibtis orbe tenarmn non qnidem fotoies e^ patre nel matreiuelambobus fuis parentib^ narasifed tarnen arnabat oe fuo genere oueere njoies.aerum tarnen qum ouz bitet boneftius boe tempose etiam con fobzinarus ptobibita effe conmgiamó folum fecundum ea que oifputauimus psopter multiplicandas affinitatesine habest ouas necelTitiidines una pfona: turn one poffint cas habere:1 numéro propinquitatis augeri. fed etiam quia nefcio quomodo ineft humane uereen die quiddam naturale atq; laiidabile: ut cm oebct caufa ptopinquitatis uere cundum honozem ab ea côtineat qwis generatneem tarnen libidinemioe qua erubefcereuidemus 'tipfam pudicitias coniugalem.^opnlatio igitur maris 1 femme quätü attinet ad gen’ mottaliu quoddam femmanum eft ciuitatisifed tettena cimtas generative tannimodo; celeftis aut etia regeneratione opus ha bet.ut noja generatóts euadat. ptru; mit aliquid fueritmel ft fait quale fnez rit cotporsle atep uifibile regenetatóis fignom ante oiluuw: ficut êlbtae circu cifio poflea eftimpatataifacra hiftotia tatet. Sacrificaffe tarnen deo etia iHos antiqffimos holes non tacet.quod 1 in cuob’pmis fratribus darait.'lTftoe poft oilmuu cü oe area fuiftet egreftus boftias Deo legitur imolafte . ^e qua re in ptedicennbus libsis tam oi/im^; non oh aliud oemones attogantes fibi oiuinitatem : oeofep fe credi cupientes; fibi ejpetere fscnticmmil gaudere b» iufeemodi bonoiibus: nifi quia uerum facrificium oeo uero oeben fount.

ZzDc DUobiis e;c uno genitoie psocrea tis patribus acque principibos.

^pttuluma^.

rcgt;^m ergo effet ^dam utriufqoe El^generis pater: ideft 1 tui’ ferics ad tenenam 1 cuius feries ad edeftem pertinet ciuitatem:occifo etbel atque in eius intcrfecdone commendato miraz bilt facramento : facti funt 0uö patre» fingulozum generum ïtapi ipeth:in quotum filils quos cómemoiari opor tebatiouarum iftarum ciuitatum in ge nere mortslmm euidentius indicia cI» rere ceperunt. tap quippe genuit noch:in cuius nomine códidit cimtatc fcilicet nó peregrinantê in bot miido; fed in eius temporal! parte ac felicitate quiefcente . tap autem tnterpretatur poffeffio;unde oictumeft quado natus eft fine a patre fine a matre eias:acqut fmi hominem per oeum.tnoeb uero oedicatio. bic enim oediesf teitena ciz nitas ubt conditur:quoniam bic habet eum quem intendit 1 appétit finem » potto iHe Setb interpietatnr refuttez Ctio:*! Cnop filius eius interpsetat bo mo : non ficut idam . ttipfum enim


-ocr page 359-

IIÏBER.XV-

komen iterpzetatur bomosfed fomiinc perbibewr die in ilU lingtla ideft be/ hea mafcub 7 femme. Dasücwilb faiptum eft.lt;i0afcalum 7 feminâ fedt cos;! benedeit illos: 1 cognominauit eoîum nomen ddim.linde non ambi gifnr fit appellat» fniffe feminâ Cnaj ptoprto nomine; iit tarnen Adam quod intetptetatu: homo nomen effet abo^i 'Snos antes fie interptefatnt homo:nt boe non poffc feminam nnncupari pe/ riti lingne illins affcuerent;tan^ fili’ refnrrectionis: ubi non nnbent:neqné njores nuetnt. ‘'Iio enim erit ibi gene ratiœfû illnc perdujerit regeneratio. 4i,iiarc 7 hoc non incaffum notädum arbitror:q, in bif generationibn« que piopaganmre/illo qni eft appellat«» Setb:cu genniffe filios filiafq? oieat; hnlla ibi genita nominatfj feminâ eyz pteffa eft. Jn bis ante que ptopagätur e/ t^aynd ipfo fine quotifq? jjtendût: noniffima feminâ genita nominatur. Sic eniSlegitnf.dÇatnfael gennit la/ meeb ^t flipfit fibi tamecb ona» n/o res.TJomen nnins /Ida;': nomen fecii de Sella.1 pepefit Ada ’Jabel.bic eras pater babiranrtnm in ’abernaculis pe/ cotariotum.€t nomen fratri» tins JH bal:bic fuit qui oftendit pfalterfnm et citbaram. Sella aatem peper« «ïipfa 4;ub3lc3ym:'Terat erarf’ -r maUeatoi eramenti 7 fenf.Corot antem 4ubal/ caym ''nema.lhüCßfque pottecte fnnt omnes generatóes £ayn:que funt oê» ab Adam octo:annumerato ipfo éldâ: feptem fcilicet iifqne ad lamecb:q ona rus marftiis ujo^ fmt:l octana eft ge neratio ia filiisiin quibns 7 femma có memotatur.Ölbi eleganter figniffeata eft:terreaas ciuiratcm nfep in fui fines camales babitura5 generatione»:que marium feminaruep coninnetione pto oeniunt. Sade 1 ipfe quod pteter ea» nuftp reperinnt’ ante Biluuius'noibus fpzüf e rp’imunfur ujote» iüP bóif: qui nomiÿtur bic nouiffimns pater: oient auf tayn g interptetat’ peffeffio tettene cöditor ciuitatis:! filius dus » cuin» nomine condita eft €notb qui interptetamr oedicatio : tndicat iftam duitatem 1 initiam 7 fine baberc tette numbi nibil fperanit ampli’ ^ qnod in boe fcculo cerni poteftata Seib qni interptatur rcfurrectioienm fit geneta tionö feo tfnm cómemoiaiarnm pater quid oe filio eius facra biftoria mcat intuendumeft.,

/4Xttid fignatum fit in éfeel 7 Setb 7 4no8:qnod sparet ad Cbriftum et cotpn» dus idéft eedeffam pertinere.

Cap.iS.

zW4lSetb inquit nam» eft filiu8:7 V^noiamt nomen eins ^nos. J|0ic fperanit inuocare nomen oomini on. THernpe clamat atteftatio uentatit.ln fpe igit limit homo fill’ refuircetöis: in fpe uiuit q?diu petegrinatur bic dm las oeiiq gignitur ej fide ffurreetóis zGbjifti.C/ onobneuäcp illis bóibu# êÜxlquf interptetatur luctiis : 7 em» fratre Cetb qui itetptetatur tefuticetio mot» Cbtifti 7 uita dus e/ mottiisi fi gur3tor.4j qua fide giguitur bic ei/ uita» oei ideft bomo g (perauit Mioca re nomen oomini oei . Sl^CTimfalui facti fumus ait apoftolus.ope« autem que uidetur non eft fpc8.4ûiod enim i.idet guis : quid fperatr Ci ante quod non uidemus fperamusiper patietiam ejepeetamus. “na qo» u^c.ire boc e^i ftimet ab altitudine facramcti/'Tluqd enim Abel non fperanit iuocrea nomc oomini cd:cuiusfacnfidum fcriptuta tarn acceptum oeo fuiffe commemotatr TI unquid ipfe Seib non fpcrauit no men Oominiodioe quo oiemm eft.Cd fcitauit enim mibi beus fernen ahnd ^ AbelrCur ergo buic ptopzie tribuitur quod piotum omnium intelligitnr et commune:nifi qui opottebafin-to qui de pâtre gencrationum in mcliorcn»


-ocr page 360-

LIBER.XV.

partem boe eft fuperne eûiitatis fepara taru5:p2imii8 eommemoiatus e/02W8 p^figurar. hominem ndeft hominum foeietatemrque non feenndus mres ter rené felicttat»:fed fecundû oenm niuit in fpe fehatatifeterne/Tflec Dictum eft bic fperamtin oominns oenmiant bic inuocamt nomen oomini oei : fed bic fperamtingtinnocare nbiep pwpbetia eft ejofturum popnlum qui fecundum electioncm giatic inuocauit nomen oni oei: boe eft quod per alium propbeta oictns eft apoftoluf oe boe populo in/ teUigit ad oei gratia pertinere,^t eut omnis quicunqiie inuocaoerit nomen oomini faluuf ent. boe enim ipfum qd Dicitur 1 nominauit nomen et’ ^nof; quod infeijuctatur homo ; ac Deinde additur bic fperaoït innocare nomen oomini oeiifatm oftendifur;q gt;nbsp;non in feipfo fpem ponere oebcat bomo.nha ledictus enim omnis ficutalibi Icgitur qui fpem fuam póit in bote.4c per boe in fe ut ftt ciuia altenus ciuitatia que n folum fecundum filium aayn oedica/ tur boe tempose:boe eft monalm bui’ fcculi labente tranfcurfuifed in illa int mortalitate beatitudims fempiterne. /2)e fignificationc quei€noçb traf/ latione inonftratur. Æap.tj,.

^ 'ïifta ptopago cuius eft patei A quot;_9etb in ea generatione habet oe ’ dicatois nomeniqiie feptima é ej 4dâ annumerato 4dam . Septimus ent ab illo natus eft ^nocb qui interpietatut oedicano.fed ipe eft ille tranilatus qui placuit oeo:-Tinfigni numero t otdine generationum quo fabbatum confccia turn eft.feptimus feiheet ab 4dam,ab ipfoautem patre iftarum generationn que oifamuntur a generatione ^ajm: ideft a 0etb fejtus eft:quoto oie fact’ eft homo.t eonfumauit oeus omnia o pera fua.^ed buius 4Enocb tranflatio lire oedicationis eft pfigurata oilatio. Xlue quidem iam facta eft in €biifto capite noftro: qui fie refurre/it:ut non motiatur ultcrms;fedet ipfe trartat’ eft. lUftat autem altera oedicatio uni uerfe oomus cui’ ipfe ihtiftus c fun damentum;que oifteitur in finemiquâ do erit omnium tefmicctio nó monuo rum amplius. Siue autem oomus oei oicatunfiue templum oei: fmc ciuitas oei;id ipfum eft: nee abbotzet a latini eloqui) eófuetudine.Has t i^irgiliu» impcriofiftimam ciuitatem oomum ap pellat J^ftaraci;roman 08 nolens intcl ligi qui de Macaco per tioianof oiigi ne5 oacuntiloomu ^neceofdc ipos; quia eo once tioiani cu t italic uemlfet ah eis codita ê G^oma.lmitatus hacp eft poeta ille luteras facras:in quibus oicitur DomusI^acob tarn ingens pox pulus hebieoium.

/Æ)e eo ggt; ^ayn fucceflio in octami ab ddam generatione elauditur: et in pofteris ab codem patre ddam ‘Hoc pectmus inueniiur. Cap.20.

^^tfKjcet ahqs.fi boc intendebat feri ^tot hui’hiftqiie i comemotadif gcnerationibus cj 4lt;i^m per filin ei’ ^etbiut per illas peruentret ad ‘^loe: fub quo factu c oiluuiuia quo rurfus conte/eretur ordo nafcentiu:quo per ueniretad Äbiaä:3 quo uf^atbeus e/ uangelifta incipit gencrationes gbus ad 4hriftum peruenit eternum regem ciuitatis oei.-ewid inten debat in genez rationib’ ejc taynnqBo eas pducere uolebat.-^efpondeturufcp ad oiluntu quo totu illod genus terrene ciuitatis abfitmptnm eft:fed reparatum eft e/ ft bis Tlloe, Tpeque enim oceffe potent bee teiiena nuitas focierafcp bominii fecundum bomtnem uiuctiuminftpad buius feculi fineioe quo oominuf ait: blij hui’fecult gcneiant 1 genezantur; Ciuitatem uero oei peregrinantem in hoc feculo regeneiatio perducit ad al/ terum feculum:cuius filij nee générant nee generantur. ft?ic ergo generan et


-ocr page 361-

ÜBER, y y»

generaîc dutbtt atri^ commune cil; ^uis det ciuitas babeat aiâ bic mna nutum milia que ab opéré genetâdi fe abßinent.Bed habet etiam üla nues nonnullos idi fimiies e; c imitatione quadâ licet erranteo.âd earn nanque pertinent etias qui déniantes ab bui’ fide diuerfas berefes condidernnttfe/ cundum Hominem quippe uiuunt: nó fecnndum deum. €t indorii gignofo pbille qui nudi petbibentur pbilofo/ pbari in fohtudmibus indietciues ei’ fünf:T3 generando fe cobibent . Tpö emm dl boe bonum tnifi cum fit fecü duin fidern fummi boni qui deus eil. X^oc tarnen nemo feeiffe ante diluuiü reperiturtquando quidem etiam ipfe Cnocb fep[imusab 4dam:qui ttafla tus referturelTe non mortous: genuit filios 1 filias ante q; tranfferrenmrâ quibus fuit dl^atufalemtper quem ge nerationum memoranda^ ordo traf cutu't.Uur ergo tâta paucitas fuccefli onum cömemotatur in genetationib’ ej 4^ayn:fi eas ufq; ad diluuiü pduci oportebat;nec erat diuturna etas pue niens pubertatem:que cerü uel aplius minos uacaret a fetibus/'Ham fi non intendebat auctor libri buius aliquê ad’quem neceffario perduceret feriem generationum:fioit ïillis qui ueniüt de femine SetH: intendebat petuenire ad Tfloeta quo rmfus 02do neceffaii’ fcquéreturiquid opus erat ptermftteie primogenitos filios ut perueniret ad Xameebtin cuius filiis finitur illa con tejio octana generatione fctlicet ex 3 • dam: feptimaejisvn: qua fi effet ide alfquid deinceps connectendumtunde perueniretur uel ad ifrabeliticum po/ pulum:in quo celelh ciuitati etiam ter zena bierufalem figazam propbetica? prebuitmel ad 4briflu fecudu came qui elf fuper omnia deus benedictus in fecula:fuperne biezufalc fabricator Btque regenezatortcum tota progéies

^apn diluuio fit deletar ’ ifnde uidert potefl in eodem ordine generationii; primogenitos fuiffe commemoratos. iCur ergo tam pauci funt/Tlon enirn ufque ad diluuium tot e(Tc potuert nó uacantibus ufque adcentenariam pu/ bertatè patribus ab officio generädi: fi nóerat tue jiportione lógeuitatis illius etiam fera pubertas. Uteni per cque triginta anno:^fueunt cü filios generate cepeft octies mcenu quoniä octo funt generationes cu; ftdâ 'icû eis quos genuit Iamecb:duccti 1 qua draginta funt anni/T^um itaque toto deinde tempore ufque ad diluuiü non generaunut.quot; 41u3 tandem caufa qni bec fcripfit generationes cómemorate noluit que lequuntur / Tftam ej Ada ufque ad diluuium computantur anui fecundum codices noftros duo milia ducenti fe/agita duo:feciidu bebieos antes mille fepcenti quiqusginta fex» 4lt ergo iflam numerum minore ere damns effe neriozemide mille fexectis quinquagintafexonm»- ’ducenti qua draginta detrabimtur.Tflunquid ere dibile eQ p mille quadiigctos 7 qnot ejeuutt annos qui reffant nfep ad di Inuiu pzogenic ïtayn a genetatiöib’ nacaf pomifTe.-^ed qui ex boe motief meminerit cum quezerem quo modo credendum fit antiques illos bomîes per tarn multos annos a gignendis fi liis ceffare potuifferdnob’ modis iflS folutam effe qmfttonè: aut de feta pu bertate pioportioue tâ longe nifeiant de filiis qni commemorantur in gene rationibusitp non fuciintpmogeniti fed bi per quos ad cum quern intendc bat auctor libii potent pemenir-ficut ad HoeI generationibus $etb . ^20 inde in generationibus tayn fi non occorrit que deberet intendi: ad que pretermiffis primogenitis pet eos q cömemorati funtperueniïioportebat fera pubeitas intdligenda tcflabaitut


-ocr page 362-

tmER .XV.

abqnAn£o poft cenuianno# pulxna babileftp ad gignendum facti fucrit: ut ordo generattonö per pmogeintoo turreret:' ! «fep ad dtlauti t ad name^z annorü tante quanritatis occtirreret. AoaniKs fieri poffit ut 4gt;pte: aliqua kcretiorcni canfam que me kKet;mq5 ad lamecb 7 eins filios, generationu petueniente contextuicommendaKtui bec duitas quam dicimus terrena :a( deide cedaret (criptor hbri comèoiar ceterasique uftpad dtluuium ede po BK2unt,i?oted 7 ilia ede caufa cm nâ ordo generationum per pmogenitoa duceretar:ut necede nó fit ilUs bóib’ lam fcram credere pubertalem: cp fei imt eadem ciuitas quam Sayn in no mine ^noeb filn fui condidit : longe Uteep regnare potu«it:' lreges babti non fimnl plores: fed fuis etstib^ fin golo8;quop genuiffet fibi Fuccedutos quicun^ regnadent.^o^ regu pm’ ede potuit ipe tayn.fecudus «’filins lt;notb;in cuP nomine ubi regnare^ condiw eft ciuitas.tertius |rad quern genuit ^nocb. quartus 4!)anilt;l que genoit Jrad.quintus dOatufael que genuit uRanibehfe/tus tameeb que genuit (i^atufackqin eft feptimus ab Idam per ^ayn-TRoautem erat con fequens:ut piimogeniti in regnum « gnâtibus fuccederct pribu8;fcd qoos regnandi meritum propter nirtutem teriene utilem ciuitati: uel fots aliqua teperiietiuel file pondimug fatecdezet patri bereditario quodag lure régna di:que pre ceteris filiis dilejctdet. ^0 tuit autem uiuete adbuc iametb afep régnante fieri diluninm : ut ipfum cd alifs omnibus bominib’ ejteeptis qui in area fuert quern perderet iueniret. ‘‘Reque eni mirSdum tft:fi uazia quâ titate nnmetofitatis annoB itetpofita; per tas loga etate ab |di nfqtad d* iuuiu no equalis numeri generatioes babuit uttaqs progenies: fed p Sayn

ftptemip Setb ant decern, feuimus £ eni ot iam dtji ab Mdâ ufq; iameebi decimus TJoe. €tideo nóunus fiU’ iameeb ficut m ceteris fuperius : fed plûtes commémorât! fuut.quia ice:tn fuerat gs ei fmdet mortuo mccedur’: ft regnandi tempus iter ipfum 7 dila uiu remifidet.Sed quoquomodo fe babeat fine per primogemtos fiue per reges eje £ayn generationu ordo de cunensnllud mibi nullo pacte preter eundu ftlentio uidetur: q^ cij l-amecb feptimos ab ddam fuidet iuentus: tot cius annumerati funt filit:donec unde nazius numetus impl«etur;quo figni ficatur pectatum.Ädduntui enim tie# fitiia una fiba . K/ores autem aliud podunt fignifitare: no hoc quod nnC commendandi iuidetur.quot;Rue enig de generationibus loquimur . Jile uero unde fint genite taciturn eft.duoma ergo le;c denario numéro predicatuti unde eft memorabilis ilk decalogus: profecto numerus undenari’ quonii tranfgieditBr denanum: tranfgredio nem legis ac per hoc peccatum fignifi cat. t^mceifq?m tabernaculo teftiz monii quod erat in itinezc popiili dej helut templuih ambulatorum: undeci uela cilicina fieri ptecepta funt,^ ctli cio quippe recordatio eft peccatorù : propter bedos ad finiftrum futuios: qa confitentes in cilicio profternimut tan^ dicentes quod i pfalmo fcriptu cft:peccatum meum atc me eft femp. Progenies ergo ej ^dam p ÄoyU fceletatom undenario numeio fimtutt quo peccatum fignificatorii ipfe nuz merus s femina claudiuir:a quofyu iniiium faetd eft pectatiipet quod oes ntorimur.Commiffum eft autem utl uoluptas camis que fpiritui reftfterel fequeretur.Ham 1 ipfe filia jJ^mecb TRerna uohtpras iterpretaf.Jte: ^b autemab ldam ufque ad Tloe dena rias ifmuatar legitim’numer’ .Am


-ocr page 363-

THoe tres adüdtmtar filiY: imde und lapfo 0110 benedicunc a pre:ut remota reptobo 1 p’obatis fthis ad numerum additts: etiam aaodenarius numerus intimetur:qut -ïin patriarebarum 7 in apoftolo^ numéro infignis eit jopter feptenanj partes altera per altera mul tipltcatas.Tla ter quatemiuel quater terni ipfu faciutJfris [ta fe babenrib’: uideo côfiderâdû 7 cömemo:adu;ifla utraqs jagenics q Difticns genetatóib’ Duasifinuat dnitatestunâ tenigena^: altéra regenerator:quo mo poftea fie cómijta fuent atep cofufamt uniueefü genus biimanum e^ceptis octo bóibuf perire mereretiir oiluaio, z^ua ratóe cómemotato ^nocb qui fuit films 4ayn totius generatióis ei’ nfep ad oiluuiu fit cótinuata nattatio. £0memo23to at ^nos q fuit ftli’ ^tb ad condûiônis humane puncipium fit

redditum. iap.zi.

rpv Ximo autem intuendu eft quoad modi » cü ex Cayn generationes enumerarenf:cómemo23to ante cetbs pofleros eins illo in cuius noie códita eft duitafideft ^nocbtcótexti ft ’ cetea ufep ad illu finem oe quo locutus fus: oonec illud genus atque illa uuiuerfa pjopagp oiluaio oeleretur . cam nero films öjetb anus cómemojatus fuiffet ^nos:nondu ufq3 ad oilnuiu additis ceteris:amculus qdaminterpohitur t oicitarbic libet natiuitatts boiu5:qaa oie fecit oeus 4dam: ad imaginem oei fedt ilium:m3fculu 1 feminâ fedt eof: 1 bndixit illos:! cognominanit nomc eojü 4dam:qu3 oie fecit illo3.-P.uod mtbt uidefad boe interpofitö: ut binc riirfas indperet ab ipfo 4dam oinume ratio tempo:mir quam uoluit facere: qui bec fcripfit iciuitate terrena.tan^ earn oeus fic cömcmo’aretiut non có/ putaret . $ed quare bincredditur ad lilas recapitulatóesipoftea q? omemo raws eft filins Seth bomo g fperauit

inuocare nomen oni oei ga fic epottd'' batiftas ouas jiponerc cuutates: un' per bomicida ufep ad bomidda.nas** iameeb ouab’ u^ombus fefe ppetralR bomicidiu eófitetur:altera per eus gut fperauit inuocare nomen om oerS^oc eft quippe in boe mudo peregrinantis ciuitatis oei totum atqj fummi iin bac mo2talifate negocium:quod per unum boks ques fane oecifi 2efurrcctio genu if:cómendandu fuitJl^omo quippe ille unus tott’ fuperne doitatis eft unitas: nondu gdc cópleta:fed pmifta ifta p2o pbctica prefiguratione cóplenda.fili’ ergo Cayn boe eft films polTelTionis; cui’ nifi tettene ciuitatis béat nomen: in diiitatc terrcna que in eius nomine códita eftrSDe bis eft.n.oe quibus can tatur in pfalmo ^nuocabunt noïa eo.^ in tettis ipfor: ptopter quod fequitur eos quad in alio pfalmo fcriptum eft. 2gt;ominc in ciuitate tua imagines eo.^ ad nibilu rédiges, fill’ aut feetb hoc eft filiiis refurrectionis fperet inuocar nomen oomini oei. ^arn quippe focie tatem bominum ptefigurat que oidt: ^go autem ficut oliua fruettfera in 00 mo oei: fperaui in mifericordia oei. □anas autem glotias famofi in ter ra nominis non reqinrat . Meatus cnim mr cuius eft nomen oomini fpes eius: n no refpexit in uanitatef 7 in infaniaf falfas.ptopofitis itaque ouabus ciui/ tatibus: nna in re buius fecuUialtera in fpe oei: tanquam ej communi que aperta eft in ^dam iaima mottalitatis egreffis nt pcrcu22ant7 oifemtant ad oifcretos ptopiios a oebitos fines:ici pit oinumeratio tempotum: in qua et alte gcneratóes 3diicmntiir:facta reca pitulationeex 4dam:ex cuius otigine damnata ucliiti maffa iina:merite da/ nationt tradita fedt oeus alia in contu ineliam uafa ire:alia in bonozem uafa mifcrico2die:illi8zeddens quod oebet? in pena:iftfs oouans quod no cebetur


-ocr page 364-

UIBER .XV.

m gratwiut ejipfactiam eóparationc uafo2um ireHiipema duitas oifcat que pcregi-tnat ’ i terris: nö fidete liberate arbitnï fui:fed fpetet inuocare nomen Dotnini od:quoniam noluntas in na/ tura que facta eft bona a bono oeo :f5 mutabilis ab immutabili:e;cnibilo ab lt;0 qui eft:^ a bono poteft oeclina:c:ut facial mains:quod fit libero arbiirio: 1 a malo nt facial bonu: qiiod non fit fine oiuino adiiitoïió.

/|Pe lapfu filing oei alienigcna^ mn lie:^ amore captoy:ndc 7 owexceptis püj.boib’Diluuto pire meruerc^aa. ^'^zPeitaq; libero iioiiitatis arbi/ 1 ^rioigeneratione buinana _pgre dientc atq; crefccte facta eft pmijtiori initiate participata qdam iimuftp ofn fio ciuitattsiqb malum a fejeu femineo caufa rurfus iuenit:nô qdc illo modo quo ab initio /lion.n.cjiu(q; etia tue (allada feducte ille femme pfuaferunt pcccatu uirts: fed ab initio que pzauis motibus fuerant in terrena ciuitate.i.i tetngenay focietate:amatc fimt a filijs Dciiciuibns.f.pcgrinatis in boc feculo alterius ciuitatis:^pter pulcbntudine corpoy:quod bonii oei gdc oonii eft: fed pzoptezea id largitur edâ malw:nc magnu bonii uideatur bonis.Deferto itaq, magno bono et bononi pzoprio: lapfus c factns ad bonu minimii:n bo nis pzop2iu5:fed bonis malifcp côc:ac fie fill) di filiay bolus amoze fC capti: atqi iit cis coiugib’ fruerenf in amozc focietatis tezzigene oeflujeerunt. oefta pietate quam in fancta focietate feriia/ bant.Sic enim cozpozis pulcbzitudo a oeo quidem factum fed tprale carnale infimum bonum: male amatur poftpo fito pe etemo:ictemo:fempiterno box no: quemadmodum iuftitia oeferta ct aurus amatur ab auaris nullo peccato auri :fed bominis. Sa fe babet omnis creatiira. Cum enim bona fit: 7 bene poteft amari imale:bene fdlicet ozdic. cuftodito:male ante ozdine pturba W. CLuod in laude gda creatozis bzeuitez iierfibus w/it.lhec tua funt bona fût; ga tu bonus ifta creafti.'Jlil noftrum eft in eis :nifi quoo peccamus amates. 4)zdine neglecto pzo te qd códitur abf te.treatur autem fi ueraciter ametur: boc eftfiipfe non aliud pzo illo quod non eft ipfe ametur: male amazi nó po tcft.'Wam 7 amor ipfe ozdinate ama/ dus eft:quo bene amatur qd amandu eft;ut bene fit in nobis iiirt^ quauiuiï bene, dnde mibi iiidetur q lt;nbsp;diftmitio bzeuis 7 uera uirtutif ozdo eft amozis» pzopter qiiod in fancto cantico catico rus cantat fponfa Cbzifti xiiutas oei. Ordinate in me cantate .ibui’ igitur caritatis boc eft otlcctionis 7 amoris ozdic pturbato:ocii filij oei ncglejeit: ifilias bominum cilc/erunt: qiiibus ouobus nominibus fatis ciuitasutzaq; Dircernitur.‘ÏTeque.n.7 illi non erant filij bominum per naturam: fed aliud nomen babere cepirant per gratiam. /Jn credendnj fit angelos fubftantie fpiritalis amoze fpeciokni muliei-iim captos eozudes iniOe coniiigia:e;cgb’ gigantesfunt creati. Cap.23.

'ïin ^‘iê fcriptura ubi oicti 1—Want oilejcille filias bominn filij oeiiudcm oicti funt etiam angeli oei. nnde illos multi parant non homines fuiffe fed angelof.Æiiâ qucftione nos tranfeuntes commemozatamiin tertio bums opens Itbzo religmus infoluta. ntrum polfint angeli cum fpiritus lint cozpozaliter coire cu fcminis.Scriptii eft cntm.O.ui facit angelos fuos Ipiis ioeft eof qui natura fpiritus funt:facti effe angelos fiios: iniugedoeis officiu nunciandi.Ctiit.n.grcce oicimr ange Io8:quod nomen latina oeclinaiione angelus pbibetur:Ltina lingua nuci’ intcrpzetatur. Sied utrumcomm cor/ pora confequenter adiiijerit oicendo et miniftros fuosignem ardentemmn


-ocr page 365-

1LIBERlt;XV*

g* eartr«ee tan^ igne fpinwalt feracre oebeant mmitlriems: amUguam dl. Appiriuïï:tarnen bominibus angelos in talibas coïponbjsnit non folmn ai deriaierdm eaam tangi poffent eadem uenffima fcriptnra ultat’.^c quoniUS crebenimafamadl: mnltiqp fe ejptos ud ab ei» qm ejperti dTen.toe qti02ii5 fide onbitandnm non efLaadiffe con/ firmat:filuano» - rfaunas quo» uulgo incnbos notât: imptobo» fepe ejctitiffe mulieriba»:'!eamm appetiffe ac percz gtffe concnbitnm:7qiofJain Demones qnos Dufios gallt nnnenpant:banc affi dne immunditiamet tcntare - Tefficere plure» talefq? affeaerât: nt boe negare impudentte mJeatur. 'Tan binc aliqd andeo fernere oiffinire ' utram aliqm fpiritus elcmento aereo co:pa:ari fut. nam boe elementum etia cam agitatur fiabello:fenfn coupons tactnep fetitur: poffint etiam banc pati libidinem : nt qnomodo poffunt fentienhbas feminis nnïeantur.^et tarnen angelos factos nullo modo illo tem,ao:e fic alibi pot« ifïe crediderinmec oe bis oiriffe apo/ ftolam I^etrum.^i enim oeas angdis peccantibas no p,perçu: fed carcerib’ calig nis infer; retrndens tradidit in indicio puniendos refemarided poti’ De illis qui pnmum apoffatantes a do cum Diabolo pnncipe fuo cecidernnt:q pnmi bomines per in lidia ferpentina fraude oecepit. pagdos autem fuiffe etiam bomincs nuncupatos: cad^s Icri ptura fancta loc iplefuTima teflis eft. Tlam -ID 'Joanne fenptn efl.^cce mit to angelum meum ante faciem tmm: qui preparabit mam tuam.^t ulöala/ cbiaspjopbeta piopria quadam idefl pjoprie fibiimpertita gratia Dfctits cfl angelus . ileram boc moiiet quofdam qgt; erillis qni oicti funt angeli DizTer mui er.biis qnas ama«erüt:non qnafi homines generis noflri : fed gtgantes legimus effe natos;qnafi nero coipoia

hominnm moonm noflriilonge ejc Deuttaiqb etiam fnpta cómemoaauit:n etiam temponbns nodris nata funt.^ Tlonne ante paucos annos cd romane nrbis qb a Hothis factum ertjapiqua ret erddinmtrome fuit femina eus fuo pâtre n fna mïe:qne cotpoie quodâmô giganteo longe ceteris ptemincret rad qnam nifendam mirabilis fiebat nfqae quaque concurfus/^t boe erat majie admirationi q, abo parentes eins nee faltem tam longi homines erantiquas longifïimos uidere confuemmus.po/ tnernnt igitnr gigâtes nafem paus qs fl Li Dei:qni 1 angeli oei Dicti fnutifilia bus boïum hoc eil fecundum bomincs n inentin mifcerenturifilu fcilicet Setb filiab’itayn/Tla 1 canonica fenptnta fic loqnituriin quo lib:o bec legimus: cui’uerba ifla funt.^t factn dl poflqj ceperunt boks multi fieri fnper terra: 7 filie nate funt illis; uidentes angeli Det filias bommum quia bone fmurfu pferunt fibi aroies ej omnibus quas elegerat-^t Dijit oominus ocus. 'Ilo permanebit fpirit’ me’in boïbns bis in eternnm : ptopter quod caro funt. ^runt ant Dies eo’um centum niginti anni.'dfcigantes aüt erant luper terras in oieb’ illis . ^f poft iUnd ci i itrarct filu oei ad filias boïum: 7 generarent fibi:illi erant gigantesa (eculo boïes nominatt-H^ec fibn u-rba oiuini fans indicant: iam illis oub' ^miffegigâtes fnper tcrram;quando filü oei accepen urojes filias hominu: edeas amarent bonasidcfl ptilcbaas.Cóiuetndo qppe fcriptnre bnius eflietiam fpcciolos co: poie bonos nocare. 3;d er poltqj boe factum cfl nati funt gigan(es.i|)ic enis ait.Gigantes autem erant (»per terra in Diebusillis . lt;tt poft lUiid.cii uura rent filu oei ad filias bominnm.^igo 7 ante ï illis Dieb’7 poft illud. lt;p.uud autem ait: et gencrabant fibi: fatis o/ ftendifitp pubs ante $ fic caderét filu .r.i.


-ocr page 366-

ElßERjXy,

ötuCW gencrabaut non fibiadelt nort oominato» fibi libidine cocudefed fer mente officio ^pagadun familiä fall’ fnirfed ciues cimtatis oeegb’annucia ueraat tancp angeli oeiait ponerent in oeo fpe5 fiiâ:finiile8 illina qui nat’ eft oe Serb filias refnrrectióis:! Iperamt mocare nomen oni oei:iq fpe effent ca fuis pofteris coberede» eternotum bo noiu3:7 fnb oeo patres fiatrea filio^: ‘'non ante illos ita faille angelos oei: nt bomines nó effent ficat patant qda; fed bomines piocoldabio faiffe fcriptu ra ipl'e fine alla ambigaitate oedarat. ^am emm ptemiffam effet g, uidentes angelt oei Alias ,bominnm quia bone font : fnmpferant fibi adores e;comni bas qaas elegerant ; mo;: adianctam eft:7dtƒit domin’ oeas.nó pmanebit fpiritas me’ in bominibas bis in eter nam;p’opter quod caro fantz^pintaf oei qaippe faerdt fact/ angeli oei 5 filii oei. fed oedinando ad inferiota bomi nes diciitar nomine natare no gratie: oiamtar 7 caro oefertorcs fpiritas:et oeferendo oeferti. ^tfeptaagmta qdt intcrpietes.i angelos oei oijeft iftos 1 filios oei:quod qaidem etiam nó ba bent omnes codices, nam qaidam «Ti filios oei non babent.Aquila aüt qaes interpjetem iadei ceteris anteponant: non angelos oei nee filios oei: fed fili’ oeoiam interptetatas elt. éitninq? ant aeram eft.Tnam111111 oeierant : fab qao patre fao^ patram etiam fratres erantdilii oeotnmzqnoniam a oiis ge niti erant:cam qnibas etiam ipfi oü c/ rant:i'i;cta illad pfalmi. €go oiXoü efti8:i filiiexcelfiomnes.oOerito dm credontur feptnaginta interpietcs acce piffe piopbeticam fpiritó:ut fi quid ei’ auctontate matarct:atcp aliter qjerat qaod interpietabanf oicerct: neep boe oininit’effe oictü oubitarct’. Xluauis boe in beb:eo effe perbibeatar ambi/ ganm:ut fiktoei et filü oeorant poffet

interptetari.Omittamns igitar earam feripturarum fabulas qae apocrifena cupantar:eo g» ca^ occulta origo non durait patribus: a quibus uftp ad nof auctontas aeracium feripturarum eer ttfïuTia et notiffima fucceffioe peruenit. Jn bis autem apoenfis et fi inuenitur aliqaa ueritas : tarnen propter multa ülla nulla elt canöica auctontas.Seri pfiffe quidem nonnulla omina Ænoeb illum Icpttmum ab ddain negare non poffumuszeum boe in epiltola canöica ^udas apoftolus oicat.ded nó fruftta non fünf in eo canone feripturarumzg feruabatur in templo bebiei populi fuc cedentium diligentia facerdotum.llur autem boe nik quia ob antiquitatem fufpecte fidei iudicata funt . nee utrum bec effet que ille fcripfiffet poterat in/ ueniteznon talibus ptofetétibus qui ea per feuern fucceffionis repeiirétur ute feruaffe/älnde illa que fub ei’nomine pioferunturzetiâ continent iftas oe gi gantib’fabulasztp nó babueuit boies patreszrecte a piudentibus iudicantur nó ipius effe credendazfieut multa fub nominibus 1 alio^ piopbetattimzi re centiota fub nominibus apoftolo^ ab bereticis ptoferuntur z que fub omnia nomine apocrifotum ab auctoutate ca nonica oiligenti e/aminatione remota funt.Jgit' fecudu fenoturas canonicas bebteas atqj cbiiftianaszmultos gigâ tes ante oiluuium fuiffe dubiii non eft. 1 bos fuiffe’eiues teuigene focietatis bominumzoci aüt filios qui fecundiim carnem oe Ôetb ptopagati funtzin bac focietatem oeferta iuftitia oeclinaffe. Tkc mirandum eft g jetiam oe ipfis gigantes nafci potuerut.Tflecp.n.ocs gigantes fuertitz fed magis multi utup tune foerót:^ poft oiluuii tcmpoiibiif ceteris.4tuo8 p’opterea cieateplacuit creatonzut binc etias oftederetur non folum pulcbritudincszueruï etiam ma gnit:dines 1 foititudmcs co:po^ non


-ocr page 367-

MDER.XV.

magnipentiendas effe fapienh^g rpóaü bus attpimonalibus longe mdionV atep firmioMbuß:^ bono2um pzopnis: non bono:^ malommcpcoromunibu« beatiftaf boni’s.Zlaa res ali^^beta comendans ait. ^ inert giganten iUi noianiqui ab imtio inert ftatnrofi.fa crttef tpjclin.Thön bos elegitonosinec niâ inentie ocdit illisifed interiert 9a non babnerut feientiâjperiert ptoptcr infOnfiderantiam«

/ZXnomodo ïtelligenJn fit;9 gt;ue qai oilunio pdendi erât onus cijeritierijt oies cov tentu nigiti anni. 3ap.24.. zqv Uod autem oi^it oensieröt oifS ^B^o:^ centii uiginti anni: non fic acnpïendum eft:quafi pienundatnsüt poft bec homines centum niginti anos umendi non tranfgredi: cnm 1 poft oi Inuium etiam qningentos ex«ffiffe ïue niamns.Sed intelligêdnm eft boe neu oijifte cnm circa finem quingentomm anno^ effet Tpoe:ideft quadringetos octoginta nite anos ageret:qno8 mote ino fcriptnra quigentos uocat:nomine tonus mapntam partem pkriiq; figni ficans: ie^centeiimo quippe anno uite Tloeriecnndo menie iactu eft oilnuiu. 3c fic centus niginti anni piedicti font futuri uite bominuj perimrojomiqb’ tranfactis oilunio öderentiir.'nec fru ftra creditnr fic factum effe oilnnium: iam non innentis in tend qui non erât oigni tali morte Defungi:qua in Ïpios tjindicatum eft;nó q, bic quieq; bonis qnâdoep morituris tale genus mortis faciat aliqd quod eis poffit obeffe poft moKcm.ueru tarnen nullus eo:;2 a oi/ luuio mo2tn‘ ’eft:qno6 oe femine detb piopagstos fancta fcriptnra cómemo/ rat . Sic autem oiuinitos otlnoijcanfa nanatur. Öltdens inquit oominus oe’ quia mulnplicate fnnt malitie bominu fuper tenamn q gt;nbsp;nnufquifque cogitat in cojde fuo oiligenter fuper maligna omnes oiesicogitauit quia fecit boiem

Piper tenam:7 recogitanft 1 oij't öc’. 29elebo boiem quem feci a facie tette: ab bomine nique ad pecus:^ a reptiliz bus ufqiad aolatilia celi.ga iratus fü qnoniam fed eos.

Z®e ira oei qneincommntabiles trail quftlitatem nulla inffämatione pertur bat. lt;8p.2/.

J1ta oei nÓ perturbatio animi ei’ eft:fediudiciu qno itiogaf pena peccato. Îogitatio uero ei’ u recogita tio: mntanda: ^ rerum eft immutabilis ratio.TOeque enim fient hominem ita oen cuiufcß facti fui penitet: Cm’ eft oe omnibus omnino rebus tam fixa lenz tentia q; eerta pfcientia.Sed ft nó utaf fcriptnra talibus uerbismon fe quoda modo familiarïus infmöabit omni ge hert bominum qtubiis unit effe ofuUüï üt q tetieat fupcibientes:-: eXerceat que rentes;'! excitet négligentes:*! alat inz téUigentes . zXiiod non faceret:fi non fe prins inclinaret:*! quodammodo oe feenderet ad iacctes.Auod autem etia interitum omnius animalins teneno^ nolatilinmqp oeniiciat:magnitudinem future cladis effatur:non animantibus rationis expertibus tanqp 7 ipfa pecca nennt minuatur exitinm.

/4Luod area qua ‘‘ft oe iuffiis êfaccre in omib’Xpm eccleamp;amq; fignificet.

(J^pitulum.2g.

■T^m uero ggt; Hoe bomini iufto*1 1 ficut oe illo fcriptura ueridica lo qttir in fua generatióe ffectornö utiep ficut perficiendi fnnt eines ciuitatis oei in dia immoitalitate qua equabuntur angdis oei:fed ficut effe poffunt in bac pcregrinatione perfecti:imperat oeus: ut area faciat:in qua cd fuis ideft uxor filiis 1 nuribusii eus ammalibus que ad dlum ex oei ptecepto in arcam inz greffa fnnt liberaretur a uaftitate oilo uijipiocnldnbio figura eft peregrinan tis in boe fecnlo ciuitatis oei : boe eft ccclefie:que fit falua per lignus in quo


•r. 2»

-ocr page 368-

LIBER. XV.

prprndit mediator »ei ^ bominom bó 41bnïfu? '^fi(8.Tlam 1 menfiire ipfc lógitudinis i kcitudinis i altitudinis eiu8:fignificat corpus biirnanu;in ca/ lus uerwatead homines prenunciatus eft uentura8:7 uemt. Ibumani quippe cojpoiis longitudo a uertice ufque ad ueiïigia:fe;nies tafu habet t^ latitudo: que ab uno latere ufq? ad alterti latus: 1 oecies tantum $ altitudo : cuius ahi tudinis menfura eft in latere a ootfo nfq; ad uentreruelut fi iacentem hoiem metiaris fupinum feu ptonum:fettles tantum losgas eil a capite ufque ad pe de8;lt;^ lati’a a DC^tera in finiftrasmel a ftmllra in oejeteram: 'ioecies q; al/ tus a tetta.éïnde facta eft area trecen/ t0Mi in longitudine enbitoqz:'/qnqua gîta ilatftudi«;^ trigita in altitudie. ^t cv oftium in latere accepitrprofecto illud eft uulnus quado latus crucifiai lancea perfotatû eft, |oac qppe ad illû «enientes ingtediuntur.-qa inde facra/ menta manart gb’credétes ini/ctatur. ^t9’ o lignis quadratis fieri iubetur: undiq^ ftabilem uitam fancto^ fignifi cat. zinacunque enim uerteris qdratu ftabit.^t cetera que in eiufde aixe co/ ftructione oicutur:ecclefiaftica^ figna funt rerum.9ed ea nunc profeg long« eft . ' 1hoc iam fecimus in opere quod aduerfus fairfhl manicheij fcripfim^: negantem in libns bebteotum aliquid Oe î^b’ifto effe propbetatum . ^t fieri qnidem poteft: ut ^ nobis qutfpiam:et alius alio eqponat bee aptius:cum tn ea que oicuntur ad bac oe qua loqmur oei efuitatem : in boc feculo maligno tanep in oiluuio peregrinantes omnia referantur: fi ab eius lenfu qui ifta co/ fenpfit:non uult longe abenarc qui ex ponif.^rempli gratia:uclnt fi qmfpia quod bic feriprum eft arce inferior bi camerata 'itricamerafa facies ea: non quod egoiillo opere oixi uelit itelligi: quia ex oib’ gentib’ ecdefia ogregaC

bicamfratä dictas pjopter »uo genera boinsrciicucifiones falicet *7pitpunu: quos apoftolus 7 alio modo oicit iude 08 1 grecos: tricamerafa uezo co q, oes gentes oe tribus filiis Tpoe poll oilu/ uiu reparate funt: fed aliud oicat aliqd quod a fidei régula non fit alienû.Tlâ quoniâ non foliim in inferiozibus ma fiones habere areas uolmtrue^ etia in fuperioiibus.u bee oijit bicamerata:! fupeziozibus fuperior:u bee appellauit mcameratarut ab imo furfum uerfus tertia cofurgezet babitatio:polTunt bee tntelligi u ilia tria que cómendat apo/ ftolu8:ftdes;fpe8:canta8: poffunt etiâ multo côuenientius très ille ubertates enangelice: trieena:fexagena:centena: ut in ifimo habitet pudiciria ouigalis: fupza uidualis: atq? bac fnperioz uirgi nalis.l fiquid melius fecundum fidem eiuitatis buius intelligi:7 ©ici poteft . Ihoe etiâ oe ceteris que bic epponenda funt oixens.-qa ifi non uno oilïerütur modo: ad unam tarnen catholice fidei concordiam reuocanda funt.

Zæearca atque oiluuio nee flits effe *conrentiendu5:q folâbiftoriâ recipiût fine allejonca fignificatione: necinis qui folas figuras oefendunt.-repudiata biftonca ueritate. ' ^ap.az,

Z3gt;n tarnen qfq; purarc oebet:ant A Pfruftra bee effe uferipta : aut tatu modo rerum geftarum ueritatem fine nllis allegoricis fignificatoib’ hie effe querendam;aute contrazio bee omino gefta non effe: fed folas effe uerborum figuzas: aut quicquid illnd eft nequaq; ad pzopbetias ecclefie pertinere.Alnis enim nifi mente peruerfus inanitcr fcri pros effe contendat libzos.-per annota milia tanta religione:' Ztam ordinate fucceffionis obfe2U3ntia cuftodifo8:aut folas res geftas illtc intHêda8:ubi eer te ut alia omittâ: fi numcrofitas aïaliû cogebat arce tantâ fieri magnitudinc: imunda bina 7 muda feptena itromitti


-ocr page 369-

KIBER-XV.

inimaha quid wgebatrfom rqualt no mero posent utracp feraan rßaf aero was qui piopter reparandu genus fer nanda pieceptheo modo lUa quo inftt fuerat reih Were no ualebat.quot;-CLut new non effe geftaJed folas rerum fignifiz candaruj figuras effe contendût:pmu opinanwr tag magnu fieri no powiffe wluuium : tie akiiïimos motes qndeds tabitis aqua crefeendo tranfeenderet: piopter olrmpt uerticem montis fupra qua perbibentur niibes non poffe coz fcenderc.qgt; tarn fublimts ^celam fit: nt non I'bi fit aer irte craffiormbi uenri ncbule ibiefcp gignuntur:nee attendue omnium elemento; i craflifTimam tena ibieffe potuiffe . Un fo^c negat effe ter ram uerticem montis.itur igitur ufep ad illa celi fpacia fris ejaltari licuiffe: 1 aquis ejaltari non lioufle côtendût: C113 ifti menfoies 7 penfoies elemeto;i aquas teuis perbibeat fuperioies atep leuioiesr^id itaque rationis affert: quare teiia grauior 1 inferior locum cell tranquil lion's inuaferit per uoluz mina tot annorum^l aqua leuior ac fu perioi permiffa no fit hoc facere faite ad tempus erignum/picunt etiam no potuiffe capere arce illius quantitatem animalius genera taj malta in utroq? fe;tu;bina oe tmiidisifeptena oc miidis qui mibi uidenwr no oputare mfi trez ceta cubita longitudinis ;i latitudinis qmnquaginta:triginta altitudinis:nec cogitare aliud tantû effe i fuperionb’: itemep almd tantû in fupetioiibus fupe riomm:ac per boe ter oucta illa cubita fieri nongenta per Ion5um:ccntiï quin quaginta per latusmonagita per altu. éi aut cogitemus quod Oiigenes non ineleganter aftruxit : nQoyfen fcilicct bominem oei erudiium neut fcriptom edomni fapientia egyptioru5:qui geo metrical oilexeiunti geometrica cubita fignificare potuiffe:ubi unum quantuS kX noffra ualere affeuerant : quis nou

nideat quantum re^ capere potuit ilIa magniwdozTpas illud quod oifputât tante magnitudinis arcaj non potuiffe compingi.ineptiffime calünianturrcus fciant imenfas urbes fuiffe cóftructas: nee attendant centum annos quibus ar ca illa eff fabiicata.nifi foite lapis lapt ' di adberere potefl fola calce oiunctus: ut murus per tot milia circumagatur: 7 lignus ligno per fufcudincs.epyrosi tlauos:gluten bituminis non potefl ad berere:ut fabiicaretar area non curuis fed rectis lineis longe latecp po:reeta: quaj nullus in maie mittit conatus bo minum:fed leuet unda cum uenerit na turali ordine ponderum:magifq5oiui na piomdentia q; bumana piudentia natante; gubernet: neincuziat ubicücp naiifragium.Xluod autem fcrupulofif fime queri folet oe minutiffimis beibo lis:non folu3 quales funt mures 7 fiel Iione8:uerum etiam quales locufte:fca rabeiimufce oenique ipnlices; utrum non amplioits numeri in area illa fiiez rint q? qui eff oiffinitU6:cum boe impe raret oeusipiius admoncdi funt qiios bec mouent: fi accipiendum effe quod oictum efl:quereptant fuper te2iam:at neceffe non fuerit eÖferuari in area que poffunt in aquis uiue2e:non foliis mer fa ficut pifees: uern fupernatantia ficut muite alites.4)einde cum Diciturimaz fculus 7 femina erunt:profecto intelliz gitur ad reparandum genus piet.4c p boe nee illa neceffe fuerat ibi effe: que poffunt fine ocubiw oe quibufcp rebus uel reru coiiuptionibus nafci:uel fi fiie runt ficut in oomibus effe confueucz runtdine ullo numero oiffinito effe po tuiffe . 4ut fi myllerium facratiffimus quod agebawr:7tante rei figura etias in ueritate facti aliter non poffet impie ri : mfi ut omnia ibi certo illo numero effent que uiuere in aquis natura proz bibente non poffent : non fuit illa cura illius hominis uel illorum bom.num: .r.j.


-ocr page 370-

WEER.XVI.

ibi tuent fine tranfgrefîionc mandatu quot;A ]Aj• que alio, ^ alendoy neceffitas illic coe/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;J-

féd Dimna . Ton enim ca Toe capta intromittebat: fed uenienfia l itranna permittebat . dd hoc enim ualct quoi Dictum eft;intraLunt ad te non fcilicec hominis aemded oci nutu . tta fane ut non illic fuiffe credenda fint;que feju tarent.iSiefdiptü eft.n.atq? dittinim. mafculue i femina eriït.dlia funt qppc que oe qutbufque rebus fine concubnu na nafcuntur:ut poften concumbant:1 1 geneict:ficut mufce.éllia nero in qb’ nihil fit maris 7 feminc:ficut ape».«»’ polio que fie babent ferrum ut nó habe ant fetum fieut muli Tmuleimi:^ fi ibi fuerunt:ac non potius parentes eomm ibi fuiffe fuffecentiegnü indebeet atque afininum genus;nfi qua alia funt que omijnone oiucrfi generis genus aliqó gignüt. Óed afi boe ad myftenu ptine bat:iWerant. habet enim 1 hoe genus’ mafculum 1 femina.9olet etia monerc nonnullos:genera efca^ que illic ha/ here poterant atalia : que nó nifi carne, * uefd putanturiutrnm pietcr numcrum giffet meludi.eln uero quod potius eft Ç eredendt ipieter carnes aliqua alimeta 5 effe potueft:que omnibus tonutniret.-'± *Touim’.n.q?multa aialia qbus caro) cibus eft:frugibus pomifq? uefeâtur :5 7 majime fico atep caftaneis. Z2.uid er go miniift uir ille fapies -nuftiis etia * oiuinitus admonitus: quid euiep con/ grueretifine carnib’ apta cuiqj genen alimonia piepaiauit a condiditzO-uid eft aut quo uefci no cogeret fames.-ilut qd n fuaue aut falubie facer poffet oe’; , qui ctiam ut fine dbo uiuerent DiuinS'^'(^ facilitate oonaret : nifi ut pafeerentur etiS hoc implende figure tanti myfterij conueniret /Ton aut ad piefignadam ecclefiam pertinere ta multiplicia reni figna gefta;2:nifi fiierit otentiofus ne/ mo permi ttif opinari. ^.n.gentes ita ecclefiam rcpleucrut;mudii.p 1 imundi

Oona certu peruemaf ad fine:ita eii» uniwtia quadam eópagme otinentur: ut eƒ boe uno tnanifellilfimo «nam oe ceteris que obfeunus aliquanto Dicta funt -IDirtkilP agnofd quntidubitart fas nô fint. lt;!tue cu ita fint:fic nee ma niter ilta effe conferipta putare quifq? nel Dur^audebit: nee mbil fignincare cum gefta lint:nee fola oicta elle figni ficatiua non tactamec aliéna eHe ab ec clefia fignificanda^babilitcr uid pótï fed magie credendum eft: 1 fapienter efFe memorie littenfq; madata:' ?gefta eneil fignificaie aliquid:*! ipfus aligd ad piefigurandas ecclefiam pertmere.

\ Ja ufq5 ad bune articulum perduetus \| liber tfte daudendue eft: ut ambarum \ 1ciiiitatü curfusitenene fdlicet feenndu Qu hominem uiuentw:'! celeftie feciindu5 7''oen5 poft oilniiiii;7 oemceps in rebus ^Hjconlequentibue reqniratur.

1

/3urelij Üuguftini ^pifcopi oeüz uitate Deilïber jrvj.Jncypt.

\ /.^ poft oilumum a Toe ufque ad ! I dbiaam alique familie feenndum oeS 1uiuenftum repermtU£.quot;~’CapT(7~

56^ ?)iluoi im ptocuttetia ancte ueftigia uitatismtius c^tinuata tint: an itetemtétib’ of jpietatis itertu a tpHbus:ita iihius oei cultor

e/ifteret.-ad liquidu fcripturis loquen tibus inuentre Difficile eft:piopteica ga in canonicis libus poft Toe: qui cum

’/, fuis:meruit per arcam a uaftatione of / j luinj hlxTau:non iniienimus ufque ad 'J°^’^c1biaa cuiufq? pietates euidenti oinino Q,ciogo pdicata;nifi qgt; Toe duos filios


-ocr page 371-

HBER.XVL

fee»# Bern 1 Japbd ^pbeh'ea bndiftô« commendat mtuens 7 pjem'dens quod longe fuerat poft futurum,unde tactû tfteuam dludutt fiUum fuum medium boe eft pmogenito mtnoternruUimoeß tnatotem;qui peccauerat m patremmó in ipfo fed in raw emu fuo nepote maz ledieeret bis uerbis. oOaledutue tuba naam puer:famulu8 ent fratrib’ fnis. SbarHam potto natas fuerat ej cit ba: qui patrie ootmientie nee te^erat: fed potius ptodiderat nuditatcm. qïnde et eófeeutue adiungit benedtetionê ouos manmi 7 mimmi ftlwntm: Di«ns.Æe nedictue onus oeus ^ern :7 erft 4baz naa puer ilhusJetificet oeue ppbetret babitet inoomibus 6em:fiait ipfa eiuf dem T^oe 7 uinee plantatio ; 7 ejeine fruetu iebiiatio:7ootmicntie nudatto: 7 que ibi cetera facta arque confenpta funt:propbeticie fut gramdata fenfib’ 7 uelata tegmimbus.

zziuid in filuslïoe ptepbeti« fuent piefi^uratani. ^ap.a.

tSd nuc re^ effeetu la in poften« confecuto:que operta fuerat fans aperta funt.Çjus enim boe oibgenter 7 intelligenter adnertens nö cognofcat in Slbtifto,-'$cm qrpe oe cuius femine natus eftâZbnftusantetptatur noiat’. X^uidaut noiari’ 4btifto:cui’ nomc nbique iam flagrat:ita ut in cantico ca ticotum erias ipfa pteemente ptopbetia unguento comparetur effufo : in cuius öomibus fdeft tedefüs babitaf gcntiu lantudorJlam ^aplxt latitudo infer/ ptetatur.^baj potto qui intetptetatur taUidustmedios ‘'Ooe fili’ tang? fe ab utroep oifcernens:7 inter utrüq? rema flensmee in ptimitns ifrabelita^mec i pienimdie gentium;quid fignificat nifi beretieo^ genus eallidu non fptritn fa pientie:fed fpu uerfipdlis aftotie : quo feiet beretico^t fernere pcotdia;7 pacé conturbare fanctouis/^ed bec in ufu5 cedunt ^ficientiuuujeta illud apoftoh.

Opoitet berefeseffc:ot jsbarimanifefti fiant in nobis, tînde etiam feriptü eft, filins etudims fapiens entjptudentie Butem miniftro utetur , upulta qnippe ad fidem catbolieam pcrtinentia:oum beretico:;2 caUida igemdine ejagitant; ut aduerfus eos oefendi poftint:7 conz fidcrannir oiligcnriu8:7 intcUignniur clarius : 7 inftantius ptedicStur : 7 ab Bduerfano mota queftio oifcêdiepftit occafio. lt;|tuanuis non folum qui funt aperofttme feparnfi;ue;^ omnes qui in ebtiftiano uocabulo glotiatiir:7 pdite uiuunt:non abfurde poffunt uideri mc dio Tlloe filio figurati. ipalTioné qppe Sibufti que illius bomiuis nuditaie fi gnificata eft;7 annunciant pt^itendo: 7 male agendo ejcboiwtant. De talib’ ; .ergo oictum eft . lt;3;c fiiictibus eorum cognofcetis eos.^deohCbä in filio fuo maledict^ eftitanq? in fruetu fuo:ideft in opere fuo Öinde coiiuenienter 7 ipfe filius eins tijbanaan intetpietat motus eorum. 4tuod aliud quid eft q? opus eotom / Sern nero 7 lapbet fanq? eir/ cuncifio 7 pputtU5:ucÏficut alio modo tos appellat apoftoP iudei 7 greet:fed uocati 7 luftificatiieognita quoquemó nuditate patiistqua fignificabat'paffio faluatoiisifumentes uelhmentum poz fnerunt fupta oorfa fua:7 intraiicrunt Bucrfi:7 operueft nuditate patris fut; nee uidcrunt quod nucredo texcnnit, Zjluodam enim modo in paflione |pi 7 quod pio nobis facto eft bonoram’; 7 ludeotum facinus adaerfamur.Uefti mentum fignificat faeramentüzDoifum mcmotiam ptcteritotuzqnia paffionem ^btifti eo fcilicet iam tempote quo ba bitat lapbet in oomib’ Sem:7 malus frater in medio eorum tranfactam ede btat ecclefiam : non adbuc profpectat futuram, $cd malus frater in filio fuo ideft in opere fuo.puer ideft feruus eft fratrum bonotumicns ad ejercitionej patiêttetod ad jrfectu iapientie fcienter

,r.4*


-ocr page 372-

IIBER.XVI«

orantor malis boni. Simtent’s tefle az podolo qui XÇm annunciant no cade, fed fine occafione inquit fine uentate iJbnftuF annuncietnr:in hoc gaudco: fed 7 gaudebo . ^fe quippe pUnnutt uineas.oe qua Didtjapbeta.ilinea oni fabaotb oomns ifrabel eft.^t bib« oe umo eP:fiue die calij rbe inteUigatar d quo otar.0otdti8 bibere calicc que ego bibiturus fnm : 1 pater fi fieri pot tranfeat a me caltj iftefquo fuam fine Dubio fignificot paffionem . fine quia uinum friictua eft iiinee:boc potins fiz gnificatum eft.qgt; er ipfa uinea hoc eft ejt genere ifrabelita^ carné pro nobis 7 fanguinem nt pati poftet aftumpftf;7 inebiiatus eft ideft paftus eftrlnuda/ tus eft.|binanone nudata eftrideft ap paruit ei’ infirmitas: oe qua oint apo ftolus.^t fi crucify’ eft ej ifirmitate. ajnde item oicit.Jnfirmum oei foirius eft bomiBibus:l ftnltum oei fapiétius eft bominibu8.4tuod uero 013 0ictus eftet;7 nudat’ eft: addidit fcripnira in oomo fnarelegatcr oftedit:^ a fue car nis gcte 7 oomefticis fanguis fui utiq; iudeis fuerat cmcem moitecp paffor’. Jbanc paftionem ibtifti fotis in fono tantum uocis repiobi annunciant:non emm quod annuciant intelligunt:^bi Butem in interiori bomine babent tarn grande mpfterium:atq? bonojät intus in cotde infirmum 1 ftultum oei:quia fortius eft a fapientius bôibusJbuius rei figura eft: q, ilbam ejetens hoc nu ciauit foris. Sem uero 7 japbet lit hoc uelaret:boc eft bonoiarent tgreffi fût: hoc eft inferius id egertJPec fcripture fecreta oiutne indagamus ut poftum’; alius alio magi's minufue cogjuenter: uerii tarnen fidditer certus tenentes no ca fine aliqua piefigutatfone fututotus gefta atque confcripta : neque nifi ad Cbiftum 1 eius ecdefiam.-que ciuitas oei eft effe referenda ; cuius ab initio ge neris bumani non oefuit pdicatio qua

per omnia uidem' ’impkri.benedirtf« igitur ouobus filiis 'Tloe atcp uno in medio eotum maledictoioeinceps ufqj ad clbtaam oe iuftojum aliquoms qui pie oeum colerent cómemotatióe filitû eft:per annos amplius q; milk. ‘‘Hec eos oefuifte credideris: fed fi omnes co memoiarenfnimis longu fierct:'7effet bec magis biftottea Diligentia $ pjoz pixtica pjomdentü.jUa itaq? ejegtuf litterarum facrarumïcfiptor iftarum: üF potius per eü oei Ipüsiqbus nó fold natientur pjettritauieqzetias pnucienf futura:que tarnen ptment ad ciuitatem oei:qma 1 oe bominibus qui non funt dues eius quiequid bic oicitur ad boe oicifur : ut lila ej cöparatione otrarm oei Proficiat uF cmincat/non fane oia que gefta natjantur aliquid etias figni ficare putâda funt: fed piopter illa que aliquid fignificant etiam ca que nihil fignificat artexutur.8olo cm's uomere tetja piofciditur: fed ut boe fieri poffit etiam cetera aratri membra funt necef faria. €t foli nerui in citbara atque bmufmodi uafis muficis aptantur ad canrus: fed ut aptari poffint infunt 1 ce tcra in compaginibus oiganotumique non percutiuntur a canentibus: fed ca que pereuffa refonât bis onectâtur. Jfa in pjopbetica biftoria oieütur 7 aliqua que nibil fignificant : fed quibus adz bereant que fignificant:' !quodâmodo religentur.

Z3)e denerationibus triam filiojus TlOe/ £ap.3.

Zg'^^nerationcs ergo füiojus Tloe l ^oeinceps intuende:7 quod oe bis cicédn uidet'attejrendu eft buic optri; quo emitatis utriufq; tenene fcilicet et tdeftis p tp:a jjcurlus oftendif.iepte funt aüt cómemojan a minimo fih'0:9 Docatus eft jjapbet:cuius filq octo noz minati funt . nepotes autem feptem oe ouob’ filifs eius:tres e/ uno;quatfuoï ejcaltejo. fiunt itaq? omnes gndetim.


-ocr page 373-

UBER*XVI.

f111,' aut ^as hoc eft medif fill,' 11óé quattuor:' !nepotes quique ex Uno ei^ filioipjonepotes ouo ex nepotc uno fit eoium fumma undcci5.4iuibu8 enu/ merahs reditur taip ad caput:7 Dictf-iCbug aiit genuit 'thempotb: bic cepit elle gigas ftiper tenasJpjc erat g'gas uenatot contra oominu ocus.ptopter boe Dicunt ficut 'l^emrotb gigas uena tor contra dominu.Ct factü eft imtiii regni ei’ babj-lon:oreg:arcbad:7 cba lanen tena fennaar.3gt;e tena illa exüt Mûr;7 edibcauit TtJiniuen l)obotb duitatenn- tcaletb 7 oafem inter rnedi um Ttliniues 7 Caletb bec duitas ma gna , Tfle potto Cbus pater gigantis ‘Tlemrotbiptimus nominatus eft in ft bis nbamreums quinq; fih, ' ia fuerât computati:7 ncpotef iouo . éed iftnm gigantem aut poft nepotes mos natos gemuraut quodeftcredibilius feotfu oe illo ptopter cius eminentiam fcrip/ tura locuta eft . quando quidem 7 re/ gnum eiu8 commemoratum eft; cuius initium erat illa nobiliffima feabplon ciuita8:7 que iuxta commemotate funt fine duitates fine regióes.-Q-uod ueio eictum eft oe terra illa ideft cc terra Sennaar que pertinebat ad regnum Tnenirotbiexiifte ^ffur:7 edificaffe ni nine 7 alias quas contexuit ciuitates: löge poftea factü eft:quod ex bac occa fteme perftrinxit:ptopter nobilitaten» regni afT,^rio9;qd mnabilitcr oilataz uit ''Minus 2peli fili’conditorTtliniuc ciuitatis magneicuius duitatis nomen er illius noie oermatus cft;ut aTlino n^inioe uocaretur . êlffur autem unde BlTvrij non fuit in filiis Cbâ medij filq Tftoc.fed in filiis Ses reperituriq fuit TQoe maximus fili’.Unde apparet oe ptogenie Ses exottos fuiffe qui poftea regnu gigantis iUi’optinctent;7 inde ycederentiatq? alias aderet ciuitates: qua» ptima eft a ill ino appellata ni nme.ltoic reditur ad alii tfiliu Cbas:

qiiocabatur lt;iÇefraim;7 amemötStop quos genuit no tanq; fingulos boics: fed nationes feptem. ^t oe fexta uelut oe fexto filio gens amemoiatur exnftc q appeUatur pbiliftismnde fiut octo, ^nde iterum ad ^battaan redituriin emo mediusTIoe films maledictus eft Cba:7 quos genuit undect noiantur, geïnde ufep ad quos fines puenerint amemotatis qbufdâ ciuitatibus oicif, elc per boc filiis nepotibus aputatis oe Xtgenie Cbam trigitaunus geniti refc runtur. Xeftat amemotare filios Sent maximi filij ‘Moe. Md eum quippe gra datim gencrationum ifta^ peruenit a mtnimo exotta nanatio.Sed unde iciz piunt amemotari fill, 'Ses babet gddä obfcun tatisiqb expofitôe lUuftrudus eftiquia 7 miiltus ad rem pettinet qua requitimus.Sic enis legitur.^t Sent natus eft: etiam ipfi pfi oinnm filing llpeber friqapbet maioü.Ötdo oetbo fuVn eft.^fSlm natus eft lhcber:qui Ses pater eft omniu filio:;? fuo:;z.6es ergo patriarchs intelligi uoluit omni um qui oe ftirpe eius exotti funt:quos commemotatur’ eft: fiue fint filij:fiue fint nepotes 7 ptonepotes : 7 oeinceps inde «oïti.'*rton fane iftits lieber ge nuit ^ern: fed ab illo gntus in piogez nitom ferie reperitur.9es quippe iter alios filios genuit drfaxat ; drfaxat genuit Capnaniiapnan genuit Sala ^ula genuit lieber .T^lö itaq? frnftra ipfe ptimus eft nominatus in ptogenic ueniente oe ^ern : 7 pielatus eft etiant filiis cum fit quintns nepos : nifi quia üeru eft quod traditur ex illo bebteos efte cognominatos tanep bebteos:cunt 7 alia poffit efte opinio ; ut ex élbtaani tancp abtei oicti elTe uideantur . 9ed nimirum boc uerum eft qgt;ex Iheber bebtet appcllati funt: ac ©einde una oe tracta littera bebteiiquam linguam fo lus ifrabel populus potiiit optinere:in qtw oei ciuitas 7 ifanctis peregrinate


-ocr page 374-

UBER.XVI.

t^.axn ommV facramcto adubiaM^ 3gitur fihj Bern puis fe;cnommâtur; oemdeejuno ww' nati funt quattuor nepotes ei’jtemep alter fikomin Sein geninteiu6 nepoté.atque ejlUo itide3 pioriepos natas elbatq; inde abnepos qui ck lieber . 43enmt aiitem Ilbeber CHOP fihop: quotum uuum appcllauit t'balecb'qiod interpietatur onudes: Seide fcripnira fubingens: rationeep bmii»nomints reddens: qa in mebus inquit eins muifa eil tetta. Ipoc aute5 quid fit poftappa’cbit.éHius uero qui natus i!t e;c ibelxr genuit Duodenm fiiics: ac per boefnit omes pgeniti oe Sem uigiti 1 feptem.^n fumma ^tur ornnes ptogeniti oe tribus filüs'floe: idefl quindecim oe Japhet:i :triginta unus oe #ba.7 uigintifeptes oe Vi'5: fiimt feptuaginta 7 tres, loeide feqtur feriptura DÜens.Hoi fihj ^ern in tribu bus fill’s fecundii linguas fiias ï regio nibus luis 7 in gentibus fuis.Jtemquc oe oibüs be inquit tribus filioq tTfloe fenmdus generationes eotiim.4b bis oifperfe Inntmfule gemiii fuper tetta poft otluutus ^nde coHigitur.lxnïf. nel pot-lis quod poftea oemöftlabitur fepruagintadnas gentes tune tui(Te:no baies.nam 7 ptius cum fuiffent cóme/ motati filii 'Japbet: ita condnfum eft. fj bis fcgregate funt mfule gentiuj in tetta fuamnufqinïtp fecundii linguam fua in tribubus fuis 7 in gentib’ fuis. 735 uero in fiTu's ^ bam quodas loco apertius gentes omemotate funt: ficut fnpetius oftendi. ^Defraim genuit eos qui oicuntur ludm:7eodem modo cc tere ufque ad fepteg gentes.lptenume rans oibus poftea conclndens: bi filli Æbam ingt in tribubus fu's fecundus linguas fuas : in regionibns fuis 7 in génbus fuis. ^loptcrea ergo iriiito^ filii non funt omcmoiati:quia gentib^ aliis nafcendo acc^eft: ipi aut gentes facere nequerunt.'nam que alia caufa ejntitmt eus filii Japhet octo enomez rentur:ex ouobus to^ tantus filii nati 9memotai.f.7 cü filii afbam quattuor nominétunex tribus tanfu q nati funt Bdiiciijtur.7cü filii ^5 noientur fex: Duo;ttâtû pofteritas attexitur.Tlüqd ceteri fine fiins remanferüt.-Vlbfit boe credere.Sed gentes piopter quas ome motari oigm effent nó unq; feceft:qa fic^ nafeebât aliis gctib’ addebatur, zSe oiuerfitate lingua^iptinapiotp Cabylonis. Capgt;4'

ilm ergo i fuis liguis ifte getes lt;nbsp;Jftiiffe referantur: redit tarnen ad lUuœtpis nattatio quädo una lingua omnium fuit:7 inde iam exponit,quid acciderit:ut lingua^ oiuerfitas nafce/ retur.^t erat inqtomnis tetta labiuS unü;7uox una omnibus, ^tfactü ed cu mouerentur ipfi ab otiente:iuenert capum in tetta éennaar:7 babitaueft ibi.^t mxitbó ptoximo fuo.üenite; f^dim^ latetes:7 coquam’illos igni. Ct facti funt illis lateres in lapidem;7 bitumen erat illis lufu.^t oixeftiue/ nite edificem’nobis metipf s ciuitatê: 7 tuttim:cui’ capnt eat ufq? ad celu:ct 7 faciamus nobis nomen ante qj wfp gamur in facie ois tette. ^t oefcendit oominus uidere cinitates 7 tuttij qua edificaueftfilii boium.Ct oi’xit oomi nus oeus.Ccee genus unum 7 labium iinu omniu3.7 boe incobauert facere: 7 nunc non Deficient ex illis omia que conati fuerit facete.uenite:7 oefcenden tes confundamus ibilinguam eornm: ut non audiat unufquiep uocem^ximi fui.^t Difperfit eos Dominus inde fup faciem omnis tetïe:7 ceffaucrunt editi cantes ciuitatej 7 tuttim.ptopter boe appellatum eft nomen illius confufio; quia ibi confudit oominus labiuj ois tette:7 inde oifperfit eos oominus oe^ fuper faciem omnis tette . Ijfta ciuitas que appellata eft confufio:ipfa eft Ba bylontcui’ mirabilem conftructiones


-ocr page 375-

UBEM^

gentium etiam comendatbiflona. Sa bvlon qmppe intcrpietatur confufio , iïn'de colhgitur gigantem iUö''^cm/ rotb fiiiffetlhua oditoicm: qn’ fiipcn^ biemter fiierat mtimatum. ubi cum re illó fcriptwa loqueretur ait.^nittum regm eins fuit Babylon: ut cum duifa turn «teraros geieret piindpatumabi toet tanq; in metropoli babitaculum regm*:qâui8 perfecta non fuerit ufep in tantum modum quantum fuptrbie co gitabat impietas .'flam nimia wïpqz nebatur altitudo que oicta efl ufque in celum:fiue umuf(tuni» eiu8 qua pieci pua moliebantur inter alias: hue oins tuniumque per numcrum fingularem ita fignificate funt:ut oidtur miliesiet intelhgonntr milia milium:ut rana a iocufta.^ic enim appellata eft multitu do rana^ u locuftanim in planikqb’ egrptii peuffi font per dOovfen.ziuid autem factura fuerat bumana * 7uana p:efumptio.--4i.ue fi cuiurtibet Tquanz tumlibet in eelum aduerfua oeum aid/ tudinem molis ejtolleretrquando mo tea tranfcenderet uniuerfoar -ttuando fpadum nebulofi aeria bui’ euaderct.quot; iluid oeniep noceret neo quantaciiep uel fpiritualia uel coipoialia elatio,-Juntas ueramcp in ceins mas molitur bumilitaaifurfum leuana coi ad onus noflrum : non contra oominum.hcut oictua eft gigaa ifte uenatoi contra do minii.ZJtuod non intelligetea nontiUi ambiguo greco oecepti funt:ut no in/ terp’etarenmr contra Dominû;rcd ate xjominum.^nantion quippe *7contra Tante fignificat . It^oc enim uerbum eft etiam in pfalmo:^t ploiemua ante Dominum qui fcdt nos. ^t boe uerbû eft etiam in libro 'Jobrubi fcriptii eft; In furozem erupifti contra oominum. Sic ergo inteUigendua eft gigaa ifte nenator contra Dominum.xn.uid ante bic fignificator boc nomine quod eft uenatorznifiaialiu trigena.;? bcept02; or^2effor:cxtïctop .•’Crigebat ergo co fuia populia tumm contra Dominum: qua eft ipia hgnificata foperbia.née/ rito autes malua punitur affccni8:etiâ cui non fuccedit effectua, ^enua uero ipfum pene quale fuit/XIhioniam em's Dominado imperatia in lingua eft:ibt Dänata eft fuperbia: ut no intelligeref iubena bôi:qui nolmt intelligere:ut 0 bediret Deo iubend.^ic ilia côfpüado Diffoluta eft:ciiqmfqp ab eo qnes non intelligebat abfcederet: nee fe nifi ei eii quo loqui poterat aggregaret:1 p hn guaa oiuife funt genteazDifperfecp per tenaarficut neo placu(t:qui boc modia occultia nobifep icompiebenfibilibu« fecit.

/3)e defeenfione Domini ad confanz dendam tinguam edifuandum turn's»

Capitulum.Jquot;^

ZijK ^oefenis fcriptii eftiT Defeendit l„^Dnu3 uidere duitatem 1 tuzzim: quasedificauerunt filii boms:boc efl non filii oei:fed ilia focietaa fecundus bomine eft uiuena:qua tezzena oicim’ duitatem:non loco mouetur oena qui femper eft ubiep totua : fed oefcendere dieitur eus aliquid facit in tezza:quod pzeter ufitatum nature curfum mirabi liter factum prefentias quodammodo dua oftendat .“quot;(lee uidendo Difdt ad tempos q nunq? poteft aliqd ignorar. fed ad tps uidere 7 eognofeef oidtur: quod uidcri t cognofei facit, ‘tlon fic ergo uidebatur ilia efuitas quo modo earn Dominus uideri fecit:quando fibi quantii oifplicezet oftendit. Xltuanuia poftit intdligi oeus ad illas cinitatem DefcendilTe. quia oefeendeft angeli ei’ in qoibus babitat:ut quod adiunctum eft:7 oi/it Dominus oeus.^cce genus unum 7 labiiiunum omnius:7 cetera, oc Deinde additum.^enite;7 oefeende tes confundamus ibi linguam eozum: recapitulatio fit oemonftiansiqucadz modum factus fit quod oictus fuerat^


-ocr page 376-

UBER.XVI'.

öefcendit oomînus.Çi ent's ww ®cfœ deratz^d fibi uult aenite:7 nefcêdête« confimdantus ibi lingaa eotum:qnod inrdligüijr angebs otetum tmfi quia per angelos oefeendebat: qirt angelts œfondennbuff crai ƒ €t bene non art nenrte:' toefeendétes cófundrte: fed có fundamus ibi linguam eoium:often/ des ita fe operari per miniftros fuos: ut fint etias ipficoopcratores oei:ficut apoftolns Dieit.2l*ei enim fiimus coo/ perarij.

ZZlualis intelligenda fit locntio:qua neus angelis loquitur, ^ap.lt;^, fp^ötcrat 7 illod qoandofacnts eft l^bomo:De angelis intelligi qnod whnnt eft ^apamns hominem:ga nó oijitfacias.0ed 9“*® feqnitm ad ima ginem nfam: nefas eft credcre ad ima ginem angelos boies factiiaut eandê cffe imaginem angelos 1 oeiÆt ideo recte illic intelligitnr plnrahtas trini tatisigd trinit38:gdangcli trinitatis. /Hue tarnen trinitas qua unus eft ne^ etiam cum otjiffet faciam’.'tfedtinqt neus hominem ad imaginem oei:non cipt fecerunt oipaut ad imaginem oc oin.footerat i bic eadem intelligi tri/ nitas: tang; pater oijerit ad filium et fpiritirs fanctû:î^enite et oefcendentes confundamus ibi linguam eomm: fi a liquid effet quod angelos pjobiberet intelligi: gbus potius connenit nenirc ad oeum motibus fancti8:boc eft cogi tationibus piis:quibos ab eis confn/ litur incommutabilis uetitas tan® kj etema:iilla eor curia foperna.jlegj eiin fibi ipfi funt ueritas:fed cteatrids particeps neritatis:adillas mouentur tang ' ad fontem uitent qo nó babent er feipfis capiant ej ipfa:^ ideo eoms ftabilis eft ifte motus: quo neniût qui non recedunt.TOec fie loquitur âgelis neus quomodo nosinuices loquimnr nobis-uel oeo nel âgelis:nel ipfiageli nobis : fiue per illos oeus nobis : fed

ineffabili fuo modo.nobis autem bdê idicatur ufo mó. pci gppc fublimior ante fuum factii locUtionpfins fui facti eft immutabilis ratio: quo non habet fonum ftrepentem atque tranfeuntemï fed uim fempiterne manentem :Q tem/ poialiter operantem.l|?ac loquitur art gelig fanctis: nobis autes aliter longe pofftis,Zlnsût etias nos aliquid tale locutôts interionbus auribüs capfm^ angelis jjpiquamus.T^on itacp mibi afftdoe reddenda eft ratio i hoc opere oe locutionibus Oei . dut enim ueritas incómutabilis per' fe ipfam ieffabiliter loquitur:rationalis creature métibuS aut per mutabilem creatura loquitur: fiae fpiritualibus imaginibos noftrd fpiritui:fiue cojpoialibus uocibos cor pons fenfui.lllud fane quod oictom é a nunc nó oencient ejillis omnia que conati fuerint facere:non dictus eft có firmando:fed tang? intenogâdo ficut fokt a comminantibus oiciiquéadmo dum ait qdam.' '|]um arma ejpediet: totacp ex urbe fequentur .-’^ic ergo ac dpiendus eft tang; oijerit.Tlöne oia oeficient ex illisiq conati fuent facere.*’ feed fi ita Dicafur:non exptimit comi/ nantem . dJerum ptopter tardiufculos addidimus particulam ideft ne: ut oi/ cercmu8:nónequoniâuoce ^nuciâtis fcribere non poffum p:o nc non :X pro ni nifi fcribere fokm’.'Éx iHis igitnr tribus hóibus IJoe filiis. -feptnaginta tres uel’potius ut ratio oeclarata eft fe ptuagintadue gentes:totidéque lingue per tettas effe ceperunt:que crefcedo 1 infulas ipleuerunt. ductus eft aut nu/ metus gcntni multo aplius glt; lignar; 'quot;ha 1 in africa barbaras gentes i uns ligua plurimas nouim^. ^t homines quidem multiplicafo genere humano: infulas inbabitadas nauigio tranfire potuiffe quis ambigatZ /dn omne beftiatum genus etiam re/ motiffime a tenis infulc ex co numero


-ocr page 377-

UBER^XVL

ócccperQnt:qin'fn area d^uQ intmia none feruatup dl. ^ap.z.

rf^ ^d qudlio oeomni genere bdli arum edrque fub dira bominum non funtruel ficnti rane non nafcanttir ex tenaifed fola commirtionc maris et femme propagantdnrtoin hipi -ibuP modi cetera: quomodo pod oiluuium quo ea que in area non erantcuncta oe leta funt:ena in infulis efle potucrint: ft reparata non font: mfi ej bis quota genera in utroque feju area feruauit. pofTunt qdej credi ad infulas natado tranfifTe : fed piojimas , fount autem queda tarn longe pofite a continentib^ teuis : nt ad eas nulla uideatur natare potuilTe bedia:^. -died fi bomines eas eaptas fecum aduexerunt : et eo modo ubi babita bant earn genera mditneft: uenadi dudio fieri potuilTe incredibile non ed.4tu3nuis iudu «ei fiue pmidu etiam opere angelotum negandum no fit potuilTe tranffetti . ^i uero ex tetta exoite funt: fecundum otiginem ptimä quando oijit oeus. producat tetta ani mam niua5:multo clarius apparet:nö fam reparandorum animalium caufa: q5 fignificanda rum uariarum gentium jjpter ecdefie facramentu in area fuilTe omnia genera: fi in infults quo trafire no polTent multa alalia tetta ƒdupt.

/An ex ptopagine Sdam uel filiorum Tnoe queda genera noius mondmofa prodierint. Cap.8.

/ Ok AJeritur etiâ utru ex fitiis T^oe; CBuel potins ex illo uno boie unde etulfiipfi extiterunt ptopagata elTe ere dendum fit queda mondruofa botum genera : erne gentium nattât bidotia: fient perbtbenur quidam unum babete oculu5 in fronte media.qbufdä platas uerfas effe pod crnra. qbufdä utriufep fexus elTe naniram: x oerteram mama nirilem:finfdram muliebte :uicibufq5 altemis coeundo;' igigncre:1 parère, aliis Ota non elTe:cofque per nares tax

liimodo fufeepto iemilTo balin i tiiner» ^lios datura elTe cubit3les:quos pigz meos a cubito greci uoeant. alibi quid quenncs concipere feminas:1 octauuni a natiuitate annum non excedtre.Item ferunt elTe gentem:ubi fingula cruia in pe'dibus babent: nee poplifts flcctunt: x fût mirabilis celeritatis.'quos fcipio das uocant:q- pet edu in tetta iacentes refupini umbta fe pedûjxegât.quof â fine ccruice oculos babete in bumeris: U cetera bominum uel quafi bominum genera que i maritima platea cbartagi nis mufiuo picta rût:exltbûs oeptôptà nelut curiofiotis bidotie. 4liiid oicag oe evnoeepbalis'quorug canina capita «tip ipfe latratus magis bedias cp bo mines cofitetur.-Jcd oia geneta being que oicuntur elTe; elTe credcre non ed ■necefTe. 3(ey quifqws ufpiam nafcitur bo ided animal rationale x mottale: quanlibet nodris inufitatam fenftbus gerat cotpotis fotmam:fcu colotc:fnic motu:fiue fonutfiue qualibet uï:qlibet parte:qoalibet qualitate natiire:cxillö ptotboplaudo unc/ otiginc oucere nul lus fideliû oubitauerit.^pparet tarnen quid in pluribus natura optinnenfet quid fit ipfa ratitate mirabile. Dualis autem ratio redditur oe mondruofis apud nos bominum partibus: tail's oe mcndruofis quibufda gentibus reddi potcd.2?eu8 enig crcatoi ed omniug: qui ubi X quando creari quid opottez {it:uel opoituerit ipfe nouit : diens uni uerfitatis pulcbtitudtne5:quarum par tium uel fimi’itudme uel oiuerfitate co texat. 3fd qui totum infpicere non po ted : tanep oefotmitate partis offendiz tur : quoniam cui congruat:X quo rC feratur ignorât . jbluribus $ quinis oigiris in manibus xpedibus nafci bo mines nouimus.x bee leuior ed cp ilia oidantiaifed tn abfit:ut quis ita oefipt Bt:ut exidimet in numéro bumanotum oigitozum errafTe creatorem:q'ianui8


-ocr page 378-

LIBER .XVf,

newens cur hoc fecerft . qra 7ft mator muerfitas otiatur:fcit ide quid egerit: cuius opera iufte nemo reptchendit. dpud ^ipponem natus eft bomo quafi lunatas babeus plantas;7 in »is binon tantümodo Digitos:fimiles 7 manus. i$i aliqua gens talis effet:illi euriofe atque mirabdi adderet hiftotie.ilum igit iftû pjopter bec negabim’ ej uno ilb qpmus eieatuseft efte propagatur ^udrogem quosetiâ hermaphïoditos nuncupautiqsuis admodum rari fint; Difficile eft tameniut tempotib’ oefint: iquibus fic uterq? fejus apparetiut ej quo potius oebeant accipere nomen in certum fit . 4meliojc tarnen hoc eft a mafculmo ut appdlantur loquendi co foetudo preualuit.nflam nemo unqaas andtogenas aut bermapbroditas nucu pauit.^nte annos aliquot noftra cette memotiatin onenfe Duplex homo nat’ eft fuperiojibus memb2i8:inferio’ibu8 (implex .Tham Duo erant capita : duo pectota: quattuor man’.uenter autem unu8:7 pedes ouo:ficut uni homini:7 tarn oin uix»t:ut multos ad di uidendii fama contraheret.ZÇtuis autem omnes omemojare poffit humanos fetus löge Diftimiles bis ex quibus cos natos efte certiftimum eft rpient ergo hec ex illo uno negari no poftunt ougine oucere: ita quecunque gentes in oiuerfitaubus C02po2um ab ufitato nature curfu:que plures 7 ptope omnes tenet nclut exor bitafte ti’aduntunfi oiffinitione ilia tz cluduntur: ut rationalia animalia fint step mo2tal»a:abcodem ipfo uno pmo patre omnium ftirpem trahere confiz tendum eft.fi tn uera funt que oe ilia;; nationus uanetate 7 tanta inter fe atcp nobffcum muerfitate traduntur.Tias 7 fimias 7 circopeticos 7 fpingas: fi ne feiremus non homines efte fed beftias; poffent illi hiftotici DCfun curiofitate gloiiantcs; uelut gentes aliquas bomi Bum nobis impunita uaniute mentiri.

6etfgt;fi bom'nes fünf oc jh» lîU infra conferipu flint: quid ft ptopterea oeiis ooluit etiâ nonnuUas genres ûaereaf: ne in bis monltns que apud nos patet e;c bommibus nafd dus fapientiâ;qua naturam fingit bumanan uelut artun emufpiam minus perfect» opiïicis puz taremus e«affe.non itaq? nobis mde« Debet abfurdum:utquemadmodum in fingulis quibufque gentibas quedan» mondra fint bominumnta inuniuerfn genere bumano quedam monftra fuut gentium,Z3l.ua propter utiltam quefti oncm pedetentim cauteque concludami mire qdem w monftris omnibus oiffi nitumiaut itla aut aha que oeqbufdas ge'tibtis fcripta funt omino nulla funt; aut fi funt botes non funt:aut e; : ddaS funtifi bomincs funt,

ZJin inferiotem panes tfîî« QOenoftrc habitation» contraria eil ahtipodas hfl here credenda fit,. flap.?.

“quot;^^ 7 antipodas effe fabU/ |i^lant:ideft boics a cótraria parte teïnifbi fol onf quado occidit nobis; aduerfa pedibus nfis calcare uedigia nulla ratione credenduseft.Tneep boe ulla bifto»ica cognitóe wdicifTe fe affir mant: fed quafi ratiocinando oiectant; eo q gt;intra oneja celi tena fufpenfa fit; eundemq? locus mundus babeat 7 in/ fimum 7 medium :'7ej boe opinantur alteram tene parten» que infra eft ba/ hitatione bominum carere non pofte/ Tftec attendunt 'etiam fi figura conglo bata 7 rotunda mundus efte credatur; fiuc aliqua ratione monftretnr: non ta men efte cófequensiut eria e^ iUa parte ab aquarum congerie mulla fit tertalt; feinde etiâ fi nuda fit: neep boe ftati's necefte efte ut homines babeat:quoniä nullo modo fcriptura ifta mentiï : qae nanatis pieteritis fant fidcm;eo cp et’ pedicta complétur.Tjimifq? abfurdó eft;ut oicatur aliquos homines eX bac in illam partem decani immenfitate


-ocr page 379-

DIBER^KVI.

tratecU : rtamgare at pcrufire potoiffe: ut crias ribt cjunotlb primo bomme genus inditucrcf!Miin3nü.4tnaj3pter inter illos tune bommus populos:qui per feptuaginta duas gentes 7 totidem Iinguas coUigûtur fuiffe oiuift:qrani’ fi poffumus inuenire illam in teuis pe regrinantem ciuitatê oci:que ufque ad biluutus arcamq? perducta eft:atq? in Mils ‘T1oe per eoy benedictiones per/ feueralTe móftratur: marime in ma;io geit appellams 3ein:qnqdetn |apbct ita benedictus cft:ut m eiufde5 ris fui comibus babitaret.

Zÿe gcneratóe $em;in cui^piogeme tendens ad Jbuam oiutatw oei ordo

-^■^irigitiir. 4ap.io.

ft J^nenda eH iginir fenes genera tionuïrbipfo Sem ; ut ipfa cRedat poft oiluuio5duitatem oei:finit earn fériés geneiationusabillo qui eft appcllatus Setb oftendebat ante oiluuiii.ptopter boe ergo feriptura oiuina cü terrenam tiuitatç in babplonc boe eft in ofnfione effe monftrafiet: ad patriarebam Sem feeapitulando reuenitum otditur ide generariones ufep ad dbraä cörnemoz rato etiâ numero anox’:quanto quifq; ad banc feriem pertinentem filiijgenii iffetrquâtoep uijiffet.ilbi certe agnoz feendum eft quod ante p:omiferam:ut appareat quaf fit oictu oe filiis 1l4bcr nomen illius pbalec:quia»in oieb’ ei’ Dunfa eft tezza. lt;iiiid. n.aliud intelliz gendum eft tettam effe oinifaj: ntfi oi uerfitatê lingual.■Ömiffisigit ceterts filiis Sem ad banc rem non perrinenz ribusiilli connectuntur in otdine gene rationuimper quos poffit ad ^btaam perueniri: ficutilli cónectebantur ante oilumuiper quos peruenitur ad Tloc: generarionibus que propagate funt ex illo i^da filio qm appcllatus eft Setb. 9ic ergo incipit generationum ifta co tertio. 4Et bc generariones 8em.êem filius Tloe centum annorum erat cum:

gcnmtélrfaxat fentndo anno poftofz iuuium. €t uijit 8em poftqua genuit drfaxat quingentos annos: n genuit fi iios 7 filiasnmoituuseft. $ic exeqtur ceteros : oicens quoto quifqaano uite Tue filium genucrit ad iftum generatio num oidincm pertinentem:qui perten dit ad ^bïaam:7 quotannos poftmoz dum ui«n‘t:intim3n8 cü filios filiafcp genuiffe: ut intelltgamus unde potuez rint populi accrcfcere;ne in paucis qui commemoiantur bominibus occuputi pueriliter befitemus unde tanta fpacia tenarum atque regnorum repleri poz tucrit oe genere $cm:maxime proprer affprionim regnum.unde ininns ille onentalium nominator ufquaque poz pulotum ingenri piofpciitate regnanit; R lafiffimum ac fundatiffimum regnuj quod omturno tempoze ouceretur fuis pofteris ptopagauit. ^ed nos ne oiuti us q; opus eft immoiemur : non quot annos quiCque in ifta generationum fc rie uitent:fed quoto anno uite fue gez nuerit filium boc ozdine mcmozandus tantummodo ponimusmt 7 uumcrum annozum tranfacto a mluuio ufque ad ilbzaâ coHigamus:! pz ter ilia in qb’ nos cogit neceffitas immozazi:bzeuiter alia cm fimqi tâgamus.Secûdo igitur anno poft oihmius ^em rii effet centu Snozum genuit clrfajat.^rfaxat auteg cum effet centum trigintaquinq, anno rum genuit ibavnam. ^Jtui cum effet centum triginta annozug genuit Sala, pozzo etiâ ipfe Sala totideanojp crat: quando genuit Ibeber.^^entum uezo 1 triginta 7 qttuor agebat anos Hueber: cum genuit pbalcc;in cuius niebus of uifa eft tezza . ^pfe autem pbalec nijit centu triginta anoszT genuit 'Kagau, 9 Xagau centum 1 triginta duos:7 ge nuit Seriicb.7 Serueb centu 7 triginz €3:7 genuit '‘tlacbor.711arbor feptu ^inta nouem : et genuit- ibaram . Oars autem feptuaginta : 7 genuit-


-ocr page 380-

UBER Jkyi.

Obtain : q'lem poftea nominauit deu» mutato uocabulo ^btaam. fumt itaqs antu a oilmiio ufque ad ^taam mille fuptuaginta i duo fecundum uulgatas editionem:boc ell interpretnm feptua/ ginta dno’itrn.jn bebteis aut cojicib’ longe paudotea annos perbibent inue niri : oe qutbua rationem aut nullam: aut oiffidllimam rcddunt. ^um ergo querimua in illis feptuaginta ouabua gentibua duitatem oei non poffumus affirmare iUo tempote quo erat illia labium unum ided loquela una : tunc tarn genua bumamim alienatum fuiffe a culm ueri oeiiita ut in folia idia ge/ nerationibua pictaa uera remaneret;q oefeendut oe femine Sem per drfajat: 7 tendunt ad dbraam. ^ed ab ilia fuz perbia edificande tunia ufque ad celu: qua impia fignificatur elatio : tettena apparuit ciintas;boc c focietaa ipio^. Öftrum itaque ante Tlîoe fuerit:an laz tuerit:an potiua utraque permanferit, pia fcilicet in ouob’ filiia Tloe qui be nedicti funt eorumque poderia: impia uero in eo qui maledicma edratep dua ptogenie : ubi etiam e^ottus ed gigoa uenator contra oominum mon ed oiiu dicatio fadlia,^ortadia rim quod pto fecto ed credibiliua 7 in filiia ouotum illotum iam tunc ante ^ Babylonia ce piffet inditui fuerunt côtemptotea oei: T in filiia itbam eultotea oeimtriique tarnen bominu; genua tettia nunqua^ oefuifTe credendum ed.liquides 7 qn Dictum ed omnea oedmauerunt fimul inutilea facti funtmon ed q faciat box un m; non ed ufque ad unum: in utro^j pfalmo ubi bee uerba funt:7 bee leguz tar:nonne eognofcent omnea qui opez râtur iniquitatc: qui oeuotant plcbem meas ficut efeas pania.-Çrat ergo etia tue populua orimndc illud quod oictu ed.nô ed qui faciat bonu: non ed ufcp ad nnum:oe filiia bominum oictu ed: non oe filiia oei.nam ptemiffum ed:

Ce’ oe celo p’ofpejit fuper filioa bomi nummt uideret fi ed intelligena aut re quirena Deum.4e oeinde lUa fubiucta: que omnea filioa bominum ided ad ci mtates pertmentea.que uiuit fecunduj boicm 7 non fecundum oeu: reptoboa ede oemondrant.

Z Zltuod ea pumifua lingua in ufu bo minum fuerit : qiie podea HOebrea ab It^eber nomine nucupata edm in cui’ familia rcmanlit : cum oiuerfitaa eflet facta linguarum .~^p7ij.

V®™®^’ ’'«•” bfut lingua una cn \BriTct oiummôideo filij pedilctie cement.nam ante oiluuium una etat lingua : 7 tarnen omnea prêter unam T^oe mdi oomu oderi oiluuio merue runt: ita quando merito elatiotia ipiez tatia gentea lingua;;: oinerfitate punite Btque oiuife funt ; 7 ciuitaa impiorum confufionia nomen accepit:boc ed apz pellata ed babylon:non oefuit oomua ilbeber ubi ea que antea fuit omnium lingua remaneret.(Jnde ficut fupja me motaui cu cepidet enumetari filij ^eg; qui finguli gentea fingulaa ptocreaft: pumus ed commemoutua Ipeber:cu5 fit abnepoa ipfiua boccd ab lUo qntua inueniatur eronue.4Juia ergo in eiua familia remafit bee lingua: omifia per aliaa linguaa ceteria gentibuarque lin gua p:iua bumano generi non imerito creditur fuide communi8:tdeo uricepa bebrea ed niicupata. 4(unc.n.op’erat earn oidingui ab aliia linguia nomine ptoprio : ficut alie quomie uocate funt nominibus propuia . Zg-uando autem erat una:nibil aliud q; bumana ligua uel bumana locutio uocabatur: qua fo la uniuerfum genua bominum loquez baror. ^ijeric aliquia . $iin oiebua pbalecb filij llbebet oiuifa ed tena per linguaa : ided bominea qui tunc étant in tena : erema nomine potiua oebuit appellari lingua ilia que fuit omnibus ante omunia.Sed itelligendû edipfum


-ocr page 381-

lieber pwpterea tale nomen «pofnifle ftlio fno : utuocaretur pbakeb quod interpretatur oimïto;quia tune ei nat’ cfl;quâdo per lingnaa rena ninifa eftt ideft ipo rempote:ut boe fit quod wem eft.^n oiebus etua oiuifa eft tata.T/la mfiadbuc lieber uiucret quando lm/ guarum facta eft miittifndoznon ex ei’ nomint nomen accipetet lingua que az pud ilium potuit permanere . €tideo credenda eft ipfa fuilTe pma ilia cornu nisrquoniam oe pena uenit ilia multi plicatio mutanoep linguarum.luticp pteter bane penam effe oebnit populus oei.Tlcc fruftra linguam iftam boc eft quam renuit êlbtaammec in omnes fix Iios fuos trafmittere potuitrfed in eos tantum qui pjopagati per quot;Jacob:1 in/ fignius atep eminentins tn oei populû coakfeentes : oei teftamenta 1 ftirpem iSbrifti babere potuetunt.Tlec Ibeber ipfe eandes linguam in uniuerfam pjo geniem fuam refudit:fed in earn tantii cuius gencrationes petducuntur ad d/ blaam . 4lua piopter etiam fi non eui/ denter expielfum cft:fuilt;Te aliquod piü genus botum quado abipiis babylcia condebatur.nec ad boc ualuit bec ob/ fcuritas: ut querentis fraudaretnr:fed potius ut exerceretur (ntentio.Cu$.n. kgitur unam fuiffe linguam piimitus omnium:“ !ante omnes filios $em cox mendatur Ibeber q^uis ab illo quint’ oiiaium bebiea uocatur lingua quaj patriarebarum 1 propbetarn non folü in fermonibus fui8:uc2 etiam in littex ris facris euftodiuit auctoiitas. piofe cto itaque cum queritur in oiuiftone linguarum : nbi lingua illa remanere potuent:que fuit ante communis:que fine olla oubitatione ubi remanfit no ibi fuit illa pena q facta eft mutatione linguarum: quid aliud occuint nifi cp in bniufmodi gcte remafit: a cui’ noie nomen accepit:! boc iuftitie gentis bu ius non paruum apparuifte ueftigius:

^cii alie gentes pJecterentiir mutahoé linguarnmiad iftam non peruenit tale fupplicium r 6ed fi adbuc illud monet Îuomodo potuert figulas getes facere )eber -7ftlius eins ^balec:fi una linx gua permafit ambobus:- !certe una eft bebiea gens ejr lheber piopagata ufcp ad dbiaam.*:per enm oeincep8:oonec magnus fielet populus ifrabcl.-Zi.uox modo igitur omnes fibj q comemoiati funt trium filiomm Tloe fecerunt finx gulas gentes : fi Ibeber 1 fl»balec finx gulas no feceront.-Tnimirum illud eft ■piobabilius quod gigas illeTlemrotb fecerit etiam ipfe gentem fua;fcd ppter excellentiam oominationis et coipoiis feorfum cjccellentfus nominatu8 eft:ut maneat numerus feptuaginta ouarum gentium atcp Itnguarus.pbaledi ant jjpterea comemoratus eft:no cp gente fecerit.nam eadem ipfa eft eius gcs be brea eadeep lingua: fed propter tépus infigne qgt;in oieb’ ei’ terra oiuifa eft. Tlec moueic nos oebet: quomodo pox tuent gigas THemrotb ad illud repus etatis occuiiere : quo babyion condita eft:'»confufto facta 1in guarum: atque ex bac ofuifio gentiii.Tlon enim qUia * Ibeber fext’eft a lloeille aiit qrtns: . ideo non potucrunt ad idem tépus cox nenire oiuendo.f^oc enim contigit:cü plus uiuerent ubi paucioies funt gene rationes: minus ubi plures aut ferm» nati efTent:ubi pauciore8:maturi’ubi plores.^anc inteUigendum eft:quado tena oiuifa eft non folnj fas natos fu iffe ceteros filios filio:52 ‘^oe:qui cox memoiantur patres gentiu:fed ena ei’ etatis fuiffe : utia uniuerfi families ba berent fuas: que oigne faiffent nôibus gennUm:undcncqua$ : pmâdurn qgt; eo fuerint oidine geniti: quo comemoiati leguntor. dlioqmn ouodecim fibj Jex ctan'qui erat fili’ alius lieber frater pbalecb quo potuerunt iam gentes fa cere fi poft pbalcc fratres fuus Jectan


-ocr page 382-

LIBER.XVI*

nuftis eft:ficaf poft eu omemojattis eft. qtiâdo gde3 rpîe quo natus eft pbalec Diuiïa eft tez’a.-pïoindc inteUigendum eft priorem quides pbalec nominatü: fed longe poft fratrem fumn lcctan fu »fte natuin:cniU8 lectan ouodccim filq tas grandes lamfamtUaB baberent:ut inlinguas pjopnaooniidt posent.iJiC enimpotutt piio: commemo’ariq erat etate poftenor : quemadmodum pnus comemotati funt c^ tribus filiïs ‘noc pjocreati filij j^pbet qui état minimus eorum:oeinde filij ibam qui erat me diu3;poftremo filij ^ern qui erat pm’

1 maximns.lHarum autem gétium uo tabula partim manfetunt ita ut bodie appateat unde fuerit oeriuatajfient et /Iftur afTpnj: 7 et beber beb:ei:partim tepotis uetuftate mutata funt ita ut mt bomines ooctiftimi antiqffima» biftoz rias perferutantesrnec omniu5: fed ali quâtamm et iftis otigmes gentrus po tucrint reperire. Tam quod ej filio j/bam q uocabat'u^efraim pibenfT egrptii etoiti nulla bic refonat otigo HOCabnli: fient nee etbyopu g oiennf ad cö filiu ibam ptincre:q ibus appel latuseft.^t ft omia ofiderentur:plura mntata q; manentia noïa apparent.

✓Se articulo tpiis in ^btaâ a quo fa cte fuccefttóis nou’ «do otetif. $.12, .^iVCJhc 135 uideamus piocurfu cini X_Ratis oei: et ab illo articulo tints q faenis eft in patre 4braa:unde icipit effe notitia cius euidentior:7abidari 02a legiintur promiffa ounnarque nnc in flbtifto uidemus ipleri.âicut ergo fcriptara fancta indicante Didicim’:in regione cbaldeotam natus eft ^laaj: que te2ia ad regnam pertinebat aftpri 02um.dpud ^baldeos aüt ia etia tune fuperftitfones impie p:eu9lebant:qoê/ admodu per ceteras gêtes.Ona igitor Æbare oomus crattoe qua natus eft Jl btaârin qua uni’neri oei cultus;1 eptû credibile eft iqua iam fola etia bebtea

lingua remanferat:951118 ^ipfe fient Ü manifeftior oei populus inegyptoata in mefopotamia feruiffe oüs alienis Je fu-naue enantc refertUri ceterisej pro genie illius iheber in lignas paulatim alias ^ in nationes alias pofteris Oez f}uentibu8.)|2oinde ficut per aqnarnm oilnuinm una oomnsltoe remanferat ad reparandom genus bnmanum:fici oiluuio multarum fuperftitionum per uniuerfum mundum una remanferat oom’ 4Sbarc:in qua cuftodita eft pló tatio cimratis oei . z5eniqne ficut tllic entlmeratis fiipra generationibus ab ddam ufq; ad Toe fimul cum anno^ nnmeris;'ietpofit3 oiluuii caufa:pn’ qi oeiis incipetet oe area fabricâda log ad Toe oicitur:be autem generatióes Toe:it3 nbic enumeiatis generatóib’ ab illo g eft appellatus 9em ftlio Toe ofque ad Üblaam: oeinde infignis arti colus fimiliter ponitur : ut oicatur. be (tint generatÔes 4bare,4bare gémit Xbtaam 1 Tacbor 1 dram.'T|lra ge nuit Lotb.^t'moïtnus cftjlras cotant abare patre fuo in tettaiin qua natus in regtone cbaldcorum. fumpfenit ^btaam 'iTacbor fibi njoicsmomen mulieris dbtaâ ^aray:! nomen mnli erts Tacbor eiDelcba filia 4ram.Jfte dras pater dÇelcbe fnit:'ïpf Jefeberq Jefcba cfdit ipa êe êt tara ujot Jlbtoe z4tne ratio feciffe uidear:ut itrafmi gratione ^barc:q cbaldeos oefete's in mefopetamiam traftuinnulla filii eins Tacbor facta fit mentio. ^p.i^

lt;0 ^inde nattaf qneadmoduÄba

cum fuis regionem reliquerit Hbaldeo^l uenerit in mefopotamia: ^ babitauit in lt;battam. Äacetur aüt oe uno filio ei’:q uocabatur Tacbot: tanqua eum non onxeritfeenm.Tam ita nattator.^t fumpfit lt;bare dbraS filium fuom : 1 Lotb filium dram filü fui:'l8ar3y nurum fnam ujotemdz brass ftln fui:! oojitiHos oe region#


-ocr page 383-

LtBSR.XV.

MIbalikoiümt tret in terrain Cbanaâ menit iIbarra ;7hitamt ibi. nufep bic nominatus eft ‘'n3cbor:7 ujcot ci’ aOelcha . Öed inuenimua pottea cum feruuin fuum mitteret dbtaam adacci pienda ujotê filio fao ïfaac : ita fen/ ptu,€t accepü puer oecem camelos oe cameUs oomini fui 7 ocomibus bonis Domini fui feciim:7 e^urgens ptofect’ efti mefopotamiS in ciuitatc Tlacbor Ido 7 aliis facre bui’ bidotie teflimo nüs oftenditur etiam /'rtóebo: frater 4b:ae ejeiffe oe regione Cbaldcorum fedefcp eóftituiffe i uPefopotamiaiubi cus patre ftw babitauerat etbiaa.iur ergo cum fcriptura non cómemotauit: quando ej genere ifbaldeojü cu fuis profectus eft 4barc:7 babitauit in me fopotamia:ubi non foluj Äbraa films eiii8;iie^ etta $ara nuruseius 7 Lotb nepos eins omemotantur: q »eos ouje rit fecum/Cur putamus nifi forte tp a paterna 7 fraterna pietate Defiuerat:et fuperftitioni adbeferat Cbaldeorü:et poftea inde fiue penitendo fine perfecu tionem paffus q »fufpect’ baberctur: 7ipfe emigraint.-’ln libro enis qiuferi bitur Judith cu quereret Iholofernes boftis ifrabelitarum: quena illa gens effet.utrum aduerfus earn bellandunt fülltet:fic eirefpódit ^cbior ouj amo nitarum.Äiidiat onus nofter uerbu ej ore piieri fui: 7 referam tibi ueritatem oe populo qui babitat iu^ta mótanam banc: 7 non epbit mendacium oe ore ferui tui . Ibec enim pjogenies populi eft 4baldeorum:7 antea babitauerut mefopotamiâ:quia noluert fequi oeos patrum 'fuo9:qfueit in terra cbaldco rum glo’iofufed Decliuauerunt oe ma parentum fuorum;'ïaootaucrunt œû celi quem cognouerunt.: 7 pjoieccrunt eos a facie oeo:^ fuo2um:7 fugcrunt in mefopotamiam:7 babitauerut ibi oies multos.2?tptq?illi8 oeus eo^ ut eji/ rent oe babitatione fua:7irent in tend ibanaâ.7 iUic babitaaerut:7 ceteraq narrat ^cbioiamomtes.C^u mâifeftn eft oomnm Æbare perfecutóem paftag füllte 3 tibaldeis j juera pietate: qua unus 7 uerus ab eis colebatur oeus. /^c annic 4bare:q^m tbarra uite tempus impkuu^ Sap.14.. f'd'w ^functo aüt Ïbare in mefopota ^^mi3:ubi uijcilte pbibet ouceutos qnque anno8:i3m mdican ad ^bzaas tacte jjmiffiöes ^i: q^ ita fcriptus eft.

fuerui oies ^foare in iiJjaiia qmß 7 Ducenti anni:7 mortuus eft in ebana “■non fic aute actipiendi ieft quafi ocs bos oies ibi egerit:fed qaomnes mes uite fue qfuexi anni oucenti qnque ibi cópleuent. 4lioqn netciref quot anos iiijcit Ælbare in 4barra:quoniâ nô le gitur quoto anno uite fue in Cbauam «enerit:7 abfurdu eft ejifttmare i ifta ferie generationö ubi diligenter côme motatur quot annos qfep ui;cerit:bui’ folius numerü annojum uite nó cóme datu elTc memorie. .^uod.n.quo2uda quos eadem fcriptura comemotat ta/ centur anni:non funt in boe ordincan quotum tepo^ oinumeratio occcfiióe gignentiu 7genitoÿ fucceffio cötc/ic. Jfte aute ordo qui drigitur ab 4dam iiftp ad 'ï’loe: 7 ideufep ad ^btaa fine nur^ro anno^uitc fue neminc onnet.

/®e tempoze JlzomilTionisƒbrac: qua fecundum preceptum oei e/iuit oe Alwrra.'Op.iy. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

^q'wUoduero commemozata morte C^A^bare pris ^bzaâ: oeinde legit Twpt oominusad êlbzaa.^^i oe ûa tua:7 oe cognatióe tue:7 oomo putris tui:7 cetera.non quia boc fequitur in fermonc libri.boc aus in reÿ gefta^z tempore fequiejiftimandum elt.^rit quippe fi ita eft indifTolubilis queftio. poft bec enim uerba eet que ad 4bra/ am facta funt : fcriptura lïc loquitur. iCt epit 4bzaam quèadmodu5 locut’ eft illi oe’:7 abut cu illo totb. àbzaâ


-ocr page 384-

LIBER . XV.

«ût erât qui^c 7 fepwagf'nta annoauj cd ejnrere;c (bana. Zjtjomópôt boc uenim cfT:: fi poft moztc pris fmcjnt ce 4Cbarra.-’^iiin.n.eff;t ^bare feptu aginta anno;: ficut fupn indmatû eft: gemitt 4bjaatn , Cm nunero addin’s feptuagtnta^nque annis maos agebat 4b:aâ qnegreflas eft ce dbana : fiant amn centum 7 qnadragintaqnqj. ^ot imïur anno^ erat 4bare qnadoej.tt 4bjaam cc tUa «ipJopotarme cwitate, eljcbat.il.and ctatm fiie feptuagefimiï qinntmniac per boc pater eins qui eus kptiiagefimo âno fiio geniie:at:agebat lit oictii eft centefimu 7 qnadragefimn 7 qninaim annu. T^lon ergo inde poft moites patri» ideft poft oucetosgnqa anncsqmb’ pater ein» ni/it egreffas eft:fed annus oetllo loco ^greffionis aus.quon'am ipius feptoagelim’qnt’ crat:pioculdubio patris cm» qui cum feptuagefimo fuo anno genuerat cente fimus qnadragefimn» quintas faiffe collig tar. 4c per boc intcUigédum eft more fuo fcripturam rediilTe ad temp’ quod tam naiiatio illa tranfierat: ficut' fuperius cum filios filiomm Tpoe có/ memoraftctioi^t illof in linguis fuifte 7 in gentib’fiJi8:7 tarnen poftea quafi boc etiâ in oidine fequeretur tempooi 7 erat inquit ornais terra labium ami 7JI0Xuna omnibus.dnomodo ergo fccundum fuas genres 7 fecundus faas linguas erât:fi crat una oibusmifi ga ad iUud qnod iam tranfierat recapau tmdo eft reuerfa narratto/^ic ergo 7 bic cum effet Dictu:7 fucft oies Xbare in ibarra quinque7 oueenti ^ni: et mortu’ eftebare in ^2barra.Stande feriptura redeundo ad id quod ideop termiferat:ut pnu» oe Cbare id quod incobatum facrat cópleretur.^t oijrit inqt Dominus ad Abiaimieri oe taia tua 7C . Bgt;oft que uerba oei fubiugttur 4t ejiit Abnaa quêadmodum locut’ eft iUi Dominu8:7abiit eus illo lotb.

êlbiaam aut erat quinque 7 feptuagîta annoium cum ejiit ej Cbarra. Æunc itacp boc factum eft quando pater eiuf texelimu quadragefimt i 7 gntu annus agebat ctatis.tunc enim fuit buius fez pmagefimus et qnmtnf annus.pointa eft aut ifta qftio 7 aliter: iit feptuagîta ^inqiie anni 4biac qn egreffus eft oe 3Îbarra:ej illo oputarentur ej quo d igne cbaldeo^ liberal’ eft: noej quo natus eft.tanep tune natus potius baz bendus fit. ied btus iiepban’ in acti bus apoftolo^ i cu ifta narraret.^lcns inqt gloiie apparuit ^biae pii noftro: cum elTet in mefopotamia pus amp;nbsp;babi tarer in cbaiia.^t ait ad lUu. t ri oe teiia tua: 7 oe cognatione tjamoomo patris tui: 7 tient in terram quam tibi oemonftrabo.i^ecundû bec uerba 6.e pbani:non poft moitcm patris eius lo cutus eft oeus 4biae:qui utiqi i cbaiia mortuir eftmbi cum illo 7 ipfe films b 'b)^uit:fcd pus qj babitaret in cade ciuitate:iam tarnen eu effet in mefopoz tamia,là eigo ejieiat a cbaldet8.4td itaq? adiungit JStepbanus.tunc ^biaâ egreffus eft oe terra cbaldeo^i: 7 babi tauft î cbaiia:nô oemóftrat g, fit factu poftea ^loeutuseft ilU oeus, lleque cm’s pôit illa oei iierba egreffus eft oe terra cbaldeoium;cum oicat ei locutuj oeum effe in mefopota,mia. fed ad totus illud tempus perfinet quod ait, tJe.u ej quo egreffus eft a cbaldeis: et babi tamt in cbarra.^tem quod fequitur:7 inde poftqjmoituus eft pater eius col locamtilium in terra bac : in qua nos nunc babiùtis 7 patres ueftri, non ait Doftqsmoituus eft pater eius ejiitoe JLbarraifed inde poftqgt; mortu’ eft pi eius bic eum collocaiiit, Intdligendu5 eft igitur locutus oeu fuiffc cu Ibiaam cum effet in lt;i^)efopotamia prins quas babitaret in t^barra: fed eu in cbaiiâ perueniffe cum pâtre retento apud fe piecepto oei,7 indeeriffe feptuagefimo


-ocr page 385-

ÜBER. XVI*

1 quinto fuo : patrio aüt fui centefimo quadragefimo qnto annoXollocatio nem uero nuo m tena ïbanaanmon p2ofecnonc5 oc £bana pofl^ mottes patrio eins factam effe oicit : quia tam mo2tu^erat pater eiuorqn emit tenant miuoibi lagfiic rei «pit elle poffeffor. 4Xuod autem iam in mefopotamia co ftituto boe efl ia egrefTo oe tena cbal/ deo^ oi^it oeus: oe tena tua noe eognarione tua - ïoe oomo pris tui;nö ut corp’ inde eiiceret:quod ia feccrat: fed ut animu auellerct oicitur.Tló.n; e/ierat inde aio:fed fpe redeudi loefi deno tcnebatur:que fpeo 7 oefiderius oeo iubente ac iuuante ^ illo obediente fuerat âputâdû.TQó fane icredibiliter ejnfttmafreô poftea feent’eft nacboï patrem fun:tune ^bzaam pieeeptü oni ipleuiffe:ut cu Rara cóiuge fua 1 lotb filio fratrio fui extret oe Cbana, /®e otdine 1 qiialitate piomifTionus oeitque ad 3btaam facte funt.

Capitulum, i

t 4ni eófiderande funt^pmifTiones jL_^i facte ad Abiaa.'Jn bio.n.apti 02a oei nri Jefn Xpi boeeft oei ueri 0/ racula appame cepert oe popFo pio^: que jjpbetica ptenunciauit anctotitao. barus pzima ita legitur. Ct oijnt ons ad ^b:aa5:cji oe tena ma n oe cogna done toa 1 oe oomo pits tui:'» nadein tenam quarn tibi oemonllrauero:- »fa aam te in gentem magnas:*» benedicä te:* »magnificabo nomen mum tx crio benedict’.€t benedicam benedicenteo te:* »maledica maledicenteo te:* »bene/ dicenmr in te omneo tribno tene. ld/ uertendus rifigitur ouao reo ^miftao flb»ae:anam fcilicet qgt; tena Ïbanaan pofteffurii fuerat fernen eiuo:quod fi/ gnificamr ubi oictü eft: uade in taxas quarn tibi oemonftrauero :i faciam te in gentem magnam.aliam uero longe pftätioiem nô oe camali fed oe fpûali fentine : per quod pater eft non unins

gentio ifrabehti’ce fed omnii igentium que fidei eine ueftigia confequuntur » ■C-uod jtmitti cepit bio uerbio. Ct be nedteentur in te omneo tribuo tette, Ihanc ^miffiones facta arbitrât '€ufe bins (epmagefimo quinto etatto anno 4b:ae:tan^ moj ut facta i oe Cbana c;tierit Ibtaastquoniä fenpture wax did non poteft;ubi legimr,Ibiaa erat quinep * »feptuaginta ano» cu ejiit oe cbana . Red fi eo ano facta eft ifta p2o nuffiotiam utiep in cbatta cum pie fuo oemozabaf dbzaâ.Tneq^.n.exùe inde poftet:nifi pus ibi babifalTet.'Tinnqd nâ ergo otradidmr Rtepbano oicèti : JJeno gtozie appamit Ibiae patri nfo cü effet i mefopotamia pno q? babitaz ret in cbana.quot; Red intelligcndu eft q* codes anno facta funt omia :-» oei pro miffio ante q? in cbana bitaiet Ibiaâ: 1 in cbana babitatio ei’ a ide^fectio: nô folû quia Cufebiuo in eromdo ab äno bniuo ^miffionie cöputat;' »often dit poft quadrigentoo 7 triginta anos ejdmm effe oe egyp(o:quando kj oata eft:uernm etiam qnia id commemotat apoftoluo pnuluo.

/De tribus exceUenriodban gentium . regnio:quo;? ideft alTprioy ia Ibiaa fublimiuo eminebat. Cap-ir^ |

Cr idem tempus eminently crût '^ Ä^egna gentiü :iqbuo tenigena:^u ewimo boe eft focietas boium fecundu 1 bominem muentniftub oominatu an/* gelorns oefcrto:p infigni’ cxcellebat: régna uideltcet tJia:ficb!mo:p;£gvptio rum:affprio2um:fedaffyriotus muito erat potentius atep fublimiuo.nas rex ilkipin’ Melt fili’ excepta india uni/ ueifoo afie populos fubiugauc2at.|fiâ uero oico non illas pattern que buiuo maione afie una prouincia eft:fed eas qnninerfa afia nuncupamr:quâ qdas in alteram ouanimrpknquc autem in tertiâ totius orbis pattern pofueft:ut fiw ome6:êVia.Curopa;lfnca: quoi


-ocr page 386-

EIBER.XVL

non eqiiaU muiftone feart.TQâq; ifta que aha nuncupaturra mendie per oii entern ufq; ad feptentnones peruenit: europa nero a leptefnone ufep ad oen dente3;arque inde afnea ab oendente üfq5 ad meridiem.linde uident oibej Dimidium Due tenereieuropa i afnea: alind nero oimtdm fola aha.^3 ideo -ille cue partes facte fût:ga iterntraq» aboceano ingreditnr gcqnid aqua.y tenas interluicïab boe mare magnü nobio facit. 4tiia jjpter fiïouas ptes o:be5 oundas otiétis *: occidensiafia ent 1 nnau altca new eutopa 7 aftica, •diiam ob re5 unn3 trium regnomm que tune pzeceilebant regnurn faheet ficbimom non erat fubalTynjs . quia . in europa erat. ^gypttea aut quomó „ eis non fnbiacebatra quibus tots afia tenebat' folis indis utpbibefe^ceprisr )n aff^ria igitur pteualuerat oomiat’ impie ciuitaris.lbuius caput erat illa babplon cuP terrigenc cioitatis nomê aptilTimu eft ideft confufio . ’Jjbi autei ininus regnabatpoftmotte patas fui Äeli: qui ptimus illic regnauerat fc^a gintaquinq; annos filltus uero etus Tlinus qut oefuncto patri fucceffit in regnü gnquagitaduos regnamt anos. ^t babebat in regno quadragitatre« ânos quâdo nat’ eil dbraâ g erat an’ circif miUefim’ ducetefim’ âte oditâ romasuteluti altetas i occidcte baby/ loniam.

y^e iterato allogo oei ad êlbtaâ quo ei -1feini ei’ Cbanaan tra jmumtnry £6p.i8.

Ze~^-lt;QrelTiis eft ergo Ibraa oe cbar ra feptuagefimoquito ano etatis fuciclnrefimo autem quadragefimo 1 quito ptm fuiicü Lotb filio fratris fui ' jèara coninge l perrejit in ferram ibanaan:- Tperuenit ifep ad fpebem; ubi rurfus oiuinum accepit oiaculum: ce quo ita fenptii efl.^t appatuit ons ^braeiT oi/it illi.9eini tuo oabo tra banc.ipibil bic oc illo femine eipro miffus éfl;in quo pater fact’ comniu getiürfed w illo folo oe quo pater eft uni’iftabelitice gétis.efb boc.n.femie tra illa poflefTa eft.

zPe Çare pudicitia iegypto per 0115 cnftodita:qua ^raTnó litotes fuam ée oijeratrfed fóïotes. Cap.ip.

•«^ÏV ^inde edificato ibiahari 'tin/ A ^ouato neo ibiaS jjfcós c inde: ababitaiiit in betemo:atq; inde ire in egyptus famis neceffitate cópulfus ê: ubi upo!e3 fuag oipt fotore fua nibil mentit’.«rat.n.d boe ga ppinquerat fäguine:ficutetiä Lotbeades jjpigtate cü fris ei’ effet fili’ frater ei’eft met’, qtaq? ujotes tacuit nó negauitioiugis ttiendâ pudicitiam omittens Deo:-7 ba manas cauens ifidias ut bó. -Guoniâ fi peneiilü qiiantu cauere poterat non caueretimagis tctarct oeit:q; fperaret in oeo.3)e qua re cótra calumniantes ^auftum maniebeum mnlta oijimus. a^eniep factuj eft qd oe ono pfumpfit élbtaâ.‘'nâ pbarao re;c egppti g cam fibt ujotej aceeperat:grauiter afflict’ matito reddidit.Übi abfit ut ctedam’ alieno ocubitu fuiffe pollutam. lt;Iuia multo eft credibili’ boe pbaraonê fa cef afflictöib’magnis n fuiffe pmiffii.

y7De feceffióe lotb *1dbrae: que ilÜs falua cantate cöplacuit.tap.2 0.

fXc »^nerfo igifêîbraâ ejegrpfo in locubn uenerat.tuc |.otb fris fili’ab illo in terram fodomo9 falua cantate wfeefftt.agt;iuitfs gppe facti erat:pafto refep multos peco:^ baberc ceperant: gbus intet fe riyatib’eo mó familiar fua:52 pugnâtej oifeordiä liitaueft.po teratgppe bine ut funt bumana 1 iter ipos aligna nja ofurgere.proide boe malii peauentis 4brae iierba ifta funt ad Xotb.T9on fit nxa inter me i te:*» iter paftoies meos 7 paftojes tuos:ga


-ocr page 387-

EIBER,XVE

omnts nos fratrcs firn*’, ‘'pa e«etota ca» ante te eft;oifcede a me , 6i tntn fmiHiam : ego tn Dentram.nel ft tu tn oejtrazego tn finiïtram. Ipic fottaffts effecta ell inter bomincs pacifica cófue tudo:utqn teueno^aliqd partiendus elt.maio: omidat.minor eligat.

✓Se tertta ^mtffione oetiq teï» eba naan âbrae 7 feint ei’ tn ppetiin poUi cetur.Cap.zi.

(£ jQm ergo oigreffi effent:fepara/ Jtimep babitarent ^biaa 7 iotb: necemtate fullentade familie n feditate t)ifco2die:7âbtaâ in ut» Cbanaan: ^otb alit effet in fodomisiotaculo t’tio oijit ons ad ^biaä. 'ifc.efpiciens oculis tuis uide a loco i quo nüc tu es ad aq/ lonem:7 africn;7 oiiente5.7mare:qa omnestenä quastu uides tibi oabo 7 femini tuo ufep in fcculu.7 facia fernen WU tanq; arena tezte. fi pot align omit merare arena tetîc:7 fernen tuu oinu/ merabiï.Jürgens peräbula tettam in logitudinem ei’ 7 in latitudinc ei’;qa tibi oabo eâ.^i bac^miffione utrû fit etiâ ilia q pater feiis eft omiu5 gentiii: nó euidenter apparet.t)oteit.n.uideri ad boe ptine2e:7facia fernen fini tanep arena tette: qb ea locutione oictum ell qua grcci hyperbolen: q utiep tropica eft non ptopa :quo tn modo ut ceteris tropis uti fokte feripturâ nullus qeas eidicif âbigit.Jfte aut trop’.i.modus locutionin fipqn id quod oicitur loge eftäplius qVqb eo oicto figniticatur. ^iim.n.n uideat 'qi fit ïcóparabiliter aplior arene mimer’: q? pót effe omj boium ab ipfo ^dâ ufcp ad terminum feculi .quot;XHuanto ergo magis q; fernen ^taeinó folü quod ptinetad ifrabeli tiea gentemme^tetiâ qb futurü eft fm imitationes fidei toto otbe tcitarus in oibus gentib’ .-Z^uod fernen.f.dbtae in oparatóe mnltitudinin ipio^ jofecto in paucis eft: qsuis 7 ipfi pauci faciant innumewbiles mnltitudines fnajiqne fignificata eft Pm hyperbolen per are/ na tene.^ane ifta mftitudo q jomittif 4btac : non deo eft innumerabils fed böib’.oeo auf nee arena tette.}|roide ga non tantii gens ifrabelitica fed uni nerfu5 fernen 4brae;ubi eft ejpffa pto miffioinon Pm carnes:fed Pm fpintus plunmo^ filio^: congrocntius arene multifudmi oparaturipôt hic inteUigi ut iterecur pus facta jomiffio.^s ideo oijeim’q, nó euidenter appareat: qa 7 illius gentis unius multitude que Pm carné nata eft e^ 4btaä per ei’ nepotc Iacob:itâtû cremt:ut pene oca partes otbis impleuerit. ^t ideo potuit 7 ipa Pm byberbolen arene multitudini opa rari;qa 7 bee fola inumera eft homini multitudo.tetta certe folag fignificata q appellata eft cbanaan nemo abigit. ^ed qtiod oictn eft tibi oabo ea 7 feini tuo ulcp i fcFmipot mouerc non11lion; ft ufep in fefm mtelligant in eternum, S^i aut in fclm hoc loco fic accipiant ; queadmodn fidelitcr tenem’:initium futmi feVi a fine pntis otdiri:nihil eos mouebit:qa7fi expulfi fut ifralxlite b hierofolimis:manent tn in alits ciuita tibus tette ithanaan:7 ufque in finem manebunt:7 uniuerfa teita illa cum a Xpianis ibabitaf ét ips fernen é^btae, z2Pe fupeians ab 4btaâ hpfttbus So domo;^:qn Loth cû captiuitate etipuit 7 a uOelcbtfedech facetdote bndciis é. ^ap.22.

wb^jJTrefponfo ^imtffionis accepto

Pmigrauit 4biaain:7mafit i alio einldes tette loco :ideft iu;tta quercum nl^ambre que erat ebron. teemde ab boftib’ qui fodomis ittuerât:cû qncp reges adnerfus qttuot bellû gererent: 7 metis fodomitis etiam ioih captus effet : liberamteum dbtaam adductis fecum in pteliii trecentis oecem 7 octo Bctnaculis fm8:7mctotia fecit b regi/ .f.2.


-ocr page 388-

EIBER. XVI.

bug fodomo^:nibilq? fpolio:u aufene ttolmtcos rejcoit marat opwliflét. ded plane rune bencdictug eft a ^Cel/ cbifedecb qm erat face2do8 oei excelfü oe quo m epifïola que mfcnbitur ad bebrco8:qiia plnres Pauliapodoli ce Dicnnt:quida nero negâtrmuka 7 ma gna confcripw fnnt.^i qiiippe pmu5 apparmtfaentinirqo nut a cbnlhais offerf oeo toto orbe terras: : impletep iHud quod longe poft boe facium per p:opbeta5matar ad cbriftusqfuerat adbnc uentur^ m carnè; tu es Iace:do» m eternus feenndum 02dine5 «tPelcbi fedeebmon fcilicct fecundus otdineni éfaron;qui oido fuerat auferêd^aHuz eeffetib’ reb^ ’qillm «bris pnotabâC /3)c turbo dniad abraarquo ci ptoz mittiïfecndû mnlotudiné ftdla^ mul npifeanda pofterita8:qd credes niftiz ficat^ eftadbnc in ptcputio dftitutus.

Æap.23.

/^ X tam tune factnm eft nerbu oni ad dbraam mmïn. Xtui cum ei p’otœnonë mercedeq^p mitteret naldc multa:ille b pofteritate folictt^ queda Elieser nernacnlum luns futumsfibi ofxit beredem. Xoanuoeß illi pmiff^' eft beresmon ille ncrnacnlusifed q oe ipfo Abtaa fuerat ejatuntg.rurfuaq; fc men inmimerabilcmó fient arena trc: fed fient ftelle celirubi mibt magig niz def pmiffa pofteritas celefti felicitate fnblimig.quot;l^d qnâtû ad mnltitndinem pertinet: qd funt ftelle celi adarenam teite/nifi qg ' ïifta oparatóem in tantü effe fimilê oicat:tn quanta etiam ftelle oinumerart non nalent:qa nee ocg eas uidcri pofte credendü eft .lia qnanto qfq; acutius ituetnrrtato plures nidet. dinde 7 accttime cernentibus aliqnag oceultag efte merito epftimatbejeeptig lig fideribns que in alia parte otbis a nobis remotiftima otiti a occidere pbi bentnr.poftremo qntennep aniuerfas ftella^ t nnmerum optebendifte 7 conz fcripftfte iactantnr: ficut drains 1 ^n dopinguiF fiq ahj funt : cos libii bm’ côtemnit anrtotitas.lbic fane ilia fnia ponitnr ; cni^ apoftolns meminit^pter oei gta5 omendandâ.îïrediditdbiaa Dco;i reputatii eft illi ad niftitiam:ne circiieifio glotiateturi gentefep inciren cifag ad fidem Ebtifti nollet admitti. Ipoc.n.qn factum eft nt credcti /Ibtae oeputaretur fides ad inftitiâmondum fuerat circiicifug.

z25e fignificatióe facrificijiqb ^btaa offette preceptus eft: eus popofciftet nt ®« b«8.qlt;«deret ooceretur.tCap.zq-.

tV ^ codem nifu cn loqret ei oen» efW5 boc ait ad iiln.Xgo oeng q te edupi oe regione cbaldcoa: ut oem tibi tetta baemt bereg fis cing. ^bi cii intetiogaftet ^btaaj fm quid fciret q. betes ei’ crif:pipit illi oeus.decipe mi bi innenca trimäricapta trima:7 arte »es trimum:7 tortnrem -Tcolnmbam. 4ccepit aßt ille Vee omïa:7 wuifit illa media:7 pofuit cd orra faciem aiterum akerijoeg aüt n oimfit.^t oefeëdeft ficut fcriptu eft aues:7 federt fuper co: pota q oimfa crât:7ofedit illis 4btaä £itca folis auf occafü pauot ittuit fup elbtaa:7 ecce timor tenebtofns magn’ ïcidit ei. et oietü eft ad dbtaâ.^efedo fcias qa peregrinum erit fernen tuurn i terra non ^prinri in fuitutc rédigent eoK:7affl!gct eos quadrigentis anis. genfc aüt cui feruierint indicabo ego, ^oft bec nero epibnt bic cü fupeUectili mulfa,4!u aüt ibis ad patres mos C05 pace:nntrit’ in fenecta bona.-Quanta nero generatöe onertent fe bne.nondü enim impleta fwnt peccata amotteotng ufqne adbnc.Xum antiaj fol erat ad occafum:facta eft flâma;7 cccc fotnap fumibnnd3:7lampades ignis q petfra fiernt per media oimfa illal^n oie illa oifpofuit Dominus cens teftamentum


-ocr page 389-

MBER.XVb

öd ^bjaä oicês. ßcmini too eabo fra banc a Hitmine cgfpti ofqne ad flumen magno eupbraten:cencoa:'ïcene5eo8; *1cetbnioneo8:'i«tbeosrl pereseoeïl rapbaitn:' !amoueo8 : 7 canancos : 1 eoeo8 II gcrgefeo8 : 1 lebufeos . ^cc omia in uifu facta oiuinitus atep oicta font, ocqmbus ünguli8 enucleate mf/ ferere longumert:! intentionê opens bui’ejcedit.4^uod ergo fan's é nolle pebemU8:poftea qa oictü eft credidilTe ^btaam œo:! Depntatum elle iUt ad iultitiam: non eum in ftde Defeciire:ut ciccret oominato: oomine fecundti qd fciam g ? beres eius ero . ieue quippe illi’ ptomiiïa erat bereditas. '‘rton.n. ait unde fciam quafiadbuc non crede ret.fed ait fm quid faas: ut ei rei qua crediderat aliq fimilitudo adbiberef : qua eius modus agnofceretur . Sicut non eft uirginis uOarie oiffidentia g* au.^l-uo mó fiet illud: quoniam uird non cognofco.-'-^uod.n. futurum elle certa erat:modus quo’fieret ingrebat. ^ boe CU5 quefilTet audiuit:Spiritus fanctus fuperueniet in te;-ïuirt^ akiffi miobumbtabit tibi.®enique -r bic fix militudo oata eft oe tribus animalib’ iuuenca:capta:7ancte:^ ouabus uolu cnbu8;turture i columba:ut fecudum bec futurum foret qd futurum elïe ias non ambigeret.öiue ergo per iuuencâ fignificata fit plebs pofita fubiugo le/ gis:per capta cades plebs c't peccatiix futnra:per arietem eadem plebs eiiam rcgnatura;que aialia ptopterea trirna nicuntur.quia cü fint infignes articuli tempo:^ ab 4das ufep ad TOoeiiinde nfq; ad Abtaa;^ inde ufep ad ^auid: qui reprobato faille ptimus in regno gêtis ifrabelitice eft Domini uolontate fundatus in boe otdinc tertio; g tendit c;t^btaa^ifque ad ^auid:tancp tettiä etates gerens ille populo adoleuit:fiue aliggid aliud Tuenientius ifta fignift/ tent : nullo modo tarnen oubitauerim

fpirituales in ca typos pfiguratos ad/ ditame'to turturis i columbe.Ct ideo oictn eft:ane8 antem non Diuifit:quoz nià carnafes inter fe oiuidunêfpuales antem nullo modo ; fine a negociofis ouerfationibus bominü fe remoueant ficut turtur: fine inter illas oegâi ficut colûba. lîtracp tarnen ams èfimplej a innojia:fignifican8 n in illo ifrabe/ litieo populo:eui tetta ilia oanda etat: futuros indiuiduos filios ^milfionis. ' Iberedes regni in etcrna felicitate ma faros.dues aiit dfeendentes fuper cor pota qw oiuifa erant:non boni aligd fed fpiritus indicat aeris buius paftu quendam fuum oe carnaliu oiuifione querentes.4Xuod autes illis concedit d^!aa;fignificat etias inter illas car/ naliu - oiuifiones fpuales elle nônuUos uero8 ufcp in fine feeuli pfeueraturos fideles.^t circa foils occafû g » paiior ittuit in dbtaam : l timor tenebtofus magnus : fignificat circa buius feeuli finem magnam perturbationemac tri bulaiionem futuram fidelium: oe qua ons oipt in euagelio. tnt.n.tûc triz bulatio magna quails n fuit ab initio, ■^d nero oioû eft ad dbtaâ: fdendo fclas ga peregrinü erlt temen tuum in tetta n ^pnattifultutc rédigent eos: a affligent eos quadrigentis annls.oe populo ifrabel g fuerat in egppto fuiz tur^ flptiffie^pbetarü ê.’tho g^ i eade feruitute fub egyptus affligetlbus qua drlngentos annos populus ille fuerat peracturo8:fed » Ipfis qdngentis anls pnûoatû eft boe futu:;2. ZJtuêadmodü enls fcriptus eft oe Zbare pk 4biac: *1fuernnt oies tbare in cbaita gncp^ oncenti anni:n ga Ibl omnesactl funt: fed ga ibi complet! funt;lta i bic pro/ pterea interpofituseft:q in feruitu tem rédigent eof;i affligent eo8 qdn'gêtls annistquonias Ifte numerus in cades afflictione completus eft: non qula)bi nniuerfus pfect’ eft.^luadrigeti fane


-ocr page 390-

EIBER.XVL

Kicunfanni fixer ntimeri plemtadiés q3ui8 ahquäto épliua fint ; fmeej boe wk 9put£ntBr:ciuo ifta fmitfebanttir 4b2ae:fme e;c quo nat’ edjfaac fpter fernen 4btae:De quo ida ptedicuntin^ iäöputannir.n.tient fnperi’iâ oijim’ ab anno feptuagefimo ngnto ^btae: qn ad cd facta ed pttma fmifTio uft^ ad e^ün jfrabel ej egypto quadiïgentt Qtriginta anm:quorum apodolua na meminit. fl'gt;oc aut mqon tedamenru^ ofirmatu a oeotque pod qdrigentoa 7 triginta anno» ed facta le/mó ifirmat ad euacuandam fmiffionc.^am ergo idl quadrigenti 't.jptf.ém: qdrigenti poterant nunenparirga non funt mfto amphuB. 4Xuanto magis cum aliquot las exido numero p:etenffent:qn iHa in uifu oemödrata 1 oicta funt dbiae: nel qn Jfaac natua ed centenano patri fuo a pma fmidione pod.jxv.anos: ai ia ej idis quadrigenti» 1 triginta: qdringenti ïqnqï remanerent : quos oe’qdrigentos nolmt noiate il cetera que fcquiitur in uerbis pnuciati» oei: nullup oubitauerit ad ifrabeliticu po/ pulu5 pertinere.Zluod uero adiügif: cd aut fol erat ad occafum dama fada ediT ecce fotnaj fumabdda 4 lapades ignis que tranfierdt per media oiuifa illarfignificat iâ in fine fcFi per ignem iudicädos ede tamales.^icut. n.afdi ctio ciuitans oei qlis antta nunqj fuit que fub antiebrido futura fperatur:fi gnifitaf tenebiofo ttmoie Mbrae circa folis occafum.i.piopinquante ia fine feculi: fic ad folis occafum.i. ad ipfug tarn finem feculi fignificatur ido igne oies iudicif:oirimens carnale» pignc faluSdos:*: in igne oamnädos.^eide ndamentu factum ab tlbraam terrain Çbanaan piopiie manifedat : a noiat in ea undecim gentes a flumine egvpti ufque ad dumen magnum eupbiaten. ‘Hóergo a dumie magno egvpti boe ênilo:f5 a puo qd oimdit iter egyptd

7paledinâtubi eft cioitas ryrocura, z2)e 3gar ancilla Sate:qua eadeöa ra 4brae uolmt ede xubina. ^aplt; 2ƒ

J^m bint tpxa fcquuntur filioru?

4brac:uniiis oe dgar ancilla:al tenus oe ëjara libera:oegbusilibro fuperiore la oiximus.^Jluod adt atn/ net ad rea gedâ:nullo uiö iferendu ed oe bac concubina crimen êlbrae.öfus edea qppe ad generanda proies mon ad explendam libidines.nee mfultas: fed potius obediens oingi; que fue de riliraq credidit ede folatió ; fi fecundü ancille uterum quomä natura nô pote rat uoluntate faceret fuüm eo lure quo oidtapodolus fimiliter : 7 uir nö ba/ bet potedates coipotis fui:fed mulier: Utens mulier ad paiiendu ex altera qd nö poterat ex fe ipfa.‘*iqulla ed bic cu pido lakinie: nulla negtic turpitiido. 4b uxoze caufa fits ancilla marito na dituria marito caufa piolt» acciptfab utroep n culpe lux«s fed nature fruct’ exquiritur.2)eniq? cu ancilla grauida oomine derili fuperbiret : 7 boe Sara fnfpicióe muliebn’ iiiro poti’ iputaret: etui ibi oemondrauit ^b:aa n fe ama/ totes feruirfed liberii fuide genitorc: 7 in 4gar Sarc oiugi pudicitia cudo/ dide. nee uoluptatc kin:fed uoluntateg illi’ ipleuideraccepide nee p.tnde.ae/ cedide nee befidedemiade nec amade. Bit.n.4fcce ancilla tua in manib’tuis: utere ea quo mó tibi placuerit.O uirü uirilit utentc feminisroiuge têpeiâter: âeilla obtepanter.nulla intéperâter.

z2Pe tedificatóe ad eIbiaSiq eide feni oe derili Sara filtii fpopódit: piemep eü gentium dattiit:7fmidi fides facia meto cirenfionts obfignaf. ^ap.jtf.

€)d bec nat’ed Kmad ex 4gar: i quo putare podet iplems quod


-ocr page 391-

UBER.XVL

« p!omiïrmn fucrat:cü fibi uemaailfi fiium adopfare tiolmlTer; oicéte oeo nó erit beres tuus bic : fed qui ejiet oe fe iUe erit beres tuus.lpoc ergo ƒmifTu he in ancille filio putaret impktu: iani cum effet annotum nonagmta 7 noues apparuit ei oominiis;7 oijcit illt. ^go fum Deus:place in dfpectu meo ;7 elto fine querela;7 ponam teftamentii meu inter me 7 inter te:7 implebo te ualdc. • ^t pioddit dbtam in faciem fuam;7 locutuaert iUioeus oicens. ^cce ego; 7 ecce teflamcntum mciim tecu3:7 eris pater mFtitudinia gentiü:7nö appela bitnr nomen tuü adbuc Abtajifed etit nomen tuü dbiaarqui patrem multa^a gentium conflitui te.^t augebo te ual de:7 ponam te in gente8:7reges ex te ejibunt. Çt flafuam teftamentii meus inter me 7 te:7 inter fernen tuü poft te in gcnetationcs eo^ in teftamentii eter nus:utfw öW ®cus 7 femini tuo poft te.«t oabo tibi 7 feini tuo poft te ter/ ra in qua icola es:7 oem ùâcbanaan in poffeffionem eternâ:7 ero illi oeus. ^r oijit oeus ad dbtaam . ^u autem teftamentum meum conferuabis tu et fernen tuum poft te in piogenies fuas. ^|tboe eft teftamentii meu quod ofua bitis inter me 7 nos 7 iter fernen tuum poft te in generatóes fuas.Circücidet' omnc ueftrum m3fculinum:7 ciroici/ défis cames preputij ueftri:7 erit in fi gnurn teftamenti inter me 7 nos . ^t puer octo oierus circuncidetur:7urn» omne mafeulinii in ptogenies uefttas. ^lemaculus 7 emptitios ab omni filio aIlenigena qui non eft oe femine tuo; circiicifióe cireiifidetur :7 uernaculus oomus tue 7 emptitius. ^t erit tefta/ mentum meum in carne ueftra in tefta mentum eternum.7 qui non fuerit cir cnncifus mafculus : qui non citcucidct carnem pieptitij fui octauo oie:itenbft sta illa Oe genere eiusiqa teftamentiis meu oifffpanit.^t w^it oe’ad dbiaa.

Sarai ujor tua n appeUabitur nomen aus Sarai:fed Sara ait nomen eius; Senedicas autem illam:7 oabo tibi ex ea filium:7 benedicam illum:7 erit in nanone8;7reges gentius ejeo erunt: 7 pzocidit dbiaam fuper faciem fuam; 7 rifit:7 oixit in animo fuo oicens. Si mibi centusannos babenti nafcet' fih^ 7 fi Sara annomm nonaginta pariet.quot; 2)ixitautem Sbiaam ad oeü, Jfmael bic uiuat in cofpectu tuo.j$gt;eus autem oixit ad dbiaam.^ta ^cce Sara uxot tua pariet tibi films:7 uocabis nomen eius ]faac;7 ftatnam teftamctum meu ad illiim in teftamentum eternum;ut fibi oeus7 femini eius poft illum oem ÿfmael.^cce autem audtui te:ecce be/ nedixi eu:7 âplific3bo:7 multiplicabo illum ualde. Ï)uodecim gentes gene/ rabit:7 oabo illum in magna genfem. ^ellamétum auf meu ftama ad ^faac: quem pariet fibi Sara in tcmpoie bot ad anno fequentem. lpic apertioia ƒ/ miffa funt oc uocatione gcntiü jfaac: ideft in filio piomiffionis quo fignifi catur gratia non nafura;quia de fene 7 oeann fterili ^mittitur fili^.4iuä/ ui8,u.7 natutales ptocreationis exnir fum oeus opereturmbi tn euidens oei op’eft uitiata 7 ceftante natura:ibi eui dentins inteUigitur gratia, ^t ga boe nó per generationem fed per régénéra tionem futurum eraf: ideo nöc iperata eft circiicifio qn oe Saw ptomiftus eft films.^f q» oês non folu3 filiüs;ue;2 etiam feruos uernaculos 7 emptitios circucidi tubetiad omês iftam gratis perfinere reftatur . ZS-md cntm aliud circiicifio fignificat:^ uetuftafe exuta naturam renouata^. ^t quid aliud cp ïïbnftus octauus oies.g bebdómada 9pleta:boc eft poft fabbatii refunexit/ 0arentu5 mutantur 7 nomina.omnia refon8nt nouitafc:7 in teftamento oe/ teri obumbtatur noun. Aiiid eft eni5 quod oicitur teftamentum uctusmifi

.f.4*


-ocr page 392-

.WBSR.XVI

ftoiti (Kotltatio/Cr ^d eft almdquod Dicitur noui imfl utteri« rtuclattc.-^i fus ^bjae ejultatio eft gratulantis;nó nnfio oiffidenns.Werba queqs ei’iHa in aio ftio:ft mibi centu annog babeti nafcettir ftltus;^ fi iara anno:52nona ginta panetrno font onbitäne fed adz tmrans.Siquern nero mouet qd citlu eft:7 oabo tibt 7 femini (no port taw in qua tn ineoia etcomnem tend eba/ naan in poffeftionem etcrnam:qnomô aedpiatur impktnmdfoe adbuc e/pe/ ctetur iinplendum:cu poftellto qcunep te’rena eterna euilibet gen effe n pofTit feiat cternus a noftrie interpteiari qd gred appellant eomon : quod a feeulo oerfoatum eft. 4on quippe grece fol’s nuneupatur . Çed non font aufi latini hoc oicere feailare : ne longe in aliud mitterent fonfom.wefulana quippe nt euntur mnlta que in boc feeulo fie agu tui:ut brent etiam (empote tranfeant. Comon aut qd oidtur ant non habet fine:aut ufq3 in but’fecuh tendit 'fine, z®e mafonlo qfi octaue we no fuerit rircundfog pent anima efog : ga tefta mentum Dci^iftipaüüXap.27.

tip ^ern poteft monete quomoiteUi 1 giopottear quod bic wetum eft mmcuiiig qui non dreunddet earnem pteputif fui octauo we intenbit anima ilia oe genere fuo:quia teftamentum meus wffipauit:lt;«5 bee nulla culpa fit paruuli cuius oipt animas penturas: nee ipfe oiftipauerit teftamentn oeided inaioreg g ens eircuddere n curaueft: nifi quia etias paruuli non fm foe uitc ptoptietatem : fed fecundii communem generis bumani origines omnes iillo uno teftamentum oct Diftipauerunt: in quo omnes peccaueriit. uOulta quippe appcllatur teftamenta Dei ejeeptis iilis cuobus magnis uetete 7nouo:qd licet tuique legcndo cognofcete.Xeftamctu

antem ptimnm quod foetus «ft ^^ ’’lt;’^ mincm ptimi i ptofeeto illud eft. X^ua we ederitts motte motiemini. lln fori ptnm eft in libro qui ecdefiafticus ap/ pellatur . Omnis caro ficut ueftis uete rafeet. Zeftatû ergo eft a feeulo morte moti eos:qui trafgrediuntur precepta oci.^tum.n.lex euidentiot poftea oata fit:! wear apoftolus: ubi autem no eft k’X nee pteuaricado : quo paeto in pfal mo quod legitur ue^ eft;puaricawre8 erifttmaui omnes peecatotes tetie:nift quia omnes legis alieuius pteuaricate font rei:qui aliquo peceato tenetur ob ftricti.4luam ob rem fi etiam paruuli quod uera fides babet nafeuntur non ptoptie fed onginaliter peccatotesriide illig gratiam remiftionis peceatorum neceffariam cofitcmur: ptofeeto eo mo quo font peecatotes : etias puaricatotes legis illius que in paradifo oata eft az gnofountur:ut uerus fit utrunq? quod foriptu ell.7 pteuancatoies eriftimaui omnes peecatotes tettef- Tubi le;c no eft nee pteuaricatio.ÄC per boc quia dren cifio fignum regenerationis fuit non immento parunlum propter originale peccatum:quo primum oei ciffipatum eft teftamentum generatio wfperdet: nifi regeneratio liberet.$ed itdligenz da font bee uerba omina tangs Dictum fit: qui non fuerit regeneratus interiz bit aia ilia d genere ei^.ga teftamentn oei wlTipauitiqn in ^darn cu omnibus etiamipfe peccauit.^i eniin oijriffet ga boc teftamentum meus Diffipa uitmon nifi oe ifta circnncifione intelligi coge ret.'Tilunc uero quonias non exptefot cuiufmodi teftamentum paruulus oiffi pauerit: liberum eft intelligere oe illo teftamento oictum:cuius oiffipatio per tinere poftit ad parunlum . $i antem quifq5boc non nifi oe ifta drcticifione oictum efte otendit: g» in ea teftamentn oei qui non eft drcuncifos oiftpaucrit paruulus : querat locutionis aliqueiw


-ocr page 393-

LIBrR.XVb

modûzqao nô abfarde poffit ifeUigt: idea oifiipafTe tellamentü:93 heet non ab tllo tarnen in iHo oiiïipatum.iÿe^z hequoqs animaduertendum eft nulla ife negligentia fua iufte iterire icireâ cifi aiam paniulnnifi onginaSis obh/ gatione peccati.

/2)e omutatióe noius^biae 1 Sare: g CÛ ob unius flenlitatein:ob utnufep aût fenectuté generaie’n pofïentimun^ fecunditatia adeptijunt. Cap.28,

Scta igitor piomifTióe ta magna amq; lucida ad db2aam:cui cui tme oictn eft pies multa^jgenti mn pofui teil augebo te ualde:! pona te in gentesn reges exibût cj te ;ina bo nbi ej cSara filium:- !bndicâ illuj: 1 erft in nationes:! reges gennü e^ co erunt.qnS.pmiffiones non in îÇbiiflo cemimus reddi.cx illo oeiceps illi oiu ges n uoeâtur m fcripturis ficut antea uocabantnr ê|biam 7 Sarai: fed fient nos cos abinitiouoeauim^:quoniâ fie ta uoeâtur in omnibus ^biaâ 1 Sara. 2ur aût mutatû fit nomen dbjae:red dita eft ratio.ga prem inquit militaa gentiû pofui te . iboe ergo fignifieare inteUigendus eft dbîaam.élbîas uero qd ante uoeabatur mterpîctatur pater cjcclfu8,2)e noie aût mutato Sare nô eft reddita ratio.$ed ficut aiunt g feri pferunt inteipietatiöes noms bcbieo:^ que bis litteris facris cotinenttßarai interpieÿtnr pnneeps in ea:Sara aût uirtus. tïnde feriptû eft in epiftola ad bebieos.fide 1 ipfa Sara uirtnfe aece pit ad emifTiones feminis.^mbo antes fenes erant ficut fcriptura teftatur:fed illa etiâ ftenlis 1 liquoie menftruo ia oeftituta, ^pter qd iâ parère nô poftet etiâ fi ftenlis non fuiftet.jbotio fi femi na ita fit pioaectiozis etatis:uteifolita mulieqz adbuc fluantioe inuene parère poteft:oe fcnioie non pôtrepuis adbuc poftit ilUfenior fed ce adolefcentala gignere:ficnt 3bjaâ poft meute Sara ce Cetbura potint:quia uiuidam eius inueuit etatem.lboc ergo eft qd mirû omédat apoftol^’n ad boc oicit ëlbtac lam fuifte cotpus emottuumiquoniam non ejomni femina:fed cxea cui eftel adbuc aliquod pariédi tcpus ejetremó generare: ipfei illa etate adbuc poftet, ^d aliquid.n.emottuü cotpus ei^ itel ligere oebemusmon ad omnia.Tlam fenectus mui non iam cadauer eft mor tui.ùuanuis etias fic folui folcat ifta queftio:qd ce ^etbura poftea genuit ^btaam . ga oonu gignendi qd a ono eccepit:etiam poft obitümafit ujotis. 8ed piopterea mibiuidetur illa quan» fecoti fumus queftionis buius folutio pteferenda. quia cêtenarias gda fene;c fed tpiis noftri w nulla poteft femina gignereinon tune quidem qn tâ oin ui uebant :ut centum anni nondu facerêl bominem Oecrepite fenectutis.

z25e tribus mns nel angelisnn gbos ad quéten mäb«appaniiffe ^btae ons manifeftamr Aap 2?.

ES oe’ appatuit ^btae ad quer dl^ambte i tribus nirisiquos fünóeft angelos fuiftci^uis quidam ejiftiment unum in eis fuifte onm ^btiftum:afterentcsciim et ante indumentû camis fuifte uifibikmieffe guide muine poteftatis inuifibilis inz cotpotalis incömntabilifcpnatuic fine ulla fut mutatione etiâ mottalib’ afpe ctib^ apparere: n per id qd eft fed per aliquid quod fibi fubditiK eft. 4tuid Bût illi fubditu non eft /derü tarnen fi

ptopterca confirmant boqttriu aliquê fitiffe Cbtiftû: quia eu tres uidiffet ad onm fingalariter eft locutus/fic enim fcriptum eft.q ecce tres niri ftabât fop cum:* »uidens proemtit obuia iHis ab boftio tabemach fuizi adoiauit fuper Rttasn oijrit.Ï)omtne fi inueni gras .f. ƒ.


-ocr page 394-

LIBER.XVI.

ante teil cetera:cur non etia iUnd adz «ertöt : paos e; : eis aeniffe: ut fodomitc oelerennir : cü adbuc ê)btaa ad anum loqretur onm appelläs,-quot;» intercedens ne fimuliiiflu ca ipio in fodomis pde ret.^llos aüt oaos fic fafcepit Iotb:iit etia ipfe in colloqaio fuo cü illis fingu lanter 0115 appeUaret. Tla cü eis pla/ rallier tgt;i/iflei:e£ce oomini Decimate ï oomü pueri 11fn ceteza qibi »icutur: podea cü ita legitur, ^t tenneft ageli manu eins:- »mana axons ei’:- »man’ Diia^ filial ei’:co q. ons parceret iHi ^^t facta eft moj at edujeft illu fotas: pijreft:Salaam fac animam raas-Tile refpexeris retro;nee fteteris in tola re gione.ln monte falau te facme qaado opbendaris. ^Dijit aüt both ad illos. Oio one quia inaenit puer taus mifez ricotdia ante te:'iq fequantar, ^eide poll bee aerba fingl’amer illi refpodit onsica in ouobas angelis eft oicens. ^eee mifertns fam facies taa 7 cetera: . dinde malto eft eredibilins qj 7dbtaâ in tribus 7 both in ouobus «ins onm agnofeebat: cm per fingalarc numeru loquebantut.'etiä eii eos boies efte arz - bitrarentar.Teq; em's alia obcaafas , fic eos fufeepeft:«t tanqj moitalibas 7 bumana refectionê indigentib’ miniz ftrarct.Scd erat piofecto aliqnid quo ita exeeUebant licet rang; boies: at in eis efte onm fient efte aftolet i jjpbetis: bi q bofpitalitate illis cxbibebât oubi täte no poftent:atcp ideo 7 ipfos aliqn plaraliter nt onosialiqn fingularitcr at in eis onm appellabat.4ngelos aüt ftiifte fcriptura teftatar:nec foln in hoc genefis libto abi bee gefta m»antur: next etia in epiftola ad bebteos: abi co bofpitalitas laodaietur.’per bacinqnit etiam quidam nefeientes bofpirio rece perunt angelos , per illos igi'tiir très airos eus rurfus filmsqfaac oe $ara ptomitteretur dbtae oiainitus oatam eft etia tale refponfu.ut oicerct dbiaa; era in magna gentes 7 nuiltam:7bnz dicentiir in co omnes gentes teile, ^t bic oao i1la bteaiftime plenifttmecp p mifta funt:gens ifrabel frn carnem:et omnes gentes fecundum fidem.

/^e both a fodomis liberato atep iif des celefti igne confumptis :7 oe 4biz melecb:cuius ocupifeentia caftitati Sa re nocere non potuit. pP.30,

^^*r'^i^'®'’^5 liberato oe -^^^l^Modonas \botb;7 ueniente igneo i imbie w celo;tota ilia regio ipie ciuiz tatis in «netem uerfa eft:abi ftupia in mafculos in tancam ofuetudinem c0ua lnerat;quantó leges folent alio^t facto rum pzebere licenti’0.C|e^ 7 boc eotus fuplicuj:fpccimcn futuri indicq piuini fuit .TOa ad qd ptinet qgt; piobibiti fût qui liberabantur ab angelis retro rez fpicere;nifi qn non eft oio redeundum ad ueterem aita; qa per gram regenc rati exuimur:fialtimi tiudicta eiiadetc cogitamus. ^’enup uxor botb nbi re fpexit remâfit:7 in falem ouerfa boib’ fidclibas qiioddam pftitit odimentû: quo fapiant altquid an illud caueatar exempla.‘Jnde rurfus Ibtaam feat in geraris apiid regesciaitatis illud dbi melecb:qd in egrpto oe aiuge fecerat: etque intacta fimiliter reddita eft. Clbi 1fane Sbtaa obiurganti fe rcgi cUr taz cuiftet uxote fototeq; Dixiftet:aptzien8 qd timuerit etia boc addidit. ^t enim uere foror mea eft d pre fed n oe mfc: qa oe pie fuo foror erat dbtae.’Oequo ƒpinqua eius erat. tante aüt pulcbriz tndinis fuit : ut etia in illa etate poftet adamari.

Z2%3|faac fm pzomiftioncnatoiöii ’ nomen eje rifa atriufq, parctis c idito 4aR«3»-

^p'^Oft bec natas eft^bzae fecundü lt;_JL JP^tmiftionc oei oc fara fili’: enep twaui; Jlbaciquod interptatur rifus.


-ocr page 395-

BIBER ,Xyit

Xiferat.11.7 pater qtiando ei jjmiffus cQ admiras in gai»dio;riferat 1 mater qn per iHos tres uiros iteru pzomiiïus dliDubitas m gaudio.Xïluauia ejpto b’âtc angels qgt; rifus tik etm figaudq fuit:tamen plene fidei nö fmt.pod ab eodem angelo etia in fide ofitmata eft. ^j boe ergo pner nomen accepit.Tlâ 9 gt;nbsp;rifus ille n ad undendu obpzobnu: fed adeelebtandt igaudtum pertinebat nato ‘jfaac: 1 eo noie iiocato ^ara mö ftranit.dit gppe;rifnm mibi fecit oe’. Æliiicüqî n.audierit ogaudebit mibi. ëed poll aliquantii tempus ancilla œ domo eiiotur cum filio f110:1 ouo illa fm apoftola teflamenta figntficantur uetus 1 noiium: ubi iJara dims fupne bierufalc boe ellduitatis oei figurant gerit.

✓De obedsentia 1 fide tibiae:qua per oblationem imolandi filij ^baws eft: 7 M motte âare.Æap .32.

~ iW niter bee q omnia cbmemotare j|_nimt8 longu eft: tentatur ßbtaä bimolado oikctilTimo filio fuo quot;ÿaac; tit pia eius obebietia piobaretur : fcFis in notitiâ j^ferenda non Dco.l’leqsn. omnis eft culpanda tentatio: qa 1 gra tulada eft qua fit ptobatio.^t pleruq» aliter aius bumanus fibi ipfi inotefeef non pot:nifi uires fuas fibi no uerbo^ fed ejperimento:tentatione quodamo inteuogante refpondeat.ubi fi oei mu nus agnouerititunc plus eft: tue foli/ datiir firmitate gratie:non infiafina/ nitate iactantie .Tlun^ fane crederet dbtaâ ga uictimis oeus oelectarct buz mam’s:epuis wuino intonate piecepto obediendû fit no Difputandum.ue9 tn ^btaâ ofeftim filiü cü fuiffet imolatus refuttecturum credidiffe laudandusê. /Dijerat nanep illi oeus: cü oe ancilla 1 filiodüs foias eiiciedis uoluntatem oiugis nollet impl«c:in ^faac nocabit ,

tibi fernen.^t certe ibi ieqtur ac oiciï. filium autem ancdle butus in magna gentem faciam : quia fernen tuum eft, Xluo modo ergo oictum eft in Jfaac uocabitur tibi fernen:cum 1 Jfmaelem deus fernen eius uocauerit r ^xponés autem apoftolus quid fit in Ifaac no/ cabitur libi fernen:id eft inquit nö qui filii carnis bi fdii oei. fed filo jimifHo nis oeputantur in femine .Mc per boe filii promilTionis ut fint fernen dbiae in Jfaac uoeâtur: boe eft ini^btiftum uocante gratia congregantur . Ipanc «go ptomiffionem pater pms fideliter tenés:quia per banc opottebat iplen: quem oeus iubebat occidi:nó befitauit cp fibi reddi poterat immolat^ig cari poterat non fperatus.ßic intellectuni eft 1 in epiftola ad bebieosn fie ejpo fitum.fide inquit picceffit élbiaam in 'Jfaac tentatusil unicum optulit qui j» inilfiones fufcepit:ad quem oictum eft in Hfaac uocabitur tibi fernen:cogitas qa et ex moituis exdtare pot oe^. Pio inde addit. fpro boe etfam eum 1 in fi militudinem adduct.Cuius fimditu/ dinem nifi illum oe quo oicit idem az poftolu8:qui jipno filio non pepetcit. fed pio nobis omnibus tradidit iHus/ IPropterea 1 Ifaac ficut oominus ernz tem fua:ita fibi ligna ad uictime locü: quibus fucrat imponendus ipfe poita uit . Doftremo quia Jfaac occidi non opottebat:poftea q? eft pater eu ferire piobibitusiqms erat ille ariesiquo iz inolato implctum eft fignificatmo fan guine facrificium.-'Tnempe qtiando eu uidit Äbiaamicoinibus in frutice tcne batur . duis ergo illo figurabat'nifi ■Jefus Cbriftus ante immolaretur fpi nis mdaicis coionatus .-»cd oiiunip angelum iierba potius audiamus. Mit quippe fcriptura.^t entendit ^biaam manum fuam fumere macberam:ut oe cideret filium fuum. ^t uocauit illum angelus oommi oe celo:l oixil.^bjaä


-ocr page 396-

LIBER.XVL

^käutem oi^t.eca «go. Çt tijcit.nc imïcias manutiiâ (u|xr puerum:neq3 hciaoiHi qui(^. THunc enim fciui ga fitnes onm oen tuu:7 n pepercilh fiUo tno wlecto ^ptef me .Tliic fciui oidu efl.i.nüc fciri feci. 'Tlccp.n.boc nódü fciebat oeus.Deinde ariete dlo imola to pjo ^faac filio fuotuocamt utkgiï ^baag nomen loei illiuo onouidiftut cicatur bodie in monre ons apparoit. Sicut Dictüertnunc fciui :^«o qdeft nunc fciri fed.iw bic enamditipio eo qd «ft ons apparait ; boe eft fe aider» feeit. ^t aocauit angelus onidbaam fecundo oe celo oicens. per metipfum iuraui weit ons;propter qd fecifti aer bu5 boe:7 non pepercifti tilio tuo oi/ Iccto piopfer metuifi bndicens bndicä tibi:7 multiplifâs maltiplicabo fernen tuurn ficut (fellas eeli :7 tanep arenant q eft iajta labia maris, ^t bereditate poftidebit fernen tuurn cimtatcs aduer fano^ fuo:;z; 7 bndicenf in femme tuo omnes genres netga obaudiuifti aoeë meam . |boc mó elfilla oe uocatione gennu in femme dbiaepolf bolccau/ ftum:quo fignificatus eft Æbnftus.ct iuratione oei firmata promiffio.9epe enim p:omiferat:fed nanq ? iuraaerat. 4).uid aütêoeiaeri aeracifq^ luratio; nifi piomifTi □firmano 7.infideliü qda increpatio/poft bec Sara morma eft cêtefimo 7 uicefimo 7 feptimoano mte fae: centefimo autê 7 tricefimofeptimo uiri fui.2)ecem gppe annis earn peede bat etate: ficutrpfe qn fibiejilla ƒmif fus eft filins ait.Si mibi annor tentu nafcetur filins:7 fi Sara ano^ nena/ ginta pariet/ïnne emit agrij élbraag in qiio fepelimt ujotem,4.tic ergo fm nanationem Stephani in tena illa eft colïoeatus:quoniam cepit ibi effe pof/ feffor poft mortem fcilicet pns:qcolli git' ante biennia fuiiïe oefunctus.

Z 2)€/Rebecca nepte 7'13cbor:quam

Tfaac aaepit oxotem. Cap.jj.

^dv €inde 'Kebcfca nepteg Tlacboï J^atrui fui:cij ano^./l.cct jfaac oupt ujote:fcilicet centefimo 7 qdraz geftmo ano uite pris fui: triennio poft mojte mfis fue.ut aüt earn ouceret qn ab eius patre in mefopotamiag feruus milTus eft: qd almd oemoffratu eft cu eideg hio oi^it /Ibtaa. pone manü tua fub femote meo:7 adiutabo te per ong oea celi 7 onm tewe:ut n fumas ujorê ftlio meo jfaac oe filiabus ebananeo:;^ nifi onm celi 7 onm fene in carne que ep illo femote trabebaf fuide nenlU2U.‘' ilunquid bec parua funt pnüciata in dicia uerit3tis:qopleriuidem^ 1XpoZ

/Zïtuid mtelligcdu fit in eo q. dbiaa poft moztem Sare accepit ujcotem ic -tburam. iCapjq..

OLUd autem fibi uultiq. dbtaam poft motte 9are Setbora oopt nxorèm /dïbi abfit ut incontinenriam fufpicemur:prefertitn in illa iam etate 7 in illa fidei fanctitate. Sn adbuc pro creandifilij querebantur:cu5 iam wo promittente tanta multiplicano hlio^ ex Ifaac per ftellas celi 7 arenas terre fide probatiffima teneretur/Bed pro/ fccto fi ^gar 7 Jfmael ooctotapoftolo fignificauerunt camales ueteris tefta/ menti:cur non eria Cetbura 7 filij ei’ fignificct carnales qui fe ad teftamctu nouu exiftimät pertmere / dmbe qppe 7 ujotes Äbrae 7 concubine funt ap/ peltate. Sara nero nüq; oicta êdbrae concubina:fed ujor tantum .Tnam et quando oata eft 4gar Sbrae ita fcriz Stum eft. ^t apprebendit Sarai uxor 1braam dgar egyptiam ancillam fu/ am:poft oecem annos q; babitauerat tlbraam in terra Sbanaan:7wdit eâ dbraâ fiio uiro ujorem.SJe Sethur« autem quam poft obitum 8areaccepit


-ocr page 397-

UBERtXVIr

fû legùur.Xditaêe aût dbwâ afTüpfit ujoje5:fui nomen ïetbura, €ta abe wcunwr u^ojeg: ambe ponocócnbine fuiffe repenüturrpodea cicite fciptura iPedit antes 4biaâ omnem cenfus fnü 3ïaac fiUo fuo:afiliÏ8 concubinarum foarum oedit dbtaam oona ; 1 omifit ecg ab tfaac filio fuo adbnc feumo ad onenterf iin tena onentmJbabét ergo nonnulla munera filifeónibinarns m ptaga otiêtisifed npuentent ad regnti ^miffustnef beretidmec indei carna/ lesrga pzeter jfaac nullus eft beres:et qm non filu carmstbi hlu oei.fed filit pjomifTioniF oeputantur in femmetoe quo olctns eft.Jr yaac uocabitur tibi fernen.Tlecp.n.nideo cur etiâ Cetbu ra poft ujono motte oucta: nifi jjpter boe myfteriii outa fit conenbina. Sed qnifqmó bec non unit in iftis fignifica iionib’ acdpere n calumnietnr dbtae. lt;^id.n.fi 1 boe ptouifum eft contra Ixretico« futures feeunda^ adnerfari 08nuptia^uit in ipfo patre mnltamm gentium poft obitum coniugis iterum omgaritoemóftraretur n effe peccatii. ^t mottu’ eft dbtaam aim effet ano^ centum feptuagintaqnq?. inno^ ergo fepuagitaqnque Jfaac oereliqmt filiû: quern centenarms genuit.

✓2Je getninis adbuc in ntero 'Kebecce matris indufis quid mdicauerit oiui/ na refponfio . Cap . 3ƒ.

Tim ex hoc qnêadmodô p pofte/ ros dbrae ciuitatis oei pcuttant tpia uideamus.ft primo igifur anno^z uite jfaac ufq; ad fexagefimum quo ei natitunt filu iUud memotiale eft:ggt; co illi oeu roganti utparerrt ojorems q fterilis erat:conceffiffet ons quod pete bacatep baberet illa oceptbs geftiebât gemini adbucï utero eius iclufi. Zlna moleftia cü âgeretur onm itertoganit: ateepitep rcfpófu.jpue genres in uteto tuo funt:! ono popali oenétre tuo fé/ parabat:'! populus populu fuperabit: *ïmaior fuiet minoti . 4tuod paulus apoftolus magnó uult inteHigi gratie oocumentu;qa nondum illis nans:nee aliquid agentibus boni feu malijine uUis bonis mentis eligitur minor ma iote reptobato: quoniam proculdubio quantum attinet ad originale peecatus ambo pares erât:quantù aût ad ƒpug nullius eoÿ erat . ^ed nunc oe bac re oicere aliqd latins iftituti opens ratio n finit.unde 1 ialiis la multa oipim’. ■Ctuod aut oictum eft maior Puiet ml/ n021:nemo fere nfo^t aliter intellepit: ^ maioiem populus iudeorus minori populo ebziftiano fetuitu^.^t reuera ^uis in gcte idtimeo^t que nata eft oe maiotetcui duo nomina crant: nam et tEfau uocabaf3 Cdom: un a idumei: hoc uideri poffit impletum : qa poftea fuperâda fuerat a populo qui ottus eft ex minote ideft ifrabelitico:eicp fuerat futura fubiefta;tamen in aliquid mai” intcntam finffe iftam p2opbc!iam:qua oictum eft populus populu fuperabit: t maior feruiet minori:connenientius creditur.^t gd eft boctnifi q, iiudeis T ebriftianis euidenter impletur.quot;

/^e otaculo 3 bndictione qua ^faac non aliter q; pater ipius merito emfdé ac oilectione accepit ,_ lfap.36.

^iJKcepit etiam Qfaae oracnlii tale: F'Iquai^ aliquptiens pater ei” acce perat:De quo oiaculo fit fcriptum eft. ^acta eft aut fames fuper terrarpieter fame que prius facta eft in tpzc tibiae, Bbiit autem ^faac ad tlbimalccb rege pbiliftinorus in gerara. Ppparnit aut illi Dominus:l oixit.Holi oefeendere in egyptu.lbabita autem in terra qua tibi oixero : - rincole in terra bac : ef ' ego ero tceum:' !benedicam te.^t oa/ bo femini tuo omnem terrain banci


-ocr page 398-

I|ÎBER.XVIlt;

bancÆt flatuâ luramentus meiim qrf iuraui ^biae path tuo:7multiplïcabo fernen taû ftcut Hellas celi.'î oabo feint mo omnem tettam banc:7 bndicentur in femme tuo ocs gctes te22e:pto eo^ obandiuit 0bîaâ pater tu ’ notes mcâ, 1 tuftodmit precepta mea:i mandata mea:* ?mftificationes meas:7 légitima mca.^fte patriarcba net ujcoié babuit aliâmet aligna xubinâ; fs poHehtate oaojum geminomm ex uno concubitu ptoueato^ contétns fnit.^imuit fane etiam ipfe pericnlnm w pnltbtitndinc coningisrtum babitatet inter aliènes: fentqÀ quod pater: nt eâ fototê oiceret taceretep u jotes. ^rat.n.ei ptopiqna 7 patemo 7 materne faguine. fes «tiâ ipa ab alienigenis tognito g jnjor eét manfit intatta .''het idée tarnen ifhim patri eins ptefette oebemus ; quia ifte nullam feminam prefer nnam wingent nonerat.Crat. n.ptocnldnbio paterne fidei 7 obedientie mérita potiorarin ta turn nt ptopter illns oicat oens buit fe facere bona que fecit.^ndicentur inqt in femine moomnes gentes tetze:^» eo g^obandinit ^bzaa pater tuns nocein meam:7 caftodinitpzecepta mea: 7 ma data mea:7 iuHificationes mca8:7 Ic/ gitima mea . Italic rurfns ozaculo: ^go fnm iquit oens ^bzaâ patris toi: noli timere: teenm enim fnm:7 bndiji te:7 multiplicabo fernen tnnm ptopter ^btaam patrem tnnm.Utintelligam’ ^ tafle ^btaas feterit^qd bominibas impnditis 7 neqniffc fue oe ftriptnris fanttis patrotinia regtentibus uidetur feeiffe libidine, 2Peinde nt etia boe no uerimus nö ej bonis fingnlis inter fe homines tomparare: fed in nnoqnoq5 eonfideremus umuerfa.fieh.n.potefl nt habeat aliquid in uita 7 motib’ qf/ piam quo fuperet aliumridep fit longe pteflabilius q? eR illud unde ab alio fnperatur.êlt per boe folo oef ueroque iuditio:tü tontinétia oiugio pferatur: meliot tarnen eR bomo fidelis oingat’ ^ eontinens infidelis. $ed tontinens infidelis bomo non foins minus lau/ dandus efl:quia fe continet onm non tredat;ue^ eiiam multo magis fupera dus:quia non eredit tum fe tontineat. 4onftitnamu8 ergo abos bonos, ^o am fie ptofecto melior eR tontugatus fideliiïimus 7 obedientifftrnns oeo:^ tontinens minotis fidei minonfep obe dientie.3i uero paria fint cetera:'?tinc tes fomugato pteferre quis abigat.*’

z2Je bis que i Cfan 7 Jacob myfbce prefignraniur , iüapjz.~

x^o^£Jo igitur Çfaac filif ^faii Tja/ -XJ^wb panter crefcimt. primatus maiotis manffunditur in minorem ej pacto 7 placito iter illo8:eo g. léticula quem ctbnm,minor parauerat maior imodcratius cocupiuiticoq? ptio pmo genita fua fratri iurationi mterpofita uédidit. iïbi Difcimus in ueftendo nó fibi genere fed auiditate imodefta uel imoderata quenqua cnlpadu.Çenefeit Jfaattetufep oculus per fenectas b»*“® aufertur, J^ult bndicere lilin maiotê: 7 pro illo nefcics bcnedicit minorem: pro fratre maiore qui erat pilofns fe paternis manibus fupponentem: bedi nif fibi pellicul’ coaptatis nelut bedina pectata portatem.JRe oolus Jacob ne putaretur fraudulentus oolus:7 in to magis mrftenus effe querereturifupe rius predijit fcriptura. ^t erat 4Efan bó fciés uenari agteftis.Jatob aüt bó fimplej babirans oomus, ft'Jet noftn quids inferpretati funt fine nolo, ^i/ ue ante fine oolo:fiue fimplex:fiue po tins fine ficrione oicatur:quod eff gre te aplaft08:quis eft in ifta benedictóe percipienda oolus bominis fine oolo^ Xitms eft oolus ftmplicis .- ’XJtue fictio non menhennstntfi profundum mr/ fterium uentans /Ipra aüt benedictie


-ocr page 399-

ÜBER.5tVn

qnalts eft.-t«emqmt odor fihjmei tan^ odo: agn pleni.quetn benedijit oominu8,^t oet tibi oeus o« roze cdi 7 Depinguedine reize:multitudmes fru menti 1 «101:1 femiât tibi gente«;i a/ doient te pikipes : 1 fias ons fris tut: 1 adoiabut te filii patri» ni». Aim ma Udijcent te maledict«» erii :7 qui be/ nedijcerit te benedicrióibu» repleatur, 4enedicnoigitur )acob pdicano Xpi ell in omibiis gennhus.#?oc facto igr kj 1 piopbetia eQ 3faac. ^t per os ia deo:jitbnftus abula bndtdmr uelut a nefcienterqa tn ea ab eis ipe nefcitur. Odoie nói» Çbiifti ficutagger mud’ impktur. €ms eft benedictio oe rore celcboc eft d ueibo^i pluma oiuino^; 1 oe ubertate teiie: boe è oe ogregatóe populoyieiuf! eft 1 multttudo frumeti mini: boe eft m«!titudo qua colligit frumentum 1 mnu in facramento cor/ pons eins i fanguinis eius.^i fuiunt genres:ipfu3 adoiant pnneipes.'jpfe c Domin«8 fratris f«i:q«ia populus ei’ oominatur mdets.|pfu5 adoiant filq patri» ei«8;boc eft filij Sbiae feenndu fidérquia 7 ipfe eft fili’flbiae fecundü camem.'Jpfum qui maledizent male/ dicrus:7 qm benedijcerit bndiems eft, ^biiftuß inq, nofter etiam ex oie |u/ deoriim qjttis enantiom: fed tn legem |)pbetafcp cantantiuj bndicitur: ideft ueraciter oicimrii alius bndici outat qui ab eis eitantibus expeclatur.^cce bndictionem jjmiftam petente maioze expauefeit 3faac:7aliii pro alio fe bn/ dixiffe agnokit. uftuatur:7 qfnaslUe fit percunctatur mec tarnen fe oeceptus effe coqueriiur: tmo eöfeftim rcuelato fibi incus in cozde magno facramento Oeuitat indignatóem;cófirmatbndicti onem. 4tuis ergo inqt uenatus eft mt bi uenaiionem;7mtnlit mf5i:7madu caui oe omibus ante cp tu uenires.-’^t benediri cii:7 bndiccus fit. Z^nis non bic makdictoes poti’ crpectaret irati: fi bee no fupernt. infpiratóe fed r’reno moie gereiennir/O res geftasifed j)/ pbetice geftas.in terraced eelitus.per boiesifed oimnitus, ^iexcutiant fin/ gala tanris fecuda mpfteinscmulta fût iplenda uolumina: fs boic opi modus îponêdus:nos i alia feftinaie opellit,

zDemiftionejacob in «Oefopotami arn ad accipiendam uxoiem:7 oe uifio ne qua ï innere fomniauit:7 pe qttuor ipfi’ feminisreü «nas petüfïet iixoje5. ALapitulum.jS.

Z|\Ittitur gt;cob a parentibus in me patris mittentis bec uerba fuut, pon accipies uxoic ex filiabus ebananZo^. Bürgens füge in mefopotamias in do mû ëatbuel patris matris tue:7 fume tibi inde uxorc oe filiabus Laban fris mfis tue. ^eus aüt meus bndicat te : 7 augeat te:7 multiplient te. Ct eris in congregationes gentiü:7 oet tibi bene dictionem dbiaam patris tui:7 tibi et femini Wo poft te : ut beres fias terre incolatus tmrquam oedit oeus êlbiae. IK)ic ias intelligimus fegregatü fernen •Jacob ab alio femine |faac;quod fcÛ5 eft per 4Efau.ZÏtuando enis oicto5 eft in jfaacuocabuur tibi femen:pe:tinc8 utique fernen ad ciuitatem oei fepara/ turn eft inde aliud fernen 4brae quod ernt in ancille filio;qaod futuru5 erat in filiis ietbure.^edadbuc erat am/ biguu oe Duobus geminis filiis gfaac: an ad utrunque:an ad unum eo^i ills benedictio pertineret . ^t fi ad unum quifnas elfer iHo». 41uod nûc oecla/ ratum eft: eu5 propbetice a parte bene dicitur |acob:7 dicitur ei.7 eris in co gregatiOnes gentium:7 oct tibi bene/ dictionem librae patris lui . Sergens itaep in lt;iPefopotamia5 ^acob:i fónis accepit oraculum: oe quo fie feriptum eft.Ct eximtjacob aputeo iuratois;*»


-ocr page 400-

LIBER.XVL

piofectas efl m cbanam:! ide ucnit fn lo(uin:7 oonmint ibi. Ôtciderat mis fohl fumpfite/ laptdib^ 100:1 pofuit ad caput fiium;l oozmtmt m loco iUo 1 fônûmt . ^t ccce fcala flabtitta fup tenâxuius caput pertingebat ad celû: 1 angeli oei afcédebant 1 oefeendebât per 11135:1 ons meumbebat fup illas:

1 oixit^go fum oeus^btaä pos tut:

1 Dcus}faac:nolt timere: tenant t qua oo’mi8 fuper ea:ttbi oabo üla 1 femi ruo.^t ent ferne tuu heut arena tette: 1 oilatabitur fuper maienin afneus: 1 in aquilonem:1 ad ojfentcnt:1 bndi centur in te omnea tnbua tezte i in fez mine tuo.i ccce ego fu teen euftodiena te in omni uia quacunque ibis:1 redu cam te in tenant banc,quia non te Dez rclinquâ:oonec facias omnia que tecij loculus fus. ^f funqnt jjacob ocfóno fuo:1 Di;cit:quia ons efl in loco boc: 1 ego nefeiebâ.^t timuit 1 oijit.qjter ribilis locus bic: nó efl bic nifi oom^ oein bec potta efl celi. ^t fune;nt la cob:1 fumpfit lapidem ques fuppofint capiti fuo:1 Hatuit ilium in titulum:l fuperfudit oleum in cacumine eins : et uocanit Iacob nomen illius oom^oei. ilboc ad ^pbitiaj pertinet.Tlec mote idolatrie lapides perfudit oleo quot;Jacob: uelut faciens illum oeum.necp.n.ado rauit etidem lapidêuel ei facnficamt: I's qnonia 4b»(li nomen a ebtifmate efl ideft ab unctione;jtfecto figurants eft binc aliquid qnod ad magnû perz tineat facramentum.ßcalam uero iftâ intelligitur.ipfe faluator nobis in mez motiam reuocare in euagelio. Ubi cd oi^iffet oe ‘■Platbanaele;ecce uere ifraz bebtam quo oolus non eft: qa ifrabel uideratiftam uifionem.J^fe eft enim quot;Jacob codes loco ait.êltnenamen oico nobis, uidebitis celum apertum 1 anz gelos oei afcendentes 1 oefcendentes fuper ftliü beis . Jbettejeit ergo Jacob in nßefopotamiam : ut inde acciperet ojonm.pnde aut iHi aedden'tqftuoi babere feminas: oe quibus ouodecim filios 1 unas filiam ptocreauit:cu eajt nulla conoipifcetet illicite ifidicat fcriz ptura oiuina.^dunam quippe accipiê da uenerat: fed cû illi altera pjo altera fuppofita fuiffet: nee ipas oimifitiqua nefciens ufus fuerat in nocte: ne ludiz btio earn uidcretur babuifte. ^t e;c co tempore quoniam multiplicande plt;y fteritatis caufa plurefujotes Uy nulla ptobibebatiaccepitetiam illam cui uni iam futuri cóiugij fidem feccrat 4lne cum effet ftenlistaciUam fuam oe qua filios ipfa fafciperet marito oedit: qd etiain maior fotor ei’qjuis peperiffet imitata.quoniam multiplicarc ptolem cupiebat effecit.T^ullam igitur Jacob legftur petiiffe prêter unam : nee ufus plurimis nifi gignende ptolis officio coniugali iure fciuato.ut neque boc fa cerei:nifi ujcoies eins id fieri flagitafz fent;que cotpons uiri fui babebant le gitimam potcftatem .

/Zilie ratio fucrit ut etiam Jfrabel tognominaretur. ^ap.jp.

Zg^^nuit ergo ouodecim filios et V_^na filia e;cquattuoi mulicrib’. Deinde ingreffus eft in ^gyptum per filins fuum Jofepb qui uenditus ab iz uidentibus fribusieocp perductus fuit atq; ibides fublimatus.Jacob aüt eita Jfrabel ficut pauloante oiji uocabat: quod nomen magis populus ex iHo Jt creat’ optinuit. I^oc antes nomen illi ab angelo irnpofnum eft:qut cum illo fuerat innere oe mefopotamia redeute luctatusitypum ïtbnfti euidentiffime getens.'lpä ggt;ei pualuit Jacob utique uolenti:ut myfterius figuraret.fignifi cat paffionem tbiifti : ubi uifi lunt ei pjcoalere iudei.tttamen bndicttones ab codes angelo que fuperauerat imz petrauitiac fic buius nominis ipofitio


-ocr page 401-

lIBER.XVr^

bndictio fuit . ^nteiptatur ant Jfrabd niden8 denm:qiiod erit infmepmms fancto^ oinm. 5ctigit ponoilli idem angelns nelnt preuatenri latitudinem lemons:eijq5ilto mo clandn rddidif. ^rat itaq; nnns atep idem 3Kob;i be nedictns t daudus.benedictns intis g in ibjiftns eX «gt;lt;*«quot; populo credide i*unt:atq? in infidelibns dandns.Tia femons latitudo generis muUitndo c. Plnres gppe funt in ca Qirpe oe gbns propbetice pdictn eft:' idandicanernt a femitis fuis.

zzino mo cn.ljjr.aialibiis egyptas narretur ingreffus ciLplerique e^ it's g Wmoräftpk funt gemti. ^ap.^o,

Tlgj-efTiitaqs refcrnntur in eg)? -Upturn fimul ciiipfo Jacob.Ijrv. botnines: annnmerato ipfo cum filiis fms.Jn quo numéro one tantn femine comemo?Stur:una filia meptis altera. $ed res Diligenter ofidcrata n indicat fp tätns numerus fucrit in pjogenie Ja fob;Die nd ano quo igreflns c egvptii CÔmemotati font qppe in eis ct ^ine/ potes Jjofepb;g nuUo mo iam tnnc effe potnerut: qnonia tone centuj triginta annoq? erat Jbcob: filius nero eins Jo fepb trigintanonem. 4ine cu accepi(Te tricefimo anno fuo uel amplius collet uxozem;qno mo potuit per none anos babere pzonepotes oe filiis quos ex ea dem uroze fufeepit f Cum igitur nee filios baberet Offres t Oanaffes fiiq 'ïofepb:fj eos pueros ifra cp nonenes Iacob egyptum igrclTus iuenerit;.quo pacto eerum non folum fihpfed etiam nepotes in illis feptnagintaquinq? nu merantur:qni tue egyptij ingreffi funt turn Jacob/Tlam commemoratur ibi uOaebir fili’ nßanaffe nepos Jofepb: 1 dufdem o|)acbir filins .i. dgalaad nepos «OanalTe:jjnepos Jofepb.Jbi c *1quem genuit Cffrem alter filius Jo

fepb.i.ütalaam nepos jofepb.Jbi dl 1 ^aretb filius ipfins éïtalae.i.nepos Orem:p2onepos jofepb:g nulle mô die potucrunt quando nenit jacobin egVptum:7filios Jofepb nepotes fuos auos illo^ minwes q;nouemanomj pueros inuenit. Sed nimirum introiz tus Jacob in egyptum quando eum in feptuagintaquinque bomintbus fcrtz ptura commemoratmon unus oies nB unus annus: fed totum illud dltépus ^din uixit Jofepb.per quem factum ê ut intrarent. TJam oe ipfo jofepb ea/ dem fcriptuza uc loquitur.q babifauit jofepb in egypto:ipfc 1 fratres eins 1 omnis cobabitatio patris eins:7 aijit annos centum oecem:7 uidiqjofcpb eiOanaffes q Cffrem filios ufep in ter tiarn generationem.Jpfe dl ille ptone pos eius:ab 4ffré tertius.generatioz nem quippe tertiâ Dicit:$lii):nepote3: 7 p2onepotem.3)einde fequitur.^t ft lij dDacbir filij opanafTe nati fuut fu pta femo:apofepb.€t illic ille ipfe dl nepos d^n8ffe:p2oncpos Jofepb.03 pluraliter appellat! funt ficut fcriptma confueuit: que unarn quoque ffliaj Ja cob filias nücupauit: ficut m latine liz gue confuctudine liberi oicuntur pluz raliter filij: etm fi nó fint unoaplms. iur ergo ipius Jofepb predicetur fez licitas;quia potuituidere pronepotes: qui nulle modo putadi funt iam fuifie tricefimo anno proaui fui jofepb;qn ad eum in ^gyptum Jacob pater eins aduenit.-^lud ant ell quod fallit mi/ nus ifta Diligenter intuente8:quonia5 fcriptum eft.bee autem nomina ftlioq? ifrabd qm intrauerut in egyptu fimul cum Jacob pame fuo. Iboc enim oictu eft quia fimul cum illo computantur feptuagjntaquinqne : non quia fimul iam crant ornés quando egyptum in/ grdfus eft ipc.fed nt oixi tom tempus babeiur eins ingrdTus: quo uixit Jo/ fepb:per quc3 eins uidetur ingreffus.


-ocr page 402-

ILIBER.XVI.

/Dt Senedichone quant in fodam filmm fuum pjomifit, Cap,4-1.,

Z^inir ptopter populo xpiamim m quo oei auitas peregnoafin fems:fl ilbnfti «mem in dbiac feie reqmramuorremotis cocubina^ filiw occunit Jfaac.fi in femme ^faaciremo to ^fau qui eft etiam ^orn occunit Jacob:qui eft 1 Jfrabel. 61 in femine jfrabel ipfiu« remotis ceterio occuuit Judaorquia oe tribu Juda ejonus eft Apu8.de per hoc cu i egrpfo moiitur’ Xrabel filios fuos benedteeret: qucad modi iJuda jjpbcnce bndijerit audi/ amus, Juda mqt te laudabunt fratres tui. manos tue loper oo2fu5 inimico;? tuonim.te adotabunt filq pns toi.£a nilis leoms J^daa.ej germinatiöe hli mi afcediftirrecubens ootmifti utleo; a ut catultis Ieói8.4tuis fofeitabit eii.-’ T^on oefidct pneeps ex Juda:7 cox d femotibus ei’ioonec ueniât q repofita funt ei i^ ipfe erft ejpectatio gentium. éHligans ad uites pullum fuu;'7cilitio pullijafine fue.lauabit in umo ftolam fu3m:i in fanguine uue amicfö fuum. futui oculi ems a umo:7 oentes candi diotes lacteÆxpofoi bec aduetf^dOa niebeu fauftum oifputans:7 fatis effe arbitror quantii oeritas ^pbetie bui’ elocet:ubi 7 motsXpi pdicta eft uerbo eotmitiói8:7nó neceffitas fj poteftas in mottem nomine leoni8.lt;Xuâ pote/ ftatem in euangelio ipfe pdicatioicens poteftates babeo ponendi alas mea^: TPoteftates babeo iteru fumendi eas. ‘'nemo ea rollit a me: fed ego ea pono ame metipfo;7ite:ii fumo eas.Sic leo fremuit: fie quod oixitimpleuit.ad eâ nanq? pertinet poteftatem;quod oe re fintectione eius adiunctii eftJCLuis fu feitabit cum.-boc eft qa nullus boium nifi feipfe fnfntaait:q ctiag oe cotpote fuo oixit. Boluite templom boc:ct in triduo refufeitabo illud. fpfum autem gen’mottig boeeft fublimitas crueig; in uno uerbo imeHigitur:qd ait afcen difti. -Cuod uero addidit recumbens ootmifnieuagelifta exponit ubi oicit, 7 inclmato capite tradidit fpintii. dut certe fepultura eius agnofcitur in qua reeubuit ootmien8:7 unde illu nullus boium flcut ptopbete altquo8:uel ficut ipfe alios fufeitauit : fed lient a foinno ipfe futtexit. Stola potto ei’ qua lauat tn uinoiideft mundaf a peecatis in fan gaine fuo:cuius fangumis facramentu baptisati fciunt: unde 7 adtungit.7 in fagume uuc amictum fuum: qd eft nifi ecclefia/^t fului oculi eius a omo fpiz rituales eius inebtiati poculo eius: oe quo canit pfalm’.7 calix tuas iebtiâs lt;^ ptedarus eft.4Et oentes ei’ candldi otes tacte:qaod potant apud apoftolu paruiilt:ucib3 fcilicet nutrientiainódu idonei folido cibo . ^fe igitur eft in quo repofita erant ptomiffe 3^de:que Donec nemtent nunqjptincipes boe eft reges ifrabel ab illa ftirpe oefuerunt. e£t ipfe expectatio gentiii: qiiod clan’ eft uidendo qj fit exponendo.

/35e filtïs Jofepb: quos 3[acob jipbe tica manuu fua^ ttafmutatoe bndipf’ Capitulum.4-2,

/^ Jeut autem ouo Jfaac filq €fau

7 Jacob figutam ptebueft oiio^ /populo^ in ludeis 7 cbtiftianis.^uis quod ad camis ptopagmem pertinet: nee mdei uenerunt ex femine €fau:led pdumei.nec xpiane getes oe Jacob:fs potius iudei.dd boe.n.tantum figura ualuitrqd oictù é maior fuiet minoti: ita factu eft et in oitob’ filits flofepb. THam maiot geffit typum ludeotum; Xpiano;2autem minor, ^luos cum be nediceret Jacob:manum oexteram po neus ftiper minoies quem babebat ad fmiftram.fmiftram uero fuper maioz rem:quem babebat ad oexterä. graue


-ocr page 403-

UBER.XVIlt;

mfu efl patri eo^;«! admonuit patrem uclut comgens ei^ enojes:^ gfnâ effet co:s maior offendeng . ƒt ille mutare roan^nolmtifs oi/it.ïdo fili mi fdo, bic ent in populü ;' ïbic eraltabif: fed frater eins minoz maior illo eritri fernen d’ erit in mnltitndinê gentius. ^tia bic 000 ilfa ^miffa oemóffrant. nam ille in populü:iffe in multitudine gcntiti.XS-nid emdetingrq; bis tniab’ jimiffionibus côtineri popiilü ifrabeli taro’bemqs tezza^ in fernine 4bzae: iHü fm cames:iffu fecundu fidem/

Z/Pe tpybus lt;l^opl t 7 ')cfii Tlaiie ac nidicü:atq3c;iind€ rc^5:i]ii02 Indern ^aulpnmns efïrledjSanidpd^ns i facrameto balxt 'imerito.âap, 4-3.

^functo Jacob : oefuncto ctiam Jpfepb: per reliqnos cetnjlüi/. annos oonec enretnr ne tezza egrprid modum incredibilem illa gens crenit: etias tantis attrita perfeentionibnsmt qnodas tpfe nadmafculi necarentur: cum mirantes egyptios nimia popult illi’ increménta tezzeréf.4üc lt;i®oyfes fubtractus ftizto tmeidatohb’ paruu/ Io32;ad oomu regia ingentia pcndila per en oeo pzeparante peruenit:mitri/ tiifqj 7 adoptat^a filia 0baraoni8:qïi nomen in egypto omniu regus fuit:in tantü penienituirurut ipfe illa genten» mirabiliter multiplicatatej ouriffimo 1 grauiffimo qiiod ibi fezebat iugo fer uitutis extraberet:ïmo per eus oeus 9 boe pzomiferat dbzae. pri’ quippe ex inde in tezzam üOadian fugiffe referf: q^ eus ifrabelitam oefenderet egyptos oedderat:^ tezzitus fiigeret: poftea ni uinitus miffus in poteflate fpiritus oei fupanit pbaraóis refiffentes magos. 4üc per eus egyptiis illate funt oecem memozabilcs plage: cum nimittere po pnliim oei nollentraqna in fanguinem uerfatrane: fdnifcs:cynomia:mo’8 pc

cozum:ulcéra :grâdo:tocufla : tenebze-mois primogenitozum.fid extremum ifrabditas quos plagis tot tantifep p/ fracti tandes aliqn nimiferant egyptij in mari rubzq ou perfequuntur ejn'eti funt.Jllis quippe abeur.tibus nimfum mare mam fccit.lbos autem infeqntes in fe rediens unda fummerfit.Feinde per annos qdraginta ouce upoyfe oei populus per oefertus actus efltqnado tabernaculum teffimoni/nuncupatmn efl:ubi oeus facrifidis futnra pzenun/ ciâtibus colebatur;cum fdlicet id oata lex fuiffet in mozte multas teizibiliter. atteflabatur enim euidentiffima mira bilibns fignis uodbnfque niuinitas. -duod factum eft moy ut eyitus eft ^e egypto :'Tin neferto populas effe cepit quinquagefimo nie poft celcbzatn pa/ feba per oms immolationem , due ufqueadeo typus ftbzifti eft;pzenun/ eiäs eu per uiedmam paffionis ne boe mundo tranfiturus ad patrem.pafcba qppe bebzea lingua trâfitus interptaf: ut ra cö renelaretnr reftamcutu noun: poftea q; pafcba noftrus ïmolatus eft ^bziftus: quinquagefimo oie ueniret ne celo fpiritus fanctus: q oictus eft in cuagelio oigitus oei:ut recozdationes noftram in pzimi pzefigurati fach me moziam reuocarct: quia 7 legis ille ta bule wgito oei fcripte refezuntur.De/ functo dPoyfe populü rept Jefus 718 06:1 in tezza promiffionis introdupt; eamep populo oiuifrt . âb bis nuobus mirabihb: ’oucibus bella etiâ jjfpezzi me ac mizabüifer gefta funt ceo oteftâ teuton ta pzopter mérita bebzci populi ^ pzopter peccata earum que oebellâf gentius illas ds pzoueniffe uictozias. poft iftos onces iudices fuerunt iam in tezza promiffionis populo colloca/ to : nt inciperet interim reddi dbrae prima promiffiooe gente una ideft be breaii in terra € banaan nondum ne omnibus gentibus q toto oibe terrqt


-ocr page 404-

fl.IBER.XVfI,

^ Cbriftiaduérus in came;i non ue 'Wcato;ji :7 regni terreni furrejnt ejc« tens kgi6 obleruationeß: fed euagehj ^j diij;ubi no oefueft uiri fpualesrquo^ fidee fucrat impletura.tuin» rei pre/ ;j‘ in nirfure 1 Cùlûba figiiratu ell facra/ figaratio facta c:g? no lt;rf)opfe89 legC’n^ ’n mentum•

•—r.j «co 0 , /^urebj iugufluii ^pifcopi oe £uM_ te oei tibcr.Xnj. Jncipiu^


populo acceperati mote fyna ; fed fd^ ^U cm etia nomen neo precipiente mutatu \®ƒm fuerat;ut uoc3ret')elu8:populu in t'ra f^nL promiffionis introduxit. Zemporib’ :A1gt; But iudicu:ficut fe babebant 7 peccata }A

populi 7 mifericordia oei alternaueft lt;nbsp;jifpera 7aduerfa belief,Jndeuentus elf ad regu tpfa. XS-uo^ pmus régna uit $aul:quo repjobato 7 bellica cla/ de ^flrato:eiufq? flirpe reiecta ne ide reges orirentur; 3)aiiid fuccelTit in re gnüxui^ mapmeXpu» dictas c hli’. |n quo articiilus quidam factus eft:7 e/ordiü quodâmodo iuuêtutis populi oei;cuius generis quedâ uelut adole/ fcentia oucebatur ab ipfo ^braas ufq5 , ad bunc Ï)auid .‘Teque cnim frudra ƒ 4ï)atbeu8 euangelilta fic generatióes cómemorauit:ut boe pmu5 interuallij quattuordecis generationibus cómen daret;ab /Ibraam fcilicet ufq; ad Da / uid.Ab adolefeentia quippe incipit bó poffe generare. ^pterea generationuj ' feries ab Äbraam fumpfit ejordiu5:qlt; etia5 pater gentiu oftitutus ell:quada mutatii nomen accepit. flnte buc ergo nelut pueritia fuit bui’ generis populi oei;a Toe ufque ad ipfum 4braam:7 ideo prima lingua inuenta ed ided be brea.Hpueritia nanque bó incipit loq 1 pod infantiam ;que binc appellata ed quod fari non poted.duam profecto etatej primas oemergit obliuiojicut etas prima generis bumani ed oeleta oiluuio, Zluotus.n.qfqaed qm fuam recordetur ifantias .-XHuam ob tes m ido ^urfu ciuitatis oei ficut fuperior una eandêq5pnma:ita ouas etates fe/ cundam7terriam liberide onneat.'Jn qua tertia piopter uaccas tn’mâ;capiâ tnmam;arietem trimum;7ïpofitu ed legis iugum.7apparuit abundantia

^^04)7665 »Waynes oei que fa e fûtad dbta m;cui’femini gentem ifra/ X/beliticâ fecudû

'regnum Dauid factus ed finis: nunc ab eodem regno quantum fufeepto 0/ péri fufficerc uidetur:cetera que fequû tor attingamus . Iboc itaque tempus ej quo fanctus Samuel ptoplxtare ce pit:7 oeinceps oonec populus Jfrabel captiuus in Babylonia ouceretur:atC|ï inde fecundum fancti I?iercmie ^pbe tiarn pod feptuaginta annos reuerfis Tfrabelitis oei oomus indauraretur : toms tempus ed ptopbeta^. Guam's enim et ipfum l^oe patriarebam : in cuius oiebus untuetfa tena oiluuio oe leta fd;7 alios fupia 7 infra ufque ad ójboe tps ; quo reges in oei populo ede 1cepeft:propter quedas per eos futura 'fiue quoquomodo fignificata fine pre fdicta;que pertinent ad ciuitates oei re gnumq , celotum: non immerito polTu

miis appellare japlxtas: pfertim quia nónullos eorus id ejptedius legimus nücupatos:0 cut dbiaa: ficutlt;Doyfen: tarnen oies piopbeta:5t piccipue maji/ meqs bi oicti funt.ej quo cepit ptopbe tare Samuel: qui 7 Saule p2ius;7eo reptobato ipfum Damd oeo pcipiente


-ocr page 405-

EIBER.XVIL

Un^it mregem : oe cuius ceteri flirpe fuccederentiquoiifq; illos fuccedere fic öpoJteret. ZStue iguur a piopbctis fint pdirta oe ^Cbuïto: ccmmoiiédo oece/ den tlbus mafcedo fuccedentibus fuis membtis duitas Dei per ifta curreret tpiaifi omia uelim omemotare in im/ menfum pergitur.lfnmum ga ipa fcri ptura que per otdinem reges eoiumq; facta 7 cuenta oigeritisiuidetur tang? biftonca wiige'tia rcb’ geftis occupa/ ta eße naitadisdi adtuuâte oei fpirim ofiderata tracteturaid mugis nd eene non minus pnunciandis futuris q; pte ritis enunciadis inuenietur inteta. lt;tt hoc pferutando indagare ac oifTeredo monftrare:q? fit op«ofu5atep jjltju: nqa multis idigeat uoluminibus quis ignoiat:qiii bee uel mediocriter cogiz tat/^Jeinde ga ea ipfa que ad ^pbetiä nô ^bigitur pertinere: ita funt mfta oc abrifto regnocp alo^ que duitas oei ert ; ut ad boe aperiendum maior fit Difpntano neceffaria:«^ bui’operis modus flagitat. 0’oïde ita fi potnero ftilo moderabor meo:ut buic operi in oei uolutate pagendo nee ea qfuperfiit oiCirnce ea q fatis funt ptetermittam .

/ Zluo tp:e fit impleta ƒmifliqoei ot fra Slbanaan.-qua in poifeiTionê etia ifrabd carnalis accepit. ^«P-2-7

“Tf l pjfcedente libto oijimusab ajudo êfwaa rmiffionu oi onas ^s fuiiTe ^imiffas.Olna fcihcet q, tettä ^banaan poffeffuri iforet fernen eius: quod fignificat nbi oictum c. Œade in teitam qua tibi oemöffrauero:'! facia te in gentem magnam.dliâ nero loge pflantiojes nô oe carnali fed oe fpuali femine : per quod pater eft non unius gentis ifrabelitice fed omniii gentium que fidei ems ueftigia ofeqiiiitur.4td ^mitti cepit bis ueibis.^t bndicentur in te omnes tribus tette . Ct oeinceps

ÄlÜs multis admodu5 teftimonffs bee DUO piomiffa effe monftrauim’. €rat igimr là in te»aƒmiftiois aliud feme 4brae ideft populus ifrabel f5 carné: atqa ibi no folii tenendo ac pofTidédo duitates adiierfario:p:ue;2 etia reges babendo regnare iâ ceperatiiplens oe ipfo populo ƒmiffionibus wi magna iâ ex parte:nó folii que tribus illis pa tribus Abtaâ Tfaacujacob gbufeuep oictis uP fignis aut figuris tpnb’ eo^ facte funt:uc^ etia que per ipfus «Pop fen per quem populus idem oe fuitute egpptiaca liberatusil perquern cuncta pieterita rcuelata funt;temp02tbus ei^ cum populum per beremum oiiceret fa cte fuerant.Tleque antes per infigneg Oiicem jkfum Taoerper que populus ille in pjomifTionis inductns eft teita: qui ejpugnatis géribus eag ouodecim tnbubus quibus ocus iufferat oiuifit: a mottuus eft:necppoft ilium toto tez pote iudicum impleta fuerat jjmifTio Deine tetta ibanaan:ggt;a flumine ez grpn ufq? ad flume magnu cupbiaten populus ille Dominaretur : nee tarnen adbiic piopbetabatur fuiiirnm:fed e^z pectabatur implendum. Tmpletum eft aut per 3)auid 1 filiu ci’Salomoné: cuius regnum tanto quanto ptomiflug gt;nbsp;fuerat fpacio oilatarum eft . Üniner fos quippc illos fubdidernnt ;tribuz tariofque fecerunt, 0ic igitur in tena pjomiflionisfecundum carnem boe eft i fetta tbanaan fub bis regib’ fernen êlbtae fuerat cóftitutum:ut nihil oeide ftipereffet: quo feitena illa oei ^rniflio cópleretur:nifi ut in eadem tetta quan turn ad piofperitatem attinet totalem: per pofteritatis fiicceffionen in côeufTo ftatu nfqsad mottalis buins fetuli ter minum gens permaneret bebtea: ft 00 mini Oei fui legib’ obediret.^d quo niam oeiis nouerat boe earn non effe factnram:ufu8 eft etiam temporalibus penis ad ejercédos i ea paucos fideles


-ocr page 406-

UBER.XVIf-

fiiop;'! adinontndo8:qu{poftcs fntun erant in omnibus getibus quas p eos admoneri oporteb»t: in qbus alteram pmifTioncm reuelato nouo teflamento per karnatóejcbnfli fnerat ipletur’.

z3?e trfpartins fignificatoibus jjpk ta^:quc niic ad tenena:niic ad eekflê bterufale: niic aûtad utraqs referunt.

Z ‘Tk ^° ^‘^ ^'^*oiacFa ilia oimna ad 5biaam Xaac i ^acob;- !que om^alia figna uel oicta ^pbetica in facris litteris peedennbus facta funt: • ita etiam cetcre ab ifto regum tempotc ƒpbeticc parnm perrinent ad gentcm carnis dbjae:partim uero adillud fez men illius in quo bndicunt* cés genres coberedes ^buftip teilamentû nocü: ad pofTidenda uita eterna regnucp ce/ lo^-Jbartim ergo ad anolla q in fuiz tuten» generat ad teitcna bietulalc que ■ fuit eu filiis fuis, partis uezo ad libéra ciuitatc Dfi.i.uerä biemfates 1 eternä in cell’s;cui’ filn oês fm oeü uiuentes peregnnantur in tenis: fed funt in eis qdam que ad utrâq; ptmere itelligutquot;; ad ancilla piopne: ad libera figurate. Zripartita itaque reperiuntur tloqiiia ^pbeta^.figdem aliqua futadtenenä bierufalê fpectantiaraliqua ad celcRê: nonniiUa adotranq;.4èjemplis uideo ptobandum ede quod oico. alDidus ttt ‘l'latban jipbeta a oeo: q rege 2)auid argueret ce pcccato grain;-: ea qofeen' ta fût mala futura piediceret. Ibec atq? buiufmodi fine publice ideß pto falute uel utilitate populi: fine piiuatim cum pio fuis quifque rebus emina ƒmerct eloquia.quib’ pto ufu tempoialis uite futun aliquid agnofceretur;adtenenS ciuiratem pertinuiffe qsambigatrilbi autem legnur ecce oies ueniunt oicit oominus:- ! eófumabo Domuiifrabel: *1oomui iuda teffamentiinouum:non kcundum teflamentum quod Difpofni

patribus eo2U5:tn we qua apptebendt manum eo^: ut educerem eos ce tena egyptrquomâ ipfi non permanfeft in teltameto meo;Tego negle^i cos oicit oomin^:quia boe elf teftamentü meü: quod cöftnua oomui ifrabel poft oies illos oicit oominus.oabo leges meas i mentem eoium;i fiiper cowa eo;2fcri ba easniiidebo eos:'7ejo illis in ecu: -7ipfi erunt mibi in plebem.bierufales fine oubio fuperna ptopbetatur: tutus ©eus ipfe pzemium eft; eumque babcre atque ipfiuseffe fiimmum lUi eft atque totum benum.âd ufianq, uero ptinet boe ipfum Q jbierufalem oicitur oei ei uitas;- :in ca ^pbetarur futura oomus Dei:eaep ptopbelia uidetur impleri cu Salomon rejediïicat illud nobiltftiz mû tcmplum.Ibec eim l in tenena bic rufakm fecundu biftonam côtigerût: a eclefi is bierufalem figure tueit.41o genus pzopbetie e; c iitroque uelun opa ctiim atq; cômi;ctum:in libzis uetcrib’ canonicis quibus rerum gefta^ natta tiones eoniincntur ualet pintimti;mul tumq; ejertuit -7ererect ingenia fcruz tantium lifteras facias: ut qtiod bifto rice ptedictum eompletumq; legitur in femine flbtae fecundum carnem:etiam in femine JObtae fecundum fidem quid implendu aUegotice fignificet iqratur. in latum ut quibofdam uifum fit nibd effe in eifdem libtis uel ptenunciatus -1 effectum:uel non cfiectum:q:u!S prenu ciatum:qiiod non infinuet aliquid nd fnpemam cifiitatcm oei eiufq; flics in bac uita peregrinos figurata figmtica tione referendum. Sed fi hoc ita eft ia bipartita non tripartita erunt eloquia ptopbetaru5:uel poims illa^t fcriptuz rarum omniu que ueteris inftrumenti appellatione cenfentur : nibil iam erit illic quod ad iK'ierufaks teitena tanfu pertineat : fed quiequid ibi lie ilia ud piopter illas oicitur atque completur: fignificataliqd q© etui ad bierufalem


-ocr page 407-

EIBERlt;XVr[^

«Iffte5 allego2ica pftguratóe référâtquot;: fed crût fola quo genera:unum qüad bierufaks liberalakeru qd ad utraq; ptinear.t^)ibi aüt fieur muttü uidêtur enarerq nullas ree gedas in eo genese liifera^ aliqd aliud pter id qd eo mó geile funt fignificare arbitrantur : ita multü audere:qpjoifus ibi omia figni fieatóibus alkgonds ïuoluta elle oren dunt.Jdeo tripartita nó biparota elk oip.fjSoc.n.ejiltimoinon tn culpans eo8 q potueft illic oe quaciiq? re geda fenfus intelligentie fpualis crculpere: hiata pimP oiita/at bidone ueritate. Cete:; 2que ita oieuntur: ut rebus buz manitus feu oiuinitus gedis fine géré dis ouenue n podintiqs fidelis oubitet nö ede inaniter oicta / zUms ea nó ad itelligêha fpüales reuocet fi podit:aut ab eo q pot reuoeäda ede fateatur .-

/®epfigurata onw tat^iifrabd ftid regni i facerdotü : 7 oe bis que antea mater Samuebspfonä gerens eeckfie ptopbetawf.“ X^$.

't.oeurfus igiï cfuitatis Deimbi quot;^jL^ puenit ad regus tpta:qn ^auid '^Ule repiobato ita regnu pum^ opti nuit : ut eius oeinde poderi in tettena bierufakm oiuturna fuccedióe regna/ rent oedit figura rei gedeifignificans atq? fondas qd non ed ptereundum filétioioe res mutatóe futuraqtiquod atfinet ad oao tedamenta uct’i noun: iibi facetdotiu regniiq? mutatu ed per facerdotem cundemqs regem nouu ac fempiternu ; qui ed .Cbud’ Ikf'J^- ‘**^® TH)eli facerdote reptobatojubditut’ in oei mimderin Samuel fimul odicio functus facerdotis 1 iudicis ; 7 Cauk abiecto rej 2)atiid fundat’ in regno ; boe qd Dico figurauert. uDater quoep ipfa ^amuelis 4nna:q pus fuit den/ lis:- ! poderiote fecûditate letata ed p pbetare aliud n uidet cü ogratulatócs fua ono fundit e/ultansiquado qdem eundem pueru natum 7 ablactatu oeo reddidit eadem pietate qua nouerat, 2)icit.n.confirmatu3 ed cor meum in Dno;7ejaltatu ed cor men i oeo meo. ^ilatatuj ed fuper inimicos meos os meurletata fus in falutari tuo.quoniâ non ed fanctus lïcut ons:7 non ed m/ dus ficut oeus noder.non ed fanctus pteter te:nolite glo’iari:7 nolite loqui excella meq? ptocedat magniloquiu oe o:e uedro.quoniâ oeus fcientiaqz ons: 7 oeus pteparans adinuentfones fuas. Ärcum potentiu fecit infirmu ;7 ifirmi pcincti funt uirtute. #gt;leni panibus mi no2ati-funt:7 efurictes tranfieft tena. quia derilis peperit feptem:7 multa in filiis ifirmata ed. 3)omin’ mottificat Tuuiificat:oeducit ad ïferos 7 reducit. Sominus pauperem facit 7 oitat:bu/ miliat 7 ejaltat.$ufcitat a tena paupe rem:7 oe dercoie erigit mopê.Üt col locet eum cü potentibus populi:7 fedé gloiie hereditates oans eisioans uotü uouenti:7bndicens annos iudi.4Xuo niam non in uirtute jjotens ed uir:oo minus infirmum facit aduerfanu fnu: onus fanctus.T^on glouctur puidens in ptudentia fua :7 nó glouctur potés in potentia fua : 7 n glouctur oiues in oiuitiis fui8.9ed i boe glouctur q glo riatur intelligere 7 fcire oftm:7 taccre ludiciu 7 iuditiâ in medio tcne.2)nu8 afeendit i cclos;7 tonuit:ipfe iudicabit e/trema tette: q3 iud’ed:7 oat rtuté regibus nodris:7 exaltauit cornu Xpi fui. ya ne nerba bec uni’ putabuntur ede muliercule:oe nato fibi filio gratu lantis/^antb ne mens bolus 8 luce ue ritatis aduerfa é:iit n fentiat fopgredi modum femine buius oicta que fuditz pono qui rebus ipfis que ia ceperunt etiam 7 in bac tenena percgrinatione compleri conuenienter moucturnóne intcndit 7 afpicit 7 agnofcit: pér banc multercm cuius etiâ nomen id édnna

.8.2.


-ocr page 408-

LIBRR.XVir.

gratia ètu8 interptatör ipfâ rdigioné (bnllianam:ipfam dmtatem oei cuius re/eft 1 côdïtot ^bnftusnpfâ poftrc mo oei gratiam pwpbetico fpiritu fic . Iocuta;a qua fuperbi altenantur ut ca/ dantrqua bumiksipkutur ut fuigât: qt )majcime bymn’ ifte pfonuit quifquam fb«e oicturus eft nibil iftag ^pbetaffe mulieresikd oeus tantumó piopter filtum quem pcata impetramt e;cultann piedicstione laudafTe/Zluid eigo fibi uult quod ait:arcü potentius feut infirmü:-! infirmi pcmcti fuut uir tute:pknipanibus mmoiafi funt;lefa rientcs trafieft tejrarl fterilis peperit fectem:^ multa in filife infirmata eft.

nunqd fepré ipfa pepereratr'Zîî.uâuts ftenlis fuent;unicum babebat quädo jfta oicebat. èed nee poftca fepfé pepe rit ftue fe;cqbus feptimus effet ipfe ^3 mud :fed tres mares 1 ouas feminas. Z)einde in iUo populo cum adbue ne/ mo regnarct : quod iii cjtremo pofuit ad uirtutem regtbusnris.i ejaUauit eoinu ibjilh (ui: unde oicebat fi non ^pbctabar/zTicat ergo eedefia ebufti cinitas régis magni:gratia plena:^k fecüda.Dtcat quod tanto ante oe fe pio pbetatu per os bui’ pie müs agnofcit. (onfirmatum eft cor meum in ono:'? ejaltaium eft cornu meus in ceo mco. Ölere côfirmatum eft cor:^ cornu uerc ejaltatumrqa non in fe fed in oomino oco fiio.®ilatani5 eft fuper inimicos meos os meum. qa 1 in anguftiis pffu ra^ fermo oei non eft alligatU6:nec in pconibus alligatis, letata fum inquit in falntari tuo,)3ps eft ipfe jefus quej Qpmeon ficut in euangdio legit fenex amplectens pajuulum:agnofcen8 ma/ gnum:T1unc igt;imitti8 inquit Domine feruum tuum in pacerquoniä oiderunt oculi mei falutare tuum. Dicatiraqne ecclefia:letata fum i falutari tuo.Ziluo nia no eft fanctus ficut onus:': non eft luQus ficut Deus nofter:tanq; fanctus

a fanctificans : a iuftos i iuftificans* non eft fanctus preter terquia memo fit nifi abf te.Dœiep fequitur.Tlolite gloiiari fupbe : ^ nolite loqui excella: neq; exeat magniloquium oe oie uro; quoniâ Deus fcientia:^ Dominus ipfe; 1 nemo feit quod ipe feit: quonias qui putat fe aliquid effe eus nibil fit;feip5 fedueit.llbec oicuntur aduerfariis ciui tatis oei ad babyloniam pertinentib’: oe fua uirtute piefumentibusiin fe nó in Domino glo2iantibu8:ex qbus funt etia carnales ifrabelite tenene bierufa Ic eines tenigene qui ut oieit apoftol’ iguoiantes oei iuflittasa'deftquä oat bominibus neus qui folus eft iuftus 1 iuftificans;' ! fua uolentes conftituere: ideft uelut a fe fibi paratam nó ab illo ipertitamauditie oei nöfunt fubiecti. ^taque quia fuperbi fe oe fuo putantes non oe oei poffe placeie oeo:q eft neus fciêna;! atep ideo t arbiter ofcientia^ ibi uidens cogitatónes boïum quoniâ iiane funt fiboininu funtnabiUo nö funt.Ct pieparans inquit adiuentióes fnas. ^luas adinuentiones putamus: nifi, ut fuperbi cadant:' !bumiks fur/ gant/lbas qppe adinuentóes excqnir oicens.4rcu8 potentiuj ifirmatus eft; 1 infirmi pieeincti funt uirtute. Jnhr/ matus eft arcus ideft intctio ec^: qui tam potentes fibi uidentur : ut fine cei Dono atq? adiiitozio buana fuffieiena omina poffint iplere mandata, ^t pc» guntur uirtute:qiior interna uox eft. dOiferere mei Domine quoniaj ifirm’ fiim.pleui panibus iquit minozati ft’: lt;1efurientes tranfierunt tc«am . 4iui funt ïtelligêdi pleni panibus:nifi udc ipfi quafi potentes ideft ifrabeliteiqb’ crédita funt eloquia on/^ed ieo po/ pulo ancille filu minoiati funt. -Quo uerbo minus qdem latine bene tarnen exp2effum eft ex maionbus minoxs fa cti funt ; quia et in ipfis panibus ideft oimnis eloqis que jfrabelite fob tune


-ocr page 409-

EIBER lt;xvrn

ty omnibfis genti'bi!8 arcepert: tenena fapiuntZ-^^ète« aut qmbiis kx ilb nó erat nata poftea q; per noiiü teftamen tum ad eloquia iHa uenerunt r* : multü tfnnendo töjam tranfierunt : quia m eis non tenena fed celertia fapueft.^t boe uelut qrcretur caufa eur faetü fit: quia ftenliK inquit peperit feptem : ct multa in filiia infirmata eft. 1t?ic totii quodpwpbetabat elujit agnofcentib’ namerum feptenariu:quo eft uniuerfa ecekfie fignificata profecrio . propter quod 7 3^anne8 apoftolus ad feptem fcribit ecekfias:eo mo fe oftendens ad unius pknitudinc fenbere.^t in p:o/ uerbiis ^alomoms hoc atea pfigura« fapientia mqt edificauit fibi oomum:7 foffulfit columnas feptem.Sterihseis erat in omnibus gentibus oei ciuitas: an qs iftekWB per que eâ faetä fedida eernimus onretur.Cemimus etia que multa in filiis erat nunc infirmatam bierufaks tenena:quonis qcune^lii libere in ea eratmirms erat eius.Tliic uejo ibi quonia litteta eft 7 fpns n eft: amiffa uirtute infirmata eft. loomin’* moitificat 7 uiuicat:moitificauft iUam qmulta erat in filiis:7 minfifauit bac fterilem: que peperit feptem.•utuanuis fommodius poftit intelligi eofdes ni/ uificare quos mortificauerit.^jd enim uelut repetiuit adde'do oeducit ad in/ kros 7 reducit.4tuibus, n.oicit apoz ftolus fi moitui eftis 013 ib’ifto:que fm-fum funt querite:ubi ^btiftus c in oejtera oei fedés/alubtiter unq; moi tificantur a ono quibus admngittquc furfu3 funt fapitemon que fuper teiiâ: ut ipfi fint illi qui efurientes träfiernt tenas.nfîojtui.n.eftis inqt €cce quo falubtiter monificat oeus.3)etde feqt*. 7 uita ura abfeondita eft cum ^btifto in oeo.^ccequomô cofdcm ipfos uiuî beat oeus.Öednunqd eofdem oedupt ad inferos 7 redu^ndhoc utrûcp fine côtrouetfia fidclms in iUo poti’ uidet impktum capife fcilicet noftro:cô quo uitam noftram in oeo apoftolus oipt abfeonditam . ‘’pam qui pjoptio filio n pepcit;fedƒ nobis oib’ tradidit eu: ifto modo utique monifificauit cum. €t qa refufeitauit eum a monuis eüdê rurfus uuificauit. Ct quia i ptopbetia uojeius agnofcitur:non oerelinques animam meam in inferno,'eiindes oe/ dunt ad inferos 7 redujit. ibac eins paupettate oitafi fumus.4)ominus.n. pauperes facit 7 oita1.111am quid boe fit ut fciamus quod feqtur audiamus, Ibumiliat 7 ejaltat utiep:fuperbos bu miliat:7 builes epraltat. ^od.n.aliW lcgitur:Dei!8 fuperbis reUftit;bnmili/ bus sûtes oat grstiam:boc tot’ habet fermo buius cuius nomen iterptetatur gratia eins,lam ue:o quod adiungit: ^ufcitat a tena paupercm oe nullo me bus q? oe illo itelligo q ptopter nos fa ctus eft pauper cum oiues effet: ut eius paupertate ficut paulo ante oictum eft oitaremur.ypfos.n.oe tena fufeitauit tam cito:ut caro eius non uideret coi/ luphones.Tflec illud ab illo alienabo quod additum eft:7 oe ftercore erigit ïopem.lnops qppcidc eft qo pauper, ^tcrcus ueio unde erectus ê rectiffime intelbgutur pfecutoies iudei.'jn quon numéro cum fe oijiffet apoftolus ecck fiam perfecutum: que mihi inqt fuerüt lucraibec piopter ^bnftu oamna nec folum oetrimenta ueru etiam ftercora enftimaui effe:ut ibnftii luctifacerê, J^e tena ergo fufeitatus è fupra omes omites ilk paup:7 oe illo ftercojeere/ ct’ ê fupia omnes opulêtos ilk iops: ut fedeat cum potentibus populi;qbu8 ait. ëedebitis fuper ouodecim fedes, Ct fedem glorie bereditatem oSs eis. ©itérant enim potétes illi . ^cce nos reliqnimus omnia : 7 fecuti fumus te. Iboc uotU5 potentiffimi uouerat. feed unde hoc eis:nifiab illo oe quo bic co tinuo oictum eft oas uotum uouenti/

,8.3.


-ocr page 410-

UBERjXVII.

Ülio^n ejilli» effent potctib«»:quo:;» infirmatue effarcus cans inqutt uotû uoucnti . Tlon ems eno qmïq ; quic^ raid uoueret ; mfi qui abtllo acciperet quod uoueret. Sequitur,^t benedijit annos ludrut eus tHo fetlieet fine fine uiuat:eui oietum eft . lt;t anm tui non Dcficict ^bi enim fiant anni: hie antes tranfeunt: imo pereunt . dnte q? enim ueniant non funt : cum antes uenennti non erunt.quia cum fiio fine ueniunt. it)oru autem ouum ideff oans uotum uouentidl bndicens annos iuftrunus eft quod facimus: alterum quod fumi mus. 0ed hoc alterum peo largitore non fiimitur;nifi cd ipo adiutore pmd iHud cfficifur.4tiiia non in uirtute po tens eft uir.3)ominu8 infirmus faciet aduerfarium eiuftaHi ifetlieet qui box mini nouenti iuidet:quot;!refiftit ne ualeat implere quod nonit.}ïoteft e^dbiguo greco mteHigi 7 aduerfarium fuum, Ïnm enis oommus poffidcre nos eez peneprotceto aduerfarius qui nofter hierat ipius 61:7 uineetur a nobisffed non uiribus niis: quia non in uirtute fua potens eft uir.®ominus ergo in/ firmum faciet aduerfarium fuum:ons fanctus ut uincatur a fanctis;quos co minus fanctus fancto^ effecit fanctos« 3c per hoc n glotietur pmdens in pin dentta fua:7 non gloiietur in otintiis fuis Diue8:7 n gloiietur potens in po/ tentia fua:fed in hoc gloiietur qui gio riatur intelligere 7 fcire onus 7 facerc iuofeium 7 iuftitiam in medio terre . “Tlo parua ex parte itelligit 7 feit on?: qui intelligit 7 fcit boc a oomino fibi pari:utintelligat 7 fciat Dntim.4luid .n.babes ait apoftolus qdn aceepifti? 9i antes 7 aecepifti:quid gloiiaiis qfi non accepens.i.qnafi a te ipfo tibi fit tinde gloiiaris /facit autem iudteium 7 iuftitiam qui recte iiiitir. V-eefe antes niuit qui obtempérât precipienfi neo. lt;5t finis piecepti id cad quod zefeitur

preceptum:caritas eft oe coide puro et côfeientia bona 7 fide non ficta.poiio ifea Caritas ficut Joannes apoftolus te ftatur ex oeo c.ßed quid eft in medio teue/TIcqj.n.no oebent facere uidici um 7 iufntiatqui habitant in extremis tie.4^1)18 boc oixerit /Æur ergo adz ditum c in medio teile / 4tuod fi non adderetum cantümö oiccretur facerc indicium 7 iuftitiasimagis boc pceptu ad utrofcp homines pertineret ;7 mez diteiraneos 7 maritimos.äed ne qfq; putaret poft finem uite que in boc agif coipo2e:fupereffe tempus iudicium luz ftitiamq; faciendi que ci ieffet in cat ne non fecit:7 fie oiuinum cuadi poffe iu/ diciumun medio teile mibi uidetur oi ctnm:cum qiiifque iiiuit in coipoie.'Jn bac qppe uita fua qQp teiias ciicüfert: qua moncte bok recipit tia cómunis: refurgèti utique reditura. jpromde in medio terre idccü anima noftra ifto terreno clauditur coipoie:faciendusé iudicium 7 iuftitiâ.quod nobis pjofit in pofrerum : quando recipiet quifque fecundus ea que per coipus geffit:fiuc bonum fine mains.0er coipus quippe ibi dixit apoftolusrper tpus quo uixit in coipoie.TQon enim fiquis maligna mente atqjipia cogitatöe blafpbemet; neep id iillis mêbris corporis operef: ideo non ent reus quia id non motu corporis geffiticos boc per illud tpus gefferit quod geffit 7 corpus. |fto mó congmeter intelligi potefRtiam dlud qiiod in pfalmo legitur, É)eiis autem rex nofter ante fecula operatus eft faz Litern i medio terre ut oominus 7efus accipiatui' oeus nofter qc ante fecula: quia per ipfum facta funt fecula:opera tus eft falutein noftram i medio terre: cum iierbum caro factus eft:7 terreno babitauit in coipoie.^einde poftea qj piopbetatii eft in bis iierbis ^nne quo modo gloiiari Debet q gloiiatur non » fe utique fed i ono piopter retributoes


-ocr page 411-

tIBER.XVIb

que in wc lodto)futura eft:©nus ïquit afccditincelos;! tonmt:»pfe iudicabit extrema tc22e:quiaiuflus dll. Ç202fu8 02dine5 tenint ofeflionw fidelm.3fcc/ dit.n.in celu ons O2illu8:'îinde iien tur’ é ad m'uos 7 tno2tuO8 mdicädos, TOam gs afcendit fient otatapoftolas •HfigToefcendit in inferioreg partes te22e .■'/J-Ui oefandit ipfe dl g afcendit fijper ornnes celos: ut adipleret omia. per nubes ergo faas tonuitiquas fpu fancto cu afcendiiïet ipkuitioe qinbiis andUe biermalem boe dl «grate umee ominat’ dl apud Ifaiam ^plytammc pluant fuper eâ imb2e5.$ic aüt oictus dl ipfe iudicabit extrema te22e:ae fi oi ceretur:etia extrema tate.Thó.n.altaf terre partes n iudicabit:g omes boies pioculdubio iudicabit.Scd inch’ itel/ liguntur extrema tette ejetrema bóis: quoniâ nö iudicabutur q in melius nV Detenus medio tp2e omutantur:fed m qb’ extremis inent’ fucrit g iudicabit' P«opter qd oictum ê.g perfeuerauerit wiep in fines bic faluus ent.^tui ergo perfeuerâter facit iudieiü 1 iutlihas in •Dedio teile:non uamnabitur di iiidi/ cabuntur extrema teile.^t oat inquit wirtutem regibus nfi^ut non eos iu/ dicando condemnet.®at eis uirtutem qua camem ficut reges rcgant:- ii illo •nundu qui ^pter eos fudit fanguinej uineât.^t exaltabit cornu Cbtidi fiii. ^iuomo 4biiff exaltabit comuXpi mi? Dequo,n.fi!p2adictu dl:tgt;ominns fondit in celos : 1 intelledus eft ons blift’apfe ficut bic wcitiir eraltabit coinu iSbiifti fut:g eft Aps . ^tbiiftus tfgo iSbiifti fui cornu exaltabit:idcft nniufanufq? fidelis fui;ficut ifta ipfa i ptindpio buius bymni ait.€xaltatum «ft coinu meug in œo meo.4)ês gppc unctos ei’ cbiifmate recte cbiiftos pof fumus oicere. 4Id tntotü cu fuo capi te coipus un’ eft ütbiiftus.Ubcc ^nna fpbetauit êamudis fancti oir» mater multucp landati. Jn quo quidem tune figurata dl mutatio ueteris faceidotif: 1 nunc ipleta qn infirmata eft q multa erat in filii8:ut noijum baberet inXpo facerdotiu fterihs que peperit feptem.

/^ebis que ad ibdi facerdotem bô oei ^pbetice lociit’eft fignificas facer dotiu quod fecundum daron inHitutu fuerat auferendum. iap.y.

’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;boe euidétius ad ipfu3jbeli

ÄStfacerdotes miffuslogtur bó oei: cuius gdem nomen tacet' fed intcUigtf officio mimftenoq; fuo fine oubitatóe ^pbeta.Sic.nJcriptiim eft. ^t uenit bó oei adl^di:7Dix!t.lbec oicitons. '^euclas reuelatus fum ad oomu p»8 tui:cii effent in teiia egypti fm i oomo Ihbaraonisiï elegi Domus pris tui ej omnibus fceptris ifrabel mtbi facerdo tio fiigiiut afcenderent ad altare meu: 7 icedertnt iccnfusiT po2tarcnt epbot, c^^t oedi oomni patris tui omia q funt ignis filio9 ifrabel in efcam.^t utgd refpexiHi incenfus meu : 1 in facriftciu meum impudenti oculo:'tglo2ificafti filios tuos fuper me:benedicere pmiz tias ois facrfficij in |frabel in ifpecta meo .-’piopter boe bec oicit oominus bus ifrabel.35ixioomus tua a patris tui tranfibunt cora me ufq5 in eternu. ^t nunc bec oicit on8.Tpequaq3:fed glotificates me glo2i£icabo:7gfpe2nit me fpernctur.lt;Scce oies ucniiit:Texter minabo fernen tuu 1 fernen oom’ pris tui:7 non ent tibi fcnior in oomo mea omnibus oiebus :-ïuirii exterminabo tibi ab altaii meo;ut oeficiât oculi ei’; toefluat anima eius . ^'t omnis qui fupercrit oomus tue: occidet in gladio uiroiurn. ^t boe tibi fignum quod ue niet fuper ouos filios tuo8:©pbni:et pbinees dlna oic moiiêtur ambo.«Ét fufcitabo mibi facerdotcm fidelem:q omnia qin coide meo 7 in anima mea .8.4..


-ocr page 412-

EIBER. XVH.

font iä(kt:' ledificabo ti oomfi fiddci ^ tranfibit cowm Cbndo meo omm/ bus ciebus . ^terit qui fopcrent in Domo tua:Uentlt;tado2are eioboto aiv gcni! weens.3btta me m una^ partem facerdotij tui maducare panem .‘non eft ut oicatur iflam prepbetiam ubi fa rerdotq ueteris tanta manifedatione pnüoata mutatio eflu ëamude fuifTe compléta. ■Ùuan^.n.non effet o alia tribu Samuel:«^ que confftruta foerat a DuoMit feruiret alta:i:tamen nô erat ƒ ce filns-^oton: cuius plegenifs foerat * oeputatarut inde fièrent facetdotes.élc ^ per boe in ea quoqï re gefta eade mu/ tatio q per äbziftii quot;Jefo foerat fotura adumbtata eft:* »aduetus telïamentug proptie : figurate uero pertinebat ad nouu5:p:opbefia tam facto etiam ipfo q; uerbo: id fcilicet forto fignificans: quod uerbo ad Itoeii facerdotem oictö eft per ptopbetam.TIS foerunt poftea facerdotes ej cgenere ^aron;ficul 03/ doch 1 elbiatbar regnate dauidiQ alü Dcincepsnnteq aueniret quo ifta que d facerdofio mutando tanto ante ptediz cta funteffici per ^bnftu5 oponebar. ■Quis aut nuc fideli oculo bec intuens non uideat effe compléta: quädogdem nullus tabernaculus:nullu5 templns: nullum altije:nullij facrificiusr'tideo nee uHus facerdos remafit iadeis: qui bus ut D femine 3aron oidinaretur in oei foerat lege mandatum . 4Luod et bic cómemotatum eft illo oicente pto/ pbéta: bec ofett oominus oe’ ^frabcl: oiritDomns tua 1 oomus pus tui ttä/ fibunt cola me ufep in eternij. ^t nuc oicit onus .nequaq?: fed glonïicStes me glonficabonq me fpernit fpemef. Zinodn.nominat oomu5 patrie ei’’: non eu oe ptopmo pâtre oicerejed ce iHo 3aron : qui primus facerdos eft inftitutusroe cui’ .pgenie ceteri feqref fuperieia oemôftrâtuibi ait.'lxnelat’ fum ad oomum patris tui: cu effent in

teiia egypti ferui i oomo pbaraonis: 1 elegi oomum patris ex omnibus fee ptns )frabel mibi facerdofio fungi. Ziuis pater foit bums in ilia egyptia feruitutemnde cum Itberati foiffent de ctus eft ad facerdotiu nifi daron /^e bm^ ergo ftirpe ifto loco oijit fimirij foiffe:ut no effent ulterms facerdotes. 4tuod iam uidemus impietu.^igilet fides:p:efto funt res.-cernuturttenenf: 7 uidere uolentiu oculis eius ingernt’. 4'cce mquit oies ueniuntiT extermina bo fernen tun l fernen oomus pits tui: 7nerit tibi fenior in oomo mea oibus oubus : U uirum exterminabo tibi ab altaismeo;ut oeficiét oculi eius.7 oe/ fluat anima ems.^Ïcce oies g pnûciati funt iam ueneft:nullus facetdos eft I’S oidincm daion.^t qiticunqiie ex eins genere eft IxScü uidet facrificiö xpia/ no:? toto 01lx poliere:fibi aut bonoJC ilium magnü effe fubtractumioeftciiit oculiemst'lcefluit aïa eins tabc mero ris . 0toptic autcm ad buius cemum Jhieli nu bec oicebantu: quod fequitur pertmet;! omnis g fupcrerit oom^ tue Meidet in gladio uirotuin.^t hoc fibi fignum quod utniet fupq ’ oucs filics tuos Z^pbni7pbinees.me uno moii entur abo. Ilfioc ergo fignii factum eft mntadi faceidotii oe oomo buius:gno figno fignificatii eft mutandum facer/ dotium oomus daron. «»©ors quippe filtoui burns fignificauit mo:tem non bomtnum:fed ipfi’ facerdotii oe filiis ^aron.Z^-uod autem fequitur ad uin iam periinet facerdotes:cuius figuras geffit buic fuccededo Hamud. J^ioide q fequuntunoe 4b:ifl.o qefn noui te/ ftamenti uero facerdote oicuntur . Æt fofeitabo mibi facerdotes fidele: g cia que in coide meo 7 que in anima mea funt fociat.- îedificabo ei oomi ifidele, gpfa eft etcrna 7 foperna ^ierufales. «t tranfibit inquit cota tbuffo meo oibus oiebus.zlrafibit in^t aucifabif:


-ocr page 413-

LIBER.XVrii

ficot fuperüiR oixcratb oomo ^aron: 01X1 00111118 ma 1 oomus pris mi tra/ fibunt coió. me in eternum.zjtuod abt ait colam Cbnlto nico trafibinoc ipa utiquc Domo intelbgendus efl;non oe illo facerdote qui eft £bnftu8 ipfe mc diator afqi falüatm.iJom«» ergo ei’ coiam illo tranfibit.poteft 1 tranfibit inteUigi oe mone ad uitam;omnibu8 oiebu8 qmbu8 peragitur ufqs in fines femli bums ifta moitali8.4tuod ante ait oenstqui omia que in wide mco et q in aia mea fnnt faciatmó arbiticmur babere aiam meam ocum m fit oditor anime : fed ita boeoe oeo tropice non piopiie Dicitunficnt manna 7 pedes et alia coipons mébia.^t ne fecûdû boe credatnr bomo in carnis buiiis effigie factus ad imaginem dei:3ddütur ' taU qiias ntiq; non habet bomotxoicitur oeo : fnbnbia ala^ ma^ ^tege meint intelligant homines oe illa ineffabilt naturalnon piopnïs fed trâflatis rerû uocabnlis ifta oiei.-Quod nero adiu/ gimrix ent qui fupererit in oomo ma neniet adoiare eiinó piopne oicitur oe oomo hui’ Ipdiifed illius ^aronioe qua ufque ao aduentum ^hiifti homi nes remanferunt. oe quo genere etiam nunc ufque non oefunt. Tlam ne illa oomo buius llOeli las fuptadictn erat, ^t omnis qui fupererit oom’ me oe/ cidet in gladio uiioms.^luomó ergo bic ueie oici pomiti7 erit qui fupererit in oomo tiiaiueniet adoiare eiifi illud eft Herum q»nltoie gladio nemo inde fupererit!nifi quia illos itelligi uoluit qui pertinent ad ftirpêifcd illi’ totius facerdoti) fecundum oidinem daron/ ^rgo fi eft oe illis pdeftinatis reliqis oe quibus alius piopbcta oiptireliqc faîne fient. unde 7 apoftolusi fie ergo inquit 7 in hoc têpore reliquie per de ctionem gratie faliie facte fnnt.quia oe taltbus rdiqmis bene intelligitur effe ocqno oictueft.qm fupererit in oomo ma ptofecto credit in fhn'ftum : ficut temponbus apoftolomm ex ipfa gente plurimi crediderunt.necp nunc oefunt qui licet rariffime tncredant:7ipletur in eo qnod bic ifte bomo oei continuo fecutus adiun^tiuenietadoiarc ei obo lo argenti:cui adoiare nififummo illi facerdoti qui 7 oeus eft r’Tpeque.n.in illo facerdotio fecudus oidinej daron ad hoc ucniebât homines ad fCmplum uel altare oeimt facerdote adorarent, dtuio eft aütepait obolo argentiinifi bieuitate uerbi fideiioe quo umemotat apoftolus oictum uerbum confumans 7 bieuians facict onus fuper tenarnƒ élrgentum aut pio eloqo poni pfalmi/* fta teftis eft ubi canitur.^loquia om eloqa caftalargentu igne examinatu. Z^uid ergo oicit ifteiqui uenit adoia re facerdoti oei 7 facerdoti oeo ƒquot;Jacta me in partem facerdotif tui mäducare panes. Tjlolo in patrü meo^z collocari bonoteiq nullus eft.Jacta me in patte facerdoti) tui : elegi enim abicctus effe in oomo oniiqualecuncp 7 qnantulu/ cüq? membni effe ciipio facerdoti} tui; ^acerdotiu qppe bic ipfa plebc oicit: coi’plebis ille faccrdos eft mediator oei 7 bolus bomo ^htift’Refus.Sui plebi oicit apoftolus Petrusiplebs fca regale facerdotitiS.-C-uauis nonmillt faenftd} tui fint iterptati nó facerdotii tui. ^uod nihilominus elides fignifi cat populü chtiftianu.un oicit Paulus apoftolusiunus panis unu cotp’mfti fumus.Ct iterum.exibibeatis cotpoia ura hoftiâ muas.41uod ergo addidit manducare panemietiasipm facrifidi genus eleganter expteffitioe quo oicit facerdos ipfe.panis quem ego oedero caro mea eft pio feculi uita . 5pfum eft facnficiu non Pm otdinem flaronifed Pm otdinem lt;l|)elcbifedechi qui legit itelligat.^reuis itaep eft ifta ofeffioix falubtiter humilisiqua oicitur. ^acta me in partes facerdotii tui manducare

. 8 . ƒ.


-ocr page 414-

LIBER.)^VIT.

panem.Jpfe efl cbolus Brgenti:qma i bleue eR;'? eloqü oni eft babitanris in coide tredentis.Xluia n.oixeratfupe rins oediiïe fe oonmi daron abos oe uictimis uetens teflatnêti:tlbi ait oedi Domui pus tui oia qfût ftlio^ ifrabel ïefeâ.bet qppe ftietât facnfitia iudeo:;2 ideo bic oijit maducare panc:qD eft t nouo teftamento facrifieuj xpianoius. /2he iudaico facerdotio 7 regno:que ni in cfemû ditâtur ftatuta n pmanel:' ut alia itelligatur q fpödentur eterna. Äap.tf.

cNiSm igifbcc tanta tue altitudino t.__gt;^pnu nciata fint: quanta nûc mani feftattone darefait: non fruftra tn mo ueri qfpia pot ac oicere,4ï.üo ofidim^ cóuenire omia qin bb’is iHis uentura pdicta funt: fi boe ipg qoibioiuinit’ cittii eftroomus tua 1 oomus pns tui tranfibant cota me in etemûreffectum habere n potuit : quoniâ iiidem^ illud facerdotium fuiRe mutatuii quod illi jamiffum ë nee fperari aliquado oplen dug: qa illud quod ei reptobato muta toep fuccedit boe poti’ pdicafetemö/ I^oc q weit: nondi iinteUigit aut non rccolit etiag ipfum fecundum ordinem daron facetdotiü tanep umbtag futuri eternf facerdotif conftitutö.ac per boe qitando ei etermtas ptomifîa eftmon tpfi umbte ac figure: fed ci qd per ipfâ adumbtabatur figutabaturcp ^miffus eft.3ed neputarefipfa umbia mafura ideo etiam mutatio eins oebuit ppbe/ tari. Tlegnum qnoq; ifto modo etiam Saulis ipius q ccrte repiobatus atque reiectns eft: futuri regnieratumbia in eternitate mâfuri. i!gt;leog quippe illud quo unctus eftiiabeo ebtifmate Xpn» eft oictnf;myftice acdpiendn 1 magnn facramentum itelligendum eft. ü-uod in eo tatum ueneratus eft ipfe 3)auid: ut peteufto coide pauitauerit quado in tenebtofo occuUatue antro: quo etiam

Saul urgente intrauerat necefïïtatc na ture : ejiguam particulam ueftis eins retrotfum latenter abfcidit:Ut baberet unde monftraret qiiomö ei pepercerit cü poftet occidere. atq; ita fuBicionem De animo eins qua fanctum £)au(d pu tans inimicum fuurn uebementer perfe quebatur aufettet. me itacp reus eftet tanti facrameti in Saule uiolati : quia ud indumentum eius ficut attrectauit cjtimuit.jra enim fcriptü eft. ^t per/ cuffit cor 5)auid fuper eü:qa abftulit pennulagcblamidis eius.ifiri aut qui turn illo erant i^ ut Saulem in manus fuas traditum interimerct fuadebant: non mibi inquit contingat a Domino: fi fecero boe uerbug ono mco Itbrifto Dominiiinfettc manag meag fuper cü: quia Ubtiftus oomini eft. Ibuic ergo umbie futuri:non ƒpter ipfam fed ƒ/ prer illud quod ptefigurabat tanta ue neratio exbibebatur. Óïnde - rillud qd ait Sauli Samuel: quoniâ no feruafti mandatum meug quod mandauit tibi oominus: quemadmodug nunc para/ Herat ons regnû tuum ufq; in eternug fuper ifrabel:-: nunc regnum tuum nó ftabit tibi. ^t qret oominus nunc fibi bominem fecundum cor fuurn :-ïman dabit ei oominus effe in pundpeg fup populum fuug:qoi3 nó euftodifti que mandauit tibi dominus: non fic accipi endumeft ac fi ipfum Saulem oeus in cternum pparauerit regnaturü :'7boc poftea noluerit feruate peceanti. Ttleq? enim eum peccaturum effe nefciebat:fg pteparauerat regnug in quo figura re gni effet eterni. Ideo addidit :1 nunc regnii tuum nó ftabit tibi.Stetit ergo 1 ftabit quod in illo fignificatum eft r Sed non buic ftabit: qa non in eternu ipfe fuerat regnatur’ nee jJgenies ei’: ut faltem per pofteros altero alteri fuc cedente uideretur ipleri quod oictu eft in cternum.®tqueret inquit oeus fibi bominemffme ZTauiddme ipfum me/


-ocr page 415-

LIBUR.XVH/

diatojc fignifica? tedamenfi nonirqui figmabawr mcbnfmate «tarn quo ut «118 eftipfe ©auid 1 piogemes eiU8. 1*1en autem qnafi nefdatubi fit ita oc U8 boien tfibi qnentded per bomineg mote boïinn loqturrqa 1 fic loquendo nos qiierit .'71on folum enim oeo pn ue^ etiam ipft quoep unigenito eiii8 g uenit qrere quod ei pcncrafuifqudco tam erarn’ noti;ut in ipfo effem’ elect« ante oflitutionem mundi. Zlneretfibi ergo o«;cit pto eo ac fi oiceret:quê fuu effe tag nouif:f«bieffe familiareg ahw odendet.ölnde in latina ligua boe uer bij fcilicet quetit accipit ptepofitioneg: 'i acqrit oicifur;qniod fatis apertug eft quid fignificct. zkiianq; 1 fine addita mento ppofitófa qrere itelligat acqre/ re.e;cquo luera uoeâtur - rqueftus.

Z®e wruptioe regniifrabelitidrqua pfiguratur perpétua oiuifio ifrabdis fpiritalis ab ifrabele carnali. tap.7.

ƒr^3lrfu8 peccmit Saul per iobedt Xj^entiaz-ï rurfus Samuel ait illi in uerbo Domini. O-uia fpteuifti uerbug onidpteuit te onuszut nó fis rej fuper ifrabel.^t rurfus pto eode peccato cü id ofitcretur ^auhnuentam pcaretur; rogaretep Öamuelem ut reuerteref cü illo ad piacaudum Dcum:nórcuertar inqnit tecu:quia fpteutfli iieibum onir 1 fpteuit te ons utnó fis rej fuper tfra bel. ^t conuerrit Samuel fadem fuag ut abiret.et tenuit Saul pennulam oiz ploidf8eiu8:7 oirupit earn.I oijit ad eum Samuel . ^irupit onus regnum ifrabel oe manu tna bodiern oabit p/ Ximo tuo bono fuper te. €t oimdefur ifrabel in diio:^ nó ouertefznec penitc bit eu:qnoniâ non c fient bomo ut pe/ niteat eum. '1pfe minatur 7 permanet; ^de cui wdhir fpteuit te oominus utn fis rejefuper ifrabel:- ! oirupit Domin’ regnug ab ifrabel oe manu tua bodie:

.Tl.rcgnauit annos fuper ifrabebtSto fcilicet fpacio tptis: quanto 7 ipe Di/ uid; 7 audiuit boe pmo tpie regni fuit ut intelligamus ideo oictugiga nullus oe dirpe eius fuerat regnaturus;7 re/ fpiciamus ad dirpê ï)auid;unde ejot tus ed fg carné mediator oei 7 Iwiug bomo Cbtidus jefus . TJIo aut babet fcriptura qo in plenfqs latinis codict bus legiturzoirupet ons regnug ifra/ bel oe manu tua:fed fient a nobis poft turn ed inuenfû in greets;oirupit oils regnu ab ifrabel oe manu tua: ut intel ligatur p manu tua qb ed ab ifrabel. Populi ergo ifrabel perfonag figurate gerebat bomo tde:qui populus regnu fuerat amiffur’ Ilbtido Jefu ono nfo per nouum tedamentu non cartialiter fed fpititualitcr regnatuio.Ä)e quo eu Dicit';7oabit illud jaƒo tuo ad carnis eognationê id refertur.€j ifrabel.n, ibtidiis fecüdü ca:ne5:unde 7 SauU 4tuod nero additii ed bono fuper te; poted qnidem itelligi melioti te.Tlag 7 quidam fic funt interptetati ; fed me bus fic accipitur bono führte : iu;cta illud aliud piopbetieum.Donec pona omnes inimicos tuos fub pedib’ tuis. Jn quibus cd 7 ifrabel;cui fuo pfecuz toti regnu abdulit iïbtidus.4iuäuis fucrit illic 7 ifrabel:in quo oolus non erat;quoddâ qfi frumentug pakarom illajt.TIa utep inde «at apodoli:ide tot martyres:quoj2ptior Stepbanus: inde tot ecclefie quas apodolus paul’ cómemotat in conuetfione ei’ magniz ficantes oeu.oe qua re nó oubito intel ligédum effe quod feqtur:7 oiuidetur ifrabel in duo:in ifrabel fcilicet inimi cu Cbtidt:7 ifrabel adbetentem Xpo, ï ifrabel ad ancilla:7ifrabel ad libera pertinentem.Tha ida duo genera ptiz mum fimul erant:uelutdb^aag adbuc adbereret ancille : oonec derilis p oei gratia fecudata clamaret: eitce ancilla 7 filiü eius.Piopter peccatum quidem


-ocr page 416-

LIBER.XVII.

Salomoms:reunite filio eins quot;Koboa fcimua ifrabel i ouo futiïe diuiïü: atep ita pfeucraffe babentibu» Itngoits par tibns reges fuos : DoneciHa gens rota a cbaldets efletingenti uaftanone fubz uerfa afq; tranflata . Çed boe quid ad Saulegrcü ft takabqd omutâdti effet: tpi Rant'd fnerit potins cominandus: CUIUS erat filins Salomon/JJoftremo ntic inter fe gens bebtea otrnfa nö eft: fed indifferenter ineiufdê eitons focie täte mfpetfa p tettas.Diuifio nero ilia qua Deus fiib pfona Raulis ilU? regni 7 popFi figura geretis eidé regno po/ pFoep minat’éieterna atq; imutabilts fignificata eff per boe qtiod admnetus eft.l no auertetunneq? penitebit eus: quomä nô elf fient bô: ut peniteat en, 7pfe minatunipcrmanet.jldcbomo minatur 1 nô permanet:non aut pens que nô penitet fient boks.Jlbi.n.legt tur epen peniteat:mutatio reqz fignift/ caFimutabili pfeientia mancte Diuina. Übt «go nô penitere oicitnr:nó mnta re intelligitur.^ïoifns tfolnbilé nide/ mus per bec uerba prolatas oininitus fttiffe fententiäroe ifta wuiftone popult ifrabel T omnino perpétuas.zjluieiiep enim ad Cbtiftu trafieft uel tranfiunt ud tranfibunt inde: erant inde fm oei pjefcientiam: non Pm generis bumani una eâdemep naturam.Jbiorfus qcüqa ex ifrabelitis adberétes ï^btiffo per/ fenetant in illo:nunq; erunt cü üs ifra belttis qui ei’ mimici iifqa in fine uite buius effe perfiflunt ; fed in oiuifione que bic ptenuneiata eft perpetuo per/ manebunt.Tflibil enim pzodeft tefta/ mentii uetns oe monte fyna in fetuitntc generäsmifi quia teftimoniti perbibet teftameto noiio. Slioqn qadiu kgitur ufJoyfesinelamen fiiper cotda coy po fitns eft.Su aut inde quifep tranfierit ad tbnftii auferetur uelamen. träfe untiu qppe intenno ipfa mutatur oe ne tere ad nouümt non iasgfque itendat

Bccipere carnakmifed fpiritualem feit Qtatc.ptopter qd ipfc magn’ƒpbeta ^amuel ante q; un^iffet regem 8aul: qn ejclamauit ad onum pro ifrabel:7 ejaudiuit cnsii cü offener bolocauftû eccedentibus ahcnigenis ad pugnam orra populü Dei:tonuit ons füper eos: 1 eófufi funtn offenderüt cora ifrabel arque fuperati funt: affumpfit lapident unum : q ftatuit ilium inter «pafpbat noua 7 ueterem:7 uocauit nomen eins dbneser:qd eft latine lapis adiutoni. ^t oijit ufque buc adiuuit nos onus. dÇafpbat intetptetatur intenno.Lapis ille adiutoni medietas eft faluatotis: per quc5 tranfeundum eft a utafpbat uetere ad nouäi.ab intentione qua ex pectabatur in carnali regno beantudo falfa carnalIS:ad itentóes qua p noun teftamentii expectat in regno celorum beatitudo uenlTima fpiialis.tlua quo niâ mbil è meli’ibucufcp adiuuat ds,

Z^e ƒmiffionibus ad 2Pauid in filio ci’-qd nullatenus i $a!omone;fed pk niffime iueniiitur in tbzifto. Cap.?-

i¥ dm nue nideo effe môftrâdu:qd ipk ^auid g failli fucceffit tn regnu; cut’ mutatiôe finalis illa mutatio fign rata c:japrer qua ominit’cucta oicta, ciincta ofenpta ft’: oeusjamifent qd ad ré oe qagim’ ptinet. Cü regi ^auid multa jafpeia pneniffenticogitauit fa/ cere neo oominteplu illud.f.excellen/ tiffime oiffamatu:qd a rege Salomôe filio eins poftea fabneatü eft. llpoc eo cogitate factit eft uerbum oni ad '‘paz tban ^pberaSîqd perfeztet ad regem, ilbi cum ocus oixiffet q* non ab ipfo 3)anid fibi edificazef Domus:neqa per tantu tpus fe mandaffe cuiq sin popFo fuo:ut fibi fieret oomus ccdrina;i ntic ingt bec oices feruo meo ^auid.ll?cc eicit ons oipotens . decepi te oe omli ouiu: ut effes in oucem fuper populum


-ocr page 417-

UBER.XVIIj

men ifrabeI:' Tera teci iin oituf quit^ igrediebaria:1 exterminanioes inimi cog moa a fade tu3;i fed te nommaru Pm nomen magno:;? q fnnt fuper fra. €t pond locum populo meo iTrabcl:7 platabo iHur-nnbabifabit feoifn:^ nd folhdtus ent ultran no apponet fili’ miqtatis bumfliare eu :ficut ab initio a Diebuo quibus conditnt iudices fuper populd men ifrabcL-ireqes tibi oabo ab oibuo inimicis ei’:! nundanit tibi enarquoniâ oomii edificabis ipfi . ^t erit cu3 ipleti fuerint oies tuirootmies dim pfibua tui8:'ifufeitabo fernen tun poft te:qent oc uetre tuo:!reparabo regnö emsl'Jic edificabit mibi oom« nomini meo:^ oitaga tbronn ei^ ufq? in ctcmii.^go ero illi in patres:tiße erit mibi in filiü. ^t fi uenerit iniqtas redarguam tllum in uitga ufroru a in factibu« filiotum bominum:miPicot/ diam autem mea not; amoueas ab eo: ficut amoui a qbus amoui faciej mea. 1 fidelia erit com’ eine ci regutij ei’ erit ufque in eremus coiam nuuu tbio nils eins erit erectus ufque in eternus. t?anc ergo ta grandem jimiffiones ft putat in $alomone fiiiiïe completam miiltum eitat. Attendit eïm quod oictii eft bic edificauit mibi oomttquonias Salomon templii illud nobile fttiixit. 1 non attédit fiddis erit oomiis eins; 1 regnum dus ufq? in eternii coia me. ilttendat ergo a afpiciat ®alomonis oomum plena mulicribus alfenigenio colentibus oeos falfos:a ipfum ab eis regem aliquando fapientê in eandem idolatna feductii atqj oeiectum.'ïnon andeatepftunare deum iiel boe piomi fiffe mendaciterrUfl tale| ^alomone5 Domumq; eins futurâ nö potuiffe pier fdre.Tlon binc autem oeberem’ ani/ bigeremeefi nó ibrifto oomino nro qui factiis eft ej femine Damd feeiidij camem iam uideremus ifta compleri: ne uane atqs inaniter bic ahum aliquê

requiramus:ficut carnales iudei»Tftä ■7 ipfi ufqueadeo filium qitem loco ifto rcgi 3)auid piomiffiim legiit ireHigiit non fuifte ^alomonê:ut eo g jmjiftos eft tanta iasmanifeftatione oeclarato: adbuc mirabili cecitate alium fperarc fe oicat. facta eftgdes nónulla imago rei future ctiam in Salomonerin eo q, templum edificauit: 7 pacern babuit fc fundum nomen fuum. Salomon gppe pacificus eft latine :7 in exotdio regni fui mirabiliter laudabilis fuit.fseadc fua pcrfona per umbrunfuturi pteniï ciabat etui ipfe 4bufteabnftns cum noftrum:non exbibebat.ï/ïnde oe illo quedam ira fcripta font: quaff oe ipfo ita ptedicta fint: oum fcriptura fancta etta rebus geftis ppbetaue quo^mó in eo ftguram oelineat futuro^t.Tlarti pter libms oiuine biftotie ubiregnaffe naz;atur;pfalmus etuis feptuagefimus pumus tirulo nois dus inferiptus eft: in quo tam malta oicuntur que cmino ei conuenire non poftunt: Dominoaüt ib’ifto apertiffima perfpicuitate cône munt: uteuidenter nppareat qgt;in illo figurara qualifcunq; adumbiata fit:i ifto aüt ipla ucritas ptefentata .Tilotii eft.n.quibus terminis regnus conclu fom focrat 6alomouis.€t tarnen ï eo pfalmo legitur ut alia taccam.Domina bitur a mari ufq5 ad mare;7 a flumie iifq? ad termines oibis terre: quod in in Cbiifto uidem’impleri.^ flumine qppe oominadi fnpfit ejordiii ; ubi ba ptisatus a qoane eo ocinonftratc cepic agnofci a oifcfpulisrq di non fclu ma giftrii:uea2etia oomirui appcllaiierut. 'Tlec ob aliud uiuente adbuc patte foo 25auid regnare Salomon cepit;quod nulli eotum regaj configir:ntfi ut bic quoep fan’s cluceat nó cffe ipfus quem jipbedaifta pfignat: que ad eius paz tre loqfoicens.^t erit cii ipleti fuerit Df'’8 tui:7 Dotmies cii pfibus tuis:fu/ fcitabo fernen tun poft te q erit n iictre


-ocr page 418-

IlIBER.XVII.

(HO:H ßparabo regnii tllios . 43tuomô ergo ƒpter id qo (egtur bic ediftcabit mibi oomusnfle Salomon putabitor ÿpbetatue; 1 nó potius ƒpter id quod pcedit.eu ipleti fuermt Die8nii:l 002/ mies cum pfibus toisrfiifcitabo fernen poft te:abus pacifiais inteHigimr effe |)mi^8:q n ante ficut ifte (3 poft mot tem Æ^aïud pnunciatus eft fufcitâdus. ZXuâhbet.n.longo ipofito ipie ^efus iibtiftuß uenerit:j)culdubio poft mot tem régis 2)auid;cui ficut eft jjmifTus eu uenire opottebatig edificatet oomn ono non oe lignis t lapidibusifed ce bominibusiqualem iUû cdificare gau demus, Ihuic.n.domui oieit apoftol5 hoc eft fidelibus Æbufti. -iempliï.n. Cei fanctum eft quod eftis uos.

zCuâ fimilis i pfalmo.lxjjMq.fit ^ pbetia oe Xpo bis que i regno^ libus ’ Tlatban ^pbetâte ƒmitmtur.JÇ3.5»

q^’lipfalmo.ljc ^cpaïj. 1fui’ eft titulus itelkct’ipi €tbó ' ifrabeîite:cômemo2âtor promifTioncs oef facte régi ®auid:'7iftis q in hbio regno9 funt pofita queda? ibi fimilia oicuntur ficut eftijûraui 2)auid fe2uo meo ufep i etemûipparabo fernen tuû. Ct iterum.Æunc locutus es tn afpcetu filus tuis 1 oijiftiipofui adiutonu fu per potentesil exaltaui elcctu oeplebe mea^nueni 3)auid feraum meu:oleo fancto meo unp eu. df^anus enis mea aujiliabitnr ei il biacbiu meum con/ fonabit eum-^on pioficiet mimicus in coi' ïfilius iniquitatis non app^net nocere ei. 1 concidam inimicos cius a facie ipfiusi-r cos qui oderunt eum fu/ gabo. ^t ueritas mea et mifencoidia mea cum ipfo a in noie meo exaltabif C02nu ems.^t ponam in mari manus eius:7 in fluminibus oejteram eius. 3pfe mocabit me pater meus es to : oc’ meus 1 fufeeptor falutis mee. ^t ego

ptimogenitum ponam iliumicxcelfum apud reges teite. ^n cternum feruabo illi mifericotdiam mea:7 teftamentus meu fidele ipfi. ^t ponam in feculum feculi fernen eius;7 tbtonum eius ficut oies celi.4Xue ornnia oe Domino jein intelliguntur fub noie 25auid;p2opter foimam ferui quam oe femine ^auid idc mediato: oei adumpfit ej uirgine. ^Continuo eti i oicitur oe peccatis filio rum eius talé aliquid:quale iregno:^ Itbio pofitum eft;i quafi oe Salomóe jxliuius accipitur.lbi nacp boe eft tn regnorum libtoil ft uenerit inqnit ini qtas ciusiredarguam illum i uirga ui returns in tactibus filio9 bominum: mifericordiasafit mea non amoueam ab eo.4actibus fignificâs plagas co2/ rectionisrunde dlud eft.ne teiigcritis ebtiftis meos. Z^uod quid c aliud q5 ne leferitis r^n pfalmo nero cö ageret tancp oe ^amdint quiddas ciufmodi etiss ibi oiceret.^i oereliquerint ingt filii eius leges mea.' tin iudidis meis non ambulauerit: fi iuftitias meas ^/ pbanauerinti' tmandata mea non co/ ftodierintiuifitabo i uirga iniquifates commil-in flagellis oelicta comm:mi fericozdiam aüt meam non oifpergam eb co.non oijit ab eis cum loqucietur oe filüs eiu8;n oe ipfo fed oijcit ab co: qb bene intellectii tandem ualet.Tflon eim 4b2ifti ipfius qb eft caput ecclefie pofTent inueniri illa peccata que opus effet bumanis conechonibus feruata mifericoidia oiuinitus coerceri: fed in ei’ co2po2e ac membtis quod populus eius eft. jjdeo in libto regnoy inigtas eius oicitur:i pfalmo aüt filio^2 ei’;ut itelligamus oe ipfo oici quodâmô qb oe eius cotpore oicitur.^2optcr quod etipfe oe celo cum coipus eius qb funt fideles ei’ perfequeref Saulus:^ilc ingt Saule qind me perfequeris/Pe/ inde in confequctibus pfalmi : neque nocebo inquit in ueritate mea : neque


-ocr page 419-

WBER.XVÎti

- • - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;—— —

4)pb3n3bo tcflamentû meu-rq ^edut DC labüs tncis non rept^abo. bemel lurani in fancto meo fi Viuid ménar ideft neqi^ 2)auid mentiar. èekt.n, fic loq fcriptura . 4tind aut n mennat' adnigit:1 oidt fernen ei’ in eternû ma nebid fedes eins fient foi in confpecto meoil finit Inna perfecta in eternum: 1 teftis icelo fidelie.

✓ZÄuä oiuerfa acta fintiregno trene bicmfalcsrab bis q ijmiferat oeusiiit •f?iya®’^ri’'*tt'^Konfejeww ad al/ terms régis 1 regntgTiam pertinere, ^ap.io.

rf^v 4)rtbec tante ƒmiffionis nalidif L^fima firmamcta: ne pntarentur w^alomone optera: tan^ id fperaret' nee ineniretnr:tn nero inqt repnlifti:-! ad nibilü oediipfli one.lóoc qppe fa/ etn eQ oe regno Balomonis i pollens ei’:iifq5ad enerfionc ipfms tenene bie rufalem:que regni einfdem fedes fuit: 1 maxime ipfiuf templi labc qnod fne rat a èalomone oflrnctnm.feed ne ob boe pntaretnr cens orra fna jamiffa fc ciffe:cótinao fubiecit.I^iflnlifti Xpüm tnnm.Tlonefl ergo ille 3alomcn:fed nee ipe ^auid:fed nilattis efl ilbriff nni.^nS.n Xpi oicerentnr oês reges myflico illo cbrifmate ofecrati nó foln a rege ©auid 1 oeinceps: fj ab illo ét feanle qui populo eidem rejmim’ eft tinctns . Vpk qppe Ïgt;auid eü Xpm oni appellat:erat tn uniis ibtiftus uerus: cui’ illi figura jopbetica unctióe gefta bafq fs opinióc5 bomj q eü putabât in pallid uE in Salomone itelligendii oifferebatur in longüifm aut oifpofiti one; oei uenturus fuo tpie patabatur. gnrerea où ille oifferturrqd factum fit oe regno tenene bierufalem ubi fpera bat' utiép regnaturus: fenitusifte pfal mus adianjit atep ait. ^uertifti tefta/ ment^Pui tui: jopbanafti i tena feïtate eius.^eftruxifh oês niacerias ei’;po fuifti munitiones eins in fotmidinem.

ZDiripuert eus Oes trâfeûtes uiS:fact’ eft obptobnum uicinis fuis.^xaltart» Dejtera immico^eius: loeundaHi oes inimicos ei’.luenifti adiutonü gladt) ei’:7 nó es opitulatus ei in bello. jOif foluifti eü ab emiidatöe: fedé ei’ï tena collififti.lt;lDtnuifti oies fedts eiu8;per fudifti eus w ofufione.lhec oia neneft fuper ancillâ bierufalêan qua régna/ ueft nónulli ét filijlibere regnü illud tenentes in oifpenfatóe tpralrregnum aut celeftis bicrufales tui’ erât filü in liera fide babentes : 7 in uero Cbriflo fperâtes .^i-uo aut ifta uenerit fup il/ lud regnü:iudex é re^ gefta^ fi legaf biftotia.

ZÏ)e fubftätia popPi oeirq per fucceffi ones camis in JCbjifto é:gfolus cru/ endi nias fus ab ifeiis buit poteftates. Zp^óft bec autem ifta ^pbetata:ad ^j^peandum oeum ^pbeta ouertit: fM uipfa piecatio propbetatio eft.Hf/ quequo une auertts in finem fubaudié facie tuam/ficut alibi oidtur.ufepquo Buertis fadem tuâ a me/Mlâ ideo qdâ codices bic nó babentauertis fed auer ten's.qjq; poffit intelligi auertis mife ricotdiä tuam quam jomififti ^amd. 4lLuod aut oixit in finem:quid eft nifi ufep in finé/^ui finis itelligédus eft ultimu tps:qn in cbiiftum jefiis ctias gens ilia eft creditura:ante que finem lila fieri opoitebat que fiipius erûnofa oefleuit:ƒpter que n bic fequitur:exar defcit ficut ignis tra tua:memento que eft mea fubftätia.''tlibil bic melius cp ipfe unis mtelbgitur fubftantia popu lieius : ex quo natura eft carnis eins, Tlon-n. uane inquit oftituifti omnes filios boiusmifi ent's dfet unus films bóts fubftantia ffrabel : per quem filiiï beis liberarentur multi filii bominü: uane uticp conftituti effent omnes filii boius-Tnüc uero omis qdes bumana natura per peccatum primi bominis


-ocr page 420-

UBER.XVir.

m KünfMtfm u nenïate coHapra eiï , pioptcrqT )Didtalius pfalm’. Ihomo uanitati fimilis fad^dhoies er uelut umbra ptereuiit. Bed nuane oeus odi tuit omnes filles pomjga1 multos a uanifatc hbetat per mediatote^ 3efiJ5. ^t qucs hberandes nó ede pkiuif ad utilitate' liLxrödc^;i apatatöej Dua^ inter fe a eórrario nuitatum : nó ufiqs uane in totP rationabs creature pul/ ebenima arq? iuflidima oidmaióe cox ftituit 2)eidc (eqtur.Xll.uis cd bó qui uinetnnó mdcbit moircm ^ruet aiam fuam oe manu inferi/XHuis c ide nifi 0 fubdäna illa ifrabel cj femine Daz mdXpp ')efu8:Deque Dicifapodolus: cp furgens a menuis ia nó motitur:! mots ei ultra nó Dnabif? Çic.n.uiuit qui nó uidebit mottem: ut tn motiuus dierit: fed aiam fuam erucrit oe manu inferi;qa ppfer quonidâ folucnda pee tafo9 uintula ad mferna Dcfcederaf. ^rtut aür potedate illa oe qua in euan gelio Dicit:potedarem babeo ponendi Bias mea;7 potedate beo ite^ fumédi earn .

zdd quo^ pfona pertinere itelligcda fit flagitatio Dmiffojjtid qbusipfalmo DKitur.ubi fuut mificotdie toe âtique nomine, ^apttulum.iz.

Af^^d refera pfalmi bums q ita fe lj^babent:ubi funt mifatóes tue an /tique Dne:qsiuradi Zyanid in uetifate tua .-'dlOemor edo one obpïobn) fuo;z tuo2;qdorinui in finu meo multamj gentium : qd exptobtaueft inimin fut one:qd ejptobiaufff omutatôej ebn'/ di tiii:otrti ep perfona oirta fint illo^ ifrabelira;: q nefiderabât reddi fibiƒ) midionc q facra éad SPauid; an poip ad jpiano^ q non fm camem:fed fm fpüm funt ifrabelite meri'ro queri pot. ZPicta ff qppe ida uel feripta tpie quo fuit ^tbâ: De cuius noie tifuli iidepfal m’ acccpit;7 idc fps regni dauid fuit:

ae per hoc no mcerefubi ff mifahoe» tue âtique Dne:quas luradi SJauid in ueritaie tua:nifi eo^ perfona in fe pto pKta traffiguraret: q löge podea luCt eratiqb’ bot tps effet anfiquû qn régi S^auid ida ƒ mida funt. J^ôt aut iteUi gi Diciü boc elfe ƒpter multas gentes: qn xptanos perfeqbanfjjpbetâ e;pw/ btade tliis paf1ionê ^i:quâ fcriptura Omutatôem notât.quoniam monendo imonalis cd facius j^ted 't omutatio cbridi fs boc accipi exptobtata ifrabe iiris:qa cù tc:f2fperarctur futur’ fact’ cd gentiüi' lboc ets nüc exprobtabant muite genits: qcredidert in cü per ie/ dametu nouu5 illis in uetudate rema nentibus:utideo Ditatur inemeto one obpxobnj fcruo42tucjpqa nóecs obli Uifeente fed potins miferâte Dnoii ipfi pod boc ebptobfiü credituri fut. Bed ille que puns pofui ouemennor fmfus mibi uidefiirïinimids.n.Ä^i qb’ ex/ piobratur Qj cos ad genres traf,eus re liquerirXpp icegrue uoxida coapiaf: memento one ebp^obuj feruo^moni. Tló.n.ferui Dci nuciipandi funt tales iiidcr^ed eis uerba ida cópetiintiqui cü graues bumilitates ptrfecutionum p’o Cbndi noie paterenturirecoidari potueft excel fus regnü femini 2)auid fuiffe ^miffiij:'? ei’ oefiderio Dicere n oefperado fed pftcndo;queredo: pul/ fado.ubi ff mificotdie tue âtique one: qiias iuradi 2Pauid i uetitate tuarOlOe mento one obptobnj fcriio^ luoxf.qd Otimii in finu meo multas gentui:boc c in iterionbus mets patienter petfuli: q^expicbtaurft inimici tui onc:qe ex/ ptobtauerunt cômutationem Cbridi tui non earn pittantes cômutationem : fed confumationem . duid edaofem memento oomine : nifi ut midrearis: np?o rolerata patieter bumilifate mea reddas cclfiriidinem qiiam iuradi Da tiid in iieritate fua .-Si aiitem tudeis Bdignemus bec uerba : ilh fu'ui oei


-ocr page 421-

LIBER.XVHz

ialù pofnezt Dicererg expognata ùena hierufalê ante (Ç jeins Xps bnmanit’ nafceret in captimtaté oucti funt itelliz gentes omutatofstbnlh.ga fcilicet n per en tenena camaltfeß feliatas qlia pandsants régis Salomois appatuit: fed celelbs effet ac fpüalis fideliter ejz penandaïquâ tuncignotans ifidditas gentiü cü oei pcpuln e^ultabat atep iz fultabat effe captiuum:qd aliud ^X^ ïmntató« led feientib’ nefdés expiez btabat /^ttdeo qb fegtur ubi pfalm^ iffe xlndit:bndict»o oni in eternü fiat fiatinnincrfo populo oei adceleffé bic rufaleç pertincti;fiue in iUis qlatebat in teftameto neteri ante ^ reuelaretur nouü:fiue in bis g ia teHamento nouo reuelato manifefte periinere cernüfad ^bjiffü:fatis ogruit.Sndictto quippe oni in femine ^panid: non ad ahquod tps qualis web’ ^alomói« apparuit f' fed in eternû fperäda eft in qua certiffi ma fpc oidtur fiat fiat.1111’.n.fpei eft ofirmatio;ùbi bui’ iteratio.lboc ergo «eiliges ^auid ait in fecudo regnorä libo: un ad iftu pfalmiioigreffi fum’ 1 locutus es pro oomo ferm tui in ion ginquum. |deo aüt poft paululus ait. Tlunc indpe:'lbndic oomug ferui tui nfep in eternü;- ïcetera:9a tue genitut’ erat filiü:er quo pgenies dus onceret ad ^bnftu:per que futura erat oom’ «US eterna:eadécp oomus oei.Dom’ .n.3gt;auid jjpter genus 3)auid:oom’ aut oei cadej 1 ipfa japter templu oei: De böibus factii non oe Iapidibu8:ubi babitet in eternü populus 015 oeo 1 in oeo fuo:' »oeus cü populo atq; i popFo fuo;ita ut oeus fit imple's populü fuü: 1 populus plenus oeo fuo;di oeus erit omnia in'omnibusupfe in pace pmtU5 qui uirtus in bello.jdeo C05 in uerbis Tpatban oietn fitnenüdauit ribi ons quoniâ oomum edificabis ipfi:poftea eictnm eft in uerbis Danid quoniam tu ons oipotens oeus ifrabel reuelafti aarem feruitui oieës; oomu edificabo tibi.lbanc.n.domus 1 nos edificam’ bene uiuendo-a oeus ut bene uiuamus opitulâdo./?.uia nifi ons edificauerit oomü:tn uanum labotauert edificates éam. Cuius oom’ cum uenerit ultima oedicatio wc fiet illud qd bic per Tla tban locutus eft deus otcens. €t pona lodi popPo meo ifrabel:1 plâtabo tllû ninbabitabic feotfum:* ! n follicit’ erft ultra:1 n apponet'fili’iniqtatis bumi bare eus:ficut ab initio a otebus qbus offitui tudices fup popVm meu ifrabel.

✓dnƒmiffe pacis neritas illis tptibus poffit afcribi;q fub 6alomone fiu,ieft ^ap.ij.

VT’V^ *^®quot;’ quot;”8?“ I^® qfqms in _JL |yoc feculo 'Iin bac tena fperat: infipieter fapit.dnqfpiä putabit ipace regni Öalomonis ideffeoplctu .-pace qppeilla feriptâ in umbta futuri ejcel lend pditatóe comendat.feed biitc fuz fpidoni uigilanter occurfuj eft;cu po Rea q; oictus eft nóapponet fili’ iniz qtatis bumiliare eüxótinuo fubmnctó eft.Sicut ab initio a oieb’ quibus côz ftitm iudices fup populü meu ifrabel; Judices nanque piius ^ ibi reges effe cepiffent fuper illum populum fuerant conftiwti:ejquo tenam promiffionts accepit. ^t udep bumiliabat eum fili’ iniquitadsiboc eft boftis alienigena: per interualla tpwmjquib’legötur pa ces alternaffe cum bellisiliueninntuf illic pacis tpia ptolijiota ^ Salomon lMbait:q.xl.regnanit annos .Tl5 fub eo indice qui eft appellat’ Botb.ljxj-Sni pads fuert. abfit ergo ut Salomo nis fpta in bac pnuffione ptedicta effe credantnr. «Culto minus itaqa cuiuffi bet régis alterms.Tlon enim quifquâ eo^ in tanta quâta file pace regnattit; nee unep omnino gens ilia ita regnum tenuit:ut foUicits no fuer it : ne beftib’ lbbderetur:quia in tanta mutabilitaee’


-ocr page 422-

EIBER.XVH.

rej^z bamana^^noili ahqoâdo populo conccfla cd tama fecu:itas:iit bmc uite boftïlœ nó foimidaret icurfu8.J.ocuamp; ^go 9lt;pniittif ta parate ac fecure habt tattoni8:eternu8 ed: etermfqs oebetor m matre bierufalem ltbera:ubi ent ue ranter populua ifrabel.boc.n.nomen intcrptatur mdena oemn.ïtwua pmij oefideno pia per ftdëuita in bac erü/ nofa peregnnatióe ou«nda ed-zSPe ftudio 2?am'd in oifpofitóe pfal mo2um.ilap.iq-.

'^p^1R^ocii22ente igtf per tp2a ciuitate _V.^Pei:ijmo i umb2a futun i te22ena 'folïcet Ibientfakm regnauit ipanid. ^rat aut 3)amd nir i ratios erudit^: 9 armoniâ mnficâ nunlgariuoluptate fed fideli uoliitate Dile;nt;eaq gt;nbsp;ceo fuo g nerus ed oeus mydira rei magne fi/ guratóe fuies ïoioerfo^ noie fono^ rónabiks moderatufep 5cétu8:9C02di uarietate spartas bn otdinate duitatis ifinuat unitate5.4)enitp ois fere ^pbc tia eius in pfalmisedrquos centu gn/ quaginta liber otinet:quê pfalmorum noramus.jd qbus nönulli nolunt cos fobs facto» ede a 2amp;auid; qui «^ noie infcripti fût. Sunt ite g putât nô ab eo facto» nifi g pnotantur ipfiu»3)auid: ab alii» facto» perfone ipfi^ fuide coa pra[o».4tue opinio uoce eoageiica fal uatO2i8 ipfiu» refutatur:ubi ait:g’ipfe 2?auid in fpiritu Xp3 Pi;cent ede fuug onm:quonia pfalmu» centefimufnon’ fic incipit.2)i/it onus ono meo Cede a öc/tn» mei8,®onec ponam inimico» tuo» fcabellü pedu too^, ^t certe idé pfalm’nô babet in titulo ipfi’3)auid: fs «pi 25auid;ficut plurimi.e^ibi aüt oxdibiliu»uidentur c/idimare g oë» Ülos centU5 “ ïgnqginta pfalmo» eiu» open tnbuût:eûq;aüquo» pnotade ët nóibu» alio:^ aligd qd ad rej ptineat figurantibu»:cetero»aüt nulliu» bóis nomen in ntuli» baberc uoluide:dcut ei narietahs bniu» oifpofindnes gpms latebtofa non tn inanes ons ifpiramt. Tlec mouere Debet ad boe n credendü 9 gt;nonnUo;: noia jjpbeta^ qui longe pod 2)auid régi» ip2a fuert:qbufdas pfalmi» in eo libto iegutur intC2ipta;7 qibi Dteutur uelut abti» dig uidetur. TOeqî.n.nô potuit jjpbeticu» fpiritu» jipbetati regi Z^autd bec etia futuzo^ ƒpbetaj;2noia reuelare:ut re/ aliquid qnod eo:^ perfone onenue ^pbetice ca taretur;lïcut re/ Jofia» e/otturu» 7 re gnaturu» pod ânes apli’ ^ trecëto»: cuida^pbete qui etia facta eius fututa ptedi/it CÛ fuo noie reuelatu» ed.

✓dn oïa que in pfalmi» oe iïbtidol ecckfia ^pnetatur: ad cóte/tus bniu» opens coaptanda fint. Cap.iy.

lt;^n'vnnc ias e/pectari a me uidlt;o:Ut £ woc loco hb2i buin8 aperiâ:gd i pfalmfs 3^auid oe onogefu Ébuilo ml ei^ ecckfia ƒpbetaucrit.ego aut ut boe non ita faeiä ficut uidetur ipfa e// pectatio podulare;^uis ia in ono fece nm copia cp inopia magisimpcdior. xPia.n,ponere uitade /Ti/itati» caufa ^jbibeor.uereor aut ne cü aliqua ele/ geroemPtis g ea noneft uidear magis necedaria ptcride. Deinde ga tcdimo nium quod ptofertur oe cöte/iöe toti^ pfalmi: Debet babere fudragiu.ut cote nibil fit qd ei re' agetur: fi nó omnia fudragantur:ne mote centonu ad rem qua uolum’ taug'; uerficulos oecerpc uideamnr: uelut oe retrogrado carmi ne qd nó ue re illa fed oe alia longeg; Dinerfa repenatur ede cófcriptu.lpoc aüt utiquocüep pfalmo podit odëdi: e/ponendu» ed totu8:qd quad opetis fit 1 311022 1 nfa uolumia in gbus boe feeimus fatis indicat . JÏegat ergo illa g uoluerit 1 potuctitn inueniet quot 7 mianta re/ Danid idëque g^pbeta oe Otido 1 eius ecckfia ptopbetaucrit:


-ocr page 423-

OBER^Xvn^

Cf rege feiheet 7 cimtate qua códidit.

^De bw que injlüq.pfalnio adXpS 'i eedeftam pertmenha:sutaperte dicü tur aut tropice. Çap.itf.

^qv UaliK’t.n. oc quacuqs re jjpne ^^Mfint atep monifelte ^pbetice locu howsTneafTe eft ut eis eua tropice mi feeätur:que mapme piopter tardtotes ingeft Doctonbus labonofü oifputadi ejponendtque negoau.Zp-ueda tarnen Cbnftu 7 eedefia ipfa pma facie mop ut oidint oftendunt.7fiep odo reftât epponenda que ï eis minus inteUigut'. Æuale iUud eft icode pfalmo:^2 libto. ^ructauit cor meu uerbu5 bonuoico ego opa mea regi. ligua mea calam^ fcribe uelociter fcribentis . 9peciofus foima pic filiis boium:oiffufa eft gfa in labiis tuis : pioptcrea benedipit te oeus in eternu.4ccingere gladiu tuns dzea femurtuil potétiffime.Specie tua 7 pulcbiitudine tua:intcde ƒfpere jxe de 7 régna.propter uaitatè 7 mâfue/ tudmcm 7 iuftitiâ:7 oeducet te mirabi liter oeptera tua . $agirte tue acute po tentiffime:populi fub te cadet in coida innnico:52 régis . Scdes tua oe^ i fef:^ felt;Fa:uirga oineetóis uirga regni tui, 2)ilepiftimftitia 7 odio babuiftiimq tatern:jjpterea unpit te oeus oe^ tous oleo epultatióis pie participibus tuis. lt;»©gt;Tiba 7 gutta 7 caftia a ueftimentis tuis a oomibus eburneisiep qbus oele ctaueît te filij regöibonoie tuo.41uis nó bic Xpm pues pdicamus 7 in queg credim’ qiialibct fit tardus agnofcat: cu audeat oeu cuius fedes eft in fecula fcFo:^;7 unctu a deo utique ficut ungit oeus;non mfibili fed fpüaliatep itelh/ gibili cbufmate/Zlms.n.ta rudis eft in bac rdigióe uel tâ furdus aduerfus cius fama löge latecp oiffufa5:utXpm a ebufmate boe ê ab unctióe appellatü effe non nont/dgnito aut rege ebrißo

îam cetera que bit tropice eicta funt ; quo modo fît fpeciofus foima pie filüs boiusiqdaÿ tâto magis amâda atquc mirâda quâto minus coipoiea pulcbn tudmeiqs gladiusique fagitte 7 ceteia ifto mô nô.ppne fed tropice pofitadâ fubditus ei g régnât ptopter uentateiW 7 manfuetudinem 7 mftitias ingrat ep ocior’3)emde afpiciat dus ecclefiam ta to uiro fuo fpirituali connubio 7 oiui no amore coniunctam : ce qua oicitur in bis que feqoûfjftitit regina a oep tris min uefhtu oeaurato drcuamicta iianetate.àudi filia 7 uide:7 idina au rem tuam:7 obliuifcere populum tuug 7 oomu pfis tui.ZHuoniâ ocupiuit rep fpeciê tuam:ga ipfe eft ons oeus tuus: 7 adoiabunt eus ftlq dri i munerib’: îîultum timm Deprecabuntiir ornnes omîtes plebisiomnis gloria eins filic régis intrifecus in fimbnïs aiireis dr cumamicta uarietate . dtferentur regi uirgines poft eâ:jjpie ei’ afferent' tibi in letitia 7 epultatione;adducentur in templus régis.^/ro pxibus tuis nati fc tibi filniolhfucs eos pridpes fiip ocm terram. dOemores erunt nominis tuf comme;in omni generate 7 p»genie. proptetea popFiofitebunftibi i etniis 7 in id’s fclï.Thon opinor quengsita oefipcre: ut bic aligna mulierculâ pdf cari credat atquewferibi: oitigêmddi eet ilh’cui oictus c.s tuioeus in feVa ftPomsifiga oirrectöis rgarcgni ttii.3gt;ilcpifti iuftitiâ:7 odifti inigtaté jjpterea unpit te oe’ oc’ tu’ oleo epul tatóis p paiticipibus tuis:Xpm utique pppianis.Hpi funt.n.participes ei’ ep quo:^ in oibaamp;gentibus unitate atque cocordia fit ifta regina: ficut 7 in alio pfalmo oe illa oicit. emitas régis ma/ gni.'Jpfa ê fpon fpöaliter.ttb nomen latine iterptatus eft fpeculatio.^pecFa tur.n.futun fePi magnus bonus;quo niâ illuc oimgifei’ itentio.jpfa eft 7 bierufales codé mô fpualitenun niFta


-ocr page 424-

«BBR.3p«L

iâ wjnmQ8:diis tmmKa eftomtas wa bob' babyion qoccöfufio inteiptatur. e/ qua tn babylone regina iHaioium gennum generarione liberatiir;-ï a pef bmo rege ad optimum regem.i.a oia bolo tranfit ad iÏbnïfum.Jpjopter qö ei DiGÓoblnaïceK popnli jtuü ^ oomü pris tm.^ui’ omratts ipie poitio funt ifrabelite fola came non fideammi« etiam ipft magni buius regïa eiufane regie, dd ipo8.n.uenic8:'tab ein Xpe oatfiiK;magi8 aliotum factuseR quos non uidit in carne.Ôînde per eniufdas pfalmi piopbetiaj eicit ipc rej noftet. ^rne» oe contradictionibu» populi ; cóRitne» me in caput gcntiu.jiopuliis que non cognoui feruiuit mtbiiin au/ dim auria obedtuit mib».}|opoPergo ifte gentitiquern nó cognomt ijhm’ pjefentta coipotalianquestn tbnflu fibi annunciatiim credit : ut mento re illo oiceretur in cbauditu auris obedi uit mibi;qa fides ex auditn eft:iRciq; populiis addins neris et carne et fide tfrabelinsiciuitas eft ociiqipj quoep fecundum carnem peperit 4bnftü:qn in fobs illis ifrabelitis fuit.Jude qppe erat uirgo dOaria: iqua camé Ïps ut bomo effet affumpfit. 4^e qua emitate pfalm’alius ait. neater fyon weet bó a bó factus eft in ea:-iipfe fundanit eä nltiffimus.42.uiaeft altiffim’nifi oe’/ 4c p boe ^btiftus Deus ante q; in illa duitate per ul^ariam fieret bó:ipfe in patriarebis 7 piopbetis fundanit eas, igitur boic regine ciuitati oei tato ate oietû fit per jjpbetiâ qo la indem’ ipletü:pïo pfib’ tuis nati fût tibi filij: oftiwes cos pnneipes fuper oe's tras: ex filifs qppe eius fuper omnes tenam font p?epofiti pnnpes.nï eÓfireantur ei populi ocunefes ad ea ofefTione laudis eterne in fecnlu feculi:^euldubio qeqd bic tropicis locntöib’fubobfeute oietü eft quoquomodo itelligotur Debet bis rebus manifcftiftimis conuenire.

/^e bis que ad facetdotiü Cbtifti in pfalmo centefimonono:1 oe nis que in pfaïmo.xji?ad palTioné ipius fpectät. lt;ap.i7.

ƒf^cut enam in illo pfalmo ubi fa/ £*^erdo8 ^bnft’quéadmodu bic 'rexaptiffime p:edicaf:/Pixit ons ono meo;fede a oextris meis. ®onec puna limicos tiio8 fcabellü pedii tuo^. fede re eb:iftu6 ad oexterâ oei pus crediï: nó uidetur,ei’ etia inimicos poni fub pedibus einsnondü appatet.'jd igitur apparebit in fine.nüc boe uere creditquot;; poft uidebi;ur. Ök^ boe qö fequitur; Virga nirturis meemittct ons ej fyon Dominate in medio inimicoms tuo^: na clarus cft;iit non folu mfideliteri infeliciter;fed etió ipmdentcr negetur, ^tipfi qppe fatentur inimici ex fyon miffam fuiffe legem ^bnftiiqö euan/ gelium nos uocamus:ieas uitga uit tuns agnofcimus. Dominati uero ea i medio inimieoqz fuos iidem ipfi iter quos Dominâtquot; oennbiis- Ttabefcendo * »nihil adnerfus eiim nalendo teftâtquot;. 2?cide qnod paulo poft rfeit.'jurauit Dominusiinon penitebit cum;quibu8 nerbis immutabile futurum effe fignat quod «diügi'rur:m es facerdos in eter nu fm oidinc ofÈelcbifedecb: ex co q, tam nufq5 eft faeerdotium 7 facrificiü Pm o:dinem 4aron:7 ubiq; offertquot; fub facerdote 4hifto:quod ptotulit «ll^el cbifedetb:qoando benedixit eliMam qs ambigere permitnmr oe quo 7 ifta Dicantur/dkl bec itaqa manifefta rtfe/ nitur que paulo obfcuri’ in codé pfal mo pofita funt.q quo recte intelliganf in noftris ia5 pepuianbus fermonib’ notum fecimus. 3ic 7 in illo ubi palTi onis fue lïumilitatem per ptopbetiam 4bnftus loqnimr oicens . goderont manus meas 7 pedes meos : oinume rauerut omnia offa mea. jpfi nero ofi derauernnt 7 infpexetunt me. 41uib’ utiqs uerbis in cruce cojp’ fignificauit


-ocr page 425-

UBER.XVHi

extentttsrmanibu« pedibufcp oft^s;! cUuo^ trâfuerbewtôe ofoiTisxoqjmö fe fpertdculü ofideratibus 7 cofpiaen/ tibus pbuiffe. dddenscriä: oiuikft fibl üeftimenfa meaii fiiper «elles meâ mi ferui fo2tc.lt;l«e jgt;pbetia qucadmodu impleta fit euangeltca nanat biflona. Ïuc ^fecto aha recte 7 itelligutnr que ibi minus aperte meta funticü 3gruût bis que tanta mamïellatôe elaruerûtî pfertis cû 7 ilia qnô trâfacta credim’ fed ptefentta cótuemur.ficut in eodem pfalmo leguntur tanto ante pdictaata nüc e;rbibita lâ toto ozbe tena^ cemû tur. ^bi.n.paulo poll oicinir. omemo rabutur 7 wertentur ad onm uniuerfi fines tene;7 adotabüt in confpectu et’ omnes patrie gennu:quoniam om dl rcgnum:7 ipfe oominabitur gentiü.

/©e pfalmo tertio 7 oejl.7 oe.^v.rt ee.ljnï.in quibus mors 7 refunectio oomini piopbetantur, Cap.i 8.

refutteefione qnoep ei’ neq^ ^^^falmo;;2 otaciila taciieft .Tiani ^dell almd qd in pfalmo tertio e;cpz fona ems camt.ego ootmiui:7 fomnii cepi:7 ejOKtejet quontam onus fufeepit me/^n fotte qfq? ita oefipit; ut credat nelut altqd magnü nobis indagare «o luilTe ppbetâ: qgt;ootmierit 7 efunejez ritmifi fomnus ille mots effet:7emgi latio refunectio:quarn oe ibiillo fie oportuit j^pbetari/ 'rta 7 in,jl.malto manifelli’ id ollcndttur;«bi ex plona eiufdem mediatons more folito tanqa pteterita nanâtur que futura jjpbetâf: quoniâ que uenfnra erant tarn in piez delhnatione 7 pfeientia oei nelut facta erant:quia certa erant. ^nimici inquit mei oircriint mala mibi:qn morferar 7 peribit nomen ei’/ftfi ingrediebaf Dt iiideretriiana locutiim ell cor eius: ogregauit iniquitatê fibi €gredtcbaf fota8;7 loquebat'fimul iunüiaduerfó

me lufunabdt ocsinimici mei:adueifS me cogitabât mala mibi:iibu5iniquü conllituerunt aduerfus me.ilunqmd g ooimit nó adiiciet ut refurgat .-((^ec certe uerba ita pofita fc: ut nibil aliud oixilïe intelligatur q? fi oiceret.-nunqd qui montur nó adiiciet ut reuiuifcat/ Çuperiota quippe oemonllrat moites ipfiiis cogitalTe 7 oifpofuilTe inimicos eins:7 boe act«m eITe per en qui igrcz diebatur ut uideret :7 egrediebatur ut pzoderet. 4uiaut bic non occunat ex dfcipulo eius factus proditor pudas.-X^ia ergo facturt erant qaod moltez bantur:idell occifuri erâteûioHédens illos oana malitia frullra occifuros re fuuecturü:ftc adiecit bnc «erfuS «dut Dicerct. X^id agids uaniz/Stuod 1125 dl fcelus:meu8 fomnus erit . Hlunod qui ooimit nó aoiiciet ut refurgat/tt tn té magnü nefas non ipune factures confeqnentibns indicat uerfib’ oieës . ^teim bomo pacis mee ï quo fperaui : qui edebat panes meos: apliamt fuper me calcanéum fuum. 4u autem inquit ent miferere meic^refufeita me:7 red da illis. 4^uis boe ia neget:qiudeos poll palfiones refunectioncq; £ biilli oe fedibus fuis bellica Itrage 7 excidio funditus eiadicatos uidetzipcciTus.n. ab cis refunexit : 7 reddidit eis iterim tempoianeam oifciplinam : excepto q, non conectts fnat qn niuos7moituos iodtcabit . Ttlam oominus iple 3|fefus ilium fpfum traditoiem fuü per paneg pottectum oftedens apqllolis:bunc ét nerfum pfalmi biiiiis cómcmorauit:et in fe oixit impletii. lt;|lui edebatpanes meos apliauit fupet me calcaneti fuuSi Xjluod autem ait in quo fperauijnon congruit capiti fed cotpoii.Tlecp eim nefciebat en ipfe faluatorioe quo ante igt;ixerat:unu8 er «obis Diabolus efl:f5 fokt in fe membto? fiiornm tranffene perfona5:7 fibitnbnereqn dl iiloxt: quia caput 7 cotpus un’ eil fUbtiftns, .t.i»


-ocr page 426-

LIBER.XVII.

Unde iHüd eft in ruageho. ^funni:1 Dedidis mibi mäducare. qdejtponcns dir. 4tnuni exmimmis meis feodis mibi fednis. itaque oipt fperaffe: qd fût fperaueft oe ^uda oifcipuli ei’; qn eft eonnumeratu« apoftoh». ^idei sût ^bnftum quern fperät montunis effe no fperät.Ideo quern lejt *1ƒpbetc Bnnuneiauernnt:nrm efte non pntant: fed nefdo ques fuum: quej fibi ahentt a moinspaffione confingunt.jdeo mi rabili uamtate atq; centare uerba que pofnimus non moites i refuiiectione: fed fomnn 1 euigilationem fignifcafte eontendunt. iied damat eis etiâ qnma deeimuP pfalmus : piopter hoc iocunz datum eft cor mcu ;iejniltauit lingua mearinfiipen caro mea requiefcet in fpe.quonia non oerelinques aiaj men in inferno:nee oabis fanctii tun uideie coiiupfionem . Zjliiis in ea fpe niceret requteuifte carnc fuam:utnô oerebefa anima fua in iferno; fed nto ad ea re/ dennte reuiuifferer:ne cotiijperef ficut cadauera conumpi folent.nifi qui nie tertio refuiiejit .quot;Aluod unque dicere-non poffunt oc jjpbera 7 rege 2)auid„ ^(amat 1 fexagefim’feprim’ pfalm’. S)mf inofter eens falnos fanedi;1 co mini oniennis moins.41nid arerti’ oiceretnr,-2)fus enim falnos faciendi: enns eft deins qd interptatnr falnator fine falntaris .Ttlam ratio nois bnina bee reddita eft qn pans ^ er nirginc naiferetur eictn eft.-paries fibii:' Tno/ cabis nomen eins jeium:ipfe.n.falnn faciet populns funs a peccarisfo^.^n quo^ percatos remiftionê qua fägnis eins effufus eft non iiticp opoituit cum oe bac nita critus alios balvre ^ moi tis.qdeo cum oirtnm effet ^e’ nofter Pens falnos factendircotinuo fubiûctâ eftioomini eomini eyitns mom's ; nt oftenderetur moiicdo falnos effe fa ctnrns. Sed mirando oiernm eft * 1eni tanep oiceref^Iis eft ifta uba mor/

talinm : at nee ipfe Dominas aliter ab ilia eyirct mfi per moitem.

✓2)e pfalmo.l/vii). in quo iudeorum pertinay ifidelitas oeclaratur.^a.i p,

z^j^d nt iudei tag manifeftis but’ jjpbetie teftimonÜ8:etias rebus /ad effectuni tarn darum certijq? perdu ctis omnino non credant. piofccto in eis illud impletur.-quod in eo pfalmo qui bunc fequitur fcriptnm eft . 4uni enim - tillic ey perfona ffibnfti que ad eins paflionem pertinent piopbetice oi ccrentur;c0memoiatom eft qdin eua gelio patuit.®edeft in efca meas feh 7 in fiti mea oederut mibi potii acetii. 4Et uelnt poft tale wiuiu epulafcp fibi buiufeemodi eybibttas mojintulit.fi at menfa eo^i coias ipfis in mufipnla; n in retnbutiones 7 in fcandalii.-iDbz feurêtur oculi eo:;ine uideant.-q ooifu eo;2femper inneumatn cetera que nô optando funt oicta fed optandi fpecic ^pbetando piedicta./^uid ergo migt; fi bec manifefta nó indent-quo^ oculi funt obiemati ne uidearr^hnd minis fi celeftia nó fufpiciunt.-qut in tenena fint pioni ooifus eo^ femper icuruatu eft/lbis.n uerbis tranflms a coipoie Uitia fignificanf aio^ Tlfta oe pfalmis boe eft d piopbetia régis Daiiid fans oicta fint:ut aliqs modus fit.Jgnoüâl sût qui bec legnnt.-qcuncta illa none/ rut:! oe bis que foitaffe firmioia me pietermififfe uel intclligunt nd cyifli/ mant non querantur.

/i)e regno ac meiito Want'd:! oe fi/ lio ^aiomone:eacpj3pberia q adlpm pertincns inuenitur.uel in iis libifs q~ fcriptis ipfius copulat' nd in iis quoS ipfi^effe non onbiii eft. Cap.20~

^Vl^Cgnante ergo Gain'd in tenma - 'L fbierufale fiU’celeftis bierufales


-ocr page 427-

LIBER.XVn,

etomo mulni5 teflimomo pïfdicahftï gi *1 Delicti nus tanta pietate fupetata funt per falubetnmam pemtendt bumi litatemuit ptotfus inter cos fif.oe gb’ ipfe ait. Seati quoiü remifTe funt imz Snitate»; iqnoitim tecta funt peccata.

loft bunc regnauit adem populo uni uerfo Salomon eins films: g ut fupra iiictu eft pe fuo muente cepit regnate. Ibic bonis initiis malos ejit^ babuit. Zûnippe fecude res que fapientiu aio» fatigant rnagis buit obfueruntiq? _pfu it ipfa fapientia etiam nunc 7 oeinceps memoiabilisii tune longe lateep lauz data. Ütopbetafte etiam ipfe reperitur in fuis libns : qui tres recepti funt in Buctonratem canonicâ,piouerbia:^c tlefiaftices:ïanticu catico^.flli/ ueio O!io:quo9 an’ Fapientiaraker €cfle fiafticns waturr^pter eloquq nnull5 fimilitudinestut Salomonis oicantur optinuit confuetudo.nó aüteffe ipfiue non nubitant ooetioresreos tarnen in Buctontatem majime occidentalis anz tiquitus recepit eedefia . Zj-uonim in uno g appellatiir fapientia Salomo/ nis:paftïo Ifbiifti apertiffime ptopbe tatur. Jmpg quippe interfectoies eins tômemotantur meentes.Circûuenia/ mus iuftu: quoniâ infaams eft nobis; et contrarias eft operibus noftrisret impiopcrat nobis peccata legisninfa mat in nos peccata otïciphne noftrc. Ptomimt fe fcienha oei babererT filiu oei fe noiatJacfus cft nobis in traduz ttionej cogitationu noftra^.'0rams eft nobis etiâ ad uidendnmrquoniam oifTïmilis eft alüs uita üli’: i imutate nie ei’. ^aniip nugaces eftimati fum’ ab illo:labftiet fe a uiis noftris quafi ab immunditiis. Piofertnouiftima fu ftommr' tgloiiatur patres fe oeu bfe. ^ideamns ergo fi fetmones illius nerf funfitentemue que uentura funt illf: 'i fciemus que erunt nouiffima illius. Öi enim iuftuseft öiins oei; fufcipiet fllü:l liberabit eu oe mantl otrario^, Contumelia 7 totmento intettogemus iilum:ut fciamus renerentiam illius:'! piobemus patientiS ipfius:moite tur/ piftima condemnemus eum.Örit.n.ei refpectus in feimonibus illius.Ihec co gitauerut: 1 eitauerunt e^cecauit enim iHos malitia eoium. Th ^cclefiaftico Butem fides gentium futnra piedicinir ifto modo. Üßiferere noftri oomiator oeus omnium :!imitte timoiem tuum fuper omnes gentes . ^;ctolle manumi tuam fuper gentes aliénas : 7 uideant pofentiam tuam. ut ficut coia libs fan ctificatns es in nobisrita coiam nobis magmïicens in illisn agnofcant te fd cundu5 quod nos agnouimus te'quia non eft oeus pieter te oomine . llOanc fub optandt t piecandi fpem j^pbetid per jpfum Jibn’ftum uidemus ipleta. fed aduerfus contradictores no tanta Buctoiitate piofemntur que fcripta no funt in canone iudeo.’u.J« tribus ueio illis quos fiblomonis effe confiât;et iuddcanonicos babentrut oftendatur Rd Æbnftû 1 eedefia5 peitinere:quod in eis eiufinodi reperitur: operofa ofz fputatio neceffaria i : que nos ultra qj epoitet fi nunc adbibeatur ertendit, karnen qgt; in prouerbiis legitur uiros ipios Dicere jabfeondamus i tena uiifi itiftum miufterabfojbeamns nero cum tanga infernns uiaentej rlauferamus eius memona oe tèiiaipoffeffionê eins pictiofas appiebendamus non ita ob/ fcurum eft ut oe Cbufto 7 poffeffïone eius eedefia fine laboiiofa ejpofitione non poffit inteiligi.4ale quippe aligd trias oominus ipfe Tefus per euangez licam parabola oftendit oiriffe malos eolonos.l()ic eft beres. Ulenireroccidi m’ earn :7 noftra erit bereditas.J^eq? illud in eodtm libro qdfam ante per/ ßrinximus dj ageremus oe ftcrib qnc peperit feptem non nifi oc tbrifto et » eedefia mojeut fuerit^nüoatii ofucuit

.t.a«


-ocr page 428-

ÜBER.XVil«

itelhgi:ab bis qui ^biiftiim fapûntia oet eile nouerunr. ^apunna editkamt fib Doniû ri fuffulnt columnas feptej: iminolamt fiias uicumae : mifcuit in craters mnnni fijutn:'îparauit menfaj fnam.aOifit feruos (nos ouocans cam ejceUcnh ptedicatoe ad cratfre oicêa. lt;2.111'8 en infipïena oïuertat ad me.^t in opibii8 fenfu oixit.Oemte 7 mandu cate ne mcis panibus : 1 b:bite uinnm qnod miïcui nobta.ihic c«te agnofd/ ini!8 CXI fapientiam ; hoc eft uerbû pfi coefernum in utero nirgmak oomum fibi cdificaffe coipus humanus zi bute tancp capiti mébia eedefiâ fubiüxtfle: martynim tnenmaa immolaffe.menfâ in tiino 1 panibus pteparaffe.î^bi apz paret ena ad facerdotùim fm oïdinem dMcbifedecb inftpictes 1 mope? féfo uoeafferqa fient ofeit apoftofus; infirz ma biiiu8 mnndi elcgit ocusnit côfun deret fonia.Nimbus ettas winfirmi» qnod fequitur weit. 2Perelinquite mfi püntiam at uiuati8:7 querite pmden/ tiammtbabcatis uitas participes aut fieri menfe illiusripfum eft incipere ba bete Uttam.Ha 7 in elio hbio q uocat' Cedefiaften ubi aft.non eft bonu bót nifi 9’ manducabit 1 bibet: qd credibi hue oteere inteHigifur:^ q»ad parti/ cipationem menfe buius perrinct:^ qa facerdop ipfe mediator teftaméti noui exbibet frn oidinem ol^lcbifedecbroe coipoie 1 fanguine fuo z qd.n.facrifï/ cium fuccefTir omnibus illis facrifieüs neteris teftamentirque imolabantur in ombta fntnri. piopter quod etia uocê ills in pfalmo tricefimo 7 none tiufdé mediatoris per ptoplxtiam loquenti» agnofcfmns.Sacnfidum 7 oblarióem nolu(fti;fotpu8aurem perftcifti mibt. qa pro illis omnibus facriftcüs 7 obla tiombus cotpuF eiu8offertur:7 parnz cipatibus miniftratur/Tjam ithi erde fiaften in bac fententfa manducandi et bibêdt;qu3^epe repetit;plurimumqt cómendat;non fapere carnale« epula« noluptatis fatie iHud oftendit ubi ait. ^0diu8 eft ire in oomum luctüS q? ad ©omus potiis. ^t paulo poft.cor mqt fapientium in oomo luctUF; 7 cor irdiz pientium in Domo epularum.Ss thud magis commemoiandum cgt;rthmo oc hoc libro:qd pertinet ad cfuitateF ouz aF.unam Diäboli:7alter3m •Ibadi 7 eanim rege8:Diaboium7îbafhi.Cfc tibi tetia inquif;cuiU8 re^ adolefctns: 7 piincipee tui mane comedunt.^eata tu tena.cuiuF re;rftliu8ingenuojum:7 principes tui in tempore comedunt in foititudine 7 non in ofufione.Hdokfcc tem oijit DiaboJum;p:opter ftuUtnaS 7 fuperbia 7 temeritatem 7 petulantiâ: ceteraq?mtia que bufe etati äfft lent a biidare abriftum aut fiinj ingenuo;?e factor feilicet patriarebaqî penmetiu ad liberam ciuitatem:e;rqinbus eft in carne piogenitus.ptincipes illius cun' tätig mane manducanteF.i.ante boiaS congruam;quia non expectant oppotz tuna que uera eft in future femlo fdiz citatem feftinanter beati buius fecuk cdebiftate cupienteF.ptineipeF autem cimtattF^bjifti tempus non fallans beatitudinis patienter ejepectant . IPoc ait in fonitudine 7 non in cenfufione; no eos fallit fpes oe qua oidt apeftoz luF $peF aute non confundit.a^int “ï pfalmus.^tenim qui te expectant non confundentur. 'Jam uero canticu canz ticomm fpiritualis quedam fancrqiuS eft uohiptaF mentfum in coiugm ilb regie 7 reginc cuntatiF; qo c ^bnft 7 ecdefia.^5 bee uoluptaF aUegoricis tegminibus inuoiuta eftmt oefidetewr ardentiu8:Ui'deatHrqgt; iocundius 7 ap pareat fponfus cui oicitur in codé câz tico:equita8 ulexit te : 7 fpófa que iH Budit.'cariraF in oelitÜF fuis • £^(^^^ mfta träfim^cura bui^epis tminsdi»

ZlDc Tkegibuspoft ^alcmonem fialt;


-ocr page 429-

IiIBERlt;XVIb

in fuda fme in JfraM. ^ap.zf.

^c^^tcri poft Salomonen! reges be bieoiû wij l inueninnfur pahqna eniginata oocto^z fuo9 rerû ue gefta^ qiiod ad Cbn'ftum i ad ecclefiâ per/ hneat p?opb:taffe:fme in inda fine in ifrabel.Sic enim appellate funtillius populi partes:ej quo ^pter ßalomoz nis offenfam tpie filij dus ^oboam 9 patri fucceffit in regnus oeo uindicate oimïns eft.pioide tribus oecem quas accepit leroboam feruus ^alomonis rex 08 m famaria conftitutusiptopiie oocabant Jfrabd ; cpuis boe uniuerfi illius populi nomen efret.ï)uab^ uew tnbub’ jude feilicet 1 Öeniamin:qiic ƒ pter Dauid ne penitus regnu ftiipie eins fuiftet eradicatum remanferat fub iaœtes ciuitan bierufalé:Jude nomen ftnLquia ipa erat tnbu8:ude Daaid. Seniamin nero tribus altera ad idem regnus beut oipi pertinens eratmndc fuit Saul rej ante Pauid . Sed fimul ifte Due tribus ut oictum eft 5uda uo/ fabatur:*! boe noie oifeernebantur ab 5frabtl:lt;pappellabantur piopne oecè tribus babetes fuu regem.Tla tribus put quonia facerdotalis fuit:oei non regu feruitio mancipata;tertia décima numerabatur , Jofepb quippe unus ex ouodccis filus 5frabel:non unas ficut ceteri fingulas : fed ouas tribus fecit: ^ffren;l uDanalTen.lïe:^ tn et tribus Lent ad regnu bietofolimitanü ptinez bat magisiubi erat oei te'plu cui fuie/ bat.iPiuifo igitur populo ptimus re/ gnauit in bierufalem Toboa rex iuda filtus Salomonis:! in famaria |ero/ boarn rex ifrabel feruus Salomonis. • Ct eu uoluiffet 'J-oboa ta^ tprânides oillife partis illius bello perfequi:jsbi bitus eft populus pugnare eu fratrib’ fuis:oicéte oeo pjjpbetâ fe boe fecifte, einde apparuit nullij in ea re uF régis Ifrabel uel populi fuifte peccatum: fed oolnntatem oniuindieantis impletant fuifte.-Qua cognita pars utracp inter fe pacata cóqoieuit . non n.religionis fed regni fuerat facta oiutfio.

✓^e ‘Jeroboam 9 impfetatc idolatrie fubditu fibi populu 43pbanauit:in quó~ tn nö oeftitit oe’X ƒpbetias ifpirare: T multos fub idolatrie crimme euftoz dire. ^p.22. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.’

jTrT©Tj rex |frabel fterobcâ:mcte Ä Iperuerfa non credens dei quem nefadt ^mifto fibi regno oatoq^pba uerat:ttmuit ne ueniendo ad tcplii oei quod erat in bierufale5:quo fm oiui/ nam leges facrificandi caufa uniuerfi illi genti ueniendü fuit:feduceretur ab to popul’;lt; !ftirpi Ï)anid tanqj regio femini reddereturunftitmt idolatrias jregno fuo ix populu oei fecu fimula/ cro:52 cultu obftrictus nefanda ïpietate occepit .Tlcc tn omnino ceftauit oeus non folü illum regem:ne9 e’t fuccefto/ res X impietatis imitaties popnlnq? ipfnm arguerc per ptopbetas.T/la ibi exwert X magni illi infignefep piopbc te;lt;|uietia3mirabilia multa fccerunt: tX«lias:X Ihelifeus oifcipuliis ei’. |bi etiam oicenti libelle one jjpbetas tuos occlt;dcrunt:altaiia tua fuffodeft:X ego relétus fnm folusix querunt animam meam.Tlefponrum eft illic efte feptem milw uiro:;t o nó cutauert genua ante Baal.

/^ uario utriofep regni bebtcorumi_ ftatœ oonec abo populi in captiuitates oiuerfo tpte Diiarjnf: rcnoQro poftea Jfudrin regnuTuu:quod nouiftime in omano^trafiit poteftates. Cap.23.

^Jpacmep in regno iuda ptinete ad bierufalé:it fuccedentius rcgiis tpub’ no oefuert ^pbeteificot oeo pla cebat eos mittere uPad pnunciandum qd opus etat:11F ad coizipieda peccata pcipiendaq? iuftifias.TDam x illicifi


-ocr page 430-

LIBER.XVUI


longe minus qjin lïrabel.tn ejnreruf reges g fm« ipieutib’ oeû gramt' otic derct;- :moderatis flageHis cû populo fimth plecterentur. }îicÿ fane regum mérita ibi nô parua laudâtjn ifrabcl aurem rege« alios magis:altes min’; ■ omne« tn repjobos legimus.tîtraque' igr pars ficut lubebat wuina ^mdetia * uP finebat:uanïs i engebaf j^fpenta/ tibusiT aduerfitatibtis pîemebat;i fic affligebatur nôfolû e;[ternis;«e^ eita inter fe duilibus beHisiut «nisejnftâ tibus canfis miPicoidta eei uel ira paz tefceretioonec ei’ indignatóe trefcente iintuerfa gens ilia a cbaldeis oebeHnti bus n folu fubueiteref in fedibus fuis: fed Ct ex maxima fiii parte traffenctur in tetias alTprio^ipus ilia pars q uo/ cabat ifrabcl in tnbubus oecejipoftea uero ét Judas eiierfa bierufalc i teplo


grandeua:!ipm Joannes nouiffimfi: g iuuenis la muenem ibnfiiino gdeg (uturii pdixitifed tn icognitii ^pbttica tegmtof moftramt.ƒpier qoipe ons BitJcxT^pbete ufq? ad jbannc. Bed ifto^ gnq; ^pbetalio ex euagelio no/ bis nota c: ubi a ipfa uirgo mater oni ante Joânem jjpbetaffe iuemt’. $5 bac iflo^t ^pbetiä indei repiobi amp;nbsp;dceipnic accepert antqex ei ’ inumerabiles cud gelio frediderût.Æunc.n.uere ifrabcl oiuifus efl in ouoioiuifioe illa que per Samuele ^pbetd èauli régi é imiita/ bill's priiciata.nOalacbia uero dggen ^acbariâ 7 lt;£fdra etia iudei reptobi i


Buetoiitatc eanomeä receptos ncuifTi/ mos babct . Snt.n.l fcripta ec^ ficut alio; 2gimagna multitudie jjpbetaft 'ppauci:- 7feripfeft q auctontatc canoz _;nieis optinerét.3)equo;^ pdictis q ad fei^pm ecclefiaq? ei’ptinct:nnulla mtbi j^|iboc opere uideo poneda elTe./lliiod l g bmodi’ fiet adimiäte ono feqnti libio: A ? ne bunc ta clini ulterius oneremus,


iHo nobiliffimo in gb’feins per ânes .IxX'Captimj egit oeitbpoflquos inde oimiffa tcpliiqd euerfi ifuerat iflatira , uif.^t fill's pluiimi ei’ in alieigena^; oegerent tetiis: no babuit in otinceps ouas regnt partes a ouos oiuerfo# ire nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ii/ekrtltlâagnîhm oe Cluit^ oci Li


fingulis partt'b’ reges:fs in bierufalc ^ie bfr.Xvnj. jincipit. pnceps eo^tunus eo^ eratratep adoei ’'''''


templu qd ibi nat oés undicp ubiiücp effent 1 nndeenq ' poffenf per ceita pia tieniebat.03 nee tue eis boftes ertins gentib’expugnatotes oeftieft. Ta ét rôanojt iâ tributanos eos Xps lunit.

Z 25e jipbctis g uel apud indeos poz ffremi fueft:iiP quos ntca tps nanujH ds 5 bn'ffi cuâgelica piodit biHoiia*


■z2Çe bis que itfque ad tpia faluatotis ■^cc 1 feptc uclumib’ oifputata fuut.



uajpqiias oet na:ftculi bui’ ff alteiaiqua iic eft quâtum ^d boîu5 gen’ nnet ena iffa


Ôto aûriUo tpie exqno ridiert 9 Ij^jPffe^^^^'^r'^^r^cgrinaexoe oe 3abvlom'a ooft dÔalacbiaxf?'v^ 1W1 JXürlii 4 èiêKtis Rnib’me feriptu


LJoe Sabplonia poft eÓalacbias. 0 , d^fim ^aebariaj g tue j^pbetanert cX’^ 1 ^fdrâinô babueft ppbetas ufep ad 'quot;o'^/


faluafoiis aduentirmfi abn ^^ebana piem joannisn fbelifabetb ei’ iixoié iSbiiftinatmitate la j^rima : 1 eo tam nato dimeoné fené idnnauidua lacp


'S


rii effe ^mifncil pus inimicof ciuitatis en qui cöditoii ei’ abiifto neos fuos pferilt;'ïliuoie fibi pniciofiffimo atro citer ïuidentcbiiftianis : quantum me adiunaret nus gra refelliffe5:qd uolu minib’ oecé ponbus kd.'^^i bac ue:o


-ocr page 431-

lUBER.XVIII.

mea quam mócómemorani tripartita ƒ inifTionc; oeamû fequétib’ quattuor libiiÉ iabaqi eftoi^cftua e;con^.Beide ƒcurfiis ab boie pmoufep ad Dtluuiü libio iino;q eftbui’opens qntjfdeci/ mus ; atep inde ufep ad Æbiaârrurfus ambe Cicut in tpribiis ita 1 in nfis Ins cucuuerunt.ded a patre êlbiaam ufep ad regü repus ifrabelita:p:ubi fe^tum decimum uolumen abfoluimus:1 inde ufep ad ipfius in carne faluatoiis ad/ aentu:quoufq3 oecimusfeptimus liber tenditquot;: fob uidef in medio flilo cucurz rille oei ciuitasreu in boe feefo nó fola cucuiierit: fed âbe utiep in genere bu/ mano ficut ab initio fimul fuo jicurfu tp:a uariaucrint.ïïe^ boe ideo feci.ut paus ej quo apertioies oei pmiffiocs effe ccpeftufep ad eins ejuirginenaz tiuitatesin quo fuerät que ^mitCibâf îplenda fine interpdlatione a cöirario altenus ciuitatisida q oeiedjjcuiiens oidinctius apparet;q5!iis ufep ad reue lationem tedamenti noui:non in luie: fed in umbia cucu«erit.‘Xlijc ergo qo intermifera uideo ede faciendum:ut ex ^biae tpiibus quomo etia ilia cucuiie nt quantum fans uidetquot; attinga; ut âbe iter fe point ofideratoe kgetiu opaiari

Z®etciiene nudatis regib’ atlt;p fp2i , bus:qbus ex onu ^biae fanctoy tpra fupputata cOnueniunt. Æap, 2.

/f^jOdetas igitnr ufquequaep mor r^taliu oiffufa per tenas:-:i loco^ '^natidibet oiuerfitatibus uni’ tarnen eiufdemcp natureiquadas rômunione Diltinctas;utilitates 7 cupiditates fuas gbufep feftatibus:DÜ id qd appétit aut nemini aut nö omnibus fufficit: qa nó el id ipfu5:aduerfu5feipam pleruncp oiuiditur:' 7pars parte q puakt oppit mit.Öïiftrici.n.uicta fuccubit:onatiót fcilfcet uel ena libertafi qlêcüep pacem pferens ac falutem :ita ut magne fuerît

^miranoi q perire lt;p futre maluert, Tlain omibus fere gentib’ quodâmô uox nawre:ida perfonuit.ut mbiugaii uictonbus mallet quibus eóngit uici: ip bellica omnipbana uadatóe oelert, ibinc factii ed ut nó fine oei puidetia in cui’potcdate ed ut qfep bello fubm getur aut fubiuget:qda5 effent regnis piediti:qda regnätibus fubdititfs iter plurima régna tena^ in q tenene utiz litatis uel cupiditatis c oiuifa focietas: qua ciuitatem mundi buius uniuerfali uocabulo nuncupamus: ouo régna eer nimus longe ceteiis pueniffe clarioia: aHyrio^ piimu : oeinde romano2U5:ut temponbus ita locis inter fe oidmata atep oidïeta. Tla quo mó illud prins: boe poderius eo mó.illud in oiiente: boe in occidete funexit.Benicp i tik’ fine buius initiü confedis ftnt.'Kegna cetera ceterofep regef uelut appendices idop Dijerim.Tpinus ergo ia feciid’ rex erat affyrioqe.-q pu fuo 3tlo fuccef ferat regni illius piimo regi:quado in tetia ebaldeo^ natus ed Abraa. ^rat sût tpie illo regnu fiebimo^ admodii paruü:a quo ilk undeeucp oocrilTim’ dParcus $Ï32Jo fcribens oe gente poz pull romani uelut ätiquo tpie exodus ed.Ab bis.n.ficbimo^ regib’ adatbe niêfes peruenit: a qbus ad latinosadc ad romanos:fs ante eôditâ Tloma in oparatiôe regniadyrio^ pexignaida memoiatur. ZÜuauis atbeniêfes i gre cia plurimu daruiffe fateatnr ét 6alo dins roman’ bidoricus.plus tn farna qj re ipfa.Tfa loques oe illis atbeniê fm iqt:res gede fieutiego exidimo faz tis aple magnificeep fueft. dep aliqn fuert:mino2es tn $ farna feruntur.èj qa puenete ibi feript09 magna igenia per renan oibej atbenienfiu facta pio maximis celcbiantur.Jta top q fecere uirtus tâta bctur:quâtum earn uerbis potuere extollere pciara ïgcia. Öccedit bme emitaci non parua etiâ litteris et .t.4 -.


-ocr page 432-

EIBER.XVni.

pbilofopbi» gfæa » ibi potiffimuMha fhidia uigueft.TNa quantü attinet ad imperttinullü mai’ p:tmi6 tpnbue qj aflyrio^ ftunncc té lége latcq? Diïïufü Älmppeubi Tlinus re;: 4eli fiU’ uni uerfâ dfia que tenus otbis ad nume^J partiü terna Dicitur:ad magnitudme^ nero otmidia repen‘tur;ufq5ad Libye fines fubegiffe traditur . Spolie quippc indis in parnbus onentts no onabaû quof tame eo oefiicro ^emiramifu/oi eins eft aggrefta bdlado.{Jta faetü eft: ut qdique in ilbs tern's popuU fine TVe ges erât âfTrnoiù regno miontiqs pa rerent:a qoicqdimperarctur efficeret, dbraS ergo ïeo regno apnd cbaldeos Tlim tpiibus natns eft.^ed quoniam res grece biftone mii!to fiint nobis^ aftyne nono;es:i p grecos ad latinos BCoeinde ad romanos q etia ipi Utim font ffpe^ ferie Dednjenit: qm gente populi romani in onginis eins antig/ tati rimati ft: ob hoc oebem^ ubi op’ eft aftyrios memojare regesmt appa/ reat queadmodu babyloia quaff pm» roma cii peregrina in hoc mundo oei nuitate ptocunat.TVesaüt quas ^pter •jparatione ciuitatisutriufq? tenene.f. 5 celeftis bnic open' opo«et infcrere, magnis ex greds 1 latimsnibi ipfa ro maquafi feeiida babylonia eftoebem^ aftumere. 41nado ergo natus cjbiaâ fecundi reges erant:apud aftyrios Tli nusiapud fiebimos Æycrops . pnmi aütillic 4tlu8:btcdgiakus fueftXü nero egreffo ^Ibiaa oe babylonia ƒmi fit ei neus eytllo magna futuiâ genté: * 1 i ei’ femine 01113 gentiu bndirtionc: atTyrij quanü reges babebantificbimi gntum , dpnd iUos.n.regnabat filins ^ini poft mies femiiamidciq ab illo interfecta pbibefaufa filiö mf keftare xubitu.lbSc putât nónulli condidifte babvlonê:qna qdem potuit iftanrare. 4Ln aütutl quo códita fiierit in ferto dedolibto oiyim’. filiu poKO Tlini

Semiramidis q mri fuc«ffitfregnij gdam etiam ipfum Tlinü: gdam nero oenuato a pre uocabulo ‘'flmti uoiat, biebime ^îaût regnu lüc tencbat ^el leyion. 4ino regnâte ufqsadeo ibi mi tia 1 Icta ipa fuerût: ut eü oefunctu ue lut oeum colerent facrificado:' ?ludos celebtâdoiquos ei pmit’iftitutos feft.

z4Xuib’regnatib’apudaftyrios atep ficiomös IR^e cétenario Jfaac oe ƒ/ mfffione fit natus:nf ipfi ^faac feyagc nario €fau 1 7acob_gêini oe ecca fint editi. Ïapj.

yr^ùlius tpnb’ ét 5faaceyƒmiffióe quot;nbsp;oei nat’ eft cetenano pii fili’ db:ae:d Sara oiuge:q fterilis 7 anus tam fpes ƒ lis amifeiat.^öc 7 afyrus gnt’ etaf rey drab’, ipfi nero Jfaac feyagenario nati ft fill) gemini ^faii 7fafcb:quof ei Ttebecca uyor pepit auo eoj2dbiaa adbiic uiuente:7 centii feyaginta etatis ânes ageteiq eypktis centii feptuagita qnqne anis oefunctus eftiregnatibus apud aftyrios Xerfe illo antiqoteiq ét Bale’ nocabat.7 apud fiebimos 4by riaco:qué qda Æbyrimaeû fcribiit fez ptimis regibus.Xegniï aüt aigmonis fimul cu dbtae nepotibus oifn eft.ubi , piimus regnauit jnaebus.Sane qtiod ptereundi i no fuit:ftiâ apud fepukbiü feptimi fui régis Æbyriaei facrificare fiebimos folere patio refcrt.'Kegnati bus potto octauis regibus ^tmamitre a(Tyri'o;2:fiebimo;2 heucippo:7 ptimo argiuo:;? Jnaebo oe’locut’é ad Jfaac atq; ipfi quoq? eades que pii eins ouo iliapmifn ; feini.f.eius terra i^banan: 7 in ei’ feine bndictôem cuetay tgétin. Ifcec ipfa ptomiffa funt etiam filio eins nepoti Sbtae qui eft apprllatus ptimo Jacob:poft ifrabeheü ia 2fellion’ rey non’ affyriis:7 pbotoneus Jnaebi fi lius fecundus regnaret arginisileuz cippo apud fiebimos adbuc pmanéte.


-ocr page 433-

tiBER.xvnr.

11^18 tpjibus grecû fiib phowneo ar/ golico rege leguj 1 ludido^ gbufdag clano2 eft faca tnftitHti8.pbegou8 tn frater bmu8 pbo2oneimmo: cuj effet mo2tiiu8 ad ei’ fepuUbtum templu eft coftittitu : in qio celeretur ut oeus:1 ei bones irnolaietur.4redo bonote tato ideo Dignu pntartiga in regni futpte: pater qppe loca ambobns oiftnbnerat m qbus eo nniete regnaret.ifte facella oftitnerat ad coiedos oeos i oocnerat obkmari tpia per menfes atqsannos: quid eotnm quatenus metirentur atq? numerarent . V'^ec in eo nona mirâtes rildes adbiic boics:moite fnbita oenm cffe factii fine omnati fût fine uoluert, ‘‘Ha 1^0 filia jnaebi fniffe pbibetur : q poftea^fis appellata : nt magna oca colta eft in eg^to : ^nis alij (cribant earn ex etbiopia in egyptii neniffc regi najitqgt; late infteq; iperanenreifqne mnlta cómoda l litteras iftitnerit:bnc bonoie ei babitu effe oinintipoftea ep ibi moitna eft:7 tantu bonoiej ut caz pitali crimiae reus ejifteretJiqs earn fniffe hominem oiceret.

/2gt;e tpiibns ^acob 1 filijei’jofepb.« frap.4-.

G^gnantibns affyriotum oecimo rege 3^aleo:l fiebimorum nono ippo:q etia 4:epbifo8 a qbnfdam tr^ditnr:fi tn ouu noium homo anus fnit:ac no potins altern pto altero puz tauerunt fuiffe hoiegrq in fuis pofneft fcriptis alterii nomen: cu rej argiuo^z tertius ^pis effet: moituus eft jfaac an noium centu.ljxx-'’ reliquit geminos fno8 annorn centu et niginti. ^uoru minor ^acob pertinens ad dnitateni dei de qua fcribimns maiore utiep re jbato bab.bat dnodecim fibos : quo rum illu qui uocabatur lofepb merca toiibns in egrptu tranfeutibns fratres adbuc ^faac ano eorum uinente ucnz diderant.6tetit antem antepbaraone 3olcpb: quando ex humilitate quant pertnlit fubltmaftis eft com trfginta fl norum effet: quontam fomnia régis diuine interpretatusi prenundamt fez pte5 ubertatis ânes futurosiqnoru az biidanriam prepollete cofequentes alii fepte fterilcs fiierat cöfumpturi : et ob boc eum rex prefecerategypto de carz cere liberatu:quo eum coniecerat ite z gritas caftitatisiqua fortiter feruans male amati domine et male crednlo do mino mentitnre uefte ét derelicta de manibus attrabétis aufugiens no ofen fit ad ftuprom .Beciido antem ano fez pte anoa fteriliii: Hacob in egyptu cn oibus fuis nenit ad filiu:agens annos Centn i trigita ficut itenogâti regi ipfe refp0dit:cn Jofepb ageret trigita 7 no uem ad.xxx-Slicet quos agcbat:qn a rege bonoiatus eftiaddins fepte über tatis 7 onobus famis.

z^e dpi rege argiuo^:quem eg^dt ßeraphin nominatum omino honore colnerunt. iSap.ƒ.

.■ÉJv Tstpnbns rej argino^jdpis na if Bmb’ trafnect’ in egpptuiibi enm * moihins fuiffet factus ê Beiapis oium majcimoségyptien ocus.'tlois autë huiiis cur non flpis etiam poft motte fed getapts appellatus fitifaciUimâ ra donc dïatio reddidit. p.oia.n.a:ca i qua moituns ponitur quod cés ia far cofagu uocat foios dicitur grecc et ibi eu fepuldi uenetati cepert pus qjteplu eins effet extructmn : ueluc ^orofapis nel Sorapis pmo wide uni littera ut fieti aflokt imntata Setapis oicnig é. ^óftimtii iét oe illo nt quifqois cü fit iffe hoinê oixiffettcapitalê penderet pe nam.^t qnoniâ fete in omnibus tem plis ubi colebantor Jfiset ^eiapis i erat edam fimnlacrum quod oigito la biis impieffo admonete mdetetut ut ft lendu fietetiboc figniftcaie idépano eiiftimat nt boks eos fuiffe tarèrent. 3^lle aut bos que mitabili natietate oez cepta egyptus in eins bonojes oelitiis


-ocr page 434-

EIBER. XVIII.

afHuêtib’ akbat.quomâ eû fine farco iägo muû uenerabâf;dpi8 n ßerapi's uccabaf. 4Luo boue monuo quoniâ q rebafirepiebat uituP colon's emfdes boe éalbis qbufda maculis ftmibter i fignitus rmirniquida pim'nitus fibt pzocuratij ce credebat/Tlóeni magnü trat oemontbus ad cos oecipiêdos: fa tafia tab's tauri qua fola cerneret ofte tare uacce concipicnti atq5 p2egnanti : oude libido matris attraberet quodi eins few iâ cojpojaliter appareretifi/ cut Jacob d uirgis uariatis ut ones -i capie uarie nafcerentur effecit . lt;Xuod enim homines colojibus 7 co2po2ibu6 ueris hoc oemóes figuris fictis faciUie poffunt aiabb’xipie'tibijs e^bibere . z/J.uo regnâte apnd argiuos quque apud affyrios Jacob iegrpto moituus

at rej no cgyptio^z fed argi nog monuus ciegypto Jlduic fi Itns^gtw fucceffit i regnu:e/ cuius nomine drgi t e; :hoc drgiuf appella ti fut.^uperioribus at regibus: nodi» wP locus uerges babebat hoc nomen. llpoc regnâte apud argiuos:7apud fi chimos €racho:apd affyrios ucro ad hue manete 25aleo: mottaus c Jacob » egrpto anno^ cetii quadtagitafeprc cu mo2iturus filios fuof 7 nepotes ex Jo/ fepb benediXiffet ch2iftuq5apertiffie p pheraffet dices i benedictione Jude:no dfeiet p2icep8 exiuda 7 oux w ferne» bus eins:oonec ueniant q repofita fût et:7ipe erit expectatio getiti.quot;Regnâte ^rgo cepit uti frugibus gtecia 7 habe re fcgetes in agnculturaiodatis aliude feminibus.ilrgus quoep poll obitu ds haben' cepit:temp!o 7 facrificiis hono raws. -Qlui bono2 eo regnâte 7 ate il/ lu oelatns c bomini ptiuato 7 fulminé to cuida Ömogiro:eo q.p2imu8ad a ratrii boues inrerit.

z4l!jo^ regu tepo:e Jofcpbi egypto

defucws c,ïap.7.

^zlt;. '^‘Cgnatibus afTyrioje duodecimo Jll^lbermafco 7undccio fiehimo^z plemirieo 7 argis adhuc manete drgo mo2tuu8CJofeph iegypto ano^e cew 7 oece.^od cuius mo2tc populus oei mirabilite: crefees mafit i egypto cetii quadiagitaquiep ânos : träq’le piius donee morerct gbus Jpfeph notus fue rat.2)eide q3 iuidcbaf icremefis eius eratq? fufpectU8:quo ufip id liberaret pfecmionibus affligebat innumeris : iter quas tame oiuinitus feciideta mul tiplicaiione crefcebat:7laboribus pme bat itolerabilis femitutis : ^n affyria uero 7 g’ecia p ide tepus régna cade pcrmanebat.

z.^uo;: regu etate nOoyfes natus fit: 7 quoj z oemu tifde tepotibus fit .02ta religio, lt;,S.

IJquot;gt;j4fni ergo regnaret affyrit's quar ,V^tus oecius ßafru8:7 fichimis du cdecius O2tbopolu8 :7 triafus qui tus argiuisinatus ê i egypto ußoyfes: per que populus oet oe feruitute egy/ pti'a libcratus ê.Ju q eü ad oefideiadu fui creatoris auxiliü ficexerceri opo2te bat.TUgnâtib’memotatis regtb’: fu/ iffe a gbufdam creditor ^^nometbeus : que jjpt’ea fert oe luto fotmaffe holes: ga optimus fapiétie doctor fmfTe per/ hibetur.nec tarnen eftenditur g ei’té/ po2ibu8 fuerint fapientes. frater eius ^thlas magn’ fuiffe aflrologns oicif. 4ln occafionê fabula iuenit: ut eü celü pottare afigeret: gruis eius nomine nu cupetur:cui’ altitudinê potius celi por tati'o in opinionê iiulgf ueniffe w'deaó ußnlta quoep alia ex illis i gtccia têpo ribus cófingi fabulofa cepcrùt.fed ufz cp ad Æecropem reges athenienfium î quo régnante eadem ciuitas etias talc nomen accepft:7 quo régnante ds per dOoyfen pduxit ex egypto populii fuit relati fût i vo^ nume^ alig mo2tui ce ca 7 uana 3fuetudie fupflitioe grecoy.


-ocr page 435-

UBER.XVIIL

ja quibiis ^irafi régis edniûx melâz comité 1 foibas filius eoiû qui pofl ptrem rej argmoiû fejws fuitil fep/ tirm régis lt;riope filius Jafas ; a rej nonus ipteneUs fiue ^teneleus : uane gppe in omerfis auctonbas innenitur, Ibis temporibus etiam uDerainua fu »ffe perbibewr nepos iltlâtis ex iîicia filia eiusiquod uulgatioies etiam lit / tere perfonât. multamm autem artiü peritus daruitiquas 1 bominibus tra didit: qiio merito eu poft mortem oeû elle uoluerunt fiue etiam crediderunt . pofterio: fuiffe tlpercuks oititur ; ad ea tarnen tempon pertinens argino;^: qams nnuUt eu dpetcurio pferät tpie : qj08 fallt exiftimoJed quolibj Ipie nati fintxonftat inter biftoricos giaz Ues qui bec ätiq litteiis mâdauérût:âz bos bomies fuiffe:!cp mortalibus ad iftä uitâ cômodius oueendâ bénéficia multa côtukrintrbonotes ab eis mem iffe oiuinos.ulÖinerua uero loge bis atiqmor.lQâ temponbus ^grgn ad lotu qtii tritonis dicif uirgmalt fertur appannffe etatc:tide ! ^^ritonia nuncu pata eft multo^ fane ope^ inuentrir; 1 tâto procliums oea crédita:lt;^to miz nus ongo eins innotuft. /Jluod.n . d capite Jouis nata canitunpoetis i fa z billis no biftoae rebuftp geftis eft ap plicadu.^ua^ SJgygius ipfe quads fucrit:cuiu8 temporibus etiâ diluuiû magnû faetü eft;no iHud maximum i quo nuUi boies euaferüt nifi qui in ar ca effe potucrunt: q^gentiu nec greca net latina nouit bifton‘a:fed tn maws q? poftca tempore ZJeiicahonis fuit : inter fcriptoies biftone no conuenit, Tia Ölarro inde eroiftis eft libni cu / ins mentionem fuperius fed;!mbil ft bi ex quo perueniat ad res romanas ja ponit âtfqnfus $ ^PgVg’i Diluuiurbot fit ogVgii factum temponbns/lloftii autem qui cronicam fcripferut:pn'us ^febius poftlbieronymus:q utique precedentes aliquos biftoticos in bae opinione fecuti füt:poftannos ampliz uf ^trecentos iam fecundo argiuoiu pboioneo rege regnâte: Dgygti dilu uiu fuiffe omemotat: fed quolibettepo re fuerit iâ tarnen ul^inerua tan«^ da colebatnr:régnante atbenienfibus i£e cro pe:fub quo rege etiam ipfam uF in ftauratam ferunt:uF côditâ cmitates;

/ZZluSdchitbcnicnfiiim cinitas fitcoz dita :¥qua cam nominis ems ^larro perbibeat.Cap.?.

agt;^3m ut atbene aocarentur quod I Verte nomen a ußinerua eft que grece atbena dicitur:banc caufa Cfarz ro indicat.Cu apparuiffet illic repen te oliue arbor ! alio loco aq erupiffet: •■ege5^digia ifta mouerut . ^t mifit ad Apolline oelpbicu fcifcitatuigd itel ligcdu eqqd ue faciédû.glle refpodit qgt; olea aßinemä fignaretmnda THep tunu.! q jeffet in cniiu poteftate:ej cu ius nomine potius ouo:^ oeo^ quo;e figna ilia effent ciuitas uocartf. Jfto äj^crops oraculo accepts eines omnef utriufq; fexus.mos.n. eis tue in eifdê lotis erat ut etiâ femine pablicis côful taióibus ïtereffentiad feiédu fnffragiü cóuocauit . ilófalta igif multitudine mares ƒ *rteptüo;femine pro rninerz ua tuleie fententias.^t qa una plus in uenta eft feminaiji : dßinerua uicit. Æuc neptunus iratus marfnis fluctib’ exeftuatib’ terras atbenienfiu poptila tus eft quonia fpatgere latius quolibj aquas difficile oemonibus nó eft. ^n i‘ ’ut iracodia placarefitriplici fiipli z cio dicit ide5 auctor ab atbenienfibus affectas effc mulieresiut nulla uiten’ fenent fuffiagiamt nullus nafcentium mfntinonic accipetiiit neqs eafatbeni af uocatet.Jta illa ciuitas mf ac nuttix libeialium ooctrina^:! tot tätojumq; pbilofopboium qua nibil babuit gte oa Janus atep nobilinsiludificantib’


-ocr page 436-

LIBER.XVni.

ermonibns Of litt oeowrn fbwum ma ris 7 Umme;7 œ maona per femtnas femi'nc atbenas nomen aaepit.^t a ni «o Ufa ipfam nirtnca maoham puni re topulia eß^lua aquia Heptuni ^ edpinerue arma foj midana.nam in mulunbus que fic punirc fût:7 401/ nerua que mam nirta c. TJef affuit fuffragafriribu« fuiarut fuffragiomm oeincepa perdira ptatt 'Tahenatia fib/ ia a noilxia marrü atbeniaa falttm uo tan literet:7 dua œe meren' uocabuz lü qua uir^oet uictrice fecerantjeredo fuffragm:c quo fatta apparet q 7 qua ra bic difi posent; mû ûrrno ad alia properaref.

zziuid Qfarro tradat de nnnnipah/ oneanopagi 7 oc oiluuto ^Deucaliöfa S:to.

tarnen o^arcus Varro non Fr“lnuit fabulofiaaduehua deoa fide 'adbibere figmcnt!a:ne oe maieftatia eojum dignitate indignum aliquid fc tiat. ^t ideo nee anopagon ubi fum atbenienfibua 1f»aulua apoHolua off/ putauitrej quo loco ariopagite appel/ lah flint curiaka urbia eiufdem milt inde acceptffe nomc:q gt;nbsp;4fbara qui gre ce 3rea dicifur cu bomicidn crimine reua fieretliudicantibua ouodcci düa in eo pago fex fentenia abfolutua eff, 7 quia ubi paria numeri fententie fu / iffent: preponi abfolutio oamnationi fokbat.Sed contra iftam que multo ê ampliua celcbrata opinionc aha qua/ da oe obfeuraru notifia litterarû cam nóia buiiia conaturabflructe nc no pagon atbenienfea oe nomic oOattia 7 pagiqtiafi oOartia pagurn noiaffe ere dafür iniuriâ uidelicet numinum a q/ bua litigia uel indicia ejiflimat aliéna no minus boe quod oe 40arte oicifur falfum effe affeueraaiq? ilhid qiiod oe tribua oeabua Kanone fcilicet 7 oOi/ nerua 7 fljenere; que pto malo aureo adipifcendo apnd iudieem Paridê de

pnlcbrifudia ejcellêtia certafTe narra tun 7 ad placandoa ludia oeoa qut de lectantur feu uena feu falfia iftia cri / minibua fuia:inter tbeatrifoa plaufus cantantur atq; faltantur.lt)ec Qlarro non crediditine deorü nature feu mo ribu8 credat incongrua;7 tamcn non fabulofam fed biff02team rationes oc atbenarum uocabulo reddena tanfam -Tleptum 7 offinerue litem fuia htteria inferit:oe cuiua nomine potiua üla ci uitaa uoearefur: ut cü prodigio;;: odé tatione otenderent : inter eoa iudicare nee dpollo cófultua änderet:fed oeo^ iurgium finiendum ficut memotatarii trium oearum ad Paridem Jupiter ita 7i(le ad bominea mitteret: ubi uin ceret ul^inema fuffragii8;7 in pena fa arum fuffragatricum mneeretunque t aduerfariia fuia uiria optinere atbe/ naa potuit:7amicaa fuaa femiaa 3ibe nas babere non potuitJhia tempori/ bua ut ifarro (cripfit régnante atbe/ nienfibua Æranao fuccefTore ^ccro / pis:ut autcm nri Ätfebiua 7 Ihiero / npmua adbuc codes ^Secrope perma/ nerte oiluuiü fuit qd appcllatu êiDea calioïa eo quod ipfe regnabat iearum terra;: ptibua ubi majeie factum ê. Z4lluo tp2e dßoyfea popl’m oei degy pto edujferit:7 'Jefu naue q eidê fuccef fïtquo2 regn etate fit mottu’. 12a,ii, ~]fe^Oc aüt oiluuiü neqq? ad egyptu J Bneep ad ci^ uicina pueït. ^duyif ergo 4Ooyfe8 ejegypto popl’m oei no niffio tpte ^ectopia aibenicfiu regia: cü apud afTyrios regnaret ddatades: apnd fiebimoa ofcaratb’iapud argi/ nos ^tiopaa.^ducto at popFo i mote fyna oiuïtua accepta tradidit legc:qd uetua of tcffamentumiqa ^mifTionea t’renaa habet: 7 p Jefum )fpm futurus erat teftametu nouu quo regnü eelo;2 pjomitteretur. Ibunc.n.otdines Puari opottebaf ficut in unoquoep bomine q in ocu5 proficit id agitur qd ait apo/


-ocr page 437-

LIBER.XVIIL

notas:ut nô fit prins qo fpSakeftifs quod aiak;po!ka fpûale.quoniâ ficut oidt 1 ueru ett.pumas bomo oc terra terrenusifecundus bó oeceb celelhs. quot;Kejit aut populu dlboyfes per annos •XLin oeferton monuus eft annotum centu 1 w^ntticüXj^ ena ipk ^pbe taffet per figuras obferuationu carna/ hum in tabemacub i facerdotio 1 fa/ crifidisialüfque mpRitis piurimifque madatis. eiPoyfffucceflit^efus Tlaue: 7 iterra ƒmiffionis introductü popPm colbtauit e;c auctontate DiumaiDebel latis gentibus a qbus eadé toca tenez bätur:qui eu populu redvet poft mot tem ullopfi uigiti 7 feptem anosietiag ipfe oefunctus cdmagnate apud afïpri 08 oerauodecimo etmiatarapud ficbiz mos fejetodedmo Rotate : apud argiz uos oedmo 4^anao;apud atbenienfes quarto ^nebtbonb.

/^e facnsfalJo^^eojumique reges grerie itlis tpiibus iftitueftiiqab ejcitu ^frabei oe egypto ufque ad obitu Jdu' Tlaue pinumerantur. ^pj2~'

P^^^ ^^^ tepota.i.ab ejitu exegy Lgt;^pto ufq5 ad moitem Qefu Tlaue: pêr^em populus idem terra reptoz miffionis accepitifacra fut idituta oüs falfis 3 regibus grede:quc memonas oiluui) 7 ab eo liberationis bominum uiteep tunc erunofe:móad alta:modo ad plana migrâtiûifoknni celebntate reuocarunt.Tna 'llupcrcor per facra mam afcenfus atque oefcenfum fie inz ferp2etantur:ut ab eis fignificari oicat homines qui pzopter aque iundatóem fumma montiu petiuertn rurfus eadé refidente ad ima rediert.lbfs tpiibus 3)iuioniu qui etiam liber pater niet’ efliTpod mottem oeus habitusluitej odendiffe ferunt in actica teua bofpiti fuo . ^unc ^poUini oelpbico indituti funt ludi mufidiut plaearetur ira dus qputabat afdictas « derilitatc grede regionesrquia non nefendeft templus eiusiqó rej^anaus en eafdej terras bedo inuafidet incendit. Ixos aut luz dos ut idituerent otaculo funt ei’ adz monin.qn actica nero rej Cnchtboz unis ei ludos pmus idïtuit. nee ei tatu fed etiâ dOinemeiubi pmiu uictonbus olen ponebaf;q, eius fructus inuentri ' cê ußineruä:ficut uini Itberü tradat.

per cos annos a rege ^anto creienftü cui’apud alios aliud nomen iueniin’: rapta perbibetur europa;linde geniti damStus: Sarpedon:*! uOinos : quos magis ex eadé muitere Itlios 30 uis ede uulgatu ed. Sed taliu oeojum cultotes illud qiiod oe rege eretenfiU5 Ditimus hidonce ueritati. hoc autem qood oe foue poete cantât tbeatra cóz crepant:populi célébrâtluanitati oepu tant fabula^jut effet unde ludi fièrent plaeandis numinibus etiâ falfis coins criminibu8.|bi8 tpribus Ibercuks in tma babebatur clariis . Sednimirug alius nó ille o quo fupra bcuti fum’, ^ecretiore qppe bidona pFes fuide oi eunfix iiben pres x ï'Jercuks.f'Junc fane berculé cui’igentia-xü fatta nuz merâtiiter q Sntcyafei afri nccem non omemojätiqj ca res ad alteru berculé ptinet i oeta móte a fe ipo icëfiig ^dût fuis Ifisicu ea uirtute q módra fubez gerat:moibtjtn quo lâguebat fudiner n podet:illo tpze uF rex uF poti’ tyraz nus Ïufitis fuis wïsifuos hofpites iz molabatiquc fihu phibent finde Tlez ptuni ex mre libya filia epaphiï.$Je32 n credat hoc dupai ppetrade Tieptiiz n’meoij accufenfifs poetis 1 theatris tribuâfida;ut fit un placét'.Érichtbo nij régis atheniéfiûxui’nouidis finis 3cfu8 naue moztu’reperit'itïukan’x flOinerua parentes fuide omitur.Bed quoniâ uÙineruâ uirginé nolutii abo ru otentione üiilcanu omom effudidc aiut fernen in terra-atque ide bóinato •b cam caufam tak inditum nomen.


-ocr page 438-

LIBER.xvnr.

4^rfn n.ligua «v atério: 1 tbon t’ia eft:e;cgb’ wiob’ opofitu uocabulü cd ^nclxbom’. Óïe^ qp fafcudü c refel lût:a a fui» oii» repellût ida Doenoze» g bac opiniones fabulofâ bmeejoitas fert:g3 i téplo Ûiulcam a dl^tnerue g* àbo unû bebâf atbei»;expofit’ inuéP cd puer oraconc ïuolutu»;g eu fignifi cauûmagnu fururu a jjprer bocomu ne téplû cueflent parente» a’ ignofi: dulcani a aJDinerue cicfum effe filiu: nôi» tn au» otiginé fabula iHa potui» qgt; ida ofignat bidotia. $5 gd ad nos bot cû idi in ueraab’libti» boie» in/ dtuât religiofo8:illud i fallaab^ludi» Demones oelectet iputos./ß-uos tu tUt religiofi tang? oeo» colûf:' ieu ce iUis bec negât ab omni eo» crimie purgatc n poffuntiquonia ludo» ei» pofcétib’ ejbibent:ubi furpiter aguntur q uelut faptenter negât:a bi» falfi» ac tutpib’ Dif pLicantur:ubi et fi fabula câtat tag boiu5 crimen $ numintifalfù.oelecta ri tn falfo crimie crimen ed uerum.

Z^tualiu fabulait figméta ejotta fit eo fp2e quo bebteis iudice» peiïe cepeit ^p.i3.

^-p^©d mojfé ^efo 7|aiie popis oei iudice» babuit-gbus tpiibusnl/ ternauert apud eo» 1 büilitate» labo^ ƒ eo^ pcccis:7 jjfperitate» ofolationü ^pfer mifatione oei.i|')i8 tpiib’fabFc facte funt ne 4riptolemo g iubete 4e rere anguibu» pottatu» alitibu» idigé fibu» tezus frumenta uolado otulerit. ^c minorauro ggt; bedia fuerittnclufa Iaby:intbo:quo en intraffent homines krtricabili enote indeejirc n poteiât, 2ye Centauri» g. eqno^ boiumq? natu ra fuerint omneti. 3)e cerbero qgt; fit tri ceps ifero^ canis.®epbtyjo 7 1bd/ Ie eins fotote q, uecti artete uolancrat. 25e ejotgone q, fuerit crinita ferpéti bosr-rafpicictea ouertebat in lapides, 25e Sellotofóte q, equo penis uolate

fit uecfo»:g equu» pegafus oictn» ed. 3)e Jmpbione q ^ cithare fuauitate la/ pide» mnl;ccrit;l attrajerit.3)c fabto 3)edalo 7 «US filio jearo ^ fibi coa/ ptan» pennt» uolauerit oe ^dipo:qut' módrtiquodda qd fpinga oirebatur buana facie qdrupe» Joluta: qab itla ^pont folebat uelut infolubili qdione fuo pcipitio petite opuletit.^Pc dnlbeo que necauit IIHercule» q, fili^ terte fue rit:ƒpter q, cadens in tetta fortior fo Icret adurgere. ^t fiq forte alia pter/ miff. H'Je fabule ad bellu ufep troianü ubi fccundt iIibru5 uf^arcu» Üfatto oe populi romani gente finit tj occafionc bidotia^ q re» ueraciter geda» onnet ita funt ingeniis boiu5 fictemt nó fint obptobttï»numinusaffine.potto aut gcunq5 finxerit a jioue ad duptü raptu pulcbertimu pueru Ganymede‘:quod nefas re;cTantalus fccit: 7 lom fabula tribuit, 2ïel iPanae» per imbte aureu appettde concubifumbi itelligitur pu/ dicitia mulicris auro fuide cotiuptarq illi» tptibn» uel facta uel fteta funtiaut facta ab alüs 7 ficta oe |ouc oicinon pöt quatiim mali oe boium pfumpfeft co2dibu»:g gt;nbsp;poffent ida paticter fette mendacia:que tn etiâ libenter amplest funt./^ui utique quanto oeuotiu»jo ne colut:tanto eo» g bec ce illo oicere aufi funt feueri’ puntte oebueft.''|luc uero nó foltiüs g ida fineert iratt nó funt; fed nifi talia figmenta etiâ in the athtis agerenf: ipo» oeos poti’ iratos habite timuerunt. Ipi» tprib’ tatona Apolline peperit:no illticuiu» otacula fokte cófuli fupetiusloqucbantutifed illü que cu Ihercule fett 4dmeti regi» atmêta pauiffe.-^m tn fic ed oeus ere dit’mtplurimi ac pene omne» urm eü deque 4pollinê fuide opincfur. Zunc 7 iiber pater bellauit ijndiarqui mul tas babuit in erercitu femina»; q bac/ cbe appellate funt: non tam uirtute no bile» lp furore . ^iqui fane et uictum


-ocr page 439-

WBER»XyiIamp;

fcribut iflum IiTxrü 7 oindu nSnuUi *1occifü in pugna a 0crfeo;net ubi fuc ru fepultus tacent.Éttn «U8 uelut oei noie pimundos oemones bacchanalia fiera uel potius facnlegia ft infittuta: 2)e quo^ rabtofa rurpitudine poft tâ multos ânos fie fenatiis erubmtait in urbe romana ée jgt;biberet.pcr ea rpia perfeus 7 njoi et’ êlndiomeda poflea $ funt monuiJic eos in celü elfe rece/ pfos credideftait imaginef eo^ fteHis oefignarexomnique appellare nôibus non erubefeerent nec timerent,

/3)e tbeologis poetis. Cap.i q-,

-lt; P'K^' '*lt;^^5 fpn® internallu extitert 1 J^joete g etiâ tbeologi oicetentur: qUomâ De oüscarmina faciebâtifs ta lib’oÜ8:g licet magni boiesitn boies fuert:aut mûdi buius que nems oeua feat elementa.dùt aut in piicipatib’ 1 poteftatibus pto uoliitate cieatons 7 n fuis mentis oïdmati :1 fi quid oe uno nero oeo inter multa uana 1 falfa ceci ncrut:colcdo eu illo alios g oü nô ft: eifqueexbibendo famulatûig um tâtu oebetur oeomô ei utique rite feruiert: nec a fabiilofo oeo^p fno^ oedecore et ipi fe abitinere potueft:exquo: ^ mime ro fuiffe pbibenf ibrpbeiiSKiÔnfeus; JUmis.dle^ ifti tbeologi dos colueft: nô p;o oüs culti fût: ^uiô 4)rpbeû ne fcio quo mô ifemis facris uf poti’ fax cnlegiis pteficcre foleat cinitas ipio^, 31cor aut régis ddamâtis : q nocabatquot; 3o;-îei’ films dOelicretes pcipitio fpó tanco i man perieft;1 opintóe boiusi Deos relati funtificut 1 alij boies eorn 6im itcr quos fueft Cafloi tPoHiix. ^lâ fane nPelicretis mrem beueboteS greci:natura latmi uocaueftaitricp tn putates oea.

✓©e occafu regni argiuorüiquo tpic apndjLanrentes picus öawrni films regnu patris pumus accepit. iapiy.

^P'k^’ '« tpta regnu finito eQargt JL gt;^uo^:tranitü ad miccnas on fuit 1^3memnon:-lexonu eit regnü laurê turn ubi Batumi filins picus regnum primus accepit:indicate apiid bebicos feia 2)elboja ; fed per iHä oei fpûs id agebat.nâ njipbctiffa erat.^ui’^pbc tia minus aperta eft cp ut polïim’eaj fine Dmmmaexpofitóe oeJpo oemó/ flrare ƒlata.^a ergo regnabat lauren tes utiep in italia, ^jcgbus cuidétior oudtar otigo róana poft grecos : 7 tn adbuc regnO5aHyrio^z pmanebat ubi eraf rep uicefimus i tertt’ lampares: tn piim’ ianrentfi picus effe cepifïet. 2fe bui’ pici pre ^aturno uiderit gd femiat taliii oeo^ caltores.g eu negät boiem fuiffe ; oe quo 7 ab) fenpfeft g# ante picù film fuû in italia ipfe régna tient:1 tlirgili’notion bus Ifis oicit. ^ genus idocile 7 oifpfu motib’ altis 40pofuit;legefq; oeditilafiiiq; uocar dWaluit: bis quoma latuiffet tut’ i bo ris durea q pbibct illo fub rege fuerc 6eciila.9ed bee poëtica opinentur effe figmcnta;7 pid piem Sterten potius fuiffe affèuerent;3 quo peritiffimo agd cola inucntum ferunt: utfimo aialium agri fecudarentur; qd ab ei’ note fier eus oictû eft.un 7 bue gdâ âtercutms uocatu feft.4tualibet ant ejeaufa eus Saturnu appellare uoluerît:cerfù ê tn bue fuiffe Sterten fine ^tercutiu ques merito agriculture fecefc oeû. picum qiioq? fititer ei’ filiû in taliû oeo;: nn merû recepeftiques pclaru augures 7 belligeratoiê fuiffe afferiit. ^iens ^an nu genuitilaurentû regem fecimdam. etiam ifle oeus illis filuellris fuit.

Z3)e Wiomede port freie ejeddüiî oe 08 relätdicui’fod] ttaditïft iuoluctef effe ouerfi. tap.i6.

Tßv'Os ante troiami bellus Dininos .X-F bonoies moituis böib’ oetulert iroia uero eufa 7 e^ddio illo ufquez


-ocr page 440-

UBER.XVni.

qnaq ' düto;piKnTlt;^ notiflimorqÿ^ magnttudie fui 1 fcripto^ ex«neniib’ Iigui8 ifigniter Diffamatu atq? iiPgatu c:gertûq5:rfgnâte lâ (latino fauni fix Iio:ex quo latino;? regnuj oici ccpit ï laurctucp oici rtffauit.-lt;Preci uiftoies oeletas troia oerelinqueteai'tad ^pa remeätesiDiuerfia 7 bonc'dis dadib’ ©ilacerati atq? otriti funtinn ét e/ ^ eis Deo;2fuo;2numerum aujeft-'Dam et ]|)iomedé fecert oeû:quépena oiuïtus tttogata pbibét ad fuos nó rcuertiffe; einfep focios i uolucrea fuiffe ouerfos: non fabulofo poeticoq? mendacioifed biftonca atteflatione ofirmatigb’ nee neun ut putât factus bumanâ reuocare naturaluel ipfe potuitiuel «rte a )oue fuo rege tanq; fdicola nouiti^ ipetrax uit, Æ-uin etiâ tempîû ein» effeaiiit in infula oiomedeatnó löge a mote garx gano q eft in apuha.i boc teplu circu uolare atq? incolere alites tâ mirabili obfegoiut roftrfi aq ipleat 7 afpgati et eo fi greci uencrit nF greeo:^ ftirpe j)x genttimo folu5 getas elTeiuey - jfuper aduolare.fi ant alieigenas uidenc fub nolate n capita eo^ tag’? gtaoib’ ictix bus ut Ct pimât uulnerare .‘Tla pun's 7 gîâdib’roftris fan's ad bet plia pbi bmfarmate.

/3)e icredibilib’ boni? cömutatóib’ gd Catio crediderit. tap.ix.

Vf^lt;5clUano utaftrnat fómemotat JL wlia no min^ icredibilia d maga Ala tamofiftia Circe:q foods quoque illyiis i beftias mutauit:7 oc arcbadi bus g forte oncti trâfnatabâtquoddä ftagnüiatqj ibi ouertebantur i lupos; 7 cü fiPibus fens p iHi’ rcgidnis dfta ufuebât.Biuero came n uefeerenfbux manairurfus poft noué annos eodem renatato ftagno refoimabanfiboies, ^eniqa et noiati? eypffit qnda boiem cu guftaftet pc facrificio qp ^rebades imolato pucro do fuo Ipceo face« fox

lent:in lupu fuiffe mntatü:7âno oecio i figuré ^pam reftiimü: pugilatu fefc e^ercuifleil olympiaco uiCilTe cenamie Ttlfc idé^pter aliud arbitrât biftoïix eus iazebadia tale nomen affictü pani Lycco 7 Joui lyceo: nifi ƒptcr bacilu pos boiu3 mutatóes: qgt; ea nifi ui mui na fieri n putarctXup^.n.grece Ipcos eiof.un tpeei nomen appazet iflepus, Romanos ét lijpees cjiHo; ? mpfteri ozü ueluti feminc oicitejoztos.^ed oe ifta tanta fudificatiöe oemonû nos gd oicamusiga bec legent foztadïs 7 e^pe ctant quid ebziftiani ageze oebeant:qn iter idola gétiü miracula fieri afferut? ^t gd oicem’ nifi oe medio babpleis effe fugiédu.-Xld peeplu japbeneii na fpiritualiter intelligitur : ut pe huius feculi ciuitate que jjfecto 7 angelozii et boins fodetas ipio;z eft:fidei paftibus q per oilectionem operaf in oeû uiuU5 jjficiédo fugiamus.41uato oppe i bec ima potcftaré pemonü maiozé uidem^ tato tenaci’ mediator! eft ibererdn P que oe imis ad fiima 9fcédim’. 6i.n, üiperim’ ea n elfe credéda:n oefunt ét nuc g eiufmodiqdâ uP certiflïa andiffe uP ét e/ptos fc ée affeuerét. Tia 7 nos cü effemus i italia:audiebam^ talia oe qdâ regione illa:52 partiii ubi ftabPari as mulieres ibutas bis maP arnb^ in cafeo pare foler oicebâi: gb’ ueliét feu poffent uiatozib^iunde in iuméta ilico uerterétur:7neceffaria qq; poztarent, poft q pKeta opera ilea ad fe rediréf. nee tn i eis mété fieri beftfaléif? rano nalé bumanaq? fuari:ficut ^pulei^ in Iibzis quos afini aurei titulo inferipfit fibi ipi aecidifre:utaccepto iieneno bu mano aio pmanéte afin’ fiezetiaot idi tauitiaut finjit.

Z-Ctuid crcdédiifit d iraffozmatóib’ q arte pemonü böibus uidét* accidere. Capj'S,'’

aut falfa funt auf tâ îufitata: JT Mt merito n credäf.firmiffie tn


-ocr page 441-

■ LIBER.XVIir.’

cî'edcndü eft oipotenteiiiï)îû ou poffe ücere que tioliient;ftue mdicädo:1iue p2eft3ndo:nec Demones aliqd operari fs nature fue potéturga “ïipfa agelica creatura ê heet jjpo fitumo maligna: nifi qiiod ille pcrmiferit cuius iudicia occulta funt multaaniufta nulla.Tlec fane Demones natutas créât:fi aliquid tale faciunt oc qübus factis ifta uernt qftio:fsfpecietenus que a nero Deo fût creata cómutat:ut uideant eße qd non funt. uDodo itaqj folu anima:fed nee cotpus qdem ulla ratione ;credidcrim Demonu arte uel poteftate in mebza be niai ’ui ? limamenta beftialia ueraciter poffe cÔ!ierti:fed fantafticû bois quod et cogitâdo fuie fôniando per rc^ inu merabiliâ genera nan3tnr:7cû cotp’ n fit:co2po^ tu fimiks mira edentate fotmas capit: fopitis autoppffs corpo reis bois fenfibusiad alio;: fenfuii ne feio quo ineffabiü mô figura cotpoiea poffe pduci : ita ut coîpota ipfa boium aiieubi iaccant:uiuenti3 qdè:f3 multo graai’ atq? uebementi’ qs fomno fuis fenfibus obferatis. fantafticus nutem iHud ucluti coîpoMtû in alicui’ aîalis effigie apparet fenfibus alienis:talifqî et fibi bôeffeuidetur:fient talis fibi ui dcri poffct in fomnis: 1 portare onera que onera fi liera funt;co2pota poîtâf a Demonib’;ut illud3t ’bôibu8:partirtï liera onerû cojpozajoartim inuentonï falfa cernentibus , Tuâ qdâ noie }h’e/ ftantius pfi fiio otigiffe indicat: ut nez nenû illud pcafen ioomo fua fum«et: *1iaeeret in Iccto fuo quafi Do:miês:g tn nullo modo poteratepeitari . Doft aliquot art oies eu uelut euigilaffe oiz ceb3t:i qfi fomnia nattaffe que paffus efticabaUû fe.f.factum annonas inter alia iumenta bainlaffe militibus q oici tur retica:quoniâ ad retias dpottauit. Zluod ita ut nattauit factum fuiffe fô pertum eft:q tn ci fua fomnia uidebâf. 7ndicauit qaliud fe oomui fue pnoctè

ante 4? reqèfeeret uidiffe uenientem ad fe quendam pbilofopbu fibi notiffimu fibicp ejpofuiffe quedâ pla tonica que antea rogatus e/poncre noluiffet. et cû ab code pbilofopbo quefiiu fuiffet cur in oomo ei’ feccrit qdi oomo fua petenti negauetatinon feci inqt:fed me feciffe fomniaui . de per boc alteri per imagine fantafticâ e;ibibitii ê uigtlâti: quod alter uidit i fomnis.l|oec ad nos nô qbufeiiep qlibus credcre potarem’ tndignöifedcis referetibus puencrt: quos nobis n e/iftimarem’ fuiffe me titos.Ptoïdecp boies mcuntnr: mada tnqs eft Ifis ons uel potiiis oemonib’ arcades in lupos folere conuertiiq q, tarmib’ circe focios mutauit ulpxgt;®' fm iftu modu mibi uidef fieri potuiffe qd oipifi tn factii eft.^iomedeas aut uolucres quando qdej genus ca^ per fucceffione ƒpaginis ourare pbibetur nómutatis boib’ factas: fs fubtractis credo fuiffe fuppofitasificut cerna pro Iphigenia régis Bgamemnonis filia. ^eqiie.n.oemonib’ iudicio oei perz miffts biiiufmodi pffigia oifficilia effe poffüt.fed quia illa uirgo poftea oiua reperta cft:fuppofita pto illa ceruâ effe facile cognitu ê.3oci} uwo 2)iomedi» ga nufqjfubito cêpariierunt n poftea nullo loco apparuei'ti perdc'nbiis eos iiltoubus agclis malis:! pto eis ancs occulte cjalüs locisiubi eft boc gen’ amu ad ea loca pducte funt: ac repente fuppofite ideo credufur eé oaerfi. Cd aut $iomcdis in teniplu aqua ronris aflert q afpgüt.q qd blâdinnf grecige msiatqi alienigenas pfeqoût:mirâdiî n eft fieri oemonû iftictuiquoq z itereft .i.ad quos pfuadere ptinet oeii factus effe 2Piomedë ad Decipiédos boies:ut falfos oeos cu ueti oei iiuria mftos co lât:q böib’ m02tui8:q nee cü iiiuercnt nere uijert;tcplis:altarib’; facrifiens facerdotib’:q oïa cü recta funt nö nifi uni œo uiuo q nero tebenf influât.


-ocr page 442-

LIBER.XVUI.

/Cî i to tp« Cnfas iJtalia oenenït quo lapidon iudc;ipfidtLwt Ixbxi», Ï^p.ip.

(pre poft capta trow aftp oez kta.tncaB cüjjc.nautbus qbus por tabant'rdiqe troiano^ in italia ueuit: regnate ibi iatino :7apud ^tbemefes «Óeneftbeoiapd ficbimos Volpnfide: apud aiïyrioa 4ntane. apud beb»09 eût tudex4bdon fuit. oit)o2tno eût Ia tino regnamt ^nea« trtb’anie eifdes ïfuptadictie long manentibue regib’: nifiep fiebtmo.^ lam pdafgu» erat:! beb’eoy ludej Sanfon. Hui cü mira biliter fottis effet putatua éfj'^erculeg. Sed 1 ^nea quoniâ qnmortuusênó coopezuif oeti fibi feceft latini.Sabini «ia regé fuu pmu5 Xantü fiuc ut aliq appellat Xanfiu rettuleft in oeog. per idc tpue bedrug rejatbeniefiü pelo pónefibug einfdé boftibug duttatia fe interficiendû ignot^ obiecit :' Tfactü ê. boe móeiim piedicant puas liberaffe. TUfponfus.n.aeeeperât pelopónenfeg tue oemû fe fufpiramrog; fi eo^z reges nó oeddiffent. ^efellit ejgoeos babitu pauperts apparendo :' Iin fué neeé ^r lurgia j)uocêdo. Wn ait Oirgili’.Ct iurgia ifodrijbune etlxniêfeg tan«^ oeu facrifido:;? bonoze colueft.41uar to lahno^ rege $iluio ^nee filio nw ireufa oe q fuit êlfcani’:q tertiug ibi regneuit.fs d Banina latini filia que poftbumû ^neag piot babuiffe.âffp/ no^ aötuieefimo a nono ^neo a «Pe lanto atbenienfiu feetededmo.indicé BÛt bebteoju jbeli faeerdote : regnum fiebimolz côfuptû «ft:q» paneg nóge tog.Iriuj.traditur fuiffe potteetum .

/©e Succeffione otdinig regni apud Ifrabebtas poft iadiees..^ap,2o.

O;ceifdcplógatpia memot et« xj|^8’*®*ï^’-*^*‘®**^'^®9 regnü fix nito tpte ludicus a Saule rege fumpfU

«0’diii:qiio-tp’e fuif^pbeta Samuel. 4biUoigiftpte bi regeg latinotus effe ceptfcquog cognoiabat filuiog:ab eo 9 filiug ^nee pmug oietug ê $iluiug: cerïg fubfecutig:'»j)pa noia iponebâf, *7 boe n oefuit cognomentü: fitut lóge poftea $cfareg cognominati funt qui fucceffert cefari Julio. Tepiobato eût Saule ne quifq; ex ei^ ftirpe regnant: coqs oefneto ®auid fucceffit in regnü poft anog a faulig imperio.^l. 4un£ ßtbenienfeg bfe oeide regeg poft Ïoz driinteritü peftiteft l magfarug bfe cepeftadmiffrade rd.p. poft ©and Q end ipfe.xlregnauit anogjilt^ ’dug Salomon rex iirabebra^z fuit; q illnd nobiliffimû oei bierofolimitanü téplü côdidit. Cui’ tpte apud latinog odiM èdlba.ex qua oeicepg nó latinojtfed nlbano^ regeg appellari in eodem tn latio eepeft. Salomon! aût fucceffit fi liug eiug quot;TJoboam.-fub quo in duo re gna populng ille oiuifug cft;i fmgnle parteg fuog fingPos regeg bfe cepeft.

Z©e regjb’ ladpqnojt pm’ €neag n ouodccim’ duentinus pij facti funt. ^ap.zi.

J éltius poft ^nea qnc oen fccerât J^,Xi.regeg büit: quo^t null’ feug Î cwlg.Poetin’ auf q Duodecimo loco * (^eâ feqf:cû ecf^ftrat’ i bello fepFt’ 1i eo mote q et nüceiug note nucupat* Oeox2 taliü qleg fibifaciebât numero c eddu’.^liï fane uolucit eu in plio feri bere occtfu ffs no oparuiffe cijeftmec ex eiug uocabulo appeUatû monte Jed eb aduètu aum oietü aduentinû. poft bûc n eft oe’ fcûgi latio nifi Tomnl’ oditot rome, inter iftû aûtiiHû repe nutur regeg puoiquo:^ pm’ eft ut in nirgiliano eû ffu eloqr. ptoxim’ ille jxag troiane gPa gëtig.cui’tpte qa ia quodâmô roma ptnriebaf:illad oins regno^z maximüaffprio^p finem tante wornitangaccepit . m inedog qppe


-ocr page 443-

LIBERlt;XVirn

fräflsfü poft ânos fe2me mille ncdtos gnquefutcnä Ädiig Tlinu genuit:l illic pariio côtentus iperio pmus fait: tpw opufenf.Procas aut regnamtate 3muliü.pono flmuhus fm fut 'Nu/ mifous fata T.bea noie:que etia5 Jha uocabafuri'Komuli mfes ueftales mr gmé fecerat: qua uolut oe marte gemi nos ocepiffeufto mô ftiiptu ei’ bono/ tâtes uFejcufantes: 'ïadbibetes arg« mêtû q^ifafes expoitos lupa nuntatt, Iboc.n.grift beflie ad marte exiftimât ptineie.ut uidelicet ideo hipa credatur admouiffe ubera paruulift:quia filios oni fui marna agnouit . C-uäuis non oefint g oieât: eu expofiti uagiétes lacc ret a nefeio q meretrice pmu fuifïc col lecfO8:X primas ei’ fiixiffe mâmiUas. dOcretnees aût lapas uocabât:nn etiâ nûc t'pia loca ca^r lapanana micupât. lt;t eos poftea ad fauftulû paeniffe pa ftotetatep abei’daa ujore numtos. 4lu3n^ fi argaédû boics regê g eos in aquâ jriiei crudeliter iufferat eis ifâ tibus p quos tâta ciuitas odeda fuerat oe aqua oiuinitus liberatisrp lactantê fera oe’ uoluit fabuenire gd mini eft.*' dmulio fiiccefTit i regnü latiale frater et’ T^lumitor anus 'Komuli:cui’ Tria mitons pmo âno odita c romatac per boe eus fuo oeiccpf.i. 'Komuïo mpote regnautt.

z4tü eo tpre l^oma fit condita:qno regnö dlfprio^r itercidittquo ^secbl as regnaait in quot;Jpti-'a. Æap.22.

Xn1^5 altiiïima tue códita ê ciuitas T-otoruelut altera ^Babylon luelui pons filia babySonistper qua oeo pla cuit orbe wbellare terras :‘ Tin unâ fo cietatè rei.p.legiiq; pductiilöge latecp pacare. ^rât.n.iâ popPiualidi 1 foi/ tes:7 armis gêtes exercitate:q n facile cederent:1 qs op’effet igentlb’piePis 1 uaflatóe utriep nó parua:atq? borrê 00 labote fuperare.Tlâ qn regnü any non totam pene 3fia fubiugauit: licet bellado fit factumótn multu afpetis 1 oifficiltbuf bellis fieri potuit;ga rudes edbuc ad refiftendu gentes erat:nec ta muite uF magne.Sigdé poft itlud ma Ximfi atepumuerfalc oiluuiütcü i area T(pe octo foli botes euafeft:anni non mFto Spb’qj mille trafierattqnTlin’ afm tota ejeepta idia fubiugauit.Tvo/ ma uero tot gentes oriétis 1 occidétis quas iperio romano fubditas cetnim’ non ea ederitate ac facilitate pdomuit quonia paulatismcrefcendo robuftas cas 1 bellicofas qquerfug oilatabatur inuemt.Æpre igf quo roma códita efl popul’ifrabel bebat in tra jamifTiois anos feptigentos oecc 7 octo. ^x 9^’ .XXripptment ad |efum Tnaueideide ad fps mdicu trecenti uigitinouc. ^X quo antes reges ibi elfe ceperant anni crât trecent1.1x11.1 rex tue erat i iuda cuius nomen erat Ücbamiuel ficut alii putât g ei facceffit Ésecbiasiqué offat optimù 1 püfTimü regem T^omuli re/ gnaffe tpnbus.Jn ea uero bis tpnbus bebrdici popFi parte que appellabatur jfrabel regnare ceperat ■óiec.

zlD c fibilla ^ijtbreaiq inter alias fi billas cognolof oejpo euidètia mPta cecin1fTe.Xap.23.

Odé tprc nmilli fibilla erytbieS ■TT^uancinata feft.öibillas aût dar ro xgt;«it plnres fuiffe nóima.H^ec fanc erytbrea fibilla qda o iÏbriflo manife fta ofcripfitrq etiam nos pus in latins lingua rfibns male latinis 1 n ftanb’ legim’p nefeio cui’ iterptis iperitias: finît poft cognouim’.Ila uir clarifU mus flactianus g etiam ptocôful foil: bó faefUime faeüdie multcip Doctrine: cum oe tîbrifto loqueremur grecü no Hs codicé jnulit carmins effe ofeens Öibille erytbreembi ondit quodâ loco in capitibus uerfuü ordines Ifa^r ita fc baboitesiut bec in eo uerba legerétor


-ocr page 444-

I1IBER.XVIITlt;

^ffiiR: Îbn ‘flo8:tbeop;j 'os:fctfr . qö dl larine j[efu8 ^bnflus od filuiF fal oaror.lhiauf utrfiip quo^ pme lutere iftiim fenfum quem Diximus reddunt: flau cos gdä latmus extätibus uer ftb’ dl mterputatus bec continent, jndid) fignns tellus fudoie madefcet.

celo rejadueniet per fecla futums» Snlicet icarnê pfens ut mdicet ojbé. dinde oeû cernét kredul^ atq, fïdelï» $elfum CU factis eui m termino iipo. Sic aie 015 came adertiqs mdicet ipe: £ ü facet icultus oëffs i ueptfb^ oibis. Xdiciet ffmlacra utrf:cuctä quocp ga M.^piret t’ras ignis potucp polücp, Jnqrens tetri pottas effrfnget auerni, 5ancto:p fed.n.runcte lux hbna cami iradeffotes eterna flama cremabit., lt;)ccaltos actus retegens: tue gfep loqë Secretaratep os refetabit pectota loef, iüc ent 1 luci’;flrfdebut oétib^ ocs, Crfpiï fobs fubar:^ ebof^iterft allïf» (Joluef celu lunarfs fplcdor obibft. 3)eiiciet colles:ualles extollet ab fmo. Tló erft i reb’ boins fublfme nf alto. 5a equant capis mótes 'Tccrala ponu. fSfmnia edfabut tellus ofracta penbft. Sic parftcr fores tonenf:fluiacp fgni, ^t tuba tue fonfrii trfflêofmutet ab al to.Orbe gemês facin’ mffti uariofep laboies.Warfareliep cbaos móflrabft tena nebifeens.^^t rotâ bfc ono:reges fiflctur ad onfi. Tlefidet e celo ignffep 1 fulpbuns amnfs.|n bfs latfnis tictfi bis oe greco uteunep trâflatfsifbfnon potuft file fenfus occune:c:qui fit com Ifttere que font in eo^ capfttbus cone/ ttijnir:ubi y Ifa fn greco pofita efl:ga non poruert latfna ueba inoenfn:que ab fade Ifa fncfperent:' ifentérieouez nfrct.H)fam funt uerfus tres. 4ILuit’ 1 octanufdeefmus:1 nonufdeefm’. oez inde Iras q funt fn capftfbus omnium nerfuû onectentes bo;p tnu que ferfpte funtnö legam’rfed p eis y Iraj tanep ikfdé locis fpa fft pofita recordemur:

^ erpr'mitur fn quinque uerbf8;^eru» Cbnfius oef filfus faluator, äed com grece boe oicft'nó latine.^t ff uerfus uigfnti a feptc q numerus quadratum ternariü folfdu reddft. 4na.n.ter ou cta fifit noué:7 ipfa noué ff ter eucanf ut ex lato fn alium figura ofurgat : ad nfgfntf 1 feptc puenfunt.lbop afit grc top gnque uerbop q funt Jefus:itbrf flos:rbeus:po8 foter. qu c latine gef’ Xps oef ftlfus faluator: ff primas iras fungas:erft fetfs.f.pf'as.^n quo noie mpffice itellfgitur Xps: eo q^ fn bufus moitalftatis abpffo uclut fn aquarum piofundftate iifuus boe dl fine peccato effe potuent.llbec afit Sibilla ffue ervz tbrca ffue ut qda5 magfs credunt cuz manatfta nfbfl habet fn toto carmine fuo:cuf’ epgua ffla partfefa dl:quod ad oeo^ falfop ffue factor ciibi iptiz neat qnimo fra et contra eos 1 contra cultores eop logfur:ufi eoru numéro œpurâda uideaturqptinet adcioftatc ocf.^nferft et Lactäri’ opf fuo qdâ oe Cbifllo uatfefnfa fibfllc:quus n expz mat mi’.Sed q figfllatfm ipfe pofiift: ego arbftrat’fü ofunctij effeponeda: taqp unu fft plixu q file plura omemo rauft 1 bieufa-in manus iqt iffdelfum poflea Henfet:' loabut oeo alapas mSz mb’ icdlfs:'1ipurato 02e expuct uenc natos fputos.2)abft nero ad uerbera fiplfcfter fcüm Do:fii:'icolapbcs acefz pfes tacebftine qs agnofcat qd uerbü uel un uenft ut iferfs loqiurn corona fpinea coionetur.3d cibü afit fel -rad fitfj acetü oedeft. )n bofpftalftate bac monflrabut menfas.^pfa.n.ihfipfens gens tuü 0015 n intellejnHidudentem ino2taliu mêtib’:fed fpfnfs cotonaflf: 7 boiifdiim fel mffcufflf.Xempli nero uelum fcinderur-n medio ofc nop erft tenebrofa nfmfs i trib’ borfs:1 moite moifef tribus ofebua fomno fufcepto. ^t tune ab iferfs regiclTus ad lucê Icz tam uenfct:pifm’ refuKcetófs pnnpio


-ocr page 445-

EIBER.,XKL

rmocatas oflcfo.Tda Lactatws ear/ ptï p iterualU dtfpucatiói»foe ; ficut ta pohare uidebâf qae probire inten derat adbibuit tedimonia ^tbylltna, -due nos nihil iterponétc» fed i una feiic cónexa ponentes'folie capitib^ : tn deinceps ea fcriptorcs feruare non neglißät diftingnéda tnranim’.Thó niiUi fane ^xiÿtbreâ 6ibyllâ:nlK.ôijli fed belli troiani (pre fmffe fcnpfernt,' /bulled regnate Tornillo feptê fapi êtes clament:quo tpof decc titb^qne ifnbel diccbai ' i captiuitaté acbaldew ducte funt;idecp Tonmlus mortuua diuino honore donatus c .^ap.24.: S^c Tomulo regnâte ^^ales

nlOilefius fuifTc perbibet ’un’ de apictib’: g poft tbeologos poe ias igbus lt;gt;rpbeu8 majime omniö nobiUtat’ c:fopbos appell3t^c:quod eft latie fare's : per idétépas decern tribue que ioimfiôe popali uocate fut lïrabcl debeilate a cbaldeis: iin eas^ tras captiae ducte futzrcmanettb^iiu-dea terra duab’illis tribub^que nok lude uocabatur: fedeep regt babebât ^lerufalc. upernni l^mEu ai 1 ipe nó eópamtïktrin deos quod a ualgo notidinwe rettuler röani . ZS.üoduf q; adeo la fieri defierat:nee poftea ni fi adulädo näenado faetö e teponb’ iefay ut Cicero magniaTomVi la» dib’ mbiiat : g» nö mdiV 7 idoctis tcporiba8:qndo facile boies fallebätr fjiä ejpoliti87 erudiiis mermtbo» hono«8:^i8 nödü effeibuerat ac pP lulmierat pbilofopbo; 2 fabtilis 7 ac» ta loqcitas.^ed et fi pofteriora tepo ra deo# boks mortuos nö iftituert:' tarne ahätiqs iftitutos cerfer ut deos 7 bfe nö deftiteft. 4^iiinetiä fimnla tris q uetercs nö babebât aujeeft uäe arep impie fuperflitfonis illecebrä:id efficietib’ immüdis in ogt;;z corde de monibu8:per fallacia quoqp oracula deciptetib’.'ut fabulofa etiam crimina

6eo;tqoe iä otbanior feculo nö finge häf p Udos tarne i eo^dc falfo:^ n» minu obfequtpit'agerct' , 'Kegnamt deide numa poft 'Ä.omulü. Äui ci lila ciuiratê putaoerit dco^ profecto falfo;t numerofitate muntedän cade lurba refein mortiws ipfe nö meruit tâ^ ita putatus fit cclum mubitudic nuinii cöftipaiïe:ut loci ibi zepit non poftet,^oc regnâte rome 7 apud be/ breos in initio regni»f^nafte :qao i pio rege propbeta ^faias pbibcfocci fus ;Samia fuifte Sibylla referunt. Z-G-ui pbolofopin enifucrit regnâte apud romanos 4iarqiiinio }prifco:a pad bebreos ^edeebiareâ biemfalrm capta eft tcplucp fubuerfii. Ä3p.2y, -fT^Agnate uero apud bebreos 5« JL fdtebia17 apud romanos iarg nio prifeo q fuccefterat Vlnco oDarti no:diict^ c captiu’ i babylôiâ popul’ indcos euerfa bterufalc 7 tcplo iHo a Salomoe cöftructo.q^crepätfs eni eosJjpbete de ngtatib’ 7tpietatib^ fu is:bec eis uetura pdijerat:maxie tgt;i erctmasqctntic?2definmit ano;^eo fpf pittacus elOiiylcneus ah’ e fepte fapietib^ fuifte pbibcr. «tqmp cere ros g nt fepte numeref ^baltfi que fupra comemorauim” 7 bmeJ^ttaco addut co tepof fuifte fcribic tuiebi’ quo Captin^ dei popuP ï^abyioia te nebai’, Ibi fit ait Sold atbemenfis: pbilo lacedemonfus: periadr^cori tbius:^leobolus iydmsr^as pne neus.zömne« bi fepte appeUati fapic testpoft poetas tbtclogos claruerit; qa geera uite qdalaudabilta pflabar bomtnib’ ceteri8:7mo^p nönulla pee pta fentctiar breuitate cöpleri font. TOibil aut monimeto^ g, ad lifteras Btnnet pofteris reliqrt:nifi q, Solon qfda leges atbeniefib’ dedifte pbibef ihales uero pbyfic’ fuir;7 rao:^do/ gmati libros rehgt.^o fapnuitati« iudaice tcpof:7 Anaximander 7 Ana


,11.

-ocr page 446-

UIBER .XIIL

ƒen«»: *7^enopbä« pbpfid clajoeU ^unc l Jûytbagoras eje quo ceperut appdlan pbilofopbi.

/4Iuod eo :p2e quo ipletiaJ/cx-äni« tudeonttn eft refoluta captiuuasrroz mam quoque a dommatu funt regio Itberan. Îap. .itf.

lt;ridc tepu8 iPpnis rej pfa^

9 etia cbaldeia quot;taftynis ipabat rclajata aliqnra captiuiiafe ludeorü qnqgira mika bôiu e/eia aoiftauiâ du tepîû regreJt fecif;a tjb’tâtû pma «pta fûdainia:et altare conruaû eft Jnciirfanb’ aut boflib’ nequaquä ^ gredi edificädo uaiuerut . 3)ilatiup opus c ufq^ ad Dai’iu.per ide tépï’ etm illa gefta fût que eöfenpta fut i li bro ludiib: que fane icanone feripru ra^ fudei no lecepifte dicut'.^ub 3)a rio ergo rege pfa^ ipletis feptuagita 9018 quo8 tJicremias ^pbeta pdije/ ratireddita é iudeis foluta capiimta/ te hbertasiregnate romanos feptio rege lt;ar9nio;quoe/pulfo a ipb a re gu fuo:p domianone Iiberi efte cepüu qfep ad boe tép^ jjpbetas babuit po pul’ifrabe!:qui en mulri fuerif : pan co^z 'tapud iudeos 'Tapud nos canöi ca fenpra retinêt.^e qb’ me aliq po fitu:p jjmifii boe bbio co clauderê fu p)orc;qd ia utdeo effe faciendum, z2|e téponb’jjpbeta^tquoÿ oraal la babeïilibnkqque tue de nocatioe getut malta cecincrutiquadqj^omfe rum regrun cepit: aflynorumque defeat . ^apitulij. .^ ^r^r^mpcra igitot eo^ ut poftim’ 1^ Jaduerfeiateriota patilulu tecur ran^^Jn capite libri Stfee ppbete 9 prnus i duodeci ponitumia fcriptu c Öferhl dni quod factü eft ad ^fees diebns ijsie joatban 1 debas 7 'Ï5ccb!e regu iuda.dmos qnoq; die bus ^gt;5« régis jjpbeiaffe fe feribit. dddit efia Jeroboa rege ifrabel g p eofde dies fmt.nec non Jfaias fihus

lt;4mos fine fupradicti propbete fiae g# magis perbibetur alen’; g nó ppbe ta eodem noté uocabatur,eofde reges qiiattuot quos pofuit ófte i capite It ba fui pomCquo^ dieb’ fe jjpbetafTe plogf.jlticbeas ctia eadë fue opbetie cómemoiat te'poïa:poft dies Óce.na tres qui fequutut reges notât:quos et 4)fee notauit.Joatbâ inJ'asi Cje cbia, ibi funt quos codé tepore fimul ^pbdaffe cj eo^ litieris iuenic .Hbis adidgitut jonas eodé disia rege re/ gnüte:et ^obelxum lä regnatet Joa/ tban g fucceffit Ójie .Sed iffoq tƒ/ pbeta^ duotu teporaï ctonicts nó in eo^ libiis iuenif potuim’zquoniâ de fûts diebas tacét.e£cdunfaut bi dies a rege latinorum 0roea:fiue fapiore 4uêtio ufq; ad rege T^,omFu ia roma • nu:uel etia ufq? ad tegni pmotdia fitc ceftons ei’ Thume igt;5piln. ^jeebias quippe rejiuda ad ei’ tepora ufque reguaaitac p boe p ca tpta ifti uelut fûtes jjpbetie p^ritet erupeft:qu3ndo régna öfecit aftyriorti:ceptiq? roma/ norit :ut fcilicet qucadmodu regniaf fprioy pmo tcpo:eerlit t dbraâxai ƒmiftiones apuffimc fieret i et’ lëmie benedictiois omniu gëtiti ita i occidê tail's babyloïs exordio q futtat jpüs impcrate regnatur’n quo ipleret' illa promiffa ora propbetarü non folum loqucntubucru etia fenbêtiu in tante rei future tefttmoniü foluerêf.Su tni propbete niiqt fere defuiftent populo ifrabel icj quoibi reges effcceperufl nfum tantumó eorü ui rcnö gentiü: quado aut feripta mâifefti’jtpbetica condebatiir que gctib’ qiiandoq? ƒ/ deffet:tüc oportebat icipere qndo code bqur bec ciiiitastque getibpiparet. /2?e bis q^ad euâgeliû jpi ptinêt gd ®leeet dmo8 ^pbetau^it. ïïap.iS. O^ee igitur ƒpbeta qnto piüd^ quidé loqutur : tanto opofius penetratur.^ed aliquid ide fumendu


-ocr page 447-

UBER-feHL

tftîîbicfjc noftra jjmiffiöe ponedö €{erù iqm(in kco quo dictu eil eis no popuP mc^ uos: uecabutur 7 ipfi filit de; uiui. Ü'Joc teltimonlu jjpbeti cu de Doeatióe popnli getm qui pus non peninebat ad den:ena apotlok» telle /ernt: 7 quia ipfe quoep populus gentiu fpiritualiter efti fibis 4brae: Be p hoc recte dicitur ifrabel:jjpierea fequit 7 dteit. €t cogregabut iiln iu da 7 filii ifrabel in id iplu5:7 ponent fibi pricipatus unu 7 afeendet a teua. H^oc ft adbuc uelnn’ e/ponex : elcqi propbetici obtiidetur fapor, quot;(^.ecolaf tarnen lapis itle angularis;7 duo illi parûtes:unii8 ex indeif t:alfer exgeti busalle nomine filio;p iudaade noie fiiio;pifrabeLeideum pricipatui luo iidipfu initente8:7 afeendentes agrio fcantur i terra. 'Jflos autem carnabtej ifrabelitas qui dune nolunt creder in ^briflumipoflea credituros ideft fi Iios eorum:nâ utique idi in fuu; locu moriédo träfibüt ade ^pbeta tellat dice's.4lgt;uonia dieb^ mulcts fedebnt filn ifrabel fine rege:fine prtciperfine facrificioifine altariifie facerdotio : fi ne manifedationib^. Ç-Uts nó mbit ntic fine iflisêe iudeos.quot; $ed quid ad - iögatandtam’’.®t podea iquit reuer lét filiï ifrabel:7iqmrét dnj den fun 7 kallid rege fiiu:7 dnpefcct in dno 7 in bonis eins in nomfTimis diebus. Tlibil eft ifta propbetia manifeftius: qua Gain'd régis nomine fignat^td ligif iSSbrift? iqui fact’ eft ficui dicit npoftolus ej femine Pallid feciiduin carnem.jir enunciamt ifte japbeta « ftio die iObnfti refunectionem futuig ficut eâ ^pbetica altitndine pnuciart oportebat ubi ait ; Sanabit nos poft biduii:7 i die r’tia tefutgem’.^eciidu boc.n.dicit nobis apoftol’Ji cofuite jiftis cu 4brifto q furfu fût querite. dmos quoep de rebus talib’ fic japbe tat.Prépara iquit te ut iuoces bûtuû ifrabel:quia ecce ego firmäs tôittnû 7 Cleas fpirt(n:7 ânuciâs in bominibus ebriftù luu.^t alio loco.Jn illa die i qutt xfufeitabo tabetnaculum Pauid qb cecidit:7 reedificabo q cecideft a’ 7 deftructa ei’ rtfufciiabo:7 xedifica bo ca ficut dies fcfiuta ute^quijät me refidui boinu 7 ocs getes i qutb’ luo catiiënomë men fap eos:dicit dns fa cies bec.Z-G-ueab jfaia de iSbrifto 7 ecclefia fint predicta, fllap. .2p, J Saias propbeta no eft in libro

duodecis J3pbeta^:qui jjpterea dicut miores quia fmocs eo^ fût brc ue8:in eo^ ^paratiôe q ideo maiorcs dient 'ga plija uolota ïfiderut.ex qui bus bice 'Jlaiasiquc ^pter eadc ÿ/ pbetie tpra fubiugo fupradicts duo P.^aias ergo iter ilia iniq q aigmt 7 imlta prece pta 7 peccatori poplo fu tura mala pdipt.etia de Cbrifto 7 ec clefia bocëde rege 7 ea qua codidit ctuitate:multo plura gp ceteri ^pbeta uit:ita ut a gb’dä euagtlifta qi^pbe ta poll’ diceretur.Sed ƒpter ratione opis terminadi unu de mukis boc lox co pona.^;cpfona gppe dei patris lo quës.ecce iquit iteUiget puex me’: ex altabitur 7 glonficabifuaSde . ^iuc admodu fup te ftupefeët multi ita gio ria pnuabitur ab boibus fpe's tua: 7 gloria tua ab boibus;ita mirabuntux gëies mFte fup eu:7 oiiebufreges os uniqnonta gbus no eft anunciam de fillo uidebiit:7 qui no audierut intelli gët.^ne quis credidit aaditui nxo:7 bracbiu dni cm reuelatu c anuciauf mus corä iilo.ut ifirmus ut radixW fra fitiëti.Tló ë fpës illi neq; gloiiä ^t uidimus eu 7 nó babebat fpeciem neep decorë:fed fpës ei’ fine bonox b ficies p oib’ boib’ . ^5 in plaga po fitus 7 fciës fetie ifirmitatë:quoniâ 3 uerfa ë facies ei’.inbonorat’ë : nee magni exifüai’ë.lbic peccata nxa po: tat:7 jjnobis dolet €1 nos ejiftiaui .0.2.


-ocr page 448-

EIBER .XVIU.

mus lüüeffe in dolore:? t plaga: 1lu afflicdonc.lpfeaüc uulnlt;ra(us eUp pm mt^raKS nras: 7 mfirmatus ê ji peer pucatanra .^judicio pads ure m eodiuore etus (anati lmn^.£jgt;e8 ut cues erramm’.lojmo a ma fua ‘erra uin dominas tradidit tHû pro peeca tis nfis:! ipfe propur quod affiidus énon aperuit os.^i oms ad iinmola du dnetua 6(1:7magnns ante eu qui ktonderet fine uoce lunö apermt os faum.ln bomtlitate mdiciu eius lub latum eltgenerauoné ems qs enana bit .quot; Æuouiam tolktur de terra uits ems.ero tniqtanbus popnli mei duct'-^ edad mortemz-tdabo malignes pro ftpultura eins;- :dwites ƒ morte eP, quoniâ imqtaic nó keu.nee dol’ iné tus dl in ore eius:7 dns tiult purgat eü de plaga. ^i dedei nis pro peecato anima uram nidebitis feme lógeun . ^t dominas ull aufette a dolo: a135 emsioitendere illi luce: 7 formaf «et leetü;iulhfitaic indum bene plunbus fcruientê:7 eo^ peccata ipfe portanit, t^rojMerca ipfe bereditabit plures : 7 fortui diaidet fpoiia . |gt;fopter quod tradita ê ad moites aia etu8;7ïteim» quos e^idiatus tik7 ipe mFto.52 pecca ta po2tabit;7 propter peccata co^ tra dims ed.4)e if-bndo bec.‘]|auero de ecclefia qb kquitui audiamus.Iitare inqnit derilis que nó p3ti8:erumpe7 clama que nó putris;quoniä multi fi Iii deferte magts eius que habet ut ru.dilata locii tabernaeuli tui:7 pa/ los caula^tuay fige, npoli parcere: prológa funiculos tuo8:7 palos tuos cóforta.ddbuc in dejterä 7 finiftrâ parte ejtéde:7 ferne mus bereditabit gctes:7 cintrâtes deknas ibabitabis, '‘rte tïeas qnomaeófufa estneep rate rearis quia erjjbzata es:quoniâ ofufi one eternâ obliuifetris;7 obpbîii ni duitatis tue non eris memor :quoniâ dûs facies te dns ëabaotb nome ei*

7 q te eruit ipfe deus ifrabel uniuerfe terne uocatut 7 cetera.^e;t ida fatif: 7 tn eis fût exponeda nonuUatfed fuf heere arbitror qa ita fût apta ; ut etiâ inteUigere cogautur inimiei muiti . Zldue dPtebeas 7 Jonas 7 Jobel no uo tedaméto côgruetia ^pbeiauetut.

^apitnlus. .30.

,/Tv Jcbeas jjpbeta ihridûifign \pones cuiufdä magni mótis beclöqt?$iit i dub’ nomdimis mai fedus mós domus dni:préparai’ (up uertues montiu 7 ejaltabuur fup col Ie8:7 fedinabat ad eü plebes: 7 gc'tes muite ibut 7 dieet, tjuute afcendam’ in mótë dni:7 idomum dei Jacob: 7 odendtnobis ma fuam:et ibimus in femitis eiustqa e/ $jton protedet lej: 7 ueibil dni oe bierulalem.^t mdiea bit iter plebes multas:7 redarguet ^c tes potëte8 ufep 1 longiquüqPudicês ilte ƒpbeta 7 loeu in quo ^bndus ê nat’:« tn mqt Èetbkbc oom’ epbra ta:neq^ minima es ut fis i milib’ in de. f: ƒ te mibi prodiet dm nt fitiprl cipem lirabel:7 egredus ei’ ab initio 7 ejdiebus eternit« t.8:^iptcrea oabit cos ufcßad tépus quo panuncs par tnriet: 7 relidui tratres eius ouertenf ad filios ifrabel. Ct dabit 7 uidebit 7 pafc.t grtgc fuüinirtute oni 7 in bo norc 11ommis dni oei tui erut quoniâ mie magnificabtt ufcp ad fummü tie. Jonas autê propbeta nó tam fermone ^fua quadam padione ^pbetauit ^bridu:profecto aptius cp fi et’ mor tem 7 refurectionem uoce clairet. Wt qd enis ejeeptns ed uctre beluio;7 die ftio reddit’:nifi ut (ignificaret jpój de profundo inferni de ftio rediturû.quot; Tobel cla que japbetat multis urbïs copellitexponi:ut que ad ;cpüm 7 ec/ clefia pertinent dimcef eât.ifnû ramen qb etiâ apodoli omemorauenit qndo in cógregatos credetes fpiis fanctus ficuta jpó jamidus fuerat defupuéit*.


-ocr page 449-

MBSKXKfflk'

non pretermträ.^t entiqt part bec:

1 effüdä de fpô meo Cup ônem carné:

1 ^pbftabût filü nff1 ftlte nfe: i fez mores un fônûbunt fönia;i louenes nn uifa wdebnt.^t qdem i faos me 08 '1andllas meas mdùbus iHis ef/ fonda de fpintu meo. /4lae i db do t Tlaum Tdbaoic de faluR mûdi tnjepo pnûciata reperof 43p.ji.

lUs jjpbete de mmonbus: db Xdias 7180 dbaoïc :néc fua ttm pora dicut ipûnec Î cronjo« ^ufebii 1 ihieionjrmi quâdo j^pbetauerït iue mtHr.dbdia« qdem pofitus eQ ab de eu nl^icbea : fed nó eo loco ubi notât’ tp:a:qu3do utlicbeS jjpbetaff: ejc ei’ lufeiis collât: quod «tore negligent' defcribentiû labores altenos e/iftio fôngïiïe.^uos alieös uno cömemo ratos i codicib’ cronicoy quos ba/ bnimus nö potaim’iuentre: tâen qa tcanone côtinenf-nec ipfi oportet pre reâtur a nobis.^bdos quâtû ad ei’ feripturâ attinet omnm bremïïimus propbeta:p:adae2fu8 5dameä gentem loqrur.f.^faH uni’ej diiob’ gemi nis filiis Jfaac nepotib’ dbrae maio risiUi’ reprobatt. lbono fiJdumeS mo locutfóis quo iteUigif a parte to tu :accipiamus pofitâ elle pro gennb’ poiïumns de jpo agnofetre quod di cit iter cetera.^n monte ant fpon ent falos : I ent fäetü.^t paulo poll i fine ipfius j^pbetie 1 afcendent iqt faluati «Xmonte fron at defendant mötej C fau:! ent dno regnum.dpparet qppe ld eiTe cópletum;cum faluati ex móte fyon ideft ej iuda credentes in XP^5 qui ptecipue agnofcutur apoftoli afcé deniunt ut oefenderent monter ^fau X9.uomodo oefenderunt:nifi per euâ gelii ptedfeationé faluos eos facicdo qui crediderunt uteruerentur oe pote (late tenebra^:! träfferzentur i regnö dei/Z^uos ofequené exprefot addedo lent ono regnum. mon» enim fyon tudeag fignificatiabi futura pdicta cd falusiX fanctii quod c ibnd’jcfu». 40on8 uero cou Idumea é.p qua fi gnificata eil ecclefia gentin.qua oefen derüt ficut ejpofui faluatt de monte fyon ut effet duo regnö.Iboc obfeuip erat anteep fieret:fed factö qfnó fide lis agnofcat.quot; flau uero propbeta îmo per lilij oeus. e^termmabo mqt fculz ptilia 7 cödatiliaiponä kulptur â tua. quia ecce ueloces fup motes pedes euâ gelisâtis anuùciâtis paces . Célébra luda oies tuos.feflos redde nota tua. quia ia nó adiiciét ultra ut trafeant in uetullaié. ïtófumatu c:cóiumpt« eff: ablatum efl.lfcendit qui tnfutffat i fa aem taa : eripuns te in tribulatione . XS^Uis afcendent ab infens1 infaffia oeritin facie lude : boe é iadeo:p difci pulo^.Fpintu recolit factö.qmemi nit euangelfum. 4d nouö.n.teltamen tus punent :quo9 dies felliia fpintg tahter inouätunut in uetuflatem trau fire nó poffint.ll^ono per euâgeliâ ex tenninata .culptiha t confiât!ba idtfl idola deo^i falfoyi' Tobliutone tanq» kpulture tradita ia uide!nu8;'ibâc et in bac re propbetiam eópUtam effe co gnofcim’.4bacuc de quo alio i^ der cbnlliaduentu qui focurus fueratin teUigitur dicereia zefpondit dominus ad me 1 dixitJcnbe uifum apte in bu Xo:ut adeqtur qui legit ea quia adbuc uifio ad tépus; iorietur in fine :i nó iuacuö ibit.’fi tardauerit fudine eug: quia ueniés ueniet:1 non morabitut, ziOc jTpbetia que t oratione ^bacuc 1 cafico cotmetui. Cap. ^.

Œratione auté fua cu catico ft duo xpo dicit :dne aodi é tui 1 timui dne ofidiaai opera tua a expam . 4tuid.n.boc eft mft precognite noue ac repentine falu tis bominum ineffabilis ammiratioz In medio duo^ aialius cognofceri»: qdémfi aut i medio dao;jt teftöêto;p « J


-ocr page 450-

WBER .XVIII.

sut in medio duo^ Intron om: aut in medio dOoyfi i Jfeelie cum eo imóte fermocinâtiû,-'3)û appropinqnät äni cognofceri» i aduentu tepons oltêde nsiboc ga p fe patet nóc e/poncdü. 4tuod nero fegtur exponêdü:i eo da conturbata fueru ata meaan ira mife rieordie memor cri«;gdèmfitp wo 08 in fe ßäffigurauit de quo; 2géte fu it:qui cû magna ira turbati crucifige rent jpus:ille mifericozdie memo: di jit.paKrignofce iUib: qa nelcnit qd faciut.2)e’de tbemari uenict:'lfâctus de mote umbrofo 7 c0dcnfo.lt;K« bic dictu eft de tbeman oeniecahiiterpie tati funt ab auftro uPab africo : pqb fignificatur meredies ideft feruouan' tail's 7 fplendor oeritatis. dOotc u«o nmbrofum atq? códcfum:^m8 mul/ tis modi« poffit itelligi:libctias acee penm feriptwaiz altitudinc dioina^. qbns xp08 propbetat’ c.4)ult3 qppe ibi umbrofa atcp codenfa fût:que me tc queiêtis exeiceant.lnde aut uenit: co ibi eu qui itcHigit iuenit . d)ppuit telos uirtus ei’: 1 laudis ei’ plena c trtiajqdeH nifi qgt; i pfalnio ctia ditif : e/altare fup telos dcu«:7 fup omnem fera gloria tua/iplcdor ei’ ut lumc encquidêmïifama eins tredêtes il luminabii.-tornua in manib’ ei’ fût qd ëmfi tropbeû trucis^^t pofuit ta ntare ûimâ foititudis fue:nec exponë düc.dnfc facie ei’ibit unbü 7 ^lët i tapiim ate pedes eins: qd eft nifi qb 7 antes q? but ueniret pnûdatos ë• •7 poRea 05 bicieueifus ëanunriatus ë/ äfctk 7 terra omota tftzqd eft nifi qb ad fubueniëdu ftetft :7 teita omoia ë ad crcdendü.-’l^.efpcxit 7 tabuerut gé te8:boc eft mifertus ë 7 fecit populus penitëtesXótriti fût motes uiolëtia: I)of ëuim faciëtib’ miraculis elato:p contiita eft fupbia.^efloxeiüt tolles rfemaks:boe eft bumiliati fût ad tem pus ut erigerentur i eternü.lngieftu®

eternos eins pro laborib’uidi:boc c nó fine mezeede eternitatis laborë ca ritatis afpep' 4^abernatula etbpopó ejtpauefcët:t3bernacala terre madiä: bot eft gentes répète pezterrïte nócio mitabilium tuopietia que nó fût i wé romano erut i popPo cbriftiano.Tlu quid m fluminib’ iratos es dne;autï fluminib’ furor tuasraot i mari ipe/ tus cnusH^oc ibo dtttü eftiqa nö oe nit nut ut wdicet mundtided ut faloeè mundus per ipfü.4^ui aftëdës fuper equos 11108.7 egtatio tua falos: bot ë enagelifte tui portabüt te ; ga regnëa te:7 enagelm tun falus ë eis q tredut tn te.^niendès intëdes artü mû fup iceptra dicit dns;bot ëominabeiis iu diciu tuu etia regib’ terre . flumini/ bus feindetuz terra; bot eft ifluentib’ ^môibus pdicâtiû te apientur ad cofi tendu boius corda:quibus dictum ë feindite corda ueftra 7 nô ueftiméfa ura.X^uid ë uidebût te 7 dolebût po pulcntfi ut luèdo fint beati/^Iuid ë diïpgens aqs iceffa nifi ébulado i eis q te ufcp quaep ânunciât^ac atep bac dtfpgis flaëta doenine/Ctuid ë 4bpf fus dédit uocem fuâé4n ^fûditas toz dis bumani;qd ei uideret ejepffit f fil titudo fantafie fue:tan$ uerlus fupio ris ë eƒpofitio: dUitudo.n.é abpfl’, 4tuod aût ait fatafie lue fubaudiëdô eft notes dédit:bot eft qb dixim’q» et uideretur ejpreftit. fâtafia quippe ntfio eft qui non tenuit: non operuit: fed tôfitédo eructauit. Dienst’ ë fol: 7 luna ftetit i ozdine fuo:boc ë afeëdit Üfbrift’ i celn:7 ordinata eft eedefia fub zege fuo, lu luce iacula tua ibût : bot ë nô i occnltu fed i mantfeftû tua iierba mitfètur. 'Jn :fplëdore cornfca lionis 8rmo; z tuo^fubaudienduj eft iacula tua ibut.^ijerat.n.fufs : que dito nobis i teneuris dicite î luîe . In cômiatiôe ërâ miorabis.id c amiâdo bûiliabis boies: 7 in furore deucie»


-ocr page 451-

LIBBR.XVIII.

Rentes; quia cm qut fe ejeaUanramdi eädo coHides.^jifh in falutê populi tui:ut faluos facexe jpoftuop.milifh in capita inimico^z morte: nihil boni ejponeudu ed.^/otafli uincula ufep ad coUii.^f bóa bic poflut itdligi ut eula fapiêtieiut uinciantur pedes i co/ pedes emsil collu i torque ctijs.}^re/ cediRi in Rupote metis :fiibaudiamu# uincula. ^pcitamt.n.bona : precidit mala; oe quibuf uicitur eiiinrupiRi ui cula mea.Ct hocin fhipore mentis id c mizabilitet.^pita potetui mouebtif tn ea.fcilicet in ca admirationc.^daz penet morfus fuosJuut edcs pauper abfeonfe.potentes .n. quids iuotorû ^nenicbant ad onjiuerba eius 1 facta mirati : 7 efurientes panem oocuine manducabant abfeofe .ppter metiij iu deo;?:ficut eos pzodtdit euangelmm. ^immififti in marc equos tuos: tur bantcs aquas multas:que nihil aliud funt ^ multipopuli. Ttlon enijakjo more conuerterentur;aU |furoK perfc quetetcfnifi ocs turbatct. dbhiaui 1 erpamt ueier meus a uoce otanonis labio; zmeo:^. Cf introurt tremor in olïa mea.lfubtus me turbata cd ba/ bitudo mea.lntendit ï ea que oicebat: 1 ipfe fua ê oratione ptemtusiquaƒ phetice effudebatil in qua futura eer/ nebat,turbans .n.populis multis:ui dit imminctes eedefie iribulaticcs;9ti nnoep Ie eius mebtu agnouit atep ait. Xequiefcam in we tnbulatióis tan^ ad eos pertinés qui fût (pc gaudétes: in tribulatione patientes.^lt afcendaj inquit ad populu peregrinättöis mee. Recedes utiep a populo maligno car nalis cognatiois mee:nö peregunate ibac terra : neep fupna patria'reqrcte. /jluoniä ficus inquit non auferet fru cu8;7 non etuntnaumtates in uineis. iOctiewr opus oliue:!campi nó faci ent cfca5.2)efecetüt ab efca oues:' Tnó / fuperfunt i prefepibus boues.Uidit dl gentem que cbnïlum fuerat occifurs ubettatê copiai fpiritualium pditutâ quas per tettenam fecunditatem more ptopbetico figuramt. ^t quia irâ oei talem ptoptcrea paffa cd dia gens.ga oei ignotäs luditiâ fus uoluit coditu erende continuo ego autem inquit in ono ejultaboigaudebo t oeo falutari meo. ^ne oeus uirtus inca datuit pe ocs meof in confümationes.fuper e^ cella imponet me:ut uincam in cantico oe quo limilia quedam oicuntur ï pfal mo.Statuit lupta petra pedes mcos. 1 oiuejit gredus meos;' Timmifit i os meum canticum nouum hymnum oeo nodro.'ipfe ergo uincit in cantico oni qui placet m eius laude nó fua: ut qui glotiatur in domino glotietur.ußdP aut mihi uidctur quidam codices bic gaudeboin oeo ^efumeo :q5 bi qui uolentes id latine ponere:nomen ipfü non pofuerunt:quod ed nobis amici/ dus 7 ouldus nominarc.

/3)e ebtido ï iiocationc^etui5; que Ibiercmias 7 Sophomas ptopheticq tpiritu funt prefa i. iap.33..

'Wblt;v Jeremias ptopbeta oe inaionb’ /Icdfiait|flias: none minotib’ ficutT celen:oc quo^z fcriptis nôuuUa id pofiii.Pzopbetauit aut regnate 30/ fia i bierafalc:^ apud romanos 4nco u^aztio : ia appzopiquäte captiuitate iu deo^z. Æetcdit aut pzopbetia fua ufcp nd qnitum meniez captiuitatis: ficuti eius litteris iuenitur.Sopbonias aùt unus oe minozib’adiiigitur ei.Tpam 1 ipfe in oiebus |ofie propbetad: fe di dt: fed quoufq? no Dicft.^rcpbctauit tzgo ibieremias no foli i ^udmartip uerum ct Xarqni/ pfd tepozib’ : que romani babuerùt qmtn rege. quot;Jpfe.n. quâdo ed ilia Captiuitas facto regnâte iä ceperat.pzopbetas ezgo o iSbndo Itoieremias : fpüs inquit ozis nfi ons ^ibudus captus ed in peccatis «fis: fic bzemter odedes -7 on3 nrs jpu5 “T

.U.4-


-ocr page 452-

U1BER «XVIIL

pffn effe pjo nobis, ^ê alio locoibic d:’ meiif quun no e;itiinabitjr alte: ad eu qui muenit 005 uiain pmdentie:

1 oedif ca Jacob pnero fao: 1 ifrabcl dilecto fno.poft bec i terris nifus eft: *7CH boibna onerfatus c-lboc teftnno nin quidt no fl^iereinic fed fcribe ei’ a(n-ibuijt:qni nocabatur Äarucb: fed ^leremie celebtati’ b»betnr.''i^urfns idem ptoplxta de ipfoÆ.cc iqnit oics ueninnt oidt ons: - Tfnfeitabo ^aiiid germen inftun regnabit rejcil Gpics ericT fadet indiciu 7 milit a in terra. Tn oiebns illis faluabiinr indanifra bd babitabit côfidéter:7 hoc c nomt qd ijocabiint enm on? inftns no fter. 2)e nocatione aut gentid que fiitnra fn eratn cam niic impletaj cemimuaific locutns eft.^pne den« mens 7 refngiu meu i Die malo^rad tc getef ncnict ab ejnremo tene.ct wcct^lere mendada coluenit patres un ftmulacra:7 no eft Ids utilitaa.^nia iiero no erat cum agnituri iudei: a quibus cum 7 ocddi opo2tcbat:fic ideapjopbeta fignificat. •lt;^rauc cot poian bo eft:7 qs cogno feet eu.-Hpuius t etm illud qo in libro .ir. pofui oe teftamento nouo:cuiu» e mediato: ebjiftua. ^fe quippe Boie remiaf ait.^cce oies ueniiit oidt one: et eófumabo fup oomi jJacob teftame tij nouiin cetera qibi legntur.Sopbo nie aut pzopbete g eu Ibieremn ^p!gt;e tisabatibec peiicta iterim oc jpo inter pond.^ƒpccta me nicit one i Die re/ fnrrectionis mce in fiitnrüiga indicia meu 7 cogregem gentc8:7 colliga re/ gna. '^tifern.H)022ibilis »nquit Dns fuper eo8;7 eƒfminabit ces dcoöâc; et adojabtt eû mi ' de loco fiioioês in/ fule gétiü.ipt paulo poft. 4ijc inqûit trâfuertâ i populos lingua 7 ƒ gciïïes ei’ut oc8 inocet nomc om:7 fermât ei fub uno iugo . À finibus fluminum tlbyopie affere't mibi boftias : in illo Dic no ofdden's ej cibus adinuetóib’ ttusiquas impie cgifti î meiquia tune auferam abf te prauitates iniurie tue: et ia nó adiicies ut magnificeris fuper montem factum ineu. ^t fubrelinquâ in te populu manfuetum7 bumihm: et ucrebuntur in nomme uni qui relig fuerint ilrabd Jbec futrdijeioe gbnl alibi pjopbetawr:quod apoftolus etiâ cômemotat.^i fuerit numerus filioîa ifrabel ficut arena maris: relige falue fiét.lV)ecgppe i ƒpus illi’ gctis reliqe credidcriint.

-^^^J’pI’^ 2Ç®n»^ 7 ^^cbielw ‘VJ‘^P“5 «lt;^W5lt;F coco:d3tXa.34..

Tppfa pono ciptiintate babylo n^4)aniel et ^secbiel ^pbeta

neft p2iu6:alii.f. duo e/ p’opbeus ma lonbiie. -ij^uoj? Daniel etias tempus quo uenturus 4buff’ fuerat atep paf films numero oitfimuit aunojeiquod longum eft eóputado möftrare: et ab aliis factitatö eft antenos.jpc potefta te nero eins ecdcfia et glonofa fic locn tus e. Uidebam 1113t i uifione noctis: et ecee eu nubibus ccli filins bomiins neniens erat: et ufcp ad netuftum oieip pnenit.Jn cófpectu eins pidatus eft:7 ipfi Datus é principatus 7 bonen 7 re/ gnu et ocs populi. tribus 7 lingue ipfï fci'inent.ll^otcftas ei’ poteftas ppetua que nó trafibit: etregnum dus quod non comimpctur . i'jccbid quoque moje pjopbetico per ^auid cbiiftum fignificäs.qa camé dc ^auid femine affumpfit:propter quam formas feun qua factus eft homo etiam fenms oei Didtitr idem Dci films; ficcum J3pbe/ tado prenudat ej perfons oei patins. Æt fufeitabo inquit fuper pecora mea paftoiem unu: qui pafcat ca fuu mein Dauid.et ipfe pafcct ca et ipfe cm bis in pafto2cm.€go autem dns ero cis ï Deus, ft feruus meus Dauid pzinceps in medio eorum ego oominus locut’ fnm.^t alio loco.et rej eigt unusenr omnilxis imperansiet non erunt ultra


-ocr page 453-

lUBEMVJHL

cue gente8:ncc oiaidentur ampltns m 0110 régna: neep pollucc’ ultra idolts fui8:7 abboinwatiomb’ fuian m cd «18 iniquitanb’ fuis . ^t faloos cos facia b uniuerfss fedibus fms:in gb’ peccauerunt:! mundabo eo8:l erunt mibi populus: 1 ego cro ets oeus: et feruus meus rej ®amd fuper eosiet pafto: unus erit otnnimn co:um.

zäPe triü pjopbeta^ uademio ideft dggd ^ebarie 7 uÓalacbic.^a.^y ^^w-f^Oanttres inino:ef pjopbete:q -4 ~ ^Jopbetauenitt fine captóntada

4gg^: -5äcbari'a8:40alacbiaf. ^jLno rum ^geU8 cb:iflum 7 ceckfias bac aperdus bicmtare ptopbctatJIbec oïc oommus e/erdtuain . 4dbuc ununi tnodicum;7 ego commonebo cclum 7 terrain 7 mare 7 aridam:7 omnes ge tes inouebo: 7 neniet oefideratus cun ’ ctis gentibus. Ibec pjopbetia partim tam compléta cemitur.partim fpcrac in fine compUnda . uOoint enim celu angelomm 7 fiderum teftfmonio:qud 'Do eb’iftus incamatus elLulDoiiit ter ram ingéti miraailoioe ipfo nirginis partu.«n)o£«t mare 7 aridam:7 i in/ full's 7 in orbe toto cbiiftus ânunci/ tnr.'^a moiteri omnes gentes nide/ mns ad fidem.'^am ucro quod fegt: 7 ueniet oefideratuf cunctis gendbus: • De nouillïmo eins ejpectatur aduetu.

^teni oeftccratus effet 7 ejpeetädus cunctis gentibus: pius opojtmt earn oilectum effe credeniibns.gacbarias oe Cbnfto 7 ecdeffa.exulta iqnit ual ce filia fvonnubib filia bicrufale:cc/ ce rej tn’ neniet tibi tuft’ 7 faluatot. Ipfe pauper et afeendens fuperafinu et fuper puUu filw afinc, ^tpoteffas * efus a mari ufque ad market a flumi nibus ufque ad fines terre, boe quan DO factii fit: ut ons Cbtiffus Finnere iumento buius utereturdn euangelio teginir: ubi 7 bec japbetia commemo ■ ratur ej parte quantu tlli loco fuffice

re oifum eff.d^b loco adipfum Óni/ ftum in fpiritu piopbetie loquens oe remiffione peccaco^ per dus langui/ nem:tu quoque inquif in fanguine te ftamenti tui emififfi iunctos tuos oe laat in quo non eft aqua, tluid per bunc lacum uellet mtciltgiipoffunt of uerfa fentirretw fecundum rectam ft oem.aDibi tarnen uidetur non eo fi/ gniticari nidius:nifi humane mifcne ticcam ptofunditatem quoda mmodo 7 fterilem:ubi non fût flucta iuftitie: fed iniquitatis lutum.^c boc quippe lacu i pfalmo ét oicitur: ct edu/it me oe lacu mifcne et oe into fecis. 4)ala ebias pzopbetans ecclefiam quam per J^bnffus ’^3 cernimus ptopagatadn oeis oicit apertiffime ex perfoua oei. ‘no eft mlbl uclutas in nobis:ct mu nus non fufdpiam oe manu neftra. db 0:tu.n.fobs ufcp ad occafum ma/ gnu eft nomen meiini in gentibus: et in omni loco facrificabitur: et c fferet nomini meo obiado mundaiquia ma guum nomen med i getib’ dicit ons. Ipoc facrificiu p facerdotius Cbnfti fecundum otdinem alVekbifedecbicu in omni loco a fobs ortu ufqs ad oc/ cafum oeo ia uideamus offerri,ijacri ficiu autem mdeo^ quitus oictu eft: no eft mibi uolutas in uobi6:nec acci pi5 oe manib’ ueftris munus:ceffaffa negate no put: g adbuc e/peetät aUu ^biiftu eus boc qued pjopbetatum kgnnt et impktum uidentmnpleri no potuerit nifi p ipfum. J)icit.n.p3ulo port ex perfona oei oe ipfo.teftamc tum meum ent cum eo wte Tpacisiet oedi ei ut timore me dmcretiet a facie nominis mei reuerei’etur. lex nerita fis eriti ore eins, i parte oiriges abu labit meciim:7 multos ab iniquitate ouertet.quoniam labia heerdotis cuz ffodient ictentia3:et legem inquirent oe oteeius: quoniam ageins pominf omnipotentif eft.Tlcc mirddöc.qnw


-ocr page 454-

LIBER .XVIIL

omnipotent« dm angelus dieft« eft cbtillus Jefus. $icut.n.ferui« p:opif formant ferm in qua uenit ad Iwies; fie angelus propter eMangehum quod nunaamt bommibus . 'Ham ft grece iltaitaiterpretemur: l euageliu bon» nundatio elblangelus nunaus?2Pe ipfo qutppe iterum oicit. €cce angel« me» mifta: 1 p:olp!detuiâ ate faden» meai' ïfubtto ueniet in templum fuun» oominus quem uos qncritts:1 agelus teftamed quern uos uultis, eeee ueniet oicit oomluns oeus omnipotensi- tq» fuftmebtt mem Introitus ei^f am qui» fillet in alpectu ei’* .” Iboc loco et prix mum 'rfeeundûxbnfh pienûdautt ad nen(ti.fgt;rimum fdUeet oe quo ait. ^t fubito in têplu5 fntim ueniet oominu» idefl in camem fuam: oe qua oicit m euâgelio:foluite fcplu boc: T i triduo refufdtabo illud. tletundus uero ubi ait.^cee uenit oidt oominus oîpotcs: •î quis fuflinebit otem introïtus eins.-' aut quis perfiflet ïafpectu d’/ ^inod autem oiju ons que uos queritis ; et angelus telfamenti que uos uultisJi/ gniftouit udep cua mdeos fecundun» fcripturas quas legunt ïUbrillü quez rereiJ uellc. 9ed multi eo:^ que quez ficrut 7 uoluerut : uemffe non agnoz ueruntiejcecati in cordibus fins piece dentibus mentis fuis. 4tuod lane bic nommâtteftamenni3:uel fupia ubi air tcffamentii meu ent oi eo: nel bic ubi oijit eum angelum tellaméti: nouiip culdubio oebemus accipere tellamêtü ubi fempttemainon uetus ubi tc'poiaz lia flint piomiffa : que pio magno bic babentes plurimi mfirmi: 1 ceo uero taliü rej ’ merccdc feruientes: qiiando indent impios abudare turbätur.pio pterea idc p’opbeta ut nom teftameti eternS beatitudinê que non nifi bonis oabitur oiflingucret a ueteris terrena felicitate que pleróqiie oawr 7 malis, •j^igranaftis ingtfuper me uerba ura dicit:7 dijifbs.'Jn quo detrajim’ de te.-'£)ijiflt8 uanu8 eltomnis qui Puit oeo.^t quid plus nobis quia cullodi uimus obruationes eins: 7 quia abu/ lauimus fupplicâtes ate facie om oipo tentis.^f nuc uos beatificatis aliêos: 7 recdificanmr omnes qui faciunt ini qua: aduerlati ft oeo:7 ialui facti fût. Ihec oblociiti funtqui timebunt onm: unufquifcp ad piojimu (num; et am/ madutit Domin’; 7 3udiuit:et fcripftt librum memotie in confpectu fuo: eis qiii timent Domiiiu:7 rcuerctur nomc eiusper ilium Itbrum fignificatü c te ftamentiinouii.ÏJenüp quod fequitur audiamus . ^t erunc mibi oidt ons ommpotens in oie quam ego facio in acquilitionem: 7 eligam eos ficiit bq/ mo eligit filium fuum feruieiitem fibi. Ct conua’temiui et uidebitis inter iuz ftum et iniultu;ct inter feruieiitcm oeo et non leriitentem. Aluoriiam etcc oiz es ueniet ardens ficut clibanusiet ocre mabit eosiet erunt omnes alieitigene: et omnes fadentcs iniquitatem ficutIb pula ;et meejet illos oies qui aduemet oicit oomin is omnipotens.et non de/ reliiiquemr cruin radij neep farmen/ turn.et orietur nobis tmentibuf nome nidi fol ijllitie et fâitast penis d’:et ejibitts et ejultabitis ficut mtuli ej ut ciilis rcfoluti.^t oculcabnis iiquos:7 erunt cinis fiib pedibus uellrts i oie in quo ego facio: oicit ons omnipotens. Upic elf 9 oicit oies iudici) : oe quo fuo loco lï oe’ uoluerit loqmur uberius. /ja)e Iheldra 7 upaebabeoru libris. Capitulum.3^.

^^ ^ ^^® pjopbetas:4ggm: fXrgt;^ ^icbanaiul^alacbiaip idc tem 1 piI8 lilxrationis populi cj babylonien Puitute teripfit dia iÇfdrasiqut magis re^z gefla^z fcriptor e babit’ qj ƒpbc ta:ficut c liber qui appellate ïb-lier. Æuius res gefta in lande oei nö longe ab bis tépotibus îuenitur. Tpi ' i forte


-ocr page 455-

UBER.XVIII.

CWwieo Æbnïü ^IxtafTc intdli gedus eft;^ inter «wenesquofdäorz ta qflidne quid äplws ualeret « reb’: CM reges nn^ oijrirtetiaker inimitcra’ nwlieresique pkrunque regibus impe raretiidem tame tertius ueritatê fup 013 oemonflrauit efle uictrtces.ion/ fulto autem euangelio cbrifbl cognoz feimus ede ueritatem.^Ib boe tempore apud iudeos reflituto téplo: nó reges fed pticipes fuerunt ufep ad flriftobo lum.Xiluo^ fuppurano tempos nö in fcriptuns fanctis que canonice appelz lâtiir: fed ialijs menitii qb’ fut 7 ma cbabeo.p libti.quos nó iudei fed eccle fia pro canonicis babetr jjptfquotûdâ marree paffióes uebemetes arq; mira biles:9 âte ^ Cbtifl’ uemffet i came ufep ad morte jj A lege certauerütiet mala gramflta atep boHibilia ptulezt, /lt;5Lb Mbettca auctotiws omni otigi ne genttlts pbilofoobie inueniatur an »iquior. aapitulum.3r.

rV^mpote igitur noflroqj ^pbeta

Ird «juoip iain fcripta ad notitiaj feieohmiu getw peruenerüt: pbilofo pbi girium nódn erant;qui boe etiam nomine noearcturiquod cepit a famia Ùytbagotaïqni eo tépote quo wdeoi^e foluta eft capriuius:cepit ejcellcte atz (p cognofci.o^ulto ergo magis cetera pbilofopbi poft pwpbetas reperiutur ftii(Te.‘'^am ipfe $ocratc# atbeniêfis^ magiftuT omnin qui tune majeime da ruerunt : tenens in ea parte q morals nel acrina oicitur p:inctpatö:poft ^fz dra in cronicis inueniuir. Thömulto poftetiaplato eft natusiqui longe cc teros doeratis oifcpulos anteiret. XÇ-uibus fi addamus etia fiiperiotes q nodus pbilofopbiuocabämr : feptem .ffapietes: ne oeinde pbilofopbicos qui Æbaleti fuecefTenît: in pfcrutanda natura rcrû ftudiû dus imitati:0na/ nmâdni^f.et dapenc aVlnajagoia «liofcp nonullos ante q, pythiigoras

• pîimus pbilofopbiâ profïteretur: nee iUi ptopbetafnoftrosnel nnioerfos té pom antiquitate pcedutiquandoquiz oem Æbales poft que ceteri fueruat re gnante '^omulo emnmifle fertunquâ 00 oe fontibus ifrabel in eis litteris q toto orbe manarent prophétie flamen erupit.ijoh igitur illi tbeologi poete: ^’pbens : tinas: n^feus:': ii qms alius apud greecs fuit bis prophétie bebreis quo;: fcripta î auctoruate ba bernas:annis reperiutur priores.Sed nec ipfi ue^ tbcologam nofta apoyz (en:qui unu3 oeu ueq r ueraeiter pdica uit: camsnuac fcripta in auctoritatis canone prima fut:tempore preueneriit. ^e per boe quatum ad grecos attinet w qua lingua latere buius fecnli maz /ime floruerutmibil habet unde fapi entiâ fuâ icctcnciquo religionc nofl ra ubi uera eft fapientia : fi non fupcrior falte uideatur antiquior.dïcru qp faz tendu eft:nö quide in grecia fed i bar bans gentibus licut la in egypto ante upjylcn no nulla ooetnna tutrat que illo^ fapientia oicerctnr.^bcquin no eftet fcripiu in fanctis libns:dOoyfcn eruditu fuilfe omni fapictia egyptio ^^r tue utiip qndoibi natas cftei a filia J^baraonis adoptatus atq, nutritus: ét liberaliter educatus e.$ed nec fapi entia egyptio^ fapienam prepbetaru nofiro^ tpie äuesdere patiicquado gdejet dbraa |)pbcta fuit.-®4jid ant fapicntie eflc potiiit i egypto:ante qua eis ^is qua mo«u5 tanqs magna oca colcda putarut litteras traceret/Jfis porro libicbi filia fuiffe^dit:q prim’ regnare ceptt argiuis: qndo la 4brae nepotes reperiuc cporti. Z^d qda factor fcripta ecdefiaftic’cano propc nimia n jccepit uetyftate:ne p occano neeo^lfa neris Ïfcrerent’.fap.38. “^^^* ^°g^ atipora répéta:

gt;^JLian illd grade diluuit inr erat utique Tloc patriarcbaique propbez


-ocr page 456-

LIBER. XVIIL

Mm qncxp nöimmmw mjoertm. Si ' quideni ipfa area quam fcdt: et ».qua dim fuis eaafit:p:opbetia noftrozum tempos fait.^l'jid ^noeb fepftmus ab Adam.-’ quot;hone etia i canonica epi/ ftola apoltoli J«dejgt;pbetaff;pdtcat? quo^ fenpta at apad iadeos ' Tapad nos i anctontate no effentmimia feat ant(qaita8:p2opter quod aidebantur fafpecta ec babedame pjoterrewr fal fa pjo neris. Tdam a pjofenitar qda qae iplb^ effe oicâtarmb eis qui pjo fao fenfu paffim quod aoliit credant, fed ea caritas canonist nó recelai: nö q jeo:;2bominam qui o;o placaerant repjobetar aactozitas: led q ailta elT: nó credatariplbzu. ‘Tlcc mma oebet aideri q gt;nbsp;fafpecta babcf: qae fab täte finqaitatis nomine jaferntarapando quidem in ipfa biHona regum iadei regam ifrabd qae rest geftastotinet:© qaibus teide5 fenptare cauonice credi mas.commemojâtar plarima qae ibi nó e/plicatur: n oicatiir i kbzis talijst laeniri quosjapbete fcripfcnitin alien bi co£ qaoq3 pjopbeta^ nomina nó tacentar: nee tame meniatar i canone: qaem popalas oei recepit. ^uias rei fatco2 eaafa m: latei nifi os extihmo etw ipfostqbus ea qaeïauctotitate re ligiöie elfe oeberét: fact’ ntiqj fpird’ reaclabat:3lia ficat homines biftoica tnligctia: alia ficat pjopbetas ifpirati one oitna fcriberc pouiuïe.atqs bec iti faille oiftinctamtiHa tâqaâ iplistnka nero tâquâ oeo p ipfosloqaêti iadica rentar elTe tribaéda.ac li ilb punerct ad nbeitatc cognitiói3:bec ad rdigi/ onis anctojitate in qua anctoiitate ca ftodimr canon:p:eter qae fi qaaia et fab nomine aero^ pjopbeta^ fenpta pwferuntarmee ad tpfim copia factie aalêt. Ctuoina ati-ü eo;z fint quotum elfe oientur icertii c;nab hoc cis non adbibetar fides.-majime bis in qmb'* efiaotra fide libto^t canonico^ qdas

Ugütur:ptopter qaodea pioifus illoz ram non eiTe apparent.

/jOe bebuicis lns qae nanquâtfae lingue jjpiûtate fuerat. Cap.jj?.

''^n itatp recedêda cup nónuUi 4 |brbitrâtur bebiea tatu lingua p illu qui uocabaturÜbebermde bebie/ 02am uocabalu cfuilïefaatämtqj ide ad dbraâ peracilfe,bebteas aut litte/ rast a lege cepilfe qoata c p uDoyfen: fed potins p illâ faccelfionc patrû me moiatâ linguâ eu fuis litteris euffodi tâ.^eniep 1 populo oei aPoyfes colli tait q oocedis litteris pefTentiptius ^ oiaine legis uUas nolfent iras . Ibas appellat fcriptara giâmatof Jfagogos q latine oici poiTnt httera^ idactoies uE itroducto2cs:eo qgt; easidatât idelt ïtroducat quodâmé^oi coida oifccti ammVieas potins ipfos quos oocet. ‘'tlnlla igitges oe âtiqtate fapictie fue flip patnarebas et ^pbetas nollros qbus ïcrat Dutma fapictiamlla-feini/ qaa uanttate iactauerit : qnando nec cgyptas inenitur que folet falfo n ma/ niter oe faa^ ooctria^ âtiqtate glotia riiqualicucp fua fapientiaipatri^cba ru nolÏ2o^ tpe iapictia pucilTe.'Bcq» n.qfqaâ oiccre audebit mirabiliü w/ fciplina^ cos pitilfimos faille âte qua lias nolfent: idcfl âte quâ yfus co ue/ nilîet;eafcp ibi oocaiUct . fpfa porro eo^ memotabilis ooctria q appdlata cfapicria:qoerat nifima rie aîlrono mia:'7fi qd aliud taliu oifciplinaram magis ad e/erceda igeniaufs ad ùlûi nadas metes fapictia aeia ualei folet/ Tflâ qd ad pbilofopbiâ attinet:que fc Docereahquid qafitec unde fiât boïes beatreirta tempoia nbercurij quem £rifmcgiilû uocaueriitiin illis terris emfmodi ftudia darnerunt . Longe quidem ante fapictes q; pbilofopbos babuit grecia. $ed tarnen poll Ibtaâ dqfaac d■Jjcob d qofepb. ^limirum etiâ poftipfum dDopren. ^oqmppe


-ocr page 457-

LlßER.XVIIf.

tcp«e quo d^ovfea naw« eft fuiffe re pernur ^tbs iUemagtms aftrologa# frater ptometbei dCatcmiis : étuis oOcreanjmatonsretuas Tpeporfuit Srifmegiftus irtc «^erturius.

/ 3)ee2^ttoÿ médaaffitna uanitate que antiquitati fdenue Tue centu milia afcribit annoiutn. tap.4-0, gt;nbsp;TXtülra itacp namffima pfüptóe lt;3garrittt quidam Dtccte8:e;c qUo egyptus rationed fideru cópiebendit : amphus êp ccïii5 ano^z milia nuerati. In qb’’ .n.Iibu8 ifrig collegeït nueru: qui non miiltii ante anno:^ duo milia lifteras magiftra ifide oiaicerüt.TIló cm’s panins c aucfoi ibiftoua ^arro q boe jïdiditrqd a littera;: ét DUKua.;? ueritate nó dilTonat. tu emm ab ipfo p’imo bomine qmappeUatus c Adam nódum ter anno;: milia compkatur: qiiomodo nó ifli ridendi potins ^ re fellendifunt:qui oe fpatio tempo:;? tas Diuq*f3 et biiic e/ploiate neritati tam contraria perruadere conawr/Cni.n. narratt mdtus ptetertu credunns:«^ qui end tiitura pjcoirerit que pterêtu 1am uidemusr'Tpam -7 ipfa biftotico^ inter le oifTonâtiaxopiam nobis pre/ benut eis potius credere oebeam^ qui diaine quâ tenemus nó répugnât Liz frone.ï^otto aût eines impie cnntatis diffuti ufepquaep per ceterasxu legst homines ooctiffimos quorum nullius côtinenda uideatur auctoiitas; inter fe oc rebus gefris ab etatis nre memo ria remotiffimis difa'epâtes: cm crez dere potius oebeant nó ïuenint. Tfros nero i nfe religidis biftoiia fulti aiicz ton'tate oimna qcquid ei refiftit nó du bitamus eê falfiffimu3:quomodolibet fefe babeât cetera i feailarib’ littcris: qfine liera feu falfa fut nibil momefi affcrunt:quo recte beateqj uiuamus. /^^ilqfophica; ? opinionu Diffen fionibu8:et canonicaru apud eedefia^ cocordia fcriptiiray. Capitulnm.4i.

ƒ# T^ aût cognitionc omittamus hi ^fto2ie:ipii pbilofopbi a qbas ad ifra pjogreiïi fumus: qui nó indentur laboiaffe î Iludiis fuismifi ut ïuenuét quomodo uiucndum effet accómodate ad heatitudinem capeffendam: cur oi f fenferut et a magiftris oifcipuli;1 iter fe condifcipuli : nifi quia ai homines bumanis fenfib’ 1 bumanis ratiocina tionib’ ifra quefieft.- Cibi t^uis eè po tuerit 1 ftudiu glonandcquo quifque alio fapientior et acutior uiden cupit: nec fetentie quodâmodo addictus aue nc;fed fui oogmatis 1 opinióts inctoi tn ut nónullos uct etm co^ plumnos fuiffe cócedam:qiiO8 a fuis ooctorib** nel oifeecii lociis amor nentafis abru pent;ut pro ea certarct quâ aeritatej putaret;fiue ilia effet fine nó effet.eus aiuut quo lul qua ad beatitudiné pue ntar’:humana fe porrigit ifelicitas ;li omina nó oucit auctozitas. |Denique auctoies noftri in quibas non frulfra facra;? lutcrani figitur et terminatur canoniabfic tt inter fe aliqua rattone oiffentiât. linde nó itnmento cum ilw fenberent eis oeu iiel p cos locutii no paiicii fcbolis atep gymnaiiis lirigio fis oifputationib’ garrulitfeuïagris atep in urbibas cu ooctis atqjidoctis tot (antique popali credidcrut.Jpff fa ne psitci effe oebaerôt: ne mulntudinc mlefccretrqo card religione effe opor teret:nec tn ita pauci:ut eo;? no fit mi râda cöfenfio.‘)neqï.n.in muliitudie pbilofopbo.;?qui laboie euâ littetaiio monimetajuo^ dogmatu reliquerut facile gs iueneeit iter quos cucta q fen fere c0ucniat:qd oftcoerc hoc ope Ion gu c.4tui6aut iecte cuiuffibet auctor fie ê in bac lacedemonicola ciuitate ap probat^: ut cetcri improbarentur qsi diueifa 1 adueifa feniertr”*ltóne apud atbenas i epicurei claiebat: afferétes res humanas ad oeorum ciiram non pertinere : et ftoici qui contraria


-ocr page 458-

LIBER cWni.

foieknte» : cas itgiatq? mimiri àii« adiutonbas atqsnuo»b*^ difpuubär blinde mùo: cur 4najrago^as reu# fa cms fttquia fokm oipteflé lapidé ar dentein negans utup oeum cd in cadé cimtak gloha floaiait 4Bpiair’;ui/e ntep fecuruarnon folum fokmuel nl him fidtrum oen effe nó credens: fed nee quot;joué nee nUnm oeo^ oio imiido babitare cotendensikd ad que precea boiu$ fupplicanóefqj pueniat: Móric Au driftippii« inoluptate corpong fü mnm bonn ponéa:ibidiitiltenee mmi te animi potins boieg beatu fieri affe/ nerana:ono pbilofopbi nobilea 1 hbo focratici tn tam dineriia atqjinter k ■xrarij# finibue «ite fnmmalocantea: qno^ctw iUe fugicdaiiffe aminiftran da fapiéti oicebat effe républicâ: 7 ad fua qüiiqs fecté fectandam oifcipuloa cogtegabat/THempe palam itófpicua 'tnotifftma ponien: in gymnaffia: ac pnuatia cateruatim:7 i boUjlisim b cis publiciaipto fua quifque opinions tertabat.411/ afferétea uniimiahj inu/ mcrabiles mudca.ipfum antes iinum ahj 02111 effe: aki nero initin non ba/ bere aln interiturüialii femp futurd: abt méte diuina. abt fortuitu 1 cafib’ agi.4bï mortalea effe animaatabi im mortalea ^t qui immortalcatabi re/ uobii in beffiasiabi nequaquas.4Iui uero mortale»tabimoj intcrire poft corpua:abiuiuere etiü poff uel pauln lü nel oiutius.non tarnen femper.lUt/ offituentes in cotpore finem boni:aki in ato.aki m iitroqj.4kiejtnnfec’po fita ét bona ad aimaicorp’ addétea. (Ik fenfibua cotpotia fenipcr:abi n fé per.4ki pufates ntiqnâ effe credédii. 1^48 7 alias pene tnumerabilea oiffen fiones pbiiofopbo.^ : qtua iinquam po piikia:cj8 fenatns.q poteftas uP oigm' tas publica impie cmitatis.-dÜudicanz dits Italias ptobädaa ac recipiendas: aluf iptobâdaf repudiâdafep curauff:

« no paflïm fine ulto iudicio cofufeep babait in gremio fuo tot cóttouerfia» boiu5 diffidétium.nö d agria 7 domi b’^ uP quaciitp pectiiaria rationeifs oe bis reb’ qbus aut mifere uiuttur aut beate/a ubi fi uera akqua dicebantur eadé 1 falfa ptotfus bcétia dicebätur: nt no fruftra tabs cmitaa inyfficu uo/ cabult ibabyloia acceperit, Babylon qppe iterptetatur côfufto:qb nos lam di/iffe memtntm’. Tjec iterefl oiabo lo regi eiua ^ cotrania iter fe ri^entf etiojib’iquoa mento muite uarieque ipietatia piter poffidct. 4: uero popu/ bisigens illa:ilki ciuitasnlla’rdpabli ca:illi ifrabekte quibus crédita fût do qa od:nullo modo pfeudo ptopbetas cd ueria ƒpbetia pari bcétia côfudezt: fed cócotdes iter fe atq$ in nullo diffé tiétes facrarii litteraru ueracea ab eis agnofeebâtur:^ tenebantur auctotes. ■•(pfi eraf eis pbilofopbi; boe eff ama/ totes fapiétie:ipfi fapiétes: ipfi tbcolo gi;ipfi jjpbete, ipfiooctotes jttóatis atep pietatis. -Q-uteaque fccudi iillos fapint 1 m^itmon fecudus bomic8;f5 feciidum oen qui per illos locutus eff fapiut 1 uiƒit. ^bi lï^bibuum eff fa/ ciilegmin neus ptobibuit. Si Dictum eff bonota patrem tuns 1 maffes tuât iuffit oeu8:fidictum é nó meebaberif; non bomicidius facies:nó futabtris: ' ïcetera buiufmodi: nó bec ota buma na:fed oiuina otacula fudcit. 41uicqd pbilofopbi quidam iter falfa que opia ti funt ue; tuidcre ■potneriit 1 labono fis oifputationibus perfuadere moliti funt: 9’ mundum iftum oeus fecent: eumqueipfe ptouidentiffimus ammini ffret;de boneftate uirtutus:deamoie patrie: ce fide amicitie:oe bonis opeti bus: atcp omnibus ad motes probos pertinentibus rebusiquauis nefcictes ad ques finesii quoniaj modo effent iffa omnia referenda:ptopbeticis boe eff ominis Hocibus: ÿuis p bonnes »


-ocr page 459-

EIBER.XVUL

«igumc'ationü □«nahonib’ ieukata ut DÓ boinmiß igeniu fed ui elo^ü co Untre formidaung dia cognofceret. /lt;liia difpcfatióe jjuidètk de fen/ pfe facrë «etensteftamen e/ bebreo igrecu dogü naflate fît: ut uniuerfie gcuba^otefcerct . ^ap. 4-2.

^^acras hiterau edam unnm _JL Ipfokmeo^ regö egypti node iwdaih'ïbalxre.na poft Hiejandti macedonis gut etia magn^cognomi ilana eft nttnfkêtinïinam minimeep diururnani potennam qua aniuetfam ariamammo pene totû orbes pattitn ui lt;nbsp;1armw:partim terrore fubegerat: quado inter ettera onaie régna «lâ jadeä ingreffus optinuit. ^o mo«uo comités tins cd regnu ülud ampliffi mum nô pacifice iter fe poiTeHuti dini fiiïent uel poti^ diiïipaiïent belli» oia uaftaturiiptolemeos reges babere ce pit egypmsiquo^t pmos lagt film» multos ex iudea captiuos tn egyptum ttâftnlit.lbuic aut fnccedés ptoleme^ alius qui appeUatus eft pbdaddpb^ oes quos ille adduxerat fubiugatos liberos redire permifitnnfup 1 dona regia in templu dm mifit : petmittp ab ^leajaro tue pôtifice dan' fibifai pturas quas profecto fama audierat pdicante diuinas: 1 ideo cöcupiucrat bere t bibliotheca qua nobiHîlïïâ fece rat.Ibas ei ai mififlét idej pontife/: bebreas polt ctiam iUe interprétés po ftul8mt:'ldati fonteiJ/AÜ-de ügulis iribubus duodecim fern boks lingue ntriu fep doctiffimi:bebree fcilicet at que grcce.4tuomni interpretatio ut .1//, uocetui lam optinuit córuetudo. ^^raditur fane tam mirabikm ac ftu/ pendus pleneq; diuinü in eo^ uerbis fuifteconfenfumrut eus ad boe opus feparatim finguli fcdcrintata.n.eorü fidem jl^olemeoplocutt e/plorazenn nullo uetbo quod idem fignificatet:7 tmtundem ualeret:/! uttbo^ oidine alter ab altero difcrepatet: fed tâqnâ unus effet iterpresuta quod oês tietp tati fût uni erat:quonid reuera fpüs erat unus in omnib^.Ct ideo tam mi rabik du munus aeceperant:utillap fetipturatum nö tiqua bumanarum: fed fient erat tanquâ dminarum etia ifto modo commédaretut auctontas: creditutus quidoque gribus ptofutu ra quod la uidemus eftectum. /2*e auetoritate.ly/.interptetiiique falue honore bebtatce lingue otlr fit interpretibas preferenda Xap.4-3. ^nv ^m cum ftutint 7 alü interptes

. rqni e/ bebiea in gteca Imgua ia era lUa eloga tr^ftuUrutJicardgla ; óinachustJ^bcodotionifieut etia lUa eft interpretatio cuius auctot nó appa rct:7 ob boe fine nomine interpretis quinta editio nuneupaturibane tamê que feptuaginta eft täquam fola effet fic recipit eeclefiateaque utuntur gieci populi cbriftiani:quo^ pkricp utrii aha fit aliqua ignorât,4^/ bac kptu aguita intcrptetatione etia in iatinam lingua interpreiatum eft quod latine ecckfie tenet : quaats non defuent in noftris tcporiUis prefbiter Ipieiony mus:homo doitiffiint!» 7 omnius tri um lingua?t peritu» qui nó e/greeo fed ex bebreo ilatinum elogus eafdé conoertit fcriptntas:fed eins tantû lit teratum laborem quâuis iudei fateâf efft ueracc.l//.uero interprétés i mF 118 erraffe eontendant : tarnen ecciefie iLhnfti tot bominnm auctoritati ab ^leasaro tunc pontifice: ad bociâtu opus eketorum neminê iudicât piefe rendum:quia 7 fi nó in eis unus ap/ paruiffet fpüs fine dubitatióe diuinü; fed iter fe uerba iterpiatióis fue .lx/« doen morte bolus cóniliffêt:ut q » pla cuiffet oib’boc maneretiauU 5^8 uq? iterptes debuit âuponâ'xu nero tâtù i eis fignv diuinitatis appatuit jifecto gigs ah’klap fcriptura;: e/bebreo


-ocr page 460-

UBER .XVIII.

tn qualibetalia lingua interpree » eft uerajiaut cogruit iUis.ljcX^û^tP^^' nut f(cogruere non uidetur: akitudo ibi propbetica effecrededJ ell . iipiis eni qui in prophétie erat quando lUa di/eruntadem ipfe erat in feptuagita nine quädo ilia funt iteipretati.^Hui jpfecto auctontate diuia i aliud dicete potuititanquam proph.ta ille utrüqa dijifrct:qm.!Uti üqg idein fpiritue di ceret;' ihoc ipfum aliter:ut ft nonea/ des uerbandem tarnen feiilue bene in telligentibue dilucefeeret: l aliquidp terntittere:7 akquid addere:etiani ut binc oflenderetur no humanam fuide in illo opere feruitutê:quâ uerbie de bebat interpree : fed dtuinam pottue potdlatesique métem replebat -tage bat interprene. llonnuUi anté codi ces grecoe interpretationie.ljc;c. -i ej bebreie codicibue emendandoe puta runt;nee tarnen aufi fût detrabere qd bebrei non babebant iJj^poluetut: fedtantummodo addiderut que in be breis inucta apud.l/j.nó erat :eaep fignie quibufda in lleHa^ modü fa/ ctis ad capita eorundem uerfuu nota oerunt:q figna allerifcoe notantJlla nero que nó babent bebrei: habet au tem.lxj'c.fimiliter ad capita uerfuum iacctib^:uirgulie ficut kribuntur un Cie fignaue. ut.^t maki codices greet has notas babêtes ufepquaqs diffuii funt 7 latini. zjlue auté nó pternuffa utl addita ; fed aliter dicta fût: fiue ali um feiifum faciant eiiam ipfum no ah borretem:fiue alio modo eûdem fen/ fnm ejplitare moilrctur :nifi otafqs codicib’ ifpeciis nequeiit reperiri. 6i igitur ut oportet nihil aliud itueamu: in fcripturis illis nifi quid per holes dirent def fpititus:qcquid ci bebieis codicib’ 7 no c apud interprétés.Ijcjc. noluit boc per idos fed p illos ^phe/ tas del fpiritus dicere: quicquid iiero eft apnd.ljjc.in hebrewaut codicib’

no eft:per illos maluit qsp illos ideS fpiritus dicereJic oiledens utrofque fuilTe propbetas.)fto enis modo ana p |faiant:alia pibieremiamialia per alium atq? alium propbeta: uel aliter cadem p bunc at per tilum didn't ut no luit.4^uicquid porro apud nttofque inuemtur p utrolep dicerc noluit un^ attp ide fpiritus:fed ita ilk ut pcedez rent ^pbct3do;i(li fequeretw Jipbe/ tice illos iterptado. -Quia fitut tlUi» uera 7 ocordatia dicetib^ Ipus pacis unus fuit;fic 7 in Utib no ken oierài bus 7 tn tanqua ore uno cucta tceipie tautibusude fpiritus unus apparmt. /Zil.iid mieUigendu fit de niniuita^ e/:(idio;cui^denûciatio i bebieo qdia gita dierdfpacid teditur i feptuagita Sdui breuitate ocludit.iap.q-4 Sd ait aliquis.ZlIuomodo Icii jd Jonas jopheta dirent llint irn triduu 7 ’lOiniuc euci tecur: an.)cl.dies/ituis.n.noii uideai non potuiffe ntruque tue diet a ^pheta ; g milTus fuel at terrere ommatione imi lutis e/itii ciuitatem:cUi fi terno die uerat futurus iteritus:non uticp die qdiagefimo fi aût qdragefimo non utiqa tertio/Ôi ergo a me quentut gd Jonas hoqt dimericboc puto pou^qd iegiiur in hebreoiquadragmta dies 7 Tliuiue fubueitetui.Septuagka qppe loge poften^ iierptati aliud dictf p» tuerûcqd tame ad rem ptineret: 7m unu eudeep fenfum qjuis fub altera fignifitatione côcurreret:âinonerctlt;p lectoiem ijtraq? auctoritate iió fpreta ab billoria fefe attollereiad ea regreu da propter q fignificóda billoria ipfa cókhpta ell.-e^efta funt gppe illa in Tlnnue ciuitateifed aliqd etia fignifi caiieiüt quod modum illius ciuitatis ejccedat: ficut geku efl q» iple jopbeta in neutre ceti triduo fuit;7 tn abu fi/ gnificanit in profundu triduo futuru qui dominé efl omnium propbeta^.


-ocr page 461-

EIBERoXVIIL

Ûnapropter fi per iUâ cimtatc recte accipttur eccUria genu : propixtice ft giirator euerfa fabcet per pemtenha: ut qua'is fuerat ianó edet . I^cc quo ma per Cbriftum factum eft ieedefia gétium:cuiu» iUa Itlmme figura gef bat:fiue per, xl.dies fine per triduüm idem ipfe fignificatu» c Cbrift’.Jber XUtilicet qma tot dies peregit ai di/ fdpulio fins poft refunectionê fua.-l afcedit in celum per triduü uero quia die tertio refu»e5it:ta^ lectorê nibil aliud qsbiftorie re^ geftarü inberef cupiëtem defomno e/citauerint Jjj. itd ptetes:idcqlt;ƒpbete: ad pferutadu akitudinc ^pbeue : 1 quodammodo dixerit in.^Ldiebna ipfum quer iquo 1 tliduum poterie iuenirealiud i alte fionê boe in eins tefurectionem tepfes propter quod utroep nometo fignifi tail cóuen êtiffime potuit;quo^ unu peiJonam j)pbetam:alteru per .Ijj. iterpretum propbetiam: tarnen unue atep idê fpiritua dixit. lógitudmem fugito:ut nó becpmFta demofttate: in quibue ab bebraica uer.taie putaf IXX.iterptee dferepaf;1 bene itellectt inueniuntur elk cocordes, ^nde etia ergo pro meo modulo uedigia feqn» apoftolo^ ; qa 1 ipfi ej mrifcp ideft ex bebteis uej.Ixx.teflionia j^pbeti ca pofuerüt:utracp auctoritate utêdü putaoiiquoniâ utracp una atep diuia c.éed ia q iftät ut poffum’ejeqmu:. Z41ö poft iftamatlóê tcpii fpbeta» iiidei babere defliterut: 7 ejnnde ufep ad natiuitaté xpi otiuis aducifitatib’ fit afflicti ut jibarefalteri^tcph edifi tationem ptopbeticis uonbus fuifïe ^ milTam. tap. q-y, p^ ^ftip gens ludea cepit nó habe lt;1 ^^re jjpbetas: jxuldubio deteno: fectaèïl:eo fcibëet tepore quo fe fpeta bat iftaurato têplo poft capumtatem qfuit in babylonia futuram effe meli ortmiSic quippe inteUigebat popiil’

die carnahs quod prennneiatü eft pet ^g™ jjpbeta duentem.dbagna ent gloria domos ifti’ nomffime plus qp primetquod de nouo ceftamêto dicto effe paulo fuperius demöflrauit : ubi ait aperte cbriftu promittes : 1 moue bo omes gëtes ; u ueniet defideratus cücds géubtis.41110 loco feptuagita interprétés ahum fenfurn magis cor/ poriip capitiiboc ê magis ecctefie qj cbrillo connenientè ptopbetica aucto ritate dijeft. Üïenict qelecta fût dni de cûctis gctibusudeft boks de quiz bus ipfe peius in euagdioimfti iqait uocati:pauciuero electi . Malibus eni elccïis gêna domus dei edificatu: p teftametu nouum lapidibus uiuis: ló ge gloriofior qgt; téplum illud luit qd a lege Salomóecôllruciû c:ï poft ca ptiuitatc iflauratü.lPropter boe ezgo nee ƒpbetas ex illo tépoi babuit illa geus: fed mitis eladibus afflicta tab alienigêis regib’ ipfilq; romanis ; ne bâc dggei ppbctiä i iHa iftaurarione têpli opinateturipktam.^on muito eni poft adueniëre (llexSdro fubiuga ta eftiquado i fi nulla facta eft nafta tioiquoniâ no fuut auft ci rcültcrcii ideo placatü faeillimc fubditi recepez runtinö erat tamë gloria tâta domus illius.quanta fuit in fuorum rcgû liz bera potcflate.llVoflias fanelUejadd imolauitin dei tëplomô ad eins ih'iû uera pietate conuerfusifid impia uaz nitate cu dus eus talfis coiëdü patas. 2)eide »tolemens Aagi Iilustqd tuz pra cómemoraui poft ^lexandri mor tes captinos inde i egrptn tranfïnlit: quos eins fuccefTor ^»tokmtus pbila delfus beninolctiffnne inde dimilft :p quë faciö ë quod paulo ate narrant: ut.ljX- itfjpiü fcriptutas babercm’. æiide ottiti fut bellis qimachabec^ libiis cxplicaf poft bec capti a ige ale Xädtic Ï^olemeo q ë appellat’ Cpifa nesade ad dntioebo tge fytie mVus 1


-ocr page 462-

VB^AVIIL

grainflii» malie ad idola colédaipf n tcplujcp ipfim repkws facrilegi» (uperniaonibu« gcntmm:quoj lamc dux eorum ftivniuffimue ^uJas qui rtli «^.icbabcue dia^ ë dufioibi du cibus piilfie:ab lUa omnuJolatnë co tammanone müdauir.''póaut mulio poft 31cbimu8 quidam per abitionê cum a genere facerdeuh effet alien’: quod nefas erat pötifex foetus c.f?ic iam poftänos fere quinquigintaan qutbus eis tame pax non fuitiquauis ahqua 7 profpere gefTen't;pmus apud eos 4riftoboliis affumpto diademate 7 rex 7 ponfex foetus e. ^ntea quippe ex quo de babploic captimtate zeuetfi funt femplumep inftauratum eft: non reges fed duces uel prieipes babuert: quams 7 qui tex eft poffit dici pricepf a principatu imperadi:7 dux to 9’ fit ductor exercitus . Sed non continuo quifuep priceps uel duces funt: etiam zeges diei pofTnt:c)uodifte ebiftobol’ tuit.i^m fuccclTit JUejander etia ipfe rex ' ’p0tifex:qui crudeliter in fuos ze gnaffe traditur.ÿtoft bunc ujor eins Hlexadra regina iiideo; z fuit:ex cui^ deinceps tempore mala fût eos fecuta grauiora.fibi quippe burns Xlexâdî dnftobolu87 |S)?rcanus:inter fed» pio dimicate8:uire8adoerfus ifrabdi tied gente jitiocauere romanas Jhpr can’ nanep ab eis otta fratzc popofeit auxi(ium.4unciam roma fubiiigaue zat afzicam 7 gzeciam:latecp etia alüs orbis parnbas imperans: td^ bipfa ferre nó u,Ien8:fe fuaep quodâmodo magnitudie fregeratil^ruëeraf quip pe ad fediiiöes domefticas graues at ep ide ad Bella focialia;moxep ciuilia tatumep fe cominnerat atep otnuezat: ut ei mutadus zeipublice ftatus quo ze geretur zcgib’immineref.}fgt;ompeiii8 ergo romani popPi pdariffimus prin cepsiiudeä cü exerciro igrefP niiitatc tapit:tëplum referat:nó deuotióe fup

plias fed iure uirtoris;7 ad lacta fail cto:^quo nifi fuinmü facerdotë nóU cebat itraf:nó ut ameratoz fed utƒ/ pbanator accedit. ^ófirma oïp ^jgt;r cani pötificatu:7 fubiugate gén ipoü to cuftode dntipatro:quos tuc jauza tores uocabâtuictû fecu dnftobulum ducit.^ ex illo die iudei et uibutaz i roinanoj zeffe cepant . 0oftea taffi’ etia tëplum expoliauit. 2)cinde poft paucos änos etia USerodë alienigenä regem babere merueft; qno régnante nat’ ë ^riftus.j^ eni uenerat pleni tudo temporis fignificara ^pbeiico fpiritu p os patriarche ^acob:ubt ait T^Ó deficiet piiceps de iuda neep dux ex femonbus eius:donee ueniat cui ze pofitum eft:7 ipfe erit expect atto gen tmm.Tfec ezgo defuit iudo;zpneeps ex iudeis ufcp ad iftum Il(gt;erodë quë pmum accepeiunt alienigcrta regent. Äempus ergo erat ut ueniret ilk cui repofitum erat;quod nouo ^miffum cft teftamento;ut ipfe effet cxpectatio gënü.fleziant nó poffer ut cxpectazet gëieseum nëturû ; fient en cernimus expectari ut uentat:ad faciëdü mdioü in claritate potetiemifi prins credezet in eum cü uenit ad patiëdü mdiciu in bumilitate patientie. zZ^e ortu fal uatozis nri ferûdû lt;puetbiicazo facti c:7 de difpfione mdeo^ p oës getes finit fnerat jopbetatu . Cap. q-tf,

Agnate ergo Iberode i indea : apud zomanos aut id mutato zei pub.ftatu:iperdte Cefare fugufto:7 peü orbë fre pacatoinat’ë Cbzift’ feciidü pccdëtë jipbettd i betblebem 7lude:bómanifeftus ex bomie uirgiz ne:deus fccultus exdeo patre.6ic eni xgt;pbeta pdijerat . ^cce uirgo in utero accipiet 7 pariet filiu 7 nocabir nomë eius €mduel; qd c iterpzetatu nobifcn de’.dui ut fe omëdaret den mulra miracula fecit: ex qbus quedd quitum ad eus pdieddum fatis mf#


-ocr page 463-

lLlBER*.XnL

ett efff i foiptuia foangdica continet •d^-uo^ ptimuii eQ q, ra mnabiliter nafup eft : ultimum autes ■ cum fuo hfiifdtafo co2po!e a mo2fui» afcendit ad «lü.|udo autem qiii eu Oiddejut et in cu aedeze nolue:unt : quia opor tebat eu moji et refüïgetezuailatimfe lictua a romanis funditnfque a fuo regno ubi iam eis ahcnigene domina bâtur eradicati funt : difperficp per terras. 4luadoquidêubiq? no defüt per krip liras fiias teHimonto nobis fiint jjpbetias nos nö fin;ci(ïe de jpo qiias plutimi to:^ côfiderâtes: 7 ante poffionê 1 marie pod ei^ ie(uuecüo/ ne credideruf i cum:de qb^pdietu c. Qi fuerit numéro f.lio^ ifrabd ficut arena mansirelfge fabe fict. /Cetcri uero erccrati funt :de quib’ predict» c.fiatmefa eo^ coram ipfis i laque um 7 in retributionc i in fcandalum obfcurentur oculi eo^ne uideant;7 dorfum torii fempet icuruet. froide cum fenpturis nodris no trcdûticô plétur in eis fue quas ceci legût : nifj qs forte di/erit il las jipbidas jpia/ nos fijide de Abrido : que Sibylle noie ud alio^ jaferunt: fi que fût que non pertinent ad populum iudeorû » Mobis qdè iUe fufficiunt que de noz droç immifO^ codictb’ proférant'; quos agnofcnniis ƒ pter boc tedimo nium quod nobis tuiti pbibét: cofdc codices babédo atq? fuâdo pomnes gères:etiâ ipfos elfe difpfos qq uerfû Îbndi erclefia dilatatur. Tlam pro pbetia in pfalmis quos etiâ legunt de bac re pmiffa ed ubi feriptû c. 2)eus me’ mipteordta ei’ puenict me . ©e’ me’demôdiauit mibt de iniieis meis ‘“he occidenseos ne quâdo obliuifeâ tur lege tuâ. Æifpergc eos 1 i uirtnte tua.3?omondrauit ergo deus ecclefi« in eins inimicis indeis gratia midri/ cordie fueiquoniâ ficut dicit apodol’ drlictucoit falus ed in gentib’.4^ ideo noocciditiided nöï eis pdidit q, funt indei: ^uis demeti 1 oppred» tuerint a romanis : ne oblid lege dei ab boc de quo agimus tedimonium mbil uakret.ßdeo pa^t fuit nt dicetet ne occidens eos nequâdo oblimfcanf legem tuâ : mil etiâ adderet difperge cos;quoniâ fi cù ido tedîonio feripz turamtn fiia tatûmodo tetta no ubicp effent; jafecto cedefia que ubicp è eos jrpbetiaru que de ^brido premide funt tedes in omnibus gèdbus babef non pcdet.

Z^n ante tempora tbridi alig fuerît e;ctia ifrabeliticu gen’ : g ad eelelfis cmitaiis cófortiü pueniref.Cap.q-z. ^^qv Oaptopier quifquis alienigena CJJWed nö e/ ifrabel ^gcitusmec 801110 populo in canone facrarii litte ra.j2recept’; legif aligd ƒpbetade de iSbridoifi i nfam noiicia ucit autue netit:ad cumulu a nobis cömemoiati potedmó q gt;nbsp;necedari’fit etiâ fi défit: fed quia no ctedif fuide incongmc et in alüs gentib’ homines gb? boc mydetiü teuelatu ed:et qui boc etiam ptediceie impulfi funt:fine participes ciufdê gtatie fuetit fine erptes : fine per malos agelos docti fint:quos pz fete Cbridu que iudi no agnofeebât feimus finde confedos ‘'Hec ipfos iuz decs epdimo audef ?rcdere:neminc pertinutde ad deu pter ifrabelitas: e% quo jipagatio ifrabd ec cepit reptoz bato ei’ fratre maiore . 0opnlti8 eni re ueta qui det populus jpptte dicetef nFlus alius fuit.lhomtes sût qttofdâ no tetiea fed focietate eeledi ad uetos ifrabelitas fupnc ciues pattie ptineZ tes etiâ i alüs gètib’ fuide negate nö podnt.-fcuia fi negât facillime conui cunf de fancto 7 mitabili iiito ^ob; q nee idigena nee ptofdittis ided^adz uca poppi iftabel fuit:fed er gète }du mea gen’duccsiibi oit’iibidc mcitu us.4U,ui diuino fic laudafeloqtiio:».


-ocr page 464-

UBER .XIU.

quod ad wltitiâ pietatéep artinct xt nullw ci bomo fuorum temporum coequetur.4liie tepora nus quanma nô inuêtanrus t cronids : colUgimuc rame ex libre ei’ que pro lui mento ilrabelite i aurtontatc canomcam rez ce^ût:rerüa generationc poftenorc futlTe ip ifrabd. S^mimtusaüt futfle puifum nô dubito;ut ex hoc uno feiz rem’ etiâ per alias gères effe potuifTe qui fecûdû dcü aijerórreiep placuert pemnetes ad fpirttualê bierofolimâ XjLtjod nemini côceiïum fuilTe creden dum eft;nifi cm diumitus reuelatus c anus mediator dn -tbominum bomo Äbriftus 1efu8:quiuéturus in carne fie antiquis fâctis pienûciabatut :quc admodu nobis ueniffc nunciatus elt: ut una eadéip fides per ipfû ornés in dei ciuitaté dei domuni:det templum predeltiatos pducat ad deû.ded que cûp alio^ prophétie de dei p Jefum ^briflum gratia profetûtur: pôiïunt putari a ^brilliants eiïe côficte.ydeo mbil ert firmi’ adcôuincédos quofz libet aliènes:fi de bac re côtenderit : noflroscp fulciendos fi recte fapuerit q5 ut diuina pdicta de ^bnllo ea ^ fe râé que i iudeop codicib’fût fcripta. ZS-uib'JS auulfis de propriis fedtbus: ^r propter boc teftimonium toto orbe difperfist ^briUi ufquequaque crez nit eedefia.

/prophetfa ^ggri que di/it maioté futurâ glona dom’ dei $ primii fuif fet :nô in reedificatione repli:fed i ec’ défia £brifli effe copiera. Æap .4.8.

domus dei maioris c glotie EJLF«p fuerat ilia pmatlignis 7 lapi t dib’ ceterifcp pciofis reb’ metallifcp conllructa.'nô itacp flggei japbetia in repli illius fnflauratiôe côpleta é. âx quo enim inflauratû efl: nunquâ ofrenditur tantâ gloria babuiffe qua tam babnit tépor $alomonis timmo potins oftédiï ptimnm ceffatione pro

pbehe fuiffe domus illius gloriam dt minutamtdnnde ipfi’ gentis dadib’ tâtis nfrp ad ultimum excidiû quod factum efl a 'Uomanis : fient ea que fupra fût cômemorata teftâd.lpee au tem domus ad nonum percinens te/ flamenrii:(âto utieß maioris é glotte quâto meliores fût lapides uioitqbus Credentibus tenouatifque conflruif. Âed idea per inflaurationé tépli tHi’ (ignificata efl:quia ipfa renouatio tilt ns edificii figniftcat eloquio propbez ricoalterum cdlamétu quod appeUaf nöu«m.4tuod ergo dixit deus p me moratû propbeta:' »dabo pace i loco illo:per fignificantc locu ilk qui eo fignificatur efl intclligedus: Ölt quia illo loco illaurato fignata êecekfiaq fuerat edificâda p cbtiflütnibil aecipi atur quod dictû eft dabo pace i loco tfto:nifi dabo pace i loco que fignifi cat loc’ ifte.4tuta quodamodo omz nia fignificaria uidet’ earn re^t qnas fignificât fuftiner perfonas : peut dl dû c ab apoftolo.pctra erat Cbrift’ quoma petra ilia de qua boc é dictû fignificabat utiep ïbriftû.eiDaiot eft itaque gloria dom’ bui’ noui tefta mettip dom’ prions ueteris teftamé ti 1.tûc appatebit maiot eu ddicabif. Æûc cni ueniet defiderat’ dictis gén bus ficut legirur in bcbreo.Tfla prn’ aduétus eitts nondü erat defideratus omnibus getibus.Tlo eni qué debe bat defiderar fciebât:î qué nócredi/ derât.^unc etiâ fecùdûdxX-interpre tes.-qa lipfe c jtpbetic’fefus tueniét que electa fût dm de cûctis géribus. An eni uere non uenient nifi electa: de qnibus dicit apoftolus:ficut elegit nos i ipfo âte mundi cöftifurionem. ^pfe quippe arcbitect’ qui dixit mFti uocati:paoci nero electi : non de bis dixitquocati fic uceyt ut de cóuiuio jjiicerét’ : fed de electis demóftratur’ eft edificatâ domû que nullâ deiceps


-ocr page 465-

iiBBReXy.in

fonnidabit nunä.'Tlüc ait i Wqnd» replet ecclefias:qiios canquâ i aiea uê tilnio feparabitind apparet tâta glo/ na oomas batus: quata tue appatebit quand? qaifquis ibterit temper ent. /^t incerta multiplication« ecdefie: qua in hoc fecalo multi repjobi mitó tur electis. 4.ap.4.9.

ITH boe ergo maligno fecalo in bis Dieb’malismbip bumiliu tes piefentem futuram coparet ecclefia celfitudine:'Trimo2u Qirnulis : Doloze tozmentisdabo^ inolcRiis:tentationu periculls eruditur ; fola fpe gaudens quads fane gaudet: multi repiobi mix feetur boni8:-Tutrique täquäi fagena euangelica colliguntur : i in hoc mun co tam^ m man iiiritp inclufi retib’ indifcrete natât:donec perucniatur ad litnismbi mali fegregentur a bonis:'! in bonis tanqnâ in templo fuo fit oeuf omnia in omnibus.ptoindc uoeê nuc agnofeimus ci^ ipleri qui loquebatur in pfalmo atq? oicebat. ^nnunciaui et locutus fum:multiplicati fût fupemu merus. fl'gt;oc fit nunc ej quo pnmnm per bos ptecurfotis fui Rodins, deide per os piopnuj snnuciauit: 1 locutus eft oicens,^gue penitetiamrappaopin qusuit enig regnu cclo^. «legit difei puloarquos q apoftolos nominauit: bumiliter natos: ibonoaatos: lUittera tosrut qcqd magnu effent - Tfacerent: ipfe in eis effet 7 faceret.#)abuit inter illos unii: quo malo utens: bene 7 fuc paffióis oifpofitum fmpleret:7 ccclcfie fue tolcrando:; : maloze p’eb:!etejê/ plu3.$eminato quanta per eius opor tebat ptefentiam coipoulem facto eua gelio:paffu8 eft:mottuus eft:rcfurrc/ jrit:paffione oftendens quid fuftmere pio ueritate:rcfurrecfione quid fperax rein etemitate oebeamus: excepta alti todinc facrameii qua faguis eius i rex miffione peccato^z fufus cXóuerfat’ c in na,ri,Dies cu oifcipulis fuisiatqt ipfis uidetibus afeedit in celui 7 poft oies.jc.pzomiffum fpiritû fanctû mifit patris fui: cuius aduenientif in eos qui credi derât tone erat fignuj ma/im«: 7 ma/ime neceffarium:ut unufquifque eo^ linguis ommi igetiu loqueretur: ita fignificas imitate catbolice ecclefie per omnes gêtes futoró: oc fi linguis omnibus locuturam.

/lDe ptedicatione euangeltj:ciueppaf fiones pdicantius clarior 7 potentior facta eft. 4/apitulum.jo.

(quot;dv Finde tccundum lUü.ppbctias; V^e/ fyon Ie/ pendet;7 uerbu5dni oc ÜÜierufaleg: 7 fecundum oni ipfius ^biifti pjedicta:ubi poft refurrectiox nes ftupentibus eus oifcipulis fuis ax peruit fenfumiut inteUigérent fcriptu ra8:et oi/it eis quonia (le fcriptu eft: 7 fic oponebat cbriftom p3ti:7 refurx gere a mortuis oie tertiär et predicari in eius nomine penitentia ct remiffiox nej peccatoqz per oes gêtesiidpietib’ ab biirufalc . ^t ubi rurfus eis oe ad uentu ei’ nouiffimo requiretib’ refpö dit atep ait.T^ô eft neftrus noffe tpza uel momcta que pater pofiiit in fua po teftateffed sccipietis uirrutes fpiritus fancti fuperuenietis in uos:7 critis tex ftes mibi in bierufalcsiet itota iudea ct famariaiei uftp in fines terre, prix mû fe ab bierufalê oiffudit ecclelia:et cû in iudea at^ifamaria plurimi ciedi Diffent:7ïalias gentes feminatum eft eis annuciatib’euâgcliû quos ipfe fix cut luminaria coaptauerai uerbo:7 ac céderai fpu facto.^i/erat enis eis no lite timere eos qui corpus occidiitiani ma alit nopoffut occidere:qui ut frigi di timozeno effet: igne caritatis arde bât.^eniep p ipfos no folu q eus ante paffioné 7 poft refurrectioné fua uide rat 7 audierat:uern ét poft obitu coin per pofteros eoq tinter borrendas pfe cutiones jaarios cruciarus: ac funera Httrty? pdicatu é toto orbeeuageliu:


-ocr page 466-

WßßR»XV((l.

fÔKdâte diw fignt»1 oQcti8:1 aariw uirtutib’:^ fpiritus facti manertb^:ut populi génü credente» in en g po eo^ redepnone cmafijuneft: cbnflüno amo’e iiencratcwr fangumc martyr: que ixabolico fu:o:e fudci'ótapficp re ges quo^ legtb’ uaftabatur ecckfia: rins nomini falubnter fuderêwr: qd De terra crudeliter auferri conati fût. nfalfos Deo8 idpetet pfeg:quo^ eau/ fa cultores diueri fuerât âtea pfecuti, Z^Itiod etw p bercrico^ oiffcfiones fides catbohea robotet. ^ap.j|i.

lodens aut oiabolus rêpla oemo VJriü oeferi: 7 ad no mé liberantis medtâtotis currere gen’ bumanürbe/ reticos mouit:qfub uocabulo ^piano oocttine refifterct cbridianecquafi pof fcntïdifferëter fine ulla correptóe ba/ tere i duitate odificut duitas ofufióis indiffercter babuit pbilofopbos inter fc oiuerfa 1 adaerfa fcnnëte«,Zt.in er go i dl eedefia motbidu aligd ptauutp fapiutdt correpti ut fanu rectucp fapi antrcfiQut otumacirer:fuaep pefltfera 1 moztifcra oogmata eincdare noliit: fed oefenlarc pfi(lut:bcretici ftut;' Tfo ras cjeiites babctur inejercétib’ ini midsietiâ fie quippiâ iieris flits caibo lids mcbzis jp malo fuo ^fnt.Shim enis oeus utitiir 1 malis bene 7 wligê tibus eu omnia coopérât? î bonûâimi d ocs ccckftë quolibet erroze cecentur uel malitia oepzauentnrdiacdpiût po teftaté corpozaliter affligêdi:exercent eius patictiâ fi tantumodo male fentic do adi:erfantur:e;cercct ei’ fapientiâ. lUt aut etiâ mimici oiligâtur;exercent et’ bemuolc tiâ: aut etiâ beneficctiâ:fi uc fenfibili ooetzina cû eis 3g3tnr;fiuc tcrribili oifciplina.^c p bocoiabolus princeps impie ciuitatisradaerfus pc/ regrillâtes w boc mtido ciaitatem oc» oafa pzopzia omoucdotnibil ci noeerc permittiticui pzoculdubio 7rcbiisjgt;P pis ofolatio ut nô frâgatur aducrfis:

exerdtatiomt nô eozzumpaf Xp^*”*®* P diuinâ pzouidentiâ procuratunatep ica tcperat utiatip ab altcrutero;ut in pfalmo tllâ uoeê nô aliiide cognofca/ nms exoztâpfecûdû multitudinem do lo^ mco^ î corde meoxôfolatiôes tue iocudaiiert anima mcâ . Ihme c 7 illd apofloli fpc gaudêtes;irt tribulationc patientes . TOâ 7 id qd ait idc Doctor quicucp uoliit pie uiueret cbrifto pfe/ cutionc panne'.nullis putandu c oeec polie tcpoztbus:quia 7 cum ab eis qui fozis funt non feuientibus uidetur elfe tranquillt'ta8:7 re liera ell:plurimûlt;p côfolationis aufert infirmis maxime: nô tame defûtamo multi fût itus:qui corda pie uiuctiû fuis perditis morib’ cruciant:quoniâ per eos blaffemantr cbriflianu 7 catbolicû nomen.^iuod opto ed carius ds qui uoliit pie uiuere in cbrifto:tâto magm oolêt q» per m a los intus pofitos fit: ut min’ cp pio^r mentes oefiderät dtligaf, qpfi quoep berendcu ebriftianu cogitât ’ babcre nomc 7 facramenta xpiana 7 fcripfas 7 jjfeffionemimagnu oolorc faciut in cozdibus pioru:quia 7 multi uolentes effe ebrifham jopter eo:^ oiflenfiones befitare cogiitur:7 multi maledici etiâ i bis inueniiit materia blaffcmädi ebri ftianö nomen:quia 7 ipi quoquomo/ do cbriftiani appellat?, llpis at^ buiuf modi prattis mortbns 7 crrorib’ bo/ minü perfecutionespatiür ’qui tioluti cbrifto pie uiuere: ettanallo ifeftantc neep uexantc corpus flloru . jOatmfur qppc bic pfecutiones nó in corporib’ fed in cordibus . iïnde illa tiox eft:fe cudum multitudincs oolo^ meoruin corde meo. ‘Itó.n.ait in corpore meo Bed rurfus quonta cogitatur imutabi lia diuina jjmifta: 7qd ait apoftolus nouit ons q fût ei’:quos.n.prefeiuit 7 pdeftinauit oformes fieri imigmis fi lij fui:ex eis nullus pire poteft.id:o f; gtur in i: lo pfalmo, confolationes tue


-ocr page 467-

lL[BER.X7ni.'

iocand.5nerüt anima mrâ.^Ior sût ipfc qui fit i cordibus pio^'quos per fequâtur mores AriRno^ malo^/i ne fâlio^.ptodtü dolentibusiquoniâ de cantate defcendit: qua eos pire no lunt:nec impedire falutem alioy.^e nitp magne confolationes fmnt; etiâ deconefuombus eoç: qui pio:;2aias tâta iocunditate pfundunt: quâtis de Tua perdttione dolorib’ crucianetât » ^c m hoc fetulo î bis diebus malis: no folû a tpre corporalis pfetie |Ebji fil 7 apoßolo^teius: fed ab ipfo ^bel que primu luftum inipins frater occi dit:7deinccps ufcp ad bu ns feculi ft nc inter pfecutfones mundi ^ cofolati ones del pegrinado jjcinnt ecdefia. /dn credendu fit quod quida piitat: impletis deces precutionibus que file runt;nulla fupede prefer «dccima;q iipfo aticbnflt tpre fit futura.^a,ƒ2

Isolde nee iilud qdc fernere pu ^gt;Fto effe dicendn:fiue crededu qd nonullis uifum eft ud uidef:nóaplp ecdefia fuam pafTura^ perfecutiones ufq5 ad tepus 4nticbrtftt:q; tp ta paf fa ê:ideft decê:7 undecima:eadêq; fit ab dntkbrifto nouiftima.^rimâ gp/ pe oputât a T|e:ôe:decûdâ a ^omiti ano:2erftam a £tàiano:4^uartâ ab ^nfonio:4tuintâ a Teuere: $e^tâ a OPapminotSeptimâ a Zpetio: Qcta ua a àialeriâo;'nonâ ab Aureliano: 3Pecimä a 2)ioditiano 7 uCajimiäo, t^Iagas.n.egj^ptio:;: quonia deed fue runtâte qs inde eƒire iciperct popol’ deirputät ad bunc itellectu elfe lefetê das:ut nouiftima üntiebrifti pfeeutio fimi(is uideatur undecimeplage : qua egyptii du boftilifer pfequerêi ?bebie os:in mari rubro populo dei pficca tranfeunte periciiit.Sed ego iHa te ge ftaiegrpto Iftas perfecotiöes jjpbeti ce fignificatas effe nö arbitror: ^ms abos qui boeputant ejquifite 1 ige/ mofe lila fingula bis fingulia opara

ta uideanfür;nö ^pbetico fpihtn fed oiectuia métis bumaneiqua aliquädo ad ue^ puenitur;aliquando faUitur. XLuid.n.qui boc fentiöt dictun fût d piecutione qua ipfe dûs crucifijus e/ 7n quo earn fünf numéro pofituiirSi aut bac excepta ejeifttmatcôputâdû tä qua tile numerande fintque ad coip^ ptinétmô qua ipfü caput é appeutus 7 oceifüiqd aget de illa que poftea^ ^bridus afeendit i cdü bierofolimis facta émbi btiis ëtepbanus lapidat^ eftinbi jfacobus frater loants gladio trucidatus eftiubi apoftolus petrus ut occiderct indufus eft;l per angelü liberatusiubi fugati atq; difpfi o bie rofolimis fratiesiubi 6auP g poftea Paulus apoftolus factus cd uaftaz bat ecdefiamiubi ipfe quoep iam fide qua perfequebatm euangebsansigua lia faciebat ed padusifiue per iudeam fine p alias gentes: qnacüq5 îfbndu feruétidime prcdicabat/ilur «go eis a T/lerone uidetur ordiendum: cü ad Tleronis tépora inter atrociflimas p fecutiones de gb’nimis eft lógü cutta diceriecdefia crefeedo puencritr-^d fi a regib’ factas peifecutiones i nume ro ejeiftimatée debereirej cfuit Ihero des qui etiapoft afcenfum dni grauif fima fecit.Deinde quid refpódent ét de)uliano;qué nö numerat i decemr dn ipfe nö eft eedefiâ perfecutns : qui ebriftianos liberales littetas docez ac dicere uttuit : fub quo ^alentintanus maior g poft eü tertius iperator fuit; fidi(briftiâe eöfedo: extitit:militiaq? priuàtus ed/dcomittä que apud an/ tbioebiâ facere cepezatinifi unius fide liffimi 7 cödätidnni iuuenisiqui cum multis apprebéfis ut torquerentur p totii diem primus eft tortus: inter un galas crociatufep pfallctts : libertatc atq » bilaritatem mirat^ exbotmidet; a in ceteris deformtus etubefceie timii tflet.i)odremo noftta memoiia nalés

.ƒ.2.


-ocr page 468-

LIBER XVIKL

fopradicti dJalétimai fjate: iiaan’; none magna pfecuiiöc p orteug pus atbolûâ uaftauit ecdeliä/^iuak eft aût nô cófide:af eccUnâ p totû mûdû h'uctïficâtem atep crefeente^: pofte tn dliquibus getibus pcafeœtione pati a rcgibuan quado m alite nô patitntr ‘quot;Hilft forte nô eft pfecutio côputâda: qnaJo re^: gotboÿ in ipfa gotbia pfe tuttigêcbndian08 trudelitate mira gt;nbsp;bilitcû ibi nô effet mfi catbolid ; quo rû plurit martyno coronatt fût: fient a qbufdâ fratribus qui tûc illit puert fnerât:1 fe ifta nidifié iennetanter rez cordabant audinimns / Änid modo in pfide.-'''nóne ita in ebriftiano» fer buit pfecutio fi tn iâ quienitmt fugien tes ide nonnih ufep ad tôana oppida puenerint. llVec atep buiufmodi mibi cogitâti nô nidetuz ce diftinied^ nu/ merug perfecutionu î quibus erereenquot; oportet ecclefiä.i^ed rurfus affirmas allouas futuras a regibus ptet tllâ.no uifumâ de qua nullus âbigit ebrifti/ anu8:nô minoris ê temeritatis.Jtaep boc in medio relinquam^mentra ptè queftionis bnius aftruétes fine deibu êtes: fed tâtûmô ab affirmadi quodli bet bo^ audace pfûptionc reuoeâtes: )llam fane n oniftimâ pfecutionê que ab 4nt!cbriflo fatura è: pféna fua ej tingnet ipfe Icfus . ^ic.n. feriptû êçp en iterficiet fpu oris fuit'ienacuabit il Inminatione prefétie fuc.ltgt;te queri fo let qndo illud ezit.impottune omino. 9i.n.boc nobis noffe prodeftet a quo melius qjab ipfo deo magiftro itetio gatiV difcipulis diccref/ 'nó.n.ftlu ernt inde apud tu:'fed a pfete quefiez rut dicentes . 3?ne fi boc in tempore zeprefentabig zegna ifzabd/St ille nô eft inquit neflrù nofte répoza:que paf in fua pofoit poteftate . Hó utiep illi de boza:uel dietuel anno.'fed o tépof ifiterrogaueriit:quado illud accepere rcfpófn.fruftra igitur annos q bme

feculo remaneV eoputare ac diffinire conamur:cü boc fcire nô cfte noftrus ejore ueritatis audiamus .Quos tn alü quadzigctosialü quigernos : abt ccmille:ab afcéfione dm ufcp ad et’ ultimüaduêtü copleri pofte dijterüt. Quêadmodü aùtquikp co^aftmat opinionè fua:lógu ê demóftrar: 7 nô neceftarinm.

ZJDc tépore noniftime .perfecutionis occulto. 4ap. .ƒ3.

ZC^ Öniecturis quippe utuntur bn Imani8:nó ab eis aliqd certü de anctoritate fcripcure canonice ^ferf. fDmniü uero o bac re calculätm digi tos refoluit:' !quiefcere lubet ille qui dicit.Hon eft ueftrü fcire tepoza que pater in fua pofuit poteftate. toed bec quia euâgelica fêtencia c:mi.pê nô ea repftos fuifte deo;j zmulto^z falfojzcp cultore8:quo min^ fingeret demonn refpófis quos la^deos coliitdefiniz tn effe quato tépof mafura eet zeligio cbrilbana.A-ü.n.uideret nee tot tanz tifep pfecutionib’eä potuifte.eófamij fed bis potius icreméta mita fûpfifte: e^cogitaucrut nefcio quos uerfus grc co8:tacp cofulcti cuidâ diuino oraz culo effufos. tïbi itbriftn quides ab bnius tâq? facnlegn crimie faciut ino cêtê.lfetrum aüt maleficia fecifte fub iungnnt:ut coleretur cbzifti nomé pez trecétos fe^agitaquincp annos.^eid copie to memorato numero ano^dïc mora fumeret fine, ^ bomniü cozda docto3z:o ingenia litterata digna cze dere ifta de cbrifto:q credere nóuut tig in ;cpu5:qgt; ci’ difdpiil^ JPetr^ ab eo magicas artes nö didicerit: fed ab ipfo inocéte tff ei’ difcipulus malefic’ fuezicnomécp illi’«p fuu3 coli main ezit tnagicis fuis artibus : magnis la boribus 7 piculis fuis: poUremo etia eftufione faginnis fui. Si Pctr’male ficus fecit iit cbriflu fic diligeret mun du8:qd fecit inoces ibrift’: nt en fic


-ocr page 469-

lilBER.XVIH*

m1igeret p^n«.-''^fp5deant i^tof fibi ipfui fi poffiit «nteiligantuHa fup na gratia factu3ffTe:iit pwpter cterna mtaXpus niltgeret mudus .qua gra tta facto eft ut piopter eternâ oitâ ab ilto accipùndâ:'ïufqoe ad temperana motte pwiHo paticda ^briftü odige jct peO'ue.Xj^cindetfti on qoi fótjqiit poffilnttfta ptedicere : neepoffont auer tac ita foecombefe» uni malefico i uni feekrt magico quo puer ut oicunt anni culü8 oceifu8:l dilaniatus;? rim nefa rio fepultus eft:ot fectam fibi adnerfa nam tam ptoli^o tepote oualefcef:tot tantaraq; perkciihonii bottedas cru/ delitateBnó refiftcdo fed paticdo fupc rare iT ad fuo^ fitnulacro^-réploni: facro:^: otaculoy:euerfionc peruenire pmitterent //p-uis poftremo c oeup: non nofter utiep fed ipfotii:qui uel il/ leem» tanto fcelcre uel ipulfos cft ifta p’eftare.-'pó enij alicut wmoni boe afcribitur :fed oeo dicunt nh oerfus: bec petrus arte magica oiffinifte. £a km den babéfg 4^briftü nó babent. /3)e ftultiffimo mcdacio paganorü ; quo ebriftiau^ehgione nó ulna trez centos fejraÿtaqoinqî annonj menfu ram efte fin^erunt. Àap,y4-, ~ atqjbuiufmodi inulta colli/ f^ere; fi nódü anus ifte iräfifTet : ques oiuinaho ficta p;cmifit;a oecep ta uanitas crcdidit.Cum uero ex quo nominis tbrifti culms per eins » car ne pfentiâ:' iper apoftolos îftitutus ê âte aliquot annos anni treee'ti fejagin taquinque cópleti fint;qd aliud qrim’ unde ifta falfitas refeUat .•'tït.n.inxp natiuitate buius rei nó ponam’ imtió quia infans 1 puer oifcipulos nó ba/ bebatitn qndo baberc cepit i ^euldu/ bio tóe inotuit per eins ptefentiam cor poialc doemna a religio ebriftiana: ideft pofteg q? i flunio iotdanc mille/ rio JoSnis ê baptisatug.pjopter boe enis oequo ^pbetta iHa pzcccfteral;

ftominabif a mari ufep ad mare : lt;1tl flumine ufep ad termino« oibis täte, ped qiiomapn^q; eet pauas': refur rexiflrtamottuiemondo .ffdcs oibus foerat Definita:in refurrectione qppe cbrifti Definita eft.THas fie apoftolus paulus atbenienfibus logtur oicens. ja nue annueiat boibusoes ubiep age re penitetia:eo qi ftatuit Die iudieare 011x5 in equitate i uiio quo oiffinimt fide oibus irefufeitasillu a mottois $ melius in bac queftione foloenda inde initui fumimusipiefeitim quia tóe etia Datas fpiiims eft fanetus:fieut eu daii poll refurrectione Cbrifti oportebat iea ciuitate ex qua Debnit incipelej fe cijda:boc c teftamentus nouii. puma em's oata fuit lej in móte fyna p lt;iDo pfen:quod teftametus nocatur netus. 2\e bac aiit que per ebrifti idada erat piedictii cft.^X fyon kj J^diet:*: ucr/ bn domini ej bierufale .CJnde 1 ipfe per oes getes Dijit predieari opoitere in nomine fuo penitentiam: fed tarnen incipientibus ab bientfalem Jbl ergo exoitus buius nominis cultus:ut i quot;Je/ fum ^biiftus qui crucifixus fiierat i refiirrexerat eredcretur.ilbi bec fides tâ infignibos initiis incanduit:ut ali/ quoi bominû milia in cbrifti nomine mirabili alacritate onerfa ueditis fuis rebus ut egenis oiftribuerehir: jipofi to facto a ardentiffima eaiitatc ad pan pertate iiolûtariâ piienirét:arcp inter frementes 'tfaguinê fitientes mdeos ufep ad moitc pio ueritate certare : no arrnata potentia :fed potetioje potetia piepararet Jpoe fi nullis magicis ar tibus factue;cur credere nubitât eadc uirtute Dininaptotii mûdûïdes fieri potuifte qua biefacm eftr’^i ant utin bierofolimis fie ad cnltu buius nomi/ nis cbrifti accederef tâta bominû mol titndo:que illóincrncc nd fixerai co piebéfum:oel riferat fix« iâ makfieui lUd fceeiat petr^yex ^® «w quer^du


-ocr page 470-

EIBER.XVIfll.

gitur etia oies cj quo ann” ipfe füpfit imtiuddlicet qnado miffus eft fpiritn farictus ideft per )dus uOaias.‘Tlnme .

ratis oeide nfulibns.ceeljv.âni repcri-^''-)^6|-{ nntur ipleti per eafdé ddus nPaias: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!i

cófulaw IPononï 7 €uticiani .potto '’^'»?

feqneti anno dim focin accepiffet Ipo .-pn^-notius cófoles nOaUins 4bcodo^: qn iam fecundu illud otaculu Demo/ nu aut figmentum bominu nulla oebu

é:qndo trecéti feXagîtaqoîque cöplett , fnnt.oOouuJ» eff ergo £bn‘ftus duo bus geminiscófnltbus .nü.Kalédas dpnlis.Xefii’je iir tertio oieJient apo ftoli fm etia fenfibus j^bauerunt . 2)e inde poft.jl.oies afeédit in celn;poft oecé oies ideft qniquagefimo die poft faa refurrectioné mifit fpiritn factus, 4unc tria milia bominum apofto / ■ ba eurn predicantibus crediderunt. 4unc itaq; nomims illius cultus ejrot tas é:ficut nos credim”: 7 ueritas ba betieffïcacia fpiritus facti.$icut antes fin jit nanitaa ipia uel putauit magicis artibus Petri.paulopoft étfigno mi rabili facto:quado ad nerbuj ipfins petri quids medicus ab utero matris ita claudus ut ab ahis po:ta:etur:7ad pojtâ tépli ubi ftipeg peteret poneret: iii nomine Jefu Cbnltifaluus ejilut; quinque milia bominu5 ctediderunt, Ac Deinde aliis atcpalus acceffib^cre dentiü créait ecclefia .deper boe colli it effe religio cbriftiana : quid p alias tettajtpartes fotfitan factü fitmó fuit necefte perquirere.Interim qb fcimus in cimtate, notiftima 7 eminentilTima nrtbaginc afncei ^audctius 7 'Joni” comités iperatoiis Iponotii quartodc cimo kalédas Iptihsfalfo^ oeo:;: té/ pla euerterijt:7 fimnlacra fregcrunt; «j quo ufep ad boe tépas p.jjj.fere Snos qsnö uideat qjtus creuerit cnit” nominis cbriftiipfertis poftea cpmul , ti eO9 cbriftiani funt facti: q taqs ills ocra oiuinatiôe reuocabâf a fide leâep cópkto codé Sno^ numero inanéim' • dedaq; uiderüf.-'Tos igitur t jfumus 'uocamurcp cbrifttani:nó in ^rü ac dim^: fed i que CKdidit Petr’’ :Petn oe ebrifto ewficati fmonibus: nó car minib’ beneficis ; nec oeeepti malefi/ eiisjed benefictïs eins adiuti.jUe pc tri magifler Cbridus i ooctrina q ad mta oucit erna ipeêmagifter notier. Ced aliquado ia claudam” büc libru: bneufep oiiïerêtes *7q?tu fatia nifu ed Demófiranteaiqs na fit Dua^ ciuitatü ■ eeleftis atep teuene ab initio nfep ad ft nc pmi^ta^ mortalia c;ccnrfn8;qn3;t iHa que tenena ëfecit fibi qnosuoluit: uFundeenque nF ét ej eboibusoeos fat foamp;:qutbu8 Cacrificado ßnnetJUaaüt celeftis que peregrinat'in te«a:falfo8 neon non facicfcd a uero oeo ipfa fit: tams nern facrifieiü ipfa fit . Ambe tn tépoialibus uel bonis utiitur panter; \ nel magis panter afflignnturtoiuerfa ifide :Diucrfa fpe:Diuerfo amoieioonec ^ ultimo mdicio feparétum percipiat ft imaqneq; fuu finéicui’ nullus é finis, 1 f ;2^e qb” abac fmib’ ’biceps DifTeredit

lt;Iurelij 4uguftini ^pifcopi oe (iuita te oei liber.ÿ.

- Au j /41aod in queftione qua oe finibus ] Wi; bono^7malo^pbilofopbica Difputa ptiouétilauitiDucctas octagita 7öóöfc 7*^^ “ eiParc^ tïat^pfpejcjit.^.i.


OÏ^,

•-^j^Ficeps mibi uibo _oifputadn5;p” 3^;^^^^^^82J®nen^ßt çXlluâta opens buis termmadi PStto pa titur argumenta mojtaliii quibus fibi d quot;nbsp;/ ^i beatitudiné facerc i buinsuite ife/


-ocr page 471-

LiB®.xyjn

baute molfrifunt: ut «bcos uam« re bus fpes noftra gdmffrat qiU3 oeus nobis cedit -Tree ipfa boe eft iiera bea ritudo qua cabit: nótantü auctontate Diuinailed ïdubitata et radoneiqaalc piopter infidelee pofTunwe adbibere darefcat.^e finibus eniÿmalo^ i bo noms : malta 1 multipbciter diner fe pbilofopbi wfputarunt, 4|.uam que/ ftioues ma aim intentione nerfantes conati funtmuenire quid cfficiat bomi nes beatmn. lUudemm eft finis boni nedri piopter qiiod adpetenda fint cc tera;ipfu5antem piopter fcipfam. ^t illus finis mali piopter quod uitanda funt ceteraapfam aüt piopter feipum. $^inem ergo boni nunc weimus ; non qio confumat ut nö fitifed quo pfiaf ut plenu3 fit:dfine mali non quo cffe oefinat: fed quoufep nocendo pducat. fines itaqsidifunt fummu bonam:et fummu malum: de quibus inueniédis Btqsna in bacuita fummo bono adi/ pilccdo:uitado aüt furno malo;multii fient oiri laboiauerunt qui ftudiu fa/ pientic inbuius feculi uanitate piofefft funtmee tamé eos ipuis oiuerfis erra tes modis:nature limes intantum ab innere ueritatis oeuiare pmifitrutnon alii i animo:alii i coipoie;alii i utioqï fines bono^ ponerent -rmalo^ . “Çr qua tripartita uelut generalium oidri butione feeta;i;lt;iKgt;areus Jjaiio i libio oe pbilofopbia tarn multam cogmatii uarietate oiligenter 7 fubtiliter fauta tus aduertit:ut ad oueentas oetogtnta 7 oeto feetas non que iam effent: fed q cffe poffent:adbibeu8quafdag ciderc tias faciUnne perueniret.Atuod ut bie utter oftendas inde opoitet ineipiâ qd ipfe aduertit 7 pofuit in libro memo/ rato: quattuor effe quedam que botes fine migidrotfme ullo ooctrine admi niculo.fine indudria uel arte uiuendi: que wn’ oieftur 7 proeuldubio oieit: «dut naturalner appetunt aut uolup/

tatem qua oelcefabilitcr mouetur co:/ pons fenfus:8ut quieteg qua fit ut nul (am molcdiag coipous quifep patiat : aut utracp qua tnuno nomice uolup/ tatis ^picuius appellat:aue uniueifali ter pma nature igb’ 7 bee funt 7 alia: uV i coipoie ut mébioÿ itegritas 7 fa/ ‘ lus attp ineolumitas eius:uel in aimo ut font ea que uel parua utl magna in bominii repemit ingeniis.ldec igitur quattuor ideft uoluptasiqesrutruque pma nature ita fût 1 nobis ut uel uirt’ qua port ea ooctnna inferit: joptcr bee appetedaditiatit iffajopter uirtutc:aut utraqa piopter fcipfa.de per boc fiunt bine Duodeds fecte. per bac.n.ratio/ nc triplicat fingule: quod cum in una cemodrauei'OtDitficile no erit in cete/ ris id inucnire . ium ergo uoluptas corpons anunt uirtuti aut fubditur: aut piefertur:aut iungif: tripartita ua riatur efuerfitate fecta:^. Subdit 'ante inrtuti:quado i ufum uirtutis aff.imic pertinet quippe ad uirtutis officium:7 uiuerc patrie:7 piopter patriag: filios piocre3re:quo^ neutru fieri poteft fi/ ne coiporis uoluptate , Tlam fine ilia uec cibus nee pofus fuinitur:ut muat; nee côcübiturmt gene ratio ^ipagctur. ^iiuero piefertur uirtuti ipfa appeti/ tur piopter feipfamtuirtus aut affame da creditor piopter ilia : ideft ut nibil uinus agat nifi ad eöfequendä uel co feruâdâ corpoiisuolupt3tem:que uita oefoi mis eft . 41uippe ubi uirtus fuit one uoluptati:q3iiis nullo mo bee ciec da fit uirtus.Sed tn etiagifta boiiibi/ lis turpitudo babuit g uofdä pbilpfo/ pbos patronos 7ocfefoic8 fuos.yir/ tuti porro uoluptas iugiturtquando co.;i neutra piopter altera:fed piopter fefpfas âbe appetûtur.Zp.ua propter fi cut uoluptas uel fubdita uel pielata uel lucta ftuti:tre3 feetas facit: ita gesiua Utr3qgt;:it3 piim3 nature: alias ternas innenintur efficere.pio uarietate gppe


I

-ocr page 472-

MBER..Xvni.

^nmanj;;? opinionu uirrutt aUqi ïfub/ lt;iunwr:aliquädo pferut;aliqn lugüt: ac lie ad ouodenariu fectard numerus perueniwr. iJed iftequoep numerus ouplicatunadbibita una wïferentw fo bus mdelicet mte : quoniam qmlqm» fectawr aliquam iftarum ouodedm fc 'ctamnirpiofccfo aut pjopter fe tantum t'd agirent etia propter fodug cut oez bet boe uelle qb fih . -^ao circa.pü funt eo2u qui pjopter fc tautummodo unäquanque tenendam patant: et alte Duodecim com qui non folum pjopter fe fi quid uclint pbilofopbandum ciTe oecernunt:fed etia paopter alios quo;2 bonum appetunt ficutfuam.lhe autej fecte uigintiquattuor iterum geminac addita oifferctia e;c acbademicis no/ nis:a fiunt quadragintaocto. '^lUrus quippe uigintiquattuor unanquanep fectarum potefl quifque fic tenere ac oefendere ut certam : quemadmodum ftoici oefendcrunt.q^ bominis bonum quo beatua effet in animi tantümodo uirtute confifferet. {lJoff eft alius ut t/ certam : quemadmodum oefenderunt Bcbademici noui:quod cis 'ïfi non eer turn tarnen uerifimile uidebatur , Ift/ gintiquattuor ergo fiut per cos qui ue lut cas certas propter ueritatcm:' lalte uigintiquattuor per cos qui eafdes ue lut incertas ptopter ueri fimilitudincs fcquendas putant.'^urfusqma unam quanq? ifta» qnadragintaocto fecta^ poteft quifque fequi:babitu ceterotum pbilofopborum . Vemep alns poteft babitu cyn!co:p.ej bac etta Differentia ouplicâtur:^ nonagmta fej fumt,2)e inde quia eaa fingulasquafquc itueri homines poffunt atepfectart : ut aut odofam oiligant uitam.ficut luqui tâ tummodo ftudiïs Doctrine uacare uo lueruntiatq? nalnernt: aut negociofas ficut bi qui eu pbilofopbarctur: tame amminiftranone reipublice regedifep rebus bumanis occupatiffimi fuerunt:

aut ej utroep gencre femperatastficut bi q partim erudito ocio:partim necef fario negocio alternantia uite Cue tpra tribaeröt.propter bas oifferentias po tcft ét triplicari numerus ifte fecta^: *: ad Ducentas octogintaocto perduci. Ipec De dlarronis libro quantum po/ tui breuiter ac oilucide pofui ftntênas eins meis uerbis ejplicans . -^uomo do ante refutatts ceteris unam cligat: quauult effe acbademico^ z ucterum: quos a Platone inftitutos ufque ad polemonem qui ab iHo quartus eins fcbolam tenuitique acbademia c oicta babaiffe ccrta Dogmata uult uideriiet ob boe oiftinguit ab acbademicis no/ uis qiiibusincerta fut oïa: quod phi/ lofopbie genus ab 4rcbefilao cepit fuc ceffoie Igt;olcmoni8:c3mcp fectam ideft uetcru acbademico^ ficut Dubitatióe: ita omni errore carere arbitretur.15 gum cft per omnta oemoftraie :nec tn e5 omni parte res omittenda eft, TU/ mouet igitur prius ornnes illas oiffe/ rentias que numerum multiplicauere fecta:p:qu38 ideo zemouêdas putatrga non in eis eft finis boni . Tteqj enim e^iftimat allas pbilofopbie fectaj effe Dicendam:que non i co oiftet a ceteris q gt;nbsp;oiuerfos babeat fines bono:um et malo’un:quado quidej nulla eft bo/ mini caufa pbilofopbâdi :nifi ut beat’ fit.Zlb ante beatu facit : ipfe eft boni firn's /Huila eigif caufa pbilofopban di nifi finis bom.'^Ç-uâobrê que nullii boni finem fectatur:nulla pbilofopbie fecta oicenda eft. i-um ergo queritur cc fociaU uita utrus tenenda fit fapiêti ut fummu bonus quo fit homo beatus ira uelit 7 curet amici fui quêadm odd fuum:an fuc tantümodo beatitudinis caufa facial quiequid facit: non de ipo fummo bono queftio eft : fed De affu/ mendo uel nö affumcdo focio ad bui’ participationê boni.nó pioptcr fe ipfü fed propter eundcm fotium : ut ciu»


-ocr page 473-

UBERlt;XVII1I*

bonoiM gandeat fient Rio gander. 'Jtê cum quentur oe Bcbademidn nöui8 qtitbus incerta funt omnia : utrus i’ta fint rea habende ï gbas pbilofopbâdû eftian finit aliïa pbilofopbia plaoïit fertaa eaa babef oebeamua:nÓquerif quid in fine boni fectandi ifit : fed ne ipfiua boni Dentate qb uidet* fectandii utrum fit:nee ne oubitandum : hoe eft iit id planiua eloquanutrii ita fectadu fit:ut qui fectatiir oicat efTe uerum:an ira ut qui fectatur oicat ueiu fibi uid«i etiam fi foite fitifalfuj tame uterep fez ctewr unu; arep idem bonus .|n iHa enim oifferétia qtte adbibetur e/ babi to 1 confiietudine cpiicoruminó queri tur quifnam fit boni finis:fed utrum in Ülo babim 7 confiietudine fit oiuen dum ei qui uerum fectatur bonum : quodlibet et uerum effe uideatur atque fectandum .2)tniq5 font qui cum boz na fmalia fequereniur : abj uirtutem: alij uolupt3te5:eunde5 tarnen habitü 7 confuetodinem tenebanttej quo cyni ci appellabanttir . 3ra illud quiequid eft unde pbüofopbi cynici oifeernun? a ceteris tad eligeodus ac tenendum bond quo beati fierent:utiep nil uatez bar.n^am fi adboc aliquid intcrefTet: yfecto ides habitus eiides finem feqm cogeret : 7 oinerfus habitus eundem fcqui finem non fineret.

/4luomodo remotis oib^ oififeretiis que non fecte fed e^ueftiones funt : ad tripartitam fummi boni oiffinitionem Harro perueniat :quarum tarnen un# fit eligenda. £apitFsgt;2.

ITH tribus quoqoe illis uite gene ribus:nno.f.non fegniter fed in contéplatione uel inquifitione uerita tis ociofo : altcro in gerendis rebus humanis negociofottenio ej ntroque genere temperato;cos queritnr qd fit bomsporius eligendnstnon finis bo ni habet cótrouerfiam:fed quid hord triuit oiffiailtatetn nel facilitates slic'

nt ad confeqiiendus bel retinenduni fines boni:id in ifla quefh’one uerfaC finis enis boni corn ad eus quifque peroeneritipiotinus facit beatum. Jn ocio ant litterato nd i negocio publico uel quando utronque uicibos agitur : non côtinno quifque heatus c. S5ulti quippe in quolibet boms trium uioere poffunt : 7 in appetendo boni finem quo fit homo heatus errare . ^lia eft igitur queftio de finibus maloium 7 bonoiomtque unanquanque pbilofo pbo;rfectam facit:7 aife fût quefhoes ne fooali nita:0e cunctatione achadez ntico9:7oc uictu 7 ueftini cynicorum oc trib” uite genelib’:ociofo;acfiiofo; ej utroque modificato .4lno:^ nulla eft in qua oe bono:^ 7 malo:^ fmibtis oifputatur .pioinde quonias oDarc’ Harro has qiiattuor adhibens diffe retiasu’deft ej uita fodali.^j acbaz demicis nouis.çc cynicis : e^ ifto uite gencre triparrito ; ad fectas oucentas octogintaocto pertienit:7 fi que alie poftfit fimtlit' adiici : remotis ets oib’ quoniam oe fectando fummo bono nullam inferût queftionê:7idco fecte non fût :nec uocande fût:ad illas duo decim : i quibus quentur quid fit boz nus hominis:quo affecuto fit heatus: utex eis unam ucram ceteras falfas oftendat eile reuemtur.T^ä remoto il lo tiiparttto genere uite tout ptesbui’ nnmeri DetrabHntur;7 fecte nonaginz tafej remanêt.lkemofa ueiODiffercria ex cynids addita:ad oimidiü redigüf 7 quadragintaocto fiunt. i^uferamus ehä quod ex achademtCis nonis adhi bitlis êtrurfusoimidfepais remanet: ideft nigtnqüattuor.2)e foctali quoep irita quod accefferat fimiliter anferaf: 7 DUodecim funt reliqueqnasifta oifz ferétia ut nigintiquattUor fieret oupli canerat.^c bis ergo ouodecis nihil poteft cur fecte nó fint habende. Tlibil qppe aliud i eis querif:^ finis

’ff»


-ocr page 474-

BIBER,XVmi*

bono2ü 'Tmalomm . Jnuentid atifcni bon»9 finibufcpwfato e côtrano fût’ ai31o2u Jb^c autut Ua fiât Duodecim fate alla quattuor ttiplicätur : uolij/ pta8:qaie8:un’iinqiJe:'i prima natiue: que pnmigenia iïarro uocat. Ibec qp pe quattuor oum figillatim uirtuti alt quado fubduntur : ut non pjopter fe ipfa fed propter mrruris officium appe tenda uideantur : aliquandopjefeiüf: ut non p2opter fe ipfa:fed propter bec adipifcéda uel conferuanda neceffann nirtuftputetur : aliquando iungiitur: ut pjopter fe ipfa 1 uirtua a ipfa appe tenda credanturrquaternariu numerü trrplum rcddunt:' Tad ouodeos fata» peruemunt ÆxiHif autem quattuor rebus tres iïarro tollit;uoluptate5.f. «1quietem: T utrâquemon qo eas imz probet:fed qd p«migenia iUa nature i *:uoluptatem in fe babeant 1 quietes, Zltuid ergo opus cej bi»ouao ’ que/ dam tria facere duo .f.dnj figillatim appetuntur uolnptas ant quies cl ter/ tiu5 cum ambe fimul: quandoqnidem pma nature;'! ipfas 1 pieter ipfas alia multa contineant rS^e tribus ergo fe ctis ei placet oiligenter effe tractandu: quenam fit potius eligenda.lllon.n. ueram plufcp unam : iiera rano effe pcrmitrit: fine in bis tribus fit:fine alt cubi alibi:quod poft uidebimus . jh/ terim oebis tribus quomodo una5 ^Jarro eligat:quanti8 breuiter aptcq; poffumus oifferamus.Jfte nanquettes fecte ita fiunt : cas uel prima nature piopter uirtute5 : uel uirtus propter ptima naturelle! utraque ideft uirtus Ima natuf ppt ffe ipfa fût expetéda, z2Pe tubus fectis fummu bominis bo nu querentibus qua eligcndaj dïarro oiffiniatifcqucs uetcris acbadcie Ün/ tiocbo auctoze fenténas. Cap.j.

« vÖïid ergo ifto^z triuj fit nerum lt;^^^tq3fectandu5:ifto mópfuadeie conWr .pumusquia fümu5 bonus

in pbilofopbia non arbonsinon pe/ lt;0’18;non Dii/ed bominis quentur: quid fit ipfe bomo querendug putat. Sentit quippe in eius natura ouo effe queda5:cojpus7 animas . ^t boms quidem dims melius effe animas:10/ geque pjeftabili’ omnino no oubitat. $ed utrus anima fola fit bomo;ut ita fit ei cozpus tan^ equus equiti qrêdû putat. ^ques eni3 no bomo 7 equus; fed foltfs bomo eft:ideo tarnen eques oicitur:qd aliquo modo fe babeat ad ecmum.eln cozpus fold fit bo aliquo modo fe baixns ad animas ;ficut po/ cuius ad potioncs .Tpon enis calix *lt; potio quas continet calij fimul otciC poculum:fed calix folus : ideo tarnen qd potioni continede fit accomodate, 4n uero nee anima fola:nee folu cor/ pus:fed fimul utronque fit bomo:cui’ fit pars una fine anima fine coip^: ille antes totus ej utroque confiet:ut bo fit.ficut iunctos onos equos bigas uo camus : quoru fine Dexter fiue finifter pars fit bigarum;unum uero eorum quoquomo fe babeat ad alte^z bigas non dicimus ;fed ambos fimul, IfJo^ autej trium;boc digit tertium:bomi/ ncmque nee animas folas nee corpus folum:fed animas fimul et toepus effe arbitratur .flgt;:oinde fummus bonum bominis quo fit beatusiex utriufqj rei bonis conllare oict: 7 anime falicct 7 co2pons .Jc per boc puma ilia nature propter fe ipfa exiftimat effe appeteda: ipfamq? uirtutem quas ooctrina iferit: uelut artes uinendi que in anime bóts eft excellentiffimus bonu.-tlua jjpttr eadem uitras ideft ars agende uite: cd acceperit puma narareique fine ilia erät fed tame erdt;et quädo eis adbuc Dottrina oeerat:omnia p2optcr feipfâ appettit fimulcp eriä fe ipfas ;oibufque fimul et fe ipfa utirar;eo fine ut oibus oelectetur atque perfruatur:magis mi nufcß:ut queq; inter fe maioza atque


-ocr page 475-

LIBER,XVII1L

mihou flint:tame omnibus gaodes:

1 quedam minoza fi necdfitas poRu/ lot ptopter maioto nd adipifcmda oel tenenda contemnês.Omntü antes bo no^ nd «mini nd coipona nibil fibi mrt’omnmo p:eponat:bec eni3 bene unwr'tfe ipfa iicetens que bominc facinnt beatum bonis . iibi uero ipfa non eft iqnanlibet bona fint mnlta: non bona eins funteuius funt. lie per hoc nee eins iam bona oieenda funt : CDS male utenti utilia efte non poffunt. l|')ec ergo nita hominis que uirtute -t aliis animi 7 eozpoiis bonis fine quiz bus eCe non poteft fruitur : beata effe oicitur.3iuero 7 aliis fine qiub’ effe uirms poteft uel ullis oel pluribus beatior,Miaute piorfus omnibna ut nullus omnino bonus oefit uel animi nd coipoiisibeattffima.Tlo enis hoc eft uita quod uirms : quoniam non omnis uita fed fapiens mta uirtus eft. ^t.tarnen qualifeuqs uita fine ulla air lute poteft elfemirt’ uero fine nlla ui/ ta eile nô poteft.Itooc 7 oc memona oi jeerim arq; ratione : 7 fi qd aliud talc ê in boie .Sunt.n.bee 7 ate ooctrinâ fine bis autes non poteft nlla effe ooz etrina ;ac per hoc nee uirtus que utiqs eifeitw.Cene aût eurrereipulebzii effe cozpore :uiribus pzeualcre ingentibus 7 cetera buiufmodi;talia funt ut7 uir tus fine bis effe poffit:7ipa fine ùtute. j^ona funt tame .7 fecundum iftos ct ipfa pzopter fe ipfam oiligimr uirtus: ufiturep illis 7 fruitur ficut nirtutem oecet, llpane uitas beatas ét effe pbibét fociale5;quc amicozum bona pzopter fe ipfa oiligat ficut fua:cifque pzopter fe ipfos hoc udit quod fibi:fiue in do mo fint ficut coniunj c 7 liberi :7qcûcp Domeftidifiue t loco ubi oomus eiusgt; eft ficut urbs eftmt funt hi qui dues uoeanturdme in ozbe toto ut funt gcz tes quas eis fodetas bumana coiugid fiue in ipfo mundo qui cenfetur nomie tdietteize: ficut oicut effeöeos quof uolut amicos effe bómi fapientiiquos nos familiarius angelos oicim’ . ibe bono:jzaut 7 e contrario malozn finiz busmegantuUo modo effe oubitanz dus:7 banc inter fe 7 nouos aebadez micos affirmant effe offtanriam.Tbec corns intereft quiequas fiue cynico fiue aliï quolibet babitu 7 uictu ; in bis fimbus quos ucros putât qualiter quifep pbilofopbemr.^xtrib’ pozzo illis uitegenezib’ lodofomctuofo : 7 qd ej utroque eft compofitus : boc tertius fibi placcre affeuerant.lhoc fe fiffe atque oocuiffe acbademicos uez teres Aarro affezit :intiocbo auctoze magiftro ^iceronis 7 fuo : que fane Cicero in pluribus fiiiffc ftoicum: ip acbademicum mirabile unit uideri. Çed quid ad nos qui potius ne rebus ipfis iudicare oebcm’ :êp pro magno oe boibus quid quifque fcire fenferit/

/3)e fummo bono 7 fümo malo qd cbriftian ijentiant cotza^ilofopbos: quifumum bonum in fe fibi elle dez Xerunt. Cap-4-

**^tur queratur a nobis quid Kittitas oei oe bis fingulis iter ./ zogata refpôdeatme pzimû pe finibus bonoqz malozuq; qd fétiat ; refpódez bit:etemam uita effe fümum bonum: eternam uero moztern fümum malu: 0zopter ill8m pzoinde adipifcendam iftócp uitandâ:recte nobis effe oiuédû pzopter qd fcriptum eft iuftus ej fioe uiuit .Zluoniam neep bonum noftrö tas uidemusmnde opoztet ut czedédo queramus .''fteep ipfum recte uiuere nobis cj nobis eft : nifi credétes adz iuuet 7 ozantes qui 7 ipfa fidé oeditï qua nos abillo adiuuandos effe erez dam’. Jlli aut q in ifta nita fines boz no:;z7 malo^ effe putaucrt:fiue in co» poze fiue in aia :fiueiutroep ponétes


-ocr page 476-

BIBER.XVHIE

famma s bonus:9tqoe nt id effîcacin* eloquar ;fiue tn uolupt3te:fiue in uir hue :fine in utroque : fine in noluptate fimiil 1 qnieu: fine in uirtnte : fine in utrifi;p:fiue in pnmis nature : fiue in nirtuteJiue in utnfque. ibinc beatt eiTe:! a fe ipfia beati fieti mira nanitate oohierut.jrrifit bos uejitas p jjpbeta cicentem.'nouit oomin^ cogita ilôts bominum quoniam liane funt . ^ut ficut boe teftimonius pofuitapoflolun Paulus.iigt;ominu8 nouit cogitationes fapientu qb uane füt./Jtms enim fuf ficit quanto ins eloquentie flumine ui te burns mifeiias ejcplicare: quam la/ mentatus eft Cicero in confolationc ne mo2te filic ficut potuit/Sed quantti êqo potuit.-€a gppe oicuntur puma nature:quado:ubi:quomodo ; tam be ne fe in bac uita babere po(Tunt:ut nó fub incertis cafibus fluctuent / -Ötui» enim color contrarius uoluptati /que inqetudo otraria qeti :in cotpus fapi/ entis cadere non poteft ƒ dOebrotum certe amputatio uel membrotus oebiz litasibominis expugnat icolumitaté: cefotmitafpulcbritudinê:imbeciUitas fanitatem;uires laflitndo:mobilitates totpor actarditas . €t quid borii ed qp nequeat in carné fapiétis irruerƒ Status quoque cotpotis atep motus : CÛ oecentes atque congruentes font in ter nature prima numerantur.$ed gd fi aliquas mais ualitudo mébta rtemo re côcutiat /4tuid fi ufq; adponédas manus in tettam ootfifpina curuetur: n homines quodâmodo quadrupède faciat / monne omnem flatuendi cor potis 7 mouendi fpeciem weufqne per uertet/.^uid ipftus ammi ptimigenia que appeUantur bona:ubi duo puma ponunt propter comptehenfionem per ceptionemque uerïtatis fenfum 1 intel lectus.-Scd qualis quantufeunep fen fos remanetmt fi alia taceam fiat bo/ mo cecus ^ furdus/ T^atio nero i in/

telligentia quo recedet obi fopitor : ft* aliquo motbo efficiatur infanus/frez netici multa abfutda cu oiciit uFfaciutt pturimomque a bono fuo pzopofito i motibus alienaiimo fuo bono jjpofiz to motibufque otraria:fiue ilia cogite mus fiue illa uideamus:fi Digne ofide remus lacbtymas tenete m'x poffum^: But foite nec poflumus . ^Luid oicam oe bis qui Demonuj panuntur icurPr Qlbi babent abfconditam u obrutam intelligentiam fuam:quando fecundu fuam uoluntates n anima corum *1cot pote malignus utitur fpirinis/ ^t qs confidit hoc malug in bac uita fapteti eucnire non poffe f TDeinde perceptio ueritatis i bac camequalis aut quata efl;quando ficut legim^ i Uetaci iibto fapientie cotpus cottuptibile aggiauat animam:! Deptimit tettena thabitatio fenfum multa cogitantem r impetus potto uel acnonis appétit^ ; fi boc mo recte latini appellant earn quam greet uocant otmen:quia ipfa pimis bonis nature Députant : nonne ipfe eft quo geruntur etiam infanorum illi motos miferabiles : 7 facta q bottemiis;qna do peruertitur fefusiratioq; fopiturz Potto ipfa uitnis que non eft inter ptt ma nature:quoniä eis docttina polies introducente fupemenit :cum fibi boz notum culmen uindicet bumanoruni quid bic agit nifi perpetoa bella cum uitiismcc extetiotib^ fed interiotib^î nee alienis fed plane nolltis iappuis: majime itla que grece fopbtos fiue Is tine temperantia nominatnriqua carz nales frenantur libidinesine in queep flagitia mentem confentientes trabat. 'Tleque enim nullum eft uitium cum ficut oicit ^poftolus caro concupifcit aduerfus fpiritum :cui uitio conttaria oirtus eft ;ficut oicit idemifpiritus co eupifcit aduerfus carnem . thee enim inquit fibi inmeem aduerfâtur : ut nó ea que uultis faciatis . 4Xutd autem


-ocr page 477-

LIBER.Xtin

facere aolumns cnm perftd uoluma« fine fummi boni:nifi u( caro aduerfus fpirimm non concupifc4t:nec fi in no/ bis boe uitium contra qitod fpiritus conoipifcjt/ -p.nod in bac uita ^is uclimus quontam facere nö nalcam’; ld faites in oei adintorio faciatnu8:ne carni concupifcenti adnerfns fpiritom fnccumbente fpirim cedamus:' !ad per perandum peccata noftra confenfione pertrabanmr.^bfit aiitem nt quädiu in boe bcllo inteftino fnmus dam nos beatitudinem ad quas mneendo uolu mus peruenire adeptos effe credamus. €t quis elt nftpadeo lapiensrnt con/ tra libidines ntkliim babeat omnino conflictum.quot; ZXnid illa nirtus que pza dentia oieitur.quot; THonne tota mgilantia fua bona oifcemit a malis : ut in tllis appetendisriftifqs uitadis erro: null’ obrepat r ’ éle p boe 7 ipfa nos ïmalis; nel in nobis eff; mala feUar.'Jpfa enij Docetnos:malum elle ad pcecandû cö fentire:bon«q? effe ad peccanduj non confentire libidini. “flud tarnen malü cui nos non confentire pmdétia oocet facit temperantia . Tlec pradentia nee tempera;,tia omnino uel impmdcntia nel mtemperantiam tollit bme uite. Z^uid ialhna cuius mun’ ê fua cuiep tribucrc: unde fit in ipfa bomine qdâ tullus ordo nature: ut aima fubdatur 00;7 anime C3ro:ac per boe oeo 7 ani ma 7 caro r ‘'Honne oemonflrat in co fc adbuc opere labote potius quam in buius operis ia fine rcquiefcerc/^to quippe minus anima bibdit Deo;qsto min’ oeu5 in ipfis fois cogitationib’ eoncipit;7 tanto minus anime fubdit: caro;quato magis adnerfns fpiritum concupifcit. 4tuandiu ergo nobis in/ dl ifirmftasibec pellis::1m languor: quomodo nos iam faluo8;7 fi nódum faluos:quomodo iâ beato8 lUa final» beatitudineofeere audebimus/fam ue ro lila uirtuscuius nome dl fottitudo

in quâtsenque fapientia enidentilTims tdlis dl malorum bumanorum : que compellitur patfentia tolerare . Xltie mala flofei pbilofopbi mirot qua frö te mala nó effe contédat. quibus fatêf fi tanta fuerint: ut ea fapiens uel non poffit uel non debeat fullinere:eum co gi mortem fibimet infcrre 5 atque ej bac uita migrare.^antus autem fuper bic flupoj dl in bis bominibus : bic fe babere fine boni 7 a fe ipl is fieri be atos putantibusiut fapiens eo^t boec qualem mirabili uamtate oefcribunt: et fi cecetur: abfurdefcat: obmutefeat; membris oebilitetun oolotibus eruci/ etur;7 fi quid aliud taliü malotu mei aut cogitaripotdlinefdat in eum;quo fibi mottem cogatur iferre: banc ï bis malis uitam conilitutas eas non pudc at iiocare beataj.-O uita beata:que ut finiatur mottis querit aujiliü.6i bea ta dl maneatur in ea, $1 uero ptopter lila mala fugitur ab ea : quomodo ell beata/dut quomodo illa nö fût mala : que uincunt fonimdinis bonum:eau/ oernep fottitudinem non folum fibi ce oere;uerum enam oelirarc côpellunt: at eandem uitam mcant beatam: 7 per fuadeant effe fugiendam z 41uis ufqs adeo cecus dl ut nou uideatmt fi bea/ ta effet fugienda non effetrSed fi ^pf infirmitatis pondus qua ptemitur bac fugiendam fatentur.diuid igitur eau fe dl/ cur non etiam miferam fracta fuperbie eeruice fateantur/ijitrus obfc cro tato ille patfentia:an poti’ ipatiê tia fc ptemit.-Tlö enig boe feciffet nifi uictojiam tefaris impaticter tuliffet. dïbi ell fotntudo/ Theinpe ceffitmepe fuccubuit:nempe ufqueadeo fuperata dliiit uitam beatam oerelinqueret: de fereret:ac fugcret.^n nö etat w bea ta. «tOifcra ergo erat . 4iuomodo ergo mala nöeratiquira mifei'a fugiedatp faeiebant / Xluaptopter er ipli q malt illa effe confeffi fonttficut peripatetici:


-ocr page 478-

LIBER.*XVm*

fient neteres acb4demid:q«o^ fecram ÖFarro oefendit: tokrabilwe qindem loquntur ; fed eo:uin quoque miruscd error:q, in biamalis 1 ft tam grama funtut morte fugienda fintrab ipfo ft/ bimet Uinta qui bee patiturmitâ bjata tarnen cffecontendunt.flOala fant ingt totmenta atqs eruciatus co2po:i8:7 ta to funt peiota quanto potuerunt effe maiora: quibus ut careas e;c bac m/ ta fugiendum eft . -dua uita obfecro/ Ihae mqnittq tantfs aggrauaf mato. fierte ergo bcata eft iiifdem ipfis ma Ii8:p:opter que Diets effe fugiendam: an ideo beatam Diets quia licet tibi ab bis malta motte recede:.-' -dLiiid fi er/ go î eiftaliquo oiuino tencreris iudiz cio : nee permittereris mort : nee nnquâ fine Ulis elle finereris.- ’I^epe tue faite miferam oiceres talem uitam.d^o igiC proptcrea mifera non eft;quia cito re/ Itnquitar: quandoquidé fi fempiterna fit etiâ abf te ipfo mifera iudicabitur; no itaqs propterea quia breuis eft nul la miferia uideri Debet:aut qdêabfur otus.quia breuis miferia eft ideo etiâ beatitudo appcUari.ulOagna uis eft in its mail's: que cogüt bominem fecûdiï ipfos etiâ fapientem:fibimetauferre q» homo cfticu Dicant 1 uerü meant banc elle nature primam quodämodo -ima Ximam uirtutem: ut bomo concilietur Deo : et propterea mortem naturaliter fugiat:ita fibi amicus ut effe animal:'» in bac coniunctione cotporis atep anie uelif uiuer.iiebemctercp appetat. nOa gna nis eft in fis malis quibus ifte na turc itindtur fenfus: quo mors omni mó oibus uirib’ conatibufqjuitatur: nita uincitur ut que uitabator opteiur appetatur: n fi non potucrit aliüde co lingere ab ipfo bomine fibimet inféra tur. etl^agna ois eft in lïs malis : que fortitudme faciunt bomicid35:fi tame adbnc Dt’cenda ê fortitudo:quc ita bis malis uincitur: ut bominem quem fi/

ciit ufrtus regmdnm tuendumq? fufee pit:nó món polTit p patiétia euftodite fed fpfa infup cogatur occidere.2)ebei quidem etiâ morte ferre fapiens patt/ enter:fed que aceidit aliüde. $ecundü iftos antes fi eâ fibi ipfi inferre côpel/ litur : profecto fatendum eft eis: non folum mala:fed intolerabUia etiâ ma la efîe:que boc euj perpetrare eôpdlüt ÿda igitur que ifto^ tam magnotum tam grauiüque malotum aut premituî oneribus aut fubiacet eafibus : nullo , modo beata oiceretur ; fi boies qui boc oicunt ficut uieti malis ingrauefeetib’ cum fibi mottem ingerunt: cedunt in/ felidtatrita uieti certis rationibus cü querunt beatam uitam Dignarentar cederc ueritati:' »non fibi in ifta mor/ talitate putarent fine fummi boni elfe gaudendum:ubi ipfe uirtutes quibus bic nibil certe melius atque utilius in bomine reperitur:quanto maioia funt adiutoiia contra aim fqualo^;labo:;t Dolo:^:t3nto fideliora teftimonia mi/ feriarum.$i enim uere nirtutes funt: que mfi in iis quibus uera inert picas effe non polTunt:non fe ptofitetur boc porte:ut nullas miferia 9 homines pa/ tiantur in quibus funt. T(leque enim mendaces funt uere nirmtes : ut boc profiteantur : fed ut uita bumana que tot T tantis buius feculi malis eogitur miferaifpe futuri feculi fit beata ficutï falua.4iuomodo enim beata eft: que nondum falua eft/^nde -7apoftolu s Paulus non DCbominibus impruden tibns:impatientibiis: imteperatibus, liniquis.fed De bis qui fecundum uc ram pietates umerent.- Tideo uirtutes quas babent ueras baberent ait. Spe enim falui facti fumus.Ôpes au te que nidetur non eft fpes.-C-uod enim quiï oidet:qu;dfperat. Si autem qood nô nidemus fperamus per parientiam e% pectamus.feicut ergo fpc falui. ita fpe beati faeti fumus, et ficut falute m ata


-ocr page 479-

MBER«XVirif.

beatitadiném no w tenemus pjefenteg fed expcctamiis futuramxt boeppati enttani:quia in malis fumusqiie pan/ enter tolerare Debemosroonec ad illa nemamns bonaiubi omnia emnt gb’ ieffabiliter oelecicmnr.nibil ent ante quad tam tolcrare oebeamus . Xalia faluf tque in future fecuio eritiipfa etit etiag finalis beatitude .O.uam beati tudineg ipfi pbilofopbi queniam non «identes nolunt crederc.bic fibi conâ tur falfiffimâ fabricare:quäto fufbioz tante mendacioze uirtute.

/Defociali uita: qcü majie ejepeteda fit multis ofienfiöib^ fepe fubaertitur.

itapid’j.y.

^^^fapiêtes: nos muite aplius apjj bamïts .'‘^Jam unde ifta oei ciuitas oe qua buPopis eccc ia un nonüdecimü Iibru3 uerfamus in manibus ; uel in cobarefejcoznnuel piogredcretur ejz curfu;uel eebitos appubedcret fines: ft no eequot;tfocialis uita facto:;? ,quot; ^d in bui’ mottalitatis ezünaiquot i quätis abudet malis bumana focietas gs enn inera:e naleat.-'4^iiis ejeiftimaf fuffici et.- étudiant apiid amices fuosiboieg cu fenfd atcp confenfu omnium boiug oicereiouji ujo2e5:qua ibi miferiam uidnnati filipaha cura.^uid indem illa que in 3mo:e uitia comemoiatfdê ^rentius;ininrie ; fufpicióes :inimici tieib’Uus: paj rurfum.-'T^onne res bumanas ubique impleoerunt.-Tflóne bec 1 in amices boneflis amozib’ ple riinque contingunt/THonne bis nfque quaque plene funt res humane: ubi in turtas; fufpiciones:inimicitias ; bellus certa mala fentimusrpacem uetojneer lus bonum:quoniâ co:da eo^ cü gb’ eâ teuere uelumus ignojamus:! fi bo die no(Te poffcmusiqualia eras futura effet utiep nefciremus/Xtui po2’o iter fe amicitiotes folent effe uel ocbct : q? guna Dome Ct 9tinctur .-’^t tame gs tnde feenrus eft:cu tanta fepe mala ex cojus occultis infidiis ejntezint;tante amarioza quanto oulcior pax fuicque «era putata eft cu aftutiffime fingezet? propter quod omniii pectoza fie atrin git:ut cogat in gemitiz:quod ait Aul/ bus.''Pulle funt occultiozes infidie:q5 be que latent in fimulatiene officii:aut in aliquo neceffitudinis nomine, “pä eu qui palam eft aduerfarius facile ca «ende uitare poffisiboc nero occultü inteßinus ac demefticum malus:non folu exiftit.uerum end oppzimit ate jjfpicere atq? explozaf potueris.prop ter qb etiäoiuina uox 'Ha : i inimici hominis oomeßiei eins eu magno co loze cozdis auditur: quia 1 fi quifque ta foztis fit ut a quo animo pferat:uE ta uigilans ut ^uido ufilio caueat;quc aduerfus eum molitur amicitia fimaz lata :cozum tarnen I^ominus pc!fido;2 mala cu eos eße peßimos ejperinir. fi ipfe bonus eft grauiter exczucietur nc eeße eft.fine femper mali fuerint:'tfc bonos finxerint.fiuc in ifta malitiam ex bonitate mutati finC.^i ergo oom’ commune perfugium in bis malis buz mani generis tuta no c :quid ciuitas; que quanto maior eft tanto fozum ci’ litibus ciuilibus i criminalib’ plend: ettam fi quiefcat non folus tuzbulcte: nerum etiam ftpius 1 entente feditioz nes 'tbeUa ciuilia: a quor euentibus fût aliquado libere ciuitates:a piculis nunquam/

ZZpe erroK bumano:;? indicie^ cum méritas tatet, Capitl’s.4.

jjid ipfaiudicia bominus oe bo i^^mmib’tque cimtatibus êtquata lib«pace manêtibus oeeße nó poßut: qualia putamus eße ^mifera:cpdolc/ da quando guidé bi mdieât :qui coz feientias co:;? oe quibus mdieât cerner nequeunt.Unde fepe eogunturtozmeu tis înocentium teftium ad alienam eau fam pertinentem querere ueritatem »


-ocr page 480-

LIBER.XVmi.

d-nii M in fua caufa qnüq; toiquef: a eus qnerifur ut:n5 fit notés cruciaâ *1 limotcns luit pio incerto federe ter niïimas penasjió quia ilhid tômifilfe oetegitiir:fed quia non comtnififfe ne fdwr Me per bot ignorantia uidieis plerunque eft ealamitas innoeentis. bed quod intoleiabilius eftimagifque plangendu5:rigädtique fi fieri polfet fótibus laebrymaru :tn5 piopterea in dextoiqueataccufaW5 :ne oeeidat ne feiens innocentes : fit per ignowntic mifaiam : nt *1tonus 7 innocentes oez cidat:que3 ne innocenté occidcret tor ferai .ii.n. fecundusiftorus fapien/ ham oekgerit ej cbac mta fugere ; q; wunus ida fuftinere totmenta :qiiod non commifit comififte fe Dicit . 4luo namnato i occifo:utrus nocentem aut innocentent iudejc occiderit adbuc ne/ fciC; quern ne înocété ntfaes occideret to2fit;ac per boc inocentes int feiret totfit: 1 DU^ nefeiret occidit .Jn bis te nebris ufte foeialis fedebit iude^ die fapiens ran no audebit/ ^debit ille piane Xonftringit ems en:l ad boc otfieium pertrabit bumana foeietas^ quant oeferere nefas oueit . l(?oc ent's nefas efte non Ducit:qgt; telles inocétes in caufis toiquentur alienis;q. bi qui arguiitur ui ooloiis plerunque fupati ^oe falfa confdTiretiam puniuntur in nocentes;cu ias totti fuerint infectes. Zluod 1 fi non motte puniantur ; in ipfis uel ej ipfis toimentis plerunque motiuntur.lt;luod aliquando l ipfi q Brguût humane focietati fonafte nc cri mina impunita fint ptodelfe cupictes ; 1 mentientibus teftibus reoqa ipfo eo tra tormenta durante immaniter nec fatente :probare quod obiieidt non ua lentes epuis liera obiccertnt:a iudice nefciente oamnatur . H'ke tot 1 tanta mala députât effe peccata . ‘‘Hon em's bee facit fapiens iudejcuoluntate noec di Jed necelfitate nefciendii' ttame qa cogit bittnana focidas iudicandi etiS necelTicate.l|?ec ell ergo quam oicim’ miferia certe hominis n fi non maliz tia fapientis .4n uero necelfitate nefd endi atq; iudicandi totqueat wtfontts: punit infontes:': parum eil illi qgt; non eil reus : fi non fit infuper q beams.'' Z^uâto eófidetati’ I bomine oigni’: 7 homines agnofcit in illa necelfitate: earnep miferia in fe oditn fi pie fapu clamat ad deiiioe necelfitatib^ mein erue me.

z2)e oiueifitate linguale qua fodetan boininu3 Dirim!tur .-: oe miferia belz lo^ etid que lufta Dteuntur. Cap.z.

Xpvlt;0ft ciuitates uel tubes fequitur ^ibis tettarin quo fertii igradii ponunt foeietatis humane;inciptentes a oomo atep inde ad urbem : oemde ad otbem teue e ptogrediendo uenien tes .41ui utique fient aquarû ogeries quanto maiot eft tamo periculm plcni or.jn quo primus lingua:;: oiuetfitas homines alienat ab homme . Tflas fi DUO fibimet iuicem liant obuiammeep pteterire fed fimul elfe aliqua neceffita te cogatur:qaoru neuter nouit lingua altehus ; faeiims fibi animalia muta etiâ oiuerfi generis:!^ cd illi fint ho/ mines ambo fociàtur.Zluâdo.n. que fcntiunt inter fe comuniare no poftut ptopter folam linguarus Diuerfitatc: nihil ptodeft ad loeiandos homines tanta fimihtudo nature:!ta ut libenti^ homo fit eu cane fuo:ep eus homme alleno.At ems opera Data ell m impio fa emitasmon folus iugtim uems etin Itnguam fuam oomitis gentibus per paces foeietatis imponeret: per quam non oeelTet imo iabundaret etiâ inter ptems copia -Îferiim ell . feed hoc qp multis q ^grandibus bellis : quanta ftrage honunus:quanta effufione bnz mani fangnmis comparatu erXloib* tranfachs ; non eft tarnen eorunde$ malorum finita miferia . ZXuanuis


-ocr page 481-

EIBER. XV.III

.n.non defuerint neqs bolles defint exercere nationeszcontia quas fempee beUa gefta funt 1 geruntur.wmê «ia ipfa impuü latitudo peperit peioiis generis beha : foeiaha.f.atep cmilia: quibus miferabilms quatitur genus bumanuifiue en belligeufut ahqndo conquiefcat: fine eu timetur ne rurfus e;curgant.4tuo; 2malojiim multas i muUtpUees clades:duras i diras ne/ cefTuates ;fi ut dignu éeloqui ueltm: quanÿ nequaquam ficut res pollulat poff»n:quis erit prolije difputatiois modusried fapiens iquiut iufta bel la gefturus eil. 41uaft nöfi fe böiej meminit:multo magis dolebit inflo^z necelTitates fibi e;ctitilTe beUorum :ga mfi mlla elTcntie» gercnda nö effent, ^c per hoc fapienU nulla bella effent. Jniquitas eni partis aduerfe tulla bei la ingerit gereda fapietuque iiquitas bommi utique eil dolcda:quia bomt nö eil:ifi nulla ejea beilädt neceffi tas nafceretur. if^ec itacp mala tä ma gna:tam bonenda:tarn feua: quifqs cd dolore conftdetat:mtfettam neceffe eil fateatur.4tuifquis aut uel patitur ea fine animt dolore ul ’ cogitat:mPto utiep miferins ideo fe putat beatü qa ubumanum perdidit fenfum, /Ätd amicitia bono^ t fecura effe nö poffthdum a pencnlis que in bac uita fut trœtdatt neceffe eil. nbsp;Cap.8.

ante nö eötingat quedä igno yC^tätia fimilis dementie;que taen y 'in buiusuite mifera conditione fepe fontingient credatnr sei amicus effe qui inimicuseff.uF inimicus qui ami eus efl.qd nos cófolatur i bac buma na focieiatc etroribus erdnifep pleml fima.'nifi fides nö ficta:7 mutua dile ctio uero^ bono^zép amicorum:quoff quâto plnres ui pluribus locis babe mus:tato logins latiufq? mctuim’:ne qd eis otingat malio tâtis malo^ ag geribus buius feculi.- Tló.n.tatdmó

folicitf fum’ne fame:ne bellis:ne mot bi8:ne c3ptiuitatibti8 affligantur : ne in eadem feruitute talia pauantur qua lia nee cogitare fufficimu8:ne:um etta ubi timor multo amatio: ell:ne in pfi diarn malitia:nequitiaque mutentur. ^C quado lila continguiit:tanto utiep plura quâto illi fut plnres:*! i pkuiV' locis:! in nollrâ notifias ^feruntur quib^cor noflrd flagris utatur:quis potell nifiqui talia fentit aduertcre.quot; eóortuos quippe mallemus audire: quanuis u boe fine dolore audire nö poffemu8.Ctuo:?t eni uo8 uita fpter amteitie fpecialis folatia dlectabat:un de fieri potcll ut eo^ mors nobis nF là ingérât meflitudine / ^Jluam qui jîbibet:ƒbioeat fi poteflarnica collo qui3:interdicatamicabdé focietates: uel intereidat affectas omnium buma naram necefrituJinum:uincula métis immitis immiti Ilupor dirumpatiant fi eis utendus cenfeat : ut nulla e;c eis animum dulcedo perfnndat.-t^uod ft fieri nullo modo potefl: etia boe quo pacto futurus ell ut cis nobis amara mots nö fit:cuius daleis ell uita/lpic ell enis !luctus quids i bamano cor de quafi uulnus aut u!c^:cai fanando adbibétur officiofe cöfolationes.Tló ent japterea nö é quod faneft quomâ quanto eil animus meliot:tanto in co facilius citiufqîfanatar. Cum igitur etiam de cariffimo;2motibus: ma/ïe quo^t funt bumanc focietati officia ne ceffariainunc mitiu8:nuc afperi’ affit gatut uita morfalium:tamcn eos mot tuo8 quos diltgimus : quanuis a fide net a bonis motibus Iapfo8:boc ell in ipfa animâ mortuosiaudire feu uidef mallemns . 4tua ingenti materia ma lo;t plena ell terra ptopter quod feriz ptu c.'flanquid non tentatio ell uita bumana fuper terram .*'Ct propter quod dominas ipfe ait : ne mundo a fcâdalis.^t iterû.Ctuoniâ abûdauit


-ocr page 482-

EIBER XVIIIL

mqnit imqoitas ; refrigefcet-caritas multo^ . «/ quo fitut bonis amicw mortuis gratuUmur: ^ tn mors eorö nos cóinftetapfa nos cötius cöfokf; quatum malis caruerut qnibus i bac uita ét boni bominesoF cóterütiit; oE deptauanturiuF in utrocp périclitât', /^e amicitia angelos que bominiï boc mudonópótefTe manifcfla jgt;pé faHaciâ demonüâ quos kide^tqmF tos fibi dos colédos pufaueft.ïa.p.

TOTocietate ucro factor âgeloz rûrquâ pbilofopbi illi q nobis deos efTe amicos uoluerunt quarto co ftiluenit loco:uelutad mundu uenien tes ab orbe tezta^:ut fie quodâmodo côplecterentur ti celû nullo mô qdeg metuim’tne tales amiciuF morte nos fua uel deprauatione côtrident.^ed qa nobis no ea qua botes familiarita te mifcéturtqd ' Tipfuad erunas per tinet bui^uite: 1 aliquado Éatbanas ficut legimos traffigurat fe in angelü lucis ad tentandum eos quos ita ad erudiri opus dl: uel decipi iuflu eft: magna dei mifericordia neceffana é: ne quifquä eus bonos âgelos amicos fe babcr putat: babeat malos demóes amicos fictos;eofque tato nocétiozes: quäto aflutiores ac fallaciores patiaf inimkos.^tcui magna dei mifezicor dia iila dl necefTaria nin magne ba/ mane miferie:que ignorantia tâta ptc mitur:ut facile iflo^ fimnlatione fat lamr/^t illos quidé pbilofopbos in impia cuiitate qui deos fibi amicos ée d!ƒtrimt in demones malignos ineiz diiïe certiHtmo dltquibus tota ipfa ei iiitas fubdit'eteznû cam eis babitura fupplictus.^j eo:j2quippe facris uel potins faczilegiis qbus eos colendos: 1 ex ludis immundiiïimts ubi eo^ tti mina celcbraturtquib’eos placados putauerótieifdéipfis auctoribus i ej actorib? taliü tito;zcp dedecoro5:fa tis ab eis qui colantur apertum dl.

/4tui frnctns facris de fuperata bui’ uire tentatione pariatur. £ap.io. c^N^d neep fancti 1 fideles unius yK^ojeri dei fumiep cultozcs:ab eo:jz / faUaeüs Î multiformi tentatione feco ri fuut . Jn boe .n. loco infirmitatis a dieb’ malignis:etiam iila follicitu do nó dl inutilistut iUa fecuritas ubi paj plenidima etqne certidima dltde fideno feruentioze queratur.|bi crût eni's nature munera : boe eil que nfe ab omnium natura^ z creature donâû no folum bona uerû etiä fernpirema: non folum in animo qui fanabitur p fapientiam:uerum etiam t corpof qd rcfurrecttone renouabitur. Jbi uirm tes nó contra ulla nitia uel mala que Clique certantesifed babentes uietozie premium eternam pacem:quam null’ aduerfazius inquiet-lpfa efl.n. beati tudo fmalisjpfa perfectionis finis: q confumentem fine non baber.loic auf oieimur beati:qiiädo pacc babem’; quantulacunque bic baberi poteftin uita bona.^ed bec béatitude illi qua finale dicim’ beatitudini comparata: prorfus miferia reperitur, z3)e beatitudine pacis eterne: in qua fâcris finis é ideil ueza pfectio.^ta.ü. yb^dne ergo pace qua lis bic potdl X - Wdermortales boics i reb’ mor talibus quando babemus: fi uiuimus recte bonis ei’ recte otitur uiztustquâ do uero earn nó babemus: etiä malis que bó patifur bene utifur uirt’.$cd tune cd liera uirtusiquando î omnia bona quib’ utitur beneid quiequid i bono ufu bono^ i malo2 facit : 1 fe ipfa ad eus fine refeztiubi nobis tabs 7 tâta pax critiqua melior 7 maioz e'e no poffit.ZXua pzoptez podum’ dice: fines bonorum noflrorum cde pace: fieut ercrnam diximus uitamiprefer/ tim quia ipfi ciuitati dei de qua nobis dl ida opezofidima difpotatio:tn fan cto dieitur pfalmo, Asuda I^ierufale


-ocr page 483-

lllBER.XV.in

dominum . 4mda ocum mum ffon. 4tuonûm confonnuit feras porta/ rû tuarumrbenedijit filtos tuos in te. uliii pofuit fines tuos pacem.Z^tuoni am côfirmate fuerunt fere po:ta^ ei’: w in illam nullus intrabit : nee ab il/ la ullus ejibit . 3c per boe fines ei’ eâ oebemus bu inteUigere pacern:^am uolumus ocmonflrare finalem,Tham 1 ipfius duiratis mffticum nomêideft bierufales: quod ut anteiam oi/imus mfio pacis intcrputatur. Sed quonia pacis nomê etia in bis reb’ monalib’ frequentaf: ubi utiqj nö êuita eterna: ptopterea fine cimtatig buios ubi erit ei’ funius bonö: etcnia uita maluim’ omcmoiare ^ pacc,^e quo fine apo/ ftol’ait . TVue ue:o apeccato liberati: fui aût facti: oeo babetis fructu ufum tn fanctificatione: fine uero uita eter/ nam . Sed rurfus quia uita eterna ab eis qui familiaritatê nö babct cu fcri ptutis factis.potefl ét accipimalo:^ ui ta:uel ét fccudusquofdä pbilofopbos ^ptcr aie imonalitatem: uel ét fecudu fidem noflra ^pter penas inter mina/ biles impio^ qui utiqain eternû ermi ari nö poterunt: nifi etiain uixerint in teterna5;p2ofecto finis ciuitatis buius in quo fummus bonü babebit;uel paj in uita eterna : uel uita eterna in pace mcendus eft: ut ab oibus facili’poffit intelligi. Tantum eft eni pacis bonü; ut etia in rebus terrenis atq? moztali/ bus nibil gratius foleat audiri: nibil ocfiderabilius cócupifcimibil poftre/ mo poffit melius inueniri . ^e quo fi aliquato oiiitius loqiii uoluerim’:nö erimus quatus arbitrer onerofi legé tibus : 7 p2opter finem ciuitatis buius oe qua nobis ferma eft:a ^pter ipfam oulccdines pacis que omnibus é cara, /lt;to ét bellantifi feuitia omnefep bo minum iqtnefudines ad pact's finé cu/ piant puenire:fine cuius appetitu nul/ lanatura fit, tap.«.

Z^V Öod enig quifep mccu5 res bu/ V.^Jgnana8 naturâq; amuné uteuep i tuetur:agnofcit.9icut cni5 nemo eft g gaudere nolitata nemo eft qui pacern habere nolit . Äuando quidé 1 ipfi g bdla uolunt nibil aliud qj uincéré uo lunt, ad glo’iofam ergo pacern bellan do cupiunt peruenire . 'iham qd aliud eft uictonamifi fubiecto repugnatiu.quot; ZXuod CU5 factu fuerit pa;cerit . pa/ cis ergo intentione gerontur-tbella: ab bis etiâ qui uirtutes belltcam ftu/ oent efercere : imperando atq? pugnä oo.tlnde pacern conftat belli effe op/ tabilem finem.vimnis eni homo eliag belligerando pacern reqritmemo auté bellum pacificando . Tlam et illi qui pacern tn qua funt perturbari uolunt; non pacern oderijnt: fed cam p2o arbi trio fuo cupiunt cómutari.Tnon ergo ut fit pajnolunt: fed utca fit quam uo lunt. 3)eni(p 1 fl per feditionem fe ab aliis feparauerintreum eis ipfis cofpi/ ratis uel cöiuratis fuis nifi qualécucp pacis fpeciem tcneant:noii cfficiunt qd intendant . proinde latrones ipfi ut nebemétius 7 tutius infefti fint paci cc tero^: pacé uolunt babere fotiorum, 8ed 7 fi unus fit tam pjepollens iiiri/ bus t confodos ita cauens ut nullf fo/ cio fe committat;folufque infidians et preualens quibus potuerit oppreffis 1 ejtinctis:predas ngat cum eis certe quos occidcre non poteft/l quos uult latere quod facit: qualencüq'.c übram pacis tenet . jn comoautem (ca:cum u;core cu filiis et fi quos alios illtc ba bet:ftudct pjofecto effe pacatus.cis qp pe ad nutus obremperantibus fine ou bio oelectatur . Tham qfi non fiat in Dignatur:co22ipit:ui(idicat ; et domus fue pacern fi ita neceffe fit etiain fetiien do componit: qua fentit effe non poffc nifi cuidam pnncipio quod ipfe in do mo fua eft : cetera in cadem dome/ ftica fociefate fubiecta fint ; idcoque


-ocr page 484-

y ööi .XVIII-

ß offerrewr et fernittis pltjrmjroel d/ Ottatis ocl gent»:tu oi fie d feruireot quêadmodum fibt’ oomt foe Poire no/ lebatrnon fe ism latronem latebris cô deret: fed regent cófpicuu foblimaret: corn eadent in tllo cupiditas;- Tmalitta permaneret . paeon itaque corn fois omnes babere cupiont: qoos ad foam arbitriosnolont oioere. ‘'(lam et com qoibos belli: gerant:foos facere fi pof font oolont: eifqoc fobteetts leges foe pacts imponere. Sped faciamos aliqoc qnalem canit poëtica .-i fabolofa nar/ ratio, Zf-ncm fortaffe propter ipfam f fociabilem feritatem : femiboininem ^ bominem oicere malneront.4P-oä/ ois ergo boios regnum oire fpdonce fuerit folitudo: tarnque malitia faeri't fingularts:ut ej bac ci nomen fit inoc tum:nam malos grece cacos dicitor: quod illc oocabator at nulla conionj « blande ferret: referretep Pmone nul lis filiis uel alluderet paruuli8:uf gtâ diufcults impo'aret:nollo amici collo quio frueref: nec Öfulcam patnsiquo uel buic tantum non parom felicior fuit:quia tale monftrom ipfe non gez nuit:nibil cuiquam oaret : fed a quo poffet quicquid uellet et quantum : ct quäifo poffet:' »quantum uellet aufer/ ret. 4amen in ipfa fua fpelunca folita ria:cuius ut oefcribitur femper recc'd cede tepebat bumus;nibil aliud qs pax cem oolebat: i qua nemo illi moidtus effet:nee ei’ qctem ms ullius terrorep turbaret.iCum corpore fuo deniep pa cem babere eupiebat:- »quantum babe bat:tantum illi bene erat.4tuando q/ dem mebris obtcmperantibus iperaz bat:- »ot fuam mortalitatem aduerfus fe cj indigentia rcbellantem: ac fediti ones farnts ad diffociandâ arepejclu dendâ de corpoze anima côcitâtc:quâ ta poffet fedmatiôe pac3ret:rapiebat: necabat:uo»abat : 7 ^uts immanis ac feru#:paci tarnen fue ofte ac falutw im

maniter ac feroefter confulebat.Hc pc: boc fi pacem qua in fua fpelunca atcp tn fe ipfo babere fatagebat : com alus etiâ babere oellet:nec malusmee mon Itrurn: ncc femibomo uocaretur . Aut fi eins corpotis fotma 7 atro^ ignius oomitus ab co oeterrebat bomini ifoz ciet3tc:fo2te no nocendi cupiditate fed utuendi neeeffitate fenicbat. perug iffe non fuerit: uel quod magis tredendtt ctabs non fuerit: qualis uanitate poe tica oefcribitur. ‘Tfifi ent minis accofa rctur ^acus:p3rum ilperciks laudaz retur. ^^alis ergo bomo fine femibo melius ut enji creditor nó foiffe.ficut milita figmeta poetaijz.'Jpfe ein fere fe wffime öde lUe parte babuit feritati». nam 1 femifero a oictus ê.genus j3pu quadarn pace euftodiuit.eoeundo.giz ^endo. patiendo.foetus fouêdo atcp mitriendo.cum fint plenque infociabi les -1foliuage.TfJó fcilicet ot oues.cer uiicolubeiflurni: apes: fed ut leones: uulpe8:aquile:noctuc. 4lue cnim tyz gris non filiis fuis mitts imurmmat ; U pacata feritate blanditurz-P-iiis mtl uus 7 quótumlibet folitarius rapints cfrcunuolet. non cöiugtü copulat.niz dum cögcrif,oua confouet.pullos alit 1 quafi cum fua matrefamilias fodeta tem oomeffieam quanta poteft pace conferuatz -Ctuanto magts bomo ferz tur qtiodamodo nature fue legibus ad ineundam focietatcm pacemq» cum bóibus quantum in ipfo cft omnibus optinendamicum etiarn malt pio pace fuo2um belligerent: omnefep fi poffet fuo8 facerc udintiut uni cuneii et cun cta oefeniiant.quo pacto nifi ut in ciuf pacem ucl amando uel ttmendo conz fentiantd^ic enim fuperbia pcruerfe deum imitator.3*c»m nanep odit. có fuis fbeits non cqualitatem fob illo: fed imponere nult feens oomtnationc fua pjoiHo.yOdit ergo iufla pace oei. 1 arnat iniquam pacem faam . 'Tlo“


-ocr page 485-

WBERiXVlIIL

Binare tarnen qiwlencuep paces nulb modo potefl . TOunum quippe m'tius ita contra naturas eft:qgt; nt nature oe ieatetiaS ejtrcma uefh gta.'Jtacp pace miquoîum tn pacts comparatione iuz ftomsifUeuidet ncc pacem elle oicedä qui nouit pieponere recta pianist or dinata perueiïis .-Ctnod aut etias eft pemerlum; boe necelïe eft ut in aligna lt;7cj aligna 7 enm aligna rernm parte pacatus fit:in qnibns eft nel e;cquib® confiât .âliognin nibil effet omnino. iJeliit fi gnifgnas capite neoffns pen/ deatipcrncrfiis eft ntig; fitus cotporin I o:do niébrox iguia id gnod oe fnp eHynatura poftulat : fnbtns eft : Tgd illa fnbter unit effe oefnper factnS eft. •^ontnrbabit carnis pacem ifta per/ üerfitasnideo eftmolefta. SJenintn anima coipoii fno pacata eft : 7 pro eins fainte fatagit 1 7 ideo eft gni do/ leat. 4tiie fi moleftiis eins exclufa oi/ fceffentignadin manet compago men/ brozus non eft fine quadam partium pace qnod remanet .^t ideo adbncê qni pendeat: 7 gd tenennS cwpnsin fójam nititur m uinculo quo fnfpefu eft reniritnr :in fne pacis ozdinem ten dit:7 loens qtio regniefcat quodamo/ do ponderis noce pofdt : iamgue ej/ «mine fine nllo fenfnia pace tarnen na wrali fne otdinis non recedit: nel eus tenet earn:nel cnm ferturadeam .Si enis adbibeantur medicamenta atqne cnratio:gne fozmas cadanais wffolni cilabignenó finat : adbnc pa^queda partes partibus inngit :totam qne mo lem applicat terrenot connenienti :ac per boe loco pacato . Si antes nulla Ddbibeatur cura eödiendi: fed natuzalt enrfu relinqnatur:tas oin gnafi turn» latur oiffidentibns exalahoib’:7 nro mconnenientibus fenfu:id enis eft qd in putoie fentitur: oonec mnndi con/ iieniat elemetisn in eoinm pacem par ticnlatira paulatimg; nifeedat .‘nullo modo tame inde alfguid legibus fnnii tllins creatojis otdinatorifgue fubz trabitnr:3 quo pax nniuerfitatis adz miniftraf.Z^ma 1 fi pc cadauere maz ion's animâtis animalia minuta nafca tur : eadem lege creatons gneep cor pafcula in falutis pace fnis aiabb’ fer tiiunt.^t fi moituoa carnes ab aliis aialibus oeuorefiealdes leges p ennz eta oiffufas ad falutes generis cuiiifgj monalius congma congmis pacifica tes iguaguarterfus trabâtur : 7 rebus quibufeungne inngantum i res gnaf libet ouertâtum comutetar iuemfit. Z^c pace uninerfaliig iter quaflibet pturbationes puari no poteft lege naz ture : ous fub inflo indicé ad id gnifep pucnit otdinatiocig» mertiit uoUitate,

£aptF5.i3. .

fPV^X *Mcp coipoiis eft ozdinata té J^^peramra partm.paxaie irranz onatis : ozdinata regnics appetitionn. Pap aie rationalis ozdinata cognitie onfs actionifgne ofenfio.pax eozpozis » 1anime ozdinata uita 1 falus animaz tis .pat bominis moztalis € oei îmor tabs ozdinata in fide fub eterna lege obedientia . fpax bominn ; ozdinata CÓeozdia.Paj oom’iordinata ipandi atguc obediedi eëcordia cobabitatid. pax ciuitatis ;ozdinata imperndi obe diendigue concozdia cinffi. pax celez ftis ciuitattf;ozdinatiffima7 ocozdiffid focietas frnendi Deo:*! inuicem nidedi Deus.pax omnin rernm:tragnillitas ozdinis.Qzdo eft parius oifpariuquc rernm:fua cnigue loca oiftnbuens oif pofitio , Pzoinde miferi inquanttim miferi utigai pace no fût. ^raqllitate guide ozdinis carentiubi perturbatio nulla eft . Olenin tarnen quia merito iuftegue miferi funt:in ea quoque ipfa Ina miferia pzeter ozdinem effe no pof funt non quidem coniuncti beatfs :fcd ab eis tarnen ozdinis lege feinneti * XJtui cum fitte perturbatione nó finie


-ocr page 486-

LIBER. XVIIU.

rebus quibus fût qoâwcûqne agtucifa coaptantur.Äc per hoc eft i eis oidmis nonulla traqUitos:theft ergo nönulla pa;c.ajeru5deo mifen ftmtiquia ufi in altqua fecuntate non oolent ; non tarnen ibi funt ubi fecurt efteac ookre non oebeant .«i^Teribtes antes ft paj ets cum tpfa lege no eftiqua naturalia otdo admtniftrator Xus am oolent ex qua parte oolenr pacts perturbatio * facta e': nulla uero adbuc paj eft i qua nec ooloj ntft: netopago tpfa offfoluif, Sicut ergo eft quedant ufta fine polo/ re: color ante fine altqua mta effe non poteft.fic eft queda paj finenHo belz lo: bellum uero fine altqua pace effe no poteft : non feenndum id quod bellus ' eft : fed fecundum td quod ab eis uel th eth gerftur : que aiique nature fût: ' quod nullo modo eftent ft non qualiz cunque pace fubfifteret. 42.113 ptopter natura eft th qua nullus malus eft ; uel etias in qua nullu malu effe poteft. ■SlTe antes natura in qua nullit bond fit non poteft.proinde nec tpfthsoia/ bob natura inquantus natura eft ma lus fff: ftd peruerfttas earn malâ facit, ^taque in ucrftafe non ftetitifed iierita fis tudicium non cuaftt.4i.uia in or/ dims franqmllitate no mafttmec ideo tarnen a poteftate oidinatotis effngit. äonus oei quod illieft in natura : no eus fubtrabit iuftitie oet.-qua otdinaf in pena : nec ibi oeus infequitur bonu qo creauit .-fed maius quod ille comi fit. ‘'neque cnim fotus aufert quod natute oedft.fed aliquid adimit : ali/ quid relinquit .ut fit qui ooleat quod adimit; 7ipfe color teftimoniû ê boni adepfret boni relicti. “11111 enis bonô , relictum effet bonum : amiffom do/ lere non poffet.'TJam qui peccat p«or eft ft letatur in oamno eqiiitati8.to.ui nero cruciat:fi inde nibil boni aegratî oolct oamnum falutis . ^t quoniam equitas ac falus utrunque bonum eft: bonique amiffione oolêdumcft poti’ gp letandû: ft tarnen non fit openfatio tneliotis . dOelior eft autem animi equitas qj cotpotis- fanitas . Ptofecto conuenientius iniuftns colet in fnppli cio q? letatus eft in oclicto.^icnt ergo letitia oeferti boni in peccato teftis eft uoluntatis male;ita color amiffi boni in fuppltcio : teftis eft bone nature . 4Lui enim colet amiffam nature fue pacem : ex aliquibus reliquus pacts id colet :quibus fit ut natura fibt arnica fit . Ipoc autem in extreme fupplicio recte fit ut iniqui 7 impii naturalium bonomm damna in cruciatiVoefleat; fentienres eotum ablatotem iuftiffimn Deum:que contepferunt benigniffimä Iargito2es.Ï)eu8 ergo naturarû oms fapientiffimus conditor 7 mftiffimus otdinatoriqui tertenotus otnameto^ maximusmftituit moitale genus bu/ manumicedit bominib^ quedé bona buic uite congrua : ideft pacem tem/ poialem pio modulo mottalts uite :in ipfa faillie 7 incolumitate ac focietate fui generis :7 queque buic pad uel tu ende uel recuperande funt neceflaria freut ea que apte ac cóueniêter aciacêt fefib^. lux iffu mfibibh.'aure fpirales: nque potabiles;7 qthequid ad alendö uel tegendum ; curandü: ojdinâdûq? coipus congruit : eo pacto equiffimo: ut quiconque mottalis bonis talibus paci moitalium accommodatis recte ufus fiierit : accipiat ampliota atque meliotaiipfä fcilicet imottalitatis pa/ cem :eique conuenieiitem glotiam et honorem in uitam etetnamiad fruedü ceo 7 proximo in ceo . lt;lui autem pperam ideft tniufteinec illa accipiat 7 bec amittat:

z2)eordine ac lege fme terrena fine celefti per quaïbrietati bumane etiam cominado confutor ; 7 confulendo feruitiir. aap.ig..

^Jdl^nis igit ufus return têporaliu


-ocr page 487-

IIBER.XVIIIL

referbip ad fnictn? frêne paos îciniz täte tettena ; in «lefti autem duttate : refertur ad fructii pad» eferne, Xlua popter ft irrationabiIia e(Temu» am/ manda:nihil appeteremii» pteter oidi natas temperawras partins cotpotis: 7 requiem appetitioni» .Ttlihil igitar pieter quietem carni» 7 copias uoluz ptatus:ut pars cotpoii» prodeffet pad anime . Öienim oefit paj cotpoti» : impedimrctias rationalis paj anime quia requiem appetitionus confequt non potcfl.4ltruque autes fimul etus paci piodeftrquâ inter fe habet anima 7 corpus:idefîo2dinate uiteac falutis. Sicut enim pacem empotis amare fc cftendunt animanda eus fugiunt ooz lotes :'tpacem anime eus piopter ejz plendas indigentias appetitionem uo lupratus confeqimntur : ita mottem fugiendo fatis indicant quätusoiligät pacem:qua fibi conciliantur anima et coipus -ßed quia bomini rationalis aïa inefl:totu hoc quod habet omiinc cû beftiis:fubdit paci anime radonalis ut mente aliquid contépleturri fedidiî hoc aliquid agat ut fit ei oidinata coz gnitioms acdonifque confenfio;qu«m pacem radonalis anime oijeeramus . eld hoc enis uelle Debet nee oolote mo leflari ;nec oeCderio perturbari : nec motte oiffoluimt aliqd udle cognofz cat:7 fecundu cas cognitionem nitam motefque componat.0ed nc ipfo coz gnidonis ftudio japter humane meds infirmitates:in pelles alicuius errons incuiiat:op’ habet magifleno oiuino: cui cerrius obtemperet : 1 adiutotio ut liber obtemperet,^t quonias quädiu eft in cotpoie mortali iflo:percgrinaf B Domino : per fides ambulat non per fpedem 1 ac per hoc omnes pacem ud cotpotis nd anime ;uel fimul cotpotis a anime refert ad illam paces : que bo mini monali eft eus ®^® immottalrut n fit otdinata in fide fub eterna lege

obedienda.^am nero quia ono pdpoi ptecepta hot eft oilectiones oei t oilez cdone p’opmf oocet magifter oeus : in quibus bo tria inucnit que oiligät oeiim ;fe ipfum : 1 ptopmum : atqne ilk in fe oiligendo non errat qui oeus otligit:confequen8 eft ut eda proximo ad diligendus oeum C0fulat;ques iuz betur ficut fe ipfu oiligerc. 0k uxoti: fie filiis die oomeftidsdic ceteris boz minibus qmbus potuerit:7 hoc fibi a ptojimo fi forte indiget confuli uelit, de per hoc pacatus erit quantu in ipfo eft omni bomini:pace hominum ideft otdinata eoncoidia: cuius otdo bic e. ptimum nt nulli noceat.ZPeinde etiag ut ptofit cui potent. Pnmit’ ergo iert ei fuotum cura:ad cos quippe habet oppoituniote faciliotccp aditu ofuledi nd oidine naturc:ud ipfiu8 focietatis humane .CWndeapoftol^ ait.^^ifqn autem fuis 1 maxime oomefticis non ptouidet:fidem oenegat :' teft infiddi oetenor.lbinc itacp etias pax cornez ftica otiturzideft otdinata imperandi obediendique concotdia cobabitétió» j^mpcrant enis qui confulunt:ficut uir uxoti :parcte8 filU8:l Domini ferms; Óbedfunt autem quibus confnlóur fi eut müderes marins:filii parenribus : feiui Dominis; fed ï oomomlti uiuctia ex fidc:'ïadbuc ab illa cclcfti ciuitate peregrinStis :edam qui imperât fuiût eis quibusîperare uidentur . T^leque enis Dominandi cnpiditate Îperât.fed officio confulcndi: neque ptindpandi fupbia :fed p2ouidendi mifericotdia • /^e libertate naturali : '|de Fuituté tui” pma caufa peccatu eft;qa bó male uolütaas etfi no eft mâcipiû alterius hominis:Fu’ c J5pe libidinis.^^a.ic. jb^Oc natoralis otdo pfcribit.“^a j| .ibcus holes odidit.'nâ oominef mqnit pifefum maris:*! uoladliû edit * 1omnium repentium que repunt fuper terras, rationales faews a dimaginc


-ocr page 488-

uß^.xvira.

füärnolm'tmfi irrattonabihW oomi nari:non bomines bomtnufed boies pecozi.^ndt pmi luflt paftozes peco^ ' magip 4? regee bömtnus conlhtuti funtiurdeuaetfam ßcinfmuaret quid poRuIet 02do créawrani:7 quid efi/ gatmentus peaatojp.^ondiho qppe hiitun# inrc ïteHigiWr impofita pee/ caton . promde nufq; ßnpturarutn legtmua (eruu^:ante q? boe uoeabulo noe Hifttia pefcatU5 fihï uindicarrt. Tlotncn itaqueifhid culpa rncruihnö . natura .iÖzigo antes nocabuli hio^ ' tn latina lingua ide creditur oucta:qd biq iure belli pofTe't occidi a uictopb’ 'CU3 feruabantur ferut fiebant a fmedo ' appellati ;qiiod ipfum etiam fine mez rito pcecati non ell. ‘'Wag et cum iufhj geritur bellu3:pto peccato e contrazio oimicatur;' !omnia nictotto'eii malia etiag ptoaenft : nioino iudicio tikfog bumiliatmel emendana peccata uel pit mens .dkilia eft bomo wi Daniel cw in eäptiuitate pofitua peccata fua 7 pec cata populi foi confitetur oeo : n banc efte caufa illma caphuitatia pio ooloie teftator .^zima ergo fermtutis canfa peccatu eft:ut bomo bomini oditiois ” m'ncnlo fnbderetnr:qd no fit nifi neo iudicante:apud ques non eftiofqtaa: 7 nooit Diuerfaa penaa mentis oiftri boere oelinqoentias.Simtautem ons -fopernna oicit .€gt;mnia qui facit pecca tug fcnjHa eft peccatirac per boc multi quideg religiofi oominia iniquia non tame liberia feruiunt .a quo enis quia oeuictua eibuic 7 fernoa addictua eft, ^t ntique felicnia feruitur bomini qj tibidini :cu feuiffimo oominatu uaftet eotda mo2taliii:nt alias;omitta libido . tpfa oominSdi.lhominfboa ante illo ' pada O2dine;qiio aliia alii fubiecri fût: ' * finit p2odeft bumilitaa fernientibua ; ita nocet fuperbia oominatib’. TJull^ • aót natura in qua deus pzina bominc • odidit:fuua cboia aut peccati. Äerug

7 penalia Fuitua ea lege ojdinaf:qn» naturalem ozdmê Tferuari mbet:ptur ban uetat.'Çuia fi cótra ea lege factü non effet : nihil effet penali feruitute coercêdus. 'ldeoqoe apoftolua monet fertioa fubdtCoa elfe oominia fuis : et cj animo eia mg bona uolûtate fœre: nt feibeet fi non poffont a oominia liz beri fieri: fuag feruituteg ipfi quodâz modo libéras faciant;non timotc fuh Dolo;fed feruiendo oilectione fideli: oonec tranieat iniquitaa;7 enacuetur omnia piincipat^ 7 poteftaa bumana: 7 fit oeus in omnibua.

/^e equo iore pominandi. ü^ptfFm.iô.

æcirca etia fîbabuerût fertioa i patres mi:fie qoe adminiz omefticû paces:iit fecûdû bec - tempotalia bona filio^ föne a feruo;;z côditione oiftinguerêt ;ad deug aute colendû in quo eterna bona fperanda fitnt:omnibua oomua fue mêbn'e pazi oilectione cofolerct. 4^uod natoralia O2do ita p2efcribit:ut nomen patrum familiaa btnc ejoztus 1« : 7 tarn late ou{gatü:iit inique etia nominates boc fe gaudeant appdlari.-^ui autes neri patreffamiliaa fiintzomnibua in famiz milia fua tanq ; fikis ad colenduset pzomeiendum neus confulunt : oefide rantes atque optâtes uenire ad celeftê - oomn3:ubi neceffanu nó fit imperadi officius mottaltbus : quia non necefz farins ent officius confulendi : tam in illa imottalitate felicibu8.-lt;tuo oo nee ueniaturzmagi’s oebent patres qd Dominatur:^ ferui tolezare qd ^uiut. $i quis autê in oomo per inobediétia oomeftice aduerfatur paci:cozzipiatur tierbo feu nerbere:feu qnolibet alio ge nere pene iufto atque licito : quannim focietas bumana cócedit pzo eins qui Cozzipit utilitate:ut pact ûde oiffilierat coaptetur.Sicut.n.nô eft beneficentie


-ocr page 489-

UBER.XVIHL

idmodndo efficere tK bono qT^ matii^ eft amittatar :ita no eft mnocetie par cendo finere nt in malus grautus inz cidatar .pernnetérgo ad innocenta officiU5nonfoIu5 nemini main ifeue: oeros enas cobibere a peccato nd poz nirc p«eatam:ut aut ipfe qui plectitur ronigatur ejperimento:aut alii terrez antur ejempio . ^Ima igitur omnis oomus minus fioe particula debet ee rinit9tia:0mne5 antes initiii ad alique foi generis fines;! omnis pars ad uni oerfi cuius pars eft integritaté refert : fatis apparet eftc ofeqiiensat ad pace ouicas pax oomeftica referatur : ideft oidinata imperâdi cbcdtendique conz coidia cobabitantins: referatur ad or dinatas imperandi obediendique con toidia riuiu . Ifta fit:ut ex lege ciuita tis pcepta fumere patrcfamilias opor teat:qnibus fuas oomus fic regat ; nt fit pad accommodata ciuitatis.

zónde celeftis focietas co tenena ciui täte paces babeat:! unde oifcotdiam.

TCaptfs.iz.

-''Tn ^d oomus bominus q no niniit ex fiderpacem tenenas e^bmus tempoialis nite rebus commodifque fectatnr.3gt;omus ergo bominS ex fide aiuentias:expectat ea qne in furarum tterna ptomifta funt;tettenifque rebus BC tempotalibns tanquam peregrina otitnr:non quibns capiatnr ! anertaf quo tedit in oeasded quibos fuftetef ad facilins tolerada:minimcq; ageda oncra cotpotis conuptibilisqd aggra nat animam T^drco rerom nite buic mottali neceffariarum :utrifque bomi nibos fidelibos ! infidelibus ! utriq; oomoi cômonis êufos: fed finis otedi coioue fous ptoptins :multnmque oiz oerros .qta etias.tettena dnitas que non oinit ex fide tettenâ paces appétit: in coque oefigit imperâdi obediediep concotdiam duius :nt eis fit oe rebus ad mottalem oita pertinentib’: borna

na^quedas compofitio noluntatutn-£iuitas ante celeftis nd potins pars eius:q i bac peregrtnator mottalitate: ! uinit ex fide:etia$ ifta pace necefteê utaf:Donec ipfa coi talispaxneceffaria moitafitas tranfeat . ^cper boc onm apud tettenas duitates nelnd captini nitam fue peregrinationis agit : iam ptomiffione redemptionis ! fpiritnali Dono tanquas pignoie accepto legib’ terrene dnitatis qbus bee aminiftraf que fuftentande mottali uite accomoz data funt:obfemperare non oubitat a CJlt quonias comunis eft ipfa mottali tas :feruetor in rebus ad câ ptmetib’ inter duitatcm ntranque concoidia, Îjüerü qa tettena ciuitas babuitqnofda fuos fapientes ;quos otufna imptobat oifciplina :qni nel fufpicati uel oecepti a oemonibu8:crederent multos woo condliandos effe rebus bumanisiatcp eotus piuerfa quodamodo offidaroiz uerfa fubdita pertinere ad ahu cotpos ad alius animnm. jnque ipfo cojpor ad alius caput ; ad ahu cemicem : ! cetera fin gula ad fingulos. ßimiliter in animoad alius ingenius:ad alius poctrinastad alius iras:ad alias con cupifeentiâ.inque ipfis rebus nite adz iacentibus ;ao alium pecus:ad alinnt tuticoszad aliu uinum: ad aims oleu: ad alias filuas :ad alias numos : ad aliu naaigatione:ad alium bella atep nictotias :ad aim comogia : ad alia partu ac fecunditatem:! ad alios alia cetera . Celeftis aotem ciuitas unum oeus folu colendu noffet teique tâtoz modo feruiédos feruitute ilia que gre ce latriaridtur tlnon nifi üeo etbef: fideli pietate cenferet:factum eft ut rez ligionis leges nisetema doitate non poftet babere c0munes:ptoqoe bis ab ca otftennre baberet necefte atep oneri efte oiuerfa fentientibus ; eottiep iras ! odia ! pfeentionü impetus fuflinere: mïi com animos aduerfantius aliquä T.gt;


-ocr page 490-

lu^.jçyuih

do ten«« Tue mnltändtm# : 7 femper oiumo adiutono ^pulfaret.Jbec ergo celedts fimtaH cû peregnnatur î taw: ej omnibus getibus emes enocactep ï omnibus Ungute peregrinas colligit focietatémócu^as quiequid i monb’: legibusahflirunïque oiuerfu eft:qb’ paƒ rerrena uel conqntur nel tenetur: nihil eo2n5 refddens nee oeftruens ; imo eha feruans ac feques:qnod licet omerrus fit in oiuerfis nationibus;ad anus tarne eundemque fines terrene pacis intenditur:fi relfgionc qua un’ fumuset ucrus oeus cole'dus oocetur non impedit.Utitur etia ergo celertis ciuitas in bac ma peregrinarione pace te22cna;7De rebus ad monales bois nacuram pertinentibus : bumanarum uoluntatum compofihones quannim faSaa pietate ac religione concedimr: tnenjr;3tque.aH3etit eamque tentnam paces refert ad celeftc pacem:que uere ita paj eflait rationalis ountajat créa ture fola paj babenda atque nicenda fit otdinatiffima fcilicet atque concor/ diffima focietas fruendi oeoiT inuices in oeo;quo cum uentum fuerit nó ent uita mottalis;fed plane cettecpuitalis, nee coipus animate qd 0115 contipimr aggrauat anima : fed fpirituale fine ulla indigentia et omni parte fubditû uoliitati.lbâc pace dus petegrinatur i fide habet:arg; ex bac fide mite uiuit: eu ad iHâ pace adipifeédas refert qc/ qoid bona:p actionû gerit erga oeum n pioximû:quoniâ uita ciuitatis miq? fociahs ed.

z41uas Diuerfa fit àcbademie noua ôbiguitas a odâtia ftdei ebriftiane,

^apitFm.iS.

zq^Otod autê attinet ad illas oiffez L^epâ qtiâ ce ^cbademicis nouis darro adbibuit : quibus funt'incerta oîa omnino ciuitas oei talc oubitatio/ nés tanq; nementiâ oeteffatur babens ne rebus quas mente atque ratione compî^bendit: etns fi pranas ptopter C02pu8 corruptibtle quod aggrauat animasrquomas ficut cicit apoifolus ex parte icimus : tarnen certiffimam fcientiam:creditq; fcf1b^ in rei emufep enidenna quibus per cotpus animus utitur;qiioniâ miferabilius fallitur q nunquas eis putat eife credendum.crc dit enâ fanctis feripturis -tueteribus 7 nouis quas canonicas appellamus unde fides ipfa concepts cH;ex qua io flos muit:per quas fine oubitatione ambuiamus quadiu peregrinamur a Dno:quti faiua atq5 certa oe qbufdam rebus quas neqiie fenfu neque ratione percipimusineque nobis per fcripturä Canonicas danierunt ; nee per telles quibus nó credere abfurdû é in nra3 noncias puenerunt;fine iufla repzebe fione Dubitainus,

Z^e babitu q moiib’popK cbtirtiâi.

^apitPm.i^, dTi^Jbil fane ad ifta ptmet emitate':

— V,quo b.ibitu uel mote muerdi fi nó efl cótra Dimna ptecepta:iltas ftde qua peruenitur ad deu quifque fectef. linde ipfes quoque pbilofopbos qua/ do fiuntcbrilhani ; non babitum uel confuetudinem uictiis que mbil im/ pedit rcligionem : fed falfa oogmata pmutare cópeltit.linde illaqua Hirz ro adbibuit ex ernicis oifferentias : fi mbil turpiter atque imtcperater agat: omnino nó curat.Çx tribus uero ritte illius genetibu8:ociofo;actuofo : 7 ex «troque opofitoiqmis faloa fide qfqj poiTit in quolibet uitas eotus oncere : 1 ad fempiena pmia peruenire.itereft tarnen quid amore teneat iientatisrqd officio caritatis ipendat.Tlec fi quifep Debet effe ociofusuit in codé ocio otili tates nó cogitet pioximi : nee fit actuo fus:ut comtemplationes non requirat Dei.quot;)« OCIO non iners uacatio oelectar Debet:fed aut inquifitio aut inuentto «eritatis mt in ea quifque proficiat:'l


-ocr page 491-

EIBER « XVIHL

^Boj jnncnlt;nt tentóf;^aifert nom? tiideat.J^ actione uero non amädus eft honor in bac nita : fine potentia : qnomä omnia nana fub tolerfcd opus ipfus quod per eandcm bonozem nel potennas ftt:fi recte atque utiliter fit: ideft Dt ad eas falutè ualeat fubdito^z que fecundum oeus eft : unde iam fuz périiid oifpiitainmus. 0:opter qd ait apoftohta .^pifcopatus qiit oefiderat bonum opus oefiderat. ^jponere no luit quid fit cpifeopat’: quia nome eft operia non bono2iB.43refu3eft enig atque inde ouctum uocabulus: quod fila qui puficitnr fnperintendit curas fcilicet corns gerens.«pi qiuppe fnp: ftopo« nero intentio eft.«rgoepifeoz pin grece latine fiiperintcdeze polTum’ óieereiut intellfgat non fe epifcopnm: qui pteefTe Olle tent no piodelTeJtacp a ftudio cognofeende uentatis nemo ptobibetur :quod ad laudabile ptinct ocius.hocus nero fuperior fine quo populus regi non pcreftiU fi ita teneatquot; atep amminiftretur ut oecet: tarnen inz recenter apperitur.ZXuam ob res ofiû fanctus querit caritas ueritans: nego eins iuftus fufopit neccffitascazitatis, Z^uas farcinas f« nullus imponit : p cipiende atep intnende uacandnm eft neritati.Si ante imponitur: fufeipieda é ptopter caritatis neceffitatc.^ed ncc fie omni modo ueritatis oelectatio wz ferenda ê:ne fubtrabatur ilia fuanitaa '»opptimatifta neceffitas.

/Q-Uod ciues fmeto^ in buius uitc tempo« fpe beati fmt.ilap.zo.’ f Ok ®®'’’ 0^ ’■^ fümus bonus ciuiz lƒtaris oei cu pa;cfit eterna atq? p

per qoas mottales tranfeant nafcendo atque motiendo :fed in qua ïmottales maneat nibil aduerfi omni modo pariendoiquis eft qui illam uiz tas uel beatiffimas neget : nel in eius comparatióe ifta que bic agitur quaz riflibctanimi'Icotpons esterna riep

Krus bonis plena fit:noh miferriml iudicetz-Gna tame quicucp fic babel: ut eius ufus referai ad ilhus fine que ciligit ardentilTime ac fideliftime fpez rat :non abfurde oici ena nunc beat’ poicft:fpe illa potius qi re ifta.p^es uero ifta fine fpe illa:beatitudo falfa t magna mifetia eft.TVon.n.ueiis aniz mi bonis utitur ;quonias non eft faz ptentia uera:que intenttone ' fuS in bis que prudenter oifeermrgent fotriters cobibet tempcrater;iufteep oiftribnit: no in illum fines oirrigit ubi oe’ ent omnia in omiub’ eternitate certa atq? pace perfecta....^ Zdn fecudu diffinitiones Scipionts q in Dialogo Ïiceronis fiitiunq? fuenl romana relpubrica.^ap.2i. zïjv da ptopter nunc eft locus ut^z M^^JpOtero breuiter ac ditucide ejpe dia:qd in feciido libzo bui’opens me Dcmoftraturiieffe ptomifi ; fecundus Diffinitiones quibus apud Cicerones utitur Scipio in libris w republica : nunq? republica fuifte romanâ ^reoi ter cnis rempublicas oiffinit effe rem populi. 41ue Diffinitio fi ueia eftmuq; fuit rornana refpublica:qa nun$ fuit res populi qua Diffinitiones uoluit ec reipublice. Populu.n.cc oiffuiiuit ceta mukitudtnis funs ofefu 1 utihtatis co munione fociatn.Xiuid aut oicat inns ofefu : Difputando ejplicat:p boc often dens gcri fine iuftitta rempublicam non poffe .Obt ergo inftitia tiera non c:nec ms poteft effe. 41uod.n.iure fit piofecto infte fit.41uod aut fit iiufte: nec iure fferi poteft . Tlon enim iura oicenda funt uel putada iniqua botriz nu c0ftituta;cus illud etia ipfi ms effe Dicant:quod oe luftitie fonte manaue rit :falfumcp effe qd a quibufda non recte fentietibus oicifolet idec ius qd ei q plus poteft utile ê.4Iiio circa nln non eftnera luftitiaiiutis 'jféfti fociat’ cettts bominu non poteft cfk ; 'iideo

•r.4f


-ocr page 492-

USER .WITH.

net popuIuBlima iHam SctpionwotY finitions ud itceronis. ^t fi no po/ pulus nec res popuJiifed quaiifcüque mulntodinis q populi noie oigna non tftiac pc: hoc ft refpubhea res eft po/ puli:7 populus no c qui ofenfii no foz oatus c iuris:no cauuius ubi nulla eft iiiftitia:p:oculdubio coUigitunubi iuftitia no c no ec rêpublicâ . Juftitia pono ca uiuus c:que fua ciiiq; Diftn/ buit .4tue igit luthna c bois:q ipfu5 boies neo uero toilit: 7 imiidis oemo nibus fubdirlhoc non eft cuique fua oiftnbuere.^n fudn aufert ei^’a quo eputus cft:1 traditciqui nibil babeti co iurisdinftus eft:7 g fc ipfam aufert Dominati bo a quo fact’c:7malignis fuit fpiritib^ mft^ eft/aJiTputaf certe acerrime ac fortiftime in itfdc5 ipfis oe repubtica libris: aduerfus üuftitiä pro in ftitia.^tquoma cap»’ ageref pro iniuftitie parubas contra iuftitia! 7 diceretur nifi per imftuia rêpublicâ ftare:aogcnque non pofte : hoc uelud ualidiftimus pofitus crat :iniuftu5 ut efte boies bominibns dominantlbus feruiât:quâ tame iniuftitia nifi fequat' imperiofa ciintas cuius eft magna ref publica:no ca pofte puiciis impcraf. Xefponfum eft a parte luftitie ideo fu ftum efte qgt; talibus bominib^ fit utilis feruitus;7 pro utilitate eorum fieri cS aliquid recte fit : ideft cum improbts Bufertur iniuriarum licentia;7 Domin' fc melius babebunt ^ indomiti fe ba/ buerunt .Subditumque c ut ifta ratio firmaretur :uctuti a natura fumptum nobile exemplu3 atque oictu eft. Cor igitur Deus bomini : animus coipori tmpc2at:2atio hbidini ceten'fep uittofis animi partibus rjbtane hoc e^cmplo fati8 edoctu5 eft:quibufda efte ntilem fernitute5:7 oeo quidem nt feruiatur utile efte bominibus. Serniens autem deo anim^ recte co2poriimperat:inq? ipfo animo ratio oomino oco fubdita

rccte imperat libidini cetcrifq; omYd; dtua ptoptcr ubi bomo oco no fint: quid in co putadus eft efte iuftine:qn quidem neo non feruiens nullo mono poteft iufte animus cotponiaot buma na ratio uitiis imperare.-lt;t fi in boic tali non eft ulla iuftitia . proculdubio nec in bominô cetuiqui ep t talib^ oftat bominibus.Tlo eft c2go bic iuris alle confenfus:qui bominu multitudincm populus facit:cuius res oicitur efte ref publica. T^â oe utilitate gd Dica:cui’ cômunione etiâ fociatus bominô cet^; ficut fefe babet ifta oiftinitio populus nuncupatur.-'.^uäuis enig fi oiligêter attêdas:ncc utilitas fit uUa muenug impie munttfioit muit omnis qui oeo no feruit feruitep oemonibusitato ma gis impiis quato magis fibi cum fint tmundiftimi fpiritus ta^ ons facrifi/ cari uolunt.^amë qb ce iuris ofenfu oi^im’ fatis eè arbitrer :tide appateat p bac Diftinitionê no ec popuiu cuius refp.cfte oicar' in quo iuftitia nö é. i^i .n.Dicut nö imiidis fpititibusJed dus bonis atq? fanctis in fua repub.f’uiffc romanos:nügd eadc totics repctcda fût ;que ta fatisïmo ultra cp fatis eft oijtm’.-'dLuis.n.ad büc loco p fupio res bui^ opens lib208 puenit:g oubiz tare poftit malis 7 impuris oemóibos fuifte romano8:nifiuF mmióftolidus uel impudeutiftime otétiofus z ded ut tacea qlcs fût quos facrifieiis colebat: i lege oei ueri fcriptu c.Çactificâs wis eradicabitur nifi ono tâtû.Tfee bonis igit* nec malis oiis facrificati uoluit : g bec tu tâta ominatiôe ptecepit. zJln uerus fit oeus cui cbriftiani fui/ ût:cui foli oebeat racrificari. Îap.za, fj^^d refponderi poteft.4tuis ifte b^yoeus cft:aut ode oign’ jjbaf coi Dcberêt obtepetare romani;Ut nullum oeo^ colcrêt facrificiis pter ipfûzuOa gne cecitatis c adbuc qrere.-gs tfte dc^ iwjpe c oe^;cui’ ^pbetepdi^cîHt iß»


-ocr page 493-

LIBER « XViril

qae cerni'm’.jjpfe c oc’:a quo refpôfïï accepft ^braä:1 femme tuo ocs benedi cétur gères. ZHiiod in ebnfto fieri qui fccûdji5 camé ce lUo femine ejoit’ ê: ideft tpfiqui remâferût bui’ nom mi miet uelmt noiint ue cognofeunt . lpfc cw’ eut’ Mum’ fpûspeos looit’ c: quo2 pdicta atq; épiera p ecdefiâ qua nidem’ toto oibe oifftifas m libus lu/ penoiib’ pofui,Çpfc ê oe’ que Uano ooctiffim’tomano^ quot;Joué putatifs ncfdens qd loquaf •Ôo tn ideo âme/ motâdû putaui:quoniâ mr tâte fciêtic nec ullu iflû oeû potuit ejiflimaf nec uilc.l^ûc.n.eu credidit:quc fumû pu fault oeû.poflremo ipfe eft oeus qu^ ooctiffim’pbilofqpbo:;: ^um ebrifti ano» acetam’ inimic’;ét p eo^ oia/ cula quos oeos putat ; oeug magnum potpbprms confitetur, /■due poipbyrias oicat oiatulis ce/ om relponfa ce fbnftoj _ ^ap.25. l'iî^dm in libns quos Æbeologion

Bpbilofopbias appeUatu gb’eje quit atq? ofenbit re:;2 ad pbilofopbiâ ptmétm uelut oiuina refponfamt ipfa uerba eius queadmodu e;c gteca ligua jlatmâ iterptata fût ponâ.lntettogâti inquit que deû placâdo rcuocar podit nxoïê fuâ a cbriftianifmo:bec ait ner fib’ê^llo.3)eide uerba uelut |pol/ Imis ifta funt.foite magis poteris in aqua ipielTis Ifis foibe:e;autiflâ8 pê/ nas leues p aéra ut auis uolare:q? fez mel pollute reuoces ipie ujoiis fefus: pgat quomô uult iambus falladis pz feuerans il lamctatioib’ faUacilTimts monuû neu câtâ8:que indiobus recta fentiètibus pditû:pefl'ima in fpcciofis ferro uincta mois itofecit.4)eide poft bos uerfus Ilpollinis:qui nó Räte me fro latine inteipictati fût fubmjät atq? 0it.|n bis quidem tergi'uerfationem irremedtabilis fétentie eo^ manifelta nit Dices.4î.uoniâ iudei fufiipmt œü magis q; ifti.Ccce uti decolozäsxpus

iudeos ptepofuit cbrifliais : cofttés 9* iudei fufeiptant Deus . Öic.n. expofuit uerfus dpollinismbi 3 iudicib’ recta fentientibus cbriflu oicit occifus :täq? illis tufte iudicantibu8:merito fit lUe punit’. Ütderint gdoe ebrifto uates mcdax dpollinis mxeritiatq? ifte ere didericaut foitafte uaté qb non Dijit Dixifte ifte ipfe ofinxerit;quä fibi oftet nf ipfa otacula inter fe faciat cóuenif: poftea uidebun’Jbic tn iudeos tâquâ oei fufeeptotes recte iudicafte oicit œ cbiiftoiq^eû motte peffima exaudâdü êe ccfuermt.^e’ itaq? iudeo; t cui pz bibet teftimóiü.'audiéd’ fuit fie Dices, Sacrificäs düs eradicabitur nifi ono tätij . $ed ad manifeftiota ueniamus:et audiam’q? magnû oeu Dicatee iudez o:jt.;)te ad ca q futerrogauit dpollme quid melius:uerbü:fiue ratio:an lex. 'Äefpondit inquit uerfibus bec dices, dc fubiecit äpol Ifnis uerfus:in qb’ et ifti fût:ut quâtû fatiscide oeceipâ.jn neus uetus inquit generatotcn i rege ate eia : que tremet «lu 7 tetta atq? ma re:'i infernoqt abdit3:'ï ipfa numina perbot:efcunt.41uo:j2 lex c pater:quê ualde facti bonotât bebtei.vtali otacn lo T ei fui Cipollinis poipbfrius tam m gnu Deus êe bebteo;: oixit:at dcb 1 ipa numina pboticfcät.Cü etgo ne’ ifte Dixerit:facrific3s oiis eradicabif: miror qb ipe Jpotpbyri’ nó pbottuez rit;*! facrificas diis eradicari nó forz midauerit.3ïicit etia bona De ebrifto pbilofopb’ifte:qfi oblit’iUi’ oe qua paulo ante locuti fumus otumelie fueï aut quafi in fornuis oil ei’ maledfxerit xpoii euigilates eü bonü eITe cognoue rint:0ignecp laudauerit, ^eniq? taqs aliqd mitabile atcp ictedibile platur’; pter opfnione inquit pfeeto quibufdâ uidcaf ce quid Dicturi fum’.Cbtiftus enis dii piilTimu pnuciaueruntz'ïimz mortalê factüilcü bóa pdicatione ei’ meminerût.^briftiâos autê pollutos .yp


-ocr page 494-

LIBER . KVIIIL

igt:!otamiafos lerroîïplicatos ce of cüt;l inF08 talib’adu£rP e08 blafféi ; if utûr‘.2)eide fubiicit lift oeo^ ojaefa blafrematiu /piaof. €t poft bec de;po nut iquit itrogatib’ fi c oe^;ait ibec/ care . 4tuonia gdêitnonalts au poft corpii8 ut infidit nofti; a fapiêtia autê abfcifa erat fepuun pietate pftatifftmi eft iHa aïa Juc colüt alieni a ueritare. ©eide poft uerba «’ quafi oiaculi fui ipfe 9te;cc8.}piifrimu igit uirii inqt eü di^tii eiU8 anima fiait 7 alio:}? pio^z poft obitii imoitalitati donatâ:7 banc cbriftiâo8 colef enätesjntenogänb^ ,antes inquit.^ur ergo dänatup c:oja culo refpódit oea. ^o:p’ qdc ocbiliz tantib’ tonnétia fêpoppofitü eft:aia aut pio^ celefti fedi infidet, Jlla nero nia ahis animabus fataliter oedit.qb’ fata nö annuerut oeo^ optineie oona: neq; baber Jou'S imottalis agnitionc etioie iplican.peopfea ergo düs ejo fi : qa quib’ fato nó fuit node neu;nee dona 3 oÜ8 acdpe;bi8 fataliter oedit ifte iplicati e«02C.'Jpe u«o pi’ qicelu fidir püicefïitjtaq; bnc quidem non blaffemabisimiraberis aiit oemenam boius:ejceo i eis facile peepftp piculû, lt;Xui8 ita ftult’ ê ut nö intelligat aut ab boic callido eoep cbriftiais inimi/ ciftimoibec oiacula fuifte oficta aut cö filio fimili ab ipun’s oemoib’ ita fniffe refpofa:ut. f.quoniâ laudantebnftus: ƒ pterea credant ueraciter nituperare ebriftiaos atep ita fi poftint itercludat ma falutis efne ï qua qfrp fit ebnftia/ n’-Sue qppe noccdi aftotie millefoiz mi fentiut nó êe otranu ; fi crcdal feis laudafib’ cbriftu • oü tamê credat'etia uituperatib’ cbriftiaosiuteii q utiuq; crediderit talc cbrifti faciât laudatoic ne ebriftian’ effe ndit.^c fic qmis a b illo laudat’ ab iflo:;2 tnoemonnooz minatu eü nóliberet cbriftu»ipfernm qa ita laudat jepnsrot qfqs in eü tales crediderit qlis ab ipfis pdicat: cbrifti

an’ uei’nó fit. Sed fotinian’ betetic’ ctantumó boies nó etia oeus nouent cbriftu il ideo per eus faluus effe non poffitincc ifto^ mêdadloquom demo nu laqueos uitare uel fo'uer.THos aut neq; Apolline uituperâtê cbriftu:neep Ibeccaten poffam’ apptobaf laudato^ .Tile antes ranq; iniquû cbriftum unit aedi.-quoniâ a iudicib’recta fctietib’ oicit êe oedfûdfta boies piiffimuifed boies tantu.Clna eft tn 7 lUig 1 bums intend :Ut nolint boies effe ebriftiaos qa nifi ebriftiani eriitiab eoiu etui po teftate no poterut.^fte uero pbilofoz pbns uel potius q talib’ adueif’ ebtiz ftiâos quart 02aculi8 credut:p’ facial fi poffuntrut inter fe oe ipfo xpo Ihecz cate atep dpolio ocozdet.diq;abo uiz tnpere't aut ambo eollandet. 4Iuod ft faccre potuiffent:nibilomins nos 7 ui tupatoKS a laudatozes ebiifti fallaces demones uitarem’.Cu uero eozü oe’ ' Zoea inter fe oe ebtifto iHemtnpâdo: , ifta laudando Diffentiant:profcrto eis blaffemantibns ebriftianos nó ciedut boies: fi recte ipfi fentiât: fane ebtiftus landäs uel poipbyn’ uel Iheccatetdi dicant eü ipfü fataltt oediffe cbriftiais ut iplicaréfenotetcaufas tn eiufdê fiz cut putat padit erronsiqs ateep ex uer bis ei’ ex pona:pii’quero fi fataliter oedit ebriftus ebziftianis errojis ipliz cationé.Üttii uolés aut nolés oedeiit. Si nolés qiiomodo ioftuse'Si nolens quomô beat’/Sed iâ ipfi’ étions cas audiam’.$untinquit fpirit’ rteni mi nimi loco tetteno quodas:malo; ^ oez monn poteftati fubiectizab bis fapiéz tes bebteo:;: qno^ unus etiâ ifte Jefns fuittficut audiftis oinia üpoHinis ota cilla q fnperius oicia fût ; ab bis ergo bebtei ocmonibus peffimif l miotibus fpintib’ netabât religiofosn ipfis us care jtbibebâtmenerari aût magis ce leftes oecsiâplius aôt oenerari oeum patres.ibec aüt inquit 7 oü predpiût:


-ocr page 495-

LIBER .XVIIIf.

lin fupenoiibus oftendimus quead modi: aiaduertere ad dens monint;'! dlû tmperant coler.uerü ubi indocti a impfe nature:gbu9uere fart no coz ceiïit a oils oona optiere:neep bfe Jo/ ui8 imonalts nanonc:nöaudientes et -oeos 1 oinios ntrosioeos qdê omnes recufauenit:^bibitos ante oemóesnó Ïolö nnlli8 odifs infeq;fed ft reuercri Delcgerüt.2)eü ante fimulanter fe co/ deftea fob p qne oe’ adotaf no agfit. ,Tias DeusqdeS utpote omnins pater nuUfag tndfget:fcd nobis é bene en eu Pluftinag n caftitatê aliafep adoum’ nirtutesupfâ nitâ pieces ad ipfû faden tes per imitationè 7 mqfitioné ce ipo, -Jnquifmo.n.putgat igtumitatio oeiz ficataffectioné ad ipfû opando . Sene odes ^icauit oeû patres 1 qb^ moiiz bus fit colêdus oijit Ç-Uibus pceptis jîpbetid hbii pleni fût bcb:eo2um;qn fancto^ uita fiue laudaf fine tntupaf. Sedin cbriftiams tâtu3 crat;aot tâta calumniat quâtû oolût oemôes quos oeos opinatur;qfi cuiq; Difficile fit re coler que turpia:q oedecoia erga oez 020 obfeqû i tbeatris agebât q replis; 1 attédere q legâtnr:Dicâtur:audiâtur i ecclefiis:nP ceo uero qd offeraf:^ bic inteUigere ubi edificius *1«bi ruina fit moiu.^uis aûtoijit buic uF ifpiraz nitmifi diabolicus fpiritos ta uanum aptoep mcdaciü : q, oemôes ab bcbreis coK jjbibitos reuereâfpoti’ q; oderit cbiifhani/Sed oens ille que coluerût fapientes bebieoiû ft celeftib’ fanctis angelis 7 uirtutib’ oeirquos beatifTi/ mes tanqj eines i bac nfa pegnnanoe moitali nenerâur 1 amam’. facrificari netat itonâs i lege fua quâ oedit popu lo fuo beb2eo:' lualde miaciter intulit Dices.Saenficâf oüf eradicabit'.Cc ne gfqj putaret oemóib^ peffimis treifep fpiritib’.quos ifte weit mîmes uP mi notes:ne facrificef ce peeptiirqa 7 i foi pturis fûtis ipfiouti fût dii:nô bebte

0^ fed genas qdenidenter in pfaimd feptuagefimo iterptes pofueft oieftes. 4lnoniS oii gentin oemoniatne quid ergo piitaret illis qdes demoib’ ^bi bitu e(le:celcflib’ aute uel omibus nd aliqbus facrificari effe permiffns:mo% addidittnifi dno folindefl nifi oomto tannj;nc fotte q* ait dno foli : oominu foies credit effe qmfpia cut facrificadu putat.-Quod no ita effe iteHigedus in fcripturis grecis facillime repif.^eus igitnr bebieoy cni ta magnu tâtus et ifte pbilopbus pbibet teflimoniû : legê oedit fuo popolo btbjeo:beb2co fmoz ne oferipta;nó obfentâ 1 icognitâ:fcd oibus ia gêtibus oiffamatan qua lege feriptn el t. Sacrificâs diis eradicabit; nifi ono tâtû.Zjhiid op^ ci bac ei^ Ic ge eiufep jjpbetis w bac re multa pqz rereamo nó pérorerez Tló.n. obflrn fa uel rara funt : fed aperta 7 crebra eolligete.'7 in bac oifputatioiie mea po nere quibus loce clariusapparet;nullt ommno nifi tatu fibi oen ue2Ü 7 fûmâ feerificari noluiffe .^ece boe unn brc niter imo graditer:minaciter:feduez rant oietä ab illo deo quêtas excellé ter eo^ doctifïimi pdicant : audiatur: timeatur:impleaf.nc iolxdiftes eraz dicatio ofequat.daerificâs oiis eradi tabit inqt nifi ono tatu . ‘'(10 quo rei egeat alifui^:fed qa nobis ejcpedit ut res ei^ firn’, ibuic.n.canifi factis lÜs bebreo:;2.X)ijn dno oeus meus es tu: quoniâ bono;} 2meo9 nó eges.lpnius nut pclariffmü atep optima facrifïcius nofipi fum^Jbec c ciuitas ei’:cui’ rei myfotiu celebtam^oblatioib’ nofbis: q fidelib’ note fût:ficut i libns peede tib^oifputauim^.^tffatnras.n.uictiz mas quas i ûbra futuri offetebât indi: 7 unû facrificiû gftes a fobs orto nfep ad occafü ficut ta fieri cemim’ oblatn raszp ƒpbetas bebreos oraenla îaez puerunt oimna.^j quib’ quâtû fatis nifus eft nonnuUa protulitnus :7 iam


-ocr page 496-

ULBER . XVIITL

biiù open afpcrfimns.■0.(13 piopter ubmon eft lïla niftittarut fccsjdû fua gratia cimtati obedienti oeua impcref unua 1 fiimiis mec cmq; facrificct nift fibi tantfi:a per boc in oib’ bominib’ ad eandes pettinentibos cimtarc: atq? Deo obedientfbu8:animu8 ctia corpozi atqiie intns ratio totdine légitime im peret fideliter;ut queadmodnjinftus linns:ita «tu» populufque mftorum niuat ej fide que operafp oiketione: qua bomo oiligit ocu5 ficut oiliged’ eft ocu»;! proximu5 ficut fe ipfu.Öïbi ergo non cd ida iuditia : ptofecto no ed eetu» bominum mri» confenfu et ntilitati» omuniôe rocfat^.4lD fi nôc utiqs popiiP no c; fi liera c bee popnli Diffmitio:ergo nec refpub.cd;qa res populi no edmbi ipfc popuP non ed. /0.113 oiffmitiôe odet populi 7 reip. nucupatfone rectofibi no fold româos fed et regna alia nendicare, Æap.24--rf^autes populo» no ido fed alio )l55wffinitor modoaielut fi dicatnr popuP c cet’multitudinis rationali»: rerum qua» oiligit concotdi omnniôc fociatu»: ptofecto ut uideatur qualis quifque populo» fit ida fantitueda q oiligit.4tneciique tame oiligat fi eet’ ed multitudini» non pecorum fed ra/ tionalms creaturarus : 1 corns que oiligit communionc concoidi fociatu» edmon abfurde populu»nonctipatur, tato utique melior quato i meliotib’: tâtoqa octerior quato c in octeriotib’ conçois.Secundus idam oiffinitioné nodrajiromanu»populu» ed : 7 re» eins fine oubitatiôe refpublica. /fluid antes ptimi» tempoiibii» fui» quid ue fequentibu» populus ilk oi^erit 1 qb’ moiibu» ad cruentiffima» feditiones: atq? inde ad focialia atq? ciuilia bella peruenien8:ipfa5 concotdiaj que fal’ ed quodamodo populi ruperitjatque cotiupcrit tedatur bidotiaioe qua in ptcccdentibu» libti» multa pofuimiis.

Tlec ideo tame uel ipfus non ede po/ pulu:ocl eiu» ré oijcerim nóce repub. quandiu inanet quahïcuncp multitu/ dim» rationalis cet’:re2ü qua» oiligit cócotdi communionc fooatuß./iuod antes oe ido populo 7 œ ida repub^ oiji: boc oe atlxnienfiü uel quoincüqs grecotum nel egvptioium :boc oe illa priote babylone adyriotum : quando in reb’ fui» publici» imperia uel patas uel magna tenucrût:U oe alia quacucß aharum gentiusmteiligat divide atep fenfide . generaliter qnippe ciuita» impiozus cui nó impcrat oe’ obediêdi fibi:ut facrifiems non odeiat nifi tanz tnmmó fibin per boc in illa 7 anim’ cozpozi ratioque uitii» recte ac fidelic imperet:caret iuditie ueritatc, zó.o nó podint ibi ueze ede uittOU»lt; ubi nó ed ncra religio.Ïap.27. Zdk Öïamlibet enisatdeatar animo» ^J^cotpozin ratio uitii»laudabilié ipsfTT ioeo amm’ 1 ratio ipfa nófuit ficut fibi feruiendus cc ipe oe’ Répits nullo mö cozpozi uituïq; recte impat, Tflas qualis cozpozi» atqnc mtioruni poted ce més oomina dei uezi nefcia: nec ei’ipio fubiugata:fed nitiofidimi» oemonibu» cozzumpentibn» jjdituta/ Aroinde uirtutcs qua» fibi brë mdet* pV qua» impcrat corpozi 1 uitii» : ad quodlibet adipifcendus uel tenendus rettnlerit nifi ad deü;etiaipfa uitia fut potius q; uirtatc»;nâ licet a quibufdâ tune ueze 7 bonede putetur ce uirtote» cu ad fe ipfa» referut':nec q^pter aliud expetutaiie et inflate atq? fupbe fût:! ideo nó uiztute» fed uitia iudicada fût, Sicut.n.nö c a cazne fed fup caznê qd carnc facit muet:fic nó ed ab boie fed fup boks qd bokm facit beate uiueze: nec folu boks fed ct quälibct potefta/ tes uirtutemqne celedeg, z3)e pace populiallem a oeo:qaautiï BÏp[etatcpopuTu8 oei:da5in boc 'pe/ rcgrinus ed mundo, iap.2^.


-ocr page 497-

EIBER.XVinilt;

^^0 circa nt hits carnis anima et beata mta bois oe’ciue quo branhacre lirtcre bebreoiü , Seatus populus cuius eft oominus ot? ipfi’. «Wifer igitiir populus ab ifto ahenat’ oco.^ihgü tarnen lt;tia5 ipfe quanda pias fuam non impiobandas : quag quidem non babebir in fine : qui non ta bene iitttur ante fineg.l^^anc autem ut interim babeat in bacuita noftra enag intereft:quonid quandiu pmirtc fuut ambe ciuitatesmtimur 7 noupace babvlonif t: c% qua ita per fidem oei populus libetatur ; ut apud bac interig peregrinctur.ptopter qd 7 apoflolos ammonuit ecciefiam ut oiaret pio re/ gibus eius atque fublimibus : addens 7 oiceas ut quietag 7 tranquiUam mta agamus cü omni pictate 7 cantate.^t piopbcta l^'Jieremias cü populo ueteri oei uenturag ptenunciaret captiuitaté: 7 diuinitus imperaret ut obedienter in babplouiaj irent.oeo fuo etiag ifta patientia feruientes : monuit 7 ipfe ut oiaretur pro illa oirens : qUia in pace eius eft pa; cueftra-tlnque intens te/ poialis pax q bóis malifq? amunis ê. Z®ej33ce feruie’ns Deo ; cui’ ’perfecta trangUïtasHTBac tempotau ufta n^ poteit appiebendi, «ap.zr. “ ƒPk Axantes noftra pwptia 7 bic eft Ü^cü do pet fide:7 ineternii entcü nio per fpeciem. ^ed bic fiue illa cÓ/ munis:fine noftra pioptia talis cpaj: ut folatin mifezie fit potius cp beatitu/ dinis gaudium. jpfa quoque noftra inftitia epois una fitiptopteruett boni finem ad quern refertur : tarnen tanta eft in bac uita:ut potius pcceatotus re milTione conftet ^ perfechóe uirtutü. Äeftis eft oiatio toti^ cimtatis oei que peregrinatur in terris . per omnia muppe membra fua clamat ad deum. àmiitte nobis nebita nfa:ficut 7 nos wmittimiis oebitonbus noftris. ‘Tlec j jeius etüidf bee owtioiquotu fides

tine operibus moitoa eft : fed pto cis quotti fides p wlectione opctaf.p.uia ems oco quidc fubdita :in bac tarnen conditione mottali 7 coipoie con up/ tibili qd aggranat anima : non pfectc uitiis ratio imperat:ideo neceftatia eft iuftis talis oiatio.‘Ta ptofecto qualt;p ipcretimnequa^fine conflictu uitus imperatur .^t utique aliqiiid fubtepit in boc loco ifiimitatis et bene ofligeti. fine boftibus talibus uictis fubditifcp Dominantiiunde fi no facili operatiôc ccrte labili locutione aut uolatili cogi tatione peceef^ ideo quandiu uitiis imperatur plena pax non c:quia 7 illa que refiftiint periculofo oebellantur ptelio : 7 illa que uicta funt nondum fecuro tnumpbannir ono: fed adboc folicito pmnntur imperio.jn bis ergo tentationibus oe quibus omnibus in ominis eloquiis breuiter eft oictum: nunquid no tentatio eft uita bumana fnper tetiag .quis ita muere fe pfumat ut oicendo oeo oimitte nobis Débita noftia :non ncceffe babcat :nifi bomo elatus:nec uero magnus fed inflat’ ac tumidus : cui per iuftitiag refiftit qui gratiag largimr bominibus : ptopter quod fciiptu eft.Deus fupeibis refiftitt biimilibus aut dat gratiag.quot; Ihic itaqj in unoquoque fideli iuftitia eftrnt obe dién oe’ bominiianini’ coipotiiratio auteg uitiis etia ,repugnatibus iperet: uel fubigendo uel refiftendo : atque ut ab ipfo oeo petatur 7 meritoui gfa 7 uenia oelictotumiac oe acceptfs bois gratiarum actio perfoluatur . ^n illa uero pace finali quo referenda 7 cuius adiptfeende caufa babenda eft ifta iu/ ftitia quoniag fanata imonalitate atep iconuptione natura uitra no babebib nee unicuicp noftrii ab alio uP a fe ipo quicq5 repugnabit : non opiis erit ut ratio uihis que nulla erut imperet.fed imperabit oe’ bominnanim’ coipoii. Untacp obediendi ibi eric fuauitas 7


-ocr page 498-

LIBER lt;nbsp;XXgt;

fadlitddtqoâta maendi regnandilt;p fis 110(39:1 boeülic iomnib’ bomimb’ 0tq; m ftngnlw efernus ent :eternuqï effe cemi5 ent iiidco p3x buftis beatt tudmitcuel beatitudo padsbuP fdmu bomiment,

^l’Iâ“®’* f'”^'” uenturns fit tyiiiis impiówmXapïtFï.aS.

■no ounnitus effe oietn neget .Ha nul n Ins ejildmo effe mojtabum qui eO5ea • , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;firutoieta fut inteUejerit: 1 a fünid ac

*5 f*,?Ï^H®J?^ ƒ’*”?ƒ f‘”’^^P® PS™ nero oco per aias fäetas oieta effe ere/ mtelligi.^eru qui boe quaitrattcdat/^q diderit mó eis tedat at»^ ofêtiat ; fine quidm Mio no^umixrntttofamqne nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;id oie etiä fatcaturifiue aliquo nitio f«

fit :inidebit nibil aliud effe inter ^c߃quot; tert eiubefeatautmetuatinP etpnieaei« rerusadiierfitates atepconflietn.qî-îï ।€ igitur Mius grauins i amarius coz gitan* poteff:q; nbi noliita« fie adiierz / fa efl paffioni : paffio noluntad : nt


f£V ^’“5 ®”^^ QW non pertmet ad dintatc oenentiecótrario mifena fempitemarqne enas feciinda mots Didwr;q«ia nee animaibi uwer wrenda êqne a utta da alienata ent: nee eotpua quod eternw oolonbns fubiaeebit.^e per boe ideo ounor iRa feeuda mois ent:quia finin' motte nö poterif.$cd quoniag fient mifena bea titndinilmots nite : ita bellum pact uidetnr eiïceontranurn:merite» qntur fieut pajin bono^ finibus piedieata efl atq? landata:quod nd quale bellu nullius earns uictotia tales inimintie finianir;i nbi fie ofligit cn ipfa natura cotpoiis nis oolotis mt nentrn alteri cedatzlfpic em’s quado côtingit ifle co flictns :aut dolor nindt i fenfn mots adimit :aut natura uineit i nolotem Tanitas tollit. jbi ant i dolor pmanet nt affligat:! natura pdurat nt fenfiat, -duia utruep ideo no oeficit : ne pens nefidat .eld bos auté fines bonoiti ma lo^ :illos e;cptfédos:iftos cauendos: quoniam per indicium tranfibont ad illo8 boniiad illos mali:oe hoc fudiz do quatn dens oonauerit in ofequéti uolumine nifpntabor

✓dnrelij ehigufh'ni ^Epifeopi oe Ciz nitate nd lil^.ao.^ndpit.

i?/Ü.Dqpm8onjni(êpo?e ee’ iudicrtï 1i boe tn ubro oe nomninio ei^indmo

;«2))€atz timi iudteq oei qdipfe Donane rit loeufnri ï tumep adetturi aduafus ipio8 1 tneredulo8 ; ?'''’quot;^^'^'^-''t'''^L\ * edifidj ^ Judamento pïi^ pónere teflimoma diz qioina oebemus.41mb“’quolnt eredef r*1bumania ratiüeulis falfis atep faUadz o ^ : bus otrauemre conaf ad boe ant alind

1 ''■ 'telhmoniu oe Uttens faen8:aat omni fimiUima ifanie id qd falfu effe nouit But eredit;etta otétiofiffime oefendetc

s.;

moliatur .4Xd ergo in ofeffide acƒ/ feffione tenet ois eeelefia oei ueri:jpu5 ne eelo ee ueruniad niuosac mottao9 fudieandoFibuc oiuini indfei) nltimii nie oidm^jdefl nouiffimii tep^. Hà p qd oies boe ludiciu tedat icertu dl» fed motte fâetarü.feiiptara; ; nié poni folere pio tpie:nemo qui illas litteras quâltùt négliger legerit nefeit. idea Bût eu nié iudidi oei nieim^ : addim’ ultimu nP noniffimurqa innciudieat; 1 ab bumani generis initio indieauit; nimittés oe paradifoia ligno uite fc patas pmos boies magni peceati ppez rratotes.3(mmo etia; quando angelis peeeantibus non pepereit : quoin pnz ceps homines a fe ipfo fubnerfos inui dendo fubuertit:^euldubio iudicaaiis nee fine illiu« afro juftoque iudiei®


-ocr page 499-

EIBER . XX.

•t1boe jered celdiïtatte twmonS Ibominu mifemma uita c:erro«bu8 erummïqiie pleniiïima . ilerun i 1 fi nemo peccaffrt:non fine bono rectoq? Deus iudicio uniuerfam creawram ra tionalem perfenerantiffime fibi oomi/ no fuo coberété in ererna beatimdine retineret . ^udicat erïam non folum uniuerfaliter oe genese oemonü atque bominü :ut mireri fint p:opter pmoni merims peccat02:fed ét oe fingulom openbus p2opnÏ8 que gerunt arbitrio uoluntarif t/Ram et oemones ne torz queantur ptecantiir: nee iniufte utique uel pardtnr eif ïuel p20 fua quique i/ pobirate to-quérur. ^t boies plerüq; Bpte;ple2i!que ocaiite luiit^ fuis fachs oulinituß penas ; fme in bac uita;fine poft mo/té qauis nullus boïu3 3gat reffe nib diuino adiuueé auplio ;nul lus oemontiauf boïu5 agat iniep nif| Diuino eodeque iufhïïimo pei iudicio pmittatur.$icot,n. ait apoftoP;nó é iniqtasapud oeuj. ^tficut ipfe oicit alibi infcrutabilia füt iudicia oei il in iieftigabfles uie ci’.Ttóigiwr in boe libro oe illis pmisinec oe iftis mediis oei iudicim/cd oe ipfo nouiftimo indi CIO qoantû ipfe inbuezit oiïpufaboiqn Cbriftus oe celo uenturus cft uiuo8 iudicaturus 1 moituos . ^e quippe oies iudicifpioprienocatur;eoqo nol lus ibi imperite crit qnerele locus:cur iniaftus ille fit felij 11 cur iuftus ille ifelix.öius nancp tiic nó nifi bononi plena n ueia félicitas:7 oiü nónifi ma loju oigna lfümaifelicitafappazebif. /2)e üarietate rerns bumanarus cui nó poteft oici oeefte iudiciü oei q;uis neqveat inueftigari. ^ap.2. pTv Qncauté7 mala eqnoanimo fer t^re oifcim’ique patiütur 1 boni: f beha non magnipendere que adipt/ fcundir a mali . êlc per boe ena in bis reb’ in quibns nó appazet oiuina in/ ftitiaifalntaris c oiuia oocrina.'ne/

fcimos.n.qno iudicio oei bon’ ille fit pauperrmalus ilIe fit omes^fte ganz deat que ƒ fuis pditis monh’ ciuciaii OfbuilIe meronb^ arbioamuriotriftef ques uita laudabilis gaudeie oebuiffe perfuadet le^eat oe iudicio non folum inuitus ueru3 etui oânatus mnocens: aut iniqmtate iudieis plTus ; aut falfis obrutus teftimoniis. € cótraiio fcele ftus aduerfarius eius nó fold ipunit’ ueru etia uindicatus infultet - jmpins cptime ualeatipms längere tabefcau Xatroemétur faniftimi muenes :7 qui nee uerbo lede: queq; potueft oiuerfa mo2bo2ü anocitate affiiganturiifantes unies reb’ bumanis immaiura moite rapiantur:' !qui uidentur nee nafci oe buiffe omtiffime infuper uiuat.plenus enmimbus fublimetur bonoiibus : i bomine fine querela tenebre ignobili taris abfcondintm cetera bumlmodt. Æue quis colligit.- 4luis enumeiatz 4tue fi baberét uelut i ipfa abfurdita tecóftmias ;ut in bac uita iqua ficot facer pfalmus eloquitur bó uanitati fi milis factus eft:q oies ei’ ficutumbia pietercüt: nó nifi mali udipifceréftra fitoiia bona ifta atq; tenena : necnifi boni talia paterétur mala. poftet boe refeni ad ludiciü oei mftirf.ue ét bez nignü ut qui non erat aftecuturi bona cteina q beatos faciiicibis tépoialib’ uel oecipeiétur pio maütia fua:uel pio oei mifericoidia confolaientur bonis. Uqui nô erant pafturi etema toiméta: tépoialibus uel pio fuis qbnfcunqne uel quâtulifcüquc peccatis aftligeréf: nel piopter iplédas nirtutes ejerceréf. malis.Tlunc uero quado nófolu5 in malo funt boni lin bono mali ; quod uidetur aniuftus :ueru eua pleniqiie nmail's mala euemût : 7 bonis bona ^uemutimagis infemtabilia fiiit tudi cia oeiiu ineftigabiles me ein’.Âuâz ms ergo nefciam’ quo iudicio oe’ ifta uPfadat uF fieri finanapud que fuma


-ocr page 500-

EIBER .XX.

Birtn«eft 1 fuma rapimtia : fümaqœ iofhtta:nalla ifirmiu«i;nulla umtri/ ra«:ntilla iniquira» : falubitur tarnen Difrim’ nó magnipêdere feu bona feU mala q uidem^ bonifmalifcpomtinta: *7 tHa bona querere que bono^:a(qué illa mala maxime fugere que propna fût malo^.iüuero ad tllud ludictu^ oei uenerimus;coiua tempus lajipne otcitur oies tudicü;7 alïquando viest vomini nunaipatur:non folu quedit^ tune iudtcabuntur:ueru5eha quecûq» ab initio iudicata il quecûq; ufque ad dlud têp^adbuc iudteäda fûtrappebût elle iultidïma ;ubi boc quo^ manifez ftabif ^ iuflo iudttio fiat:ut nanc tâ milita ac peneomma oet iadiâa la/ leant fenfus mojtalefqiie mentes ;cum tarnen in bac re piorum ftde nó lateat elfe iullum quod tatet.

ZZluid in libro ecclefiadc Salomon De bis que in bac uita 1 bonisTmalis funt comonia oifputamt Capj,' .-p»x€inpc Salomon fapietifTim^rex -aL ^frabel qui regnauit i biemfale: tibinm qui uocatur ecclefiaftes x a in/ dels quoep babetur in facra:52 canone littera:52fic exoiPe.Olanilas uanitatii oixit ecclefiafles : uanitas uanitatii et omnia uanitas. 4tuc bomi abtidana ex omni laboie fuo q laboiat fub foie.** lt;t cu ex bacfentetia cônecteret ceteia: tomemoians erumnas errotefq? bui’ uiteti euanefcctes iterea tepor lapP: ubi nibil folidi inibil (labile retinetur in ea rerum uanitate fub foletillud à oeploiat quodâmodo ;qd cum fit aba dantia fapientie fuper infipientiâ fient efl lacis abundantia fuper tentbras fa pientifep oculi fint in capite ipfiustei flultus in tenebris ambulet : unustn omnibus incurrat utitpïbac mta que Bgitur fub fole fignibeans uidelicet ea mala que bonis a malis uidemus eiïe tömunia.ÏJint etiam illud qb*1bon i patiantor mala tan^ fint mali;i mati

tanqua bont ad’pifcantur bona:ita to quena.Cdinquit uanitas que factaê fuper tenam;quia funt iudi fup quos uenit fitut factu impiorum:1 fût impii fup quos uenit ficut'iuflo^ fâttû,‘^ijâ quoniâ boc quoep eft uanitas : in bac uanitate cut quätä fansuifu éîtimadû iftum Itbiû totum uir fapt'eniilTimUS oeputauitmon utiep ob aliud mît Ut eâ uitam oefideremus que uanitate non habet fub foie fed ueritate; fub illo q fecit hunt folem tin bac ergo uanitate; nûquid nifi iufto reetoepe oei indicio fimilis eides uanitaU faetusuanefcetel bomo/Jn diebus tarnen uanitatis fue intereft plurimü:utru refiftat an obtc peret uanitati : ï utru fit expers uere pietatis an particeps . T^on pjopter uite bums uel bona acqreda:uel mala uitanda uantfeendo tranfeuntia : fed pjopter futurü iuciiem :per quod crût bonis bon3:i malis mala fine fine mâ fura.^enique ifte fapics bûc libtû fic oclufit ut oiceret.^eû time:7 mâdata eins cuftodi: boc eft ois bô ; qa omnc boc opus Deus adducet in indicium in omni oefpecto :fiue bonii fme maluj. ^jluid breuiustuerius: falubiius Dici potuit-Peii inquit time;7 ei’ mâdata cuftodi:quia boc eft ois bô.Ctuicûep enig cd:elf cuftos utique mandatotug oei:quoniâ qui boc non eft nibil eft , Tlo.n.ad ueritatis imagine refotmaf remanens in fimilitudine uanitatis, 4Xuia omne boc opus ideft quod ab bote fit in bac uita fate bonus fine ma lu:Dcu8 adducet miudieius in omni Defpecto;ideft in omni etiâ qui cótem/ pttbilis bic uidetur.lideo nee uidetur quia Deus 7 ipfû uidet nee eü oefpicit: nee eü euj iudieat pieterit.

Z-Q-Dad Differêdu De nouiffimo luz dicio oei:nom pmû teftameti ac oeide neteris teftimonia platur’ fit.5a.4-' J^’Sms itatp Ultimi ludicif ditefti monia oe fâctis fcripturis ;que ponete


-ocr page 501-

UBER . XX,

inftitoipnus eligenda funt ee libns tdlamen nomquot;: poften oc neten'.4tuâ/ Qis.n.uetera ptiota fint tépote : noua tame âteponeda fût oignitate:quoniâ iHa uctera pteconia funt nono^t.'ho/ ua igitur ponenda funt ptius : que ut firmius ptobem^ affumûtur 7 uetera. Jn uetenbuf tbabêtur lej 7 propbete: i nouis euâgeliû 1 apoflolice littet.dit aute3 apoftolus . per legem enig co/ gnitio peccatt. Tlunc autem fine lege juftitia oei manifeHa elbteftifieata per leges '^ ptopbetaö.Juftitia antes oei p tides Jefu ebriftiiomnes qui crednt. Jbec iuftitia oei ad nouns pertinet te/ ftamentum ii teßimonium a ueterib’ libris habet: boe eft a lege 7 jjpbetis, jfrius igitur ipfa canfa ponenda eft ; 4 poftea teftes introducendi . Upunc 1 ipfe jeins cbrift’ otdine fuadu effe oe móQrans/cnba iquit erudit’ i regno oeitfimilis c patrifamilias jafercti oe fuo tbefauro noua-niefeta, Tlon oi^it netera 1 nouarq^utiep Dipiffet nifi ma Imffet metitotiiotdine fuai cp tepotn, z-i^uibu8 fententus om faluatotis : oiuinü iudiciü futurum in fine feenli declaretnr. tïapiïl’m.y.

^^VAgo tpe faluator cu obiurgaret V^^ciuitates in qb’ magnas uirtutef fecerat: ncque erediderätn eis alieni/ genas anteponeret:nerun tn mqt oico nobis :tpro i ftdoni remiffius erit in nie indieij q; nobis.^'tpanlo poft al/ ,teri emitati .Amen inquit oico'nobis quia terre fodomo:^ remiffins erittn oie iudicij ep tibi , fpic euidentiffime piediat otê indici) ec ncturü.^t alio loco.«tri iquit niniuite futgent in iu/ dicio cuifta generatione: iodenabut eam:quia penitentiam gerfit in ptedi/ catioe jone. ^tecce plus cp jona bic 'Aegma auftri furget in ludicio cum generatione ifta: 1 códemnabit earn : qa uenit a fmibus tette audire fapiétia Salomonis tieca plnsq; Salomon bic daas boe loco res oifcimns . • et neutrum effe indicium;! cû mottuorii refutiectione uenturum. ^e nfniuitis .n.! regma wiftri qoado bec oicebat: oe mottuis fine onbio loqocbaf:quos tarnen in oie indicii refuitecturos effe ptedijit.p^ec ideo oipt códemnabutt quia ipfi iudicabut: fed quia ex ipforû compatatione ifti metito damnabiit', Tlurfus alio loco cu oe malo2 boium ! bonorum nue permijtione poftea fe paratione :que utiqt die indicij futurn eftloqueretur : adbibuit fimilitudinc oe tritico feminato: -tfnper feminatis gisanüs icamcp fuis ejponens oifci/ pulfs.XJtui feminat inqt bonu feme c fili^ bois ager aut é bte mûdus.bonü feme aut bi fût filn regnf.gisania aöt filij fut nequam . jnimicus autem qui feminanit ea:eft oiabol^.dPeffis ueto cofumatio feculi ê.meffotes autëSgelt funt.9icnt ergo coUignntnr gigania 1 igni cóburuntur:fic erit iofumatióe feculi .lt;ipiftcf filius bominis angelos fnos t! eolliget oe regno eins omnia fcandala:!eos qui faciût iniquitaté:! mittent eos in caminu ignis . ibi erit flews ! ftridor octiu. Xüc iufti fulgc bant ficut fol in regno patris eotum, 4Jlui habet aures audiêdiaudiat.lbic quidê iudiciü uel oie indicij nó nomi nauit : fed multo en clarius ipfis reb’ ejpteffit ! in fine feculi futurü ec ptedi Xit.jtë oifcipnlis fuis.Amê inqt oico nobis q^ nos qui fecuti eftis me:in re/ generatióe cû fedetit filius bois in feo maieftatis file ; fedebitis ! uos fuper fedes onodecim iuoicantes onodecim tnb’ifrabel.lbinc oifcim’ cum fuis difcfpulis ^cfû indicaturû. Ünde ! ali bi iudeis oixit.^i ego in ^elgebub ciicio oemoniatfilü ufi in quo eiiciût/ Jdeo ipfi indices ufi ernt.llVec quonia fnper onodecim fedesfeffuros effe ait: onodecig folos boies eug illo iudica/ caturos oebem’ pntare . ©nooenario


-ocr page 502-

LIBER.XX.

qpix numero nniuerfa qda fignificata c mnUitudo tiidtótiü.piopt onas ptea mimen feprenanpquo ple^q? figmfi catur uninerfttas:qne one partes idefl tria ' 1quattnor altera per altera multi plicate ouodeci5 funt uel faciut. Tam quattuor ter q tria quater Duoderim funt n ft qua alia bums ouodenanj numeri:q ad boc ualeat ratio repenf. dltoqum quontam in loco traditon^ 3;udcapoftolu utoatbiä legimus otdi/ natu.dpoHol’ paul’ q plus illis oib^ laboramtubi ad ludtcandu fedeat no babebitiqui pjofecto cus ahis fanctis ad numerus tudtcus fc pertinete nemo drat eus Dixit. Tefcitis qma angelos iudicabimus :’lDe ipfis quoep indican di8:i boc numéro Duodenario fimilis caufa elt.Ton eins quia oictus eft in dicantes ouodecis trib^ ifrabelrtn'b^ lern’ que tertiadecima ab eis êiudicä da non erit.élut fold ilium populum non etu getes cetera iudicabüt. 4^^ ante ait in regenerationeip’oculdubio mo’tuo2 refurrectionc nomine regex nerationis iioIuitinteHigi.Cic.n.caio nfa regenerabitur per incomipnonc; queadmodu aw nfa regenerata eft p fidc.ul^uka ptereo que oe ultimo iudi cto ita did uidetur : ut diligef ^fidex rata reperiâtar âbigua :ucl magis ad aliud pertinentiti ;fiue.f.ad eu faluato risaductû : quo per totum boc tepus in ecdefia fua uenitiboc eft in mebtis fuis pa’tculanf atq; paulatisiquonta tota cotpus eins c: fine ad ercidiu ter renc bierufaleiquia 7 oc illo dis loqf pleruep fic loquitur ta^ oe fine fcciili atque oe flio nie iudioi nouiftimo et magno loquaturiita nt dignofci non poftit omnino: nifi ea q apud ties eu5 geliftas:lt;lK)atbeii; lt;tßarcu ruULueä .oe bac re fimiliter oicta funt unter fe oîa ofdâtur. ZÀuedâ qppe alter obfeuri^t alter ejplicat planiusrut ea q ad unas rem pertinétia oicuntur appareat öde

ofcantur .^luod facefe utcuep curaui in quadam epiftola qua? refcripfi ad beate memotie uiru3 ^fyebms falo/ nitane urbis epifcopumicuius cpiftole tttulus é oc fine feculi.|gt;roide ia illud bic oica5 quod in euagelio fecundum lt;j0atbeu3 oe feparatione bonorns i malo^ legitur :p iudidi ipiefctiftimu nrq; uouiftimü cbrifti.^us autem iic nerit tnqiiit:fiii’ hominis i maieftate fu3:-ïoês angeli CU5 eo : tune fedebit flip fede maieftatts fue.^t ogrcgabülÏ ante eum omnes gentes ; 'lfepatabit eos ab iuicc ficut paftor fegregat ouef ab bedis . ^t ftatiiet quidem oueS a oejtiis fuis:bedos aut a fmiftn’s.ÆûC ofeet rej bis qui a de^tris ei’ ernt.Île nite benedicti patris mei:pofftdete pa ratu uobif regnu a cóftiuitione müdi, Cfuriui.n.l oediftis mibi maducare, fitiui 7 oeftis mibi bibcx.llbofpes era: 7 coHegiftis me.TViidus;7 coopuiftis me.‘Jnfirm’;7uifitaftis me.Jn career era:' !ueniftis ad me.4^«c refpódebut ei iiiftt ofcentes .SVomine quando nix dimus te efurientes 7 pauim’/Sitiete 7 oedfmus tibf potum . -41uando aut te uidimus bofpitem:7 coUegimus te. ^ut nudu5:7 coopcniim’ te/ZHuado antes te infirmum uidimus auticarceï 7 uenimus ad tex ^Et refpondens reX oicet illis .^men oico uobis: cpdiu fe tiftis uni oe bis fratribus meis minix mis:mibi feriftis. iüc oicet 7 bis q a finiftris ei’ eriit.3)ifcedite a me male dicti 1igne ctcrnii:q parat’ é Diabolo 7 angelis eiu8.^einde fimiliter eriam his eniieratiqd illa nÓ fecerit q oejte ros fecifie memoiauit.êlimilitercp inx terrogatibus qiiado eü uiderint i eo^ idigentia oftitutüiqp minimis fois nó é factiï:fibi factus nó fuiffe refpondet. Sermoncq; ocludens;7 bi inquit ibül in fuppltdum etcrnum : lufti auteS in uitas etemam Joanes uero euage lifta apnifime narrat eü Î refuttedió*


-ocr page 503-

ÜBER «XX*

mojtno2iim ftihmim pdixifte wdiriur ■SZxjfn cn»5 oijclffrt neque enig pater ia diCrUqaenqVfed omne tudicin mdit fHio-.at omnea bononïicét films ficut bononficant patres* qui non bonon/ ficat films: nó bononficat patres-qui mifinllurn . ptotinos addidit. 3inen amen mco nobm :qiiia qui uerbu meu audit;1 aedit ei qui mifit me;babct ut tasetemam tlin iudiciu^nó ucniet: fed a moite tranfiet in uitas. ^cce bic Dijit fuo6 etiam fideles in iudieiû non iienirc .•O.uomodo ergo per iudicius feparabutiir a malis:7 ad ei^ oe/terä Rabunt mifi quia boc loco iudicuim pio dânatiôe pofuit/ln tale.n.iudifiij non uement qui andiunt uerbu eins;7 cedunt ei qin iUus mifit,

zAXae fit^ma refurrectio : qfeaida, ïapitl’S.ef.

^dw ^inde BdiungitT oicit,dmen ^amtn oico uobisiqa uenit boia ■ *t nuc efb’quâdo moitui audient uoces fili Deil'Yqui audieiint uiiiet.Dient.n. pater habet uitâ in femet ipfoife oedit 1 filto uitâ habere i femet ipfo.'T'lodu DC refurrectione feenndaideR coipo^ loquiturique in fine futura eft: fed oe puma que nunc eft . Ihanc quippe ut oiftingueret ait. (Uenit hoia q nue eft. Tlon autem ifta coipomm fed anf/ marus eft.Ibabent.n. ranime moitc fuam in impietate atque peccatis : feen dum qnas moitc fut moitui:dc quib’ idem Dominus ait . Sine moituos fez pelire moituos fuos;ut fcilicet in anf/ ma moitui in coipoie moituos fepeli/ rent .propter iftos ergo impietatei iniquitate in anima moituosmenu in quit hoia *7nunc eft : quando moitui audient uoces fibi Dci;7 qui audierint uiuent .-Qui audierint Dixit;q obediz erint;qui crediderint:'7ufque in fines pfeuerauerint .Tlec fecit hie ulla oiffe reritia bono:52 a malox.Omnibus.n, bonu êaudire uocc iftiusn niucre ad

uitâ pietafis ex impfetatismoite tiafeu do.®e qua moite ait apoftol’ pauPe €rgo omnes moitui fuot:' lpio eib’ moituus eft unus : ut qui niuunt non tarn fibi muant;fed ci q pio ipfis mor tuns eft- Trefurrexit « Omnes itaquc moitui funt in peccatisincmine jjifus creepto fiue oiiginalibus fine enam uoluntate additis : oei ignoiando ud fciendo nee faciendo quod iuftum ; i pio omnib‘ ’uiuis moituis umus mor tuus eft anus : ideft nullam bubens omnino peccatus-ot qui per remiffioz nes peccato^ mmitiiam nó fibi uiuât: fed ei q pio omnibus moituus eftpioz pter peceata noftraxt refurrejit ^pd iuftificationes noftias : ut credentes in eus qui luftificat impiasiexiptetatc iuftificau tanqs ex moite uiuificati:ad piimam refurrectionem que none eft pertinere poftumus.dd bane ents puz mas non pertinent nifi qui beati eriiti eternas .ad fecudas uero oe qua mox loeuturus ê:« beatos oocebit ptinerc 7 miferos.|fta eft mifericoidie;ilia m diet):.ppter quod in pfalmo fcriptii c, oßifericoidias 1 indiem cantabo tibi Dominc.2)e quo iudicio confequêter adiunxittatq? ait.€t poteftates oedit ei iudicius facere quia filius bommis eft.Ibic oftendit qd in ea came ucniet iudicaturusiin qua uenerat iudicad’. del hoc ems ait quonias filius homi/ nis e.4c oeide fubiuges unde agim’, Tlolite inquit mirari boc quod nixi: qa ueniet boia i qua oes qimonumc fis funt audient uocc filij oeiiT jxedet qui bona fecerut in refuiiecrionc nite; qui uero mala egeriit in refunectione iudicii . iboc eft illud iadieium quod paulo ante ficot nunc pio damnatione pofuerat Dice's. 41ui ueibiimeu audit: a credit ei qui mifit me:habet uitâ eter nâ ta in iudicius nô tteniet:fed tiâfiet B moite in uitâ:ideftpnnèdo ad piiz ma refurreetiones qua nunc tranfitur


-ocr page 504-

ILIBER.XX.

Bmone animai ad mti nfrfunî ; irt dananones nó uenietquä figntficauit appeUarione ludtaï.ëiaitetüsm boe loco ubiaù.-Çtin nero mala egerutin refurrectioné wdiaï ideft oanatioi». Isefurgat ergo in pmaqnó unItifecu da refurrectione danari , (tien« ergo boja 1 nüc ell:qnmorfiii aiidict uocc filq 0^:7 quiandiermtmuent ideftm danationes non uement : qiie fecunda mots oicitur;in quag fecundas motte poft fecudam que coipomm fiitura eft refurreenone piecipitabuntur :qui in ptima que animatum eft nó refurgöt. geniet enij botambi non aft 1 nüc c, qma in fine feaili ent:boecm ultimo 1 maximo oei iudicio:quado oc8 qm in monuments funt audient uoeem eins : 7 ^cedent.Tion Dipt quemadz modü in ptima;! qui audietint uiuêr. quot;I^on.n.oca iiitient:!uita que fallet quoniâ beata éfola uita mceda c.TmS utique non fine qualiciique uita poftet audire:! oe monumctis refurgête car ne ^cedere.ÀLuare aiit no oes muet: in eo quod fequitur oocet. /^m bona mqt feccrutjn refurrectione inte:qui nero mala egerunt i refurrectione iii/ dicii.Ibi funt qui nó uiuct: quia fecii/ da motte motienf.dlOala qppe egcrijt: quoniag male uiprût.male aut uixez fût:qma i pma que nûc caiajp refutic ctione nô reuixerût:aut in eo qd reui Xcrant;nô ufque in fines manferut « ^ieuf ergo oue fût regeneratiôes oe qb’ iâ fiipta locutua fû;una q fecundû hdc c que nûc fit per baptifmû:alreta fecûdus camem que fict in eins icottu ptionc atep ïmottalitate p ludiciü maz gnu atep nouiftimu:ita fût ! refurrcz ttiones oueruna pma que nûc eft;'tc aîae ;que uenite in mottem fecûdâ nô permittit:alia fecunda que nûc nô eft: fed in fine fcciili futnra emee animarû fed corpotum eft:que per ulttmû iudi nû olios mimt in fecûdâ motte ralioa

in cas uita que non habet mottes;

ZlDe ouabus refuttectióib ’ ! oe mille annis qd in apocalipfi foam's feriptä fit : 7 quid oe iis rationabiliter fenaf.

Wapiti’s.7, ^æW®^‘®‘^‘*abu8 refurrcctionibu« VRoanes euâgeliftai eo libto qui oicitur apocalipfia eo mo locutus eft:ut pma cap a quibufdä noftris no intellects:etia in quafdä rfdiculas faz bulas uertcrctur.3(tquippe in libro memotato jbanes apoftolua.Ct uidi angelû oefeendentem oe celo: babetes dauern abpfti:! catbenâin manu fua: ! tenait oraconc ilium fpetes antiquô qui cognominatus eft Diabolus 7 faz tbanas :7 aHigamt illû mille ânis : 7 mifit illû in abpftam.! elaufit et figna uit fuper earn:ut iâ nô feduceret gcteo Donec finiantur mille anni . J^oft bec opotteteu foluib’em tempore.^tuidi fedes;et fedentes fuper eas : et iudiaû oatû eft lUisiet animas occifo:^ J’Pft** teftimoniû Jefmet ptopter uerbû oei» tôt fi qui noadotauerunt beftiam nec imaginem eiasmcqae acceperunt inz fcriptione in frôte autin mana fuaiet regnauerunt cum ^efu mille âme .0lt;e liqui eotum non uijerüt : ooncc mille anni finiâtur .lOec refurrectio ptima eft.$eatus et fanctus c qui habet ï bac ptima refurrectione partem.ln iftis fe cunda mots non habet poteftatê : fed crût facerdotes oei et cbrifti :ef régna bût cû eo annis mille ■ A^m ptopr’ bec ueiba buius libti ptima refutieciionê: futuram fufpicati fût cotpotalc : inter cetera maxime numéro âno;t mille p moti funt tan^ opotteret in fanctis eo mô udut tâti tépotis fieti fabbatifmû: uacationem fcilicet fanctâ poft labotes ânoÿfexmiliû ex quo create c bô: et magmiHi^peccati merito in buius mottalitatis erûnas oc patadifi feliciz täte oimiftus eft;ut quoniâ fcriptû eft unus oies apud ons ficut âm mille:«


-ocr page 505-

1IBER.XX.

mille âni ficot dies un’; fejâno^z mill bus tanqj dieb’ fe^ impktis fequatur uelut fabbati feptimus in annm mille poftremi8:ad boe fcilicet fabbatii ce/ iebrandu; refurgêtibos fancnkCtue opinio eet ufcüq5 tokrabili» fi oclttie Blique fpiriwakeiillo fabbato affutuf fancris per oni pkntias crederêt'.'Tki nos boe efiä fuim’ opinati aliquâdo. Öed cü cos qui tue refurrejerint meat imoderatiffimi» earnalib’ epulis ua/ caturo8:in quibus abus fit tantus ac potu8:ut nó folu3 nullas modeftian» teneant:fed modü quoq5ipfius mere/ dulitatis excédât:nullo mó poiTut nifi B carnalibusifta credi. l(?i antes qui fpirituaks funt:ifto8 ifla ctedétes ebt hadas uocant greco uocabulo.p.uod uerbü e uerbo expmctesjios pofTum’ miliarios nuncupare. ^os auto lêgij eft refellere ad fingula: fed poti’ que/ admodi ibec feriptura accipieda fit ia debemus oRedcreZdit ipfe ons noRer Jefus cbriRus.l^emo poteft introire in oomij fortisix uafa ei’ criperc:nif» prins alligauerit fotte:oiabolü uolcs itelligi foite5;quta ipfe gen’ bumanü potuit tenere capiiuu; uafa ue:o eiusq fuerat erepturus : fideles fuos futuros quo8 ilk in oiuerfis peccatis atque im pietatib’ poRidcbaf.^t ergoalligatet* bic fomsi jjpterea uidit ilk apoRol’ in apocalipfiâgelû oe celo defcedete; babetes eland abpRi;! catbenâ imanu fua ^t tenait inqt oracone illu ^petê Bntiquii: qui cognomiatur Diabolus '1 fatbanas n albgamt illu mille annis. boe cR poteRates ei’ ab its feducédis ac poffidendis qui fuerat liberadi co/ bibuit atep fienanit.aPilk antes anni Duobus modis poffunt quantum mibi occurrit inielligi.^ut quia in ultimis mille ânis res iRa agitquot; ideR fejto ano rus milianoitan^ fexto oies cui’ nuc fparia poRetioia nolunfifecnturo oeid fabbato qo no habet uefperâ.reqè.f. fancto: ^ que’nÔ habet fincrniut buius. miliarii tamp diei nouiffimas pattes: que remanebit ufep ad teiminu feculi: . mille annos appellauerit:eo loquendi mó quo pars fignificatur a toto . dut certe mille ânos pto ânis oibus buius feculi pofuitiut pfecto numero notaret* ipfa tépotis plenitudo . efbillenariust quippe numerus denarii numeri qua/ dratii folidü reddit.j^eeê qppe oecies DIKta Ruit Centn: que iâ figura qdrata fed plana c.Wt ant in altitudie furgat T folida fiatirurf’ cems oecies multi/ plicant;X mille funt.^otzo fi cetu ipfa aliquo modo pro uniuerfitate ponat; quale illud eRqo ons omnia fua oi/ mittedi x eus fequcti ptomifitpices: accipiet in feculo centuplus:quod ex/ pone's quodammodo apoRolus ait: qnafi nibil babentes 1 oia poRidetes: quia 1 ante ias oictus eR;fideli8 hois totus miidus oinitiams eR:qnato ma. gis mille p unniczfitate poniitur;nbi eR foliditas ipfi’oenarii quadrature.-’, ijnde nee illod melius intelligifiqo i pfalmo legitur.uOcmoi 'fuit in feculii teRamenti fui:uerbi quod madauit in mille genctationesudeR in omnes.^t illii iquit in a^Rns mifit mtiep dia/ bolus in abylnis mifit : quo nomine fignificata ell multitudo inumeta bilis impio;z:qnozu in malignitatc aducrf’ ecclcfias oei multa jpfunda fut cozda. Mb quia Diabolus ibt ate no erat:fed ideo oicitur miffus iUuciqa exclufus a credentib’ plus cepit ipios poffidere. ftlus namp a Diabolo poflidetunqui no folus alienatus a oeo : ueru etiam gratis odit fuictes oeo.

z2Pe alligatione 7 folntione diaboli. Æap.8.

fe^ï clanfit jnquit Tfignauit fup 5^leii;ut ia uó feducezet gctef oonec finiantur mille äni.^laufit fuper eus oictu eüterdixit ei ne poRit exire ideR .si’


-ocr page 506-

HÎBER.XX.

Bennis tranf^edi.Signamt autquod BddiditJißmficafTe mibt uidef qa oc/ cultü efk iioluit qui pernneat ad pane ciaboli:' Tqui nô pertineât.lhoc qppe in feculo ilto p:orfua Iatet:qina ^ qui uidetur ftareaitni fit cafurue:* !qui ui detur iaare:utrû fit funectur^ ignotû e(t.4bei8 aót gentib^ fedocêdisibui^ interdicti uinculo i daufho mabolua ƒbibetur atq? cobilxf:qua8 ptinétee ad d^bridü feducebat atea uE tenebat. ihas.n.oeus elegie ante Dftimnonem mundi eruere oe poteftate tenebra^;l trafferre in regnu filij clantans fue:fi cut Dial apoftolus.Tlâ feducere dins geten e't nue 1 fecu trabere in eternam penei:fed nó pdeflmatas i eterna uitas quis ftdelis ignotat.quot; ‘'hec moueat :q^ fepe Diabolus lUos et feducitiqm iâ re generati in jpo utas igrediuntur ©ei. Tlouit.n.DÜs qui funt eiu8:cj bie in dSnatiocm eternd nemmé die feducit. Sic.n.nouü ons cos ut Dc’iqaê nihil latet etia futH2o^:nó ut homo g hods nd piefen» uidct : fi tn uidct cuius cor nó uidet:qaali»aüt podca fit futur^: nee fe ipfus uidet.dd hoc ergo ligat’ eil Diabolus 1 inclufus in abyffo:ut ia non feducat gcntes exquibus confiât cedefia ;quas antea feductas tenebat ante quas effet ecdefia.Tlecp.n. wetu ert ut non feduceret aliquê : fed ut nÓ feduceret inquit ias gentes:in quibus Ecdefias pioculdubio intelligi uoluit: donee inquit finiâtur mille anni:idcfl nut qu remanet oe fejto oie qui adat tjemille annisraut ani ornnes quibus deinceps hoe feculo pagendu eft.Tlec fie aeeipiendused quod ait ut non fez duccret gctes oonce finianf mille âni quafi poftea fit feductuius eas DÜtajcai gentes ej quibus piededinata confiât eedefia : o quibus feducendis illo ed uinculo daudroep piobibit’.8ed aut illa locutiöe oietns c que in fciipturis aliquotiê»iuenûur quali» êipfalmo.

ßicut oculi noflri ad dominum Deum nodrus donee mdereat nn. Tdeqj.n. cu mifertus fuerit non eiût oculi fuo^ eins ad ons oeu fuii5:aut certe ide efl oido ueibo^. ^Et daufit 1 fignauit fup eü Donec finiantur mille anni. Xluod uero interpofint ut non feduceret iam gentes ita fe habet;ut ab hui’ oidinis connexione fit liberij:'ïfcoifii itelligc dû uelut fi pod addeiet : ut fic fe hfet tota fentétia .^t daufit 7 fignauit fup eum donec finiantur anni mille:1 iam non fcducet gentes : ided ideo daufit donec finiantur anni mille:ut tas non feduceret gétes.}hod boe ingt opoitet eum foliit breui tempoie . Si hoc efl Diabolo ligari tindudi ecclefiam nó polTe feducere ; hec ergo ent folutio eius ut polTit/^bfit.Tlluni^.n.ab illo eedefia feducetur piededinata 1 electa ante mundi conditiitiones:oe qua oiz ctii efl nouit dominus qui funt eius. ^t tarnen bic erit eedefia illo tempore ettam quo foluendus cd oiabol’.ficut ej quo c mdituta bic fuit eteiat omni tempoie:in fuis utiq; qui fuccedunt na fcendo morientibus.Tflam panlo poll oicit:q,folutus Diabolus fcducet has gentes toto oibe t«iaru$:ac trabet in bellum aduerfiis earn:quo^ bodium erit numeius ut aiena man's, ^t afcen derüt inquit fup teiie latitudinc: 1 ein reriint cadra facto;i a oilectâ ciiiitate. lt;£t Dcfcendit ignis oe celo a oeo tco/ medit cos:7 Diabolus qui feducebat cos mid’éi dagnt iignis 7 fulpliuuf: iibi efl 7 bedia 7 pfeudo j3pbete:7 cru ciabutur oie ac nocte in feeiila feculo^ amen. Sed hoc ias ad nouiffimum iu dicium pertinet:quod nunc piopterea cömcmoiandum putaume quis e^idi met co ipfo tempore parue quo foluct diabolus in bac terra ecclefiam non futuram : illo hie earn uel no inenicte cum fuerit foliitiis :uel abfumetc cum fuerit modis oibus pfecut’.TIo itacp


-ocr page 507-

IIBER.XX.

|rfr tohi5 hoc tempus quod liber ifle eoplectiturra primo.f.aduentu cbnfti ufqs in fine ieculi;qno erit eins fecûd’ aduentus:ita Diabolus alligat ut bec dus ipfa fit alligatio;per boc interual lus q^ nulle anno:;: numéro appellat non fedocere eeclefiasrquâdo quidem illam nec folut’ utiqj feduetur’ ê.Tlâ piofecto fi eins alligatio eQ non poffe feducere fine nô permittirqd erit folui niffpoffe feducere fiue permitti .■'4td abfit ut fiat .^ed alligatio oiaboli efl non permitti ejercere totâ têtationem quam potediuel ui uel dolo ad feducê dos bomines in partes fuam cogendo niolenter fraudulenter ne fallendo . Æuod fi permitteretur : in tas longo tpte U tâta ïfigt;mirate multo^:plutimos tales quales oeus id perpeti non miltt 1 fideles Deiieetet/'ïne etedetet ipediz jet .Xlaod ne faccret alligatus c.^uc aût foluetur quâdo i breue tepus eiit. “■Ras tribus ânis 1 fe^ mcfib’ legitur totis fuis faommcßuiribus feuiturns. ^t tales crût eu quibus ei belligerâdus cft:ut uinci tanto eins impetu ifidiifq; non pofTint. 3i antes nuq; foluerctur minus appareret maligna ei^ potctiaî minus fancte duitatis fideliiïtma pati entia ^baretur.ctAin’oeïqs pfpiceief q;magno eius malo tâ beneufus fuetit omnipotens oeusrqm eu nec omnino abftulit a tétatione fanctor;q 'iiis ab eo;2 interionbus bominibus ubiï oen creditur fotas miiïus:ut fotinfecUs ei’ oppugnatione jaficerent . -îin iis qui funt ex parte ipfius aHigauitme qnâtâ paffet effundendo 7 exeteedo malitiaS innumetabiles infirmos ex quib’ mul tiplicari eedefias T impleri opottebat. alios credituros altos ias credetes a fide pietatis bos Deterrerct;bos frage ret :- Tfolueretur in fine : ut ^fottem aduerfariû dei ctuitas fupauerit:cu i/ genti glona fui rcdêpto2i8:adiutoïis: liberatonsiafpiciat . ^ii eo^z fane qui

tunc futuîi font atep fidelius opätariSe quid fumus nos:quädo gdes ad illos jabandos tantus foluetur inimicosxü quo nof Itgato tâtis pezicnlis oimica/ mus/üuâuis 7 boc tcpotis itetuailo quofdas cbrifh milites tâ prudetes l foîtes fuiffe atep effe nö onbium eff:ut etias fi’tunc in ida mortalitate ninetâ quâdo ille foluetur tomnes d’ ifidias atep impetus q cauerent prudentiffime * 1patientiffime fuffinerct . ff)ec antem alligatio oiaboli nó folum facta eft ex quo cepit ecclefia prêter indeas terras in natióe alias aliafq; oilatatijed nuc Ct fit 1 het ufep ad terminu feculi quo eft foluendus;quia * :bomines nuc ab infidelitate in qua ipfe eos poffidebat conuertuntur ad fides:1 ufep in ilium fine conuertentur fine onbiXlt;t utiep Unicuiqs fideliii ifte fojtis tue alligaf: quâdo ab illo tâcp uas ei’ enpitur ex abyffus ubi inclufus c nô i eis ofiïpta eft quâdo font moîtoi : qui tunc erant quâdo cepit effe inclufus:fed fuceffeft lis alij nafcendo;atque fuccedüt oonec finiatur boc feuilus qui oderint ebri/ ftianos : in quor quotidie uelut in abpffo cccis 7 pjofundis cordibns in/ clodatur.Ktrum autes etiasiHis uln mis tribus annis 1 fex mêfibus:qndo folutus totis uiribus feuitur’éraliqs in qua nö fuerat fit acceffurus ad fidê nonnulla queftio eft.Ænomodo eni's ftabit quod ofetus eft : quis intrat in Domus foitis ut uafa eius eripiat : nifi prius alligauerit fonem:fi etiâ foluto tripiuntur/Sc per boc cogéré uidemr ifta fètêtia:ut ctedamus illo licet exi/ guo tér )re neminc acceffurij effe popa lo lt;briftiano:fed cu üs q ia ebriffiani rcperti fuerint Diabolus pugnaturus: ex quibus etias fi uita aliqui fecuti tu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* fuerint:non eos ad pzedeftinatum fi/ liox oei numerum pernnete.‘'Reep.n. . • fruftra idem pannes apoftolus qui 1 bâc apocalipfim fcripfitan tpiftola

.S-2*

-ocr page 508-

UBH^

fua w quiWdaï tn'pt.Cj nobis ejie rut:fed nôerât Q nobig.Tla fi fuiffét M nobis cmanfiffent urique nobikug, Bed gd fut oe paroaris/Tbimuï gppc incrcdibik et nullos wj natos i nö/ dum baprisatos pzeoccupari ;[piano2Ü filios ilio tempote infantes : nullos ét ipfis naki lam oublis : aut fi eninf nô eos a parentibus fois ufep ad genera/ tióis lauacriiquoeuq; mö pduet.410 fi hecquo pacto foluto iam oiabolo uafa ifta eripientur ;in cuiusoonni ne mo intrat ut cis uafa eripiatinifi pus alligauerit eu/l^mo uero id poti’ ce credédü nee qui cadant os eccleffa nee qui accédant ad ecclefias iHo tempos oefuturos.fed ƒfecro tam fojtes eront 1 parentes ƒ baptigädis fois ponlis; - 1bi qui tue pjimiius credifuri fût : ut ilium foltern uincanteriä nö ligatum: ideft bomimbus qualibet antea nnq5 uel arttb’ infidiatcmPurgetc utrib’: *: uigil'antei itclhgatn toleräter ferât: ae fi et lUi nö ligato enpiüf.Tlec ideo falfa ent euagelica illa fenlêria.4tuis irrat in oomu foitis ot uafa ei’ eripiat nifi psius alligauerit fonem. 8ecödü enij eins fententie ueritatem oido iftc feruatus eft ut pn’ alligaretur font's: eteptifq? uafif ei’ löge lateep ex firmis 1 infinnis omnibus gentibos ita mul tiplicaref ecelefia:ut ex ipfa rer oinini tns ptedicta^ n ipleta^ robuftiffima fideretiam foluto uafa poffet auferre. ^icut enim fatendum eft multomm re frigefeere cantates eö abudat inigtas etiag inufitaris maximifq^ pfecuriöib’ atep fallatüs diaboh ias folnri eos:g tn libro utte fcriptinö füteffe multos cefturos:binc cogitandum eft:nö folü quos bonos fideles illud tempos inne niet: fed nönullos etiä qm foiis adbuc crût adiauâte oei gtatia per fcziptnia^t eöfiderationeun quibus 7 alia T finis ipfe picniiciatur quern uenire iâ fetnit ad credendiiqo nô credebant futures

À*

elfe firmiotes.' îad uincendû eriam nô ligatus oiabolum foitioies . 4Iuod ft ita erût:pîopterea pteceffiffe aedèda é eins aUtgatioiut 5 ligati 1 foluti ex/ poliatio fequeretur : quoniam oe bac re eft oietum.-Quis intrabit in oomij foitis ut uafa ei’ eripiat:nifi pus alli/ gauerit foitc/

■z4tutd fit regnu facto^ cu xpop mil kanos:7i quo pifcein^t ategno etno. nlriferea du mille anis ligatus eft _ _JL5Ü*’®l’-fötk ®^* ^ü ^Po régnât: ctiarn ipfius mille annis iitdê line ou bio - ïcodem modo intelligctis : ideft lam trio tcpoie plions eius aduêtus. '^Xlt;^Pto qppe illo regno oe quo i fine oicturus eft ; ucnite benedicti patris mei poffidef paiatiiuobis legnü.TOifi enim alio aliquo modo longe quident impariiias nuc regnarent cü illo facti eins quibus ait :ecce ego uobifcü fum ufep in confumarionem feculi ; ^fecto non eriam nucoiceretur ecclefia regnu cius:regnum ue celoiug.Ham urique illo tcpoie in regno oei eruditur fen/ ba ille qui piofert oe tlxfauro fuo no ua 'iueteiaide quo fupia locuri fum’. ^t oc ecclefia coilecturi funt sijania meffoies illi:que permifit cum tritico fimul crefcere ufque ad meffes.4Iuod cxponés aitimcffis eft finis feculiimef foies aüt fût âgeli.Sicut ergo cclligut sisama iigni cciburuntur : ftc erft in cöfumarione feculi .uOittet films bots Sgelos fuosi'tcolligêt oc regno eins omnia fcandala .TtJûqd oe regno illo tibi nulla funt fcandala.- ’ 3)e ifto ergo regno ei’ qd c ecclefia bic colligênir. Jté Dicit. 4tui folueiituniï oe mädatif iftis minimisil oocueiit fic boies mi/ nim’uocabitnr in regno celoin 4fui ante fecent i fic oocuerit:magn’ noca bit'in regno ede^ Öïirnep oicit in re gno celo:^;' tqui nó facit madata que docet:boc eft ent’s folgere : nô fuare:


-ocr page 509-

l.IBERlt;XX.

no facere: î iHum qui facit 7 fie oocet: fed i(lu5 tninimuin:üluin magnum:7 cótinuo fecutuu admngit . li)ico enim uobi8:quia mfi abundauerit iuHitia ueftra fup fenbart i7 pbanïeo:jj:idefl Cup iuflinâ eotû qui foiuûtqd oocêu 3)e fcnbis.n.' Tpbanfeis alio loco oi/ cit:quonta dieüt7 nó faciut. ''f|ifi eigo fup cos abundauerit luduia uraudJl ut UO8 nó foluati8;fed poems qd noce bitis faciatisinon intrabids mqmt in regnum celo^ dlio modo igitur intel ligendused regnu celo^ ubiabo fût: 7tlle.fqin foluit qd oocet:7 ilk qui facit.£15 die mïm’alle magn’ .dlio/ modo ant regnu celo^ dicif:quo non intratmfi ilk qui facit.4c per hoc ubi utriiq; genus e;ecckfia ed qualis nüc ê.^ibi ant illud foluj eritiecdefia ed qualis tue eritiquädo malus i ca non ait . ^2^0 ecckfia 7 nue eft regnu xp regnusep celo^t. Kegnant cum illo ét nunc fancti eius:aliter quidem q? tune regnabunt: nee tamé cum illo régnât Si^aniarqsuis in ecckfia cum tntico crefcât.TVcgnât.n.cn iHoq faciut qd 8it apoftolus.9i ofurrejiftis cu3 jpo que furfas funt fapiteiubiebriftus eft in oejetera oei fedens.que furfum fut queritemon que fup te«a.4^equalib’ ite5 oicit cp cotu5 ouetfatio fit in celt's. Poftremo eus illo régnât: qui eo mó funt in regno eius.utipfi etiâ fini rez gnus eius.4Iuomodo aut funt regnu cbrifti qui ut alia taceajrq^ms ibi fint donee eolliganf in fine feculi oe regno eius omnia fcandala : tarnen illic fua querunt non que quot;Jefu cbrifti/^Je boe ergo regno militie in quo adbiic cum bofte ofligitur;7aliquädo répugna/ tibus uihis aliquädo cedétib’ iperaf; oonec nematnr ad illud pacatiftimum regnu ubi fine bofte regnabitur , ^t oe bac refunectione pma que nüc eft: liber ifte fic loqiiitur.Cum.n.dixiftet aUigari oiabolu mille annis 7 poftea

breni tepote folui:moj recapitulando quid in illts mille annis agat ecckfia uel agat'in ea:7uidi mqt fedes 7 fedé tes fup ea8:7iudicius oatu é. T15 eft boe putädum oe ultimo iudicio oici: fedes ppofitotu 7 ipi ppofiti itelligédi funt.per quos nunc ecckfia gubetnat, Judicium antes oictii nullü accipiedu mdius uidetunqa id quod oictu5 eft: que ligauerit.s in tena ligata erut 7 in celo.7 q fedueritis in tena foluta erunl 7in celo .iïude apoftolus :quid enis mibi eft inquit oe bis qui fous fût iu dicare / Tllonne oe bis qui funt intus uo8 mdicatis/^i anime inqt occifo^ piopter teftimonium ^efu 7 japter uer bum oeizfubauditur quod poftea oiz ctuius eft:7 regnauerut eus Jefu mille annisianime fcilicet martyrum nondu fibi cotponbus fuis tedditis. 'Tlecp.n, pio:u5 anime mouaotus feparantur ab ecckfia:que nüc eft etiâ regnu jpi, èHioquin nee ad altare oei eo^ memo ria fieret i communione cotpons tpi: nee aliquid ptodeffent ad ei’ baptifmu in periculis curreretne finc illo finiat bec uita :nec ad recóciliationc fi fotte per penitentiam malam ne confeientiâ quifque ab eodem cotpotc feparat’ c. 4^ur enij fiunt ifta nifi quia fideles ét oefuneti membra eius funt.quot; Z{tuanuis ergo cum fuis cotpotibus nondum ; las tarnen eotum anime régnant cum illo :ou5 iftimille âni oecurrut.dndc in boe codes libro 7 alt bi legitur. Sc Bti mo’tui qui in oomino motiuntur. élmodo etiâ las oicit fpirit’ ut requiz efcât a labotibus fuis:nam opera eo^ feqiiutur illos .'I.cgnat itaqj cu ebriz do nüc pmu ecclefia iumif 7 moiinis, Ptopterea enim ficut oicit apoftolus moituus eft ebriftug rut uiuo^ 7 mor tuo^ dominef.3ed ideo tâtummodo martyrus aïas omemotauit .quia ipfi mottui ptecipue regnât:qui ufque ad motte ÿ ueritdte certauerut. $5 apte .5.3^


-ocr page 510-

totum ftw mo2üio9 ceteros ïteUigim^ pertinentes ad ecdefias qn eH regnns cbrifti.4tuod nero feqnitnr :7ft qui nô adwanennt befliâ net imagine ei’: nee acceperint inferiptione in fronte aut in manu fuarfimiliter 1 re uiuis 7 moituis oebemu8accipe2e.41ue poiio fit ifta beftia ^uis fit oiligeti’ regrê du;nó tamêabbonet a Me recta ; iit ipfa impia ewitas infelligat*; 7 popuP infidelinm contrarius ftdeli populo i emitati oei.jmago nero ei’ ftmulatio ei’mibiuidetur: iiis fcihcet bomibus qili nelut fidem ^fitentnr:^ infidditer iiüiüt. ƒingüt enis fe elTe quad nó fût. Ofocanturep non ue’aci effigierfedfalz laci imagine cbiifriani.^d cadej nacp befbas peitincnt non folus apn iimici nominis ebrifti : 7eins glotiofiffime ciuitatisded ct si'sania que re regno eins quod eft ecclefia in fine fecult col ligenda funt.^t qui funt g beftias no ndoiant ncc imagine eiusmifi g facint qr ait apoftol’:ne fitis iugiis oucctes cii5infidelibu8.-’ '*non adoiant enim ideft non confentiüt:nófubiiciufneq? accipiunt tnferiptione : nota.f.crimis in fronte:p.’opter jafefTionc : in mano piopter operanones.êlb bis ergo ma/ lis alicni fine adbnc in ifta,moitalitate uinentes fine oefuncti : régnât cû jpo; ias nue quodâmô buic têpoii côgiuo per torn boe interuaUns qr numero mille fignificatur anno:p . Xcliq eo^ inquit non nireiuntJboia enisnucé: cü moifuiaudinnt nocem filii dch-ïg andierint uioent. Ikelfg eo^ nó uüiètgt; ■Quod nero fubdidit ronec finiantur mille annitintelligendns eft g» eo tpie non nirernnt qiio uiuerc rebueriitiqd uitas fnlieft re moite tranfeundo. ^t ideo cü nes iieneiit quo bet 7fO2po?2 refurrectio ;nó ad uita re monnmêtis j:)cedent:fed ad iudietuiad oânationc fciliectque fecunda mois oicif.Äonec enis fimafmille annitgenep nónijeiit ideft ifto toto tcpoie qno agitnr pma refurrectio;non audieiit noce filij oei: 7 ad uitam oc moite tranfierit: ^fecto in fecunda refurrectione que carnts c in moites fécondas eu ipfa carne tiâfi bit .$cgtur.n.7oicit.lbec refurrectio piima eft .Beatus 7 fanctns qui habet in bac pma refurrectione parteadert particeps eins efl.^pfe eft out pticeps eiusrqui nó folum a moite que in pec catis eft reuiiiifcit:uerus etia in eo qr renijerit permanet .^n bis inquit fecii da mois non babet poteftatem.lbabet ergo in reliqnis oe quib’ fupeiius ait: reliqui eo^ no uijerut oonec fimatur mille annitquonta ifto toto tempoiis iteiuallo quod mille ânosuocat;quâ/ tuncûque in eo quifep eo^ uijiti coi/ poic nó retnjit a mo’teim qua eum te nebat impieta8:ut ftc reoimfeedo pme refurrectionis particeps fielet:atep in eo poteftate’fecüda mois nó baberet.

//^.uid refpódendü fit üs quipotant refurrectionern ad fola cqipoia non et ad animas pertinere .^ap.ior

ƒ f^gUnt qui putant refurrectionern t^7 oicinpofte nifi coipo^;ideo ifta /quoc|5 in coipoiibns pma futuram efte 9tcdunt.4tuo^.n.cft cadere inquiüt: eo: ^ efte refurgeie.Ä^iüt aut coipoia moiiendo:nam acadendo cadauera nuncupatur.‘*rtó ergo animas ingüt refuiiectio poteft efte:fed coipo^.^ed quid cótra apoftolnm oicunt qui earn refurrectione appelUt/dflam fecundü interioicm non fecundum exterioiem bominê ntiqs refurrejerât : gbus ait. Si furreriftis cum jpo que furfum fût fapite.lt;^iié fenfum aliis uerbis alibi pofuit Dteensrut quemadmodû ibii/ ft’a moituis refiiiiejcit p gloiiâ pit's: fie 7 nos in nouit^e nita ambulemus. Ibinc eft 7 illud .Surge g ooimis : 7 ejniige a moitui8:7 illüinabit te;cpO8.


-ocr page 511-

ILIBER.XX*

41uod antes oicunt non pofTunt refur gere mît qui cadûttiideo pmant rez futtectiones ad cotpota nô ad animas pertinere :quia cotpoms c cadere:cur non audiiit nô recedatis ab iUo ne caz datis:1 fuo ono flat aut cadic : n qui putat fe date uideat ne cadat.puto.n. 9’ in ata non in cotpote cafus ifte rauf d’ eft.äi igtwr cadctin c refuttectio; cadunt 1 anime : ƒfecto i animas rez furgere confitendus eft.4i.Bod aut cu oi^tdet iti iftis fecunda mots no habet poteftates radiö^it atque ait:fed erunt lacerdotes oei ijpi : ^ regnabut cu eo mille annis.Tlon utiq; oe fobs epifco pis tl ptefbiteris oictus eft:qui ƒprie u uocantur in eedefia facerdotes : fed fiait oés chriftianos oicimus ptopter myftinï cbrifma dic omneefacetdotes quonias mebra funtunius illi’ facetz dons.^eqmbus apoftolus petrus, plebs inquit fancta regale facetdotiu. Sane licet breuiter atque tranfeunter ifinuauit oeü ede cbtiftus:oicédo faz cerdotes oei nxpi: hoc dl pxi8:' ifiU) : cpuis ptopter fotmas ferm ficut filius boisrita etia facerdos chrifti effect’ fit inetern^ fecundus otdiné uOelcbiz fedecb.^e qua re in boe openó femel dt/imus.

zDc -«Sog 1 dOagog : quos ad pfez quedas eedefia oei folutus ƒpe fmem feculi Diabolus incitabit.Cap.ii.

^ ™5 ^‘quot;‘^ fuerint inquit mille am:feluef fatbanas oeeuftodia fua ; 1 exibit ad feducendas nanóes que funtiqttoor agulis lette ■lt;6og 1 gog:* »itahet east bellij quo^ numer’ eft ut arena maris .Äd boe ergo tone feducet:ut in boe bellus trabat .Tas 1 antea modis quibus poterat:p mPta mala ioaria feducebat. €pbit antes oictus eft in apertas perfecutione : oe latebris erumpet odiotus . t^ec enis etit nomffima pcrfecntio : nouidtmo

imincte indicie : quag fancta eedefia toto terrarus otbe patietur ; uniuerfa fdlicet ciuitas ebrifti ab uniuetfa oiaz bolt ciuitatezquätacuq; ent utiacp fup terras .Rentes qmppe quas appellat ^og 1 4Dagog;nó fie funt accipicdc tanqj fint aliquimali in aliqua parte terray barbari conftituti:fiue qd qdâ fufpicant Igetas n lt;£gt;affagetas ƒpter botus nominus litteras ptimasdiue altos aliquosalienigenas na romano inre femnetos .foto nanq? otbe ttaqt fignificatt funt ifti ede tcus eft oictus nationes que funt in quattuot angnlis tte:eafcß edefubiecit ^og' 1 lt;lt;ßagog -Quo^ interpietationes nominus ede cópenmus.-‘èog tectus tußagog oez tectU3:tanq; oomus ! ipfe qui ^cedit oe oomo.-Ventes ergo funt in quibus Diabolus uelut in abyffo ftiperios inz telligebamus indufus : n ipfe oe iUis quodammodo fefe offetës n jjcedens: ut ille fint tectualle oetectum.Si autes uttunque refetamus ad gentes nö unü boqt ad lilas :alterus ad diabolus : n tectus ipfe funt gentes:qnia in eis nüc induditur n quodämodo tegitur miz micus antiquus :n oe tecto ipfe erunt: quado in apertus odiu oe operto eruz pture funt.Änod nero ait n defeëdett fuper terre lantudinem : 7 cinjerunt caftra fancto^ n dilectas ciuitatë:non utiq? ad uniim locus ueniffe uel uëtuti ede fignificati funt :qaafi aliquo uno loco fututa fint caftra fa'cto;ï:-i oilecta ciuitas cu bec nó fit nifi ebrifti eedefia toto otbe terrarum Diffufa:ac per boe ubicunqtie,tunc erit que in omnibus gëtibus erit:qd fignificatu nomie laz titudinis terre:ibierüt caftra fâcto^jt: ibi oilecta oeo ciuitas ei’abi ab oibus inimicis fuis :qa 1 ipi cu illa iomnif gëtib’crut:pfccutiói8 iHi’ imanitate cingef:boc ë iagoftia tribulatióis atz tabiünrgebit ixludef:nee militia fua oefetetiq uocabl'o ëappellata cadto^t.


-ocr page 512-

■ I1IBER.XX

/^n ad nlnmtj fupliauptineat'ipi032; qgt;oefcendiiïe ignia oecelo: 'leofdem comdilTe memoiauir. Cap.û.

/ÏV^dlt;i»O'« ait Toefandet ignis cdo: 1 omedet eos:nó ejeUemn elt id effe fuplicium : quod ent CH5 oicefoifcedite a me maledictt in ignem etemn.Cnnc quippe in ignc mitrentur ipfmon ignis oe celo neniet fnper ipfos.ibic antes bene itelligitnr ignis pe celo:oe ipfa firmitate factor qua no ceffuri funt fenientibu8:ut eo^e faciant uolnntates .firmamentum.n. eQ celntcnins firmitate illi cruciabunf ardennlTimo jelo:quoma nó potnert Bttrabere in partes antiebrifti fanctos ebnïfi.^t ipfe erit ignis qui comedet eos .Ct boe a oco :qa oei munere fint facti ifuperabiles nde ejcmciâtnr tni/ mici.Sicnt.n. jeins in bono pofituj eft nbi legifurtseP oom’ me comedit me;ita e cótrario in malo nbi oicitur: seins oecupanit plebê îemditâÆt nüc ignis côtrarius comedet : 7 nüc ntiep ejcepto fcilicet Ultimi ilU’igneiudicii. dint fi ipfaj plagas qua peroittedi fût ecclefic perfecutoies ueniente ia jpo, qnos uiuentes inueniet fuper terra qn iteificiet âtiebnftû fpuitu ons fui:ignc appeUanit oefcendentc oe celo cofque comedere .''Heep boe ultimü fuplieiü erit ipio;2:fcd illud qs facta co:poni5 refurrcctionc paffuri funt.

zdn ate tépus pfecutionis antiebrifti nuUeâniânumerâdî lint. Sap.ij.

.Y^V^c perfecutio nouifTima que fu/ .JJL puracab atirpo : fient ia ofnm’ quia 7 in boe libro fupius 1 apo 11^3/ nicies ^plxraj pofóns efl:trib’anis 'i fcjmêfibus erft.Auod tep’ qïius exiguum ulrns ad anos mille pn’neat: qn;b’ et - oiabolü ligatu ofcitn factos en ebnfto regnaretan eifdes anis boe

pamusfpactus fubaddatnr: afque fit ejtra mento abigif.tluia fi oixaim’ ad eofdéanos boe ptmere nó tato té/ po2e:fcd ^lixioie en xpo regnu factor reperietur extédi:q5 oiabol’ alligati. jifecto .n.fancti en fuo rege etiâ i ipfa ptecipue perfecutione regnabunt:mala tanta uincentes qn ias nó erit oiabol’ alligatus :ut eos perfequi oib’ uirtb’ poffit./iucmodo ergo iHa fcriptura eifdé mille ams utruep oetermiat oia/ boli .f.alligationcs regnnqp fancto:^: eus trius ano^ 7 fex menfium iterual lorpnus oefinat alligatio oiaboli : q? regnum faiieto^ in bis mille annis cu ebrifto.-ài antes oi/erimus parutim perfecutionis buius hoc fpacium non cópntandus in mille ânisifed cis iplez tis potins adiiciendusiut jjpzie poffit intelligi:q^ eus oijilTet facerdotes oei “T ebrifh regnabunt eu eo mille annis adtecetit 7 eus fmiti fnerint mille anni foluetur fatbanas oe cuftodia fnauRo .n.modo 7 fancto^regnu5 'tuinculu oiaboli fimul ceffatura ée fignifieatint oemus illius perfecutionis tempus nee ad fancto^ regnum ncc ad coHodias fatbane quor utrucp in mille ams eft pertinere:fed fuperadditu 7 extra opu tandum effe credat':cogemur fateri faz ctos in illa pfecutione regnaturos non effe en jpo.Sed quis andeat oicere cü illo tune nó regnatura fua mébta ; qn ei maxime atq? fottiffime coberebunt: 7 quo répoicquato erit acrior ipetus belli:tanto maior glon'a non cedenti; tato oenfior coiona martyrii z élut ft ptopter tribulationes quas paffuri fût nó oicédi fût regnaturi :ofequens erit ut ét fuperionbus oiebus i üfdé mille anis quieüque tiibulabuntur fancto;:: eo ipfo tépo’e tribulationis feu cü jpo nó regnaffe oicantur .4c per boe 7 illi quo:;2animas aucto: bui’ libri nidiffe fc fcribit occifo;2piopter teftimomum ^fn 7 piopter nerbü oeiinó regnabat


-ocr page 513-

WBER-XK

cü cbri(lo:q[iâdo patiebâr pfecutione: 1 ipfi regnu jpi non eraiM quo» xpu8 ejallentiuo poffidcbat.. ^bfurdiiïimu iJqmdè'ïomnimodo aduerfandu^. Ss certe anie memceftglonofiiïimo^ martfrum omnibus ooloiibus ac la/ bo2ibu5 fuperatis atqs ünitie : poftea ^ moualia membra pofutrut cü jpo; ut q? regnaoemnt 7 régnât oonee fiz nianr'mille ânj;nt poftea ct fotpotib’ recepns iam imottalib’ regnet . |hjo/ inde illi8 tribus annis atep oimidio ; anime oedfo:^ pio eius maitfiio 7 que tune antea oe coiponb’ eperöt 1 qae ipfa noaiiïima perfecutiée fût ejeiture: regnabut cü eo oonec finiatur moitale fecolum:aad iUnd feculus ubi mois nóerit tranfeatiir./Jluo circa cü /po regnantium fancto^ plures anni enk q; mnculi oiabeh afep cuflodie.-0.uia illi CU5 rege fuo filio oei : ias Diabolo nóhgato etia per tres illos annos ac femiffes regnabunt, quot;Remanet igifen audimus facerdoces oei i cbnlti re/ gnabunt cü eo mille annis:lens finiti fuerint mille âni foluetur fatbanas oc euftodia fiaraut no regni bui’’fâcto:^ tntelligamus annos mille finin' : fed mncuti diaboli atep cudodieiautänos mille ideft oca änos fuis quofep bons omerfis ac ptopiüs pioli/itatibus fi/ nie'dos âplioies fâctoqi regno bieuio/ res oiaboli uinculo :aut certe quoro; triu ano^ a fe/ mefium bieuiffimum fp3ciO5 eft compatari uoluifTc credat: fiue ggt; min’ fatbane uinculu5 • f’“' ft* amplius uidcfbabere rcgnu fanctorii ficut d quadiigetis anis i fC/todecimo boi’ opis nolumine oifputaut.qnoniâ alig pl’ cat itn qdngeti fût nûcupati: ' ttalia fepe repiûèî facris litteris fi qs aduertat.

/^c Dänatione oiaboli cu fufs:'iper récapitulât!ones oe refurrectione co:/ po2ü omniü mortuorum : / oe ultima retribatione. Cap.14.

X^®ß ’’One 3Ute5 perfecutionis no uiffime cómemoiationem :breuiter cö plectitur totü:quod ultimo ia iudicio Diabolus 7 CÛ luo 185 piincipe cimtas inimica palTuia c.Jfidt-n.Ci diaboi’ qui feducebat cos miiïus eftin ftagnü ignif1 fulpbimfiquo 7 beftia 7 pfeudo jjpbeta c/cniciabut oie ac nocte i fcfa ftFo^ .Seftias bene itelligi ipfa ipias ciuitatej fupra oi/imus . pfeudo uero ^pbeta eius :aut antiebnitus eft : aut imago illa ideft figmétü tllud oe quo ibilocuti fom’.poft boe ipfu nouilïï/ mû iudiciû qb e:it i fecüdarefo::ectiöe mo:tuo;2:quc co2po^é récapitula^ narrat quomó fibi fucrit rcuclatu. «t uidi inquit tbronn magnti 7 eädidä7 fedentem fuper eu5:7 ab ei’ facie fugit . nbsp;nbsp;celu 7 terra:7 locus eo:;: nó eft fnuct’.

•■non ait uiditbronü magnu 7 câdidû 7 ledentê fuper eü :7 abei’ facie fugit celum 7 terra:quoniä nó tune factum eft ideft âte q; effet oe uiuis 7 mottuis iudfeatus : fed eus fe nidiffe oi/it in tbrono fedete :a cm’ facie fugit cclug n fe22a:fed poffea.pcracto quippe iu/ dicio tune oefinet effe boe celum 7 bec terraiquado icipiet celu5 nouns ede 7 terra noua.uDutatione itaep rerü non omnino in itenius träfibit bic mud’. J^nde 7 apoftolus oicit .prêtent enig figura buius mûdimolo nos fine foli/ citudine effe.figura ergo pteteritinon natura . ^»5 ergo Joannes fe uidiffc w/iffet fedentem fiip tbronuj :a cuius facie qd poftea fimijt fngit eft celum 7 terra;7 uidi iquit mottuos magnos 7 pufillos .^ apeiti font libri:7 alius liber apeit’ eft qui e nite uniufeuiufep; 7 iudicati funt mo2tui e/ipfis fenptn/ ris lib!o;2:feetindum fua facta.Lfotos oi/it effe apertos:7 librû oe quo eiiif/ modi fit no tacuit.41ot eft inquit mte uniufcuiufcp.€igo illi Iib2i quos loco p2io2e pofuit:intelligedi funt fancti7 ueterts 7noui:ut in illis oftendcretur


-ocr page 514-

WBER-XX

que oeus mädata fua fieri lufïifïef.jn ulo aütqêuite uniufcuiufq; : qd bo^ qf^ nó ficifiet fine fecifTet . 4Iui Itber fi carnaliter cogitcwr:qtJt8 ei’ magni tudinéaut lógimdine ualeat (Rimaje.*' élut quato tépote legi potent liber: in quo faipte funt uniuetfe uite uniuer/ fo^/dn tâtas âgelo^t numer’ aderit: quantus bominu; entjutluita faas qftp ab âgelo fibi adbibito audiat re/ dtari/Hon ergo unos liber erit oiU5 fed fingub fingulo:^ . ëcriptura uero ifta anus nolens iteUigi:! alias iquit liber apertusefl.-Cuedas igitur ais eR intelligenda Diaia:qua fietait cuiep opera fua uel mala dicta m memonas reuocêtur:- Tmetis ituitu mira celerita te cenâturut accafet ael ejeufet fdétia 'jfaëtiaraten ita ifimul 7 oës 7 finguli iudicétur .^ue nimitü uis oiuia libn nomc atcepit Jn ea qoippe quodamó legttur quieqd a fanete rccohï.ÜJtaijt oRédat qui mottui fint iaditadirideR pufilli 7 magni;recapitfado ointetaq; ad id rediës qd pteterierat uel potius diRulerat.€t ejebibuitmoituos mare q in eo erât:7 mots 7 ifetn’ reddidert mottuos quos i fe babebat. #)oc jjcul dubio pus factû eR qjmottui effet iu/ dicati: 7 tn illud ptius oictö eR.Ibocc ergo qd oiji:recapitulado eum ad id rediffe qd intermiferat. Ibunc autem otdinë tenuit:atq? ut erplicaref ipe or do omodi’ët oe mottuis iudicatis:qd ia oijerat fuo repetiuit loco. lt;um.n. oijiffet 7 exhibait mottuos mare q in eo erat :7 mots 7 infern’ reddiderunt mottuos quofife babebât:mox addi/ dit qd paulo ate pofuetat;iudicati funt fingnh feefidû facta fua.

/■^ui fût mottui quos ad iudiciu ex/ bibuit maruP quos mots 7 iferi red/ didoüt.Cap.iX.

'ÄvOe eR.n.qood fupra oixerat:7 Kadicati funt mottui fecudu facta fua.md q funt mottui quos mare ex/

bibuit qui in eo erät .* ’Tle^.n.qai in mari moriûtur nó funt in iferno , •aut cotpota eo^ fuantur ï mari:aut quod eR abfurdi’ mare babebat bonos mot tuos 7 infetnus malos.-Guis hoc pu/ tauent.-ëcd piofecto côuenicter qdas boe loco mare pto iRo feculo pofitum accipiütXü ergo 7 quos bic inueniet Xpus in cotpote oRitutos:fimul figni/ ftcaret cu bis q refurrecturi fut iudicä dos êt-ipfos mottuos appellanit 7 bo/ nos qbus oienut mottui.n.eRis 7 uita ufa abfcodita cin do cu jpo:7 malos oe qbus Dicitur/me mottuos fepelire mottuos fuo8.|bo(füt mottui etia ^pt’ boe Dici:q, mottalia gerunt cotpota . linde apoRol’:eotp’ qdë ait moituu eR piopter peccatu;fpiritu8 aüt uitac ptopter inRitia:utruque in boie uiuëte atep in boe cotpote oRituto ce oemó/ Rras 7 cotpus mottnû 7 fpiritû uitâ. “■Klee tame oijit cotpus mottale : fed mottuiitirais cades paulo poR etiam mottalia cotpota ficut ufitatias uoeät appellet.lhos ergo mottuos exhibait mare q in eo crâtudeR exhibait boies hoc feculû qcûcp in eo crût: qui nodu obierât. ^t mots 7 ifem’ïqt reddide rût mottuos quos i fe babebât. dCare exbibuit:qa ri qui inucti fût affuerât. lt;il?oi8 uero 7 infernus reddiderunt : quoniâ uite ce qua iâ exietât renocart. Tlec fruRra fortaffe nó fatis luit : ut oiceret mots aut ifetn’:fs uttuep oictü eR.dOots jjpter bonos q tantümodo motte perpeti potuerut nó 7 infernus: infernus autë j?pter malos :quiefias apud iferos penas pendunt. Si enim non abfurde credi uidetur :antiqaos etia fanctos q uenturi chriRi tenucrüt fides:Ions qdes a totmetis impiotus remotiffimis.fed apud inferos fuiffc: oonec ide co8 fanguis xpi 7ad ea loca uefeëfos eruetet: jjfecto oeinceps boni fideles effiifo illo pcio ia redcpti ^rf’ iferos nefnüt:Donec c‘t receptis cotpo/


-ocr page 515-

UBER-XK

ribii8 bona redpiat que merctur . fa aüt oijifTet 1 ludtcan fut figuli fecudü facta (ua brcuic fubiecit quéadmodus tudican fuerit. €t mots - ïifemus mqt miffi funt in Qagnü ignis Jpis nomi/ nib’ figmticaf oiabolû quoniâ mottis eft auctor7jxnajjj ifetna^zruniueifäip fimul oemonü focietates. i|gt;oc eft.n. qd fupta cnidéttus poccupando ia ot/ ;ce:at:-ï oiabolï’g feduceb3t eo8 mifï’ elf in ftagnü ignis 7 fulpbuns. ^^uod ibi nero obfcnrius adiü;ierat oicens q, 7 bcftia 1 pfendo pjopbeta:bic apertp 1 qui nó funtinquit inucni libjo uite fcripti:mifÏi fût in ftagnû ignis: nôdû lib« iüeomemozat ne oblimöe fallaf: fed pdedinationê fignificat eo:^ quib^ etema dabifuita . ‘^eq5,n.nefcit eos oeusi-nn boe libro legit ut fciat : fed poriusipfa ei’ pfcictia oe illis q facili nö potefl liber é utte: in quo fût foifri ideft pzecogmti . finito auté iudicio quo pnuciauit iudicados malos:re(lat ut oe bonis etia oicat .|a.n.explicauit q;breuiter a ono oicfü eft: fic ibüt ilh’ in fuplicius eternu$ :fequit ut explicet qd ibi ét □ncctif;lufb autiuitaetetuâ.

/^e celo nouo l tezza noua.Cap.itf.

f^^'^ nidi inquit cellis noiiü 1 teziâ l77^oua. Tfla pmu celu 7 tezza pma recefrerunt 1 mare ia non eft. |fllo ftet ordine qd fupius poccupado iâ oipt: uidifte fe fupcr tbronus fedentc a eui’ facie fugit celu -7 terra.Judicatis qppe bis g feripti nó funt in libro uite17 in eteznu5 ignem’ffisrg ignis ctiiufmodi -ïin qua mundi uel re^ parte futunis fit:homines fcire arbitzoz nemine nifi foite ciu oiuinus fpirit’ oftedit .$unc figura bui’ mundi mundane:^ rcgnü oflagratione pzeteribit : ficut factum eft mundana:^ aqua;;üdatióe Dilumj. Jlla itatp ut oip oflagzatióc mundana elemêtoÿ corruptibilium qlitates que corpoiib’nns corruptibilib’ ogrucz bât azdêdo penit’ interibuncafep ipfa fubfîâûa eas qhtates babebitiq corpo rib’imortalibus mirabili mutatione oueniunt:ut inundus.f.in melp inoua tuslapte accömodetuz boibus ét came in melius înouatis . duod auté ait -i iâ mare non crit : utruj majimo lUo ardore ficcetunan T ipfu5 uertatur in meliusinô facile oijeris, telus qppe nouu5 1 terra noua fiituzug legimus: ce mari auté nouo aligd me ulpiâ le/ giffe nô recolo : nifi qd in boc codes libro repif tâq? mare uitreicbriftaHo fimile.Sed tunc no oeiHo fine feculi Ioqbatur:nec ppe oipûe nidef mare; fed taq; marc . 4inanuis i nunc ficut clamat ^pbetica locutio oprits uerbif trâflata mifcere:ac fi quodâmodo nez lare qd oictf;potuit oe illo mari oicez ren marc ias nô cd: oc quo fiipra oiz gerat ' îejbibuit mare mortnos g crût ieo .■J|m.n.tunc nô crit boc ftPs mta mortaUu5:turbulêtU31 ƒ cellofus qd maris nomine figurauit.

/Tgt;t ecclefie glorificatione fine fine poft mortc.Çap.ir.

ciuitates inquit magnas |?ie f^rufales nouas uidf oefeendetem Dé cero a deo aptatâtquafi noua nuptâ ornatâ marito fuo. 4t audini uoeem magnas ”6 tbrono oicetc. €cce taber naculus oei eus boibus : 1 babitabit eus ds :! ipfi erunt populus ci’:-! ipe De’ crit eus cis .^t abfterget omnem laebrymâ ab oePis eos:7 mors iâ nô erit ncq5 luctus neque clamor :fed nec ullus Dolor:q3 priora âbigerunt . ^t di^it fedes i tbrono. ^cce noua facio Ota.3)e celo oefccdere oieitur ciuitas ifta :quoniâ ccleftis égratia qua oe’ fecit eâ .Propter qd oicit ei per [jüia. ^go fum Dominus faciens te . ^t oe celo quidem ab initio fui oefcédit : e;: quo per buins feculi tepus gratia oei Defuper uenicte:per lauacrus regenez


-ocr page 516-

IIIBER.XX,

ratioi« miffo (pu färto oe celo : fubidc eines ein# jcaefdit.ded per iudtdum oei qnod ent noinlTimü per eins ftliü ^efn5 cbnftn5:tant3 rins -7tam nona De Dei mtinere claritas appebit;ut nul la remaneât uefligia oetuflatiscquädo quidê eoipota ad inconuptionê atque imottalitatê noua ej uetere cotrupttoe BC mojtalitate trannbant . Ttlam boe De i(lo te'po2e acdpere:quo régnât ai regno fuo mille annisupndérie nimie mibi nidetur:cü apejtiffime oicat.lbz fterget oeus omnes laebrymas ab 0/ culia e09 ; 7 mow iam non erit neep luctus neep damorfed nee oolor erit oUos.4Luts.n.tam fit abfurdus 7 ob fhnatiffima otentione uefan’:q audeat affirmarein bui^ mottalitatis ernnis: nó DICO populum iactü;kd uniiquêep fanrto9 :quibac uel ducat ul ’ouctnr^ fit uel Dînent U1U3:nullas babentem lacbrymaa 7 oolotesicn potins qiiafo quifque eft fanctior a fancti oefiderii plenior:tanto fit dus in otando fleam uberior/^n nö eft uo^ duitads fupne bierufalem : que wdt farte funt mibi laebrvme mee panes oie ac nocte? ^t lauabo per fingulas noctes lectu meut lacbrymis mds flratam meu rigabo: 1 gemitus meus nö eft abfeonditns a teil D0I02 mens tenonatus êrdat neio non eius fut filüiq igemifeiït grauati: in quo nolüte/poliari fed fupneflûi: ut ab*bjbcat ' moitale boe a uita/Tlö/ ne ipfi funt g pmitias fpintus babêtes in femet ipfis igemifeunt : adoptiones erpeetates redemptionê coipons fm? dn ipfe apofloP 0auP nó erat fupn’ bieio folimitannsmF nömulto magis boe eratiqnädo pto ifrabelitids cat/ nalibus fratrib’ fuis triflitia illi max gna eratn oolor onnuus 'cotdi eins.-' ZJlnado aut mow nö ent in ifto tpie: nifi quado oicetur ubieft mow otêtio ma:ubi eft mow aculeus tuns/ 4cule^ antes mottis peccams efl.duod tune

ntiep nó erit qn oicetur ubiê.Tlüc ue ro nó quilibet illi’ cinitatis ifim’; fed idê ipfe Roanes iepidola fua clamat. Si oixertmus q^nó babemus peccatii nos ipfos fedudmusii ueritas i nobis nö ed.^t in boe qdclibto mi’ nomc eft apocalypfis:obfeure multa oieütnr ut me'tem legentis ejeerceant.^t pauca in eo funt ej quo^ manifeftatione in/ oage'tur ceteta cu labote:majime quia fie eadê multis modis repetit : ut alia atqs alia oicere uideatur : cum aliter atep alitcr bec ipfa oicere iueftigetur, Öltrn in bis uerbis ubi ait abfterget wus 065 laebrymas ab oculis eoq2;i mow ianó ent: neep luct’ neep clamot fed-nec oolot ullnsitanta luce fût oicta De futuro feculo - 1oe imojtalitate atep eternitate faneto^ . Anne enim folum atep ibi folü ifta nó eruntiut nulla oe/ bearnus in facris litterw querere uel legere manifeftaifi bec putauetimus obfcira.

z/iuid apoftol’ petr’ oe nouiffimo oei iudicio pdicire docnentmottuo^.

^ap.iS.

ƒn^ölncïas uideam’ qd et apoftol’ 4 ^Petras oe boe iudicio fcripferit.

deniét ingt in nouiflimooieqj illufióe illudctesifeeüdu japas cöcupifeentias fuas etintes 1 oicentes.dlbi eft jamilTu pjefentie eins .”^x quo enim patres dotmierut :fic omnia perfeuerant ab initio creature .tatet.n.illos boe uoz Iêtes:qa celi erant dis 7 tetta oe aqua 1 per aquas oft'tuta oei ucrbo per que qui tunc erat mundus aqua mûdatus oeperit. lt;luiaut nunc fit celi U terra code uerbo fût repofiti igni referuadi i oic iudidi 7 perditióis ipioqa bonis, i ll^oc unum uero nó lateat uos fratres cariflimi :quia uniw oies apud dnum ficut mille anni ti mille anni ficut un’ oies .Tlon tardât oominus jamiftum fuû ;ficutguidas tardantes ejiftimät. fed panenter fotptopt nos noies ali/


-ocr page 517-

IIBER.XX.

que perfreJed ozs in pcnitctiâ witi. Ùeniet auté oies ont fient fur : in quo cell magno ipetu träfcurrct : elemenW awe ardenha refoluentur ;î terra Tq in ipfa fünf opera e;:urctur.lbi8 ergo oibus pcreütib^iquales noe effc opor tet in fanctis cónerfationibiw e;cpecta/ tes lï operates ad ptefentia oiei dni: per qua celi ardentes foluentur: 1 elc/ menta ignis atdote oecoquêtur^Tto/ 008 uero telos 7 nouain terra fecudii ymiffa ipfi’ expectam’; in quib^iufti tia ibabitat. '‘Ribil bic oixtt oe refut/ tectiöe mojtuo;2: fed fane fatis oe bui’ mundi petditione.Übi etia omemotas factu ate oiluuium :uidetur ammonu/ iffe quodâmodo :qtenu8 in fine feculi iftum mundü perinirum effe ctedam’. Tlam 5 illo tempotc periffe oijit qw tuncerat mundum ; nee folum otbem terre ueru eti9 celos;quoö utiqs iftos aereos intelligimus iqiiojc locu ac fpa riü tune aqua crefcendo fuperauerat. «rgo totus ac pene totus iffe aer uez tofu8 quod celii uel poti’ celos uocat: fed utique imos iftos nóiHos fupmos ubi fol 1 luna a fidera eóftituta fuut: conuerfus fiieiat in bumida qualitatc: Btq? boe modo cü terra perierat:cuius urique terre poor ïaeies fuerat oelcta oiluuio.Xiui autê nuc fut celi i terra: codé uerbo repofiti funtrigni rehtadi in oiem iudicii 1 perditionis bominii impio^ .}gt;:oinde qui celi 1 que ten-a ideft qui mundus p:o eo qui oiluuio periït ex eadem aqua repofitus eft: ipe igni nouiffimo referuatur iwe iudicii 7 perditionis bominum impioj^z .Tla bominum ptopter quandam magnam cómutarionem :nó oubitat oicere pdi tione Rtturaicum tarnen eo^ qjuis in ernis penis fit mafuta natuta.^uetac fotfitan aliquis:fi poft factum iudieiü mundus ifte ardebit ate qi^ illo celu nouu5 i terra noua reponatur:eo ipfo tpte ^Hagrationis eius ubi enu fancti: cü eos cotpota babentes in aüqito cot potali loco neceffe fit cc, }boflum’ eos refponderc effe futuros in fuperiojib’ prib’tquo ita nóafcédet flamma illi’ incédii:quëadmodü nee unda oiluuij, Xalia qppe illis inetüC cotpota:ut illie fint ubi effe uoluerint. $ednec ignem oflagtationis illi’ ptimefeiit imottalcs atep incotiuptibiles facti: fi trm uiro^ cotrupribilia cotpota atep mottali3:iti camino ardentiillefa uiuere potuenit, zziuid apoftol’ Paul’ tbefalonice/ f(bu8l5Tpteit:i'ocnwWdfatiöcäff/ fbrifti: cuius tep’ oies om fubfeqtur, quot;“4ap.ip.

iygt;^ïtlt36 tame euangelicas apofto ï-Al^icaftp fentenubs re ciinno ifto iudicio uideo effe mibi ptereundas:ne boe uolumf in nimiam longitudinem j3uoluat'.Sed nullo modo c pteieud’ apoftolus Paulus:qui fetibe's ad tbez falonicefes.TKogam’inquit uo8 ftes p aduentuin oni noftrijefu xpi 'infe congregarionis in ipfuin : ut non cito moueamini mete neq; terreâinimeqj p fpiritum:necp per oerbum: neq5 per epiftolam taq; per nos miffiiquaft Ïz ftet oies om.Tie qs feducat uos nllo mô.-duoniâ nifi uenetit tefuga pmü; T reuclatus fuerit bomo peccati films iteritus :qui aduerfatur 1 extollit ’fup otnne quod oicitur oe’ aut quod coz litunita ut in tcplo oei fedeat oftedes fc tanq; fit oe’-T^ô zerineria i memo/ ria ;quodadbuccum effem apud nos bec oicebam uobis/^t nunc qd octi/ neat feitismt in fuo tcpote reueief. ja enim iniquitaiis mpfleriu operatur; tantum qui modo tenet teneat : oemee de medio fiat.^ tue rcuelabitur iniz quns ille quc ons jefus iterficiet fpa otis fui : 1 eoacuabit iUuminanone fue pfentie :cuiu8 eft pfentia fecundum operationem fatbane in omni'uirtute 1 fignis 7 ^digiis mêdacib’7tomni


-ocr page 518-

DBER.XX

feductione mi^t#»:!»« qui pooit pio co tp oilecnonesnoitatis nó recepeft; ut failli fterêt;7ideo mittet iUis œus opcratione eowisiut oedât mcdado: 1mdiantur ces qui non crediderunt ueritati :fed ofenfemnt iniqtati.TluUi oubin eft 015 ne aticbnïlo ifla oijniTe: oieep ludidi.ihüc.n.appellat mé om non e(Te uenturu:nifi por ille uenitet. /tues refugag nocat utiepa oomino deo.^uod fi oe oibus impiis memo oici potell:quanto magie Dciflo.-ßed in quo oei téplo oeus fit fefTumsicotu efl:Ötrum in illa niina temph quod 0 Salomone rege conflrurtus eft - •an uero in ecclefia.‘'rtó.n.têplu5 aban’ tdoli aut Demonie :téplü oei apoflol^ oiceret.dinde nônulli nó ipfijpndpé: fed unitierfum quodammodo cotpus eins idefl ad oeum pertinentes boins multitudines fimul eus ipfo fuo pnn/ ripe :boe loco inteUigi antiebriftum nolunc:rectiurep putanteda latine did ficut in greco eft:nô in templo oei: fed in tempi» wi fedcat:tan^ ipfe fit tern plum mi qd eft ecclefia .^icut mdm^ fedet in amicus ideft iielut amicnsmel Illiquid aliud ifto locutioiegenete oici folet.4Iuod aatem ait : 7 nunc quid oetineat feins:ideft quid fit in motaiq caufa fit oilationie due :nt reueleturt fuo tempoje fdtie.4ld illos fciie oijit aperte hoc oiccre noluit . Çt ideo non qui nefeimns quod illi feiebât :pnenir eus labote ad id quod fenfit apoftol^ cupimus:nec nalemns p:cfcrtim quia 7 illa que addidit;7 bue fenfu obfeu« O2c fadunt. Tias quid eft iam enis myfterius iniqtatis operatar : tantum qui modo tenet tcneat oonec De medio fiat .^t tune reuelabftur ille iniquus.quot; € go pjoifus quid Dixerit fateoi me igno:arc Jufpicionee tn boms qua» ucl audite uel legoe oe bac re potui no tacebo.Äilidas patat boe oc impetio ©ictus fuincromano;7jipteiea Paula

apoftolus nó id apte fciibere noluifle: ne ealumniam uidelieet incurreret q« romano impend male optaoerit : cum fperaretur etemû.ut boc quod oipt id enis mrftenum operatar iniquitatie: Tl^ronem uoluerit inteUigi : cai’ ias facta uelut anticbrifti uidebant. Ande nonnulli ipfus refurreturu 7 futurum antiebriftus fufpicantar.3li/ aero nee lt;nbsp;eu oedfum putat: fed fobttactum poti^ ut putaretar occifue:7 uiuus occultati in uigote ipfms etans in qua fuit cum crederetur extinctus : oonec fuo tepo’e reueletur :7 reftituatur in rcgnu.6ed mulms mibi mira eft .bec opinantium tâta piefumpno .jMud tame quodait apoftolu8;tantü qui modo tenet teneat oonec oe medio fiat : non abfurde oe ipfo romano imperio creditur oictus: tanq; dictus fit itantus qui mó iperat imperet:oonec de medio fiat ideft oe medio tollaf.€t tüc reuelabiïiniquus qué fignificari anticbrtftu nullos abi git .^11) uero 7 quod ait quid oetineat fciti8,7myfterius operatur inigtatis: nó putant Dictas nifi oe malie 7 fi'etis qui fnnt in ecclefia : oonec perueniat ad tatu numerii qiii atiebrifto magnü populö fadat :7 boc efte myfteritis int quitattd quia uidetur'occulfü.lhoitaa' autem apoftolus fideles ut in fide qua tenent tenadter perfeuerét : oicendo q. modo tenet teneat oonec o medio fiat; ideft oonec e^eat oe medio eedefie wy fteriusiniquitatis quod nuc otculmm eft.Hd ipfus enis myfterios pemnere arbitrantur : quod ait in fua epiftola “Joannes euangelifta .pnerfno^iftima bo2a eft:7 ficut audiftis q anticorift’ fitucturiis:nuc autatiebriftimPti facti funt.dnde cognofcimus q nouilTima fit boiar^ nobis enerutded nó erat ex nobis.Óuod fi fuiffent ex nobis ; pmanfiftent unqsnobifc».6icut eigo ate fine i bac boia inqut qua “Joancs nouiffimâ Didtrexierut multi berctiri


-ocr page 519-

IJ^^

De medio ccdefle quod mulfos Dicit anticbnftoöura ces tue inde epbunt; qm nö ad ebnfhr fed ad iHu nomffi/ mus aHcbriftn ptinebut:-? tue reuelaz biï.JHi’ ergo fic:alms aut ficapoftoli obfenra nerba ^feetat : qo tarnen emn Dijifle non onbiii3 eft;non nemetad utuoa 'ïmoitnos iudicados ^briH”: mît pus uenertt ad leducendos in ata mottuos aduerfarius ei’ attebnftus; q^uis ad oceukü ia iudietü oei ptineat q, ab illo feducerentur.}gt;tcfetta qppc eins erit ficut oictos eit fecudus op 41 onem fatbane:in omni uittute i fignis * 1^digits médaciï:1 tomni fednettoe iniquitatis bis qui pereunt.4iic.n.fol uetur fatbanas:! per illns aticbriftu5 in omni fua rtute mirabiliter qdc:fed mendacit’ operabiï.4^-O fokt ambigi ntru ƒptetea nicta fint figna 7 jadigia mendacn quoniaj monaks fenfus pet fantafmata oecepturiis eft ; ut qb non facit facere uidear.4n qa illa ipfa etiâ fi eriït uera ƒdigia ad mendadu per/ trabent credtturo8:nó ea potutffe nifi Diuinitus fieri:iitute oiaboli crefcente majime qn tanta quâtâ niinq? babuit acceperit potcftatcs.Tflô.n.qn ne celo ignis cecidit:7 tâtas familiâ cù fantis gregibus potcojp facti ^ob uno ipetu abflipfit:7 tbo mités 7 oomu oeiietes filios eius occidit fitafmata que tarnen fuerût opera fatbane euf oeus oederat banc poteftates , ^;opter quid ergo bo^ fint meta piodigia 7 figna men/ dactt\ wc potius apparebit.93 J^pto* quodlibet bo:B oictii fitrfeducêtiir iis fignis atcp ptodigiïs q feduci meiebiit pro eo q, uerttahs oiketioqem inquit nö recepfit ut faluf fierét.nie onbita/ uit apoi lus addere ac óicere:7 ideo mittet illis üe’opniorem enotis : ut credant mcdacio.zPe’.n.mittet: quia oeus piabolü ifta facere pmittet iulfo ipfo ittdidoi^is ipfe faciat iiqito ma lignocp ofibo ,öïtmdicentur ingt cés qtti nó crediderunt uenuti/ed offfez runt iniqtati.pioidemdicati fediicef; 7 feducti ludtcabuntiir , Sed iudicati fcducuntiir illis indiens di occulte wz ftis : tufte occultis:qb’ ab iitio peccati rationalis creature nuq? iudicare cef/ fauit: feductf ante iudicabut nouifTimo manifeftoq?iudicio:p ^fitJpns mftif fime indicaturu : iiuftillime iudicatus,

/■Cind ides apoftol’ ipm^sd eofd^^ cpiftola oe refui-rectione iiio.’tuoiUin cocueiit,

zfJ ^d bic apcftoltis racuit oe refiit

' tectione moiiuo:^.|d eofdêaute in cpiftola pma fcribés:nolum’ mqt uos fratres ignoiate oe Dormientibuf: ut nö otriftemini ficut 7 ceteri qm fpê nó babent.nas fi credim’ qb lefus moituiis cft 7 refurre^it: ita 7 oe’ eos qui ootmierunt per jefnm adducet cd eo.l|poc.n. uobis oicimus in uerbo oniiquia nos uiuentes qui reliq filin’ in aduentu ont no pieueniemus cos q ante Dotmieruntquomä ipfe Domin’ in iuftu 7 in uoce arcangeli 7 in tuba cei oefeendet oc celo ;7 mottiif qui in cbtifto funt refulgent pmi.zSetde nos uiuentes qui reliqui fiimiis;fimiil eus illis rapiemitr in nubibus obuiasjpo in acra :7 ita fc'per cd domino erim’. I|)ec iierb3 apoftolica refurrectioncs futura3 moituo^ quando iieniet ods clgt;riftu8utiep admiios 7 moituos in dicandos ;pieclariffime oftendiit. $5 qiieri fokt utrii illi qtios bic uiuentes initenturus eft cbiiftusrquo; ^ petfona in fe atq? tHos qui time feciim muebât tiâffiguiabat apoftoi’mnnq? omnino fint moiituri : an ipfo tepons puncto quo dim refurgetibiis rapier in nubiz bus obuia ebrifto in aera :ad imo’ta/ Iitate per moitem mira celerirte traz fibu^t.^'|eq;,n.Dicedd c fieri n pofte: ut DÛ p aera i fublime poitantuniillo


-ocr page 520-

LIBER.XX

fpano :! monatar tl rcuimïcât. -O-o emm ait 1 ita femper eus dno erimus nó ftc accipiendu ed tanep in acte nos ot^erit femper fö ono « mäfuros:9a nee ipfe unq5 ibi manebicqua ueniés trafitutus elt.iMenién qppe ibifobuia non mancti : fed ita eus dno erimus: ideft fie erimns babétee femp eotpota fempiterna :ubicunque eiis illo fueri/ mus.dd buncaüt fenfum quo etiâ e^i ftimam’illof quos bic uiuos iuentur^ c ons:in ipfo paruo fpacio i pafTures mottes ï accepturos imonahtatc; ipfe apodolus nos uidetur uigete abt oicit in ebrido oés uimftcabüturreii aliquo loco oe ipfa loques cotpota refurreeti one dfeatdu qd femias uó uiuificabif nifi p’ monatur. 4tuomó ergo quon nmetes bic ebrid’ inueniet per imo:/ talitatem in illo uiuifieabiitur rl fi nó motiantnr cü uideamus ^pter boe ede Dictü:tu qd femias nö uiuificatur nifi pn ’ motiatur.-äut fi rccte nó Dicimus feminari nifi ea cotpota bolus q mon cndo quoquomó onertuntur i terras: ficut fcfe babet etiâ in ilia trâfgteflotê patrem generis bumanioiuinit^^lata fetennattena e8:i in terra ibis fated« rdidos quos nódum oe corporibus egreffus cum ebrido ueniet iueniet : a idis nerbis apodoli t illis oe genefi tenen:quoniâ furfü i nubib’ rapti utique feminâtur :quia nec euntm terra nee redeüttfiue nulla jjrfus ejpi antur mortes : fine paululum in aere monatur.Ss aliud rurf^ occurrit qd idcdicit apodûlusreû oe refurrectióe corpo:p ad corintbios loqiieretiir oe's refiirgem’;uV ficut alq codices ba be't: ces dormiemus Ïü ergo nee refurre etio fieri poffd nifi mots pcederit:ncc ootmifione illo loco intelligere podiz mus nifi mojtem:quomodo ornnes uP ootmiétuel refurget:fi ta multi quos in eojpote inuenturus ed ebridus nee ootmietnee refiKgct/Si ergo factos q

reperientur cbrido neniéte utiientes: eiq? iobuia rapiét. ctedidenm^ i codé raptu oe mottalibus eotpotibas ejiz tutos 1 ad eade moj imottalia rediz turos nullas in uerbis apodoli pane/ mur âgudias.fiue ubi oicit tu quod fe mias nó uiuificatur nifi pn^ monaf.

■ fine ubi oicit oês refurgemus aut oés oo2miem’:qa nee illi p imottalitatem uiuifieabüLnifi q^libet paululü tn ate monatur:ac p boe 7 a refurrectióe nó emt allem:qua ootmitio peedet qjuts breuidimamó tamê nulla . atur autê nobis ictedibile mdeatut illâ mulntuz dine cotpoq z i acte quodâmô femian: atep ibi ptotin’ imonaliter atep iconu ptibiliter reumifcere :cû credainus qd idé ipfe apodol’ alibi aptifTime oicit: in ictii oculi futurâ refurrecticnc: 7 in mebra fine fine uictura tanta facilitate tâtaep inertimabili uelocitate redituqt antiquidimoqz cadauerus puluerê:nec • ab illa fententia qua bomun oictu ed;

terra es 7 in terra ibis fututos lUos ce fâctos arbitremur imunes fi eo:52 moz rientius in tena cotpota nó recedetrfs ficut i ipo rap:u mohétur; ita 7 refur/ get ous feruntur in aerarfn terram qppe ibis ided in boc ibis amifTa mta qd eias âte ^ fueres uitâ:id c boc eris ejâimis qd eiaf âte q; aimat’ ec's.£« te qppe ifulflauit oc^ in facie ' datu uite: cû factus effet bomo in animam umâ. Æanqs oicentiir.^ena animata es qd nó eras : terra etis e^ranimis ficut «as. 4tuod fût 7 ante cp putrefcant omnia eoipota moituo^.quod erunt 7 illa fi morictur ubicnq; moriâtur cum uita carebût quâ Xinuo fût receptura .^iC ergo ibût in terra quâdo ex muts bo/ minibus terra erût:qucadmodû it in cinerem qd fit cmisut in uetudatë qd fit uetus:it in tedâ qd ex into fit teda: 7 alia arefcctia lie loqmur . Xluomó BÛt fit futurû:qd nûc pto nodre ratiü cule uiribus ut cücp oiicim^ :t«c poti’


-ocr page 521-

IIBER.XX

crû ut noffe poffimas.Hefurrcctiones quippemonuo^ fuwruj effe icame; guado cbnüus uentutus eftumos tu/ dicaturus 1 mo2tuos:opoitet fi xptani effe uolum^ ut credamug; fed nóideo te bac re iannia eft fides nfa:^ que/ admodû futur.; fû pfecte opzebendere nô ualemus.iîirù us fient jjmifim’ te boc ludido oei nouiffuno etiâ pto/ pbctid ueteres bbri quad jjnûciauerît quâta fang effe uidcbif oebern^ offë/ dere./lue fiait arbüror né tâta mo/ ta nteeffe enr tractan 7 epponi fi iftis q ptemifim^ lectot cmauetû adiuuatt,

/Zluid Jfaws ^pbeta_De monnojuj reforrectfone 7 retnbutione nidtcûûi beutug. lt;ap.2t.

Iquot;p^%opbct3 ^faiag refurgêt inquit 1 _,^ottui:'l refurgêt q ifepulcbrts emt:'l letabuntur oëg qui fût i tetta. Hog cnim qui abg te eJanitas illig et terra uero impies cadet.iotumiftnd fapmg petinet ad refattectionc btó;2. ZXuod aût ait tetta ueto ipio:a cadet; bene ûeliigtïdictû: cotpota ueto ipio^ ruina oânatioaig exapiet. Jpm uero fi oc bono:^ refurrectione quad tictû ë oiligenttug 1 oiftincti’ itueti uelim^: ad pinam referendum eff qt oictû ë ; refurgêt mottuiiad fecüdam uero qô feqturi' ï refurgêt q i fepukbrigerât. ■Jam ! ft illog lactos iquiramug quog bic niuog inuenturug eft Dominu»:eig ogruc oepuubitur quod adiaƒit : 1 Ie/ tabuntur omnes qui fût in tetta. 'I^os .n.qai abg te eft:fanitagülis eff.8a/ nitatê loco ißo imottalitatc rectiffime Bcdpim^.^a nSep ê pleniffima faitag; qnó leficiï alimêtig taqj quotidianig mcdicamêtig.^tê t tie iitdicii fpë dag p’bóig:oeide teïïêg malos idë jjpbe ta fie loquitjfcec ticit tn3.€ecce ego ordinabo i cos ut flume pacis:i ut tot rêstundas glotiâ gëtiu.filii eoiü fop bumeros pottabiit'ï 'ifup genua ofola

buntor.Cluêadmodu fi quem mater ofolemr ata ego uog cöfolabor : l in bierufalë ofolabinuni. Ct uidebifis gaudebit cot ueftmii offa ufa ut ber/ ba ejotiêf.€t cognofcetur man’ ont colêtibus eü tl commabit Jtumarib’, ^cee.n.ut ignis ons ueniet: -tut tem/ peftas currus eiug:reddere in idigna nócuidiciâ:7 uaffattonê iflâmaignif, Jn igne.n.oni iudicabitur ois tett3:7 i gladio ei’ ois cato:multiqs uulnetati ernt a duo .Jn beno^ ptomiffione fe oediuare oiett ut flunien pacts : quod ƒfecto abûdânaâ pacis illius ocbem’ accipere qua maior êe nó qoffit. iPac uHq5 i fine rigabimur.-b qua i pcedêti libto abudar’ loculi fum’. lt;^oc flume fe in eos oedinare oicit.qb’ tâta bead tudinë poUicetjut mtelugam’ ïillius fdicitatis regionë qicelts ê:boc flu/ mine oîa faciari .8ed quia etetnis coi potibus pax incottupttôts anp ïmotta litatis ui iflaet ; ideo oedinare fe oicit boe flamétot oe fuperius quodâmodo êt infeuota pfundat : 7 botes equales angdis reddat. IWierufalê qtioque nó illa q l’ait cö fiais fuis: fi Itbeia matte noftra fccudu apoftolu eterna itelliga m’ in edistubt poft labotes erunarus curarucp mcttaliü ofolabimur , •tanqj puuli ei’ bumeris genibus^ pottati, itudeg enig nos 7iiouos;bladiffimi8 adiutonis infolita nobis beatitudo ff la fufcipict : ubi uidebim’ 7 gandebit cot nfu5 .Hec expteffit qd uidebim’; ^5 qd nifi dcniut i nobis tpleaf jomif fü drégelicü: äeati tniido coide quo/ nia ipfi oeû uidebiit:7 oia illa qnunc nó uidemasrciedentes ant ea pio mo/ dulo capacitatis büane lóge mi’ ^fë arq? incotporabiltur cogitam’.-’4t ui debris inqt:7 gaudebit cot urn;.|gt;tc ciedittsrlbiuidebtis.Ss quoniâ oint 7 gaudebit cot ueßrij:nc putatem’illa bóa bierufalë ad nms fpiritu tatümó prillere;7 offa ïqt ura ut betba exotiêê


-ocr page 522-

ITBER*XXlt;

ubi refometiones coïpoiom Rrinjit : nelut quodnó Digérât reddcg.Tleq? .n.cû mdenm^ fient: fed cü kient facta uidebimua.'nâ*1 ne celo nono ac fra noua ias fopra oixeratidû ea qfactis jjmittuntur î fineifepe ac muUifozmiY dieet,^rit inquit ceins nouns 7 tetia noua:'înon crût memotef tp2io:^:nec afeédent i cor ipfor Jed letitiâ 7 exnl tationem inneniët i e3.4Êcce ego facia bierufalem exultationê 7 populû men letitiâ: 7 e/ukabo î biejnralc;7letaboi tn populo meo:7 ultra nô audietur in ilia uoj flet’:7 ceteta que qdc ad illof carnalen mille ânos referre conâtiir, tocotiôcs aût tropice ^pnï» J?pbetico mote mifeenturrut ad fpirituales intel Iect:15 intentio fobria n i quodam utiU ac falubti labote pneniat-lPigritia nez ro carnalis uel ineruditeuFiexerntate tarditas mentis:contenta lirtere fupfi cie:nibil purat interius requirendum, Ibec ce ƒpbeticin lier bis que ante ifltj locnm feripta funt fans oijerim . quot;fh bocaüt loeo ûde ad ilia oigteffi fum’: cum oixiiïet 7 oiTa ueftra ut berba ej/ otientur:ut refuttectioné quidécarats fed tantum bono:^ fe nunc omemotare môkraret adiun rit;7 cognofeetur ma nus oni colentib’ eû.Zîtuid c boc nift manus dm oikinguêtis cultotes fuos a côteptonbus fuisioe quib’ fequétia 9tejes:7ommabitur inqt otumacib’/ Sine ut ait alius interptes incredulis. Tlec tune côminabitnr : fed que nunc dicunfminaciter:tnc efficacif iplcbuf, ^ccce.n.inquit oominus ut ignis ne/ niet:7 ut têpekas currus eins reddere in indignatione uindictâ 7 uakatioes in flamma ignis .Jh igneenis domini iudicabitur omnis tetta : 7 in gladio ePomnis carormultiq: uulnerati eiût a t»no:fiue igne:fine tépeftate:fiue gia dio:penâ iudini fjgnificat;qndo qdes jpfum oominus oint elle nêtnrâ:^fez cto eide quib’ penalis cm ei’ aduct’.

Burrus nero ciusiqm pluraliter ofeti fut:angelica minikeria nô ioueniéter aenpimus.Muod autê ait omnê tetta 7 omnê carnem i eins igne 71gladio iudicari;nó etiâ l?ic fpirituales inteUi garnus 7 fanctos : fed terrenos atque carnalesroe quibus oictus dl qui tetz rena fapiüt:7 fapere fecudu tetiâ mots efl:7 quales omnino cato appellatur a ono ubi dicit:non permanebit fpirit^ meus in bominib’ iflis qnonias caro funt. Auod nero bic pofitus dl multi uulnerati erunt a onoiillo uulnere fiet mots fecunda.poteflquidem 7 ignis 7 gladius 7 uuln’ in bono acnpi.Tlâ 7 igncin dominus uelle fe oixit mittete in mundu3:7itife funt illis lingue oi/ uerfe nelut ignis quädouemt fpiritus fanct’ 7 nô ueni inquit oomin^ idem pacem mittere in terrasifed gladiu 7 fmonc oei oicit fcriptura gladium bis acutus :ptopteranem gemmas teflaz mêtotii ouu3:7in cantico canticotum catitate fe oicit fâcta ecclefia uulneiatâ: uelutarnotis impeui fagittatâ.3ed bic eus legimus uel audimus ultotes ons effe uentutus quemadmodu bec intelli genda fint clari idl . 2)einde bteuiter lis cómemoratis qui per boc indicium eófumuntunfub figura cibotû in lege ueteri uetitoiii a quibus fe nó abUinue rutipcccatotes impiofque fignificans récapitulât gratiam ab initio noui te flamen : ejptimo faluatoiis aduefu ufep ad ultimu indicium;oe quo nunc agimusiperduccs finienfe^ Émonem. Twirat naq; oicere onum fe uiuere : ut cógreget oês gctesieafq? ucturas 7 uifuras efus glotiam . ®mnes enim ficut oicit apoflolus peccauerut:7 eget glotia oei.^t relictutü fe oicit fup eos fignarqueutique mitâtes ctedât in eu: 7 emiffnr ex illis faluatos î gêtes oi/ uerfas:7 in iegiquas ïfulas q nô audi etût nome ei’jieip uidetût et’ glotiâ: 7 ânunciatnros glotiâ ei’ ingêtibus:7


-ocr page 523-

fratrtó ifto^ quiV loquebatnr : ideft i fide fub Deo patre fi'atres iüabelita^ elccto:;2;adducturos aut cj omnibos gentibus munos oeo in inmentis et ’ uebicub8.4Iue inmêta -niebicula be ne inteUigût'adiutozia Diuia:pcuiufqgt; generis myßeria nelâgelica nel buma na in fanctam cinitaté biemfalê que nunc in fanctis fidelibns eft oiffufa p tenas.Ubi.n.diuinitus adiunâmr;ibi credunCTubi credtit ibi neniüt.Cöpa ranit antem illoe dominus tanqj per fimilitndines filiis ifrabel:offerentib’ ei fuas bofiias eus pfalmis in oomo eins:quodubiqj ias faat ecdefta: t ^mifit ab eis fe accepturu fibi facetdo tes 7 Ieuita8;quod ' nibilominns^ fieri nunc uidem’. lló.n.ej gencre carnis 1 fanguints fieut erat pnmus feenndû ondines daron:fed ficut opottebat in teftamento nouo ubi feenndû ordines «»Dckbifedecb fnmmus facerdos eft Cbriftuç:pzo cnitifq? merito quod in co gratia oinina contulerit facerdotes 7 lenitas elcgit:ficut nue uidemus: qui no ifto nomine quo fcpe aftequumr i/ oigni: fed ea que no eft bonis malifcp communis fanctitate penfandi fnnt. ll?ec cum De ifta que nunc impertitur ecdefie peifpicua nobifep notiffima oei miferatione oijiftet : ptomifit 7 fines ad quos per ultimu indicin facta bo/ no^ malowq? oifcietioe uenief: Nice's per piopbetam uel De ono oicens ipfe j)pbeta.-Q.iiomodo.n.celu3nouum 7 terra noua cota me manebit oicit ons: fic ftabit feme ueftrû 7 nomc ueftrns: 7 erit mefis cj mcfe;7 fabbatii ej fab/ bato:7 neniet omis caro i afpectn meo adotare me in biernfalc oicit ons, «Et egredientnr 7 uidebunt mèbra boium qui puaricati fnnt in me.permis co;2 nó monenjr:7 ignis cos nó ertigue/ tur :7 erunt uifuiomnicarni.^d boe ifte jgt;bbeta terminaaltlibrurad quod terminabit’ fcculu. lt;S.nidi fane nó in/

terptetati fut mebra boius fed cadané ra nirotu per cadaaera fignificantes femente cotponi pena : qsms cadanef nifi caro e^animis nó foleatniieupant lila uero aiata «ut cojpoia, dlioqnin nulla poteFtfétire totmeta,‘Hifi fotte qamo:tuo:;2CO2pota erut;ideft eo42 q i fecudas mottes cadétadeo et nó ab/ furde cadauera dici pofîût. lt;Jnde eft 7 illad qd ab codé ^pbeta ia oictn fu/ pta pofuitfra uero ipior cadet.4tuis aut nó uiderat a cadedo ede appallata cadanera.-lïirotü aut pro co pofuiffe illos iterptes qd boius ë:maifeftii c . '‘n^’P’f*’quif^ oictur^ eft paaricatri ces feminas i illo fupplüio nó fututas: fed ej potiore prefertis 9c qiio femina facta eft uterq? fe;:us accipitur.lïerus qd ad res maxime ptinet:cü 7 in tóis oicimt ueniet ois caro:qa ex omni ge nere boius popuPille oftabit. Tfló.n. cés boies erut ibi qn in penis plures erüt:fs ut dicere ceperas cu 7 in bonis caro 7 in malis membra uE cadauera nominat : jjfecto poft refuttectionê car nis fui^ fides bis rc^t uocabulis om/ nino finiaf illud qd boni 7 mali fuis finib’ oirimüffuturus effe indienim declaratur.

/•dualis futurs fit cgreffio fâctorum ad uidendas penas maloÿ.Æap, 22.

C^j/td quomodo egredief boni ad l^^nidendas'penas malo:;2. Tlnqd / coipotis motu btâs illas relicturi fez 'des :7 ad loca penalia precturi:ut tor meta malo^ ifpiciat pfetia cotpotali? lt;lbftt.9ed egrediet p fdetiâtboe enis nerbo fignificatus eft eos q cructabuf extra fututos .Ptopter quod 7 ons ea loca tenebras exteriotes uocat;.quib’ otrarius eft ille ingteffus oe quo oicif feruo bono:intra in gaudius oni tui. TIcc mali illic putatur igtedi ut faaf; fed ad alios potius uelut egredi p fci/ entia qua eos cognituti fût boni:qa id


-ocr page 524-

IHBER.XX.

quod f^tra eft cognimri fût. ZHm.n. crût in penis qd agafintns in gaodio domini nefcient.qui nero crût in illo gaudio:qiiid agatur fons ia illis tene bns exterionbus kient . |deo oictum éegredienfqa cos et qni fons ab eis crût no uticp latebüt. Si.n.bet ƒpbe/ te nódi ifacta noffe potuernt:p boe q« erat oe’eptulücüq? in corns moitaliu métibusrquomodo imortales facti ia tune facta nefdet eii de^ erit omnia in omnibus/^tabit ergo in iUa beatitu/ dine fancto^z ferne 1 nomê. Semen.f» oe quo Roanes ait .^t ferne ei’ iipfo manet.Tnomen uero oequo mme per böc ifaias oictü c:nomc etermi oabit eis.^tentcis mcfis ejméfe:“Tfabbatu ex fabbato-tancplunacjluna:’ !reges ex reqnicquor utrucp ipfi erût.-cû ex bis umbris uctcribus 7 tépotalib’ in illa lumina noua ac fepirna trâfibût. ^n penis aütmalotü 7 incxtinguibilis ignis 7 uiuadffimus uermfsiab abis atep aliis aliter atep alite: c expofit’, ib) qppc utruq? ad corp’ialq utrucp ad alas rettulerut lalifjjprie ad corp’ ignes uerme uero tropice ad anima: qd crcdibilius effe uidetur .Sed nunc oe bac oifferentia no eft bui’ teporis Difpiitare. ^e iudicio nanque ultimo quo fiet oireptio bonos 7 malo^:boc uolumê implerc fufcepim’:oe ipfis iic ro premiis 7 penis alias oiligentius oifferêdum eft.

✓4Iluid jjpbetaoerit 3)aniel d pfecu dóe antixpi;7 oe iudicio oei regnocp factor. ^ap.2x.

^^^'dvdniel oc boe ultimo iudicio fie ÎA, .^ppbetat :ut âtiebriftii p’ quoep » nenturum effe prenunciet:atcp ad eter nu regnumfanctorum fua narrationc pcrducat.^um.n. uifione propbetica quattuor beftias fignifieates quattnor régna uidiffetnpfumcp qiiartü a quo/ da rege fiipatû g âticbrift’ agnofeif: 7 poft bec eternû regnû filii hominis

qui inteHigitur Thrift’.borrnit ingt fpirit’ me’ego SPaniel in bebetudine mca 7 uif’ capitis mei oturbabât me. t£t acceffi inquit ad unû oc aftâtibus: 7 uentate qucrebâ ab co oe bis oib’. ^t dixit mibi ueritatê. geïnde quid eb illo audicrit atep oe omnibus bis quefiuit : tang? co fibi exponenfe fic logt'.H^beftie qttuor:magna qttuor funt régna qfnrgetî terra qaufcrcnt 7 accipict regnii facti altiffimi:7 opti nebut illud ufq, i fccnln 7 ufep i fccnlu fcculop.^t qucrebâ ingt oiligcter oe beftia qoarta qoiflere's eraf pjc omni beftia: terribilis apli’:dctes ei’ fenei: 7 üguesei’ e:ei:mâducâs 7 ominués: 7 reliqua pedibus fuis oculcans ; 7 oe cornibus eius oecem que etât in capife ei’:7 oe altero quod afccdit 7 excuffit oe ptionbus tria cotnuann quo erant ooili 7 os loqucns magna:7 oifusef’ major ceteris .^ideb35:7cotnu illud faciebat bellu cü fanctis : 7 pteiialebat ad ipfos donee uctuflus Dicrug ucnit: 7 regnii oedit factis altiffimi. ^t tép’ peruenit 7 regnuj optinucrut fancti . Itooc spaniël quefiffe fc oixit : deinde quid audierit otiniio fuhiügcs;7 Dixit inquit ideftlUe a quo qfictatirefpódit 7 oixit.3cftia qiiarta quartu regnum crit in tettaiqucd preuaiebit omnib’ regnis : 7 mandncabit omnc te2tam:7 tóculeabit eam:7 cócidct.^t oecc co:/ nua ei’ oecc reges furgct. ^ poft cos furget aliiis;g fnpahit fuis malis ocs qui ante eii fueriit:7 tres reges bumi/ liabit :7 uerba uerfiis altiffimi iloqt: 7 factos altiffimi 9teret:7 fufpicabitiir mutare tpta 7 legc;7 oabif'i manu ei’ ufep ad tép’7 fpia 7 oimidiii tcpotis: 7 iudiciü fedcbit:7 pncipatii remouebit ad exr’minandu 7 pdedu ufq? in fine: 7 regnii 7 poteftas 7 magnitudo regii qui fub omni ccio funt eft oata fanctis altiffimi ^t regnii eins regnii fepiter nu5:7 omnes ptincipatus ipfi feruieut


-ocr page 525-

EIBER, XX,

7 obedient .t^nc nftp ingt finis fmo/ nis .^go 2lgt;4f)iel:tnoltn cogitationes mee coneuxbabât me:! foima mea imu lata eft fuper me: 1 uerbû in coïde meo oferaaui.4tuattuor illa régna ejpoz fuemnt quidam aftprio^ :pcrfa^:ma cedonü:7romano:^.lt;la85 nero ouez nienter id fecerint :qni noffe oefiderât ptefbiteri legant Ibicronymi libriim i 3)dniele5:fatis erudite nfligenterque oferiptu .dntijpi tn adaerf’ eeclefiam feuiflimu regnu:f3 epigiio tptis fpacio fuftinend!i5:oonec ultimo oei iudicio regnum aaipiat facti fempiternus qui uel dotmitans bee legit dubitare non finitur . 4lt;mpus quippe 7 tempota t dimidius tempons :unu3 annus fffe 1011081 oimidium : ac pr boc ties annos l femiffem :etiâ numéro oierû pofteriiis pofito oitnceffit : aliquando in feripturis ac menfiuj numero oeda ratur .^lidentur enis tepota idiffinitc bic Pietà lingua latina:fed per onaks numerö oicta funt que latmino habet Qicut aute greet tta hüe oieunt babetc ibebrei.Çtc ergo oicta funt tempora tang? oicerentur duo tempow.tlcrert me fane fateorine in decéregib’ quos tancp oeceg boies uidetur inuenturus anticbrift’ forte faUamuriatq ' tta ük inopinatus adueniat:nó ejeiftentibus tot regibus i orbe romano. -^^md.n. ft numero ifto oenario unfuetfitas re/ gu fignificata é:poft quos iUe uêlur^ eft:ficut millenario cetenario; feptena rio dignificatur pletunq? uniuerfitas: 1 aliis atq? alns numeris quos nunt omemotare nóc necelfe/dlio loco idc j^anieL^t erit inquit tépus tribula/ tionisiqualis nó fuit ex quo gés nata eft fuper terras ufep ad tép^ illud. 4c ï tempoze illo faluabitur popuP tuns: ois qm inuentus fuerit feriptus ïlibro uite.^ multi oozmietin i tezze aggetc ejurgentibi in uitam eternam i biin obprobrius 1 in côfufionc etetnâ .€l inteUfgétes fulgebunt fient claritas fir mamenti :1 multi ex tuftis fient ftelle in feeula.^t adbuc tut fententie euä/ gelice c locus ille fimillimus:oe refur rectiôe oûcaxat cozpo^ moztuozn.l^a Qiliic oicti funt efte in monumettsapt Bic oozmictes in terre aggere:uE fieut aliiinterptati fût in puluere terre . 4t fieut ibi jjcedet oictu eft:ita bic exuzz get.öicut ibi g bona kcenit i refurrez ctionê nite:g aut mala egerût in relur rectionc iudicit;ita i ifto loco bii uicä eternâ:1 bi in obptobuu 1 i côfufionc eternâ.‘‘^03ut oiuerfû putctur;g,eû ibi pofitu fitocs qui fût î monumens; bic non ait propbeta omnes.fed multi Doimientius in terre aggeze. ponit.n. aliquado faiptuta pio omnib^mFtos. J^zopterea l dbrae oictu eft . patrem multarus gentius pofot te: cut tame i Blio loco:in femine tuo inquit benediz centur oes getes.^c tali aùt réfutiez ctionc buic quoque 2Janieli ^pbetc paiilo poft oidt.^ttu ueni 1 regefce. ddbuc.ndics iopletionc ofumatiöis, 4t regefcesil refurges in fotte tua in fine oie:^.

pfalmis oauiticis que^oe fine fd’i bnr i^üei^öüinimo oei iudicio^ pbetantur.^ap.24-.

ZWk âïlta oe nomftimo iudicio oieüt* pfelmisifs eo:5zplura trâfeûter 1 ftnetisd^oc tame qd oe fine burns feeuli eft apertiffime oictu ibi nequaip filentio ptezibo . ^n-principio terrain tu fundafti oomine : 1 opera manuunt mar funt cell.jpb peribunt tu autem permanebisii omnes fient ueftimêtus lieterafeet :l ficut opertotius mutabis eos 1 mutabiintur : tu autidc ipfe es : 1 anni tui nó oefidét . tuid eft boc ggt; poipbyzi^ cü pietaté bebreo: ^ lauz daret ^ magn’ 1 iier’ iipfis niimib’ terribilis ab eis colitur oeiis : xpiüo8 ob boc arguit maxime ftultitic:etia ex otaculis oeo^ fuoq zicpiftü mundiim


-ocr page 526-

EIBER-XX-

Olfunt die peritarus^ ^cce in litrens pietans beheo^ oicitu: bo que ofitete lanto pbilofopbo etta ipfa nutnina pz borrefcut:oper3 manuö wa^ fût cd»: ipfi pibnt /inûqd qn cdi per»but:mu due cuius ide cell fupenor para dll tutior no pibifSi bee fententia Joui mfplteeccut^ ut pbilofopbo bic fenbit uelut grawotis auctoritatis otacFo in , cbrifliano^crednli'tate culpatur : cur no fimiliter fapiëtia; taq; flultitta cut pat bebteo^ii quo^ hbtia piiffimis iz uenit’/pono ft in illa fapietia iudeo^ que porphyno tâ multu placet:ut eas oeo^z quoep fuo:52 uocib’ pdicet:legit eelos dfe perituroa ; cur ufque adeo uana efl ifla fallacia;ut in cbtifliano^ fide uF iter cetera uF pte cetena oetdle tur boc q gt;in ea miidocteditur pitur’: ^0 uticp nifi peute celi pif no polTutz lt;t in littcria qnides facria que ƒ prie noflre funt no bebreia nobifq; omuea iddl in euagelicia ' tapoflolicia hbtia legitur:pteterit figura buiua mundi: legit mudua träfit:legif celuj 7 tena tranfibunt.^ed puto q, pjeferititräfit trâfibunt;aliquâto mitius oicta fût q; pibût.Jn epiflola quoep petri apoflo If ubi aqua mundatua q tunc erat pide oictua dl mundO;fatia cla^ efln que mûdi para a toto fignificata êinqtez nua periffe fit oitta in qui celi repofiti fgni referuadi in me iudicii 1 pditóia bominu3 impio^ . in eo qb paulo poll ait ueniet ofea oni ut fur: in quo celi magno impetu trâfcurre't. elemëta aût ardena refoluentur in terra n que in ipfa fût opa e^urétur. 3c Beide fub iecit bia omnibua pereuntibua qualea uoa ede oponet. podut illi celi itelligi pituriquoa Diyit repofitoa igni refer uandoan ea arfura acdpi elemëta:qi bac una ^ne mûdi fubfifhit ^cellofa nturbulcta :in qua eofde$ celoa oirit ede repofitoaifalutaillia fuperforib’ nin fua integntate manëtibuad quoje

firmamëto funt fidera eöflituta. 'Ha n illud quod feriptû ed délias oe cclo ede cafuras:p2opter qb poted multo piobabiliua n aliter intelligi : magta odendit illos celoa ede maufuros : fi tn delle inde funt cafure:uFcü tropica fit locutio qb ed credibiliuamF in ido uno celo futurû fit utiep mirabiltua tp nunc fit.(inde n illa uirgiliana della faces ouces multa C05 luce cucurritm ideo fe eödidit ftlua.Iboc autes quod oe pfalmo cômemotaui nullus cdo:^ uidetur relinquere.quod periturû ede no Disent.dbi.n.oiciiur opa manuû tua^ funt celiiipft penbût : q? nullum eorus ab opéré oei : tam nullum eo^ a perditione fecernitur . Tnon.n.oiz gnabuntur oe apodoli petri locunóe quem uebementer oderunt: bebteotus oefendere pietates oeojp fuo^ otaeFia approbatam;ut faltë ne totU8 mundo periturua ede credaturific a toto para accipiatur in eo qb oictn ed ipi pibiit: cü foli celi ifimi pituri füt:quëadmoz dus in apodolica epidola illa a toto para accipit q^ oiluuio pende oictua ë münd’ qsuia fpla ei’ cü fuia celia pata una perierit .»ed quia boc qb ut oip nó oignabunturme uel apodoli petri appjobët fenfüiuel tantü ocedat odaz gtationi nouidime quätus oicimua ua luide oiluuiu;qui nullia aquia nullis flamia totü genus bumanü perire cóz tendunt .I^edat ut oicat q,qipte:ea oü eo:;tbebream fapientiam laudauerüt: qa idü pfalmü non legcrat.jn pfalmo dia quadtagefimonono oe iudicfo oef nouidimo intelligitur dictum . 3)eua manifede ueniet:oeua noder n nó fiz kbit :ignia in cófpectu eiua ardebit: n icijcmtu ei’tëpedafualida.êlduocabit celum ocfurfum : n terram oifcernere populus fuu .Congregate illi factoa eiua iqui oifponunt tedamentum eiua flip facrificia.Ihoc noa oe dno nodto Jefu cbrido intclligimuarques oe celo


-ocr page 527-

ILIBER,XX.

fperamuß effc iienttirü ad uiuo8 1 mor tuo8 uidicado».u^amfer lus.n.uemet inter mfto8 1 imftos wdicawr^ mile: qui prins uemt occultas ab tniußis tu dicandus miufle.lpfe inquam mim/ feftus uemet 1 nöfiUbtt udeft in uoce iudicis euides apparebit qui prias cü uenifïet occultas ante indices iduit qn ficuc out's ad immoladu5 ouctus eft:'l ficut agn^ cota tôdëte fe fuit fine uoce. Äueadmodu oeiHo per Jfatâ tegim’ ^pbetatu n i cuageüo ni,deni’ ipletii. a)e igne uero 1 tcpeftate’cum in quot;Jfaia ÿpbeta talc ahqd tractaremusquomó effent bec intelligcda ia oipmus. Qd nero oictuseff aduocabit celu futfum: quoniâ mfti 1 facti recte celû appellat: nimirii boe eff qd aitapoflolusifimul cü illis rapiemur in nubibus obutam ebrifto in aera .Ham fecudum littere fupcrficicm quomodo futfijaduocatur celu quaft poffit cc nifi furfu.-üd aiit adiunctii effii terra oifccrneie popnlü fuus ifitâtûmô fubaudtar ' aduocabit ided aduocabit terra nee fubaadiatur furfumibuc uidetur babere fcfu factu: rectU5:fidelc;ut celu itelligatur i eis 5 cü illo fut iadicaturi: terra i eis qiudi candi funt:ut aduocabit celü futfus nó bic intelligamus rapict in aera :fcd in iudiciarias fedes erigct, Potert 1 illud intdligi aduocabit celü futfüiaduocaz bit angelos in fapetnis 1 ejcelfis locis cü qmb’ oefcédat ad ludtciü faciédü: aduocabit 1 terram ideft bomines in terra utiq? mdicandos. Si aut utrut^ fubaudiedu eff cü oidtur a tetrâ ideft aduocabit 7 furfiij : ot ifte fit fenfus, êlJuocabit celas furfugii terram ad/ uocabit farfum:nibil melius epffimo intelligi óp bomines q rapiêtur obuta ebrifto in aeraifed celus Dicms ^pter Bias'terra jjpter corpoia. Ï)tïcemerc potro populü fuus qd tft nifi per iu/ dtciii fepatme bonos 3 mahs täcß ones ab bedis roeide ouerfto fermonis ad angelos facta eftiogrcgate illi iuftos ei’.profecto.n.p angelicii minidcrm tanta res peragéda eft.di aut qrimus quos iuftos ei ogregaturi fût angeliiq oüponut inqt«’ teftametu fup facri/ ficia bec eft ois uita lufto^: oilponere oei teftamentum fup facriftcia. lut.n. opa mificoidie fût fup facrificfa ideft facrifieüs ppone'da iujeta fétentiag oei Diccntis ; mifericojdiam nolo plus cp facrificiuiaut fi fuper facrificia i facri/ ficiis intelligitur oictumtquomó fuper terram fieri oicitur qo utiep fit i tena. profecto ipfa opera mifencoidië funt facrificia qbus oeo placet: ficut i libio ocenno bufiis opens me oifferuiffe ias remimfcor :in quibus operibus oifpo nunt iufti teftame'tu oei. Aula jjpter jomiffiones que nouo eius teftamento Ofine'tur bec faciunt.ffinde ogregatis fibf luftts fuisn ad fua oexteiäoftituz tis nouiffimo utiep fudfcio oictor’eft ^briftus.Ölenite bndicti patris mei: poffidete paratu uobis regnü a oftituz tióe müdi. ^funui.n.'i oediftis mibi maducare:- !cetera:qibi jjferunti.r oe bonoy opibus bonis:'! eo^ pmüslêz piternis:per fentétia ultima iudicâtts.

Z3)c jjpbetia nOalacbie qua diludiz ciu ultimu oeclaratur:'! quo:^ oicifp purificatojias penastfaciéda inüdatio.

4lt;'p^'Xopbct3 lt;lDalacbïel:fiuc dpala

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cbias q- Tangelus ofctiis eft:q ét

1 ^fdras facerdos cuius alia in canons fût feripta recepta ab aliquib’ credit, '‘(lam oe illo banc beb:eo^ opimoné cc weit H^ieronym'’: iudidünomffimo ^pbetamt dice's, ^cce uemt oicit ons oipotens:1 quis foftinebit oic mt’oit^ eius/äut quis ferre potfrit:ut afpiciat eusr/tuia ipfe ingrediturquafi ignis confiatoni:'! quafi berba lauatius.4?t fedebit eóffans 1 emiidans finit «urü 1 ficut argem:'! emudabit filios ^em.


-ocr page 528-

I.IBER,XX

^€t fundet ecs ficutanru 7 a2genfU5; 1 emnt ono boftias efferentes in in/ Aina.^t placebit do facnftciu Juda i Ibietufale ficut oieb’ pQif 7 fient ants pnottbus .^f accédant ad nos in mdi cto :7 ero teffis uelep fnper maléfices 7fuper adnltero8:7 fuper eos^iurât in nomine meo mendadtertg ft andat mercedem mercenano ; 7 opptimunt per potentiam mdoas : 7 perennunt pupiUo8:7pernertiit aduene mdicius: 7 qui me non timent oicit oominus oipotes. Gluonia ego Domin’ fus De’ nefler:7 no mutor . ^j bis que Dicta funt uidetur enidentius apparcieü illo iudicio quafdas quoiundas puigatoz nas penas futuras. lt;Ubi,n. Dicitungs fuffinebt oiem introïtus eins : aut qs ferre potent ut afpiciat eus : quia ipfc ingredietur quafi ignis conflatoiü : 7 qfi betba lauatiu;7 fedebit oflaf 7 emü das ficut 3112117 riciit aigctiï:7emüda bit filios hdii :7 fundeteos ficutaurii 7 ar«ntU5:quid aliud intclligcndum efl/^icit talc aliqd 7)fatas. lauabit Dominus foides filio^ 7 filiatu fpon: 7 fanguinem emudabit oe medio cos fpiritu iudicij7fpu obuffionif:. Tlifi forte fie cos Dteendum eft emundari a foidibus :7 eliqiiari quodâmodo eus ab eis mali per penale iudieiü fepaiäf: ut illo^ f?gregatio;atq5 Dänatio pur/ gatfo ótiüo:^ iqa fine taliu oe cetera omijtióe uictuti fut. $s cu oicit 7 emü dabit filios ieui:7 fiïder cos ficut autti 7 argêtu:7 ciüt ono offerétes boftias in iuftitia: 7 placebit ono facrificium Juda 7 t)ierufaleg;utiq5oftendit cos ipfos qui emiindabunf oeinde in facri ficus iuftitie éc oomino placituios .ac per boe ipfi a ftia iiuftifia miidabiitur in qua ono boftie oifplicebantiporro in plena perfcctaq; iuftitia cd miidati fuerint ipfi eriint. 4luid.n. acceptius oeo tales offeriit q; fe ipfos r hierum ifta queftio oe purgatouïs penis ; ut

DÜigcntius pertractetur in tép’ aliud oifferenda c.filios aut Ieui;7 |iida 7 bierufales ipfas oei ecclefiam oebem’ afcipere.7 nó e; cbebreis tatusifs aliis etia gétibiis ogregatamtnee talcg qlis nunc eft.ubi fi oijetimus quta peccaiü non babemus : nofipfos feducimus:7 tintas in nobis nó eft:fed qualis tue erit uelut area per uentilatione uta per iudieiuspu:gata nouiftimiiieis quoq? igne mundatis quibus talis mundatio neceffaria eft:ita ut nullus omnino fit Sui facrificius offerat ja peccatis fuis.

)és.n.q fie offeriit ƒleeto in peccatis fut ;p2o qbus oimittëdis offcrutmt eu optuleritiacceptiiq? oeo fucrit; tue oiz mittâtur.

/3)e facrifinis qficti offetent oeo fic placitiira ;quomo in oiebus pftinis 7 anis jjotib’placuerunt.iap.zö.

4'0 ¥ ölens antes oe’ oftcdere ciui/ \ States fuâ tune in ifta ofuetudine non mrnraioirit filios leui oblatuios boftias in luftitia.Tïó ergo i peceato: ac per boe non pro pecc ’to, tinde in/ telligi poteft in co qd fecutus adiun^it atque ait.^t placebit ono facrificium ÿida 7 bicrufales ficut oiebus pftinis 7 ficut annis pziotibiisifruftra mdeos fibi fecundus leges ueteris teftamcti: facrificio:52 fuo; 2piererita tempoia pol liceri .Tton.n.tiiciiuftitia fedi pccis boftias offerebatqiiado pjo peccatis precipiie ac pmit’ offerebât ufepadeo ut facerdos ipfe qiies oebemus utiquc credere ceteris fuiffe iuftiorè: fecundü oei mandatus folet pio fuis offene pec eatis pmu: oeinde ƒ popVi.tlua jjpf exponere nos opoitct qiiomodo.fit ac/ cipiendü qood oictus eft:ficut oiebus pftinis 7 ficut anis p2io:ib’ .foitaffis ent’s tepus iltud cómemotat :quo pmi homines in paradifo fuerunt. Æûcn. puriacp integri ab omni foide ac labe peccati:fe ipos do müdiffimas boftias


-ocr page 529-

lUBER-X^

tflDeadumta yodieante iadidu oii^ pdiótionelcnp^^lmicilxr^c ludci couertetur ad cbriftu. iap.zp.

dm autc amonaiffet 7 meminiO vUfet Itgi8 lt;lt;Do)^i:quoma pmdebat cos muito adbuc tepoze no earn fptrtz tuahter fiojtepozrucrat accepwroszco hnuo fubiecK.^'ae ego nobis mutas Hadias tcfbiten ate $ neniet oies oni magnas 7 illuflzis:g wertet cor pris »dhlni z acor bomtnis ad ptojtmum fans.ne fotte tienics petcutias terrarn pcnitus , JÇier bunc fkliam magnns mirabikmep ptopbetam zejpofita fibt lege ultimo iempo{.e;ate tudicm ludeof in ebriftus uerum idefl i cbrifliinnis elle credituroszCelebenimu ëifmoib’ cozponbufq; fidelm .^pfequippe ante aduentii iudteis faluatons no imento fperat effe uentor^zqui ct no umete no imento creditor,Curm nanep igneo rapt’ eft oe reb’ bnmaniszqö emde/ tiffime fancta fenptora teftatur. Cum aenerit ergo ejrponëdo legë fpiiitualii: qua nue tudet carnalter fapiiitzouertet cot pris ad filttizideft cor patrii ad ft/ Iios.Singulärem guippe pzo numéro plurali iterptes.ljx pofuerunt. Ct eft fenfuszut fiiii et Ac üelligät legë ideft indeizquëadmodù eâ patres itelLxert ideft ^pbetezi gb’ erat 1 ipe uPoyfes, ^ic.n.cor pafiu conuettemr ad filios: di intelhgentia patrus perducetur ad intelligentias filio^tzl cor filiozuj ad patres eo^z bus in id qo fenferuntilli ofentiant 1 ifti .dbi “T.ljcx oejerut.'l cor bominis ad ^jimu fuzz , Çimt.n. iter fe ualde ^ipmi pies 1 ftlij.^^,^ in uerbis,Ijj.interpietii qui ^pbeticc fût interpietati:pottft ali’ fëfus idëep lectioni ogroës inuenirizut intelligaf I?elias cor oei pris werfur’ ad filiû: edocëdo g, pater oiligat filiûzut 1 iuz dn qtië piius oderat eundë oiligat : g nofter eft Xpusziudeis.n.nüc auerfus

cor habet oeus a chnfto noftzozgi no putât eus œum effe neep oei film. Cis ergo tune cor ems cöuertetur ad fiiiüt cü ipiouerfo cozde oidicerit oilectionc patris in filiû .C^uod uczo fegmtur 1 cor bominis ad pzojimü fiium z ideft quertet I|^lia8 co: bominis ad jz^imu fuuszqutd melius intelligitur qj cor bominis ad bominë cbrillu.-Cum.n, fit in forma oei wus nofter: formam ferui accipienszefte etiam oignatus eft nofter ƒ jimns.l'ïec ergo taciet lpez liasznc fotte ingt uenia 1 peuaä terra penitus .4erra funtenim qui terrena fapiutzficut iudei carnales ufcp nüczex quo uitio contra oeum murmura lUa uenenitzqa mali ei placent : 1 uanus £ qui oeo feruit.

Z4td in libiis ueteris teftamëti enm oeus'Iegitur iudicaturusznc euidëter Xpipl^na monftreturzfed e/ gbufdas teftimomïp Ubioominus neus toquif appareat no oubieep ipfe fit ebriftos»

Sflta alia font feriptura:^ muiz tU^^^™5 tcftimonta oe nouiffimo iudicio oeizque fi ota cotliga nimis Id gu5 eritzfatis ergo fit tp 1 nouis a uez leribus litteris facris hoc pnunciatum efle piobauimuszper cbziftû fututû efte iudifiajzideft ludicem cbriftû oe celo efte uenturum : non tarn uereribu8 qj noms euidenter exptefïiim : piopterea qma eus ibi oicimr oominus oeus efte uenturuszuel oominus oeü oicitnr ede uenturus :non eófeqnenter intelligit ^briftus.oominus enis ocusz' ïpater T filins 1 fpiritus fanctus, Tlecp boe tamë inteftatu nos relïqiicre opotfet. Primo itaque oemonftrandum eft qnemadmodus ^efiis Cbriftus tanep ons oeus loquatur ï^pbetios libris: Itn^efus Cbrift’ euidëter appajeat/ nt 1 qn non fic appatet : T tn ad illud ultimu iudiduni ons oeus oicitnr ede


-ocr page 530-

M^JÇX^

ncturu8:'pofnt3«ûj8 Trift’ mtdliz gi. €ft locus apud ffaiam jjpbeta:3 boc qd oico nudcrer oHcdit. De’.n. p $pbeta audi me mot Çaeob iiftabd que ego uoco.lt;go ws pumus 7 ego in fempiternas : manus mea fundamt terra :7 oejtera mea celu5 firmauit, £focabo^O8;'iftabunt fimuL 7 agzega bunfoés 7 audiét.-ó-uis eis nüciauit bec/S^diges te feci uoluntatc tua fup babyloncnit auferré ferne cbaldco^-lt;ït loa!t’fu:7 ego uocaui:8ddujieû; quot;îd^fpas fed uiarius .ê^ccedite ad me: 7 audite bcc. 7)0 a pndpio iabfcódi to locutus fu5:qn fiebat ibi cram. Ct nüc ons Deus mifit me:7 (pintus eins. ^T^epe ipfe eft g loquebatur fient ons 'oeu8:nec tn ïtelligeretur ^efus Xpus: nilï addidiffet 7 nüc ons oe^ mifit me 7 fpus ei’.H^oc.n.oipt ^cudu fotmâ ferui oe re futura ptetenti tépons utes uerbo :quemadmodu5 apud eundem |)pbetam legitunfieut cuis ad imolâz DU5 oncfus eft.TQó.n.ait oucemrJed pïo eo quod futnru eraf pteteriti tpus uerbu5 pofuit : 7 afTidne piopbetia fic logtur.^il 7 alias loc’ apud ^aebaz riam g boe euidenter oflédit:^,oipoz tetej mifit oipotés.Kituis:qucm : nifi oeus pater otu filiö.'-'TIa 7 ita fcripiu efUlpec oicit oipotcs.0oftglotia miz Ut me fup gêtes q'ie fpolfaueft nos ga qui tetigetit H08:qfi qui tägit puptllag oculi ei’ ,^cce ego inferä manus mea fup eo8:7 etut fpolia bis g fuierât eis: 7 cognofcetis ga ons omnipotê* mifit me.ècce oicit ons oeus oipetes a ono omnipotete fe miffü.Atuis bic audeat intelligerc nifi cbriftus loquêtem .f. ouibus que perierant oomus ifrabelz ^it nâcp in enägelio : non fus miffus nifi ad ones q penentnt oom’ifiabel: quas bic eóparanit pupille ocu’i oei: ptopter e;rce!lentifTimu5 oiketionis affectU5:ex quo genere ouiü etiam ipfi apokoli filtrant :fed poft gloiiâ utig?

refuîPeenoms fue:qae ante $ fietet ait euâgelifta Roanes:nödug erat fpirit’ Datus:quia jefus nonduj fuerat gloz rif cat’: et fup gêtes mill’ êiapoltolis fuisrac fie impktum eft qD in pfalmo legitur,4Brue8 me oe otradictionibns populiicóftitues me in caput gentium. Öït qui fpoliauerât ifrabelitasrgbufg? ifrabelite fuierant qn lunt gêtib’ fub ditr.nó uteiftis codé mó fpoliazentur: fed ipfi fpolia fierêtifrabdita;? Jbee .n.apoftolis ^mifetat oicês:facia uos pifcatoief boiu5.^t uni co^ ja ej cboe inquit boks eris capiës. fpolia ergo fierent:fed in bonu5:ta^ erepta uafa illi fo:tided fotti’aUigato.'Jtë p cüdc ptopbetâ ons loquës:7 erit ingt in oie lila quera auferre oëdgêtes q ueniunt otra bicrufalem:7 effuda5 fup oomus 2^auid 7 fup bitatoies bierufalë fpus gratie 7 miferico2die:7 afpiciët ad me pio eo q. infultauerut:7 plangent fup eo plactii qfi fup carflTimu5:7 1olebut ooloie quafi fuper unigenims.^ugd nifi oei eft auferre oês gêtes inimicas fanctc ciuitatis bierufales : que ueniût tôtra tas ’deft otranë fut ei/dïel fient alii funt interpzetati ueniunt fuper tas ideft ut ea fibi fubüciâtiaut fup oomü SJauid effundere 7’fuper babifatozes emfdes ciuitat's fpiritus gre 7 miiiz cotdie.H7oc utiqs oei eft:7e^ pfonadi oicitur per _ppbetas;7 tame buc oeus ra magna 74as oiuina facientê fe ipfu Xpus adiugêdo oftendit afq; oicêdo. ^t afpiciët ad me pzo eo g^ iOiltaueft 7 plangët fuper eo planctum qfi fuper carifTimus fiue oilecnim : 7 ookbunt Doloze quafi fupunigcniru3.#gt;eniteb!t quippe iudeos in'oie illa etias tos qui accepturi funt fpfritum gratie 7 mifez ricotdie:gj in eins paffioneinfultaueft cbrifto:cum ad eum afpc;ren'nt in fua maieftate uenientê:eücp elle cognouez rint quë pzius bumilê in fuis pazëtib’ illnferuticpuis 7 ipfi parères eo^ täte


-ocr page 531-

LIBER,XX,

ilh’ ïpewti« aurtoteg refurgcus omU bunt eus:fed puniédtlâ nôadbitc cor ngëdi.'^ô itacp hoc loco ipi îteUigc dt fùt:ubioictû ed effûdâ fup oomu j^aind 7 fuper babitatoteg bierufaks fpiritû gratie 7 mifericotdie. 7 afpiciét ad me pio eo ggt; infultauerunt: fed tâtü ce illo2U5 flirpe ueniéteg:9 per ibeliâ dlo tempote credituri funt . Sed ficut oicim’ iudeis nos ocddiftig cbriflus; ^is parentes eo^ hoc fecernnt : fie 7 ifti fe oolebunt feciffe quodâmodo qd fccerunt ilh ej quo:;? flirpe oefeendut. xtuâms ergo accepto fpiritu grarie 7 nufertcotdie MSfideles non oanabuf 015 impiis parentibus fuis : oolebunt famé tancp ipfi fecerint qd illi feceiût: ‘lion igiï oolebunt ream enminis: fs pietatis affeefu.^ane ubi oijerut.lxX’ interpietes 7 afpicient ad me pto eo q» infultauerunt ;fic interptetatus edex bebico;7 afpicient ad me ques ^fmit. •lt;luo quidem uerbo euidentius tpus tmeifixus apparet.éed ilia infultatio quâ.lxjponere maluenltiei’ uniu«fe nô oefuit pa(li'oni.' ‘tlâ 7 oetéto:7 aHi gato 7 adiudtcato;7 oppîob2io igno/ miniofe uedis idufo 7 fpi nis cotonato ; 7 calamo i capite pereuffo : 7 irridèter fixis genibus adoiato;7 crucc fuâ por tati ;7 in ligno iaj pedentt utiep inful tauert.Pîoide iteiptationc nô fequetef nnasifed utramp iungentesicus 7 in/ fultauerut 7 ofixerunt legim’ rplenius neritaté oominice paffiôis'agnofcim^. ^U5 ergo in ƒ pbeticis litteris ad no/ niffimû iodiciu faciédus oeus legif cc nentur^:7 fi ei’ alia oiflictio nó ponaf tanftimmó y pter ipfus iudicius ^pus Debet intelligi:quia 7 fi ipfc pater iu/ dicabitiperadiuntas tn filii bominis iudicabit.''m3m 7 ipfe per fue prefetie manifedationê nó indicabit qoë$: fS omne iudicuim oedit filio;ga mamfe/ dabitor homo iudicatmus ficut bó ed iudicat’.4tuis ed.n.alius œ quo itê

oeus loquitar per Vaiag fub nomine Iacob 7 ifrabehoe wins femine coip’ accepit.-'-^uod ita fenptuj ed • Jacob puer meusïfufcipiâ iUus ifrabel Heet’ meus adumpfit illum anima mea:oedi fpiritus meum tn iUumiiudicium gë/ tibus gieret. Ilon clamabit neep «da bitinecp audietur foiis nox eius, Caz lamus quadatus nó conteret:7 linum fumigans non extinguetded i ueritate ptoferet iudicuim . ^efulgebit 7 non confringetur : oonec ponet in terra indicium:7 in nomine eius gentes fpe rabunt. In bebieo non Icgitur Jacob 7 ifrabelJed quod ibi legitur feruus mens:nimirum.Ixx-derptes admoner uolentes quatenus accipiendus fit : qa fcilicet pjopter foimam femi ed oictus in qua fe altidimus bnmiliimü pbiiit: ipfius bominis nomen ad eus fignifi/ candum pofuerunt ue cui’ geneie eadé ferm' fotma fufeepta ed. ^atos ed in eus fpiritus fanctus : quod columbe fpecie euangelio tede mondratum ed. ■^dicium gentibus pioiulit :qui3 piez nunciauit futumm qiiod gentibus erat occulnis.uÇanfuefudme nó clamauit: nee tarnen in ptedicanda ueritate ceda int;fed non ed audita foiis uox eius nee audietur:quando quidem ab eis q foiis ab ei’coipoie fuut piecifi: non illi obeditunipfofep fuos perfecutoiea iudeesqui calamo quadato perdita iz tcgritate;7 lino fumâti amido lumine comparati funt, Hon contriuit : non extinxttrquia pepercit eis qui nondus uenerat eos iudicare/s ab eis iudfeaz n.'pi ueritate fane indicium piotulit; piedicens eis quado puniendi effent:fi in fua malignitate pfiderent. 'J.efulfit in monte facies eius ided in oibe fama eius:nee confractus fine eontpitus ed: quia nee in fe nee in eeclefia fua :utede oefideret peifecutoiibus cedit. ^ideo non ed factum nee fiet quod inimici eius Dixerunt uel oieüt:quado moiief


-ocr page 532-

WB£R,XXL

fperaret gentesin ebnfti nomine f^z \.^j raturas ce:quado tenebatur; ligabaf: yi cedebatur:illudebatur:-ï crucifigebat; lt;;^ quado 7 ipfi oifcipuli fpem pdiderut ; gt;nbsp;quam in illo babere iam ceperat^^Xb,!,^ tune uijunus latro fperamt in cruce: mine fperât genres loge latecp oiffufe: 5;

ne in etcrnum moiiänir :ipfa in qua o'io

7 penbit nomen eius : oonec ponat in terra mdictum. ^ece manifellatn ett quad abfconditum qnerebamus.Ihoc eft noniffimum indicium quod ponet in terra cû ipfe uenerit oe celo:oe quo iam mdem’tmpletu qb bic ultimum pofitu eft:7 tn nomine eins getes fpeta böt.Jber boe cette qb negahn poteft ; êt illud credatur qb ïpudenter negat. 4.1118. n.fperaret qgt; et bi q noliit adz buc credere in ebnftu ; iam nobifcum mdetzi cü negare nó poffunt oêtibus fuis frendenn tabefeunt.-’O.uis inquâ iHe monuus eft cruce fignantnr .Tlul Ins igitur ue! negat uF onbitat: p}efu cbriftum tale quale iftis facris littens pienunciatur nouiftimum fututum effe ladiciummifi qm lifdes littens nefcio qua incredula animofitate feu cecitatc non credit:que ia ueritatem fuas orbi oemonfttauere terraram.jn illo itaqj indicio uel circa illud indiciii: bas res futuras effe oidicimus .Welia tefbiten fidem iitdco;2 :anticbrirfu3 pfecutuÿ: cbriftum iudicaturiim : mottuoru refnrrectionem : bono^ malotumque oireptioncimudi ofbgrationes zeiufz deep renouât' one. 4.iie oia qdc uenz tura effe credendi ieft:fed obus modis 1 quo oidine iieniât: magif tiic oocebit re:^ experientia:q5 nunc ad perfectum boium intelligentia nalet ofeqtii . ^ji ftimo tarnen co quo a me omemoiata funt oidme effe uettira.^ no nobis ad hoc opus pertinentes reliqui funt libii nt adumante ono piomiffa opkamiis: quoins pmus ent oe maloiu fup’iciis: alius b felicitate iuftoi^i.jn qbus finit cens oictauerit argumenta refellentur bumanaique cotra pdicta ac ptomida Dinina fapienter fibi miferi reddere ui deturi' lfalubns fidei nutrimeta uelut falfa 1 ridenda otemnunt . 41111 uero fectidi i oeus fapiiitioia q incredibiha \mdent boibuei'itn fcripturis fanais ft quar i9 ueritas mhis modis affertac ^W9tinent';maximu5argumentas tenent 1Tl ueraeê Del oîpotentiâiquê certu nullo 0^1'mó babent i eis potniffe mêtuiil pofte \' i facere qb impoftibile eft mfideli.

/3urelii Aiguftini Cpifeopi oe ciuiz täte oei liber, ^xi-lntipit.

/®e otdine oifputationis qua prias Difterendum eft oe perpetuo fuplicio^ D^ato^ cü Diabolo;q5 oe eterna feli/ citate fancto^.^apj

040 p€Tï. 'kfum ebriftu dominus nrus Iiudicem muo.p ac mo2tuo.52 ad oebitos fines mbe puenerit iuitatefiquaiü efFunaooTalfêraB^li : cuiufmodi fit futuriis fuplicius oiaboli i omniu .gt;^ ! Bd eus ptinentiuiin boe libro a nobis quätus ope oiuina ualebim’ oiligcti^ oifpiintandii eft.'Jdeo aiit bunc tenere j lwdinem maliii:ut poftea Différa de fe ! icitate fancto:;z;qiioniam utrique cum 0? /? coipoiibus erunt n incredibili^ mdet ■«y^’ieffe in eternis cruciatibus ourare coiz ƒI'^dpoMtqj fine iillo ooloie in eterna beaz 7 ^i^tudine permanere .de per boe cü illa \^ peneinö debere effe innedibile oenioz ; ftrauero : aduuabit me plurimum : ut »bimulto facilms omni carens moleftia 1'imoitalitas eoipoiis in fanctis fntura credatur.Tlcc a oiuinis oido ifte abz boiiet eloquiisiubi aliquado quidem


-ocr page 533-

niBERaxr.

bono^ béatitude » pii^ ponif;ut c illud qui bona fecerunt i refurrectionc uite: qui aüt mala egerunt tn refuJiectionê ludidt.ßed alïquando ^ poflenus;ut eQ mittet films bominis agelos fiios; ' tcolligent œ regno eius oïa l'cadala: 1 mutent in caminum ignis aidentis: illic erit fletus 7 ftrido: oentiu . Æunc luRi fulgebunt fieutfol in regno pris fui.^t illud:lie ibunt impiï in etenuis fuplicium:iufti ante in uitam eternas. ^t in ^pbetis qd omemotare longuj efl:niic ille nue ifte oido fi qs infpiciat iuem¥,05 ego tHu qua caufa elegeris

iln pofTunr coipora i uftionc ignis eiïc perpema £ap.2.

fifSÿtd ig’tar oRendänndeouiiicäC L Jgncrxdulr’poffe Humana corpota anir^a atq; uiuentia non folum ntii^ moite oiffolui:fed in’eterno^z qiioque ignium ourare totmentis.-'TPolunt.n. hoc ad oipotetis nos referre potétias: fed aliquo e^emplo pfuaderi fibi flax gîtant. 4tuibu8 fi refpondebimus effe animalia jofeeto conuptibilia ga mo: talia : que tarnen in medtis ignibus muant:nômiHus elm genus uermium ïCalida^ aqua:;? featurigine reperiri: qua:;? feruoies nemo impune otzectat. illos aütnó folu5 fine ulla fui kfione ibi e(Te:fed extra ce nô polTe:aut nolüt credere fi oftêdere nô ualemus : aut fi ualuerim^ fuis oculis oemodrare res ipfas:fiue p telles idoneos edocere:nö fatis hoc elfe ad exemplus rei oequa queflio cd:eadé infidelitate otcdêtiqa bec aialia nec fe'per uiuut.ain iltis fer uoribus fine Dolotib ’ uiuut;fiue qppe nature côuenientibus uegetantumllis nô cruciantur elemêtisiquafi non in/ credibili’ fit uegetari q? emeiari taü/ bus rebus.ulpirabile ed.n.fn ignibus' Dolerentn muere/s mirabili’i igniz bus uiuere nec oolere . Éi autem boc creditur ;cur non 1 illud.-'

Zélu ofequés litut cojpoteû oolotem fequatur camis intenrus. ^ap.j.

f^Y^d nullum eil corpus inquiunt ^S^rqd oolere poffit nec mon poffit. lt;ftuiide boc Icim^/Tlä oe coiponb'’ quis certus efl oemonus utrum in eis ooleât:quando fe affligi magnis cru/ ciatibus confitentur , -Âiiod fi côtitét terrenum coxpus folidus fcilicet atque ofpicuu5 nullu fUcfatq; ut mio potins id nomine ejtplicc nullas elfe cames q oolere polTitimoxiq? nó polTe;qd oicif aliud nili qd fenfu coipons homines a ejeperiétia collcgernt/Tfliillam naq; carnem nifi moitalcm fciunt. €t_becc tota eo;2 ratio : ut quod expert! nó fût: neqnaq;ede polïe arbitre ntur. ‘'nam cuius rationis ell ooloxc facere mottis argumentum:cum uite potius fit iudi/ emm/^t fi enim querimus utiom lep uiuere polTit:certum tarnen ell uiuere omne quod oolet : ooiotemque omnc nifi in re uiuente elfe nó polTe/flecelTc efl ergo ut uiuat oolen8:non ell ncccf/ fe ut occidat oolor : quia nec corpora illa moitalia 7 utique moxitura omnis oolor occidit.ift autem oolor aliquis polTit occidere:tlla caufa ell.quoniam lïc ell anima connexa buit cotpozi : ut fummis oolotibus cedat atep oifcedat. Änoniam - tipfa compago membro;x atque uitalium fic infirma ell : ut earn uidelicet que magnus nel fummusüo loxes facit non ualeat Ihflinerc. 4unc antes tali coxpoxi anima Teo modo cónectetur: ut illud uinculii ficiitnulla tempoxis lógitudine foluitur;ita nullo ooloxc rumpatur.gromde etia fi caro nunc tabs nulla eil que fenfus ooloxis perpeti polTit: moxtemque non poTit: erit tarnen tunc tail's caro qualis nunc non ell.'^on enis nulla fed fcpiterna moxs erit:quado nec am uiuexe potent oeum non babendo : nec oolotibus coxpoxis carerc moxiedo.pxima moxs


-ocr page 534-

E.IBERlt;XXL

«nimatn nolentem de 'co2po2e pdlit: fecunda mo28 animas nolentem tenet in co2po2e.^utraqï mo2te ^muniter id habetur : ut quod non uult anima œ fuo cotpote patiatur. Attendant aut idi (ôtradictoteamuUâ nüceiïe carné q Dolotê pan po(Tit:monéq? nó pofTic: ' tnó attendant tame aliqd tale ede qd co2po2e mains fit.Jpfe quippe animus emus ptefentia cotpus muit i regitur: *2aolotes pati poted i mon nó potert ^«e inuenta res eft : que cum fenfum Dolo:i8 babeatumonalis ê . t^oc igit crit tune etiam in cotpotibtis oanato;;: qd nunc ede fcimus in animis omniü. öi autem oiligentius confideremus : Dolo2 qai oicitur coipons magie ad animam pettinet.dnime enim c oolete non cotpotis :enam quando ei oolêdi caufa exidit a cotpoxe: cam in co loco dolet ubi ledimr cotpas .'Sicut enim nictmas cotpota fentientia 7 corpota uiaentia : cam ab anima fit coupon's fenfu87uita:ita 7 C02p02a oicimus 7 Dolentia cas D0I02 coxpotisnifi ab aia ede non podit.^olet itaqa anima cam cotpore in^o eins loco ubi aliqd otigit ut ooleat.3)olct 7 fola i^uis i corpote fitreus aliqua caufa etiam inuifibiliter tridis ed ipfa in corpore incolumi. ^olet.n.non in corpore odituta/hâ otique Dolebat otues ille apud inferos qn igt;icebat:c2ucior ibac dama.lt;orp’ antes nee e,ranime nolet:nee animatü fine anima oolet . ^i ergo a oolore argumentij recte fumeretur ad morte: ut ideo mors podit accidere qa potuit aeddere 7 oolor : magis ad animam mori pertineret ad qua magis ptinet 7 dolere.^um illa nero que magis oo lere poted nó podit mori:qd momenti aufert enr illa corpora quonia in do/ (oribus funt futurarideo moritura et ede credamusr^tyerut qda platonin: ex terrenis corporibus monbudifque membris;ede anime 7 metuere 7 cupe;

7 oolere atep gander.Önde uirgili’. ibinc inqmt.i.ej cmonbüdis terrenis corpons membris:metuunt : cupiuni nolentcp gaudentep. $ed conmeimus eos m.xH.buiue opens libro habere aias fecûdû ipfos ab omni et corpons labe purgatas oiram cupiditatem qua rurf’ incipiüt in corpora uelle reuerti. (ïbi autè poted ede cupiditas : ^fecto etiam oolor poted.^udra quippe ca piditas fiue nó pueniédo quo tédebat due amittendo quo petuenerat : iiernc in oolorem.4ï-ua propter fi aia que uel fola uel oolct majcimeibabet tamè quandam pro fuo modo imortalitatê fuam:non ideo mori poterunt illa cor pora qa oolebut.}^dremo fi corpora faciüt:ut aie ooleant:cur eis oolorem podunt morte uero iferre nó podunt: nifi qa nó ed ofequêsmt morte faciat qd oolore facit/aur ergo icredibilc c ita ignc illis corporibus oolore pode iferre nó morte ficut ipa corpora oole re aias faciiit:qu33 tnnon ideo mori cogunt/Thó c igif necedarium future mortis argumetus oolor.

/®e naturalib^ eje'plisiquoqt ofidez ratio ooceat pode inter crucial^ urne/ tia corpora permanere.^ap.4.

^q vijla propter ficut fcripferunt qui V^^^aturas aialiu cunofi^ idagaft ^alamadra in ignibus niuit: 7 quids notidimi Sicilië mótes:q tâta teporis omturnitate atep uetudate ufep nunc 7 oeiceps dâmis ^uâtiatq? itegri pfeue rat:fatis idonei tedes fût nó omne qd ardet abfui;7 aia indicat nó omne qd oolere poted pode ét mori . 4^uid ad hue a nobis re^ pofeüt ejépl» :qbus ooceam’ nó ede incredibile:ut boium corpora fempiterno fuplicio punitoqt: 7 in ignc animam non amittant:7 fine oetrimento ardcant;7 fine interitu 00 leant.tïabebit enim tuncida carnis fubdantia qualitatem fuam ab iHo


-ocr page 535-

LIBER,XXr.

Mitas:qui tas mira« -ma’iafitôt reb’ indidirqua« utdemu«:ut cas ga muite faut non miremar.dma.n.nifi ocus creator ommus oedit carnis pauonis mojtui ne putrefeeret.-XS-o cas audiw mcredibile aideretur:qiiantum aifum cd oecerptus taffimas feruari, 41aod poft dic^ tandis Ipaciâ quanto euenit ut apud canbagmé nobis cocta appo neretur bec ams : oc anus pectoze pal parus aaa caro cocta quecanque pu/ trefceret piolatns atq; oblatas : nibil nodrum offcndit olfatum . ^tcmque repofitum ed pod oies amplms qstn gima :idc5 qd eratinucntu ed.jdéep pod annü nifi g, aliquâtas coipulctic ficcto«8icÔR4cao»8fuû.4^oûlt; pake oedit uel tas fngidam ms:ut obiutas mues feroet :ael tas feruidam : ut po/' ma imatura maturet .'■ ’2)e ipfo (gne mira qs eppheet .-'lt;luo queep adulta mgrefcunticum ipfe fit lacidagii pene omnia que ambit T lambit coloie pal/ ebernmue oecoloiatiatq, ex pnma fui gida carbone teternmu rfddn/Tflftp id quad rcgulanter oiffmitus ed.nâ ex contrario lapides igné candente pcecti : 1 ipfi fiant candidi *1qams lUc magie rabeat :illi albido coloje nitefz cant:congruit tamê illi lad qd album td ficut nigrum tenebtis , Çum itaep ignis i ligmf atdcatut lapides coquat: contraries habet non in contrariis rebus effectus.ft fi n.lapides T ligna oiuerfa fint :contraria tamê non fût: ficut album -7nigmsiquo^ i lapidib’ unû facit:alteru in 1ignis clams iUos tlarificansihec obfufcansicus in illis oeficeret nifi in idis uiaeret. ZÄuid in carbonibus/Tponne miranda ed a tâ ta infirmitasiut feta lemffimo fiagaf: piefïii facillimo conterantiir : 1 tanta firmitas ut nullo bnmojc coirnpatui: nuUa etate iiinfantiir:ufq;3deo;ut cos fubdei nere foleatq limites figunt.ad ouincêdû litigatojêiquifqs pod qua/

talibet tpta extitcrit ft'xuep limite non ede otcderit/^uis cos i te«a bumida infoffos ubi ligna putrefcerct ; tandfu ourare ï cotraptibiliter poffe nifi re;;t ille coimpto: ignis efficiat.-|ntueat et miraculu caki8.|Ex«pto eo oe quo lâ fans oixtm’9gt;igne cädefcat quo alia tetra reddunt ; occultifTime et ab igne igne oopit .tuq? iam gleba tâgênb’ frigida fir:igné tâ latêter Fuat:ut nulli nfo fenfui pzotfus appareat:fed open’ cxperimento etiam oum non apparet fciatur inede fopitus.)^!opter quod eâ uiuam calcê loquimuriuelut ipe ignis latens anima fit inuifibilis uifibilis cotpotis .Jam nero q; mini ed g gt;nbsp;cas extinguitur tune accenditur ƒ Öït emm occulto ignc careat aqua ei inftiditur: aqua ue perfund«ur.€tcum ante fit frigida:inde feruefcit un femctia dicta frigefeunt.fErgo uelut expirante tlla gleba :Difcede'8 ignis g latebat appaiet AC oeinde tâlt;^ mottua fie ftigida ed ut adiecta unda non fit arfura : 1 quam ealcem uoeabamus uiuam : uocemus exfinera.^tuid ed qu buic miraculo addi pode uidcafz^t tarnen additur. TÇam fi non adbibeas aqua fed oleii; qd magis fomes eft ignis : nulla cius perfufioe uel infufione feruefcit . Ipoc miraculu fi oe indico lapide legerem’ fiue audiremus.T i riodius expimetä uenirc no podet:p:ofecto aut mcdaciu putarem’ aut cette gradit’ miiaiemur. 411132 uero re^ ate oculos nros quo tidiana oocumeta uerfâtur no genere minus mirabilii fed ipfa adiduitate nt lefcunt:ita ut ex ipfa india que remota ed pars oibis a nobis:oefieremus no nulla mirari q ad nos potueft mirada perduci.Vldamanrem multi apud nos habet:! marie aurifiées ifignitorefq? lapidé gemarusig lapis nee ferro nee igni : nee alia ui ulla phibetur prefer hircino fanguine ninci. $td qui eum habent atep noucrijtinungd ita miraf


-ocr page 536-

MBER.XXI.

0t bl quibti? piimum potétia «us ofte ditur/A^obus autem non ofienditur foKane nó creduncaut fi credüt inc;cz perta mirawr.^t fi cóngent ejtpeim: Bdbucquidem mirantur mfolita : fed Bfltduiueexpeoedi paulans fubnabit edmiranonis moramenfti. dPagnetê lapidem nommus mirabdem fern effe raproiesrqd cum pmum mdi uebemê ter tnboiruï .■dtirippe cernebam a laz ptde ferreum annulas raptum arque fnfpéfii.^eide ta^ ferro qb rapuerat 1115 oedifTet luamreömunêque feinet: (deque ânulusadmotua éalten -eiiq; fuCpendit:arque ut ille pn’oj lapidi;fic alter annulus pon annulo coberebat. ^fceffit iHi eodes modo terii^: aeceffit *7quartua. jlgque fibi p mutua onejta crculia non iplieato^ intrifecua: fed ejtnnfefua adberctm :qïi calbena pez pederat anulo:^. lt;1018 lïta 015 lapidif nó ftuperetrq iHi nó folü iucrat;Ufru tna p tot fufpefa trafibatrl imfibilib’ ra omculia fubitgabat .S^ed multo cft mirabilma :qb a fratre 1 coepilfopo meo Çcuero milleuttano;d iflo lapide rompen'.ße ipfusnanque uidilfe narz ramt 'queadmedu ^atbanua cornea quondâ afr ice 015 apod eum otimare^ ^ifcopua;eundem piotulent lapidem:

1 tenuent fub argento : fertiique fupet argcrii pofuent.iÇeïde finit führ 'moz nebat manuj qua tenebat lapidem: ita ferms oefup mouebat’: arque argento medio nibilq; patietirxitariffimo nir fu ac renirfu ifra lapia ab boie : fupra fenum rapiebaf a lapide.3)igt;i qbipe ofwX’ : ®gt;X’ qb ab illo audtui : cm taq? ipfe uidenm credidi. 4luid ctia b iflo magnete legerts oicam.-Quädo iujta rus ponitur adamasmó rapit ferrus: a fi la rapuerntut ei apptpoiqnanerüt mop temftnt.'jndia mitrit bos lapidef. Éed fi eo8 nos cognitoß iâ oefiftimus Bdmiranrquâto magis flli a quib^ue mût fi cos facillimos habet: fie forfitâ

baWt:nt calcem nos qnî miio modo aqua feruefeéte qua fokt ignis ejrigni

1 oleo nó feruefeéte quo folet ignis ac ccdi;q3 i próptu nobif c' nó muamur.-*

/4Iuäta fint qnó recte agnofei que/ ant:1 tn cade' elk no fît ambigoû.

lt;0|€mm tame hommes inf deles : ^Iquibus n joiuina uF ptenta uel futur* miranila pdicamusq iHise/z perieda no ualem’ ofledere:rationc a nobis eaj^zre^ flagirât:quâ quonia no poffumus reddere.excedunt .n, uircs metis bumani: ejriffimat falfa effe que weim^upfi oe tot mirabilibus rebus quas uel uidere poffumus uel uidem’: oeberct reddere rationes, é^b fi fieri ab bomine nó poffe uidcrint: fateduc eis nó ideo aliquid nó fuifle uF futurn nó ce :qa ratio reddi nó potcft:qn qz dé fût ifta oe qbus fimili? non poreit. ‘■rtóitaque pgo p plunma q mandata fût litterismó gefta arque iräfacta fcd in ions quibufque manciia:quo fiiie quiï^ uoluent 7 potuent:iitrum uera fint ejplotabir.^ed pauca cómemoto, 3gngénhom ficilie falem pbibent ciï fue’it admot’ igni uelut iaqua fluefee iccû ii«o ipiaqueadiugit iielutiigne crepitare.ppud garammas quédâ fô te fert' ce ta frigidû web’ ut nó bibaf: ta feruidus noen bus ut nó tangaf. Sn epiro aliiim fonte in quo faces ut i ce/ ten's rjctiguâtur acccfe:fed nó ut in ce ten's accendufe/tincte.Äfbefton ateba die lapidé ^pterea fie uoeari:qb accê fus femel iâ nó poffit ertingui Jtignn ruiufdâ fie’ rgyptiemó ut ligna cetera iaqs natare fed metgi:' îqb c muabiz bus ni i ima abquâdiu fuerit inde ad aque fiipfinc rurf’emergfr:qn made faetü wbuit bumons'pcdere pgtauaii. poma îtîa fodomeç gigni qdé 1 ma turitatis fadé peruenire fs ote mo:^a lie tentata in fumû ac faufila cotio fez


-ocr page 537-

IIBER.XXL

creauit.quot;

z4tiiod th rebus mtris fuma aedcdi ratio fit oi^otenrfa creatojis. fap.7. ^T'JWr itaq; facerc non poffit oe’ nt V^^yefutgant cotpota mottuoq2:7 in igne rtemo crncicf cotpota oänato9: qui fecit mundumacelo J terras ana in aquis: mnumerabilibns miraculis plenu3;cum fit omnibus quibus plen^ eft pioculdubio mains 7 exceUentins etiam mundns ipfc miraculn.* ’Sed ifti cum quibus uel contra quos agimits: qui 7 oeum effe credunt a quo factus eft mundns :7 oeos ab illo facfos per qnos ab illo adminiftratur bic mud’ 7 mitacnloqz effectticesrfiue fpótaneoqz fine ritu 7 cnltu quolibet ipettato^;fi/ ue etia magicoqz mundanas nF no nez gant uel ifuper 7 ptedicât poteftates: quado eis re^ uis mirabilc joponim’ Blia:;2:q nec aialia fût rationalia : nee ulla ratione ptedicti fpiritus:ficut funt ea qao;2panca omemotanim’ refpóz dere affolent, dis é ifta nature; natuta eoqtfie fe habet: ^paqe ifte fût efficaeie naturarum. Æota itaq; ratio eft cur agrigentinus falê flâma flnere faciat: aqua crepitate:qnia bec eft natma ei’, 3e boe effe potins cötra naturag uidet que non igni :fed aque oedit falê folz nerc:to:rere antes igni non aque.Sed ifta ingunt falis bui’ naturalis c uis: nt bis contraria patiatur . Ibec igitur ratio reddit'7 oe illo fóte grâmatico: nbi nna uena friget oiebns : noctibus feruet:ui utracp moleftia tagentibns, Ibec 7 oe illo alio qm eft fit ottectatib’ frigidus;7 faces bhit alÜ fontes ejti/ guat accenfas : oiffimiliter tarnen atep mirabiliter idem ipfe acccdit extictâ. Ibec 7 oe lapide afbcftoniqui cu ignê nullum babeat j7ptium:acfepto tarnen fic ardet alieno :nt no poffit ejtingui Ibec oe ceteris que piget retejergbus licet uis infolita cötra naturas ineffe

uideatur:alia famén oe ilüs nó reddit' ratio:nifi ut oicatur banc eoqteffe naz turas.Sreuis fane ifta eft ratio fatcor futficienfep refponfio . Sed cum oeus auctor fit naturarii omniü:cur uolunt fottioiem nos reddere ratione:quado aliquid uelnti ipoffibile nolüt credere: eifep redditiones rationis pofcentibus refpódem’bâc effe uolutatê oipotetis dei:gcerte nó ob aliud uocat'oipotens nifi quoniam gequid uult poteftzOui potuit creare tam malta:que fi nö ofte derentur :ant a credendis bodieq; lez ftibus oicerenfur : profccto ipoffibtlia putarentur.nó folum que ignotiffima apud nO8:nern etia q notifïima pofui. )lla.n.que apud nos pteter eos quo^ oe bis libios legimus nó habet teftc: 7 ab eis cofcripta funt qui nó fnnt oiz uinitos oocti:atip humanit’ falli forte potuerut: licet cuiufep fine recta repbc fione non credere. Thas nee ego nolo temere ctedi cuncta que pofui;quia nee a me ipfo ita credunnir:tanq5niilla oc illis fit in mea cogitatione onbitatio ; cjceptis bis q uel ipfe fum eypertu8:7 cuiuis facile é experiri:fient o calce ga feruet in aqua 7 in oleo frigida eft , 2)e magnete lapide g gt;nbsp;nefcio qua fo:z bitione ifeïibili ftipulas nö moucat: 7 ferrum rapiat:oe carne nó putrefcente panonis cum putruetit 7 caro fWatoïs oe palea fie frigente 7 finefeere niuem nó finat:fic caléte:ut matutefcef poma cöpellat .^e igne fulgido qo feendus fnum fulgotem lapides cequendo eaz dificet .€t contra eundem fnum fnlgo tem utendo plnrima obfufcet . ^alec qnod 7 nigre macule offunduntur ex oleo fplendido : fimiliter nigre linee oe cSdido ipumentur argcto.3)ecat/ bomb’etqö accedete igne fie nertâf 1côtrarium:ut oc lignis pulcherrimif tetri fragilefcp oc Durisj’pntubiles oc putjibilibus fiât. Ibec ipfa quedâ cnm mfti8:qdâ cû oibus noui:7 alia pluha


-ocr page 538-

LÏBER.XXL

qofbuic IiLro inferere longu fuit.J^t bis auté que pofui nó expctaifs lecta: pietcr oc tonte iHo ubi faces extiguunf ardetesn accédtife;itincfe;7De pomi8 lene fodomo^ fonnfecus qfi martins: intrinfecus fumeis: nee teltes aliqnos idoneos a qbus utrij uera effet andne potui ud repenreÆt iUu qde5 fótem nó uieni qui iepyro uidiffe fe oiceret: fed qui in galba firmIé noffet nó löge 8 gratianopob ciuitate . 2)e fructibus autes arbour fodomita^inon tantum littere fide digne indicant : iieru5 etiâ 135 multi fe loquuntur «ptosiut bine oubitare non poffim . Cetera uero fie babeomt neepnegäda neq? affirmäda Decreuerim .»cd ideo etiâ ipfa pofiii: quomâ apud eo:ficôtra quos agimus bifforicos legiiut offendereqlia mVta multicp illo; znulla reddita ratione : ï fuo^ litterator fcripta litteris credat: 9 nobis credete qn id qd eorejpiétia fen'umep trafgreditur oipotentes oei üicimus effe faefur'nçcm bac reddita ratione oignantur . THa que melior 1 ualidior ratio oc rebus talib’ reddif: ^fU5 oipotens ea poffe facere pbibef: n facturé oicitur.que pienunciaffe ibi legiruriubi alia mnlta pnunciauit que feciffe moffratur.-’jpfe gppe faciet : qa fe facturus effe piedijit que ïpoffibitia effe pufâturrq pmifit 1 fecit :ut ab in/ credulis gétib’ incredibilia crederéf.

Zltlon effe côtra natura cû in aliqu« re cui^ natura inotuitialiqd ab eo qd trat notiiiinapit cffe oiuerfü. ^ap.S,

antem propterea refpondent fc ' credere q w bumanis féper arfuns nee unq ^ moiifuris cotponbus picimus qa bumanor coipor natura nouimus longe aliter mftitutasiundc nee illa ratio bic reddipoteffq oeillis naruris mirabilibus reddebafut dici poffit uis iffa naturalis éirei bui^ iffa

natura c: quoniS fcimns bumane ear/ nis lilas non effe naturaS .Ipabemos quides qd refpondeamus oe litteris facrisibanc ipfam falicet bumanam carnem aliter mftitutä fuiffe ante pec/ catüiideft ut poffet i^uiq? ppeti motie: aliter autc poft peccatu: qlis i erumna buius mottabtatis innotmtmt ppetem uitam tenere nó poffit .^ic «go aliter qi nobis nota êiinftituet i refutiectióc mottuor 95 qiionia iftis nó credent litteris ubi legitur qualis in paradifo meerit bomo : quantuncuncp fuerit a neceffitate mottts alien’ igbusutiq; fi crederent:nó eus illis oe pena oana/ torique futura eff operofius agerem’ oe litteris eor qooctiffiml apud illos fueriit aliquid ^ferendum ê :quo ap/ pareat poffe fieti ut abr fe babedt que/ cp res : qj prins in rebus innotuerat fue oeterminatióe nature,^ft in «t^ar ci darronis librisiqiior inferiptio é oe gente populi romani:qd iifdc uer/ bis quibus ibi legitunl bic ponas.qn celo inquit mirabile ertitit poitentum. Tllam ftellim deneris nobiliffimam plant’ iiefperuginc f^omer’ efperon appellat pulcbcrrimS dicens ; taffor fcribit tantum poitentum extitiffe: ut miitaret colotcimagnitudinesifigura curfum : qd factum ita neep antea nee poffea fit. die boe factu Ogpgio rege oicebant adraftus crsecenos 1 oio/ neapolites mathematici nobiles .Idoc certe ®arro tantus auctor poitentum non appelligt;ret;nifi effe côtra naturas uidereiur.lpmnia quippe poitêta otra natura oicim’effe fed nó fût. ^uomó eft.n.contra natmam quod oei fit uo/ luntateicum uoluntas tanti utique có/ ditoiis condite rei cuiufep natura fit.-* Poitentum ergo fit nó otra natnräffs côtra qua eff nota natura . Zints eût poitentor numeral mnltitudines:qiic biftoiia gtntiû otinent.-^d nûc i hoc uno attedam’iqd ad re de qua agim’


-ocr page 539-

UBER.)ÖU.

perhnet.4luid ita oifpofitum ed ab auctore natur cdi *1tene:quêadniodü curfus ordinanfTimus rtderu5/lt;luid tas rans legibus fixifq; finnatu r €t tamê quando ilIe uolmt qui fummo regüipcrio ac poudate qd condidit: della pie ceteris magnitudine ac fpléz dote notiffima coloicj:magnitudine: figuram:^ qd ed mirabilius fui curP otdinem legemq; mutauit : curuanit. p2ofecto tune fi ulli iam fuerüt qui ca nones adrologo^ quosuelut ieuabili computatione oe ptetcritis ac futuris adroy motibus ofcnplos habet quos Canones fequendo aufi funtmcete:boc quod œ Lucifero cótingit nee âtea nee poftca cótigide.TJos autéin ominis libus Icgimus :etiü folê ipfu 1 deride cü boe a ono oeo petiuiffet uir fanctus ^efu8 TflauetDonce ceptü pliu uietotia terminarettl retrorfu5 redide:ut regi ^Secbie.iy.anni ad uiuendusadditi: boe etia jjdigto pzomidioni oei figna rent'adiücto.^5 ida quocpmizaeula: que mentis fcimus côceda factoip : qn credût idi factaimagicis artib’tribu/ • ût:unde illtid ed qri fupi’ omemoiaui Divide iyirgiliûluidere aquâfluuiis: 1 uertere fidera retro.Uris T fluutu5 deride fuperms mfenufq; duxidetcus populus oei Ductoze fupta memotato Jefu TUaue uiâ carpet;7 Ihelia ^pbe ta tranfeunte:ac podea oifeipulo eins Ihelifeo id ede factü i faens littens le gimus:7 retrouerfum finde mapmuj dd^ regnâte ^jeebia mö omemojaui m^.'Q.ri uero ri Lucifero ^larro feriz pfit:nô ê illfe oietus abrai petenti bôi id fuide oeeduj-Tlon ergo ce noritia nafa^z caligmê fibi faciât ifidelesiqû nô podit ialiqua re oiuinit’ fieri aliud q? i ei’ natura p bumanâ fuâ ejpictiâ cognoueriit.Ctuâui6 7 ipfa queire^z natura omnibusnota funt ;nô minus mira fintredetep dupenda ofideratib’ cûctis : fi folerent bomines mirari nifi

rara.û.m8.n.confulta ratione non uidcrat in bominû inumerabili nûero fitate 7 tanta nature fimilitudine:ualri 7 mirabiltt fie habere fingulos figu/ las facies :ut nifi inter fe fimiles edent nó oifcernerétur fpecies eo^z ab aiali/ bu8 ceteris:7 rurfus nifi miet fe oidiz miles edétmô oifcernactur figuli ab boib’ ceteris.Z^uos ergo fimiles ofiz temur :eofdem oidimiles inuenimus. ^ed mirabilior ed confideratio didiz militudinibquoniâ fimilitudinê iudi’ uidetur ejpofcere natura omunis . ^ï tamê quontaj q fut rara ipfa fut mira multo amplius admiramur qn duos ita fimiles repim’:ut i eis mfeernedis aut femper aut frequêter erremus.ßs qri wji fcriptum a parrone:licet eo;2 fit bidoticus idemep ooctidimus.fo:/ tade ucre factü ede no credunt:aut qa non Diu manfit alius efufdem fideris curfu6:fed reditu ed ad folitü:minu8 ido monentut epeinplo. I^abeat ergo aliud qri etia nunc podit odcdi: edq; puto oebere fufficere :quo omoueStur cü aliud aduerterint in aliqua iditu/ tione nature:eamq; fibi notidima fece rint.nó fe inde oeo oebere pfenbere: quafi ea5 nó podit i löge aliud ^ eis cognita ê uertere atep mutarc . Sierra fodomotü nó fuit ita uriep ut nücc.f5 iacebat fimili cetezis facie.eadéq; iiF ét ubeno’e fecunditatc pollebat. T^a oei paradifo in oimnis eloquiis eóparata ed.lhcc podea ^ tacta oe celoed;ficut illo:;2quoep attedatur bidozia: 7 nüc ab eis qui ueniiit ad loca illa cofpicit'; .pdigiofa fuligine berrori ed:7 poma emsintenozé famllam médads fup/ ficie maturitatis mcludunt . ^cce non erat tali8:7talis ed.^cce a condito:e naturaru natura ei’ in bac fcdidimas Diuerfitatej mirabili mutatiôe ouezfa ed.^t quod pod tas longiim accidit tépu8:tâ longo tépoze pfeuerat. $icut ergo non fuit impodibile oeo quas


-ocr page 540-

IIBER.XXL

oolutt inflûuerejûet nô ê ïpoiïibik: w gcqmd uoluent quae iftùmt mutaze natura».dinde iHo^ quoq; muaculo^ mFtimdo ûluefanque môltra :oflcta: pozteta :piodigia nunaip3ntur ./ine recoUre Tcômemozare ft oelis ; buius opens qui» erit fini« / «lùonltra fane Dicta pbtbent a mófiran^ ; qdabqd fignificado oemoflret . «t oftenta ab oftedendon pottenta a ponédendo ; ideft pnoftédendon ^digia q « porro oicât ided futura pdicat.ped uiderint eoiçj oiectotes quomô ej fis bue fallaf: fiue inflinctu fpintü gbus cura eft tali pena oignos aio» boius nojie curio/ fitatis rbetib’ iplicareiét uera pdicât: fine multa oicédo aliquâdo in ahquid ueriran« incurrât.'tlobi« tamé iita q uelut côtra natura fiât 7 côtra naturâ fieri dicunturiquo mote bouts iocup eft apoftoP oicédo otra naturâ iolea tnfitiî olcafta^ factû effe participé pin guedinis oleen môfîraiofîéta; potte ta: ^digia nucupantur:boc môftrare oteitur boc oftédere uP jjftédere : boc pdicere qd facturé fit oe^iq oe coipoz ribua boius fe pnunciauit effe facturû noUa ipediéte oifficultateinuUa pferiz béte lege natute.4tuomodo aüt ptenû ciaueritifati« in libro fupiote oocuiffe me exiftunoiDeccrpcndo oe feripturi« färti« 7 noms 7 uetezibusinö qdé oia ad boc ptinétia: fed q fufficete buic opi ludicaui.

/45e gebénâ:etematuq; qlitate pea?.

flt;4od igit oe Tempiterno fuplicio l^gt;^amn3to2U5 per fuu5 ptopbeta5 o?Dixit;fiet omnino fietiuermts eo? no moiictur:7ignis eo? no ejtiguef. 4d boc .n.uebemétius omendandus: etia Dominus Vus cü mébra q boieg fcandahsant ^i« bominib’ ponezet: quos ut fua mébra oejtera qs dilfgit: eaq^pzeciperet amputari . Sonum eft tibiinquit oebilé introire in nitam q?

0U38 manu« babétem irc m gebennaj ignis ine;ctinguibili8 : ubi uerints co? nö moritur;7 ignis co? no e;ctiz gmtur.i^imiliter d pede.bonû eft tibi inquit claudus introire in mta eterna: qj DUOS pedes babenté mitti i gebénâ ignis inejtinguibilisiubi uermis co? no motitur :7 ignis non extinguitur. Huon aliter ait 7 oe oculo.4onum eft tibi lufeum introire in regnum oeuqs DUOS oculos babentem mitti t gebénâ igni8:ubi uermis co? non mo2itur;7 ignis no cjtinguitur. ‘'IQon.n. pmit uno loco eadé uerba ter oicere . /Sue non terreat ifta repetitto:7illius pene côminatio tam uelxmens ote Diuino.quot; Îltium aüt co? igné fcilicet ac uetmes qui uolunt ad anime penas nó ad cotz pons pertinere:dicunt etia uri ooloze cum fero atep infructuofe penitentes eos qui fuerint a regno oei feparati: 7 ideo ignem p:o ifto oolo« nrente non cogrue poni potuiffe contendüt.^nde illud apoftolieft.41ui8 fcandalisator 7 ego non uror/Cundem etia oolo:é: uermem putant intelligendu eftc.Tla fcriptus eft tnqmunt.$icut tinea uefti mcntum:7 uermis lignum : fie meror dcruciat cor uiri ..^ui nero penas 7 anime 7 cotpozis in Ulo fuplicio futuz ras effe non oubitant:igne uri cozp’: antmam autem rodt quodâmô uerme merotis affirmant. XjLuod 7 fi crediz bilms oicitur iquia utiqj abfurdü eft ibi oolorem aut cozpoiis aut anime Defutu?.4Ego tn facilius epftimoiut ad cotpus oicam utrunep pertinere^ neutrü;7 ideo tantü in illi«oiuie fcriz prure uerbis animi oolotem : quomô ofequens effe intdligitunetiam fi non oicatur :ut cotpote fic oolente animus quoep fterili penitentia crucici . Legii qppe^ in ueteribus fcriptuns: uidicta camis impü ignis 7 ucrmis . |?oruit breuius dici uindiefa ipti.^r ergo oictü é camisipfiinifi qa utrücp ideft


-ocr page 541-

LB^XXI.

1^181 ocrmis pena ent carme.*’gt;rrfï mndictas carme ^pterea oiceteuolmt quia hoc in bomtne uindtcabitur qd kcandum carnetn uitent :p2opter hoc tmsueniet in monem fecundasiquam fignificauit apoftolne mcene : fi enim fecundum carnes nixeritiemoiiemini. Cligat quifque quod placet:autignes tribuete co:poji:aio uetmestboc ƒpe: illud tiopice:aut uttucp jiptie cotpoti. Jam.n. fatte fuperiue oifputaui.pofTe enimaita etia t ignibue uiuere i uflioe fine cofumpttone:» ooloiee finemojte: per miraculu oipotentiffimi creatotis cui boc poffibile ce qui negat a quo fit quicqmd in naturie ommbue miratur igno:at.^fe enim eft oeue qui omnia in boc mudo magna 7 parua mnacula que cômemojauim’:etiâ icóparabilic' plura que no omemojauim^ fecitieade quc ipfo mundo atep omniu majimo miraculo iclufit . ^ligat ergo unuse cuobue quifq^ qb placetmtm 7 ueime 7 ignes ad cotpue jjpneran ad animii tradato a coipotalib^ ad incotpoiaiia uocabulo ejiftimet pertinere.4^uid Butes ifto^ uerus iit.ree ipa erpedifi’ indicabit.qndo eut fciëtia tâta factor; oteie cognofceda^ illarum penarum neceffana no fit ejpientia : fed ea que tue ent plena atep perfecta : ad bec.n. feiendû fapiëtia fola fufficiat.Tluc.n^ ejpte fdm^: oonec ueniat qd pfectü ê: DUS tn nullo mó illa cotpota taha fii/ tura crcdamue.'ut nullte ab igné afft/ ciantur oolohbue.

Z|ln ignie gebenabe fi coipotalte eft pofTtt malignoe fptte.i.demones into: poteos tactu fuo adurereXap.td. «

'^coccniit queiere fi no etit ignis J Kicotpotalie fient e animtoolot: fed wipotalis taent no^i^ uteo poffint coipota cnictari:quomodo i eo erit et pena fpintuu maligno:;2.-^e3 quippe

Ignis ent fupheio.f.boius attribut’7 oemonutDueiecbufto.^ifcedite a me maledteti in igné eternuiq pparatue ê diabolo 7 angelte eiuemih qa fût qdâ fua et demombue cotpoia ficut ooctie boîbue iiifus ê.ej ifto aere craffo atep bumido cm’ ipulfue ucto flûte fctitur; 4td genue elemêti fi mbtl igne ppeti poftet nô ureret feruefacute in balneie, Üt.n.urat por untJantq? qd patiC #1 aût qfq? nulla bfe mmôee corpora Bfteuerat:nô eft d bac re aut labotâdû operafa îqfitione:aut otentiofa difpo/ tatione certandus tur.n.nô oicam’ qjuis mine tn uerie modie et fpintus icotpoieos ce 7 pena coipotalie ignie affligi fi (pue boius et ipfi jjfecto in/ coipotei 7 nûc potuerint idudi cotpo/ ralibue mcbue:7 fût potencotpomm fuorus uinculis ifolubiliter aUigan? 4dbeiebûte:go fi eis nulle fût eozpo/ ra:fpu8 oemonû into (pof oemôee licet incotpotei coipoieie ignibue cruciâdi; itô ut ignes ipfi qbus adbcrebunt eoqz iunctura infptrentur:7aialia fiant que oftent fpu 7 cotpoteded ut oni mins 7 ineffabilibus modie adberêdo aedpiz êtes ej eignibue pena nö liâtes ignib’ uita :qa 7 ifte aliue mod’ quo cotpo/ ribus adberct (pus 7 aialia fiut:omnt no mirue c nee opbedi ab boie poteft: 7 boc ipfe bó eft. 3)icerc3 quidem fic Btfutoe fine ollo fuo cotpote fpueificut ardebat apud inferos ille oiuee quado oicebat oudor i bac flâmainifi oueni/ eter refpóderi cernerc talc fuifte iUas fiamasiqles ocult quoe leuauit 7 ta/ 3.1rus uidit qlis Imgua cui bumorem ejiguii oefiderauit ifùdi : qlie digitus ta^ri oe quo id fibi fieri poftulauit: obi tn «at fine cotpotib’aie.^c ergo incotpotalis 7 illa flama qua erarfit: 7 illa guttulla qua popofcit ; qlia funt ct uifa oojmientius:fiue in extafi cer/ nentius res icoipotales babetes tame fimilttudine cwpo^t.Tlas 1 ip« bo co


-ocr page 542-

niBER.XXI.

fpü no corpoje fit in talibus-uiïis ; ita fe tame tune fimiks fuo coupon uidet: ut micerner« omnino nó poffit.4ut uc ro gebéna illa qu ét dagnum ignis 7 fulpbons Dictü cd cotpoteus ignis ent 7 emeiabit cotpota nanatorum . aut 7 boiu3 7 oemonü:folida boiu; : aerea Dcmonu.4ut tams boiu5 coipoza cos fpiritibus:Demones aüt fpus fine cor/ potihus berétes fumédo pena nó ïper tiédo uita cotpotalib^ ignibus. Unus quippe uttifep ignis erit ficut ueritas ©ipt.

zin boe ratio iuditie babeat : ut non fint extéfiou pena:^ tepota $ fuerunt peccatoy^iiap.it, n]|cante quidam eo^z cótra quos Defendimus emitates oei imudu potatmt pio peccaris qualibet magnis paruo.f.tépote ppetratisipena qinfep oânetur eternaiqfi ilhus id un^ mdi tia iegis attédatint tanta mota répons qfep puniatiinquata mo:a tpns unde puniietiir admifit Octo gfiieiajxnar in legibns ede fenbit 4ullius.3)antï: uinoila : neibera : talioné : ignominias: exiliü : mortes ; féminités.^uid borû ed qd Hl breue tépiis j »cuiufep peccati celeritate coartetur : ut tanta uindieetut morula quata oepbédif ppetratüinifi forte talio/^d.n.ait ut boe patiar q^ep qd feeit Cïnde illud é Iegis.Oculü p oculo oétem pro Déte. ^ieri.n.poted: ut tas breui tépore qfq; amittat oculus feueritate uindieteiques mlitipfealten imptobitate peccan.porto aüt fi aliéné femfne ofculü infïjcuiranóis fit uerber nindieareinóne qui illud puncto tpris feccritncorporabili boia^fpacio ucr/ beratur:7 fuauita8 uoluptatis epgue oiutno Dolote punit? Zinid i uïdilis.-’ Tliiqd ibi ta diu qfep iudifäd^ ed edc ®*^’* .’^ ®'** ®^* “” mcroit alligari: fö iudidime anofas penas fuus i ope/ dibus pendatiq uerbo aut ictu celerrie trâfeûter uFlacediuit ons uF plagautt.quot;

las'nero oamnusiignominaiexilß :7 feruitusicn pleriiq? fic idtguf ut nulla uenia relazentur:none pro bnius mte mô fimilia penis uident' eternise ^deo qppe eterna ede nó poduntiga nee ipfa uita q bis plectitur potrigit'i eternus.

€t tn peccata one uindieâtur lógidimi tepons penis:bieuidimo tpre ppetrat: nee quifèp enitit qui cenferet tam dto nocétius finienda ede torméta qi dto factuscd ud bomicidit )uel adultenu; uF facnlegiuiuP quodlibet aliud feel’’: no téporis lóginidine : fed iniqtatis 7 ïpietatis magnitudine metiédus. 4tui nero pro aliquo grandi crimine motte mFctatur: nuqd mota qua occiditur q pbreuis é ei’ fupliciu leges ejcidimât: 7 nó qgt;eü in fépiternus aufeiut oe fo/ cietate uiuétiuSTZld ed aüt d ida ciui täte mottaliiboies fuplicio pme mottif boced w illa ciuitate imottali boies fuplicio fedide mottis auferre . Öicut .n.nö ediciunt leges buius ciuitatisiut in eas qfep reuccet occifusific nee lUi’ leges ciuitaris admittiit: ut ad eins qs ultra beatitudiné reuocetur eterna;fez cunda motte oânatus. ü-uo mó ergo uerus ed inqut qd ait £brid’ ueder: iqua mé'ura méd fuetitis iea remetief uobis : fi temporale peccatum fuplicio ponitur eterno,*’ 'tlcc attendunt non jipter equale téporis fpanusds J^pter niciditudines mali: ided ut qui mala fecerit mala patiatuneandé oictâ mé/ furas fuide.■Quäuis boe in ea re ƒpc podit accipi oe qua ons cu boe oiceret loqbatnr.i.oe iudiens 7 odénatiöib’. proide qiudicat 7 odénat intude:fim dieatur 7 odénafinden eadé menfura reapitiqiuiu nó boc qd oedit.Judicio ,n.fedt;iudieio patif Zlnauis Dana/ tioné fecerit qd iiqnu é :patitur oam/ natimié qd iudus ed.

//Se magnitudie puanratöis pme:ob qua eterna pena oib’ ocbeatur q çctra gratias fuerint faluaioris.Cap.iz.


-ocr page 543-

IIBER.XXI.

rfy Cd pena rtemaüto oura a na/ fh fenftbuß uidewr bumâi8:^a i bac mfinmute monbundomm fenfiiü oeed lUe fenfus alttïïime punfïimcque fapiênerqno fentin poffit quatu nefas in iHa pn'ma pzeuaricatione onnïïu ê. Xluanto enis magis homo fruebatur Deo :tanto matoie imptetate oerehquit Deü:'ïfactused malo oignuaetemorq hoc in fe peremit bonus q® eff« poffA in eternum . Ibinc cuniuerfa generic bumani maffa Danata:qnonia qui boe pmitus admifitred ca que i illo fuerat radinta fua (lirpe puniras é:ut nulP eb boe iudo oebiroqj fapltcto nifi mi/ fcricojdia 1 indebita gratia liberetur: atqs ira Difpeniatur genus bumanü:ut in qbufda oemóftretur qd ualeat miz fericots gratia:'! in ceteris quidluda omdicta ‘Xleqsnuciiq? pemöfltaref in oibu8:qa fi oes remanerct in penis iode oânationis : in nulto appareret mi^icots gra oirimêtis.rurfii fi oes a tenebns traiferrcmr i luce i nullo ap/ pareret feueritas ultois.^n qua ^fea mho plures q; in ilia fût ut fie odedaf qd oibus oeberetur.4td ft omnibus: redderetur iuditia uindicätis:iuße ne mo repbcderet. qa uero tas mPti ejride libtratur:ed un agantur majie gratie gratuito maneri laborantis.

Z^ötra opinionê eo^ qui patat enz minofis fuphna poft motte 'caofa puf gationis edbiberi.^ap.i^.

,^pv Vfonia qdc ^uis ipenita nulW _^gt;Fuelint effe pcccät8 : tnoés penas emêdationiadbiberi putat: uF bumâis inflicras leg'bus uel oiuinis : fine t bac nita fiue poft motte : fi aüt parcafbic cniq?:aut ita plecratur ut bic nó corriz gariir:lfgt;ine eft Uarronis illa fetcria; ubi cu oipidet o trenis cotponb^ moz ribundifep mébiis:qd aie bine metoût cupiont gandêtq3 Dolentcp:ncc auras ßufcipiut elaufe tenebris i catcet ccco: fecut’ adiunxit atip ait./^in 1 fupre mo cu lumine uita relinqt.i.cü oie no uidimo relinqt cas ifta uita;nö tn inqt $mne malus mifetis:nec füditusoês iojpote e;tcedüt peftefpcitufqjnecede eft uójlta üiu ocreta modis inolefcerc miris.Crgo e^ercetur peni : ueterücp malo;t ^upltcia c;rpendüt;alie padu€ ianes dufpenfe ad uêtoscalns fub gut* gite uafto jJnfectam eluitnr flt;elus:aut ejutreur igni.-Chii boe opinât ' nullas penis nifi purgatorias uolüt ede poft motte :ut quoni a terris fupe: iota funi clemctataqua : aer : ignis : ej cliqua ifto;2mundet pejpiatottas penas.qö terrena otagionc otractu c.4cr quippe accipitur ïeo qgt; ait fufpenfe ad uctos: aqua i eo q , att fub gutgite uafto:ignif eût fuo nomie wtedus ccd oijit :aut e^uritur igni. “if os ueto et in bac qdç nita mottali ce qfdas penas purgatoz rias afitemur:nó qb^ afiligiitur quo^ nita uel inde fit melior uel potius inde fit peior:fed illis funt puigatoiieiq cis coerciti colliguntur . vetere oês pene fiue tépotarie fiue fepitne : ficut unufz qfcp oiuina ptouidêtia tractandus eft inferuntur:uel jgt; peccahs fiue pterin's fiue in quibus adbuc uiuitille qplecrif uF pto ejercédis oeclaradifq? ànitib^ p boks7 âgelos:feu bonos feu males, Tla 7 qfep malt aliqd alterius imptoz bitate uF eroite patiaturipeccat qdê bo q uF ignotantia uel iiuditia cui^ malt aliqd facit: fed nó peccat oe’ qui iudo q^uis occulto iudicio fieri finit. $cd té potarias penas abt i bac uita tarn :alij poft motte:alü 7 nuc7 ruemerutamen ante indicias illud feneriftimi tnouifz fimusq? patiutur.T^ó ante ueniutoés ifêpitcrnas penasiq poft illud indiciu bis funt future qui poft motte fudinét têpotales.‘'^as quibufdas qn in ifto non remittituriremitti i future feculo: ideft ne futuri feculi eterno fuplicio

.3.2,


-ocr page 544-

IIBER,XXL

ponianmraas fupra oipmUB.TKanT/ ftmi fût autrq nullas i bac Uita fj tâtû poll cas penas luunt.Quille tn aliquos Qufq5 ad oarepita fcnectuté;ne kuif/ fima gdi’5 kbnculó fenfcrint:qetaquc Mytentintâtî ip noutm’-ï aiidimm’,

/^epenis tepotalis bnp uiterqinV fubiecta eft bumana coditio. iap.iq-’

ZqV Cfan^ ipfa oita mottalium tota V,^Jpena fit:qa tota tctatio eft : ficut facrelntere perfonâfubi kriptus, eft. Tlüqd nó tctatio ertnita bumana fup t’râ.-''î^ô.n.pariia pena c ipa ifipiêtia nV iperitiarqne ufq;adeo fugiéda nie/ rito tudicatur;ttt per penas oolonbus plena? pueri cogafquetp artificia uel Iras dikere ipfüqj oikere ad qd penis adiguntur ta penale ek eis:ut nóiwq; ipfas penas per quas cópeliüt oikere: malint ferre ^ oikere. ^j^us auté nó ejbotreat l mo:i eliga»:n ei jiponatut But mots perpetiêda:aut rurfus ifâtia que quidc non a rifu fed a fiectu otdit banc luce:quo qd malotu? mgieffa fit nekics ppbetat quodämö/dolum qn nat’ efl knit rififfe 5^toaQren:nec ei bóf aligd inokruof’ nP file pottédit. •“^â magica^ tartiû pbibeffuiffe tue/ tor.41iif qdc illi nee ad ptefentts uite nanâ felicitatc:9tra fifos inimieos ^/ oefTe potuerut . 4'Tlino quippe rege Bfrvrio:2:cii5 effet ipfe bactriano^ rej bello fupatns c.|!»rorfus qd kriptu c: graue mgu fup filios 4da5:a oie ejit’ 05 neutre matris eoa2 nfep in oiem fez pulture in matre? omnium:ufqnradeo ipleri necefTe emf ipk parunlf plauaz crû regeneratóis ab otiginalis peccati quo folo fenebafnr uinculo iam foluti: tnala irfta patiëtes :nónolli i kurfus fpiiu maligner align patiâtur . XJue gdê pafTio abfir ut eis obfit:fi bac oita iilfa etate et ipfa paffione igrauckente 5 aiam oe cotpote ejclndcte finierut.

/■Ctd omne opus gre oei ernctisnos o j)füditatc ueteri8 mali:ad fututi fez tuil ptineat nouitatem. tap.iy.

^u T^rum tarne in gtaui ingo quod /rofitnj elf fup filios (^dasaoie ejitus oe uêtre matris eo^;ufcp i dieg fepulture in matrc oiu5;ct boe mediü mirabilc repit : ut fobrii fimus atque intelligamus bac uitam de peccato illo nimis nefario qd t paradifo ppettatus ckifactam nobis elk penale totuep qd nobiïcü agif p tekamêru nouu :nó pz tinere nifi ad noui kcPi beteditatc noz uasnit bic pignoie accepto illud cuius boe pignus ê fuo tpte ofequamur :nüc aufc abulem’ in fpe:! jifteictes oe ote in oiem fpu farta carnis mottificemus. ‘'f’^ouk.n.ons q fut cuis.^t quotquot fpu oei agut bi filij fût oei: fsgfa non natura.Vmc’.n.natura oei fili’: japt nos mificotdia fact’ eft bois filtus:ut nos natura filij bois filij oei p iUû gfa fierem’.«i®3nês qppe file imutabtlis: natural nias i qua nos fukipet fukcpit B nobis.1 tcna;coinitatis fue nfe îfirz mitatif paitieeps fact’ c:ut nos i meli’ omutati;qgt; pecótes mottalefcp fumus: ei’ imottalitatis l iuffitk participatôc amittam’:' !qd in natura -nfa bonum fecit.implet fümo bono ei’ nature boz nitate fnem’.^icut n.p unö homines peceâte i boe ta graue malu oeueim’: ira p unû boies endeep oeû iuftificâtc: ad 111d bonû ta fublie uëiem’.Tlec qf cp fc relxt ab ifto ad illû nankffe ofiz derc:nifi cû ibi ftierit ubi tctato nuHa critmifi pace tenuerit:quâ belli bui’ i quo caro ocupikit aduerf’ fpus a fpus iierfus carnè mPtis a uariis certamib’ qnf.H^oe aut bellus nüq ; ullu5 effet: fi natura bumana p liberu arbitriosi rectifudie i qua facta ë pftitilTet. Tflüc nero q pace felij cü do bic noloit:fec5 pugnat ifeltj.a boe quoepcü fit malu niifabilc:meli’ c tn q? pota uite bui’-


-ocr page 545-

lIBER.XXr.

4lötItU8 ofligimrgppe cu mfiisr^ fUg fine ulla oflicfióe oommat.lt;lpeliu8 eft iqua bellü cü fpe p3c»8etne:q5 fineul/ la liberationts cogitatione captiuitaa . ^uptm’gdc ét boc beUo carere:7ad[ rapededa ozdiatilTima pacê:ubi firmif fima ftabtlitate potionb? iferioza fob/ daf:igne oimniamozis acccdimuz.85 fiqdabfttalibi tab bót fpe» nulla eet: male oebuim’ i bauw conflictationi» molcdia remanererq? mins i nos Bo/ minationc nó eis refiftendo pmittere,

ZÖubqnibus gratie legibus omnes regenerator babeant’ ctaks .£ap.ftf. (n l^rum tâta eft oei mifericotdia ï iiafa mifencotdie q pparauit i gloiiâ: ut ét pma bots etas.i.ifâtia q fine ullo reniffu fobiacet carm/ï fernda q puert tia nuncuptfiubi nondw ratio fuicepit bac pugnâ;- îfere fub oibus uitiofis oe lectatioib’ iacet:qa licet fati ia ualeat: 1 ideo ifâtiâ tîâfiffe uideaf:nödui ea é pcepti capax ifirmitas métis:fi facra/ méta mediatoiis acceperitict fi banc i eis annis uitaj finiat trad ita fciltcet a poteftate tenebzar » regnö xpi:nó fdu penis non pparefermsifs ne ulla qdé poft moztem piirgatozia tozmenta pa/ tiatnr . ^ufficit enim fola fpiritualis regeneratio : ne poft moztes obfit qd carnalis generatio ram motte otrapt. 1^115 agt;'k uentug fuerit ad etates que peeptugias capitis fubdi poteft legis imperio:fufcipiendu5 eft belluj côtra uitia 1 geredû acràer:ne ad oânabtlia peccata perduesf.^tfiqdem nondum nictoziar ofuetudie robozata fût:fa ci/ li’ uinranmr 1 cedunt:fin auté incere atep ïpare ofueuerûtilaboziofa oifficul täte fnperâtnr.T'îeep.n.id fit uezaciter atep finccritf:nifi uera oelectatôe iufti tie.lboc é aût fidc cbzifti, TClam fi lej iubens adfitn fpiritus iuuans oefitip -ipfas ^bibitionem oefiderio crefcente

atq 'nicéte peccatiret reat’ puaricatôfs acceditmt nônun$ fintapriffima nitia que aliis intus uirant ocralftsiqueque putantur elle ùtutes in quibus régnât fopbiat-ïquedam fibi placcdialtitudo rmnofa.^unc itaep uicta uitia oeputâ da funticus oei amoze uicunttinquem nifi oeus ipe nô oonattnec aliter mlip mediatozé oei a bominus boies ;pug 7efû:q fact’ c pticeps moztalitatif niez lit nos participes faceret oiuitatis fue, pauciftimi aût funt tante felicitatisrat ab ipa ineunte adolefcétia nulla oânaz bilia peccata omittâtiuel in flagitiis uE in facïozib’;uF i nefarie cuiuf^ ipietaz tis erzof;f3 magna (pus largitate opp manfqcquid in eis poftet carnalf oez lectatôe oomïan.lÇlurimi uero pcepto legis accepte : ras pzius uicta fuerint pualctib’uitiisi-r puaricatozes effectt: tue ad gras ofugiût adiuuâté qua fiât a amarius penitédo 7 uebementi’ puz gnâdo pzius oeo fubdita atq; ita carni ppofita méte uictozes.Zj-uifquis ergo penas cupit euadere fépitnasmo fold baptijetur aer et luftiftcefixpo:ac fie iiere tzâfeat a oiabdo ad cbzinû.^»iirz gatozias aût penas nullas futuras opi netur nifi âte illud ultimu tzemendtiep iudiciû. Tneqiiaq; tn negâdû é:ét ipfû etnu igné ƒ diuerfitate mezitorz^uif malor:aliis leuiozcialiis futurum efte graniozc;fiue ipfi’ ms atq; ardor pzo pena oigna cuiufep uarietur ; fine ipfe eqliter ardeatifj non equali moleftia fentiatur.

/Se bis doi ptjtant nnllor bominns penas Î etnu5 efte manfaras.55ap 17.

^■ZRv Sfnc lâ cû miPieozdib’ ntis âgé —A, “dû ce mdcon pacifice oifputâdû quF oibus illis boib’quos iuftiftim’ iudex Dignes gebéne fuplieio iudicaz bit:uFqbufdâ cor nolût credere penâ fépitemâ fmurâifs poft certi tpzis me tas:ƒ cuiufep peccati q^titate légions

.».y


-ocr page 546-

LIBER.XXL

fine brtmons cos ide ejiftimant hbe/ rädo8.43tu3 in re mificoidior jjfecto fuit Eugenes g ^ ipfag otabolu 7 an/ gelcs ei’:poll grauiou pro mentis 1 Diutumioja fiipl!cia;c;tillis cruciatib’ eruedos atq? fociados fanais angelis credidit.Ss illii I ƒpter hoc i jjpter alia n0nulla:7 maxie j^pter akeinäfe» fine celTatione bearitudies 7 mifcnas:'7 Ratinis feniloqz interaaHis ab iftis ad illas atep ab lUis ad ikas it’ ac redit’ termiabilesmon immerito reptobauit ecdefia Zinia i hoc g » mificow nide/ bafamifit:faciedo faetis ueras mi^ias gbus penas liieret:l falfas beatitudie» igbits nerit ac feenrnj hoc c fine note cert11 fepirni boni gaudiii no babcer, Jlonge ante aliter iflo^ mifericotdia bumano erat affectu rqm bominii tHo indicio oanato; :miftas tptalesioinm uero g nP citins uF tardins liberatnr: etna felicitate pntat . Zine fetctia fi^ pterea nera i bona ga mificors citato erit melioi 1 nerior qnato mificoidi/ or. ^jtedat’ergo ac jjfndaffós bin’ mtficotdienfq; ad oanatofagelof:pfal te poll mPta atq? ^lija qatiilibet feePa liberados.^m nfep ad nniuetfa nafa^ manat bumanaliai ad âgelieâ nentû fnerit moj arekit/Tló ande't tn fe nl/ ten’ miferado poirige«:'»ad liberati one ipfi’gnoep oiaboli pnenite.öJenj fi aligs audeat uicit nepe iflos :^ tn tâ to ineniferrar oefoiminsi' tatra recta oi nerba pnerfi’ q^to fibi nidef fetirc clemetins.

/Ve bis g noniffimo indicio j?pt in/ terceffione facto:j? nemine pntâtoanâ dn effe. ^ap.tS.

Sint ét gnales in colloctifionib’ nris ipfe fus ejpt’-g cn nenerari nideanror fcriptnras factas : motibus iptobadi fotiaagedo caufa fnarmnlto maiote $ iHfmificotdia oeo tnbuunt erga bnmanns jen’.^imnt.n.oe ma lis 7 ifidelib’ boib’ wititns gdc nern'

pdioü êe g» oigni fictifs cn ad ludiau netos tuent:mificotdia êe fnpatnras. 2)onabit.n.eos ingunt miftcots oe’: pcib’ 7 interceffioibus fanctoqe fuo^. Si.n.otabât j jillis git eos patiebant inimicosignâto magis git nidebüt ba miles fnplicefg? ^flratos/'flecp enis credendus êaiut tûc amiffuros fâctos uifcera mificoidie:cn fiierit ptenilTime ac pfectilTime factitati8:uc g tóe otabât ƒ iimids fnis git iipfi fine peccato nó eraf:tune nó otêt pfuplicibus fais git nullus ceperint bre peccatus-flut nero oe’tnnc eos nó ejandiet totltantos filios fuos;gn i tâta eo^ factitate nul/ Ins inneniet oiattöis ipedimctn / ^c/ nunonins uero pfalmi:' !iUigpmtttüt infidèles atep ipios boies pfaltê longo tpte cruciari :1 poflea oe malts oibus erui:fed magis idi pto fe oieüt elfe übt legitur. T^nngd obliuifcetur mifereri oe’;autotinebit in ira fua fuas mi^a/ tiones/j^a ei’ ed mgütuit ocs idignt beatitudie fepiena ipo iudicäte pumaP rupbao fêpiterno.6ed fi uP lógns nel nlló ce pmiht:ƒfecto:ut polTit boe fie ri otinebit ï ira fua mifanöes fnasigd eu pfalmus oint nó êe factum. Tló.nr ait affirmâdo otinebitifed negationem fnb iterrogatióe pone's:cn an otinebit itiogat:ntmi:s odêditiga nó dia miz Patiöes fuas i ira ttineat.Sic ergo idi oolnt iudicü oei omtaiionê nó ede me dacêicpuis fit neminê oanatur’:gnc/ admodö eins ominationem gua Dijit enerfua fe ede nininê ciaitatêimêdacê nó podum’oicerei'ttn nó ed factum ïgunt g’ fine ulla oditióe pdijit. Tlon .n.ait nininê eoertet fi nó egerit peniz têtiâ fetp eoirexeritifs boe nó addito ptennnciauit euerfionê fnturâ illi’ ciz nitatis. ZStnas owinationem ^pterea oeracê putât.ga boe ptedixit eeus gó uere oigni eraf patiripuis boe nó edet ipfe facturus.'Tias i fi penitênb’ pez I^reit ïgunt:utig; illos penitentias nó


-ocr page 547-

UBER.XXI.

ignoutut actinlis:-T tn abfolute ac off finite eo^ euerfionej futuras effe pdi/ jit.lhoc ergo état inqmunt in ueritate feoentattstqua erant oignnfcd in ra/ none miferatioms non erat : qua non otinuit i ua fua;ut ab ea pena fuplicib^ parce:et:quâ fuerat cötumacibus ami/ natua.$i auf tunc pepctc aitit:quando fanctü funs jopbetam fuerat parcendo amflamr^’iquäto magia tue müabili’ fuplieantibus parcetiqn ut parcat oes fancti eiu8 oiabunt/Sled hoc quod ipi fuis coidibu8 fufpicantur ndeo putant fenpturas tacuiffe oiuinaaiut multi fe coirigat uP piohjaru uP eternaip tioie pena^ il fmt g pofTinf oiarc ja ei« qoi no fe coirejrerint.fhec tn opinât* omni modo id eloquia oiuina taeuifTe . Tia quo ptinet inquiunt quod feriptuj eft: ^ mulra muliitudo ouleedinif ttue one qua abfcondifti timetibus temifi ut i/ teHigam^ ^pt timoic fuifte abfcôditâ mifericoidie omine tarn multas fecrez tamep oukedinc ^ddunt ct ƒpterea Divide 3poftolu5:concluut enim oeus oe» in ifidelitate ut omnib’ mifereaf: quo fignificaret tp ab illo nemo oam/ nabinir. Tlcc ifti tarnen g boe fentiut: bac opmionc funs ufep ad liberationc nP nullas oamnationem oiaboli atep angelo^ji ei’ eitendut . Ihumana gppc circa folos boks mouct* mificoidia:! caufas mapc aguiit faas-p generates in genus bumanu qfi eej miferationê ipunitatc falfam fuis pditis moiibus pollicêtes.lc p boc fupabunt eosip/ cicada oei mi^icoidiaig bac ipimitatê et pncipt oemonu d ei’ fatdlitib^polli centnr.

z^e bis qimpunitatc 01115 pecMW^S ^mitwnt et berends ^pter patficipa/ tiones coipozis cbrifti.tap.i .

fëm funt aliiabetemo fuplicio jl liberationc nee ipfis faltcm oib’ bominibus ptomittentes:fed tantümó

Xpi baptifmate ablutis qui participes fluntcoipons ei’iquomólibet uitent: in qeuep betefi uPimpietate fuerit ƒpc' illud qo ait quot;Jefus. Ihic eft panis qui d celo oefcendtt:ut figs eƒ ipo maduca/ ucrit nö motiat . €go fus panis uiu’ qui oe celo oefcédi.Si gs maducauerit ej boe pane uiuet in eternu. 4b eterna ergo moitc ingunt neceffe c iftos crui: T ad uitametcrnam quandocß pduci.

/De bis g nó oibus : fed üs tantus g apud catholicos funt regenerati : ct fi poftea in multa crimina errojefep ^/ rupent idulgctia pollicctur.Cap.z 0.

Wïem funt qui boe nee omnibus _jLbabctibus baptifmatis jcpi 1 ei’ coipozis facramentusifs fob» catbo/ Itcts (fill's male uiuentibus poUicctur: quia nô folum facramentoifed re ipa mäducauert com’jcpiiin ipfo cozpozc cius côftitun .Dequo oicit apoftolus un’ panis unû coip’mPti fumusiut ct fi poftea in aliqua bereft's iiel etiam in gentiliü idolatna lapfi fuerit:tantu ga i cozpoze Jpi.i.i catbolica ecclefia fuz pfert bapnfmum Xpnd maducauerunt cozpus ^i nö monaPin eterniis : fed uitâ qnep ofequât eterna raiqa illa ois ipietas quato maior fuerit:nó eis ua/ leat ad etemitatcifs ad oiuturnitatent magnitodinemqa pena:;:.

/De bis g cos qui pmanct i catbolica fideict fi peiTime uijerint 1 ob boe ori meruerint tn japtez fidei fundamentus faluandos cfte Diffiniiint. fap. 2i.

Adjoint aut qui jjptcr id qo feriptû £^5* «1^ q»’ pfeuerauo-it ufep in fines / bic faluus eritino nifi in ecclefia catbo lica perfenerantibus cpuis in ea male uiuentibus boe pzomittuntiper ignem uidelicet faluadisimerito füdameti oe quo ait apoftolus . fundamentun.n, aliud nemo poteft ponere pzettr id qd


-ocr page 548-

- tIBER.XXL

pofitug cfkqnod ert ^briftus 3cfu8. $1 quis aut edificauent fupn füdamê tug boe 3uru:argétu;lapide8 pciofos: ligna ;fenug:ftipulâ;untufcuiuflt;p op? manifellabit.3)te8.n.Dni oedaiabit : quia mïgne reuelabit ; ^ uniurcuiufq? opus qk fitignis ^babil.$i cui^ op’ pmanferir qo fupeditïc3uit:mcrceden» acopiet .^i cui’ opus aüt arftrit: oe/ trimentug paneturupe aüt laluus ene fic tn qfi pigne.DiCüt ergo cmu/libet uite caibolicü cbnlhanu ^pum bre in fiindamento:quod fundamétug nulla bcrefis habet a cotpons ei’ imitate pz cifa ;Tid o ^ptr boe fundamétug et fi male uite furrit carbolic’ ;ifpiau6;ue lut q fupedificauerit ligna:fenug;fti/ piila:putat eü falou fieri p igné.i. poft penas ignis illius liberaiirquoïgne in Ultimo iudicio puniétur mali.

/Ü^e bis q putât ea cria qiter elemoz fina^ opa onittufad oânatôis iudieiü nô uocari.iap.22.

teV Ämperi aüt et qnofdag piitare:

1 cos fättimodo arfuros illi’ eteiz nita« fuplicii;q ppeccatis fuis faeerc oignas ekmofinas negbgüt.jujra il/ lud apoftoli }acobi.■Judicing aüt fine mificordia fietilli q no fecit mihcoiz wa. 4Stui ergo fecerit iqötqpins mores 1melius non mutauerit :fed inter ipfaf fuas elemofinafnefarie ac neqt' uitent: cu mihcoïdia illi iudicium futu^ eft: ut aut nulla oânatiôe pketaéaut poft aliquod tépus fine oarinï fine prolijû ab ilia oânatiôe liberetur.'Jdeo indicé ipfiig uiuo9 atep mortuomm nolmlTc epftimat aliud omemorar fe ee dictu/ rug:fine oejteris qbus oaturus c uita cternâ:fiue finiftris quos et’no fuplicio oanatnrusmifi demofmas fiue factas fine BO factas.^d hoc pertinerc aiunt; * 1in otatione Dominica quotidianam poftulafioneg . ^imitte nobif Débita nfa ficut 1 nos oimittimus oebitonb’ n ns.'C.ufquis.n.illf q in eu peccauit dimittit ignofccdo peccatu: jjculdubio elemofinag facit .4i.uam reg ons ipk fic omendauit ut oiceret.^i.n.oimife/ ntis peecara bomib’ : oimittet uobis 1 pater uefter peceata uia,$i aiit no oi/ mtferitis boibus neq^ patff uefter qi cells ë oimittet uobis.®r go i ad hoc gen’ elemofinag prier qd ait apoftol’ Jacob’: iudiciü hitu^ fine mihcoidia ei qui non fecit mificojdia.Tlec oirit ons inqmutmagna uel parua :fed oi/ mittet uobis pater uefter peccata uia:fi 1 uos oimifentis bomfnibus.de p hoc putât er eis q pd te uijerint oonec clau oant oieg uite biii’e;ctremü: per banc oiationë qüacuqs 7 qiiataciiqr fuerint oia quoridie peccata oimitti:ficut ipfa ; quoridie frcquëtatnr oratio:fi boc tâz turn5 cuftodif meminerit:Ut qn ab eis ueniag petut q eos peccato qnalicüque leferötiej corde oimittât.^um ad bec oia Deo oonate refpondero : liber ilk claudëdus eft.

ziotra opinionem eo^ q oicunt nee oiaboli neebóutg malo^tppetua futuz ra fuplicia.JÏap 23.

^IFiS primug queri opottet atque y Ljasnofdrear ecckfia ferre neqiie/ rit oiug difputationë ; oiabolo et poft marias 7 oiuturninimas penas pur/ gationë ucl idulgënâ poHtcërë.Tlfqr .n.tot fancti 7 facris uetcrib’ac noms Ifis ernditinnüdationë 7 regni cel032 beatitudinë poft qualiacuip 7 quätaz cüq; fuplicta qualibetcuq; 7 quâtifcûcp âgelis iuideft; fg poti’ uideftoimnag uacuari uel infirmari nó pofte feretiâ: qua fe pnunciamt o^ in iudicio ^la/ torug atcp oieturû.^ifeedite a me ma ledicti in igne eternum ; qui paratas ë Diabolo 7 âgelis etusiffc qppe oftëdit eterno igne oiabolum 7 angelos eins arfuios.^t qD fcriptiï ë in apocalipfi, diabolus q feducebat eos miffus efti ftagnü ignis 7 fulpburistquo 7 beftia


-ocr page 549-

LIBER-XXI. ’ 4

7 pfeodo ƒpbrfa rroeübunf oie at no cte in feePa feiVo^. 4Xdibioxtum eft et mi ; bit oietöci feePa feePo^.^uib^ uerbis mbil feriptura oiuia fignificate ofueuttrnift g^ fine no habet tempoiis, 4]Lua ob tes ptorfus nee aha caufa nee iuftiot atqs manifeOio:imiêitt poteft: cur ueriiïtma poteflate teneaP fi^um 1 imobile:nullu regreflum adiurtiliam nitaep fancto^ oiabolü iangelos ei’ babituros:mfi quia feriptura q nemiz nes faUit oieit eis neus nö pepeifte : -i fit ab illo ede inter tpios pdanafosmt farcenb^ ifemi retrufi traderéf feadi Btep ultimo iudicio puniendi : qn eos eternus ignis accipiet:iibi ctudabunti feePa feePo^.Xib fi ita eft:quomó ab hui’ erernitate pene uP uniuerfi uP qdü boies poft quatnltbettpiis fubtrabeï: BCnö ftati's eneruabir fides qua credit fepitemû oemonü futurus cefnpliciu,-’ ti.n.quibus ofeef oifeedite a me max kdicti in ignc etcrnii qui paratns eft Diabolo angelis eius;uP uniuerfi uP aliq co^ no fep ibi etiitigd caufe êrur oiaboP7 angeli cius:fep ibi fumri cc credanf.-^n fotte oei fetentia q in maz los angelos 7 botes jjferetuni âgelos uera eritiin botes falfaz Jta plane boe eiit fi nö qd oeus oirinfed qdfufpicäP boies plus ualebit.'Qd fieri quia non poteft;nó argométari aducrfus oeus fed Diuio potius DUS tépus eft oebent parère peeptoiq fcpiterno cupiiit carer fuplido.ÿetnde qle êeternü fuplietu pio igné Diutumi tpiis exiftimare : 7 oita; etemacredere fine fineten x^s codes ipfo loco in una tadêq? fentétis Dtjerit utrunep cöplejtusific ibunt ifti in fuplidu etetnitituftiaütiuita erna.*’ ^i utruep eternnm : jjfecto ant utniep tü fine oiuturnus:aut utriiep fine fine ppetuû Debet itelligiip paria.n.relata futibmc fupliciû eternûtide uita et’na. 2)iceretaütin boe uno eodécp fenfu: uita etema fine fine eritduphdu etnö

fines babebit:multas abfurdus é.Ün quia uita eterna fancto^tfine fine erit fuplicius quoque eternus quibus erit: ptoculdubio fines non babebit.

✓Côtra eo^ fcfii g in iudicio dtoib* rets ƒpffactoƒ pees putatee pazeedn^

Tb^^c antes 7 adnerfus eos daletig J ^uas agetes caufas otra oei ueniz nerba iielut mificotdia maiote conat; nt ideo uidelicet nera fintiq ea q oijit botes efTe paffutos pati oigni funt : no quia paffuri funt.Donabit.n.cos igot pcibus facto:;: fuo:;t;et tue tâto mugis otantius pto inimicis fuisiqnato funt utiep fanctioiesieotumép eft efficatior oiatio 7 erauditióedi oigniotda nul/ lus babentius omnino peccatum.Cur ergo eadé pfectifïima fâctitate:7 dicta impetrare ualentibus mundiflimis 7 miPicoidiffimis petb’ et pzo âgelis nö otabiint gbus pazatus eft ignis tfnus; ut oc’ fentetias fua mitiget:7 reffeetat in meliusleofep ab illo igne fadataliz enos /dn erit fotfitan gfqua qui 7 boe futuur efTe pzefumat :affirmas ët factos angelos fimnl cü factis hoibus qui tue equates erunt angelis oei:poânandis 7 âgelis 7 boib’ ozaturosiut mificozz dia nö patianf qd neritate merëëpati: qd nemo fane fidei Priit nemo oictur’ eft/dlioquin nulla caufa eft cur nö ët pzo Diabolo unne 7 angelis eins ozet ecclefia:quä magifter Deus p inimids fuis iuffit ozaze.lpec igtï caufa qua fit ut nuc eeclefia no ozet ^ malis âgelis: quos fuss nouif ëe iimicostrades ipfa caufa ë qua fiet ;Uti illo tue iudicio ët y hoibus eëno igni crudandisi^is pfecta fit factitate nö ozet. THiic.n.jjz pterea ^ ets ozat:quosi genef humao habet iimicosiga tëp’ ë penitëtie froz ctuofe.T|a ut gd majric f ets ozatnifi ut oet illis oeus ficut oieitapoflol’^pez nitëtia 7 rtfipifcót w oiaboli laq*® '8


-ocr page 550-

lIBER.:plt;L

QUO csptiui tenenf fecundûipiïns no/ lûtatc/oeniq; fi ce aligb^ its «na eet: ut g fût ilk ét noflet:qiji heet adbucm bac fint 9ftituti:tn ptedeftmati fiint in eremus ignés ire cü oi'abolo:ta 4jei8 nó 02arctq; nee j? ipo.Ós ga d nullo certa c:oiat p’o oihus ountarar boib’ tnimieia fuis in boe eojpore eóftitutf» nee tame p:o oibus eXaudif. #iro bis enim fobs exanditur:gut uftaduerfat eedefie :ita funt tn pjedeflinatimt pro os ejaudiatur eeclefia:7 filii effieiâtur eeelefic.èiqm auruftp ad morte ba/ bebür eor ipenifês:nee exïimicis oner/ tetï fibes nûgdiâ pro eis.i.pro taliû oefunetox? fpintib’ orat eeelefia.-Ænr ita mfiqma in parte fas m'aboli opnz tant*:g ou effet i corpore nô fût trahati ad cbrinus/^adc itaep catifa eft:cur non oietiir tone pro boibus et'no igné puniendisrque caufa eft ut neep nunc neg? tue oretur jaagelis malisrq itide eaufa eftait i^uis pro bomibns nune uiuis oretur et malisrtamc las nee nuc oretur pro infidelibus ipiifep oefüetis. T^as pro oefunctis qaibnfda: uF ipfi’ ecelefie uel quorudas ptor exanditur oratio:fed pro bis quogrin xpo rege/ nerato^nec ufqï3deo uita in corpore male gefta c ut tali mihcordta iudicef oigni nó êe: nee ufepadeo bene ut talc miheordra repenâc neceffarianó bfe: ffeut et facta refurrectione mortuogzj oeeft gbus poft penas qtias patiuf fpirit’ mortuo; riptiatur mificordia: ut in ignc non mittantur emn . T^eq; .noe quibufda ueracifer ofceretur:ggt; nó eis remfttatur neep i boe fecFo neep in futiiro nift effent gbus ufi nóiifto tamê remitterefur inJuturo. ^cd cum oictum ftierit a indice tiiuo^ atep mor tuo9 ruenite benedieti pris met poffi/ dete paratfl uobfs regnü a oftitutione müdirT ahis c cótrario:oifcedite a me maledictitignc efnus g parat' ’é oia/ bob 1 agelis d^-.i ibut ifti in fupliciö

etemüriufti autê in uita etern5:nimie pfumptionis eft oicere euiqj eo^ et’nu fiipkcms nó futu;^;quo# oeus ituros i fuplicium Oixu cternum riper bui’ prefumptionis perfuafionem facere:ut oe ipfa quoep uita uF oefperetur uF on bitefcterna . Ttlemo itaq? fie intelligat pfalmü canctë. 'ÏÏunquid obliuifcetur mifereri oeusraut otinebit i ira fua mi ferationee fuas.ut opinetur oe boibus bonts uera:De malis falfä:aut oe bóis boibus 1 malis angelis uera:oe malis aut boibus falfas Pi eße fétentiâ/iboe .n.qd an pfalmus ad uafa miPicordie ptrtinet:1 ad ipfos filios promiffióis: quo^ cratunus ét ipfc japbeta . 4iui cli oixiffet nungd obliuifcetur mifereri oeus aut otinebit in ira fua mifatióes fuas;9rinuo fiibiecit.^t oixi nuc ccpi. Ibec c ïmutatio oextere excelfi.^xT®^ fuit profecto quid oixerit.Tlügd oti/ ncbit i ira fua mifatóes fuas.Jra.n.PÏ é ét ifta uita mortalisrubi bó uanifati fimilis factus eft;i oies ei’ uelut ûbra prefeeufrin qua tn ira nó obluiifcitur mifereri oe’:faciedo folc fuu oriri fup bonos 1 malos :l pluêdo fup tiiftos 1 iiuftos;ac fie nó otinet î ira fua mifaz hones fuas.dibaxieep ieo qd expreffit bic pfalmus diecdo niic cepi. Iheccïz mutatio oerter excelfi:quoniüi bac ipa cot! uamffima uita q ira oei c uafa mi ficordie mutât i mcli’:q;uis adbuc in bui’ corruptióis mifia maneat ira ei’: ga nee in ipfa ira fua o!friet mtfationes fuas.ins ergo in ifto mó compleatur oiuini illius cantici ueritasmon eft ea neceffe ctias illic mtcHigirubi non pz tinentes ad ciuitates oei fepiterno fuz plicio punientur.Sed gbus placet ifta fentenna ufep ad illa impio^ torméta protcndere daltem fie intelligant : ut manente in eis fra oei que eterno ê pz nunciata fupüciomon contineat oeus in bac ira fua mifcraróes fuasri faciat cos non tanta quanta oigni fût pena^


-ocr page 551-

fi.IBER.XXL

àtrocuate miciari ; utea« pma» nd nunqiia; fubeant uF aliquando fmiSc fed ut cas mirioies q? mérita funt co:;? teuiotefque patiantur . Bic emm lira oei nianebit :'lin ipa ira fua mifatwa fuas non continebit : quod quides no ideo confirmorquia no refifto.Oteto eo8 qui putanc minaciter potins ^ ueradter oictus toifeedite a me male/ oirti in ignes eternum : 1 ibunt ifti in fuplidum eternum : ' Tcrudabuntur in fecula fecalo2um:' luermi»eotum non monetär: * 1ignis non ejtinguetur : t cetera buiufmodi: non tarn ego q? ipa fcriptnra oiuina planiffime a^ plenif fime redarguit ac refellit . 'Jliniuite quippe in bac uita egerunt penitentia: Iideo fructuofam : uelut in hoc agro feminantes in quo uoluit oeus tug la/ ebrymis feminaritqd poflea eû letitia meteretur .^t tarnen quis negabit qd Dominus ptedijit in eis fuiffe topletu nifi parum aduertat quemadmodum peccatotes oeus no folum iratusmerâ etias miferatus euertat.*’ ^uertuntur cm’s peccatotes ouob’ inodis:aut ficut fodomite ut pto peccatis fuis ipfi boief puniantur : aut ficut ninmite ut ipfa bominum peccata penitendo oeferuS/ tur.factus eft ergo qd pdijit oeus. ^ueifa enis eft niniue que mala erat: a bona edificata c que non erat. ^ta/ tibus enim mcnibus atque oonribus : euerfa eft duitas in perditis moribus. ^c fic qiuis p:opbeta fuerit conttifta/ tus:quia non eft factuj quod illi bo/ mines timurrunt illo ptopbetante uen turti5:factu5eft tamc qnod fuerat do ptefdente piedictuj ; quonias nouetat qui ptedidt quomodo in melius eftet imp!endu5 -Ût autem nouerint ifti in peruerfum miferico:des ; quo perti/ neat quod fcriptum eft , Ätnas mnlta multitudo Dulcedinis tue oomine.quâ abfeondifti timentibus tnlegant n qd fequitor :perfecifti antes .fperantibus

in te. 41uid eft abfeondifti timetib’-perfecifti fperantibus :nifi quia illis 3 hmote penarum fuarum fuarn uolunt tuftinas conftituere;que in lege eft no eft inftitia od oulcis : quia nefciunt cam.- ' Tlon enij guftauerunt eng . Jn fe nanep fperant non in ipfo : 7 ideo abfeonditur cis multitudo ouleedinis Dei quonias timent quides oeum : fed illo timote feruili qui non eft in cari/ tate:quia perfecta caritas fozas mittit timo:e5.quot;Jdeo fperantibus i eu3 pfidt oulcedines fuarn tin fpeiando eis ca/ ritates fuamtut timoje cafto non que caritas foias mittit;fed permanente in fecnlu3 feculitcum glonantur in ono glo2ientur.)unia od quippe Cbrift’ eftqui factus eft nobis ficut oidt apo/ ftolus fapientia a oeo:7 luftitia: 1 fax cdficatio:7 redemptiomt qneadmodu fcriptum eft:qui gloriatur in oomino glorietur , H^anc oei iuQinam quam oonat gratia fine meritis-nefeiunt illi qui fuag iuftitiam uolunt conftitiieze: 7 ideo inftitie dei qui eft ^briftus no flint fubiecti .fn qua iuftitia eft multa multitudo ouleedinis oeitpropter qua O'citur in pfalmo. ■Inflate 1 uidete q; oulcis eft oominus.^t banc quide in bac peregrinatione gufiotes; no ad facfetates fumetesiefurimus caj poti’ ac fitimustut ea poftea faturemur cum uidebimus cum fiqtti eftt 7 implebitut quod fcriptus eft.ftaciabor cum mani feftabif glotia tua.'|ta pficit thrift’ multam multitudinem ouleedinis fuc fperantibus in eiij. ftorro ante fi earn qua illi putant oulcedinem fuarn oeus abfcondit timentibus eus:qua none ipios oamnaturustut boc nefcientes 7 oânari timétes recte uiuâttac fic pof/ fint effe qui O’cnt ƒ nö recte uinêtib’t quomodo ea? perficit fperantibus in «15 t quandoquides fient fomniât per banc Dulcedmes non oamnaturus eft cos qui non fperât in eus * ^l® *8*“*’


-ocr page 552-

LIBER.XXL

cto» oulcdo qneràtor:qo3 pßcamp; fplt;/ rantibus in eus:non qua pficeie putaf contemnentibus * 1blafpbemantibn» eus friiftra uaque homo pofitus in hoc corpo:e;ocaiko^ bi ludiaoii fibi norinam arrogare ptefumit . ^Hnd qooque apoflolims : condufit cnim Deus omnes in infidelitate:ut omnib^ mifereatur : non ideo Dictum eft q, fit neminem oamnatums : fed fiiperins Bpparct unde fit oictn;. THarn com oe Judeis poftea «éditons dpoftoP loz queretur ad gentes : ad quas urique iascredetes fcribebat epiftolas.Sicut enij nos inquit aliquando non crediz diftis oeo ; none autem mifeneoidias confecuti eftis in illo;;z ineredulitate: fie 1 bi non crediderunt in ueftra miz fericojdia mt 7 ipfi mifericotdiam co fequantur . Feinde fubtedt unde ifti fibi errando blandiuntunarque ait : Condufit enim oeus oes i infidelitate nt omnibus mifereatur.lt;luos omnes nifi oe quibos loquebamr : tanquant Dicens i uos 1 iHos ƒ ®eus ergo n iudeos 7 gentiles quos ptefenut 7 piez deftinaoit ^confotmes fieri imaginis filii fui: omnes in infidelitate codufit nt oe amaritudine infideliran's fue pez nirendo confufi : 7 ad oulcedinem mt fericoidie wi credendo comierfi : daz marent illud in pfalmo . 4tuam mFta multimdo oukedinis tue Domine:qua abfeondifti timentibus te : perfecifti Bute; fperantibus non in ft fed in te. Omnium itaque miferetur . uafonim mifericotdie quidem omniu; 7eo!um fcilicet quos er gentiUb’ 7 eom; quos er iudeis piedeftinanit tuocauitriuftiz ficaint:glo«fifauit:non omniu boioj: fed iftotu; omniu; neminc oanatur^.

/jin bi qiter beieftcos bapfisati funt 7 oeterioies poftea male niuendo funt factiiud bi qui apod catholicos renati ad berefes aut feifmata ttanficruncuf

bi qui a catbolids apod quos rinati funt non recedentes cnminofe uiuere * perftiterunt :poftint pnmkgio facraz mentomm remiffionem eterni fperare fupiini. ^JCap.ay, lt;jgt;«d ia; refpondeamns etia illis: I^^Tqui no folum Diabolo 7agelis dus ficutnec ifti :fed ne ipfis quidem omnibus bominibus liberatioem ab cterno igne omttmnt:uerum cis taras qui tbrifti bapti mate abluti : 7 cotz poll's eins 7 fangumis participes facti fant:qaomodolibetuijeerint : in quaz conque bereft uE impietate fuerint.65 contradicit cis apoftolus Dice's, ul^az nifefta autc funt opera carnis . due funt fotnicatio : imunditia : lujuria idolora; feruitus:ueneficia: iimicitie: conretiones:emulatioes :animofitatef: oiffe fiones;berefes inuidieiebjietatefî comedationes :7 bis fimilia ;que piez dico uobis ficut ptediri:quoniam qui tllia agunt regno; bi nô poftidebunt, Ihec ptofecto apoftolica fentenna falfa eft:fi tales poft qoantalibet tempora liberati regnom oei poftidebunt .Sed qooniam falfa no eft ; profecto regnü oei non poffidcbunt. ^t ft in regni oei pofteftione nunep erunt etemo fuplicio tenebuntur :quonta; non eft médius locos ubi nó fit in fuplicio:qui illo nö fuerit oftitutus in regno.dua ob res qb ait ons ^fus bic eft panifq oe celo Dcfcendtt:ft qoisej ipfo maducauerit non morierar:ego fum panis oiuusq Wcdo Dcfcendi:fi quis maducauerit er boe pane uiuet in eternum : quomó fit accipiendum merito queritur . Ct ab iftis qnide; quibus nunc refponz demus :bunc intellectu; auferunt illi: quibus oeinde refpondendu; eft . Ihi funt autem qui banc liberationem nee omnibus babentib^facramentii bapz tifmatis 7 corporis cbrifti : fed folis tatboheis ^uis male uiuentibus polz licentur. ^i non folum inquiunt


-ocr page 553-

11IBER,XXI.

facramento: fed re ipfa manditcauert coipus;^i:in ipfo fcilûnàus cojpoic conHituti oe quo ait apoftolus. iïnus pants linns cotpus mEti fumas . 4Iui ergo eft in eins cotpoiis unftate ideft i cbiiftiano:u5 compage membtotum: cuius cotpon's facramétus fides amu/ nicantcs oe altari furnete cófueuerunt; ipfe uere oiccndus eft maducare coip’ cbrifti:' !bibcrc faguine cbriftt . de p hoc beretici 1 fcifmarici ab bui^ unita te cotpotis fcparahipoftut idc pcipere fac2amëtu:f5 no fibi utile: imo ue:e ét iio;nu3'qao iudicétur grauius i^uel tardius hberenf.Tnon funt gppe in eo uiculo padsiqd in illo ejpmitur facra méto.85 rurfiis ét ifti 9 recte itelügüt non Dicédujeû maducare coipus jpi qrcoipoie nó é xpiinó recte ^mittunt eis 9 iiFin beiefis uP ét in gétilin fup/ ftitioné ex iHi’ coipotis unifate labuf; liberationeg quandocp ab etetnügni fuplictï.ftgt;nmo quia Debent attenderc ép fit intoierabile atep a fana ooctrina nimis wufumnit mPti ac pene cés qui berefes ipias condiderint exeuntes oe catbohea ecclefia 1 facti funt berefiar/ tbe:melioïes babcant caufas cp bi qui num^ fuerunt catbolicircum in cotum laqucos icidiffét :fi illos berefiarebas boe facit libérâtt a fuplicio fepiterno: 9’ tn catbclica ecclefia baptisati funt : 1 facramétii cotpotis ebrifti i iieto rpi cotpote pmitus acccpeft:com pcfor fit utiep ocfertcr fidei 1 ex Defertote op/ pugnator eius effeefusxp ille qui non oeferuit qua nunquâ tentiit. 3)eide 93 T bis occumt apoftol’: eadéep uerba fferésiQ enumeratis illis tamis opt/ bus eade5 ueritate pdicensiquontaj 9 talia agunt regnû oei no poffidebüt. 4lndc uec iHi in pditis 7 oamnabilib’ monbus oebenteffe fecuri qm ufep in finem quidem uclut in comunione ec/ tiefie catbolice perfenerant : intuetlfes quod Dictus eft . 4lui perfeuerauerit

«fep in finem bic faluus eritcl per ufte iniquitatem ipfaj mam iuftitie qd ets ^briftus eft oeferuntifiue fotnicando fitte alias imunditias fiagitioms quas nee apoftolus expnmere uoluit in fuo cotpoze perpetiando: fitte turpitndme luxurie oiffluendo : fitte aliquid almd eotum agendo loe quibus ait:quoniâ qui talia agtint regnuj oei non poffi/ debunt.4c pcr boe qeûq? agunt talia; nifi in fuplicio fepiterno nó eritnfqai regno oei effe non potuerunt . Jn bis enirn perfenerando ufque in buius ufte finem:non utique oicendi funt in xpo perfeileraffe ufque in finesiquia i ;po perfeuerarc eft tn ei’ fide perfeuerare: que fides ut cam oefinù apoftolus per oilectionem operatur.®ilectio autem ficut ipfe alibi otcit malus nó opatur, Tlec ifti DUO ergo oicendi funt man/ Ducare cotpus Sbnfti.quoniam nee ï membtis computandi funt ebrifti. Ut enirn alia taceam : non poffunt fimul effe 7 membta ebrifti 7 membta mete/ tricis.3gt;eniqiie ipfe oicens g mâducat carnem meas 7 btbu fanguines men; in me manet:7 ego in eo: oftendit gd fit non facramentotenus : fed re uera cotpus ebrifti mâducate:7 eius fagni/ iiem bibere . Iboc eft enis in ebrifto manetcmtin illo maneat 7 cbriftus, Üi'e.n.boe oixittâquas oiceret. Jftui non in me maner 7 in quo ego nó ma/ neo:non fe oicat aot exiftmict madu/ care cotpus meit5:aut bibere fagumes meus .Tllon itaque manét in ebrifto; qui non funt mébta eius . ''tlon funt antes .(libta cbrifti qui fe faciütmé/ bia meretricis :nifi malus illud peni/ tendo effe oeftiterint:7 ad boe bonus reconciliatione redierint.

z Zluid fit in fundamento bibere ebriftus : 7 quibiis fpondeatur fains quafi per ignis itfturas.

Capitulus-at?.


-ocr page 554-

LH'ÆR.XXI.

r^^d habet m^ätjtpüim catboha fuiidamento cbnflü:a cui’ueri /tatënó receffert:tn 7ft bm'c füdameto fupcdificaunt q^libct ptffimä mw:uez Iu(ligna:fenu3:ftipulain. Kccta itaq; fides p qua Xpua cd fundamétû;q5Hi8 eu dano quoniâ ilU q fupedificara fût fjurcturrtn potent eo8 quip ab dims ignis ppetuitate faluar.'iuefpôdeat eis bteuiter Tacobus apodoP.ài qsokat fe fidé bre;opa aütnó babeat :nunqd potent fides faluare eürlt;t qsciqunt De quo DidtapoftoP jbautus. Jpe aüt faluus ent:fic tarnen quafi per ignem.*’ Simul quis ide fit inquiraniu8.*7unc tamè non effe certi(Timu5 eftme ouo^ Bpoflolo9 fententias miitamus in riz jcam.Sinnus oint eriâ fi mala opera quis babuent faluabit earn fides per igne5:8liu8autem fi opera no babeat nunquid potent fides faluate eus/jn/ neniemus ergo qui pofTit per ignt5 fal uari;fi piius innenerimus quid fit bre in fundamento cbriftum.^aod ut oe ipfa fimilitudine quantotius aduertaz mus :nibil in edificio pieponitur fun/ Damento.4|Laifqai8 itaq? fie habet in cotde cbriliu:nt ei terrena U tepoialia nee ea que lieita funt step conceffa pie/ Sonar : fondamentum habet cbnflus, ü antes p’eponit:U fi uideatur habeie fidem €brifK:non eft tarnen in eo fuz damentum Cbriftus;cui talia piepoz nuntar. 4tuanto magis fi falutana piecepta contemnens comittat illieita: etiam non piepofuifte Cbriftum ; fed poftpofuifte conuincitur; quern poftz habuit imperantem fine concedentem: 0U5 contra eius imperata fine cocefta faa p flagitia oelcgit erplere libidine/ Si quis itaque chriftian’ oiligit mere trirem :eique adherens unum coipus efficitur: iam ftindamentum non baz bet cbriftum. Si qsaut oiligit uroie fuam;fi fecundum chriftusiquis ei on bitet in fundamento effe Ckiftus/Si

ucro fecundum hoc feculum:fi camaz liter : fi in moibo concupifcentiarum ficut U gentes que ignorant oeuj: etia boe fecundus ueniä côcedit apoftoP: imo per apoftolum Cbriftus . )*oteft ergo u ifte in fundamento babere chri ftum. Sienim nihil ei talis affectióis uoluptatifque pieponat:^uis fuperedi ficet ligna;fenuin:ftipulam: Chriltus eft fundamentum :p2opter hoe faluus erit per ignem . Celinas quippe buP modi amoiefque terrenosiptopter co iUgalem quidem copulam nó oamnaz biles ;tribulationis ignis e^uret : ad quem pertinent ignem : *1oibitates i quecunque calamitates que aufeiunt hec . Jlc per boc ei qui edificauit erit edificatio ifta Bamnofa: quta non baz bebit quod fuperedificaait : 1 comm amiftione cruciabitur : quibus fruedo urique letabatur .Sed per bunc ignem faluus erit merito fundamenti ;quia 1 fi utrus id an Cbriftum babere mallet a perfecutoie pieponeretur : fe mallet Cbriftum babere q; ifta liberrime pz fiteretur .dide iapoftoli uerbis boieg edificantem fuper fundamentum hoc: aurum:argentum : lapides pieciofos, dui fine ujepte eft inquitreogitat que funt oei:quomodo placeat oeo . Hide alium edificantem ligna:fenû:ftipulâ, Oui autem matrimonio iunctus eft inquit:cogitat que fût mundi ; quomô placeat uxoïi . dmufemufque opus quale fit manifeftabitur . Sgt;ie8 enim oomini oeclaiabit:oies utiqne'ire oies tribulationis:qiioniam in igne inquit reuelabitur . Candemep tiibulationê ignem uocat:ficut alibi legitur . tfafa figuli probat fornaj ei homines iuftos tentatio tribulatóis.^t uniufcuiufque opus quale fit ignis probabit . Si tui’ opus permanferit ; permanet enim quod quifque cogitat que funt oei qnomodo placeat oeo quod fuperediz ficauit:mercedem accipiet : ideftunde


-ocr page 555-

lIBER.Xxr.

cogifauit hoc fumet,9i onus aßt opus arfencoanus patieftquontS qü oilez jerat no babebit.|pe aßt falu’ ent ga nulla eß tribulatio ab illi^ fundament! (labilitate femoiut.6ic tn qfi p igné. 4Xd.n.fme tUioete amote no babint: fine urente oolote no pdit. ^cce quätß mibi uidetur iuetus ell ignis : g nullû eo^ oânet: fj unß : oitet alretß oämfi/ cet:äbos ^bef .61 aßt igné illuj loco ifto uoluenm^ accipe;u quo ons oidt fimfln's. 3lifcedtte a me maledicti in igné etemûiut in ets ét iih elfe credâé g edificant fup fundamétß ligna;fenß: fttpulam.eofque ex iUo igné poft tép’ y malie meritie îpertitu3 liberet boni méritas fundaméri :quid arbitramur oejteroegbna oicetiJr iienite benedicti pis mei: poffidete paratn nobifregnfi : mfi eoe g fuperedificaueft fup fonda/ métu3;aurü:argétû:lapide8 ptiofos/ 8ed in illu5 ignem oe quo oictujeft: fit tarnen quafi per ignés:fi boemodo eft inteHigendue.utn'qô mittendifnnt: 5 oexti.f.l finiftri.'ÿlo gppe igné otri que jjbandi font oe quo oiefus é.-oiee .n.oni oedarabit.ga ligne reuelabif nuninfeuiufg? ep’ qle fit:ignis _pba/ bit .ßi ergo utrfiep jjbabit ignis:ubi fi cui^ opus pmâferit.f.nô foerit ignc confumptus quod fiiperedificaoit:mer cedes arapiat : fi cuius aotem opus arfentioamniis patwttir:p2ofecto non eft ille ipfe eternus ignis.|n illus eni's foli finiftri nouiffima a ppetua oânati one mittenwr;ifte aut oejtros ptobat. 8ed ahos eotum fic probat ut edifieiß good fuper cbriftum fundamentos ab eis inuenerit effe conftructß.no cjurat Btque confumat ; alios aotem aliter idéft ot quod fuperedificauerßt ardeat Damnumque inde patiantur :faloi fiât aotem quoniam Cbriftum in fonda/ mentum ftabtliter pofitom ptecellenti cantate tenuerunt. Si antes faloffient: pjofecto I ad oejteram ftabunt:-! cum

ceteris Sudientiueniie benedicti pattis mei poffidete paraoïm oobis regnom non ad fimftram ubi üU crût qui lalui non erunt : 'Tideo audient oifcedite a me maledicti i ignem eternum.TpemO quippe ab illo igne faluabitur : quia in ftiplicium eternus ibunc illi omnes: ubi uermis eojß non monetur:'iignis non ejtinguetur : quo cructabuntur oie ac nocte in fecula feculotum . Poft iftius fane cotpons mottem : oonce ad illus ueniatur qui poft refnrrectiones cotpotus futurus eft oänationis 7 re/ munerationis ultim^ oies:fi boe tpiis intouallo fpititos oefunctojt eiofmodi ignem oicuntor perpeti:quem non fen tiant illi qui non babuerunt tales mo/ res tamotes in bains cotpotis uita:ut corns ligna u fenum ‘ ïftipula confu/ matur;altï nero fentiant qui eiufmodi fecum edificia po2tanerimt:fioe nbi tâ ms fine bic -I ibi : fine ideo bic ut non tbi.'fecolaria ^uis a oânatôe uenialia óerematem ignem tranfitone fribula/ tóis inneniant:nó redatguo;ga fotfita ueru5 é.poteft gppe ad ifta tiibnlati/ ones ptinere etiä mots ipa camis:qne oe peccati p’imi perpetrationc cöcepta eft: 1 fecundiis cuiufep edificium tpte foo ab onoqnoque fufccpta : poffunt ' 1 perfeentiones ecefefie gbiis martyres coroneti funtn quas patißnir gennep iEbriftiam ptobant utraqiie edificia uelut ignis: 7 alia côfumunt cum ipfio edificatotibus : fi cbriftum in eis non inueniunt fundamentus:alia fiue ipfis fi inueniunt:qoia licet eus eäno falui erunt:ipfi non confumétur ptopter jpi. uidehcet mcritum in fundamento re/ perti qui manet in eternum . dErit.n. tribulatio in fine feculi tempote anti/ cbrifti:qaalis nunquam antea fuit ga multa eront tone edificia fine aurea fi/ oe fenea fuper optimum fundamentus quod eft ^bnftus 'Jefusut ignis ille ^bct uuacp:i de alüs gaudiû: oe aliis


-ocr page 556-

ILIBER.XXL

inférât onmnu5, 'fleutros tn perdit: in quilxis bec inueniet piopter (labile fundamentus . ^tuicunip autem non »ico njoiem emus etiam commijetteie carnis ad carnalem ntitnr ooluptares: fedipfa q ab bumfmodt oelectatioib’ aliéna funt nomina pietaiis ; bumano moie camalit oiligédo’ijpo ârepôit: non eum habet in fundamento . ^t ideo nó per igné faluus ent:(3 faluus non ent : quia ede cum falnatoie non poterit:qut oe bac re aptidime loques ait.4tui amar patiem aut manes plus ^ me non cd me oignus : 1 qui arnat films aut filiâ fup me:nócme oign’. dlems qui bas neceffitudines fie arnat camaliter : ut tn eas cbrillo ono non p:eponat:malitcp ipfis careie ep jpo: fi ad bunc fuerir articuius tétatiouis BdductU8;pigné erit faluusrqa 1 ea^z amiffione tantu necede eft urat color: quäftiS beferat amor.JDozro q paties: marres:filios:filias:fectgt;dus ebriftns oilejeritcut ad ems regnus optinedu eiq? coberendus »Hi« confulat : nF hoc ieis dihgat q» membra funt jpi:abfit lit ifta Dileitio reperiatur i lignis feno 1 ftipula ofume'da: fed pioifus edifino Bureo:argcteo:gemeoqa oeputabitur. 4tuom0aut porefl eos plus arnare ep cbnftu5:quo8arnatnuep ^ppter xpus.quot; z^tetra co22 pfuafiones g putant fibi no obfutura peccatau gbus cu demo/ finas facerent perftiterunt.îap . 2z. yr^^ftateis refpôdere:g oient er’no XTrigne iHos tantummodo arfuros qui ^eccatis fuis oignas facere de/ modnas negligunt: japter illud qd ait npoftolua qacobusiindtcium ante fine mifeiicoidia illi g nô fecit mificoidiâ, 4tui ergo fecit ingunt qmis nô cotz reper it perdîtes moies: fed nefarie ac nequiter inter ipfas fnas demofinas meerit;eum mifericoidia illi futurus

cd indiciuiOt aut nô oânetur omnino: aut poft aligned repus a oânanone no uidima libeietur.'nec ob aliud gnfttz mant ebridus oe folo oelictu afga ne/ glectu elemofina;p oifcretiones inter oeptros 1 finiftros ede factum quo2U5 altos in regnu;alios in fuplieuj mittet etemnm.ilc ante quotidtana fibi opi/ nentur que facere omnino non cedant: qualiacunep 1 quâtaciiep fint;p demo finas oimitti pode peccata : otationem qua oocuit ipfe onsiu fudragratricem fibi adbibcre conantur u teftem.Sicut .n.nullus eft ingunt oies quo a rpiais bee oiatio nô oicafiita nullum ê quo/ tidianus qualecuncp peccatum : go p ilia nô oimittatur;cum oicim’ oimitte nobis oebita nfa:fi qd fequitur facere curemus:fient u nos Dimittimus odnz tollbus nil's. Itlon.n.ait ons iguntift oimiferitis peccata bomibus: oimit/ tet nobis pater quotidiana paiua pec/ cataifs oimittet igt uobis peccata ufa, Ziualiacunep ergo nF quätacunep fint etiam fi quotidie perpetrentur : nee ab ets uita oneed.u in melius eômutata p demofinam uenia non ncgata:remitti fibi pode piefumunt. Scd bene g, ifti oignas pro peccatis demofinas com/ monent ede faciendas . Oaioniam ft oieerent qualefcunque demofinas pto peccatis quotidiais 1 magnisiU qua/ tacuncp fceleru ofuetudine mifieoidia pode ipetrare oiuinaiut ea quotidianft remidio fequeretur;uidcret fe res w/ cere abfnrdam atep ridiculam. ^c.n. cogeientur fateri fieri pode;ut opulc/ tidim’ homo oece oenariis in diurnis demofinas ipenfisibomieidia u adul/ teria 1 nefaria queep facta redimeret. 4td fi abfurdidimum t ifanidimusc oicere piofeeto fi queratur que oigne fint demofine pto peccatis : oe qnibus etias cbrifti precurfor illc oicebatifa/ cite ergo froctus oignes penitentie: ptoculdubio non inueniétur eas facere


-ocr page 557-

ILIBER,XXL

qui aitam faam ufqocad morte quo/ tidianojz criminum perpetratione co/ fodiunt. t^iimus quia in auferendis rebus alienis longe plura oiripiunt: ej quibus perepgua pauperibus lar/ giedo ^puj fe ad boe pafcetejiftimat: ut licentiam malefactor fe ab illo emifgt; fe uel quotidie porms emere credente» feenn oamnabilia tanta omittât.'^ui fi pio uno federe oia fua oiflribuerent indigentibu» membns cbiiftimift oe/ fifterent a talibus factis babcdo cari/ tatern que non agit perpetam: aliquid «8 ƒdeffe nô poffet.4tui etgo oignas pjo fuie peccatis elemofinas facit: p:i’ eae incipit facere a fe ipfo.Jndignü cd enim ut in fe non faciat qui facit in ƒ/ jrimnm : cum audiat oicentem oeum oiligce p!opmu3 tuU5’tâqiia5 te tplu. Jtem audiat .nlbiferere anime tue pla cene oco . Ibanc demofinam idedut deo placeat no facies anime fue;quo/ mö oignas jp peccatie fuis facere de/ mofinas ed oicendus.- ’3d boe enim 7 illud fcnptu5 ed.4lui libi malign’ ed cui bonus erft.- ’iÇiationcs qnippe adiuuant demofine.Cf utiq? intuêdü ed quod legimus . ifiii peecadi : non adiicias itetus:1 oe pieteritis tuis oe/ ptccareut tibi oimittanf.Öiopter boe ergo elemofine faeiende funtiut eus oe pntis peecatif oepcamur ejaudtamui: non ut in eis perfeuerantes licennant malefaciendi nos p elemofinas opare credam’.'Jdeo aute Domin’ i nextris elemofinas ab eis factas : 7 finidris non factas fe imputaturum ede ptedi/ jrit'ùt bine odenderetquantum ualeât elemofine ad pnoia Dclenda : non ad perpétua tmpune eómittenda peccata. j^aies autei elemofinas non Dicendi funt facere:qui uita nolunt a ofurtudie feelerum tn melius côrtiutarc.-Ç-uia 1 in boe qDait:quâdo uni ej minimis meis non fcddis mibi non fecidis : odendit cos nö facere dia qn fe facere

exidimant.Si enij ebtidiano efuried panem tan^ cbrido Datent : piofedo fibi panem iuditie quod ipe cbridus ê non negarent.^luoniam oe’ non cui detur fed quo animo oerur attendit. Ä-ui ergo cbridus Dihgit i cbridiano boe animo ei potrigit elemofinas quo accedit ad /pus:nó quo uult recedere impunitus a cbrido .Æanto.n.magis quifque oefent cbridus:quSto magis »iligit quod imptobat cbiidos. T.as quid cinq; pioded g» baptisatur fi nö iudificatur / THonne qui oijit nifi gs renatus fiurit e,t aqua ! fpiritu fancto non intrabit in regnum oei : ipfe etias Dijit nifi abundauerit iuditia uedra fuper fchbarus 1 pbarifeoium:non i/ trabitis in regnurn cdoius/Cur illud timendo mFti curant baptisari tl boe nö timcndo nö multi curât iudifican? Öicut ergo non oicit fratri fuo fatue;q cus boe Dicit non ipfi fraternitati :fed peccato ei’ ïfenfus êialioquin re’ erit gebéne ignis:ita c côtrario q poirigit demofinam cbridiano:nö cbridiano poirigit qui non in eo Dibgit ebridû: non antes oiligit cbridus qui iudiftz cari recufat a cbrido. Ct queadmodu fi quis pieoecupatus futrit in aliquo Delicto :ut fratri oicat fuo fatue.i.non eius peecatus uolens auferre : ouincif iiuditie:parus èilli ad boe redimêdü elemofinas facere.-nift etiam quod ibi fequif remedin recöciliatóis adiiigat. “Jbi enis fequif.8i ergo offers monus tuns ad altareiaibi recoidatus fueris quia frater tuus babet aliquid aduer/ fu te:relinque ibi mun’tnü ad altatc: *1uade paus recöciliari fratn mo : 1 tune ueniens offerts munus tuus • ’ft» paius ed elemofinas quätaflibet faceic pio quocunqoe federe:'! i eófuetudine fcdeius pmanere. Öiario neto quotiz diana quam ooeiiit ipfe oominns : un 1 Dominica nominatur : oelet qnfdem quotidiana peccata cus quotidie oicif


-ocr page 558-

IIBER.XXL

otnine nobis ocbiia noflrarquädoid quod feqoùnr non foins oiowr fed et fitificu: 1 noa Dtimtfimns oebitonbus noitris.^cd qua fiunt peccatu : ideo oidwnno utideo fiant qa Didtur.pet banc.n.noluit faluator oflêdererquâ/ tnlibct lufte i bui’ nite ealigme arqa i/ firmitate uiuam’mô nobis oeeffe pec/ cata ÿ qb’ oimittédis oebeam’ oiar: ^ eis qinos peceât ut *7nobis ignofeaf ignorccre.Tnon itaqne ptopterea ons Bit.^i oimiferitis bominibus peccata cimfttet uobis pater nefter pccâ ufamt oe bac oiatione ofifi fecuii quotidians fcelera faceremusmel potenna qua nó timeremus bominum legesluV aflntia qua ipfos bomines fallereinus : fed ut per illam oifceremus nó putare nos cc fine peccatisieriä fi a criminib’ effern’ inrnunes: fient etiant legts neteris fa/ cerdotes boe ipfus oeus oe facrifidïs admonuit : qui iuffit cos pzimiim pto fma:Deinde p:o popl’i offerre peccatis. T^am etias ipfa uerba tanti magiflri 7 Domini noflri mgilanter intuenda funt.ipon.n.ait fi oimiferitis peccata boibus : 1 pater neffer ofmittet uobis qnaliacüqa peccata:fg ait peccata ura. «^notidianam otationem Docebat:1 infhficatis utiep oifcipulis loquebaf, Auid c ergo peccata ura nifi peccata fine quibus nee nos eflis qui iuflificati 1 fanctificati edis.quot; Ofbi ergo illi qui p banc oiationcm occafioné ppetrâdoqz federns qnotidie querunt : fignificaffe oicunt oominum etiam magna peccata quoniam nó Dipt dimittet uobis pee/ cata parua : fed peccata uedra ibi nos confideranres qualibos loquebatur it audientes Dictum peccata neftra:nihil Blind oebemus eridimare q; parua: quoniam taliom iam non «at magna, tferus timê nee ipfa magna a qnibus omnino mntatis in melius monbus re cedendamed oimit'untur oiantibus: nifi fiat^D ibi.oieitur bent 7 nos pi/

mittimns oebitoribus nodris, ^i,n; minima peccata fine quibus non etiam ed uita iudo:^ aliter nó remittuntur: quato magis mPtis 7 magnis crimib’ tnuoluti etiam ft ea perpetrare tas o^^ finant inullam tndulgctiam cófequüf fi ad remittédum aliis quod ieos qfq; peccauerit inexorables fucnnticum of cat 00minus:fi autem non oimiferitis peccata bominibus nee pater ueder Dimittet nobis/^d boe enim ualet qd ettâ 3bcobus apodolus ait . Indicium futurum fine mifcncoidia illi qui non fecit mifericotdiam.îfteniie qppe Debet in meutern etiam funs ille:cm oebitoii Dominus fuus rela;cauit occem milia talctotu5:que podea iuffit ut reddetet-quia ipfc non mifertus ed conferui fut qui ei centus oebebat oenatios.Jn bis ergo qui filu funt ptomiffionis 7 uafa mifericotdie:ualet quod ait ides apo/ dolus côfequêter adiûgês: fupexaltat autem mifericotdia ludicins. /jLuoniä 7 illi iudi qui tanta fanctitate uijerunt ut alios quoep recipiât in tabcrnacnla eterna:qbus amici facti fût oc mâmôa iniquitatis:ur tales effent:mifeticotdia liberati funt ab eo qui tudificat impiü imputans mercedem fccandus gtatias non fecundus oebitus.'Jn eorus qppe numero ed apodolus qui oicit . lt;)i/ fericordia confecutus (um : ut fidelis effem. llli autem qui recipiuntur a ta/ Iibus tabcrnacnla eterna:fatendü ê qj non fint bis motibos p:edifi:ut eis li/ berandis fine fuffragio fanctorus fua poffit uita fuftcere : ac per boe multo amplms in cis fuperejaltct mificotdia iudiinm. Inee tarnen ideo putandus ed qmfqj fceleratiffimus nequaq tuita nel bona uel toletabiliote mittatus ; recipi in tabernacula eterna:quoniarti obfecutus cd fanctis oe mammoma i/ iquitatistided oe pecunia uF oiuinis que male fuerant acquifitc:aut enas ft bene nó tarnen uerisifed qsms tniqtas


-ocr page 559-

aiBER.xxr.

patat effe Dioitia«;qiioniam nefdt que fint uere Diuinerquibus ilU abundant 91 31108 redpiant i tabetnacula erna.

itacp quidam modus uitemec tas male ut bis qm earn uiuunt nihil jafit ad capefcendum regnum celoró larz gitas elemofinaru; quib^ etia iuHo:^ fuflentatur inopia : t fiunt amid qnt in tabernacula eterna fufdpiant : nee tam bone ut ad tantam beatitudinem adipifcêdam eis ipfa fufficiatimfi eo^ mentif quos amicos feccit mificotdiä 3feqoantur.lt;llÏgt;irariautem foleo etias apud dirgilium iftam oomini repiri fententiâ : ubi ait facile uobis amicos ce mâmona iniqtatisiut 7 ipfi recipiât uos in tabernacula eterna:cuius é ilia fimillima.4Iui recipit Mphela inomie jjpbete mercedem piopbete accipieti'l qui reripitiuflum in nomine tufti mer cedcm iufti acipiet.Tnas cum elifeos capos poeta ille Defcriberet:ubi putant babitare animas beatomminon folus ibi pofuit eos qui ptopn'is mentis ad illaa fedes peruenire potuerunt : fed adiedt atque ait. xiuique fui mcmoies alios fecere merendo :ideft qui ƒme/ ruerunt alios eofque fui memotes jj/ merendo fecerunt. Pzoifus tanq, ds oiceret qo frequentatnr oie cbriftiano cum fe cuiep fanctoium bumilis quifep comendat;* :weit memor efto mei atep nt id elTe polTit ptomerendo efficit. 65 qois ifte fit modus : 1 que fint ipfa peccata que ita impediunt peruentionç ad regnum oei ; ut tarnen fanctorum Bmicorug mentis ipetrent idulgêtias: niffidHimu efl inuenire: piculofifTimu ciffinireAgo certe ufqoe ad boe tcp’ cum inde fatageremrad coq z ioagineg puenire non potui .^t foitalTis jipt’ea latent'ne ffudium piofidcndi ad oia peccata cauenda pigTefcat. 4tuoniam fi fcirentur que uel qualia fint oelicta pto quibus etiam permanentibns:nec ptoueefu mte mêlions.affumptis: iter/

cefïio fit inquirenda 1 fperSda fSeto:^: eis fccura fe obuolueret bumana fegni cies:nec euolui talibus implicamentis ullius uirtutis expeditione curaret:fed tâcummodo quererer aliorum mentis liberatiiquos amicos fibi ce mâmona iniquitatis elemofinarum largitione feciffet. Tlunc aero Du ucniahs iiqtas etiam fi perfeueret ignoratur ; modus ptofecto 7 Ifudium in meliota jifidedi orando t inffado uigilatms adbibei; 7 faciendi oe mammona iniquitatis factos amicos cura no fpernitur.tlcru ifta liberatio que fit fine fuis quibufep orationibus fiue intercedetib^ fâctis: id agit Ut in ignem quifep no mittatur eternum:non ut cum fuctit miffus poll quanmmeunque inde tépus eruatur. ‘'Ha 7 illi qui putant fie intelligendum effe qb fcriptus ciafferre terras boni uberem fructum taliam tneenum: aha fexagenusialiam centenum : ut fancti pzo uiotum oiucrfitate meritorumialü tricenos boies libctct: alii fejagenos: alii centenos : boemdie iudicii fututu folcnt fufpicatt non poft iudiciö.-diia opinionc gdam eus uidetet boies ipu/ nitatem fibi puerfiffime pollicentes eo q.ocs 1fto mó ad liberationê piinere pofte uideafortelegatiftime refpódifte pbibetunbene potius efte uiuendu5:ut itereos qfq? reperiatur qui pto alüs intercefturi funt liberädismetas pauci fint ut cito ad numcrii fini uF tricenu: uF fexagenü :uel centenum: unoquoep eo;2puenicte:multi remaneât q etui iâ oe penis illoy interceftiöe nö poftint: 7 in eis inueniatur qfqs fibi fpê fruct^ alieni temeritate uaniftima pollicetur. Ibec me illis refpondiftc fuffecetitiquf facra;^ litterar quas omunes babem’ anctontatc nö (permît:fj eas male in/ telligédo:nô qb ille loquut:(5 boe po ti^ putât futurii êe qb ipi uolunt.I^ae itaip refpófióe rcddita librii ficut ja/ mifimus terminamus.


-ocr page 560-

UBER.XXU.

fi^ Ziureln lagoUtni ^pifcopi « dut/ iljl l(«c odlLiber.XA«')nctprt.


millmus : ilk buPtori^opis ulum^ioifpu/ tanonc oe ciut State oti ei'natp itndine (odnebit.4tue nó piopter IJtuae p mulia fccula lógiuidiné tamé quamaciiq^ fimenda eteriutans nomé Bicepirfed qucadmodu fcriptü eftin £uagdio:regin ems nó ent finis.“nee ita ut aliïs mouedo Decedétibus.-altïs 'ifucadetibo» onédo: (pedes iea ppez (Wtatis appareat: ficutin arbore que Jpenni fröde ueflitkadéaidct uindt/ ((tas pmantre:ou5 labètib’ 7 cadêiib’

J i opadtatis.fed omnes in ea dues imor '■yJƒtales eruntiadipifcetibus 't bomimb’ ’I^’’*’‘* nunq; fancti angeli perdideriif. /j^acief boe oens omnipotctifTim' ’eins 1 códitor.pzomifit.n.nec mctiu potelh ^ 1' 'tquibus fidem bine quoque faceret ; 7 i;j Qjmalta fua 1 non piomiffa 1 ƒmiffa 1tam fecit.'Jpfe eff enij qui in prindpio /;.condidit mundum plenum omnibus 'bonis uifibilibus atep intelligiblibus // rebus in quo nibil melius inffituit q;

1 Ipus quibus inteUigentias oedit:7 fue / eontemplarionis babiles capacefq; fut pieftit:atep una focietate oni^it : qua fanctas 1 fupernam oicimus ctuitatej. In qua refideantrin qua fuftententur: btiep fint Jgt;eus aiit ipfe illis eft tan$ mta incntOp omunisrq liberu arbitriu cidem intdlecmali nature tnbuit tale: ut ft uellet oeferere oeu5 beatitudinem feilicet fua?: continua miferia effet fez cutura,4tui eii pfeiretagdos qnofdâ


per datione? qua ipfi fibi ad beatam uitam fufficere uellent tanti boni oefer totes futuros:non eis ademit bae poz teftatc?:potential melius effe iudicas etias DC malts bene faeere:^ mala elk non ftnere.XXue omnino nulla effent: nifi natura mutabilis q^us bona 1 a fumo Deo atep incomutabili bono qui bona omnia codidit inftituta;peccado mala ea fibi ipfa feciffet:quo êtpeceato fuo reife conuincitur bonam conditam fe effe naturam.Tlift enim magnum 1 ipfa licet non equate conditoii bonum effet ptofecto ocfertio oei tanqua? luz mints fut malt in etus effe non poffet. 'Tlam ficut cecitas ocult uinum eft : 7 idem ipfum indicat ad uidendu? lume effe occultu? creatum :ac per boc etia? ipfo uitio fuo excellentius oftenditur, cetezis mebtis mêbtuscapaxluminis: Tlon.n.alia caufa effet uitiu? ei’ care re lumine : ita nature que fruebatur Deo:optimas fe inftitutam oocet etiam ipfo uinoiquo ideo mifera eft quia no fruitur Dco;quicafum angdomm uoz (untatium iuftiffima pena fempiterne infelicitans obftrujit:atep in co fumo bono permanentibus ceteris :ut oe ftta fine fine permanfione certi effent: tacp ipfius ptemium permanfionis oedit. 4tui fecit bominem etia ipfu? rectum CU5 codé libero arbitno : terrenu qdc animal: fg celo oignu ft fuo cobereret auctoti:miferia ftmiliter fi eü oefetetei feaitora;qlis nature buiufmodi ouez niret.4B.uc5 ftmiliter cu puaticatione legis Dei;p oei oiftione percaturii effe pfciret:nec tlli adernit arbitrii liberi poteftatc:fimul puidcs qd boni De ma io ci’ ipfe effet factuais.’qm oe mottali jjgenie merito luftecp oanata: tanrum pcpFu5 ppter gfag fua colligit ut ide fnppleat 7 iftauret parte q lapfa c anz gelo^:ac fie ilia oilecta 7 fupna ciuitaf no fraudet' fuor numéro ciuiu : quin etiam fortaffis 7 uberiote letetur.


-ocr page 561-

UBERV

z2De rtnnajon 1 incomutabili ri’ oo Ïunute^ Cap.2.

ÆV Wlta eni fiunt gdê a malta córra yiiotutarê oritfs täte eft die fapten tie tâteep atrtuti'stut i cos ejiras fine fi nes qiios bonos iluftosipfe pfcimt te dat oia quolütati et’ mdenf aduerfa.* jfte P boe cu ds mutare dfetfur uolunta tetut qbus lents erat netbi gtatia red/ datur datasuUt pottos:^ ipe mutan/ tuttl en quodâmodo mutatû ï biï que patiuntur inueniuntJicut mutatur fol ocults fauriatis:'Tafper quodammodo exmituiex oeleetabili moleftoseffi/ dturtetiipeapud feipfum maneat tdes 9 foit.2Piotur etia uoluntas oei quam facit i cordib’ obedienrin mädatis ei’ ne q picit ^poRolus. IDcue i eni g ope ratur tn nobis -7 ueUe.l^iait eni iufti/ na oei nö foln q ipfetuflus ril oicitur: fed illa etia quam iboieqab illo iufti ficatu: facit:fic 7 Ie;ceins uocatur poft lis ed boinum;fed ab illo oata . Tlam utiép boies eiat qbns ait fefusrin lege lira feriptù eft euj alio loco legamus: kj toei eius i corde eias. ^cciindu bac noluntatc qua os opetatur in boib’: etiäueUe oicere qd nó ipfe uult : fed fu os id uolentef facit:ficHt oicitui cogno uiiïe:qd ut cognofceref facit a quibus ignorabatur. TQecp eni oieëte Ipofto

Io:nüc aut cognofcéte8 oeam imo co/ gnin a oeo:fas ril utcredamus g? eos tune cognouerit oens: pcognitos ante eóftitutóem mudi:fed tune cognouiffe dictas e(l;qd tune ut cognofccretur ef/ fecitÿc bis locotionü mcdis;iam7 i fiipioribus hbris memini oifputatus. Cetiidum bac «go noluntatc qua oeü uellc dicimus qd alios efficit ncllets q bus futura neftiuntur: multa uult nee facit. uDulta eni uolunt fieri faneri ei’ ab illo infpirata fancta uolnntate ; nee finnt: ftcut orat ^qbufda pie facteep : 7 quod orant nó facitiru ipfe i eis bac oradi uoluntatê feo fpa fuo feceut. Ik

per boe qn Pg oeü uolunti orant fan eti:ut quifque fit faluus: poffumus illo ntodo locutionis oicere uult oeus 7 nö facit:ut ipfum oicamus uellc:qui ut ue lint ifti facit.^ecûdû »«o illauolunta té fuâ que cum ris prefcienria lempittr na eft:jjfecto in celoii terra oia quer eunqî uoloit:nô folum pterita nel pre fentia:fed etiam futura ia fecit.lt;leram antftp ueniat tempus quo uoluit ut fit ret quod ante tempora uniutrfa prefei uit atep Difpofuit:dicimus quando da noluerit fiet.Siautê nó folum tempus quo futurum è;uerö etia utrum fututu fit ignoramus.otcimus het fi oeusuo luerit: nó quia oeus noua uoluntatem quam nonbabuit tune babebit: fed ga id quod eternitate i eius immutabilip paratum ril uolnntate tune ent .

/3)e jsmiffiombus eteme btitudinia fw^'i^iriais fupplidïs iminornm.gt;

15 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ ntceita ta multa prete

I_^cä:ficut i cbrifto nuc uidemus ï pen quod j^mifit 4biabe eiccns:in fe mine tuo bndicciar oës gentcs:ita qd eide femini ei’ ƒmifit implebttur: iibf ait per jjpbetam:refurge'tg erät i mo numentis.^t qd aft ent celü nooum 7 tena noua:! no crût memores priorij nee afcendct in cor ipfo9:fed letiriasi ejcultatóem inuenict in ea.Ct ccce ego facia bierufalè ejcultatóem 7 populum meu in letitiâ:7 ejultabo in bierufaleg 't letabor i populo meoiT ultra nó au dietur ï ca oo;cfletus,lt;?t per alinm jj pbetS qd prenunciauit ofcens eides^ pbete.Jn tempore illo faluabitur popu lus tuns ois qui inuentus fuerit fertpt’ in libio: t multi oormientinm in t«ic puluere:fiue ut alii ifeipretati font ag/ gere ejorgct:bi i uitam ftcrnam:l bi in obpiobnum 7 in confufionem eter/ nam.Ct alio loco per eitndem propbe tam.Ct accipiet regnu fancti aitiftimi .C.i.


-ocr page 562-

tlBER.XXff«

icptincbät illudufep m («1110:7ufep in f«ula f«uloiiim.€t paulo pcft.Tke gnnm irgt dus regnt ifempi'tcrnti.^t eha que ad boe périmélutlibio mge fimo pofuiifiue que nó pofui:7 tarnen in eifdem htfens fenpta funt: uenient 7 becifieut 7 ifia ueneiuntique iaeduli n puiabstcfTe uélura. Jdé quippe deus utraqs j^mïfit utiaepucima èe pdijit: quem pboirefcunt numia pagano^:te He enam JOorpbyno ncbiliiïimo pbó ipfo:?t.

/£ótra fapientes midi:g putât terre na bomm corpoia ad eeldk bitaculus nópoffe tranffern’. Xap.q-.

^d uideheet boics oocti atep fa flt;!^^pitntc8 cótia uim täte auctonta tis q €13 genera boiu5:ficut tante ante predijnhi boe eredendu fperâdumque côuertit:acute fibi atgumétari uidctor aduerfus corpoiü rcfurrectöem:7 oice re qd i tertio oe repn.hbto a fieejone côme‘orai«eft. ' ‘nâ cû l')erculc 7 1^o mulom ex boibus oeos efle factos afk ueraret:quo:;jnó corpora inquit funt in celum elaia.THeep eninatura pateze turmt ld quod effst tenamifi in terra maneret.lnecê magna ratio fapiéuu: quo:;; ons nouit cogiiatoes: quoniam nane fût.èieni aie tâujmedo effem^: ided fine uilo cozpore fps 7 icclo bitâ tes tezzena aialia nefeiremus : nobifep futurü elfe Dieerefut tezzenis corpori/ busanimadis quoda uinculo mizabili necreremurmóne mnlto foztius argu/ metaremur id credere reeufantes: 7 ei certmus naturam nö psti:ut res icor porea ligomêto corporeo uincereior

€t tarnen plena eft tezza uegetantibus aïsigbus bec mêbra ternna miro mó funt eónexa 7 iplicata. Mur «go codé uolente oeo qui fecit boe aial nó potez rit terrenü corpus in celefte corpus at follirfiaiuscïa bec terrena trafcêdês p boe et celefti corpore pftabilior ter/ reno corpori poïuit anigari.quot; ^n terre na particula tasexigua potuit aliquid celefti cozpore melius apud fe teneze: ut fcfu bfet 7 mm;7 ca fentiëtes atque niuente oedignabitur celu fnfcipeiaut fufeeptn nó potent fuftinereicum oe re fentiat 7 muat ifta meliore:^ c corp’ omne cclefie.-Ss ideo nuc nó fitiga nó dum eftips quo id fieri uolmt. 4loid boe quod jmidentia di multo mirabi Iius;q5illud qd ab iftis no creditur fe en/tur enim no uebemetius admira mur ineozporeos aies:celefti copoz po tiores:tezzenis alligari corporibu8;qj corpora licet tezzena fedibus quäuis ce leftibuf tame cozporeis fublimari:nifi ga boe uidef côfueuim’;7 boe fumus: illud nero nedii fumitstnee aliquando adbuc mdimus.- 'Ha ƒfecto fobria ra tóneconfultaimirabilioris effe oiuini opens reperitur: icozpozaltbos cozpo ralia quodamö attexef:^ licet dinezz faiquia lUa celeftia ifta tezzeftria : tax men corpora 7 corpora copularc;.

✓©e refozzeetóe carnis: qua quidam mûdo czedëtes nÔcredût. Xap.p ƒ Tgt;{^d boe iczedibile fnerft aligna r^^do.^cce ia czedidit münd’ fob yiafiztezzenn tbzifti corpus i celu:refnr / rectoej carnis 7 afeeniione i fupnas fe des paudffimis remanëtib’ atep ftupc lib’:uP Doctis uel idocnsciS credideft DOCH 7 idocti. Si rë czedibilë czedide runt:nideâf g» fintftolidi g n credut . ^i at res icredibilis crédita cft:ët boe utique inctedibile ë:fie crcdilu effe qd iczedibile ë.llbec igfouo iczedibilia:zc furrectóes.f.nfi corporis i cternBm:7 rë tâ itredtbilë mudu effe credituros: idë ds ante q? uPund eo^ fieret ambo futnta ëe pdixit.unn duo^ iciedibihu la fattiiëe uidem’iut qd ezat icredibi Ie crederct müdus.Cnr id qd reliqaü ë oefpaturiut ët boe ueniat qd icredix


-ocr page 563-

IIBER.XXI{

bile (rtdidit mûdus:lïtut ta aêit quod fiTr ickdibile fuit;ut rë tâ icredibttem credent mûdusjqngdem boe utrût^i credibile qao^ mdem’ onu alteni ere dim’u eifdé iris pdietn fit:p q» eredi dit mundnö.-'fif ipfe modus quo credi dit mtinduß fi cófidereVicttdtbilior in uenitur.'Jueruditos hbcralibus oifciz plint’« 1 oio q^tü ad irto- ? attinet doz ctrinas ipolitos nó perito« grâmatica n armatos oialeeticaino rbetotica ifla to8:ptfcatort8 cbrift’ cö rbetib’ fidei ad mare bui’ feeuli paucifTimo« inifit. atep ita 1 ejomni genere ta multo« pi («8:7 tato mirabiliore«: quato rario ree:et ipfo8 pb08 eepit. J)uobu8 illis ïeredibtlibosift plaeet imo quia placez Debet:addamns boe tertiu^.tam «go ttia fut icredibiliaiq tn facta fût.'jnere dibile ë cbriflû refurrejiffe in came:*» icelû afeëdiiïe eu carne. Jncredibile ë mnndû rë tâ incredibilc ctedidiïTe.fn ctedibile ë bomies tgnobiles:tfi2mo8: paaciffimo8:îperito8:rë tâ incredibilë ta efficaciter mûdo;7 in iHo etiâ ooctif pfuadcre potuiiïe.tgt;o^ triû incredibi Im piimus nolût idi cû quib’ agimus crcdere:P5 Cognntur 7 cernere:qd nÔ iuentut unde fit facta:fi nô credunt tet tuun.Tefarzectio certe ebridûa i celû cum came in qua refurrept afcëfto:to to iâ mûdo ptedicatur 7 creditur:ft ne dibilia nô ë:onde toto terrai otbe iâ «édita ëz^ed mFn nobilesifublimes: Docttienâ oidiffe oixerût:! qd uidetût ciffamare curariit:ëi8mûdù «edidifz fe nô mirum ed;fed idoe adbac uedeî nolle:pdumm ë.^i ât utuerii efl: pau Ct8;obfcuri8;minimt8:indocti8: cas fe oidiffe oicentib’ 7 fanbëtibu« credidit mundue cur pauci obdinariffimi q re manfernt ipfi mudo iâ credentt adbuc ofqoe nô credut:q .ppterea numnoex» gt:o:ignobiliû;infirmo^; imperitorâ boiom credidit:qa in tâ contempribili bas tedibue multo mtrabilio» wuitaa feipfa pfuafit.£loqa non^ perfuadm tium q dicebât:mira faeruw facta nÔ nerba.4tm en i cbriflû in came refur rejnfTe:7 cû tHa in celû afcëdiffe nô w deràt:bec fe uidiffc nattantibue nôlo quentiba8 tâwm:fed etiâ niirifica fact enttbu8 figna credebât. *gt;oie8 quippe quo« nniue ud ut multu ona^ liguai fuiffe nouerâcrepente lingui« otuj gë tium loquëtes mirabiliter audiebant » Claudu ab uberibu« marti8:ad eotuj uerbû in ebadi noie poft.^bannoa in columë codin'ffe.Cudaria œ corport ban co^ ablata fanädif jjfuiffe langue fibue.m uia qua fuerât ttanftturi poft toe in otdie innumerabiles morbis ua life laborâtestutambulâtium fopeo« umbta cranfirct eötinuo falute fokt re ciplt;re:7 alia malta flupëda in ebridi noie pcos facta.poftremo etiâ mortuz 08 refuttejiffe cernebât. -dite fi ut lez guntur geda ëe cöcedunt:eece tot tere dibiha tribus illis incredibilib’ addi mus:7 ut credatur unu incïedibile:qd œ camis refutrect0eatq;$in celus afcë fione Dintur: multo;? incredibiliü tedt monia tanta côgc2tm^:7 nôdu ad ere dendum ab bonenda ounna iheredu los fleenmaeCi ueto p apodolos ebti di:ut eis crederetur refutteetóem atep afcëfionë predicâtibus ebtiditetiä ida miracuia facta effe nô credunt:boc no bis und glande mnaculu fufficit:g gt;nbsp;ea terra:;? ozbie fine ullis miraculis crez didit.

Zdd1gt;.oma côditorë funs T^omnlij dffigendo oen rcccnt.ecclefi« autë ebti dum dominum ctedendo dilejat , •tap.6.

^ Ccolamus ët boe loco iHad qd _l_^Bde 'Aomuli crédita oiuitare lt;ul li’ 8dmi2at':iib3 ei’ ut fetipta fûtifetâ. u^agis ë inqt in %omulo admizandtl ep ceteri g oü ex böib’ facti ëe diotnz tur:minu8 etuditis bolus feculis fuez rut:ut fingendi ptocliuior effet ratio :

X.2.


-ocr page 564-

lIBER.^If»

ca ïpcriti facile ad credédii ipelkrent’ . Tkoniuh auf etatê mius bis fejcétis an nis ia inueteratis üttcris atq; pocuinif oiumq; illo antiqoo cjmœlta boium nita «zore fablato fmffe ccrniinus. ^t paulo poft o; codé quot;Aomulo ita ioqui tur;qd ad büc ptinet fenfü.^;cquo in teUigi poteß inquit: multis änis ante ibomcrû fuide:^ T^mulüuif taj do «is boibus ac téponbus ipfiserudins ad fingcndü ui/qcÿ effet loci.^ntiq/ tas eni recepit fabulas fi«as etiamnó nunquä incondite. l)?ec etas ant iâ e;tz culta prefertim eludes omne quod fiezi no pöt refpoit.Zlnus e numezo oocuï/ fimo^ boitzm iaeep eloquctiffimus ói am dßarcQs 4uilius 4icezo:j3ptcrea oicit oiuinitaté ilôuli mirabiliter ere ditamrep erudita tpza la fuerût que fai fïtaté nö reciperct fabula:^, -C-uis atzt 'Aomulutn 9enm:mïi Koina credidit: atq; id parua iinopiés,quot; £ü oeide po fteris fezuare fueratnecclTe qd accepez rant a maioribusrut eu ilia fupflitóne in (acte quodammodo matris ebibita «■efeeret ciuitaszatep aJ tS magnu per neniret imperia:ut ej eins faftigio:uc lut ex altiore quodâ loco alias quoque gcnres qbus dnarefbac fua opinióe p funderft;nt nö qdê crederct:ftd tn oi ceret oen 'Komiihi;ne duitatê cui fezui ebât oe cöditore ei’ offederet:aliter en nominado êp 'koma q id nö amore q dem buius ezzoris:ftd cü ainoris erro re credideratXbridus at qoSip fit cè lefïis 1 fcpiterne coditor ciuitatis:non tn eu: quoniâ ab illo côdita êoeum ere diditzfed ideo potius ê códêda qa ere didit quot;Koma códitoré fuü ia cóffructa 1 oedicata tanip ocu coluit i téplo.bcc autê iRierufalc oeu ebnïfü coditorem fiiu:ut eóftrui poffet a oedicari: pofuit i fidei fudsmétü.7lla illo amando effe Deu ered^itrißa iftu oeö ^e credendo amaiiit.dient czgo pceffit vu amaret il la;l oeamato ia libêtez ét falfü bonos

crederet:it3 pceffit unde iffa crederet; ut recta fide non iemere quod falfutn ; fed quod ueru5 ezat amaret.Except is eni tot 7 tantis miraculis q pfuaferunt peu effe ebriftü:ƒpbetie quoep diuine fide eugnuume pcefferunt que i illo nó ftcut a patribus adbuc credunt iplêde: fed ia a toto oemonflrantur iplete.pe quot;Komulo autqa códidit ''Romaieacp regnauit:8udifur:legitur:nö qa factü eß quod ante fuiffet ƒpbet8tum:fed gj fit reeeptus tn oeos créditant tenet ire: nó factü Doeét.Tlullus qppe rerus mi rabiliü fgni8:id ei oere jtueniffe mon fïrat.iupa gppe illa frus ouo^ nutzix qd uideiur quafi magno extitiffe poitc tum:qle aut quâtû é ad DemóRrandü deu/4erte eni 7 fi nó meretrix fuit la pa ilia:fed beffiazeti fnb’ porfétu coe fuerit ambobus: frater tn et’ nó bctot deus./lLuis aijt jjpbibituscaut Uoz mulüzaut lherculê;aut alios tales boz mines oeos oiceze z mori maloit qs n Dicere.-'But uezo aliq gëtiü coleret iter oeos fuos Homulüzuift romani nois metus cogeret/Äuis pozzo enomeraz ret qjmulti quantabbet feuitia crudeh tatis occidiz^ebriffü oen negare ma lucrunt/ proidc metus quähbet leais indignatöiszq ab animis romanos fi nö fieret poffc putabaf exigerez cópelz lebat aliqs ciuitates pofitas fub iur ro manoitan^oeii toler 'l|.omulü.a cbzi ito aüt Deo nó fold coiëdo oerü etiam confitendoztantâ per orbe tezze marly rü mulnnidiem metus ullus ant terror retiocare no potuit.bladitie nude:pro miffio nulla demouitz fed nee facultatn uiolentia fubtractioznec acerbitas uni aerfarficp pena^zl ipfius mortis que plus ceteris formidaf. 'l^eq; tunc cioi tas cbrifti:q5ui8adbuc peregrinarefi tezziszi biet tâ magnon agmina popu lo:^ aduerfus impios pcrfecutores fnz os pro temporal! falote pugnaoit : fed poti’ ot optineret etezna n repugnaoit.


-ocr page 565-

tigabanWruncltidebantur: «debanf: urebantur: tozquebantnr: (antabâmr: cmuabantur:1 multiphcabannir. ‘tld eiat ei8 jj falute pugnare:mfi faluté ja faluatore conténere.Çao i Iib:o Üce roni8 tertiomifi fallor:ce repu, diïpu tarûnuUii bellü fufcipi a dmtate optiz ma:nifi ait 4 ) fide am 0 falute. ^aid doté dicat pto falute:udintelhgi quas faluté udit alio loco Demonflranaifcd bût penis ingt qa ét ftnUtiïimt fentint: ege(ïate:ejilio:uïaili8:uerbenbu8:ela buntffepe prioati:oblata mortis celen , tate.âiuitatibus aût morsipa penaé: que uidetur a pena fingutos uidicare . ^ebet enim cöflituta fie elle duitasiut etema fitjtaep nullus iterit’ éreipu. naturalisât bois i quo mots nômoz do netefTana'éme:^ ét optada perfepe. ^iuitas auté di tollitur:oeletur e^nn guiturdimile eft quodâmô:at magnis parua côfcram^;ac fie ois bic mundus intereat 1 côddst.tgt;oc ideo dicit 3ice rorquia mundû non intenturum: cum platonids fétit.iôflat «go eu ja ea fa lute uoluilTe bellum fufcipi a duitate:q fit ut maneat bic duitasdicut oidt eter na:quâuis moriètib’ 7 nafeétibus fin gulis.'ficut pennis é opadtas olee uel laun.atcp buiufmodi cetera:^ atbotos fingulojt lapfu oituqné folio^.nOors gppe ut oidt non boium fingulo^i fed uniuerfe pena é cioitatisiq a pena plez runtp fingulos uindicat. Ôinde merito quenturmtrum recte fecerit feagutini qn uniuetfâ cinitaté fus ïtetii maluert: ^ bdé frangereiqua cum ipfa romana repu.tenebantut. 'Ji quo fuo facto lau dantut ab oibus tettene rcipu.duib^. ^ed bi quo bme oifputatöi poffét obe dire no uideo:nbi didfnullij fufeipien dii effe Mlnmifi aut j jfide aut j )falu te.Tlec oidtur fi in unu fimP piculum ita duo ifta cocnneritiut teneri altetus fine alttri^amiiïione nó pofïit:gd fit potius eligendu.ptoftao eni Sagunti

ni fï falmé eligerét: fides eis fueratof feiéda.ën fides tenédaramittéda utiep falus: ficut 7 factii eft.^alus aût ciuita tis oei tail's efl:ut cü fidé acp fidé tene ri uel potius acquiri poffit : fide aut p dita ad ea gfep nenire non poffit.41«e cogitatio firmiffimi ac patiétiffimi cor dis tot ac tatos martyres fedttqualem ne unu quidé buit nel bre potuicquan do eft neus créditas Tlomulus.

/Zlaod ut mudus icprillu «ederet : nitlutis fuent piuinenopfusfionis bo mane., . tap.z.

z^^d ualde ridicnln eft oe Iloma r’^i falfa oimnitate ei oe ebtifto lo qufmar facere métóem.Cferitamen en fejcétis ferme annis ante 4(iceionem 'Ï^omulas fuent atqs iHa etas ia fuiffe Doctrinis oicatur excult3:ut qd fieri n pot omne refpueret:q«ato mams poft fe^cétos annos ipfius tépore Cicero/ nisimajnetp poften fub ^ugafto atep j^iberio eruditioribos otiep téporibuf refurreetóem carnis ebrifti atqs in cez los afeéfionéitanqua id qiod fieri nö pot més biana feit nö poffetteludéfep ab auiibas cotdibufep refpuetetmifi cd fieri potnifTc.-atque fectâ effe oiumitas ipfius ueritatis uel oiuinitatis ueritas: 7 eóftatia miracfo^ figna móftrarct; ut terrentibus 7 cötradicétibus tâ mul tis tiep magnis perfecutöibus peedens in cbrifto. ocideï ceteris ad noun fccu lü fecututa refuitecno atq^ imortalitas carnis 7 fidcliffime crederetur:7 predi caretur itrepide:7 p oibé terre pullula tura feenndias en in maityru fanguine fereretur.tegetótor eni pconia peede tiü jjpbetaqiicoeatiebant oftenta nirtu tij:7 pfuadebafueritas noua ofuetudie nö cótraria rationi:donee orbis terre g pfequebatur fiiiore jjfeqretui fide.

/^«WM^cuIw que ut mundus in cbii fticrj^^t factafiinb^ ^myimdom dente nö oefimnt. . Cap.8.


-ocr page 566-

UBSRJOOE

^^CJ'‘»quot;aót nuc ilia mirarala qp« quot;-^dicatis facta êenó fiut/poffé g/ dé diccn neceffaria fuiiïe priua qjcrc derct munduazad bocut crederet mü du». ZUuifqs adbuc jidigia ut credati quint:magnu eftipk jjdigiuncg mû do credére no credit, ilerü boe ideo w cunt:ut nee tune iiU miracula facta fu ide credantur.linde e2go cbriflus tan ta fide ufqueqq? eâtatur iedö eu came fublatus.'iïnde rpribua eruditie i om ne qd fieri nó pot refpuétibns: fine al lis miraculis nimiü mirobiliter icredi bilia credidit mudua/An fO2te credibi lia fui(Te:' iideo crédita effe oictmi fut.quot; iur «go ipfi nö credut.quot; Preuts cigr nra cópkjio.^ut incredibili rei q non 0idebatur:aha icredibilia qtn fiebant quidebantur fecert fidemraut certe ita credibihsiut nullis quibus pfuaderef miraculis ïdigcret:ifto^ nimia redar guit ifidelitatê. lf)oc ad refellêdos ua niffitnos oijeri. Tua facta ce mfta mi racula q atteflarêtur tlli uni grâdi fax Iubriq5miracnloiquo cbnïtus ï celum cü cameiq refuin^it afcêditinega: nó poflumus.'Jn eifdej qppe neracilTimis librïs dicta fcripta fiitii q facta funt i propter qd credédu fcä funt:bec ut fix dem faceret inotaeriit;bec p fidê qua; fecerut multo darius inotefcut. legunf qppe ï populis ut credantur : nee in po pu118 tninifi crédita legerentur. TTlam ena nüc hut miracula i ei^ noie: hue p facrameta dus:hue p ofoes uel memo riaa fcöq ? ei’: f; nó cade clarirate illn nranf:ut tanta q;ta ilia gfia oiffamen tur.4anon qppe facia:;2 1fa;;2:qnc mf famarii ede oportebat:tlla facit ubique recitari.-i memorie cüct09 iberere po pnlo^.bec aütubteunep hunt ibi fciun tor nip a tota ipfa duitateiuel quociicß cômanctiû loco.Tilâ plerunq; etiâ ipfi paucihimi fciiit ignorahb’ eeteris:ma jriehmagna fit ciniras;7 quado alibi aliif^ narratunno tanta ea cómendat

Bnctoritas:at fine Diffieultate uel oubi tatôe credâtur:quâais cbrihianis fide libus a fidelibus indicentur.

jw^Jraculu qd medioUni factum c ;

A?? *1^’^ ehem’ quado illuminatuf elt cedisradmultomm notitiam potuit puenire.-qa 7 grandis eft ciuitasnibi erat tunc iperatom imenfo populo te he res gefta eft:concur rente ad corpo ra martyrnm ptotbahi 7 ^cruafii , 41ue cu laterent 7 penitus nefcirctiir; ^pifeopo Imbzoho p fomniii reuelax ta reperta hit:ubi cccus file oepulhs ue tertb’ tenebris oic mdit. /flpd Æbar tagine ante quis nouit prêter aomox dû paucifrimos:falutc q facta c Innox centio cj aduocato uicatie pfecturembi nos interhiimus 7 oeulis afpeqim’ no ftrisrdUnientefeni de tmfmarinisime 7 ffem meum dpippium nondu quidê tlerieo8:fed id neo fermetesiut etat cû tota domo fua religiofihimus ipfe fux feepat:1 apnd cu tune bitabamnsicura batur a medicis propter fiftulas qnas inumerofas atque pple/as babuit i po heriore atcp ima cotporis parte. Id fe cuerant cu5:7artis fue cetera medicax mends agebant.pahus aüt fucrat i fe ctione ilia 7 oioturnos 7 acetbos oolo res.^ed unns iter multos finus fefdle rat medicos.'Rt^ ita Iatuer8t:ut cû no tangerct quern fato aperire oeberent. ^enique fanatis oibus q aperta curax bantufte remanferat folu8:cui frnftra ipedebatur labor.41088 moras fufpe etas tile babe'8:multumcp fotmidas ne ite^ fecaretur:qd ei, prcdijerat alius medicos oomefticus ei’que nó admix ferat illi:ut faite nideret cii primum fc ctos cft:qi)o id facerent:iratufque illu domo abieceiat : uijqoe receperat.ern pit atque ait:^terà mefecturi eftis/ld illiu8 qucm uolniftis effe ptefente; oer ba uentorus fum/ljidere illi medicus imperitum ceperünmetiitp bois bonis


-ocr page 567-

kber-Hxil

««bis |KomtfTiontbuf(^ lenire.preted cnit -îalu dics plurimunibilûp j^fiae bat oinne qb fiebstimedia m i fas pol iidtacôe perftïlebâcnon fe iHù finn fer ro:fed medicamêtis dTe claafuro«. 44 bibuerût 7 dtü grâdenu torn medicus fatifqs in ills arte laudato . 4dbucenï Htucbaf.dmmomö oico . 41m loco in fpecto idesqnod illi eo:;: Diligentia pe zitiacp piomifit.^uiuf ille factus aucto rirate (ecutusiDomeftico fuo medico q fnturam predi^crat alia fectioné:face/ ta bilaritatemelut iâ falnus iHufit.gd plura/poftea tot dies inaniter côfûpti trâfiernntiat feffi afcp confufi faterent? efrnifi feno nullo modo poffe fanui , ^jepauit: expaUnit:mmio timoré tur/ bat^.dtq? ubt fe coUegit fariqs potuit: abire illof iufTit:7 ad fe ampliue nö ac cedere:nec aliud occuztit fatigato la/ cbrymi« 7 iUa las ncceffitare cólhicto: nifi ut adbiberei ^lejadrinii quendas qui tune cyrurgus mnabilis babebaf: ut ipfe faceret qb ab illia fieri nolebat natuf.fed podea Cß uenit illeilabozêep illo^ in dcatribus:fuut artifex «»dit :-boni utri functus officio perfuafit bo/ mini:Ut illi potius qui in eo tantum la bozaneruntiquantii ipfe infpiciens mi/ rabaturdue curatóis fine fruerentur ; adiiciens qlt; re ueia nifi feclus effet fal uus effe nó pofTet.$ed aaide abborrer a fuis moribus;ut bominibus quoros artiffeiofiffimâ operam: induflrtasidi ligcnnam admirans in cicatricib’ ei’ mderetiptopter quod remanfit palma tanti laboris aoferret.i^eddin fût aio eius :7 placuit ut codem Aleyandrino affffiente:ipfi finom ilium ferto qui la eófenfu omnium aliter infanabilis pu tabatur apérirent.Xluf res oilata efti cófequentem oiem. Sed cu abiiffent il li:ex mezore nimio oominitantus eftï Bomo lila exortus color:ut tanqua fo neris plancfasmycoprimerelBr a no bis.iîifuabant eum quotidie uiri fan/

cti:Çpifcopn$tnc ifralenfis beate nie morie ^aturninu8 7prefbiter ^elo/ fos ac oiaconi ebartaginêfis ecdefic:i quibus «at 7 ej qui bus folus eft nunc in rebus bumanis id ^pifcopus:cu bo nore a nobis oebito nominädus dure liusicü quo zecozdantes mnabilia opa oc bi bac re lepe collocuti fam’: eûtp ualde meminifîe qb cómemoramns in ucnimus.41ui cum eum uefpere : fient folrbant uifitarentirogauit cos mifezs btlibus lacb:yinif;ut mane oignaretuz .di^*-effe prefentes fuo funeti potius $ oolo zi. ^tus enï en metus ej pzioribus in. uafezat penis:ut fe inter medicos ma/ nus non-DUbiraret effe moritmum.O folati funt en illi:7 bottati ut in oeo ft dcret:eiuftp uoluntates uiriliter feziet. j|nde ad ozanoné ingreffi fumus. Abt nobis ex more genua figentibus atque incumbentibus t«ze:ille fe ita pieM tS qua fuifTet aliquo gzauiter Ïpellente jj ftzatos:7ccplt;t orare. Xtuib’ modis: quo effectu:quo motu snimi: quo flu/ uio lacbrymarum: quibus gemiribus anp fingulttbus fuccutientibus omnia mebza eius 7 pene itercludentibus fpt ritumtquis ullis explicet uezbie/älnn oratet aki nee in bec eorum aoertercf intentie nefciebé, ^fgo tarnen prorfns orare nil poteram;boc tantumodo bze uiter in cozde meo oixi.^omine quas tuorum prece8exaudi8.fibas nö ejau dis/^ibil enï mibi uidebatur addi iS poffemiff ut expiraret orando, ^urre Ximuf7 accepta ab ^ifcopo benedict! one oifceffim’irogâte illo ut mane ad effentiillis ut equo animo effet bortan nbus.|lluxit oiesqmeruebatur.^de/ zant fezui oei:fient fe affututos effe ƒ/ mifezât. ingreffi fntmedici.-parat da que bora ilia pofeebat itreméda fena menta proferontur attonios fufpéfifq; omnibo8.ei8auté quo^z ezat maior au ctoritas oefectu animi eius cófolando erigentibas.dd manna fecturi mcbra


-ocr page 568-

LIBER.XXn.

in lecfulo componütur. Sohumt«: no oi ligamento^mndator locus:infpint medicus:'? fecandum ilium finam ar/ mams afcp intentus ingnt. ^crutanir ofulis:oigitifque cótrecrat. 4entat oe nique tnodis omnibus:inuenit firmif fima dcatricem.|a illa letitie laus atq; gratiarom actio mifericordi lomnipo tenti Deo:qac fufa cfl otcomnitilacbip mantibus gaudiis: nô eft cômittenda mets uetbis . ^ogitetur potins ^d»/ catur. Z'^n eadem itbartagine Jnno centia reügiofifTima femina ne prima nis ipfius duitatis in mâmilla câcnis babcb3t:rem ficut medici oicunt nul/ lis medicamentis fanabilê.ânt «go p cidi folet mcbrum ubi nafdtur i a cor pore fepari:aut ut aliquanto bomo gc tus uinat fomentis eft pedis 'mitigada deqnentibus. T^as ut inde motte quâ tôlibet tardius affuturaj confidamus: fecundum toippoctatisiut fertur fente damtomnis ed omitteda csratio. hoc iHo a perito medico u fue oomui fami liariffimo acceperat:'?ad folom oeuÿ fe orando côuerteiat. âdmonetur i fô nis propinquante pafcba:ut in parte feminar obferuanti ad baptiderium quecnque iHi bapti^ata primitos ocur ridet: fignaret ei locü figno crudscbri di'fccit 1 cóftdis fanitaf fecnh ied.mc diras fane qui ei Digérât:ut mbil cura tionis adbiberet:fi paulo ointius nine re uellet :ram infpejidet earn podeai't fanidimâ côperidet:^ prins hie illud mahi tali infpectione cognonerat:que finit ab ca uebementer qd adbibuidet curatôis:cupiês quâtum intelligi dat’ node medicamentii quo ^ippocratis oiffinirio uinreretnr.Cucp ab ea quid factu edet audidettuoce nelut content tis 1 onku ita ut illa metueret ne aligd cotumeliofum uetbum ptofeilet i cbri dum:religiofa urbanitate refpondide fermr.l^utaba ingt magniialigd te mi Wfuide oicturam.^tque ilia ia ejbor, rcfcente moj addidit.Xtnid grande ft dt cbridns faluare carrum:qui qoatri duann mortun fufdtauit/lboc «go di andidemi' juebementer domacbarer in illa ciuitate atq; in ilia perfona non un’que obfcu23:factu tarn ingens mira culum fie latere:bine ea 7 admonenda 7 pene obiurgâdâ putani.4Qjie raj mi bi refpondidet:nô fe inde tacuide: que fini ab eis qs fotte tune mattonas ami cidimas fera bébat:ötru boe anten fcif fent. ^efpöderut fe oio nefcide.Ccce ï quam;quomodo non tares: ut nee ide andianr que tibi tanta familiaritate iû gunfur/Ét quia breuiter ab ea quefi/ uera:feri ut illis audientibus multucp mirâtibus 7 glorificantibus Deirtotu ej otdine quendmodum gedum fuerit indicarct.

jtlX'Ïdiriim quendam poda^ienm ®™ oedifict no men ad^ptifmumiu pridie q; baptiz jaretur in fornuis a pueris nigris ruz ratis quos intelligebat Demones:bs/ ptisan codes anno probibitus fnidet: eifep nó obtempéras etia cóculcantib’ pedes eins in oolorc acerrimum qua/ lern nunquaj expertus ed eduadettma gifque cos uincens lauacto régénéra/ tionis;ut uouetat abini nó Didulidct;ï baptifmate ipfo nó folum dolore quo ultra folitum cruciabatur:uerü etiâ po dagra caruide:nec ampÜusqcöiu po dea ui^idet pedes ooluide quis nouit* Ttlos in nouim’ 7 pauddimiffes : ad quos bic potuit puenire uido, z4lui dam curubitanus nó folü a palifi:ae;2 etiâ abinformi podere genitaliütcum baptijaretur faluns edecn)s cd;7 libc ratus uttacß molediaitanq; mali nihil babmdet in coipgre oe fonte régénéra tionis afeendit./ttuis hoc prêter cum bini nouit:7 prêter raridimos aliquof qui hoc ubicunque audire potuerunt z nos aufern cóperidem’rcum boe iu/


-ocr page 569-

lIBER lt;XXn.

bente fancto ^pifcopo 4arelio eha ut nenirct ^^artagmcm fcoinij8;^ui8 a tailbus pnus audicnmusioe t|uorü ft de dubitare nópoffeinus.

IJ^ Ænbunitiii« Itócfpetius 9 apd inca eft:habet w temtonofuna Icnfi Tundu^ubcdi appellatumbi eus afflicttone aïaliü 1 feruo;t fuo^ domu tua fpüu5maligno^ mm nojia petpe ti cópenlTetirogauit nofttos me abfen te prefbyterosmtaligs eo^ tHo pgeret cuiu« oratóibu8 cedcrêt.perrejntunuf cpmlit ibt facrifidus coupons cbriflt: eras quatu potuit ut ceffaret iHa ue^a tioioeoqa pjodnus miferante cefTamt. wceperat aütab amico fuo terra fan/ tra oe bierofohmis aUatambi fepultuf tbrillus Die tertio refurrejiceaqnc fu fpedetat i cubiculo fuo:negd mali eti arn ipfe patetet.^t ubi oomus et^ ab tl ia ifeftatóe purgata eftigd oeida tena fieret cogitabat qua oiutms in cubicu lo fuo reuerentie caufa baber nolebst, ^orte acddit:ut ego 7 collega tune me us ^ifcopus ^ynidenfis ecclefie lt;iPa /iminns in pioximo effemaeiat ueniie mus rogauitn uenimua. tüq; oia no bis ntmliffetietiâ hoc petimtiut ifode retur alicobi:atque ibi otationn locus fierctmbi ctia cbridiani posent ad cez Itbrada que oei font congregari.l’îô refh'nmusifactu eH.^at ibt paralitiz eus iuuenis ruHicanusiqui hoc audito petmit a patétibus fmsiut illd ad eum locu fancm3 non cunctanterafferrent. ZD-uo cd fuilfet allams ojamtiatcp id# cotinuo pedibus fuis fanus abfccffit.

'yRtwriana mils otcitni q ab llbtp ^^pone regio minus .xxX- milibus abefl.nipemoria marijrro mcdiclanen fui ibi è IÇtotbafii 7-®eruafü.#»orta tufê illo gda adolefcés: qui en oie me dio tépore ellatis equü ablueret tn flu minis gurgiie oemonê ienrrit. jbied faceret oei pzojimus mottimel fimiUi mus mottuoiad uefpertinos lUuc bym^ BOS 7 oratócsicu aneiUia fms 7 qbufz dó fanetimonialibus t/ more ona pof fcflioms itrauitiatcp bymnos eótaf ce perunt.Zlua noce lUe quafi pcrculfus cjculTus eff:7 cd tembili fremitu altar ebprebenfu moucre nó audés hue non oalensitaniÿ eo fuerit aHigatus auc af fixus tenebat:7 cü grandi eiulam par-ci ftbi rogósicóhtebat ubi adolefcentè 7 quado 7 quo inuaferit: poffremo fe c;citurum effe oenóciansimébra ei’fin gula nominabat que fe amputaturum ejiens minabaf. dtqsintu bec uetba difceiïit ab boie.Sed oculus emsl ma XiUó fofos tenuiuenula ab mterioreiq fi radice pendebat:totuq? dus médius quod nigellü fuetat albicauerat.Z(Iuo info qui aderót:eôcurrerâtaum enam aiii uodbas due acciti:7 fe oés p illo m oroem ftatuerat:quauis en fana mê te flare ganderct.rurfus tn jjpter eiuf oculü contriflati-medicu querendó êe oteebât.ibi maritus forons dus g eu illo oetulerat:potes eft ingt oeus fanz ctoqz oratóibus qui fugauit oemonem lumen ei rcddere.^üc ficot potuit ocu ló lapfü atep pendetc; loco fuo reuoca tü ligauit otaitoinec mfi poft feptes of ef putauit effe folaendü.zjtuod en fecif fet faniftimus inuenit. ^anatt funt ilz lic 7 alii oe qnib’ oiceie lögum tft, Z Upvpponefc quads nugme fcio:cu5 fe oleo pernnxilTeticui pro illa oras pief byter infttllauerac laebrymas fnas j mox a demonie.fuifTe fanató. / Scio eha ^pifcopu femel j )adolefcéte què a oemonio correptii uidit oraneullutp illico oemone caruifTe.

azx/ltat quids fenex florctin’ Ij^rp V^onc‘fi8 nofter homo religions 7 pau^ï qui fattoris fe arte pafcebat. Öafuló pdiderat:7 unde fibt emetet: ft bêbat.êM’XJ-uiartp'es quoqz memoz ria apad nos ê cdeberrimaiclaia noed


-ocr page 570-

yw^^iiL,

uroefliretur orauit.Judtenît en adolé f«ntc8 qui fane aderât irnforeareutp Bifedentê epgûantes pofeqnebâtnr; qfi qma martyribus quiquagenos fol les unde ucflimétû erneret pettm’fTet.ac iHetantua ambutâa nectû giâdê pifce palpitante uidit in Ittto2e:eumque illif fanenttbus atque adiuuätibaa appben dit n cmdâ coco Cartofo nomie bene cbriflianotad coqoinâ côdirana indi cans quid geflû fit trecetia foUtboa uê diditiianâ côparare inde oifponêaiut uror eiua quo poffet ei qno indueretur Btficeret.Sed coma conddena pifeem annulu aureusinentticulo eiua iuenit: mojrep miferatóe flcjnia U religionc p territuaibói eu reddidit oicena. ^ccc quo te.xX-mariyrea ueüietunr.dd aqa tibilitanas ^pifcopo afferente, proie/ CIO reliquiae gloriofiffimi SBtepbani martyriarad eiua memoria neniebant magne molfitudia tócurfua 1 occurP. |bi ceca muiter ut ad epiïcopu portâté pignoia facra duceretur otauit: fforea quoe fetebat oeditirecepit: ocuba ad/ mouit:ptotinua uidit. rtupentibua cd dia qui aderant preibat ejniltana:uias carpena:* »nie once ulteriua no reqtéf; /«Cemoiati memotia mattyria q po/ fira fff in cadello $ini«nfi: quod by/ ponenfi colonie uicinu effieiufdem lo/ ci lucillua epifcopua populo preceden dente arque fequente in manu pottabat ftffulnicuiua moleffia tâ diu laborane rat:! familiariffimi fui medici eâ fees re uellent:operiebatut manna illi^ pie farcine nectatione.Ubi ' uero fanctas at -, tigit reliquiae repente fanata eft. TIS deincepa eâ ifuo cotpore nô iuenit.

aÖlcbatiue prefbyter ej bifpania cbalame babitane:netere morbo ilabotabat.per memoria fupra dien fancti martyria qua; poffidimua illo 3dnfyit epifcopaatfalnua'factufê. Idem tpfe poftea motbo aho prenalc/

fcente mot(uue ftc iacebatrot ei13 poUi cee ligarentur.^itulaióne memoran matiyria cü oe memoria eiua repotta/ ia fuiffet:! fuper iaeentie cotpua miCa ipfiue prefbyteri tunicatfanatua eft. /fuit ibi uiri otdine fuo primant no mine ußartiaiisieuo ta graute: ! multam abborre'a a reltgione ebriftiana. ü^abebat fane fidelem filiâ:! genetom codé anno baptisatû.4tui cû eu egrcr-tanté multia! magnia precibua ! la/ ebrymis rogarét:ut fietet ebriftianue: ƒrluf abnuit:eofqs a fe tutbida idigna done fabmotiit.pifû c geneto eins:ut tret ad memoriâ fâtti 6icpbani:l illic qnâtâ poffet pio eo otaret:ut de illi os let bonâ mctem:qua credere nô differ ret in ebriftô: fecit boe ingend gemite ! fleto:! finceriter ardéte pietatia affe/ em,^eide abfcedéaabqd oe altati flo rus qd occuttit tulit:eique eu ia no^ ef fet ad eapur pofuit.Æôc ootmitum eft. ^t eece ante Dilncnlü clamat:ut ad epi feopu cottereter g fotte mecü tune erat apud byponé.ï^um «go enm audtffet abfentè:uenire prefbytetos poftulauit. uenerunt:1 ftatim crcdere fe oixit:8d/ miratibua arque gaudeniibua omnib^ baptisatua eft.|?oc $diu uipt in ore nbsp;nbsp;Æ babebat ^brifte aecipe fpnm meüicus bcc iietba bcatiffimi ^pbani quando lapidatua é a iudeie ultima fuiffe ncfei rrt:qae bate quoq xultima fuemnt.nâ nô multo poft etia tpfe defunetua eft . Manati funt illic per enndc martyrem etia tree podagriettouo ciuee: peregri noa unus:fed etuea omni modo:pere/ grinua auté p reuelatóes quid adbibe ret quando ooleret audmit:! cum boe fcciffet:dolor cotinuo coquieuit.

lt; THdutue nome eft fundi:ubiec ß cltfia é:! in ea memoria ' many ne ëtepbâi.puerü qndâ patuulô cû î area loderet : ejeorbitantea bouea qui nebieulom trabebât rota obtriuerunt: ! conieftim palpitauit e;cpirana. ft^üe


-ocr page 571-

llBER.KXfb

mat« nrreptu ad cande memon'as po fint:' lno folom reinjcuaieru etiani iHe^ fus apparuit. AJancnmonialis quedâ in mcma pofkfftone que cdalpina oid tur:diegritudine laboraret ac ocfpeia retur:3deandè memortä tunica emfal Iara efl.4lue ante q5 reuocarcf ilUoe fucta êjhac tn tunica opueiüt cadau« ei^ paretes:1 recepto fpn falua fca efl. Alpd hpponc badus qdam fprus ad memoria eiufdem martyria oiabat j» egrotante 7 piditâte fihateoqj feed ue Gr ciua Detul«at:cii ccce poen' d oomo Guunerut qui ei moituas nunciarent. Öed cü oiate iHo ab amicis eins excipc rentur: jabibuerut cos lUi oicere ne pe: poblicü plageret. ^iui cu Domü redif fet ia fuo^ eiulatib^ pfonate:! ncflé ff be qua ferebat bip eâ jaiecideGreddita mie é. /%urf’ ibidc apd nos byrenei cuiufdâ collectaril filins: egritudie e;c: tinctus ed.^^umq; corpus iaceret e/a nime:atque aliis gemétib’ a lametan tib’ ejeqe pararéfamico;! eiuf quidâ iter alio:;t côfolantiû ueiba fugefTiGut fiulde mariyns oko corp^ pungeief. factû efl:' Treui;cit.z |tcepapud nos uir -^ribunitius ^leufmue fup memo nâ martyru que in fubnibano eius eft egritudie ejanimatû pofuit ifâtulû ftli um:a poft crocs qui mulfis eu lacbry mis ibi fodit aiuctemkuaair.~— ƒ a ^id faciarZBiget buius opis im S^plêda ^midioiut nô bic oia pof unffSmemorare q fcio : i ƒcnldubio plericp nro:^ eu bec leget dolebit me prejmibde ta milita q utiqj mecifeitit. 4tu08 iâ nunc ut fgnofeât rogon co gitent q5 php laboris fit facere:qnod me bic nô facere fufeepti opis neceffitaf cogit.^i eni miracnla fanitstû lit alia tactâ ea tâtâmodo nelim fcribere:q«e p bûc martyremudeft gloriofiffimom Stepbanum facta fnnti colonia tbala menfinin noftra:pliirimi conficiendi finit libri.nec tn oia coUigi potu«t:f3

tâtû d gb’libeHi oati fût qrecitarenfî populis.^ nâqj fieri uolmm’icum m deretn’ antiqs ftha Diuiap figna uir/ tutu c't nfis tprib’ freqntam ea n oc^ bere mPto^ notitie oepire.Z Tlódiic ât biêniu ep quo apb byponc regiu ce pit êe tfta memorial muleis qd nobif certiftimnênô oatis libdlis oc btf que mirabiliter ftä fûtiiUi ipb g dati funt ad,IxX-f^*''^«numerü pucnerat: qui do ifta côferipfi. tbalame u«o ubi 7 ipa mcoria pri’ êe cepit i crebri’oi turncópabili mFtitndie fupit. zClrali et q colonia ifcice aicia êimfta pclara p eudc martyre ka cognouim’;cuius ibi memoria löge pri’^ apd nos ab epifcopo 4aodio eóftituta ê. dj libel lo: ^ dado^ ibi eófuetudo nô ê: nel po lt;iu8 nô fait.nâ foitafte nuc êe ia cepit, ia enï nup illic eifern’ jbetionia clanf fimâ femiam qibi miiabiFr ex magno atque oiutumo i quo medtco:$ 2adiuto ria cücia oefecerat lagoïe fanata êibot tati fum’ uolête fupradicti loco epifco po:ut libelló naret qlecitarct'i popFo: “ïobediêtiftie paruit. )n quo pofuit et qd bic reticernö polïü: epuis ad eaq boe op’ urgêt feftinaz opellar. 4 quo da ludco Diyit fibi fuifte pfuafniutanu lü capillatóuïefo ifet«et;quo fub ót ue fte ad nuda cotporis cigerct:q annul’ bfet fub gêma lapidé i renib’ iuentü boat'sJbocßUfgata qfffmedio: ad fa en maityris limia ueniebat. 65 jjfecra 8 Cbartagme cü i eóftnio fluminis ba grade i fua polfelfioe mafiffet:fotgens ut iter pagerecan pedes fiios iHn face té anulu oidit:1 capillitia gonâ q fue rat alligatns mirata têtauit.êlHa cu5 oio fuis nodis fitmiflis:fient «at con perilTet 8ftrictâ:«epuiffe atep txilüffe aniilü fufpfcata ê.g étipe có itegenim’ fuiffet innêtusifuture lalutis quodam mó pignus ne tato miraculo fe accepif fc pfupfit : atep illud uiculn foIuénfiF cum eodem annulo pioiecit in flumen.


-ocr page 572-

mßERlt;XXII.

rhô fr^dût bee g et onm 5ktopmtez gra utrginalia matris enixum:'Tad oi fcipulos fuos ofhïs daufis îgrefTu fuif Te nô credût.^d boc certe qrant:i fi «crû inuenuiciUa credât. ^tarifTima femina efl nobditer nata:nobiliter nu preCbattagie bitabat:ampla ciuitaf; ampla pfona rem querêtes latere non finnnt.dt^artyr cette ipfe quo ipetrâte ilia fanata effrin filiû pmane'tis nirgi nia crediditan ci qui oflüs danfis ad oifcipuloa mgreiïus efl ctedidit. )^/ flremo propter qd oia ifta oicuntnr a nobisan eu qui afeédit i celû cû came in q refurrejeerar credidit:7 ideo p eu tâta b'ûhga jt ifla fide aïam porutt.

H|unt ctgo etiâ ntic multa mira/ nia code oeo faciente per quoa quêadmodû uult.qui 7 ilia que legimus fecit;fed ilia nec fimilit inote fcunttnecß ut non ejccidât aio;qfidara memorie crebta lectione tunduntut.nâ Qubi Diligentia eft que nunc apad nos elfe cepit:ut ItbeUi eo| 2qui bénéficia p cipiût recitentut i populo:femel boc au diunt g adfût:plures que non adfmit, nt nec lUi qui affuerut poft aliquot ai es quod audierunt mête retincât:5 oij quir^ reperiatur illo^:qni ci qaé nô affuiffe cognouerit indicet quod audi/ nit.^lnum eft apud nos factum nô ma fus qß illa que oiji: fed tarn clarü arep illuftre miraculum:ut nullam arbiter effe Ibypponenfium qui boc uel non ui derit;uel oidiceritinullum qui obliui/ fn ulla ratione potuerit./ ipecem gz dem ftatres quorum fepte; fût mates : très ferninc:DC cefarea cappadocie fuo rum emium non ignobiles: maledicto matris recenn patrie eorum obitu oez ftitutcque miuriam fibi ab eis factam acetbtïïime tulit:rali pena font diuiniz tus coerciti:ut bornbiliter quatetenz tur omnes tremorc membrorom. )n qua fediftima fpecieocalos fuornm à

mumnon fermfes;qnaquauerfum cui cpire uifum eft:toto pene uagabantur otbe itomano . Cjcbisenim ad nos uenerunt duo frater i foror:Paulas 7 palladia:multis aliis locis mifetia Dif famante iam cogniti.denerunt auiem ante pafeba ferme Dies.xr.l ecdefiam quondte ingredieniesun ea memoria glotiofiftimt martyris ßtepbani heqn tabât orates nt fibi ia placaret os:i fa lute priftina redderet.^t iHic 1 quoz ciiep ibat:c0uertebat in fe ciuitatil afpe cfu-HonuUi g eos alibi uideraticauz faq5 tremoris eo^ nouerat:aliis 7 cui diep poterät idicabât. ^enit 'lpafcba: atep ipfo Die oominico mane cû lâ poz palus freques prefés effet:1 loci fancti cancellos ubi martyrû erat ide iuuentf otâs teneret:répété ƒftratus c:7 dorz miéti fimillim^ iacutt:non tn tremens ficut etiam per fomnum folebatiftupê tibus qui adetantiatque aliif panétib’ aliis Dolentibue cum eum quidam uel lent erigere: nonmiHi ptobiboerunt ; fed poiius ejitum ejpectandum effe of ;xrunt.^t ecce futtexit 'tnó tremebat: quontam fanatus erat:1 ftabst incolu mis intuens intuêtes.4tuis etgo ituen nu fe tenait a laudib’ oei? ^lamantiu gtatuiannuep uodbus ecdcfia ufqsqep compléta eft.Jnde ad me curritur:ubi fedebam iam procelTutas.^rruit alter quifque poft alteram;omnis pofterior quafi nouumouod aliis prins oijetat nuncmntes.cOecpgaodête 1 apud me Deo gratiss agente:igreditur etiâ ipfe CÛ plurtbus .jndinatur ad genna met erigitar ad ofculü meum4^tocedimu* Bd populum:plena erat ecclefiaipcrz fonabat uocib^ gaudioru3:Deo gras: Deo laudes nemine tacenteibinc atque ideclamantium.$alutaui populum :! rurfus eadé feruêtiore note damabdt, facto tandem fdentio fcripturarum Diuinarum fütlecta folênia.tïbiautc uentnêad mei fmóis loeit:uiji pauz


-ocr page 573-

lïBER.XXfb

ca pîo tépore i po flU’ iocnnditate Ie nne.opagfs eni cos topeze oiuïo qua' dam on eloquêna nó audirejed cófi derare permifi.'tlobikum bomo pra dft:! oiligenfcr nobis omnc fat hater ; ne ac materne calamitatis indicaott bi Roriam. Sequêti itaque oie poll fmo nem redditumznanationis eius libel/ lum in cralh'nü populo recitandü pro mifi. ^ood eus ejoominico parce oie tertio neret:in gradibus ejedte in qua oe fuperiore loqbar loco:feci Rare am bos fratresreum eorum legerctur libel lus.Jntuebatur populos uniuerfos fez XU8 utriufq; unö Rantem fine oiffoimi motu:alteram membris omnibus con tremétê.^t qui ipfu nó uiderant quid in eo oiuine mifericojdie factum effet ï eius forore cernebant. Olidebant enim qmdin illo gtatulandumzqutd proil la effet otandiim. |nter bec recitato eo rum libelle;oe cófpectu popolt cos abi re precepi:' ïoe tota ipfa caufa aliqoan to ciligentius ceperam Difputare:cum erce me oifputante noces alie oe memo ria martyria noue gtatulatôis audion tttr.iÆuerfi funt eo qui me audiebât: ceperontep concurrere. |lla eni ubi oe gradibus oefeendit in quibos Reterat ad fanctu martyrem orare perre;cerat. due moj ut cancellos attigit colapfa fimiliter oelut frater eius poR fomnus fana fiutept . Wum cigo reqreremus quid factum fuerituinde ille Rrepitus letus extiterit:ingrefft funt cum ilia in bafilicam ubi etamuaradducentes earn fanam oe martyria loco.^um ueto tâ tua ab nttoque fern admirationis cia/ morexortU8 eR:ut uox côtinnata cum laclnymis non nideretitr poffe finin' . Perducta eR ad eum locum ubi paulo ante Referat tremcarejultabâteam fi/ milem fratri factam cui ooluerât remâ fiffe Diffimilê:1nôdu fit fis preces fuaf pjo ean'am tarnen preuiam uoluntates tam cito ejauditam effe cnnebât.^Sxul tabant in oei laudem noce fine oerbis tanto fonitu:quâfum noRre aurea uije feue poffent. ' ^utd erat tn eozde e;tul tantium:nifi fidea ebriffi ƒ qua (Btez pbani fanguis fufusxRr

/duanto oignius martyres honora tur:quiideo multa mira optinent : ut oeus uerus colatiir:(^ oemones g ob boc quedâ faciunt:ut ipfi oü effe crez dantur. Cap.«;.

nifi buic fidei atteRancur iRa 4 miraculaâ q cbriRus pdicaf rez futzeyiffe i carne:' »t celu afccdiffe cum came.-TJä i ipfi martyres buius fidei martyres :ideR buius fidei telles fuc runt: buic fidei teRimonium pbibétes mundû inimiciffimâ 1 crodeliffimum ptulerut:eucp no repugnâdo:fed moti endo uicerût.pto ilia fide mortui fut q bec a dno ipetrare poffunt: ^pter eu tus nome occifi funt.jbto bac fide pcef fit co:^ mita patientiamt in bis mitacii lis tanta iRa potentia fequeretur . fpä fi camis i eternu refutiectio uPnô pue nit i cbriRo:uPnô neatza ê:ficut pienu ciât' a cbriRo:uP ficut pnûciata ë a pio pbetis a qb’ pnûciatus ë cbriRus: qtc martyres tâta poffut:q ƒ ea fide q bec refutiectio pdicafoccifi fut/J^me enim

08 ipfe p fc ipfu miro mô quo res tern poiales opat' etern’:fiue p fuos miniz Rios iRa fanatr-ieadc ipfa qp miniz Rtos facit;fiue qda factat ët p many:;» fps:ficut p boies ad bucïcotpoie cóRi tatos:fiue oia iRa p angPos qb’ ïuifiz biliter imutabiliter 7 ïcotpoialiter 'ipe zat opef;ut q p martyres fieri oicütui: cis orätibus tâtû 7 ipetrâtib^ n et ope râtib^ fiât fiue alia iRis fine alia illis modis:q nullo mô coprebëdi a morts lib’ poffunt:ei piofecto atteflât bec fiz dei:tnqiia camis ï eternum refutiectio piedicatur.

ziotra platonico8:q ne naturalibus elemêtoru ppnderibus argumetantur terrenû coipus ï celo ce nô poffe .


-ocr page 574-

TTCjc fone Diann fût etiS wo» To 1 W» aliqua miu fediïe . ^ene ft ia mripfulit oeos fuo» moztuif bominib^ coparareiadiïciant etia fe bre eeose% bominib’ mottai»:ficut ibetculêjicut 'Koiimlu:fient ahoa multos quo»tw oram numerum receptos opmantur. 6;dnobis martyres non fuut oiirgs unumeundêqs deumTnoftnim fdm’ T martyrum:nee tarnen mnacolioque p«r memoriam martyrum noftrorum ÉnnitmUornodo funt comparandami racola que facts per templa perbibent' illorum.Lierurn fi qua fimilia uident’: finit a uCoyfe magi pbaraonis :fic eo ram Dit uteti font a martyribo» nn». f^ecerôt aût iUa oemones eo t'ado ipez rante fopbie quo eo:^ mi ede uolaeiut. faciont aütida martyres oei potP oe us ud orantibus aut cooperanrib’ eif: nt fides lila jificiattqua cos non wos nodros edeifed unr oeii nobifcom ba bere credamus. 2)cni'q5 ÜU talibos oi is fois '7 templa edificaaeront:7 datuc runt aras:*! facerdotes indituenitn fa crifïcia fecerunt.nos aote martyritus nodris nö templa :ficut mts:fed me/ morias fiait bominibus mortois quo ram apud wü oiuunt fps fabneamus. Tyec ibi erigimus altaria in quib^fa rtmeemus martyribus : fed uni oeo 7 martyrû 7 nfo facrificiu immolamus. od quod facnfiniim fiait homines oei qui mundû in aus côfeffione mceiunt: fuo loco 7 oidine nominaturmó ramê a faceidote qui facnïicat inaocaf.Ï)eo gppe nö ipfis facnïicatrquâuifï memo ris facrificet eo:p:quia oei facerdos cd nö iHorum.7pfum uejo facrificiu corz pus ed cbnfhiquod nö odertur ipfis: quia bec funt 7 ipfi. 4toibus igitot po tins credendüeft miramla facicntib’/ ^18 ne qui feipfos uolunt baberi oeos nbbis quibos ea faciontian eis qui ut in oeum credstur qd 7 ebridus edifa ciunt qnicquid mirabile faannt / ^ia ne qui facta fua etiam crimina fna ede uolueront/an eis qui nee laudes faas uolunt ede fseta fua: fed totuj quod oe raciter laudantur ad eins gloriam proficere in quo laudantur z )noo/ mino quippe laudantur anime eorom. Credamus eigo eis 7 nets oicenribus: 7 mira facientibus. ^icendo entm ue ra padi font ut podent facere mira^^ln eis neris ed precipoom q^ cbridus re futre^it 0 mortuis:7 immottalitatê re fnrrectöis i fua carne primus odédit: quam nobis gffnmrâ uel in principio noui fecali:U( | in bains fine jimifit.

/Contra-plstonico8;qui 'oe natorali bus dementorum ponderihufargume tantur terrenum coipus in celo ede no pofTe, 4*P’*L’.

I^tJ iPntta quod magniiDei donii: rattocinatores ifti quorum cogt tationes oominus nomt: quonaimuo ne funt : de ponderibus dementoruj atgumentantur:quoniam fcilicet magi dro iXatone oidicerunt mundi duo cotpora inayima atqoe podrema duo bus mediis acre fcilicet 7 aqua ede coz pnlata Btque coniunaa.^c per boc in/ quiunt:qaoniam terra ab bine farfuin uerfus ed prima: fecunda aqua 'fuper terram:tertiu8 aer foper aquam: quai tom fiiper aeta celum : non poted ede terrenum corpus in edo . obornentis enim ptopriis Ut otdinem fuum tenez ant:fingula dementa libiantur. |Ecce qualtbet argumentis omnipotentte oei bumana contradicit infirraitas: quam podidet uanitas.ZHuid etgo faciunt in acre terrena tot corpora: com a terra fit aer tertius/Tlifi forte q p pluma^ 7 pcna:jtleuitatem oonauit aoiä:terre nis coiporib^ ut ponéfia«e:ïmoitali bus feis cojporib^ bolus it potent no nare uirtutè:q et in fümo celo ualeant


-ocr page 575-

llBER.XXn.

hKare/^ialia quocß tenena que uolar no poiïût in qbus 1 bominef funtrficut lub aqua pifcea que fût aq^ aialia:i(a fub tet ra uiuere oebuerunt. iur ergo nó lakê oe fecundo:iddtoe aqs: led d eleméto tertio tettenu aial earpit banc uitamf^Iuare cü pettineat ad terras : i fedido qo fup terras c eleméto uiuer h cogat continuo fnftocatur;l ut uiuai muit in tertio.* '^ erat bic otdo elemc toy uPpoti’ninamis rey: fed iiftoy argumentatóibus Deficit.- ' Omitto 01/ ene quad lam in tertiodecimo libto oi ;n:«çmulta gtauia tenena fint corpora ficut plubum;1 forma tn ab artifice ac ctpiantiqua natare ualeat fuper aqua : 1 ut accipiat qualitaté cotp’ bumanö: qua fern i celn 1 effe poffit in celo om mpoiéti arnfici cöiradiciiur.Jam uno cótra illud qb iam oijifuperiusietias iftum eófiderantes atque tractâtes ele métoy ordmé;quo confidunt non iuc niuut ói modo qd oicat. ^ic éent bic furfurn uerfus tena prima:aq fecuda; tertius aenquarfii celü.ut fup omnia fit aie natura. Tflâ t ^tidoteies qmtü corpus ea oijnteffeiT plato nullu. $i quitu eiïet:certe fupenus effet ceteris . X^ü uno nullu eft:multo magis fupat oia-ln tnteno ctgo quid facit corpora 3[n bac mok quid agit fubtilior oib^ / jp boe pondne quid agit leuior omni busr^n bac tarditate quid agit eeleri or omnibus/^a ne per bums tâejeel lentis nature meritii non poterii eftict: nt corpus ems leoetur in celum: 1 cum ualeat nunc natuta cotporum tntenoy Deprimere animas ocorfum : aliqao modo 7 anime Icuate fuifum terrena cojpora no ualebunf. -j^rn fi ad corn miracula ueniamuf:que facta a oiis fu IS opponut martpribus noftristnonne enâ ipfa $ nobis facere 7 nobis report entur omnino pioficne/Tfam itn ma gna miracula oeoy fuoy:profecco ma gnu illud eft:quod ^aito commemo

rat:QeftaIc uirginé cum pictitaretur falfa fufpicione oe ftup:o: cabin iplef fe aq oe tiberii' tad fuos iudicesnulia eius parte ftiHäte poitafte.^lms aque podus fupra cribrus teiwitr-^is tot cauemis patetib^ mbit idei tend cade re pmifit.''p0furi funt:aliqs ocus uel aliqs Demon. äi oeustmiquid ma ioi eft do qui fecit nue mundus^^i oc mon:nunquid potétioz é angelo g ceo feruit a quo factus eft mundus/ipi er/ go Deus minor uel angelus uel oemon poiuit pondus bumidi elementi he fu/ fpendere:ut aquarum uideatur mutata fuiffe natura:na ne oeus omnipotens qui ipfa creauit elements terreno cor/ pon gratie pondus aufette no potent: ut in codé elemento babitet uiuiticam corpus in quo uoluent uiuiftcans fpui tusr Zpeinde cum aerem mediu ponat inter igné oefupcr - taquam fubter:qd eft q» eum inter aqua 3 terra fepe mue nimtis.-'/Xuid eni uolut ée nubef aquo fas inter quas 7 maria aer medius me nitur/Z^onam qfo elemétoy pondez atque oidine efficimrmt tottéces utolé ttffimi arq; unduofiffimi ante qua fub acre in tettis cuttât:fup aeta in nubib’ pendeat.-Æur oeniep aer é medias wet fuma celi a ima tettaytquaquaaerfum otbis extéditur:fi locus ei’ iter celum 7 aquasificut aquarum inter ipfumi tettas eft conftitutusrpoftremo ti its eft elemen toy oido oifpofitus:ut fecu dam piatonem ouobus mediis : ideft acre raqua: duo extrema ideft ignis 7 tetta mngantar:cellqj opnneat ille fuz mum locum;bee atitem imi uelut fun/ daminis mandrl ideo in celo effe nd poteft teria:cur eft ipfe ignis in teiiar Secundum bac quippe rationem : ita irta Duo elemeta in locis propriis imo ac fummo terra 7 ignis effe oebacrût: Ut quéadmodum nolunl in fummo ée pofte qd imiétita nee in imo poftet ée quod lummi eft . $icut ergo nullam


-ocr page 576-

lIBERlt;XXÏb

poflt (t Rd fomracffe particula me ïaio:tra nuHäparnculä iitdire debut/ muRignis i terra.Tipcueto nó folum irarts ue^ ét fob tetns.ita é:ut eu era (rêt uerttas montiürpter qdi nfibiis bowsle'eignëi («23:7eo nafet aidé musejt terra:qngdein 1 w Iignw 1 w lapidib’ nafdtor:que fût cotpora fine oubitatóe tettena.^d tlle ingot ignis eft tranqBillu6:purM6;inopii8:fep(ter nos.ide aut turbtdas:fumetis: corruz pribtlis atq; co22uptor.l^ec tn cottom pit mótes igbns ingiter eduat caner/ nafque tetta:^. Öley edo:fittUi ide oif fimtlis:Ht te22enis bitatóibus ogruat. XÏur ago noüit nt ctedamus naturam cotpotn terreno^ aliqn incorznptibtlê factâ celo côneniëtê futurâ: fiait nunc ignis corrriptibilis bis cöuenit femk-^ibil igitnr afferiit ex póderib’ step ordine elemctoy.unde omipotcii oeo qao minus faciat corpora nodra talia nt etia icelo pofTint bitare pkribant.

4 | ótra calamnias infiddin: qboscbri dianos ce crédita refurrectóe carnis tr ndcnL Cap.12.

ƒ TÇCd fcrapnlofidime querere i ft ^•Jdc qua credim’ refurrecnirâ car ne ita qnerendo affolêt iiridererutrus fetus abortini refurgat:Qt quoniâ oo minus airamen oicouobiszcapiilnf ca pitis uedri nó peribit:utrtim datura i robiir eqlia futura fint oibus:an muer fe corpoj rquâtitates. ^i ent eqaaliras erit corporü unde bcbBtqo btc nó ba buerut in mok corporis illi abortmi re furgët 7 ipfi aul fi non refulgent:quia nee nati fût fed edafi.^âdê quedône; ne panulis uerfantronde illts mêfuia cotports qua nûc oefuiffe nidemus aez cédât:eu in bac etate monuntur.Tlecp eni Dicfuri fumus eos nô refurrecturos qm nô foiti generatôis rapaces fût:ne ri efti regeneratôis. Deide iterrogSt queadmodam ipfa eqaaliras babitara

fit.^' eni ri magnil ta lôgi crût cm nés q; tHerant quicuncß bic tuernt ma jrimi arque logiifimi nô folû ce parmi lis:fs 7 de pluribus magnis querant : unde illts accefluium fit quod bic oefu it: ft boe gfq; recipiet quod bic babuit. $t sût quod ait dpodolns occurfuros nos omnts in méfurâ etatis plenitudii cbridi;' tillud alteru qaos pdedinanit eóformes fieri imagines fi'Iü fui;fic in telltgendt i ed:nt datura 1 modus cor port's cbridioitij g in regno dus crût bäano^ corpoqr fit fumraszmulttf ent igunt oe magnitudte 1 logitudie coipo ris Oftrabedu.^t ubi la ent: capillus capitis uedri no peribit:fi de ipfa cor ports qnâtitate ta multam pibitzCiuä nis 7 oe ipis capillis podit igmitrum tedeat gcquid todctib’ oeddit.4tuod fi redtturn ê.gs nó e^borreat tUâ oez formitatêrlflâ boe 7 oe ungtiib^ uide mr neceflario koituru : nt redeat tam mnltó qd corporis curatara oefecuic. ^t ubi erit oeciis qd certe maius:^ in ida(de eorrnptóe potuit in illa iaimz mortalitate ëe oebebitr Si ant nó redt bit:e:go pibic.qüo igr ingot:capillus capitis nedn n pibit/ZPe made quocp ocl pinguedine fimifr Diïputat. ' 'läfi eqles oës ernt nó nticp alit macrt:alit pingaes erüt.4ceedet ergo aliis aligd: alüs minlief.4cpboe nó qd erat red piendum:fed alicubi addëdit ë qd nó fttiti'Taltcubi pdëdó qd fuir, ^e ipfis et corniptoibus 1 oilapfionibuf corpo po:p mortiio:^;eö aliud uertat'i pnlue rë:t auras aliud exaletonfiue qnos be die:fine quos ignis abfumat: naoffaz gio nF gbufeiiep ags ita gde pareant: ut eo:;tcarnes i bumotë putredo oidol aat:nó mediocnï pmouêtur:atq3 oia ida recolligi i carnë T rettegrari pode nó credur.Cofectafëtqfda feditates a nitia fine aeddât fine nafcantur : ubi 7

mondruofos partus cuborrore atqae inifione cóintmorót:'j regrijt quenani


o

-ocr page 577-

cmïifq; oèformitatis refurzectio fit fuz tuia.Ót enï nibiltale redire in corpus bois oi/erimu8:refpóftonê nod^as d locis uulneni ca gbus onm cbnilu re funejifk predicamusde cótuta(uros ef fe prefumunf . Çcd inter bec oïa qftio ilia oifficiilima j^ponituran cuius car ne reditura fit caro;q cotpnfalten’ ue kétis bitana uifcera fame cópellête nu tritur. Jn carne' gpp; conuerfa eft eius qiji talib’Hixit «Utnenfi«:l eaq maci es oftederat oetrimeta fuppleuit.üttü boe idi redeat bomini cuius caro priuf fuit:an illi potiuf cui’ poftea facta eft,-* Bd boc percûctâtur ad fidc refuitectto nis illudât ac fie aie buane aut alterna te?;ficu: ait piatotuetas (felicitates fai faCep jjmittât btitudînes:aut poll mul tal inde p diuerfa cotpora ruolutöef: aliquando tarnen ea ficut porphyrins fini ri mifcrias;i ad eas nunqua redi re fateantur:nó tarnen cotpus babe'do imoitaleifj corpusomne tugicdo. Z?n abortunnópertinent ad tefurre etionê: fi ptinct ad numeru mottuoq t .

.Cap.ij.

«go que ab eo^ pte cötta me oigerente mibi uidentnr ^oppofitatmifericotdia oei nilTib’ meif opent fetente refpôdeâ.dbottiuos fetuf qui cü ia uijilTctiutero tbi fût mottui refurrecturos ut affirmare ita negar n audeo:4Stuauis n mdea quomodo ad eos nó ptineat refutzterio mottuorum: fi nó e;imantur oennmezo mortuorü, élut eni nó oés mortui refurgetit etuC slique bijane aie fine cotponbus i etet nü:q cotpora büana quäuis inter mke za materna geflarunt:aut fi oés bilane aie recipient refurgentia corpora fna q buetunt ubieuncß uiuentia:acmotiétia reliquerunt:nóinuenio quéadmedum dicâ ad refotteetóes nó ptinere moittt orüiquokunque mortuos etia i uteris matru. $5 utrülibet oe bis quifep fen tiat:qd oe iam natis ifatib’ oi;cenmnf boe etia oe nlis intelligcdn elf fi refnr gent.

✓dn ad cotporis oominict modum omnium mortnomm refuzzectutä Iml cotpoza.’ '2Gp.ï4^

J vVfdogo’öe intantibos oicturt \^fümu8:nifi quia non in ea refuz/ reenïFï fut cotporis ejeiguitate q mor/ tui: fed quod eis tardius accedurû état tpre boe fût iHo bi ope miro atep celer rimo recepturi.7n fententia qnippe 00 minimbi ait. ^apillns capins udlrin peribit:dietum elf non oefuturum effe quod füit:non autem negatam eft affa turnm eHe qb ncfuit.Defuit amem ifü ti mortuo perfecta quantitas fui coipo risiperfecto qnippe infanti oeeft uticp perfectio magnitudinis cozporalis : q cü accefferit: ia flstura longior effe nó poffit. Iteunc perfectóis modum fie ba bent omnes:ut com iHo concipiantur atque nafcantur:fed babent in ratione non mole: ficut ipla membra omniatâ font latenter in femine:cum etiam natif nonnulla adbuc oeftnt:ftcat oentes ac fi quid eiufmodi.jn qua ratione uniuf cuinfque materia tndita cozporali ism quodammodo;ut ita oicam:innatU5 ef fe nidetor quod nonduj effiimmo qb Iatet:fed acceffa temporis eric uel poti ns apparebit. jb hoc ergo infans iam brcais aut longU8efl:qai breuis lon/ gus ue futnrns ell.9ecundum banc ra tionem pzofecto in refnrrectione corpo ris oetzimenta cotporis non timemusz quia 7 fi equalitas futurs effet omniû: ita ut ornnes nfque ad giganteas ma/ gnitudines peruenfrentiue illi qui ma Ximi fucrunt minus baberent aliquid in Ratura quod eis contza kntcntiam cbrifti periret:qui oijit nee captllnm capitis effe periturum:creatori utiqne qui cteauit enneta oe nibilo:quomodo deeffe poffet unde adderetiquod addc dum effe miras artifej noffetr zéln ad cotporif dommici modü 0105


-ocr page 578-

LlBER.XXfb

ftiortoo;j refanectura tînt corpora.

f^N | «tique tbnftus in ea mcnfii/ A^^Hura corporis in q morwus ê re fune/it nefas efl Dicere:cu refunectois oi«m tps uenent acceffurâ co:pori ei’ ea magnitudiem qua no buit:quando in ea oifcipulis in qua illis notus erat apparuitiut logiffimis fieri poffit eqUf 6iaût oixeriinus ad Dominici coipoz ns modu elta quo^cp coipora maioz ra redigenda:peribit oe multo^ corz ponbus pPitnaxu ipfe nee capiUu pitu ru ee jjmiferit. reflat ago ut fua kipi at qnifep mefaraiqaa uel buit in luuc tote eti9 fi fenej eft moituus;uel fueiat babitur«« fi ante eft oefanems. Zltqae iUudqd comcmorauit ilpoftolus oe menfara etatis plenitudis ebrifti : ant ƒpter aliod mtelltgamus oicti ieffe.i. ut illi capiti in populis ebriftianis acz cedentt «om perfeetónem mebrorum etatis eins mêfuia côpleatunaut fi boe oe refoueetóe eorpo^z oictum ejie «ez cipiamos oictumiut nee ulna nee infia innenilê forma reforgat corpora mor tuo;e:fed in ea ctate 7 robor nfqae ad Îuâ bic cbiiftu pueniffe cognouimus. jrea triginta quippe annos Definiert effe etia feeuh bums ooctiffimi bomies iuaentutêq cü foent ^prio fpacio ter minataiinde iam botem in oetrimenta oergere grauiorisac fenilis etatis : 1 ideo nó effe oictii in menfara coiporis nel in menfara ftamreifed in menfura etati8 plenimdia eblifti.

4Lualis intelügétia fit fco^z cofotma rioad imaginé filü oei^ nbsp;nbsp;^«p.itf,

JCod eha qood ait predeftiatos fieri eóformes imaginis filü di poteft 1 feeundii inteiiorê bominem ï telligiiunde nobis alio loco oipt.TRo lite cóformari buie feculo:fed reforma mm in nomtate fenfus rri.übi eigo reformemur ne eófotmamur buic feco lombicoformamur oei filio. Poteft *1 fie aeeipiut quéadmodam üU nobis immoitalitate : ita nos iHi efficiamur monalitare eoformes: qood qdé 7 ad ipfam refurrectionem coiporum perti net.^i autem etiam in bis uerbis qua forma refurrectora fint corpora finnaf edmonitiiftcut illa menfura: ita iifta conformatio non quantitatis intelliz genda eft fed etstis.'Aefurgcnt iraque omnes tam magni co:pore.qgt; uel erat oei futurierät mucmli etateiquänis ni bil oberit etiam fi ent infantutis nlfe nilis coiporis foima : ubi nee mentis nee ipfios eoiporis uUa remanebit inz firmlas.linde etiam fi quis in eo cor pons modo in quo defunctus eft tefur reeturum unnquenque centendit; non eftcum illo laboriofa contradictóe po gnandum .

/fin in f«o fejra refufcitanda atep mi futa fint coipora femia^z mortuarum « tap. iz.

n®analli propter boe quod oiz ctum eftioonec oecurramus om nes tn üirum perfectum;in menfuram etans plenitudims ebrifti:-: conforz mes imagmis filü oei:nee in leju fez mineo refuiieeturas feminas credunt : fed in nirili omnes aiunt:quoniam oe us folum uirum fecit ej limojeminam ex uiio.$ed mibi melius fapere inden turqui «tronque fepim refurrectuzns effe non oubitant .■ 'Tlon enim libido ibi ent que confufionis eft eaufa. ‘'Mi prins q; peccaffent nudi erant; - tnon confundebanmr uir - lfemina , toipo ribns ergo illis «itia detrabentmmaz tiira ferMabituz.non eft autem uitios fems femineus:fed natiua.que tüc qut dé - 1a cócubiru 7 a partu ïmnnis ent : erunt ramen membra feminea non acz comodata ufoi ueteri fed oecori nouo: quo non ßlliaafafpiciétif côcupifeétia


-ocr page 579-

1UBER.XXI1

que nulla entiïjDo laudetur fapfen na aftp demêiiarg 1 qo nó «af fedt: 1 Uberauit a conuptöe qn tccit.pc enï exordio generis bumani oe latere uirt eormicus cotla oecracta femia fieret: cbriftu 1 ecclefm tali facto iam tue pto pbetari oportebat, ^por qppi ille ui ri mois «at ebrifti cui’ epnimif i cm cc pendéds latus lancea pforatum eft: Btepide faguif7 aq ƒflupt:q faewme ta ée noutin’:qbu8 edificatur ecclefïa. Tla boe et uetbo fcriptura ufa c:ubin legitur formauit aat fmjttifed edifiea uit ca in multerc.ilnde 1 Apollol’edi ficatóes oicit coipons ebtifii quqd eft ecclefïa. ^^reatura c eïgo oei femina fi cut uir:fed ut oe uiro fieret unitas cox médata c.ut at illo mö fielet ebriftus; ut oicrü eft 7 ecclefïa figurata eft.^Iut eïgo utriiep fepu iftituit.utruep reftitu et. ^emqs ipfc 5lt;fu8 iterrogat^ a fadu ecis q negabat refimectóesicui’ fepte frum erit ujor qua fingVi biicriit:du5 quifep eorii uellet oefuneti fernen: ficut lc; pcepeiat e/dtareierratis inquit nc fciétes fcripturas neq?uirtute dei. €t cum apttis loens efts ut ciceret:de qua eni meiterrogatis uir ent ipfa nö mu lier;nó boe oi/itifs oijritin refuftect» one eni neep nubêt ncqeu^ores oucét : fed fût ficut angelt oei i celo. Squales ntiqs angfis imonalitate ac felicitate: no carne ficut nee refuneetóe q nó idi gnerfit angelirqa nee mori poterut.nu plias «go ons futuras negauit effet re furreetóe nö fetnias:- !ibi negauit:ubi tails queffto uertebafuteä negato fez jeu multi bri celeriore facilitate oiffolz ticret fi eiiibipnofceret nö futurnim« etia futurii effe firmauit oicêdoinö nu bent qö ad femias ptmet :nec ujores dticêt quod ad tiiros. ^ront «go que nd niibere bic folét uel oneer tijcores: feilibi boe nö facient'.

Z3)e uiro pfecto:ideft cbrifto:7 corz poreadeft ecclefïa qcipi’ plcnitudo.

Xap.iS.

^ ^ i^oinde quod ait 4poftoliis oez ^.^curfuros nö oes iuirum pfeciü: totiufq, tpfius (ircuffätid leeiöis confi derate oebem^.q ita fe bët.41«idefee dit iqt ipfe én qafcédit fup ocs celol: ut adipleret oia.^'t ipfe ocdit quoldaj qdé apoftolo8:quofdam at jjpbetas: quofdam uao euangeliftas: quofdam autem paftofes 7 Doctores:ad cö uma none fcö^ iop^ miftenniedificatöem corporis cbrifti:oonec occurram^ om nes in unitatem fidei 7 agnitioneg fitii oei:in uirum perfectusiin menfura eta tis plenitudis ebriffiuit ultra nö firn’ paruuli laccati 7 circülati omni uento doctrine in iUufione bominurnnn afin tiam ad macbmaiôncm enoris.Oeriz täte aut faciétcs i catitate augeamur in illo per omnia qui eft caput ebriftus : ej quo totu corp’ coneju 7 cöpactti: per omnem tacturn fubminiftrationis fecundum operatönem in menfuram uniufeuiufque partis incremetu eorpo ris facit i edificatönem fui in cantate . €fce qui eft uir perfectus: caput 7 cor pus quod eöftat oibus mêbzis que fuo tempore côplebuntur. -duotidie tamé eidem corpori aceedunt dum edifiea/ tur ecclefïa:cui oieiiur uos autem eft is corpus cbrifti 7 membra.Æt alibi pjo corpore inquit eins quod eft ecclefïa. 7té alibi:unu8 panis nnü corpus mqj tl fumii8.ï)e cuius corporis edificatöe 7 bic Dictum.âd cöfumatöcm fanctoqe in opus miniftenian edificatönem cor port’s cbrifti.âc deinde fubicetum eft: linde nunc agimus.DOncc ocenrram’ omnes in unitatem fio'ei 7 agnitonem filii oei:tn uiru perfeetid in menfuram etatis plenitudis cbrifti 7 cetera:donec eadem menfiira in quo corpore intelli genda effet oftenderet oicens, Äugea/ mur in illo per omnia qui eft caput S£briftue:ex quo totum corpus conne yum 7 compactum:per omuem tactus


-ocr page 580-

IIBER-V.

fubminiftratóf» fj operatoem imenfo ra uniufcuinfq; ptia.^icut ergo c men fura nniufcuiufep ptisjta totE corpo/ ria qd oib’ fuis ptib’ cóflat.ê utique mêfura plenitudia oeq oictüêii mefn ra etatia plénitude ebridi.4tuâ pleni -tudies êt illo commemorauit loco:ubi ait oe ebrifto.Ct ip3 oedit caput fup oêm eedefiâ qécorpus eius:plenitndo ei^ qoia i oibusadipletme^ fi boe ad refnrrecróis forma iq crit nnufqfcß re feredu effsiqd nos impediret nomiato uiro iteUigere 1 feminS:ut nirn ƒ boz mine pofmi accipemus:ficiit i eo quod oietti ed.Seatns uir q timet onj uti^ ibi font ^ femteqtiment dominum .

/Äd oia uitia i bac nita büanoAjótni ria funt oecona refurreetóe nö fint fu turaïubt manête naturali fubflótia in nna pulcbritudtem 7 qlitas c^urret 1 quantas. Capj2, f'^Gid ia relpodea oe capitlis atqi ^^J^ngoib’/^mel qppe intelleciio itamljil peritnru ce oe corpore:ut oez forme nibil fit i corpore: fimP itdligit’ ea q forme factura fuerôt enormitatem maffe ipfi aceeffurseffe nö loris i qbns mêb2o^ forma turpet'.uelut fi oe limo uas fieret:qd rurfus icondé fimum re dactu toto oe toto iteru fieret: no effet neceffe:ut illa pars limi q in anfa fiiez ^ rat ad anfä rediret:aut q fiindu fecerat ipfa rurfus faceret fûdû:da tarnen toz tu reuerteref i totûrideff tot’ ilk lim’ itofu uas nnlla fui perdita pte remeaz ret. Zp-uaƒpter fi capilli totics töfi un gues ue oefectrad foa loca oeformiter redemit:nec tn cuiqs refurgenti pibnt: qa in «andern carné ut qiiecunq; ibi io cam corporis teneant: feruata partium congmenria materie mutabilitateuerz tentur.4^u9uis quod ait oominusica pitlus capitis nedri nópibit:non d ló gitudie:fed oe numéro rapilloru dictu niFto apri’ poffit itelligi. Windei alibi

tidt.^paii capitis ndtri nomeratt funt.jleqs boe ideo mjeenne^ ah^d cpftimem corpori coique penwru qo naturahur inerat : fed quod Deforme natum fueratmô unq? ob almdrnifi nt ^. bine quoep offenderctor ^ fit penalis •condino ifta mortalmmific effe redin quot;nbsp;’rummt feruata itegntate fubflatie fola fobflanhe Deformirao pcreat. 6ienim ftaruam pofeft artifejc homo qtiam jj pt« aliquam cam oefotmem fecetaticd flare T pnkbenimam reddere uta ut ni bil inde fubdätieifed fola oeformitas pareatiac fi quid in ilia figura prior«t deeenter ejetabat: nee panlimti ptiuj co gruebacnó œ toto unde fecerat spnta re atqne feparare: fed ira confpergere: nniuerfo atqne mifceremt nee fedicate; faciat nee minuatquädtatem: quid oe omnipotente artifice fentiendn eft/ €r go ne potent quafcp oeformitates bu/ manoqr coipom nö mó ofitataamerus êt razas atep moflrnofas q buie mifcie nite cógruüt:abborrëtant ab illa futa ra felicitate fancto:^;fic auferre aut per deremtqcntp e«:j 2facint l fi natnralni

1*'

lismolla eins oiminuföne tollantur^ 11e per boe nó dl macris pinguibufuc m«fncdu:ne ibi ttii tales fintiqnalcf fi poffent nee bic effe uoluiffent. pis eni corporis pnlcbritudo dl ptiu cógruc tia ca quadâ coloris fuauitate, Öibi at nö dl partium congmenria : aut ideo qaid offedit quia paruum dliaut ideo quia paruiautideo quia nimiu.|broin oe nulla crit oeformitas quam feat in congruentia partium;ubi 7 que paraa funt corrigentt»il quod minus efl cp oecet:onde creator nouit in die fupple bifum quod plus dl qj decet:materie feruata integritate oerzabefur.tolonf pono fuauitas quanta nit:ubi iufh’ful gcbunt:ficut fol in regno patris fuiz ZjLue claritas inebrifli corpore:cii re fujKjtit ab oculis oifripolotutn porius


14

-ocr page 581-

UBEOXII.

ßWcodita fniffe $ cefuiffe «edenda ê. T^on.n.ea5 ferret btimamif *step ifir mus afpectus:qn die a fuis ùa oeberet attedÊBtpoffet agnofei. -Gno ptinuit enâ ut côtrectâtibus offenderet ûio:^ unlnerû ckatricesrut etiâ dbû potûcp fumeret:nô alimento:^ indigentia : fed ea qua Q hoc poterat poteftate . ^um But aUquid non in'detur;^ui8 adfir:3 quibus alia q pariter adfunt uidctur; fiait lUâ dantate wcuno« aftuiïTe non nifini:a quib^alû uidebâturiaorafia grece Didtur:qd nn interprètes latine cicere non iialentes:in Ubio genefeos cedtatê interprefati funt.^âc.n.paffi finit fodomite qn querebât oîhii iufti niri: ncc poterât tnuentre.4l-ae fi ceciz tas ftuffetiq fit ut nihil poffit uideri: n oftiu quo igredcrenf :7 onces itineris Bqbaside abducerentur uiquirerent.

/Gd tu refurrectoe moittio^z natura corpo^quibunibet modis oiïKpato:^: in integru undecunœ renocanda erit, ^ap.z o.

Ö®fdo quo ât modo fie effidmur amore martyr btô;j:utuelimu8 gt;Vegno in eo:^ corporib’ uidere nulnerum cicatrices ; que pro iîhnïli noie pertulerût.^t fortaOe uidebim^. T^on .n.oefoimitas in eis fe oignitas erit-Tquedâ qsuis in coipoie no co:/ poris (5 uinutis pulchritudo fulgebit. Thec idco tn fi aliqua martyrib’âpu tata “T ablata funt meka : fine ipfis me bus erunt in rcfurrectiêes mortuo^r quibus oictus efl: capillus capitis un non peribit. 9cd fi hoc oecebit in illo nono feculo: ut indicia glonofo;?nul nenij in ilia imortali carne cernâtur: nbimèbia ut pciderentur percuffa uel fecta funtubi cicatrices: fed tn eifdem mebus redditis n perditif apparebüt. ^i^anuis itaep omnia que acciderunt co:po:i uiua tue non citit:non funt tu neputäds ud appeUâda mua fj «tutte

indicia, dhüt autem ut ad refufeitäda corpoia uitetp rcddenda:nö poffit 01/ potentia creatons omia reuoc3re:quc nel beftia uel ignis abfumpfit;uFqcqd in puluerem cinerem iie coUapfumiuel in humoré folutu:uel in auras eft e/a lam.dbfit ut finus ullus fecretutp na/ ture ita recipiat aligd fubtractiï fcfib‘’ noftris:utomi«m creatons aut lateat cognitionem: aut effugiat poteftatem. 3)eu certe uolés ficut poterat oiffimre ^ice2o tantus nneto: ipfoi^imcns qdâ êinqt foluta 7 libéra:fecreta ab omni concretione moitali-omnia fentiens 1 mouensiipaq? pdicta motii fépiterno, Iboc aut reperit in ooctrinis magno^ pbilofopho:^.^tigitur feaindii ipfos loqiiar:quo mo aliquid uel latet omia fentictemiuel trreuqcabiliter fugit oia mouentem rXinde iaj etid queftio illa foluenda eftique oifficilior uidetur cc ten'slubiquerif :cu caro mouni hóis ctia altenus fit uiuentis cajoicuipoti’ co^ in refurrectione reddatur.0i eim quifpia cófectus fame atep compulfus iiefcaf cadaueribus hoïu5 quod mal« sliquotiens accidiffe 7 items teftatur hiftonai-rnror tempoer infelicia ejz perimenta oocucnit .“^on qinfquam ueridica ratónc cêtendetitotn digeftu fuiffe pet imos meatus;nihillt;p inde in eins came mutatû arep conuerfum;cn ipfa macies que fuit a no cftifatis in/ dicet que illis efeis oetrimeta fuppleta fint.qaj itacp aliqua panic ante pmifi que ad iftii quoep modi ifoluendu ua lere oebebiit. Zjtuicquid enim carnius c^baufit fames.Utitp in auras eejaz latii .Ünde oiximus omnipotente neu pofte reuocare quod fugit , I^ddemr ergo cato illa bomini:in quo effe cato humana ptimitus cepitiab illo quippe altero taop mutiio föpta oeputSda c:q fenr es alienti redbibeda c un fiiptac Sia ueto illi quej fames exinanierat: ab eo qui poteft etia exalata reuocare


-ocr page 582-

ÜBER. XXU.

recWetui’.^iisnais Tfi omib” prnfTet modis: nee uHaettis matmeß tmillis nature latebtie remanfifTet unde ueilet eâ repararet omnipoten». 6ed ƒpter fententia ucritatis qua Diet« efl:capil/ Ilia caputs ueftri no peribit:abfurdu3 eft «tputemus:c0 capiHas hois perirc nw poftit:tâtas carnes fame oepaftas atep ^fumptas penre potmffe. -Ctuib^ omnibus pro nro modulo cofideratis atep tractatis:bee fumma cóffciturmt \ in refiirreetione camis in etetnum eas menfuras babcat cotpo:^magnitudo; quas babebat perficiende fine perfecte cutufq? indita coipoti ratio iuuentutis in tremh’o;? queep omnium modulis C0g:uo occote feruato.4tuod Dec' ’ut lcmetnr:fi aliquid Demptu fuerit idez centi alioii granditati in parte aliqua ■jftituteiqd pertefn fpargatur.ntneep id pereat:'T c0gruentia parti« ubique tenc3tur:non eft abfurdus ut aliquid inde etiam Rature coipotis addi pofte credamiis:c« oibus partibus ut oecoz res cuftodtant id Diftribuitur quad ft enoJmiter i una eftet unqquot; no Deceret, élut ft eötenditur in ea quenép ftatura cotpotis refurrecturû efte in qua oefii ctus eft.no pugnaciter refiftendug eft tant« abfit cmnis Deformitas:omnis tnfirmtta8:omni6 tarditasiomntfque conuptio.- Tfiqd aliud illtid non oecet regn« in quo refurrectôis a ^pmiftioz nis filii cquales crût angelis oeefi no co2po2e;non etateiccrte felicitate.

Z3)enouit3te cotpotis fpiriraF: i qua fanefog cafo mûfabttüf. ^p.2 f.

^x^T^W^ftituef ergo a quicquid oe cor ,__JL^^poubus uiuis:uel poft motte oc cadtweribus periit rT firnF cö co quod in fepulcbtis remâfit: ifpirttualis cor pons nouitate e;c aialis corpotis uetu tuftatc mtitatn refurgetrineptzuptione atep immottalitatc ueftitH.ned 7 û uE

cafu aliquo graut:Bel inimico^ imaz nitate toni penitus oteratur i puluerê: atep in auras uel in aquas Difperfum; quatu fieri’pót niïfqgt; efte fmotur;oino nullo mó fubtrabt pofetit ornipotentie creatoji8:fed capilltis in co capitis no peribit:erit ergo fptritiii fabdita caro fpiritualis.fcd tn caro n fpiritus:fient carni fubditus fuit fpus ipfe carnalis: fed ramen fpiritus non caro.£ui^ rei ejperimenfü babemus in nonre pene Defozmitafe.'l^o.n.fm carné % uttep feeundt i fpiritu crant caznales.qutbus apoftolus ait . ‘'Wo potui nobis loqui mafi fpiritnalib’ (5 quafi carnalib^: ^t bó fpüalis fie i bac uita Dteitur:ut tarnen coipoze adbuc carnalis fit: 7 ui dear aliâ lege in mebtis fuis répugna tem legi metis fue,^rit aut etiâ co2p^ fpûale:c« eadej caro ftc refcrre/erit: ut fiat quod feriptumeft . Seimnatur C02p’ aialetrefurget fpïritualc:que fit at 7 qi magna cotpons fpüalis gratia qnondü lient in experiment«:nereor ne temerariu fit omne qd oeiUa jjferf doquiu . üfezûtamen quia fpei noftre gaudiu japter oei lande n eft tacedii: 7 oe intimi ardentio fancti anion's me dullis Dictum eft: one oilcji oecorem Domus tue : oe ooms eins que in bac uita erûnofiffima bonis malifqî large tur:ipfo adiuuâte comïciamns:Ht pof fumas:quanta fit iUud'qdnôdû c;pti uticp oigne eloqui nuakm’, 0mitto em m qn feeit boïem reetntomûto uitâ ills Duo^t comugum in paradifi feeuz ditate felicestqnando tarn btenis fuit; ut ad nafeentiû fenfum nec ipfa perac nerit:i bac quâ nooim’:tn qua adbuc furniis: cuius tentatônes imo quâ fotä tentationem q’jdiu in ea fiimus: quâtû Itbet jaficiamus petpeti nó oefinimus; que fint indicia circa genus humanus bonitatis octtquis potent c/plicarc?

Z^e miferusac malis gbus bnman«

-ocr page 583-

LiBER.kxn.

genlis merito prime preuaricationw obnojiü eft:7 a quibui nemo nifi per Sbriftigratia liberamr.lt;3p.22.

-rf V^5 qü ad piinw onginé prinet: A ^mnim monaliu jjgentem fmïïc Danata: bec ipfa nita fiuita oicenda ê: tot ft tatis malis plena teflatnr. 4tnid eim aliud idicat bo2ïenda qda jjfimdi tas ignojâtie:exqu3 ois erro: e^iftit; qui omes filios ^da tenebzofo quodâ fmu fufcipit:ut bó ab illo liberanfine laboje:Dolor:timo2e nó poffit/Zltuid Binotipfe tot re:;: uana;: atqjnopa^ ft e/ boe mozdaces atrerpturbatióes: merozesJoimidines; infana gaudia; oifcoïdie:lites: bella:infidie:iracudte: inimicitie;faUacia : adulatio : fraus ; fur tu :rapina:pc;ftdia ; fuperbw:ambitio: iuidentia : bomicidia : pazticidia : crude litaf:feuitia:neqtia: lunuia : petulatia: ipudètia :tpudidtia : fotnicatioes : adul tcria;incefta:ftotra naturam atriufep fejus tot ftupta atq? immüditie:quas turpe c etia oicererfacrilegiaiberefes: blafpbemic:pinna : oppftióes inocctiu calumnte:cirenuentóes: puaricatiöes: falfa teftimoniaiiniqua indicia:uiolc narlatrocimatft qcquid taliu malozuj in mente no uenit :ft tarnen d uita ifta bolus no recedit.-Qlejt bec bolus funt malo2um:ab illa tu errotts ft peruerfi amojfs radice uenietia:cu qua omnis filius ftda nafeitur .Iha quis ignoiat cu quata ignoiatta ueritatis: que iâ in infantibus manifcfta eft;7 eus quanta abödätia uane cupiditatis q in pueris icipit apparernbo ueniat in bac uita: ira Ut fi oimittatur uiuere ut uelitift fa cere quiequid uelit i bec facinoia ft fia gitia que cóinemojaui ft q omemojare nó potui uF cucta uF multa perueniat? 9ed onuna gubernatióe nó omni mó oeferentc oónatos:ft oco nó contincte in ira fiia mifatóes faas: in ipis fenfi b’ generis buani jjbibitio fteruditio cótra iftas cu qbus nafemwr tenebias mgilätift courra bos ipetus opponut: plcne tarnen etiam laboium ft oolo^ . /iuid.n.fibi uolunt mulnmodc for/ midinesique cobibendis paruulozum uanftatibus adbibenture'^uid peda/ gogiiqmd magiftritqnid fcruleiquid !o2a:quid uirge:quid oifdplina illa q fcriptura fancta oicit oilecti filtï latera effe tundedame crefcat indomitusioo mariep ia purus nut mx poffitraut for tafie nee poftit .quot;Zïlnid igitur agit bis penis oib’:nifi ut oebeUetur iperitia: ft parua cupiditas refrenetur: cu qbus mahs in boe feculo uiuimus/^P-uidé enis quod cü labore meminimusrfine laboje obliuifcimut.cülaboï oifeim’: fine labore ncfcim’.cu labore ftrenui: fine labore inertes fumus/T^óne bine apparetan quo uelut pódere fuo jacli tun ft prôna fit uitiofa natura:ft quâta ope ut bine liberctur indigeat oefidia: fegnitia ; pigritia : negligentia.quot;(Üitta fF utitp qiiib’ labor fugitur: en labor et ipfe qui cft utilis pena fit . ped prêter pueriles penasifine qiiib’ oifei nó pór quod maiores aolunt:qui ui;c aliquid utiliter uolunt : quot ft quantis penis gen^ agitetur bumannique nó ad ma litiam nequitiamq; iniquorum:fcd ad conditionem pertinct miferiâqi cóes: quis ullo fermone oigcrit : quis ulla cogitatóe cóprebendit: quät’c metus: quanta calamitasiab orbitatiB’ atque luctu:a oamnis ft oamnatóibusia oez ceptionibus ft mendacus bominumia fufpicionibus falfistab oibus luolëtis fadnoribus ft fcelerib’ alienis: quads qiiidem ab eis ft oepdatio ft caphuitas ft uineFa ft carceres ft exilia ft crucial’ ft äputatio mëbro;2ft prmatio fêfiium ft oppreffio corporis ad obfeenâ libidi ne opprimentis explendâ ft alia multa borreitda fepe contingunt r ^ttid ab innumcris cafibus qui forinfecus corz pori fonnidâtur.eftibus ftfrigoribus:

.P. 2.


-ocr page 584-

LIBER,JClt;Ü.

fcpePahbUB: imbnbus: allumbni'bnsî conifcarione;romn'U; grädine: folmt/ ne:motib’ biatibtifcp terra:^:opp2£ffi ontbiis ruinay; ab offenfionibus i pa 1102e nd ettam malitw wmcnto^;3 tot iieneni» frunajni:aqua2U3:aurarum: bcdianim ac ferarumiuel tantumodo moIefhVsrnd etia motnfois mo:fib’: a rabie que conhngitej rabido cane: ut ena blanda 7 arnica fuo ono beftta nonnun^ uelxmentiua 7 amariua q? leones oraconefcp metuantnnfaaatq? hominem quern fo2te 'contaminauent contagione peftifera ita rabiofu5:ut:3 parennlxis:confuge : filnsjpei’ omni brilla foimidef.^ue mala patiuntur n«iing«tœr4tuc terrena itinera graz dicnresz -Aluis ambulat ubteunq? non inopinatis fubiaccns cafibus/lJe foto quida redies Domu fam's pedib’ fuis cccidit:pcdcm fiTgit:7extllo uulnere finimr hac nita . .^uid uidenir fedete fccurjuR-Wc fella in qua fedebat ceciz dit H')eli faccrdo8;7mottuus eit.dgii cole imo ue20 omnes bominesiquot 7 quatos a celo 7 terra uel a pernitiofis mailbus cafus menmnt agro^ frucriz bus/Solct tarnen oe fnimentis tandé colleens 7 reconditis effe fecuri. $ed qmbufdas quod nouimusiptouentus optimii frumento:^ fluuius iptouifus fugienribus boibus oe boneis eiecitr atip abflulft . Conn*3 millefoimes oe monum incurfus quis innocenria fua fidit:quandoquidem ne quis fideret: end pamulos baptisâtes quitus cette nihil eft inocénus aliquädo fie nejät: ut in eis ma /une oro ffta finente môz ftretur huins uite flenda calamitas:et alterius ocfideianda felicitas.-''Jâ Hcro ce ipfo co2po2e tôt e^iftunt motbotug mala : ut nec libus medicotum cuncta eôpidxnfa fmtnn.qnoais plmibus ac pene omnbus etias ipfa adiumenta 7 medicamenta toimenta funt : ut boies 3 peua^ e/itio penalieruâturau/ilio.

T^ône ad hoc perdu,rit fftientes boies ardor ïmanisun tinnâ quotphuanas uel etiâ fuam biberent r'^VSne ad hoc fames ut a carnibus boium ahftincre fe nô poftent : nec inuentos boies mot tiios: fed piopter hoc a fe oedfos : nec quofiibet aliènes:110:52 etiâ filios m3z très icrcdibili crudditate qua rabida efuries fariebat affumeiét. jpfe poftre mo fomnus qui jjpzie quictis nomen accepit:quis uerbis ejpheet fepe fônio riim uifis q? fit inquictus;7i^magnis licet falfa^ rerus terrotibusiquas ita e/hibet :7 qiiodâmodo c;tp’tinit:ut a tiens cas eifeeraere nequeamusiaiam miferâ fenfufqa pcrturbetz-^Iua falfiz täte uifoç edâ «tgibntcs in qtiibufdâ morbis 7 uenenis mifabili’ agitâtur: ^uis mulnmoda uanctate fallacie ho mies etiâ fanes maligni cemones nô niinq 'eccipiât tabbus uifis etiâ fi eos per bec ad fua traducere non potuerit fenfus eo^: tarnen folo appetim quali tercûcp perfuadente falfitatis illudât/ Äb buius tas mifere quafi quibiifdam inferis uite:non libérât nifi gratta fai uatons ^brifti œi ac comini noftrf: hoc.n.nomen eft'Jefus: interpretatur qtiippe filnato2:marime ne poft banc miferior ac fempiterna fiifcipiatmö ui ta fs mots.Tpâ in ifta quiis fint peiv fecta:7 per fanctos curationus magna felatia:tameii idee nô femper etiâ ipa bnficia tribuûnir pctentibusine ^ptcr hoc religid queranir que proprer aha magis ubi mala non cnit omino ulla qrenda é. Ct ad boe mdiores quefq; in bis mail's adiuiiat graria: ut quate fideliore: tato fornore corde tolerctur: ad quam rem etiain propbetiü ƒdoffe oieüt eoed bui’ feeuhiqua ciï çjbufdâ paticis utmtVuilnis ueium cedert^ Tlcc bominib’ iuqt ab bis ante catû oft maius donö: aut pofuit tillu can: ufqgt;adeo 7 ipfi etra quos agim’que que möopulfi fuut ; in habenda non


-ocr page 585-

UBEÏIXXIL

qn«ciin(^ fed liera pMofbpbîa oûtmâ ^atiâ conft’teri.po«o fi pauds mut/ mms oatû eft nere pbilofopbte contra miferiaa binns mfe nnicu aariliûdahf 1 bine apparet bumanû genus ad lucê das miferiams penas effe oamnatum. Sicut aut boc ut fatctur nullü otuinû mains eft oonum: fie a nulle œo oari credendû eftmifi ab lUo quo ^ tpi qui multos oeos colût:nullü oieut ce maz iotnn.

Z3)e bis querer üla mala que bonis maUfep omunta fût : ad lufto^ laboiê fpedalitcr pertinéntYîâp a 3.

'K Teter bec antes mala buius nite _j^^bonts malifcp c0munia:babent quot;^TiuRi ena piopiios quofdä labors fno8;qnibus aduerfus nitia militant: Tin taliu pielio^ tentationibus peri/ mlifq; uerfantur.illiquado.n.cocitaz dn8:aliquando remiffins: non tarnen Définit caro xnpifeere aduerfus fpus:

* 1fpus aduerfus carnem:ut no ea que nolumus fadamus:omnem mala coca pifeentias confumendo : fed earn nobis quantu oinininis adinti pofTumns no ci confentiendo fnbdam’: nigiliis coz tinuis excnbatcsineopinio nenfimilis fallat:nc occiptat fermo ueifntnsine fe tcnebie alicuios errons effundantme quod bonn eft main;ant quod malum bonti effe credaf. ''lie ab bis q agenda funt metus reuocet:ne in ea que agéda non funt cupido pcipitetme fnper ira/ cûdiâ fol ocddatiuc inimicitie jauocct ad rctribntóes mali pio male: ne ab/ foibeat inbonefta nel ïmoderata trifli tiamcipaiticndor bénéficié^ igerat mens ingrata cotpoiemme maledicis rumonbns bona côfeientia fatigetur: ne temerana fufpicto nfa oecipiat : nc aliéna oe nobis falfa nos frangat ; ne regnet peccatum in noflro monali cor pore ad obediendn oefideriis cuisine membta nra e^bibeantur iniquitatis aima pcccatoinc oculns fequatur xn/ pifeentiâme nedieSdi cupiditas uïcat: ne ï eo quod male oelectat nel uifio nV cogitario oemoietunne impiobns aut indecens uerbus libenter audiatur:nc fiat quod nó licet etiâ fi libet:nei boc bello labo;? periculorucp pleniffimo: nel oe uiiibus noftris fpcietur faciéda nictona:uel uiribus nris noflra facta tribuâtur : fs ei’ gratie; oe quo ait apo flolns. Wranas aut do qui oat nobis nictonâ per ^efnm ebnftn oom nrm* zP-ui a alio loco. Jn bis inquit oibus ^peruincimus per en qui oilejit nos. Sciamns tn qnantalibet uirtute pliadi uitiis repugnemus:uel etiâ uitia fupe/ remus nel fubtiigemus:q;diii fnm’ in boc coipoic nobis oeefTe nópiofle: nde Dicam’ Dco oimitte nobis oebita nra. 5n illo aut regno nbi femper en coipo ribus imoitalibus erimus:nec pielia nobis crût ulla:aoebita que nufqnâ a nûqi effent fi natura noflra fient tecta crcata efl peimaneiet.^c per boc etias ifle tue eöfiietns i quo pcnclitamur:et oe quo nos uictoiia nouiffima cupun’ liberaii ad uite buius mala ptinct:qn5 tot tantonimq; tedimonio male;: pio banimus effe oamnatam.

/zDc bonis qnibns etiâ bâc nitS ona/ tioni obnojeiä creator ipleuit.^.zÿ^

V®quot;^^quot;* conf’derandndl banc ■pam miferiâ generis humant in qua laUdatur fnflitia pnnienti8;quâlt bet a qsmultis ipleuent bonis einfdem bonttas cnncta q creanit admiflrâtis. Pnmû benedictionem iHä qua grille/ rat ante peccatû Dices, ^refcite a mul tiplicamini a replete 'terrarn : nee poft peccatusuoluit inbibere:manfitque in ftirpe oamnata oonata fecnndita8:nec illam uim mirabilem fcminü:imo etiâ mirabilioiem qua efficiuntur afemina inditâ coipoiibns büanis a quodâmô


-ocr page 586-

LlBER«)plt;Q,

intenta :mtinm pcccat ipotiiû auferrc; quo nobis imparta eft etias neceffitas mo2tt6:f5 utruncp fimul cuiiit ifto qfi flunib atcp to2:ctc generis bumani ma hi quod a patente trabimr:jbomi qb a créante tribuittir. jn ongtnali malo 'duo funr:peccatii atcp fnppltdu.Jnoii ginah bono aha Duo:propagatio i co formatto. Ôed quantum ad ptefentem ptmet intentóes nram:oe malis quo:^ unum oe nfa ucmt audacia.t.peccatu: altcnl oe ludtcio oei.t.fupplidus.iam fan's Dijimiis, ‘'nunc oe bom's oei que ipfiquoqs wtiate oanatec^ nature co/ tulit:fine tifq? nue cofert mcere iftinii. Tneep.n.Danmando aut totn abftulit qb Dedcrat:alioquin nee effet omino: aut remomt a fiia poteftate enam cum Diabolo penahter wbdtdir:cu nee ipm Diabolum a fuo alienauerit imperto : quandoqmde nt ipfius quocp oiaboli natu’a fubfiftaraHe feciïqm fume eft; ifaat effe qmcqihd altqiio modo eft. 2yuü igitur iHo:^ que oijimus bona; ét in natma peccato uitiata fupplictoq? Damnata: dc bonitatis dus quodâne hin fonte manage japagatôesdpnmis mundi openbus bndictione largitus cft:aqtnbus operibus oie feptimo re/ quieuit. ^^onfotmand uero in illod’ opère eftrquoufq? mine operatur.■^ffi cacc5 qmppe potentm fua fi reb’ fub/ trabat:ncc piogredi potcnint 1 fms oi menhs monbus pesagete tempojarnce pioifus in eo q, create funt aliquatcn’ permanebunt.Sic ergo crcauit boiem Dcus:utilli adderet ferttlitate quanda qua alios boics p2opagarct:agenera8 eis châ ipaj propagadi poffibilitatem non neceffitate. ZXuibus tarnen uoluit bomimbus abftulit eS Deus:^ ftcrilcs fucft.Tlon tarnen gencri bumano ab ftulit femel Data piimis Duobiis coin/ gibus benedictionem generandi. ll'Jec ergo propagatio quiis peccato ablata non fuerit:non tarnen edâ ipfa tai’ eft;

quaV fuiffet fi nemo pcccaffet. x9no enij bomo i bonote pofitus:pdftea ^ ochquit comparatiis eft pecoribusifi/ militer generat.T^on in eo tarnen pe/ nitiis extmeta eft quedas uelut finrilla rationisan qua facnis eft ad imaginé DdJbiuc aut ƒpaganói fi eófotmario no adbibcretur: nee ipa in fui generis foimas modofep ptoccderet . 8i entm no concubuiffent boics tinibuomin’ oeus iiellet implere terras bomtnibus quomodo creauit uHfi fine cömixttöc maris 1 femme:fie pbffct omnesrcon/ cumbentcs nero mfi illo créante gene/ rantes effe non poffunt. ^ient ergo ait apoftolus DC inftitundne fpintali qua bo ad pictatem iuffitiamep fotmatiir: neep qui plantat eft aliquid neep q riz gat;fed qui metementus oat Deu8.|t3 etiâ bic nid pot:nee qaeiimbit nee qui feminat c aliqd:fi q fotmat dc^/{lec mater que oceptü pojtat 1 partii nutrit eft aliqd: fed qui Icremenrii Dat dois. Ipfe nanep operatónc qua nunc ufqiic operanir:facit utnumcros fuos expli cent femina:- ï a quibufdam latcnribus atep inuifibilibus iiiolucias in tonnas uifibiles buius quod afpidm’ Dccozis euoluant.Tpfc mco:po’ca3 coipoteaq; naturam:illag piepofitâ : iffa fubiecta; min's modis copulans T conncctens animantes fadt.^luod opus dus tas magnum l mirabile eft: ut non folum in bomine quod eft animal rationale 'tej lwc cunctis terrenis animatibus excellentius atq, picftafius:fcd in qua libet minutiffima mufcula bn afiderâti ftupoié mentis ingerat:laudemep pa/ real creatons. f^fe itaq? anime biiane mentem Dedit:ubi ratio -nntelligentia in infante fopita eft quodamodo quafi nulla fitrejcitada fdlicet atcp exercé/ da etatis acceffmqua fit feiende capax atcp doctrine;7 babilis peepdom iieri tatis ‘7amons boni, ^lua capadtate baiinat fapientiümirtutibufep fit pdi/


-ocr page 587-

EißER.XXIL

ta.quibiw pjiid/fcr: fotwer:téperâter * 1iiifte aduerfus erroie» 7 cetera igcz neiata nicta oimicetreaque nulkus ret eefideno nifi bont «llme fiimmi atqae incomiMOtabili» nine«, -tliiod 7fi no faciat ipfa tabum Imotum capacités in natura ranonali oiuinitns iftituta: qnäöim fit boni $ mirabile op’ omni potentie quia competenter effatur aut cogitatzipaeter dm artes bene uinedi: 7 adimmoitalej peutentendi felicitate que nirtntes uocâtur:7 fola oei gratia qin Cbtiflo c filiis ptomiffionis re/ gniep oonanturmonne bumano mge nio tot tanteque artes funt innente et cjccrcitatcpattim neceffarie:partis uo lütarie/€t tarnen eicellens nis metis Btqncrationisrin bis etta rebus quas fuperfiuas (mmo 7periculofas perni/ ciofafep applt;tit:quant« bonus babeat in natlira unde ifta potuit uelinuenirc oei oifccre uel cjercere teflatur élelti mentor 7 edificiomm ad Cp mirabilia ^ Itupenda induftria bumana peruez •ncrit:quo in agricnlturarquo in nam , gatione ptofecerit: que in fabticatione quotiiep uafotum uel etiam ftatuarus 7 picturarns uanetate e;:cogitauerit 7 implcuerit : que in (beatris mirabilia fpcctantibusraudientibus incrcdibilia facienda 7 eibiknda molita fit: in ca piendis:occidendis:oomandisinatio nabilibus animantibusique 7 quanta, repperitraduetfus ipfos bonnes tot ge nera ucnenotumitot armouimitot ma ebinamentomm :7 p3o falute mortal» tuenda atque reparanda quot medica menta atepadiumenta compiebcdetit: pto uoluptate fauciü;quot condiméta 7 gule incitamenta rcpperit;ad iudic5 das 7 fuadendas cogitationes cpmul timdmemuarietatemcp fignotumiubi piccipuiilocum ucrba 7 littcre tenent: ad oelectados animos quos elocutÔis oinatus:^ oiuerfotus carminum co/ piâiad miilcendas aures quot otgana

miifica r qoos cantilene modose/coz gitauerit:quantâ peritias oimenfiono atqne numerous:meatufep 7 otdines fideru:quata fagacitate eóptebéderitt qsmulta reros mundanarum cogitata cognitóne feimplcuetitiquis poffit do qui: maxime fi ndimos non aceruans cuncta ogcrere f$ in fingulis imotart? Jn ipfis poftremo erronbus 7 falfitax tibus oefendedis ^magna daruerint igenia pbilofopbonim atep beretico^ quis exiftimare fofficiat/^oquimur enirn nunc oe natura mentis humane: qua ifla mta mottalis oniafur:non oe fide atque innere ueritatis qua ilia im mo’talis acquirimr jDui’ täte nature conditor cum fit utique oeus uerus el fummu8:ipfo cuncta que fecit admini Ilrante:7fummam poteQatem fumacp babente iuftitiam: nunqua ptofecto in bas miferias oecidiiTet : atque ex bis preter eos folos qui lilxt’abuntur in eternas effet itura : nifi nimis grande peccatn in bomine pnmo oe quo ceteri exorti fût pteceffiffet.'^m uero in i^ cotpote quanuis nobis fit cum beluis mojtalitatc commune; multiftp eamm reperiatnr ifirmm8:quâta oei bonitos ipfa jjindetia tari creatotis apparet ƒ T^onne ita funt in eo loco fenfunm 7 cetera mebra oifpoftta:fpêfq5ipfa ac figura 7 ftatura toti’ coupons ita mo dificata:ut ad min^enu anime rónat fc indicet factumzTlon eium ut aialia rationis expertia jjna effe uidemus in terramiita créants eft bomoifs erect* in celum cotpotis fotma admonet eus que furfum funt fapere. ^orro mira mobilitas que lingne ac manib’ attri bnta eft ad loquendum 7 fcribendum apta atep OHeniens:7 ad opera arriun* pinnma^ ofiïetorq^ cóplenda:nóne fan's oftendit quali aie ut feruiret tale fit coipus adiucttim rZllHanip 7 oetrs eds neceffitanbus operandi ita omni/ urn parriü congruentia numerofa fit 7


-ocr page 588-

ItIBEB.XXlIi

pnlcbra fiti panlitat e refpondcot .ot ntfcias iitrum tn ea condenda ma/ ior fitutiliùtiK ratio;^ oecorta. 5cr te enim nibtlorcatnm uidemna in cor/ pore utilitati# caufa quod non babeat enam oecotia locum.plus autem id no bia appareretJi numéros menfurarô quibus inter fe cuncta connejra Tant l coaptata nol1»mos:quoa forfitan oa/ ta opera in bia que toria eminent bn/ mana poiïet inneflfgare folertta.4tue ueto tecta funt arque a nodna remota confpeenbus:fient eft tanta pcrpleptaf uenarum arque neruorum 1 nifcerum fecreta uitaliom:iuenirc nullos poteft. ■duia 1 fi medicorum piligentia non noUa crudelfa : quoa anatbomicos «o tant hnianit coipoia mottuorom: fi/ ne etiam inter manos fecantis 7 per/ ferotantismotientium: atque in carni bus barnanis fatis inhumane abdira cuncta rimata ê;utquid:7 qnomodo: 7 quibus loos curandus effet addifce ret: numéros tarnen oe quib^loqnor: quibus coaptatio que armonia grece oiciruritanqnam cuiafdam* organi ex trinfecus arque intrinfecos rotins coi/ pons conftat. XSluid oicam.quot; nemo na bit innenireiqaos nemo aufus c que rere ;g, finoti effet poruiffêt:interiori bus quoque uifceribus que nolln ofte tant decusiita oelectaret pulcbrirudo ranonismtomm forme apparent! que oculis placet:ipfius mentis que ocalis ntimr preferretur arbitrio,Sont uero quedam ira pofitd in corpore: ut tanta modo œcorem babeant:nô etiam ofs ficut habet pectus uirile mammillas: ficut facies barbam:qnam non dTe ma nimenro:fed ainli ornaméto: indicat pure facies feminarum:qu8s urique i ftrmiores moniri rotins conoertiret. Óiego nullum membrnm eft in bis q dem confpicuis:unde ambigitnemo q» ita fit alirui operi aecómodatns:nt nó etiam fit oeco^r ;funtaut nönulla quo

rum folum oecus 7 nullus eft ufus:pu to facile intelligi in conditione corpo/ ris oigmtateip neceffitati fuiffe prela/ tarn.d^ranfitura eft quippe neceffitas : tempafqne uenturum quando fola bi cem pulcbrirudine fine alla libidine p fruamar:quod maxime ad laudem re ferendum eft conditori8:cui oicitur in pfalmo.ionfeffionem 7 oecorem bui ni.jam cetera palcbntodo 7 utiütas creature:que bomini licet in iftos labo res mifenafque proiecto atque damna to:fpectanda atque fuméda oiuina lar gitare conceffa eft.4tno fermone ter/ minori poteft:in ccli7 terre 7 maris mnltimoda 7 uaria polcbriradine:cti/ am ipfius loos tanta copia:tamque mi rabili fpecic in fok acluna 7 fiderib’: in o|Mcitatibos nemorom:in colonb’ 7 odoribus flamm : in omerfitate ac multitudine uolucrum garrularum ; atque pictarumii multiformi fpecie tot tanrarumque animantium: quorum il la plus babent admirationis que mo/ lis minimum.plus enim formicnlams 7 apicularom opera ftupemusiqj im/ menfa corpora balnea;rin ipb’ quoc^ mart's tarn grandi fpectaculo:cam fe fe oiuerfis coloribus:uelut ueftibus in duir: 7 aliquando uiride : atque hoc moltis modis:aliquando purpurcus: aliquando ccruleum eft/XIuam porto delectabiliter fpectatur etiam quando/ ennep turbatnr:7 fit inde maior fuaui/ ras:qnia fic demulcet tntaenrem:ut no iaceat 7 quatiat naatganrem/ 4lnid ci bo; r nfqnequaque copia côtra fames; qd faporn emerfitas côtra faftbin na tore oiffufa oiuinit^.no coco:^ arte ac labore quefita / Rinata i multi» rcb’ tuende ac recuperande falutis aujilia; q5 grata uiciffmido diei alternât!» 7 no ctis:aara3Z$ blanda têperies:in fruti cibasu pecoribos indumenteirconfia endo^ q?ta materies:013 cómemorare qs poftit/lbec aut fola que a me: adat


-ocr page 589-

1

tIBER.^11.

m quédâ uggere fût coartata;^ ueltes uelut coUtgaca muolucra foluere attp Dikutere: quanta mibi moa eiïetm fingulis quibas plorïma contmentur.quot; ^t bet oia mifero| ;fût damnstunjcp foiatia;non premia beato^. ^Xue tgiï lila fût:ft tot ac tal» 1tanta font ilia ƒ X^td oabit ets quo# predeftinooit ad uttarq bec oedit eiaqoos pdefliauit ad nio:tc.*'4tue bona in illa beata uita fa act cos fnmere:^ quibus in bat miha unigemtü filin fuu aolmt nfep ad mor tem mala tanta perferrefilndedpodo los oeipf» initlod regnu predefltnaz t» bqaens-Xiui japho mqt filio non peperdtzfed j »nobia oibus eü tzadidit qnomodo nó etió eü iHo oia nobiaoo nauiVid bec ^miffio cöplebitor ; gd enmaaiquales erima8:qae bona i illo regno accepturi fumas: qnandoqdem ebrirto moricte 43 nobis tale w pignuf Bccepimns/^toalis ent fptntns bomi nis nullij oio babenf uitiü:nec fob qao iaceatinec cm «dat:nee coca qd faite landabiliter oimicetipacatiffima nirra te perfettos.quot; I^ernm ibi oium quanta qp fpeciofa cp certa fcientiaifine altqno errore nel labore:nbi oei fapientta oe ipfo fuo fonte potabitor com torna feli otale:fineulla Difficoltater 4luale erit torp’ qd omni mó fpiritui fabditû: 1 eo futTidenter muiftcatosinallis alimo mis indtgebit:nó eniaiale fed fpintaz Ie erit babens qoidem carnis : fed line alla camali corruptione fnbßätiä r

®e pern teapa quorundâ: qni reforre etionê carnis qoa ficot predtetó efttoz tos mundus credit impugnant »

__, äap.2f.

f^rnm oe animibonis qbos poft ’banc uitas beatiffimns perfruef: non a nobis oiffentiont pbilofopbi no bilesiqni oe carnis reforreetóe conten dunt.lhanc quanta poffunt ncgat:fcd credcntesmulti negantes psocitïimos

reliquerunt:' »ad cbnflü qui boe quod iftis uidetur abfurdü in fua refurrecn ene módtauit:fiddi coide conuerft fût Docti 1 indoctiifapientes mondt 1 infi pientes.^oc eni credidit mundustqd predi/itDeusqct boe prediptiq^büc rem müdos foetat etediturus . Tleque enim petri malcficiis eó eó laude ere/ dentin tanto ante prenûdare cöpolfos ert.j^Heefl eni deus qnc:ficut iam oi/i aliquotiens nee tómemotare me piget. cöfitente »ozpbyrio atep id otaeulif oe orn fuo^ probare cnpiente: ipfa numt na pbouefcont.-Qoem fie landauit at eû * 1worn pâtre 1 reges nocaret.abfit mi ut fie mtelligêda fint q pdijit: quo\ modo nolunt bi qui boe eü müdo non ctediderant:q )mondu crediturus effe predixit.Car enim no potius i» rient CKditor^ tanto ante predictus eft mon dusmó fient panciffimi gamutigtum boe mondo q» crediturus predictusê credere noluerunt/ói enim ^jpterea oi cnnt alio modo elTe credenda:ne fioiz jterint uana effe conferiptaiinioria fact ant illi oeo cui tam magnum perbibet teftimoniumitanta prorfus o nel etias gzamores faciüt iniuriâ:fi aliter oieüt eile intelligenda:non ficot mundus ea credidit que creditu^ ipe laudauitiipe promifit:ipfe cöplemt.^^nr eni nó pot facere ut refnrgat caro ^ niuat in eter/ mj/dn 4gt;pterea credendü nó ê id eum, effe facinrütqma malü éatep indigna oco/^td oe oipotêcia eins que tot 1 ta ta facit incredibilia aa milita oi^m’; fi aolnnt inuenite quod oipotens non poteft babent:jzrfus ego oicam métiri nó pöt.£redamof ergo qo pótinó ae dendo quod non pöt. Tjlon itacp crez dentes q, métiri poffitiaedät effe facta rû qd facturû effe jjmifit.^Et fic ctedât fient id acdidit mandusiquc crfditu:52 elfe prediptrqné creditiiru elle laudaz uit:que creditiiru ede pjomifit : quern ctedidilTc iam oftendit: boe auté mals


-ocr page 590-

HIBER-XXIIi -

effe unde oemonflrantt. THon crû fllic 11II3 conupno qd eft coiporis malug. De oidmeckmentonig iam oifputaui musroe alii8 bomm cotectans fatis ot X'mus. 4lu3nta fit fotura tn cotpore i corrupttbih facilitas motus:de prefen tis uahtudinis bone teperamento:que utiq; nullo mo tlli côparanda êimot/ talitatian hbro jin. fansait optnor: eftendimus legant fupcriota opts buz iU6;q uel no Ieg«t;uel nolunt recolere quod legeiunt.

z4tüo pojpbyn' iotffimtio: c[beatis ais putafcotpus effe fugfedu ipi^^ toms fetetia oeftruat:q oicit fuma oe urn oil's jpmt'fiffe: nt nungs cotportbus ( exurentur^ ~4^ap.2lt;f.

€d pojpbynus ait mquiantrut ^beata fft aia cotpus omne ce fugtendu. nibtl «go pdeft quia icottupt.bile oiz Ximus futuru corpus:ft aia beata non entnift cotpus omne effugerit. Öedw a bic ilibto memoiato quatti opottuit Difputaiii;ticrü bic unû inde tâtù come motaboÆmedet Itbzos fuos iftornm omnitimagifter plato:7 oicat eorum deos ut beati fint fua cotpora fugitutof idefteffe moriturosiquos tncdeflib^ cotponbus oixit inclufos: lt;luibus tn ds 3 quo facti fnt:quo poftet efte fecari imottalitatêiideft in eifdé cotponbus eterna pmafionc:nó eo2 natura id ba bente:f5 fuo confilio pualcte promifit, Öbi etia illud euertit qd oienttquonia éipofttbile ideo refurreetónem carnis n ce credendâ. dptiftime qoippe iujta eundc pbÜ5:ubi otïs a fe factis ^mifit ds nó factus imottalitatê;qdipoftibiz Ie è fe oi/it cc facturii, Çic eni eu looi tu narrat plato./luoniä eftis orti in quit:imottales efte oiftolubtles n po teftis. Tïon tn oiftolueminitnecp uos ulla mottis fata perimétinec erutualê tiora:q5conftltu meu: qd mai^cuica lu ad ppetuitate uefträ:^ illa quibus eftis colligati.dinó folu abfurdiifed fardi nó lot g bec aadiantinóutiep on bität oils faettf ab tllo oco qui cos fecit f5 platoné qd cipofttbile fuilTe jomif fu.xXui eni oicit uos quide imottales efte nó poteftis:fe:d mea uolutate imor tales etttifiquid aliud oicit cp id quod fieri nó poteft me faciéte in eritisz jlle igitur came incorruptibilê:imoitalc : fpintualc refufcitabit;qui iujeta plato nern id qd impoftibile ê fe efte facturii promifit. gillid adbuc qd ptomifit ds qgt; oco ƒmittèti credidit mundus:qui ena ipfe ptomiftus c ctediturus:cfte im pofttbile damât: quâdoquidc nos oen qui etiâ fecûdum platone facit ipofiibi lta:id factorum ce clamamusz Tfló er go ut beate fint aie cotpus c omne fugi enduifed corpus icorrnptibile recipien diim.Ct i quo cóueniêtius incorrupt! bilt cotpore letabüturiqj in quo conn ptibili gemoeruntz^ic eni nó i cis erit illa oita cupiditas qua pofuit ex plato ne Öïirgilius ubi att.'Kutfus 1 icipient in corpora uelle reuerti. Sic in qua cu piditate reuettêdiad cotpora non ba bcbüticu cotpora in que reuerti cupiot fecum bebunt: a fie babebunt ut nungs nó babeat;nunq5ca prorfus uel ad exi guum qualibettépus ulla morte oepo nant.

/De cóttariis oiffinitionibus plato/ nis atep öotpbynïiin quibus fi uterg; altcri crcaeretia ueritate neuter oeuia ret. , Cap^2z.

Ïngula qnedam oixcrunt plato I^^aicp potpbyrius q fi inter fe cóz municate potuiftet ' facti eftent fotrafte ebriftiani.plato nixit fine cotponbus aias in eternom cc nó pofte.|deo enim ot'xit etiâ fapictium aias poft quälibet longum tps tn ad cotpora redituras, potpbyrius autê oixit atam purgatifz fimä cum redierit ad patrciad bec ma la mondi nuep ée rediturâ.A pet boe quod uerug uidit ^lato fi oediftet pot pb]prio:etiâ iuftog t atep fapictin par/


-ocr page 591-

UlbhR«XXlL- ,

gatiffîma« aias ad bumana corpora re dituraa.rurfu» qd oerum aidit Por/ pbyrtus ft oediiïec pla(oni:nunq $ redt' turas ad miftrus corruptibtlts corpo ris aias fanct38:ut non finguli bec fin gula;fed ambo ut finguli uttuncp oice rent;puto g? oidetent elle ia confequés ut 1 redirent aie ad corpota:^ talia re cipcrent cotporaan quibos beate attp imottahter niuere't:quoniam fecundu platoné etiantanime fancte ad buma na co2pora redibunt;fecundum Porz pbyrinm ad mala mundi buius fancte anime nö redibunt. ^,cat itaque enm platoné potpbyriustredibunt ad cor pora dicat plato cum porpbyrio non redibunt ad mala:7 ad ea cotpora re/ dire confennentan quibus nulla paha tar mala.ibec itaque non erunt nifi tl la que ptomifit oeusibeatas animasa etemum cum fua eterna came facturé, ipoc enim quantum exiflimo iam faci le nobis concédèrent ambo:ut qui fate rentur ad immottalia cotpora reditu/ ras animas efle fancto^j : ad fua illas redire pcrmitterent:i quibus mala bu ius feculi pertulerunt:m quibus oeus; nt bis malis carerent pie tideliterq; co Inerunt, zZluid ad neram refurrectôis fidem nel plato uel labeo nel etiam iïurro conferre potnerint: fi opiniones tO2U$ in unä fententiâ côneniffent.

tap.28,

Onnulli nofirns j^pter quoddä L_ quot;pdanffimum loqndi gennstl j? pter nonulla q ueraciter fefittamantes platoné oicont eum aliquid fimile no bis ét oe motworum relurrectone fen fifTe.4tuod quide fic tangit i libris d repu.tulliustut eum lufifTe potius q? qgt; id uerum effet affirmando dicere no luiffe . |nducit bominem reuijtifTe : 1 narraffe quedam que platontcis oifpu tatoibus congruebant.Iabeo etias on os oicit uno cue fuiffe oefuncto# 'loe/

enrriffe inuicem in quodam compito , 3gt;einde ad corpora fua iuffos fuiffe re meatert conflituilfe inter fe amicos fc effe nicturos:atqne ita effe factum do/ nec poflea morerentur. i^ed ifli aucto res taiem refortectienem cotporis fa/ ctam fuiffe narrarnnt : quales fueront eoru quos refurrejciffe nouim^:i buic quidem redditos uite:fed non eo mo/ do nt non morerentur ulterins. dOira bilius antem quodda dOarcus Charro ponit in libris quos confcripfit oe gen te popoli Tlomani:cuius putaui uerba ipfa ponenda , ^enetbiliaci quidam fcripfezunt inquit:effe in renafeentibuf bominibus quain appellant palingene fiamigreci banc fcripfetunt conftci in annis numero quadringentis quadra ginta:Ut idem cotpus 1 eadem anima que fuerant coniuncta in bomine ali/ quando:eadem rurfus redeant in con mnctonem.Jfle Sfarro quidem fine ge netbiliad illi nefcio qui: non enim no mina eorum ptodidit quorum come/ motauit fententiamialiqd oi/erût qd licet falfu fit:cum enim femel ad cades cotpora que gefferunt anime redieriit nunquâ ea poflea font relicmre:tarnen multa tllius impoffibilitas que contra nos ifti garriunt arguments conuellit 1 Deftrutt.4Xui enim bec fentiunt fine fenfcnit: no cis uifum é fieri ho poffe: at oilapfa cadauerann auras:in pulue ré:icineré:in bumores:in cotpota ne feentium befliarum:uet ipfo^ quoque botum;ad id rurfus redeant qd fuert. XHuaptopter plato i porpbyriusiuE potius quicunep illos Diligüt a adbuc uiuant:fi nobis confentiunt: etiam fan etas animas ad corpora redituras:fi/ cut ait plato:nee tarnen ad mala alla reditura8:ficut ait fforphynusiut ex bis fiat confequens quod fides predi/ cat cbrifliana:talia cotpora rcceptu/ ras i quibus fine allo malo i cterntife licitet uiuât.dffumât ét bocd Clattôe:


-ocr page 592-

fiIBER.XXIh

Rt ad eadem corpora redcat i 5b’ area futrunt:'!spud cos tots queftto oe car m'e ineternü refunectione foluetur .

De qualitate mïionfsrqua in futuro fc culo fancti oeum uidebunt. Jlap.aS.,

^unclarnquid seturi fint in cor ponbus immonalibus atqs fpirt mailbus facti nóadbuceo^ carne car naliter:fed fpin tualiter ia uiuente:quä turn oominus oignatur adiuuare uide Btnus:7 illa quidê actio uel potins qui es atq; ociuin quale futurû fit fi ueruj ucliin oicere nefeio.T^ô enij boc un^ per fenfus cotporis uidi. ^ sût mente ideftintelligentia uidiffe me oicä;^tu cd aut quid ed nrs intelligentia ad il/ lam ejceUéna.-'^bi «d «nij pa^ oei qoe ficut dicit Apodolus fuperat omne feu fum uel inteliectü:quc mfi nodtusiaut fottade etiam fancto^ angelorus/T^ö eni 7 oei.^i «go fancti in oei pace ui/ cnri funtiptofecto i ea pace uictuti fût que fupetat omne intellectü.4Xuoni85 ^ nodtn quidê flipkat nó ed oubing, Si autê fuperat 7 angelo:;z:ot nee ipos ejecepiffe uideatur qui ait oêm itellectô fecôdû boc oietn ede oebemns accipere quia pace oei qua ipfe oens pacatos ê fient oeus nouitmo ea nos fie podum^ node:nec ulliagelt.Fuperat itaq; oêj intellectü nó oubiü q gt;nbsp;preter fuu3.^s quia 1 nos ƒ modo nodro pacis eins partteipes facti:fuma in nobis atep ït« nos 1 CU ipfo pacem:qiiâtû nodro fam mü ed optinebimus.jdo modo p fuo modo:fciut ea; fancti angeliibomines BÜt nunc loge infra qnàtûlibet proue/ cm metis excellât, ^ófiderandom ed enim quatns oir oicebit.^x parte fei/ mus 1 ej parte ptopbetamus:oonec ue mat quod perfectö ed. €t uidem’ nnc pet fpeciilü in enigmate:tnnc autê facie ad fadé, die iam uident fancti angeli qui etia nodri angeli oieti funtiga en

ti ne potedate tenebra;::'!accepta fps pignore trädati ad regnum cbndiiad cos angelos iam cepimus ptinere: cd q bus nobis ent fancta atque oulcidims oe qua ia tot bhtos fcripfimus oei ciui tss ipfa cöis.Sic funt etgo angeli nn qui font angeli oei:quêadmodu ebn'/ dus oei cbridus ed noder. Dei fût ga oei nó reliquerut.nodrifnnt: ga fuos dues nos babere ceperunt. Dijdt autê oominus ‘^fusuidete ne contemnatis onü oe pofillis idis. oico eni uobis:qa angeli eo^ in celis femp uident faciem pattis mei:qui i cells ed.^icut «go il li uident:ita 1 nos uifiiri fumus: is nó dn ita uidemnsiptopter qd aft 4podo Inf qnod paulo ante oiJd.^Jidem^ nüc per fpecu lüin enigmateitunc autê fa/ de ad facie.02emium itacp fidei nobis nifio ida feruatur. De qua 7 Jannes apodolus loqnêsicu apparnerit ingt fimiles ei erimustquoniâ uidebim’ en ficuti ed.facies antes oei manifedatio eins intelligenda ed:non aliqnod tale mêbtorum qnale nos babem’tcoipoé atep ido nomine nüenpam^. -^uapro pter cum a me queritur:qd acturi font fancti in iHo coipore fpüali nó oico qd ia uideods oico qd credo:fecondu5 il lud quod in pfalmo I«o. ^redidi p/ pter qd locutus fum.Dico itacp uifuri funt oeum in ipfo cotpore:fs utrnm p tpfn ficut per cotpus nnc indem’ folê: Innätdellasimatetac tettâ 1 que funt i ea non patna quedio ed. Dura ed eni oicere g^ fancti talia cotpora tune ba/ bebimtturnöpodint ocnlos clandere atep aperire cum uelint.Durins antes q, ibi oeum quifgs ocnlos dauferii nó uidebit.^i eni ppbeta Idelifeus pneto fuo ^ie5i abfens cotpore.'Ui^t aedpi entern munera que oedit ei Tlaaman fjtrusiquem propbeta memoratus a 1c pre oefotmitate mondauerat: quod fer ons nequam Domino fuo non uidente latenter fc fedde putanerat:quants ma


-ocr page 593-

uibeMxii.

giß in illo corpore fpirituali nidebót fancti omnia non foium ft oculos dan dancuernm etiam unde funt corpoze abfentes.^nnc enim ent perfectum il lud de quo loquens #pollolus;e; cpar te inquit fennaß 1 ex parte propbeta/ mu8;cnm antem uenerit quod perfe/ (turn edieuacuabirar quod ejcparte é. /Deinde at quomodo pollet aliqua fix militudine oflenderetiquatam ab ilia que futara ell oidet bee nitamon qua liumennqne bominumineram etiam q precipua bit fanetitate funt predm.cu edem mquit paruuluffiquafi parunlus fapiebamiquafi paruuln« loqnebar : qnafi paruuln« cogitabam.^um autc factuß ftim i!ir:enacu3ui ca que parun lierant, ilidemuß nnne per fpeculnm in enigmate;tuncautem fade ad fact/ em.TQonc feio e;c parte:tue aut cogno feam:fient 1 ego eognrtaf fam.9iezgo in bae mtauibi bominu mirabilins ja pbetia ita comparanda ed ilb nite qua ft parmili ad inuenem:oidit tn l|^chfc ns feruû fun aecipietc ntunera:abiipe no erat:ita ne cn uenerit quod pfeetü ed:nec iam corpus corruptibile aggra uabit anima:fed incorruptibile nibil i pedietiilli fancti ad ea que wedda fût: oeulis corpoieis qutbus ihdifeus ab/ fens ad feruum funm aidenduni non i diguit indigcbunt/Tlam fecundum in terpreted.ljj.ida funt ad ^ieji uer/ ba prophete. Tlonne cor meum etat tc comiquando conuezrus e uir oe curra in obuiam tibim accepidi peenmam i cetcra/Sient aut ex bebreo interpréta tos eft prefbyter Ihieronpmus.Tllone cor meii inqt i prefcti erat:qn reuetfus ê homo oe curru fno in occorfum tui.quot; itozde «go foo fe ofXit boc uidiffe p phetaiadimo quidem mirabiliter not to Dubirante oininitus. Sed quâto am plfhs tunc oes munere ifto abudabunt com oeus erit oia in omnibus: bebunt tarnen etiâ illi ocnli cotporei oftciom

funm:7 in loco fno erunt:uteturcp ii(e fpiritus per fpirituak corpus..Tleque cnim 7 ille propbeta qa no cis idigmt at uiderct abfentemon e:8 ufus elt ad uidenda prefentia: que tarnen fpiriw oidere poftet etiam ft itios clauderecfi cut uidit abfentia ubi cum eis ipfe non erat.dbfit eigo ut oicamus tllos fcos in iHa uita oeum claiifis oeulis no uifu rosique fpiritu femp nidebnt.-fs utrd uidebunt 7 per oeulos corporis cu eos apertos babebunt inde queftio eft . ^i enim tantum potuerunt in eoipore fpi rituali eo modo utique etiam ipfi oculi fpüales.-quätü poftunt ifti quales nue babemusipioculdubio per eos oeus ai deri non poterit longe itaque alterius erant potentie:ft per eos uidebitar in cotporea ilia natura:qae no côtinetur loco:fed ubique tota eft. Tflon ent's qa oicimus oeum 7 in celo efte 7 in terra: ipfe quippe ait per propbetam:ceins 7 teiram ego impleo:3lia partem oicturt fumus earn in celo babere:7aliam in terra: fed totns in celo eft:totu8 in tez/ ra:nö alterius temporibus:r| utziique fimul:qd nulla cozporalis natuza pot. Slis itacp ppoHecior oculo^z ent illo:^ no at acutius uidcat:qp gda pbibentur uidere ferpentes ael aquile. qaatalibet ent acrimonia cernedi eade quoep aia lia nibil aliud poftunt uidere ^ cozpo rafts at uideant 7 incorpozalia.€t loz tafte ifta uirtus magna cemendi data fuezit ad boza etiâ t ifto moztali cozpo re oeulis fancti uiri ^b: quädo ait ad otû.Jn obanditu auris obaudiebä te prias:nunc nute oculus mens uidet te jipterea oefpexi memetipfu 7 oiftabui: 7 ejeiftimani me terrant 7 cinerem. lt;loaBis bic nihil j^hibebat ocutii cot dis intdl(gi:D£ quibus oeulis ait étpo ftolu8.)llaminatos oculos habere cor dis neftri.jlpfis autem uideri cens cû uidebitar:cbriftianus ambigu nemo: qni fidtliter accipit quod aft ille max


-ocr page 594-

yi^'XXÉL

gift« oflw.Seah mido wide qitomä ipû ocHm mdebunt, Sed utrum enan cc2po:3kbuF ibioadi« mdeat«r;boc in ilb quefttone uerfamiiB . jUud dm quod kripfum ettimdchr omis caro falurarc od: fine iiUtua modo oifficut tatta ficintdligi pótiac fi nictn fucrit, ^t nwkbir omnis homo CbalH ©dj qui nnep in coipoïe infug dlnm tor poze mdcbifur: cmando miK» *1moi/ mos uidicabit. -utued sût ipfe fit faln rare oei : muUa funt 1 alia tdhmonia laipturarum, $cd cutdentius uenerS diillP fewfiSimeonis uerba oedarât Äni cum infantcm Cbnft« accepiffet in manu« fuas : nunc mqui toimittis öcmmc feruum tunm fecundusnerbü tuuin in pace, qnoniam uiderantoculi mei falutare amm.jUud efta quod ait fupia memoiatns jjobificut in e^êpla nbus que ex bebieo funt inuemtunet in came mca tiidebo oenTefurrecróes quideni carnis fine wibio ^ipbetauit. Thon tarnen WAft per came meâ.410 quidê fi oixiffetipoffet oen» Cbiiftn» intdligi q per carné in carne nidebif* 'T\üCuero pored 1 fic acdpi. [ïn came mca uidebo oeum faluatoic nienni.de fi Diciffet.Tn carne mea ero efi uidebo oeum . ^tulnd quod ait apoflolus: fade ad fademmon cogit ut ocum per banc faciem corporales ubi funt oculi corporales: nos uifuros effe eredam^: qnem fpiritn fine intermiffione uidebi mns.Tpifi dm effet edâ itenoiis bois fades:no eiferet idem apoftol’.Tilos autem reuelata fade gloiiam Domini fpcculantesiin eandej imagine tianf/ foiinamur: DC gloria in gloiiajitanq? ad Domini fpiritum . Tlec aliter in/ teUigimus quod in pfalmo canitur. dccedite ad 60:1 iHumiamini:l facies ueffri non erubefcent.^ide qnippe ac/ ceditur ad Dcû:quâ cordis cffe confiât non corporis.Ôcd quia fpirrtale corp’ nefdmus quantos babebit acceflus dc

re qnippe iexpfrta loqufmnr-nbialiq que aliter intdligi nequeat oininarnm fcripturarum non occurrit.fed fnccur rit auctoritasmeceffe eff ut contingat inobis quod legimr in libro fapictie, ^ogitationcs moitalium timide 7 in certe prouidenhe noflrc.%. ti'ocinatio qnippe illa pbilofopbo^i qua oifputat ita mentis afpectu iteUigibilia uideri: *7 fenfu corporis fèfibilia.i.corporalia ut nee intdligibilia per corpus-nee coz poralia pefe ipfâ mens ualeat intueri: fed poffet nobis cffe certiffima : jpkao certurn effet per orales corporis etiam fpuales nullo modo poffe uideri oeü, 9ed iftam ratiodnatpnê iuera ratio 'ipropbetica irridct auctoritas.4^113 eni ita fit auerfus a ueromt Dicerc aux deat Den corporalia ifta nefcire.-’Tffux quid ergo corpus habet: p rai’cctos ca poffit addifeere ’3)einde quod dc propbeta ibclifeo paulo ante Di/im’; nonne fatis indicat etui fpiritu nö per corp’poflé cerni corporalia .quot;Z^uädo enig fernus iUe mimera accepitiutiquc corporaliter geftug eftiq© tarnen prox pbcta nó per corp’ fed per fpûj uidit, 0icut ergo confiât uideri corpora fpü quid fi tanta erit potentia fpöalis cor ports:ut corpore uideatur 5 fpiritus ƒ ^pus.n.efl Deus. 3)dde uita qdc fuS qua nunc muit in corporem bec trcna mébra uegetat:facitep uiuctia : iteriore fenfu quifep non per corporeos oculof nouit:alfo9 uero uitas di fint ïuifibi les per corpus uidet. TfS unde uiuctia ©ifcernimus a non uiuétibus corpora: nifi corpora fimul uftafep uideam’iqs mfi per corpus uidere non poffumusr ïSitasnutej fine corironb’ corporeis oralis n nidem’. ZJtuâobrê fieri pot: naldccp credibile ê:fic nos ce uifuros müdana tüc corpora edinoui T terre noueiut ecu ibiep pûtes 7 nniuerfa et corporalia gubcrnantêip corpora que geftabun’ ' ïqofpicim^; quaquerfum


-ocr page 595-

I.1BER,XXU,

ooilos ouxenmtuidariffima perfpiz cuitafe indeam’:nö fiait nûc ûiifibika oei pca qfacta fiint itellecta cófpfdüt: per fpcailu in enigmate ie;c parte ubt plus in nobis ualet fides qua credim’ qlt; reÿ cotpoiaka fpedes q per ooilos cernim^ cotpotales; fj ficut boles iter quos uiuentes motnfqj uitales ejerc/ tes inuimnsrmoj nt afpicimus no ere dimus uiuere €5 uideniU8;ci» eo22uita fine cotpotibus uidere nequeam’:qiiS tarnen in as per cotpota reinota omni ambignitate côfpicimus.Ita quacunep fpiritualia ilia lamina co!po;tnrotng circuferemnszincotpoten oeum omnia regentem etia per cotpota otuebimur. ^iit ergo fic per illos ocFos uidebimr Dcti8:iit aliqnid babeant in tanta c/z cellentia mcnti fimile:quo 7 icotpotea namra ccrnanir: quod ullis c;femplis fine fcripmra^ teftimoniis oininarus nd Difficile nd impoffibile i offedere. dut quod eft intdligendum fadli’ ita DOIS nobis erit notas atep cofpicaas: nt nideatur fptritu a fingtilis nobis in fingnlis nobis ; nideatur ab altero in altero:nideatur in fe ipfo:nideatur in celo nouo 1 in terra noua:atq5î omni que tue ftierit creataramideatar 1 per cotpota in omni cotpoie: quocanqae fucrint fpiritnalis corpotis oculi acie perucniente oirccti: patebunt etia cogi tationes inaice nobis.£iinc enim imz plebitur quod apoffolus cum Diriffet nolite ante temp’ qiiicquam iudicare: moj addidit oonce acniat Dominas;1 illiiminet abfeondita tenebta^iq maz nifeflet cogirationes cotdisin tue laus erit unicuique a ceo,

/•^Ïe eterna fclidtate quitatwjoeijab batoqs pcrpetuq,^ap.3 0.

£y®âta erit illa fdicitasaibi nulla enfWliiminnllii latebit bonüiuacabf tiir oei laudib’ig out onna in omib’z

Tlas quid aliud agefur:tibi neep alla oefidia ceffabitur.neœ ulli indigentia labotabitur nefcio. ddmôcot et facto câtico ubi lego iiF audio.Seati qui ha bitât in Domo tua one:in fecula feront laudabut te. iymîa membta 1 uifeera icottuptibilis cotpqtisrq niie uidemus per ufus neceffitatis uarios 7 motus oiffributa;quoniâ tue nô erit ipfa nez ceffitas: fed plena : cetta : fecura:fempiz terna felicitasiptofidct laudibns oei . ■Qmes quippe illi oe quibus ia fn locu tus: qui nûc latent armonic cotpotalis numerimó latcbntJtrinfccus 1 extriz fecus per cucta cotpotis oiïpofiti:? cü ceteris rebus que ibi magne atq a mira biles uidebûtur: rénales metes ïtanti artificis lande ratónabil’ pnlcbntudts oelectatiöe fuccedent. Z^ii motus illic talmm cotporum fint futtiri : fernere oiffinire non aiideo: quod ejeogitare né ualeo:tamen l motus -î flatus ficut ipfa fpecies occes erit quiciiqgt;crit ubi qiiod non oecebit non erit. ^erte ubi nolet fpiritus ibi erit ^tinus cotpus: nec nolet aliquid fpûs qb ncc fpiritus poffit oecere nec cotpus.^cra ibi gfia erit:iibilaudâtis nec erröte quifquam nec adulatiée laiidabitnr.ncr’bonot: qui nulli negabitur oignomnlli oefez retur indigno.^ed nec ad eû ambiget nllus idignus:ubi nullus pmittef effe nifi oign’. Î^era pa ï ibi cfl:ubi mbil aduerfi nec a fe ipfo nec ab alio quifcp pafictiir.ptcmid nirtutis erit ipfe qui nirtute oeditieicp fe ips quo melius 1 mams nibil poffit effe ptomifit. ^tind eft dm aliud quod per japbetä oilit. ^ro illo^tbsm ipfi mibi crût plebs: nifi ego ero üde faciet:ego cro qcucp ab oibus béefle oeftderStunutfai faills n met’ n copia 7 glotia 7 bonot 7 par 7 oïa bona/^ic 657 illud rectc iteUigitur quod ait apoffol’mt fit bs omïa in omibus. quot;Ipfe finis erit oefide rios nofftoÄiqui fine fine uidebttur:


-ocr page 596-

wwäwoot

fine fiäflidw amabitur;finc fatt’gatónc laudabif;boc munua: btc afrectua;bic actus pofecto ait oibus:fiait ipa uita etana cömunis.ieteni qui fututi fint ƒ mentis pmio:^ etiä gradua bono^ atcp gloiia^:quia éidone’ cogitare quanto magia oicae/'Ctuod tn futurt fint non eft ambigendum.^tq? id etiâ beata ilia duitaa magnu in fe bonum iiidebitrqo nulli fupaioti ullus ifaioi inuidebit:fient nunc,non inuident ar/ ebangdia angeli ceteri;t3m nolet efte unufquiOp quod non accepit:q5uia fit pacatiffimo coeoidie inailo ei qui acte pit obftrictiia;q; nee in coipoie uult o oilua efte qui eft otginunett membrus ntrimq; cotincat totina carnia pacata c0pago.$ic itaqj babebit oonu alius alio minus:nt bc^uoep Donii babeat nee uclit aplina .Thee ideo libern arbi triii n bebut : qa peccata eoa oelectare no potcrnt. nlbagis quippe ent libern a oelectatoe peccadiiufcp ad oelectatio ne5 no peccadi i dcdinabile libertate. ''rtam pnmn libemm arbitrinm quod bomini oatn eft quado ptimii creatus eft rectus:potuit no pcccare fed pomit t peccarc. boc ant noniftimi ico pptcn tins ent:quo pcccare no potent. Ucqz boc qnoq5 oei mnnere.nô fne poffibili täte nature.^Iwd eft.n.efte oen:alind participé oei. oeiis natura peccate non pót:particeps nero oei ab illo accipit: ut pcccare n poftit.Öernädi aût grad’ erat oinini munais:nt pnmu oarctur liberii arbitiiü quo nö pcccare bomo poftet:noniftimii quo peccate n pollet: atcp illud ad compatandiimeritii: boc ad recipiendum pteminm pertineret. Ôed qa peccauit ifta namra di pcccare potuit:largiote gratia liberatur:ntad ea perducatur libettaté in qua pcccare non poftit. était cnim puma imottali tas fuit qua peccâdo pdidit pofte no moliinouiftima erit nö,pofte mon, ita plurimn liberii arbitnum pofte nö

pcccare : noutftimü non pofte pcccare, éic.n.ent inamiftibilis uoliitas piëta tis 7 equitatis:qnomodo i felidtatis, ‘'Hla uticp peccâdo nee pietaté nee feli/ dtaté tenuimus:iiolutaté ucro félicita tis nee pdita felidtate pdidim’.^ertc Deus ipfc nunquid quia pcccate nó pót ideo liberu arbitrin babere negandtis cft/^rit d’go illins duitatis quna in omnibus : 7 infeparabilis in fingnlis iiolnntas libéra:ab omni malo libei'a tail impieta omni bono:frnens index fidenter eternor loaiditate gaudioqz: oblita ailparnm:oblita penarum; nee tarnen ideo fne liberationis oblita:nt libetatoii fuo fit igtata. •ftnantii ergo attinet ad feientia rationalemimemor p’etentoqz etiâ malo^ fnoqz: quantum aiit ad e;cpaientis fenfum pioifns imc mor.Tria 7 peritiftimus medicus ficut arte fduntur oes fere mo’bos coipotif nonit. fient aiit corpoie fentuitur pln/ rimos nefdt:quos ipfe non eft paftns: (Ut ergo fdétie malotnm one funt:nna qua potentia mentis non latent:altera qua expenentis fenfibns inbei'cnt.-ali ter quippe fduntur omnia uitia per fa pientie Doctrinam:aliter per infipietis peftimas nitâ:ita 1 obliniones malos one funt: aliter ea nanque obliuifdtur ernditiis q Doct’mliter crpeitus 1 paf fns.^lc fi peritiâ negligat: ifte fi mife ria careat. ëcamdi ibanc obliuionem qua pofteno’ eloco pofui.non aiit me moies fancti pieteritomm malo:^Xa rebunt eim omnibus malis:ita nt pez nitus oeleantur oe fenfibns eommiea tarnen potentia fcientie que magna in ds erit: no foluj fua pieteritaifed etiâ damnatonim cos fempiterna miferia n latebit. ^Itoquin fi fe miferos fnifte nefcituri funt:quomö ficut ait pfalm’ mifericoidias oomini in eternum can tabnt x 41110 cantfeo in glona grade Äb’lfti cuius fanguine liberad fnm’: nibil erit ptofecto lUi loaidins ciuttati


\

-ocr page 597-

UBER.XXIL

■jfbi periïdcfamiaatc 1 iiidefc quonfä ego fû Deii8.-C.uod ent uere majcimu fabbatum non haben« nefperaj.qnod omedamt oominn« in ptimtsoperib’ mundénbi leginir, ^t reqnienit oen« in me feprima ab oibns openbus fin's que fcdtilbndixit dois oiesfeptimä: 7 fanctificanit eu:quia in eo reqnienit ab oibns opmbns fut’s qiie incohamt Deus facci-c.3)ies enim feptimns etias nofipfi en'inns : quddo eins fnerimns bndictione 1 fanctificatione pleni atq; refecti.'Jbi naeâtes nidebimns qnoniâ ipfe eft Deus:quod nobifipfi efte nolni innsiquado ab tHo cecidim’andictes a fednctote cutis fient mi:lrecedente« a nero oeo quo facicnte mi effem’ein« partieipatione non oefertione, Ç-uid enirn fine illo fecimns:nifi q- in ira ei’ ocfecimus : a quo refecti 1 gfa maiote ptefect tnaeabimns in etertin cuidetes: qnia ipfe eft oens : quo pleni erimns: quando ipfe erit omnia in oibu».-TnJ 'Ïipfa opera bona nfa: quando ipfius potP inteUigütur qd noftra : tue nobis ad hoc fabbatii adipifecndi *ipntâtnr. ■Quia fi nobis ea tribnemns fernilia cruntxnm oe fabbato oicatnr. 4)inne opus fernile in eo no facfetis. piopter op a per ^sccbielem ƒpbetd oicitur. ^t fabbata mea oedi eis in fignn iter me -7inter cos:nt foret quia ego ons: qui fanctifico eos. |doc perfecte tune foemns qnâdo perfecte nacabimu« : ”7 perfecte nidebimusiquia ipfe eft oeus. qpfe etiâ numerus etatu ueluti oiejïifi I’m cos auiculos tphs cöputenmriqui in fcriptnris uidentur e rpicffiiifte fa/ batifmns enidétius apparebit quonid feptimus innenic .dît puma etas tanq? pum’ oies fit ab ddânfe ad odumu. Secunda inde ufq; ad ob’ad no equa Iitate tepo^e fed numei'o gencrationn oenas quippe babe:c rcperiutur.lhinc ia fient ntoatbeus euagelifta oermmat tres etates nfep ad 4bufti fnbfequnnf adueturque fingnle oenis 7 qnafemis generationibus e^qalijantnr.ab dbjaä nfep ad 2Damd una.Mitera inde ufque ad tranfmigrationem in babploniam, 4ertia nfq? ad abn’fti carnale natini tatc.finnt itaqp omnes quinép.ëe/ta nücagitur nullo genei*ationü numéro metienda:piopter id quod Dictum eft, ntlon eft urns fcire tempon que pater pofnit in fua poteftate.poft bac tanqd in me feptimo reqniefcet i5s:cu eiidem oiem feptimum quod nos erimas in fe ipo oeo faciet reqefcoe.^e iftis polio etatibus fingulis nue wiigenter lógü eft oifputare , |?ec tarnen feptima erit fabbatnm:cuius finis no erit uefpcra: fed Dominicus oies nelut octauus eter nns.qni ^biifti refnrrcctióc facratns eft:eternam non folum fpiritns ucru5 etiam coipons requiem piefignrans. 5bi nacabimns 7 nidebnn^: nidebim’ 7amabim’:amabim^ 7 landabnnns. lt;Ecce qnod erit in fine fine fine. Tnam qnis alius eft nofter finis: nifi pcnie/ nire ad regno cni’ nullus eft finis

gjdeor mihi'oebitii ingentis but’ iperis admudte ono reddidiffe. us pamm nel qnibus nimin eft: mibi ignofcant. Qnibus ant fan’s eft; non mibi fed oeo meetd gras cogiani/ lantes agant.^loha 7 honor patri 7 filio afpintui fancto:omnipotenti oeo in erceliis in fecnla feculoqz Minen.

Zlurdii ingnftini 25e On’tate 3ei Libert^.7 nltimns fclicftef ^it: ^mpteHum^ eft opus hoc a diligcnti

' nbsp;nbsp;magiftto Qabnele pctri^e -farnifio

,nlh.Cccc.\.;cgt;T.eriftcntc Jtetro eenico once Ifenetiamm.


Ocnetiis .


-ocr page 598-

-ocr page 599-

-ocr page 600-

-ocr page 601-

-ocr page 602-

-ocr page 603-