-ocr page 1-

-ocr page 2-

Dit boek is gescand in het kader van het Incunabelen project.

Een incunabel of wiegendruk is een boek of geschrift dat gedrukt is vóór 1 januari 1501. Gezien de bijzondere aard van deze vroege gedrukte werken Is besloten deze uitgebreid te beschrijven en te digitaliseren.

Meer Informatie over de collectie is beschikbaar op: https://repertorium.librarv.uu.nl/collectie/incunabelen/

Bij deze boeken wordt ook de volledige buitenkant gescand en een scan gemaakt van het geopende boek. De hierna volgende scans zijn (in volgorde waarop ze getoond worden):

*Een deel van de banden in deze collectie bevatten meerdere titels, het is dus mogelijk dat de pagina's in deze overzichtsscan horen bij een andere titel.

-ocr page 3-

This book has been digitized as part of the Incunabula project.

i

An incunable or incunabulum is a book, pamphlet, or broadside that was printed before January 1st 1501. Due to their special nature a project has been started to better describe and then digitize theses early printed works in our collection.i

More information on this collection is available here: https://repertorium.library.uu.nl/collectie/incunabelen/

The digitized version of these books includes scans of the outside of the book and a scan of the open book. The scans after this notice are (in the order in which they are shown):

*Some of the bindings In this collection contain multiple titles, therefore it is possible that this scan shows pages which belong to a different title.

-ocr page 4-

Libçf


Sextus


Mors nihil ad nosÆpicuri eft hoc argumentum» Cæterum hase propofitioautcofefta eft aut proxima» aut probâda»Bimembnseft hæc diuifio»Quare ut proxima legendum eft non aut»Ea enim propofitio» Oia enimanimalia meliora funtqinanimaxonfeffa eft»Quse uero fcquiturgt;probationeindiget» Vt qui beata tritam uidere uolet philofophetur oporteat.Hæc propofitio indiget emendauone»Si enim uiuere uitam Ac ticos imitati eleganter dicimusmouideo cur uidere hoc loco legédu fit : cü præfertim beata uita fuböcuIom fenfum non cadar»Viuere itacp legatur non uidcrc»ólt; :oportcta expunda» VteftalTumptio interim concef fa » Vtpticula erafa amp;nbsp;copula uidcc afcribedagt;hocmodo»Eft Öiaflum/


prio,utintclligaturaftumptionem quoçp non folû probationemrinre rim côceflâmclîê:interim ^bada* Vel ad tempus certa manear»Cer turn pro certa redte in alris legitur excmplaribus»Haec auté ftoico^ de anima fuit opinio» Vt diceréteâ ad eertum tempus circa fepulchrü cadaucris uagari» Nifi quod illi amp;nbsp;plures habentfpccics » Quas fpecP es uocar Fabiusiabalris prsccipueç a dialcdhcïs modi appcllantur»ui/ detur autem Fabius de folis de / monftratiuis fentire fyllogifmis *


Scd hæc eft in caufis amp;nbsp;quxftione Iongior:^ifingulis arguZ mcntistóó plerüq; fumma complexione uel per etiumeratto nemtuel per breuem conclufionem teftanturtquid effecerit* In hoc genere ^pofitio dubia eft.De hac enim quæritur * Al tera é cóplexio nó par itétióitlèd uï habens pare» Mors nihil ad nos«Naquod è diflolutu feiu carct.qd at féfu caret : nihil ad nos.In alio genere non eadem propofitio eftquæ conneZ xio.Omniaanimalia meliora funt qinai'a ♦ Nihil autem me lius eftmundo.Mundus igitur animal» Hic potuidcri de re contentio.Potuit enim fic cóftituiratiocinatio»Animal é mu


dus.Oinnia enim animalia meliora funt q inanima.Cxteru hæc propofitio aut confeflà eftaut qaximataut probanda; ut qui beatam uitam uidere uolet philofophetur oporteat» Nó enim côceditur.Cætera fequi nifi cófirmata prima parte nó fjoflunttut eftaftumptio interim cófefra:ut»Omnes aute uo unt uitam beatam uidcre.interim q)dandautiIla«Q uodé


illi namtp uera lemper colligunt ueris»Cæterum amp;nbsp;dialcäid fyllo/ gifmi circa credibilia fere ucrfan/ tur»amp;fophiftici ex ris quæ appa/ rent credibilia: quis non fint : con/ ponuntur» Et uera colligunt ue/ SÄ“ “SÄS^’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘^“^«um folutacorporeanimatanfitw

aperte demonftratfyllogifmo fre/ * mortalis,uclad tepus certa' maneat fit in dubio» Q_ua aftüZ quenter ex falfis colligi ue^» Na nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;alii.alii rationem uocat»al’ii epicherema.Epicherem»

MÄSSÄ £itodlödifl«afylk«ifa^.lt;Hi»«^-’=^.^ felftsopponun^Q^are controuer fpecicstdd uera colligunt ueris.Epieherematis frequetior ar fa legendum eft non controucrfia» ' ^-^ credibilia eftufus.Nam ft cótingeret fempcotrouerfa cóz fcUïsq'ibarctuixeHèt in hoc genere ufus oratoris. Nam quid ingenio eft opus ut diens bona ad me pertinent^ Solus enim fum filius dcfunctitucl folus hæresîcum iure bonorum pof/ feflio inteftati fècûdum tabulas teftamenti detur » Ad me igi tur pertinent,Scd cumipfa ratio in quæftionem uenit: effici ehdum eft eertumid quod q^batun fumustquod incertum eft;ut fiipfa forte intentione dicat ;aut filius non es» aut non es legitimusaur nó es folus.ltemq ? aut non es hærcs:aut non' iuftum teftamentu ê.aut capcre nópotes«aut habes cohære des.Eftkiendum cftiuftum;proptcr quod bona adiudicari naria illa fuma côncxio:cû iter/


Cd iure bono^ poffefTio iteftati fccundû tabulas teftamenti def,Sic qdé reifte legi puraf,Scd nifi corri/ gaf hic fenfusifibiipfi uidebifec c3 rrarius»Quo nacp paifto bonorum pofleflio iteftati fccûdû tabulas te/ ftamenti:quæ nullæ funtiure darf p5rflnteftati,n»dicuntur:quinullö côdiro tcftamcto deccdunt»ut igif


fibi côgruat fenfus:ucl repugnanti bus exéplatibus teftati inpnuatiua particula erafa legaf» Ireçpaûtnô hæres es» Propter catophonian no es hæres lcgédu ita utuerbû es uo' cabulo præponaf» Ad quod fuift nobis debeant»Scd tu é nece dût ïrentio»amp; oratio»Hicfenfus ira


uenit oratio largior:ad quod fufficiunt intcntio ac oratio» Si


eft deprauatus ut mxmihi percipi » nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-• ■ j-

poffirmon quin uideafexoratione icntemm leges inter arma :ncc fe expectan indent ; cum el prima littera cxpûgendamt ratio qui expeeftare uelit;ante iniufta pœna luenda fit;q iufta rez ®^ quidé expliz pctenda»Idcoquç id enthymema quod eft ex côfequentibus caf fenrus»Prima,n»duo uerbahu/ c . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P t •

fus fenfus otiofa uidenf»neœ ad ali/ rationi limile dixerunt » bed « lingula quæ interim rede quid rcferunf»Quare eo^ loco ali/

quandomihi uidctur reponcndum»ut IcgaturAliquando fufficiunt intentio amp;nbsp;ratio»Huius aut regulæ exé plum fubricicunex quo aperte percipitur:fic omnino effe legendum ut dixi»Cum»n»breuior ratio iteruenit: eónexioe eft fupfedcdü»Id qd fit in illa Ciceronis ^ Milone argumctatÓc»Silét,n»leges inter arma» Scd Si


ponunturjutipfum illud » Silent leges inter arma : amp;nbsp;a rationc fas eft feipere.Deinde concludere ibidcm»Q_uod fi»xii»tabulx nocturnu fure quoquo mô»diurnu autem fi ft telo defenderet: Kcrficiipune uoluerGt:quis eft q quoquo mo qs interfedfus fit: puniedu putetf Variât aut hie adhùctôf rurfus rationem tertio loco ponuf«Cum uidcant aIiquando gIadiu nobis ab ipfis por lt;igiIegibus»Priori aut partis duxit ordinalnfidiatori aut amp;Ia tronirquæ pótmferri iniufta nexfHæcintentio»Q_uid comita tus noftrifquid gladii uoluntf Hæc ratio » Q_uos habere ccrte non liccret: fi illis nullo pacto uti liceret»Hæc ex itétióe amp;nbsp;ratio ne connexio»Huic generi probationis tribus occurritur modis ideft per oranes partes»Aut enim expugnaf ’ intetiotaut aflum ptiotaut conclufio:nonnuq omnia»Seaomnia hæc tria funt.In tcntioexpugnatur»Iure occidieumrqui infidiatus fit» Nam pri tna ftatim pro Milone quæftio eft»An ci fit fas lucem intuernq a fe homine necatum cfle fateatur.Expugnatur afluptio oibus ns qua: de refutatione diximus»Et ratio qdé nonnunq eft uera: eu eins propofitio uera non fir»Interim uera: propofitionis fal fa ratio eft,Virtus bonueft»uerum eft» fiquis rationem fubiiciat, q^ea locuplctes faciattucræ intentionis falfa fit ratio»Connexio aut uera negaturteu aliud colligit q id quod ex prioribuscófici tur:aut nihil ad quæftionc dia/ pertinere»Non eft uera fic » In fidiator iure occidióNaqcurauittut uim aftcrat ut hoftis: dcz bet etia ut hoftis rcpcIIi.Rcdte igit Clodius ut hoftis occifus e» Non utiqj.Nondu enim Clodiu infidiatorem oftédimus, Scd fit uera c5nexio,Ikcétc igiturinfidiator ut hoftis occidif’»Nihil ad nos»Nondu enim Clodius infidiator apparet » Scd ut pot eé uera intcntio Si ratioïóf tarnen falfa cóncxio»Ita fi illa falft fût: nuqcft uera cónexio.Enthymema ab aliis oratoribus fyllogif/ mus,ab aliis ps dicitur fyllogifmi.propterea quod fyllogifmus uticp cóclufionem K propofitionc habct:5é p oés partes eftkit: quod ppofuittEnthymema tantu itentu itelligi cótcntu fit.Syl logifmus taIis»SoIü bonum uirtus.Nam id demû bonû é: quo nemo male uti potcft»Virtute nemo male uti pot. Bonum eft ergo uirtus»Enthymcma ex côlequétibus.Bonû eft uirtus:q ne mo male uti pot.Et contra » Non eft bonu pecunia » Non enim bonu;quo quifq male uti poteft»Pecunia pot qs male uti.Non tgitur bonu eft pecunia.Enthymema ex pugnantibus» An boz nd eft pecunia:qua quifq? pot male uti f Si pecunia quæ eft in argcnto fignato:argentum eft:qui argentum omne lcgauit:0£ pecuniam qua: é in argento fignato legauit » Argentum autem omne Icgauit.Igit ^ pecuniam quæ eft in argento legauit» Ha bebit forma fyllogifmi.Oratori latis e dicere.Cu argetu Icgaue tit oetpccuniaquoq? legauitîquæ é in argeto, Peregifle mihi ui deor uera tradetiu artcs.Sed côfilio locus fupeft» Naq? ego utÎ pratique fyllogifmo qdé aliqndo Uti nefasducoata coftare tota


firiguTa quæinterim reife poz nuntur»Quogp locoillius quae relanui uidetur effe legendum» Deinde concluderc»ibidem* Sic quidem legitur» Scd ibidé aduerbium ut fenfui non aptij mihi uidetur expungendum ; ac eius loco hæe dno uerba re/ poncnda:ut idem» Exemplo»n» ciufdem Ciceronis præceptum quod tradidit:declarat Fabius*

Qijod fi duodecim tabulae nofturnu fure quoquo modo» Hoc ide amp;nbsp;Caius ad lege Aqui lia fcribitxum inquir»Lex duo/ decim tabularum furem node præhcnfum occidere permittic ut tarnen id ipfum cum clamo/ re teffificetur»Interdiu autem deprehenfum ira permittit oc/ ciderc:fi is fe telo defédat» Pri ori autem partis duxit ordinc» Hie fenfus præterq quod prio/ ris legendum eft:mihi depraua tus uidetur : ncc quid fibi uelic fatis percipitur» Hæc eft intc none amp;nbsp;ratlone cônexio: Ex lo/ co eft ucrbi legendum effe ccr/ turn eft» Cônexio autem ue/ ra» Aut non autem legendum effe pater» Sed ut porefteffeue ra intcntio amp;nbsp;rario»amp; tarnen fal fa connexio:ita fi ilia falfa func nunq eft uera cônexio» Nifi hie quoque locus ab imperitorum aliquoc deprauatus:ab Anfto/ tele diffentit Fabius minufque uera funt quæ tradit Ariftotaz lcs » nancp in fccundo priorum analyticorum libro demôftrac ex ucris propofitioibus falfam nullo pado colligi poffe conclu fioncm,cx falfis autem interdd ucram poffe cogi»His uero con traria a Fabio præcipiuntur»ni/ fi ut dixi fortaffe fint pcrucrfa» Quod fi eflct:facile hoc præce/ prum hoc modo corrigererur» Sed ut poteft effe uera cônexio Bi tarnen falfa intcntio amp;nbsp;ratio: ira fi illa uera funtmunqeft faj/ fa conncxio»Sic enim amp;nbsp;uera p/ cipiet:ncc fummis uiris Fabius uidebitur repugnare» Enthy memaab aliis oratoribus fyllo gifmus»ab aliis pars fyllogifmi dicitur»Or3torius»b.lirteracra/ fa quis exéplaria nobis non afti pulentur: legendum cflè pater»

Nanque ego ut in oratione


-ocr page 5-


RARIORA



VF


-ocr page 6-

-ocr page 7-

-ocr page 8-

-ocr page 9-

-ocr page 10-

X. fo.

»8

641, Quintilianus, M, Fabius, Institutiones oratoriae, Venetië, Bonetus Locatellus 17 Juli 1493. 2°, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;X. 2^. 68

Typen 5, 6, — Init. c, k, n. — Drukkersmerk (van Oct. Scotus). — HC* 13652. — Pr. 5045.

Op het titelbl.: „Sum Theodori Jansonü ah Almeloveenquot;. (Deze was hoogleeraar aan het Athenaeum te Harderwijk, * 1657, f 1712, en heeft zijne verzameling uitgaven van Quintilianus aan de stadsbibliotheek van Utrecht vermaakt.) Daaronder (doorgehaald): „Liber Harenii(?) Nijkamer Frisiiquot;. — In den catalogus van 1835.

-ocr page 11-

-ocr page 12-

-ocr page 13-

-ocr page 14-

-ocr page 15-

TABVLA Q^VINTILIÄNI.'

CapitulapnmiLibri

Prohcemium

Q_ucmadmoJum prima clemcnta tradenJa funt

Vtrum utilius domian in fcholis cru/ diantur

Qua ratione in paruis it^enia dignoz -

fcantur:00quomodo tradianda fint»

De grammatica nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i.». ?jïic • ..

Deuetuftate nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;

De confuctudinc uctcris fêrmonis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' peortographia

De ofticio grammatici:amp; qua: primorz dia fint dicendi

An oratori futuro neceflaria fitplüriüm artium feientia

De muficc Sieius Iaudibus

Cömmodam geometriam oratori

Ah prædidfa dilcéda fint eodem tempore

Capitüla iècundi Iibri lt;nbsp;gt;r• i '■

Q^uando rhetori fittradendns pucr.

De moribus amp;nbsp;officiis prxeeptoris:

An protinus prxeeptore optimo fit utendum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•

Deprimis apud rhetoré exercitarionibus

Defedioneoratbrum amp;nbsp;hiftoricorum

apudrhctorcm nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ . ■j

Q_ui primi legendi • ’b k ' •

Dediuifione

Deedifcendo5 t;

An iècundum fui quif^ ingenu docenz dusfit natura / ^ ^u.-»!-De officio difcipu lorum nbsp;nbsp;nbsp;rf

De utiliatc amp;nbsp;ratione dedamandi» An artis neceffaria cograno i Q^uare ineruditi ingeniofiores uuiz go habeantur Q^uis modus in arte Diuifio totius operis

Q_uid fit rhetorice:ÓCquis cius finis»

An utilis fit rhetorice

An rhetonce fit ars

Generalis diuifio artium:K ex quibus fit rhctorica

Vtrum plus conférâteloquentixtan

ars:an natura

An uirtus fit rhctorica

Q_ua: fit materia rhetorices.’

Capitula terhi libri'

De fcriptoribus arris rhctorica: '

Q^uod inirium rhetoriccs

Q^uinep funt parthes rhctorica: - '

Q^uod genera caufarum /

Q^uibus contineatur omnis ratio dicendi

Q^uid fit flatus

Vndc ducatur t SC reus an adlor ftaz

tum faciat

Q^uot SC qui flatus

De laude amp;uitupcrarionc nbsp;nbsp;nbsp;•

De fuaforia sc profopopœia De partibus caufarum iudiciariutn

De gencribus

Q^uid SCquae fit ratio Iudicatio:conrinens:dC qtenus neceffaria.

Capitula quarri libri

De exordio

De narrationc■

De egreffione

De propofitione ' nbsp;H-

De partitionc

Capitula quinri libri- ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’’^iqr.??

De probarionum diuifionc De probarione artificiali

De fignis

De argumentis

De exemplis

De ufu argumentorum ’

De refutatione

r.

(Quibus conftet cpichcrema SCquomogt;(• do refellatur nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r.1- ?



-ocr page 16-

Capitula (èxdlibu nbsp;nbsp;’

Prologus

De conclufionc De diuiGone affeduum ÔCquomodo mouendifunt, DcRiiu De altercatione De ludicio dCconGIio‘

Capitula ieptimilibri

Prologus Dedifpotionc De coniedurx diuifione De Finitionc DeQ^ualitatc De Adiónis quedionei De fcripto amp;nbsp;uoluntate

De contrariis legibus *' De fyllogifmo leu ratiocinatione -De Ambiguo (eu amphibologia Q_uæ lit inter flatus cognatio:0i qua:' diuerfitas. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r

. Capitulaodauilibrigt;

Prologus Q_ux in eloquutione Ipedanda De perfpicuitate

De ornatu De amplificatione De generibus lententiarum De tropis

Capitula nonilibri

Prologus

De figuris fententiarum De figurts uerborum De compoGtione

Capitula decimilibri

Q^ui modus Icribcndi fit De Emendatione

Q_ux fcribenda funtprxdpue

De cogitationc Q_uemadmodum cxtemporalis facultas paretur amp;nbsp;contineatur

Capitula undecimi libri

De apte dicendo‘

De memoria

De pronunciarione fUb quo capitur de uo ■ cis natura:dc cura eiuldem: de geftu: de cu!tu:quid cuique caufx coueniat ; quid cuique pan amp;nbsp;fentenis amp;nbsp;uerbis : SC quid que^ dcceat intuendum

Capitula duodectmi libri'

Prologus

Non pofic oratorem nifi ui^t bonum efic Cognofcedaefle oratori quibus mores for mentur

NecefTariam iuris oiuilis oratori fci/ entiam

Neceflariam oratori cognitioneni by/ ftoriarum-

Q_ux funt oratorisinftrumenta

Q_uid fit incipiendi caufas agere tern/ pus

Q ux in fufcipiendis caufis oratori ob/ feruanda fint

Q ux in difcendis caufis oratori ob/ feruanda fint

Q^ux feruanda in a tori fint

De généré dicendi

gendiscaufis ora/

Q_ux pod fineni fludia

FINIS


De copia uerborum' Deimitationc

-ocr page 17-

Liber

Primus

i-^.Kâ^b^I’sRçgîÜtLdçprâûâÔpnçs igîgfpriaîQuintïlianiînflïttrtionis annotationcs» - -

Ffbgiraftiquoridiano conuido» Ad Viótonumne Marcdluxui opus dedicat Fabiüs;hæc epiftoû e fcribaturzutqdam ritulu dcprauarunt:an ad Tryphoné bibliopola:nediflérendû eft quïdéjquandp aperriffimeex ipiusepiftolæ uerbis colligif:non ad Marccllü:fed ad bibliopolam aliquéfuifle mifla* Cumeni dicat Fabius»Qijos ad Marcellü mcum de inftitutione oratoria fcripfetam:quis uel rudis non uigt; dcat:alü q Marcello Qumtilianum uerba facerefAd Tiyphonem uero illis tribus nonflimu bibliopola Fa/ bid fcriberc maxime ucrifimilc eft»

M,Fabius Q_uintilianus Tryphoni Salutcm»

^i Fflagitafti quotidiano cóuicioïutii :bros:quosad Marcellü meudeifti Jtutione oratoria fcriplèranam emit

fic^ i ucruftiflimoillo exéplari:qd a Pogio Florétino c gcrmaiaoli fu it allatü:nup Florétiæ legi» Efflagj ÔÛhâS^f^amp;’^uçhemétia qua/

coniponendis:ut fcis:paulo plus.^ bienniû:tot alioqui negociis diftn. élusampedi.quod tépus nô ta ftilo? qinquiutioni îftituti operis prope finit! Ôf legédis audloribustqui fut inumerabiles:datum eft, Vfus deïdc Horatii confilioiquii artepoeticafuadetme præ cipitetureditio:nonûqueprematur in annû.dabânsociu:ut refrigcrato Îuentionis amore diligctius repetitostanq ledlor perpenderem. Sed fi tâtopere cfflagitantur: q tu affirmas:p mittamus uela uétistófora Ibluétibus bene precemur. Mul tum aut in tua quoquc fideaediligentia pofitura eft:utima nus hominum qcmendatiffîmi ueniant«

mcliiSkQualeshæ forêt* Nimiû cs lêtus Quîtilianc»Nüq îcipies ede/ reifludopuSkVel cirius clephâri pa nûtèNimis timidus es» Côuiciû ât df uel a uicis:îqbus primû fieri cœ pir:uel a uoeû multitudîe:qfi eSuo ciu:ut fenbit Sext. Pôpcius.Fabius ucro uidef ilia imirari Cicerôis epi ftolâ ad Quûfratré:quæéîfcdo ad Arricû uoiumic»Epiftolâhâc côui/ docfflagitarLltcodicilh tui» De Ifti tutôc oratoria.d præceptis cloqué tiæiqba irtruiffururus oratorjnfti tutio ât differtab iffiruns.lnftirura nâq i ff mores cÔfilio amp;nbsp;roe fupti ut de iftitutis anriqs caputêapud Va leriû Maximiaihoc é de moriba an

tigs . Inlbtutio uero dr pracceptio qqs iftituif ßd docefjut iffirunocs Laêlâtii chnffianæiqbus chriftiSiîftituûf amp;nbsp;docenf. Kcmitterc îciperé.hoc é»Si nô cûélosiat faite fingulos cdcré»Is»ngt;libros cm irrere I'cipitnô g uniuerfos:fed g fingulos cdir.Hoc ât côuiciû uidef fuiffe: quo Tryphô libres efflagitabar»Fabiû.n.timidûeffe inuebat:ut qui ne fingulos qdê libres de îftitutôe oratoria côfenptos emirtere audcrer» Maturuiffeian marurauiflc legédû fit quærif Vtroçgt;n.mô in exéplaribus feriptû c»Scd maturuiflê magis Ôi fenfui amp;nbsp;ftilo cpiffolari côuenire uidef g maturauijre»Eft nâ^ mature trâfitiuû.At an nus iapricis maruratcollibus uuas’.Acfi quâdoabfolutû iucniaf:uaftus ille fonus.a»uocalis lôgæ nimiû eo î loco tollerer epiftolaris ffili humihtarc.Sûpta eft aût metaphora a fruótibus:qpprie maturefeere dicûtur.Li bri ueroilli fatis maturuiflê nô uidenfrgnôdû fatis funt expoliri. Tet aliog ncgociis»Aliogcitra n Iram in 41 uetuftis fere exéplaribus fçriptû iueniffficçp fenbedû elle Oper diligés îprimis grâmaticus prazcipir.Arq ait » caret n fimilf alioqui»Signipcat aût aliog îterdû alirer:Intcrdû prærerea ut hoc locogt;Tot aliequi hoc eft Tôt præterea atep aliis negociis ipeditus.Diftrigi nâgr negociis eft dtftrahiatœ îpedirûNô tâ ftilo.höc eft cópofi/ nom arg? expoütiom.ftilo nag? prifci fenbebât.Vnde pro ofonis quog? Charaktere ftilus frequcter accipitur» Significat auté Fabius fe non tam fcribendoig inueftigando quae erantinchoate opcri neceflaria bicnnifl c5

annugt;Contincaturufç ad nonûannum.Fcrc auté in uetuftis Horatii exéplaribus legit Decimügi præmaz tut in annum. Vt refrigerate inuentionis amore.Diminuto ac rcmiflb.Vt cnim amor cd uehcméseftiar dcre dicitunfic cd remittirumefrigerari uidctur.Suaaut cuig? inuentio ita blandiri folet:ut uc^ facere iudi cium non permittat. Tang leder perpêdcré.perfedeexaminaré no tang ander fed quafiledor.ld aût efleI optimû emendandigcnus:fi fcripta inaliquod tépus rcponanfiutadea poftintcruallù uelut noua arg? alie/^ na redeamusme nobis fcripra noftraiquafi récentes foetus blandiâtur:Quîtilianusipe in decimohuius opis) uoluminc fcribit. Et era foluéribus.Metaphoraanauigantibus»Vt cnitn illi funétquo naues recincnf fol/J uentes longius a terra difcedunttSiclibri cum eduntur:quoda mode ora folucre:a nobifgi rcccdcre uidenf.' Oraauté eh funis quo naues terrae alliganturddc in quarto.Soluimus orâkprofedifuraus.Liuius libro uige firne odauo.ln ipfis quog? trepidatu eft nauibustdum nehoftes cü fuis fimul irrüperétrtrahunt fcalas. oras amp;nbsp;anchorasme in moliendo mora cflct præcidunt.Qui uero pro aura amp;nbsp;uéto ora exponûtiôéingenio amp;nbsp;iu/ djeio carcrc côumeuntuncû praecor uerbum cum bene maleuc aduerbiis copulatum nung cum accufariuo cóftruatur.Ora etiâ dicitur regio nêquidé omnis fed maritimafolû:quâ uulgus riperiam uocatun qua quiz défignificationequidâ hoc loco ora accipiendâ efle putantes facile refelluntuncû îmobilia nung foluidicaiV tunfed nodi proprie ac p metonymianea quaenodis dctinétnr.Vt Horatius* Soluefenefcété mature fan us a

-ocr page 18-

Liber

equum ne Peccet ad extremum ridédus 81 ilia ducauSoIuere faneetiâ citra ora pro diftedcre apud orator« quo^ ïnuenitunCicero pro Muræna Quod fi c portu foluétibus:qi ia in portü ex alto îuehûtur prædicere uirnmo Audio folcntÖd tempeftatum rauonem à prædonû amp;nbsp;locorum:quod natura fert:ut iis faucamus: qui cadem periculaquibus nos perfundi fumus ingrcdiuntur:quo me tandem animo effe oportet prope ia ex magna iadatione terram uidenté in hunc:cui uideo maximas tempeAates effe fubeudasƒ Multu auté» Hinc quoç aperte colligitur hanc epiAolam ad bibliopolam aliqué fuifle fcripta»Nam bibliopole folét etü nu opera noua côquirere:quæ dili/ genter defcribantac uenalia propo nârgt;Hoß^ aut libraries officiû c eu rare;ut libn fine médis deferibâf»

M.Fabn Q_uintiliani oratoria: iftitutióis liber primus.

Oftimpetratâ ftudiis meisquietetquä per.xx. anz p nbsp;nbsp;nbsp;nos erudiédis iuuenibusipêderâ:cû a me quidâ fa

miliariter poftularét:utaliquid de róne dicédi com ponerê:diu fum equidé reluótatustq ? audores utrmfq; Ünz gux clariflimos nó ignoraba: multa:quæ ad hoc opus ptinc rétïdiligentiflimc fcripta pofteris reIiqffe.Sed qua ego ex ca facilioré mihi uenia mcæ deprecationis arbitrabar fore : hac accendebanturilli magistq? iter diuerfas opiniones priori: Si quafdâchâ iter fe côtrarias difticilis eet eledio:ut mihitfi nó ïueniédinouatat certciudicädi de ueteribushungere laborc non îiufte uiderentur.Q^uäuis auté non ta me uinceret præ ftâdi quod exigebatur fiduciatq negandiuerecundia : latius fe tarnen apcriente materia:plus qiponcbatur onerisifponte

OAimpetratâ Audits me/ p nbsp;nbsp;is quictégt;Hacpræfatiôe Fa bius primum cas exponit: quibus motus de rôe dicédi copio fius fcripferit:Deidc uiétorio opus dicat»Tû quéoratoré inAiruar:de/ fcribit»quarto loco totu opus Ûxù» uolumina diAiguir:ac qbus prxee pra tradat oAédit»Ac prima quidé pars tora a beniuolétiæ locis fumit qq dociles quoqiÖC attétos Icgétes fuma rei de q traótaturus eA: ppo fita reddatkSûmâenim præ fe fert amp;nbsp;modeAia ÖCiamicos bemgmta-' té : cü fe Fabius dicat diu reeufaffe re dearre dicédi fcriberct: qd a fu/ misauiAoribamultaeé de ca refcri pta fciret:nifi uidtus ratione pleni/

us fibiamicôs deuîcire Auduiiret»Huncautcm prologum in fublimigenere dicendi uerfari facile uidebit:

locanÄ fcnfibus grauibus atgpacutis quales altiloquo Ailo conueniunt: maxime hæc præfatio exornatur» Quam per uiginti annoSkCur demum poAuigintiannos quieteni impetrarit Fabius quaeri poflét .Ac ego quidcm adducor:ut eredam costquiper uiginti annos eloquentiam in urbe Roma profeffi effent: amp;nbsp;ua cationcm meruiffe:ÓCad magiAratus fuiffeadmiffosJd quod poAea quoep lege cautu fuiffc facile eA uiderc cum alibi:tum in duodecimo codicis luAiniani libroinrulo deprofcfloribus:qui in urbe côAâtinopolitana docentes ex Icgecomitatum habere mcrucrunr,inter oés aut profeffores fiueartiu fiueiuris ciuilis rhctores hoceAartis oratoriæ dodlores primû looi apud prifcos optinuerüt:utidé undecimolibro fcribir luAinia/ rus. De róne dicendi.De eloquenciarquae Öi ars dicédi amp;nbsp;facultas orâdi ÖCcopia orationis uocatur» Diu fum equidé relu(Aatus»RcAiti ac perlongü tépus repugnaui»MetaphoracAa palasAntis fumpta:qui amp;nbsp;ludta ri amp;nbsp;reludari dicutur» Quod audores utriufqiliguac clariflimos»PIena modeAiae caufaaffignat: qua diu rcpugnauit amicis:ut de róne dicédi aliquid fcriberct poAulatibuskQü* quot;^ “®^® fucrit clarilïïmiilli utriuf® linguae rhetores:quifcire cupitrplogü tertii libriperlegar»Illic»n«oés fere qui ad setaté fua ufç claruerût: co/ memoranfóeddanffimi olm fucrut Gorgias IcÔtinus» Ifocrates gorgiæ auditor* A riAotelcs» Theodedes* TheophraAuskHermagoras» Dionyfius Halicarnafcus» Apollodorus Pergamenus» Theodorus Gadarcus» Latini uero»MkCato»M»Antonius»M»TulliuskPIinius fccûdus» Scdq ego cx caufakLocus is:unde fenfus acu tiffimus fumif:a graccis tu TtEioöavH OTröÄoyiOkhoc épbabilis rcfpôfiogt;tû ßiOtiov hoc é uiolctumu latino/ ru qbufdâ fuerfio appellaf»Qua qdé tue utimur:cuaduerfarii róne in ipm ïuertimus:ac nobis potius qco tra nos facere móArauimus:Vtfi qs arguercf in fylua holem occidiffc:quod i fepeliédo cadauerc eét dephc/ fus:hoc móïucrtcre poffer.Atq fi itcrfeciffcm:in fepeliédo cadauere tps nó cótriuiffem* Sic igifQuiriliano de arte oratoria fcribcre rccufanti:quod clariffimiaudores de ca re multa pracccpiAênt : occurrebant ipfius amiciamoquia diuerfa priori lucniunf praccepta ac quxdaena cótraria ïter fe:fcribere tu quolt;j debes ut fal ré de antiquo^iopinionibus iudicans quac nobis fequédac fint oAédaskSic Cicero primain uerrern adione». Diceba hfe cos adoré Qui.Ceciliü:q prsefcrti quaeAor ïca ^uicia poAme quacAoré fuiffet » Quo ego adm/ méto fperabahac a me moleAia poffe dimoueri:id mihierataduerfanó maxime:Na illi multo mihihoe fa/ alius temififfent:fi iAu nó noflcnt:aut fi iAe apud eos quaeAor nó fuiflèt» Mcæ dc^tôis»recufatÔis rcpul fioniSkOe^ari ndep îrerdû é ualdc preearidnterdd eAprecibus aliqt rccufare ab fe^ repcllerck Quod inter diuerfas opiniones priogeiDepraeceptis doqntiæ eu alns tu de fine ƒ eAatibus maxime uanæ fucrut rhetor opinionesk Alii nâ^ très Aatus»alii plureskaliipauciores fecerutkFiné ucro alii pfuadcre»alii bene dicere eé célU; crüt:ut fuis locis aptius patebit* IniûgereklmpôerCkQuqd qdé uerbu raro apud Ciccroné ïuenit»Apud Pli. niu ucro amp;nbsp;Tranqîlû ÖiFabiüé frequctiffimu. Quauis at»Hic quoep fenfus a locis beniuolétiæ fuptus ma ximä Fabii modeAia oAédit» Latius tamé feapiéte materi3»hoc eA»cü materia mihi,ppofita latiorapbortp,

-ocr page 19-

Primus

Sûmâ îeloqntiæ manu iponerét»Corrupte qdé fie legi notius é:g utfit admonendüÆmnep uocali erafa lege dû c eloquétia:ut fit ablatiui cafu?» nôât eloqntiæ î præpÔne expûda urgdâdprauarûtkEft ât a piétoribo fûpra trâflatio:q tûc ultimâipone^ re manu pidluræ dicûâcû eâ fie pfi ciût:ut nulla alia arte îdigere uide/ af» Sine côténetes»tâqpuagt;grama ticâ»gcometriâ»arithmericâ»mufi/ câ»Aftrologiâ amp;nbsp;pgymnafmata ïq oia pueri ante difeere folebât q rhe tori traderenfiparua ftudia uocat Qnûilianus» Quado diuifo,pfef fionû uices eéntgt; Aliæ nâq ft uiccs grâmatici»aliæ rhetoris »aliæ geo/


uideretur» nbsp;nbsp;Simul ut pleniori obfequioóimul uim habens copula: ut hoc loco: eleganter in oratione bis pomt:qu3 quidédidione fignificanf duo fimul uno amp;nbsp;codé rpe fieri»Virgilfus in fccundo » Ille fimul mani/ DUS tédit diucllerc nodos»Clamorcs fimul horrédos ad fidera tollit» nbsp;nbsp;Dcmercrer»deuiccré»Nam dcmereri eft mentis obligarcrquis impentoijz turba amp;nbsp;demcren malefacere: amp;nbsp;démérita malcfada lignificare putet» Alienis demu uefhgiis ïfifteré»hoceftzEa folu præciperé qua: ab aliis quoœ tradita forent» Dem û»folû fufcæpûfimul ut plenioriobfequio demererer amâtiflimos menfimul neWgare uiam igrelïus alienis demû uedigiisin flfiere,Nà caeteri ferequi arte orandilitteris tradideruntfita funtexorfiqfi pfèdlis oialio genere doctrine fummafeloz quentia manu iponcrénfiue contemnentes tanquâ pua:quæ prius difcimus fludiatfiue nôad fuu pertincrc ofticiû opina tiquado diuifæ pfefîîonû uices eént:feu qd^pximû uero:nul lamiVenii fperâtes gratia circa res ÔC fi necefïàriaspcul tame ab onétatione pofitastut ope:^ fafligia fpeclant «Latent fun damenta.Ego cum exiflimcm nihil arti oratoria: alienü:fine quo fieri no poflc oratoré fatendueffcnec ad ullius rei fumai nifi prxccdctibus intiis pueniritad minora illa:fedqua: fi ne gligasmó fit maioribus locus:demittere me nó recufabo:nec aliter qua fi mihi tradatureducandus orator: ftudia eius for mare ab ifantia ïcipia.Q_uodopus Marcelle Vidtori tibi di camus:qué cu amiciftimu nobis:tum eximio litteraru amoz re flagrantê:nó ^pter hxc modoquâquâ fint magnaïdignif fimum hoc mutuæ inter nos caritatis pignore iudicabamus. fed q? erudiédo nato tuo:cuius prima ætas manifeftu iter ad ïngenii lumêoftêdit:nófutiles fore libri uidebâtur : quos ab ipfisdicédi uelutincunabulis per oês:quxmóaliquid orato ri futuro cóferat:artes ad fummaeius operis perducere defti nabamus:atque eo magis q ? duo ia fubnoie meo libri fereba turartis rhctoricæ:nequecditi a me:neque ihoc cópati.Naz que alteçi fermonc pbiduu habitopueriquibus id præftaba tur excæpant:alteç: pluribus (âne diebus quâtû notâdo côfe qui poterât: itercæptû boni iuuenes uel nimiûamâtes mei te mcrario editiôis honore uulgauerât, Q_uare i his quoque li bris crût cadê aliqua:multa mutatatplurima adiedtatoia ue

uellet:uices arq? officia profefîionû côfunderenf* Scu qd^ximû ue ro»Maximcucnfimilc» Gfamîgt nii»Laudé»gfan✠îgenü nihil ahd cftqipfius cômcdatio» Vt opeji fafligia fpcôlâtur»ædificioK caojz raina ab oibus afpiciunf » Hac aût fimilitudineoflédit l eogi quæ la/ tentnullaigenio gram effe» Sûz mâvfiné aepfedtionê» Ad maioz ra illa»Nô maiora:fed minora lege dum eile facile ex ipfo percipiffen fu,R.udiméta aût grâmaticæ ac ge ometriæ^aharûçp mathemanca^j kelligif:q cu qdaemphafi minora illa dixit:ac fi diceret qua: ab aliis córénunf» Quod opus Marcelz Ie Vidori tibidicamus » Duabus de caufis Marcello opus dicat Fabi usrquas itapfpicue fubiicit:utnulz la cnarratione îdigere uideanGPri ma aüt eftquod ipm hoc muncre dignûputauit ^prer mutuâ beniz uolctia ac egregiu dudioi^ amoré» Scda uero érg»filio eius erudiendo nó futiles hi libri fore uiderentur»

Ad igén lumc»ad eIoqntiagt;Nihil é»n.quo magis hofs fgeniüfplcdefcat q cloqntia»Quarenófiuria Atheniéz fcs:clegatiflimosGorgiæ Lcôtini fermones:quos Athenis Legatus fccitilapadas ap^l3uerunt«ut.n»luminc tcnebrac expellufific doqntiofone ex ais hofumipitia fugaf»Lumé uero fgciip eloqntia accipiendu cczapte Cicero î Bruto his dclarat uerbisgt;yt»n»hoïs dccus ïgeniüzSic igén ipius lumééeloquétia» Incunabulis» pri mordiis initiis»Incunabula nâç fût leóluli fqbus ïfantes iacétzquæ qa educatSis cuiufcp principia funt:^ pri mordiïs quoep alia^i re^ clcgâtcr ponunf» Atep eo magis»cam affignatzq dccreuit copiofius de eloquentia fcriberczac libros fuos p oês artes oratori futuro utiles pducere»Cûgt;n»duo libri minus pfedi de arte oratoria fub nofe Quftiliani cireüferrent :facile potuiflcnt hofes de Fabiiipfius eloqntia male fcntireznifi pfedü aliqct opus de ipa dicédi roe cÓfcripfiffet» Neç fhoc côparati»utcdcrenf»Significat ât Fabius libros illos fuifle îpfe dos minufep cxpolitos» Naep altcß: fcrmonêp biduû hfto»SermÔelegédû ce ne admonédû qdé cét: ut hito fermonc iteHigatznifi qdâ ipma fua hoc quoç puertiflet:putâtes alte^ad fermonc referendû cû ad librû rcfe rafzut ât fcrmonê hfe amp;nbsp;facere elegâter dicimus»Sic ofonc hreznô facerezin freqnti c oratopz ufu» Q uibus id pûabafzqba iHe fermo fiebat de artis oratoria: præccptis» Alrepz pluribus fane diebus»Habito fermonc fub îteUigaf» Potuerât»u»uocali expûda poterât legendû eft» Notâdo»notis qbufdâ ac fignis fenbendo» Vndc a ii

-ocr page 20-

Liber

notariic|uo^ Tunt diäi:qin notis quæcü^ dicuntur:excipiunr» ElaboraWkCxpoIita at® exornata» Ori/ tore aut iftituimus illû pfedû»Ab attétionis Iods hie fenfuspotiflimû eft fumptuskNâ pfedus orator:quc fe uelJe inftituere pponit eft tang deus gda terrenus»Catoaut céforius fic oraroré definiuit»iOrator eft uir bo/ nus dicédipcntus.Quâ'qdc definitionê Virgilius quogç approbate uidef:cû ingr»Tû picrate graué ac meri/ tis fi forte uiji que Côfpexere:filcc arredif^ auribus aftât»Qui»n»pietateac mentis grain's eft : is inter bonos uiros ,pculdubio eft numcradus»Qué ucro mulntudo côcitata præfertinaeû filétio attéte^ auditas nimije dicédi peritus eftiudicâdus» Ne/ ç»n»hoc cocefTerim « Oratorc pfe/ dû iis die præftâtioré:qui philofo phi appeliantur:multis argumétis Fabius dmôftratddcircogp rÔné re de uiuendi ad philofophos mime rcmittit: fed ppriâ oratoris ecair»

ro cópofitiora:ÓCquam nos poterimus elaborata»Oratorem autinftituimus illû pfedhuqui eflenifi uir bonusnópôtaôÿ nó dicédimóeximia i co facultaté/lcd ois animi uirtutes exi gimus»Neq?,n.hoc cócefïèri.róné redtæ honeftæq; uitæîut

Vere ciuilis»ucre fapiés»Nâ dui/ liras cadeeu fapictia eflê perhibef»

Fundarc Iegibus*Hinc apte col/ ligit quato öratores fint lunfcoful tis præftâtiores:cu leges ab orato/ ribus codiras amp;nbsp;larasiurifpenn in/ tcrpractenfat^ exponat»Legcs aut urbiüfundamera mentoefle dieu tur:gbus fublatis duitates corruât neceffe eft» An fi frequétiffime» Hoe cnthymcmate pbat Fabius ca pattern philofophiæ quæ eft de monbusnorâ ciTe oratoris ppriâ quod î ca fere fempuerfef orator»

blica^ priuatarumqj reru adminiftratiói accómodatus:q re gere cófiliis urbes:füdarc legibuscmédare iudiciis poffit: nó alius fitæfcélo q orator.Q_uarc ta ÔC fi me fateor uluru qui bufdamrqua: pho^ libris cótinent :taméea iure uercq; côté derim eflê opens noftrirqiprieq; ad arte oratoria peitmere« An fi frequentiflime:dc iuflicia:fortitudine: téperâtia î cætc rifq ; fimilibus fit diflêrédûîSé adeo:ut uix ulla poffit ca repi ri:in qua nó aliqua quxftio ex his ïcidatteaq? omnia iuétióe atq; elocutióc fintexplicada:dubitabid ubieüq^ uis igenü SC copia dicédi poflulaénbi ptes oratoris eflc præcipuas:fue/ runtq; hæcjut Cicero aptilïime colligi^quéadmodu iundla natura:fic officio quoqjcopulata:utlidem fapiétes atqjelo^ quentcs haberene -Scidit deide ié ftudiûratq; inertia fadtû c: Ut artes eflê plures uiderent.Nautprimuligua ec cœpit in quæftuaftitutûqj eloquétiæ bonis male uti:curâ moçi-qdiz ferti habebant:reliquetut:Ea uero deftituta ifirmioribus in geniis uelut prædx fuit.Inde qdâ côtépto bene dicédi laboz read formados aîosiftatuédalqj uitæ leges regrefli parte qz de potioréifi diuidi poflèt:retinuerût.nomc tame fibiinfolé tiflimu arrogauerucut foli làpiæ ftudiofi uocarent « Q^uod neq; fumiipatoresmeq; icófiliis rcæ maxima^ 'ac totius ad miftratóe reip.prædariflîme uerfati'fibi unq uédicarc funt aufi.facere enioptima'q ^mittere maluerunt, Ac uctc^ qdé fapix pfeflby multosÄ honefta præcæpiflêi ut præcæpe rut ét uixiflèrfacilc cóceflcri.noftris uero téporibusfub hoc noie maxima iplxrifcpuitia latuerut.Non.n.uirtute ac flu/ düsut haberéc philofophilaborabattfed uultu amp;nbsp;triftitiâ SC diflentiété a exteris habitupeflimis moribus prxtédebant.

Vt Cicero aptimme colligit»ln primo de oratore amp;nbsp;^logo rhetor neq^ Cicero hac cxplicat quaeftio né.CoIhgercaütéarguménsaliqd cócludere amp;nbsp;cóprobare»id qdgræ/ ci quos in hoc quoque imitamur âuÂÂoyiîÈiv diajt» Infirmiori/ bus igensdnfirmiora igenia philo/ fophop£didt:utpote quae orio no negotiis fint accômodata» inde g/ dé côtépto» Quidâlegédü eft nôg dé»Pulchreaûtiodiûatç côtéptu philofophopi principes adducir.

Rcgrefli,côuerfi» Nomé info létinimû»Philofophi foli fapiétiæ ftudiofi uideri uo!ût:qd gdéé ma xtmefupbû»cû præftatimmi re^ gefta^i gloria uiri id fibi nomenug arrogarint»Primus uero Pythago/ ras Samiuscû a Leonte Phliafioji tyrâno rogarcf:an croçoer hoc éû piés cetjrdrodit fc nÔ erô^ûv hoc éfapiéfétfed Philofophon hocéda piétiæ ftudiofûamicûqicé» Face re»n»optima»fnuit Fabius philofo/ phos fuopi tépogi optima gdé pmififfe»Sed ca faccrc ncglcxiflc» Ac uetcßz gdé fapiæ pfefîoR^.Vctercs phi lofophi fuerût Socrates»Zcno»Plato» Diogenes ac alü multi» Nofths ucro tpibus»Apte iuuenalis hoc idé cóprobat:qui î eiufmodi philofophos potilTimû fecudâ Satyrâ fcripfit»Vltra Sauromatas fugerc huic liber amp;nbsp;glacialé Occanû quotiés aligd de moribus audét: Qui curios fimulât Ôi bacchanalia uiuûr»Proptcr nefan da aût uitia illis tpibus philofophi nô ex urbc folû Senatufcôfulto fuere eicâitfed Italia quoqiipfis fuit iter/ diéluiut»A » Gellius in»xv»rcferr»Quo tpc Epiftetus quocy philofophus ^pter illud fenatufcôfultû Nicopo lim Roma difceflit» Maxima uitia»pfidiæ»libidinis in marcs»ambitÔis»auaritiæ» Virtute ac fludiis» boni tare ac fcîa.fme gbus nemo philofophus eft appellâdus» Praîtédebât»opponebâr»Sûpta eft a uelis trâflatio: quac iterdû ante lanuas tedunfme quæ fût îtus afpicianf»Stoici ucro cynici^ philofophi paliati atop barb^ti

-ocr page 21-

Primus

âliorum atria reprehendebant : ut fua diflïtnularcnt»Vndcillud Gdlianum in qucdam ifloruni»Palium KI •barba uideogt;philofophünóuideo»EtCornelius Nepos dequodaegnario fic fcribirkEgnariusad oppriment !, dû amieü auctoritaté doicæ feite præ fc ferebathabitu amp;nbsp;orc ad exprimedâ imagine honefti» Caerc^aio p '3 fidiofus Si. fubdolus auarinaac libidiné occultas» Nuc autquacuelut ^ppiia philofophiaeanerunfrpafnml tradamus oes.Philofophi3 ex fni3 ftoicoß4:quos Fabius fequifnn tris partes diducif ethicen,phyficen»logi/ R.I«^/^^!^,^ ^^ cen:deqbus unûquéqî nôfolûphtlofophos tacile traitarc pofleoftédirgt;Demonbus nâ^;qfubethica collo canf:nemo no iterdû logt» De eau fis ucro return quæ phyficæ aferf bunf: etiäruftici quado^ iquirüt» Sermonis aût rô quae logic« afli/ gnaf:oîbus cômums effe uidetur qui orationis cura habét»lra philo

Nuc aut quæ uelut ^pria philofophiæ aflerunftpaflim tra •Aamus oés»Q_uis.n.nó de iudoæquo ac bono mó:nó Siuir (Jeflimusloqturfqsnóetia rufticoçi aliqua de caufis natura ibus quæritfNâuerbo^ ^prieras ac dfia oibusfqui fermoz tié curx habéudebet die cóis. Sed ea Si feiet optime amp;nbsp;eloz quef orator:q fi fuiflet aliquädo pfedusmó a philofopho^ Icholis uirtutis præeepta peteremf»Nuc neceflead eos aliz quando audores recurrere:qdeierta^t dixi)parté oratoria: arris melioré præicrü occupaucrut:ÓCuclut nfm rcpofcere: mutnosiUoçi utamuriuérisîfed utillos alicnis ufos eêidoz ccainus.Sitigit orator uir tabstqualis ucre fapiésappellari Ï)oflït:necmoribus mópfedtusCnä id mca qdéopinione:qq intqui dißenriättfatis nóeft^fed etiâ feia Siomni facultate dicédrqualis adhuc fortaffe nemo fucrit • Sed non ió minus nobis ad fumatédedu eft:qd fecerut plcriq; ueteçi : qui 8C ft nódu queq fapiété reptu putabât:præccpta tame fapîæ tra diderût.Nâeft certe aliqdeófumata cloquetiameqj ad câ pz uenire natura humaniigenii phibettqd fi nó cótigat : altius

petrada uenia erit:fi ne minora qdé iHalue^ opi qdinftituiz musîneceflària præteribo,Nâ liber primus.caquæ fût ante officiû rhetoristcôtinebit.iedaîprimaapud rhetoré eleméta: Kquæde ipfa rhetoricæ fubßätia quærunturiradabimus.

tuor elocutiói:in cuius parte memoria ac pnûciano ueniût: dabunt .Vnus accedetu quo nobis orator ipfe informâdus é:ut q mores eius:quæ in fufeipiédistdifeêdis: agédis caufis rórquod eloquériæ genus:qs agédi debeat eé finis:quæ poft fine ftudia:quâtû noftra ualebitinfirmitas:difleramus . His oîbus admifcebif:ut qfqi locus poftulabit:dicédi ratio: quæ nóeo:ç: mó lciéria:qbus quidé nome artis dederût:ftudiofos îftruat:ÔC ut fic dixeririusipfum rhetorices îterpretatur : fed alere faeûdiâûures augere eloquériæ poffit.Nâ plerùq; nuz dæ illæ artes nimiæ fubtilitatisaftcôtatôc 'frâgûtatq; côcidût quicquid cftin orarionc generofius:ÔC omné fuccum îgenii

fophiae nihil propnü rclinqui ui/ detur» Nüc necdread eos»cftuer bum afcribaf : ut legat necefleed»

Qïjod fecerunt pleng; ucte^» Stoici philofophiquis fold deû fa picnté effe cenferét: Sapictiæ tame praccepra tardiderût» Qui ad fû/I ma nirentur » Adcacumina alten/; derc ftudebunt » Eft auttranflatior ab US fumpra : qui arduos montes! afcendere conâtur» DifTeremusk Corrupte quidé fic Icgitur » Vt na/ que coniundio fubiudiuum mo'’ dum expofcit » Quare differamus legendö uidetur» His omnibus admifcebitur docendi ratio»Non docendi fed dicendi eft legendum Polliceturenim fenounda tradiz turum eflc pracccptatfed omnidi/ cendi ratiÔeexpoIiturum:neç fo/ lum de lis praccepru^:quibus elo/ quentiæ nomen artis quidam in/ didcrunt» Ea ucro funt niida pr«/ ccpta de'cxordiisgt;narrationegt; cofir matione»confut3tioneamp; conclu/ fione» Quibus quidé » Quidam legcdum eft non quidé»Solis quo/ que ablatiuus in uetufto exempla/ ri eftafcriptus hoc modogt;Quibus foil’s quidam» lus ipfum.hoceft ipfam rhctoricac proprietäre : qua abaliis artibus fcparari uidetur»

Nam plcrunç und« iliac artes nimia fubtilitatis»Artes intcrdum dicuntur libri : in quibus breuiref citra omnem orationis ornatum pracceptaalicuius difciphnæ tradû tur»uteft Donati ars grammatica» Ctccronis ars rhetorica» De huiuf/ modi igitur libellis de eiieendi ra/ tionc compofitis intelligere debez mus : nó de dialcóhca»autarirhme

ticaaliifue difciplinis:utinfulfi qui dam putanr» Nimia fubtiliratis affetbonCkPro affeaione legcndû elle affettatione quæ a græcis KàKojHÂia uocatur facile perfpicict:qui ali/ ud elle affiçerc : aliud affectarc cognoucrit » Afficere nanque eft difponere : atque ad aliquant animi paffio/ ’‘ff^oc ncm inclinare»Vndeaffedus affe(9:ioquepcrturbatio ipfa Öi paflïoanimidicitur» Affedare ucro eft nimiu ^ff^ aaide aliquidconariiquod affequi non poffis refragante natura»ld quod fere turpe eft argtodiofum»ut alibi


a ui


-ocr page 22-

Liber


Fabius»NihiI efl odioHus affedatione» Sic corpore opcriéda funt» hoc cft.carne»Corpus cnîm propric ui/ uenriü dicirur » Vndcetia hominédicimuscorpulétû» Caroaûtporius morruoji: ut quæ a cadédo fitdida» Cicero ad GalIü»Ego hiccogito cómorari:quoad me reficia.Nam amp;nbsp;uires amp;nbsp;corpus amifi» Ideoq inos no particulâ illam ficut pIericp»Quæ ab ahis rheroribus breuirer de partibus eloquenriæ rradita iunt:particula Fabius uocar» Finis opens non rcperietur»RUitrera afcnpta repenretur ut legamus fenfus expofciu Ni/ lt;Ï adiuuâte natura » Tribus confiât eloquentia ut ipfe alibi»natura»arte»cxercitationeklmitationan^ fubiici£ artik lngenita»a natura data* Va. lirudou uocaliin e»conucrfa fcribé


dum eile ualetudo uerufla exepla/ ria funt documente» »Perrinaci» perfeueranti afUduoep» Alias per/ tinaxin malam accipitur parrem» Gif nato filio»Quonâ mö i educandi fint pucri:quiar ti oratoriae deflinanf:ante


bibût: amp;nbsp;Ona detcgût.quæut efle SCaftn'gc ncruis fuis debet: * fic corpore opcriéda funt.Ideoq; nos nó particulâ illamficut plenq; t fed qequid utile ad iftituédû oratore putabamustin nos.xn.libros cotulimustbrcuiter ornnia demôftrâdo» Na fi


qtüde quaq; rc dici porcft:pfcquamur:finis opcris nö repe rief.Illud tarne in primis tenädu eft:nihil præcepta atq^ ar/ tes ualerehift adiuuâte natura«Q_uapropter ei/cui décrit in geniutno magis hæc fcripta funt:q de agroçicuitu /fterilibus terris.Sût óf alia igenita cuiq; adiuméta:uox:latus patiéslaz boris:ualetudo:côftâtia:dccor:qux fi modica obtigerûtîpof funt ratione ampliari;lcd nónunq ita defuntïut bona etiâ in genii ftudii(j corrûpant»Sicut ôf hæcipfafîne doctore péri toifludio pertinaciifcribednlegedi:dicedi:multa Ôf côtinua excrcitatione per le nihil profunt.

C^uemadmodum prima elementa tradcnda funt.

Gif nato filiopater fpem de illo primû ^optima ca i nbsp;nbsp;nbsp;piatrita diligétior a pricipiis ficufilfa enim eftque/

relapauciflimis hoibus uim pcipiéditquæ tradanf efle cóceffamrplerofqj uero laboré ac tépora tarditate igenii pdere.Nâcótra plurcs rcperias;amp; faciles ïexcogitâdo: óf ad difcedum próptos.Q_uippe id eft homini naturalctac ficut aues ad uolatü:equiad curfumtad læuitiâ ferægignunf : ira nobis ^pria é métis agitatio atq; follertia:unde origo animi cæleftis credit «Hebetes uero ófidocilesnó magis fccudu na turâ hoisedunf:q pdigiofa corpora óf móftris ifignia. Sed hi pauci admodû.Fuent argumentûiquod in pueris elucet: Ipes plunmoçzîquæ eu emorif xtatemanifeftü eft no natu/ ^nio alius ahn» woçopa amp;nbsp;obie/ j.^ delecinèifed curâ.Præftat tarne igenio alius aliû.côccdo: Clioquæ fieri poflet»quam ira fol/- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

uit Fabius:utdicanita aliûalio præ flantiori fgenio præditum effe : ut plus minufue fiat: nôutaliqs pror fus fngenio careat » Obieâiôes aût ficfoluere oratores folct:ut primû .pponât»deide obieftioné inférât» tu polliceanf alia ppofinone folu/ tionc»poflremo foluât» Cicero pro


omnia præcipit Fabius»Eoß iuero præcepta fequif : qui tu apud nos ut Cato:tum apudgræcos utchry fippus alii^ multi dé hberis educa dis fcripfere » Igifaût particula eft: qua non in cóclufionibus modo: fed in tradtatuû quoqipricipiis uti (blemüs» Atqrfollcrtia » Acumé ïgemipcipiendiqr facilitas follcrtia dicif : qua Ariftotclesdyxivoióv uocat : ca^ dialedtico maxime ne/ ceflànâclkait» Vndc origo am'/ mi cæleftis creditur»Idcircoarusc cælo origine duccre cd aliis tu Pla/ toni uidet:quod fempin motu fît ac facile quæq i percipiar» Sedhi pauci ad modu fuerunt » Sic quidé rcöcIfgipntafbic locus:fcd mihi non fine mendaelfe ufdetur: Negt emm de lis fold qui præterierdtdo quif Fabius»fed indeterminate de oibus»Quarc fût uerbduidef fub/


audiendû» Fucritaût elfe legendd: utad illud argnmentd referai hoc mô » Fucritargumétu:hocéfignd amp;nbsp;pbatio eius quod dicoeße pote ritiEftadtargumcntd ratio rei du biæ faciès fide» Præftat ramé in/


fed plus efficiat aut minusmemo tame repent /qui fit ftudio nihil cofecutus.Hoc qppe^tinus ut erit pares fadustacre q maxima: curâ lpei futuri oratorisipédat.Ante oial'ne fit ui/ tiofus lermo nutricibus:quas fi fieri poftetIfapietes Chryfip pus optauiucerte qtu res paterefoptimas eligi uoluit.Et mo ruqdem in his baud dubie prior roeft.Recfte tarnen etiâ lo


conahitur.Ét natura tenaciftîmi fumus eonim:quæ rudibus


ipi fümiuiri:quo^ uirtutes irisez ditæ futafta ne doftrina:quâ tu ef/ fers Iaudibus»eruditi fuerdt^hæcé ppofitio cdobicéliôe»Difficile c de oîbus cofirmare»Sed tame certd é qd refpôdeâ»altcra ^pofitio»ego multos holes excclléti afo ac uirtute fuiflê amp;nbsp;quæ fequunf.hæc eft folurio»Sed opofitôes id quod frequétcr fit:hoc loco Fabius prætermifir» Hæc qppe ptinus ut erit parés faólusgt;Duo bus modis Icgif hic locus»Aliï nag? legdt.hæc qui puiderit»ficç in antiquo fcriptd eft exêplari. Alii hæc ^no in hoc ablatiud ddtaxar mutât ófqppe Iegut:ut îtelligamus gjpter banc câm:quod unufqf^ ftudio aligd '


-ocr page 23-

Primus

Cbnfequirunquæ quid? mihickgantiorlcftio uidetur. Vtfapor quo noua îbuàs durât,Ex Horatio fum/ pta eft hæc fimilirudo»Quo femel eft îbuta reces feruabitodoré Tcfta diu» Nee lanajy colores» Hoc quo« eft ex Horatii carmine lurnprü» Neg; amÜTos colores lana refert medicare fuco» Non affuefcat ergo nc do ifans gdéeft»Ncdu hoc loco dux funt uoees;eo^ diuifim Iegendæ»Intcrdûgt;n»una eft di6tio:quodqdc fenfu facile dignofeif» Nâ graccho^ieloquétiac»Cornelia Africani fuperioris filia Scmproniograceho nupfit:cx qua nau funt Tib»amp; Ggracchi: qui plurimüeloquctia ualuemr, Epiftolis eft traditus»Significat epiftolas Corneliae ad pofteros puemfferex qbus facile qdodus qç cligas ei fa erit fermo:co ligi porerat»Na Fa* bli tpeills quoepepiftolacextabâf» Et Lein filia » C » Lælius cogno* mento fapiens duas fuftulit filias:


quaßi altera nupfit Mutio Sæuo/ lac» Altera,OFanio,De ütra intelli* gat Fabius mihiéignotû » De Bru to uero Ciceronis hæc fumpta effe uident»Sic»n,ibi fcnbitur ,Sed ma

gni itereft quos qfgp audiatquotP aterna die domi,qbus ou loquat a pucroi ' quéadmoaü près, pædagogi»mfcs etiam loquanuLcgimus epiftolas Corneliæmfis graccho^» Appet filios non ta in gremio educaros q in fermone mris » Auditus eft no*

5nis pcipimus:ut fapor;quo noua ibuas durat:ncc kna^ co lorcstqba fimplcx luc cador mutatus ê:elui poflunt.Et hæc ipfa magis ptinaciter hxrénqux détériora fut.Nâ bóa faciz ie mutât i pcius.nâ qndo ibonu uerteris uinafNóaßuefcat ergane du ifasqdé é:fermói.'q dedifcedus fit.In parétibo ue to qplurimu eécruditöß optaucri.Vc^ nee de pribatatu lo quor.Na Graccho^ eloquctia: multu contulidc accepimus Cornelia matrê:cuiusdodtiflimus fermoipofterosquoq^'e epiftolis traditus»EtIxlii filia rcddidiftc in loquédop cioquêtia elegantiore dicitur»Et»Q_»Hortenfii filiæ oratio apud triumuiros habita'Jegiturnó tantu in fcxus honorem» Nee tame iiquibus difcere ipfis nó contigitiminore cura do ccdi liberos habeät:fed fintæpter hoc ipfu ad cætcra magis diligctes.De pueris:itcr quoseducabit illchuic fpci deftina tustidéquod de nutricibusdieftu Gt«De paedagogis hoc am pliustut aut fint eruditi planeiquâ prima elle cura uelim:aut le non efte eruditos fciât.Nihil enî peius eft iisqui paulû ali quid ultra primas litteras ^greftifalfâ fibi feientiæ pcrfuafio néiduerut.NâSCccdere praxipiédiperitis idignât :ôCudut jure quodâ poteftatisrqua fere hoc hoium genus numcicitî îperiofi atqjÎterim fæuiétes ftultitiâ fuâ pdocét .Nec minus error eoçi nocet monhus.Siquidé Leonides Alexâdri pæda gogus:uta babylonio Diogène tradis ' :qbufdâ eu uitiis ibuz Ét:quæ robuftû quoqj SCmaximû regé ab ilia ïftitutióe puez rili funt pfecuta.Si cuimulta uidcor exigcre: cogitct orato/ ré iftitui re ardua:étcu ei formado nihil defuerit : practcrea tiliimis præceptonbus ex plunbus difciphnis opuse.L^uaz propter prxcipiéda funtoptima:quae fi quis grauabitur: nó

illâpfis clegânatîftâ uid£mus»amp; fi lias eius mutias ambas: q^ fermo michifuitnorus » amp;nbsp;neptes LiciniZ as qs nos qdé ambas»Hâc uero Sri pionis cria tu Brutc credo aliquâ/ do audiftiloquété» EtQui,Hoc têfii filiæofoapud triuuiros habi ra»Cû marroha^ordo graui tribu to a triumuiris Odlauio.M » Anto3 niq, Lepido præmcreânec uirow? qfq ipfis adefle änderet: Horrenna QuhHortéfn oratoris filia matro na^ caufamddcoftater Ôi foelicirer cgit:rcpræfctataçpfis facûdia ipc/2 trauit:ut maior pccuniæ ps eis re/q mittercfUilius uero ofois elcgâtes' féfus ab Appiâo Alexâdrîo:q d bel lis cilibaRomäoßd fcripfit:referû£

Nô tâtû 1 fexus honoré, Cur no tantu i fcxus honoré legit ca oro ƒ Anqa et^pter utiliraté:cû amp;nbsp;clegâ tiflîma amp;nbsp;arrifïciofilTima eê cenfe*

affSiondtcIligimus câofonc nô folû ifexus honoré legi:fed etiâ pp utiliraté» De pueris»De fcruulis ac mi fins» De paedagogis hoc âplius»praccipiaf,c fub audicndu»Pædagogos aûcadhibebât prifci Romani pucris cducâdis qcos amp;nbsp;loqamp; legereô^ fenbere docerét ac ufep ad fcxtudecimûannû quoquo irerxomirarenf:arç deducerér,Vnde cria pædagogi fût appellat! onto tou ayêiv tauet TTâi2.aKT,hoc eft ab agédisedueädif^ pue ris» Qui primû eile cura uelim » Prima reéluis mihilegi uidef q primû» lmbucrût»Corruptc fic,lndue/ rutaûc rede Icgif»Inducre aût fibi pfuafioncicicnæ:eft fibi pfuadere multa feire at^ itclligerc» Siqdé Leo/ nides» Huius in duodecimo naturalis hiftonæ meminit Plynius»Alexâdro inqt Magno in pueriria fine pfiz monia thura igercti aris Pædagogus Leonides dixcrat:utillo mo ou deuiciffet thuriferas gérés : fupplicaret* At iDe Arabia potitus thure onulta nauémifit ei:largecjJhortatus ut deos adoraret,Quibufna ucro eu ifecc rituitiis no mcmini melegiiTe» Vta Babylonio Diogcne tradif»Scitc BabyIoniûadiecit»5ex nâqïclari Dio genes fuete»primus Apolloniates phyficus»Secundus Sicyoniusiqui peloponcfiaca fcripfir»TcrtiusCynicus Quartus Stoicus ex Seleucia q Babylonius eftappellatus ob uicinitaté,Quitus Tarfenfisiq de pocticis quæz ftionibus fcripfit»Sextus Diogenes Lacrtius:undehæc defcripfimus» Quæfiqs grauabitur,Paiû mihiâge nue fatcor:pcipif hic ftnlus:aliqd^ flagiriiîeffe uidef:quod haétenus nô fuit deprehéfum,Quo nâ$ modo a lui

-ocr page 24-

-'••Liber

non defueiit rationùqui hate non grauabituhfed homini ƒ Art defuerirtt numero pKirali eft legendumfNi præcepta non défunt rationnutpore quae de rationc ac modo pueroseducandi traduntur » Sed homini: quiquot; ea fequi nihil curar»Mihi uero defucnnt numéro pluraliedrlegendum aflerenti aftipulatur exemplar illud ucrurtum:rametfi n lirtera alieuius paijz iuditio ualentis tementate de uerbo iHo expunda uideatur» Prate fentealumno»Alumnum in paiTiua dutaxataccipi fignificationedicet quidam dilTentianttnc admonenduni quidem uideturxum apud poctas quogp:quibus abuti uerbis permettiturtpafTiue femper accipiatur:ut me

mini quedam facundum fane ui^ mihiî media Parauina Academia conuietum:qui in adiuaquoœin/ ueniri fignificatione aiebat Plynii quoq t audoritate nifus: qui de Ita lia loqucns ait omnium terrarum alum na eadern Si parés» Ego uero oftendi Italiam merito alumnam filumque omnium terrarum dici amp;nbsp;parentem:cum amp;nbsp;abexteris gen tibus primu fuerit occupata atquc exculta:^ Romani in uarias orbis terrarum regiones colonias mife/ nnuSedde alumno uel nimium» Paedagogus at unus certe fitaffi/ duuskin quibufdam excpiaribus paedagogofq, Iegirur:utftelligatur at unus de familiaribus dicendi no ^rirus fit aßiduus.Sed hie quoep loret hoc modo pædagogus»Qija re mihi:uteft in uetuftoquog^ exé plaritPaedagogus at unus legendu iiideturtNam quia difficilius inue niunfur nutrices pueril ac fcruu/ ii redtc loqucres: idcirco hoc remc dium adhibef : ut paedagogus falz tern fit dicendi peritus» Dum ta men inrclligarur id quod prius di' xi bonum eße:hoc remedium» Ita

ration! dcfucrittfcd hoi.Si tameno cótigct.qualcs maxfc uc xirtf Knutiices/pueros hfctpædagogusatunus certc fit aOiduus^ dicedi no iperitustqui fiqua erut ab his præfente alumno di dta uitiofc:corngat ptinus:ncc infidereiUi finat:dam tarnen inteUigäf id quod prius dixi:bonu efle:hoc remcdiu, A. ferz tnone grxeo pucrum incipere malo:quia latinus/qui pluris bus f ufu e:uel nobis noletibus ie phibet.fimubqa dilciplinis qtioq^ gixcis prius irtituedus efbunde amp;nbsp;noftrae fluxerunt. no tame hoc adeo fupftitiofe ueli fieri:ut diu tantu loquatur, grxeeaut difcat:ficut plcrifq; moris eft« Hine eni accidut,0t oris plurima uida i peregrinu fonu corrupti/ôC fermonis:cui CÛ græcæ figura: aflidua cófuétudine hæfcri tn diuerla quoz œ loquedi rone ptinaciflime durât.Nôlöge itaep lanna fub fcq debet;Sc cito panter ireata fiet:uteu æquali cura lingua utranq; tuen cæperimusmeutra alteriofticiar.'Q^uidatn litz ten's iftruêdos:q minores fcpté annis eént:nó putauerüt:q,il Ia primuætas Sêintelleótu difciplina^ capere amp;nbsp;laboré pati pofithin qua fnia Hcfiódueé plurimitradûtî qui ante grâz maticû Ariftophané fuerût*Nam is primus üssoewKao - : in quo libro fcriptu hoc iueniturmegauit ee huius pocta: » Sed alii quoq; audlorcsinter quos Eratofthenesadem præcepez runt.Melius autcmiqui nullum tempus uacare cura uolunt: ut Cry fippus.nam is^uis nutricibus triennium dederit : taz men ab inis quoq; fam formandam qoprimis inftitutis mez tern infantium iudicat.Cur autem non pertincat ad littcras ætas:quæ ad mores id pertictfNcq; ignoro toto illo ide quo

diftinguedum eftine quis bonum cum remedio coniungar» Bonum enim per fc cftexpcreaum»Rcme/ dia uero malBadhibcri folent» Bo na igitur remediis funtantefcren/ da. Ad rollendam ueroambiguira tern illud pronomé hoc rede poft remedium in uetufto excmplari


eft fenptum» A fermone grarcc»Dcliguaatg i locutióne graeca fentit Quintilianusmón de littcris:ut quiz dam purant»Prifei nanque Romani utranque linguam perdifcebant amp;nbsp;graccam amp;nbsp;latinam* Quampliv ribus in ufu eft»Qui non q Icgcndum efle ciarcpater» Hæc enim accidut» Corrupte quidem fic lcgitur»Ira uero emendatur:ut hinc enim accidut lcgamus»Nam iis qui tantu graece diu loquuntur :plur!maaccldunt mtia amp;nbsp;oris amp;nbsp;fermonis»Alio nanque fono quædamlitteræ pronucianf a graecis:alio a larinis»utvamp; n mo/ nitus JüÆivùxôcf»Alias prætcreâ funt figurac graeci fermonisraliae latins locutionis.grscis uero interdû eta latini aurores utunturrut callidum quicquid placuit iocofo conderc furto»Quale eft illud quoquc ecclcfia/ Ricum.non ucni foluere legem fed adimplere»Ad foluendum enim amp;adimplendu latine diccrctur» Quiz dam litteris inftruendos»pofteaqpueri loqui didicerint:littcras funt docendi » Sed quo tempore fit inchoan dum quaeritur» Qui ante grammaricum Ariftophanem fucrunt. Seite epitheto diftixir;Nam alter quo/ que fuit Ariftophanes ueteris comoediae clarus author » Aufus eft autem grammaticus Ariftophancs enam ab Ariftotelediflcntirc.Nam in politicorum feptimo dehoc Hefiodimeminit præccpto» Nam is primus vTro9HKâô»Sic infcnbitur opus illud Hefiodi quod in eo pracceptaquidam ad bcnc»uiuêdum accommo data tradantur » urtoeHKöd nanque admonitiones dici poflunt» inter quos Eratofthenes» Hic amp;nbsp;de libcris educandis amp;nbsp;de Cofmógraphia fcripfitiutex primo Strabonis facile colligitur» In fummam proficit » hoc eft fummæ ac finiôi perfcRioni confcrt.Summacnim dicitur cumulus acfinis uniufcuiufque rei» Qua/ optinüs inftitutis«moribus«Suntetüm inftituta:utdiximus;mores confilioac rationefumpti:quis hodo'

-ocr page 25-

Primes V


Ïoquorïtcmporcuix tantucßiei^quantum cóferrc unus poften pofïit annus.Sed tamémihi.q id fenferuntufdenturmó tam di/ Kcntibus in hac pte'q docétibus pepeiße, Q_uid melius aliotpi facient ex quo log potcruntffaciât enim aliqd ncceflèé.aut cur hoe quantulucunqje ufqjad ieptc anoslucru fadidiamusf Na certc qualibet pafó fiuquod cótulcrit ætas prior(maiora tarnen aliqua dilcet puer co ipfo anno:quo miora didicißet^Hoc p finz gulosannos ^rogatûiiumâ ^ficittSCquâtûîifantia præfuptû é tpis:adoîefcentiæ acqnturJdem et de fcquétibus annis præce ptû fit:nc quod cuiq; dilcendu é;ferö difecrc incipiat.Non ergo pdamus primû ftatim tépus:atqjeo minus:q? initia litterair lo/ fa memoria côftât:qua:nomôiâeftiparuisÆdtu et tenaciiîi/ ma eft.Non fum adeo ætatû jprudens:utinftandû tenens ^tiz fins acerbe putéxxigédâq; plena opera« Nâid in prim is cauere oportebitmeftudialqamare nondû pót:odcrit: SC amaritudiné femel peeptä et ultra rudes annos reformidet«Luius hic fmSC ra gcf amp;nbsp;laudct:^ nonunq fccifïc fe gaudeat«Aliquando ipfo noz letc doceatf aliusîcuünuideat^côtendat itcrnSCamp;pius uicere fe putct.præmiis qux capitilla ætas cuocet.Parua docemusinfti tuedu oratoré ^tefli:fed eftfua ét iftudiisifantia.SC utcorporu fortifrimo^cducatio a ladlc cunifqj initiu ducitnta futurus elo quétiftimusediditaliqndo uagitûtôC loq primu iccita uocc téz ptauit:amp; hæfit circa formas Ifaw.Ncc fiqd difecrc fan's no eft:ió neccife no eft.q, ft nemo reprehédit pattern.^ hæc no negligcnz da in Juo fiiio putct:curiprobc£ffi qs ea quaedomifux redte fa ccret:in publicu ,pmit. Atq? co magis:qd miora et faciliusmino res pcipiuntiSCut corpa ad quofdâ mebroy flexus formari hifi tencra no poftunttficaios quoq; ad plcraqj duriores robur ipfu facit*An Philippusmacedonu rex Alexandro fiiio fuo prima Ifaçi elementa tradi ab Ariftotele fûmo eins ætatis philofopho Uoluiftetfaut tile fufeepiflet hoc officiuffi non ftudioip initiai Si apfèébftîmo qpoqj/raeftaritôi ptinerc ad fuma credidiflêt» Fin gamusigitur Alexad^ dari nobisîpofitû gremiodignû tâta eu ra ifanté:qq fuuscuiqi dignuséîpudeat ne me ftatiiipfiselemé tisét brcuia docédimóftrare cópédiafNeq;.n*mihi illud falté^ placctïquod fieri in plurimis uidco:utIfa^inota SiCcótextupriz ufq formas paruuli difeât « Obftat hoc agnitioni ca^ non intens '®^ pucrum non oportcbir ma/ j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L• num mamluppoerc manui re

dentibus moxaium adiptos ductus: du antécédente memonz gcnns amp;nbsp;docénsmagiftri: quo c arn fèquuntur:quæ ca é pra:cipiétibus:utéteu iatis aftixiflècas certeauxilio ei cHet opus : mfl t pucrisfcóto illo'quo primu fenbi folcntcotexru uidenturtretro cæfa fequærctur ueftigia*H^ agat ruriustcCuanapmutatioe pturbenttdonee iras , qui ilhtuu ^c difcit» Ç^æ fere ab hone/ tur:facie norint no ordine*Q_ua ^pter optime ficut hominum fhs ncghgi folet*Q^ofna hoc pariter K habitus SCnoia cdocebuntur* Sed quod in Ifis obeft: ifyllabis no noccbit*Nöexcludo aut id/quodeft notu: irritâdæ adaddifcendu infantiæ^facbumcasét Ifa^ formas in lufum oftetre:ucl fiquid aliud quo magis ilia ætas gaudeat Gnueniri


co pro præceptis ad bonosmo res fpedantibus accipiendum uidearur» Sed eft fua ctiam, in ftudiis infanna»ln praepoz. firio ut fuperflua uidetur era/, denda« A lade cuiufque » lo co ilbus genitiui cuiufque Cu/ nifque legendum uidetur »Sie autem legentibus:etiam uctu/ ftum exemplar aftipulatur»

An Philippus Macedonum rex» Locus ab audtoritate » Ex/ tant uero amp;nbsp;Philippi ad Arifto telem fid Ariftotclis ad Philip/


pum litteræ fuper hac re feri/ ptæ:quæ amp;nbsp;apud Gelliam :S£ Plutarchum leguntur» Eta perfediflimo qooquc trada/ ri»optimeaduerbium»hic eft afcribendum :ut legarur:0i a perfedifiimo quoque optime tradari» Breuia compcn/ dia»breues uias : quæ a græcis» ju60o2i.öi»3ppcllanrur» gt;nbsp;Ad ipfos dudus»fórmas acfiguras Kutita dicam tradus littera/ rum :dudus uocataducendo quod calami in littens fenbetv


dis ducanf» Syllabi's non no/1 cebirJn praepolitio mihi afcri/ ^ÏT’ ’* * ♦«*»»^.* benda mdeturmt in fyllabis p ^■' cipiendis nihil nocere intelli/ '*’'*?

gamusifi pueri bias edifeent an 7^• quot;^V Kq earum faciem cognofcant«

Continebitur enim utring^ ** ■ marginibus»Vtrinq ! rede:ma Ic utrifcp i quibufdam fcriptu eft exemplanbus» Ac ccleri/ us amp;nbsp;fæpius fequendo caefa uo' ftigia formabit articulos» alii


certa amp;nbsp;firmabit fcribunt:fic^ in .uetufto legitur exemplari»

Necy egcbit adiutorio maus lt;^*’»«* fua manu fuper impofita rege/ * tis»In an tiqua exemplari fie eft emendate fcriptum»Neg ^ege/ bit adiutorio manum fua ma/ nu fuperimpolata regentis»hoc


loco Fabius uocat höeftosƒ An


benc ornatos ac fortûæ bonis


-ocr page 26-

abundantfsrquf ferehonoranturƒ

Na cû firin ftudns praecipuum: quo^uci rolo»Quoque acuto ac/ ccru notandum eft : ne fola didio: cum fintduæ effe uidcatur» Vn/ de fequirur alter : quae amp;nbsp;tranfie/ renda funt labor* Ex praepofitio loco amp;nbsp;copula: reponeda amp;nbsp;his ab/ latiuus uideturafcribendus : ut Ie/ gatur:quxex iis tranfteréda funt*

Syllabis nullum compendium eft*nulla breuiseft ratio difeenda/ rum fyllabarumrut intelligac puer quæcum quibus litteræ lungan/ tun quod quidemanoftri tempo ris dodoribus ira negligitur : ut adulti quoque non folum pucri in omnibus ferefcribendis errare de/

prehédâtur* Etdiulennus ordo doncc*CorruptcficIcgitur* Ernen datur aurc fiSC lentior legatur dó ordo expungatuc:ut fcribatur»Et diu Icnrior donee* Non oratio/ ris modogt;Loco oratiÓis Icgédum efte rois Facile eft uidcre» lllud no pœnircbitcurate* Proponunf eti/ am nunc uocabula pueris feribere difcennbus: quænô eße uulgana unit Fabius;fed quae aliquid habe abt cruditionisjutclarigatio fimi/ Üaqi» Quas graeci gloffas uocant Gloftâ îreidum lingua* In rerdum linguae obfeurioris interpraetatio dicirurtcuius apud graecos quin^ funt uarietates amp;nbsp;differetiac* com' munis*Attica*Dorica*Ionica*Aeo/

pöicft:qüod tradarcnntticrfmonunafc lucundunrfît« Gum uero iam dudtus fequi coepcnt:nó inutile eritteas tabella: qz optime iiculpi:ut per illos uclut fulcos ducatur ftilus.Nam ncq; errabit qucadmodu in cærisCcontinebif eni utriq; mar gibus)nee extra præleriptû poterit egredi:amp; celerius ac fæz pius fequendocæfa ueftigiaifbrmabit articulos : ncq; egebit, adiutorio manu fuâ manu fupcrmofita regêtis « Nó êanena rcs,quæ fèrc ab honeftis negligi lolet:cura bene ac uelocitcr fcnbedi.Na cu fit in ftudiis præcipuumîquoœ folo uerus il Ie ^pfcdtustói altis radicibus nixus pareturtfenbere ipfü:tarz dior ftilus cogitationê morac'':rudisÓCeófufus intelleóhicar ret.unde fcqturalter diétâditquæ ÓCträfferenda funt: labor* Q uare cu femp amp;nbsp;ulMq;:tu præcipue ïcpiftolis fecretis amp;nbsp;fa nwtaribus deledtabitme hoc qdé ncgledtu reliqßc.Syllabis nullu eópediu etpdilcédæ oêsmec.'ut fit plerüq;:dift'icillima quælt;^ ea^ differédatut in oibus fcribedis deprehendantur. 0_uinimo ne prima: quidé memoria: tcmere credendûîrez petere amp;nbsp;iculcare diu fueritutiliustÓCiledtióe quoepnó ^pa; re ad côtinuâdam eam uel ad celcrandatnifi cû îoHenfa atcç indubitata Ifaç: iter fe eoiuctio fuppeditare fine ulla cogita*^ di faite mora poterit.Tûcipfis fyllabis uerbacôpledi: amp;nbsp;his fcrmoné cóneélere ÎcipiatJneredibile équatu moracdeclioi. feftinatioc adueiat^ . Hic.n^ccidit dubitatioiitermiflio« 'repc titio plulq poftunt audetibustdeide cu errarunt:etiisquacia feiûrdiftïdétibus.Certa fit ergo f primisled:io:deide coiuda' amp;nbsp;diu lehor:donec exercitatoe cotinoat emcndata uclocitas.

Na q^fpiccre î dextrûtquod oês prætipiunttamp;^puidere no ra

céda funt.ô6quoddifticinimûeft:diuidedairit^ojinûni:uc aliuduocerahud oculis agat .Ilfud non pœnitebit curaffeicu

feribere nomia pucr:queadmodum moris é: cœpitme hanc opam ï uocabuhs uulgaribus öd forte occurrentibus ponar. q^tinus eni poteft interpractationem linguae fecretioris: ideft: quas graeci gloffas uocant:dû aliud agif:edifccre:0i iter priz ma clcmenta confequi rem poftea ,pprid tempus defidcratit ram.Et quoniam adhuc circa res tenues moramur: ii quoeç ucrfus:qui ad imitationem fcribcndi proponcntur:non ocio/ fas uelim fnias habcanttfed honeftu aliquid monentcs,Proz fcquft hæc memoria in fenedutétôCipreftâ aio rudi.ufq; ad mores q)ficict«Etiam didta darome uiro^'SC eledlos ex poeris maxime(naq;eo^ paruis cognitio gratior é) locos edifcere inter lufu licet«Naamp; maxie ncceffaria é oratorifficut fuo loz co dicâjméoriatôêea precipue firmaf atq;alit cxercitatóe:K 1 his de qba nuc loqmur ætatibatquæ nihildu ipfæ generate

’»■'peritisglpf^a: q/ j-jQnjs mó.'fed ufus quom é:quonia fequentia itucti priora di dem perdimplex*f.pro qua™j ufurpant expofitione*Quodq be/ ne dicaf uiderintïpfiiqui glonasnl Ias:quibus nihilé ineptius : maio/ recum apparatu exponunt ; qpri/ fcorum iurifconfultorum fcripta in quorum enarrationcm gloflac illae aquibufdam barbaris ac proc fus latinae linguaeimperitis fuerût comparatæ * Nemo ccrtc uetcrum hoc eft:cruditorum gloITam in ea unq acceplt fignificatióc* Et quo mam ad hæc * circa rcs tenues * Ad hue non ad hæc AC proponcntur le gendum effeine dubirandum qui dcm eft*Ociofas aurem fentcnti/ as accipit fabius uulgares ac nihil pulchri cótinentes*Vult ergo ucr/ lus proponi pueris : in quibus fen/ tetiæ generales fint;Qualis é hæc: Hic murusæneus efto Nil confci/

re fibi*nulla pallefccce cu1pa * amp;nbsp;fP miles* Et cledoru cx poetis ma/ xie*locoeledo^i ut ad locos rcferafclcétos é Icgcdu» Qqg nihildu ipCr generate qunt*Qaa cnôdû ipCc p

-ocr page 27-

Primus

ft

feabefuidçxcogitnre pofTunuElegantfrauf dû pamcula diöibnibus ncgatfuis poflponif:ut nondum»nihjl dum» Vtnoia quædârquaha funt heauron rimorumenô» AmphiarausUnrcrprxrarupfcrurari amp;nbsp;fimilla» Etuclut côfragofoswhocêfragoré qucndâac ftrcpitù:dum ^ferunfrEmirrcrcsiQijahsc Vcrgilianus illc Quadrupedarc putré fonitu qnt ungula câpù»amp; üq demg; plus hént i ^nuciado difticultatis.xóAnröi græ ce uocâGIn uetufto exeplarùxaÂÉivoi IcgiGumîç ât idé figmficar.hocé duri afpiac ^latn difficiles» s nbsp;nbsp;Ed nobis hLTaincrü hoc opus a Fabio non î capiraffed in duodeci fold uolumina:ut diximus fuit di uifumîhanctamé ôd nos dididtio cx fcqucuntî prope fbla eft.quæ luuarc curam docentium {sofTiuNôahenu fueritexigere ab bis ætatibusrquo fit abfoz utius os.ôiexpreffior fermotut noîa qua'dâ.uerfufq^ affcdla tæ difticukanscx pluribusafprimecocûtibusitcr le fyllabis catenates amp;nbsp;uclut confragofos:q citatifTimeuoluant ♦ yaAê TToi græce uoeât très modica didlu: Q_ua tamé omiflà.mul ta ligua: uicia:nifi primiseximuntur annis r iemcndabili in pofterum prauitate durantur»

Vtrum utilius domi an in fcholis crudiant •

s nbsp;nbsp;nbsp;Ed nobis iâ paulati accrelcere puer amp;nbsp;exire de grc/

rnio ac dilcere fcrioicipiat.Hoc igic potiflîmû Toco traftada quxftio éi Vtibus ne fit domi atq^ itra pnuatos pa rietes ftudété côtiercran frequêtiæ feholaytiSC ueîut publias præceptonbus tradereîQ^uod qdé tuusa qba clandima^ ciuitatu mores fût l'ftirutmucminétifiîmis audloriba uidco

placuiffe^Nó ê tamédiïlimulüdu eé nónullostq ab hoc ^pe publico more priuata qdäpfuafióedifletiât» Hi duas præa/ pue roes feq uidéû^unäq? moribamagis côfulât fugiédo tur bâ hoîum eius ætatisîqux fit ad uicia maxïe onaîûde câstur piû faétoçi Gepe extitiflê utinâ fàlfb iadtarec i Akciaq, qlqs futurus é ille præceptorûibcralius tpa fua îpéiurus uni mde tur:q fi cadéîplurcs priât »Prior câ prfus grauis»Nâfi ftudi is que fcholas pdefleimoribus ât nocerc côftarct: potior mi hi rô uitiédi hôefteiq ucl optime dicédi tnderet : Scd mea q dem fnîa iûâ:a ifla:atc^îdifcreta funt,Necp em eéoratorcm^ nifi bonû ui^iudicoîôC fieri ctiâ fi poteft nolo» De hac rc igi tur prius.Corrûpi mores î fcholis putant:nâ amp;nbsp;corrupting î terimîfed domi quoqi.SC lunt multa eius rei exempla ta lefx/ ^erdé^ coferuata: lànétiflimcutrobicg opinionis » Natura cuiulcp totû curaq? diftat.da meté ad peiora facilé:da negliz gentiâ formadi/euftodiédiq; î ætatc pria pudorismô minoz ré dagiriis occafioné fecreta præbueriri Nû amp;nbsp;efle pot turpis domefticus illc præceptortncc tutior Îter (cruds malosiq ige nuos paçt modertos,côuerfatio eft, At fi bona ipfius idoles: fi nô cæca ac fopita parctû fecordia é : amp;nbsp;præceptoré eligere

nem ira fcqucmur:ur nônullis in locis eâ ut imperiteadhibitâ reprez henfuri fimus»Hocaût î capitc Faz bius uulgarâ illâ quæftionc clcgan tiflimctraétar:utrû domi an î fcho lis pueri utilius erudiâtunNegiulz lum ex iis locis:qde huiufmôi rraz âand/s quaeflionibus funt traditi: praetermittit»Oîs nâg i ciuilis quæz ftio amp;nbsp;oppofitioné admittit:6d foz lutionélocifqîfïnalibus hoc c legi timo»iuftô»utili atg? poflibili expli cat»Daoaût funt genera quæftioz num»Aliæ nang^ ciuilcs:in quibus dc rcad ctuitaté fpeótanri diffcnf» hac^aut fdtfimplices:ut iqt Her/ mogenes:qualis éhæc»Vtrû fit du ccnda Qxorgt;Aut ad aliquidiut urix tyrano ducenda»3ut duplices:quaz lis c»Vtßz domian in fcholis pueri uhlius erudianûQuænâo adt a ca A » differt:qd'ca certa plona hct:qux fho uero certa pfond no admitUa Colligit uero Fabius mülris arguz mérisitd a publica duitatd confuez tudine:rü ab honeffo at^ utili iüz pris;multö melius in fcholis q doz mipucros crudiri» Etdifcere fez rio incipiat » Serio dédira opera fie ut nihil aliud qdudid curct»Pueri namep amp;nbsp;legere amp;nbsp;fcribere loco ac p lufum dilcerc uidcntur»Seno at grammaticcs præcepra funt perdiz Icéda» Hi duas præcipue oratioz ncs»O uocalis de principio expunz gatunut ratioes legatur» Potior mihi non uiuendi honedekNó par ticula negatiua eradatur:ac eius lo co ratio afcribatur» Quam ucl optime difcendi uideretur»SJittez ra expunda dicendi legendum eet amp;nbsp;quæ fcquunturodedunt : Ödfic in uctudo Icgiturexcplari» Corz mpi mores inrotpopa öd obiedtio quam Fabius foluit per antipari/ dafin: hoc é:ut ira dicam:per obfiz

ftétiam OC Contrapofitionem»Non cnim negat mores interdum corz rumpi in fchoIis»Tunc»n»elîctcnftafis:red ira fatetunut domi magis puerorum mores corrumpi aficucret: Sciendum autem obiediones folere diffolui aut p enftafin:quado ncgatur id quod opponitur: aut per antic( pariffafintquâdo no negafquidé id quod obiicif;fed aut plus aut quod tantundem ualcat : contra id quod; obiedu eft afferf:aut certc id quod obneitur in côtrariû uertif: ac contra aduerfarios ec oftendif quod qdc3 ^lodov graeci uoeätmos uiolétû poffumus noîare» Et fût multa eius rei exépladciflîmc cû fîtaduerbiû fineƒ diphthogo é fcribédû»Opio uero ^ exiftiatoe ac fama î pallîua^ fignificatôe hoc loco accipif» Praebuetûc»


-ocr page 28-

Liber

Praebuerinrefî legendumrut inrel ligatur præbere potcrunr» lam coquum intcHigir.Coccum pcr du plcx.cc.fcnbendum uidctur:Vt de colore purpureo: Vndecoccinca: dicunf ueftesunrclligamus: no de coquo cpulaiy c5fectorcgt;Naamp; có' chiliü:quod ftari a Pabio fubiieif: genus é colons»Vnde ueftis conchi liata:a colore mmi^ fic dida: non quod margarytismt quidam e do ais putauir:fitornara. Alcxadn nis dchtiis» Alexandrinos aegypri^ ofq? rcliquos maxime oium dcli/ cüs lafciuns deditos fuifle conftar» Vndeluuenalis famofa mœma La güpfam Alexandria uocar» Non accipidtîfcholis mala ifta»Ex præ/ pofitijo loco illius in legit Frette quidé in anriquo exeplan» Conclu dlrauré Solutionis cxpolinoncm» Ko'TaToß)iäiov»Id*n»quod obiieie banr aduerfarii afe potius geórra fc cé oftédir» hoccdomipotius gï fcholis pueroji mores corrumpi»

Verum iftudiis magis uacabit unus uni » Huic quoq ïobicdioni fic occurrit Fabius:ut primü dicat illó und pofte in fcholis cum puc/ ro cé » Deide neger præftâré dodo rem mclius uni q pluribus uaca' turum» Lumen ramen illorum» Loco illorum legendum cé illud qui non uidermihil uider»Antiche to aût hic fenfus cft exomatus » Lu । me nâçp tenebris oppÔif» Ac ma jiorc fe theatro dignum putat » Ab egregiis hiftnombus füpta é trâfla sno» ut»n» illi femaiori theatro di/ ignos purant:fic cxcellenres grima Itici maiori audirorio delcétanrur»

Haud pot eflêilla difcétis intent tics Pro illa legedû é ulla» Leétio quocy nô oîs.Qna: a pueris pcipiz coda funt:etianinû fere a profefto/ ribus prælegunôficg; præire in le/ gendo dicunf.Sed hoc fempnô cft necefîanu :cu rnulta finr:quæ per fe difcipuli pcrcipiar» Ergo moz dicum tem pus eft»Similitudo é ab architedis iumpta:quiexiguo ad^ modum tépore : quae per totû dié a fabns fint conficiûda:difponunt:

Proferantur»Emendate in qui/ bufdam cxemplaribus Icgitur ^r/ ferantur» Taceo de partirioni/ bus amp;nbsp;declamationibus rhetoru»

fâÆnimû quêq^tcuius rcipræcipua prudéribuscura éîamp; di fciplinâ.quæ maxime feuera fùent licet:amp; nihilominus ami cû graue uiçiaut fidele libertû laten filn lui adiugere : cuius alliduus comitatus etiâillos meliores faciettq timebunt « Fa cile erat huius metus remediû » Vtmâliberoiy nfoRc mores nô ipfi pdcremus.Infannâ ftati déliais foluimus.MolIis illa educatio/quâidulgénâ uocamus:neruos oés ÔCmétis 6é cor pis frâgit.Q_uid no adultus côcupifeettq in purpuris repitf Nondu prima uerba expnmitnâ coccu iteHigitnâ cochylift pofcit»âte palatû eo^/q mores iHituimus.In léchas erdeut. Si terra attigerint:e manibus utrii^ fullinétiû pêdét»Gaude mus fi qd licetius dixerih Verba ne Alexâdrinis qde pmitté da déliais,hfu ÔColculo exapimus.nec mi^«nos docuimus. ex nobis audiérut,nfas amicas.nfos côcubinos uidét» Oé cô uiuiû obfcéis câtias ihepit.pudéda diétu fpedat.Fit ex his côfuetudodeidenatura.difcut hæc milèri'anteq Iciant uicia eé.Inde foluti ac fluétes nô accipiût ï fcholis mala ihatfed m Icholas aderut, Ve^ î ftudiis magis uacabit unus uni» Ante oia nihil^hibet eé iftu nefao que unû et cft eo.q i fcholiseru dit .Scd ét fi iungi utrûcp nô poftetdumé tarneillud couenz tus honeftiftimi tenebris ac lolitudini prætuliflèm»Nâ opa mus qfq; præceptor frequcntia gaudet:ac maiore fe theatro dignû putat.at 1ère mîoiescx côfcîa fuæinfrrmitatis hærere fingulis'5C officio fûgi quodâmô pædagogoçinô indignât . Sed præftet allem uel gratia uel amicita uel pecunia: ut dox éhlfimu atep incôparabilé magiftrû domi héàt:nô tamé ille totft î uno dié eófumpturus é,Haud pôt cé ulla ta ppetua di feentis îtentiotquæ non,'ut uifus oculo^ obtuitu côtinuo lati get îcû præiertî multo plus fccrcti téporis ftudia defidcrcnt, Ncqtenim Icribenti Si, cogitâti præceptor affiffit:quo^aliz quid agehbus cuiufeuq ; i teruérus impediméto édeclio quo qjnó ois nee lêmppraxute ueliterpretate eget » Q_uado» n. tot audo^ notitia côtigerctfergo modicft tépus é:quoitoz tu dié uclutopusordmet .lóqipplures irepoflutét?quæ fin gulis tradéda funtrPleraq: nero hac conditioné hént:ut ea/ dem uoce ad oés fimulproferatur.Taceo de partitionibusöC declamationibus rhxtoçctquibus certe quâtufeunep numez rus adhibeatur:tamcn unufquilque totum feret. Non enirn uox illa præceptoris.utcœna mius pluribus fufficit ifed ut foluniucrfis idem luciscalonbufquc largitur.Grammaticus quoq tfidc ratione loqucndi difterat : quæftioncs cxplicet: hiftorias exponat:poemata cnarrctitot illa dilcent/quot auz

Pamnones rhetoru a græcis ■napsyygipHcrno' quoç uoeâturrquod ï manu collocari uideantur.His cnîprP Ici rhetores utebanturreu alicuius propofnæ difcipulis materiae uniufeuiufçp capitis ac partis iid ut primas folum lineas ducebant:quas difcipuli plcnius confedarentur: quales funt Senecæ diuifiones » Dcclamatio/ nés ucro funrorationesiquæ fuperfiétis caufis habcnruF»Nam déclamareeft in fidacaufa feexercere»


-ocr page 29-

Primus

diet.At enîemendationi pra’Iedtioniq; numerus obflat . Sit incômodûmâ quod fere undiq; placet:moxillud coparabi/ mus cômodis « Nec ego tarnen co mitti puc^ uolo: ubinegli gaf • Scd neq; preceptor bonus maiore Ie turbaiq ut fuftine re eâ poHifoncrauerit . Si i primis ea hénda cura é:utis oino fiat nobis famihariter amicus: nee officium 1 docêdo ipcclct, fed affedtû.ira nunq crimus 1 turbatNee fine qfq Ifis filté Ic uitcributus:eüiquo fludiu igeniüq; pfpexent: nóifua quo gloriam peculiariter fouebit « fed ut fugiéda: fint magna: fcholxtcui neipfe qdé rei afletior:fi ad aliqué mcrito cócurz rif:nó tamé hoc co ualct:utfugiendæ fint oino fchokr«aliud écni uitare cas:aliud cligcrc.Et fi refutauimus.qux cótra diz 1cunfna expliccmustqdipfi fequamur» Ante oia futurus ora Itor:cuiimaxia ccIcbritatciK i media rcpublica uiuédu é : af tfuefcat ia a tenero nó reformidarc hoiesmeq; illa folitaria : óf

uclutubrarili uita pallcfccrc» Excitada menstSfatttolléda fp é:qux ihuiufmói fecrctis.autlaguefcit : óf queda uclut iopa/ co ftu ducit:autcótra tumefcit iani pfuafióe. Neceffe éeni fi bi nimiu tribuatrq fc neminicóparat. Dei'dc cu æferéda fint ftudia caligatin fole:5f oia noua offéditiut q folus didicerit: quod itcr multos ficiendu é.Mitto amicitias ; quæ ufq; ad fe ncctuté firmiffimæ durat'religiofa quadäneceffitudinc ibu tæ « Nec enic fanéb'us.ficiis iifdéfq Audiis initiari,Séfüipfuf qcóis df : ubi difcetxu fe a cógrefluq nó hoibus folulfed mu tis quoq5aialibus naturalisefhfegregarit f Adde/quod domi ca fola difcere pótiqux ipfi prxeipienf : i Icholaetiâ.quæ ali iSkAudiet multa quotidie ^bari:multa corrigi«^pderitaïicu ius obiurgata dcfidia.qideritlaudataiduftria»excitabiflauz de xmulatio«turpe ducet cxdere pari.pulchru fupaffe maio res « accendut oia hxc aios:óflicetipfa uitiu fit abitio:frequé ter tamé ca uirtutu é.NÓiutilé fcio feruatu cé a præceptoriz bus mcis moré: qcu pucros idalles diflnbucrant:orainé di cédi fecûdû uircs igenii dabanttóé ita fupiorc loco qlcp dccla mabat:utprxcedcre pfedu uidcbaf. Huius rei iudicia præ bebâf:ea nobis igés palmx cótétio:duccf uero dallemulto pulchcrrimu.Ncc d hoc femel dcretu crat : tricefius dies red debat uiélo certaminis ptâté »Ita nec fupior fucccllu curare mittcbat:0 ^ dolor uiélu ad dpellédaignominiâ cócitabat«Id nobis acriofsad ftudia diccdi faces fbdidilïê:qexhortatioes docétium:pa:dagogorum euftodiamtuota parcntum: quan turn animi mei coniedtura colligere poffum : contenderim, Scd ficut firmiores in Ifis nfedus alitæmulatio : ita icipiéti bus atq; adhuc teneris códifcipulow qpræcepto^: iucudior:

At cni cmcndatioi » Hæc quo® obfcdio ira p antiparaftafin foluif utfateaf Fabius cmcdatoi difcipu^ Ioß4multitudiné nocere : Id® îcô' modû eé:fedita utcû iis cômodis: quæ i fcholis bént:cÔparatû nô ui deaf eé icômodûxû præferti præ/ ceperit pucros ad bonos præcepto res eé mittédos:q pluriba nô panü tur fe onerari difcipulis:q qbus fuf ficerc poflint* Nd quod fere un/ di® placets 'Quid legedum é: non quodkERaut Horatiana fnia»Ni/ hil cab ©I parte beatu» Nee fane quifOkSi I primiSkTres prîæ difHo/ ncs horario^ icuria afcriptæ: funt eradédæ:ne fcnfus alioq claros coz fundatk Sed utfugiédæ fint ma/. gnæ fcholækhoceft:ut c5ccdâ ma/ gnas fcholas cefugiendas: quis ita no fcntia:fi ad ahque merit© coeur rif:nÔ ramé colligif oés fcholas cc fugiendask Eti media rcpk uiué/ dû ékin atiquocxéplari reitius mi/ hi legi uidef.Et in media reipklucc j^j. uiuendûék Deldecû proferenda fint ftudia:caligat i folCkSunt Icgé/ duménó fintkCaligareauté caligi ncm quandam cótraherc:quoddc oculis proprie dû Séfum ipfum qcóis dicitur:ubi difcetfNó de fen fu coi qui ï anteriori cerebri uétri/ culo 3 phyficis collocaf:é ïtelligcn/ dü;fed ^ reßigitia : quæ ex multo ru hoîum côgreffu facile côparaf: é^accipiendum» In fchola ét aliis quæ:Tranfpofita hic effe uerba ; ac quæ aliisjegédû eé ibi® diftîguen dû facileé uiderekAcccdûthæc oîa alqskAccédût ut îtelligamus infla/ mât:c legcdûk Non iutilcm fcio» Quâtû Rudiis conférât æmulatio: pulchra déclarât Fabius præcepto rû fuoß * cÔfuetudine:qua qdé pfpi cue adeo deferibit utnulla Idigeac enarratôCk In dafleskln ptes ordi ne côRâtcs:ut primus in lis eét Io/ 7 cuskfedus amp;nbsp;deincepsk daflîsknknô ^^'‘■•quot;//lt;^ de nauibus mó:fcd de hoibus quo ®dfkNâamp; populûs Romanus oil 1 clades fuit diuifuskßi milites etiâ/ nû Iclaffes amp;nbsp;ordres quofdâ diRri/ bui folétiDucere ucro clafTemkhoc ékdaflîs principes eé amp;nbsp;dudorem» Nec de hoc femel erat iudicatûk Non ita de hoc iudicabaf ut femel

râtû id fieftkNâ trigefimo die poR ireß: iudieiü côRituebafkScmeî uc/ to irreuocabiliter hoc loco fignificatkQuXktikfcmeldûtaxat fiût:ca irreuocabilia fûtkSic Ouidius de uirgini/ tatc loqnSkDepic illa femek Acriorcs ßccSkRimuloskhoceR maiore aïardoré alacritaté®ac próptitudinc* ViXknkfe prïaelemcta»Metóymiaélt;EIcmcta na® ^ pueris elcmétaaipa difcctibus fûtaccipiéda* Si m abiti


-ocr page 30-

ofis ufilia præferenhoc é » Sipom/ pæ id quod uulgo dtcif’:utiliratem ant^onct » Ambitiora aut dicunt fupflua: quae graeci TtÉpi'êpya uo canr» Scnfim aurinfluenbus ud ét inftillanribus copient» Inftillatis refte in uctufto cxéplari mihi Icgi uidcf» Pudet fupra modum fer monc atrollere»ficquidéialüs legi turJn uefurto aut codice rede fic eft fcriptUkPudet rupra modufer/ mens attolii » ut intclligamus the/ tore uni uacanténulla unqcótcn/ tide uocis uti:fed fempïtra fermo nc qoïcórentióccarct:fc cotincre» Sermogt;n.éofo remisa amp;nbsp;finitima quotidianælocutiôi. Et fane qs côcipiatméteUn qbufdâ cxéplari/ bus rede ilk nws quis ucrbo poft ponifkNÓmké ïtcrrogariuu:fcd in/ defmitLuhoc é aliqs uel fiquis eoeiz piat mcnte»Sic autin uetufto quo/ que codicc eft feriptum»

Radito fibi puero docen/ t di perirusgt;Qya rone i pue/ ris igenia dignofei poffint pTpieucadmodu Fabius defcribir» Cu uero pcipiat dodoribus ut tra/ dito^ fibi pucropiingenia digno/ fcatueótius pfpiciat q pfpiciet Jegiz turgt;Docédiquolt;^ nó dicédi legen/ du c:utin qbufda exéplaribusé de prauatu» Nahabitö forte amp;nbsp;kef/ futSic quidé Icgitur fed corrupte» Nullü»ngt;é uerbu:ad quod accufati ui illi referri pofïïnr»nullus denim cïtcger fenfus»Sicuero facile cm^ dari poteft» fi na pticula eradaf : ac loco cius nó ncgandiaduerbiü re/ ponaâhoc mó»Nó habitü forte SC meeffu ÓCfiqd in peius notable c» llligt;ngt;accufatiuiad illud uerbu effi gat;refcrcnc»Sic aut corrigcnti mi hiprifcu quomcxéplar;nÔ rômô accedir»lngrcflu quoq? pro keflu i illo fcriptü ai'aduerti» Alioqn nó prins duxerhPeius nó prins fenfui cógruit:fic^ é Icgendu» Illud ïge niorü præcox genus» A fruflibus fupra cft tradatiorq cd ante fuu tps maturekut précoces dicüf,Sicgt;n» amp;nbsp;igeniu cius q plufqani ferat fape re uidefrpraecox præmaturuq i df» Quod qdé breuioris quoq? uitse fignu eé phibef»Apulleiusïmagia cft ille poera^ uerfus non ignotus» Odi puellü praecoci fapia» Non Jtemerc»hoc eft fere nunq:qua in fi/ Ç gnificatione frequétiffime inueni t rurapud eos/quipoft Ciceronem 'florucre: Liumm dico : Plinium :

Eiber

hocipfo quod faciliorïimitatio eft ♦ Vix em fe prima elemc ta ad fpc tollere eftîngendæ(quam fummâ putant) eloqucn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;।

tiæ audebût* ^ximaampled;unt ' 'magis ;ut nites arboribus: applicitæïferiores prins apprehendendo ramos Ïn cacnmi/* na enadut*Q^nod adeo ncfó efttut ipfius etia magiftri:fi ta/ men ambitiofis utilia præferct:hoc opus fit:cû adhuc rudiâi tradtabit ingenia,non flati onerare ifirmitatem difcenu : fedƒ tembare uires fuasÄ adïtellcCluandiétis defeédere.Nâut |lt;**”J?* uafcula oris angufli fupfufam humoris copiä rerpuunttfen o, gt;nbsp;fim autcm inducntibus ucl etiam iftillantibus copient :Sic animi puero^ quantu exciperepoflint:nidendü eft» Na ma1 iora ïteÏledtu.nelufparnm aptos ad pcipiendu animos : non fubibunt. Vtile igit ê habere;quosimitari primü:mox uin/ cere nelisJta paulati amp;nbsp;fuperio:^ fpes erit» His adiicio præce ptores ipfosrion idem mentis ac fpiritus in dicendo pofte co cipereäingulis tantû præientibns;quod ilia celebritate audié tinm iftï(ftosCMaxima,n»pars eloqnêtiæ cóftatanimo)hnc afficithuc cócipere imagines re^i:^ träfformari qnodâ mo/ do ad natura eoru:dc quibus loqnimnr:nccefte eft» Is porro qno generofiot celfiorq; eft:hoc maioribnsluelnt organis:có moüetnr » ideoq; SC lande crefcit amp;nbsp;impetn äuget :amp; aliquid magnu agere gaudet»Eftquacdam tacita dedignationim di cendi tantis cóparatam laboribus ad unu auditoré demittez re»pudet fupra modum fermones attollere » Et fane cÓcipiat quis métcuel dedamâtis habitü : uel oranris uocem : iceftu: ^nunciationénllu deniq; animi amp;nbsp;corporis motû:fudoré(uc alia præterear^Si fatigationé:audienteunomöne quiddam pari furori fimile uideaffNó eflet in rebus humanis cloqué• tia:fi tantum cum fingulis loquercmur»

Q_ua ratione in paruisïgenia dignofcantur ï amp;nbsp;quo mo/ do tradlanda fint.

t nbsp;nbsp;nbsp;Radito fibi puero docendi peritusageniu eins in pri/

mis naturâq ^ perfpieiät » Ingenii fignu in paruis præci puu memoria eft»Eius duplex uirtus:facile percipereÄ fide liter cotincre »pximuimitatio»Nam id quodqi eft docilis na turæ:fic tamcn.ut ea'quæ difeit eftmgatmo habitu forte amp;nbsp;in cefium amp;nbsp;fiquid i peius.notabilc eft » Non dabit mihi fpcm bona:idolistq hocimitadiftudio petct.ut rideaf»Na pbus quoq?1primis erit ille ucre igeiofus : alioqn no peius duxeri tardi eeigenii.q mali: Probus aut ab illo fegniKiacete pluri mu aberit.Hic meusqua: trader /no difficulter accipiet.qua: da et Îterrogabit»fequef tamé magis.q prœcurret: illud I'gez niorn præcox genus : no temere unq puêit ad frugc.Hi futq pua facile faciût:ÔCaudacia ^ueólüqcgd illi poftut:ftati ofte dnt.pofiut at id demûtqdi^pxio é:uerba côtinuât » Hæc nul tu iterrito nulla tardati uerecudia pferut»nómultu præftât:

-ocr page 31-

PrTmus


o led dto.non fubeft uera uismec pcnitüs ïmiffisradictbus ni TranquinumKrclfquos» Perus ^*'titur:ut qua: fumo folo fparfa fût Icmia: celerius feefludunt: ”*5*®*™ (‘^ ^r^fT^’^ répons uer/ o. r 1 - r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n 'burpnacius fyHabaacuto acccntn

aimitata: fpu:as herDuia: ianibus anltis atc melle nauelcut. norerur uta prætenrodiftinguaf» Placet hæc aniscompata«deïde ftat ^fcótus^dmiratio decre fcit.Hxc cu aiaduerterit:pfp»ciat deücepstquoniâ mó tracht dus fit difcétisanimus.Sütqda'nifi iftitens:remifii«quidâ in fia fdignâf«quofdä cótinet metus: quofdä debihtat.ahos có tinuatio extudita alüs plus îpetus facit.Mihi illc detur puer: quem lausexdtet:qucgloria iuuet;qui uicitus fleat.hic erit alendusambitu«hunc mordebit obiurgatio» hunc honor ex citabit.in hoe defidiam nunquâ uerebor* Danda eft tarnen oibus aliqua reinifliotnó folaqa nuUa res éï qua: pferre pof fit cótinuü laboré:atque ea quoquc qua: fenfu Siafa caret: ut feruare uim fua poHintiuclutquiete alterna retinetur : fed q? dudiurn difcedi uolutate.qua: cogi non poteft : eóftat ♦ Itaq^ amp;nbsp;umu plus aßerunt ad difcedu renouati ac récentes: SC acri orem aium,qui fcre neceflitatibus repugnat,Nee me often/ deritlufus in pueris:eftÖC hoc fignu alacritatis,nequc illu tri fté fempque demiflu fpare polfim eredla: circa ftudia metis fbreicu ihoc quoque maxime naturali actatibus illis ipetu ia eeat«Modus tame fit remiftióbusmeautodiû ftudio^ faciât negatæ;autoeiicôluctudmc nimix.Sût etiâ nônùlli acuédis pueroKigcniis nô iutiles lufus:cû pofiüs iuicé cuiufeûq; ge neris quæftiûcuIisæmulanôMores quoquc le iter ludendû •fimplicius detegût:mô nulla uideat ætas tâîficmarquæ nô ntinusquid réélu prauûque fit di(cat:tû uel maxîe forman da:cû fimulâdi nefeiaé:ÔCpræcipietibus facillimecædit.Frâ gas enicitiusq corrigas:quæ i prauumiduruerût « Protinus crgo:nequid cupide:nequidiprobe:nequid ipotenter faciat; monédus e puer.Habendûqj î animo fp illud uergilianum. Adeo a tenenscofuefeere multumeft.Qcdi uero difcétes:qq Si receptû fit:00 Chryfippus nôiprobet:minime udi.primü.' quia deforme ac feruiIe é:ÔC certe quod côuenit:fi ætaïc mu tes iniuria.deideep fi cuié mes ta illiberalis:utobiurgatione oô corrigatunis etiâ ad plagasiut peflîma quæque mäcipia; durabitur.Poftremo.q? ne opus erit quidé hac caftigatiôe: fi afliduus ftudioçiexaâor extiterû,Nûc fere negligentia pas dagogoç: fie emedari uidctur:ut pueri non facerc quæ reéta


Quidam imperia indignentur» ut fit indicandi modiindignantur Icgendû cOtnon indignentur, hoc eft molefte feruntkEuautem nota


da locutionis figuraJndignaturm» imperium qui fe indignum putat cuiimperctur» Extundit » hebe-' tac ac quodam modo torpetes ac ftupidos reddit» Retinentur » có ßruantur»Qijod uero quidam re tenduntur:legunt:nó proccdit: cu de omnibus inanimatis nó folum dearcu loquatur»tametfi ad ilium Ouidii fenfum alludere uidearur* Arcus amp;nbsp;arma tuætibi fût imitât da Dianæ»Si nûq cefTes tedere moi lis erir, Quâq illud receptû fit:lo


CO


amp; copu


lain uetufto exemplari emendate legitur:hoc modo » Quâq amp;nbsp;recez ptum fit amp;nbsp;Chryfippus non iproz bcuin côfuctudine uero ait cflere


ceptum:ut pueri ucrbcrentur, Vn de amp;nbsp;Horatius plagofum uocat oc bilium grâmancûÂ luuenalis in/ quittEt nos ergömanu ferule fub diximust Ferulis nanrp K feutids pueri uapulabantUn libro aût que de educandis pucris fenpfit Chry fippus:hoc pccpit :ut pueri uapuz larct, Afliduus ftudiorû exaCtor


extiterit» In uctufto codice redhz us fcriptum elfe uideturadftiterif* Oportet enim pædagogû afliduc pucro difeenti afliftere» Videnz turn liftera erafa uidetur eft legen du:ut fit:ncgligentia uidef» Qui pudor refrâgit animum amp;nbsp;abucir» hoc eft fradtum ^abicdium rcdz dit» Rcfringit autem ut infringitc legendum,In compofitione nâqt hoc uerbum frango: ut multa alla a in i uocalem mutare foler* là


Uerbenbus coegeristquid iuucni facias:cui nee adhiberi pot his mctus:0Cmaiora difeeda futf Adde.q? multa uapulaiiba didltidformiaiamp; mox uerccudix futura faspe dolore uel me tu accidut:qui pudor rcfringit animuamp; abiicit:atqueipfius lucis fugaamp;tediu diZlatJadimioricIigcndis cuftodum Si præceptoç: moribus fuit cura:pudet dicerein qux pbra nc fandi hoies ifto cxdedi iure abutatur»qu5 dçt alüs quoq; no


fi minor eft in eligendis D litrera afcripta deligedis in prifco rede lcz j ^^^^ gitur exemplari» In quae probra» nagifia»Nam probrum propne fla gitium fignificattquis interdump dedccore ighominiam accipiatur* Indefit exprobro uerbum»quod fignificat qualecun^culpam pracz cipueç ingratitudinis impropero Opprobrium uero quod probro fimile eft fignominia dcdeculqifiz gnificat»Horatius»Sic tcneros aniz mos aliéna opprobria fxpe Abfter rentuiciis»


-ocr page 32-

Liber

, Rfmus-in coiPoHcag 6: legere Ôi Ifcribere didicerit puerradgrâmaticæ dodores mittendû eepræ p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cipit Fabius»Grâmatichn.dicunt:quigrämancâdoccr»Admoncnsniit Fabius quo modo grima ticam docendi fmrpueriipulchcrnma quædam cômemoratad grâmaricâ ipfam fpcdantia » Vri' de ét de grâmahea mfcribitur hoc capuc : non aut ut quidam deprauarunt Artium fundamentû grammaticam * Non enim hoc folum eolligiturifed alia quo^ mulratcû ulque ad illud caput protcndatur: quod in feribitur» Deofficio grammaticuquis qdâimperite ad modû in mulra capitula diftraxeritneptafgj infcnptiôes appofuerinr» Qu^ fröre ,pmittitkhoc ê latinus patetq prio afpedu uideaf»Eft aûtfûpta trâilatio a qbufdâædificns : quæa frôte angufta uidcnfiiteriusdtam

nûg occafioné hic miferoK metus.Non morabor i pte hac nimiû:eftquod îtclligitur.Q_uarc hoc dixifîe fatis efta æta té ïfirmâ amp;nbsp;üuriæ obnoxiâ nemini debet nimiû liccrc. Nue

dit cmédata Icdio»Enarrationé le/ gédû é» Nâ opa poeta^zicû exponû rur ^prie enarrari dieuf» Éthis omnibus pmixtû iudiciü : quo q/ dâ itafût Feuere ufu ueteres grima tici»Nôabfq? errore é hic quoqiloz eus» Non»n»qdâ fed quidé legendu cétûex rôncitu exantiquo cxéplari collegi» Virgula it ea céforiaiq ue/ .teres grâmancifutufi:obelifcus a la tmisquoepdfinô môagræcis ;qdî fimilitudiné parui ueru at^ acus fi surara mdet » ößjgÄöcrm» ueru df» Vndc oßjrÄibKöcr hocc obelifcus p dimlunone dducifgt;Hac uirgula aûtea norabanfcarminaïquæ Falfó aliéis î fcrerét opibus:Ariftarchus ucrogrâmaticus ea maxieufus fuiT fe dfiiis uerfibus notâdis:quæ ho merinouiderenf» Et libres q fai fo uideréfiferiptitâq fubdiricios fu mouere familia pmiferît fibi»hocé iibros qui falfû præ fe titulû ferrer: tiq fbditicios ac nô^prios eius cui î fenbebât : a numéro alio^ q uere jpfius cénr remouent»Vt u qs rhe/ ronci ad Hereniu Ciceroni falfo î

quibus iftituendus fit artibus:qui fie formabiturtut fieri pof fit orator:0CquæÎquaqueætate ichoanda dicere Îgrediar» De grâmatica

Rimusî eo qui legêdi feribédiq; adeptus erit facul

p nbsp;nbsp;nbsp;taté^grâmaticis é focus.nec refert de græco'an de la

tino loquartqq græcû eße prioré placet ♦ Vtriq? ea dé uia cfl.Hæc igitur ^feflîo cû breuiflîme in duas ptes diui datur:reéte loqndi fciam:amp;poetaçi enarrationé:plus habet in reeeßüq frôte promittit.Nâ amp;nbsp;fcribendi ratio côiûéla eu loquédo éîK enarrationé præceditemédata Ieélio:Et mixtû his oibus iudiciü é,Q_uo quidé ita fut feuere ufi ueteres grâ matici:ut nô uerfus mô céforia quadam uirgula notare;ÔC li^ bros.'qui falfo uiderétur îfcripti:tâquâ fubditicios fummoue re familia pmiferît fibi:fèd auélores alios î ordiné redegerîtt alios 010 exemerît numero.Nec poctas Icgiflè fatis eft»exctl tiendu oê feripto^ genus/nô propter hißorias mó:fcd uerbaZ quæ frequéter lusab audioribus fumût,Tû nee citra mufieé grämatice pôteé pfcdlatcû ci de metris rhythmifq; diccndu fit.Nec fi róné fidci^ ignorcttpoctas itclligat:q(ut alia omitz tastonésortu occafuque fignoy in declarâdis tpibus utûtur» Nec ignara philofbphiæ:cû^pter plurimos i oibus fere car minibus locos ex frima quæftionu naturaliû fubtilitate repe titosttû uel ^pter Empedoclea in græcis:Varroné ac Lucre tiû flatinisîqui præcepta fapfæ uerfibus tradideiût»Eloqué tia quoque nô mediocri é opustut de unaquaque caç^ ^quas demonftrau^mu^rc9^ dicat ^prieamp; copiofe»Q_uo minus lunt ferenditqui banc artemtut tenué ac ieiunâ eauiHantur» quænifi oratoris futuri fundamenta fideliter ieceritt quicz quid fimftruxeris corruettneceflària pueristiucûda fenibusî dulcis feerctofô comestôC ciuæ uel fbla omni fludios igénéré

fcriptd a nécro libropz eius fémo^' ueft;du(ftusamp; ftilopuenh amp;nbsp;præce

^ prop/ diffîmilitudîe:amp; uerbisqbus e Cicero nuq é ufusgt;Nâ fi GcIIio cre dîus:ncmo ex iis,q larie locuti funt uf^ ad ætate Augufti ufus é iis no mîba folœcifmo ac barbanfmoiq bus qdéillius opufculi auótor:qfqs fuit(virginfûauc non fuifleutqdâ putâtcôtenderî) in quo uolumme ufus eft.Sûpta eft aûttrâflatio ano ■ .t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n.t this ac nôlegitimis filiis amp;nbsp;fidiciis: dulcis fecrctoç4 comestôC quæ uel fola omni iludio^i genere q ^prie fubdiricii dicûtur: q iurea

familia legitimoji fumouentur» Scd aurores alios in ordiné redegerintdn ordiné redigcre cft autdore Pri fciano inrer uiles amp;abieflos aliqué cônumerare» Contra e numéro eximere cft exiraiû atqi egregid Si fingu laré aliqué conftituere» Quæ frequéter ius ab auólöribus fumunt » Quædâ ucrba iccirco elegantia iudicâ rur:^ illis dari aurores utuntur» Tu nec citra muficen grämatice pór eé pfeda : cd ei de metris rhythmic ^ difcendd fitigramatice cu fit nominandi cafus:Fine diphrhongo fcnbi debenDifïert»aütmetrü a rhyrhmo g» merrücerta qualitate ac nucro fyllaba^remporu^ fmif ccrtifcypedibus côftatac claudirur»Rhythmus nero répond ac lyllaba^ pedüqjcongeftionc in infinitum multiplicatur ac profluir»Eft»n»rhythmus pedum téporu^iundura fine modo»Mctrûauteft pedûiundura numero modo^ finira» Turn uel proprer em/ pcdoclca in græcis»Varronem acLucrctiu in latinist qui præcepta fapiétiæ uerfibus tradiderunt»Empedo^

-ocr page 33-

Primus

des fîculus Pythagorkarphilofophiæ dogmata carminibus complexus e^Huncfmitatifunt ex latinis Var to Attacinus atç Lucrenusrqui res phyficas carminibus defcripferut* Q^o minus funtfercdi qui hâc arte ut tenue ac ieiuna cauillan^CauiHari eft falfis argumetis uti ad aliqd ^bâ^»Vnde cauillatio quae amp;nbsp;cauillu diciftquod fophifma græceappelhf» Neqs igit ranqparua faftidiat gramatices elemataJmpite qdc hocca put a fupiori:qd de grâmarica ifcnbit :uidcfcc diftîôtû:cû de prima pre gramatices hie tradeuSonolétia ue ro nouo^i librario^ fadJce diccre:ut huius capitis idex côtextui félus iterponeret : nifiiuetufto illo cxcpla ri fic legerefun margineauté rede fcribcre^Dc lnsjFabii uero Quin tiliani audoritate feruius gramati cus in fecuda Donati arte male fen fifle aperte coarguitur : cumiquir» Plengtartem fcribentes a Iftteraji tradatu ichoaueruntiplcriq ? a uo/ cc»plcrig? a definitione arris gram/ maticcs»Scd omnes uidétur erraP

plus habet Open’squam oftentan'onis» Nequis Jgitur tanz quam patua fadidiat grammatices elementa:non 'quia ma gnæ fit operxeofonantes a uocalibus difeemere : ipfafq; eas in femiuocalium numeç: mutarumqj partiritfed/quia interi ora uelut facri huiusadeutibus apparebit multa rerum Tub tilitas:qua: non modo acuere ingenia puerilia /led excrcere


altiffimam quocu eruditione ac fcientiam poffit * An cuiufli foNon cnim propriam rem officii ktauiiseftexi^re littetaramfonos.'-non hercule magisq «■‘’■’a»«““*'« eSemKeum neruorum«At grammatici faltem omncs in hanc defcendet rcrum tenuitatem:defint ne aliqux nobis necedarix litterx: noncum grxea fcribimus:tum enim ab iifdem duas mutua

oratoribus : amp;nbsp;cd philofophis» Na de litteris tvadareamp; orator poteft» de uoce nemo magisq philofophi tradant » Definitio Ariftoreli com munis eft» Vnde proprie Donatus amp;nbsp;dodius:q ab odo partibus ora/ tionisinchoauit quxfpecialiter ad grammaticospertinér» Tuporius Scruicu tuo donato in errore efle couinceris turn Fabii audoritate:

inur:fed proprie in Iaonis:utihis feruus SCuulgus xolicu di gama defiderat tSCmedius e qdâ u SCi litterx Ibnus.No ent fic optumu dicimusjut opimum Sc here neq;e plane neq;i audif»An rurfusalix redudet:prxter ilia a(piratione:qux fi

quide grâmarica tradans a litteris ichoauintum rationc»Vndcenim magis tradatus fui initiû furncre debet grâmaticus:q a quibus nomen ac cepit ram apudgrxeos qapud latinosfNa qué graeci grâmaticû onto tov ypaauxocTóv.hoceft a litteris: eu lannilirteraroreab iifdé Ins appellauerc» Velut facri huiusJoco facri mihi facrarii legédü uideput enim fa cro^ repofitonazqux facraria dicunâîteriora quædâ loca habet arcanis dicata myfteriisnra gramatice:fi dj ligenter ifpiciaf:inulta in fe occulta cognitu^ pulchcrrima hfe uidef» An cuiufliber arris c exigere Ifa^ fo nosCAuris loco arris legédü eße non exéplar mö prifcü:fed ró quoep didat»Auribus na^ Ifa^ foni diiudicä tur»mulripliccs uero ené Ifa^ fonos facile eft ex Prifciani libro primo colligcrc Singulx na^ uocalcs denos ar^ena plures fonos hfc dicüfgt;utputa.a.breuis qttuor habet fonidnascuafpiraf amp;acuif uel grauaf»amp; rur fus cum fine afpiratione acuitur uel grauaturut habeo habcmus»abeo abimus»Lóga uero eade fex modis fo natreü hét afpiratione amp;nbsp;acuiT uel grauaf uel cireufledif ut hamis hamo^ hamus»8C rurfus cü fine afpiratoc acuitur uel grauatur uel circuflcditurmt aregt;ararum»ara»Similirer alixuocales uariis fonis ab antiquis pro/ ferebanf»Id quod nequaq hoc réporecuftodif»Quis»n»nuc fignat differétiâ pnûciâdo iter legit prxfentis0C: legit praeteriti tcponsfCerrc nemo»Ex prifcoru ucro pronuciationcuocalis cuiufcp quantitas percipiebatur» Tûc enim ab iifdem duas muruamur.Duas littcras a graecis mutuo accipimus ypfilon amp;nbsp;aquibus in no minibus duntaxat graecis utfmur:nunq in latinis» Vtin his feruus amp;nbsp;uulgus xolicum digamon defidcralt; tür»Digamaredius legcretur»Eftaurem lirtcra fic appellata a figura:quod duplex gama uiderctur» Peculia/ ris ucrofuftaeolicx lingua::0C uauab ipfa uoce refte Varroneac Didymofuitappcilata»lnterdu aurem pro fimplici confonanteanrerdum pro duplici fuit acccpta:quemadmodum u confonans apud nos:ut At uc^ nus amp;nbsp;audiui»Qqidam amp;nbsp;præcipue Claudius Cxfar putarunt littcram hanc latinx linguæ maxime nccef/ fariam in fcribundis praefcrtim huiufmodi nominibus Seruus uulgus amp;nbsp;fimilibus» Craffior cnim fonusq fit u confonantis ihuiufmodi nominibus pronunciandis nccefrarius eflc uidetur:ac talis fere quali utütur germaniin profercnda u confonantc:qui fane proximead fonum»f»littere accedit » Eft uero candem figura qua F littera fed inucrfa»hocmodo»qgt;ut in multis etiam num infcriptionibus cernitur cum alibi: rum Roz mx»Scrqus qixit hoceftferuus uixit»Vcrum claudio morruo hanc omncs ut fuperuacuam repudiarunr»

Non enim fic optumum dicimus ut optimum»Sic quidem fere corrupte legitur.Cum enim cxem plis Fa bius oftendere uelit:mediumeffe quendam u amp;iuocalium fonum non unum nomen: fed diuerfa fubiieiz

at oportet»fedt lirtcra crafa opimum legcndumeftdn opimio naqueiuocalis aperte auditur.In optimo non ira:redmedius quidamiamp;uuocalium fonus» Et here nc^c plane neep iauditur»Mcdiumcire quédam fonum inter c Ôii:nc poetas quidem Iatet:qui ex carminis commoditate modo here modo bcri dicunt» lu^ ucnalis Rcs hodie minor eft here q fuit»Martialis Nolito fronti credere»nupfitheri» An rurfus alls reduz dent fuperftuæ fint:præter afpiranonemtquæ fi neceffaria eft:etiam contranam fibi»Scnfus exigit ut pofcit afcribatur,Siccnim critperfeótus:filegetur»etiam contrariam fibi pofcit»Afpirationi aurem contraria eft» tiAh Si figura ôCpotcftatc»Afpirarionis enim nota in dcxtram tcditgt;Tgt;AHaf ucro in fîniftram hoc modo: b

-ocr page 34-

Liber'

K-^Æx his utiif^ fignu latiniafpirationis notam figurarunt hoc modogt;fi* Ef»Q »quæ amp;nbsp;ipfa quomdam nominum nota efl^Quintus pracnomen hac litterakQgt;fola fignifîcatur» EtnoHrarum ukima»x»qua ta*' mm carere poruimusai nô quæfiffemus»Loco x litteræ anriqui modo»gf.ut legs Icgis.modokCs.ut pacs pa/ ris urebanturJdcirco»x»lirtcra fuperflue quaefita uidetur» Atç ut uocales iunguntunaur unam longâ fa/. ciunt:ut ucrcres fenproresrqm geminadonc ea^ uelutapice utebantunDuo mihi m his fenfibus ddideran tur:cnî coniunfliotöduerbû fenpferût locoiUius nominis fcriptorcskVtcaftigate Icgamus» Aut»n»unâ longâ faciunt uruetercs fenpferût» Apice

uero uocat Fabius notam oblôgâ: quæ a gracis ^oxpcc.hoc eft longs nominaf:qua fyllaba lÔgæ fignifi canturjnterdû igitur duæ uocales iundtæ unâcôftituûtlongâ : ut Dii quibus ipcriû hoc fteterat» Interdû duas ut Cælngt;Ex tribus auté uoca/ libus lyllabâ fieri non poffe côftat: mil ahqua in confonâtem tranfeat* ut Pópen apud âtiquos fenbebaf»

Cum confonantiû nulla nifi ai/ fera frangat»lngcnue fateor me fez plus addubitaile: quid fibi ueUent hxc fabii uerba:multo^ amp;nbsp;daros quidé litteratores rogafle : qui mi/ hi quae fentiebant retcrentes mini/ meiâtiGacicbanrægo uero tandéî hâcucniopinionc: utexidimc du/ as quidé eafdé uocales ira inunam fyllabâ polTc copulari:utuno fpiri/ tu pferanf’:quéadmodû i his abiv cirnnncit.Côibnâtiû uero nullâ ira pofié in fcipfam coire : ut nô altéra frâgar:hoccn:utm ,plarioné altc/ nus uim ac fond non diminuat;ab rag’ feiûgafut Iitrus»addo»fugge/ ro àc fimilia» Coniicif»n»eft:amp; ab illo iacir»Et copula ut redûdans ui def cxpungéda» Sciat etiâ Cicero ni placuille aiianam q; gerninatadi» fcribere» Aiio maiiamç legedû eft» ficq iin antiquo exéplart fcriptû eft Hocauté Cicero in oratore præci/ pit» Quæ cd quibus cognatio»!â ta eft iter litreras fere oés afïïnitas: utin alias alia: cômutentur»A nâ^ breuis ucrttturin i breuémt facio inficio»b in c ut fuccurro»m in b»ut fcânum fcabellûumeut pinna bi/ pennis»! in x urala axilla.mala ma/ xiila»uelü uexillü ac fimiliter ahæ»

ncœfïària ê:etiam contrariam fibi expofcitîôC,q,quæ amp;nbsp;ipfa quorudâ nominû nota ctamp;.k.cuius fimilis effedtus fpociefqp nifî q?paulû a noftris obliquai ’ :cappaapud græcos:nûc tan tum in numéro manct.ôC noftrarû ùltima.x.qua tamê care/ re potuimus:fi non quæfiflcmus.Atq; edâ in ipfis uocalibüs grammatici é uideretanaliquas pro eófonatiufus acccpcrit: quia ia ficut tam fenbic :amp; uos ut cos»Atc^ ut uocales iungä/ turtaut una longâ faciût:ut ueteres fcripferetqui geminatio/ neea^i uelut apice utebant'’:aut duasmifi quis putat etia ex tribus uocalibus fyllabamtquod nequit fieri:finóaliquæ of ficio côlbnâtiû fungant'»C^uxret etiâ hoc: quo duabus dcz mu uocalibus i feipfas coeudi natura fit:cu colbnantiu nulla nifi altera frangat:atquilittera i fibiinfidit« Coniicit enim e: amp;nbsp;ab illo iacit,Et»u.qu0nue fcribitur uulgus amp;nbsp;feruus« Sciac etiam Ciceroni placuifle aiio maiiarnq; geminata i fenbere: quod fi e etiamlungct ut confonans»Q_uare difeat pucr:qd in littcris ^priuiquid comunc.qux cu quibus cognatio» nee mircc.cur ex fcamno fiat fcabcllu:aut a pinnaqde acutu IcZ curis:utriq3 babes acie bipennisme iHoçi fequaf erroré : qui quia a pennisduabus hoc ce nome cxiftimant: pennas auiû dici uolût.Ncq; bas modo nouent mutationes: quas afferût declinatio:aut præpofitiomt Iccat fccuit»cadit cxcidit « exdit excidit»calcat exculcat.ôi fit a lauâdo lotus : amp;nbsp;idc rurlus illo

tustSCmiUe alia.fed SCqux redtis quoqjcafibus xtate trâfîcz rût»Nâ ut Valefii amp;nbsp;Fufu î Valerios Furioftp uenerût: ira ar bos»labos»uapos.êtôi clamos xtatis fuerût.Et hxcipfa s litz tera ab his noibus exclufa:in quibufdam ipfaalten lucceflit» na mertare atq^pultarc dicebat:qn fordeü focdufqi,p afpiz ratióe uel firnili Ifa utétcs.nâ cótra grxciafpirare q )folét : ut pro Fundano Cicero tefté qui prima eins litterâ diccre non poflit:irridet.Scd»b*quoq; in locum aliarum dedimus aliz quado unde amp;nbsp;bruges K bclena.ncc non cade fecit ex duello

NeeoRifequaf erroré : qui quia

a pénis duabus hoc nomc effe uo/ lûcpénas auiû dici uolur»Qijia co

iûitio ut fupflua mihi uidefeffe expugcda»Quin forded feduf« uel fimili littera utctesJn excplaribus qdê oibus qux mihi uidere côtigit fie !egit»ucl fimili littera utetes»Sed quid fibi ucI coipnilio hoc loco uelit:pa/ ru mihi liquet»Fabiusnäq japerte fentit prifcos ufos fuifté in his nominibus horded amp;nbsp;bxdus quada alia Ifa qafpirariôc» An igif loco uel difiddiois tortafTe Vau fcribédû eft lt;Sic»n»illud xolicd digSma : ut ri diximus: uocabariEodé uero quo f fono fere ferebaâae fxpius pafpiratiôe ponebariut qclcna ,p Helena» Na cótra grxci afpirare folét 9 ut ^ fundano Chopra grata in côtextueft afcribéda:ut fit»Nâ cótra grxci afpirare fo/ Ier.®. Hac uero Ifa graeci utunf 1 iis etiâ fcribedis noibus qux a nobis cd fferibunf: ut fddanus çovNÀdeNOcr»

Sed ß quoq iin locd alia^ dedimus aliquâdo»undc,pprie amp;nbsp;Bruges St BcIena.Proprie aduerbid ut füg/ find ac fenlum turbâs uidefexpdgédd»Apud antiquos uero B Ifa iterdd,p fut bruges fruges»pofita fuir» Interdu pro afpirationc utBelcnapro Hclcna»aliquâdo pro Dut Bellum pro dqello. Si Bellos pro ducllis

-ocr page 35-

Pn'muS

Qui nâ^ homines dudli appdlabanturteos nonulli bdlos uocabanhHæcautem de ciceroni's orarore fum'* pra Tunnubi Icgif»Quid uero licenus q quod hoium nomina cörrahebär quo eflentaprioraiut dudlQ bellij SicmkDudlu eu qui Pœnos clafTe deuicit Bdlû dixerûr» Quid ftlorii fthtdcpfSrlatû porius mihi uidet lez gcndû*Noibusgt;n»ablkipiéhbus ft iras præponebât uetcres Romani» VndeôC luuenalis Srlarariâ purpura dixit» Sic^ eu alibi rum Romæmulns in marmonbus ueruftis fcriptü côfpiciôftiiribus iudicâdis» Quid dlitteræ cûtquædâ cognatio ƒ Tâta eftiter tamp;: dcognatio: ut quæuocabula ligua latina cumr ^feruntur eadé eu d uernacula a multis end/'

oen

bcllum:unJe JueUos qui Jem Jiccrc belles aufùQ^uiJ ftloz turn fHjtefquef Q^uiJ.dJittcrx cum.t. quidam cognatiof' Q_uare minus rnirumîi aietuftis operibus urbis noJræ.ôC celebribus remplis leguntur Alexander amp;nbsp;CaJantra» Q_uid o.atcp»u,permutatæ inuicemfut Hecoba Ôé notrix : culchiz des K pulycena fenberenturrac nein græcis id tantum notez tur dederont ac probaueront : fic o^ûojeuar quem udyfca fèccrûtæolis ad Vlyxcm dedudtuseft.C^uidfe.quoqj iloz co fuit:utmcnerua ÔCleber amp;nbsp;magefter diuoue uiélore p diuoui. Sedmihi locum Ggnare fatiseft» Nonemm doceo fed admonco Jodturos,Inde in fyllabas cura trafibit:de qui bus in orthographia pauca annotabo:tum uidebit ad quern hoc pertinet:quot amp;nbsp;qua: partes orationisiqq de numero pa 1rum conuenit» Veteres enirn:quorum fuerunt Ariftotelcs Jatep Thcodectcs:uerba modo SC nomina SC cóiunóliócs traz tdidcrut:uidclicct,q-,in ucrbis ui fermonistin noibus'materia: Iquia altcrum eft,quodloquimur:alterum/de quo loqmur: I in cóiuótionibusautem eorum complexu efTciudicauerunt:

mus:uulgo padremaudimus ficgj de mulris alns» Quid oarg? u p/ mutaeæ iuicefut hecoba amp;nbsp;notrix» In exemplaribus guide olbus quae guide mihi uidere contigitfcripm eft notrix;quod licet accornodaru exemplu uideatur :cd tarnen fedc græcis tantu fentire reftet Fabius: puto aliud nomen græcû loco illi/ us effe fcribcndum»Quodnam ue ro illud fir mihi non conftar» Sic ô2LuûJÊùcr que ou2iùOT£a feccrûc æolis:ad Vlyffcm dedudus eft»Si/ cut loco iliius fic iantiquo Icgiruc exéplari»Ex omnibus aut græco^ liguis æolicâ maximcimitati funt lacini.quis igituro^vraëucrlingua 1‘^ cómuni dic3t:maluerut taméæo/ Z^e^gnnn. » lis imitâtes qui où2i.uooêa dicunt nem^ ( Vlyfle rraducere q oly n'em»Qqod nomé cured dupuci ff no fenbaf porius:qcâ»x»non uideo» Quidif equocp iloco fuit » Non pamcula

c quogi i loco fuit:ut Icber»magefter^ Et diuoue uiétorerpro diuoui»Corruprc quidc fic Icgitur » Ncgî»n* diuoue amp;nbsp;düouùfed diioue amp;nbsp;diuouiîegcndû eft» Non præterca loco iliius pro præpofitionis in antiquo le/ gitur cxéplari»Ve^ ne fic quidé öés corruptiones ex hoc loco fublatæ uidenrur» Tâctfi adt quibufdâ audacu lus forrane uideborifiquid de inueterata fcriptura ab aliifcp approbata mutauero:nÔ cÔmirâ tamé : ut hune quo^ locd non emendem » Valido»n,ducorargumcto:ut exiftimem pro uiäore ueroueeffe fcribendd:ut Ie gatur amp;nbsp;diioue amp;nbsp;ucioue non dnoui amp;nbsp;ueioui»Nam ut in quinto no(ftgt;atticai^ refert gellius:in antiquis in/ fcriptionibus nomina hæc deo^ Diiouis amp;nbsp;ueiouis iefléanimaduertebâf » Fabius uero SC ipfede huiufmo/ di urbis {fcriptionibus prifcis uerbafacit»Quare ucioue pro uidore uel grâdi pignore depofito legendd efte cótenderim»Diiouis adtiunbidé exponit gelliusætiâ lucetius appellafiquod nos dieac luce quafi ulta ipfa af ficcret ac iuuarer»Veiouis cotra qui non iuuandi poteftaté»fed uim nocédihaberet : dicebatur»Ita nacy ucio/ uis didus eft:ut uefanós uccordeflt;y uocamus»Veiouis âtædes Romæ îter arcé SC Capitolid fuit.In quo qdê tcplo dei fimulacrd fagittas tenebat:quæ uideliceteffent ad noccndd pararat» Vetcres»n»quopzfuit Arifto teles aten Theodedcs uerba modo amp;nbsp;nomina SC coiundiones tradiderdr»Quihocopus in capita diftixerdt» Ncqi»n»'Fabio fuit hæc curainimiu îperite plerifcy in locis eos fcparât fenfusiqui ira natura côiundi funtrutfi ne maximöflagitio feidgi n^poflint»Ac ne loge excpla petâtur:hoc loco ppofitionis ratio ac porius explana iio:abipfa diuulfa eft ppofitóeddice qui afcriptus eft ircriedo» Cdgt;n»hæc fitppofitio»Qaâq de numero papa côuenit » Huius adt ppofïtóis cxplanatio cotinéter fequcrefancpte nimid ne dicâ infulfeiindex ille»de parti/ bus ofonis»îtcrpofitùs eft»Cômod euerocollocaref ante ^pofirióis ipfius initid»Td uidebitad que hoc pti/ net quo t Si quae pres oronisgt;Qjjaq de numéro papa côuenit»Sed in margine c0modius»Deptid uero ofonis numéro uariæ apud prifcos fuerdt opiniones:d gbus Dionyfius Halicarnafeus i li»decôpontôe nolum fic 1/ qt»Theodedes SC Arift»^ q eo tpe philofophati fdtitres ofonis ptcs ec dixerdtnoia uerba amp;nbsp;cóiddióes» Qui poft hos fuerdt maxime ftoicæ fedæ prici pes ufç adqttuor ^cefferdt ^rätes a cöiüdiöibusarticu!os»Po fteriores deîdeappcllatôcs e noibus dluidétes qncp ec primas ptcs demôftrarut» Aid autSipnola a noibus difidgctcs fextd elemetd hoc ee uoluerdt»Adhucalii aduerbia diuiferutauerbis S^ præpônes a côiddôiba Sd pticipia ab appellatoiba »Alii præterca alias ét qfdâ {portâtes diuifiôes:multas ofonis ptes primas îftituerutj de qbus nô pauca dici poffent»Ari»ucro i libro rrrpi Épx).Hviaâ:hocé de iterpratôc duas fold 0 fcnis côftituit ptcs nomé 6^ uerbd«Theodedis uero nulld opus qdfciâ cxtat Hic adco gratus Ari»fuit;ut denoab eo rheto ricæ arris opus accepit:utTub noie fuoederet fibiç ifcribcrct»qdqdciâfub noie Theodedis emiffd Ari»{ rhe toricis ad Alcxad^a nó fine Si fua SC Theodedis difcipuli nota rcuocauit fibi$ arrogauic : dicens ut fcriplv bü

-ocr page 36-

Liber

mus in Thcodeâis rheroricis# Videlicet amp;nbsp;quod in uerbis uim fermonis । Et copula ut fenfui môleda era deda uidefUn uerbis uero eé uim fermonis hie apte coHanep nullapfedtaoro cicra uerbu cé pór» Quas cô^ uîdtôes a plerifçp dici fciô»Côuidtôes uocatQuitilianus:qs plcriç côiûdtôes appeliâc:qa lyndefmos ad uerbû trafierf côuidtio fiue colligatio»Quarc in couidôibus paulo fupius legédû ê» Mofter ferme articules nô de fideratUn fcrmone gdc latmoamculs nô utimur»Scd î ucmacula ofoné:quac nÔ lauma fed barbara é: ferqué tiifimeipos admittimus» Vt Aridarebus Ôi xtarenfa Palæmô»Aridarchusgræco^ grâmatico^ diligétip fimus ôd»Q k Kemius PalæmÔ Vi cétinus uocabulûfiueappellatôné

quas conuindlioncsa pîcrifqj dici (cio. Sedhæc uidetur ex fynddmo magis propria tranflatio.Paulatim a philofophis maxime ftoicis auddusefl numcrus:ac primumconuindtioZ nibus articuli adicéb.poft præpofitiones. nominibus appel latiotdcinde pnomentdeinde mixtum uerbo participiûupz fis uerbis,aduerbia. Nofter fermo articulos non defiderat:

rioi fubiecerût:quæ abaliis diucr fa putabanf.Noménâ^ jjpnû ec bois cuiufqt dicebât»Vocabulûaût fiueappcHationéaliis reb^attnbue bât.Nomé nâg i ut dfmir Scaurus: cuius meminir gellius:cft qdexp^ pria culufqjdna pnûciaf : ut lupi-' ter. luno» Scipio. Paulus. Appella/ tio ucreccôis fimiliû re^ enucia/ tio;ut uir.fœmina.mâcipiû.uoca/ bulû équo res uocis fignificatione pnuata enuciaf ut lauisarbor. Ac u qaliud nomculiud uocabulû fa^ dût nouugt;Noué legédum eé:ur ad près oroms referaunemo nô uidet

Adiiciebanramp; alîcuerationem» Aßeuerare é aliqd uoce amp;nbsp;gdlu ap probare. Qui ucro bac utit uoce. neu fedoloieaneuerat Sed mento Îterieclio eé céfef. Etattradboné. hoc en côtraôlionê;ut Fafccatim p fingulos fafees ut uiriti pfmgulos uiros. Côpédio morarur.hoc c. breui uia dedmadi tradita pueros remorâf ne,pficere poninr»Quod ïcratequoçnfa utinam nô neret» Atq figsbC didiccnt fans.Arqpti cula obiedôibus qdê pulchre côue mr.Sedcû hic nuUaütobiedhotq lÿllaba crafa at legaf:qdipfiquoç Côpônt côgruit hocmodo.Arfigs. et qd nô minus deefTe Kerl folct amp;nbsp;uolucrir docere qua? didicir.Du aß^copula9 ^quæ huieféfui îfût po ftenor urfupfluaéexpûgéda. Nô entcôtétus tradereioibus triage/ ncra.Noîbus ,p oibus feribédû cd. Mec ftati diligetc purabo»In ueru Ho excplan minus qdê reôtelegif côputabo.fed facile emédaf. llla.n.

ideoqj in alias partes orationis fparguntur. Sed accedit fu/ perionbus interieôh'o.alii tamen ex idoneis dûtaxat audio/ ribus oôlo ptes fecuti funt:ut Ariftarchus:ôô ætatc nfa Palx mon;qui uocabulum fine appcllationcm nomini fubiecez rut tang fpecies eins.Atüq aliud nomê:aiiud uocabulû fact untnoué ni hilominus.fuerût.quiipfumadhuc uocabulû ab appdlatiôe diducerétmt eilet uocabulû corpus uifù tacluep maniièftû:domusîlcélus;appellatioîcuiuel altc^ deert : ueï utrûq^:uentusicælum;deusiuirtus.Adiiciebant ÔÔ arteueraz tionéîut heuramp;attraélionéîutfafceatKquæ mihi nô approx bâtur. Vocabulû an appellatio dicenda fit espoo Myopia Ôi fubiieienda noî:ncc nc:quia parui refertdiberum opinaturis relinquo.Nomina dedinarc ôi uerba in primis pueri fcianr. neq enim aliter peruenire ad intelledû fequentium portunt; quod etiam admoncre fupuacuû fucratmifi ambitiofa fertiz natione plcnq? a porterionbus incipcrent:amp;^ dum ortentare difcipulos circa ipcciofiora malût:compcndio morant .At fi quis;amp; didiceritfatisramp;L qd nô minus deede iterim iblet:uoz luerit docerc:quæ didicinnon erit contétus tradcre in nomix nibus tria gcncraiâ^ca quæ funt duobus oibus ue cômunia* Nec rtatim diligenté putabo:quipromifeua : quæ epicæna dicuntur ortcnderit:in quibus fexus uterq; per alterum apz paret:autquæ fœminina pofitione mares:aut neutrali fœ/ minas fignificant:qualia (unt muræna amp;nbsp;Gliccrium. Scruta bitur mille præccptor aceratqj iùbtilis origines nominum: quæ ex habitu corporis:utruffos longolqi feccrunt. Vbi erit aliud fecretius Syllæ:Burri: Galbæ: Plâci: Pâfæ: Scauri T'*^

cô præpô î eu ^nomé refingcda c» hoc mÔ.Nec flati eu diligété puta/ bo. Scrutabif mille pceptor acer at™ fubtilis origines noîum : quæ ex nîtu corpis ut Ruffos lôgofgt feccrût.Vt pticula mihi ex loco fuo talienû trâfpofita totû hûc fefü eöfutv dere uidet. Ante rclatiuû igit collocara pfpicuû eu aprûqt redder.Sic.n.lcgcf.Vt quæ ex hîtu Ruffos lôgofqt

feccrûr.Ruffi aût a colore ut lôgi a lôgirudine corpis fuerccognomîari. Vbi erit aliud fccrcrius Sylle.Burri Huieféfui aliqd loco aliudi^ unde pticula:quæ ptermiffa éiafcnbéda uidef:ut lcgamus.Vbierit aliqd fccrc ttus:undc Syllæ.Ôurri.Galbæ.Vnde ât fylia originé ducat Macrobius Ii.prio fatumaliû fie referr.Bcllo.n.pu nico hi ludi primûex Iibris fibyllinis fût îftituti fuadete Corn.Ruffo:g ppterea fibylla cognomiatus é.amp; po ftea corrupro noie primas cœpit fyUa uocari. Burnacolore ruffo pyrthi græce dicûtur.galbæ a colore auis quæ galbula df.Suetonius aût î uita ^albæalias quocp huius nois origines refet. Plâci g fupra modû pedes pianos habet; uoeâtur aplaas^NaPlacæ tabule plans dicunf. Pâfæ ab laris pedibusat^ apris dicunGPâlu

-ocr page 37-

Primus

»n*aptü fignificat» Scaurf g emincnonbus funttalisappcllanf» Agrippe qipedes nafcunf ab ægro partu ff denoiathNâ ut inqt Plynius fedm naturae ut icaput näfcamurdpedes ucro efferamur k Obiter q pre mor/ tuo óéauo uiuo gignif appellat.Vopiftus dfqegeminis altero encdo icolu mis edit. Cordus qfero nafcif» Vndc amp;nbsp;corda Fruméra dicunfguæ feronafeunr»Columella » Autunale fœnû Cordû uocaf» Pofthumus pofthumationê pris narus uocat »Cottæab iracijdia ôi toruitatcoris diôti fi4t»Eftaûtcû duplici te feribédû nÔcû dt ne pticipiû ce crcdat.Scipio a Scipionehocé baculo appellaf.Qgi.n.pnmus ficé didus baculo înite baf» Léatusa frequéti lænæ ueftis

taliaqi.6d ex carunafcétiûihîc Agrippa êf Opiter amp;nbsp;cordus 0^ pofthumus erunttSi ns quæ poft natos eueniut:undeuoz plieusdà cotta:Scipiones:Lenates fera fût SC ex uarns caufis» Gétes quoq; ac loca SC alia multa repiasiter noium cas Jn fcr uis ia itercidit illud genustqdduccoaf a domino : undemar ciporestpubIipores.Q_uærat étritnc apud græcos uis qua: da fexti cafusÄ apud nos quoqtfeptimi. Nacudico hafta peuftitnon utor ablatiui naturatnec fiidégræce dicâ datiui. Sed in uerbis quoqpqs eftadeo iperitushit ignoret genera amp;nbsp;qualitates amp;nbsp;pionas amp;nbsp;numéros;Litterani pene ifta fût ludi amp;nbsp;triuialis fciétiæJâquofdâilla turbabût:quæ decliatóibus nô tenet «Nâ K quædâ participia an ucrbi appellatioes fint, dubitari potefttqa aliud alio loco ualetmt ledfus amp;nbsp;fapiens. Q_uædâappellatiôibus fimilia:ut fraudator:nutritor, lam itur i antiquefiiuamónc pprix cuiufdä rónis eftfNa quod mitiû eins inueniasfeui fimile fletftaccipimusaliterjut Pan/ difïterca domus oipotentis olympi.aliter ut totis ufqj adeo turbat agris.Eftetiaqda tertius modus : ut urbs habitatur: unde Sd capus currit :amp; mare nauigatur.Pranfusquoq; atq; potus diucrfü ualétq idicat.C^uidf'q? multa uerba nó totu öcclinatióis ordiné fcrûtfQ^uædâ ctiamutât :utfero i præ tcrito,Q_uædâ tertiæ demû pfonæ figura: dicût :ut Iicct:piz get,Q_ua:dâ fimile qddâ patiûtur uocabulis i aduerbiû tran feûtibusiNâutnoetu amp;nbsp;diu:ita:amp; diiftu ôiTadlu ♦ Sût.n.hæc quoqj uerba pticipialia qdêmô tamé qualia diéto faeftoq;« | la cû ois oro très beat uirtutes:utemédata:ut dilucida:ut or/ ç nata fit:qa dicere aptc/qdépræcipuû:plcriqi ornatui fubiiz c ciûtitotidé üitiaîquæ fût fupradidhscôtraria: emendate loz quédi regula:quæ grâmatices prior é pstexammet. Hæc exi 1gif uerbis aut fingulis aut pluribus»Verba nûcgeneralf ac/ dpi uolo,nâ duplex eoK itelledtus é.alter q oia p quæ lermo

ufu quæ græee xAaiva df dcôs ce credibilec. Sera ff amp;nbsp;ex uariis eau Fis.Hicc diftiguédû ne féfus côfun danflatqi ÔL copula é eradéda» ac fe rani p fera feribedû.Seraniaûta fc redo fût didli.pnmufg? oium Qui tius Cincînatus»de quo Verg.Ec te fulcû feranc ferété» Géees quoqt ac loca amp;nbsp;alla multa repias iter no/ minû câs»Germanicus»n»a deuidtis germanis e appellatus» Bcalearicus a Balearibus ifulis fubadtis: ut Cre pe verpik ticus a Creta domita » Coriolanus a Coriolis uolfco^ oppido.Ciccro nés a Ciccrc.Fabii a Faba» Lentuli a 1ère legumîbus optimecolédi fue/ re cognominati» In feruis iâ îrerciz dit illud géus qd ducebat a domio Vnde Marcipores.Publipores. Pu/1 er fæpifTime feruû fignificat» Cum1 noie igif dominiapud prifeos pu/s er côponebaCficçp unû nomé elfi/^ ciebaf:ut Marcipor Mareipuer.Pu? blipor:PubIii puer» Qqæ fane noia ut iqt Plynius maximapræ fe ferik uerc^ frugalitaté:ut q fingulis m5 feruis cént côtcti» Quærctet fit ne apud græcos uis quæda fexti cafus amp;nbsp;apud nos fcptimi. Ablatiui natu ra eft fcpare atœ diuidere» Cû uero dico haftapcuflî:nulla fignificaf fc patio»Iôqiuidef cé Uis quæda fcpti mi cafus.Üanui quogt uis ac pro/ prieraséaliqd alicui fiue boni fine mali mbuere.Cûigif græce dico TÂÂôpecTiËTuŸàihoc c.hafta per euffi nô utor datiui natura. Sed in uerbis quoq?gt;Index hic aferiptusé oino eradédus»ac loco eius De uerz


bis é afcribcndû»Quâq ipite hic de grâmatica tradtatus in uaria capita fucrit diuifus. Lfarii pene ifta fût ludi ac triuialis fcîæ»Lfarius ludus df:ubi Ifas pucrï docéf»Triuialis âtjciaeaé:quæ i triuiis tradit :qlis Irapci ipajê dodtrina. A triuiis nâçp triuialis appellaf:Nôaûtut qdâ fatui putât g. très artes côtinet grâmaticâ.dialc 3 dticâ.rheroncâ. Nâ amp;nbsp;quæda pticfpia an uerbi appellatôes fintdubitari pôt qa aliud alio loco ualer:utledus C amp;nbsp;fapiens.Caftigate in prifcoexéplari n Ifaafcripta legifualét:utad pheipia amp;nbsp;uerbiappellatôes referaf»Hæc »n»alid alio loco fignificâr» Quid at uocet fabius uerbiappellatioes qri pôt. An nota quæ nue uerbalia uo/ câf îrelligamusî quot;nbsp;Nâ qdinitiù eius îueniasùnitiû uerbi id éqd græci thema appellat» Itur uero carcre uidcf ïitio»Na neep io neep iorïucmt.unde if deduci uidef» Ena qdâ tertius modus:Éftuerbü mihi huic fcfui de/ cé atep afcribédu uidef;ut Icgat.Eft ét qdâ tertius modus» Prafus quoç atqipotus diuerfü ualétg idicât»Prâ fus ac potus móadhue mó accipiüf paflïuc:ut luuenalis epota^flumina Medo Pradétc» Quædâ tertiæ de rnu pfonæ Rguræ dicûf ut licet piget»Figura loco figuræ legédû cé facile é uidef»Qui ucro hteo îuêiri putât: tâh uiri audloritatc refellûf» Sût»n»hæc uerba pticipialia qdé»Didlu amp;nbsp;fadu fupma fût fine pticipalia uerba quæ cû fimilibus î côtextu ofonis ne^ cû uerbis neep cû participiis iûgunf:fedcû noibus dûtaxat adicdliuis b iii

-ocr page 38-

Ut pufehru di^u honenum fadlu» Emédare lo^ndi regulæquæ grâ mances priore ps:examîeu Regu' la lcgédûê:ne uerbu examiner no/ minanuo fuo fraudefkDeoi uero pKipirofoncnÔ de oratoria môgt;Po Hea^anoia declinarc ac uerba pu/ E^ÉHi^ nbsp;nbsp;er didicenrrrûc Rrucre oroné icipr

eu Vni uerbo fæpius umû.Nô fæ pius fed poriusI^édû uidcf* Sola équæ notari pofut uclut uocaliras qua; Eult;póvia dûElcgâtius a Fabio rülpöviocuocaliras trâfferâq a Pri/ 'Z^e barbtwif feiao boni fonoritas» Quidhic p mu ce ßlcenOno Wiflb fâriopis dignûfSic qdé refte Icgi mihi uidef:quis îantiquo exé/ plan'pmißbr Ifa raferipra Icgatur» Infra hæc:quæ pfitcrm cômeran oils uulgara futxôfiftetUntra no J/ fra legedd eé facile diiudicabit:q fci er infra oppofitum hfe fupra»lntra ucro amp;nbsp;extra cc côtraria . Intra haec igif legaf hoc ctiis cofiftet neq? ex tra çaegredief quæ pfefToßz come tariolis uulgata für» Vt feriez quo rotæ uîdûâdici folet cirhus:qq eo tanq recepto unf Perfius» Hifpand qdé eé uocabulu apte aflem Fabi/ us»St’d graeci id fibiuendicar»apud quos idé ferry Ketveoi appellaf.Per/ flus ucro in faryra qnta co unf» Na quis properequis remonc fubuno uertétc fefe fruftra fedtabere eäthd »»»H-^ 'Gü rora pofteriorcurras» Sicur ca tullus ploxcnu circa padu inuenir» Ploxenü uocabulu é circûpadanæ regiois pcculiare:quo fignificaf ca/ pfaiy ïcifio ar^ ipa capfa,Eo taq la/ tino unf Catullus ueroncfis:cü iqt Gigiuas ucro ploxeni hétuereris» Cafnaraffedatoregallia dudlü é» .ifTfriAtcv Affedtarorqdéin illo ueteri codice icgif»amp; redamp;qdé:utid quoq iuer/ bu i orde labieni eé iteHigamusmi/ dcGndabienus de quoda fene pucl læ affedlatore uerba facerc. Na caf/ nar gallorü ligua fenex dfquisapd fedïPópciu olcoiy. IcgafkQ uod ue/ ro affeclatu fcre ab oito Icgafmihi n3 ,pba6cu manifefte redundet ac fupflud fir»Oïa na^ uerba pegrina afftdlari dicunf» NJmadrugJ qd fardu c illudcs Cüdixit»Manruga ueftis c fardoiy peculiaris:utex his

Liber '’

nci^litur fignificattutapud Horatiû: Véfbâqj ^uifam rette! iuita icquétur,altcr5 quo é una ps ofonis lego: fenbo: quam uitâtes abiguùatéqdâ dicere maluerut uoces.’didtióes:locuti oncs,SinguIa fûtaut ttfa aut pegrina.autfimplicia aut com po(ita.auc ^pria aut trâflata:autufitata aut fiÆi, Vni ucrx

fpccioiuifublime:nihil tamé hoçi.'nifîi eópkxu loquédi (c£ neq; cotmgit.Laudamus.n,uerba rebus bene accommedata Sola équæ notari poflit:uelut uocalitasqua: Eucpcovia didz turtcuius i eo delectus é:utiter duo/quæ idé fignificätrac ta? tudé ualent*quod melius fonctmalis» Prima barbarifmi ac folœcifmi fœditas abfît.Sed qaiteri cxcufant hæc uitia:aut cófuetudie:aut auéloritate:aut uctu(latc:aut deniqj uiciniz tatc uirtutûCN^fæpe a figuris ea fepararc difficile eft)’ne/ que ta lubrica obfematio fallat:acritcr feiillud tenue difcriz me gramatieus intedat:de quo nos latiusibiloqucmurfubi de figuris ofonis traétâdueritdterî uitiûquod fit figulis ucrgt; bis:fit barbanfmus.Occurrat mihi foria aliqs.qd hie pmifz id tati opis dignufaut qs hue nefcit alios baAarifmos Icribc do ficri:alios loquedofqaquod male lcnbit:male ét dici ne ceffe é:q uitiofe dixeritmo utiep 6Cfcripto peccat. Illud prius additiôe.;detraél;ionGamutauôe;trâfmutatiôe. hoc fecudum diuifiôeicôplexiôe^afpiratiôeilono eónnerided ut parua fint hæc pucn docétur.Adhucamp;gràmaticos officii fui cómone mus,Ex qbus.fiq^ eritplacipolitus:amp; ueftibulu mó artis hu iusigreffusifra hæç.quæq?fitétiü cómétariolis uulgata (fint: cófiffet,doétiores multaadiicient:uel hoc primü;quod barz barifmu pluribusmodis accipimustunu i genre quale fn:fiz qsafrû uel hifpanu latiæ ofoni noméîferatîut ferrûquo roz tæ uîciûtundici folet câthus:qq eo tâq rccepto urine Perfiz us:fieut Catullus ploxenû circa padû iuenit,ÔCî ofonc Labi, cniîfiueilia Cornelii Galli é î pollionem cafnar aflbétator e gallia duélu é.nâ maftrugâ quod fardû étilludés Cicero ex iduftria dixit,Alterû genus barbarifmi accipimus : quod fit animinatura:ut isa quo iTolétcr quidkutminacircr/aut cru délirerdidû fit:barbare locutus cxiffiinaCTcrtiu éillud ui

tiû barbarifmi;cuius exépla uulgo fût pluriaj fibi etiâ quifz cp fingere pôtrut uerbo cui libebit adiiciat litterâ fyllabâ ue: uel detrahatî aut aliâ p aliarauteâdé alioq redû é locopoz -nat,Sedqdâ ferc îiaéiatiôcm cruditiôis iumcre illa ex poez tis foIét.Si aurores quos prælcgût criminantur.Scire aut de bet puerhæc apud fcriptores carminûaut ucnia digna : aut etiâ laude duci:potiufq? ilia docédi crût minus uulgata , Nâ

Cicerôis uerbis p fcauro coHigcrc pofîùmusiQuem purpura regalis nôcômouitæû fardorû maflruga, mutauit^amp;de puiciis côfularibus - nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- gt;nbsp;• r - i t r

Res î fardinia cû maftrucatis latrû duosi uno noie faciebat barbarilmos Tinga pbcennnus : il culis a prætore una cohorte auxibari geftæ» Nâ duos î uno noie fadebar barbarifmos Tîca placérinus fi rc phédén hortcfio credimuspculâ p pgula diçés»Prcculâ eé feribedû nô pculâ apte ex ipius Fabu uerbis parer


-ocr page 39-

Primus

Quid au t Persia fit notius cg ut exponedu uidcaf»NS fold mi de uitibus dr fed et ubimagiflri difdpulos eiudidtarrefcp excrcéuDehoc uero Tinea i Bruto fic»C]gt;fcnbit»Ego memuT»Tinca placentinu hoiem face/ tiiTimücü familiarinfOkQ »granio pcone dicacitate certarekSed Tinea non minus multa ridicule dicenrem Granius obruebat nefcio quo faporc uernaculo* At icade uim gemiatSe amp;nbsp;Mctico fuffecioeo dices ennius poetico iure defédifvSiennii carmia cxrarct facile uitia ea duplicata deprehéderéf» NätCi» Canopira^ cxer/ citû dixitiCanobus urbs é.egypti baud logeab Alexandria diftâs a Canobo Mcnelai gubematore fie appel/ lata k Vndcnomé patriû Canobite

ta^ fed iâ ufus obtiuit ut Canopus a larinis amp;nbsp;Canopite cûkpkferibarur

Et thrafumenû pro thrafoméo Sie qdé feribifk Sed nifialiter legaf nulla î hoc noie trâfmutatô deprae hédetur: nifi quis tranfmutationé 4? in mutanôcaccipiar : quod fane abfurdû cér»qjfi Tharfumenu lege nus nihil mentitus ec fabius uide/

bifkSiCkUkapra é rrâfmuranokQua/ rc mea gdé fnîa fie eft legendum Si. Thrafumenû ^Tharfumcok Huic ât ledioni et uetuftû illud exéplar

äus a Thräfumeo puero:qué aegy la rn/m^arapuiflé df» Nafiue c falfu afferiorkSifcna dixit alTentiOk

mutatiôe cû.c.^.g.utercf:ôi trâfmutanôe cum.r, præpôcret âtcccdéti. At î cadé umï gemïarione amp;nbsp;Mctico Suffecieo diz ces Ennius poetko iurc defc ’nditur.Sedi ^fa quoqj quædâ iâ reccpta îmutatio.Nâ Cicero canopitaw exercitu dicit: ipz fi canobon uocant.ôi thrafumenû ^ thrafoméno.multi auz élorcs^enâ fi éfeo trâfmutatio uedicaucrunt.fimilf alia.nain fine é faifû anèntior:Si{ênna dixitaflèntio;multiqîamp; hûc 5C anologiâ fccuti:fiue illud ue^ é:hæc quoep ps côfenfu defen dif«Atille pcxus pinguilq5eîod:orîaut illic detraôtioné:aut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. hicadfeÄo^O««^^^ dubio uitiofa futnudla fine reprchefione dicunt ; Na duaamp; trc ÖCpódo diuerfoçi geneçi fût barbarifmi. At dua p5do Si tre pódo ufq? ad noftraxtaté ab oibusdidu eft: amp;nbsp;rede dici MeflaUa cónrmat,Abfurdû forfan uideatur dfcîbarbarifmû/ quodéuniusuerbi uitiüfieri p numéros aut genera: ficut fo iœcifmû:fcala tamé amp;nbsp;fcopacontrat^ hordea amp;nbsp;mufta : licet litteraçi mutationétdctraófionéïadieólioné nó habeat : non alio uitiofa funttquam'q? pluralia fingulariter : amp;nbsp;fingularia pluralf erteruntunSt gladia q dixerüttgencre excideruuSed hoc quoq: notare cótétus fumme articulpa quorüdä puicaz tin pplexe uidear Siipfc quæftioné addidiftè ♦ Plus exigunt fubtilitatis.quæ accidut i dicédo uitia:qaexempla eo^i tradi fcripto nô poftûnttnifi cû îuerfus iciderûttut difio gupozsoti europx:ói ei contrariü uitiu quod cruvaipÉo'iv Si cruvaXoi lt;pHVgræci uoeât.Nos cóplexioné dicimustqualisé apud.P. Varroné:Cü te flagranti deieélu fulmine Phæthon.Nam fî cet pfa orario:eafdé iras cnûciafe ucris fyllabis licebat:Præz terea quæ fiût fpacioîfiue cû fyllaba correpta producitur» ut Italiâ fato pfugusîfèu lôga corripit :ut unius ob noxâ Si fuz rias.cxtra carme no deprehédasîfèd nec î carmîe uitia ducêz da fûtalla ucro nô nifi aurc exigûtur:quæ fiunt p lbnos:qq p afpirationé:fîueadiicit uitiofc:fiue detrahitur.apud nos pot quæriian î fcripto fit uitiû:fi.h.lfa é non nota.cuius qdem rô

multi^ amp;nbsp;hûc amp;nbsp;analogiâ fecuti fi ue illd ucjiêzhæc quoqips eóféfu dcfcdifdta cófufus c hic ofonis c3

mâifefte phaeton tnfyllabû fir:pc5 plexioné ramé dua^i uocaliû î unâ bifyllabû eé faJû facile:qa îuerfu c: ex lege carminis pcrcipit:Quod fi eet foluta oro nÓ dephenderefk Fa/ bii uero audorirate nÓ fold græca rône redarguif Tortcllius:q putat Phætôtaeûœ diphthógo fcribenlt; _dueck Diu deîde referuatû ne co fonatibus afpirareturkobfcruatü puto effe legenda» Qua de re CatuUi nobile»Hoc Catulli epigrâma quia


libuscû ædos ircofq; dicebât.Diu defde referuatuhe confbz nâtibus afpiraret '':utîGracchisôi triûphis.erupit breui tez porenimius ufus ut choronx:cheturióes:pra:cócs adhuc qz Dufdaifcriptiôibus maneât.Q^ua de rc Catulli nobile epiz

textus:ut mihiliquido nopcipiafk Aflêtior qdéamp;aflètioî eadé ufur/ pâf fignificatôeadgp înuit Fabius» uejji obfcurius q ut pfpicuitari eius côueniarkQijarc aliqd errons huic ^^•-loco îclTc nô dubitOk Forfitâ aût fie ♦*tt^ emédari poiîct»Nâfiue é falfû afïc/ tijor:fiue illud u^ é fiféna dixit af/ fétiormulti^ôd nue amp;nbsp;analogiâ fc cutikhæcquoqtns côfenfu defedifk

Côtra^ hordea amp;nbsp;muftakNoia utîgt Varro q^bméfurâ ae pon/ dcracâdût: multitudinis niirncrô nô egeuNâ cû oleo.plûbokargcco P o cremerum aceefTitidicimus m.ultû plûbûkolcûkargétû nô multa olca»? plûba argétakldé præcipit Diome/I des grâmaticuskln oîbus tamé hocl nô feruafkNâ Si fruméta amp;nbsp;uina ât| hordea Icgimusk Vtdiuifio Euro paikSic Vergilius Piétai ucftis amp;nbsp;au rik Qll^^^^^P^^»^^*^^’^’^®’’^^

b ini

-ocr page 40-

Liber

fognimpulchcrrimu cft»no abrefucritafcribere» Chommoda dicebar fi quado commoda udlet

Diccrc:amp; hmlidias Arrius mfidias»

Credo fic marertficliber auunculus eius*

Sic matcrnus auus dixerar»amp; aula*

Hoc miflb in fynam requierantomnibus aures» Audibât cade hec Icniter amp;nbsp;kuiter*

Nee fibi poft illa mctuebant talia uerba:.

Cumlubico afferturnuncius horribilis* Et tum mirifice fperabat fe cflêlocutum:

Cum quantum potcrat:dixerat hinfidias» lonios fludus poftqilluc arriusiffet

lam non ionios elk fed Hionios*

Na meequo^ ^ me»Mehe cu af piratóe fenbedu uidef:nc fit a ^po fito alienu* Aut ftexa ^grauiaut apice circuduóta feqnte»Flexa^ gra ui ponif aut fcquéti apice circudu/

grâmaade durât ad nos ufep uchemeterÄ comprchcndcrc: Ó Cmihi.na mehe quoep ^ meapud âtiquos tragœdia^ præ cipue feriptores î ueteribus libris iucnimus.Adhuc difFicili/ or obferuatio eft p tenores:quosqde ab ätiqs dictos tonorcs comperi:uidelicet dechnato a gra:cis uerbo:qui tovov? di/ cut:uelaccetus quas gr£cci r3poso2lioc^uocant:cu acuta 0£ grauis aliap aha ponitquot;’:ut in hoc Camillus:fiacuit pria:au£ grams ^ flexa:ut CethegustSi hie pria acuta« Nam ft media

dta:ut fiquis huius noh Atreus ul/ tima circûfleôeretxû grauis cede/ bear»Siqs prerea i hmoi gtis Atrei Ncreieamp; i in unam cogeret fylla^ bam amp;nbsp;apice circuduceret hoc c cir cufleóteret: duplf peccaret»Na0dq - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.-, fût diuifa copularet:amp; quae fût gra mutât taut nexa ^ graui:aut apice circuduóta icquete : qua uâdarcircûflexoaccéru notaret*api exduabus fyUabis i und cogetes:0C deidc fledtetes dupheiz qd alias uiriofu eft iterialias redd* ter peccat«;bed id fæpiusmgræcis noibus accidit: ut Atreus: Alias alibi 06 r alio loquedi generc que nobis iuuenibus'doótiffimi (cnes acuta pria dicere fole/

quot;^??^ bat:ut neceflario (ecunda grauis eétJté Terei Nereim « Hæa recedet.Hoce diuinmac ungulati -, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;- it

enuciata*Vt circù fi per fe enuciaf: “^ accetibus tradita«Cæteçna Icio quolda eruditos nonullus prima acuit.Sm cu ado copulcf:ul et grâmaticosific docere ac Ioq:ut ppquædâ uocu difcrimia tima acuto fignaóaccétu» Na qai Herbu ü^j-f acutofono fmiâttut iillis qua: circu littora.'circu omniuoce» Na^legedu ee profeP - --fus fû:qa pticula erafa » Exponittn* Fabius quo modo breuiiïima apd nos fit accentuû rS^In or nâ^ noce acutusaccétus itra numerû triüfyl laba^cötinetur»Efttn*auti antepe nultimaquæ eft tertia a fine : ut ad uena«autipenultima utpoeta abla tiui caiüs*Circüflexus uero itra nu

me^duaßc iyllaba^cöfiftit.In pcz nultimanâcy lôga focafili ultimaê breuis utpoeta noîatiuicafus» Eft ât i oi uoce uti^ acuta»Hoc minus uidef eé ue^*Cükn»didiôes oés aut acuto aut circûflexo notent accétu quo mÔaccutus i ea eé pôt: iqécir cûflexus ƒ An quia ex acuto amp;graui côponit circûflexus:acui quoç ea uidentq circûfledûtfQjjia cadem flexa Ô6 acuta*Vnius pticulæ dcpra uarôe i hoc brcui fenfu fibi côtrari us Fabius eé uideûôt itaçp copula î ex pponé cornutcfiut legamus»qa eadé flexa ex acuta»Circûflcxus na^' ç ut dixitex acuto côftat amp;nbsp;graui*

deatquot;quot;mócircuitusJtc quatu quale iterrogätes graui:côpanZ tes acuto tenore cócludut:quod tarnen in aduerbiis fere folia ac pnoibus uendicäta ceteris ueteré lege fequunf«mihi ui/ def códitioné mutaretq , his locis uerba comugimus. Näeu dico circu littora,tâq und enûcio diflîmulata diftióhóe : itaz c^ tag i una uoce una éacuta.quod idé acciditiillo^Troiæ q primus ab oris.Euenit ut metri quoq; códitio mutet accenty; utpccudes piótxq? uoIucrcs«Nauolucres media acuta legä qa sc ft natura breuis:tamen pofitioe lógaé:ne faciatlabums que nó recipit ucrfus heroicus«Sepata uero hæc a præcepto nfo nô recedéttaut fi côfuetudo uicerittuetus lex fermóis ab debit îcuius difficilior apud græcos obferuatio é:qa plura iï lis loquedi gencratquas dialeótos uocât:00 qd alias uitiofu e iteri alia re^u é«apüd nos uero brcuiflima ró»naqaioi uoce, acuta itranumeçi triû fyllabaj^c0tinet:fiue eæ fint i uerba folæ:fiueultimxiSCi hislaut pxima extremæraut abea tertia Triu porto de qbusloquor media longa aut acuta aut flexa erit.eodé loco breuis utiqj graue habebit fonu«ióq ? pofitam ante fe»i«ab ulna tertia acuet«Eft autioi uoce utiq; acuta: fed nûq plus una:nec ultima unqnóq ^ i bifyllabis prior» Prêtez rca nûq eadé flexa ÔCacutatqa eadé flexa SC acuta » utiq; nez utra cludet uocélatinâ.Ea uero/quæiut fyllabæ unius eruC

Vtiœ neutra cludet uocé latinâ* hic qde éalius a fupiore fenfus : qd neminé fugere putaré:nifi quorû/ dâ temeritas fic oia côfûderet ut Fa blus rufticuscé uideaf’:nup*n»qdâ ipito^ arrogâtiflimus iter^fitedû ka hücféfû cû fupiorecôfudit:ut i

manifcibnimu foloccifmû côiieeret Q^itilianü* lotacifmus 66 labdacifmus 66 ifchnotctas 66plarcafmus.Io

-ocr page 41-

Primul

Cacffmifiât ex fnîâ Diomc^is grämatici dîiIfà fupraiuftû décoré cxtcdj6 Labdacifmi filf filucê pria fylFa -ba uel alma nimiû plene ^nûaamusgt;Mjotacifmi quoç cû i fine pris oronis iucnif » mUfa:amp; fequés a uoca il icipinq no fit loco côfonâtis pofira » Tüc»n»nô cnunciat ut Multû ille » Sût at adigræci lotacifmus amp;nbsp;lab-* rfacifmus» Ifchnotetas cómitnc:q Ira^z aliqsgracilf nimiu enunciatlayvocr nagp gracilis df ac macergt;Vnde fcryvoTHOquot; gracilitas uocaf» Plateafmifiut cd nimiu lato atç apro ore Ifæ effcrût »onto tou TrÄöTeccr nâç iqdfignificat latus ta»tûgt; platcafmos dducif» Sicut coloftomiâgt;Coeloftomiâgt;cû œ diphthôgo fcnbédû c»Nâ

acuta aut flexatne fit aliqua uox fine acuta.Et lUa 'p fonos ac cidût:quæ demóftrari fcripto nô poflundiitia oris ÔC lingua: lotacifmus SC labdacifmus ÔC ifchnotetas amp;nbsp;plateafmus fœli tiorcs fingendis noibusgræci uocant:ficuc coloftomian : cu Uox quafiireeeßu oris audit ,Sunt ét ^priiqda Si inumera biles fonitqbus nônûq natóes reprehédimus. Remotis igit oibus^e qbus fupra diximus)uitiis;eritiUa quæ uocatur orz thocpcia.i.emédata cu (uauitate uocu explanatio ♦ Na fic ac cipi pot reéta*Cxtera uitia oia ex pluribauociba fût:quoç: é folœcifmus.qq circa hoc quoq; difputatu é.na ét,q contextu oei cóplexu ofonis acciderceü cófitétur:qa tamé unius emé dationé uerbicorrigipoflitti uerboeé uitiuhól fermée côté dut:cû fine amaræcorticisîfiue medio cortice p genus facit folœcifmûtquo^ neutru qdé teprchédo:cü fit utrmfq^ Vir/ gilius auétor.Scd figamus utrühbet no reéle diétu mutatio uocis alteriusri qua uitiu erattreéla loquendiróné fic reddit; ut amari corticis fiat:uel media corticc;qd manifefte calutn nia: é.neutrû.n.uitiofû lepatu é:fed copofitione peccaf;qux là lcrmonis édllud cruditiusquærif:anï fingulis quoq; uer bis poifit fieri lblœcifmus:uti fi unû qs ad le uocas dicat.ucz nitc,aut fi plures a le dimittens/ita loquatur.abi aut difccdc. Nee no cu refpôfû ab Îterrogâte difientit:ut fi dicentitqué ui dco:ita occurras.ego.In gcftu ét nónulli putat illudidé uitiz urnlefictcualiud uoce aliud nutu uei manu demonftratut.

KoiAoçou-ictv potius onto tou Koi Aouq côcauû fignificat: Kai tou SoaidTocr»hoc é oris legédû fentio q XEiAoçojiwdv : ut onto 'Toux^i'' Aoun hoc é a labio deducaf ut nô nulli uolunt » Nam tune KoiÀoço jj.ia peccaf cû uox qfi iôtis receflu audifgt;hocéïcÔcauirate oris» Sût ét pipniqdam amp;nbsp;inûerabilcs foni: Etiânû germanos i u loco côfonâ/ tis pofita»Hifpanos i q » Grecos if Bergomates ic ^ferédoirriderifo létdnenarrabiles uero nô inûcrabi les mihi legédû urdllùn.fôi cû noi ba carcat cxponi nô poffût» Quae uoeatur orthoepeia opaos-ntia ad uerbü trâffert rcclâ uerbo^enûcia tio opeown.redû éttoœ uerbü df:g uis irerdû ^ uerfu heroico ponat Vnde epici poete fûtdidù Quitili anus ât uerbi ^prietaré cxpflir» At qui ut ocm efïugiâ cauillationem: fît aliquado iuno uerbo nô nûqirt folo»Atq nô atq legédû é Atqmgt;adi uerfatiua épticula;q ferc i refellen dis qcôtra dici pollet utimur* at^ uero didiÔes folû fëfufgi côiungiC nô pterea negatio ê eradéda: ne cû alia côiüéta effidat affirmanoncrq é fui répugnât » Soloccifmus » nuta fit i uno uerbo:uttamé ad alid ffe

rat: Nunqautem fit in folo uerbo ita ut nihilaurpceflerit: aut fcqf: ad qdpoffit referri » tüc.n.plae bar barifmus éér» De, barbarifmo aüt

atç foloecifmo q plura uidere cu/ pitdegat cü alios côplures au Dio/ medé gramancû. Nee hoc fecit* nullus i hac ofone uf effe foloecif/

mus»qrc»c»Ifa eradaf: ut ne Iroc fe citjegaf ; nc Fabius male pccpifle coarguaf’»Sic»n»detratSóeerit foloe ciftnus»Naqdépticulaéprermifla: qua latine loqndi ró exigitJta narp ne amp;nbsp;qdé,p neciûgûf:urfpaucuna diétio fi fuerit longior: aut duæ:fi fuerit breuiores:üerponat» Hæe tria genera qdâ deducûta foloecif/ mo»Cü iter dduccre arep diducere

Huic opinioni ncqj oio accedomeq; plane dißentio« nâ id fa tcor poße accidere uoce unatnó tarnen aliter.'q fi fit aliqd; qd ut altenus uocis optincattad quod uox illa referaitut folœz cifmus ex cóplexu fiat cotytqbus res fignificanturtSé uolutas 4*1 odendit.Atq(ut ornné effugia cauillation^fit aliquando in uno uerbomônûqîfolo uerbo.Perquotautamp; quas accidat fpésmó fatis cóuemt.q planißime quadriptita uolutce róné nee alia q barbarifmiïut fiat adieétionemtucni de fufis i ale xâdnâ.detractiôc âbulo uiam.ægypto uenio. nep hoc fecit; trafmutatóe qua ordo turbat.quoq; ego.n.hoc uolui.at non habui.cx quo genere an fit igi^ ïinitio fermóis pofitu/dubiz tari póttqa maxios auéloresidiucrfa fuißcopione uidco:cü apud alios fit etiam frequens » apud alios nunq reperiatur. wagna fit dfiazDidueür legedü c»

wtium ^A^ovetor axov.dctraófionis ékAêi'Piv • inuerfionis gratia aliquécomirari»Planeautc expomt Fabius nô fatis iter auitotes conusnire per quot amp;nbsp;quas fpecies fiat foloecifmus»Nonnulli cnim pu rilt ca uiciaiquae adieéliôe»detraétiôe»trâfmuratiÔe fiut a foloecifmo feiugédaeé:aliifq noibus appellanda » ac

-ocr page 42-

Liber ?

ptoriba familiaris:q fefianignadis allooi róibautû6hâcuero adducut róné:quitia adiedóistdrraólióisun uerfiêis a folcecifmofepargt;fi»n»hcc inqur foloecifmi ffquot; fpés:hypbaton quoqp foloecirmapotent appdlari» qdfane pqabfurdu foret:cü fint co trouerfiaiter tropos numeref. Eft »n»hypbatóïcodé féfu loga didóis dilatio amp;nbsp;tranfgreffio qdâ uerboßi ordinérurbâs» Immutatiofinecô trouerfia éxû alid p alio poif» hoc citer oés côuenit foloeafmü imu/ tarde fierixû alid ^ alio ponif:fiue genus ^ gencre:fiue tps p tperfiue qd aliud ^ alio* lô^îeo fîutfolœ cifmi p genera: tpa»pfÔas»mÔs fine cui flatus eos diet feu qliratcsplacet uel fex:udutalü dicdt oâo»Modii uerbis ab aliis flatus»ab aliis dicûf qbtates»Variæ quoç dco^ nûcro Kgramanco^opioneszNâut apd Varroné Diomedéç Icgifulns qn cp»aliis fcA.alns fepté»aliis odotalns nouéaliis decé eé placct.Qui fex cé mós (etiûr:adiicnjt ahi ipionalé ut ^. 1 nbsp;nbsp;nbsp;legif»alü ^nuiriuü ut lcgâ»Quife ''

iH lAMdA^ptc utrûgp addût:Qjii lt;Âo pcôra/ tiuû fiue iterrogatiuu afîumût :ut legifne,Q^i noué fbiûéhuû a côiû éliuo fepâc.Qui decé adhortatiuü aferibûtkSed Quitilianus eo^dû/ taxât opinioné attîgit:q fcx oaoue modos fumuec céfebât» Græciôd 2.uiKov » hocédualé»Nûerus uero dualis duos folû côpledif.Hûc nu me^utfupuacuû larini ft afpnati Duo»n»a nûcro eóphédunfplurali j Dixere quoquqq id AntÔius Ruf 1 fus ex diuerfo ponit cxéplû»dc plu |ribus patronis pracco pronuncict* f Moris fuit apd prifeos ut poftaélâ C urn'lt;j câm:pracco clamarer»dixere Interdû ât duo tâtûklnterdûplurcs erât proni»Maleigif Antonius q di xere idefreo dualis eé numeri affe^ rcbat:qa dixere clamabat pco » Nâ proni:utdixi:duob3 plurcs irerdû erat» Et que ego potins q»M»Tul liû feqrfq i oratorc nd rephédo iqt fcripfere amp;nbsp;fcripferûtét ucrius fcn tio»ex Cicerdis uerbis î oratore ap te colligit:cc loco étcopulæ fcribe

folaîmutatôe fieri folocdfmâtcâaliuduiddicct palio poniäut fiqs mafculinû ponat ^ foemininoUra uero grâniatici fcre præcipiÙMTÀÉovŒcmocr at dr fupfluitas»Eft»n»plconafmos fnia uerbo redûdâs:utficorc locu ta MKAEi^iöquot; uero dfeus trafferf» EH atedypfis dfeusqdâ neceffariae diótióis:qua dfiderat pfea fnia»ut Italia fato ^fugusdn na^ ppo dfidcraf,avccçpO(pH éiuerfio diótónü corra reäu oróis ordiné ut 1 raftra p amp;nbsp;fmos: quo^ cgotQnä at paulo âtc trâfmutationé appdlauir Fabius nüceâdé uocatluerfioncÄ certe oevrtjpOepH ad uerbiifucrfiu tralfcrf» Quæ fi ifpém folœcifmi cadât UTTÉp(bcxTov quoq?appdlari codé mópoflhËxtrife eus fbaudiédüéaiutté at figura fcri ccvotçpoqjHv uocât:quæ fi in fpeciem folœcifmi cadât ♦ üssêp ßaTov quoq; appdlari eodem modo polie, Immutano fine controuerfia ê:cum aliud palio ponit:id poés ofonis près deprchédimus:frequétiflîme i uerbo:qa plurima huic acciz dûtadcoq; î eo fiunt folœcifmi p gencra:tpa;pfonas; modost fiuccui ftatus eos dici'feu qualitates placet:ud fcx: uelut alü dicutoétomâ totidé uitioçi crût formænn quot fpccies eorû quodqidc qbus fupradictû é:diuiferis ♦ Præterea numéros! qbus nos fingularé ac pluralem habemus : graeci amp;nbsp;2luiKov quod deuitâdæafpitans gfa mollitu efttut apud uctercs:^ male mereris male mercrendeoq; quod uocat dualeiillo foz lo genere confiftiticu apudgraecos amp;nbsp;in uerbi tota fere róneZ amp;inoibus fere deprehédatur,Et fic quoq: rariflimus eins fit ulùsiapud noftroçi ucro neminéîhaec obferuatio repiaf;qn ecôtrario.Deuenere locos:ÔC Côticuere oés:ÔC Côlèdere duz

cestaptc nos doceât:nil hoçt ad duos ptinere ♦ Dixere quoqi: (qq id Antonius R.uffus ex diucifo póft cxeplt^ de pluribus patronis præco pronucict.quidfnb Liuius circa initia ftatîi primi libri tenuere iqtarce ûbinitôé mox îaduerfum romaiI fubirc,Et qué potius cgo 'q,M,TulIiû fequar:qï oratorc noJ reprehendo iqt feripferetferipferut etia uerius fenrio • Silf inI uocabulis dé noibus fit folcecifmus gcnercinumcro, propric at cafibus,qcqdeo^ alteri fuccedetthuic pti lubiungaf. licet pcopatioes amp;nbsp;fuplatiôesiitétç î qbus patriû ^ poflèftiuo diz cit:uelcôrra.Nâuitiû quod fitpqtiâtitatc:ut magnû peeuz Iiolû:crût.q loicccifmûputéttqa pnoie itcgro pofitu ht diz minutû.Ego dubito an id ipgt;pria potius appcHe.fignificati/ one.n.deerat.SoIoccifmi porro uitiu no é iféfu : led i copiez xu,In pticipio p genus amp;nbsp;cafu:ut in uocabulo,p tépora ut in uerbo.pnume^iut i utroc^ pcccatur,Pronome quoq? genus numeçi cafus habetrqux oia rccipiut huiulmodi erroré, Fiz unt folœcifmi amp;qdcm plurimi pptcs ofonis tied id tradere fatis no éme ita demu uitiu credat eé puer î fi p alia ponatur aliatutuerbû ubi nomé eé debucrit:ueladucrbiuubi prono métdé fimilia.Nam funt quaedam cognata ut dicunt.i, ciulz dem gencristin quibusqui alia Ipecie q oportet uteiurt non minus qipfo genere permutato dcliquerit. nam Ôé an amp;aut1 coinétibes futtmale taméitcrrogcsthicautilIc fit.Sé ne acnól aduerbiatq tamé dicat p illo ne feceristnó feceristin idé iciz^

dü»Sic»n» ioratore iqr» Nee uero re

prehenderim fenpfere alü ré;amp; fcripfemt die uerius fentiorfed confuctudiniindulgenti Iibcnter obfcquor*

-ocr page 43-

Primus'

Hat uittu:^ä altcru ncgadi éraîtc^ uetâdûhoc âpliusantro K îtus loci aduerbia:co tamé itustSC itro fûilblçecifmi finit, caz

»T.Liuio anotara»Ego ea fiqua eff: ac nó potius cmulande ductus PoI Iio»N5 amp;nbsp;ipc hiftorias fcripfir» Liui urn falfo fic taxauit:ca inq eófiftez reputo i frequétiorc ufu Figura^ fermois parauini:ld qdbviii » apte his uerbis Fabius ipe déclarât» Sect ca g de rôe latine at^ emendate lo quedi fuerûtdiccdau libro prio cû de grâmatice loqremur : executi fumus» Vcrû illic tantû nc uitiofa

Eft étfolœdfmus in oratione» Quâuis et legafioibus qmihiuP

- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.1 dcre côtigit excplanbus: tamécû deidiuerfitate pnominuntenedtionu: præponum accident, hæc fitdefinitio folœdfmi adoiaz Eft et folœcifmus £ orattôe coprchcfioms unius fcqucntiû ac çp fupenora référât mon et, fed eni

Cilmi habettôi dici uitiofa non poiiunt:ut tragœdianhyeites: mihinô utunt fed uocanf legédu . Kludiriorahaac megalefia:qq hæc fequêti tépore itcrcidez eite uidef» Promifcue nag ^ amp;nbsp;maz rótmun|»Iilt;«aoete^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;“^SÄ'mSSS^

Kequentiora qde apud poetasned oratonbus quoq; pmiila. noiabût»Figura-locunois:^ agræ Verû Ichema fere habebit aliqua rónem : ut docebimus eoi ds fehemata dicunf fpaliq rôe dcz uocatdi ab aliquo pïprudetia tactü entnolœcilmi uitio non nbsp;nbsp;nbsp;Hoc amphus» hoc cft» preterca» carebitJn cade fpé fût fed fehemate carêt:ut fupra dixi : noz , Q^éadmodu PoUio dephendit mma fcmieaqbus maresutunfïK neuttdia gbus femme. J^'’5gXÄ?^BS!l riactenus de folœcilmo,ncq;,n. artem gramatica coponere nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

aggreHïfumustfed cuiordinc feurreret rihonoratâ tranfirc noiuirnus,Hoc aplidsmtifHtutu ordiné fcquar:uerba aut la tina aut peregrina ft .pegria porro ex oibus ppe dixerigêtiz bus:ut hoiestiftituta et multa uencftifaceo de thufeïs Si faz bimsôé præneftis quoqnnâ ut eoi^fcrmôc utété VedliuLu ciljus ifedhit:quéadmodü PolIio dcprehéditi Liuio pataui nitatédicet oia italica romanis habcatpluria gallice ualuz erût.utrheda ôi pctoritû quoq;:quoç4altero Cicero tarnen: altero Horatius utif:amp; mappa quoq; ufitatu circo nomen: pceni fibi uêdicant.órgurdos/quos ^p ftolidis accipit uulgus. ex hifpaia duxiflè origine audiui,Sed hxc difio mea ad gras cu fermoné præcipue pemnet.nâ amp;nbsp;maxia ex pte romaus iz de cóuerfus ê:^ eófeffis quoq? grxce utimur uerbis : ubi nfa defüt:ficutilli anobisnónüq mutual«Indeilla quxdio exo rit :an eadéróne pcafus ducicxternaqua nfa conueniat« Ac fi reperias grâmaticû uetcçiamatorémeget qcq ex latia róne. mutâdutqaeû fit apud nos cafus ablatiuus.que illinon haz bet:pa:^ cóueniat uno cafu nfo qnq; grxcis uti:qn et laudet uirtuté eoy:q potétioré facere ligua latinâ ftudebät : nee ali cnisegere iftitutis fatebanc «Inde cadoré media fyllabapdu dta pnûciarûnqa hoc nfis noiba accidcbattquo;^ pria pofi tioin cafde quas caflor lfas cxittamp;ut Palxmo ac Thelamo amp;nbsp;Plato Cnâ fic eu Cicero quoqjappellat)dicerenturfrctinu crûttqa latini quod oÔCnlitteris fmiref no reperiebât» Nee inaquidem atque flirteras exire temere mafculina græca nomina redto cafu patiebantur:Ideoque SC apud Ccliumle gimusipeliacincinnatusÄ apud Mellalarbcne fccit Euthia, amp;nbsp;apud Cicerone Hermagora.Ncc miremur^ ab antique rüpleiifq; AcneaSi Anchifa fit didus. Nafi ut Maecenas« luftenastafprenas diceréc tgenitiuo cafu nó,c» littera,fcd,cs: «ui uuuuiu «t .vi.uvuuum» iNam ad nomen refertur» Na fi ut Maecenas » Suffenas’ »Aiprerus diccrenf gtio cafu non chtteraifcdcs fyllaba

uOTrtTihtt*

eiTent: praecepimus» Hic nÔ aliens cadmonere:Vtfint qmîc pegrina Ôlt;t externa»mulros»n»qb3 1oqndi rô nô defir: iuenias:quos curiofe poz nus log dixcris:g latie» Quo mÔ amp;nbsp;ilia atnea anus Thcophraftum; hoiem aliog difertiflîmû : ânotata unius affedatiôe uerbi hofpiré diz xit»nec alio feid deprehediffe iterz rogara refpondir :q g? nimiû attice loqreûEt uTJiuiomiræ faeûdpe . uiro putat îeflê Pollio Affinius qn , dâpatauinitate» Et mappa quo^’ ufitatu Circo nomen » Cur Mappa ' ufitatu circo nomen fabius dicit^ Angnludis circenfibus mappa a prore uidtori aungæ uetcri inhitu * to demitri folebat fMartialis»Crez tatâ ptorcû uellct mittere mappa ptôri mappa furripit Hermogcnes Iuuenalis»Intcrea mcgalcfiacæ fpe dacula mappæ» Et côfclTîs quo^ græce utimur uerbis»græcis non gracce Icgédû ce côftar» At fi repiz .

Quia hoc nfis noibus accedebat leg^ü ce accidebat neminé puro larerc »ga latini quodoamp;n lfis fiz niref nô repiebâuLoco latini uidc tur latinum ce fcnbendum» Nam

-ocr page 44-

Liber

termîarcnfgt;Nô«fed ris fyHaba legédû ce gs nÔuiderf In olympo K Tyrânoacutâ media fyllabâ dederûf» Loco illius i præpônis îâtiquo cxcplan legu idc amp;nbsp;rede qdé:utfrelligamus ex coß iobferuariôe:g nihil putât a larina roe recedédü » Hic ucro manifene colligit:quordâ :galiis dodiorcs uideri uolût:male fenrire:cû cos rephédûtkg ManaiSophia amp;fimilia acutaa fine fecûda ,pferüf:qui^ lacobû hyfopû paclirû Simonem amp;nbsp;bu iufmodi fema a fine acuta cnûciât:cû ipi maiorc fint digni caftigarôc:ut g ueteré fynceraq îpnûdâdi nomia graeca rôné corrûpâtmâgræcis noibus ex Fabii fnia graeci accétus fût attribucdi»Tametfi aût puto p termia tide cafuû lôgauclbreui fedm græ coÿi rÔncm tonos attribui dcoere: metaméea Qmntiliani uerba nô pajv turbât» Quia duabus logis fe-' quétibus primabreuéacui nr fer mo nôpanfiMâihuiufmodi noP bus quâdo pcnultima amp;nbsp;ultia funt lôgæfemp tâapudnos gapudgræ cos fecûda a fine acuif:ut olympe» Cû ucro ultimaé breuis temaa fi

fyHaba termîaréfJn olympo ÔCtyrâno acutam media fylz labâ dcderût:^a duabus logis fequétibus prima breué acut nf fermo nô parie .Sic géiriuus Achilli Si Vlyxi fecinfic aliaf» .x»^ plurima.Nûc rccériores iftituerût græcis noibus græcas de clinatôes porius darctqd ' taméiplu non femp fieri pôt.Mihi aût placet latinâ rôné leqtquoufq^ parit decor. Ncq^ enî iâ Calipfoné dixeriütlunoné:qq fècutus âtiquos.C.Cæfar uti tur hac rône declinâdi.Sed auótoritaté confuetudo fupauit. In cæterifque poteruntutroq; non idecenter afferitqui »ræz câ figurâ fiq rnaUetmô latine quide 'lcd citra reprehennone loquef’.Simplices uoees pria pofitôe.i.natura fua côftâtîcôz pofitæ aût præpolîtiôibus lubiûgunt'’:ut inocés.iterdû repu gnâribus iter fe duabus:quale éterritustalioqn poflunt ali quâdo côtinuari duætutincôporitustrecondustSi quo Cicez ro utif:fubablurdû.aut duobus quafi corpibus coalelcunt: ut malcficus.N â ex tribus nræ uriq^ li'guæ nô côceflèri : quis capfis Cicero dicat eôpofitû eé ex cape Si fi uis.amp; iuenianfq lupcalia æque tres ptes ofonis eé côtédant:quafi luere p caz prû.nâ folitaurilia iâ pfuafû é eê fue oue Si tauro ♦ Et fane ita le habet làcçi:quale apd Homcçi quocp é.Sed hæc nô tâ ex triba.'q ex pticulis triû cocût.Cæteiy et ex præpofitee Si duoz

aferibaftut fit utroç mô effen legâfthoc é cnucian. hoc mô In cætens quæ poterût utrorp mô nô idecérer efferri;ggræcâ figura fe g maler.nô latineqdétfed citra rep héfioné logt.malet quo$ hicfim/ plici Ifcribedû eft cû fit futuri tpis» Siplices uoces»Di(âionû alias firn

ne a græcis acuitur ut oAuwirocr» oIympusgt;Qyitilianus aût uellc ui dcrinifi aliq ifit uerbo^ contextui mcda:ct cû ultima é lÔga tin hmôi noibus tertu a fine eé acuédâtqd fa ne accétuû rô nÔrccipit» Sic gtûs: Achilli amp;nbsp;uIüTifecirgt;Ego achillis amp;nbsp;ulylTis legédû eéputo*Adhuc»n»co ru refert opinionétq îoibus a lad/ na ddinatôc difccdere nolût»AchiI les âc Achillis facit fcdm reitâ decli nanoem» interdû ramé ßdachillei amp;nbsp;ulynéi dfpfynerefin ab aids no minatiuis. C»Cefar»In libris quos de Analogia côferwfir.QCærar eâ dedinâdi rôné tradit ut Calypfoné dicamus ut lunoné» In cæterifç potcrût utroepnô îdccétcr afferru Tres hic dephédûferrores ;quo^ primus tollif: fi quæ cû diphrôgo busuocabulis dure uidef ftruxifle Pacuuius.nerei fpâdi ro fenbat; utnome firulter fimodo * n - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• - -j k i •tertius fi * ^ icuruiceruicu pecus.lugut ataut ex duobus latis itegns j i, hoc mô ut lupfui Si fubterfugi:qq ex itegris an côpofita fint quærié;j ^^^^^ j.^^^gfQ Si corrupto:ut maliuolustaut ex corrupto Si | integro:utnoetmagustaut duobus corruptis ut pedifequus: aut ex noftro Si percgrino ut biclinium.contra ut epitogium Si anticato.aut ex duobus peregrinistut epirhedium . Nam cum fit præpofitio epi græca:rheda gallicumînec græcus ta men nec gallus utitur compofitoi romani fuum ex utroque

plices.alias eéapofitas ne pueriqdé ignorât» Interdû fpugnâtibus iter fe duabus qle é iprerritus»In amp;nbsp;per præpôncs idcirco iter fe rcpugnan tes dicûftgaitollit acnegattp uero augetfgnificatóem uerbitcü quo copulat» guis capfis Cicero dicat.In oratore Cicero hoc air» Etîueniâf g lupcalia æque tres pres eé dicât:Lu pcalia facnficia SCludi erat g fiebâtpani deo archadiætne lupos fineret in oues feuire »cét Lineal : ut feruius rcferrtfpclûca fub môte païatino i q cap luebaf» i» facriftcabaf»unde Si lupcal a luédo p capru uidet eé didtû* Ma folitaurilia iâ pfuafû é eé fue oue amp;nbsp;tauroæ»præpofitio mihi afenbeda uideftu r fit.c fue»Hæcât faenfi cia fiebât gnto quoep ânotut refcrt Pædianus ad luftrâdâ urbé»Talc uero facK apud ifcros Halpenor mâdat ulyfli ut i»xi»odyneæ Icgif» Vt maliuolustSic quidé nûc uulgo df»Sed ex fabii fnia e ira maleuolus:enûciari debet»Aut ex nfo ôé pcgrino ut bicIiniû cÔtra utepirogiû»Autpticulaafcribéda uidef 'utlegaf Aut côtra» Bidiniû ât a duo^ Icélulojinûero df ut tridiniû a rriù,KÂiHv nâç ledfius interptaf » Epitogiû uero crat ue/ ftis q:utex nomineipfo ^paret:togæ fupiponebaturtutlacerna» Et Anticato» Orationcs duas in Catoz né uticenfem Cefar fcripfit : quas Anticatoncs appellauit» çrvThnançp cÔtra fignificat» Vt epirhcdium»


ifta corrûpitiide abftulit;aufugit.amifit: cum præpolîtio fît

-ocr page 45-

Pnmus

ab fóhtSJcoït cû fit præpofitio contfic ignaut amp;nbsp;c rc.p» 5^ ßz milia.fed res tota magis græcos dcceunobis minus fuccedit. nee id fieri natura putotfed alieis fauemus.ideoq;cu cyrtau/ chena mirati fûmus:incuruiceruicû uix a rifu defendimus« Propria fut uerba cu id fignificat:in quod prio denofata fut, trâflata cûaliû natura ïtelleótu:aliü loco præbent, Vfitatis tutius utimur,Nouanó fine quodä piculo fingimus.Näfiz recepta fut:modicâ laude aßerunt oratori:rcpudiata et iioz cos cxcut,Audendu taméinâq; ut Cicero ait ét quæ prio duz ra uifa futiufu molliûf»Sed mime nobis cocefïa é ovojuotTo tsoiia.^s,n.ferat:fiquid fimilc illis merito laudatis Aiy^efhi o900Ç1ÎEiCxvÊJULoÇ fingcre audeamusfla ne ballarc qde : aut hinnirc fortitcr diccrcmus:nifi iudicio uctuRatis nitcref ,^et fua loquetibus obferuatiotfua fcribetibus*fermo codât rone: uetunatc:auótoritatc:cóluetudine.róncm prædat præcipue analogiamónuq Ôi etymologia.uetera maieflasquædam: amp;nbsp;(ut fie dixcr^religio cômédat.audloritas ab oratoribusud hi Poricis pen folct,Nâ poetas metri neceflitas excufat : nifi fiz quado nihil ipediéte in utraq; modulatóe pedüalteçi malut qualia futdmodefhrpc recifutamp;aeriac quo cógreflèrc palu bes.amp;filicci nuda:amp;limilia,cu fûmoçiieloquétia uiroç: iu diciû ,p róne:amp; uel error honeftus é magnos duces fcquenti bus.Cófuetudouero cerriflimaloquedi magfa: utéduq; pla no fermóetut numocui publica forma é.Oia tamé hæc exiz gut acre iudiciû.Analogia præcipueljuam pxime ex græco trailerêtes ilatinu pportóné uocauerut:eius hæc uis é : ut id! qddubiû cad aliqd fimile:de quo no quærit :refcrat:ut icer ta certis ^pbet.Q_uod effieif duplici uia:cópatóc fimiliu i ex treis maxie fyllabistpp qdca qua: lut e fingulis:negac debez re ronc:0d diminutóe.Cópatio i noibus:aut genus deprehez dittaut declinatione,Genus:utfi quxrat funis mafeulinum fit:an fœmininu:fimile illi fit pâis.Oeclinationê: ut fi ucniat îdubiu;hae domudicédû fittan hacdomo:ôidomuû an doz tno9i:fimilia lui domusîanus:manus.Diminutio genus mô dctegit,Et ne abeodécxeplo recedâ:funé matculmu eé fuz riiculus oftédit.Eadé i uerbis quom rô cópatóis:ut fiqsantiz quos fecutus fernere breui media lyllaba dicat: deprehédat uitiolè loqtqj oia quæ»e.ôi»o»lris ïatêdi môterminât:eadem fi ifinicis«e.lfam media fyllaba acccput:utiq; odudlâ habet. prâdco.pédeo.fpôdeo,prâdere:pendere:lpôdere:At qua:»o. folâ habet dûmôpeâde Ifam iinnito cxeât:breuia fiunt:lez go:dico:curro:lcgere:diccrc currere:Etiam fi ed apud Luciz num feruit aqua Ôi feruct:feruit nunc:feruet ad annum.

Sed pace dicere hominis eruditiflîmi liceat : fi feruit putat iHifimile currit amp;nbsp;Icgit:feruo diceiur:ut curro amp;nbsp;lego: quod nobis iauditum eftoed non eft hæc uera comparatio , nam

Genus edeurrus rhede fiftute

Propria funt uerba.abâ diflionenl fubiicir diuilioné amp;nbsp;gdé quadripri tarn»Naois didio auc,ppriaé»aut tranflatauut ufirarauut noua, Sed latmis minime ita nouare uerba permitrirur,ur græcis» Idcoquc KupTceuxEva»Ad uerbü interpréta mur îcuruiceruicum KupTov naep curuûgt;c£uxrtv dreeruix fmc coHu» Sed minime nobis conceïTa eft óvö xj.c(TOTroiict»fidio dicirur nommis ex fono ut murmur»balare:uagire ÄiyßefbioiT amp;nbsp;ctijsicxvsai-ocr.hoc cd ftridit arcus amp;nbsp;fibilat uentus,Cæ-' tc^ ira ad Homero fida funt hæc uerba»ut Öiarcus ipius fagittâ emit Eft tentis HrtpirumÄuenti dantis fo nitum referre uidcantur» Enam fua loquétibus obferuatio»fua fen^ bentibus, Eduerbum quauis fac pe elcgantcrpracfupponatunhic ra men afcribendum puramus» ut le^' gatunEd etiam fua loquétibus ob leruano fuafcribétibus»Primüaut tradat de loquédiróne: deinde de orthographia hoc eftde rede fcrE bendi régula, Rationem præftat praccipue analogiamô nunqamp; ety/ mollt;^ia,Anologiapportio traffer tur.en aut ró quæda p fimilitudi' nc declinadi,etymologia uero ueri loquiü ïterptacub ahis onginatio dr quia uerbo^ origines iUedigat«

Nam poetas metri neceflitas ex^ eufat nifi fi quado nfhil impediéte in utraœ pedü modularise : altem malût. Pro utraep legédû ed urro/ œ ut neutri fit generis:alioqui feU'' fus iplicatur, Qualia funti mole dirpe recifu:lmo de flirpe legcndû eé facile ex»xi» Vcrgilii æneidos paz tct»Cum auté dirps icerti fit genez ris : ima quoç Verfui conucnirer, Idéçdc iis quæ fequunf exemple dicendum» Vtedumep plane ferz moneutnummocui publica forz ma ed»Simileedillud côfulti,uten dum uerbis ut nummis publica moneca fignatis,amp; iHud Cæfaris de Analogia, Habe femper in mez moria atgp pcdore ut tanq fcopuz lum fic fugias inauditum atqj inz Polens uerfo. Genus ut fi quacra tur funis mafeulinum fit an foemi ninum,Lucilius auribus inferuiés ut Gellius in duodecio refert ufus ed in gencre foeminino Aurea de cælo:dcmifît funis in arua, Eadé fi infïnitisgt;ln præpofitio afenbenz .,i da uiderur utfit in infinitis»Fatenz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7

di at modü fabius idicanuü uocat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;z

-ocr page 46-

Liber

0^5 proportionem fcqueti dicere necefle é feruireamp;fcruirc»Vt le^ gedu cé nó amp;nbsp;facile c ui dere» Qui ucroƒquæ tota pofitiois eiufdé in diuerfos flexus excunt cü alba faciatalbanos ÖC albcfes.Quid locoq ap te legédüé»Deuarrone ât de ligua lanna bec fu pta uidenfUnqr»n»duas Albasialrera in Latio ƒde Albâealterâad fuci riïïlaeûûde dicuf Albc fes» Etnoratu ifermo/ neqd quo^ modo ca/ dererklt;pj?articula eradé da uidct:utquo modo kgarurdra namque de/ ganrer dicimus» Notan dum eft quid quo mo do cadaturdicere foie/ mus» qd ho^ cuirepu^ gncr ignore» amp;nbsp;cû inrer rogatÓe»Quis cui bellij îdjxir»Ferc aût imperiri quæ rette feripra fût ab auttonbus puertût pu/ tares qd cüi elegârer di/ cinôpofle» Nefeiebaz musgt;ngt;ac nô confueru/ do à: decori fcruieba / musgt;Cöfuerudini legé/ dû cè ne admonendûq dem uidcf»Eft auré de/ gans Ironia qua fignifi/ car fe hæcoprimenoflc VcBzdccori amp;nbsp;côfucru/ dini feruire» Etutipe uerbo graeco fignificat TTÉpiÉpyov hocé fuper uacuu ac fupfluû» At g banc qdccpeotmiav Îolû purant:(^idâ ut fit nomé fenbeHûé no qdé* orthoepeiam auré fupius quogr diximus rettâloquendi fignifica rc roné. Multû»n» lit/ tcrarus» Ironicos hace a Fabio dicût quæ diligé terab iis fut côfiderâda giâ pridé abolira uerba affettanr amp;nbsp;i eplis amp;nbsp;in orombus : ut magna fe affettû iri gloria purent fi no itelligaf irerprctc qicgeantiAuete autem uerbum in ufu eflê de/ riir:coquc non effe affe/ dandum fabius innuit«

feruit iHi eft fimilc feruitrquâ ^portioné fequêti dicere ncccGc ê:fcrui re amp;nbsp;fcruirc.Pnma quoq; aliquando pofino ex obhquis nicint rut me mona rcpeto côuidtos a nic.qm reprehederâtrq? hoc uerbo ufus elïein pcpigi.Nâid qdé dixiflc fûmos auétorcs côfitcbant trôné tamé ncga bantpmittererqa prima pofino pacifcor cû haberct naturâ panédi: fa ceret téporc præterito partus fum.nos praeter auctoritatem orato^ at q; Innoncoy analogia hoc quoqj dictû tuebamur « Nâcû m.xn.tabu lis Icgenmus ni ira pagûtnueniebamus fimile huic cadût. Inde prima pofino ctiam fi uetuffate exolcucrattapparebatpago ut cado:unde no eratdubiû:fic pepigi nos diccre utcecidi«5cd memmerimus nô p oia duci analogia: polie rôné:cû fibiipla pluiimis i locis repugnct«(^uc? dâ fine dubio conât eruditi defènderetut cû deprehéfum é Icpus SC lu pus fimili pofitôc quâtû i cafibus nûenfq; ddléntiânita refpôdét nô ce paria:qa lepus epicœnû fit:lupus malculinû:qq Varro ieo iibro quo initia romanæ urbis enarrat:lupû fœminâ diciuEnniû piétorcmq; Fa biû iccutusdlli aûtiidcm cû irerrogâf:curapcr apritôé pf pris faciattil ludnomépofitû:hoc adaliqd efiè côtédût.Præterea quoniâ utrûq;a græcis duélû efitad eâ töne rccurrût:ut cjoCTpoo quot;nbsp;pris KCtzspoüapri fa cianUla tamé quo modo eftugiénut nominaquis fœminina fingulari noiatiuo»us«fînita:nûq geninuo cafu m.ris.fyHabâ terminât: :Faciat ta me ucnus ueneris.Ité cû.es.lfis finita per uarios exeât genitiuos: nunq tamé cadem.ns.fyHaba tcrminatos:ccres cogat dici cereris . Q ui uero quæ tota pofitionis eiuldem î diuerfos flexuscxeûtfcum alba faciat ai banos amp;nbsp;albcnfistuolo uolui Ôè uolaui.nam præterito qdem tépore ua lie formari uerba prima pcrfona.o.Iitrcra terminata ipfa analogia côfï tetur.Siquidé facit cado cecidbfpôdeo fpopôdupingo pinxi.lego legi. pono pofui.frango fregi.laudo laudaui,Nô.n.cû primé fingerentf hof mines analogia demiflacælo forma loquédi deditrfed niera efi poftet loquebanf:ÔCnotatû in lèrmonc:qd quoq ^ mô caderetâta non rône ni ht :fcd exéplomec lex é loquédi!fed oblèruatio:utipfam analogia nulp la res alia feceritq côfuetudoJnhærent tamé gdâ molcftiffima diligé tiæ puerfitate: ut audaciter potius dicânq audaeferdiect oés oratores* aliud fcquât :utemicauit nô emicuit côire nô coire» His pmittamus Ôé audiuiflêamp;lciuifïèamp;tribûaleamp;facilf diccre.frugalis quoc^ fit apd illos nô frugimâ quo alio mô fiat frugalitasflté cétû milianûmû écfi dé deû oflêdât:duplices quoq jfolœcifmos cé : qdo ôCcafum mutât 55 nûeçi.Nefciebamus.n»ac nô côfuetudi K decori feruiebâus : ficut i plu rimis quæ Tullius i oratorc dîne ut oia exeqtur.Sed Auguftus quoq; î eplis ad Cæfarê fcriptis cmédancp is calidû dicere.q caldû malinnô qâ üld nô fit lahnû;fcd qa fitodiofumiSé ut ipfe græco uerbo fignificauit zsEpiépyov atqui hâc qdâopeoraeioMldlâ putâtiquâ ego mime exclu do»Q_uid.n»tâ necefrariû^q certa locutiof'imo ihærédû ci iudico quo ad Iicet:diu ctiam mutâtibus repugnâdû.fed abolira atqj abrogata reu nere inlblentiæ cuiuldam eftjôê friuolæ in paruisiaétâriæ.Multû.n«liC tcratus.qui fine alpiratione amp;nbsp;produéta fecûda fyllaba falutauit» aucté eft cnim:ôé caleface dixerit potius q quod dicimus amp;nbsp;conlèjuauifte» 1s

-ocr page 47-

X

Pnmns


Ego tarnen non alio magisamor g quod obliquis cafibus du0K etiam prima fibi pofirionc non inuemrefed mutarc,Cuna exemplanaconfcrrcm : in quibofdam loco inuenire fcriptum na inucrc dephendi.Qnod fane l'enfui non congruiuSi nan^ prima pofitio minuatur necefTario quoep mutaf» Cum aut eft inuenra facile mutan PoteftkQuare inuenire legi korrupte certum eft» Skut Antonius Gnipho*Is floruit etate Cicero nis ur ex tertio Saturnalid Macrobii percipere licet » Item Antonius Gnipho inquir » Vir dodus cuius kola Cicero poft laborS fori frequetabat» Cum illud etiam accidat ut quaedam uct bis etiam acciditgt;Hic no uer ba modo:fcd uerfus quoq^ Iibrari/ o^ifomnoletia confufi funt » Na is uerfus cuius initiu c» Verbis étacci


adneiat face amp;nbsp;dice 5C fimiUa.rcdla eft hxc uia îquis negate* led alia e SCmoUior SC magis trita.Ego tame non alio magis angor:q q,obliquis cafibus duditetiâ prima fibi pofitionem non inuenirc:fed mutare permittunt: ut cum ebur SC robur lU didla ac fcripta in fummis audioribus in.oJitteram feeuz dx fyllabx tranfFcrunt:quia fit roboris SC eboris: Sulphur autem SC guttur«u.litteram in genitiuo feruent : ideoq i iecur etiam SC roemur controuerfum SC feccrut:quod no minus eft licentiofum:q fi fulphuri SC gutturi fubiicerent in genitiuo iitteram,o»mcdiam:quia effet eboris SC roboris : fieut Anto/ nius gniphorqui robur quide SC ebur atq;ctiam marmur fa tetur eftèmerum fieri uult ex his robura.cbura;marmura. q? fi animaduertcrent litterarum affinitatem : feirent fie ab eo lt;|uodeft robur roboris fieri:quomodo ab eo.quod eft miles limes;militis;Iimitis.iudex4Uidexiiudicis«uindicis:8C qua: fu pra iâ attigi.Q^uidfno fimiles quoqj ut diceba pofitiones in iongc diuerfas figuras per obliquos cafus cxcunt:ut uirgo; Juno ifufusilufusicufpis; puppis:SC mille alia, cum illudena accidatiutqnædâ pluralitcr non dicanCiquxda cotra fingu lari numeroiquædam cafibus careâuquædam a primis ftaz tim pofitionibus tota mutcncur:ut luppitcr. Q_uod uerbis ctiam accidi£:ut fero tuliîcuius præteritum perfedum SC ul teilusnon iucniturmcc plurimu refertmulla hæc an præduz ra fint.Nam quid progenies genitiuo fingulari. quid fpecies plurali facictC'Q_uo modo autem quire SC ire uel i præteriz ta paticndi mo uel in pticipia trafibuntf Q_uid de aliis died cum fenatus knatus fenatui:an fenatus fcnati fenato faciat:


ditpoft duos feintesécollocâdus» SiGnmuIla fefibuskric diflicultas» Nee plurimu refert nulla chæ an prædura fint» Sk quidé legit.fed corrupte ut mihi uidef » Nulla enî aut difparitas fubeftaut contrarie tasiquâ hoc uerbû refert exigit » ut luuenalis Qyid refert didis igno^ feae mutins an nondnter nulla ue/ ro SC prædura quæ nam contrarie tas eé potcft: cum nefub eodé qui dem gencre colloccnfï Mollta igû tur etiam fi nullû mihiaftipulerut exemplar : hadenufœ ira a profep foribus ledû fit legédu elfe uel gra*” di pignore côtederuNecignoro in qbuMâlegi exépIaribus nulla hæc an plura nnr.qd mihi fenfui mini-* mecôuenire uidef* Nâgd,pgeni es gcitiuo fmgulariCqd fpés pluraU facietfCititopicis negat feuelledfe


incertum fit.Q^uare mihi non inuenufte dici uidctur : aliud eflèlatine:aliud grammatice loqui*Hæc de analogia nimiz umTEtymologiaquæ ucrborum originem inquirit/a Cicez rone diéha eft notanoîquia nomen eins apud Ariftotelem inueniturtroju-lioAov quod eft nota.nam ucrbum ex uerbo dudum eft:ucriloquiumiple Cicero'qui finxit rcformidat. fit id éueriltÿ Sunt qui uim potius intuiri originationem uocent«Hæc haz bet aliquando ufum neccflarium : quotiens interprctatione res.de qua quæri^ egct:utcu.M.Cxlius fe efte homine frugi uultj^Saremô qaabftinês fitCnâ id ne mctiri qde poterat) led qa utilis multis.i.fruduofus:undc fit dida frugalitas ♦ Id qt idefinitioibus aflignaf * etymologie locus.nônunq ét bar/ bara ab emedatisconaf difcernere:ut cû triquetrà dici Siciz liä:an triqucdrä;meridie:an medidiem oporteat quxritur:


de analogia ucInimium.M.Varro deanalogia tris libros edidis. Ety mologia querboßi engineîgrit a Cicerone dcâ c noratio* Etymolog giaad uerbû trâfferf ueriloqû*Nâ ÈTùnocr ucruskÂôyoor ferma dé idqdapte Cid topicis cxpôir» MuI ta igtétex notarôe fumûf* cacaut ex ui noïs argumétû elicit : qua graeci etymologiâ uoeärdd eft uer bu ex ucrbo ucnloqd.Nos aut no,^ uitaté ucrbi non fans apti fugfetes genus * hoc notationé appellamus qa ft :uerba rc^ notæ*ltaqîhoc ide AriftOk tfun(ioAov appellat:qdla tine é nota * Nauerbû ex ucrbo du


dû étuenloqû ipc Ci.q finxit refoc midat*Id utafcribaf fefus exigit ut utlde uenloqu» Naad me métiri qdé poterat»Ne feribédû eé no me gsnouidetf loep ï definitóiba afti gnaf etymologie locus*Ari»ac,M* Tullius definitôilocû ab etymolo gia hoc éab iterptarôe noïs fubnei unt. Vtcû trlqtrâ did Sicilia: Me didié an meridiê*Varro hui* de oti


gine lîguæ latinæ iquit»Mendies abeo quod médius dies»P»aûtno rapudâtiquos kribebaf medidies


-ocr page 48-

Vnde Brati lumas exfororc Targnii fuperbigenitus CUftolidûfe fingeret primusoium Brutus fuitafv pcIlatus»B ratanacp dicunf aialia ftolida ac prorlus igéio caréna» Pubhcolae»P»yaIeri^ publicola éappelé latus quod conful primus oium fafees populo fumilititanq publica coIeret»Pyjbici Vnde dicanfno memini me Icgiflc »Italia ab Italo duce didâcé Vergilius ait»Huc famaminores Italia dixiffe ducis de noie getem» Alii ut Timæus:q de rebus populi Romani ofoncgraeca côpofuit»ut refert Gellius in »xi»amp;:»M» Varro terri Italia fenpferüe de graeco uocabulo eéappcllatâ:quoniâ boues ueteregraeca ligua Itali appellati funt quo^i 1Italia magna copia fuir» Bencué

*tû urbs é5âniiqanteqaRomanis t caperef maleuétû uocara fuit»Ro

Aliquando confuctudini feruittcontinct auté in fe multam eruditionem» fine illa ex græcis orta traélemustquæ fut plu rima: præcipueq; æolica rationc:cui é ferma nofter fimilli/ mus:aeclinata,fiuecx hiftoriarum ueterum notitiamomiz na hominum: locorum:gétium:urbium requiramus : unde bruti publicola: pythici:cur latium italia bencuétuin.qux

h’^ Quirlalis a Quirino hoc é Ko/ mulo ibi fcpultu deducif* Argi letü Aliicôpofitû nomen céputat quafi Argi q Euandri fuiiîe df ho Ipes lemmtqibi amp;nbsp;occifus amp;nbsp;fepul tus feraf» Ain abargilla deriuatû le tiûr»Locus é Romae iuxta palarid» Quæ uerba paulû dccliata»Qui nô quæ legcdû eé coflat» Aube ritate reducüf»Vt frat^dr qfi fere____

indices amp;i bonâ accipias partem* lam fit Si. dadisa calado* hoc é a

1uocado*Populus naq iRomanus J a Seruio Tullo i daffes fuit diuifus J -quo facilius ad officia fua qfç con |uocari pofler. Et étinterpretari oncm redd fequédam iprobandâ côtraru ne a côtrariis aliqua Gna mus trahuHic locus itaédepraua tus ut nifi emédef ucrus îtegerç fenfus nullo pado pcipi poffit * Ita uero mibi emendari poilê uidef* fi hoc totû ex côtextu imarginem traferibaf» Intcrpretationé redtam fcquédâîprobâdâ côtrariam»Hoc nâqj puto abaliquo erudition in margine ut fieri folet annoratum ab îperitis côtextui fenfuû fuiiîe i fertû*Et uerocopuIa cû ne parheu la ut fenfui contraria prorfus éex pûgenda* Sic»n»fenfa amp;nbsp;apte copuz Iabun£amp; facile pcipient »Ita nâç legcf.Enam a côtrariis aliqua fina mus trahi* Etiâne hoiem appel lari quia fithumonatusd quafi ue

1mai uero ad malu nois omen eui/ Jrandu beneuêtû appellarür» Ca pitolid a caçite hûano ddeffoderc tur fûdameta ibi iuentô denoiatû Eut Liuius ÔCVarro narrât» CoI lamilla minora in quibus maxime ftudiofi eius rei fatigan tur:qux uerba paulum dcclinata uarie amp;nbsp;multipliciter ad ueritatem reducunt: aut correptis:aut porredtis taut adiez dlistaut detradtis; aut pmutatis litteris lyllabis ue . Inde pra uis ingeniis ad fcedillima ufqj ludibria dillabuntur«Sit,n, conful a confulendo uel a iudicadoiNa amp;nbsp;hoc cofulere uetc as«i,bonu indices, fcnatui nome dederit ætas«nam iide pfes fût:ôf rex ÔCredortôi alia plurima idubitata.ncc abnuerim tcgulx rcgulxq; amp;nbsp;fimiliu his rationcJam fit Si claflis a caz lado:0i Icpus leuipes: Si uulpes uolipestSi etia iterpretatioz nc redid Icqucdam 'iprobâdâcôtranâtnc acotrariis aliqua finamus trahi:utIncus quia ubra opacus paru luceattSilu dus quia fit longiflimeab lulu: Si din's quia minime dines: etia ne hominé appcllari quia fit humo natusf qfi uero non omnibus animaubus cadeorigo:aut illi primi mortales an te nome impofuerint terrx.q fibi:Si uerba ab acre uerberaz to pgamusffic perueimus eo ulq;lut ftella luminis lhlla ere datur:cuius etymologie audtorem darum fane i litteris noz minari in ca parte.qua a me reprehcndit :ihumanü dl « qui uero talia Iibris cóplexi funt: nomina fua ipfi infenpferunt: ingeniofeque uifus eft Caius cælibcs dicere ucluti cælitcs: q?onere grauiffimo uacenttidque græco argumente iuuic HióÉoüGT enim eadé de caula dici affirmant: nee ei cedit MoZ deftusininuentione. Nam quia Cxlio Saturnus genitalia abfciderit: hoc nomine appellatos: qui uxore careant« at.L.

ro non oïbus aialibus eadé origo»

Cicero quoç in.iii.de natura deo^ libro huiafmodi lepras etymologias iijridetdn enodâdis autingt nomi/ nibus:quód miferandum fit laboratis»Saturnus quod fe faturat annis.Mars quod magna uortat * Minerua quod minuitiaut quod minatur*Vcnus quia ucnit ad oia»Ccrcs a gerédo»Quapniciofa cofuetudodn mul/ lis ét noibus herebitis»Quidneptuno facies i Quid uulcano :'Quaq quonia ncptunü a nando appellate pu tas*nullûerit nomé:quod non pollisuna ira explicate unde diélû fit *In quo guidé magis mihi rate natare uifus es;q ipfe Nepranus* Ingeniofcqiuifus é Caius Cælibcs dicere quaficælnes.Sibi datiuû hic féfus exige rc mibiuidet :ut legamus Ingeniofe$ fibi uifus é.Irridet.n.huiufmodi etymologias Fabius: quas phare ui/ debit :fi fibi nô afenbaf» Idç greco argumento iuuit»HmeÊoucT.n»eadé de câ dici affirmât n Ira expûâa af/ Crmat legédû cé nemo no uideUHaweëoi uero femideiuocantur*CæIibcs aut nô caGiifed qfinccôijage uiuût:

-ocr page 49-

Primus


^pdlannir» Neecedit ei Molcdis î inucntionc»Môdcnus in alüsexemphribus emendate Icgitur» AüA^ Aelius pituirâ quia petit uitâ*Ati uocali crafa mihilegédû uidef:ut ad uerbû fuperius referafigeniofeq? ui fus ed fibi dicere pituirâ* Lælius aût fenbedu cfKDe hoc amp;nbsp;Varro in tertio de origine liguælatinæ menai/ nit amp;nbsp;Cicero in Bruto : ut de homine litteris Jatinis in primis exercitato* Ad eum»n»fcribir» Varro très li/ bros de origine linguae latinæ ad Ciceronem»totidena ^ ad Septimum feripfit» Quidam nô dubitauerunt etynaologiæfubiicere omnem nominis cauram*Eorumenuraero Plato effe uidetur quiin Gratylo omnia nomina rebus ipofira ex aliqua ra' tione probareconatur per etymo/ Iogiâ*Adhuc iis quas enumerauir* Fabius:ineptiores etymologias in/ ucxere quidam poftætatem Quin i tVano tiliani clari amp;nbsp;gramatici amp;nbsp;iurecon/ fulti:ut nihil de idodorum uulgo dicam»Nam Donatus alias diliges^ grammaticus orationem didta effcr afferit quafi oris ratione:cum aper/


Aelius pituitam.quia pent uita.Scd cui non port Varrone fit ueniafqm agrumtq? feo agatur aliquidtSi gracculostquia origan m uolcnt:dilt;ftos Ciceroni perfuadere uoluit Cad eu enim fcribiQcum alterumexgræeo fit manifeftum duci:al/ terum ex uocibus auium:led hoc tanti fuit uertcre: ut meruz


Ia:quia fola uolat:quafi meta uolans:nominaretur « Q_uida non dubitauerunt ctymologix fubiicere omnem nominis _,_ cäu üm™tex habim^qucmadmodum dß^longos« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mntoS'maSsSntamp;S’


ex fono flrepereimurmurareietiam deriuata : ut a uclocitate dicitur ueloxiiK compofita pIuraq^his fimiliatquae fine du/ bio aliunde originem ducunttied arte non cgent*Cuius in operc non eft ufus nifi in dubiis*

De uetuftate.


tio q in arationcimiratione * nume? ratione*narrati0e*amp;fimilibus * Idc


Erba Si a uetuftate repetitaho folum magnos afTer u tores habent:iedetiam afferunt orarioni maiertaz


fepulchrum didtu effe ait quafi fi/ ne pulchro » Qjjod'eflêfalfum faci le percipiet qui Icicnt fine praepofi tionem in compofitione nunq in/ ueniri»Sepulchrum aurem ita de/ ducitur a fupmo fepulm t in c mu/ tara ut fimulacrum a fimulatum. Lauacrum a lauatum* Vetetes*n*la


tern aliquam non fine dele0tatione*nam amp;nbsp;audio/ ritatem antiquitatis habcnt:amp;S quia intermiila funtigranam ouifati fimilem parant* Sed opus eil modo: ut neque crebra fint hxc:nec maniieila'.quia nihil eil odiofius aftedtatione: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

necutteab uh.mis «d^ „«„.cans repeti« tcmnoribus: X’ÄSSX’Ä quaba funt toper ÓC antigerio : sc exanclare t SC profapia : SC ftano mentis:quam interprctatio/ faliorum carmina uix facerdotibus fuis iatis intelledla ♦ Sed


uatüquocy dixcrout ouidius»Ma/ ne lauaturas illa petebataqsu ful/ dum præterea fulcrum»t» abiedta» a muldum mulólrum*Teftamen/ l^int^fb.; ,,;; Ji


illa mutari uetat rdigioîôC confecratis utendum eil*Oratio uerofeuiuâ fumma uirtus eil perfpicuitastq fît mtiofa fî ege/ atintcrpretefErgo.'ut nouorum ^tima erunt maxime uez terahta uetcrum maxime noua «Similis circa audtoritatem ratio«Nam etiam fi potefl uiderimihil peccare : qui utif his uerbis:qux fummiaudlores tradiderunt:multum tarnen re fert non folum quid dixcrint:ièd etiam quid perfuaièrint. Neq3 enim tiburchinabundum Sd lurchinabundum iam in nobis quifq fèrat:Licet Cato fit audlor » nee hos lodices : qq


ne acinfulfam eleganter ut omnia Laurentius ualla amp;nbsp;irridet amp;nbsp;refel/ ?


lit» Sic enim dicitur a teftado tefta/? mentum utadocendo documen/ turn a fecando fegmentum » a tor/ qucndo tormétum » Paulus etiam .


iureconfultus parum feite uidetur - _ r aftipulan Labeoni fentienti polTcf/ ^pfr^ fionem didam effe quafi pedum pofitioncm:quo nihil ineptius po/ teft cxcogitari:cum neque pes nc^

pofitio aiiquid loei in hoc nomine (urrljnlnuxJ


um


fibi uendicarc poffint» Nam no mi nils redea pónèffuderiuatur pof/ fcffio iq a feffu feffio »a uifu uifio* 4 Poffideo certe hoc nomineposquod in compofitione folum inuenitur uteóposumpos »amp; uerbo fedeq^/z poni aperte mderur^quæ quidé compofitio a fignificatione non abhorrergt;Q uienunpotens hoc eft cum poI tentia alicubi fedetas etiam poffidet.Sed ad ïepnas ego quo^ iam fum delapius»Quare ad munüs fdlcêptuf gnius redeamus^INec utim ab ultimis etiam oblitreratis repetita tempotibus qualia fût toper amp;nbsp;antigerio tiam UTtoZiaçoÂü hoc eft fub diuifiôc funt diftingucndaiut duæ fint particulæ:non una;ut in contextu deprchédif»Antigerio îquit Sex»Pôpeius pro ualdeâtiqui dicebant» Toper uero cito fignificare aiuut in Ne/ uii carmine»Toperfortunæ cÔmutantur hoibus» Et exâclare eft exhaurire ac perpeti:quo tarnen in Thuf/ eulariis Ciceroutif» Profapia pgcnies dicifac loga generis amp;nbsp;familiæ fériés» Et côfecratis utédû eft hoc eft» Quia côfecraris uti oportet» Ne^ riburchinabundû 6C lurchinabundûïam in nobis quifq ferat Tiburchi/ nan fignificat ratim comedere»Lurchari ucro eft cum magna auiditatecibum fumere » Lurchabundû autc puto legendum»Nam ÔClurchones dicuntur nepotes nimiumçp gulofi Nec hos lodices» Eftgt;n»faemininû


-ocr page 50-

Paricidatum pro pancidió» Nee gladiolam;fcd gladiolü» Eft»ngt;ma/ f(:ultnumgt;Ncc coIlos cum colla fie dicendum*([Nam fucrit pene ridï culura malle fermonem quolocu ti fint homines qquo loquantur» Sic»A»Gellius»Scd antiquirarem ti bi placcre ais quod honefta amp;bo/ na amp;nbsp;fobria 6i. modefta fittViue igi tur moribus prætcritis » loqre uer,-' bis praefentibus (fQyod graeci or tographian uocant » ortographia ad uerbum traffertur recta fcriptu ra»Suctonius in Augurto interpre taturformulam rarionécp feriben dl a grammaticis inftituram» Vt logis fyllabis omnibus apponeret apicem ineptiffimum cft»Apponc re littera t elifa proculdubio legen dum cft»Apicem uero uocat Fabü bias uirgulam quae a figura modo lôga modöbreuis dicitur.Qu’bus fane noris prifci frequentius utebâ tur in diftinguendis fyllabis»Nam tongas fyllabas nota quadam lôga fignabâtmt malus pro arborc»Bre ues ucro nota contradiore ut ma/ lus pro homine non bono» Simi liter putauerunt illa quoque ferua di difcriminaut ex praepofitióem fi uerbum fequeretur fpcitoabie^ da fecundae (yllabac s littera exfpe/ do*Tres hic faciles deprehenfu in/ funt errorcs;quorum primus tolli tur fi feruandi loco feruanda lega/ mus»altcr fi pro abieda fcribaf ad/ iadta»tertius fi huic uerbo exfpedo s littera afcribatur» Si ucro quû pcr»q»acduas requentes»uu fenbe ref.Hic fenfus mihi nullus eifeui/ dcrur.Quis enim non uidetfi quu fcribatur per»q»ac duas fequentes uufcribi^Quare loco huius parti/ culæ quum coniundionem arbi/ tror ené legendum » Significatio/ nestn»uarias huius didionis cum exponit:doccns quo modo feriben da firgt;Nam cum interdum eft prac pofitio comitem fignificans amp;nbsp;tüc per» c»fcribiturgt; Interdum aduer/ bium temporis quod per»q»fcribi/ turdiu firnplex ut quidam uolut hoc modo qumtlnterdum coniü/ dio;tunccy fcribi per»q»ac duas fe/ quêtes uu quids putât»Kcdius aût ut Fabius quoç fentire uideâqui pcr»c»hanc particulam Temper fcri/ bût»Facile eft enim pro loco difcer ncre huius uocis fignificatiôcs»Nô eft tarnen diflimulandum aliter in uetuftoillo codice legf»Sic»n»ibi eft fcriptumJte^ cum fi t^s figniGcat

Liber

id PoHioniplaceat.ncc gladiolatatg MefTalla dixit.nce parz ricidatum:quodin Caclio uix tolerabile uidetur.nec collos mihi Caluus perfuaferinquæ nccipfi iam dicerent»

De cofuctudine ueteris fermonis»

Vpeieft igitur cofuetudo.nam fuerit pene ridicuz s nbsp;nbsp;nbsp;lummalle fermonefquo locud fint homines: q quo

Ioquatur«amp; faneqd eft aliud uctus fermotq uetus loquedi có{uetudo«Sed huic ipfi neceftariu eft iudiciu: eófti tucndumq;m primis idiprum:quid fit.quod cofuetudincm uocenius:qux fi ex eotjuod plures faciuntt nomen accipiat: periculofiffimum dabit præceptû non oratioi mo • fed quod maiuséuitæ»Vnde.n»tantû boni:ut pIuribus quæ redta fut placeatfIgitur ut uelli:5C comaigradus frägcreÄ in balne/ is perporare quâlibet hæc inuaferit ciuitatéînon erit cofuez tudo:quia nihil ho^c caret ieprehenfione«at lauamur amp;nbsp;toz demur amp;nbsp;couiuimus ex cofuetudine.Sic in loquedo: non fiz quid uitiole multis ifederittpro régula fermonis accipiendu erit.Nam ut tranfeam queadmodumuulgo ipcriti ioquut : tota fxpe theatratSi omnem circi turba exclamaftc barbare fcimus. Er^o confuetudinem fermonis uocabo confenfum eruditorum:ficut uiuendi confenfum bonorum»

De ortographia«

Vne'quoniam diximus quæ fit loquedi régula: diz n cendum quæ fcribentibus cuftodieda » quod graeci ortographiam uocantt nos reële fcribendi fcientiz am nominemus»cuiusarsnoin hoc pofita eft:ut noucrimus quibus quxep fyllaba litteris cóftet.Nam id quideifra grâz matici officium efttfed tota(ut mea fert opinio^ fublititatem in dubiis habet:utlogis fyllabis omnibus apponere apicem ineptiffimum eftrqaplurima:natura ipfa uerbi quod fcribi tur patent:{èd iterim nccefîàrium cum eadem littera ahum atq; alium itelledtum prout correpta uel ^dudta eft:facit:uc malus utrum arborem fignificct:an liominem non bonum: apice diftiguif.palusahdpriorc fyllaba Ióga;aliud fequcnti fignificat.Sicu eadem littera noiatiuo cafu breuis t ablatiuo longa eft:utrum fcquamurplcruq; hac nota monedi fumus. Similiter putauerunt illa quoq; feruanda difcrimina:uc ex propofitionem:fi ucrbu fequeretur:f^0lo adiedla fecunda: fyllabæ,s»littcra:exfpe(fto: fed fi pedto rcmota.s» fcrtbemus. Illa quoqt feruata c a multis differcntia:ut ad cum efiet prasz pofitio.d»litteram:cum autem coniudlio,t»accipcret: Itcrnq? cum fi tempus fignificaret pcr.q. fi comitem per.c.Si ucro quum per.q.ac duas fequentes .uu. fcriberetur. prigidiora his alia:ut quicquid.c.quartam habcret:nc interrogate bis uidercmur»Etquotidie non cotidie:ut fit quot diebus : Veru hæc iam etiam inter ipfas ineptias cuanuerunt « Q_ua:ri foz

-ocr page 51-

muf


Primus


iet in feribenJo præpofitiocs fónum quem iundlæ efficiutî an que feparatreobferuare conueniat:ut cum dico obeinuit î iêcundam enim.b.litteram ratio pofcit«aures magis audiunt.p^Et imunis ilz lud.n.quod ueritas exigit iequetis fyllabx folio uidtum.m.gcmiz na commutatur,Eftetiamin diuidendis uerbis obferuatio media


litteram confonantem prioritan fequenti fyllabæ adiungas ♦ Aruz fpcx enim^quia pars eius pofterior a fpedtando eftZ» litteram terz tix dabimustabftemius quia ex abftinêtia temeti côpofita uox eft primæ reIinquetur,Nam.K*quidem in nullis uerbis utendum pu to:niG quæ fignificat etiam ut fola ponatur:hoc eo nô omifi: quod quidam earn quoticns.a«fequatur neceffariam credunt: cum fit.c, litteraïquæ ad omnes uocales uira luam perferat»Vcrû orthograz phia quoq; confuetudini fèruittldcoq^ fæpe mutata eft ♦ Nam ilia uetuftifiima tranlèo temporaïquibus Ôipauciores litteræ : ncc Gz miles his noftris earum forma: fuerunt : ôC uis quoej diuerlàjficut apud græcos.oJitteratquæ interi longa ac brcuis:ut apud nos : iz terim pro fyllabatquä nomine fuo exprimit:pofita «amp;latinis uez teribus«d«plurimis in uerbis ultimam adiedarn:quod manifeftu eft etiam ex coluna roftrataquæ eftiulio in foto pofita.Intcrim.g. quotp ut 1 puluinari folis^qui colituriuxta xdé Q^uirinruefperz ug:quod uelperuginéaccipimus.de mutatioeetialittcra^ de qua fupra dixitnihil repetere bic neceflè.Fortaflêenim ficut fcribebant etiam ita loquebatur.Semiuocales geminate diu no fuit ufitatifïiz mi moristatq; econtrario ufq; ad Adiu amp;nbsp;ultra porredas fyllabas geminis^ut dix^uocalibus lcn’plèrüt.diutius durauittut.c.i. ingen dis eadé rónciquagræci ei uterentur:ea cafibus numerifqj difcrez ta cft:ut Lucilius præcipitJam puere uencre.e.poftremum facito atcp.i.ut pueriplurcs fiant:ac deinceps:idem mendaci furies adz dcs.c.cum dare furiiuflèristquid quod quidem eum fuperuacuu eiquita.i.tam longe q breuis naturam habet:tum icomodum aliz quando.Nam in nsquæ proximam ab ultima litterâ.e, habebunt amp;.i.longa terminabunturnllam rationem fequentes utemur.c.ge


pquhtthfi comité p^q^ac du as uu»feqntes feriberef» Ab ftemius ga ex abftinéna te/ meticôpofira uoxétprimæ reliqueGAbftemius^rqfe a tjemcro ab5inethoc eïTui ne» Gellius libro decimo/ Qui (îuiirQàrgpüéRitu po/ pu.R.ogt; fcnpfenît:mulieres Romæatqîîlatio ætatéab • ftemias egifle»hoc é uino fé pqd temetü prifea ligua ap pellabâtiabdinuifTe dicunt» male ergo Dôatus i Andria exponit dicens Temulenra hocécbriofa:ga temetû uP nû»Vndeabftemius Sobri/ us»Diôlû au tŒtéptet meré» Aliud nâçéabftemius»alid Sobrius » Ma Sobrius uino no abftinct:fed modice bi/ bit ne fiatebrius ♦ Abilemi/ us aût prfus fe a uino abdiz net:pÔt^ fieri ebrius utpu/ ta Ccrmlia aliaue re» Nâgt;k» gdé i nullis uerbis utédû pu to:nifi quæ fignificâtetiâ ut fola ponaf» Aut fignificat n Ira elifagt;aut fignificanf palU Ua uoce legendûefi» Etin latims ueteribus d plurimis in uerbis ultima adiedlâ»Sic fortafTe apuaueteres forti/ tud»^ fortudo fenbebatur ut uefperug»pro uefperugo» Eftaût uelpugo ftella quac ut ingt Varro uefperi orif*

Diuitus durauit ute iiû


gendis eadé róne qua graeci si uterctur» Hoc eftei diph/ thogo uterétur:gua Si grae/ ci eriâ nuncutunf amp;nbsp;prifcos f \ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fj- fuifle ufos ex multis appaz

mina:qualia funt hxc aureci argeteenöi fimiiia4dqi ns præcipue. ret uctuftis ifcriptôibuszut qui ad ledionem inftituétur:etiam impedimento erit:ßcut î græz Sibei pofiercifg? fueis» nbsp;nbsp;la

cis accidit adiedioneddittcrxtquam non folum datiuis cafibus in F^?® “®J®® ‘ uocalis aferiz parte ultima afenbuntned quibufdam etia intcrponut: ut i Ahish cgaGSût aût uerfus Luciln quia etymologia ex diuifione in trifyllabis fada defideret cam litz 3 carm£bus grâmaricæ præ terâ.i.fyllabam:cuius fecundam nuc.e.Iittcrâ ponimus:uàrie p.a/ ôê nefterebant quidam femp ut græcitquidâ fingulariter tantû:eû îdatiuû uel genitiuum cafum îcidiflèntiVnde pidai ueftis amp;nbsp;auz lai Virgilius amantiftimus uetuftatis carminibus inferuit.In üfdé plurali numero.e.utebanturthi Syllæ Galb». Eft i bac qùoqi pte Lucilii præceptû;quod quia pluribusexplicatur uerfibus « Gqs pa turn credatäpudipfu î nono rcquirat.Q^uid'quod Ciceronis tcz poribus paulüq;ïfra tere quotiés«filittera media uocaliu longaiy pellubiedalógisectïgeminabaóut cauftx:caftus:diuiGóes:quo/


safut puerci morcantiquo


hæc auriargéri amp;nbsp;filia Aure ei argcteeidupliciee fcribéz da rür«utî AHijH.AmsHcr de pdator dé Ód larrogt;Na Afiqo é depdor» Afcribifaût iota; ga ois datiuus apud græcos iota î fine defidcrar» In iifdé plurali numero utebanc his SyHækS ira ex his ablatiuo eradafutnóiatiuus cfficiaf hi» Vel fubiedla logis effet: . c ii


-ocr page 52-

gem wbifkVt fit prxteri nipfedi tpis gemiabaf é fc ribédû» Er a MeP fala in libro des Ifa pofi tum»MenäIa fingulos li bros de fingulis litteris fcripfit» Nee iutiliter Claudius æolicâ iHâ ad hos ufus lfatn»y»adiece . -rat» Claudius Cæfar: ut fupius quo^ diximus: acolicum digama hac fi Çura ilatinis didtiôibus Icribi uoluin qd quis ei redû uifû ficxôfuctudo taméantiqua fuperauit

In quo pueris nobis ad pîguiorc fane fond quoi utcbantur »In uctuno exern plan'quamp; oiute bantur»redte mihi I^i uidetur» Namamp;Ca ïus»c» littera notaf quæ inuer fa mulierem deda |.rargt;Caius guis p» C»fcrigt; 4 batur.per g tamcm enu h c^tm“» Trautem Cßuery IJa^rii^^n^icau Pre Jnoia nängiautîïngulis aut binis aut fûmû ter sj^’His Ifis fcribûtur» Caius aûtapud prifeos ^ do/ mino pÖcbaf.Ideo« no nænuptæ î nuptialibus facris ante lanuam ma/ ritiinterrogatæ quæ na uocarentur refpodebât fe elle caiias » canebant^ ubi tu caius amp;nbsp;egocaia» hoccd ubi tu dominus amp;nbsp;ego domina utfigni/ ficarent feuna cum uiro impaturas Ncccn»rf Ifam in pnois nota acci/ pit qua fonar» Cneus c» guidé fcnbif.g»auré fo/ nar» Cneus aurem ab in figne neui appellatuscd

Et fuburracu tribus litteris notatur e tertia odédinc loco c fenbédó ê»Naficfburra notabaf Sucud^ in mulris Ifcri prionibus adhuc appa/ reu Qpid quocp fiexu Sepius lahuiufmodi de phédimus deprauatio / né»nó»n»quoq? fed quo erafa ^ copula é legcdu: nt fitquid quoflexu»Ni hil c »n »quod unoquo/ 9 Hexu point cnuncuri

Liber

modo Kipfum amp;nbsp;Virgilium quocß (cnpßfle manus coru doœnatq paululu fupiores etiâ illud quod gcmi'a dicimus:iuffi una dixerüt:èt oprimus maximustut mcdiam i.htterâ quæ uetenbus .u» fuerat acci pcrét.C.primû Cæfaris î{criptiôc tradit fadlû.here nûc Intcra termï namuszat ueteçi comkoçi adhuc libris iuenio heri ad meuéit:quod idé in epiftolis Auguftirquas (ua manu fcripfit autemédauit deprez hcndit.C^uidfnô Cato céforius dicam amp;nbsp;faciâ:dicé amp;nbsp;fàciem fcripfit: eûdenq: î exterisfquæ fimiliter cadût modû tenuitf quod ex ucteriz bus eins libris manifeftu ê.Et a Mefiàlla i libro de flirtera pofitû fibe ôi quafe ^criptû^mukoç^llbris é.Sedan hoc uolucrint auótorcs nez fcio.T.Iiuiû ira his ufu ex Pediano eópenrqui amp;nbsp;ipfc eum fequebatur hxc nos i.litrcra finimus.Q_uid dicam uortices à uorfus cærcraep ad cunde modû:quæ primo Scipio africanus fe.litterâ fccûdam uertifz fc dicif»nofiri præceptorcs ceruon ièruonq;.u.amp;«o. litteris icripferût: quia fubicd;a fibi uocalis in unum ibnû coalefccrei8i confundi ncqz retmûc.u.gemina fenbûf ca rôe:quâ reddidirneutro fane modo uox quâ ientimus efiîcitur.Nec inunliter Claudius æolicam illam ad hos ufus y littcrâadieceratJHud nûc melius:quod cui tribus quas ^poz fui litteris cnotamus:in quo pueris nobis ad pinguem fane fond quoi utcbantur tantûîut ab illo qui diftingueretur.Q_uid quæ fcribuntur aliter qenucianturfNam amp;nbsp;:Caius»c,littera notatur:quæ j'uerfà muz lieré declaratrquia tam caiaseé uocitatas:q caios.enâ ex nuptialibus facris apparet.Nec Cneus câ litteram î prænominis nota accipitrqua fonatîôCcolûna SCeofules exépta n.littera lcgimus:amp; fubura cum triz bus Iris notatur.c.rertiam oftédit.MuIta funtgeneris huius . Scd hæc quoq; uereor:ne modu iam parure quæftiôis excefien'tJudiciû aût fu um grâmaticus iterponat»his oibus;Nâ hoc ualere plurimum debet. Ego ucro/quodeofuetudoobtinuentrfic fcribendu quicqpudico;quo modo fonat.Hic.nk ufus litteratuur cuftodiât uoeesrôi uelut depofiz turn reddantIcgcntibus.Itaq; id exprimere dcbcnt : quod dicturi fuz mUs.Hæ fere funt emendatæ loquendi fcribendiq; partes : duas reliz quas fignificanter ornatecç dicendi:non equidem grammaticis aufez ro.Scd cum mihi officia rhetoris fupfint maiori operi refruo » Redit at ilia cogitatio quofid fore.qui hæcquæ diximustpua nimiu:amp;:ipez dimeta qucKj maius aliquid agedi putet.ncc ipfc ufqr ad extremam anxietatem:^ ieptas camlIatides defcedenddiatqr his ingenia cocidi: amp;nbsp;cominui credo.Sed nihil ex gramatica nocucnrrnifi quod fupcrua cuu e. An ideo minor e.M.Tulhus oratoride arris huius dilfigentiffiz mus fuit:0C î filio utiepifiolis apparet reële loquendiufcp quaq; afp quot^ exaëlorfaut ui.C«Cxfaris fregcrut cditi de analogia libri f aut ideo minus Mefiàllanitidusfquia quofdam totos libellosmode uerz^ bis modo fmgulisrfed etiam litteris deditfnon obftant hæ difciplinx*gt; per illas euntibus:fed circa illas harrentibus^Superefi Icdlio'in qua^' pucr ut fciat:ubi fufpendere fpiritum debeat:quo loco uerfum diz fiingucrctubi claudatur fenfusrunde incipiat:quando attollenda.ud fubmittenda fit uox:quid quoque flexu;qmd lentius :concitanus '

-ocr page 53-

Primus


ceîeriusdenius diccndum:Jemonflrarinifi in opcrc ipfo no pot.Vnu eft igiturquodihac parte præcipiâîut omnia ifta facerc poffitintcIligat.Sit autem iprimis Icdtio uirilis: amp;nbsp;cu c luauitatc quadam grauistSi non quicic proamp; fimilis tquia t carmen eftÄ fc poetx canere teftantur:non tarnen in cantiz cum difloluta:nec plafmatc:utnvinca pleriflt;^ fit eftcemina ta.De quo generc optime.C.Cæfarem prætextatum adhuc accepimusdixiftètfi eätas male eâtastfi legis cantas.Ncc ^z iôpopeias^tquibufdam placct ')ad comicum morcm proz nöciari uelim.EHc tarnen flexum quendamtquodiftiguanz turab his:in quibus poetx perfona fua utentur. Caetera adz monitionc magna egentimprimistut teneræ mentes traótu rxqj aîtius quiequid rudibustôC omnium ignaris infederit: nó modo quæ difertatied uel magis qua: honefta funt diicat. Ideocç optime inftitutum cft:utab H


Non tarnen in cantiram difToIu ta nec plarmate : ur nücaplcrifque fitîcffœminata» Plafma didfpotio /dap-nA ex duldoribus qui^bufdam rebus' compofira ad commedandam uo/ cc maxime acepmodara.de qua Öi Perfius Iiquido cumplafmaregut/ tur Mobile colIuerir.Ncquaqautc pfalmarc»hocdtcantico»legédutn ed ut quidam putâr.Cû præfertim in uetufto quoque exemplari pla/ fmare legatun Elegia uero uticp qux amat Si hcndccafyllaba amp;nbsp;q' bus funtcommora fotadeona » Na de fotadeis ne pratcipiendum quiz dé ed:admoncantur fi fieri pored, fiminuscerrcad firmius ætatis ro bur rcferuentur.Admoneanf quiz


dem in plerifque lcgitur exempla/ omero atquc Virgilio ribus. Sed nifi d littera expunfta ledtio inciperet:qq ad intellioendaseorum uirtutes firmioz ^ ” liquida in u conuerfaamouc/ r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;antur Icgamus:nee fenfus integer

niudicio opus eftet.5cd hmerei fupereft tempus, nee emm „ecorano grammatica oidebteon femel legcntur.Intcrim amp;nbsp;iublimitate hcroici carminis aius huic autem Icdioni uctuftû quo/ aftùroattôi ex magnitudine reru fpiritum ducat.amp;optimis 5^*^exemplar accedit. Commata imbuatur.utilestragoedi.aluntamp;Iyrici:fi tamcnin ns noau ^^,bus frequentiffimis utuntur . Stores modotftd etiam partes opens elcgeris . Nam amp;nbsp;gracz ci liceter multa:6CHoratium in quibufciam noliminterprcz tari.Elcgia uero uriq; quæ amat:0i hedccaiyllaba: amp;nbsp;quibus funt commata fotadcorum. (Nam de fotadeis nc præcipiéz


niudicio opus enct.Scd huic rei fupereft tempus, nee cnim


mius ætatis robur rcferuentur.Comcedi£lt;quas plurimu ad clóqucntiam conferrc pöt:cum per omnes à perfbnas amp;nbsp;afz fcótus cattquem ufum in pucris putcmtpaulo poft fuo loco dicâ.Nam cu mores ituto fuerit iter præcipue legenda crit.


de Menadro loquortncc tamécxclulcrialios « Na latini quo qraudtores aftcrét utilitatis aliqd. Scd puerisqua: maxie in gcniu alattatq? aiumaugeât prælegéda.cæteristquæ ad eruz ditioné mó ptinétdógaætas fpatiû dabit. Multû aut ueteres et latini cóferuttqq picric^ plus ïgcnio.*q arte ualuerutti priz mis copia uerbo^:quo^ i trageediis grauitas:ÔC comeediis elegâtia.Et qdâ uelut atticifmos iueniri pot. œconoia quoej in his diligentiorq in picrifqj nouoçi crit:q oium operû folâ uirtuté fnias putauerût.Sanftitas certe SC ut fie dicâ uirilitas abhis petcnaaquädo nos in oia dclicia:^uitia dicédi quoqj tone deduxius. denies crcdamus fummis oratoribus : q ucz terû poëmata ucl ad fine carauel ad omamétum eloquétiæ aflumunt.Nâpræcipue quidem apud Ciceronetfrequenz dafiniû etiam K cæteros:qui funt proximi:


tmeem Laus tua.non tua fraus.uic fus » non copia rerum Scanderc te fecit hoc decus eximium»Prior nd/ que uerfus quatuor commaris cd diftindus» Sotadicaautem carmi/ na a Sorade quodam Cretéfi funt appellara:qui in cinatdi cuiufdam 5« :ancillæ ; quae a cinædo alebatuc amorem inciditrdc quibus carmi/ na maxime lafciua fcripfit quæ có/ uerfo quoque ordine Icgerentur» Eft enim proprie trochaicum re/ trogradumrqq ex lonicoatque da/ dyhrico fieri poteft»De huius car/ minis lafciuia meminit etiam Mar tialis cum inquit»Nee retro lego Sotaden cinædum* Comoedia quæ plurimum ad eloqucnriam conferee poteft»Pro comoedia Ie/ gendum effe comoediæ cuique fa/ cilcapparct» .Qaanqplcriçplus ingemoqarte ualuerunt» Sic 0ui/


ximus»arte rudis» Et quidam ue lutacifmos inucniri poteft» Atticif mos legédum effenemo dubitat» eftautem atticifmos quidam pc/ euhans atrici fermonis deganna, ter tarnen apud aiiniü etiam K cæteros : qui lunt proximi: nbsp;nbsp;Öcconomia quoque in his dili*

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gentior qin plenfœnouorum ent

Occonômia difpofîrio dicitur maxime Si oratoribus amp;nbsp;poetis neeeßariazut quid quo loco fit dicendum»n5 ignorent» Quindo nos in omnia deliciarum uitia dicendi quoque ratione defteximus» Reflius mihi de/


c iii


t

-ocr page 54-

Liber

flunuslegi Oidcfmagiflj fefuico uenire» Cupoctis uoluptatibus aures a forcnfi audloriratc refpirat ftf^fnhtK Tres huic loco mendæ uidentur ineHequarum primatollitur fir ,p poetis legarur poericis.Altera fi p Budoritate afperitate fenbaf » ter tia fl refpirét ut modi coniundiui non refpirant legarur» Quibus accidit non mediocris utilitas» Ac-cedit hoc efl adiicitur legendume Metaplafmus amp;nbsp;fehematifmus amp;fchemata ut dixi uocamus gt;nbsp;Acr cufatiui funt graeciguis nominati uilatini uideâtur.Recbus autem græds litteris fenberentur xxetoc TrAa3-Juourfamp; crxHxra 'TicrAoua' Quæ in decore return » Pro de core puto legendum effe decoro» Summaeft enim poeræ laus » cum bene amp;nbsp;return amp;nbsp;perfonarum fer/ uat decorum» Perfequi quidem quod oaifque unquam ucl con/ tempti/Timorum honunum dtve rit aut nimiæ miferiæ aut inanis ladantix eft » Hine facile apparct q fintdamnandi non folum gram/ matici qui nouas abolitafue fam fabulas fcmper fcrutanturgt;caqun commentis fuis fcnbutine parum multa feifle uidcatunqua: nihil ad percipiendos fenfus auótorü quos exponutad^pofitijue co^ qua: di cunf: facere cobatrfed ena nn tpis legulei arg? philcfophaftri:quifibi qdda prædapi facere uident : fi dû ,pfitcnf:uelinfulfiffimicuiuf^ ne bulonis Opiniones leptas auditori/ bus iculcarint» Quibus fane nugis efficif ut quæ alias facilia pulchra or cognitu funt: fubabfurda ac diP ficillimauideanf» Nâ qui ocs cria

Vidimus Ennii: Adtii; Pacuun« Luciliii Terentii; Ccciln :^ aliorum inferi uerfusdumma non eruditionis modo gratia: fed ctiam iucunditatis:cum poericis uoluptatibus aures a forcnfi audlontate refpirant. quibus accimt non niediocriä utilitasxum fententiiseorum.uclut quibufdam teftimoniis/ quæ propofuere confirment« Verum priora ilia ad pueros magisîhæc fequentia ab robuftiores pertinebut^Cum gran/ maticcs amoramp; ufus Iceftionis non fcholarum temporibus. ied uiex (patio terminetur : in prælegcndo grammaticus : SC ilia quidem minora præftare debebiuut partes orationis red di fibi Ibluto uerfu defideretîôi pedu proprietates.qua: adeo debent efle notac in carminibustut ctiam in oratoria compo fitione defiderenturtdeprehedantq ; qux baibara : quæ imz propria:qux contra legem loquendi funt pofita tnon ut ex his utiq:improbentur poetx:quibus.quia plerunt^ fcruirc metro cogunturtadeo ignofcitur:ut uitia ipwaliis in carmiz ne appellationibus nominentur«MetapIalmus«n,amp; fchema tifmus amp;nbsp;fehematatut dixi:uocamustôC laudcm uirtutis neZ ceflîtati damusi Sed ut cômoneat artificialium St memona agitetJd quoq; inter prima rudimeta non inutile demoftraz rc;quot quxq; uerba modis inteHigeda fint« circa gloilcmaz ta etia«i»uoccs minus ufitatas non ultima eis profdfionis diz hgetia eft^Enimucro maiorc cura iâ doceat tropos oésî quiz bus præcipue non poema modof(cd ctiam oratio ornatur: (chemata utraq^nfguras quxq? lexeostquxq jdianœas uoz câturîquorum ego ficuttroporum tradlatum in eum locum differoîquo mihi de omatu orationis dicendum crit» Præciz pue uero ilia infigat animis:qux in ceconomia uutus:qux in dandurquid in uerbismbi copia probabilis: ubi modus « his acccdet enarratio hifloriarum:diliges quidem illaino tarnen ufej ad fupcruacuum laborem occupata » Nam receptas auc certe claris oratoribus memoratas expofuidc fatis eft* perlez qquide qd qlq; unq uel contéptiftimoçi hoium dixerit : aut nimiæ mifcrixtaut ianisiadatia: e:5C detinctatq; obruit ige genia melius aliis uacatura.Naqoes étidignas ledioc fche das excutit:anilibus quoq; fabulis accomodate opa pot * atq plcni fût ciufmodi ipedimetis gramatico^cornetariKuix ip

indignas ledione fchedas excutit» Schedæ dicunfpaginac j gbus quæ da ex me ut tulit calonfcribi. folct

Na Didynio quoq?quo nemo plura feripfinaeddine copertu cfl: utcum hifloriæ cuidam tangua/ nx repugnaret ipfius proferctur Ir benqui earn continebat»Porfite/ ref gdem Icgif fere in cxéplaribus Sedga minus latina ofoeqpferref mihi legendu uidef* Didymus aut falfamctarii filius gramaticus Ale/ xandrinus ad tpaAugudi puenitg ob aflidue circa libros mora yoA KtvTpcor» hoc éæncû calcar fuit ap pelatus » Nam ad tria milia libro/ rum amp;nbsp;quingcnros fcripfiflc dici/ tut» Fuit etiâ alius » Didymus grâ maticus Alcxandrinus g Romæ docuit»Alius poeta qui georgica feripfit » Alius philofophus Academicus

Iis.q c(^luerut:latis noti*Nam Lgt;idymo quoq;.quo nemo plura (cripfittaccidiftèeóptu é:ut cû hiftoriæ cuidüanq uaz næ rcpugnaret:ipfis proferret liber :qcâ côtinebattqdcuéit præcipue a fabulofis ufq; ad ridicula quædâ étpudcda. ûde îprobiftîo cuiq; pleraq; fingédiheetia é:adco ut d Iibris tons Âauétoribo ut fuccurritrmétiaæ tutoiqaiuéiri q nûq fuere

-ocr page 55-

Primus

(TEt fïnitaequidcni fünf partes duærquas hæc profefHo ponfeeturukatio loqucndi Bi enarratio audorum: quatum jllam methodiccn»hanc hiftonccn iiocanuMcthodice arrifiaalis traftcrri poteft»Nam methodus ars diciturfub qua loqucndi ratio eötinetunhiftorice dicitur enarrariua cfiro touijopeiv quod narrare ena lïgnificat:a qua fignificationeeciam hiftoria deduciftNihilenimjliud eft hiHoria qrerum geftarum expo/ fitio»Huicautem partiiauftorum fubiicitur enarratio* Turn peripbrafi audacius uertcre»KidicuTos fe præ bent qui peripbrafi Icgdt amp;nbsp;ita legendum effe contendunt»cum amp;nbsp;prifca confuctudo qua feexercebant nu/ diofipóerarum diótaalüsuerbis er primétes Bi fenfusipfeexigat ut Pa raphrafi legaf»Edautc paraphra fis non fimplex ïterpretatioded cir1 ca cofdem fenfus certaméac æmu

non pofTunr.Narn in notioribus frcquentiflime deprehenz duntur a curiofis«Ex quo mihi inter uirtutes grammatici ha bebic aiiqua nefcire«ƒ

De oflicio grâmaticitôiquæ primordia fint diccndi* T finitæ quidem fiint partes duærquas hæc ^fcHio c nbsp;nbsp;nbsp;polhcet ,1.ratio loqucndi^ enarratio audoKî qua

rû iHâ methodiccn:hanc hiftoricé uocant ♦ adiieiaz

mus tarnen eoç: curæ quædâ dicédi primordia:quibus ætaz tes nôdum rhetoré capientis inftituant.Igitur Aefopi fabelz lastquæ fàbulis nutricula^ ^xime fucceduntmarrare ferma nepuro:Sé nihil fc fupra modum extollente:deinde eandem gracilitaté ftilo cxigere côdilcant.uerfus primo folucrc:mox mutatis uerbis iterpretarittum paraphrafi audatius uertere: qua ÔC breuiare quædam:ôéexornare faluo modo poetæ fcn fu pcrmittitur:Q_uod opus etiam confumatis profciloribus difiicilcrqui commode tradlaucritcuicunq? difeendo fùffici et.Sententix quoep Ôichiræamp;cthologiæ fubiedtis doétorû ronibus apud grâmaticos fcribantur:quia initiu ex rône du eunt:quoru omnium fimilis eft ratioîforma diuerfa:qa fenz tentia uniucrfàliscft uox.ethologia perfonis côtinetur.chriz arum plura genera traduntur.unumfimilc fêntentiæ : quod eft pofitum in uoce fimplicitdixit illetaut dicere foiebat « alz terum.quod eftin refpondendo;interrogatus ille uel cu hoc ci dictum eftet refpondit.Tertiuin huic non diflimile t cum quis non dixiftct:ledaliquid feciftet ctiamiipfis faeftis chria putât:ut Crates cu indoeftu pueru uidiftet pedagogu cius p cudit.Et aliud pene par eitep tame eodem nomine appellarc iió audét:fi:d dicütypéiM2Leo -ut Milo:quê uitulu aftueuez rat ferrc:taurum ferebat«In his oibus Si declinatio per cofdc ducitur cafus:amp; tarn fafto^i^q dieforum ro eft » Narratiunz culas a poetis celebratas notitix camo eloquctix tradlandas

lano:ut Fabius ipfe î decimo expoz 7 nit Ne^ego ingt paraphrafin elle ) îterpretationé tanw uolo:fed circa cofdem fenfus certamé atqî semu/ larionem» Séntentiæ quoque amp;nbsp;chriæôd erhologiæfubiedis doéto rum rationîbus apud grâmaticos fcribantur*Loco dodorum legen/ dum elle diétorum aperte ei com/ perturn erit qui feiet caufarn ac ra/ rionédiéti faótiue propofitiin hu/ iufmodi exerdtationibus folcre af ferri»Equatuordccim autem pro/ gymnafmatis hoc eft praeexercita/ mcntis:quatuor dûtaxat gramma rico tradtanda permittit Fabius Fa bu’am*fcntentiam»Chriam»Nam ethologia fpecies eft chriæ:8i nar/ rationemgt;Eftautem fententia oraArmo no fumpta de uitatquæ aut^fij aut quinze oportcat in uira bre^ uncr ^endinut Liber is eft exiftiz mandus:qui nulli turpitudini ferA uit. Chria eft commemoratio ali/ cuius diiti uel fadi uel urriufep fi^, mul celerem habcns demonftrati/ onem* ut Ifocratcs dicebat uirtutu radices amaras t frudlus uero dul/ CCS *Chria autem idcirco diéta eft hxc exerdtano quod maxime fit utilis amp;nbsp;neceffaria xpeia *n* amp;nbsp;ufu amp;nbsp;neceflitaté fignificat xpeioTtÉor utile dicitur Ethologiae uad uer/ bum tranffcraf hoc nomen-:fona/ re uidef mom rationes* Na HoSoo* mos dicitur Aoyoci ratio * Sed de crhologiis me apud graeco quicq legifTe nonmcmini*Ne^ enimin/ fcr^pgymnafmata a graecis collo/ canf:nifi forte cthologian pro ethopoeia accipiat Quintilianus*Nam fieoiroiia iter progymnafmata nume ratur. Sed de ea Fabius mihi loqui hoc loco no uidetur* Ne$ enim Heotronocquicqcu fétéria fimile habet ; Quarc cthologian accipiamus dictum mores alicuius exprimens quale eft Cefaris illjid Siiufîiirandâ ujo/^ landum eft^rogter regnum uiqlandum eft»Nccp ignoro a quibufdam etiologia legi»quibus prifcum exem Eh#1 pbr aftipulatur*etioiogia uero ca diäi fermonifuc interpretari pottut fit quoricns diflo fubiicimus tönern 1 ut Socrates iterrogatus an perfaßi rex fibi foelix uiderefirefpondit fe nefcire:neq?*n*mores eius fibi notos cc Veße Aphthonii expofitor id chrire genus oeffiAAier no etiolegian uocat»Deniq? apud græcos no mcmime3 legiiTeqaut ethologiaeautenologix ulla faciat métionc* Mimi ena dicunfethologi morü arg? affeduü cu/| infij petfonæ effiitores» Q^ia initia ex róne ducunt*Pro roe uidetur legédu cé leólione* Qü©^ omniü fimihs cft rö nfdc oés capitibds tradlanf hoc eft laudc:paraphraftico*rÔnis affignationc»côtrario*coparatiôci cXemplometerum teftimonio»brcui epilogo* Etiam in ipforumfadis chriam putant loco ipforum legen

C uii

-ocr page 56-

Liber

damcffeipfis faefleeft uidere» Caetera maioris opens ac fpiritusdatini praeceptores relirtqucndö neccHa/ riagrammaticis fccerunt.In uctufto exemplari oratores quidem legitur m corexruan margine uero præcc' prores»Sed neutrü mihi ,pbatur.rhetorcs aur legenda uidef» gramandm» no minus g rhetofes præceprores fuuReliqua progymnafmata rhetorum propria elTeaiuquæ funt confurariokconfirmatioJaudatiomirupe/ ratiOklocus communfe»thefisgt;comparatio»DefcriptiOkethopoEia»Lcgiflano» Hacc enim magnorum quoque oratorumingenia facile poffentexercere^f Hæc de grâmaticagt;pulcnra .untur tranfitione fabius : colligit/ que oratorem omnium difciphqa rum peritum eflé debere quarum


quidem cognitionem minus mi/ rabitur oratori neceffariam efte : qui feierit eandem patriae propu/ gnatoribus a Platone»3gricolis a Columella » Medicis a Galcno»Ar/ chitedtis a uittuuio necelTariamaP firmarikVt efficiatur orbis ille do/

puto.Cætera maioris opensîae fpintus latinipræceptores re Ïiquendo neceflam grammatici tecerunuGræd magisope/ rum fuo^z Sionera amp;nbsp;modunorunt.

An oratori futuro nccclïana fitplurium artiu fcientia.

h Aec de grammatica qbreuiffimcpotui:nó ut oïa dice/ rem Icctatusiquod infinitum crattfed ut maxime ney

armæ quam graeci KüKAoitdiü/ ceflâtiamune de cæteris artibusduibus inftituendos piiufq ŒvuocantKùKoTToietauer/'|.hetQj.j tj.^Janturpueros cxiftimo:0:riótim fubiungamtut cfticiatur orbis iUe doôlrinæiquâ græci KOKÄossai%iav uo cantkNam iildem fere annis aliarum quoq; difciplmarum

bum tran lfertur circularis dodriz na:hoc eft omnium artiu difcipli/ 03» Q^emadmodû in data linea conftituit tnagula aequis iateribus poffinuData redezduda uero cor/ rupee in quibufdam legitur exem/ pl3ribus»hocautem uidetur ex Eu clidis elemetis fumptum clTe» quis illic non linea folum fubintelliga/ turzfed reita finicaque legatur » Sic »n»ibi difcnbieur » sm Thct Eu»Eiaa-2to«H(Xhar TTdtEpotCTJUEVfier ’Tpiyeo^ vov ioroTrAeupov ausfladoacti* hoc efttln redta data finira triâgulû sequilatcßi côftitui» Scd Fabius ea nihilcurauit afcriberezquac facile ab fis : qui geometriae principiorû omnino ignari no forêt: fubaudiri poUentiSic aut triangulû in redali nea data conftituituc aequilateru«

tæ fine orandi fcientia non pofluntmec rurfus ad cHiciendu oratorem fatis ualêt fola::an fint huic operi neceflarix : qua: ritur.Nam quiddnquiuf)ad agenda caufam dicedam ue fen tentiam pertinet feirerquéadmodum in data linea confdtui triangula æquis Iateribus poffintfaut quo melius uel defen det reumtud reget confilia:quicytharx fonos nominibus SC fpaciis diftinxentf 'cnumerent fortaflè multos qlibct utiles foro:qui nee geometren audiueruttnec muficos: nifi hac coz muniuoluptatc auriumintenigant.Q_uibus ego primum hoc repondeotquod amp;kMkCicero fcripto ab Brutum libro frequentius tcftatur:nonenim a nobis inftitui oratorem:qui. fit aut fueritzfed imaginem quandam concepifle:nos animo perfedliillius ex nulla parte ceflàntis.Nâfapienté formant teszeuq fit futuruscófumatus undiq; : amp;nbsp;ut dicunt mortalis quidam deus:non modo cognitiôe cæleftium uel mortaliu putant inflitucdumzfcd per quxdamparua fane.fi ipfa dez. mum exiftimcsïducunt:ficutexquifitas interim ambiguita tes:non quia ceratinæ aut crocodilinx poffint facere Gpienz tcm.fed quia ilium ne in minimis quidem oporteat falIi.Si/. militer oratorem/qui debet ede fapiensmon geometres faaz et aut muficustquxq ; his alia fubiungam « Scd hx quoqj ar

Qux quiaipfeartes funt amp;nbsp;efte perfecte fine orandi fcientia non pofluntmec rurfus ad efficiendum ora/ torem fatis ualentfolaczan finthuic operi neceflariac:quaentur»Hicquidem locus fine ulla menda eflc plc/ rifque uidetutkMihi uero non ieptus modo ; uerum falfus quoqueeflê hic fcnfus : nifi corrigatur » 013’^ cnim geomerræ muficoue orandi fcientia opus eft^Profedo hi fine arte oratoria poffuntelfe perfedikSic igi tur cmendetur ut his afcribaturkamp; perfeda amp;nbsp;poteft fingulari numero leganturzutcum fcientia congruant er. ngt;v..ç* nbsp;nbsp;hóe modo»Et effe perfeda fine bis orandi fcientia non poteft»Ars enim oratoria citra cognitionem aliarum

diTcfpIinarum perfeda effe non poteft» Non quia ceratinæ autcrocodilinæ poffint facere fapientem»Am-' biguirates quaedamideo ceratinæ uocanturquia in illis multade cornibus mcntio habetur»KêpaTot nan/ que cornua dicuntur»QyaIe hoc eft»quicquid non amififti habes»Cornua no amififti»Cornua igitur habest

-ocr page 57-

Pnnius

Qü’ ucroceraßmac a «raße ferpcre pntârlegêdi3:ü opimonis füæ uiderint rSnamp;Mihî quid? amp;nbsp;cerâtfnæ fen fuiuidentur coniicnire:^ira in antique legiturexemplari»Hucaccedit quod Diogenes lacmus quafdam argumenrationes cornura ait appellari;quibus cum ain:tum Stoici atque in primis Chryfippus utebantur: quale eft amp;nbsp;id quod de cornibus dixi;0d ha:c»Qü’ nayßeria prophams indicatimpius edJndicataurem ray fterta prophams hicrophanta»eft ergo impius hierophanradtem Qui Megans eft: Athenis non eft»eft autc homo megarisknö ell igitur homo ArhemsUtem quod ioqueris per os tuumtraiinCurrum aurem loquar tcstut fit confumatusîiuuabununiri forte Antidotum quidé atcp aliaiquæ oculis aut uulncribus medentur ex muleis atz ^intérim contran’is quoqr intcr fe cHcclibus componi aide mus.Q_uoru cx diucrfis fitilIa mixtura una:qux nulli eaz rum fimilis eft:quibus conftat:fed pprias uires ex omnibus fumit:amp; muta animaîia mellis ilium inimitabilcm humaz næ rationi laporem uario florum ac fuccorum gencre perfiz dunt.nos miramur fioratiofqua nihil prxftantius homini dedit prouidenfia:plunbus artibu3 cgct: qua: etiam cum fe noofteduntin dicendo:ncc proferut:ui tarnen occulta fugz gerûtôi tacite quoc^ fçntiuntur«fuit aliqs fine his difcrtus. at ego oratorem uolo.non multumadiiciuptded uticp non cric totumtcui uel parua dccrunt.ôC optimum quidem hune elfe conuenieuCuius ctiam fi in arduo fpes eft:nos tarnen præz cipiamusomma:uc falrem plura fiant.Sed cur deficiat aniz tnus.natura enim pcrfcclum oratoré eflènô prohibée: Ijinz fj^/^defperatur quicquid fieripptcfl»

De mufice ÔCeius iaudibus

® *fq^ fgo ueliudicio ucteru poteram eflè contentus.Nâ quis ignorât muficeu^m de hac primum Ioquar)tantû îllis iam antiquis tcmporibus non Audit modo,uerum ctiâ uenerationis habuiflètut iidé mufici K uates ÔCfapientcs iuz dicarenturfMittam alios:Orpheus ÔC Linus:quoy utiuque dus genitum:alterum ueroqi rudes quoq? atcp agrcfles aniz mos admirationc muîcerct:non feras modo : lcd luxa etiam filuafq; duxifle:poftcritatis memoriæ traditû eft ♦ Et Timaz genes auctor cd omnium in littcris Audiorumantiquiflimâ muficcn extitiflê.Et tcflimonio funt clariflimi poetxtapud quos inter regalia conuiuia laudes heroum: ac deorum ad ci tharam canebantur«Iopas ille Virgili i Nonne canit erranz tern lunam Iblifqj laboresfSCcætcra.quibus certc palam coz firmat audtor cminentiflimus:muficen:cum diuinarum ctiz am re^ cognitioc ce coniundtâ«quod fi daturcrit etiam oraz tori neceflaria:fi quidem utdiximus:hxc quoque pars qua: aboratoribus relióla a philofophiseftoccupata:noftriopez ris fuit:ac fine omnium talium feientia non pot eflc perfeda cloauetiaAtq:daros noie fapiétiæ uiros nemo dubitaucrit ftudiofos muficæ fuilTe:cû Pytagoras atqj eu lècuti. accepta fine dubio âtiqtus opinionémulgauerit mûdu iplu einsrône cê côpofitûtquâ ponça fit lyra imitautnec illamô côtéti dif

ris»Currus ergo per os tuum tranz finde huiufmodi ambiguitanbus Fabium fentire facile contéderim arg? eo magis g, âbiguiraris ad uec ba ôd orationem nôad res folet re/ ferruOyrda appellant crocodili/ næ a ctocodilo nili bellua peculia/ riJingirur enim crocodilus pue^e cuiuldam ruftici iuxta Nili ripara rapuifle: quern patri mulris præ/ cibus aclachrymis repofccnti pol/ licetur crocodilus : fi ueru refpon/ deiit fe redditunjk Rudicus fe ue/^ rum effe diiturum afleucrar»Tum crocodilus»Dic mifer»Rcdamne ti bi pucrum ^Subiecit ille Reddes» falfo refpondifti inquit Crocodi/ lus»Non enim reflituam»Si refpÓ/ di nêt»Non rcddcs Pulchre dicis î/ tulliilêt Crocodlius.Neg? eni red/ derc uolo*Huiufmodiigif fophiP mata dccipulægiac capnôes hinc Crocodili.e uoeât » ht muta ani malia mellis ilium immutabilem humanæ rarioni faporc uano floz rum ac fuccorû genere perficiunr» Immirabilem in quibufdam emé/ date legitur exemplanbus»

Tquæ ego uel ludicio uete a rum.Armcitra diphthon/ gum ut fit copula fcnben/ dumeft»elegantcr autem ut cm/

maxie ora/

ma

tort effe neceflariam»Vtiidem mu fici Si uates Si fapientcs iudicaren/ tur»Hoc ftrabo i primo de geogra phia Iibro multis colligit argumé/ ns» Quorum utrun^ dus genf/ tum.De his Virgilms in bucolicis Nome carminibus uîcet nec thra dus oq^eus Ncc linus » huic ma/ ter quis arquehuic parer adfit»Or/ phei caHiqpaUinq formoTus apok Ió»dcorphco uero Horatius î arte pocnca»Silucßres homines facer î/ terpref^ deorum Cædibus Si ui/ ótufoedo dterruit orpheus» didus ob hoc lenirc tj'gres rabidofcp leo/ nes» Cum pythagoras arg s eum fccuti uulgauerüt » Vtcontundiul modi fituulgauerintefi legédum

Qyam poftca fit lyra imitata» Lyra ad imirationem harmoniae mundi primum habuit feptem

-ocr page 58-

gt;Liter

cis accenfos modis » Plutarchus in libro de mufica inquit OTi tok«/ Äeuaisvov KdçopEiov xxeAoct .de' 700X07 h2œT0 TTOrpà TOUCT ÂOCKÉ Âai iiovioia ottoTe éio - Toicr ko/ XauiKoucf Kiv2.uvou(T ëfeXeoiêv hoc eft Quoduocatur caftorcum câticum cum tibiis canebaturala/ cedemoniis cum ad bellica peneu' la egrederentur» Quorum con' centus quantum eft uehemcnrior Quanto ut legatur ratio gramma tica exigit» Cornua uero ac tubas in legionibus habuiffc Romanos

chordasamde canit pocta Septem difcrimina uocum»Terpander oélauamkSimonïdes addiditnonam» Sa num quoç his motibus dcderuntgt;SinguIis planera^ orbibusfinguli attribuunrurfoni:de quibus in fom^ nium Scipiois Macrobius diffufe diffcrir» Nam Plaro cum in ahis quibufdamztum præcipue in Timæo: ne inteUigiquidemmifiab iis qui hanc quoq sparrem difeiplinæ diligenter perccperinuporclLHoc idé Hic ronymus in Efaiam teftatunDeniep Timacum inquit de mundi harmonia;aflrorüq?curfu amp;nbsp;numens di'' fpuranté ipfetqui mrerpræratus eft:Tulliiis fe non inreHigereprofiretur» Exercitus Lacedaemonioni muß fimiliu côcordiatquâ uocaiit harmoniamtfonum quocç his motibus dederunuNâ Plato cu in ahis quibufda:cum præx cipuc itimxome intelligi quidem nifiab iis.qui hanc quo/ q; partem difeiplinæ diligenter perceperint:pót.Q_uid de phis loquorfquorum fons ipfe Socrates iam fenex inditui lyra non erubefcebatf'duces maximos amp;nbsp;fidibus amp;nbsp;tibiiscez cimfle traditu eft.exercitus lacedxmoniorum muficis accéz

fos modis»Q_uidautc aIiudinnoftris legionibus comuaac tubæ fàciunt:quorum côcentus:quâto eil uehemétior î tâtû romana in bellis gloria cæteris præflat Non igitur frudra

non eris cornua flexi»ódVcgetius q

cornicles buccinatores»Tubicé ad bellum uocat milites amp;nbsp;rurfum re

^^KS^jSXKS^ P^^o «®*Ï* «»otque soAiTiKov uocantneceffariam mufiz ce credidit*âC eins fecdætquæ aliis feucridimah alns afprima uideturprincipes in hae fuere fentétiaîut exidimarét fapie tum aliquos non nullam opam his dudiis accomodaturos. Et Lycurgus duridSmaçilacædemôiis legû auctor. 'mufices difciplinam probauit.atqi earn natura ipfa uidctur ad tolez randos facilius labores:uelutmuneri nobis dcdidc.Siquiz

ceptui canir»Ergo quotiens ad ali'

C quod opus exituri funt milites fo/ C li tubicines canür^quotiens moue/

da (utfigna:cornicies canüuQjjo/ tiens autem pugnatur amp;nbsp;cornices

amp; tubicines canut» Et cius feftac 'principes,13c ftoicis intelligit ; qui philofophorum feuerifflmi funt habitigt;eorum uero principes fuere Zeno»Clcathcs»Chryfippus» Ve lut numcri nobis dediffe» Muneri legcndum efTeconftat ut intelliga mus dono dediflc» Cü Sophron oftendir mimorum quidcm fcri/ ptor»MimUS poema eftfimile co/ moedie Ka7ï^x*^v fic appellatum quod potiflimum in eo geftus ho minum cffingerentur,Mimorum autem clari Icriptorcs apud græ/ cos Sophron amp;nbsp;Philiftiotapud lari nos Laberius amp;nbsp;Publius Syrus: quorum carminaquidam cogni/ ta pùlchra rcfert Macrobius i Sa/ turnaliu fecudo» Et Maricas qc hyperboIus»Dehypbolo Cicero ï bruto mcminit de glaucia loqns» Hó fimillimus ïqt Athenicfis hyp boli;cuius iprobitaté uetcres atti/

dé SC remigé cantus hortatur:nec folumïhis opibus : in qui bus plurium conatus:præeûtc aliqua iucunda uoce confpiz rattled etiam fingulorum fatigatio qualibet lèrudi modula tione foIatur«Laudem adhuc dicere artis pulcherimæ uidez or:nondum tarnen earn oratori coniungere , Tratcamus igi tur id quoq;;quod grammatice quondam ac muficeiunólx fuerunt ♦ Siquidem Architasatep AridoxenUS etiam fubz ieólam grammaticcn muficac putauerut:amp; eoldem utriufz qt rei præceptores fuidetcu Sophron odenditmimoçi quiz dem fcriptor«Sedquem Plato adeo probauit: ut fuppofitos capitilibros eius:cum morereturthabuiflê tradatur : tu Euz polis apud quem probamus amp;nbsp;muficen Si littcras docet » Et Maricastqui ed hyperbolus:nihil Ie ex muficis fcire ï nifi lit teras confitetur,Arid^hancs quoq; non uno libro fic indi tui pueros antiquitus (olitos ce demondrat.Ec apud Menâz drum in hipobohmæo fenexqui repolcenti filium:patri uc lut rationem impendiorum:quæ in educatione contulcrat' opponens fe pfaltisöi geometrismulta dicit dcdifïê.Vndc

co^i comœdiæ notauerür»Eft ergo nomcæpriû no a loco deriuatù utqdem putât»Ariftophahes quoq? no uno libro fic ïftitui pueros atiqtus folitus eé dcmónrar,Solitos legédii eé aptius équa ut fit admonédu» Ari ftophanes at mulro plures fcripfitcomoedias qcxtér» Et apud mcnâdrû 1hypolimæo»Syllaba c afcribéda ut hypobolimæo legatunDicitur auté hypobolimæos fubditicius»Eftcnim comœdiæ nomé : cuius argu mentum eft Filius fubditicius»Mcnandri uero comœdiæ non extant* Sepfaltrisamp;gemetrismulta dicit,

-ocr page 59-

Primus

dediffe Plain's r htfcra cxpundta legendumcniPfakes enim dickurcanroraTroTOv ŸÂÂÂÈiv hoc eftaca-' nendo»Vnde foemininum pfakria dickur fididne kVt uerbis Cicerois urar.In prime Tufculanamm quæ flionum libro hoc Cicero commcmorar» Numerus mufice haber duplicesgt;Numeros legedum effe nc ad inonendiquidem fumus»Non folumaurcm oportet fledtere uocem:fcd etiam corporis geku cantum corn mendare» Vocis rationem Arikoxenus muficus diuidit in puoSarov amp;nbsp;oxtAoa amp;nbsp;ax£Tpov»püexiocrnumey rus latine dieitur ut illud Horatii Numcrifque fertur lege folutisuxEÄocr dicitur modulano.Metron mclu

altior melosgt;Sd alia fpecies jutipov quæappeUatunper quam iyllaba/ rum longarum öd breuium öd me diocriumiunctura ac modulus co gruens cum principiis geometriæ: aanum menfura examin3tur»Bpe thius quo^ in primo de mufica ft bro hac cadé uritur diuifionc»Tria igitur genera funt inquit:quæ cir/ ca artem muficam ucrfantur»uniï genus ek quod inkrumentis agif'kj Aliud fingit carmina.Tertiü quods inkrumencorum opus carmina- ’J

ra mrerpretatuuDe bis»A» Gellius eriam flic mos ut in conuiuis poft cœnam circurerretur Iyra: libro decimofexto fie mquit. ton/ cuiuscum fc imperitum Thetniftodes eöfeffm efTe^ut uerz ^'^^^ uocisrhythmos dicif bis Ciceronis ura^habitus c inrioctionSed ueterû quoep ro manorum epulis fides ac tibias adhibere moris fuit» Verfus quoqj faliorum habcnt carmen.Q^ux cu omnia fint a Nuz ma rege inftitutaiamp;ciunt manfleftume illis quidé.qui rudes ac bcilicofi uidentur:curam muficcs : quantam illa rccipiez bat xtasidefuiïTe^Denic^ in prouerbiu uftpgræcorum celez braturn eftandodtos^mufis atc] ^gratiis abefte.Verû quid ex ca ,pprie petat futurus orator difïèramus.Numeros mu/ fice habet duplicestin uocibus amp;nbsp;in corpore»utriufqueenim rei aptusquidâ modus defideratur,uocis ratione Ariftoxez nus muficus diuiditin püôJUocTÔi jueÂocr Si xierpov quow alteru modulationexanore aïtcrum ac fonis confiât ♦ Num igitur hæcomnia oratorineceftariafquorum unum ad gcz ftum:altcrum ad conocationcm ucrborum:tertium ad Hez XUSuocis:qui funt inagedo quoq? plurimtpettinct. nifi for te in carminibus tantuôi in canticis exigitur ftrudtura quæ damtSi i often la copulatio uocuin:Sd in agendo fuperuacua efttaut non compofitio amp;nbsp;fonus in orationc quoq; uaric pro return modoadhibetur:ficut i mufice» Naneç öd uoce öd mo dulationc grandia elateiiucundadulciter : moderata leniter canitttotaq; arte côfèntitteum eorumquæ dicuntur aftediz bus.Atqui ie orando quoq; itéfio uoeisiretniftio i flexus per tinet ad mouêdos audiêtium aftecftus ♦ Aliaqj amp;nbsp;collocatioz nis SC uocis^teodê utar uerb^modulatione cócitationéiuz dicum.aba mifcricordiampetimus.cum etiam organis: qui bus fermo expriminoU poteftraffici animosidiuerfum haz bitum fentiamus.Corporis quoqj dcccns Sd aptus motusfq diciturgvpuexxicc é neceflariusinec aliunde peti pot : in quo pars aftióis non minima confiftit:qua de re fepofitus nobis élocus.age fi habebit in primis curam uocis orator ; quid tâ mufices propriufSed nc hæc quidé præfuméda pars eft: ut uno interim contcti ftmus excplo.C.Gracchi præcipui fuo/ rum temporum oratoris.cui cocionati confiftens poft cum muficus phyftula:quam tonarion uocat : modos.quibus de beretintcndi.miniftrabat.Hæc ei cura inter turbidiftîmas

quediiudicargt;Hic uero colligitur cos errare qui axEAocr ÉunETpov lcgunr:cum öd axeTpov legendum M fit» Quorum alterum modular — tione:canore alterum ac foniscon kati Numiguurhæcommaora tori necckana» Nifi emendecut hic fenfus:uidebitur Fabius negaz re:quod affirmare contendit.lnter rogano nanque akirmaciua in ne/ gationem foluifolet»Quare non negandi aduerbium afcribatur:fic que legatur»quis exemplaria öm/ nia praeter uetukum refragentur* Non igitur hæcomnia oratonne ceffana i ' fignificat enim maxime nceeïTaria effe» Affici animos in diucrfum habitum fcntentiamus Ten fyllaba ex ultimo uerbo era/ darur:ne rabelliorium barbarici apud quos uerbum ikud ek fre/ quentikimum akipulari Fabius uideatur» Corporis quoque de/ cens Öd aptus motus : qui dicitur Èùpùezxiocek nccefTariusmec aliun de pen potekUn quo pars aclionis non minima conkkm Pronuncia/ tio : quam eandem Fabius uocat aótionem:in uocem dikribuitur

öd gekum.de hac in undccimo uo lumme plene praccipitur» Sedne hæcquidem præfuméda pars ek» hoc ckdeguftanda.fed tota perd/ pienda. Qjam tonarion uocat» Phykula mnanos-a tqno ek derP 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;--x^^^ ‘bïuius autem rei öd Valeri/

propter quofdam imperitiorcs etiam cramore ^t uocan^ üs2n _odauo»öd Cicero meminit mula du^tationé huiUS utilitaris eximere » na poetas certe


a(ftioncs uel terrenti optimates: ucl iam timenti fuit.Libet

-ocr page 60-

in tertio deSratore» Hate à cura.In uctuflo cxcplan amp;nbsp;copula cil afcriptathocmodo»Haec ri amp;nbsp;cura* At fiquis tarn caccusanimicd ut de ahis dubitetiHos certe ad lyram carmina compofucrût»Hic locus ira cd de/ prauatus utoratio nc congrua quidem uideaf’»Nec mequicquam in hoc uetus exemplar lumtkNon modo autem qui relatiuum eftafcribendum:ucrum alia quoque deeflêuidcntur»Signifiât uerolyricorum ope/ ra citra muficen rede concinncque non poflê legnquod quidem ira uerum eft:ut pauci admodum fint: qui numéros Horatianis Pyndaricifque carrainibus congruentes accommodate fciant» Cum uero antiqui/ tus ufquea Chitone arque Achille ufgiad nodra tépora» Primû uf' queeradendû uidetur» Scnfuigt;ngt;fa


ns eftfecundu»AchilIcsautcm mu ficam quoqiachirone nutricio do dus fuir» Excfdit»cripuir«Pcnulti maautem huiufmodi ucrbi apice norandaeUïCu fit longa»ne excidit cadem correpta legatur: qd' longe diuerlu abeo fignificat»eftaurfum pta tranflatatio ab ns quicafiranf: qui cxcidi propria rdicuntur» Na pfaltria amp;nbsp;fpadicas ena uirginibus probis recufanda » fed cogniriSem rahonisrquæad mouendos lenien dofqueaiiedus plurimum ualer» Hie quo» locus ira mendis fearer at amp;nbsp;caftigaru difficiHimus fit: 8^ quid udit fibi Fabius minime per/ dpiaturdn ucruftoquidem exem/ plan pfalteria legitur emcdate»Cac tera uero ut in ahis corrupte» For/ tanêautem fie emendarctur: fi lo' co nam legatur Hæamp;K Sambuca non fpadicas»amp; fecudum loco fed particular qua: relatiuo in locu fuu traflato»hocmodo » Hare pfalteria amp;nbsp;fambuca etiam uirginibus pro/ bis recufandarquar fecundficegni tionem rationis ad mouendos le/ niendofcy affedus plurimu ualent Hinc quidem aliquis dicitur fen-' fus:fed qui mihi plcnc non fatiffa/ cit»Nam Sambuca ut pfalteriu in/ ftrumetum eft muficum.Sambuca enim fpccies eft cyrharae rnagu/ ]aris;ad quam prifci iambos cane/ banr»Eius primus inuctor Ibycus fuiffe raemoratur»Sambyces uero urinquit Polybias: machinac funt obfidionales»Spadicas autem pr/ fus fenfui repugnar.Na fpadica ut in fecundo inquit gdlius graeci uo cat auulfum e palma termitem cd frudu amp;nbsp;phoeniceum colorcm ut

Icgccîos oratori futuro conceflcrint.Num igitur hi fine muz ficefat fiquis tam cæcus anfmi ê:ut de ahis dubitetnllos cerz te qui carmina adlyram compofueiunt.Hæc diutius forent dicenda:fi hoc ftudium uelut nouum præcipercm . Cum ue ro antiquitus a Chironc arqj Achille ufq?ad noftra tempoz ra apud omnesiqui modo legitimam dilciplinam non fint pcrofi:durauerit:non eft commitendummtilla dubia facia defcnfionis follicitudine. Q_uanuis autem fan's iam ex ipfis/ quibus fum modo ufus cxcmplistcredam efle manifefium: qua: mihiKquatenus mufice placeatr apertius tarnen profi tedum puto:non hanc a me prxdpiîquæ nunc in fexnis eCr fœminata:ÔCimpudicis modis frad:a:non ex parte minima: fiquid in nobis uirilis roboris manebat excidit .Scd qua lau des fortium canebantur quaq? amp;nbsp;ipfi fortes cancbant. Nam pfaiteria amp;nbsp;fpadicas etiam uirginibus probis recufanda : led cognitionem rationistqua: admonendos leniendofq? aftez d:us:plurimumualet.Nam amp;nbsp;Pythagora accepimus cociz ratos ad ui pudicæ domui afïèrendam iuucnesiuflâ mutate iIpondeum modos tibicina compofuific.Et Chrylippus eti arn nutricumtquæadhibéturinfantibus: alledlationi luum quoddam carmen alTignat.Etcnam no incrudite ad dedaz mandum fida materia:in qua ponitur tibice qui facrificanz phrygium cccincrat:adlo illo in ifaniamtSC per prxeipitia dclato accufaritquod ca mortis extirerittquæ fi dici debet ab oratore:nec dici citra feiam mufices poflunt : quomo no hac quoqi arte neceflariam eße opcri nofiro ueliniq colentientf

Commodam geometriam oratori«

i nbsp;nbsp;Ngeometria partem fatcntur elle utilcm tcncris xtaz

tibus«agitari nac^ animos atq^ acui ingénia ôC celeriz tatem percipiendi ucnirc ide concedut: led prodelle earn: no ut exteras artes:cum præceptæ finttfed cum dilcatur exiftiz mant.Id uulgaris opinio e«nec fine ca fumi uiri etiaipenfam

idem in tcrtio»Nos ficuti dixi phaeniceum»grxci çoiviKex alii diirotXiiWcappcllant:quoniam palmae termes exarborecum frudu auulfus ipadix dicitur» Nam Pythagoram acccpimus»Idem narrat Boctius in pro/ hocmio de mufica» Qui facrincanti phrygium cecinerar» Phryws modos qui a Marfia Phrigio inuenri fuiffe dicuntur:utlydii ab Amphione»Dorii a Thamyra ThraceXTin geometria partem fatentur efie utile* Gcomcrria terrae mcfura iterpretaf»Eius uero îuêtorcs primiaegyptit diCuf fuiflc.Cû»n»nilus fua iundatioe finguhs fere annis rerminos agro^ cofundcretcoadi funt menfurae rone adhibcrc»A graccis uero cd ahis tu Eudideita eft ampliata:utab ipfopfeda fuiffe iudiccf»C5tiner aut arithmerica fimul amp;nbsp;aftrólogia:ut aperte Fabius ipfe oftédinGeometriâ uero eße neceffana oratori multis roibus eóprobaf»Quae uero fubiiciut cxc/ pla peritis quidé geometriae perccptu facillima uidenfJmpcritis uero ira difficiha:ut ne quide plunbus uer/ bis expofita percipi pofljinr»Qui ergo hoc caputpfede intdhgcre cupit:geomctn incûbat»Sane» Scd ^deffe

-ocr page 61-

Primai

Tam non utcireras aftcsiCum pVacceptsc fintTed cum diTcanf»Percé^ac ut ifcHigaturcognitæ 5; difcatur n litrera erafa legenda eft» Quidam cnim geomernædilciplina concedunrpueroiv ingeniaacui:cum difcif Sed cam poßeag percepta ficnihil homini confcrreamnuHanc ucro uulgarem eflèopinioné Fabius afferit cam^ fummoßi uiro^iaudorirate primum:dcinde rationc confutauNotanda eft aurcm loquendi elcgan' tia,QuDdenim aki diccrent ca uulcaris opinio eft:a Fabio clcgantius dicitur id uulgaris opinio ed» la cu fit gt^etria diuifia ïnuméros atœ formasXoco illius particula: lam : cu cxponatfabius fummos uiros nó

^ huic fdenrixopcram deJeruntJam cum fit gcometria diui Gin numéros atqj formas.numerorum quidem notitianon oratori modoffed cuicunq; primis faltem litteris erudito nç ;^cfiària elhin caufis uero uel frcquentiflime uerfari folet : in quibusaótor(non dico fidrca fummas trépidât: fed fi digito rum fairem incerto aut indecoro geftu a compuratione difz fentiùiudicatur indodlusJlIa uero linearis ratiotSCipG quiz dem cadit frequenter in caufästfi detcrminis menfurifcp iunt ,4ites»Scd habet maiorcm quandam aliam cum arte oratoria xognanoncm.Iam primum ordo eftgeometrix ncccfïarius.

^ria:^ certisicerta:nône id idicêdo facimusfQ_uid illa pro/ pofitarum quxftionum conclufio:non tota fere codât fyllo giGn is f propter quod plurcs inueniestqui dialedticx fimilé. jqguirheroriex fateantur hancartem.Verum amp;nbsp;orator etiz amfiraro Aon talmen nünq probabitdialefice. Nam amp;nbsp;fylz logifmisTi rcs pofcet.utctur:amp; ccrtc enthymcmate : qui rnez toricus eft fyllogifinus.Dcmq probationu qux funt potcnz tinimx grccc apodixis uulgo dicuntUr.Quid autcm maz gis oratioq probationem petitffalfa quoep ucrifinMlia gcoz metria ratione dcprchcndit.Fit hoc SCnumen's per nuafd

fine caufa geomerrir opera deAP fe:nam uidetur ede legcdum » lam emm ad coniüdionem modo fen/ fuum unmur»Nam ucro etü eau/ fam adlgnanEa nero pars geotne/ triac quæ denumens tradar arith menca diciGQnæ ucro de formis ^pricgeomema» Sed fi digiroßi (altem incerto aut îdecoro gedua compurationedilTenrit : iuditatur indodus»Hoc ex prifeopi cofueru/ dine compuradi fumpruin edc ui/ detur»Nam finguli digitorum arti culi apud ucteres fingulos numcz ros fignificabanquam quidem ra/ tione multi etiam num in compu tado fequurtf* Deni^.pbationu qfunt potentiflimac:gra:cc apodi/ xis uulgo dicunf»olt;iro2Ei^itf trap ferf demondratioiqd genus argil metationis philofophoru eft pro/ prill ut plane in pofterioribus ana/ lyrieis probat Ariftotdes» Eft autS pluralis noîatiuus anoÄ-Ei^eicr fed graccus»Hicaurc fenfus integer ha’ denus fuit iudicatusrfed mihi fine*

méda minime ede uiderur»Quid t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;- • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/ enim ad propofitum facitifi proba

metria ratione dcprehcndit.Fit hoc Sinumeris per quafdam. tionum poréndima euulgo apodi/ quas pfeudographias uocant : quibus pueri ludere fole^az ^’^ grxcc dicunturfProfcito nihil mus.Icd alia maiora funt.Namquis non ita proponenti ere datfciuorum locorum extremx lincx candem menfuram


colligut:eorumfpatium quoc^quod iis liheis cotinetur: par fit necedc e.at id falfume.Naprimq rcfert cuius fit formx ille circuitus:reprchcnfiq abgeomctris funt hiftorici:q maz gnitudinem iniularum fati^figmTicari nauigationis ambiz tu credidcrunt,Nam ut quxqj forma perfêótiffima:ita caz paciifima.Ideoq; ilia circucurlens Iinea:fi efficiet orbe : qux Forma eft in planis maxime pcrfedlatamplius fpacium coz plc(ftetur:qfi quadratum paribus oris efticiat « rurius quaz drata triangulis.triagulaipfa plus xquis lateribus q I'xquaz libus.{edalia forfitan dbfcuriora«N0s facilIimum Si impez ritis fcquamur expimetu.Iugcrimefurd ducetos Si quadraz gita logitudim'spedes ceidimidioq; in latitudine paterc:non fere qfq eft qi^norct:0i q fit circuitus:0Cquatu capi claudat

cüm nos nó horrctur hoc loco Fa/ bius:ut grxcis litteris incübamus Quarc non gratccifed ypàûuiKai. hoc eft lineares Icgendû ede uel re/ pugnantibus exemplaribus aflereZ re non dubitarim» Argpeomagis: quod Fabius ipc alibi huic noftrac' correchoni aftipulatur.Nâ in quin to huius opens uolumie ubi dear/ gumenris trailat:fic apodixin défi hiuApodixis eft euidens probatio Ideocp apud geometras ypotuui/ Kori qntó2fÉi^icr dicuntur» Si ergo ^otcntilTimx probationum dicun tut ypaujuiKai cWraZti^eicr: hoc eft lineares demonftrationcs:dc q/ bus fola gcometria tradfatiorato/ ri dada eft opera geometric; cunt Oratio nihil aliud q probationem

petat»grammicae 3utcm a7to tho* ypoctuiflo - hoc eft a linea dicûtur» Lincx uero pûfta ßdfupficies geo/ mctrix eicméta ede coftat» Quas pfeudographias uocat»Pfcudographix falfe îterptâf defcriprióes : qbus ét nu pueri arithmetic difcctes ludere folent» Pars fit necefïe c»Par Ifas expüöa lega^ut ad fpaciu referaf»


-ocr page 62-

Quod uero fnquit Fabius id falfumeßecerrum eftkNam id fpaemquod a Ifnea in otbem dufla comprehen ditur:ampIius cft:qquodabeadem Iinea in quatuorlateta diuifacôplcditur.Hocenim fpanû» • » quod a figuraorbiculari con«netur:maius eftqhoc Triangula quoquc minus fpatii q quadrara comprac nus qux iaequalibus Imcis confiante hoc emm man minuskhoc uero triangulo» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;inæqualibus plus fpacn comprchendit» j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lugen men Qijanuis hoccxéplû facilli mum uideatur;defcriptionc tame appofira facilius percipictutkEa eft huiufmodik


ccxi

lugerum autem uocabaturut fcri bit Plinius in dccimoodauo natu rail's hiftorise:quod uno iugo bo/ Curn in die exarari potuiffetk Adus tin quo boues agercnfcum aratro uno impctu iuftokHic crat cctum uiginti pcdumkduplicatufq ? in 15/ gitudinem iugerum facicbatk Do/ na amplilîîmaimperatorû ac for/ tium ciuium quantum quis uno die plurimum circumarauiflctk

Atcentcniamp;oólogenün quan/ que partem pedes idem fpacium extremitatiSkLoco extremitatis in quibufdara exeplaribus cxtermi/ nant rede legiturkhoceft determi/

conigerc expeditum:At centcniamp;o(ft:ogenim quanq; par? tern pedes idem fpacium exterrninant.Sed multo magis di? nbsp;nbsp;nbsp;!

uifæ quatuor lineis areæ faciûtJd fi computare quem pigct breuioribus numeris idem difcarinam deni in quadrant pe? des quadraginta per oratn.intra cetunierunt« At fiquini de ni per latcrarquini in fronte fint ex illo quod ampledluntur quartam partem deducent codcmcircûdudtu» Si uero por? redti utrinque undcuiccni fingulis diftentînon plurcs intus quadratos habebunt q per quot lógitudo ducetur • qua: cir? cuibitaut linca eiufdem fpatii erit:cuiusea qux centum co? tinetJta quiequid formas quadrati dctraxeris amplitudini quoque peribit.ergo amp;nbsp;id fieri pót:ut maiore circuitu minor loci amplitudo claudatur.hoc in planismam in collibus ual libufq? étimpito patet plus foli effe q cæli»quidfq gt;fe cadem

nantac tern tantûdé fpatii defignef cétû amp;nbsp;odoginta pedibus in quanç parte fubieda apte oftédif defcriprione» Sed multo magis diuifeqtuor tineis areæ faciunrk Pro illo magis fortaflc maius legendum eftutad fpacium poflit referri k Areas uero quatuor ineis ira poflunt diftigui ut fubieda móftratur defcriptióCk

au/

Nam deni in quadra pedes: qua draginta per oram: intra centumk Hoc quidem facile eft com putatu: fed adhuc facilius rcdditur hac de/ fcriptionck

At fi quini denikHoc quoquc ta li defcriprione demonftratutk

Si uero porredi utrinquCkUnde uiceni fingulis diftent Vndcuiceni decern amp;nbsp;noucm dicunturk Hums auté defcriptio talis eftk At fi qui ni deni per latera:qni in fronte fine Ex illo ampledutufiquartam par tern deducent eodem circududuk

Quod relatiuum fenfus integeitas expofcitkAfcribatur ergo:ut Icgaf ex illo quod amplcdunfk Quid quod feeadem geometria toUit ad ran'onem ufque mundifPeriphraßs eft aftrologiac:quxgco'

-ocr page 63-

0

Primus

metnæ fubiidtar»Mathcnaaticasngt;quataorcÔiûûæ Cuntatlt;j coHigatac,omnium uerogeomctria eft funds mentum» An uero cum Pericles athenienfes fclis obfcuratione territos milites reditis dus rei caufis me/

tu liberauit* Pericles utin cius uita narrat Plutarchus centumac quinquaginta nauibus paratis ac inftru/ distcum fuamiam triremem confcendiflet:ecce foil's defedio icidit : Indudtifcp renebris atroniti ocs ueiuti magno quodam ac retro prodigio animis conciderunr»Cum igitur gubernatorem quogt perrerrirum at/ $ animi dubium intueretur Pericles:fublaiam ad dus faciem oppofuit chlamydcm»Velatifquc oculis toga uit : nunquid horrendum dus rei A fignum putaret » Abnuentc illo : 3 Quid igifintcreftinquir:aut quid diftat hoc ab illo :nifi quod maius quiddam eft chlamyde id: quod nuc tenebras agit^ut fulpirius il/ le gallus»De hoc fulpitioüc Cicero

geometria tonitaJróncm ufq^mundi/in qua cum fidcrum certos conftitutofque curfus numeris docettdifcimus mhil eHeiordinatu atqj fortuiturn:quodipfu nonunq ptincre ad oratorem poteft»An uero cum pericics athenienies folis ob/ fcuratióc territostreddiris eins rei caufis.metu liberauit ; Aut

cum Sulpitius ille gallus in exercitu.L»PauIi de lunæ defez ólione dincruitmc uelut prodigio diuinitus facto militum animi terrcrcnf:nó uidetur cfiè ufus oratoris oHicioJC^uod fi Nitias in ficilia fciiÏetaion codem confufus mctupulchcrz rimum athenicnfium excrcitum pcrdidiifctt Sicut Dion cu ad deftruendam Dionyfii tyrânidem uenit:nó é tali cafu de territus.Sft extra licet ufus bellicittrafcamufq? q? Archimez des unus obfidionê SyraeufaÇi i lógius traxit.IIiud utiq; iam ^priu ad efficiédu:qditedimus plurias qónesqbus difticili or alia rone explicatiôe:ut de rônc diuidédi:dc fedtione in iz finitum.de ccîcritate augendi linearibus illis probanonibus folui folere:ut fi eft oracori:qd,pxius demonftrabit liber» De

i Bruto meminir»C»Sulpitius gal/ lus ^maximeomnium nobilium graecis litreris ftuduit»Ifqueorato/ rum in numero eft habirus:amp; fuit

Hæc Cicero de gallo»ls cu in exer/ ciru.CPauli bellum contra Perfen Maccdoniæ regé gerentis effetiLu na quadam nodtc defecit:qua rc cü maxime militum animi forêt per/ turbati:ofone galli Sulpidiab im/ peratore in concionê produdh fuc/ re confirmari*Tantus uero Mace/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ko donas timor iuafit : ut poftero die nbsp;nbsp;nbsp;’ ■'’”

omnibus rebus dteendum nuuo modo fine geomctria cfiè poffitorator.De prima pronûciationc ôi geftus rftitutionc.

collaris fignis Perfes rex uiuus ca/ peref»lducro ctiam ex ucrbis Ply/ nu colligitur» Sicenim in fecundo innuir.tt rartoncm quidem defez dus urriufgiprimus Romani ge/ neris iuulgus exrulit Sulpitius gal Ius:qcófulcum»M»Marcello fuit* Sed cu tribunus militu follickudine exercitu liberaro pridie q Perfes rex fupatus a Paulo é:in cöcioné ab ipc/ ratore pduftus ad præcinédâ ecclipfin mox amp;nbsp;copofito uolumine* Qijod fi Niceas i Sicilia fciflêt no eodé 1ttfflt;v; confufus met.u pulcherrimum Athenienfium exercitum non perduxiilet*Pcrdidiiret ut legatur uerus fenz fus cxigit»Hoc uero Thucidides in feptimo narrar»Quare illum Icgat qui plene hac hiftoriam cognofccre cu pit»Nicias entm afyracufanis repulfus cum in eo eflet:uteportu ipforum clafTem deducerct : luna defeat: quod quidem ipfe tanqominofum accipiehs profedionem in aliud diftulit tempus * Syracufani uero porr tus anguftias occludcntes pulchcrrimam Athenienfium claflêm ïccnderüt»Dehocetiam Plynius in fccunz do naturalis hiftoriæ libro méntionem facit»Q]jo p3uore inquitignarus caufæ Nicias Athenienfium im/ perator ueritus clafTem portu educerecorum afflixit» Sicut Dion non eft tali cafus detcritus» Cafu»s» p littera erafa legatur»Dionautem fyracuunus ciuis fuit utri^ Dyonifio admodum familiaris:quicum a iu/ niore Dionyfio Syracufis foret eieftus corinthum confugitubique exercitu comparato non tam fuis copiis qtyranni odio fretus in Siciliam reuerfus eft:ac tertio die poftq infulaattigiriSyracufas introiuit» Demum autem fraude cuiufdam callicratis quicum co ex peloponefo ucncrat intcrfecftus eft»Cum autem pridie q Syracufas intraret luna dcfeciiTctnihil ipfe territus cam defedionem malum ryrano portendere militibus pcrfuafit» Sint extra licet ufus bcllici»Quid fibiuelit hoc loco Fabius mihi parum liquet fi extra legaf» Ne que»n»autfenfuiaut oration! congruit»lt;2uod quidem a quoqpröfcfTorum hadlcnus non effe animaduer/ fum fane q miror:cum amp;nbsp;flagitium grande fit librariorumimj^rina admiffum qui illud extra tribus litre/ ris fcriptum ira ut a uocalis x littcrac fupcr poncretur expiétes putauerüt extra fignificarc exempla cum criä num anotariis fic fcnbantur»Qu3re nonextraded cxemplaintegntas fenfus cxpofcit»ltaqi ctiam refragan/ tibus omnibus quae quidem ego uldcrim cxemplaribus legendum eft» Tranfeamufj quod Archimedes De Archimède clarimmo mathcmatico amp;nbsp;Liuius îfecûdo hello punico amp;nbsp;Plurarchus in uita Marcell! mul/ ta narrant:Vnius enim Archimedis induftria Syracufac diutius Marcello rcftitcrunr» Quibus difficilior alia ratione explicatione ut de ratione d!uidendi»dc fedionc in infinitum»dc celeritate augend!:linearibus il/ lis probationibus foluifolcrc»Pro quibus nifi quarum legaturamp; pro explicatione explicatioeft:fenfus mi/ nus pcipietur»Huiufmodiautem quacftiones ab iis potiftimum traftantur qui nüc calculatores uocantur» Dimdédi quo^ legêdu eftnó uidédi ut qdâ adopticé:quaepfpediuadf referêtes»lineares aut jpbationes cas

-ocr page 64-

Liber

Fabius uocatrqaâs pauloante

gramicas apodixis appellauir» flPadû aliquid comœdo quo/ que»Conaœdi interim adores comœdiarû dicunturdnterim qui docent amp;nbsp;gcftum amp;nbsp;uocé uniufcuiufç imitari»Ad hos igif pucroseé mittédos pcipit Fabius amp;nbsp;ad decoros geftus p/ cipiédos amp;nbsp;ad corngeda uocé atqp commendandaminon ut mimi hidrionefcp cfficiantur» Neguftus quidéoisacmo tus acomoediis petendus eft» «i“l^ Geftus ac comoedis ialtera era fa legendum effe facile eft uide re» Nee exeurfionibus nimi/ isiPro nimns féfui nimius ma Igis couenire uideG Nepuero lilas quidé circa s litteram de-licias hic magifter ferer»Multi fnófolum pueri fed etiam uiri ‘ ‘in s littera pronuncianda fpiri tum nimium producunt;utfi billare uideantur» Ercumgt;c, at fimiliter g non ualuerunr» Ac legaturno at : quæ cum fit aduerfatiua fcnfui non conue/ nir» Nee oris inanitatem re/ fonare.mdittera cxpunda ina nirate uideflegendu» Quod graeci KorraTrËTrÂacrjuÉyov di cunt KaTontAacrtóivóbftrue re fignificat atç obturate»ûdc KotTdTtÉirAao'JttÈvovobftrufü dicitur atqjobturatum » Hoc autem uitio amp;nbsp;plengt tranfal/ pinorum natura»^ infuifi qui dam laborat de iduftria fi qua do latinam pronunciant oia-tionem» Altero pcneoculis ipfe praemeretur»0culus pro oculis legendum eile neadmo nendum quidem eft* Ne il/ los quidem reprehenderî qui palæftricis paulum etiam uaca uerinr»palæftrici apalæftraq latineluda dicirurdunt deno/

Dandum aliquidcomœdo quoq; catcnus:qua ^nunciadi feie/ ria futurus orator defiderat.Non enim puerum quem in boei/ , ftituimustaut fœmineæ uocis cxilitate riangi uolo : aut feniliter tremeremec uitia ebrietaris effingatmec fèruili uernilitate ibu/ aturmecamoris auaritix metus difcatafiedtu. Q_ua: ncq; oraz tori funt neceflaria:SCmeutern præcipue ixtäte prima teneram adhuc amp;nbsp;rudern inficiunt«Nam frequensimitatio tranfit i moz resme guftus quidem omnis ae moms a comœdiis pe^ndu^eft. qqemm utrûque eorum ad quondam modum præftare debet orator:plurimum tarnen aberit a fcænicomec uultu: nee manu: nee exeurfionibusmmns.Nam fiqua in bis ars eft dicétium : ea prima eftne ars cé uideatur«Q_ucdêigitur buius doctoris ofz, neiumfin primis uitia fiqua funtonstemendet, ut exprefla fint uerba.ut fuis quæqjitteræ ionis enûcicnf .Q_uarundam enim uelcxilitate nel pinguitudine nimia laboramus.quafdam uez lut acriores paçi cfticimus:amp; aliis nó diifimilibus: ied quafibez betioribus permutamus,Q_uippe.Rho.littcra: qua Demofibe nes quoq; laborauit labda fucccditiquai^ uiseftapud nos quoz. q;,amp; cü,c,ac fimilitcr.gmon ualucrunt:in.t,ac,d, moliuntur «ne puero quidem lilas cnca.s.Iltteram delicias bic magifter feret« nee ucrba in faucibus patien audirimec oris inanitatem refonaz re«nec quod minime fermoni puto conueniat:fimplicé uocis na turam pleniorc quodam fono circunlenire:quodgrxei xatapez plafmenon dicunt.Sic appcHaturcantus tibinaçit quæ præcluz fis quibusdarefeunt foraminibusacedo modo cxitu grauiorem ipiritû reddût.Curabit etiam ne extreme fyllabæ intercidant.ut par fibi lenno fit,utquotiens exclamandum fit : laterum conaz tus fit ille non capitis,ut geftus ad uocem,uultus ad geftu accoz modet .Obleruandn erit etia ut redta fit facies dicentis: ne labraI detorqueaue me immodieus hiatus ridhu diftedat « ne fiippmus: uultus,ne deicd:iin terram oculi« ne inclinata utrolibet ccruix.) Nam frons pluribus generibus peccat.Vidi multos quoçi fupz Cilia ad fingulos uocis conatus alleuant^alioçi conftridda. alio/ rum etiam diflidetia:cu altero in uerticem tenderent: altcro pez ne oculus ipfc premeretur:Tnfinitumautembt moX diecmus in bis quoq; rebus momentum e,Et nihil pot placerequod no dez cet»Debet etiam docere comcedus quo modo narrandum « qua nfurgat ira.quis nez

1minatigt;Dupliciter autem acci

fEpm aSt?^^^^fitaudoritate fuadendu»qua cocitatione confurgat ira.quis liez ‘ ^toribus qui etia palæftriræ di/ XUS deceat miierationem.quod ita optime faciet:fi certos ex coZ cuntur»modo pro iis a quibus motus corporis formanfcor-poraque ipfa cxercentur accipi


confueuerunt;quales nunc ui/ dcntur eflê:quifaltarc docent Cum præfertim hæc chiro nomia:quae eft ut nomine ipo dedaratur Icx geftus»chirono/ mia ad uerbum traffertur Icx

mcediis elcgcritlocos:amp;ad hoc maxime idoneos.i. adionibus fimiles.lidem aut ad qmûciâdû no modo utiliflimimeru ad auz geda quoep eloquentia maxime accomodati crût. Et hæc dû ifir ma Stas maiora nó capict.Cæte^ eu legere ofones oportebit.cû uirtutes caçi iâ lèntictnû mihi diligés aliquis ac peritus aififtat; neq? folu ledjone formetmeçi ét ediicere eleda ex his cogat t52 ea dicere fianté clare.S Cquéadmodû agere oportebit : ut ætinus

-ocr page 65-

Pnmus


quot;^nüciatóc üocé5^ mcniôrfâ cxerceahrtc illos gdé repfchededos putójg pan Ju etia palxdricis uacaucrût.Nôde his loquor:gbus ps uita: iolco:pars i uiz no cófumit :qui corpoç: cura mêtem obruerunt«Hoscnim abclïc ab co que idituimus qlongifTimeudim.Scd nomen éidéiis:a quibus gcdus motufq; formant:ut redta fint brachialeîdoétæ rudicæ manus«ne flatusindecorus»


nequaipferendis pcdibusifcma.ne caput oculiq; ab alia corporis iclinatióc dÜîîdcât.Nâ nee hoc eé in parte pnûciatiôis negauerit qfqmec ipfâ ^nûciaz tiôem ab oratore fèccrnet.Et ccrtc qd iaeerc oporteanno îdignâdû é difccrc: eu præfèrti hæc Chironomia:quæ é ut noie ipfo déclarâtquot; ^dex gedus SC ab ilz lis teponbus heroicisorta fit:amp; a fûmis græciæ uirisiSC ab ipfo et Socrate ^ batata Platée quoq^ i pte ciuiliû pofita uirtutû:ÔC a Chrifippo î præccptis de libero9 ^ educatione côpofitis né omiflà«NâLacedemonios qdé et faltationé quâdâtâqad beHa quoq; utile habuillcitcr excrcitatiées accepimus. Ncque id ueteribus romanis dedecori fuit.Argumentû é facerdotû noie ac religionc durans ad hoc têpus faltatio.Etilia î tertio Ciceronis de Oratorc Iibro ucrba Cradîtqbus præcepit:ut orator utat laterûiclinatiôe forti ac uinlimé a fcæz na ÔC hillriôibus:lèdabarmisîautetiâapaIæftra:cuius ét difeiplinæ ufus in noftrâ uPp ætaté fine reprehéfiôc defeenditta me tamé nec ultra pueriles an nos retinebit :nec i iis ipfis diu.neq? eni gellû oratoris céponi ad nmilitudiné Gltatiois uolo.Sed fubefie aliquid ex hac cxercitatiôe puerili:Vnde nosnô id agentes furti decorille difcêtibus traditus prefèquatur«

An prædicta difeéda fint eodem tempore»

q Væriiblettan et fi difeédafmt hæc:eodétépore tarnen tradi oîaamp; 07 cipi poflînt.Negât.n,qdâ:quiacéfundat animus ac fatigetf ^tôt diiciz plmis î diuerfû tendétibus:ad quas nec mens:nec corpusmec dies ipfc tépore lufiîciat.Et fi maxime hæc patiat ætas robu(hor:tamê pueriles annos onera ri no oporteat,Sed nô fan's pfpiciûtquâtû natura humani igenii ualeat : quæ ira é agilis SC uelox:fic i oém pté(utita dixer^fpectatmt ne poffit quidé aliqd agere tâtû unû:iplura uero nô codé die mé;fed eodé têporis mométotuim fu arn îpendat. An uero citharœdi nô fimul ÔCmemoriæ ÔCfono uoeis SC pluriba flexibus feruiûtfeû iteri alios neruos dextra pcutiût:alios læua trahût:contiz net pbât.ne pcs qdé ociofus certâ legé tempooi feruat.Et hæc pariter omnia.


manaükNw X£ip Xeipoo-gt; mäusk vojxorf IcxdûCûauté geftus poufli/ mü cófiftat in manibus : id/ circo lex geftj KafÉ^oxHV chironoia utv caGVnde chi/ ronomo Leda dixic luuéalis* hocé gefticula tricê» Argu/ métüeft facer/ dotu noie ac reilgiôetdurâs ad hoc tépus fakano»Dc fa»/ hls marris Ta/ ccrdöfiBusKä


acmaiciita g^ famp;njesp urfô difeurrebarSÏ tantes »Vnde ^lalrifuerc de nominatif

q Vaeri fo/ kranetiâ fi dicenda fine hæc.eodé tpc tamé tradi ma Ita^hanc quæ/ ftioné tradat Fabius:ut colli gat nô obefle: pluriba artiba piter opâ ipar tiri.nccob idî


genia defanga

Q_uid nos agédiîubita neceflîtate deprehéfif nonne alia dicimusf alia ^uiz pcipæda têpus demusfeu pariter îuctio reçzæledtioiuerbo^ côpofitioigeflus.pnûciatiomul deec: mô rede tusîmotufcj defideretur«quæ fiuelutfubuno conatu ta diuerfa parét fimul:*”natur» cur non plurimis curis boras ptiamurfcû prælertî reficiat animos: amp;nbsp;réparer uarietas ipfatcôtraep fit aliquäto difficilius î labore uno pfeuerarefIdeoqt SC Kt.Probantac ftilus lecdide reqefemôCipfius ledliois tcdiu uicibus leuat « Q_ualibet multa pû^afe^ndû egerimustqüodâ tamé mó recetes fumus ad id.quod icipimus. Q_uis non obz eé facile fétiet: tüdi pollidfi ptotu dié cuiufcûcç artis unu magidru feratfmutatióe recrcabi ^^^’,J^®^ tur.ficut idbisquo;^ diucrfitäte reficit ftomacustSC pluribus miore falhdio alitur.aut dicâtidi mihi:quæ fit alia ratio difeédufi grammatico foli deieruia musfdeide geometræ tâtû.Omittamus iterî quod didicimus: mox tranfcaz mus ad muficû.excidâtpriora:SC cu latinis ftudebimus Ifismon refpiciamus ad græcas:ôC ut femel finiamihil faciamusmifi nouiflïmu.Cur nó idé fuadez mus agricolisfne arua fimul SCuineta óCokas Ä arbuftum colatfne partis SC


Alios leua tra


non i^norabit more» Deidc


geomctn tarn geometre fcri/ bedilé:cü hoc nomê prise fit nô tertiæ dccli natôis iOmit d


-ocr page 66-

4Liberi

fâtttüs irerirti get didmus» Di fyllaba af/ enbaf ut didi cimus legaf»

At nouicns nris oquotan nos fermo lari nus rfpugnarf Nouiciimeuf fcrui nouircr empti KaTÈlo ^v;no,qnalie res quorp no/ uifiae no dicaf No fine cadi ci TTCCl^OKCC / «tier eosqîfua gd^ arte opti me faciar.TTcfi/ 2.oiacceiicr di/ oaf :qa pueris aliqd difcunt* Côtra o^iaict «Eier q fero di feut appellanf Sed focmado fetâtümôptæ fiât» Forman / dos ,p forman dolegedu efle nemo non ui/ der. Ergo cd grâmaticus to tû die occupa/ re non poffit nee debeat :nc difeentis ani / mûtedio auer ratgba potius ftudiis haec té popz uelut fub fidia donabi / mus f’Subfidia q purarûtaferi bédû eße atm fuccifiuaeradé du ignoraflè uidentur: Sue eifiuatempora ca dici abele/ gantifTimis la/ tinæli'guæau/ ótoriba gurr a peragédis ne/ ceffariis nobis fupfunr.Gelli us in ultimo. Oia fuccifiua acfeeddaria ré

rpec(3gt;ribus amp;nbsp;Kortis amp;nbsp;alucaribus accômoeîétcurâ.Curîpfiabqd forefibus ftc goci israligd defideriis amico9i:aligdr0ibus domcfticisralicjd curx corporis nónihil uoluptatibus quoridie damusfquaçi nos una res quxlibet nihil iterz mittétes larigaret.Adeo facilius émulta facere q diu.IUud qde mime ucrédu emeiaboré ftudioçi pueri difficilius tolerét.ncque.n.ullaxtas minus fariga/ tur.miru fit forfitanrlcdcxpcrimétis deprehedas.NaêC dociliora fût igenia^ prius qobduruerût.id uel hoc arguméto patetiquod intra biéniû q ucrba rez die formate potuerüt:quis nullo iftâte oia fere loquunt.at nouiciis noftrisp quot annos lermo larinus rcpugnat.magis fcias fi que ia robuftu iftituere Ifis cœperismô fine câ dici zsaiÄojuexoEier eosîq ifua qdq; arte optime faciât, Et pariétior é laboris natura puerisiuuenibus:uidelicet ut corpofa ifâriû: nee ca fus quo î terra totiens deferunt :tâ grauiter affligitmec illa p manus Ó Cgenua reptario:nec poft breue tépuscotinui lufus amp;nbsp;totius diei difcurfusrquia ponz dus illis abeft:ncc feipfi grauatrfic animi quoqjxredo qa miore cóatu moue tur:nec fuo nixu ftudiis ififtutdcd formados fe tâtû móprasftatrnó Gmilf fati ganf.Præterea fccûdû alia ætatis illius facilitate uelut fimplicius docêtes lez quunf*:necquæ iâ egeritmeriunt ♦ Abeft illis étadhuc laboris iudiciu. porto ut frcquéter expti fumusrminus afhcit féfus fatigatio.q cogitario .Scd ne tem poris qdéunq plus eritrqa hisætatibus ois i audiedo ^feétus é.Cu ad ftilum feccdet,cü generabitipfe aliqdatqjcóponet:tü icohare hæc ftudia ucI nóuaz cabit:ucl nó libebit.Ergo cu grâmaticus totu dié occupare nó poftitinec del:» atme diicérisanimu tedio auertatrqbus potius ftudiishxc tcpo^ uelut fubfi dia donabimus.Nâ nee ego cÓfumiftudéte i his artibus uolo.nec mcdulètur autmuficis notis'canricacxcipiat.necutiqj ad minutiftima ufquê geometrias opa defcêdat.nôcomœdûi pnunciâdomcc faltatoréi géftu facioîquæ fi oia exigeréîfuppeditabat tame tépus.lógaé.n.quæ difeit ætas.ôéego nó de tardis igenris loquor.déiq; cur i his oibusrquæ di(céda oratori future puto î emiuit Plato.q nó cótétus difdplis qs præftare poterât Athenæmô pithagoreoy ad quos in italiä nauigaucrat:agypri quoq^ facerdotes ädiit:atque eo^ archana pdidicit.Difticultaris patrocinia prætéximus fegniciæ.Ncq; enim nobis opis amor é:nec qa fit honefta atq? re^ pulcherrima eloquétiatperituripfat fid ad uilé ufu SC fordidulucru accigimur.Dicät fine his i foto multi Öi acqrant: du fit locupletior aliqs Ibrdidæ mercis negociator:amp; plus uoci fuæ debeat præz co.nc ueli qdé Icóloré darf mihnqd ftudia référant eóputaturum, Q^ui uero imaginé ipfâ eloquériædiuina quadâ méte cócepcritrqq? iHa^ut ait Sophoz cles nó ignobilis ttagicu^reginä refó orarioné ponct ante oculos: fruélücp nó ex ftipe aduocationuïlèd ex aio fuo Si contéplarione ac fcia petet.ppetuu illu nee fortunæ fubieélûîfacile pfuadebit fibimt tépora^ux fpedacylis ; campo: tcnèrisiociofisdcniq; fèrmóibusmedica fóno amp;:cóuiuiofó mora cóterüt:geoZ metrx potius ac mufico ipcndat:qto plus deleélarióishabiturusrq ex illis iez ruditis uoluptatibus.Dcdit. mhoc qxiidéria hoibus munusr ut honcftajmaZ gis iuiwrét.Sed nos hæcipfa duïccdológius duxit.Hadlcnus ergo de ftudiis: quibusfanteq maiora capiat:puer inftituendus eft.Proximus liber uelut noz uum fumet exordium:^ ad rhctoris officia tranfibit. nbsp;nbsp;.

jo

pora adcolligédas huiufmodi memorial« oblecbnüculas c3fera.Mihi uero fuccifiua legédu cé affirmâti ét uctuftû exéplar accedir» Na ne ego cofunaï fludérc in his artibus uolo.Aurgt;cjfaeftafcnbéda ut nee legatur


-ocr page 67-

Secundus

aut quidetn partieuh ut nuNam ne ego quidem cönfumi. Longa eft enim^quæ did« «tas . Difdt legen/ dum efTefadleeH uidere» Ne fortunæ fubieâum.Ncc httcraÆUlcnpta Icgcndû eft» Gcomerrer porius ac mufico impendatu uocali expundageometræ legarus » gcometra didtur qui geometriæ pentus cH : ut muficus qui muficen profitctur» Et ad rhetorids officia tranfibiuPtô rbeconds legendum elle rhetons parer,

Raphaels Regii in deprauationes fecundi Qmntilùni de oraronainffitunonc Iibri annotationcs»

Enuit confuctudo, ProloZ

M.Fabu Q uniliani de iftitutiôc oratoria Liber Secudus Quado Rhetori fit tradédus puer«

gis nialefdtrut præceptoribus elo 1quétiæ latinis quidé femp: fed etia græcis îterî difeipuh Icnus q ratio polKi lat.traderent .LiLisrci’dupIcx ecä:cp öC rhetores uti(^noftri fuas ptesomÜèrûttôi grâmatici aliénas occupaucrunt«Ham illideclamarc | modo SC feiam declamâdi ac facul

täte traderc officii fui ducût :idep î/ tra dclibcratiuas iudicialefqt matcrias.nâ cætera ut ^feflïôc fua mmora.defpiciût.Et hi nô fatis credut excepiflêtquæ dez relida crât.quo noie gratia quoq? his habenda érfed ad nfoz popœiasufqiôC ad fuaforiasrin quibus onus dicendi uel ma ximû elbirrupût.hic ergo acciditiut quæ alterius artis pria crant opera:fadla fintalterius nouiflîma:6C ætas altionbus îam difciplmis débita in fchola minore fubfidat: ac rhetoriz cen apud grâmaticos cxerceat.Itaq; quod eft maxime ridiz culummon ante ad declamâdi magiftrum mittendus uidez tur puer:qdecIamarc iam fciat,Nôs fuû cuiqt pfeffionimo dum demus:amp; grâmatieequam inlatinum tranlTerentcs lit teraturam uocauerunt:fines fuos norit præfertim tâtum ab hac appellatióis fuæ paupertate:itra qua primiilli conftitez retprouedla.Nam tenuis a fonte aflumptis poetay hiftoriz corumq; uiribus:pleno ia fatis alueo fluit: eu præter ratio? né redte loquédi non parumalioqui copiofam f,ppc omniu maximarum artiu fcicntiaamplcxa fit:ói rhetorice.cui noz men uis eloquedi dedit:oflicia fua nó dctraéhetmec occupaz ri gaudeat ptimentcm ad Ic laboremtquæ dû opéré credit: iâ

t gûqmaxime accommoda tû fecundo uolumini Fabi us pr«ponit:i quo difîcnr à qUo/ ufqrgrammarici officium extenda tur:amp; unde rherori in inffituendis iuuembus fit inchoandû:amp; quâdo futurus orator rherori fit tradéduf Nâ caetera ut profeiTione fua mi nota defpiciût«ôetera accipiamus demôftratiuas materias»cómunes loeos«quæffiones îfinitas:quæ the feis græce dicuntur,profopopæias ac rehq progymnafniata, Scd ad ^fopopœias ufqi amp;nbsp;fuafonas. Pro fopopoeia fidio perfonaediciriHic auréprofopopoeias accipimus ora nocs alicui pro dignitate pcribnæ accommodatas»Dequibus ipfe in tertio fie mquitddeoq^ longe mihi uidentur diffïcillimæ profopoeiæ: in quibus ad reliquum fuafori« la borc accedit enaperfonæ difficult rasgt;Nam illud idc aliter Caefar ali/ ter Ciccro»31iter Cato fuadere de/ bebit»Vtiliflimauero hæc excrdta tio:uel quod duplicis eft operisruel quod poctis quo^ac hiftoriarum quoç futuris fenptoribus pluris mû cóferr,ue^ amp;nbsp;oratonbus necef fana» Hinc ergo accidit:utquæ al terius artis prima erât opera : fada fint alterius nouiffima»Progymna fmata accipiamus quæ prima foie banteffe rhetorices opera»nunc qa a rhetonbus funt derelida Si a grâ maticis occupata:ultima gramma rices funt fada» Et grâmance qua in latinum tranffcretes litteraturâ uoc3uerûr,lt;iTto tov YpotAmàTov

ce»Vndcamp;litteratura iterpretatur 6i grâmatici litteratores dicuntur Nam ut fcribit Suetonius:appellatio grammaticorum græca côfuetudineinualuit:fcd initio litrerati uoa bantur»Cornelius quoep Nepos libello quo diffinguit litteratum ab erudito:litteratos quidem uulgo appel J lan ait eos:qui diligenter amp;nbsp;acute feienterg? poflint aut dicereaut fcribere» Cærcrum proprie fie appellâdos poetarum interprétés qui a grateis grammatici nomincnturgt;Eofdcm litteratores uocitatos Meflâla Coruiz nus in quadam epiftola oftendit:non effe fibi dicens rem cum furio Bibaculonc cum figida quidem aut lit/ teratore Catone»Significat enim hauddubie Valcrium Catonem pocram fimul grammaticumque notrffï mumgt;Sunt qui litteratum a litteratorc diffinguât:ut graeci grammaticum-a grammatifta : ut illû quidem abfolute:huncmcdiocriter docium exiffimcnrgt;quoß^opinionem Orbilius etiam exemplis confirmar»Nan/ queapud maiores ait cum fonidia alicuius uenalis produceretunnon réméréquem litteratum in titulo fed litteratorem infcribi folitum effc:quafi non perfedumlitteris fed immutum»H«c tranquillus» Et rhcto rice cui nomen uis cloqucndi dédit officia fua non detredetkTbcrorice onfo tou pïiv quod fluere atqi elo/ qui fignificat;dcriuatur»Idcm ait Cicero in oratorc»Sed amp;nbsp;græce ab cloquédo rhetor öd latine eloquens eft dü

tHfr»

-ocr page 68-

• 'Liber

pene pofleHionedepulfa eft » Neeinficiabor aliquem ex his: qui grammaticen ^fneantunco ufq; fcienrix progredi pof/ fc:ut adhec quoqi tradenda fufFiciat.Sed cum id aget : iheto ris ofiicio fungetur non luo.Nos porro quærimus : quando üs.quæ 1hctorice prxeipit percipiendis puer maturus cc uiz dcatur«In quo quidé non id eft æftimandumxuius quifqj fit mratis:fed quantum in ftudiis iam eßcccrit.Et ne diudus dif icram/quando fit rhetori tradcndus:fic Optime finiri credot cum potent.Sed hoc ipfum ex fuperiore pendct quæftione» Nam ft grammatices munus ufquc ad fuaforias ^uæ funt apud rhetore matcrix inter rudimeta diccndi^ prorogatur: tardius rhetore opus e.Si rhetor prima offtcia operis fui non recuiatta narratióibus ftatim amp;nbsp;laudadi uitupcradiq^ opuiz culls cura eins defidcratur«An ignoramus antiquis hoc fuifz fe ad augendam eloquentiam genus exercitationis : ut theft« diccrcnt:amp; comuncs locos:amp; extera citra complexum reru pfonarumeptquibus uerx fidlxcp controuerfix contineturf Ex quo palam eftiq turpiter deferat earn partem rhetorices inftitutio:qua amp;nbsp;prima habuit amp;nbsp;diu folam.Q^uid aute ex iis dc quibus fupra dixi:q?non tum in alia,qux funt rhetore-propria:tum certe in illud iudiciale caufe genus incidat f an non in foro narrandum eftfqua in parte nefcio an fit uel pin rimum.nône laus ac uituperatio cerraminibusillis Frequenz ter infcriturfNumcomuncs lociffiue qui funt in uitia direz dhtquales legimus a Cicerone compofitos:feu quibus quxz ftïones generaliter tradanturtquales funt editi a Q_uinto quoqtHortenfio:ut fit nc paruis argumentis credendum: SC-P teftibus Sc in tcftes in mediislatiu mcdulis uerfanffAram

-Wti

diffus» Qjiæ rheton'er praîcepfnVetbfhuius fecunda a fine iIittcra feribéda efttUf^prerchtis fit temporis» Nam fi grammances munus ufep ad perfualonas piorogatur, Per fyllabam cradedam efle facile uidebft qui quid inter Suadere ac pfuadcrequot;*teïficnÓignorahmEtluadcre quidem eftin aétu»pcrfuadcrc aüt in effe étu»Suafonæ uero dicunrur declamationes in deliberanuo gencrc habita:cuius partes funt fuafio ac diftua/ fio.Quodautem prifci grammatici etiam rhctonca doccrét:Suetonius quoq ! teftis cft»Sicemm fcnbit»Ve/ teres grammatici Öd fhetoneam docebantacmulrorum de utrog^aperte commentaril feruntur»Seeddum quoep cxiftimo»qq lam difcreris ^ feflionibus: nihiiominus ucl ren' nuifTe ucl iftituiflcö: ipfos quædâ genera iftitunonu ad eloqntia præ paranda ut problemara.parapbra' fis»31locutióes»ethologias arg» aha hoc genus:ne Icihcetlicci ommno atquearidi pueri rheronbus trade rétur» Si rhetor prima opens fui officia non rccüfatia narratióibus Hatim amp;nbsp;laudandi uituperandi^ opufculis cura eius defideraGNar' ratio ac laudandi uituperandiquc ratio inter prima numerantur gymnafmara:in quibus difcipuli prins 3 rheronbus exercebantur: qad declamandum in fuaforhs iu üicialibnfuematenis admitteren/ tur.Hoc idem autem amp;nbsp;Suetonius in libello de claris rheronbus fen/ binSed ratio docédiiquit nec una ©mnibus ncc fingulis eadem fern/ per fuit quando uario modo difei pulosquifey fuos exercuerünt » Na dddiôb præclara p omnesfiguras» per cafus»amp; apologos aliter ary alt tcrcxponerc»amp; narrationes tû bre uirer ac preflé turn latius amp;nbsp;uberi' us explicate confuerunr»lnrerdum graecorum fcripta conuertere ac ui ros illuftres laudare ucl uitupera/ rc»Quaedam eriam ad ufum com' mumsuitæ inftiruta turn utilia amp;nbsp;necefîana turn perniciofa fid fuper uacanea oftendere»SaEpc fabulis fi' dem firmarc aut demcre:quod ge nus thefis ^avoccTKEvoter amp;nbsp;Kara or KEvaar graeci uoeât donee fenfim hæc exoluerunt amp;nbsp;ad conrroUerfi/

as uentum eff» Vtthefis dicerent amp;nbsp;communes locos.Quas nunc declamationes uocamus Seneca ait an/ te Ciceronem Thefis fuiffe uocaras»mox declamationes ßicontrouerfias iudiciales ud fuaforias coepiiTe no/. minan.Thefis autem apud graccos multa fignificar»Inrcrdumenim thefis dicirur fufcribfurda opinio alien/ ius eorum quiin philofophia clari habentur»urAntifthenis contradiflionem nóeire^ philofophaftris po/ fitio tranffcrtunlntcrdum thefis pro fitu loei ponitur»Thefis etiam eft difceptatio ahcaius rei fine circunftä/ tiis:quae a nobis quæftio appcllatur»Quales hæ funt»Vtrum fit ducéda uxor.Vtrum t^uigandum » Vtrum fit adminiftranda rcfpu»Lociuerocommunes duplicircr accipiuntur» Nam locus cordmunis interdum eft oratio amplificatiua bonorum malorumue quacahcui inefle dicuntur »ldeo autem ictus communis dici/ tunquodomnibus:quiiifdem bonis malifue praediri funteSmunis fir»Huiufmodi uero comuncs locos in uitia diinraxateße direótos Fabius cum Cicerone fentire uidetur.AIn uero ut Aphthonius ad oirtutes quo/ que poße referri putanr»Interdum locus communis dicitur quæftio generalis tradata amp;nbsp;affïrmatiue amp;nbsp;nc/ gatiuciVtteftibus credendum eflc*Teftibus credendum non eße»ldcirco autem communis dicitur: quod utriquc parti Ô^ affirmant! amp;nbsp;neganti communis Jit» Qija in parte nefcio an fit plurimum»Magnum mo mcnm in narratione confjfferc ccrtum cftiFruftramiin rcliquis Iaborabiniusffi in narrationc deftcerimus»

-ocr page 69-

Secundus

lut hæc quodâmodo pfaeparäda feper:utiis cum rcs pofeatutaris • Q_u« q ptinere ad orationé nô putabicis ne datuâ qdé kohari credet : cum eius mébra fundenôNecç hâemt aliq putabûtdeihnationé meâ Heqfq calû/ niet nâqeûqfit rhetori tradêdus abducendû ptinusa grâmancis putem. Dabunt lUi mm quoq; tpa fua»neq; eritucrédum ne bims præceptoribus onerct pucr«Nô.n.crefcet:fèd diuiaef:q lubuno mifccbatur labor: amp;nbsp;erit fuiqfqj opis magifter utilionquod adhuc optmentgræci: ÔClatinis omifr fum é.Et fieri uidec cxcufate:quia funt/qui labori ifti fuccdîêrit«

De moribus amp;nbsp;officiis præceptoris.

c Rgo cû ad cas i Hudiis uires puenerit puer: utqua: prima ce prxee pta rheto^ diximus:mête côfêqui pollit: tradêdus eius artis magi/ ftris erit.Q^uoçi in primis infpici mores oportebin quod ego non iccirco potiffimu in bac parte traétare fum aggrclîus: qa non in cæteris quoqt do dtoribus ide hoc examinandu qdiligentinime puté:ficut tcftatus fum liz bro priore:Sed q ? magis eius rei neceflariâ mentioné facit a:tas ipfa difccn tiû«Nâ amp;nbsp;adulti fere pueri ad hos præceptores tranfferuntur:5C apud eos iuuenes etiam fadti pkuerâtJdeoqt maioradhibéda tu cura é:ut tencrioz res annos ab nuria factitas docétis cuftodiat:ÔC ferociores a licétia grauiz tas deterreat.Neq ^ uero latis é: fummâ præftare abftinétiâ:nifi dikiplinæ feuentate côueniétiu quoq; ad le mores affrinxerint . Sumant igitur ante omnia parétis ergadifcipulos fuos animum:ac füccedere fèieorum locû aqmbus fibi hberi tradanturcxiftimcnt.Ipfe nec habcat uitia ncc ferat, non auderitas eius trifbs.non dinoluta fit comitas:nc inde odium : hinc contemptus oriamr«Plurimusei de honeffo ac bono fcrmo fit.Nam quo fepius monuerit:hoc rarius caftigabiuminime iracundusmon tarnen eo rum/quæ emendanda erunt dillïmulator.fimplcx in doccndo*patienslaz boris»aflïduus potius qua immodicusanterrogantibus libentcr refponde at.non interrogantes percontetur ultro.in laudandisdifcipulorumdidiz onibus nec mafignus nec effufustquia res altera tedium laboris: altera fez curitatem parit. In emendandoqux corrigenda erunt:non acerbus miniz mcquecontumeliofus. Nam id quidcm multosa propofito ftudendi fuz gat: quod quidam fic obiurgant: quafioderint. ipfe aliquid immo multa quotidic dicat: qua: fecum audita référant. Licetenim latis exemplorum 'ad imitandum ex ledione fuppeditet:tamcn uiua illa^t dicituf) uoxalit plenius:prxcipueq; prxceptoris:qucm difcipuli(fi modo rede funt infti [tut^öC amant amp;ucrentur.Vixautem dici poteft quanto libentius imitez mur eos:quibus fauemus« Minime uero permittenda pueris:ut fit apud plerofcjtafTurgendiexultandiquc in laudandolætjçia « Q_uin etiam iuue num modicum cflctcum audicnt: teftimonium debet.Ita fietutex iudicio prxceptoris difcipulus pendeat: atq; id fe dixifïè redc:quando ab eo proz Dabjtur:credat.Illa uero uitiofiflimafqua: iam humanitas uocatur : inuiz cem qualiacunque laudandi:cum cftindccora amp;nbsp;theatralis amp;nbsp;feuere inz ftitutis fcholis aliéna: turn ftudiorum perniciofiffima hoftis . Superuacua enim uidenturcura ac labor parata:quicquid cfïuderint laude. Vultum igitur præceptoris intuerirtam qui audiuntdebenttq ipfe qui dicit. Ita.n. probanda atqimprobanda difèerncnt.fic ftilo facultas contingct:audiz

Nc^cn'tuerédü nc binis praeccpto ribusoncrefpuer» Bmis praeceptori/ busitadidüeft:uc diamus bmosco/ fuies ohm Romx crcaros»hoc eftfin gulisams duos.

Rgomad c cas.Oemo ribus amp;nbsp;of ficio rherons:hoc locoitadifleritFaz bius:utipe iregen mus fuifleuideaf» (Quo^ïpnmis ifpitimoresoporz tebir. luftinianus de ^fcflbnbus amp;nbsp;medicishbro ded mocodicis»Magi/ ftros Ïqt ftudioK dodorefep excelle reoportet moriba pnmü»déldefam' dia.loep maiorad hibéda tame cura étTuloco tamcfé' fus exigitfic^cme date îgbufda legif excplanbus. Nifl dlfaphnaefeucnra te côucniétiû quo giadfcmoresanrî xetît»hocc»nifi cô uenicriûad fedifd puloßimores feue rio5^auó^o9^1c^^ôe cohibucrinne fint aut lafciui.aut fero ces» Qyod qdéfiC obiurgât»Quidâlc gedd eft»nô quidé» Minime uero p/ mittéda puensme fit apud plerofçaf furgcdiexultâdiqr læticia» Emédate î qbufdâ exéplariba legiflicétia:quæin mala fereaccipifp té»Terétius Deteri ores ocs fumus Iv cétia» Supuacua »n.uidéf cura ac la bore para qcqd cf fuderint laude» La bor »e»uocali erq/ fa : ut nominandi fit cafus legatur» d iii

-ocr page 70-

Vf^adeo ut lllos difcipulo/ rurumuku ifla th lllo Ifa s elf/ fa amp;nbsp;co fyllaba afcripta codifci pulo^ cd Jcgé/ du» Qualéeé oportet dudits moribufg? ^ / pofitü» Pratpoz fitum ut præfe Öü fine contro uerfia legendu cd» Etcarcn^ dura non fold. criraine turpi/ tudinis uerum •o ctiara fufpicio/ ”* rc»Hocde Cæ fare furaptum cd diótum:qui ïterog^tus cur Pompeiâ uxo/ rem dimififfet:

Liber

tiomiudiciu » Atnuc ^niatqj fuccidi adoem claufulamnôânùrgut modó ueru étexcurrunSCcu idecora exultatióecóclamat ♦ ld mutuüé : amp;ibi dccia matioms fortuna.Hic tumor amp;nbsp;uana de fc pfuafio ufq; adeo:utillo difeipu loçi tumuhuiflatixfi pafum a præccptorc laudétur: ipfi de dlo male ièntiz ant:fed ie quoq; præeeptores itéré ac modefteaudiri uelit. Non enirn iudiz cio diicipulorumdicere debet maginerdcd dikipuli magiftri» Q_uin fi fiez ri potitendendusanimusihoc quoque ut pipiciat : quæ qfcp amp;nbsp;quomodo laudett ôô piacere quæ benc dicctmô fuo magis q eoçz noie ddectctur : qui rede iudicabunt« Pucros adolcfccntibus federe permixtos non placet mihi. Naetiâ finir talistqualem eéopertct ftudiis moribufq; præpofitum: moz dcflam habere pot etiâ iuuétuté : tarnen uelifirmitas a robulhoribus iepa râda eft : amp;nbsp;caréduno folû crimic turpitudinis: uerum etiâ fuipicione ♦ Hæc notâda breuiter exifl:imaui»nam ut abfitab ultimis uitiis ipfe preceptor ac fchôlàmepræcipiédû qdcm credo « Ac fiquis é qflagitia manifeftaidcli gendo filii præccptorc non uitet: lam hic fciat:cætera quoqjquæ ad utilitaz té iuuétutis cóponere conamur:fibi eé hac pteomifia fupuacua»

An pnnus præccptorc optimo fitutendu»

n Eilloçz qdé pfuafio filentio trâfeûda é:qetiam cum idoneos rhctori pucros putaucrunt:nó tarnen córinuo tradendos cminentiflimo crc dunt . Scd apud minores aliqdiu detinentttanq iftituédis artibus magis fit apta mediocritas præceptoris îcu ad itdlcdum atq^ imitationcm facilior: u do/ tû ad fufcipiendas elementorû moleilias minus fuperba «C^uainre mihi dî^ôbnœrenf ^° arbitrer diu laborâdû : ut oitedâ quâto fit melius optimisimbui : quanz deprehendifiè. taielucndis,quæfemel ifedeiit mitiis difhcultas côfequat' ’:cum gcmiatum uolo ^^^eos^no *^”^^ fuccedétes premat » Etquidem dedocédi grauius ac prins q docendi, r folum crimme Ptoptcr quod Timotheum da:^ i arte tibiaru fcrunt duplicesab his^quos Jfed ma crimi/ alius iftituiflêt:iblitum exigere mercedes : q fi indes traderentür , Error taz e nis fufpiciôe ca nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' '- -

rere» Acfcho

quæ a Clodio v adulterata dice

S barur:cumiu/ ^ raflét fe nihil

meneft i re duplex : unus'.qgt;itcrim fufficere illis miores exÜhmâti ôibono fane ftomacho contéti funt*Q_uæ qqamp;ipià reprehéfione digna iècuritasî taméeétuteunep tolerabilis : fi eiufmodi præeeptores minus docerent: non peius« Alter error ille ét frequétior:qjcos.qampliorem dicendi facultatem fint cólècuti ïnó putât ad miora defcendere, Idq; interim fieri ï qa faflidiant præftare hâc îferioribus curâ îiterim qa oio non pofïît«Ego porro eum qui nolit î numero præcipientium nô habco.polfe ât maxîe fi uclit optimum quéq^côtendo î primû qcum q eloquentia cæteris præftet:Illa quoque p quæ ad eloquentiam puenit îdiligentiflime pcepifle credibile eft.Deinde, quia plurimum in præcipiendo ualct ratio: quæ doétifiîmo cuiq ^pleniflîz ma cfbpoftremo.qa nemo fie i maioribus eminet : ut eum minora deficiât: nifi forte louem quidem Phidias optime fecit. IlIa antem/qnæ in ornaméz tumeins operis accedunt : alius melius laboraflet.aut orator loqui neiciet» aut leuiores morbos curare non potent præ^antidimus medicus * Q^uid cr gof non ed quædam eloquétia maior : q ut earn intdlecbu conlcqui pueriz Jisinfirmitas poflit f Ego ucro confiteor: fed hunc difertum præceptorem prudétcm quoq amp;nbsp;non ignarum docédi cnë oportebit:fubmittétcm fead pirefereeffe ut menfuram difcentis » ut uclociflimus qsfi forte iter cum paruulo facial: det gat eSnatä ’^^^ ^ gradurn fuum minuat : nee peedat nltraq comes poflit«Q^uidf fi*

la»Difcipuh»có tinens»n»p con tento per raeto nymian fepez numero pónilt;' tur»

fuafio

E ilIo/ rü qui/ dé per/ filentio

tranfcundaeft» Manifede colli git Fabius crai nentiffimo rhe tori pueros fia tira eße traden dos » Hinc ue/ ro quæftioné adeö aperte Fa bius rraólat:ut nihilin hoc ca/

-ocr page 71-

Secundus


pleruq; accidit:ut facifiom fint ad ftcHigêdum SClucidiora multoï quæ adoôtinîmo quolt;ÿdicuntur^Nam ôi prima eft eloquenhæ uirtus pcrfpicuitas:ói quo qfq;ingenio minus ualet:hoc fe magis attollere Sidilatare conaturtut rtatura breucs in digitos criguntur amp;nbsp;plura infirmi minantur.Nam 62 tumidos Si corruptos amp;nbsp;tinnu los £4 quocunq : alio cacoseliæ genere peccatestcertum habcomon uirium fedinfirmitatis uitio laborarc:ut corpora non roboretied ualctudmemlbuturiX redoinnere lapf. plcrantpdwertunt.Erit J^ÄtaSSSS ergo etiatn obfcurior:quo quifq; detcrior» Non excidit mihi fcriz tur»Siquid mihilegcndutn pmïc me in hbro priore:cum potiorem in fcholis eruditioncm effeƒ uidemr » Q^i ad Phoenj-gdomidieeremdibentius fe pritna todia tenerofq, protóus ad SJSÄÄpte^ imitationem codifcipulorumtqux facilior eilctxrigerc « Q_uod a quibufdam fic accipi pót:tanq hæcquam nunc tueor : fentétia pri ori diuerfa fit.ldaine proculabcrit.nanq; ca caufa uel maxima ét


difcipuli quoeç melius inftituti:autdicent quod inutile non fit imi tari:aut fiquid crrauerintdlatim corrigentur.At indoctus ille ctia probabit fortaflc uitiofaröó placere audictibusiudicio fuo coget.fit ergo tam eloqucntia q moribus præftantiflîmus : qui ad pheeniz cis homerici exemplum dicere ac facere doceat«

De primis apud rhetoré excrcitarionibus*

h Inc laquas primas i docendo partes rhctorum putê.trade/ re icipiadilata parumpillatquæ fola uulgo uocatiarte rhcz torica«ac mihi opportunus maximeuidet igreflus abeoïcuius ali


Nam tumidos Kcorni^ ptos amp;nbsp;tinnulos Ót quocü/ ^ alio cacazehæ generepee canrestTinnuli dicunfquo rum fermotinninim'quen dam imiratur a tinniendo diSh KaKÔÎHÂeia autem la tmedicit affedatio^ad uer/ bum autem tranffertur pta


uaæmulatiok Aut fiquod


nix Amyntoris fuit films qs ut in odauo iliados fcnbic-’ Homerus: Achille tanq par ter inftituit:eumg (6i facere amp;nbsp;dicere docuit»Sicenim in quit Homerus» juùoSôvTé


pH TRpÈJiLutvdyaeov TTpH KippaTC EpyÄv»

indiquas primas i h docédo partes rhe/

totem purem trade re incipiam.Kheto^ilcgen/ dû eflê nemodubirat» At mihi opportunus»Ac per»c» legcndum eile ex co perfpiz ci potcflquod Ac fenfuum principiis clegatcr apponif» Atuero non itamificum Tu pioribus aducrfaf» Apud rhetorem initium fit hiflo/ ric3»Proponebanturpueris hiftoriæ:quas elegâter ftilo confequerétur» Na quod opus crat»Quid legcndum effenemo nó uidet» Ne^ rurfus rinuofa»Sinuü ac di^ ucrticulorum plena» Sinuo fa enim illa dicitur narratio quac multas digrefhöesad/ mittitrquales funt ferc Oui dii fabularum narrationes»


4t


pta qua icaufis utimuritres accepimus fpecics.fabuläiqux uerfaf’ i tragœdiis acq; carminibus:non a ucritatc modoïfed ctiam a forz ma ueritatis remotâ.Argumétûquod falfûîfcd uero fimilc comce dia: fingût«Hiftoriâi quaégeftæ rei expofitio.grâmaticis ét poeti cas dcdimus.apud rhetoré initiu fit hiftorica tato robuftior: quan to uerior.Sednarrâdi qdéquæ nobis optima ró uideat : demóftra bimus:cû de iudiciali ptc diccmus»Interîadmonere illud lat eft:ut fit ca nee arida prfusmec iciuna.Nä qd opus erat tantu Rudiis la/ bons impédercifi res nudas atqriornatas idicare fatis uiderct f nc q; rurfus finuofa SC accerfitis dclcriptióibusri quas pleriqjimitatio nbsp;nbsp;nbsp;tafciuiant n littcra expo

nç poëtica: licétiæ ducutur:lafciuiat,uitiu utrûqnpeius tame illudƒ ftalafauiat legatur:utadhi quod ex iopia:q quod ex copia uenit.Nam in pueris oratio pfedta lorica narrationem r^'^’f^C ncc exigi nee fpcrari pqt.melior aut e idoles Ixtaigenerofic^ conaz ^akn Sdmfiqd tus:0£uel plura iufto cócipiésinteri fpiritus.nce unq me i his dilce fuennSefus itcgritas nd ut ns animus oftedat:fiqd fupfucrit.qn ipfis docionbus hocee curse nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n^'^uem^ '^mu/

ueli;ut teneras adhuc metes more nutricu molius alat:0£ fatiartue Jfzg^ForihjnatT denega luti quodaiucudioris difciplinx cibo ladleq; patiantur » Erit illud ref» Hine fpes robons in plenius iteri corpus:qdmox adulta ætas aftringauHic fpes roboz ^“^‘deprauawsé hie locus ns.Macie naq; SC iiirmitate i poltcrum minari lolet protinus oibo äionüNaigt;n»in acié fed Ma mébris expreffus ifans«Audiat hæc ætas plura amp;nbsp;iueniat : SC iuétis ciciquod qdc eft initiû feux gaudeatîhnt licet illa no fatis ficca iteri ac feucra,Facilc remedium' ®“ ^ legedum hoc modo dnu


-ocr page 72-

Liber

friraurfmo ab inino tenue mîmû lamina duxerimus»Ni min legcdii eé apreexkru pei pif'»Eftâta na' fculo^ fculpto ribus fimilitu^ dofumpta»La/ minæcnimnP min tenues fi fculpafifacilcj) foranf» lucu/ dus ergo tamé maxie»Tû loco taméé Icgcdu» Circûlaronæ iadationis eft* circulatoriæ m liftera expûda Órm^rttw legaû Circula/ tores»nkdicunf gîcoronamul titudinis ï alig artem iadâtut •Herbariiarquc hoc géus holes folér» Erîuere cûdia frôsUnuc reciidalegcndu eé etiâ pucri ui dér» Negiano bis»ln dccïo ple niflïmedocet:q roe copia oróis facilirafqifirpa rida» In hocaf fuefcanur rede fcribar» Quod «VÖOKÉVH amp;nbsp;K« 'TaOKEUH» Ad uerbuavoc cfKEUH deftru/ dio rrâfferÛKôc 'TaoKêuH ar co ftrudó.Mcrito uero hare pro/ gymnafmara narrations fub fequunrar»

' Macié nanep SC'c ubcrtatis.ftciilia nullo laborc uicunt^Hfa mibfin pueris natura mïmu fpei infirmirarcm. dederittî qua igeniû iudicio præfumiôMateriam eé primû uolo uclabûdâz tiorc:atq? ultra q oportcat fufâ,multû idedecoqucnt anni;multû ratio lima binaliquid uelutufu ipfo detcrct: »Sit môunde excidi poflît:5Cquod exculpi. Erit autfi nô ab initio tenue nimiû lamina duxerimus quâ cœlatura altiz or;rupat«Q_^uod me de his ætatibus letire minus mirabnf :qui apud Ciceroz né legerit. Volo.n.fc eßerat iadolefcêtc fecûditas«Q_uapropter i primis cui tâdus:00 i pueris prxcipue.magißer aridusmô minusq teneris adhuc plâtis ficcu SC fine humorc ullo folû.Inde fiût humiles ftatimtôC uelut ad terra fpez dantestq nihil fupra quotidianû fermone attoi1ère audeât.Macies illis ^ la nitate:ÔCiudicii loco ifirmitas é dû fatis putât uitio carere:i id ipfû kidunt uitiûtcp uirtutibus carets O uare mihi ne maturitas qdêipla feßinctince mu ßatlacu ßati außera fint»Sc K annos ferét amp;nbsp;uetußate ^ficiet. Ne illud qz dé quod admoncamusidignu é:igenia pucro^ nimia intericmédatiois feue ritatc deficeremam Si defperat amp;nbsp;dolétramp;i nouiffimcoderuntÄ quod maxie, nocet,dû oi'a timéunihil conant tquod ét rußicis notu é: qui fródibus tenez ris nó putât adhibédam eé falcé:quia reformidarc ferru uidétur : amp;nbsp;nudumj cicatricé pari poße « lucundus ergo turn maxie debet eé pra:ceptor:ut remez dia.qux alioqui natura fût afpera : moli manu Sileui leniat ♦ laudarc aliqua. ferre quædâ.mutare eriamireddita cur id fiat rónc. illuminate interponendo aliquid fui,Nónüq hoc quoq; crit utile:totas ipfû dictate matenastqs ÓCimi tetur puer:Sóinteri tanq foas amet.At fi tam negligés ei ßilus fuentmtcmen darioné non recipiattexptus lu prodeßetquoriens eandé materia rurfus a me retradatam fcnl^rcdc integro iubcré,poHc.n,eum adhuc melius quatenus nullo magis ßudio q fpe gaudét.Aliter aût alia ætas emédandaé:ÔC qjmô ui riû amp;nbsp;exigédû opus 5ó corrigédû*SoIebâ ego dicere pueris aliqdaufis Iicctiz US autlætiusdaudarc illud me.adhue uéturû tépustquoidénó pmitteté ♦ ita amp;igenio gaudebat:amp; iudicio nó faIlcbant,Scd uteo rcuertar unde egreßus fü:narratiócsßilo côponitquâta maxia poßit:adhibita diligétia uolo . Nam ut primo cu fermo ißimi/tdiccre quæ audieritturile é pueris ad loquendi fa cultatérióqj amp;nbsp;retro agere expofitioné:óC a media i utrâq; pté difcurrere: fane merito coganbtied ad grcrniu pra:ceptoris.amp; dû nó poflut:ói dû res ac uerba eónebtere icipiuttut ptinus memoria firmétrita cü ia formam rede loquenz di''amp; emédatæ oróis accipiét.extéporalis garulitasmcc expedata cogitatio: Ói uix furgédimora circûlatoriæ uere iadatióis é,Hinc parétü ipito^ inane gaudiûûpfis ucro cótéptusopcristSCiuerccûda frôstôi cófuctudo peßimedi cédi:amp; malotiexercitatio:amp; quæ magnos quoq; q^fedus frequenter pdidit: arroggans de fepfuafio inafcitur.Erit fuu parada: facilitatis tépus.neqj a noz bis negligenter locusiße trâfîbit «Interi fatis é fi puer oicura:amp; lumofquâtû ilia ætas capit:Iabore aliquid pbabilc fcriplerit«i hoc afuefcat« Huius rei fibi natura faciat.lHe demû in id quod quxrimusrautei q^ximû potent cuadcre:

raróe expofui/ _ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,_.- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

mus : eaautc5 q äte difeet rede dicere q cito«Narrationibusnóiuriliterfubiungit opusdez firmatione apq ßruedi confîrmandiqj eastquod avaerKEüfl Ôé KéeraerKEVH uocatur.Id porto proban aut co „ - - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■ r _____£____


FutatÓe deftrui poflunt» An fi crcdibile» Sit Jegatur non fi

nó tâtû i fabulofis amp;nbsp;carmie traditis fieri póttucrum etiâ ipfis annaliu monu méris.ut fi quxrat «an fit crcdibile fup caput Valcrii pugnaris fèdiflc coruûî q os oculofq; hoßis galliroßro atq^ alis euerberarct,Siti utranq i parté igens

-ocr page 73-

Secundus

addicendum matcriatut de ferpmte.quo Scipio traditurgc nitus:0Clupa KomuInSC Acgeria Numæ»Nâgræcis hiftoz rids plcruq: poeticx Gmilis eitlicentia. Sæpc ctiam quæri folct de tempore ; de loco/quo gefta res dicitur: non nunq de perfona quoq;: ficut Lmius frequenflimc dubitat: fié alii ab aliis hiftoricis difîcntiunt» Indc paulatim ad maiora tendez re incipiet » laudare claros uiros:ôé uituperare iprobos:quod non fimphcis utilitatis opus eft ♦ Nanquc Siigenium excerz cetur multiplid uariaq; materia.Si animus cotemplarione refill prauiqj formatur . Si multa inde cognitio return ucnit: cxemplifq^jqux funt in omni gcnere caufarum potetiftima: Stapw«?fcqSu^ fam turn inftruitur : cum res poftet ufurus. Hineilla exerciz tatio fubit comparationis . utcr melior.uter ue detcriortqua: qquerfatur in ratione fimili ttamen Si duplicat materia:Si uirtutu uitiorumep non tantum naturam:fcd eriam modu tradat. Verum de ordine laudis contraq;:quoniam hæc ter da rhetorices pars eftîpræcipiemus fuo tempore. Cómunes loci^c iis Ioquor:quibus citra perfonas iipfa uitia moris eft perorarctutin adulterurn alcatorem, pctulanteni)ex mediz is funciudiciis:5i fi reumadiicias accuiationcs . qq hi quoq; abiUo generali trafilatu ad quafdam deduci fpedcs folcnt: ut fi ponatur adulter cæcus lalcator pauper: petulans fenex. habentautem nonnunq Si defenfionem. Nam Si pro luxuz ria:5i pro amore dicimus.Si leno interim pafitufq; défendit^ fic.ut non homipatrocincmur:fedcrimim . Thefisauté quæ fumuntur cx rcçi comparatiôetutruftica ne uita an urbana potior.iullfperiri: an militaris uiri laus maior: mire funt ad exerdtarionem dicédi fpadofæ atq; ubercs: qux uel ad fuaz dendioffidum:uel etiamad iudiciorum difteptanony^ iu uant plurimum.Nam pofterior ex prxdifilis locusin caufa Murenx copiofiftime a Cicerone trafilatur.Sunt Si iUx pez ne totx ad deliberatiuu pertinentes genus, ducéda ne uxor. petédi ne fint magiftratus. Namque hæ pfonis modoadiez élis fuaforix erunc. Solebant prxceptores mei neeinutili Si nobis etiam iucundo genere exerdtationis prxparare nos

Haneautem hiftorum Liuius refert libro ffprimo primædecadi's»Vnde amp;? gms Corainacögnomeh traxif* Vtde fcrpentamp;Sdpio filius clTeiouis puratus cft:ggt; mater ipfum exmaximoferpente genuiflê tcftaretur Na ut in feptimo narrar»A»Gdlius»Quoddeolympia Philippi régisuxore Alcxandri matte in hiftona grat ca fcriptüertndé de»P»Scipionis quo^ matre:quiprior Affricanus appellatus:memoriat darü eftiNa amp;nbsp;Cp/ pms Öd iginus aliisjquideuita Africani fcriplerutimatré eius diu ftcrilé exiftimatâcredut .P^Scipioné eûxû quo nupta erat liberos defperaffe»Poftca in cubiculo atep in ledto muhens cû abfent‘mariro Cubans fola ob/ dormiuifletmifum répété iuxta ea cubarc igentc anguéhif^qui eu ui dcrât Territis amp;nbsp;damâtibus elapfû Îueniri non qiTc.Lupaautem quac Romulo ac Remoifantibus expo fitis ubera pbuit omni dcpofita fit rirate. atgp egeria nympha cumq nodu côgredi Numa ctedebaf no notes funt:qut hic debeât expôi» Nâgraccis hiftoricis»Sic luuenalis Erqeqd graccia médaxaudctin hi ftoria»Argumcto fut Herodotus at® Diodorus qui maxime fabu/ lounarrât» In ipfa uita moris eft

rifpcriti an militaris uiri laus ma/ iorgt;Hâc quæftioné Cicero^ mm raena elcgâtiffîmemt oîa tradat cô tra Seruiû Sulpitiû lurecôfultum Quac uel ad fuadédi officiû uel etiam adiudirio^difccptanonû^ iuuât plurimû»loco difeeptationû

nifi difeeptatione legamus ac çp co pulâ cxpûgamusifenfus côfundif» Sic iraep Ie^f»uei ad iudicioßz di/ feepranone iuuât plurimû» Cur armara apud Laced-rmonios Ve/, nus Laétâtius li.prio diuinau infti tutionû copiofe narraticur arma/ S'* tac Veneris fimulac^ pofuerit lace ^( venfvi orw dacmonii»A lacxdemoniis inqtdi diceratdeos fibi ex euéris finger: q cû Me/Tenios obfiderét» amp;nbsp;illi fur/ tira deceptis obfeflbnbus egrelfi ad diripiedâ lacædemonc côcurnf fent:a Spartanis mulieribus fufi fu gatiqi funt»Cognitis ât dolis Lace dæmomi fequebanf’»His armatac mulieres obuiâ lôgius cxicrunt : q cû uiros fuos cernerétarmaf fe adi


pugnâ:quodputarét MelTcnios eé corpora fua nudauerût»At illi uxo 2 ribus cognitis cx afpeélu in hbidi/^ né côcitati:ficut erât armari cômi/ xti funt:utiç pmifcuc»Ncc.n» ua/ cabat difcemerftSic iuucncs ab eif

neri armatac fimulacrû pofucrunt

' dem antemiffi cû Virginibus ex conieéluralibus caufis:cum quxrere arque exequi iuberent quibus funt Parthemi nati: ppter Cur armata apud Laccdæmonios Venus. Si quid ita credez nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;memoriam eidem Ve

retur.Cupido puer ac uoIuccr ôi fagittis Si face armatus :Si_ fimiliaun qbus ferutabamur uoluntaté:cuiusîcontrouerfiis cr.Crederetureft legendum»Cur

Et quid ita crederent cupido pu

autem Cupido talis fingatur Pro/ pertius lepidiflîme deferibir»

-ocr page 74-

QuioIgnHe fuit puerum qui pinxir amofem Nonne putas nairas hunc habuiflc manus» Hie primum uidit fine fenfu uiuerc amantes Et leuibus curis magna perire bona» Idem non fruftra uentofas addidit ajas Fecit amp;nbsp;humano corde uoiare deum»

Quod genuschnæ ui den poten . Quemado/ modum nan^ in chrù diób fadiue; quod ex/ ponitur ratio affertur: fie in huiufmodi quæ^ diuneulis caufa : cur res propofita fadta fit:expli/ catur» Nam locos qui dem » lam mihi legen// duati uidctur loco illius nam;cum nuHa caufa af fignetur:fed fenfus dun taxat conneftantur»

His uelut emblema/ ris » ornamentis : Sumv pta eft autem fimilitu/ do a uafisi quac amp;gem/ mis Si nariis coloribus exomantur» quae quidc dicuntur emblemata » quot;'«JP» nbsp;nbsp;enfo TOU EixfbäÄÄsiv»

^“ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hoc eftabiniieiendoJn-

ieóta nanque amp;affixa ui dentur» Qgietiam in iiskQuinafcripran litte/ ra mini Icgcndum uide/ tun Cum eo quidem quod uix ullus»Cu par/ ticula etfi iomnibus fcri pta fitexemplaribus: ta/ men ut nihil fenfui con ferens uidctur expunge/ da»ac magis aduerbium afcribédum hoc modo» Eogdé magis» Quod in religionem dcum co/ pta fit» Comparata hoe eft conftituta legendum uidetur» Siue non tri/ no forte nundino pro// mulgato»VtadIcgé re/ ferarur promulgara cft fcribendum » Nundinis autem idclrco leges Ro/ mae promulgabantur : ut rufticae quoque tri/ bus fine incommode a/ griculturae îtereflé pof/ icnr» Diciturautem tri/ num nundinum q ?per très dies nundinae celez brarentur» Qqod Ic/ gitimis obfter»Legitimc ^legitimis eft legendu»

Libef

Scilicet alterna quonfam iadlamur in unda Noftraç non ullis permanet aura locis Et merito hamatis manuseft armata fagittis

Et pharctra ex.humero gnofia utroep laccr» Ante ferit quoniam tungeernimus hoftem Nee quifg ex illo uulnere fanus enr»

frequésquæftio eft:quod genus ehriæ uideri pot»j^ locos qdé qua ^ les fût de teftibusifemp ne his crededüÄ de argumentis: an habêda et paruis fidesradeo manifèftû é ad foréfes adiones ptinerctut quid« nee ignobiles iofticns ciuilibus fcriptos eosmemoriæq; diHigcntifb/ memadatosipmptu habuerit:ut quGticns cflct occafio cxtêporalcs eo;^ diétiones his uelutemblematis exornarenf.quo qdc Cncc enim huius rei iudiciu differre fuftineo) furnmauidebant mihiifirmitaté de fe côfiteri.Nâ quid hi poffînt icauGsîquaç: uaria ac noua fp eft fa cies:ppriu inuenirefQ_üo ^pofitis ex ptc diuerfa refpódere f alter/ cationibus uelociter occurrereftefté rogarefqetidiiisjquæ funt coia: amp;nbsp;iplunmis caufis traitant' ' tuulgatiHimos féfus uerbis:nifi tato ate præparatis ^fequi ncqucantfNceefleéhis cu eadem iudiciis pluris bus dieuttaut faftidiu moueâttueluti frigidi SC repofiti cibitaut pudo re reprehefa toticnsaudientium mcmona.ifcelix fupellex: quæ ficut apud paupcres anabitiofos pluribus SC diuerfis officiis coteraf » cuni eo quidem^qj uix ullus eft ta cómunis locus:qui poHit cohærere cum câ:nifi aliquo propria: quærtionis uinculo copuîatus: appareatep eû non tam infertumq applicitum:uel quod diffimilis eft cxteristuel q» plerunq; aftumi ctiam parum apte folct.non quia dcfidcratur:fcd qa paratus e:utquidam fententiafó gratia uerbofiflimos locos arces fut: cum ex locis debeat nafci fentena.ita funt aut foeciofa hæc SC utilia fl onunt ex cd.Cxtcip qlibet pulchra locutio:nifi ad uiftoriam tendit: utiq? fupuacua:fcd intcn'ctid cotrana c.Vcru haftenus euagari fatis fuerit.legum laus SC uituperatio id maiores ac^pe fumis opibus fuf/ fecfturas uires defiderenttquæ quidc fuaforiis an cotrouerfiis magis accomodata fit exercitatio:c0fuetudine amp;nbsp;iure ciuitatu differt» Apud grxeoseni lator ea^i ad iudicem uocabat .romanis^ cócione fuaderc ac difîuadcrc moris fuit» Vtroq; aut mô pauca de his amp;nbsp;fere certa diz cunt »Nd amp;nbsp;genera fût tria»facri.publici.-priuati iuris:quæ diuifio ad laude magis fpcftattfiqs ed p gradus augeat.q lex.q publica»qi rez ligione deû cóparata fit»Ea qde de qbus quaeri folet : comunia oibus Aut cni de iure dubitari pot ciusq rogattut dc.P.Clodiiq no rite créa tus tribunus argucbat :aut de ipfius rogatióisïqdêuariütfiuc nó tri/ no forte nûdmopmulgataûiue nó idoneo dieîfiue cótra itercefliones uel aufpiciataliud ue qd quod légitime obftct.dflata eé uel ferri»fiue alicui manétiu Icgu repugnare.^d hæc ad illas primas excrcitatioz nes nó ptinet.nd fut hæc citra cóplexu pfona^’;tépofó;cdrü,Rcliq ea dé ferc uero fiftoq; ccrtamini huiufmodi tradtant.Nam uitiu aut in uerbismuti rebus é.In uerbis quxrit an fan's fignificent; an fît in his aliquid dbiguu.In rebus an lex fibiipfa cófentiatian i præteritum re fem debeatjan i fingulos holes,Maxime uero cóe eft quxrerc » an fit

-ocr page 75-

SceußSus

honefta.an utilismecighoro pTures fieri a plerifq; ptcs.Sednos lu ftû;piû:religiofû:cæteraq; his fimilia honefto cópled:imur. lufti tamé fpesnó fimplf excuti folet.aut.n«de re ipfa quærif ’ : ut digna ne poena uel prernio fit.aut de mó premii pœnæ ue:cj tam maiorg mfor culpari pót.Vtilitas quoqt itcri natura dilcemióiteri téporc. Q^urdi an obneri poflint abigi foIet.Nc illudodé ignorare opor tttdegcsaliquado totas:aliquado ex pte fprehéai folcrc:cu cxeplu rei utiiufqj nobis claris ofonibapræbeat^^.nec me fallitcas quoqj Ie ges eeiquxnórppetuu rogeófed de honoribaautipiis : qhs mani na fuit:de q Ciceroni's ofo c.Scd de his nihil hoc loco praccipi pot. Cólbat.n. ppria re%:dc qbus agitquot;” nó cói qlitate«his fere uctercs faz cultatédicédi cxcrcueft:afïupta tamé a dialeéticisargumétadi róc. Na fiélasad imitationé fori cófiliorüq;materias:apud græcos dice re circa demetriuphalerca iftitutu fere codât«An ab ipfo id genus exercitatóis fit iuétü:utalio quoqjlibro fu cófeiTustpa^ eópi « Sed ne ü qdéfq hoc fortiflic affirmât ullo fatis idoneo auctor nituf. La tinos uerodicédi præceptorescxtrcmis«L«Craiïî tpibacœpide Ciz cero auétor é.quoçi ifignis maxie Plotius fuit.

De leétione oratorum Sé hidorico^ apud rhctoré

s nbsp;Edde rónc declamandipoftpaulu.Intcri'qa pria rhetoriccs

rudiméta traëtamusmóomittendu uf id quoq;:ut moneam qtu fit collaturus ad pfeclu difcétiu rhetonSi quéadmodu a graz mancis cxigit poctay enarratioïlta ipfe quoq; hiftorixtatc^ ét ma gis ofonu leClióe fuiceptos a fc diicipulos iftruxeritiqd nos in pan Cis:quo: ^ id ætas cxigebat:amp; parères utile eé crcdiderant: fèruauiz

An inultis»VriIis legêdûé îpræpôcerafa» Claris ofo/ nibus»Demofthéis argi Ae/ fchynis orombus id pbaf: g mÔtorâ:inô Icgis pré rep hédûr. Circa demerrium Phalerca iftirurû»hocé cir/ ca tps Demetrü Phalcrcrq/ uis graeci talc geus locurôis alr cxponât:Nâ oi trEpi Tov ■rTÂaquot;Tova:dicûripm Plato né:nô tps figniFicari»Sed Fa bius manifeftead tps rcfert De inuétore ucro déclama/ tiôis uariæ fût feriptopropi niôes. Vtalio quogdibro h Qnintihani liber: qui de caufis corrupt,quot;C eloqntiæ P fcribif:nÔexrar» Quopz ïfi gnis maxîe Plotius fuit»Dc Plotio Rhctoré Hicrony/ mus de uiris illudribus fie fcribit»Plorius gallus prîus Romælatinâ rhetoncado/ cuit:d quo Ciccro:cgdé Mc moria tenco pucris nobis la fine docuiflc cœpiflc Plotiu qndâ:ad que cû fieret coeur fus:qj ftudiofißimis quff^ apd cû exercercâdolc bâ mi hi idc nÔ liccregt;côtinebat ât doéliflîmogihoîum audio rirare: q exifhmabât græcis cxercitarôiba ali melius ige nia poflckHaec eadé amp;nbsp;rraql lus de Claris rhetoriba ffcrr» Edde rôe deelamâ s dipoft paulû»Orôcs atrp hiuorias diligé ter a rhctoré enarratas plu/ rimû adoleCcétibus côferre

ga cofuctudo aliter docédi fecerat lcgé:ôé robufti fere iuuenes : nec hue laboré defiderâtcscxéplû nfm fequcbât .Ncc tamé ét fiqd no toi uel tero iueniße præcipc i poften puderet.Nue uero fcio id fiez ri apudgræcostlcd magispadiutoresîqa nô uidét ' ’tpa fuftedtura: fi legétibus fingulis praire fp ipfi uelit.Et hercle præleétio quæ in hoc adhibef’tut facile atep diftiéte pueri feripta oculis fcquât : ét il

1hoc capire oftédit Quîtiz ir nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r ‘ ., nbsp;nbsp;« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lianus» Sed magis padiuz

la qux ui cuiufq? ucrDiniquid mius ulitatu icidandoccnmultu inz tores»Eos accipiam us adiu/ fra rhetoris officiû exiftimâda é«Atdmóftrare uirtutesîuel fi quâz tores:quos hypodidafcalos tins pollicet maxie ppnu e.eo qde ualidius:^ no unq; hue labore magi(lri:utipfi emedarc le/ docétiu poftulo:utad gremiû fuocatis cuiulq; eoçiuclut liberis le git. Sigd minus ufitarû. étione dcferuiant.Nam mihi cum facilius:tum etiâ multo uidetur ^'J^UJuh ^'^ad grc/ magis Utile faéto filétiotunu aliqué^ ipfu iparip uiccs optimu é) miu reuocatis cumf^ co^ cóftitucrc Icéloré:ut ptius pnuciatióiquoqtafïuefcât» tu cxpofita «ht libp ledliôe deftruiar. c« qua fcripta leget ' orofna fedauus quæ dieet': itelligi Pom-Ö ph^tek^Snfflmri nihil ociofu pati:quodq?iiuentióc:quodcp i clocutióe ânotâdu erit. gaf bic locus : ncqq itelligi qua: inheemio cóciliandiiudicis ró.qux narrâdi lux« breuitas» fiz pgrUtaucro cmédari poft dcs.qaod aliquado confiIium.Sd qoculta calliduas.nanque ca- foz quot;^^^^SSiaS»S lut ,p illo ucrbo uelit amp;nbsp;libe ns plibris fcribafhoc m^/indgrcmiu reuocatis quibufq ico^tuelut liberis ledhonc deferuiant» Eftauta marnbas fumptafimüitudozquae liberos duin miores funtz^d gremium folcnt reuocatc illifque inferuire»,

-ocr page 76-

^Quatlmfs K qdratakhoceft æqlf fufa»qdra ta.n.forma nul la CMpre ncç lôgior neg? bre uior» Ar^ctq fpecapioG Pro fpe legédu elle fpc:hoc ert:pul chrirudinc:faci le cft cxiis qfc/ quunf uiderct

Leuarifepdeui garis at^ dpila tiGNalcu^du óla pria moHe ac fmepilis Jr gnificar» An uc ro ddamabirq dépeeptoaLo/ coillius pricule an atcôiüdôre ponéda uidef»_ Efl»n»obiedtóq unpoïïetqdiP fennur: qua ita foluicfabius:ut rheroré deda/ marc qdé dbef figîfîcecutiHû difcipuli pofTr imirainSed ta^ mépluscollatu ras ()conhenis ac Ciceronis Ic dasofones aflé ? rir» Rephede dikfyUabaafine fedaexpungaf: utfphédi legaf Vod fi q potue/ rit opri nerikipire nedi ca ftulte hæca fupioribataferi pro hoc indicé» Qyiprimilegé di»ieparara fue/ mln margïcue ro redecolloca -, retur» Ego opinïmos»oplt; tirnos legendü cfTe facile con/ Rar» Vt Liu«/ um a puerisk a præpô ut fup/ uacua uidefex/

Ia i hoc arsé:qux ïtelhginifi ab artifice no poflît.quâta defceps in diuidendo prudetia.q fubtilis amp;nbsp;crebra argumêratiOkqbus uiribus lipiret.qua iucudita te pmulccat:quata i rnalcdidhs afpitas.i iocis urbanitas»utdcniq; domiet i af fcchbus:atq^ i pedtora irrupatiaiumq;iudicu fimile his.qua: dicitx fticiat. tu î rône eloquédi quod ucrbû ^priû omatûîublimc.ubi âplificario laudâda. quæ uirtus ci côtrana.qd (pcciofe trâflatû.quæ figura uerboçz.quæ lenis ÔCq drata:fed uirilis tamé copofitio.Ne id qdêiutilc ét corruptas aliquâdo amp;nbsp;uiz tiofas ofoncs:quas tamé pleriq; ludicioi^ prauitate mirant' ’ :legi palâ pueris: oftcndiq; i iis qmulta ipiopi-ia.obfcura.tumida.humilia.fordida. lafciuia* ef fœmiata fint:quæ nôlaudâtur mô a plerifq;:fed quod peius ê:pp hoc ipfû q? fût praualaudanf.Nâ fermo réélus ÔC fecûdû naturâ enûciatusmihil hfc ex igenio uidct.Ilia ueroquæ ut cûq: dedexa funt:tâlt;^ exqfitiora miramur : nô alf q diffortis Si quoeûq; mô ^pdigiofs corporibus apud quofdâ maius é pre ciû:q iis.quæ nihil ex cois hitus bonis pdiderût«atqj êt.q fpê capiunt uulfis le uatifqj amp;nbsp;muftas comas acu comêtiba:amp; nô fuo colore nitidistplus ce formas putâttq poffit tribuere icorrupta naturatut pulchritudo corpis uenire uidca tur ex malis moribus.Nec folum hæcipfe debebit docere preceptor : fed fre quêter iterrogarctôi iudiciû difcipulo^ expiri.Sic audiêtibus fccuritas abez ritmee quæ dicétur pfluét aures:fimulq? ad id pducenf :quod ex hoc quæri^ ut lucniant ipfi amp;nbsp;îtenigât.Nâ qd aliud agimus docédo cos:q ne fp docendi fintf Hoc diligétiæ genus aufim diccre plus collatu^ difcétiba:q oés oîum ar testquæ iuuâc fine dubio multu:fed latiore quadâ cóprchéfióe.p oês qdê fpc cies reçiquotidie pene nafcénû ire q pofTûtfficut de re militaritqq fint tradiz ta quædâ præccpta coia : magis tamé pderit fcirc:qua ducû qfqi rône i quali loco tpc fit ufus lapiéter:autcôtra.nâ i oibj fere mius ualcc præceptaq cxpiz méta.At uero declamabit qdé præceptorîut fit exéplo fuis auditoribus ♦ non plus côtulerit leéli Cicero ac Demofthenc.sfeomget palâ fiqdî deelamâdo dilcipulus errauent.nó potêtius eritemédarc ofonéfqnimo ét iucûdiusf ait ena.n.uitia reprehédi mauulrq fua.Nec dcerât plura quæ diceré » Sed nemi ne hæc utilitas fugit:atq; utinâ tâ nô pigeât facere iftud:q nô difplicebit» Q_ui primi Icgédi.

q Vod fi potuerit obucri:nô ita diffidlis fuperit quæftio:q legédi fintici piétibus.Nâqdâ illos miores:qa facilior eoçi itcHcûs uidebat : ^baue rût.alii floridius genus:ut ad aléda primaçi ætatû igenia magis accômodatu ^g® ®P^®® ^^® ^ ^^^^ ^ fp.Sed tamé coy câdidimmû quéq; amp;nbsp;maxie côpo ficû uelnut Liuiû a pucris magifq Saluftiu.ôi hic hiftoriæ m^sé auélortad que tamé itelligédû lâpfcû opusé«Cicero ut mihi qdé uf:Ôdiucûdusicipiétî b? quoep ôCaptusc fatistneepdefïè tâtûtled ét aman pôtîtû quéadmodû Liui us præcipit:ut qfq; erit Cicerôi fimiHimus.Duo ât genera maxie cauéda pue ris puto»unû.neqs eos âtiqtatis nimius admirator in Gracchoy Catoniftp Öi alloy fimiliû Icftiôe durefccre uclit.fict,n»horridi atq;iciuni.Nâ ncq ^ ui coy adhuc itclledu côfeqnt :amp; elocutôetquæ tu fine dubio erat op ria:(cd nfis tpi ba aliéacôtétitqd épeflîmû:fimiles fibi magnis uinsuidebut.Altcyqd huic diuerfu é:ne recétis huius lafeiuiæ flofculis capti uoluptate qdâ praua delini

- pungenda» Et hic hiftoriæ magis êaudtorkmaior loco illius magis uidcfcc Icgédû»Signincatkn»Liuiû in hi/ I Rona q Saluftiura eflepræftâuorem» Turn quemadmodum Liuius praecipitkln cpiftola quadam ad fiiu


-ocr page 77-

^Secundus

ant tmpfxJulce iHd genusac pucnlibusïgcnnshocgfatius quo ^pius ê adament, FirmisauciuJidis laq; extra piculu pofitis fuaz ferf amp;nbsp;âtiquos legcretcx qbus fi afrumat lolida ac uirilisigenn uis detcrlb rudis fæculi Iqualore : tu nf bic cultus clariusenitcfcet: SC nouostqbus SCipfis multa uirtusadefl.Ncc «n» nos tarditatis natu ra damnauit:fèddiccdï mutaunnus genus:SCultra nobis q oporz tebat idulfimusata nó ta igenio illi nos fupauerüt:q ^pofjtio,MuI ta ergo licebitcligcrc.Scdcurandu erit ne ris qbuspmixta funt inz quinentur ♦ Q_uoldam nero enam quos totosimitan oportcat : SC fuiffenupcr SC nunc eße : quid in libenter non coneeßerim modo: uerum etiarn contenderimfScd hi qui finttnon cuiufque eft proz nunciare.Tutius eirca priores uel erratur » Ideolt;p hanc nouoruni diß’uli ledhonemme imitatio indicium antecederet»

De diuifione*

f Vit etiarn in hoc diuerfumpnrcipictium propofiru:q^cor: quidam materiastquas difcipulisaddicedum dabat: nócóz tenti diuifione dirigeredatius dicendo profequebâtur t nec foiüm probationibusfplcbant : led etiarn aßeclibus . Alii cu primas mó Iincas duxißent:poftdrclamati0cs quid omifißet prius tractabât Q^aofdam ucro locos non minore cura f'q cum ad dicendum ipfi furgercncexcolcbant.Vtile utrunq^Äideo neutrum ab alterole paro.Sed fi faccre tantualtcru neeeße fit:plus ^deril demoßraße rclt;ßä pfinus uiam:q reuocarc abcrrore iä lapfos.primu.qa eméz dationem auribus móaccipiut : diuifioné ucro ad cogitationé etia

urn hoc Liuius fcribit Vtp dulcc illud genus a pueril1/ bus ingcnus hocgrarius»ói copulla loco illius pticulac uuloco ucro a ppónis ac co pula cafcribéda hocmÓ»Et pdulcc illud genus aC pucri ubjïgeniis hoegratiusqüo ^pius é adamcUlalduü gt;n, diccdi genus maxie puens eftgratum»

Vit etiarn ihoc diner/ fLuDiuifio de qua hoc locö fabius uerba facit : itdpey XêipHtrid quocpuocatura græcis no folumS-iaipEcricf qdnomcqd fignificaretipi ti qdaignorâtes de îdice ha ie capiti afcripto deleuerur» ficgt;n»in üetuftoribus legif cxéplaribus» Dediuifioe fi/ ueparéchirefuDiuifione uc ro prifci rhetores difcipulis ^pofita materia dingentes ac uelutmaniba traétâdâex plicâtcs tâq primas lîeas du cebât.EH aûrdiuifio minor dclamatôeotpore quæcapi ta re^ folû finepbatôiba.af fediousifiguris côtieat» Nâ dedamatô pfedta é or0» Vn de Seneca ldclamarôiba de Albutioloqns feribiuRarô côtrouerfiâ iplebar.nô pof/ fes dre diuifioné ec»nÔ pof/ fes declamationckTaq deda matSi de erat»râq diuifioni muUû fusera r»üe hacâtdi uifiôcamp;Sencca diligéterpci pitilibris quos diuifionum îfcripfit:amp; Quinlianusife/

plccuti iâ credi fibi cos oportebit

^ ^ cenda uiderînt : iam prope confumata fuerit præcipientis opera;

hendéte ♦ Si qui uero paulo funt uiuatiores i his præferti moribus etiâ irafcûturadmonitiôi:ÔC taciti répugnât . Ncc ideo tamé mîus uitia apte coarguéda fût «Habêda.n.rôcæterorûtq reôta ec quæ præceptor nôemédauerit credét. Vtraqt ât rô mifeendacß : amp;nbsp;ita traßanda ut rcs ipfe poßulabut «Nâc^ icipiéubus dâda cric uelut præfbfmata materia lecûdû curicpuires »Atcû latis côpoluiflê le ad cxemplÛ üidebonfî brema quædâ demößräda ueßigia:quæ oSentVrius’VrSa^^ pfeenti iâ fuis uiribus fine adminuculo ngrcdi poflint . Nônunq Nifi qd loco illius qd légat, credi fibi cos oportebittne mala côfuetudie féper alienû laborc lez féfus difficiltus oeipiefvEft quedi nthil p fe conari amp;nbsp;quærerc fciât.^C^uod fi fatis prüderer di galwâmiipdmû iS

i 4 ’quot; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, buuiâ üginé tonus opis3

Siquid erraucrît:adhuc crût ad ducem reducendi « Cui rei fimile efiçnâ^ei^uanœfupm quiddam facientes aues cernimus : quæ teneris infirmifque fœtiz N?nü^ßredßibi eoïopor tebinHoeê fuis ipfoix uiri

: bus cibos ore fuo collates patiuntur. At cum uifi funt aduln pauz 1lulum egredi nidistK circunuolarc federn illam præcedçntes ipfæ Idocetnû cxpertas uires libéré cælo fuæq^ ipfoR: fiduciæ pmittût« Deedifeendo»

bitmt fine dolore aliquid conari amp;nbsp;cuderc audcanr, -Llud ex côfuetudie i mutâdu,Elcâospo tins ex auflonbj 10

is nunc


i difïcrimu^ætatibus;ne oia.quæ fcripferintedifcant.ôé certa cos qfuafenpta pucris edi/ fcédos effe præcfpitiquâtaçp ifit î præflâtû audiodidlis edifeédis utilitas pfpicue adeo oftédit Quinbanus: at nihilexj^fitôe fit opus» Ita d5mû»Solû»Demûnâlt;j cû is eaid^noîe at^ ita aduerbio lûdlû hgnificat folû

il

-ocr page 78-

Liber

Irtus præ u ceproris »

Vnûqué'' ç fedm îgenü fui narurâ docédû eé idg? præceprorem maxie curare de/ bcre afrent:ut dif/ feréhas igcnio^ î primis nofcat» Nee porôres»Pau ciores ^pculdubio Jegédû c »Tot aut funt corpoÿzdfæ; utuix duo ioibus fimilia repenanf» Ex quo colligifna turâ maxime ua / rietategaudcre»

Qyi rarü ïrer fe diftät » Qnâtû ge/ ncre dieédi orato resphfei différant amp;nbsp;Gicero cû alibi tu in oratore ofte dit gt;amp;nbsp;Fabius îuh timo apte deferi bit» Alii nâçxxpf fi amp;nbsp;Iimari »all] co piofi amp;nbsp;graues»alii

ut moris é:die dicat»Q_uod quidem maxime patres èkigutïatq; ita dcmu ftudere liberos fuos:fi qfrequctiffime declamaueritxredut » cum pfectus præcipue diligéna cóftet*N à ut fcribere pucros plurimuq; elle in hoc ope plane uclijfic edilcere eleólos ex oratiôibus uel hiftóriis:alio ue quo gene/ rc dignoçi ea cura uoluminulocos multo magis fuadeâ.Nâ et cxercebi^ acrius memoria aliéna cóplcólédo q fua.Et q crût idiffiqliore huius gene ris laborc uerfati fine moleftia:quæ ipfi côpofueruntiâ familiarius aio fuo affigétîôC affuefeet optimisîfpq ^ hébuntîtra fè:qd mitent ♦ Etiâ nô fentien tes forma ofonis illâiquâ mente penitus acceperittexpriment . Abûdabût ât copia uerboçioptioçi amp;nbsp;copoutioe ac figuris iâ no quæfitis : fed fpóte ÔC cx rcpofito ueIut thefauro fe offerêtibus.Âccedithis amp;iucûda ifermée bc ne a quoq^ dicho^ relation i caufis utilis.Nâ SC plus auétoritans aftert ea. côciliât. Aliquâdo tarnen pmittédû quæ ipfi feripferit diccre:ut laboris fui frueftû etiâ ex illaqux maxie petit' ’daude plurimû capiant. Ve^ id qupqj tu fieri oportebitîcû aliqd cômodius elimauerit:ut eo uelut premio ftudü fui donentur:ac fe mcruifleutdicerent;gaudeant«« An fecudu fui quifq; ingenii docendus fit naturam*

u Irtus præceptoris haben folet nec imcnto:diligcnter i iis: quos eru diendos{ufcepit:notare dilcrimia igeniorumtSC quo quenq; natura maxie ferat.Nâ eft i hoc icredibilis quædâ uarietas:necpotiores animoçi pene,quâ corpoy formx.Q ^uod itclligi etiâ ex ipfis oratoribus pot: q tâz aliud genus amât ^^ ^^^^^ ^^ diftât generc dicendKut nemo fit alten nmilis:q»tt-plurimi fe ad Vtile deide pferif co^,quos qîbâtimitatiôem eópofuerit«Vhle deideplenfcp uiföê:ita quéz œ uifué ira quc$ q, iftituere:ut,ppna naturæ bona dodri'a foucrét.à iid potiflimu igenia. naturTtSia Sox ft^° téderétadiuuarét;ut fiqs paleftræ pituscu ialiqdplenu pueris gym drina fouerét * Ex nafiu uencrit:exptuseo^i oi mo corpus aiumq? difcemat:cuiqfq; certami illis é ét Cicero q cu alibi tu î Bruto

præpâdusfit:Ita præceprorem eloqucntiætcû fagacirer fucritintuitusteuz ius igeniû præfto lîmatoq^ genere dicendneurus acmgraundulcnafpomiti daurbâo maxie gaudeat:ita fè cômodatuç: fingulis:ut i eo quo qfqjemict

6l î primo de offi^ dis idé fentir* Inqt ‘’^•Qüæ côtéplan tes cxpéderc opor tebin qd qfqîhéat funeag] modcrari nec uelle cxpiri q aliéafè dccâr»ld»n» maxie queg? deet qdc maxie cuiuP ^» Etdecaiquæ natus uidef dferé do faciat ifirmiô' ra»Depp6ut fup/ uacua é eradéda » Nâ ^prierares v geioi?z dfpicere»d] fpiccre Icgcdu eft ut fit diligéter in/ fpicere atç îtueri» defpicere naep eft deorfum afpicere at$ conteurncre»

nec i iis.qbus minus aptus édatis poflitefficeretSC ea in quæ natus uidetur delerendo faciatifirmiora*Q_uod mihifliberam.uel contra reccptas per fuafiôcs rôné fequéti fentétia é)in pte ueçi uidetur» Nâ ^prieras igcnioy dilpiccrc ^rfus neccfîariû eft«in his quoep certû ftudioR ' fàcere deledlum nemodiftùefèrit » Nâq; erit alius hiftonæ magis idoneus. alius compofiz tus ad carmen»aims utilis ftudio iuris:ut nonnulli rus foitaftè mittcdnSic difcernet hæc dicendi magifter:qûopalæffricus illc curforé faciet : aut pu. gilé:autlucftatoréralmdue quid ex iisquæ funt facrorum certaminû»Vez mm ci qui foro deftinabitunnô i unâpeé aliquam:fed i oia.quæ funt eins opis:etiam fiqua difticiliora difcéti uidebunfælaborandu ê.NâôCoino fu, puacua eratdocftrina:fi natura fufficeret.an fiqs igenio corruptus ac tumi dusmtpleriq; funt:iciderit:in hoc eum ire patiemurf aridum atq; ieiunû nô alemus:ôiquafi ueftiemusfNâ fi quædâ detrahcre neceftarin é:cur no fit adiicere côceflufNcq; ego côtra naturâ pugno»nó.n«defercndum id bo nû:fiquodigcnitû c exiftimo:fed augcdum addendumc^ quod ccftat. An

-ocr page 79-

3,

Secondas


An nero dariflimus ilk praeceptor Ifocrat«gt;Pro illa partfoila ucro non aduerbium reponendum uidef» Mifunkfir neganua ea inrerrogarioruidebitur Fabius negate id quod affirmare intendif»Affirmanua nâ^ in terrogano ira foluit in ncgationc:ut neganua in affirmarionc»Hocaûridc exeplu amp;nbsp;Cicero in Bruto rcterr» Quire hoc inqt doctoris irelligcns eft uiderc:quo ferat natura fua queep di ea urété fie iftiruere:ut Hocrate î aternmoingenio Theopopi amp;nbsp;Leniftimo Ephori dixifte tradiru cftbAlteri fe calcaria adhiberc»alteri frenos* Imbectllis tame igeiis:fanc fic obfeqndu fit:ut tame i id quo uocat natura ducâf.Tamé pticula itc^ afcripta frâtûccôucrtéda ut legaf:uttâtû î id quo uocat natura dicant. Siue ro liberalior materia côngenr.Pro materia mihi natura legédü uidef» Natura»n»frequéter pro i'genio po/ nitur»Dccopiofö ucro Si foecundo ingenio Fabius uerba facit» Na U eer fiaqua in parte pnior » Sir loco fi legendû effecôftar» Si docédum pancratiaften fufccperit»Pancratnï


nen


Ucro clanïîimus iHe preceptor Tfocratcs:qué nô magis libri ! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bene dixiGcq diTcipuli bene docuilîc teftantquot;’îcû de Ëphoro

atqj Theopôpo ficiudicarct:ut altert frcnis :alteri calcaribus opus eê dicerct:autïillo létiore tarditaté:autfillo pene prx dpiti côcitationé admuanda docendo exiftimauit: cu alteru alterius natura mifeédû arbitrarctur. Imbcllicis tamé igeni/ -^^2i? is lane fic obfequedu fit:uttame i id,quo uocat natura'.duca tur,Ita«n.qdIblu poHunt melius efficient » Si uero liberalior materlacotigeriL'di i qua mento fpe oratoris fimus aggrefli; nulla dicedi uirtus omitteda c.Na licet fit aliq in pre ^nior; ut necede etexteris tame non rcpugnabit:atq; ea cura paria faeiet iisâ qbus emiebit.Sicutillqne ab codé excplo rccedaz mus\excrcédi corpa pitusinó^fi doccdu pacratialten fufcepit: pugno fcrirc:ucl calce tanturaut nexus móiatqt in his ccrtos aliquos docebittlcd oiaqua: fut eius certaminis ♦ Erit.q ex iis 1aliqua nó poflitu id maxie qd potent îcûbet.Nam funthæc cduo uitada ^rfustunu ne teptes:qd eftici nó poflit» Alte^i ne ab CO qd qs optie facitjaliud cui minusêidoneus î trafferas, at fl fueritqdocebit illcquê adolelcêtcs fene uidius : Nieoz ftratUS oibusieo doccdiptibus fimilr uteficffioetqi illu: qz lis hic fuit ludtado pugnadoq^tquoi^ utroqt certamine iifdé dicbus coronabat îuiclû.Et quâto id magis oratoris futuz ri magiffro qiuidédu crit.Nó.n.fatisédicerc preffe tätuaut fubtibtcr aut afpernd magis q Phonarcotacutis tantutaut me düs aut grambus font's taut hoi^ et particulis excellere.Nam heut citharaita pro pledta nó é/nifi ab imo ad fummû dibus i^taneruis cofetiat« De officio difcipulorum»


ri moncotut præceptores fuos non minus.q iplà ftuz dia amét,5C pêtes eétnó qdc corporutfed menu crédit» MuI tu hæc pietas cófert ftudio.Nâita amp;nbsp;libeter audictt SC didis


genus eft certaminis: de quo Prog nus Pulucrùléta^ad extremas dat foemina meras»Erpatifduro uuP nera pancratio»Hinc Pancratiaftes «À«»*» qui certaminis illius cft peritus apr pellatur» Nicoftratus ut hinc coI ]igimus:amp;lutSator öd pugil fuit da nftimus.Nicoftratus autem uiito na exercirus interpræt3rur»viKfi»n» uidona.çperroer exercirus dicitur»

Quails hic fuit ludando pugnâ do^»Ludari propric dicuntur qui fc inuiccm compkdentes alter al/ terum in terram deiieere nituntur Pugnare ucro qui pugnis conten/ dur» Vrroç certamine»Etludac St pugilum» Nó magis qphona/ fco acuris rantü aut mcdiis aut gra uibus fonis» Phonafcus ooro tov lt;^ovHv aOK'Éiv»hoceftabcxerccda uocc dicif»Phonafci»n»funt magri curâdæ atqi exerccdae uocis» *

Lura de officiis docentiü lo p cutus » Difcipulos admo/z

net Fabius : ut amp;nbsp;dodorcs y amcnr:amp; fcillis dociles præbcant: aliter in ftudiis ipfos nihil ,pficcre pofte» In ipos deni^coetus fchola riü læn amp;nbsp;aIacrcs cÔucicr»Schola5i


iuocali crafa Icgaf:neturbæ barba ra loquétiû aftipulari uideat Quiz tilianus:Ncq!»n»fcholaris iuenitur .quot;^rtUvMi

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.......- J


; crcdéttôC ce fimilcs cócupifcét.i ipfos deniep cœtus fcholarf„§“ ocs^q ftudfts'ïïcanuuïgo Icho Ç urn læti amp;nbsp;alacrcs cóuemct.cmcdati nóirafcéd»laudati ganz larcsappelIéSSed larie cleg3tei«Lo '' 'debût.ut fint cariffimiftudio merebûtur.Nâ ut illo^ ofticiz Sü^^^P’ fchqlafticos iuuécsa^k um e doccretuc ho^ præberc le dociles«alioq neutru une al j^^ accipiamus ea adolelcétu mul/ tero fufticit»Et ficuthois ortus ex utroqj gignêtiu cófert tquot;Si ntudmeq i fcholas couemre fokt»


laji accipiamus ea adolefcétü mul/


ita doquetia coalelccre ncqttnifi fociata tradcntis accipienz tilqj Concordia» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De utilitate SC rónc dcclamadi»

i N his primis opibaquæ nóipla pua fiittfcd maioçi q flmébra atqi ptcs bene mflituto ac lans exercitatoüâ


N his primis opibus : qnó ï ipfa pua für»fcdmaio{ji qfï mébra atqipres bene infti/ tuto ac fatis exercitato lam fere tps appetet aggrediendi fuaforias iu/ dicialcfque matcrias»Apparet non appetet Icgendum eße facile ex


-ocr page 80-

.Tenfa ipfo percipipoteIT»Hfcaatem primam colligit Fabius q fit utilis ratio dedarnandi âtep'exerdtatiâDe^ indequædam tradit præcepta ad dedamandum pcrnnenriæquæ cum fint perceptu facïHimamulla idigctc uidenrur expofitione:nifi liquid errons îcidit*Verum fublaris erroribusclara perfpicuag ifuntomniadllud non cft ignorandum quas nunc dedamationes uocamus ante Ciceroncm:ut Seneca inquit:Thefis fuiffe uq jcatas:mox dedanaatoes ac conrroucrfias ludicialcs ucl fuaforias cocpiHé uotan» Nam magos Si peflilcrta amp;nbsp;refponfa amp;fæuiores tragicis nouercas»Matenæ funt declamatona::quas idcirco damnat Fabius:quia ni'' mid a ueriscaufis funtalienætMa/

qui matribus apparerefoleant:^/ pter quod matres malæ tradtatio/ nis uiros aceufant.Etad fedandam

peftilentiam fingit Apollo refpon/ diflemttres uirgincs plurefueimo lentur»Noucrcæ quo^ quæ fere ctuddes finguntur : fæpenumero dedamannbus materiam prebent utapud Qumtilianum paries pal matus»Quidam enim cui eratfili/ us cæcus quern heredcm inftitue/

4^*0

rat induxit illi nouercam iuuene^ in fecreta domus parte fcpofuir.ls riodu dum in cubiculo cum uxo/ re iaccret oedfu^eß» Accufant fe inuicem cæcus amp;nbsp;nouerca. Eo quidem res ifta in culpam docetiu recidit:ut inter prædpuas quæ cor rumperent eloquentiani caufas:li/ centia ar^ infeitia declamanrium fucrit.Pro eonifi adeo legaturrfcn/ fus negriras non feruabitur.Vidcf ante Fabius ad ea alludere quæPd tronius Arbiter in prlcipio opens

ci nanç interdum fingunturadhi fere tempus appet aggrediendi fuaforias iudicialcfq; mate/ biti ad excantandos manes filioru „asjqya^ anteg mam ïgrcdiar:pauca mihi de ipfa déclama di ratióe dicéda luttquæ qdé ut ex oibusnouiflimeluéta: ita 5€multo c utihnima.Na SCcucta illa;de qbus dixïusnn fe fe re continettóe ueritati proximam imaginem redditJdeoque ita cft cclebrata.ut plcnfq; uiderctur ad formandam cloqué-' tiam uel fola fufficerc,Neq; enim uirtus ulla perpétua: dum/ taxât orationis reperiri pôt:quæ no fit cû hac dicendi mediz tationecómunis. ^quidem res ifta in culpam docentium rccidit:ut inter præcipuasiquæ corrumperételoquétiâ eaux fastlicétia atq; ilcitia declamantiu fucrit. Scd eo quod nam/ ra bonum eft:bene uti Iicet.Sintergo amp;nbsp;ipfa: matenæ,quas: fingétur qfimilhmæ ueritati.Et declamatio in quantum ma xime pótnmitemrcas aólioncsnn qua^ exercitationé repta é«Namagosamp; peftilétiâ amp;nbsp;refpôià:amp; fæuiorcs tragicis noz ucrcasialiaq: magis adhuc fabulofa fruftraiter fpófioncs SC Kcrdióta quærcmus . Q_uid?crgo! Nunqhæe fupra fidé ói poctica(ut uerc dixcn^thcmata iuuenibus ptradiare permit temuslut expatientur amp;nbsp;gaudeantmatcria;öCquafiï corpus cantf'erit optimum.Scd certe fint gradiaÄtumidatnó ftuiz ta etiamtSC acrioribus oculis intuéci ridiculatut fi iam cede/

fui ,pfa uctfug-ifcripri in déclama/ tores fie ait» Cu alio genere furiaßi inqetanf dcdamatores:quiclamât hæc uulnera pro libertäre except» hue eeulû ^ uobis ipédi.Date mi/

dum énmpicat fe declamator aliquâdotdû fciat:ut quadruZ pedes cum uiridi pabulo diftétx funtifanguims dctracJatiZ one curâtur:amp; fie ad cibos uiribusconfcruandis idoneos reZ deuntnta fibi quoq; tcnuandos adipestóC quicquid humoZ ris corrupti contraxerittemittédumtfi eé fanus ac robuftuS uolct.Alioqui tumor illeinanis primo cuiufcunq^ ueri opis?, conatu deprehédetur,Totumauté déclamandi opus .qui di uerfum omnino a forêfibus caufis exiftimattHiprofecto ne rationé quidequaifta exercitatio inuéta fit.peruident«Na,ft foro non præparat:aut fcenicæ oftentatiói:autfuriofæ uociz icrationifimiHimum eft.Q^uid enim attinet iudiccm prxZ) pararetqui nullus eft.lt;Narrare quod omnes fciant falfumf

hi ducéqmeducar ad liberos me/ os.Nâ fuccifi poplités mébra no fu OinétkHæetpfa rolerabilia enènt:fi ad eloquétiâ ituns uiâ facerér.nùc amp;nbsp;re^ tumore amp;nbsp;fnî^ uaniflimo ftrepitu hoc tantû ^ficiünutcû in foßi ucncrüt:purentfe inaliü orbe terra^ delates:amp; ideocgoadolefcé tulos exiftimo in fcholis ftultiflï/ mos fiemqa nihil ex iis quæ in ufu habemus:3utaudiuntaut uidenr»

Sed piratas cû carenis in littore Qâ

tcs;amp; :tyrânôs cdidtafcribétes:qbus

imperet filiis:ut parrû fuoßi capita nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

præcidât » Sed tefpöfa in pe(hlentiadata:utuirgincs très autplurcs imolcntur»Sedmellitos ucrboij: globules amp;nbsp;omnia didta fada^ quafi parauere.Qjji inter hæc nutriuntur;non magis fapere poflunt:q bene olere qui in culina habitant»Pace ucftra dixiiTe liceat primi omnium eloquently perdidiftis» Lcuibus enim at^ mam/ bus fonis ludibra quædam excitando effeciftis ut corpus orationis cneruarctur at^ cadcret.ac reliqua quae fequuntur» Quid.'’ergo nunqhæcfupra fidcm:amp; poëtica ut uere dixerimnhemata iuuenibus pertradarc permitremus. 'hy pophora eft quæ ab iis fieri pollet qui opus déclamandi diuerfum a forenfibus caufis pu/ tant:quam ita Fabius foluit ut dicat eflèpermittendum catenus quatenus alatur eloquentia:non corrupaf»

Etqfi in corpus erantl'hoced.quafi pîguefcantfNâ in corpusireillidicunf;quoij/corpuscfficif pïguc»eft dût fupra hmilKudo apecudibus quæ lætioripabulo paUæ in corpus ire ac piguefcere folét» Saguinis derra

-ocr page 81-

Secundus


probariocs àdhiberc caufeïde qua nemo fit ^nunciaturusf Et hæc quideni ocio(à tâtum«amci ucro ôC ira uel luctu per xnouere:cuius cftludibnïfnifi quibufdam pugnæ fimulaz crisad ueium difcnmen aciéq : iuftam confuefeimusf Nihil ergo i'ter foren(è genus diceduatq; hoc dedamator'û interez ntffi profcótus gratia dicimusnihii«Vtinäq jadiiei ad cófue tudiern podetrut nominibus utcremurÄ perplexe magis SC logions aliquado actus côtrouerfiæ fingerentur. Et uerba in ufu quotidiano pofita minus timcretnus:óc iocosifercre mo ris edct:quæ nos qlibet per alia in Icholisexcrcitati fimus: ty rones in foro inucniunt.Si uero in oftentationem comparez tur declamatio:lane pauiulum aliquid iclamare ad uolupta tern audientium dcbcmus.Nam amp;nbsp;in iis adtionibusrqux in aliqua fine dubio neceffitateucrfantur:led funt ad populaz rem aptatac dc!edlationem:qualcs legimus Panegyricos î to tumque hoc demonftrationum genus:permittitur adhibcz re plus cultus:omnemque artcm:qux latere plerunque i iu diensdébet:non conften modo.fed oftentare etiam homini


dationftta fyllaba erafa detradio^ nclcgatur* Nihilergo inter fore fc genus dicendiatep hoc déclama rorum interent» Vtdeclamatonü Icgatur loco declamarorum i litte ra cd afcribenda» Eft autem altera obiedio quæ fieri pofTeriquam ita Fabius foluit;utanerat nihil inter/ ede fi profedtus gratia declamatur» Sin ad oftentationemmo nihil dif* ferre concedir» Vtinamqueadii/ ci ad confuetudinem pollet ut no/ minibus utercmunPolTetalicui ui deri Fabius id optare : fine quo ne declamare quidem aliquis poteft» Quo rtanque modo declamatio fine nominibus fiat Mn propriis quidem nominibus quæapud pri Itosfola nomina diccbanturidccla yr«»*^


marorcs non utuntur : fed dunta/ xat appellatiuisdqualia funuRufti eus» Orator» Magus»Poeta»Medi/ cus»Parer»Filius»noucrca»Slt;:fimiIia

Sanepaululü aliqdinclamaread uoluptatem audictium debemus» Indinare quidam Icgcndum putat Scd inclamarefcnfui magis mihiq indinare uidetur»ls enim ad uolu/


bus in hoc aduocatis.Q^uarc Jeclamatio.^uomam eft ludiz riorum côfiliorumqueimago:fimilis eé debet ueritati.quoz hiam autem aliquid i fe habet cpiditidlontno nihil iibi nitoz ris aftumere,quod faciunt actores comici:qui nee ita prorz fusait nos uulgo loquimu^pronuciancquod edet fine arte: nee taméproculanatura recedut:quo uitio perirct imitatio; in pronunciando ita uocem tollit fed morem communis huius fermonis dccore quodam fcxz “t ucreindamare uidcatur» Nam nico exorndt.Sicquoquealiqua nos icommoXex fe/quas . g finxerimus matcriis:colequentur:i CO præcipue qgt;multa in his relinquuntur incerta:quæ fumimus:ut uidentur states; facultates;liberi:paretes;urbium ipfarumuires.iura; mores alia his fimilia.C^uin aliquado etiam argumeta ex ipfis po


ptatem auditorum indamare did rur:q amp;nbsp;poëtica themata digit :

in eloquendo maxime lafciuit:0t


ncceflitate in uctufto exeplari cmc datel^itur ueritatehocmodo»N5 amp;nbsp;in iis audionibus quæ in aliqua fine dubio ueritate uerfantur » Pu/,


enim omnepropofitum opens a nobis deftinatieo fpeiftet: at orator iftituatur:tamen ne quid ftudiofi rcquirant:etiam« fiquideric/quod ad fcholas pertmeat proprie; in tranfitu no omittemus.


An artis neceftaria cognitio.

i nbsp;nbsp;nbsp;Am hinc ergo nobis incohanda eft ea pars artist ex

qua capere initium folettqui priora omiferut.quaq uideo quofdam in ipfo ftatim limine obftaturos mihi tqui nihil cgere eiufmodi præceptis eîoquêtiam putent : led naz tura fua amp;nbsp;uulgari modo;0i fcholarumcxercitatione contez titridcant etiam diligentiam noftram cxemplo quoque ma gni nominis profeftbrumtquorum aliquistut opinor^interz


negyrici autem dicutur orationes in conuentu populihabiræ»Nam itocviiyvpio hoc eft panegyris traf fcrtur conucntus » cnTO tou trav/ Totf otyvpËivihoceft ab omnibus c0gregadis»delaudibus uero:Athe narum orationes in conuentu po-* puli Atheniefis habebanfqui pana thenaici panegyrici dicunf» Qi^o niam uero no nihil in fe habet epi/ didicon:nonnihil fibi nitorisanu* mere » Epididicon oftctatium aC demôftratiuuminterpretatur» Na ÉTti2iEiywö unde uenitifignificat oftentöae demonftro* Si quoç in aliqua nos incômodaex iis quas firrxerimus materiisconfequétur*


Sic afcripta»cgt; littera cft Icgcndum . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;atep in præpofitio ut fuperflua uv-

detur eradenda» Scd hæc fuo loco»Qjjaccp Icgendû elle nemo non uidet» In tranfitu nÔ»omittimus» In tranfeurfu id quodalii obiter dicunt»Nam Fabius quod memincrim:nunq obiter utitur* t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Amhfc ergo nobi$»Neceflâtiâ ccartcad eloquétiâ airequcdâapte dcmôftrat Qüitiliâus» lt;^0|C


-ocr page 82-

alfquis îterrogatus quid enèt fchcma amp;nbsp;noema nefeire fc quidcm* Schez ma figura Noema om/ ms dici potcfifenrcnna» Cærcrum Fabius ipfcm oflauo quarcnus accipia furnoucma:apcrte expo niuEn fquir amp;nbsp;quodap pellarur a noms noema qua uoceomms inrclle/ aus accipi pot » Sed hoc noie donarûfca quæ nÔ dicunt: uerum mrcHigi nolûr:unneum quem fepius a ludo redeme/ rat foror agentem cum ea talionis:quod ei polli ccm dormiéri reciaifTer Eras dignus ut hères in regram manu» Sicenim audirur ut depugnares» Alius pcrcôrari Theo doreus an Apollodore/ ns efler:ego iqr parmu lanus fù» Theodorus ga dareus qRhodius malu ir3ppcllan:amp; Apollodo rus Byzantiusdarinîmi rhetoresfucrc quo^ ft/ et Öarores ad moré fedtæ philofopho^ Theodo/ rei atq? Apollodorci fût nocatuParmularius aut *^^P arma^ hoc é fcuro/ rufaber» Séretiis gradi/ bus»Sérérias hoc loco Fa bius uocatlumlna qua:/ da ofonis præcipueçp in daufulis pofira: ut nihil é ra populäre q bonitas » Velut claflico inidud/

fogams quidcflct fchcma amp;nbsp;nocmamefare fc quidétièd fî ad rem pz tinere ede in fua declamatióc refpondit.Alius percótanti thcodorcus an appollodorcuseflèt:cgo inqtpmulariusfum.ncc fane potuit urba nius excófcflióe ifcinx fuæ elabi.porro hi.qa amp;nbsp;bcneficio igenii praV; dates fût habiri:amp; multa etiam memoria digna exclamauerut : pluri mos habet fimiles negligétiæ fua.paucinîmos naturæJg^itur amp;nbsp;ipez tu dicerc lc:6C uiribus uti glorianmr:Ncc,n*opusede probatione aut difpofitióe in rebus fichsHcd cuius rei gratia plenum fit auditorium lentctiis gradibus:quarum optima quæqj a pcriculo petitur « Q^uin: etiam i cogitando nulla rationeadhibitataut tedium ituetes maguu aliqd:quod ultro fe oftèrat:pluribus fape diebus expédiât : aut mur mure icertomelut cladico idindli eócitaridimum corporis motu non enunciâdisîfcd quærendis ucrbis accômodât;Nônulli certa fibiiniz tia priulq fenfum inucncrit deftinant:quibus aliquid dilcrti fubiunZ; gendum fitæaq? diu fecum ipfi claret^ meditati defperata côncdledi-facultatc deferuntÄ ad alia deincepstatq; ide alia no minus commua nia attç nota diucitût«Q_ui plurimum uidcnmr habere rônis : nô in caufas tâtum laborem fuumtfed i locosîteduttatep iisnô corpori ^z, fpiciût:fcdabrupta quxdam:ut forte ad manu ucnerc iaculâtur,Vn de ficut didoluta:amp; ex diucrfis côgefta ofo cohxrerc nô podît: fimi4 lifcp fit cômentariis puerorumi quos caquæ aliis declamâtibus lauz data fût rcgerût.Magnas tarnen fentetias amp;nbsp;res bonas fita.n. glorias ri folcnt^cbdunt.nâ ut barbari SC fcruiiK fi hoc fat cdmulla cd ratio

dicendi» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Quare ïeruditi ïgcniofiores uulgo habcantur»

n E hoc quidénegaucrim fequi pleruq; hanc opinionem:ut for tius dicerc uideantur idoólitprimum uitio male iudicatum:q maiofcm habere uim credutearqux non habent artem: ut effringcre qapcrircirumpcre q foluereitrahcrc q ducerc putant robudius «Na amp;nbsp;gladiator qui armoruminfcius i rixam ruit:00 ludlator. qui totius corporis nifiù in id quod femel iuafiticumbit:forrior ab his uocatur; cum interim amp;nbsp;hie frequenter fuis uiribus ipfe prodernitur:^ ilium uehementis impetus excipit aduerfarii mollis articulus « Scd funt in hac parte quæ impcritos etiam naturalitcr fallant.nam amp;nbsp;diuifio cu plurimum ualeat icaufis fpeciem uirium minuit«^ rudia politis ma ioratdCfparfa compofitis numerofiora crcduntur»Ed præterca quæz

ut pnculæ:amp; copula feri ba£»fic»n»cxigir fenfus»

(VE hoc qdé ncga n fticri»Clare adco i^Jras cxponir : qbo art« ïpcriri fortius pins dicerc uidenf: ut weile citra oém expóné pcipi poflint:cü pferti fercab/ (ïnterrorcs»Quia liben/ tiflïmc holes audiuntca quæ jpi dicerc uoluiflet*

Riéti hoceficôciratilegé dû eé parer » Claflicu aût dffbnitus ruba^i» Meta phOra uero é a militibus fùpra qtubaßzfonuu ad pugna îcitâf. Nâ ut bar dam uirtutum uitiorûq; uiciniatqua malcdicus pro libero : temeraz ban amp;nbsp;ferm » loco iliius j^-^g pæ fortiteftufus pro copiofo accipitur.Maledicit autem icrudiz tus aperrius amp;nbsp;fæpiusiud cum pcriculo fufeepti litigatons: frequenz ter etiam fuo«Adert óéida res opinionemtquia libentiffime homines audiûtea.quæ ipfi dicerc ualuinèntdllud quoquealterum quod edi clocutióeipfa pcriculum minus uitar:conaturq^ perdite . Inde cuenit nonnuqut aliquid grande inueniat:qui fempet quacrit quod nimiu cd:uerum amp;nbsp;rarocucnitÄ certa uitia nó pcnfat. propter hoc quocp interdum uidentur îdoôli copiam habere maiorem:quod dicht oia» doólis cd ^ eleólio amp;nbsp;modus.His accedit:quod a cura docédi quod intéderint recedut,Itaq; illud quædionum ÓCargumetoru apud cor

i

-ocr page 83-

Secundus

rupta iudiaa frigus curtätmihnquc aliud^ quo ucl prams uokiptanbus aurcs afliftentium pcrmulccantquxrunt. Sen Tentixquoq; ipfæquas folas petunt:magiseminét : cum om ma circa illas fordida amp;nbsp;abiedta futrut lumia no iter umbras (quemadmodum Cicero dici^Sed plane in tenebris clariora fint.Itaque ingeniofi uocentur ut libet tdum tarnen conftet contumeliofe fic laudari dilertum.Nihilominus confitendu eft etiam detrahere dodlrinam aliquid:utlimam rudibus:0lt; cotes hebetibusîSê uino uetuftatem.fed uiria detrahit. arque «o folo minus eft quod litterx perpolicrunt:quo melius: Ve rum hi pronunciatione quoquc famam dicedi fortius quæz runt.Nam amp;nbsp;clamant unique amp;nbsp;omnia leuata utipfi uocant manuemugiunt multo difcurfuibanelitu:iaedatione; geftui cuterc»fcemur pectus frótem cedere;miread pullatum cirz culum facit:cum illeeruditustut in oratione multa fummitz tcrc;uariarc;difponcrc:itA etiam in pronuciando fuum cuiz qjeonim qua: dicctxoloré accommodate achuin fciat» amp;nbsp;fiz quid fit perpétua oblèruatione dignum modeftus amp;nbsp;efle Ôi uideri malit.At illi hanc uim appellant:qux eft potius uioz lentia.Cum interim non actores modo aliquos inucnias: led quod e turpius:prxceptoresctiam:qui breuem dicedi exerz citationem conlccuti omifla rationetut tulitimpetustpaftim tumultuentur:eofq? qui plus honoris litteris tribuerunt : ine pros Si iciunos Si tfepidos SCinfirmos^t quodq; uerbum co

o uocali in a eSuerfa fortafle le/ gendum eftkut potuilTent intellP gamus» Etcer ta uina non pen/ far » Cærcra non cerra mihi legen/ dum uidetur» Qui enim quæric quod nïmnj eft:nihil alia uina eu/ rar» Iraq? illud quæftionum amp;nbsp;ar/ gumentorum apud corrupra iudi da frigus euirannCurargumento ru frigus uocatQü’utilianus i An qa apud corrupra indicia qui ca tra dant ridcri at^ refrigerari folcntƒ Nam ut in quinto Fabiusipfe fcri/ bit: quidam arguméta ueluthorri da amp;nbsp;confragofa uitantcsamoenio ribus locis defident:ne^ aliter q if qui traduntur a poetis guftu cuiof dam apudlotophagos graminisamp; Sirenum cantu deliniti uoluprarc faluri prætuliffe dû laudis falfam imaginem perfequuntur:ipfapro/ pter quam dicitur:uiäoria cedûr»

Mire ad pullatum circulum fa/ cit»hoceft»ualde pullarorum coro næconuenir»Sed quem uocat Fabi us circulum pullatum ƒ An piebio rum pullis ueftibus induto^ mul titudinem oratori caufam agenti cireüfufam : Qui cnim fernper da mat:manus collidit »pedem cerrac incurir,amp; reliqua iter agédû quae a Fabio enûciâtur:tcmere fadtns pie beis incruditifque fortüTime uehe mentiflimeque dicere uidcrur : ut nunc inter difpurandum qui ma/ gis clamanr:auulgo maximiphilo fophi reputanf» Atilli hanc uim appellantquae eft potius uiolenna» Vis dicendi eft facultas dicendi :

tulcmurfine labore fine ratione fine difciplma difertis. Nos

quädoSi præcipiendi munus iampridem deprecati fumus

Si in foto quoque dicendi:quia honcftiflimumfinem putaz mus dcfincrctdum defiderarcmur:iquirendo fcribêdoqj taz lia cólblemur ocium noftrumïqux futura ufui bonæ mentis iuuenibus arbitramurmobis certe funtuoluptati.

Q^uis modus in arte.

n nbsp;Emoaut a me exigatid præceptorum genustquod e

a plcnfq; fcriptoribus artiu traditü:utquafi quafda legesimmutabili neccftïtate confcriptas'ftudiofis dicedi fez râ.Vtiq^prohœmium:Si id quaIe i proxima huic narratio: qua: lex deinde narrandiipropofitio pofthactud^t quibulz dam placuiÏ)excurfio:tumcertus ordo quæftionû : exteraq; qux uelut n aliter faccre fas nó fittquidâtâquam iulfi fcquu tur.Erat enimrhetorice res prfus facilis acparuaifi uno bre ui præferipto contineretur.Sedmutatur plcraq; caufis i tem poribusmeceftitateioccafione.Atque ideo res in oratióe prx cipua cófiliumctquia uarie Si ad return momenta couertit'’. noxia neceflitati:fcd ex utilitate caufacmutari poffe. Propofitio poft hanc uelut quibufdam placuir cxcur fio»ucl:ut particulaehypodiaftolcs nota funt diftingucnda::ne fimilitudinis aducrbium efle uidcaf » De his

lentia uero ratione caret ac femper in malam accipirur pattern» In/ eptos Sc iciunos SC terpidos amp;nbsp;infir mos»Tepidos erafa»r»littcra fenfus ïtegritas ut Icgaturexpofeit» Nos quando amp;nbsp;præcipiendi munus SC lam pridcm deprecati fumus» Et copula irerato afcripta uidcrurera/ dcnda» Significatautcm Fabius fc Öi docendi finem fecilTeó C caufas

in foro agendi»Praccipere nanquc docerc eft» Vnde fiC prarceptores if uocantur quf 6C doctores»

Emoautem amcexigatfd

n præceptorum genus» Qua modum in tradendis præ/ ceptis feruaturus fit Fabiusrpcrfpf/ cue oftendit»Qux nanquc traditu rus eft præcepra nulli uult efle ob/

-ocr page 84-

autoibus ofonis ptibus plcnc i »in aaini uoluminc Fabius rradabir» Quid enim fi præcipias impera toruquotiens aciemiftrueudiugat ।fronrem» Acics exercitufg? fic fere Iinftruirur ad pugnam:urduo cor ^ nua habere uideacur dextrum amp;nbsp;fi t ninrumtquæ frôtcm dircctam ab 1urrag!parte muniât:ut fenbit Ve/ genus de re militari» Cum in ea/ 'dé controuerfia aliudalii parti prix US quæn frequenter expédiât» Fa/ bins Ifeptimo hoc déclarât æfchy/ nis arg Demoffhems cxcmplo»Nâ Ctcfiphontis accufatoræfehynes a iure quo uidebatur potentior cœ pit»Dcmofthenes eiufdem patrom nus omnia uel pene oia ante ius po fuit» Non enim rogationibus ple bifue fcitis fandta fût ifta præcepra» Rogationes leges dicuntur:quod patricio rogantemagiftratu ueluti confule eas populus conftitucrar» Plebifcitum autem cft quod plebs plebeio magiftratu interrogate ue luti tribuno fcifcebat»hocen ftatu cbat»Plebs autem a populo differt» populi nang appellatione uniuerfi does fignificantur»plebis ucro ap/ pcllationc præter patricios amp;nbsp;fena/ tores cærcri ciucs intelligunf» San Üa.mumra ac confirmara» Sancirc nang? eft approbate arg! confirma re.Vnde amp;nbsp;res fände dicûtur: qua/ rum uiolatores poena capitis puni/ untur: amp;nbsp;Icgum eas partes quibus poena fiatuifaduerfus eos:qui con tra legem fecerit: fandiones uocat iuniconfulri» Neg enim aduer/ fa fit facies amp;nbsp;dennm brachia amp;nbsp;id di pedcs;amp; a fummis ad ima nges opus»Hic fenfus difficulter percipi tur:quia mendis carcrenon uide/ tur»Quæ facile tollerentur fi quod cxen^ar integru inueniretur»Scd loco illius neque forfiran eft Icgen/ dum æque» Videtur nanque expo nere Fabius quo modo redi corpo ris uel minima gratia fit » Si enim æg aduerfa fit facies amp;nbsp;xg dem if/ fa brachia ftatuæ alicuius ; uigfa carebir» Quid ta diftortûamp; da/ borarû qille Oifcobolos myronis» Difcobolos ad uerbu rrâfamp;rfdifeu iaciens extro toufbocAAnv toy Äirf

, Liber

Q_uid enim ft præcipias impcratoriquotiens adem inftruz

cornibus locetf'erit hæc quidé reóliffima fortafle ratio quo/ tiens heebir.Sedmutabitur natura loci:fi mons occurret:fi flumen obftabit collibus Tiluisialia afpcritate aliqua prohiz bebitur»Mutabit hoftiû gcnus.mutabit prælèntis coaitio di Icrimismuc acic diredtarnuc cuneismuc auxiliismuc legionc pugnabiturmonnunq terga etiam dcdifle fimulata fuga dentJta proheemium neceflariumtan luperuacuumr breuc an Iongius«ad iudiccm omni fermone dirccto:an aliquando -' aucrlb per aliquam figuram dicendum fiticonftrida an laz tius dinufa narratio.continua an diuifa.rccta an ordinc per mutato caufæ docebunt.Item de quxftionum ordine : cum in eadem controuerfia aliud alii parti prius quæri frequcnz ter expediat»Ncque enim rogatióibusplebis uclcitis fanefa fût ifta prxcepta:fcd hoc qcquid eft utilitas excogitauit.Nd negabo autem fic utilx cfle plcrunquc;Alioqum ncc feribez rem.uerum fi eadem ilia nobis aliud fuadebit utilitas : hanc

relidis magiftrorum audoritatibus fequemur« Eqde id ma ximcpræcipiam:ac répétés iterumque itcrumque rnonebo. Res duas in omni adu fpcdct orator.quid deceat«quod exz pediat.Expedit autem fepe mutate ex illo conftituto tradiz toque ordine aliqua:0C interim decetiut in ftatuis atque piz duris uidemus uariari habitus;uulrus;ftatus»Nam redi qz dem corporis uel minima gratia e » Neque enim aduerfa fit ^ facies:amp; demifta brachia:amp; iudi pedes:amp; a fummis ad ima rigens opus»flcxusille.amp;^ut fic dixerimjmotus dat adu que dam 0C fadum.Idco nee ad unum modum formata: manus SC 1 uultu mille fpecies:curfum habent quondam SCimpctu: fedent alias uel meumbuntmuda hæctilla uelatatfunt quæz dam mixta ex utroque,Q_uid tarn diftortum SC elaborate q eft ille difcobolos myronisfSiquis tarnen ut parum redû improbetopus:nonne ab intelledu artis abfucrit:in qua uel praccipuc laudabilis e ilia ipfa nouitas ac difficultas f Q_ua quidem gratiam SC deledationem aff'erunt figuræ quæque in fenfibusîquæque in ucrbis funt. Mutant etiam aliquid a rcdo:atquc hanc præ fe uirtutcm ferunttquod a confuctuz dine uulgari recefterunt»Habet in pidura fpeciem tota fa/ cics: Apelles tarnen imaginem Antigoni latere tantumaltcz ro oftendit:utamiffi oculi deformitas latcrct.Q uidfnon in oratione operienda funt quidam fiue oftendi non debent: fine exprimi pro dignitate non pofluntfut fecit Timatestut opinor:Cythnius in ca tabula'qua Coloteiu uicit» Nam cu i

Kov nanque dicitur:hoc eft:a iacr .. - nbsp;nbsp;nbsp;, endo difco» Di(cus autem c genus

uafis i3tjoris»8C lapis planus ac ro/ tundus cuius iaCtu in acrem prifci ludentcs cxercebantur»Dc hoc uero Myronis Difcobolo mcminit Plyni/ us libro tregefimoquarto naturalis hiftonx» Vtfecit limantes; ut opinor Cythnius î ea tabula qua Co/


-ocr page 85-

.»lt;


Secundus •


loteiumuicitCaftigarc in antique exemplari ftriprum ammaduerti


,Epigcniximmolationc pinxfßc triflem-Calcantcmitrifli/ ; orem VlyflemaddidifTet Mendao .quern fummum potez v Tatars efficere mcerorem confumptis afteclibds:non repen______________________________

7cns quo dipne modo patris uultum poffit exprimere : uelaz urbs loniæ»unde Teius Anacreon '^uit dus caput:S{fuo cuiufque animo dédit æflimandû.Non^ mrSanTesSn^Q

1ne huic cftiUud fimile Saluftianumf'Nam de carthagine ta cere fatius putotq paru dicerc.Propter quæ mihi ièmpmoz ,ris fuit:q minime alligare me ad præcepta:quæ KdooÂiKa • uocanttidcfl ut dicamus quomodo poflumus t uniuerialia i Uel perpetualia«R.aro cnim reperitur hoc genus ut non laz befad;ari pte aliqua:amp;fubrui poflit.Sed de his plcnius fuo ,quicquc loco traclabimus.Interim nolo fe iuuenes fatis inz firutftos fiqucm ex iis:qui brcues plcrunque circunferuntur artis libellum edidiccrint:3ê uelut decretis technicorum: tuz


dor fuit Teius»Eflautem ’Îégxt


tos putent»multo labore»aflïduo ftudio.uan'a exerdtation^» pluribus experimentis.altinïmaprudentia » prxftantinimp confilio confiât ars diccndi.Scdadiuuatur hisquoque;fi ta ƒ men reddam uiam non unam orbitam monftrét : qua decliz nare qui crediderit nefastpatiatur necefïè eftillam per funes ingredientium tarditatemJtaque SC ftratum militari laboz re iter fepe dderimus compendio duóli : amp;nbsp;fi rectum limiz tem rupti torrcntibus pontes indderint;circumire cogcmur: Si fi ianua tenebituricendio per parictem cxibimus » late fuz fum opuseftióó multiplex:amp;prope quotidie nouum«ÓC de quo nunq dicta eruntomnia.Q_ux fint tarnen tradita:quid cx iis optimumïóó fiqua mutari adiici detrabi melius uidcz bitur.dicerc experiar.

Diuifio totiusopfris» ,t-r Hetoricen in latinum tranft'erentes turn oratoriam tja


Cythnos enim una eft ex cycladv bus a Cythno primo habitatore fic didla » Appellatur autem etiam ôphiufa ac Dryopis»Vnde cythniz us poffeflïuum ut Cafeus cythniuf amp;pidor cythnius»DeTimante au tem fie fcribit Plynius libro trigefi mo quito naturalis hiftoriæ»Nani Timanti uel plurimum affuitinge nii»Eius enim eff iphigenia orato/ ris laudibus celebrata : qua ftan / -te ad aras peritura cum moeftos ; pinxiflet omnes præcipue patruû: • cum trifticiæ omnem imaginera | côfumpfiffet:patris ipfius uultum uelauit quem digne non poterat oflendcre.Coloten ucroa Timan/ te ea tabula fuiffe fuperatum mini meait Plynius:Scd graphidé alio/ qui clariuimum piftoré Samima»' gnis fuffragiis ob ipfius infolctiam 1 Aiace armorumque iudicio a Tî mante fuiffe uidum fcribit» Pro/ pter quæ mihi femper moris fuit qminime alligare me ad præcepta; quæ KaeoÄiKa uocant » Minime cum fit negâdi aduerbium:minus rede cum illa particula q uidetur copulari » Fere enim cum fupcrlati uo conneitieleganterfolcr»Quam minimum igitur mihi Icgendum uidetur:coquemagis quod amp;nbsp;fi ra/ romon nunq tarnen Fabius fc uni/ uerfalibus aoffringit præceptis koc eoAiKaautem uniucrfalia proprie tranfferuntur» Et uelut decretis


oratricem nominauerunt:quos cquidem non frauda uerim débita laude:quodcopiam romani fermonis augere tentaucrunt.Sed non omnia nos ducentes ex grxco lèquun tunficut ne illos quidem quotiens luis utiqueuerbis fignare Technicorum rutos purent»Tcch/ noftra uolucrunt: ô:hæc interpretatio non minus dura eft. niciaTtoTHtf -rëXvflcTihoceftiabar § illa Plauti «flendaMqweÄHnepn^quidé.Nâ Kd.cunmr Uti„rartiftos:qmbre oratoria fic efter6:ut elocutoria,oratrix:utelocutrixJlla auz


tem dc qua loquimur:rhetorice talis eft qualis eloquentia. Nee dubie apud grxeos quoque duplicem intelledlum haz beuNaque uno modo fit appofitum ars rhetorica : ut nauis pyratica: altcro nome rd:qlis eft philofophiajamicitia.Nos ipfa nuc uolumus fignificare fubftatia:ut grâmatice Ifatuz ra eno lfatrixtqueadmodu oratrixmec Ifatoria qucadmoz dum oratoria»Ve^iÎrhetoricc no fit»Na pugnemusigit : cu


uiter ac compendiofe artium prae cepta tradunt» Itaquc ßi ftratum militari labore iter fæpe dferimus. Militates uiæ futdidæ quod a mi litibus fternerentur: quales fucrut Flaminia aemylia Appia»

Hetoricen in latinum traf


ferentes » Rhctoriccn apte in latinum tranfferri non


poffe;idcircogp nobis graeco nomi nceffe utcndum concludir»ac rhe torices ipfius diuifionem fubiun/


git» Scd non omnia non duccn/ tcsex graeco fequutur»Iterum afcripta negatio eradenda eftac nos pronomen eius loco afcribendum:ut c lii


-ocr page 86-

* Liber

fit nos duœntes. Nam certc fi phyfiços Si gcometrias dicammec uïm afferam his nomimbùs indccorà fn larinum fermoncm mutationftHicfenfus confulüs mihi uidetunnec quid fibi uelit percipitur: guis incor ruptus plcriCque uideatur:qui hunccontcxtum raçpdis carere putantcs nungeorrigere aggreflï funuSed hi fi ea parricula fi expungatur ac loco ilhus amp;nbsp;copula rcponatur:nunq kegel fenfus elicierur.Vromittam g? Si muficosin uctufto legimus exempian hoc modo »Nam certc Si phyfiços Si muficos amp;nbsp;geomctras dicam» Hoc autena Fabii dictum diligenter notent:quinominibus græcis uti rcfurmidant.ac naturales g phyfiços dicere malunt» Denique cum»M*

Tullius etiam ipfis librorum quos præfèrtim rhultis alioquin græcis fit utendutn. Nam certc fi de hac re primum Icripferat : titu/ ^u, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;__ûC, _______

ficos Si geometras dicâmec uim afferam his nominibus

lis græco nomme utatun Duo fo/ lum extant Ciceronis libride arte rherorica inferipnunquibus diffus fe de inuentione tradatur^Dc bis

d gir»Nam rhetoneam ad Heréniü Ciceroni falfo afcnbi cumaliisar/ vgumenris quaefuperius in träfeurz fuattigimus:tumquod Fabius nu gdeilla mentioné facit minime ta citurus : fi Ciceronis id opus fuiffe exißimafler» Ars erit qua: difci/ plina præcipi debcr»Pcrcipifcriben dum efi.Nam artes difcendo perci pimus atepeonfequimur» Opus quod efficituucft uerbum uidetur afcribcndum»ut legatur opus eft quod efficirurab artifice»

Ntc omnia quid fit rhetor a ricc quæfinitur guide uaz ricvFinire ac definite idem

indecora in larinum fermoncm mutatione ♦ Denique cû.M. tuHius etiam ipfis librommîquosdc hac re primum feripfez rat:titulis græco nomine utaturtprofeelo non eft ucrendum nctemere uideamus oratori maxima de nomine artis fuæ crcdidiftc.Igifur rhetorice(iam enim fine metu cauilfationis utemur hac appellationc fficyat opinof^optime diuidetur: ut de artc.de artificc.de ope dicamus.Ars erit qux difciplina percipi debetiea eft bene dicendi feientia ♦ Artifex eft qui pz cipit hanc artem:ideftorator:cuius eft fumma bene dicerc« opus quod efticit ab artifice ideft bona oratio«Hæc omnia rurfus diducuntur in fpecies.Scd ilia fequétia fuo loco:Nüc quæ de prima parte tradtanda funt ordiar.

Q^uid fit rhctorice:^ qs cius finis.

a Nte omnia quid fitrhetorice:quæ finitur quidem ua ne:fed qnæftionem habet duplicem.aut enim de qua/ intcrdumfigniiicant ut finis amp;nbsp;de/ Iitate ipfi us rei: aut de compræhenfionc uerborum diftenZ finino:g^nisTummuni ac ufti/ fio é.Prima ac præcipua opinionum circa hæc differentiaclu mum etiam fignificet:quod grxce nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t

tsAoct dicirur.Nam quando pro definitione ponitur opoo uoca/ tut» Aut enim de qualirate ipfi/ us rehaut de comprehenfione uer/ boium diffenfio eft» Alii bonâ»alii

alü majos quoque uiros pofte oratorcs dici putantralirquoz rum nos fcntentiæ accedimu^nomen hoc artemquc de qua loquimur:bonis demu tribui uolunt ♦ Eorum autem.qui diz cendi facultatcm a maiore ac magis expetenda uitæ laude feccmût:quidam rhetorieen uim tantum. quidam feietiam. fed non üirtutem.quidâ ufum.quidam artem quidem f fed a feientia ÔCuirtute difiundtam , quidam etiam prauitatcm quandam artis ideft KaKOTeyviöv nominaucrunt.Hi fère aut in perfuadendo:autin doccndo apte ad pcrfuadendutn pofitum orandi munus funt arbitrati.id enim fieri poteft ab eo quoque.qui uir bonus non fît.Eft igitur frequentiftîmus finis rhetorieen eftc uim pcrfuadendi.quod ego uim appelz Io:plerique potcftateminonnuni facultatcm uoeât : quæ rcs nequid afferat ambiguitatis: uim dico dynamin. Hæc opinio origine ab Ilbcrate:fi tarnen reuera ars,quæ circunz fertur cius eft duxit. Q_ui cum longe fît a uoluntareîfâmâz tiumoratoris officia:finem artis temere comorehendit : diz

cens

malam artem oratoria elïèdicunt: ficque circa rei qualitatcm diffen/ tiur»Alii plunbus»alii paucioribus cam uerbis defimunturaç^ in com prchéfionc uerborum funt difcor dcsiutdarepaulopoft patebit» Hi fere autin perruadendo»3ut in do/ ccndo aperte ad perfuadédum»Vi' deturquidem plerifque fic eflc in/ teger fcnfus»Sed non fine mendis eft»Nam ncquedocendo legcdum eft fed dicendo»nequeaperte fcdap tc»fiue appofitc»Nam nonnulli di/ xerunt fincm rhetorices effe dice/ reappofite ad perfuadédumgt;utin/ ferius parebir* Si tarnen reuera ars quae circunfertur eius eflgt;Cicc^ rqinjibro de oratore teftafle nun g ifocratis artem uidifle»Quarc Fa bius quoquemcrito de ea dubitar» Tmeourf ÂHmoupyov itéieó dea

zséieover ÄH

juiovpyov.Nequeenim mihi permiferim cadem uti decliz

fingitut cflcperfuaaendi;dequa in Bruto fic Cicero aiuPitho quam graeci uocant:cuius effedor eft orator«

-ocr page 87-

-Secundus

Hane Suadam appcUauit Ennius»Efusautem Cerbegum medullam fuifte uuTuntqüam deam in Pèrfcli li^ bris fcripfir Eupolis fitam eflé:huius bic medullam noftrum örarorem fuiHe diAcnu Oya Ennius.M» Ge thegum fuadam medullam uocar.Ennii uerfus a.M.Tullio in Bruto repetiri hi funt. Additur orator Cor^ nelius fuaui loqucnti ore Cerbegus Marcus:Is didtus olhs popularibus olim » Qui turn uiucbant homines arque euumagebanr.Flos delibatus populi Suada medulla» Verum amp;nbsp;pecunia perfuadet amp;nbsp;gratia» Defini/ no omnisna démuni eft propria defimtx reizfi cum ea eûnuertatunac nulli alii rei conuenire poiTit» ut deft/

nirio hominis nulli alii q homini conuenire potcft»Quod fi ita eTE huiufmodi difinitioncs non erunt

hationetqua Ennius.M.Cethcgum fuadam medullam uoz canApud platonem quoque Gorgias in libro.qui nomine eius infcriptus eft:idem fere dicit:fed hanc Plato iHius opiz nioncm uult accipi.non fuam»Cicero pluribus locis Icripfit oratohs oftkium die dicerc appofite ad perfuadendum ♦ In rhetoricis etiamâuos fine dubio ipfe non probante finem faz cit periuaderc.Verum amp;nbsp;pecunia perfuadet 0i gratia SCauz cloritas dicentis amp;nbsp;dignitas:po(Iremoafpe^lus ctiam ipfe fi ne uoce:quo uel recordatio meritorum cuiufejue fuel facies aliqua miferabilis : ud forma: pulchritude fentcntiam diz dat.Nam Si.M.Aquilium defendens Antonius: cum fciHa ueftc cicatrices:quas is pro patria pedore aduerfo fufcepifz feboftendit.non orationis habuit fiduciam:fed oculispopuz 11 romani attulit uim:quem illo ipfo afpedu maxime motu in hoc:ut abfbluerct reum:crcditumeft • ^cruiuiti quidem Galbam miferanoe fola:qua non fuos modo liberos paruuz Ios in concione produxerat»Sed galli etiam Suplicii filium fuis ipfe manibuscircumtulcrat:elapfu eflc:cum alioru moz numentis:tum Catonis oratione tertarum eft » Et Phryncn non Hyperidis adione qqadmirabihtfèdconfpcdu corpo ris:quod ilîa fpcciofifhmûalioqn diduda nudauerat tuniz ca: putant periculo liberatam:quæ fi omnia perfuadent non ores funt uifi fibuqui cum de rhetorice idem fentirent: cxifti marunt earn uimdicendo pcrfuadcndi»Q_uem finem Gorz gias ieodein de quo fupradiximus libro:uclut coaertus a So crate,facit.a quo no dillentit Thcodcctes:fiue ipfius id opus eft:quod de rhetorice:nominc eius infcribitur:fiue ut crediz turn eft Ariftotelis:in quo eft finem ec rhetoriccs: ducere ho mines dicendo in id quod actor uelit.Sed ne hie quidem faz

beneaflignatse icum alia quoque praeter oratoré pcrfuadeant: quod multis «emplis Fabius ipfe com/ probat» Nam ^Marcum Aqui lium defendens Anronius»Dc»M» Aquilio hacc refert»T»Liuius»M» Aquilins conful in Sicilia bellum feruile concitatum confecit»Is cumA de pccuniis repetundis caufam di/^ cerempfe rogarc indices noluirgt;M»V Antonius qui pro eo orabat tuniz cam a pedtore eius difciditiut hone ftas Cicatrices oftcnderer»quibus confpeflis indubirantcr abfolutus cft * Cicero eius rei folus auctor» In fecundo quidem de oratore libro hoc narrat Ciccro»Sed apertius ad huc fcptima in ucrreni aöione fic dices:venir cnim mihiin mentem in iudiciesM»Aquilii quantum au doriratis:quantum momenri ora tio»M»Antonii habuifle exiftimaz ta fitiqui ur erat in dicendo non fo Ium fapiens:fed etiam fortis: caufa ^pepérora ipfe arripuir»M» Aqui/ lium : conftituitquc in confpedu omnium:tunicamque eius a pecto re abfcidit : ut cicatrices populo? Romanus iudicefcpafpicerent ad/ uerfo pe(ftore exccptas»Simul Side illo uulnere : quod illc in capite ab hoftium duce accepcrar:multa dj/ xit eoque adduxit eos:qui erant iu dicaturi: uehemcnter ut uererenf: ne quern uirum fortuna ex hoftiü relis eripuiflet:cum fibiipc non pc percifTerihicnóad populi Romani laudcm:fedad iudicum crudelitaz

tern uideref efle fcruarus» Sergiz urn quidem Galbam»Cum»L-»Scri bonius tribunus plebis rogationem promulgafTet : ut Lufitani qui in focdere Populi Romani dediti a Serz gio Galba in Galliam ucnifTent:in libertärem rcftituerentur»M»Cato earn acerrime fuafit»Exrat oratio in

annalibus eius inclufa qua Fuluius Nobilior etiam ab eo in fenatu Iaceratus»Refpondit ipfeGalba:qui cum fe damnari uideret:complcxus duos filios prxtextatos amp;nbsp;filium Galli Sulpitii:cuius tutor erar:ita miferabiz liter pro fe locutus eft:ut ea rogatio antiquaretur» Et Phrynen non Hyperidis aflionc » Phryne meretrix fuir Athenis»quæ impietatis aceufara ab Hyperide clariffimo illius actatis oratore fuit defcnfa» Aquo non diflentit Theodedes fiue ipfius eft id opus quod de rhactorice nomine eius infcribitur » fiue ut crcditum eft Ariftotelis»Meriro dubitat Fabius»Nam opus illud dono fibi ut caro ’difcipulo ad Ariftotcle datum : fub nomine quidem fuo edidit Theodedcs»Sed Afiftotcles cupiditate glorias dudtus non potuit fibi id non uen dicarexum diceret fibi de rhetoricis praeceptis in Theodedtis libris diligcntifiimefenprum eße»

-ocr page 88-

Liber

Perfuadentcnim du/ cendo : uel ducunrin id quod uolunt aln quogj Dicendo non ducendo eft legédum.Eadem au/ tem ranone hæc dcfinn tio confuratur: qua amp;nbsp;fu penorquod uidelicerali is criam quam rherori/ cæ conueniar» Atcon^ tra non perfuadet fern/ per oraror»Dcffîninoira affixa eft rei définira: : ut abca nunq feparari poP fir:ur Definitio hominis nunquâ ab homine fepa raturgt;Homoeni eft fern panimal rationale mor taIe»Difinitio uero finif/ que rheroriccs fi perfua/ oereefle dicaturinterdû ab ea feperatur » Interdû enim dicendo non per/ fuader.RcIiquirur ergo perfuaderc non effe rhe torices idoneum finem»

Etfenrennam faam rerincrein id quod uelit Emendate in ahis exem plaribus legitur.Et fen/ tenriam eius ducere in id quodudirdllud enim eft perfuadere» Herma gorse qui fincm eius ef feair perfuafibiliter dice re 6dahifunr»Aliis ut Ie/ gatur ac funt uerbum eradatur fenfus expofeit

Non iifdem tame uer bis expheanr.Quibufda quidem tarnen particu/ la fenfui conUenire uide tur»Sed mihi certum eft tantum effe iegendum* ut fit »Non iifdem ran/ turn uerbis» Caurius Theodorus Gadareus» A Gadaris urbe iudex Gadareus fuit appella/ tus»Cum aurem oiuti/ us Rhodi effet profeifus Rhodius uocari malu/ it»Eum cum in illam in fulam fcceflifTet: ftudio/ feaudifledfcitur Tibcri us Cæfar» Populärem autem compta:benden' do perluafioncm » Tan/

P(0 «Iitrrre

ris eft comprebeiiruin^perluadent enim diccncîoîuelducût Îid quod uoluntalii quoqueut meretrices:adulatores:corruptores » At contra non perfuadet {èmper orator:utKcrim nó fitproprius laie finis eius. inteiim fit cômunis iis,qui ab oratorc proculabfunt. Atqui non mul turn ab lioc fine abeft Appollodorus:dicens iudiciahs orarionis pri/ mum amp;nbsp;fuper omnia efte perfuadere iudici:S0fenteutid luam refine/ re in id quod uelit.Nam amp;ipfum oratorcm fortunx fubiicit: ut fi nd pcrfualerit: nomen fuum retinere non pofiit « Q_uidam receftcrunt ab cucntu:ficut Ariftotelcs qui dicit:rhctoricc eft uis inucniendi om nia in oratione perfuafibiIia»Q_ui finis 06 illud uitium:de quo fupra diximus:babet:00ifuper q?nihilnifi iuentionem complcdlitur.qux fine elocutione non eft oratio.Hermagoræ qui finem eius eé ait : per fuabilitcrdicere amp;nbsp;alii funt qui eandcm fentenfiammon iifdem tanz turn uerbis cxplicant:ac finem efle demoftiant;diccrc qua: oportcat omnia ad pcrfuadendumtfatis relponfum eft : cum perfuadere non tantum oratoris efle conuicimus»Addita funt his alia uarie. Q uida enim circa res omnes;quidam circa-ciuilcs modo uerfari rhetoricen putaueruntrquorum uerius utrum ficin eo loco:qui huius quxftióis propius eft;dicam.Omnia fubiecifle oraton’ uidetur Ariftoteles : cu dixit uim efle dicendi:quid i quaque re poflit efle perfuafibilc. Et Pa trocles qui non quidem adiicit in quaque re:fed nihil excipiendoidé oftendit:uim enim uocat inucniendi:quod fit in oratione pcriuafibi lc:qui fines amp;nbsp;ipfi folam complectuntur inuennonem . Q uod uitiu fugicns Theodorus uim purat inucniendi amp;nbsp;eloquendi cum ornatu credibilia in omni orationc:fcd cum codem modo credibilia quo pz fuafibilia etiam non orator inucniat:adiiciendo in omni oratione ma gifq fupcriores conccditticelera quoquc fuadetibus pulcherrima: rei nomen.Gorgias apud Platonem fuadcndi ft artificem in iudiciis : 00 aliis cœtibus efle ait.Deiuftis quoque amp;iniuftis tratftaretcui Socraz tes pcrfuadendi non docendi concedit facultatem.Q_ui uero no om. nia fubiiciebant oratori folicitiusac ucrbofius:ut necefle erat tadhiz buerunt diferiminatquorum fuit Arifton Critolai peripateci difeipu lus:cuius hie finis eft.feientia uidendi K agendi in quxftionibus ciui; libus per orationem popularis perfuafioms.hic feientiam.quia pcriz pateticus eftmon ut ftojci uirtutis loco ponit. populärem autem^cóz, rm prehendendo perfuafionem etiam cótumeliofus eft aduerfus artem orandi:quam nihil putat doeftis perfuafuram.Illud de omnibus qui circa ciuiles demum quxftioncs oratorem indicant uerfari : dieftum fit:cxcludi ab iis plurima oratoris oflicianHam certe laudatiuam to/ tam:qux eft rhetorices pars tertia.Cautius Theodorus Gadareus (ut iam ad cos ueniamu^qui artem quidem efle earn : fed non uirtutcm putauerunt.Ita enim dieitmtipfis eorum uerbis utar:qui hoc ex græ co tranftulerunt:ars inuentrix 6C iudicatrix amp;nbsp;cnunciatrix decente

-ocr page 89-

Secundus

tu quod Peuruf de efTeuideturted afcribédum ut Icgarur.Populärem autem tantum» Nam hoc -fpipsH fP

qui pueros exercer» Plcriqucautem dum p3uca cxgorgiaPlatonis»Gorgias LconnnusEmpedoclis Agrv gentini difcipulus fuir irocratifque illius præ^antiffimi rhetoris præceptonls Arhenas profedus cum pro/ firererur fede omnibus qoæcunç rogarerur;refponfurum:cum Socrate congreffus dearte orarona difpu iauir»Eam difpurationem Plato Socratis difcipulus littens commendauit:gorgiamquc dialogue ipfum ap ornatu (ccundum mcntionem ciusï quod in quoque poteft fumiperfuafibile in matcria ciuilü ltemquc Cornelius Cclz fusqm fincm rhetoriccs aitdicere pcrfuafibiliter i dubia ucl ciuilimatcria.Quibus funt nódiliimilcsquiab aliis tradûz turqualis eftille uis dicendi amp;eloquendi de rebus ciuilibus fubiedbs fibi cum quadam perfuauone SC quodam corporis habita corumtquæ dieetpronunciatione , Mille aliatfed aut eadem:aut ex cifdê cópofita:quibusité cu de materia rhetoz rices dicendum erit:relpondebimus«Q_uidam earn ncquc uimneque feientiammequeartem putauerunt»Sed Critola lts ufum diccndi.Nam hoc TpifdH fignificat» Atheneus falle riiartcm:pleriqueautem dum paucacx Gorgia Platonis a prioribusimperite cxcerpta legere content! : nee hoc totum nccalia nus uolumina cuoluuntin maximum errorem inci derüt:crcdatque eumihac eflè opinionc:ut rhctoriccn non artem fed peritiam quandam gratia: ac uoluptatis cxifbmct.

pellaultdn quo quidem Plato non omncs uituperac oraroresded eos düraxat:qui fine ullo deledu quic/ quid libuerit : fiue bonum fit ft/

uc malum : quacunquerationc au diroribus perfuadere conantur» Gorgia autem Icontini dialogi collocutores funt Callicles Gor/ giæ ipius difcipuIusgt;Socrates»Che rcphon»Polusalter gorgia: difcipu lus amp;nbsp;gorgias ipfc» Eraho loco ei uiliratis periculac ftmulacrum.Par ticula: Icgendum efleconftar» Con tra gorgian ucro rhetorcm illa a Socrate didta fuerc»Ciuiliras au/ tem qnæ græce TroÀi 'raoc diciturt eft ratio quidam ciuilirer ac rede honefteque uiuendi»cuius fpecies quinque a Platone effe dicuntur»_ (Aliam enim Ä-HAroKpocTiccv hoc 'pH m clFpopularem uocar : quam in iis «p””^ elfe cluicatibus ait : in quibus ad imperium multitudinis gerif res: eiufque num magiftratus digun/ tur:öi pro illius arbitrio leges feru rur^Aham erpijoKpet^iav ubi ne/ que3ïüïtcs»nequepauperes»neque nobilitate uel gloria illuftres do / minanturiuerumn foliqui funt in

te adulationistSi duas partes ciuilitatis corpori alïïgnet mez dicinam amp;nbsp;quam interprctantur exercitatricem.duasanimo legalem atque iufhtiam»adulationcm autem medicina: uoz cet: ut coquorum artificium : SC cxercitatricis mangonum: qui colorcm fuco Siucrum robur inani lagina mentiantur* legalis cauillatricé.iuftiriæi hctoricc.Q_^uæ oia fût qdê fcriz pta i hoc librotdidaqt a Socratcîcuius pfóauf Plato figifica re qdlenat.Sed alii fut eins fermóes ad coarguédos q contra difputatcópofiri quos eAey-rikouo-uoeât alü ad præcipiédû

ciuitateoptimi rem adminiftrant» Aliarn oAiyoepyiav quando a een Tibus magiftratus cliguntur»Diui/ tes enim paupenbus funt paucio/ res^ham novapxiov qua: in re/ gnum tyrannidemque diuifa eft» Regnum autem aliud fecundum Icgcm dlê utCarthaginenfium» quippc quod annuum effet » Aliud fecundum genus ut Laccdæmoniorum 6^ Macedoniura » habenc enim regni ftirpem aliquara » Tyrannidem uero dici cüm impuiriamp; ui adadiciucsiugum dominationis admittunr»Ciuilitarem autemex quatuor partibus conflate ait:medicina6t gymnaftica hoc eft excrciratri/ K:quaE corporiattribuuntur.luftitia 6d legibus quae animo»Porto medicina: quinque fpecies effe fcnbit

»oviKHv.ideft morbos coniedtanrem quae ex ccleri morborum difcrerionc ægris fuccunat»Quinram (bon •HKHV hoc eft adiutricemtquæ ftrenuo auxilio dolonbus continuo libcrer»luftitiacautem tria genera efleaie quorum primum circa dcos»altcrum circa homincs»Tertium circa defundos uerfari» Legis prarterea dupli cem effe diftributionem»altcram quippe rcriptam»altcram non cffe fcriptam»priorcm illam effe ciuilem» Quæ ucro non cft fcripta:eam a natura 6iufu proficifciiu t nudum in forum pcrgere ac ueftc foeminea uti: nulla fcripta lege prohibetur»Sola id naturalis lex uctat» Adulationcm autem mediana: uocet utcoquo/ rum artificiumódexeciratricis mangonum»Vr particula ut pote fcnfui molcffa expungatur» Qyos tAe y'TiKOucr uocant»Alii ad praecipiendum qui AoyjoaliKoi appellantur » eAêyK'TiKoi fermones ad ucr/ hum rcdargutiui tranfferuntur» sAtyX'^ coim redargue fignificai» AoyaraliKoi autem poffunt did

-ocr page 90-

^ntlta^


Liber


dici dccrctiuû2.oÿx}.amp;nanqueîterpretaturplacirumjfenrcnna gt;nbsp;præceptumkopiniogt;dccrctum» Nam amp;'d» dt his ucrbis. Tou Tov 7ov TpOTroyovuxwücr ttoAi 'TeuEo9óiud cft eo modo: quo uos remp»iadminiQrans* Iraque difputano illa contra gorgian ira clauditur » ovKom avceyKH tov pHTopiKov Aikcciov eivechTov 2iÊ2.iKaiovÂiKona PjouAeoScxi Kdi TrpeerTeivUd efldgitur necefle eft oratorem iuftum efte » luftum autem iufta udle di facere» Turn callidcs adhuc conciratior:qui tarnen ad hanc producit claufulam » Perducitur eft Iegendum»Nam a Socrate argumentando ad hanc claufulam atquc condufionem fuit perdudus* quot;Toy joiAAovTo c opeoo rpHtopiKov ecr


foSai : AiKaiov depot Aei Éiyai Kai Éni^Htrovcc Tov ÄiKociov » hoc eft»Eum qui ucre futurus eft ora^ tor iuftum oportet effe ac peri / turn eorum quae iufta fuut» Vt appareat Platoni non rhetoricen uideri malum » Non particula in fuum locum tranft'erenda uide / tut hoc eft poft rhetoricen »ut fit rhetoricen non uideri malum»

Adhuc autem in Phædro mani feftius facit hanc artem confuma^ ri citra iufticiæquoque fcientiam non poflckPhacdrus item eft Plato ms dialogus a Phædro ipfius difei pulo cognominatus»In quo quide dialogo Plato.Lyfian pracftantiffi/ mumoratôrem cxagitat:ut qui no uentarem ipfam arque iufticiam: fed quaeuulgo grata effentefedarc/ tur: anteponitque periclem atque Ifocratemaliis oratoribus»proptc/ rca quod cloquenriam cam philo fophia fapientiaque coniunxerunt* Aflcrit autem legitimum ac ueru oratorem oporrere caufas return


cognofcerc:morumg? leges ac uerz borumuircsSCnaturas ingenioru: u uerbaque certa quadam rationeco ponereingeniis audicntium com/


munis boni perfuadendi gratia ac/


commodata:curarequc ur ea quæ dicinpotius dco fint accepta q ho/ minibus grata» An aliter defen/ fionein Socratis Si eorum qui pro patria cedderant : laudem fcripfiP fcnt»Scripfinctut ad Platonem re/ feratur conftat efte legcndum » Na Plato orationé fctipfit quædicitur Apologia Socratis : quam Seneca Î declamationibus ait nec parrono nee reo dignam»etfi alioqui Plato eloquentimmus foret» Alteram ire fcnpfit orarionem qua mos eft cos in cocione laudari:qui font in pracz liis interfeCli :ut in oratorc Cicero


quiZoyjjLd 'TiKoi appenantur. Socrates autem feu Plato: cam quidem quæ turn cxercebatur rhetoricen talcm putaz uit.namamp;dicithisuerbtS TOü TOV tov Tposov ov uxteio' Z3oAiT£ugo?'E. ueram autemamp;honeftam intenigit« Itaque difputatio illa contra Gorgiam ira elauditur.ouKoùv etvety XHTOV pHTOplKOV ZlKCClOV fiiVOU T0V2lS ZlKOClOV ïdKOhói ßovÄEoäai KOti Z5pao9eiv ad quod ille qde côticefeit » fed fcr mone fufeipit Polus muenili calore ic0fideratior:contra que ilia de fimulacro 56 adulatione dicuntur«Tum Callidcs adz hue cocitatiorrqui tarnen ad hanc producitur claufulam u» TOV juÈAAovdaopôûcr pHTOpiKov êcreóÓdi ^.iKCXiov txpoez, Äei sivaiKdi Èni^Hjuova tov 2JKftióv: ut appareat Platoz ni non rhetoricen uidcri malum:fcd cam ueram nifilufto ac bono non conringere«Adhuc autem in phædro manifeftiz us facit hanc artem confumari citra iuflitix quoquc feientiz am non pofle: cui opinioni nos quoquc acccdimus. an aliz ter defenfionem Socratis SC corum qui pro patria ceciderât laudem fcripfifléxttquæ certe funt oratoris operaf fedin ilz lud hominum genus:quod facilitate dicendi male utebatur inucdlus eft»Nam SC Socrates inhoneftam fibi credidit ora tionem:quam ei Lyfias reo compofucrat:8C tu maxime feriz here Iitigatonbus:qux illi pro fcipfi diccret crat moris : atqt ita iuri:quo non licebat ^ altcro agere:frausadhibcbat « Do' dtorefque cius artis parum idonei Platoni uidebantur iqut rhetoricen a iuftitia feparet:0C ucris crcdibilia præferêt* Na id quoquc dicit in phxdro.Confcnfiflc autem illis fupcriori; bus uidcri poteftetiam Cornelius Cellus:cuius hæc uerba fût» Orator fimile tantum ueri pctit.Dcidc paulo poft. Non' enim bona conlcientia:fcd uictoria litigatis e primu.Qua: ft uera eftent peftimorum hominum foret hæc tam pernicio» fa nocentiftimis moribus darc inftrumenta SC nequitia prx ceptis adiuuarc.Sed illi rationc opinionis fuæ uidcrint.Nos' autem ingrefti formarc perfeótum oratorem : quem in priz' mis eê bond uiru uolumus:adcosq de hoc ope melius fétide


mquit»quæ fie probata eft ut ea

quot annis codé die tccitari in condone folcrct » Nemo autem ignorât Socratem impietatis accufatum tuilTe atquc damnatum Quod facilitate diccndi male utebatur » Faculrate pro facilitate Icgendum eft » Nam Si Socrates in honedam fibi credidit orationcm quam ei Lyfias reo compofucrar»Lyfias ut Lacrrt us rcfcrt cum Socrati quam pro ipfo fcripferat Apologiam rcciralTet t Bonaeft inquit Si prxclara oratioJ ^Lyfia :mihi tarnen ea minus congruit» Percontahti Lyfiac Cur ft bona eft:ribi non congruit»Nonne refpondit Socrates Si indumenta amp;nbsp;caldamenta fpcciofa efle poffent :,ncquc tarnen mihi conuemic;'’


-ocr page 91-

Secundus

TcucrtamunR^hetonccn artem quidam candcm duilitatem eße ia/ dicaucrunuCiccro fdentix ciuilis partem uocat:ciuilisautcm fdetia idem quod lapientiaeß.qufdam autem philofophixtquorum e Ifo? cratcs.Huic fubflanrix maxime conuenit finitio:rhetoriccn ce bene dicendi fcienriam.Nam Sioratoris omnes uirtutes femel complecti tur:Só protinus mores ctiam oratoris:cum bene diccre non poffit m/ frbonus.Idem ualct Chryfippi finis ille duólusa Cleante fcientia rc etc diccndi.Suntplurcs ciufdcmrCcd ad alias quxftioncs magis per/ tinent«Idem fentiret finis hoc modo comprehenfusperfuadere quod oporteatmiiî q? artem ad exitum alligatAt bene arcus diccre iècûdû Uirtutcm orationis.Excludunta rhetoricc malosrSó iliiqui fcientiam ciuilium ofticiorum cam putauerunt:fi fcientiam uirtutcm iudicat: fed angudc intra ciuiles quxfliones coercent « Albutius nó obicurus profedor arque author fcientiam bene dicendieße confentit:fcd cxcc pnonibus pcccat adiiciendo circa ciuiles quxrtioncs ÓÓ crcdibiliter: quarum iam utriquc refponfum eß.Probabilis SCilIi uoluntatis qui rede fcntire amp;nbsp;dicere.rhetorices putaucrunt.Hifunt ferc fmesmaxiz inc inuß:rcs:öi de quit)us pra:cipue diIputatur«Nam omnes quidé perfequinee attinct nee poflum cum prauum quoddam ut arbitror) itudium circa feriptoresartiumextiteritmihil iifdem ucrbis quxpri or aliquis occupaßet finicndi:quxambitio proculaberit a me.Dicd enim non utique qua: inuencrotied qux placcbunt:ficut hoc rhetori een effe bene dicendi feientiamreum reperto quodeß: optimum qui quærit aliud peius udit.His approbatis fimul mamfeßum eft illud quoque:quem fincm uel quid fummum amp;nbsp;ultimum habcac rhetori ce;quod teXoct diciturtad quod omnis ars tcndit.Nam fi eft ipfa be ne dicendi fcientia:finis eins ÔC fummum eft bene diccre.

An utilis fit rhetoricc«

s Equiturquæftio:an utilis rhetoricc^â qdâ uehementcr in eâ inuhei folcntÄ quod fît indigniftimumi accufatione ofonis utunt orandi uiribu^cloquentiamcflè.qux p^eniseripiat fceleftos: cuius fraudedanenf iteri bonitconfilia ducant i peius, nee fedirióes modo turbxqi popularestfed belia etiâ iexpugnaoilia excitent' ’ « cuz ius deniep tu maximus fitufusturn pro falfis cótra ueritatê ualet.Nü amp;Socrati obiiciütcomIci:doccrceü quomópcioré caufam mclioré faciat:amp; cótra Thifiam SCGorgiäßmilia dicit polliccri Plato « Et his adiiciut excpia grxcorum romanorûqpSC cnumcrant.q pniciofa nó fingulis tatuflèd rebus etiâ publicis ufi eloquetiaturbaucrunt ftatus ciuitatu uel cuerteruntreoep SC lacedxmoniorum ciuitate cxpullam: amp;nbsp;Athenis quoep ubiador mouere aflcdusuetabat:uelut recifa ora di poteftaté.Q_uoqdc mó nee duces crût utilcsincc magiftratusinec mediciaincc deniep ipfa fapiétia.Nâ amp;nbsp;dux FlaminiustóC Gracchufa tuminilglautix magiftratusiSC i mcdicinis uenenatöC ihis;q philofo pho^ noie male utunt' ’grauißima nó nuq flagitia deprehéfa funt. ci bos afpncmur:attulcrüt fæpe ualitudlnis cas.nunq teda fubcamus: fuphabitantes aîiquâdo ^cûbunt.non fabricct militigladius:potcft

Quida af philofophiae quo^ eü Socrates»Qua uis Socrates fef légat:ra me eu Socrates nihil relt qntfcriptû: Ifocrares p^ culdubio et refragâtibo exéplaribaclegédû. Nâ moTs amp;nbsp;oraroris oês uirtures femel copiednur « Loco oraroris mihi orôis lege dûeéuidcf» Ar benear tis diccre fecüdü uirtutê orois.Hic locus ira é cor ruprus ut bene féfus pci pi nó poffinSicar fortaP fispoflet emcdari:fi loco artis areus Icgaf:ut fit At bene Areus diccre fedm uirtutê oratióis»At itelli gamus Area fentirc finc rheroricæ eê:dicere fecu du uirtutê oratióis«Are/ US aut rhetor fuir qut in fmem ,plogo tcrtii ipfe Fabius * rcfert:mulra de arte ora toria feripfir« Probabi lis amp;nbsp;ilh uoluntatis qui rede fcntire amp;nbsp;dicer rhe tqrices putaucrunt «Ft»' nêutafcribamUs ôi fen/ fus amp;nbsp;orationis integral tas pofcit»hocmodo qui reite fcntire 6ddiccre fi/ né rhetorices putaucrût

Eqfqhio an uti

s lis rhetoricc» Co futatis primu iis qcótra dici poflet: colli/ git rhetorica l cloqntia nihil hoi melius datû ce Nâ Ôi Socrati obiieiût comici doccreeum quo mô peiorê câm mclioré fadat.Ariftophanes î co moedia q îfenbirur vtçS Xai hoc é nebulae Soera tê figithoc pollicétóllld idé Eupolis i Protagorâ fcribit« Et cótra Tifia OC gorgiâ fimilia dicirPIato polliccri.Hae^ gorgia PlatÓis leguuFTa amp;nbsp;dux Flaminius.Is cótra aufpi cia temeritate fuaeû Hâ nibalc apdthrafumenû laoj cógrefiusipulcherri mû fibi côminû pdidit exercitû» Et gracchi»Sa turnini»gl3uciæ magp/ ftratus» Tibgt;amp; C»Grac/ •' chióiUApulcius Satur nus tribuni plebis fucre

-ocr page 92-

torbulénflîmi äfft fcip» un codé ferro latro.qs nefeit ignés aquas : fine qbus huila - fît uita r S2 CucroSæmiliusoî^da “^*^*'gt;^”’s iminorertfolem lunamquc prædpua ficîew aliquando et

'loge poft naros holes P probiffîmus:ut Cicero


fcnbitïbruto: ex fumis amp;nbsp;forrunæ amp;nbsp;uitæ for/ dibusî prætura côful fa élus eét:fi rôné eius hre

tor codé die quo Satur/ ninus tribunus plebis mario amp;nbsp;Flacco confuli bus publiceé îterfedtus» hô fimillimus Athénien fis hypboli cuius îprobi taré ucteres Arncoßzeo/ mœdiæ notauenïr» Nû igit negabitur déformé ^rrhi pace cœtus ille apibus.Cæcus ille Appi us legedû cé nemo duw reticû hiftoria notiffima fin Aur non diuina.Mk

y gcs agrarias popularisa ■ fuit.hocé populo grata: qd fane mirâdûécum î priuatâ cuiufque dicerct utilitaté.Ue quo ôC Plyz nius î fcprimogt;Tedicére legéagrariâhocé alimc ta fua abdicarût tribus.

Eqdé nec urbiûeôdito res reor alircr affecturos fuiftc.Effeduros legédû eft.Hoc aute idéô cCice ro tu in plogo rhetori/ coß^:tû in primo de ora tore fcribir» Et hcrcle deus ille prices parés re/ rû.Ariftoreles î prio po/ lincoßz et câm affignat cur hoiba folis fermo fit ^datiis ex oîbus aîantiba tqdé amp;nbsp;ipfa uocé hént Çaolonslacticie^ indicé» ^Sed caret fermonc» Idcir co aûthoî datû eé ait qa natura ciuilis eftiad ea q côferunt quæqi nocent: quæiufta quacç iniufta fut fignificâda» Rôné igif nobis præcipuâde/ dit.hypophora eft quae ab iis q difletiüt fieri pof feticâ aût ftatî foluit fub

rertfolem lunamquc prædpua fidcRê aliquando et nocerefNu igf negabit deforme Pyrrni pace cæcusiHe Appius dice di uiribusdircmißcfAut nó diuina.M.Tullii eloquetia:amp; côtra leges agrarias popularis fuitfÓCCatiline fregitaudaciâfôC fupplicatióes.q maxius honor uidtoriba bello ducibus datquot;’:i' toga meruitf 'none ptez ritos militu ai'os frequéter a metu reuocat oratio;''amp; tot pugnadi peri cula ïeuntibus laudé uita potioré eße pfuadetfNee me lacedæmonii autatheniê(ès magis mouerit:qpopulus ro«apud que fuma Temper oratoribus dignitas fuit«Eqdé nee urbiu códitores rcor aliter effectu ros fuißemtuagailla multitudo coiretipopulosmifi doéta uoce cóz motamec legum reptores fine fuma ui orâdiconfecutos:ut ie ipfihoz mines ad icruitutcm iuris aPringcrent.Q ^um ipfa uitæ præcepta ét fi natura fût honcßa:plus tame ad formandas mentes ualét quotiens pulchritudiné rcfó daritas orationis illuminât. Quarc etiâ fi i utrâqj partem ualent arma facundiæ:non tarnen eftequû id habcri malum quo bene uti licet.Veichæc apud eos forfîtam quærantur : qui fuma rhetorices ad pfuadendi ui rcttuierunt.Si uero eft bene dicendi feien tia:qué nos fine feqmurmt fit orator in primis uir bonus:utilem certc eé eacófitendü eft.Et hercle deus ille priceps parens re^ fabricatorq; mundinullo magis hoiem feparauit a cæteris^uæ quidem mortalia eftcnAanimalibus. qdicendi facultatc.Nam corpora quidem magni tudiric:uiribus:firmitate:patientia: uelocitate præftâtiora in illis mtl tis uidemusteadem minus egere acquifitæ cxtrinfccus opis ♦ Nam SC ingredicitius amp;nbsp;pafcitranare aquas cirra docentem natura ipfa fdz unt.Etplcraquc contra frigus ex fuo corpore ucftiuntur:amp; arma üs igenita qua:dam:amp; ex obuio fcre uidustcirca qua: omnia multus ho minibus labor eft.R.ationem igitur nobis prxeippm déditr eiufque nos focios eße cum düsimmortalibus uoluit.Sed ipfa ratio neque tä nos iuuaret:neque tam eftet in nobis manifeftatnifi quæ concepiftez mus metetpromere etiam loquédo poflcmus;quod magis deefte cæz ten's animalibustq intellecftum amp;cogitationem quandam uidemus* Nam Óimolm cubiliaïamp; nidos texere:amp; educate fœtus : Só exclude/

re:quin ctiam reponere in hyemcm alimenta t opera quidam nobis inimitabiliatqualia funtcæraçiamp;melis eftîceretnon nullius fortaße rationis ê.fed quia caret fermonequæ id faciût:muta atqj irrónabilia uoeâtur.Deniq? hoies qbusnegata uox étquâtulû adiuuat animus il le cæleftisfQ^uare fi nihil a düs ofone mclius acccpimusiqd tam diz gnu cultu ac labore ducamustaut i quo nialimuspraftare lioibus : q quo ipfi hoies caten’saialibus praßQyEo qdé magistqdnulla in^tc plenius labor gratia rcfert.Id adeo manifeftu ent: ft cogitauenus : SC ude amp;nbsp;quoufq; ia qmefta fit orâdi facultastóéadhuc augeri pót.naut omittâ dcfcndcre amicostfgere cófiliis fênatûtpopulûrexcrcitû i quæ uult duccftq fit utile cóuéiatq; bono uirotnóne pulchscuel hoc ipfuc

iiciés ipfa rôné eloqntia potiffimuenitere» Opa quædâ nobis imutabiliajnimitabilia legédû équis excplaria refragenf.höcéquæ nos imirari nó pofTemus»

Et unde amp;nbsp;quof^ iam ,puedfa fit orandi facultas»Qii0uf2p»u»afcripta legendum enêncmo dubitat»


-ocr page 93-

Secundus


Ranfeamusfgitur ad cam quæflfoncm quæ fequitur An rhctorica fit 3rs»Rhetoricam cffeartem K t nbsp;nbsp;arguméris Ó dfumniojjz uiro^ audoritatibus comprobat Fabius» Sed cum his philofophi amp;nbsp;ftoi/

ci peripatenci plerirp cofennunuEt copula eft afcribeda ut legamus amp;nbsp;ftoici amp;nbsp;peripatetici» At me dubfrant’.Ac per»c»fcribenaum eftiqua particula quidcm frequéter in fenfum copulationibus utimur non modo divftionû» Siene Polycraré cû Bufirim.Polycrates fophifta fuir qui ut apud Laerhû legit oronc:qua Socrates fuir accufacus:côpofuiffeaplerif^ creditus eft» Vt in libris deoratore dicit Anronius»Nili ut par ticula eradafacems loco amp;nbsp;copula reponafifenfus ftegntas uiolatur»


ex comuni intclledu uerbiCque quibus utantur omnesttan/ turn afTequi laudis amp;nbsp;glorix:ut non loqui amp;nbsp;orare: fe Pencil contigit fulgurate ac tonare uidearis* An rhetoricc fitars«


ipJ nnnr fDoClorcs arris fcro iam amp;nbsp;circa leu quoa y^ß- g^ Coraca primu repros» Cö/


tax amp;nbsp;Tifias fiue Sirias: ut fcribunt


gratci:ficulifuerur»quorum Corax oium primus côpédiofâ arte de p' hcEraiis»narratôe^côtétôe ac coclu/


f Inis non erit fi expaciari parte in bac amp;nbsp;indulgcre uo

luptati ucIim.Tranfeamusigitur ad earn quæftionê: fionecôpofuineâq i mille dragmis quæ fequitur:an rhetorice ars fit.Q uod quidem adeo ex iis. ' doccrecoepir»AdcâigrdifeedâTjifî 97 lïï^lt;*“^tradideruntmemo dubitamn uteriam foSSSÂSÂlfâî iplis Jibrorum titulis tcitatum fitricriptos elle de arte rhetoz nca.Ciccro uero etiam cam.quæ rhetoricc uoccturrdîc artiz ficiolam doquentiam dicat.Q uod non oratores tâtum iuz dicaucruntrut fludiis aliquid luis præfhtiHè uideantur « Sed cum iis philofophi SC ftoici Ôê peripatetici plcriquc confonz tiunt»Ac medubitaftc confiteor:an hanc pattern quæftiôis trandandam putarem.Nam quis cft adeo non ab cruditiôe modofod a fenfu remotus hominisrut fabricandi quidcm Si texendirôi e luto uafaducendi artem putet : rhetoneen auté maximumac pulchcmmum^tfupra diximu^ opus in ta fublime faftigium exiftimet fine arte ueniftèfEquidem illos, xopoKocrkäkov amp;oy» hoc eft mali qm contra difputaruntmon ram id fenftfirquod diccren^ SStoSSSSÄ^Ä'Ä exetcetc igenia material dirricultatc credo uoluifte r ficut Po nâ^ apud græcos dr coruusgt;Eftac Iveratem cum Bufirim laudaret amp;nbsp;Clytenncftram : quad is.' degdoa q fepenumcro grxci utuf 4„odfelt; «nonc(amp;«H„pof^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ ŒS^SS^Îl

habita contra Docratcmrdicitur. (Quidam naturalem elle - nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

thetoricen uoluntrÓ Ótarnen adiuuan excrcitationc non difz


Cu uero arte pdidicilTetratq ï i do/ doré eet igrarusuiusuocatus fuir» Apudludicesigif Corax hoc dile/ mato ufus c»Si uices bone Tifia 01quot;/ no mihi ex côuétôc debebis»Sin uî cens: ira quoq i te mihi ex codena»' tiôc folucrc oportebit»Tifias uero eâ côplexioné î pceptorc fic luertit» imo uero fi uicero bone magf : ni/ hil ribi ex abfolurôe debedo»Sin ui dus fucro:oîno excôuenone nihil me ribi foluere oportebir»Quæ cû audifCr indicés exdamarûuKoKcü


fitcntur: n in libris Cicerenis de oratorc dicit Antoniusrobz lèiuationcm quandam cftc non artem. Q_uod nôideorut p uero accipiamus:é pofitûrfod ut Antôii pfona feruet : q diflî mulator arris fmt.Hâc ât opinione habuidc Lyfias uidetur: cuius fontériæ talis deféfio érq? idoefti Si barbari Si forui^p fo


cutontEpitovn-Aaffiivctude pla *^O‘ Quagapud Homegzeriä pce/ prorem phoenicé» Apud Homerû


6^ q? ui habeatcpiiogi:dcprcccnt .Deinde adiiciut illas uerz boiy cauillatioesmihil qd ex arte fiatrate arte fuiftetatqdixif fe holes p fe amp;nbsp;in alios fpidoclores arris fcro iaamp;^ circa Thy fid amp;nbsp;Coraca primu rcptosiofone aut ate arte fuiftc: eoqi ar te no cc.Nos porro quado cœpit huius rei doeftria no labor ramus exqrcrerqq apd Homerû et præceptorê phoenicé tu agcdiitû ét eloquedi:ÔC oratores plurcs:amp; oéi tribo ducibo ofois genustôC certaîa quoqi ppofita eloquériæ iter iuuenes


phoenix achillis pcepror fic iqt ToO vexa o-Ë iTpoËHKE 2ïi2.ûccrKexi.evai 'rct2.STtav ''Tagt;zxu6Ägt;v ’TepHTHp Eng' väi ayaeöv itpHKTHpale ep-ycov» hqcé»cuius gfa milTus fü ad docc/ dû hæc oîa» atep ut firn 3^ uerbope amp;nbsp;fadopz peeptor» Et oé in tribus duciba ofonis gcnus.Neftore Mc/ nelaoamp; Vlyne»Tria.n»fütorÓis ge ncra»unüfubrile qd itrxvovuoeâc græcindç ab Homero tribuif Me nclaogt;altcp4grade ar^ robuftu qd otSipov driquo Vlynes pditus fuif/ fe narrariTcmu alii mediû alii flo/


ndû hocé avoupov appellatt:quo Neftoré poriffimû ornauit Home rus:uté.xu.ipe Fabius fcribir:Eo^ uero primû ad docédû»fdm ad mo uedu ternû ad ddedandû fpeélar» Qilin cælatura dypci»Sic qdé rede legi uf»Sedcû î clypeo Achillis Thetidis rogatu a uulcâo fabricate nô fo


-ocr page 94-

: Îum htesâflorefij fuinê ab Homero in decimoodauo Ihados libro fcribantur: fed ;tælum quo^ Ôi terra amp;nbsp;ma re mukaep alia fortaffe loco illius quin particulæ amp;nbsp;co/ pula mg; præpofido redeaf criberenrur.hoe modo» Et in cælatura clypei »Et ut quibufdam placet tota con/ Rat experimcntis»Cor»CeV fus hoc côprobat in primo de medicina libro»Aft quos 'mgr Serapion primus om/ gt;nium nihil hâc rationalem difciplinâ pertinere ad me/ didnam profedus in ufu ta turn amp;nbsp;cxpriméris cam po/ • fuitiqué Apollonius amp;nbsp;glau cias amp;aliquando poft Hera elites Tarénnus amp;nbsp;alu quo/ 'que non mediocres uiri fe/ cuti ex ipa profefTione fe éu TrqaiKoutx appellauerunt»

Ad cuius rei confirmatio ncm afferunt Dcmadem re migem amp;nbsp;æfehinem hypo/ cratem oratoresfuiffe wlfo: Hypocritam hocé hiftrio/ riem Icgédum effe facile eft uidere» Nam ira æfehynes ador fabuiarum fuir: Vt De .mades naura:qùj relidis ui/ libus arnficiis adagédascau fas fe contulerunt » ld quod æfehyni Demofthcnes obii cit in oratione pro Ctcfiphó te » Demadis uero oratoris fapiés didum a Valerio Ma ximo refertur » Nolenribus enim Athcniéfibus diuinos »honores Alexadro dccernc/ re.qui louis Hamonis filius héri uolebar»uidete ingt: nc du cælû cuftoditis : terram amittahs» Naid TOténlTi/ mû dicédi genus cft»Difcen dislfa afcnpra Icgcndü eft»

Vteu multu iualuifTe di/ cédo fciamus» In prsepofitio ad fuü locu reduccda uidef utidicédo Icgaf» Ariftote les ut foler quærendi gratia quædâ fubtilitatis fuse argu menta cxcogitauit in gryllo hocéîeo dialogoq gryllus îfenbldNâ ut narrat Laerti us:gryllus Xenophons fuit l^fVtn filius q apud matincam iter jcquircs forriflimedimicans honefta morte defundtus c» De huius adolefcentis laudi

Ïhüchimustqn cælatura cIipdÄchiUis amp;nbsp;lires fut SC aStores « IlluJ enim admonere fatis é:oîa quæ ars confumarîta natura initia du xiiîc.Aut tollat medicina.quæ ex obfcruatiôe falubriu atcç his ep trarioçi rcperta efbÔC ut qbufdam placet tota côflat experimentis. Nam SCuulnus deligauie aliquis antequâ hæc ars eêt : Si febrem quicte ÔCabfbnentiamon quia rationem uidebat: fed quia id ualç tudoiplâ coegerat:mitigauit.Nec fabrica fit ars.cafas cni primi il li fine arte fcccrut.Ncc mufica«cantatur ac faltat per oês gentes all quo modta fi rhetorice uocari debet fermoqeuqafuide câ ateq ef fet ars confitebor,Si uero non qfqsloquit:orator é:óC tu non tanq oratores loquebant meceffe eb oratoré fadum arte: nee ante arte fuifle fàteanf.Q_uo illud quoq; cxcludit quod dicunt:non ede ar tis id quod faciâtrq nó didiccrint.diccre aût homines ôCqui non di dicerint»Âtcuius rei cófirmationê afferunt Demade: Rcmige :ÓC Aefchyné:Hypocritâ oratores fuifle falfo« Na neqj orator eé.qui nó didicitpót:ÓChos fero potiusq nunq didiciflc quis dixcrit» qq Aefchynes ab inirio fit uerfatus in litteris : qs pater eiusetia docez bat.Dcmade neq; non didiciflc certu fittSCcótinua dicédiexercita tio potuerit tatu quâtufeûq; poftea fuit feciflc. Nam id potentifli mû dicédfgenus é«Scdadhuc præftâtiorêtfi didiciflet : futuru fu iflcdiccre licebit.Ncc.n.oroncs fcnber é aufus:uteü multu lualu iflè^dicedo fciamus»Ariftoteles^t foletiquxrendi gratia qdâ fub tilitatis lux argumeta cxcogitauiti grylloifcd idcamp; de arte rheto rica très libres fcripfit:amp; in eorum primo nonarte folum cam faz tetur:fcdei portiuncula ciuilitatis: ficutdialcdicis aflignat,Mulz ta CiitoIaus cotra,muIta rhodius Athenodorus. Agnon quide de traxit fibiiferiptione ipfa fidcm:qua rhetoriccs accufatione proz feflus e.Nam de Epicure qui dilciplinas omnes fugitmihil miror Hi complura dicunt:led ex paucis locis ducda«Itaq; potentiflimis corum breuiter occurra:ne in infinitu quæftio euadat» Prima his r* argumétatio ex materia eft.Oés enim artem aiut habere matenat quod eftuerumirhetorices nullam eé propria : quod effe falfum; in fequcntibus probabo»Altera calumnia nullam arté falfis aflcn «* tire opinionibus:quia conflitui fine præceptione non poflît: quae fempucra fitahetoncen aflcntiri falfis.nó eé igitur arté.Egorbez torica nónunq dicere falfa pro ueris confitebor.Sed nóié in falfa quoq; eflèopinióe cóceda:qa lége diuerfum é fibiipfi qduidcritSC ut aliiuidcat efficere»Naamp; imperator falfis utit kepe:ut Hanni bal cu iclufus a Fabio farmentis circu cornua boum delegatis incé fifeppnoéléîaduerfos mûtes âgés arméta fpecié hofti abeûnsex ercitus dedit:fed illû fefellit:ipfeqd uerû cét nôignorauit.Nec uc ro Theopépus Iaccdæmonius:cum permutato cû uxore habitu e cufl:odia:ut mulier cuafit:falfâ de le opinioné habuit:fcd cuftodi bus præbuit.Ité orator cû falfo utef ^ uero fciteé fàlfû:coq; fe p uero uti«nô ergo falfâ habet ipfè opinioné:fed fallit aliû. nec Cice ro eu fe tenebras efludifle iudicibus î câ Cluentii olohatus é: nihil

-ocr page 95-

Secundus

ipfc uidft.Et pidor cu ui afhs füæ efFicinutquædâcmïerc ïôpeJquæda fez ccfTiflèciedamusnpfe ea plana nó nefcit.Aiut ét oésartes habere finem aliz que ppofitü:ad que téJantrhucmónullu eé irhetorice;mónó præftari eu. q promittaturmêtiûtur.Nos eni eflè fine ia oftédimus:amp; qs cHèt/diximus, præftabit hue (çmper orator.(èmperenim bene difcct.Firmum autem hoc quod opponit :aduer{us cos fortaflê fjt:quipluadere finê putaueiunt.No/ lier orator arfq ? a nobis finira nó fût pofta icuétu.T£ditqdé ad uidoriam q dicit:fed cu bene dixittetia finó ufeatndquodarte côtineturæfticit.Nâ amp;nbsp;gubernatoruult falua nauciportu pucnire fi tarnen rempedate fuerit abre ptustnô ideo mîus erit gubernatortdicetqt notû inuddû clauu redû teneâ. Et medicus fanitatéægri pctittfi tame aut ualetudis ui: aut îtéperâtia ægri: alloue,quo caCu fûmâ nó côtigitîdû ipfc oi'a fecûdû rationé fcecrit: mcdiciæ fine nó cxcidet.Ita oratori bene dixiïïe finis é.Nâeft ars ea (ut poft paulum clarius oftédtmus)ïadu pofita:nói eftedu.Ita falfü erit iilud quoq; quod dicit :artcs feire quado fint finê cófccuteirhctoricé nelcire « Na fe qfep bene dicere iteHigit.Vti etia uitiis rhetoricé:quod ars nulla faciatteriminat :quia K falfü dicatiSiaffedus moueat.quoç: neutrûéturpe:cû ex bona róne pro ficifdt:i0c^ nee uitiû.NâôCmédaemm dicere etiâ fapienti aliquâdo cócefz fû é:SC affedus fi aliter ad æquitatcm pduci index nó poterit: neccflario mo üebît oratorJpitienîiudicât.Et q frequéter i hoc ipfû fallédi funt:ne errent, nâ fi mihi fapicntes indicés dent .fapiétû côcionestatqj oé côûliû-.nihil îuiz dia ualeatmihil gratiamihil opinio præfumptatfalfiq? teftes:pq fit cxiguus eloquétix locus;qa ppcifola delcdatióc ponat.Sinamp;S audicntiû mobiles animiîôC tôt malis obnoxia ueritas:artc pugnâdum é;ÔCadhibeda quæ pz fût.nec enî q reda nia depulius eft:reduci ad eâ ni fi alio flexu pot. Plurima nero ex co côtra rhctoiicé cauillatio é:quod ex utraq; caufe parte dicat . In dehocnuUâ eé artem fibi côtrariâirhetoricâ eé côtrariâ fibi. nullâ artem de

ftrucre quod effeceritJacciderehoc rhetorices opi.ltem aut dicéda earn doz cere:autnó dicéda:ita ucl p hoc nó eé artem quod non dicéda prxcipiat:ucl phoc quod cu dicéda præccpcrit:ctiâ cótraria his doceat ♦ Q uæ oia appét de ipfa rhetoricc dici: qua: fit a bono uiro atq; ab ipfauirtute ieiunéta: alio/ qn ubiiniufta ca efttibi rhetorice nó é:adco ut uix admirabili quodam cafu podit accideretex utraqj ptc orator id eft uir bonus dicat.Tamcn quoniam hoc quoq;irefónatura cadittutduos lapiétes aliquâdo iuftæ caufxin diner fó trahat: quado etia pugnaturos iter fe cos:fi ró ita duxerit:credunt.refpon debo ppoGtistatq? ita qdé ut appeatihxcaduer fus eos quoqjfruftra excoz gitata:q malis moribusnomé oratoris idulgét.Nârhetoricc nó eftcótraria ûbi.câ.n.cû camóilla fecu ipfa cóponif.Ncc fi pugnét inter fe qidé didiccz rinuiccirco arsrinxutriqytradita é:nóerittalioqn nee armorü:qa fepe glaz diatorcs fub codé magiftro cruditi iter fe eóponunt ; nee gubernandi : quia

bus cû alHrtiuItt fcnpfereitö Afp ftotcles dialogu compofuit : que gryllum ab dus nomine appella/ uir» Irem orator cum falfo utercf pro uero fir effe ulfum*ltidem p illo irem » Vteruc re fyHaba expun^ da»amp; fâr.cUitte/ raafcripta legen/ dóeft» Perqfit CAiguus eloqucn næ locus ; quia prope in fola de/ Icdarione pona/ turkOni a litte/ ra cxpunda mj/ hi Icgcndum ui/ detur quis exem plaria refragen/ tun Inde hoe nullam eé arrem contrariamtSibf dariuus afcriben dus ed ut legatuc contranam fibi.

Nullam arrem deftitucre quod cffccerir. Denruc re Icgcndum eße condar.Quæ enî abaceufatore effi ciuntur.ea a pa/ tronû deftrui fo lent» Adeo ut uix admirabili quoda cafu pof/ fit acddcrex urra que parte orator id eft uir bonus dicat»Vtpameu/ laiterum mihiaC cribcnda uidetur utlegamus:utex utraque parte»

Tarnen quoni/ am hoc quoquc in return natura

cadicutduo f^i naualibus proeliis gubernator eft gubcrnatori aduerfus i Nee impcratoria( y^qæ caufe^in di quia imperator cum iperatorc contendit.Item non eucrtit opus rhetoricc uerfurn trahunr» quod efficit:nec enim pofituma fe argumentum foluitoratonfed nc rheto Jf^^quot;Jj *J^ riccquidem præterq apud eos,qui in perfuadendo finem putantraut fiquis amp;nbsp;trahannut fu/ ut dixi cafus duos inter fe bonos uiros compofucritïuerifimilia quxrentur. buunami fit mo Non ante fiquid eft altero crcdibilius:id ei contrariura eft quod fuit credit ^^ icgcndum»


-ocr page 96-

Liber

rhetonce gdé quia apud eos:q m pfuadedo fmé pu tat » No uacat flaginis hic locus Utmihi gdé uidc6 Séfusmutegritas no quia fed prêter g expofeit » Na qui finem pfuadendo po nunttiiquod in unacaufa pfobarûtargumehtû:idé «Mud in abaific re fua fue^ ritn'probabur.Quod fane a bono uirocRpgahcnu.

Neüquidé qui igné aut aqua,De re^ pneipiis ua/ riæ fueruntphilofophoßi e opiniôes»Alii nâ^ igné cé y ’ re^oium pricipiuaiTerue fut,ut LeucippuskAlii hu moré ut Thaïes Milefius Alü atomos hocé corpa , îfecabilia ut Democritus

Alii quatuor eleméta» alü

aha» Necgirerualla fide rUkgeometraegbufda rói/ bus cognofeûtqtû Ttcr fe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tj

- fydera differ: magmtudi aliis litibusimpugnarûtaétores caulaçèteadé faliis defendät: quod neep folis aclunæ terrae^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;...

meriûfeag^ iraaflerût: ut nihil dubitarc uidcantur»


Ars é poteftas uiâ ad or diné cffidcs» Ac legédû cé nerno nô uideu Elle cer ta uiâ arg?ordiné î benedi ccndi nerno dubitaucrir» Autin benedicédo Icgaf» auti praepöeradaf* Nec pot ars nô eé fi é ars dialed äicciqd fere codât : cû ab ca fpemagis g gencrediffe rar.Ex fni'a doico^ Logi ce rrcsamplcdif difcipli/ nas grâmaticen»dialcdi'' cen»thetoriccn»gcncre igr rhetonceÄdialcdice lut cædé»Spc ucro diuerfe»

Vmfintautem ar 0 tium aliæ pofitæ» Diuifionem artid idcirco Fabius infert : ut cui parti rhetorice fubu/ eienda fit oftendat » Cum 'enim probant rhctoricen ede artem ; nuc eâ colligit potiflimü 1 aélo cofiftere eo^ afliua amp;nbsp;admimdra/ tiuâ cédicédû guis mix ta ex oibuspnbuscé uideaf Quæ rhetorice uocaf» 4Thcorence legédûé: quæ ad ueebu trafferfcotépla^

N«,n»pöntó a feargu/ bfle«na uteädido candidius amp;nbsp;duld'dulcius no e aduerfumîita nee meru foluitorator:(ed ne ^ßabjjj pbabüius.Ncc præcipit Ung non dicenda:nec dicédis coz traria.Sed quæ in quaqjeaufa dicenda funt,non femper autem etiâ fi frequétiflîme ueritas tuendaerinfed aliquadoexigit coi's utilitasï utétfaifa defendantur.Ponunb hæ quoq; in lecudo Ciceróis de ora tore libro cótradiólibcs.artcm eaæ rc^ eé quæ Iciâtunoratons oém adlioné opiniôc nô fciéna contineri:quia amp;nbsp;apud eos dicat.g nefciât' ôé ipfe dicataliquâdo quæ nefciat.Ex his akeruJ.an feiat index de quo dicaftnihif ad oratoris artcm.alteri rc{pondédû*Ars caçz rcru é quæ fciuntumhctorice é ars bene dicêdi;bene auté dicere feit ora tor»Sed nefeit an uerum fit quod dicit.ne hi qdé q igné aut aquatn aut quatuor elemétataut corpora infecabilia eflc:cx quibus res oes ininû duxerûtîtradût»ncc qui iteruaHa fiderû amp;nbsp;mefuras folis ac ter ræ coHigûtîdifciplinâ tamé fuâ arte uoeât ♦ O uod fi ratio cfticit: ut hæc non opinantied propter uim pbationû icire uideanturieadem ratio idé præftare oratori pôt.fed an câ uera fit nelcit . Ne medicus quidé an dolorem capitis habeat:qui hoc le pari dicet:curabit tame tang id uerû fittôé erit ars medicina.Q_uidfquod rhetorice nô utiqj ppofitu habet fempuera dicendided femp uerifimilia.fcit auié eHc uerifimilia quæ dicit»Adiiciüt hisq contra fentiunhq? læpc.quæ in non artis:fed hois é uitium«Hæc funt præcipua quæ côtra rhetoric een dicanf«alia Si minora amp;nbsp;tamé ex his fontibus deriuata«ConfirZ matur aut eâ eé artem breuiter.Nâ fiue ut Cleâtes uoluirrars é pote fias uiâ ac ordiné eHiciés:eé certam uiam atg? ordinê in bene dicen do nemo dubiraueritrfiue die ab omnibus fere approbatus finis ob feruat rarté conQarc cx præceptionibus côlt’ntiétibus amp;nbsp;coexercita tis ad fine utilé uitænâoftédimus nihil non horum in rhetorice elle « Q_uidfquod SCilpcdtióe amp;nbsp;exercitatióe: ut artes cæteræ eóftat/nee pot ars nóeße fi é ars dialediccïqd 'fere eóftatteu ab ea fpé magis g genere dilïcrat.Scd nec illa omittédafüt:q ï re alius Ic iartificialitep aliusartificialiter geratnea artéiamp;in eo quod qui didicerit melius faciat gqnó didicerit eé arté«Atqui nó Iblu doétus idodu : fed etiâ doCtior doétu in rhetorices opere fuperabit«neceénteius aliter tam multa præcepta tâqj magni qui doceréttidq^ eu oibuseóftedum éî turn nobis præcipue:g róné dicédia bono uiro non feparamus.

Generalis diuifio artiûîôé ex quibus fit rhetorica»

c Vm fint autem artiu aliæ pofitæ iilpeétióeideftcognititione amp;nbsp;æftimatiôe rerum:qualis eftaftrologiamullu cxigcns aélu. fedipfo reiieuius ftudiu habetn'telleétü côtenta:quæ theoretice uo catur»aliæiagendoquarum i hoc finis é:ôé ipfo adlo pficitur : nihil q; poftaéturn opens relinquit:quæ practice dicitunqualiscß lâlta no.aliæ î effeétu.'quæ operis.quod oculis fubiicitur cófumatióe fine accipiunguam pocticé âppellamus:qualis eft piéluraifcre iudicâz dum eft rhctoricen i âétu côfiftere.Hoc enim quod cft officii fui pz ficit:atc^ ita abomnibus dietum eft,Mihiautem uidetur ctiam ex

-ocr page 97-

Secundus

ilhscætens artibus multu aHumere^Nâ amp;nbsp;potaliquado ipGrcspfei/pc^joz nccê cótêra.Erit.n.rhctoricci oratorc ena tacéte«amp;S fi dcficritagef ucl ppofito ud aliquo cafuipeditusmó magis defmet oé orator q medicus^ curadt fcccz nt finc-Na cd aliqs ac ncfcio an maxius ét ex fecrens ftudns fruótus:ac tu pu ra uol^tashtteraçitcûabaétu ideftope receflèftîamp;côtéplariôc fui fruuntur. SedeHedliuæ quoq; abqd Gmile fcriptisofonibus uel hiHorns ^uod ipfum opus i pte oratoria mcrito póimusVólcquct «Sitaméuna ex tribus artibus ha beda Gt:quia maxius eius ufus adtu cotmet'’tatepéico frcquctiflima : dicatur adtiua uel adminiflratiua.Nam amp;nbsp;hoc ciufdem rei nomen cd«

Vtrum plus conférât eloquentia: an ars:an natura«

s Cio quæri étnatura ne plus ad eloquêriâcôfcrat an doétria« quod ad^ pofitû qdem nodri operis nihil ptinct«Nec.n.cófumatus orator nifi ex utroq; fieri pôt.plurimû tamé referre arbitror:quâ ede quædioné in hoc loco ucIimus«Nâ fi pri utrilibet oio altera detrahas:natura cria fine doeftria multu ualcbit:doclria eße fine natura no potenuSm ex pari coeata mcdiocribus qz dem utrmfq; maius adhuc natura: credâ eé mométü»cófumatosaut plus doz drinæ debereq natura: putabo.Sicut terræ nulla fcrrilitaté habéri nihil opti mus agricola pfucrit.c terra uberi.utile aliqd.ctia nullo colléte nafcet «Etiloz lo foecudo plus eultor.q ipfa p fe bonitas fofi ediciet.Et fi praxitdes fignu aliz quod ex morali lapide conatus eet exculpcretpariu marmor malïé rude«At fi iilud1de artifex expolidetïplusimanibus fuidét q i marmore • Dcniq^ natuz ra materia:ars dûdîrinæ é.Hxc fingitalla ucro fingif : nihil ars fine materia Materia: ét fine arte preciû é.Ars fuma materia optima meltor.

An uirtus fit rhctorica.

t/uâ«EaâtauI gus îpenroru Thcoridcor/ rupre uocat : CûThcorcti/ ce dicat OTTO tou eÈópÈiv hocéafpcculâ do: quéadmo dû npaKTiKM hocépraólicc OTTO TouTîpa TTävhoccab agédo»amp; TToi HTikh hoc eft poetice « ottO Tou Ttoietv hoceabefficic do» Naamp; pot ahquado ipfa respfc icol^ ôhôceecôreta Aur îppôaut con qdmagis mihi placerex pûgêdâ uf:ut ifpedodcgaf»

s Cio qri ec»Etna/’ turafi^dodria opus ecad pO ciedu oratorc C0lhgir:confti marucp Orato re plus artiq naturatdberck mediocre ue^ ro naturxafte rit» Dodrina eé fine natura poteriuNop^ ncuIacafcriDc dautlegamus non porcrit»

Sinex pari co cardmediocri bagdeurriuP g i mai»Vtriuf ^hic mihioci ofufcur amp;nbsp;fu pfluu args id/ circo tollédû» i Lia qôé maior»

Ita hanc gone tradia:Fabius utex fnia Stoi coj z cócludat rhetoriccn eé

i nbsp;nbsp;Lia quxdio ed maior.ex medus artibustqua: neep laudari pié neep ui tupari poduttfed utiles aut fecus fccûdû mores utentiu fiüt:habéda fit rhctoricetan fitmt cópluribus etia philofophoru placè^uirtus « Eqdéillud qd in dudiis dicendipleriq; cxcrcuerut Óiexcrcenttaut nulla arte : qua: atechnia noiat :puto«tnultos«n,uideo fine róne fme littcristqua uel ipudétia uel fames duxit ruentes:aut mala qfi arte qua cacotechnia dicimus.Nâ amp;nbsp;fuide multos; amp;nbsp;edénónullos cxidio:q facultaté dicendiad hoium pnicié cóuerterut • juctz TaioTÉXvict quoqi eftquædam ided fupuacua artis imitatioîqua: nihil fane nee bom nee mali habeanféd uanu laboré:qualis illius fuitrq grana ciceris ex foacio didate miffa iacu cótinuo amp;nbsp;fine frudratiöc ifercbat,Q_ué eu fpedafz let Alexäder:donade eu dfeiufdé leguminis modio « Q^uod qdépremiu fuit illo ope dignidîmû.His ego côpâdos cxidimo:q idcclamationibus:quas eße ucritati dißimillimas uolût:ætaté multo dudio ac laborc cófumut« Vefó hxc qua idituere conamurtK cuius imaginé aio cócepimus:qux bono uiro cóucz ninquxq; ed uera rhetoricc uirtus eritrqdipfi qdé muleis K acutis cóclufioni bus colligut.Mihi ucro etiâ planiore hac q^prieq; nodra ^batióe uidet eé pz fpicuu»Ab his hæc dicunt «Sicófonare fibii faciendis ac nó faciendis uirtutis edîquæ os eius prudentia uocat :cadem idicédis ac nó dicédis erit« Et fi uirtu tes fût:ad quas nobis etiâ âtc q doccremum'nitia quædâ ac femia funt cóceda naturatatad iuditiamtcuius rudicis quoc^ac barbaris appet aliqua imago:

uirtuté» Multos»n»uideo fineoróe»Róe»o»uocalideprïcipio fublata le§cdüc» Qjja ucl ipudétia uel fames duxit» Qyo mihi magis féfui couenire uidcf» JuotToio léxvtóquoepcquaeda id c fupuacua arris imitatio

-ocr page 98-

Liber ■

iia’Taió ‘TeX'' via ad uerbû tranffem pot uanitas arris » jadlaiovnag? «anum TÉxvrt ars dn C^as gdeZéoadeo cóiüxir, Zeno Stoico^prin' ccps;qna inter rhetoricen ac dialedicen eet dfia iterróga/ tus refp0dit:q éfterpugnuiK manu extefa »

Vt fit uirtus no eflkfi Ifat erafaé legcdu» Quid fi ea in quo^ aîaliûé uirtus. Quod no qd (efus ex pofcir» Atpri mû aliquado Öinarrationé» Prohœmiû fi/ re dubio é Ie/ gédû.Eftâtob iedÓqab iis g diflênnijtfieri poflet» m Ateriam rhetorices qui dam dixerunt efle oroné»Ma reria arris eft; ut Cicero ïpri mo rhetorico ruminquimn quaomnisars amp;nbsp;ea facultas: qcoficif exat/ teruerfae : ut ft medicinaema tend dicamus morbosÔiuul neta: ggt;in his ois medicina uerfaf » Colli/ gitaut Fabius res oés mate/ na rherorices eé* Vtordere qcû^ ^pofita ornate ab eo copiofe^ dica wr» Sir uerbû aferibédû eé fa cileéexprima deoratore un

nos cerfe fie eße ab initio fbrmatosîut poffemusorare ^ bonisîSi fi non pér/ fed:e:tanien ut ineflent qùædam^t dixil femina eius facultatis.'manifeftum é»nóeadé at bis natura artibus êtquæ uirtute fût remota:Jtaq; cû duo fint gez nera oratiomstaltera ppetua/quæ rhetoriee dicit ;altcra côcifa quæ dialedlice. Qjiês^de Zeno adeqcôiûxitiut hâcçôpreflæ i pugnû manusallâ explicita: diccret fimilétetiam difputatrix uirtus erittadeo de hac quæ ipeciofior atq: ap tior tâto êmihil dubitabit .Scd plenius hoc idé atq; aptius îtucri ex ipfis opiz bus uoIo.Nâ qd orator in laudâdo facietmifi honeftoy ac turpiû pitusfaut in fuadédo:nifi utilitate pfpedtafaut in mdiciistfi iuditiæ fit ignarusfQ^uid no fortitudiné poftulat res eadéfeû fæpe côtra turbulentas populi mias: fæpc cû piculofa potétiû oftenfatnônûq^t iudicio miloniandjttter circûfula militum arma dicêdû fittut fi uirtus nô étne pfed a qdé efle pofiit oratio . Q_uod fi eaî quoq; aialiû é uirtustqua præftat cætera uel plcraq;:ut i leone ipetus: in equo uelocitasthoîem porro rône atq; ofonc excellere cæteris certû êteur nô ta î elo quêtia q îrône uirtuté eius efle credamusfredeq; hæc apud Cicerone dixerit Craflus.EiLn.eloquétia una quædâ de fûmis uirtutibus ♦ Et ipfe Cicerotcum fua pfonattû ad Brutû i epiftolisttû etiâ aliis locis uirtuté eâ appellet« At pro/ hœmiû aliquado amp;nbsp;narrationê dicit malus h0:amp; argumentatfic ut nihil fit in his rcqrédû.Nâ K latro pugnabit acritertuirtus tame erit fortitudo. amp;nbsp;forme ta fine gémitu fcret malus feruusttolerâtia tamé dolorislaude fua non carebit: multa fiût eadétfed aliter«Sufïîciât hæc qa de utilitate iupra tradauimus»

Q_^uæ fit materia rhetoriccs»

m Ateriâ rhetoriccs qdâ dixerûteé oroné.quâ fentétiâ pôit apud PlatoZ né Gorgiastquæ fi ita accipit tut fermo qcûq; d re côpofitus dicat ofo: non materiatfed opus efttut ftatuariiftatua«Nâô^ ofo eflicit arte,fient ftatua. Si uero hac appellatioe uerba ipfa fignificari putamustnihil hæc fine return fubftâtia faciût.Q_uidâ argumétâ pfuafibiliatquæ SC ipfa î pte funt opistôi ar te fiûtamp;: materiaegét»Q_uidâ ciuiles qônestquo^ opinio non qlitatet fed mû erramt.Elhn.hxc materia rhetoricestled nô fola* Q^uidâ qa uirtus fit rhetori cetmateria eius totâ uitâ uocâtAlii qa non oium uirtutû materia fit tota uitat fed plæraq; eaip nerfent i ptibustficut iuftitiatfortitudotcôtinêtia t ,ppriis ofti ciis 0: fuo fine iteHigunt trhetoricen quoq; dicûtin una aliq pte ponendâteiqj locû i ethice negocialé aflîgnâtd»pragmaticon»Ego nec fine audioribus ma/ teriâ effe rhetorices iudicotoés res quæcûqjei ad dicendû fubiedlæ crût.Nam Socrates apd Platoné dicer Gorgiæ uftnô î uerbis eé materiätfed rebus ♦ Et in phædro palânô iudiciis mÔ amp;nbsp;conciombustied i rebus etiâ priuatis ac dome/ fticisirhetoricen eé demóftrat»Q_uo manifeftû é hanc opioné ipfius Platonis fuiflè«ôC Ci.quodâ loco materiâ rhetorices uocat restquæ fubiedlæ funt ei*fed certas demû putat eé filbiedlas.alio uero de oibus reba oratori dicêdû arbitra tur his qdé uerbis.Q^uâq uis oratoris ^pfeflioq; ipfa bene dicédi hoc fufeipe ac polliceri uideattut 01 de re quæcûq; qipofita^omate abeo copiofeq; dicat'’. 0^ Atq; adhuc alibi.Enï uero oratori quæ fût i hoium uita quâdoqdé i ea uerfaz tur oratortätq; ea eft ci fubicdla materia.Oia quæfitajaudita; Icdlat difputata traclata.agitata eé dcbct.Hâc ait quâ nos materiâ uocamus.i.res fubiedtas : q dâmôifinitâtmô nô qu’pria rhetorices eé dixcrût;eâq; arté circûcurrété uocaz uerût,quod i oimatena diceret:cû qbus mihi minima pugna é*Nâ de 01 ma/

-ocr page 99-

Secundus


dehæefJpta ft uidere» Velut Architeöóicc » Latine architc élura uocarina apyiTEKTtov fabiO5lt;sdr pri' ccps»q latine ar chitedus appel lari Hæcatars


tenadiccrecâ fateA^pna hfematcnâtga mulnplicc heatnegât.Scdnee m mta cena fi é muInpiex:Ó Caha: quoq; artes miorcs habet multiplicé materia üclutarchitedtonice»Nâq; i oiba qua: fût ædificio utilia uerfat . Et cælatura: qua: auro;argéro:a:re;ferro 'opa efficit.Nâ fculptura ét lignuixbunmarmor; üitrûigémas prêter ea.quæ fupra dixi:côplectic .Nec ^tiusnô é materia rhc toricestfi i eadem uerfat ’ amp;nbsp;alius»Nâ fi quærâ quæ fit materia fiatuarn:dicet xs.fi quærâ qua: fit cxcuforis.i,eius fàbricætquâgræd uocât yetÄKEV Tikhv filf æs eé refpôdcât.Âtq plurimû fiatuis diHèrut uafamec medicia iô non erit arstqa unétio ôô cxercitatio eû palæftricaxibo çiuero qhtas etiâ cû coquoçi ei fitarte cois.Q^uod uero dc bono;utili.iufio diflèrere philofophiæ officiû eé dicûtnôobflat.Nâ cû philofophû dicût:hoc accipi uolût uirû bonû, Cur igf oratoréZqué a bono uiro nô feparori eadé materia uerfàri mirerfCû præz ferti pn'o libro iâ oftéderî philo(bphos:omifia hâc ab oratoriba pté occupaf fe:quæ rhetorices ^pria fp fuiflèt:utilli potins i nfa materia uerlcnt «Deniqj cû fit dialeétices materia de fb? fubieétisdifputare:fit ât dialeéticesofo côcila cur nô eadé ppetuæ quoq? materiæ uidat fSoIet a qbufdâôiiHd poni.Oium igf artiû pitus erit orator:fi de oibaei dicédû éfpoflé hic Ciceronis refpôdere uerbistapdqué hoc îuéio»Mea qdé fnia nemo eé potent oî laudecômulatus oratornifi erit oium reçi magnat atcp artiû fcîam côlècutus ♦ lcd mihi fans é eius eé oratoré reilde q dicitmon ifciû.Nec.n.oés cas nouit:amp; debet pofic de oibadfe:deqba ergo dicetfde qba didicit.SiIf de artibus quoq; de qbus dicé dû eritriteri difeettôc de qbus didiceritdicct,Q_uod ergofnon faber aut de fa brica meliustaut de muficc muficusffi nefciatorator:qd fit de quo quærat '': plane mchus.Nâ amp;nbsp;litigator rufticus illiteratulqj de câ fua melius q orator q nclciet:qd i lire fit»Scd accepta a mufico:a fabrotficut a litigatore melius ora ppetuæ»n » ofo tor q iple qdocucrin Veiv ÔC faber cû de fabricate muficus cum de mufica:fi ^^ ^côc?fæTs qd cofirmationé dfidrauerit dicet:nóerit qdé orator:fed faciet illd qfi orator^ ^baf» Qui ne Sicutcû uulnus îpitus diligauittnôerit mcdicus:fed faciet ut medicus,An hu iufmodi res nec i laudé:nec i deliberationémec in iudiciû ueniûtf Ergo cû de faciédo portu hoihenfi deliberatû émon debuit diccre fenténâ oratorf atqui Opus erat róne architcéto^.Liuores SC tumores i corpe cruditatis : an ucncni figna fmtmó traslat oratorfAt é id exlróne mediciæ.circa méluras Sinucros nó ucrfabit fdicamus has geometriæ ehe ptes,Eqdé oia fere porie credo cafu aliquo uéire ioriicm oratons.qd fi nó accidetmócrût ei fubieétaJta fic quoq; ÏÊlt;^4?xius materia rhetorices eé oés res ad dicédû ei iubieélas» Q_^uod qdé pbat etiâ ferma cômunis,Nâcû aliqd de quo dicamus accepimus:pofitâ no bis eile materiâîfrequéter ét præfatiôe tcriamur.Gorgiasqdé adeo rhetori de oib3 putauit eé dicédü:uc rc i auditoriis itcrrogari patcretq qfq; de re uellet» Hermagoras quotçdicendo materiâeéîcâôiîqôniba oés res fubieétas erat cóplexus.Sed qónes fi negel ad rhetoricé pticftdifietit a nobis. Si at ad rheto ricé ptinét:ab hoc quoqj adiuuamur,nihil é.n.qd nóicâm autiqónes cadat. Arifto.tres faciédo ptes ofonisriudicialétdeliberatiuâîdemôftratiuâ: pene amp;nbsp;^lè oratori fubiecit oia,nihil,n,nó ihæc cadit.Q_uæfitû a pauciriîmis ét der ftruméto é.Inrifm uoco fine quo formari materia i id qd uelimus offici opus nó poriît, Ve^i hoc ego nó arté credo egefded artificé.Neqj.n, fcia defidcrat iftfm:quxpót eé céfumatatét fi nihil faciat:fed illc opifex:utcxlator cxlu ÓC


multiplicé hét fubieda mate/ riazut ligna» Ia/ pides»hareni» multa^ alia» Qjjâ græci uo at» xaÄKEUTi KHV»æraria fa/ brica yotÄKSv TiKHvgrecæ uo caf xaAKoef »n»æs df.Vnde X«AK£ua rfa / oer ærarius ex euforeplatine appellat» Cuc non cadé ppc/ tuæ quo^ ma terix uideari Loco materix


legat materia; aira féfu exigétc


feiet qd ilitefit Dieet uerbu lilt;


brario^ ncgli/ gctia ptermiP moinoeafcri/ bédu ut Icgari Quinefcict qd in lite fit dieet»

Nam aliqd de quo dicaus accepimus» Cö Sricula manife eéalcribéda: utfit:Na cuali qd de quo dica mus accepius» Hermagoras quo^ dicédû * Aptedicédo Ie gedn eéeóftar» Itagphæcieû locu quo dora torediduri fu mus differaus» In ultimo ora/ fU


-ocr page 100-

«Liber i

tore îformatubi amp;nbsp;3 iftfo rradtabir»

Raphaebs Regli in deprauariSes terni Ir brioraronæ Quinti liani inflituriomsan/ notationes»

Voniam in li q bro fecundo

quaEfitûé»In/ genue fatef hoc ^lo/ go Fabius ex qbus au Ôtoribus ca qua; tradi turuseft præcepra:fu pferit » Enu merar»ngt; 'cés fcrcqad fua ufœ céporaahgd dignûde arre orarona confcri^ pferûuEn aûtfacile L, telledu phoemiû: ut quod mendiserrorr •bufg? careat» Ita nez feioan minimelegen tibus futuß ^uolupta n.Mmimæcû diph/ thôgo feribendûeiTe: ut uoluptati iûgatur remodubitauerit : q feiat hisaduerbiis ira tu proprium ciTciütfi alte^fuperlatiuoiuh gatunalterumquerp litadiiciédûkMmimc autem fine diphthon go nô fuperlatiuum fed negandi edaduer biiim» Nâprimus poft eos quos poetæ tradiderunt:mouiflé aliqua circa rhetoricé empedodes dicitur» iVleicurium renbunt pocræ crationisfuiflé audoré » Empedodé autem primû de rhe tonca diflcruiflê Ari Rordes infine eléchO rum fcribir» Quos plàtob ' godacdalosap pcHardogodædali ad uerbum trâfferri pof iunr fermonis uaria tores arque cu)torcs» ■Xoyocr enim ferma Äai2väÄÄlt;aVanodf amp;ornogt; Egdenô re pio geq tâtæ cloqué næ Fama dignu» Peri des tâta fuiffe cloque na tradif:ur non dicc re fed tonareac fulfil

pidlór penicilla.Itacy hæc î eu locû quo de oratorc diäturi fumüs diftc ramus» M.Fabu Q^uinnliani de îftitutiôe oratoria Liber tertius» » i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De fcriptoribus artis rhctoricæ, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i Voniâ î libro fecûdo quæfitû ê:qd ect rheto ricc:amp; quisfinis cius:aitc quoq; eé câ 00 utile ôC uirtutê:ut uiresnoftræ tulcrût:oflédimuss materiâq; ei resoês de qbus dicere oportcretî fubieetmusJâ hic ûde cœpit qbuscôftetiqua qux^ îea mô jueniédaatq; traelâda fintexe quarjntra que modu pleriq; fcriptorcs artiu côftiterût:adcout Apollodorus cotetus iolis iudicialibus fuerit*Nec fuignarus hoc a me

prrccipue:quod hic liber icohat:opus,ftudiofos dus dcfiderafieiut iqft tiôe opinionum:qu.r diuerfiflîmæ fuerût loge difficillimuata nefcio:an mîmæ Icgétibus futuæ uoluptati:gppe quod ppc nudâ præceptorutn traditioné dcfideret.In cætcris.n.admifcere temptauimus aliqd niton's nô iaétadi mgenii gratia:nâcç i id eligi materia poterat uberionSed ut hocipfo aUicerimus magis iuuentuté ad cognitiôcm eo^.quæ necefià^ ria dudus arbitrabamur:fidudb iucûditate aliq ledadis libctius difeez rét eaquoçi ne iciuna atq; arida traditio aucrteret aios amp;nbsp;aures : præfer tim tarn delicatas räderet uerebamur » Qua rationc fe Lucretius dicit præcepta philofbphix carmie eé côplexû.Nâq: hac:ut é notuî fimilita dine utiF: Ac uelutipueris abfinthia tctia mcdétcsrCû dare conâtur pn us oras pocula circu : Afpiratmellis dulci flauoq? liquore . Et q fequun tur,Scd nos nuc ueremur:ne paru hic liber mellis:amp; abfnthii muitum habere uidcaf :fitq; falubrior ftudiisq dulcior ♦ qnctia hoc timco ne ex co minoré gratia icat:quod pleraq; nó iuenta p me : fed ab alus tradita cótincbit.habcat etiâ quofdärq côtra fcntiant Si aduerfent t ppterea q» plurimiauólorestquis codé téderétî diuerfas tamé uias munieru : atq; ifuaqfq; induxit fcquétesJlliätpbat qlecuq? ïgefli fut itermee facile in culcatas pueris pfuafióes mutaueris , qa nemo nó didiciffe mauult qdi fccrc.Eft at ut peedente libropatebitufinita diflefioaudios« Primo ad ea q rudia atq; ipfeda adhuc crat adiiciétibustquod iueniflet: fcriptori bustmox ut aliqd lui uideréturafferrretetiâ redamutânbus.Nâ prins poft eosquos poetæ tradiderunttmouifiêaliq circa rhctoriccn Empez doclcs dicit. Artiu at fcriptorcs âtiqffimi Corax amp;nbsp;Tifias ficulirquos i/ fecutus é uir ciufdé ifulæ Gorgias Lcontinus Empcdoclis:uttradit di fcipulus ♦ Is benificio lôgifiîmæ ætatis (Nâcétu amp;nbsp;noué uixit ânos)cû multis fimul floruitJóq; Ôi illo^ de qbus fupra dixi: fuit xmulusÄ ul/ tra Socrate ufq; durauit.Thrafymachus calcedóius cu hoc amp;nbsp;Prodicus chius K Abderitesptagoras:aquo dcé milibadcnario; ^didiciflcartêrq cdidit Euathlus df:ói Hippias Elæusîôiqué Palamædê Plato appellat Alcidamas Eleates»Antiphó quoq? amp;nbsp;primus oium ofoné fcnpfit: amp;nbsp;ni hilomius arte Si iple cópofuit^ói p fe dixifle optie écreditus ét Polycra testa quo feriptâ iSocrate dixius ofoné» Et Theodorus Bizatiusrex his amp;nbsp;ipfè quos Plato appellat logodædalos.hoy primicóes locos tradaiif

-ocr page 101-

* Terras

/cclicuf Protagoràs«Gor^’âs«Prod[icus ôô Thrafymacus.Ciccro in Bruto ne gat ate Peridé feriptu gc^rqd ornatû oratorm habcat.cius ahq ferri.cqdénó rcpio qcq tâtædoquédæ farna dignuJóq: minus miror cê^ nihil ab eo ich peu putét.Hxc at qux ferut ubahis ce cópofita.His fuceeßere multi:(cd da riilimus Gorgix auditor Ifocrates.qq de prxccptorc cius iter aurores nócó ucniuNosaut Aridoteli crcdimus.hic uclut diuerfx fecari ccepcrut uix.Nó amp;nbsp;Ifocratis prxflatühmi difcipuli fucrut in oi Hudlow: generexoq; ia feniorc (odlauu.n.Si nonagefïimû iplcuit anu^pomcndiains icholis Ariftotdes pci pere arte oratoria cœpit:noto qdé illo:ut traditur:uerfu ex Phyloóteta frcz quêter ufus^cxicrypov enarrav xaiicr öKpöTHV ECXvXeyéiv Turpeehe race/ lerK Jfocraté pati diccrc.ärs é utnufep.Sedplunba ca libris Ariftotdes cóple xus é.Eodétpe Thcodcótcs fuittde cuius opere fupra didu c.Theophraftus quoep Ariftotelis difcipulus de rhetorice diligéter icripfit.atq? hic ucl hudio fins phi qrhetorestprecipueq; Qoicoçz atq; pipatencoivpn'opcs.facit di'de ue utppriâ Hermagoras uiâ:quâplurimi fût lecunrcui maxie par atqj xmulus uf Athenens fuiflc.MuIca poft Apollonius molon.multa Arcus, multa Ceci lins SC Halycamafeus Dyôifius.præcipuc taméi le côuertcrûtftudia Apollo dorus pgamenus.qpræceptor apoHonix Cæfaris augufti fuit Theodorus gadareus q le dici malmtrhodiû:quc ftudiofe audiftc:cû i câ ifulâ feceftiftct: dr Tiberius Cæfar.Hi diuerfas opiniones tradidcrurrappeUanq] idc Apollo dorei Si theodorei ad more certas i phia fedas fequedi.Scd Apollodori prx cepta magis cx difcipulis cognofcas:quoçi diligentiftîmusi tradendo latine fuit Valgius.grxce Atticus.Nâipfius lola uf ars édita ad matriû: qa cxteras miftà ad Dominû epiftola nô agno{cit.Plura fcripfit Theodorus: cuius audi tore Hcrmagord lût q mderut.Roinano^ primus qtû ego qdé Iciatcondidit aliq ihâc materiâ.M.Cato illc félbrius.poft,M.Antóius icohauit. Na hoc fo 1Û opus ciusÄ id ipfû ipfedtû manet.Sccuti miuseelebrestquoçi memoria fi quo loco res pofeet nó omittâ.prxcipuû nero lumé ficutcîoquétiæûta prx/ ceptis quoq; cius dcdit unicüapud nos fpccimé oradi docenaiq; oratorias ar

tes.M.TulIius:poftque taccre modeftiftimû foret:nifi Ôi rhetoricos fuosiplc adolefceti ribiclapfos diccrettamp;ioratoriis hxc miora qux pleriqt defiderât leies omififtèt.lcripfit de cade materia nó pauca Cornihcius.aliq Stertinius. non nihil pater Gallio.accuratius ucro priores gallióc Celfus Si Lenas.SC xta tisnoftrx Virginius.Plinius.Tutilius.Süt5C hodic clari eiufdé opisaueftores qfi oia cóplcxi foréttcófuluifiet labori meowed parco noibouiucnnü.ucnirct co^ laudi fuü fépus.ad pofteros.n.uirtusdurabit:nópueniet imdia.Non taz me poft tot ac tantos fcriptores pigebit inca qbulda locis pofuiftc Iniarn: nee .n.mccuiufda relax uelut qdâ fupftitiócibutusaddixi:amp; Icóturis quxuolét faciéda copia fuit.Sicutipfe pluriüiunücófero iuéta ubientp igenio nó erit locusïcurx teftimoniû ^meruifïê cótétus» Q uod mitiü rhetorices: n ‘Ec diu nos morefquot; qó qux rhetorices origo fit.nacui dubiüé: qn lermo né abipfa re^ natura geniti\ptinus hoies acccpit:qd ccrte pricipium é eiusrei.huie ftudiü amp;nbsp;icremétü dcdcrit utilitas:fûmâ ró K exercitatio.Ncc ui

rare audîtori/ bus uidcrcf.

Noto gdeiHo ut rradit uerlu ex PhrloCtera freqnter ufus» ideft ex tragœ dia dcPhiloéte te Hereuhs fez CIO côpofira:in q Philoderes Ipfe ait »Türpe eé græcos race re â barbares log pmittcre » aicrypov moz irai Kdi iœâgt; KperrHv Èoey Aeyeiv » hocê Turpe é taccre amp;nbsp;liberate log pmittcre. M» Garc»poft»M» Antonius iHc Céfonus icho auit» Peruerfe lfgitur»ÊftaiJC hoc ordme lez gcdû»Mt Cato ille Ccnfonus» Poft»M , Anto nrus ichoauir» Hic Antonius apd Cicerone i libro d oratof ^fitef fc libclz lu de arte oraz toria cdidiflc * Plynius SCipc ab îcunabilts î ftituit oratorc Sed nôexrat 11 ludopus» NÔ »n.me cuiufdâ feite uelut qz dâ fupftirôc iz butus addixit Cuidâ urlegaf uerbû illudad dixiexpofeit*

Ec diu n nösmo ret qô Quæ rhctoriz ces origo fit * Sic traitât hâc qôné Fabius

ut colligatdoz qnna a natura origine duxilfeifd ma pfedionéep ab arte»rcfcllit at amp;nbsp;coßiopioné:qputaftcloqnna ide initia accepidê^qaccufabââaccuratius fui dcfcdcdi gfa log ihitucritÄ Ciccrôis:g amp;nbsp;î ^logo rhetoricos amp;nbsp;î pri mo de oratorcininâ oradiurbiû côditoribusac legûtatoribaattribuir» Sûma rô fit cxcrcitatio»Sûmâ ut fie


-ocr page 102-

accuratiLU cafus Ie^édü»hocéfi/ ne amp;nbsp;cutnulû»

Ois uero fer mogt;Neg? plufs gn^ nc^ pau/ ciores eé rhero ricæptes côplu ribacolligit air/ gumétis» At fi

‘ Liber

do qré cura dtcéJj putétgdâ ide co^inet^ if^ idiicnmealrqd uocabât : at' curatius Ioq dfédêai fui gfa iftjtuen 'nt.Hæan.ut honeftior câtita non utiqj

breuis efl.Ac p oferibédu uioe tun Et Qee/ ro gdéirhetori cis iudiciû fub/ iecit iuétiôi»Cû hoc in duobus rhetoriceslibrif Gicerois de iuc toe no Icgatur: no poflum no addueüut exifti mélibres de di fpôcac rekquis partibus rhero rices fuiiîéamif fos:cû nôextét» Ne^»n»creden/ ddeillud opus aCicerÔe imp/ fedufuifTe reli/ étunu^erma goras iudiciû» partitionóordi né»quæ^elocu tiôis funt fubie cit œconomiæ» ceconomia di' fpenfatio dous interprerari pp ^»vnde oiKo voxrocndicitur ram pecunia: g frugû amp;nbsp;omni/ um quæ demi nus poflidet di fpenfaror» Hi'c ÛIKOVOXUKOV Xenophonris quo difpélaror uniuerfæ d5us inflituirur:qd' quidem a»M» Tullio fuit in/ terpretatum»

Quod fi acci piamus nihilar ri relinquimus Futuri tempo/ ris ut fit: relin/ queemus mihi kgendû uidef»

tu ab eo pnus:q fenûi tutclâ fuitq qipnicié altenus côparitJnitiû ergo dice di ddit naturaanitiu artis obfèruatio»hoies.n«ficut i mcdicia cu uiderêt alia ia lubriaaha ifalubria:ex obferuatióc co^z cftecerutartcata cui diccdo: alia uri lia alia iuulia deprehêderét:notarûtea ad imitâdû uitädüqa amp;nbsp;quædâfccun dû rone co:^ adieccrûtipfi quoq;:hxccófirmata fût ufu.Tû qua: fciebatqfcp docuit,Cicero qdéinitiü oradicóditoribus urbiu ac legülatoribus dcdit : iq bus fuiflc ui diccdi neceflc c « cur tamê hac prima origine putet nó uideo: cu fint adhuc qdauagx amp;nbsp;fine urbibus ac fine legibus gères : Ôi tameq funtiüs nati amp;nbsp;legatióibus fugar :amp; accuiet aliqua ac defédanamp; deniq; alium melius alio loqui credant. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;C^uinque funtpartes rhetoricæ.

o Mms at oradiró^t plunmi maximiq ; audtores tradidcru^qnq; priba, eóftat iuêtióc.dilpofïtióc; elocutióeimemoria; pnuciatioc nuc actione; Vtroc^.n.módf.Ois uero fcrmo:quo qdé uolütas aliqua enûciatthabcat nc ceilè c amp;nbsp;ré Siuerbü.ac fi é breuis amp;nbsp;una cóclufióe finit' ’mihil fortailè ultra de

fidcret:At ofo lógior plura exigit.Nô.n.tâtû refemqd amp;nbsp;quo dicamus:fcd ét quo loco.opus ergo é amp;nbsp;difpónc.Scd nee oiaqua: res poftulat diccret nee fuo qua:q; locó poterimus : nifiadiuuate memoria.Q_uapp ca ps qrta crit.Veru hæc eucta corrüpit:ac ppe modu pditidccora uel uoce ucl gunu pnüciatio* Huic quoq; igif * ncceflario tribuédus éqntus locus.Ncc audiédi qdâîquo^ é Albutius:q tris mó prias cé'ptes uolüt:qa memoria atq; aétio natura,nó ar te Cütigat:qiy nos præcepta fuo loco dabimus:licet Thrafymacus quoqjidé de aélióe crediderit.Hisadieccrût qdâ fextâ pté:ita utluétioni iudiciû fubne dlerét:qa primüeét iucnire:deidc iudicarc.Ego porro ne iucniffe qdé credo cü.qnó iudicauit.nec.n.cótrariaxoiaiftultaiueniife dfqfq : ièd nó uitafle.Ec Cicero qdé i rhetoricis luditiu fubiccit iuétiói.Mihi at adeo primis tribus pti ba uf eé pmixtû.nâ nee difpó fine eo:nec elocutio fucrit: ut pnüciationé quo qj uel plufimuabco mutuari puté.C^dhoc audacius dixerfq? i ptitioibus oratoriis ad caldéfd qba iup diélü éqnep puéit ptes. nacü duplf primu diui ftflct iuétioné atep elocutioné:res ac difpóné iuétióimerba amp;pnuciationêelo cutiói dcdirqnta quoqrcóftituit cóem ac uclutcuftodé oium memoria . Itét oratore qnq; rebaeóftaf eloquétia dicitn qb? poftea fcriptis ccitiorcius fnia é.nó mius mihicupidinouitatis alicuis uidét fuiflc : qadicceftordinétû di fpónédixiflet:qfi ^id fit difpó q refó ordieqopna collocatio.dióïuétionémó amp;nbsp;difpóné tradidittled utrac^ duplicé rc^ ac uerbowtut fit elocutó iuétióiso nûciatio difpónis.his qnta ps memoria accidat.Theodoreifcf iuétioné dupli cé re^i atq; elocutóis:dïde tris ptes cxterasiHcrmagoras iudiciü.ptitionéiorz dmêiquxq^ elocutióis fût: fubiccit œconomiærquæ græce appcilata ex cura reçidomcûicaçz: amp;nbsp;hic pabufioné pofita noie latio caret.é et circa hoc qójq» méoriâ i ordie ptiû qdâiuétôi.qdâdifpôni fubiûxeft,nobis qrtus ci locus ma xicplacet.nô.n.tâtû iuéta tencf:ut diipóamus nec difpofita ut cloqmûr.fcd ét uerbis formata méoriâ mâdaf dbcmus.hac.n«oia quæcûq; i oróccollata fût: côtinéf ’.fuert ét i hac opionc nó paucitut has nó rhetorices ptes cé exifh'arét: fed opa oratoris.cius.n.eé iuéircidifpócrcicloqiÖé cætera.Q^d fi accipiamus: nihiIarti relinquimus.Na bcne dicere eft otatoris:rhctorice tamcn eft bene

-ocr page 103-

Tertius

Jiccndi fcicntia^uel utaKi putant artifids eft pcrfuaderc.uisautcm perfuadê djartistita inucnirc qdé amp;nbsp;difponcre oratonsauentio aut amp;nbsp;difpofino rhetori ces prima mderi potJn eo plures difleferut ut^ ne hæ ptescéntrhctoriccs:an eiufde opera:anlt;ut Athenens credi^elemêtatquæ uocat oToiyja fed neep elc menta redte qs dixeriGalloq tantu initia erût:ut mundi uel humor; uel ignis.' uelmateriaiuel corpora ifecabilia.Nec ope^iredte nomen accipient:quæ nee at )aliis perficiuntur:fed 0Caliudipfa pf»ciut.ptesigit lt;Nâcu fit ex his rhetori cejfieri non pót:utcu totu ex ptibus conftetmô fint ptes totius cx qbus codât. Videntnr autmihi/qhxc opera dixerut:eo quoq; moti:quod in alia rurfus di uifione nollentiide nome icidere.ptes cni rhetorices ee dicebâtlaudatiuâ « de Ii beratiuâ.iudicialé.Ç^uæ fi partes funt;matcriæ lût potiufq artis.Nâq; i his fingulis rhetorice tota edîquia amp;nbsp;muentionem dilpofitioné:5ó elocutionê: amp;nbsp;mcmoriam:00 pnunciationem quæcunq; carum defidcrat.Ttaq; quidâgez liera tria rhetorices dicere maluerût.optime autem ii quos lècutus eu Cicero: genera caularum« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q_uot genera caufarum

's Ed tria an plura fintambigit:ncc dubie prope omnes utiep fûmæapud antiquos auóloritatis fcriptores Aridotele fccuti: qui noie tantum alio concionalem p delibcratiua appellat:hac ptitione contend fuerunt « Veru Si rum kuiter ed tentatum:tum apud graccos quofdam:tum apud Ciccronem i Iïbnsde oratorc:amp;nunc maximo temporumnodro^ auódore ppc impulfü; utnómó plura hæc generated etiarn pene innumerabilia uideantur«Nam fi laudandiac uituperandi officium in parte tertia ponimustin quo genere uer fariuïdcmurtcum querimuriconfolamurimitigamus;concitamur; terremus: confirmamus.prxcipimusiobfcuredieda interpretamurmarramus ; depreca jnur;gratias agimus;gratuJamuKobiurgamua;maIedicimus;dclcribius«man damus.renunciamus;optamusiopinamur:ó£ plura aha:ut mihi in iiïa ueterc perfuafione permanenti uelut petenda fit uenia:quxrcndüq; quo moti prio/ resïrem tam late fufam tam breuiter adrinxerit.Q^uos qui erraffe putäthoc fccutos arbitrantur:quod in hisfere ucrfari turn oratores uidebant. Nâ amp;nbsp;lau

InuSnoaütS' difpô rhetori/ ces pria uideri póf.Propnale/ gédû eénô pria cuig?pareu In co pluresdifccf ferür.Diflêfeft hocedifeordes fuerût legenda cé codât. Vt mundiuel hu/ mor.uel ignis. uelmatena.uel corpaïfecabilia Varix ff 5 mix di pricipiis phi lofopho^opi/ nioncs.Alnna/ ^ humoré ut Thales Milefi/ us.Alii ignCkUt3 Leucippus, alii material for/ ma ut Ariftotc les. Alii Ato / mos id écorps îfecabilia utDc moenrus. Alii alia eé dixerûr.

Q^æfi ptes fût:marcria: ff potius g artisb Materia rheto rices ab Ando/ tele in tris ptes diuifa ûdcmô/ drariuâkdelibe ratiuâ.iudicia/ légdiuifionetn amp;nbsp;Cicero Kalu fere approbât.

Nâ^ in fingu lis rhetoriccno ta é.Tota legaf ac nota eradaf.

s Edtrraan plura fint. Confutatis his qux cotra did poffentcolligit tria dûtaxat eé genera caufa^» oïalt; ^alia iea ï/ cidere. Hac pc riciôe côtcnfuc rûr.Pro pctitÔc legédûcé Par/ titionecondat.

rimumin cófilüsac iudicns infumebatur operx:uc fcriptores artium pro folis coprehenderit frcqucntiflima.Q_ui uero defendant tria faciunt genera audi torum:unum quod ad deledfationem cóueniat«altcrum quodcofiliumaccipi atitertiû quod de caufis ludicet.Mihi cudla rimâti Sf talis quædâ ratio fuccur ritrq^ omne oratoris officium autiiudiciis efttaut extra iudicia.corum.de qui bus ludicio quæriturimâifcftum genus eft.eaqux ad iudicem no ueniut : aut preteritum habent tempus aut futurumqgt;reterita laudamustaut uitupcraz mus.de futuris deliberamus.Ite oia de quibus dicedum étant ccrta fint necef k efttaut dubia.certa ut cuiqj eft animus laudat aut culpat.ex dubiis partim nobis ipfis ad eleéhioné fût libera;de hiis délibérât' ’.ptim alio^ fententiæ con miflatde his lite cótenditur.Anaximenes iudiciale à cócionalé generales par tes cife uoluittfcpte aut fpes hortadi.dehortandi;Iaudandi;uitupcradi;accufa di;defendendiiexqrendi.quod e^6TCXsiKov dicunt.quaçi dux prime delibcz tatiuitdue fcquentes demoftratiuittres ultimeiudidalis generis funt partes.

Et ETriTŒçioucJ 'dicere erat moris.Epitaphii latine funèbres dicunf ofoncs;fic didti qdad fcpultura haberé tur Na fini in 6i Taqgt;od ‘fepultura fignifieV» Oijods^tfsiKoy dieüt . è^étojiKov iquifitiuum traffertur» - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fmi

-ocr page 104-

Quod ?üyÄ/ Afiv?ixif»£uX‘®’^ Ah uotû nerpraf

Plato ifopniftc judiciah 8i cScioa 11 rertiam adiccit TTpOCTO^lÙJH Ti' KHV»Aduerbûin terpratus eft Fabi us fermoefamee» itpoarojuAona/ g?fermocinor:amp; alloquor fignifi/ car» Nâamp;ÈyKÂ AMâ^iKOV amp;nbsp;erri / 2iÈiK7iKov dieuh eyKö^ioy laus dr»Öde lyKówiö çiKov Laudatiuûgt; fïTi2dK7iKov no »5 demóftratiuu dr q eftenrariuuk SmÄEiyvui» nâ / g!unde uéit:ofté tojjpric rignificat Etnihiltarneab illo ËyKöJUiiaji / Kô differrc»Nec3 traria dfc uidraf Fabius:nó negadi aduerbiu ufafcri bedu ut no nihil IfgaÓNa oé ofte/ tariuuéct lauda/ tiuukfedno ccon UerfokNeqt »n»oé budatiuû eft ena Oftétatiuüt Et pleniq ! de utilira rba gfæ Ioquü6 Loco gratis lege/ dû eft græciækDe gra’cop^ naqi pa' negyricis loqt q/ les multi ad hue extatkUt Ifocratis Panathenaicus at g » Ariftidis» amp;nbsp;ali ©rum quoruda » (TCuiqrra ptc ad/ iiciunt gda imita tiôistquânos arti fubiieimus» Hoc qdé in rheroricis ad Hereniu legif Sed qa illiusopu fculi Cicero noé audor : idcirco

Liber

Protagofam tfattfeojquilterrogandLtcIpoftdendl.madaJLprecadnquoJ EÙyoÂHV dixittpartcs folas putat.Plato in fophifle ludiciali SC cocioaM ter tid adiccit irpoCToxiiAhtikhv qua fane pmitamus nobis dicerc fermocina tncêtquæ a forefi roc difiugióói e accomodata priuatisdifputafoibacuius uis cade ^fedlo équæ dialeéticæJfocrates i oi gencrc icflc laudc acuitupa tioné exil hinauit.Nobis aut SC tutifîimû éauclorcs pluies fèq: amp;nbsp;ira ufró diótare.Eft igf(ut dixilunu gcus.quo laus ac uitupatio cónnet :fcdé appel latu a ptc meliore laudatiuüudé alii demóftratiuu uocâuunûq; nomen ex græco credit' ’fluxilTc.Nd5lt; EyKûAxiaçiKov amp;nbsp;e®i2.ÊiKTiKov dicûnSed mi hi eTOiXsiKTiKov no ta demóftratióis ui haberc:q oftétatóisuidct :amp; nihil «o# tame ab illo EyKôjaiaÇiKo differre.nâ utcôtinet laudahuûife gcnusntanô itra hoc fold cofiiht.An qfq negauerit panegyricos ectAêiktikouct ee « At q forma fuadedi habet amp;nbsp;pleruep deutilitatibus græciæ loquut :utcâçi gz de genera tria fint:lcd ca tu i negoaïsttû i oftétatióe pofitamifi forte no ex graeco mutates demóftratiuu uoeât.Vei^ id fequunt quod lausac uitupaz tio quale fit:qdqi demonftrat.altcru é deliberatiuu.tertiu iudiciale » Cate/ ræ fpes i lixc tria icidet genera«Neciuenief ex his ulla i qua no laudare ac uitupare:fuadereaut diftuadere:itedcre quid uel depellere debeamus « lUa quoqi fut coia cóciliarc.narrare«docere.augere.diminucre»cócitadis copoz nedifepaffedtibus animos audiétiû fmgere.Nciis qdé accefleritq laudati uâ materia honefto^ideliberatiuäuuliududiciale iuftoçe quæftiôc côticri putâtieeleri magis ac rotûda ufi diftributiôe g uera«Stant«n.quodâmô mil tuis auxiliis oîa«Nam amp;nbsp;i laudeiuftitia utilitafq; tradlant iSi i côfiliis honc ftas:00 raro lueneris iudiciale câm:i cuius no pte aligdco^iquæ fupra dixi mus:rcpiaf. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Q^uibus côtineat' ’ois ratio dicédû

o Mnis aût oratio cóftat:aut ex iis'quæ fignificant' ’:autex iis^quæ fîgnî ficât.i\rcbus amp;nbsp;ucrbis.FacuItas oradi côfumaf naturaiarteiexercitaz

tióeïcuiquarta pté adiiciutgda imitatióistqua nos arti fubiicimus.tria fut aut quxpræftare debcat oratortut doceat;moueat;delclt;ftct« hxc.n»clarior diumo'q coRi'q totu opusi res 8Ciaffeéluspuunt«No femp aut oia in cam. qux tradlabit' ’materia,cadêt.Erut eni quadam remotx ab affeótibusïg ut nóubiqi habet locuiita quoeuq; irrûpûtîplurimû ualet « Præftâtiflïmis au ótoribj placetialiairhetorica eéiquæ qibationc defidcrettalia quænô défi derêtteû qbusipfe côfetio.Q_uidâ uero:ut Celfus:de nulla rc diéhiçi orato rê nifi de qua quærif exiftimantteui eu maxia psfcriptoi^ repugnct:tû et ipfa phriomifi forte Iaudare:quæ côftét ce honeftatôi uitupareguæ ex cont fend fût turpiatnô é oratoris officiûJU'ud iâ oés fatéf ce quæftiôes aut ifcri ptotaut i no feriptoâ feripto fut de iurea nô fcripto de redllud Icgalc.hoc ra tióe«Hermagorasatq; eu fècuti uoeânideft ÂoyiKOV amp;nbsp;vojuuKovddé fétiût qoém quæftioné ponût i rebus amp;nbsp;i uerbis.Ité côuenit quæftôeseê aut ifini tas aut finitasJnfinitæ fut:quæ remotis pfonis Si téporibus SClocis exterif q; fimilibus i utrâq? pté tractant' ’f qd grxci escriv dicût»Gicero^pofitum. alü quæftiôes umucrfalcs ciuiles.alitquxftióes philofopho conuenientes» j Atheneus pté caufxappclIat,Hoc genus Cicero fera SCadioe diftiguit î ut;

feriptoris nomé . _, , - , • • fuppnminir : De ne fcienx;an giuidetia mudus regat ,acnois:an accededû ad re.p. admim inutarionc uero ftrûdâ«Prius triû gcnerû:an fit«gd fit.qualc fit » 0ja,n«hxc ignorari poflut’


-ocr page 105-

Tertius

Sequens duo^:quÓ adipifeamunquo utamur , Finitx at fut ex cóplexu re^;. plona^ . têpo^,cæterorûcç ♦ hæc u33oèecrëicr a græci's dicuturicaufeanns Ithisois quæfbo mdet' ’circa res pfonafcßcöfifterc. Amplior é lepifinita.iz de,n,fmita defcêdit ♦ Q_uod ut exéplo patcatunfinita è an uxor ducéda« fini/ ta an Catoni ducéda.Ióq; eé fuaforia pot « Scd ét remotx a pfonis ppriis ad aliqd referri folét.Eft»n*fimpIex:an res»p • adminiftrada. refert ad aliqd : an ityranidcadminiftrâda.Sed hic quotç iubeftuelut lates plbna»tyrânus.n.ge mût quæfiioné/ubeftq? amp;nbsp;téporis amp;nbsp;qualitatis tacita uis.nôdû tarnen ^prie dixcris eâm.Hx ât quas ifimtas uoco:amp; générales appdlanôquod fi e ucruî finitx ipeciales crûtJn oi aût fpâli utiqjiefi generalis ut quæ fit prior. Ac nez Icio an î caufis quo^ qeqd iquæftione uenit qualitatis generale fît.Milo do diu occiditaure occiderit ifidiatorétnône hoc quærit :an hoc fit ius infidiatoz ré occidédiî'Q_uid/îcôieduris nô ilia gcneraliafan câ ieelcris'odiû . cupidiz tas:an tormétis credédû.teftibus an argumétis maior fides habédai'Nâfini/ tide qdé côprehédédi nihil in uniuerfû ccrtû erit.Q^uidâ putât etiâ cas pofiè thefis aliquâdo noûriquæ pfoniscâifq; côtieâf:alitcr tâtûmôpofitas:ut câ fit eu Horeftes aceufaf«thcfis an horeftes redire fit abfolutus:cuius generis é : an Cato redfe matenâ hortéfio tradidrit.hithefim a câ fie difhguûttut ilia fit fpe étatiuæ ptisthæc adliuæ.IIhc.n, ueritatis gfa tâtû difputari ♦ hic negociû agi. Q_uâq futiles qdâ ofoni putant uniuerfaîes quæftioncs:qa nihil pfit qd côz ftet:ducédâ ce uxoré: uel adminiftrâdâ rc«p.fiqs uel ætatc ucl ualetudie îpez diät' ’ . Sed non Ï oibus eiufmodi quæftiôibo fie occurri pót:ut illis.fit ne uirtus finisaegat ne mûdus puidétia . Q_ui etiâ i iis,quæ adpfonâ referût : ut non cfatis generalem tradlafiê quæftionénta pueniri ad fpém:nifi illa prius exz cuilâ non pôt.Nâ quo mô an fibi uxor ducéda fit delibcraWt Cato: nifi eóftiz terituxores efïc ducédas.Ëtquomo an ducere dcbeat Martiâ quæict : nifi Ca toni ducéda uxor é^Sût tarnéifcripti noie Hermagoræ libri : qcôfirmét illâ opinioné fiue falfus é titulus:fiue hic Hermagoras alius fuit . Nam eiufdé eé quo poflut : q de hac arte mirabilitcr multa cópofuit f Cu ficut ex Ciceronis quoep rhetorico primo manifeftu e : matenâ rhetorices i thefis amp;nbsp;câs diuifcz rit . Q_uod reprehédit Ciccro:ac thefim nihil ad oratoré ptiere cótédit: totuz q; hoe genus quxftióis ad phós refert.Sed me libcrauit refpodédi uerecudia: Kq,ipfe hos liberos iprobattôC q? ioratore atq; hisquos de oratore fcripfitJiz brisÄ topicis præcipit:ut a ppriis pfonis atqi tpibus auocemus côtrouerfiâ: qa latius liccat dicere de genere q de fpé:5d qdiunmerfo pbatu é:id in ptepz batu eé/neceflè fit.Status âtihoc oé géus materiæ iidé qicâm,cadût . Ädhuc adiieif alias eé quæftiôes i rebaipfisîaltas quæ ad aliqd référât' ’.illd an. uxor duceda:hoc an feni ducéda.illd an fortis:hoc an fortior.eâm finit : Apollodo rus:ut iterpretatioe ualgii difcipuli eins utanita câ é negociû oîba fuis ptibus ^étâs adqóné:aut câ é ncgociû:cuius finis é côtrouerfiatlpfu dide negociû ne fmir.Ncgociû écôgregatio pfûa^:locoçz.tpoçt,câ^.modoR: cafuûfaél:o:^’ iftrumcto^.fermonü:fcnptoi^:amp;C nô fcriptoiv.Câm nûc intdligamus negoz ciû pifl:afim.Scd ipfâ câm qdâ filf finierût: ut Apollodorus negociû i Ifocraz tes câm eéait qôné finitâ ciuilé:aut re^ côtrouerfiâ îpfôa^ fmitaçz cóplexu. Cicero his ucrbis.câ certis pfonisilocisttcmporibustaélôibamegociis cemitî autiomnibus.autiplerifpeoç'. Q_uid fitflatus.

urpoteq fubz ucitur arti ^ cepta traditfa bmskCicero^ pofinâ.In to/ picis hoc Cicc ro inquit ubi amp;nbsp;quaefliones adione feia® dißinguittqa qdcamp;mpnn onibus orato ms facit. An hoe fitius infi diatorem occi dédi.Hoc ut redundans ugt; defcApûgcdû utkgatur An fiduskNa fini tione qdé côz prehedt nihil in uniuerfum pÔr.Nificorri gaf hic locus uerusdici fen fus nulle mS pôt.Definitio nâ^fp in uni uerfû aphedit id qddefmif: ut finirio hois oés holes 3ple difgt;fic igf bre uiffimeemen daripôt:utn5 pticula negatî ua aferibatur hocmô.Nâfî nitocqdé cÔp hédi nihil nô iuniuerfû ccr tuéihoccd oc qd* definif:in uniuerfumad 013 : q fub eo côtinéf;cxtcn diû Quâqî utiles qda ofo ni putant uni ucriàles qôcs Oratori potiz usqorôi mihi legédû uidcf. Negociû TOpi jcCTiv zsÉpiçct critytrilTcrtur cireuftâtiaJd/ circo ât dicif negociû qa ne gociû ex circû ftâtiis cÔftat.

-ocr page 106-

Liber^


Rgocuoîscâ c e Brcuiter^pq

nit Fabius q fjt de ftatu at^ coflr turióe câIJ^ diéturus» PrimiLn»gbus noiba flatus uocef exponir» Deinde ftarum defi/


rit»Poftca undc duca tur flatus oflédit»Dc mum quot amp;g fint flatus aperte dcfcri/ bit» Theodorus ca pur»gencralc hoc ]o/ co mihideefie uidcf: id quod amp;nbsp;dure didh ones græcæq iferûf apte ofiêdût»qq yrvi koTocTov generahfli/ mû trâfterafgt;amp; Fabi/ us ipfe paulo pofl fie feribens» Theodorus utdixixapita geneta lia id c KElt;^ÄocioV yè viKoTocTóv»hocé ca/


Rgo cû ois ca contineaturaliquo natuïptiufg diccre äggrediol^ quo genusquodqjcaufæ fittraélâdûn'd quod cômune é oibus: qd fit (latustiK undc ducat' ' :amp; quot:amp; qfindtuendu puto«qq id nónuf li ad iudiciales tatu punere materias putauerut ♦ Q^uoÇi ifcitiâ cum 013 tria genera fuero executus:res ipfa deprehender«Q_uod nos ftatund q/ dam conftitutionê uocat;aln quæftioné;alii quod ex quæftione apparu at caput»Theodorus caput.i.KEcpaÄäoiv yÉvéKÓTaTov ad qd referun/ tur oia.quoç: diuerfa appellatio uis eadem.necintereftdiicetiumrqb


uocât:quod nomen nôprimû ab Hermagora traditû putat : fed alii ab


chynes quoq; ioratione ccitra Ctefifóté uti hoc uerbo:cü a iudicibus pç tit:ne Demofthené pmittât euagari:(èd eu dicere de ipfo caufæ ftatu co gantlt;Q_uæ appellatio dicit' ’duda uel ex coq?ibi fit primus caufæ cou grcflustuel quod in hoc ca cófiftat.Etnoîsqdé hæcongo.nûc qd fit.Sta turn qdâ dixerûtprima caufay cóflióhóemtquos reefte fenfiffetpaçi eit? cutos puto.nó.n.é flatus prima cófliótio:fecifti:nófeci:fed quod ex prj ma eóflidbóe nafeif ud eft genus quæfliôis«fecifli:nô fecitan fecerit«hoç fecifti.nó hoc feeuqd fecenttqa ex hisapparet illud cóiectura. hoc fini^ tione quxrendutatq; in quo parsucraq; îfiflitærit quæflio cóieóluralia uel fmitiui flatus«(^uid*n«fi dicatqsïfonusefl duoçr inter fe corpoiy co fi ar fd no 1^'*^®*®*'* ■ ^^ ^’ ^opinor.nó.n.fonus eft cóflicTio:fcd ex cófliólionetói hoc. néagêquot;amp;c^grediVamp; deuiusatelhgif emuteuqjdidtuJnde uero fgens male îterpretâtibus in-flatus fiuefiatio atro natus cfterrortq qa prima cofliftioné legerattcrediderunt ftatu femper ex prima quæftione ducendurquode uiciofiflimum.nam quæflio nulz Ia non habet utiqjftatü«cóftatm«exintentione amp;nbsp;depulfióe:fcd aliæ funt ^prix ca^:de qbus feréda fentétia é.alix adduftxextrinfecustaliqd ta mé ad fuma caufx cóferétesïuelutauxilia quxdxquo fit:uti cótrouerz fia unaplures quxflióes eé dicatur»Porro ha^ pleruq; leuiffimaquæcç primo loco fungif .Ndq; amp;nbsp;illud frequés ê:ut ca qbus minus cofidimus cu traftata fint:omittamus:itcrï fpóte noftra uelut donantestinterim ad ca qux futpotétiora gradu ex his feciflècontenti.SimpIcx aut ca etia fi uarie défendit fnó pot habere plus uno de quo q^nucict : atq; eritide fla tuscaufxtquod 62 orator prxcipue fibioptinédü:amp; iudex fpeélâdû ma ximc itelligicun hoc.n.câ côfiflet.Cætcçr quæftionu poflut eße diuerfi. y Q_uod utbreuiflîmo pateatexéplotcû dicit rcus.ét fi fecitrefte feci, qli tatis utituf flatu.cu dicic no fecixoniectura mouct.Scpaut firmius eft-nó feciflêJó^ ftatu eflè i co iudicabo:quod dicere fi mihi plus qunu dix cere nó liccret.Reéte igic éappellata caufaæ prima códiebomó quæftf onu.Nâq »Rabirio pofthumo Cicero prima pté ofonis in hoc itéditiub aólioné competere iéquité romanû neget.fccundanullâ ad eu pecunia pueniflêcófirmat«Satü tamé dicaieo fuiflê:quod é potétius♦ Nec in ca Milonis circa primas quxftióes:quxlutste phœmîu pofitæ iudicabo pf^f cóflixifle cam:fcd ubi tons uiribus ifidiator Clodiusdóq? iure iterfcefus-oftédit.Et hoc é quod ate oia cóftituere i aio fuö debeat oratorxt fi pro ÊawblsÏïiSfortft ^^ pl^ra didurusefttqdmaxie liquereiudici ucIir.Q^uod tamé utpriz.


put gcneralifTimum» Çmæ appellatio df diicta.gcfcriar amp;nbsp;fedv


tiodf.Vnde çaexia/


ToujHcrot hoc é eófi/ flcdo» Hocfcdflimó hoc feeï.gs qd fecenr» Quis utotiofü ufera dédû» Qnidrfi.n.di catqs»Enipricula aut expugéda uidefkautf fcdm I0CÛ trafferéda;


utfir.Quid cniffi di catqs» Neeici Ml lonis circa primas q/ ftioncs q ffantephoe mid pofitæ iudlcabo côflixifiè cam»Curan


te ^hoemiû qôes cas Fabius pofitas eße di cat nô uideo»Sûr qdc âte narrationé:fedcer tepofl ^hoemiû.At/ cp ira ét refragâtibus exéplanb^ mini uf eé Iegcndû»autluxta ^/ hoemium »aut certc pofl ^hoemiû»Eas ât nrtvM^qônes âte narrationé fuiflê traélatas Fabi/ us iße i fcquéti uolu/ mfe:ubi de narratiSe


-ocr page 107-

Tertius

thu cogitâJumntà no utîcjpfîmum dicedum erit, Vndc ducats reus an adtor ftatum facial:»

duf* Videri amp;nbsp;qa cötradfmulla eê lité:fiiseu quo agafnihil ffpódeat»Ióqj fieri ftatu a refpó ^^^|J^yo^^“^


a Lu ftatû crediderunt prima cius eu quo ageret deprccationê«Q_uâ fniam hisucrbisCicero cóplcóhc i quo primû cößfh'tqfi ad fpugnâ dû côgrcHa defefio»Vnde rurfus alla qô:an eu fp is faciat q refpôdet.Cui rei præcipue répugnât Cornelius Celfus dicêsmó a depulfiôe fumi:fcd ab eoq pp5né fuâcöfirmcttut fi hoi'em occifu reus negat:ftatus ab accufato re nafcat :quia is uclit,pbarc:fi iure occifu reus dicittraflata^batóis necef fitatcade a rco fiettSó fit eius Ïtétio»cuinó accedo eqdé.na é ueroppiustqd détcanca taméfhia uariu id etóC accidito códitóecaip,amp; qa uideri pot ^z po aliquado ftatu faccre:ut i cóieóluralibus cais.utit .n.cóicébura magis q agtequo moti qdaeudé a rco ificiale eé dixerut:amp; i fyllogifmo tota róema tio abeo é.q itcdit.Scdqa uf illisquoq; neceftïtaté hos ftatus exequêdi fa cereq negarJsm.fi dicat nó fecitcoget aduerfariu coniedtura utiÄ fi dicat nó hét Icgé:fyllogifmo.cócedamus ex dpulfióe nafci ftatû.mhiîominusm. tes co reuertet'’:utmó is.g agit:mó iseu quo agit :ftatû faciat.Sit.n.accufaz ton's itétio hoïcm occidinitfi neget reus, faciet ftatu q negat » Q_uid ficófi teftied iure a fe adulteru dicitoccifûfNépe lege eé certû é:quæ pmirtatmi fi aliqd accufator refpôdcatînulla lis é: nó fuit(iqèadulter.Ergo dpulfio ici pit eé aétoris tille ftatu facictJta erit qdé ftatus ex prima depulfiôe: fed ea fict abaccufatore:non a reo.Q^uidfquod eadé qópóteudé uel accufatoré fàccre uel rcu.Q^ui arte ludricâ cxcrcucrit:i,xini.primis ordinibus ne lez dcat:q le prætori i hortis oftenderatmeqi erat pducfustfedit i.xiiii.ordini bus.népc itétio c.arte ludicra cxercuifti.depulfiomöexercui arté ludiera. quxftio:qd fit artem ludricâ exercere.Si aceufabir theatrali lege depulfio erit rci.f excitatusfuerit de fpeftaculistSCagetiiuriaw:dcpulfio erit accufa toris . Frequétius tamé illud accidet:quod éapluribus traditû.Effugcrût has quxftióes:qdixerut ftatu eé id quod appear ex ïtétione amp;nbsp;depulfione: ut fecifti.nó feci:aut refte feci. Vidcrimus tamen:utrü id fit ftatus: an i co

MkTuHiusin oratP ncpulcherrimaquâ pro milôeferiptatn reliquir male dißu/ lifTe narrariôem ui' detur:tribuspræpo fins quaeftionibus» (JQuam fententiâ his uerbis cicero cô pledlitur Un topicis hæc a Cicerone tra/

ur referendû» Et ue ro copula ut ceffans eradeda » ut Icgatur» Quia uideri poteft»

Sed qauidefinis quo^»Pro illis rui/ hi illic legédüeéuf» hocéicöiedtura 6C ^lIogiTmo. Quifc ptori ihortisoftéde rat neq erit produ' duskErat Icgédu eft nôerit»Hæcât quac Rio a iureconfultis tradtaf in titule De USqnotatur îfamia Ibi»n,Caius inquir* Quiauté opera fuâ locauit ut ^diret ar tis ludiera: caufa ne gi ^adiit non notaf: quia non eft ca res adeo turpis ut etia côfiliû puniri debez ar* Siaceufabif lege theatrali » Lex thea/

ftatus.Hermagoras ftatu uocat:pqué fubieéta rcsitdligat :5ó ad quépba tióes ét ptiu référât »nfaopto lp næc fuit:utcû eént frequenter i ca diuerfi qónu ftatus:i co crederé ftatu câæ:qdeétin ca porétiflîmû:ÔC iquo maxic res uerteredd fiqs generalé qóné uel caput generale diccrc malit : cu hoc mihi nó erit pugna:nó inagisq fi aliud adhuc:quo idé itdligat':eius rei no mé ïucnerit:qq tota uolumïa ihâc difpurationé ipcdiftèmultosfciâ:nobis ftatu dici placet.Sed cu Ïaliis oibus iter feriptores fuma diftefio é:tü i hoc ufmihi præcipuû ftùdiû quoqjdiuerla tradédi fuifte:adeo nee q fit nume rus.ncc qua: noia.nec q generales:q ue fpeciales fit ftatus cóuéit.Ac primû Anftotdes elcméta decé cóftituit:circa qua: uerlari uidcar ois qó oocrioev qua Plato eftentiä uocat.Nec fane aliJéeius nomé latinu. Sed ca qrit an fit qlitaté:cuius aptus irdlccJus é.qtitaté qua: dupliciter a pofterioriba di uifa ê.q magnu SC qmultu ftt.ad aiiqdtüdc duebr traflató amp;nbsp;cópató.Poft hatc übi8d quadotdeide facere.pati,hfc:quod ê qfi armatum eé. ucftitum eftc.nouillime cruyyeioâai quod eft compofitum cftc quodammodo : ut lt;alefacerc.ftare.irafci.Scdex his oïbus prima qttuor ad ftatus pertincrcZ

trails eadé rofcia diz cifa Rofcio othone tribuno plebis: q ca tulit»Cauebaturaüt ea lege ncquism pri mis quatuordecim ordinibus fedcrctiq céfum equeftré nq habereuhoc eft qua dringenta feßertia» Quod fiqsea fuma pofTidcns de fpeda/ culis fuilTet excita/ tus : iniuriarû cum , , cxciratore agere po terar» ovo-iào-quâ Plato elTcntiam uo C3r»Cum Plato no/ minibus latinis nu/ afit ufusiuidef era dendustut loco eius Plautus reponatur»

-ocr page 108-

Liber

NaPlautus guisdure eénna uocar:quâ græ ci ovo^iàvdicûr:urili bro primoété didû.

In q deaio»corpcex ^pofiris qraf» Corru pre fic legif.Emédare âthoc mô amp;nbsp;extra po fins» An is quenodu addiéla é mfpepir fer uus fit natus»N5 pn/ Cula ne fenfû côfudal uferadenda : ut Icgaf An is qué dû addifla émf.Addiétiâtdicûf g ad tps fe creditoriba uédûr» Vnde é titulus apdiunfcorultos De i i4®'^'ÔP®gt;9PCut P'èr35 alia uuigus k/ guleoÿcorruprc legit deTdie adie(3ôe:qa q dé grande fhgitiu cft» Tps iteßiqa xexipov appellat» KaipeKT larie occafio df» Huicillc fubucif in peftiïentia comcfraror»Thcma é dcclamaroriu» Accufa rur»n»quida qpin pefti lenua tag malo publié co gaudeat indulgear comporariSibus atep cbrierari. ComefTaror autcm a comcflari qd grcecae Ko^ogeiv dici rur:dcduci uideGCo/ mos »n»deus lafeiuiæ arg t ebrietatis» Hïc cft adulter loris cæfus uelfamenccatus»Hacc

utmnti

marena »adultcrû»n»î adulrerio dephenfum îterficere liccbar. Qui damadulrerum loris uerberauit ucl fame eu pire eoegittaceufaf çp côtra legem fccerit Lex»ngt;pcrmittiradul/ ' terum cnfe intcrfici» crtpopKCCcr tpyov uo car»hoc eft cam ope^» ocepopnH nâ(^ caufa.ep yovopus df» Neep i tercft unu q ftatu faci at an nullû»Quis lfa s afcripra cft legendû»

cetera ad quoldâ locos argumétoy uidet ♦ Aliinoue cleméta pofucrut pfonaiq de aio ♦ corpore.ex ^pofiris querat :quod prinere ad cóiedtu/ ræamp;qlitatis iftrumcnta uideo.tépusquod ypovovuœâr.cx quo qux flio.an is que nudû addióta é matcr:pepit:fcruus fit natusdocus ude có trouerfia uidct .an fas fuerit tyrânû téplo occidcie.an exulaucrit.q do mi lamit.Tepus itc^quod Kaipovappellat.hac at uidcri uolutfpecic if lius teporis:utæftaté uel hycmé.Huic fubiidc' ’ille i peftiletia corncHa/ tor. actum.i.TTpo^iv quod eo refei ut.fcies comileritian ifciesjieceflitate an cafü.amp; talia.Numcrû q caditifpcm qtiratis . an Thrafybulo trigita premia dbeat :q tot tyranos fuftulerit . Cam cui plurimæ fubiacéi litcs: quotiés faclu nó negaf : led qaiufta rónc furfaclCi defédit . Tponov cu id qdalio mó fieri licet:alio dicic factu.hic cft adulter loris eæfustuel fa me nccatus.Occafioné ladto^:qd éaptius q ut ucl iterpretâdû : uel exé plo fit demoftraduaame detpopjucter epyov uocant.Hiquoq? nulla qóz né extra hæc putât.Q_uidâ detrahunt duas ptesmumc^cÄ occafióc: Si q')illo qua:dixiraCtu fubiiciütres.i.Trpocyjuaquot;Tocqua:nc prxtenïTe ui/ derer:latis habui atagcre.cæteçi his nee ftatusfan's oftêdunce oéscónne ri locos credo:quodappebitdiligétius legétibusrquæ de utraq? re dicai Erut.n.plura multo q qua: hisekméris eóprehédunt .Apud plurcs au/ élorcs lcgi:placuiflc qbufdâ:unû oio ftatu cé coiecturale. Sedqbus pla cuerit:ncq:illi tradiderüt:nec ego ufq repire potui.R^óné tamêhac fecu ti dicut iq- rcs oés fignis colligütur quolibct.qlitatis quoq; folu ftatu fa ciattqaubiep qhs fit cuiufep rei natura quæri pót.fcd utrocuq: mó fcq/ tur fuma confufio.Ncqjitereft unu qftatu faciat:an nullü:fi oés caufx fint códirióis ciuldé.Cóicftura dida é a cóicctu.i.dircclóc qda rónis ad ueritaté:üdeena fónioip atq? gium,iterpretcs coniedtores uocamus. ap pellatu tarnen eft hoc genus uarie ficut i fcquétibus appebit.

Q uot Si qui ftatus.

f Verut qduos ftatus faccrét.ArchidemuscóicCturalé Sifmitiuu exclufa qlitate.qa fic de ea qri exiftimabat:qd cétiniquu.qdinz iuftu.qd dido audiété nó eé:qduocat de codé Sialio. Huic diucrfa Icn tétia eo^ fuit:qduosqdé ftatus eé uoluerüt:unu ificialé.altc^i lundicia lé.Inficialis qué nosdicimuscóiedturaléicui ab ificiadonomé alii i toz tu dcdcrut.aln i ptérqa accufatoré coiedtura reu ificiatióc uti putaueft:' luridicialiséqiiKaioÂoyiKocr græce df.fcd quéadmodû ab Archide mo qlitas exclufa érficab his repudiata finitio.Na fubiciûteâ iuridicia litquxréduqj arbitrâqjnuftû ne fit facrilegiû appcllari:qdobiïciat . uel furtu.uelamétiâ.Q_uâ iopinióe Paphilus fuit.Scd qlitaté iplura ptiz tus é.PIurimideiceps mutatis tatu noibai ré de q nó cóftet Si i ré d qua cóftct.Na cftuerumecqiliter fieri pót:q ut autcertu fit fadtu eé qd : aut 02fif»fi nóe certu coicctura fit.fi certuéucliq ftatus.Na idé dieft Apol lodorus:cü qftionem aut i rebus extra pofitisrqbus conicédura explica tur;autin noftris opinionibuscxiftimet pofitam:quorum illud Trpocy jülCx'TiKov hoc TTepi EVVoidcr uocat.idemque anopov Si ttpoAhttTikov

Quænc prenfleul-' dcret:fatis hui artige/ re»Viderer apte legêdu cc eóftat» Vnd«tfónio^ arep oium iterptes conieflores uocamus»Loco oium apte ominü élegêdu ah omie boe é auguridrQuoji iUd Ttpayzroc'ïiKovihoc Tttpi gweiao ’ uocat irpay.ua'TiKoy


-ocr page 109-

Tertius

dicunt:amp; dubiü SCpræfuptu fîgnifîca^.de quo liquetJte Theodomsq de eo an fitid ^ de accidedba ei qd êcófteta.zsgpiouo^iaœ KaicruupSef5H K0 Tcövexiflimat quæn.Nâihis oibus prius genus cóicóturam habet: leqns reliq,Scd hxc reliq ApoIIodorus duo uulteé qlitatê:ÓC de noie»i» finiaua»Theodorus qd.qle.qtu.ad ahqd.Sutq SC de codé SC de alio mó qlitaté efïcanó finidoné uelint.In duo SC Pofidonius diuidit:uocé SC res In uocequæri putatan fignificet qcq.multa.quo mó « rebus cóieólura: qdKdTocioamp;HO-iv uocatqhtatem ócfinitioné:cuinomé dat kcctêvvoicxv amp;nbsp;ad aliquid:üdc alia diuifio e.alia eé IcriptatóC alia ifcripta.Celfus Cor nelius duos SCipfe fecit flatus generalcs«an fit.quale fit . priori fubiecit fïnitioné:qa æcp qratur«an fit facrilegusîq nihil (c fuftuliflè de teplo di cittSC q priuata pecunia cófitet fe fuftuliflè.qlitatê i rem SC Icriptu diui dit:Scripto qtuor ptes legales exclufa traflatióe»qtitaté SC mentis qóncs coiedturæ fubiecit.Eft étalia iduos diuidédi flatus ró:qux docct: autd fubftatia cotrouerfia eé:autdc qlitateJpfaporro qlitatetaut ifumogcz here cófifterc:aut i (uccedentibus«de furtana eft conicétura«quæftio»n» traslat' ’rci.an facta fit.an fiat.an futura fitJnterduena métis:idq; meli as g quod iis placuit:q ftatu eudé fadi noîaucrût:tanq de prcterito tan tum:óC tatum de fadfoquxrcret .pars qualitatis:quæ eft de fumo gene re raro in iudiciu uenit:quale eft id ne fît honeftû:quod uulgo laudatur. Succedentiû at aliæ de coi appcllatióe:ut fit ne iàcrilegus : q pecuniam priuata ex téplo furatus eft:aut de re denoiatatubi SC fàélu cflc certu eft nec dubitat qd fit quod faélu eft:cui fubiacét oés de honeftis.iuftis.uti libus qónes.hisetiâ cxteri ftatus cotincri dicunt :qa SC qtitatismóad cô kólura rcfcraóut maior nc ibiqtcrra.móad qlitaté.qta pœna quépiâ qto uc premio fit affici iuftû.SC trâflatio ucrfet circa qlitaté SC deffinitio ps fît trâflatiôis.Q_uietiâ côtrariæ leges SC rôcinatiuus ftatus.i. fyllogif mus SC plerûq: fcripti SCuolutatis æquo nitât^ :nifî quod hic tertius anz quâdo côicdurâ accipit.qd féfcrit legis côftitutor.Âmbiguitatem uero fp conicélura explicari neceftc fit.quia cû fit manifeftü uerboip duplicé eflc itcllelt;ftu:de fola qua:rif uolûtate.A plurimis trcs fût faéli generaz les ftatus:qbus SC Cicero i oratore utit .Et oia quæ aut i côtroucrfiâ : aut îcôtétioné ucniât côtineri putat.fit.ne.qd fit.qle fit : quoçi noia aptiora futtqut dicéda fint.Idé Patrocles fétit.Tres fecit SC.M.Antoniushis qui dé uerbis.paucæ res fût qbus ex rebus oés ofones nafeut .factu.non faz lt;S^ùs.iiuria.bonû.malû.Scd quoniâ qd iure dicimur fccifle:non hûc Iblu inteneétû habettut lege:fed illu quoq; ut iufte feciftë uideamunicz cuti Antoniu aptius uoluerûteofdé ftatusdiftiguerc.Itaqj dixcrûtcôicz (fturalé.legalé.iuridicialé.Q ui SC Virginio placcnt.Hoçz deide feccrût fpés:ita ut legali fubiicerent finitioné:8C alios q ex fcripto dicut .Icgû cô traria^.quæ âtinomia df:5C fcripti SC fnîæ uel uolûtatis.i. KaTa pUTOV Kcti oamp;iocvoiotv.SC metalepfînnquâ nosuarie tranflatiuam.tranfumptiz uam.tranfpofitiuam uoeamus.crùÀAoyier àxov qué accipimus ratioci natiuû uel colleétiuu.âbiguitatis:quæ àjuq)ip)OÂid noiat . Q^uos poz fuitqa SC ipfî a plerifqt ftatus appellat' ’.qbufdâ legales potius qônes cas dici placuent.Q^uattuor fecit Athcneus ^trepticé ftafin uel pmethyz

‘dfdf negotiale»îçgpî/ Ewoicfaquot;.Ad uerbû «i terpraf circa opinio/ ncs:8i fnias. Idemç entopov amp;nbsp;KpoAH'; Tt7iKov dicunt. otTro/ pov dubium wpoÄH TOliKov ,ppne trailer/ tut præfumptû.Vndc amp;nbsp;TrpoÂHŸ«^ præfu/ ptio interpretari pot» lté Theodorus q de co an fit SC de accidêti bus ei qd c cÔfter.uzse pi oucrioccr kocî aux)./ (bepjHKoTôv ce legaf nôéîTËpioùtfiacr Kai lt;J'uaip)tß)HKo 'Tovgt;hoc eft de fubftâtia amp;nbsp;acci dentibus» In noce q ri putat an fignificet q quia multa.Nifi com gaf hic locus : fenfus nô percipictur » Quid ergo loco qui amp;nbsp;qua loco quia Icgarur.ut fit.An fignificet quid qmulta. Rebus co/ iefluram quod Koclai oSfleriv uocat» Ad uer/ bum tranffertur fecu dum fenfum.Conic/ dura naq ifub alique fenfuum cadit. Cut dat nomen kocTevvo/ iocv hoc eft fecudum opinionem» Qui 0CI uirginio placent. Vir ! gimus hic auftor fuif le putatur rhetprico/ nimad Hcreniu : qui falfo Ciceroni aferibü tur.Ibi enim hæc ea/ dem eft ftatuum diui fio : qua: fi Ciceronis effet : ei ccrte a Fabio afcribercturgt;Mihiaii/ tem ne Virgimi quiz dem effeopus illudui deturitametfi his Fa/ bii uerbis motus id dim afferuerî.Quæ enim Virginii fenten/ tia alibi a Fabio alle/ ?atur,in rhetoricis ad lerenium non inue/

nitur.Korra pH’Tov Koi AicevoiaVihöe eft fccundum dictum amp;nbsp;uoluntatem. Qua/ tuor fecit Athene/ us TtpÔTpratiKHV

-ocr page 110-

Liber

jocrfiv Ufl Parmeticé hoc é exhorrarorium datum ano Tov-rtpo 7p£Tr£iv hoc ert ab ex horrandc^Parormeri ce âtélegédû gt;nbsp;Na Ttcf pôpxiH uKH df côcita tiua afro 'Toutrâpop 4Xav hocc abîpellédo ud côcitâdok Quia fuaforiæ ê propnus» Quia Ira expunda le

cêii.exhortatiuu:^^ fuaforiæé^priuso -ùvTÊÂiKAv^ côicdlurâ fi|pifî cari magis ex iis quæ fcquût :q ex ipfo noie appareatuzsotAAetK-nKHV ca finitio é.muratióc.n.nois cóftatuundicialc cade appellande græca: qua carten ufqs.Nâehr dixi multa i noibus difTcréna. Sût quzsaAAa KTiKHV traflanöne exinimettfecuti hac mutatidis fignificationé. fceeft alii totidé ftatusded alios.an bt.qd fit»quale fit.qtum fittut Cæcilius óC Thcon.Ariftoteles irhetoficis etia ficoé opus diuiditiueritatet amp;nbsp;pete datac Fugiedatquod é fuaforiætôC de codé atq; alio ptiedottamead bate puenit»aniÎÉî^.quaIe,quâtûtôC qmultû fit quærendû putat . Quodâ

. nbsp;nbsp;nbsp;_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tamc loco fjniridisquoq; ui iteHigittquâdo dicit:quædâ fic dcfédi.fiidu Sie^^ig^Sru ' ^’‘^^ ”° furtû feci.pcunîtfed nô iiuriam feci.pofuerat Ôd Cicero ilibris rhetoricis.faCdi.nois.generis.aCdidistuti fadlo côicdluraa noie fmitiod genere qlitatisa adtide lus itclligcrct iuri fubiecerat tranflationé» Veçi hic legales quocç qônes alio loco traddattat fpés adtidis. Fuerût q face/ rent qnq; côicdturâ»finitioné.qualitaté»qtitatem«adaliqd. Theodorus

ctuvifAikh atro Tou ctvvteAeiv ' df qdofer re Ôé .pdeHe fignificat CÔferuntn✠caufæ: fed nô ncccfîario pro bat côicdtura’tUTTccA'' AèKTiKttvgt;ea finirio é» UTtaÄÄaKTiKH df ai/ tcrnatiua cfiTo 7oû u TraAAalTEKv hoc eft altcrnâdoar^ muta/ dogt;definirio n✠mu tarione noîscô(tat:ut hÔéaial rôalcJdé nâ/

Îp é alal rôaicqd hÔ» undicialé cade appel lanôe græca q cæteri ufus. AiKaiAoyiKH nâq r lundicialùab of bus df» Vrichic lega les quoŒ qônes alio loco tractat arfpecies actÔis»ut loco at pti/ culælegëdûcé coflat Hoc at f pritioiba ora torus legif. Et c0pa none amp;nbsp;rraflarionem CUIUS ab hoc nouum nome lucró eft aiêTct Çarfio-mouû tâq 1 fla tu alioqab hermago ra îrer fpés lundida/ les ponittufirarû Hic locus ira erroriba fca/ tenut mfiemedet : in telligi nô fit.Hoc aût môufpoflé emédari fi n ab hocifcd adhne amp;nbsp;loco tâqlegaf mq» amp;nbsp;fi hoc amp;nbsp;î afenbâf» ut legamus.Et tranp lationé cuius adhuc noménouü fuctu eft

tu fit.ad aIiqd,Hoc ultimû maxîe i côparatîo genere uerfari putatt quo niâ melius ac peiusunaius Ôd minustnifi alio relata nô iteHigund « Sed î illasquoq; trâflatiuas(ut fupra fignaui)quæftidcs îcidût.an huic uisagé di fittuel facere aliqd edueniat.an côtra hûc.an hoc tpe.an Gc.Oia.n.ita refcri ad aliqd necefle é»Alii fex flatus putât.cdiedlurâ quâ gencfin uo/ eänSd qualitate amp;nbsp;^prictatért.iÂioTH 'ïatquo ucrbo finitio oflendit «Ôd quâtitaté quâ cc^idv dicût.amp; côpationé amp;nbsp;trâflationétcuiusabhoc noT^^^ uû nome luentu eft xiSTCcÇcfœicr nouû tâq i flatu aliotq ab Hermago/ ra iter fpés iuridiciales pomt ufitatû,Aliis lepte elfe placuitta qbusnec trâflatioî nec quâtitastnec côpatio recepta e.Sed i hoi^ triû locû fubdiz tæquattuor legalestadiedlæq^ illis tribus rónalibus.alii pueneruntufqj ad odlo trâflatide ad fepté fupiores adicdta,A qbufdâdeide diuilâ roc: ut flatus rônales appelîarét quæfliôcstquêadmodû fupra dixi legales. In illis de red his de fcripto quærcrec «Q _uidâ Îdiuerfû hos flatus ce • il las qônes maiuerût.Sed alii rônales très putauerunt.an fit.qd fît. qualc fit.Hermagoras 'fbIû quattuor.côieôlurâ.q)prietatc.trâfIationc.qualiz tatétquâ paccidétta.i.KccT«a-ujuip)6p)HKoar uocât.hac iterprctationc.an illi accidat uiro bono eé uel malo.Hâc ita diuidit de appetédis Ôd fugié distqua: é ps deliberatiua.de pfona.ea ollédit laudatiua.negocialé quâ pragmaticen uocatîi qua de rebus ipfisquærif ’remoto pfona^ côplcz xutut fît ne libertqui efl in anèrrione.an diuitix fuperbiam patiantur. an iuflum quidtan bonum fit.iuridicialemti qua fcre eadem t fed certis defliatifq; perfonis quæraturtan ille iufle hoc fcccrit uel bene . Nec me fallit 1 primo Ciceronis rhetorico aliâ ce loci negocialis iterpretationé: cum ita fcriptû fit negocialis eflti qua qdiuris ex ciuili more Ôdæqtate fîtteôfîderat tcui diligétiæ præeflè apd nosiuris côfulti exiftianc .fed qd

jtwTâçaaicnnouû îq îhoc flatuJn alio q ab Hertnagora iter fpés iuridiciales pôit :ufiratûgt;Mctaflafis nâ^ A ponar p trâflatôe nouû énomc:ut Fa»fétitJMâ trâflatio a græcis fere df BjÉ'TàAH'pio’kSin.p rcmotôe crimis q éfpes iuridicialis anùptiuærnomc é ufitatû.Vt fit ne libcr:q é i airertiôe.Hocé An is d cuius libtate côtédifiu dicio fit liber qdiu durât iudiciû»Affertio»n»dfiudiciû de alicuius libertate cÔflitutû»Q ucro liberalis uocaf»

-ocr page 111-

Terhus

ipfius Je ns Îibrisiudicfu fuerit:fuprà Jixi.Sunt.n«ueîut regefix in hos tómcntailos : quos adolcfccns deduxerat fchob : amp;nbsp;fiqua ellfhis culpa tradétis e : fme cu mouit:quod Hermagoras pria i hoc loco pofuitcxéz pla ex quxflióibaiuris: fiucqdgrxd TrpocyjudTiKovCT uocatiuris fter prêtes » Sed Cicero qdcm pulcherrimos illos de oratore fubftituit * Idcoqjculparitanq falfa prxcipiat : nó potmosad Hermagorâ.trâflati one hie primus oium tradidit : qq lemina aus quedâ citra noméipfum

K tansiquâ ipfe uocat kcxtcx pHTOV xaivt3£^aip£cnv .i» diclû amp;nbsp;excepti/ onemtquoæ prius ci cû oibus cômunc efl: exceptiôis nomen minus ufi tatû.rôcinatiuû»âbiguitatis.legum contraria^: » Aîbutius cadé diuifioz ne ufus detrahit trâflationé fubneiens eâ iuridiciali ♦ In Icgalibus quoq^ quxibonibus nullû putat eé q dicat rôcinatiuus • Scio plura iuenturos adhue q legere âtiquos Hudiofius uolêt ♦ Scd ne hxc quoq; excederint modu uercor*Iplc me paulû i alia q prius habucrî opinione nûc elle cô fiteor ♦ Et fortailè tutifîîmû erat mû famæ fludenté nihil ex eo mutarc: qued multis ânis nô fenfifle mômeçt etiâ approbafle ZSed non fuftinco eé côfcius mihi dilîîmulâti i eo præfertî opc:quod ad bono^ iuucnû ali quâ utilitaté côponimusn'ulla pte iudicii mei.Nâ amp;nbsp;Hippocrates claz rus arte medicinx uidet honelliflimc fcciflè:quod quofdâ errorcs luos ne pofleri crrarét : côfedûs c.M.Tullius nô dubitauit aliquos fuos li C Bros iâ cditostaliis podea feriptis ipfe dânarciSicut Catullû atqj Lucili rum:ôd hos ip(bs(de qbus mô fû loeutus'lartis rhetorices,Eteni fupuacuz us forte i fludiis longior labor:fi nihilheeret meliusinuenire præteritis. Ncq: tamé ex his qcq qux tû prxcepi fupuacuû fuit. Ad eafdé.n.pticu las hæc quoqr qux nûc præcipiâ reuertét . ha neminc didicjfîcqjœnite affCoHigcf tâtû eadé ac difpocf paulo fignificâtius conor:oiboât fatifz Taélû uolomô me hxc Icrius demôltraic alns:q mihi ipfi pfuaferhSceû dû plurios audores feruabât tris rônale flatus côiedurâ ♦ finitioné. qli tatcm.unû legalé.Hi mihi flatus generales erât.Legalé î qnq; fpês pne; bar.feripti ôd uolûtatis.Icgû côtraria^.colleôtiuû.âbiguitatis. trâflatio nis.nûc qrtû ex generalibus itclligo poflc rcmoueri.Suflicit.n.prîa di/ uifio q dixîus alios lcgales:alios rônalcs eé.itanôcrit flatusîfed quxfliz onû gcnus:alioqn amp;nbsp;rônalis flatus eét.Ex his et quos fpccialcs uocabâ: fmoui rrânanonéifrequéter qdé ficut oes q me fecuti fût^memiffe pofz fû^tcflatus.Et îipfis et illis fermôibo me noléte uulgatis:tamé hoc com plexus uix i ulla côtrouerfïa trâflatiôis llatû poffe fpiri:ut nô SC alius in eadé rdc diri uideret' ’.lôq; a qbufdâeû exclufûmeq; ignoro multa trâf fèrrircû î oiba fer caufis i qba cecididè qs formula df f^hx fint qônes.an huic.an cû hoc.an hac lege.an apdhûc.an hoc tpc liceatagcf * Et fiq fût taliatfed pfóx tpa:adiócs;cxtcraqi pp aliq cam traderunt . Ita non e in tranflationc quxHio.fcd in co propter quod tranfferuntur . Non debes apudprxtorem pcterc fidei comiButfed apud cofulcstmaior ♦ n ♦ prxto ria cognitioe luma efl.(^ua:rit' ’an maior fûma fit. fadi cotrouefia efl.

Sf»n»ucluf res geftx ïhos Dmérarios quos i adolefccnsdeduxerat fchola uideogt;gdé hue locù eccorruprû: Sed quonâ paflo emedaz ri poflîr mihi no hqf» nih forte regefix ôi fcholæ uté i uctuflo •. legaf a regerédo hoc é a reponcndo»Quo môutlcgamus ipius Fabii adducor audio/ rirare.q i priore libro fit ait»Vnde fit utdiP folura amp;nbsp;ex diuerfis côgefla oratio cohæ/ rere nÔ ponîrgt;fimiliT/ çp fir cométariispue/ ^op^in quos ea qaliis declamâtibus laudaz ta furrregerûr » Rege/1 flap igf res ft qs uel leI gédo uel audiedo col5 ligimus argiin corned tarios digerfus: quos1 qdem no multu habei re»aucloriratisranscol flat * Talia funtqnue uulgos barbare regi/ flra appellat» Na amp;nbsp;hippocrares clarus ar remedicinapur hone fliiTimcfecine : quod quordâ errores fuos ne pofleri erraret: co/ feffus eflgt;Cor»Celfus fic de Hippocrate in VHi»inqt»A futuns fe deceptu ee Hippocra tes memorix pdidit more»f»magnorû ui/ roßzamp; fiduciâ magna rû rr^z hentiû» Nâle/ uia fgenia qa nihil ha bct:nihil fibi dtrahûc Magno igenio multa g i nihilominus hitu/ ro eôuenirét fimplex ucri errons confcfîîo»

Sicut Catullü arçp Lucillû»Dialogi ft Cf cerôis qnôextâr» Ne qj ignoro multa trâP fern cû îoiba fere eau fis î qbus cecidifTe gs formula dfhxfit q5 ncs»Ex fedo Cicerôis

rhctorico facile appa/ ret gd fibi uelit hic lo

tus» Atg î nfa igt eSruetudinemultis de caufis famtrarius îcidât trânatôcs»Nâ ex çrorus cxceptiôibus muI tx exdudunfadóes:6t ita lus ciuile habemus cóflitutü:utacaufa cadat is g no queadmodû oportct cgerit»


-ocr page 112-

Cognîtonn^fieri nô po tulfhkQui aliü defedit in iudido^it mqr Bfconius Pædianus): sut parronus dr:fiorarorc:aur aduoca tus:fiautiusfuggcnt:aut pfcntiâ fuâ cômodat amj couur pcuraror fi nego/ dû fufcipinaur cognitor fi pfentis cam nouit:amp; fic tuet ur fuâ. TrâHanonô hccquæfiionc de q côten dir orator fed pprer qua c5tendir»Etfi ab ofbus ^ pter legif: mihi tame mi nus felui côuenire utdef* Si»n»tränflatio haberet q fiione ppter qua conten dit oratormimirû ipfa p feeét flatus: qdqdé apte negat Quitihanus»Qua'' re plocoppter uel oibus quæ qdé ego uiderf refra gatibus cxcplanbus mi' hi legendü uidef. Habet *n»quacftioné trâilatio p qua cotédit orator de pri cipali quæflione: qd qdé aperte quæ fequunf exé/ pla indicant* Similiter reâ:c ago»Inrétio accu fatoris ptermifla mihi ui derur afcribéda hocmó» Nóredcagis:qua excipi at depulfro redte ago» Ér go trâflatiuû caufæ géus amp;nbsp;ut côparatiuû Si muz tuæ accufationiSkHic fen fus ut mihi qdé uidef eft corruptus arque iis quæ colligûfa Fabio corrariz ustSitU* trâflatiuû caufæ genuseut côparatiuû amp;nbsp;mutuæ accufatiôis: quæ relario criminis df nô ne utilla pfc erit flatusfqre fie emedâdû puto : ut nô pticula negariua aferibaf acc loco amp;nbsp;copulæ Icgaf: hoc mô»Ergo trâflatiuû caufæ géus nô crut côpaz rariuû amp;nbsp;mutuæ aceufaz tiôis» At.n.fimile cfl illi fus héo»Hypophora qfie ripoftet abiis:q fenriunt tjâflatôné pfe ce ftatû.ex qmâifeflc eolligif id qd dixi:nô negatôné fupiori féfui uel refragâtibus exe plariba afenbédâ» Hæc rurfus iuridicialis cas amp;nbsp;rÔnali pte amp;nbsp;legali cônet

non Iicct tibiagcre mccu.cognitor.n.fien non potuifh.Iudicatio cd: an potuent.nó debuifti interdiœrc;fcd peterc,an redte intcrdiclû fit amDigiftquæ oia fuccedut legitimisquæfbôibus.An nô præfcripn/ ones étiqbus maxicuidet manifefta trâdario eafdem oes fpés ha/ benttquas hæ Icgcs qbus agitur:utaut de noie aut fcripto amp;nbsp;fentêtia uel rôcinatiôe quærat :deide flatus ex quæfliôe onaf ♦ Trâilatio non habet quæfliôetn:de qua côtendic orator:lcd ^pptcr quâ côtéditihoc aptius.Oceidifti hoiem.nô occidi.quæflio an occident» flatus conic ciura.nó é tale.Habco lus adlióistnó habcsîutfitquxflio an habeat amp;nbsp;i'de (latus.accipiat.n.adlione nee ne ad euentu ptinct:non ad cam amp;nbsp;ad id quod ^nuciatiudexînô id ^''pfer quod ^nûciat«hoc illi fimi le éîpuniendus es.nô fum^uidebit iudex an puniédus fit » Scd nô hic erit qua:flio:nec hic flatus»Vbi ergofpuniendus es»hoietn occidifli: nô occidi:an occiderit.honorâdus fû.nô es.nû flatû habetfnô ut pu/ tothonorädus fû:qa tyrânû occidi:nô occidifliîquæflio amp;nbsp;flatus.Si/ milf nô reële ago:nô habet flatû,Vbie ergofnô reôte agis ignomi/ niofus:quærif an ignominiofus fittaut an agere ignominiofo liceatt amp;nbsp;quæfliôes ÔÇ flatu s.ergo trâflatiuû genus caufæ^ fltut côpatiuû ÔC mutuæ accufatiôs.At.n.fimile é illi ius habeotius nô habestoccidifli: reële occidi.nô negotfed ncc hic res flatû facit.Nô.n.fût^ppônes : ali oq câ nô explicabit tied cû fuis rômbusdeeîus cômifit Horatius • foz roré,n»occidit,non cômifittdebuit.n.occidcre eam.quæ hoflis morte mœrcbattquæflio an hcc iufla câtita qualitastat fimilitcr in trâflatio ne,nô habesiusabdicâditqa ignominiofo nô é aëlioJaabeo iustqa ab dicatio aëtio nôcfltquærit qd fitaëlio,finiemusî non licet abdicate fidlogifmusJte caetera p oês amp;nbsp;rônales amp;nbsp;légales flatus » Ncc ignoro fuiffe quafdâ q trâflationé in rônali quoqt genere ponerent:hoc mó» hoiem occidi iuflus ab îperatore.dôa templi cogéti tyrâno dedi, dez lerui tépcflatibus,fluminibus.ualetudieimpeditus,i,nô p me flctitt fed p ilia a qb? etiâ liberius diflcntio,Nô,n,aëlio tranffert : fed câ fa ëlitquod accidit peneioi defenfiôc. Deinde is q tali utit patrocinio: nô rccedita forma qualitatis,Dicit,n,re culpa uacaretut magis qua/ litatis duplex rô facienda firtaltera qua amp;nbsp;faëlû défendit'^taltera qua tâtû reus,Credédû é igif iis quoçt auëloritate fêcutus e Cicero:Tria ce quæ i oi difputatôc quæranf',an fit,qd fit*quale fittquod etiâ ipfa nobisnatura præfcribit.Nâ pnmu oportet fubeflc aliqd de quo âbi git tqd qd fittôCqle fittcertc nô pôt æflimaritnifi prius cfle côfliterit. Ideocp ea prima quæfliotfèd nô flatim quod ce manifeflû: etiâ quid fit apparet,hoc quoq? côflituto nouiflîma qualitas fuperefl » ncc his cxploratis aliud efl ultra,His infinitæ quæftiones:his finitæ contine tur.Horum aliqua in demonflratiua.deliberatiua,iudiciali materia utiqt traëlanf,Hæc rurfus iuridicialis caufas amp;nbsp;rônali parte Si legaz li continet,nec enim ulla iuris difeeptatiotnifi finitionetqualitatc : c5 icëlura pôt explicari,Scd iflituentibus rudestnon erit inutilis latins primo fufa ra^tôé fi non flatim rcëliflîma Ifnea tenfatfacilior tamé AC apertior uia,Difcantigitur ante omnia quadripartitam in omni/'

-ocr page 113-

noh


Tertius


bus caufis cflèrationcm:quam primam i'tucri debcat qui adluws cft»^^m ut a defenfore potiflimum incipiamdonge fortiffimatucndi fc ratio efttfi quod obiiz Cïturmegari potei^roxima fi non id quodôbiieitur faótum cfïè dicitur«tenia honeftifîîma:qua rcdte faclum defenditur:quibusfi deficiamurfultimaquidem fcdiam fola fupereft falus aliquo iuris adiutorio elabendi ex crimine ?quod nee negari:nec defendi poteihut nó uideat iure aólio itcdi.Hïc illc quæftiones : fine aótionis fine trâflatiôis«Sûtenim quædâlaudabilia naturatièd iurecócefla: ut in xii.tabulis débitons corpus inter creditores diuidi licuit:quam legem mos publi eus repudiauitÄ aliquid æquû:fed prohibitu iure:utIibertas teftamétorum»Ac cuiatori nihilo plura ituenda lutta ut jibetdadtû cé.hoc eë Fadtu.nô redte faêtu« lurefe itenderedta circa Ipccies caWé lis oîs ucrlàbifnranflatis tâtu aliquâdo par tibus:ut i cauîîs.quibus de premio agitur.rectc fadlu petitor ^bat«Hæc quatuor


. ludidalis.

Icgendum eefadlc pa ter» Sunt cnim quac dâlaudabi lia natura fed iure co ceflâ»nega none huic ßfui quo/* quedeeffc AmijStm ^»i facile exad mtnehdü fit - . uerfatiua fed parti^ cula colli/


uelut propofita formæqjadionistquæ turn générales ftatus uocabam»in duo ut gaan Aux oftendi genera defcenduncrationalctSClegale.Kônalc fimpliciusedtquia ipfius j^^i^^^ tantum naturæ contemplatione conftatdtaq; in eo fatis efl oftendiflë côicôîurâ, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;—

finitioncm.qualitatem,legalium plures fint fpccies necclîê eft: ^pterca q? multæ funt leges:K uarias habent formas «alla eft cuius uerbis unmur.alia cuius uolun tate.alias nobis cumipfinullâ habcmusadiûgimus.alias iter le eóparamus.alias in diuerfuminterpretamur,Sic nalcuntur hæc ueluti fimulacra ex illis tribus: iz terim fimpliciatintcri amp;nbsp;mixtat^priâ tame facie oftedenriatut Icripti Ôiuolûtaz tisîquæ fine dubio aut qualitate aut cóiedura continet'’:amp; fyllogifmosqë maxie qualitatis:amp; legis contrariæ:quæ iifdë quibus fcriptu amp;nbsp;uolutas eóftat aju(pi(5o Zietqux lp conieëtura cxplicat♦fmitio quoq; utricj gencri: quodqj rc^z : quodz ^ ”ƒp^^ qj Icripti cótemplationecôftatteômunis eft.Hæc oia etiamfi iillos tres ftatus ue ferti Julias' niuntrtamë qa^ut dix^habent aliquid uelut pprium uidëtur demóftranda dilcé quot;*“ ^‘^ l*i tibusÄ pmittédu ca dicerc uelftatuslegales:ucl quïeftiones:uclcapita qUaedam ^uiaj„^ minoratdu Iciât nihil ne in hisquidépræter tria quæ prædiximusquærn At qtû: iquit mre amp;nbsp;qmultû:amp; ad aliqd:ÔC ut non nulli putauerûtcôparatiuos : non eandë rônem ouil^con/ habere.Sunt eni hate no ad uarietatë iuris:fed ad folâ rationcm referendaJdeoqj dïputâ^ lèmper in parte autconieduræ aut qualitatis ponenda funt:ut qua mête;^ quo temporel quo loco.Sed de fingulis dicemus quæftôibusîcu traëlare præccpta


certc non


laudabilia mihi le^ du uidef: quis exem plaria re / pugnér» Id ueroquöd ait Fabius


caufa^:quxftionü autem quæ uelut fubiacëtes ad illud quo indicium continet'’ referun€ ’:fæpeiunacadere plures poUc.Etia credo aliquâdo dubitari quo ftatu fit utëdû:cû aduerfusunâ itëtioné plura opponunt'’.Et licutin colore df narratio nis eu cê optimutque actor optime tueat'’«Ita hic quoq? pofte diciîcû ftatu eë faci ëdü:i quo tuédo plurimuadhibere uiriu poflitorator.ïdeoq^ ^ Milone aliud Ci ceroni agenti placuittaliud Bruto:cu cxcrcitationisgratia cóponeret orationë:cü ille iure taq ifidiatorë occifu Ktamë nó Milonis cófilio dixcritthic etiâ gloriatus fit occifo malo ciuc.In cóiuëlis ucro pofte duos uel tres iueniri:uel diuerfos:ut fiz qs aliud fc nó feciftè:aliud reële feciflêdefédanuel generis eiufdc:ut fiqs duo cri miatucl oia neget.Q_uod accidit etiâ fi de una re quærat aliqua: led cam plures pctat:ueleodé iure ut^ximitatistuel diucrfo:utcu hic teftamcntonlle ^ximitatc nitatur.Q^uotiës aut aliud alii petitori opponif diftÏmileseftê ftatus neceflêë:ut in illa controucrlia teftamcnta legibus factatrata fint.Inteftatorum parcntum li berihæredes fint.abdicatus nequid de bonis patris capiat,Nothusantc légitima


^ utilitäre cômuni re cepta eé P numerabi libus rebj ^baripót» Vtlibcr/ tas tefta / mento^ * Tedaméti fadioinqt ulpianusd teftamétis nó priuati fcdpublici iuris e(l»0^ ideopadtis priuaro/ ru forma eius non leditur»

In duout


-ocr page 114-

Liber

eftedi genera defeendût* natus legitimus filais fittpoft Icgitimumnawstantum ciuisJn ado/ Ego difcedut legcndum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;.- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-.

pure heerH dimduntur»


Inftituro hæredeabdi earn difeeflir» Legcndum eflideceflit hoc eft mor tuuseft» Tres omncs de bonis côtendûtk Aur tres fiér aut omncs ociofi uiden/ tur co® alten expungen^ di» vtCato quadamm oranonc reftatusk Tefta/ turpotius mihilegédum eße uidetur» nbsp;Vteturq

hoc argumcnto»Colligir hocargumento nihil no/ rho nocere fi pofteaqipfe natus eft: legitimus qs na tus non fir.Nam per lege fi folus natus efletmeg jci uiseétquia poft legitimû nSefîct narus.nrg5 filfus poftet haberi:quia ante le gitimum natus noneftet tra® uerbis legis ftari nó poftLt.Videnturautc ob/ fcuriorc huius argumen tatienis fenfus jipterma le appofira incuria libra/ riorum diftinlt;ftiönes»Sic igirur diftinguantur : ut hiduo cum iterrogatio^ ne IcganrunCuius condi tionis erirlt;Tatum ciuisf At qui nó erit poft legiti mum natuskhic eft diftin guédumkFilius ftiic quo/ ^diftinguédum amp;cum ïrerrogationelegcndum* NÛCqaitria genera eau fas diuifi ordiné fcquaf Qqi nó uidet fcquar cflé legcndüpcftudcar Quin tibanOk|ÏAc poriftimum ïcipiam^c generc demo ftranuo idcirco ante alia præcipiT;quod amp;iudicia/ li 8t dcliberatiuotradlatu fit faciliüs ac paucioribuj explicerur» Ét id eius no minis quodaboftétatiSe ducif : ppnû eft * hoc eft TOVETtlÄriKTiKOVkNä Ut paulo ante uidimus : de/ môftrariuû genus a græ/ cis mô eiri^OKTiKov id eft oftétatiuû»mô ËyKo/ nict^Kov hoc eft laudati UÛappellat CÛ igif a nc/ gotiis prfus remouct at/ ^ad auditorc uoluptate

ptionem dare hccar.In adoptione dato redire i familiana liceat.fi pa ter naturalis fine hberis deceiUt.quiex duobus legitimis alterum in adoptionena dcderattalteru abdicauerattfuftulit notlauJnftituto hæ redeabdicato ^Iceflit.Tres omnes de bonis contenduntmothu qnd-^ fit legitimusîgræci uocant:Iatinum rei nomen^ut Cato guog; in oraz tioneguad^teftat^np habemusudeogiutirnurperegrino « Scdad Ppofaû.hæredi feripto opponitquot; ’Iex.abdicatus negdde bonis patris capiatdit flatus Icripti amp;nbsp;uolutatistan ullo naodo capcre poflittan ex uolutate patristan hæres fcriptus.Notho duplex fit queftio : cp poft lcgitimos natus fit:amp;q,nafi antc legirimos natus.prior fyllogifnau habettan p non natis fint habendiZq a familia fût alienati:altera fcri pti amp;nbsp;uoiuntatistnon enina elle hue natum ante legitimû cóucnit:fcd uolutate legis le tuebitur:qa dieet talé fuidetut ^itimus cêt laothus: tum natus: cum alius legitimus in domo non diet . Seriptum quoqj legis exeludct dieés:non utiq: fipoftea legitimus natus nó fit : notho noecrc. Vteturq; hoe arguméto:finge Iblum natu nothum: euius eó ditionis eritftantum eiuisfatqui nóerit poft legitimum natus.filius^ atqui non eritante legitimos natus.quare d uerbis legis ftari nó pót: uolutate ftandum eft.Nee quéqturbetrep ex una lege duo flatus fiz ant.duplex eftata uim duaru habet.Rcdire in familiam uolenti diei turabaltero.Primuut tibi redire liceatxhxres fum.idem ftatus qui in petitione abdieati. Q^uxrit enim an poffitede hæres abdieatus; adueit communiter a duobusuedire tibi in familiam no licet.no. n. pater fine libcris dcccfiit*Scd in hoc ^priaquifq jco^i queftione nix tcc .alter enim dieet: abdicaru quoq: I'ter libros eUc: amp;nbsp;argumentum ducet ex ipfa:qua repellitur lege.Superuacuu enim fuifle prohiber! patris bonis abdicatu:fi eilet numéro alienorumtnunc quia filii iure futurus fucrit iteflati hæres oppofitam cnelcgcm:quæ tarnen id nó efficiatme filius fittfed ne hæres. Status finitiuus: qd fit filius.rurfus nothus eifdem colligit argumentisînô fine liberis pattern deccflifte: quibus in pctitione ufus cft:ut probaret elfe fc filiutnifi forte amp;nbsp;hie fi nitionem mouet:liberi fint ctiam.non legirimi. Cadent ergo in una controuerfiam uel fpecialiter duo legirimi ftatustferipti amp;nbsp;uolutatist amp;nbsp;fyllogifmus:amp;præterea finitio:uel trcs illi q natura foli fut.coniez dtura in fcripto amp;nbsp;uolutate: qualitas i fyllogifimo:amp; qua: p fe e aper ta fimtio.Ca quoq; St iudicatio amp;contincns c in omni gencrc earn, nihil enim dicit'’:cui non infit ratio:0t quo iudiciu referat tStquod re nbsp;nbsp;nbsp;♦ maxime cótincat.Sed qamagis hæc uariant in litibus: amp;nbsp;fere tradi ta fût ab iis qui de iudicialibus caufis aliqua compofuerunttin illam parte diHcrâtur.Nunc qa in tria genera caulàs diuifitordmé Icqi^6jj3l De lande ôt uituperatione.

a Cpotifîîmum incipiam ab ea.quæ côftat laude amp;nbsp;uitupatóe: Q_uod genusuidet Ariftotelcs:atqjeum fccutus Thcophra ftus a pte negociali hoc c TTpôcyjaotTiKHœ rcmouifîc:totaq; ad folos auditorcs relegaHè : amp;nbsp;id dus nominis quod ab oftentatiôe ducitur:

-ocr page 115-

rTeffe

folum rele/ gatur: pro/ prie often ra, tiuû noiaf

Necificias■ eocéqfdaex hoc gencre mafculmas ad fola com pofitas ofte ranoné» Ma terias non mafculmas Icgédd effe nemo nó ui der, Vtgez mru præfi/ de bellorû »

proprium ed.Scd mos romanuscha tri ncgodis Koe mdnus infcruit.Na 52 fuz nebres laudatóes pedet frequéter ex publico aliquooHiciotatq; ex iènatufcóful to magiftraribus fepe mandant:amp; laudare teftem uelcótra pertinetad momé turn iudiciorum:amp; ipfis ettam reis dare laudatorestbcct amp;nbsp;editi in eópetitoresï .L»Pifonem amp;nbsp;Clodiura SC Curionem libri uitupcrationem contincnt:ÓC tarnen in fenatu loco funt habiti fcntcntiæ.Nec inficiaseo efïc quafdam ex hoc gencre matenasad folam compofitas oftentationemt laudes deoçi uirorûcp:quos prio ra tépora tulcrüt»Q uo foluitur quæftio fupra tradata: manifèftuq ^ eft errarc eos:quinuq oratorem didturu nik de re dubia putaueruntran laudes capitolini louis perpetua facri certaminis matcria:ucl dubiæ funt:uel nó oratorio genere tractant i'ut defideratauté lausiqux negociis adhibet Jprobationem : fic etiam illa quæ oftentationi cóponit :Habetitenm aliquam fpecié pbationis:ut q Ro mulum marris filium cducatuc^ a lupa dicat:in argumentum cæleftis ortus uta tur:his q? abicctus in profluentem nó potueritextinguitq? oia fic egerit: ut gcni turn præfide beUorum deo icredibile nó efldrq? ipium quoqjcælo receptu tépo riseius homines nô dubitauerît.Q_uædâuero etiam in defenfionis fpeciem ea dent:ut fi in laude Herculis permutatum cum regia lybiæ habitû:^ impata{ut traditur^penfa orator exeufet.Sed oprium taudis eft res amplificare amp;nbsp;ornaret qua: materia præcipue quidem in deos amp;nbsp;homines cadit«Eft tarnen amp;nbsp;alioçi aia liumeriä carentiû aia»Verum in deis generaliter primû maieftaté ipfiuseorum naturae uenerabimur«Dcinde ppnä utm cuiuflt;p öC iueta: qua:uale aliquid ho minibus attulcrut.uis oftenditur ut in loue regudo^ hominü:In marte bellijn neptuno maris.Inucnta ut artiu in Minerua.Mercurio Ifarum.medicinæ Apol line»Cerere frugu.Libero uini.Tu Gq ab his aóta uetuftas tradidit cómemoraz da.addutena diis honoréparétes:utüqs fit films louis.Additantiqtasmt iisqui fût ex chao.progenies quoq? ut apollo ac diana latonæ.Laudandû in quibuidâ g, genitiimortales«iquibufdam q ?imortalitate uirtute fût cófecuti:quod pietas principisnoflri præfétiû quoq; téporum decus feciuMagis eft uaria laus homi nü.Nam primû diuidit i temporatquodq; ante eos fuit:quodq; ipfi uixcrüt«In lis auté q rato funt fuéli etiam quod éinfecutu»Ante hominé patria ac parentes maiorefq; crût:quorû duplex tradtatuselLaut eni refpódiftènobilitatipulchru erinaut humilius genus illuftraflè fadlis.Illa quoq; interim ex eo q? ante ipTum fuit tempore trabet' ’:quæ rclponfis uel auguriisfuturâ claritaté ^mifèrût,^icut eû qui ex thetide natus eflettmaiorem pâtre fuo futurû ceciniflè dicunt oracula» ipfius uero laus hominis ex aio amp;nbsp;corpore amp;nbsp;extra pofitis peti debet«Et corporis quidem fortuitorumq; tum leuior:tum nó uno modo tractanda é. Nam K pul chritudinem interim roburq; ^fcquimur honore uerborumt Homerusin Aga memnóc atq; Achillcrinteri cófert admiratióimultu etiam infirmitas: ut cuidé Tydca paruum fed bellatorcm dicit fuiHc.Fortuna uero tu dignitaté aftertruti nccuiufg ap tegibus pricipibufq;.naq? é hæc materia oftendendæ uirtutis uberior:tum quo t*Ilaref alf» minores opes fuerunt:eo maiorem benefîciis gloriam parit.Scd omnia quæ exphoiem pria tra nos bona funttquæqj hominibus forte optigeruttnon ideo laudanturtq. haz^ amp;nbsp;parentes buerit quis ea:fed qgt;iis honeftc fit ufus»Namaiuitræamp;potêtia amp;nbsp;gratia cû plu '^^lorefgi gt;^utiiuiriut^dciit in utranq^ partemteertiftîmû faciût morum^xperimentu» ^f^^ onmê ^^J£tgt;imcliorc3_ppter hxetaut pciores fumus.Animi femper uera laus : fednó dubiranoné una per hoc opus uia ducitur«Nanlt;j alias ætatis gradus geftarumcp reru ordiz Ifgcüum eft

deo incrcdi p bile non eet Et

Sit ut legaf' loco eet fenz

fus expofcit

Quod pie tas principis nfi prefenu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,,

quo^tépox nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lAiiAah0

ru decus fez cit, Adulaf

Domitiano Fabius o fe deu uoluit appcllan. ut ex his Suez tonii uerbis clare pater » nbsp;nbsp;nbsp;_

Pari arrogâ Heim laudaho ria cû ^cuz raroßi fuo / rû noie for/ male didaz ret epifto/ Ia fic cerpit

Dominus

amp; deus no/ fter hoc fiez riiubet»Vn de inftitutu poft hac ut ne fcripto q dé ac fermo

-ocr page 116-

crafo aliquando adaer / Jbio» S^ur Menander»

Vino irnriudicanrium Menandro prælarus fuit Philemô comicusair Ma Lcrobius referr»Sed pofte ƒri pluris Temper fecerunt | Menandnq Philemoms ’ comoedias» VtNereaP bellern » Piißinem impu/ dicü a poeris accrpimus» Nirea prima cu i fcripta legcndu en»Nïreus emm ur in tertio THädos nar/ rat Homêrus;corpore fu itp^^^fUnas fcd im/ bellis » Pliftinesautem di cirurTuifle Agamemnon nis amp;nbsp;Menelai per adulte irium pater» Vtmclio | cuius domus folo acqua/ f ta.Hicenim affedatædo 5 minarionisfufpedus amp;nbsp;i ) terfedus fuit amp;nbsp;ædcs dus folo æquatæ» Marcoep inanlio» Hic mâlius quia plerofœ debitorum ære alieno nberaueratiex arce quarn a gallis defenderat fuit diedus.cautumque: nequis ex ea familia Mar cus appellaref» VtPer/ fes in muliçres Samia ini ftitucre aufus dicitur pri »US » Quodnam genus flagitn hue fuerirmondû tnemini me legifle» Fru/ galitas apd Sybaritas for titan odio forcr»Sybaritæ populi calabriae fuerunt luxuriæ ac delicüs maxigt; medediti» Suntciues ii lis:ut hominibus liberis dccorigt;Pro liberis legen/ dum eft libcri»Vtcnim fi lii parentibus funtorna/ mento fic amp;nbsp;ciues urbi^ bus» Eftlausamp;magni' tudo operum »Quidam non percipientes quae dP cercntur aFabio:hücfen/ fum deprauarunt»Puta/ runt enim Fabium hoc diccre Magnitudme opc/ rum urbibus laudi effe: quae amp;nbsp;funtquidem»Sed hoc utnötum pretermit ti rFabius:præcipir^ quo modo opera foieantlau dari quod aperte fequenquot; tia indicant » Qaare ma/

Liber

ncm fequi fpccioGus fuit:ut in primis annislauJarct iJoies: tu Jilci plinx:poft hocopumiJeft fado:^ didto^zq; cótextus « alias i fpecies uirtutu JiuiJerc lauJé fortituJinisnuftiriæîcontinentiæ: exteraç^qj: ac fingulis affignare:qux fccûdû quâq; eaK gefta crût. Vtra fit ante haw uia utiliorcu materia deliberabimus :Ju fciamus gratiora eé aU dientibus:quæ folusquis:autprimustaut certe cu paucis feciflè dice tur:fiqd præterea fupra fpé autexpeétatióem: prædpue quod aliéa potius ca q fua.tépus quod fine hois infcq ttnó fep tranare cótingit: nó Iblu q? uiuétcs aliquado laudamustfèJq? rara hæc occafio é:ut re fcrri po(ünt diuini honorcs:amp;decreta:ut publica: ftatuæ cëflitutæ: Inter qua: cnumeraucri igenioçimonumératquæ fæculis Dbaicnf. Nâqdâ ficut Menander iuftiora poflcroçz qfuæ ætatis iudicia funt cófecuti*Afïerut laude liben pentibus.urbcs coditoribusdcges latqri bus,artcs iucntoribusmecnóiïlïtuta quoq53uctonbus:uta Numa

iuitupatiôe orJo côftabit tâtû î Jiuerfû»Nâ amp;nbsp;turpituJo generis op ©brio multis fuitiSi quofdäclaritas ipfa notiores circa uitia Scinui los magis fccittSó iqbufJatut i Paride traditu étprxdiéla pnicies» 52 corporis^ fortunæ qbufdâ mala contéptûîut TberfitæAtuero qui bufdä bona uitiis corrupta odiu attulerunt»VtNirca ibcllé.pliflmé ipudicu a poeris accipemus.Etanimitoridê uitiatquot uirrutes funt: nee mins qïlaudiboduplici róc tra(ftant'’.Et poft motte obiedha qui bufdäignomia é:ut MeÏiotcuius domus folo æqta.M.q? Manlio :cU! fus prænomé e familia ipoftc^ cxéptu é.èC petes malofó oJimus» 52 écóditoribus urbidïfaiæ cótraxiflèaliq pnitiofa exteris gétc:qlis»52 prins iuJaicx fupftiritióis auchor.amp; Gracoiv leges iuifx» Et fiquodc exeplu deforme pofteris traditutqle libidinistut Perfes i mulicre Sa mia iftituefaufus dicit primus.Sediuiuêtibaquoq; iudicia hoium uelut arguméta fût moç: ♦ 52 bonos aut ignominia ueraeé laudéuel uitupationépbat ♦ Itcreflc tamé Ariftoteles putat:ubi qcq; laudctur aut uitupef’«Na plurimü referttq fint audiétiu mores : qux publiée recepta pfuafio:utilla maxie qua: ^bät:ee icoq laudabit tcrcJant: aut i eo cótra que dicemus ca qux oJcrutata non dubiu eritiudiciu: qdofonc prxcefïcrit«ipfo9 i ctia pmifcéda laus fep» Na ij beniuolos facit.quotiés at fieri potcrit cd materix urilitate idgéda«mius LaccJ mone ftudia Ifaçi qAthenis honoris merebdt «plus paricntia.fortitu Jo.rapto uiucf qbufdâ hóeftd. aids cura Icgd» frugalitasapJ Sibari tas forfita odio fort« Vcteriba romais fdmd luxuria: crime, cade i fin gulis dfia.maxie fauet indexé fibi diceté afletari putat.Idé præcipit ilU quoq; qJ mox Cornelius Celfus ppe fupra modu inuafit: qa fitj quæJâ uirturiba ac uitiis uicitas: Vtenddpxia Jriuatióe uerboç:î ut ptemerario forté'.p pdigo liberale ipauaro pcuuoceus:qux eade et côtra ualét:qdqdé orator.i.uir bous ndq faciet nifi forte coi urilita te Juccret ♦Laudâtquot; ’adt urbes filfatep boies.Nâ p pente é cô Jitor:02 multd au(ftoritatis afïèrt uetuftas:ut iisq terra dicdt' ’orti:02 uirtutes ac uitia circa tes geftas:eaJélt;p i finguIisuHa pptia qux ex loci pofiti

-ocr page 117-

Tertius

one ammunîtione funt.ciucs illisut hoibuslibcri dccori. cft

Jtïo.audorïpcdlan' folct.honorutin téplis»utilitasu£ in muz Jris.pulchntudo uelauctor utrobiq^Eft amp;nbsp;locooi: qualis Siz cilix apud Clceroncmn quibus fimiliter fpem amp;nbsp;utihtatcm ïtucmur,(peciem maritimis;planis;amænis«utiliraté falubri bus«fcrtilibus,Eritena dictoip honcfto^ fadtoruq? laus gcz nerabsærit amp;nbsp;rc^ ois tnodi.Na Óifóni amp;nbsp;mortis fcriptæ lauz des:amp; quoruda a medicis cibo^dtaq; ut nó cóféfi hoc lauda tiuu genus circa folam uerlari honeftiquæftionem:fic quaz Iitate maxime cotineri puto: qq oés tres ftatus cadcrc in hoc opus pofiînt.His quoq; ufû.C»Cæiàré £ uitupando Catone notauerit Cicero.Totü aut habet aliquid fimile fuaforiis: qa plcrunq; eadem illic fuaderi:hielaudari folent.

De fuaibria amp;nbsp;profopopœia*

d Eliberatiuas quoq; miror a gbufdam fola utilitate dcz finiras.Ac fiqd in hisunum iequi oporteret:potior fuif letapud me Cieeronis fentcnria:qui hoc materia: genus diz gnitate maxime contineri putat.Ncc dubito qum ü.qui fût in illa priore lêntcntiatfccundum opinioné pulchcrrimam: ne utile quide nifiquod honeftu eßet exiftimarint . Et éhæc ratio ueriftïma:fi cófiliücontingat fempcr bono^ac fapien turn.Verum apudïperitostapud quos frequêter dicéda ièn tcntia e:populumqj prxcipue:qui ex pluribus conftat indo ólisïdiicernenda fût hxc:amp; iècûdum cómunes magis intelle étus ioquendû.Sûtenim muki.épn ét quxcredunt honefta: non tarnen fatis eadem utilia quoq; exiftiment.qua: turpia dubitarc non pofluntmtilitatis fpecic dudi ^bent:ut fœz dus numantinû:iu2Ûq; caudinum.Ncqualitatis odé ftatu i

quo amp;nbsp;honcftoy amp;nbsp;utiliü quæftio éxóplcóti eas fatis é ♦ Na frequenter in iis etia cóicClurx locus é.Nónunq etia traélaz tur aliqua fmino.aliquâdo ctiâ iciderc poflut legales tradia tus in priuata maxie cófiliadiquandoambigitur an liceat.de coniedlura paulo poft pluribus « Interim cft definitio apud Demofthenedet Haloncfü Philippus an reddat . apud Ciz ceronéïphilippicis.qd fit tumultus.Q_uidf non illa Gmilis iudicialiü quæftio:dc ftatua Scruii Sulpitiif an iis demü po néda fit qui in legationc ferro fût interemptiÆrgo pars deli beratiua qua: cade fuaforia dicit de tempore futuro confulz tat:quæritetia de prartcrito. Officiis conftat duobus fuaden di Kdiftuadêdi.Prohœmio quale ein iudicialibus non ubi ^^g^^’q^ cociliatus é ei quilcp que côfulit.Initiû tamé quod eucjpdebet habere aliquâ phŒinii fpecicmmecenî abrupte^ nec unde Ëbuit icipiendjKquiaJ aliquidïn omni materiana ^'^^^^ primû.In fenatu utiq? amp;nbsp;in conciombuseade ratio: quæ apud indicés acqrédæ fibi plcrûqjcoçr/apud quos dice

gnitudo mihiêradenda üidetunüt legamus « EÛ laus amp;nbsp;opcrû.hoc cft publicofum edificiorum* Eftö: Îocorum.qualis Siciliæ apud Cicc/ ronrm.Quarta in uerrem Ciccro laudar Siciham. His quo^ ufum G Cæfarem in uituperando Catox ne nôtaucrit CiccrokHocin topicis Ciccro notauir.Scripfitautem Cx far in Catonem cuius laudes Cicex ro iam uno libro complcxusfucrat d Eliberatiuas quog ^miror.Dc genere dlibcratiuo ra apte pci pit Fabius:ut médis fublatis nihil expofinoefit opus» Vt Fœdus Nu mannnum.iugumq! Caudinum» Notar funt hiftonac» Nam»GHox ftilius Mancinus in Hifpaniam cox fui contra Numantinos mifTus eii ab hoftibus fuiffet fuperatus : inix quiflimis codinonibus foedus pcrx cuflit:ut reliótis armis atep impedi métis milites abduccrct»Qjjo quix dem fordere ab fenatu improbato: Mâcinus hoftibus fuit deditus»T» autemj^turius amp;nbsp;»A»Pofthumius confulcs cum aducrfus Samnites exercitum duxifïent: apud Caudix nas furcas in infidias a Pontio Hex renio hoftium duce ftrudas icidex runt;utcloco undiqi ßimontibus amp;nbsp;hoftibus claufo minime egrcdi ponenr.Quarc ita depadi funt : ut fubiugum niitrcrentur:amp; cum fin gulis ueftibusabircntdnde ueroiu gum Caudinum fuit appcllatum»

Dct halonefu Philippus an red/ dat » Halonefus qnfiila cft de qua AthenienTes cum Phifippo conteii derunr»Extat autcm Demofthonis oratio quac rtEpi aÄoyvHtfou ifenx bitürcontra Philippum»Nam Ha lóncfus prius fuit ditionis Athcx nicnfium»Philippi uero téporibus a latronibus capta fuit:quos cù exx puliflct Philippus:repetcntibus inx fulam Athenienfibus:quis nó rcdx deret:quod fui iuris earn diccrct ec fadam:daturum tamé fc pollicef» Suadet igitur Dcmofthcnes Athe nienfibusmt non tanq data fumât: fed tanq redditam accipianr»Eft»n» de hoc quæftio.Vtrum cam dct an reddat Philippus» Quid non illa fimilis iudicialium quæftio de ftax tua Scruii Sulpitii ƒ In odaua Phix lippica hæc quæftio a Cicerone tra datur. Na fuadct Ciccro ui Scruio Sulpitio qui in legationc ad»M»An tonium mortuus fucrat; ftatua erf gaf»P»uero Seruilius fentiebat iis g hi

-ocr page 118-

Jenes lande Ifocrates fece-’ rit»Dc landibus eloqueria: folum ïn prohoemio lauda noms Helenæ uerba facit Ifocrates» Et gorgias in olympicogt;Orationem cô^ pofuit gorgias Leontinus de olympico^ludoßi lau/ dibus qui olympicus uoca tur panegyricus» Anidh naos irercidi » Ifthmos dici , turanguda ferra inter duo ^gt; maria fit3»Duo autem fût célébrés, ifthmi thradus amp;nbsp;Achaicus in quo eftur/ bs corinthus»Huncucrop fodere ae ponrinas paludes ficcare ut feribit Tranquil/ lus deftinauir luliusCæfar» Sed mortem præuentus cf ficcre non potuit » Porrum ucrohoftienlê perficit Clau dius cæfara Diuo quidem Julio faepius deftinatû fed proprer difTiculrarem omif wmcircundudo dextra fr oidracpbrachio:amp;; ad in/ troitu m profundo iam fa/ lo mole obiefla : quâ quo ftabilius fundaret : nauem ante demerfit : qua ma /

- Mnmni ftamakefle penerf dum fn bcnjuoIentiæ.Nec mirû eu cria m panegyridspetatur aux lïfenlr^nrcrfcaîJ^tîn^S à'enriu-fajioKulM emolumcntu non urilûarealiquaîfed m fola lai| de côfifHt.Arjflotclcs quidé nec fine câ putat amp;nbsp;à noftra amp;nbsp;ab ciu^ qdinêntiet:pfonaduci frequenter £ côfilns exordiû : quafi mutual? ribus hæc nobis a iudiciali generemônunq euâ ut minor res maior ne uideatfJn demóftratiuis ucro prohœmia eé maxime libera exi/ ftimat»NaóClógc a materia duci hoc:utin Helenes laude Ifocrates! feceritÄ ex aliqua rei uicinia:utidempancgyrico conqucrit:plus hoiwriscorporum.^nimorujrirtutibus dari,Et Gorgias £ olym/ pico laudas eos.q primi tales £ftituerut cóuétus:quos Iccutus uidez licet Criipus Saluftius in bello iugurthino amp;nbsp;Catilina: nihil ad hi/ florid ptinetibus principiis orfus e«Sed nue ad fuaforidcin qua etia cu ^hQEmio utcmur:breuiore tame0i uelut quodd capite tantum amp;initio debebimuseé cótéti.Narrationé ucro nuqcxiget priuata deliberatiocius dutaxat rei:de qua diceda (h£a eft:qa nemo ignoZ rat id de quo cófulit.Extrinlècuspoflut pertinentia ad deliberarioZ né multa narrariJn cócionibus fæpe eft etiâ illaquæ ordiné rei do cet neceflariaad affelt;ftus:ut quæqr maxime poftulabit. Nâ amp;nbsp;côci tanda amp;nbsp;Icnienda frequéter é ira:5C ad metû;cupiditatêiodiû:côciA liatiôem impellendianimi.Nônnnq etiâ mouenda miferatio fine ut auxiliu obfcflis fcrat luadere oportebittfiue fociæ ciuitatis euer fioné deflebimus. Valet aût in côüliis auedoritas plurimum. Nam ÔC pfudenriflîmus cflé haberiqj ôe Optimus debet:qui fentétix fuX; de urilibus atqj honcftis credere oês uelit ♦ In iudiciis enî uulgo faS; habetur indulgere aliqd ftudio fuoxôfilia nemo é q neget fteundu mores dari.Grecoiy qaem plurimiomne hoc ofticiu côcionale cfle,

gnus obelifcus ex ægypto fuerat aduedus congeflifty pilis fuper pofuit altiflîmâ

tumman exemplum alexâ drini phari ; utad nodurz

iudicauerunt:K in fola reipublicæ adminiftratiôe po(ùerût.Q_uin K Cicero £ hac maxime parte uerfatur«Ideoqj fuaiuris de pace.belz, lo.copiis.opibus.uectigalibus;hæc duo præcipue nota elle uoluit uires ciuitatis amp;nbsp;mores:ut ex natura tu ipfaiy rerû : turn audiétium, ratio fuadédi duceretur.nobis maior £ re uidct uarietasmam SC co/

bis» Hinc rhetores fuafp/ riæ argumentum fumpfc/ runt»Diffuadét cnim Aie/ xandro :ncoceanum tranz fire animum inducar» Fcre autem omnés banc trada/ uerunt quaeflionem » Etiâ fi nauigari poflet oceanus nauigandum non eflcgt; Hu lus uero fuaforiæ diuifio /

nos ignés curfum nauigia

dirigerenr» An Alexan/

’ 'fit *inumrarœ ^ A°exand« lul^tium Si cofiliorum plurima funt genera* ' Q^uarc in luadendo * cum ex fententia Democri Sé difluadendo tria primum fpeélanda erunt.Q^uid fit de quo de/ cfle mundos ac/ Übereil »g fint q deîiberent*g fit qui fuadetJ^em de qua deliberatur _Sdimd?£grare œqpi?^ auteertueft poflç fièri»aut icertmSi £certum hæc crit quæftio Ibla TVndeluuenans» Vnus pel/ aut potentiftîma.fæpe en£ aceidet ut prius dicamusme fi poflit qdé, Jeo luueni non fufficit or/ flerireé faciendum«deinde fieri non poflè«Cum autem de hoc qua: ritur côieélura é«an Ifthmos intercidi-an ficcari palus pontina « art portus fieri hoftiæ poflit.an Alexander terras ultra occanû fit inert turus.Scd £ his quoep quæ côftabit polie fieri côiedura erit aliquâ do:ut fi quæraf’ »an utiq j futuru fitmt carthaginé fuperent romani«, ut redeat Hânibalifi Scipioexercitû iafricâ tranftulerit.ut feruent fidé famnites fi romani arma depofucrint.Q uxdâ amp;nbsp;fieri pofte Si, futura eé credibile eftifcd aut alio tépore.aut alio loco.autalio mó»

nés colores mulrafquefcn/ ubicôieefturæ nô erit locus:alia funt intuenda«Etprimû:aut .pptet' tentias Seneca litten?cô / £pfâm rem 4e qua fententia: rogancurcöfultabiljurtaut ^pter alw®'

-ocr page 119-

Tenius


mendauir. Délibérant patres confcripti an ftipendium militi conßituant«hoc quoque thema dehißoria fumptumgt;Nam ut in quinto narrar»T»Liuius:Scnatusad conciliandos fibi plebis animos decrcuinut miles de publico ftipendium accipcret:cum ante id tempus de fuo quifque fundtus eo muncrc cHctkNihil accepta unqapIebc tanto gaudio traditur»Concurfum iraquead curiam efle» prachenfatafquc exeuntium manus amp;nbsp;patres uereappcllatos» An Fabios dedantgallis bellum minitantibus»Hæc materia declamatoria una cum alus de quibus hoc loco meminit Fabius de hiftoria fumpra eß»Nam Romani ut narrat in quinto Li^ uius:trcs Fabios Clufinonim roga


interuenientes extrinfecus caulas»propter ipfam délibérant *p»c.an ftipendium militi conftituant.Hxc materia fimplex erit, Accedunt caufæ aut faciendi:ut deliberant.p.c. an Fabi OS dedant gallis bellum minitantibus.aut non faciedi.delibc rauC.Cælartan perfeuerct in germaniam ire:cum milites paflim teftamenta fâcerent.Hæ fuaforix dupliccs funt♦ Na amp;nbsp;illic caufa deliberandi efttg? bellum galli minitentur : elle tarnen quæftio poteftdedendi ne fuermtetiam citra hâc de nunciationem:quia contra fas cum legati miffi eflènt prœli um inicritnegemt^ ad quern mandata accepcrant trucidaz rint.Et hic nihil Cæfar fine dubio deliberctmifi propter hâc militum perturbationem.eft tarnen locus qüærédi : ah citra Func quoeç cafum penctrandum in germaniam fucrit ♦ Sep autem de eo priusloqucmur de quo deliberari etiam detraz élis fequcntibus poftet.Partes fuadendi quidam putaucrut honeftum.utilc.neceftariu.cgo no inuenio huic tertiæ Focu« Q^uantalibet enim uisingruat:aliquid fbrtafte pati necefte fitriihil facc^Dc facicdo autem delibcratur.Q_uod fi hanc Uocant neceftitatcmn qua homine^rauiorum metu cogun tur utilitatis crit quxftiotutfiobfeftiamp;impares amp;nbsp;aqua ciz boq^ defèóli de facienda ad hoftem deditionc délibèrent : amp;nbsp;dicaturncceftéeft.ncmpc feqüit : ut hoc fubiiciatur.alioqui pcrcundum eft.ita propter id ipfum non eft ncceftetquia pc rire potius licct.Deniq; non fecerunt faguntinimec i rate opi tergina circunucnti.Tgitur in his quoq; caufistaut de fola uti Iitate ambigctur:aut quacftio inter utile atq; honeftu confiz ftet. At ent fiquis liberos procreate uolcttnccefle habeat uxo re ducere gs dubitatfSi ei q pater uult fieri:liqueat necefte c? f«at^uc in lllinco captus efleupo/ uxor£rcduccndamJtaqpn.ln .,ccorfiluim lt;|UKlr.i» 2Sl£ÖhÄ^Ä Ubi neccflitas elttnon magis q ubi coftat quid tien no polie, claufa inter fc concurrentes gladiis Omnis enim deliberatio de dubiis eft.Mclius igitur qui ter occubuerunt» Si ci qui parer uult tiam partem ÆxerôtawaTOV quod nolhi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;toKLÄ'SXTü/k

nât:qux ut dura uidcatur appellatio:tamen fola eft « Q_uas gatur fenfus expofeit.boe modo li/ partes non omnes in omnem cadere fuaforiam manifeftius 4““t ncceffe cfle uxorem elle du/ j nbsp;j______,4 nbsp;________________cendam.Memo enim de hoc dubi


tiam partem dixcrut2luvotTOVquod noftri poftibile nomi


ell^ut docendum fit.Tamen apud plcrofq; earum numez


tu:ad regem gallorum legatos mi/ ferûnr:qui ci denûciarcnt:ur ab ob fidione tlufii abftincrer. Is cum fu


perbius refpondiffernnitu eft proc/ lium:in quo contra ius gentium Ie gati quoque pro Clufinis arma cc/ perunt arque gallorum regem tru cidarunt.Qa’ reindignati galli re/ da Citato agminc Romam pergen tes : apud Alliam fluuiu Romand


cxcrcitum ddcucrunt: ac nullis re/ pugnanribusurbem totam praeter


capitolium occuparunr. Délibérât GCaefar an perfueret in gcrmanii irc.Hoc in Caefaris ipfius comme/ tariis Icgitur. Qyanralibet enini Uis ingruat aliquid fortalTc pari nc/ ceflc fit nihil faccrc »Procui dubid


hic aliquid de eftxitra quodireger nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

fenfus elTe non poteft»Ad quod.n. c^^znafVinj refcratur iUe infinitus facerernihd


cft»Qi^arcmihi tres hae difliones forfitan funtafcribedemtlegamus nihil facere non fit nccelTctHoc na/ w*n ftt que modo Belarus Si int^e^crit / ienfus»Semperenim aliquid facere poflumus:ac fi nihil aliud : fairem nos met ipfos uira priuare» Deniz que non fecerunt faguntini»Sagun tinorum fidcs in popuiumRoma/ num notior eft; g ut hoc loco fit re ferenda» Nec in rate opitergina circûuenri»Opitcrgini ut refert hi/ uius»GCa;faris auxiliares:cum»G


Antonius Carfa ns legitus bcllo ci/ uili male cotra Podeianos pugnaP


tat:eoquc in confultarionc non uc nier» Tarnen apud plcrofqucea/ rum numerus augetur » Sic quidc legttur»Sed a plcrifque fortaflis re'


rus augeturta quibus ponunturïut partes : qua: fpecies funt partium.Nam fas.iuftum.pium.æquum. manfuetum quo

9Sfc enim funtinterpretan saispov « fquaadhne adiiee/ aim legcrctur. Eft quidam utile re quis eiufem generis uelut fubiiei poliunt honcftati. An fit fed difficilc.paruum amp;nbsp;iniucundu. autem facile.magnum.iucundumfine pcriculo ad quacftio Qu’de legatur ac ilia amp;nbsp;copula


ex


-ocr page 120-

pungatur. Indruendis lu' dis.Pro indruendis legendu eftindituendis » Sedne/ miniadeo.Mcminem legens dueffe confiât» Deformis amp;nbsp;icômoda turbx fiibi non fit confiidatiOkNchicquidé locus mendis caret quis fere non deprehendantur»FaciIe aurem tollutur filoco ibi id fenbafrut legamus Si id nÓ ^^‘'Qü^^ quöque loco fit mihuegenduuidttur» Vt cum fuademus ut bello pu/ nico ferui armentur : Scrui apudprifcos poena capital! a re militari arcebâtur» ut feri bit Martianus quadragefi/ nio de re militari»Abomni militia ïquit Serui prohibé Cur«alioqui capite puniütur Oeteß^ bello punico armari fuere:uocatique uolones qd ultro pro dominis ucllét mi litare» Vtcum Pompeius dcli berauit:parthostan Afri cam.anægyptû peterct»Hoc in Pompeii uira narrat Plu/

params Mïrylxnas ad uxo/ £ rem confugiffenin banc ue/ Ç nit ddiberanonem »utrum Cpatthos»anAfricam»an acgy

pmm pcteret»Tandcm ucro 1ægyprum ire decreuit: ubi Ptolemæi iulTu fuit obtrun

cams» Si fe dedcrit» Di fyl iaba afcripta dedidericeft Ie/ gendum» Idemque contra item legendumeflêfacilccft uiderer» Videndum^quid cofecuturi fimusdd proprer quidiSiequidem lcgitur»fed corrupte ut mihi uidctur » Non enim propter quidcô fccuturi fimusaliquid uidé dum eft in deliberando :fed per quid » ut fi per bellum » per multos laboresgt;pcr ma/ gnam pecuniarû enufioné per cædcs denique noftroße cmiû aliqua urbe firnus po/ tiruri.QiJ^re per quidad qd Cequenua quoque indicant legendum uidetur» Et ani mus deliberâtis non ipfa ho

nem pcrtinet urilitadstqui loci onuntur excontradidióe. Efl qui dem unlctfed difficiIe.paruum«iniucundum«pcricuIolum*Tam^ quibufdam tudeturene nonnûq Je iucunJitate fola confultado: ut fi de edificando thcatromftitucndis ludisJchbereó Sed nemr ncm adeo folutum luxu puto:utmhilin caufa fuadendi feqüatur prêter uoluptatem « Præcedat enim fempcr ahquid neceOè cd^ ut in ludis honor deorudn theatro non inutilis laborumiremiOiOw deformis amp;nbsp;icómoda turbx fi id nó fiat: cófleólatio.óC nihilomius eadem illa religio : cum theatrum uelutiquoddam illius facri tem plum uocabimus.Sæp6 uero Ôé utiIitaté defpirienda eé dicimus: ut honefta iaeiamus:utcum illis opiterginia damuscófiliuïne le hoftibus dedat: qg perituri fintmin fecerint»amp; utilia honcftis præ; ferimus:utcum fuademus ut bello punico foui armetur ♦ SedtaZ: mé ne hic plapéco^edendum éeé id inhoneftu « liberos cni natu ra oéstôCiifdem conflate elemétisîôi fortafle antiqs etiam nobiliz bus ortos dici pót.Et illic ubi manifeftu periculum êiopponenda alia funt periculamtcrudelius etiam pituros affirmemustfi fe dez diderint:fiue hoftis non feruauerit fidem:fue Cæfar uicerit: quo4 eft nero fimiÜus.Hæc aut quæ tantû inter le pugnât : pleruq^ no^ minibus defleéhi (blent.Nâ amp;nbsp;utilitas ipfa çxpugnatur abiis,g diz cunt non folum potiora eé honefta g unlia.Sed ne utilia qdé eflc tarchmgt;Cum cnim ^mpc _ quæ nô funt honcfta«ôC contra quod nos honeftu:illi uariû.ambiz ,us.n Pha,amp;lmaCætelu/ 2où„UW»(ta«W«etbfcgKl^^

bus comparanturutilia:fcditer fe quoq? ipfa:ut fi e duobuseligaz mus in aitcro:quid fitmagistin altergqd fitminus.crefcit hoc adz huc.Nam interim triplices etiam fuafpriæicidût:ut cum Pompe ius deliberauit parthos.an africam.ân ægyptû pcteretJta non tan tum utrum fit melius:fed qd fit optimum quæriôldemep contras ncc nûq incidet i hoc gencrc materiæ dubitatio reitquæ undique fecundû nos fir.Nâ'ubi contradiétioni locus non eQtguæ pot efîq câ dubitandifltéferç ois fuafqria nihpl eft aliud,'^copapatio: uidc dumeç quid confteuturi fumus amp;nbsp;^pter quidmt æftimari pofïit: plus in eo quod pctimus fit cômodi:an ucroieo p quod pçtimus in cómodi»Eftutilitatis Ô(Îtempore quxftio:expedit : fèJnó nue, amp;nbsp;in loco.'nó hie • amp;nbsp;in pfonamon nobismócôtra hos » amp;nbsp;in genere agédimo fic.ÔÇ î mômon in tantum.Sed perfonam fæpius dccoris ca intuemunquæ amp;nbsp;in nobis Si in iis g délibérant fpcéfâda é.Itaqi guis exempla plurimûîcôciliis poflînt:quia facilfime ad côfentî cndum homines ducunf expimentistrefert tarnen quoy auétori tas amp;nbsp;quibus adhibeatur.Diuerfi funt enïdelibcrantiu animi»duz plcx coditio.na confultantaut plures aut finguli.fed in utrifc^ dd fcrcntia:quia SC in pluribus multuminterefttfenatus fittan popuz lus.romaniïan fidenatcs ♦ grxci:an barbari « ÓC in fingulis Catoni petendos honores fuadeamus;an,C»Mario * De ratione belli Seiz

-ocr page 121-

Tettius


pio prior an Fabius Jeliberc^tProîndc intuenda fexus« digniz tasÆtas^ed mores prxeipue difcnmcn dabunn^honefm^/ demjToncftis luadcrcJacilIim^^^ apud turpes reda oprincre conabimurmc uidcamur exprobrare dmerfam uitac feótamteauendumeft«^ animus dchberaris .non ipfa honefta naturatquam illc non rcfpicinpermouendus i fcd laude uulgi. t opinione:âC fiparû proficiet hæc uanitas:fecuturam ex bis uti t Iitatem.aliquanto uero magis obiiciendo aliquos:ri diucria fez ccrint:metus.Nampræter id quod his leuiffimi cuiufqucaius £àcillimctcrrctur:nelcio an etiam naturaliter apud plurimos plus ualeat malorum rimor:q fpes bonorum:ficut facilior cifz dem turpium^honeftorum intclledus eft.aliquando bonis quoq? fuadentur parum decora.dantur parum bonis cofiliatin quibusipforumqui confulucifpedlatur utilitas.Ncc me fallit: quæriatirn cogitatio fubire ponit legente.Hoc ergo prxeipisf* amp;nbsp;hoc fas putas fPofcrat me liberarc.C. Cicero q ita Icribit ad Brutum.Propofitis plurimis quæ honeftc fuaderi Qcfaripofz _ lennSim ne bonus uir qui hate fuadedfminime.Suafons enim eft finis unlitaseius cui quifque fuadecuit redha^iunquis negate' fed non eft iemper redtis in fuadendo locus . Scd quia eft altior quaeftiomcc tantuad fuaforias pcrtinet:deftinatus eft mihihic locus duodecimo qui fummus futurus eft librouNcc cgo qcq fieri nirpiteruelim.Verum interim hxc uel ad fcholarum exz ercitariones pertinere crcdantur.r«rn óó iniquorum ratio noz feendacft:utmeliusgqua tueamur.întenm fiquis bono inhoz nefta liiadebit:meminerit non iuadcre tanquam inhonefta : ut quidam declamatores Sext.Pompeium ad piraticam propter hoc ipfumiq? turpis ac crudelis fittimpellunt . Scddandus illis deformibus colored« etiam apud malosmec enim eft quilq tâ tnalusmtuideri uclit.Sic Catilina apud faluftium loquitur : ut rem fcelcratiflimam non malitia:(edidignatione uideatur auz'- ra fic rdgar Qumtihanum»Dic dcre.Sic Atreus apud Varum.lam fcro inquic infandiffimat iam faccre cogor.Q uâto magis eis quibus fuit cura famæ coz feruandus eft hic ueïambitus f Q^uarc Öd cum Ciceroni dabiz tnusconfilium:ui Antonium rogetîuel etiam ut philippicas: ita uitam polliccnte eo exurat:non cupiditatem lucis allegabiz mus.Hare eni fi ualet in animo eius:talt;?entibusquoq: nobis ua let.Scd ut fe reipublicx ièruet hortabimur. Hac illi opusé ocz cafionemceum talium precum pudcat . Et.C.Cxfari Ïuadenz tes regnu affirmabimus ftare ia rcmp.nifi uno rcgente nó pofz (è.Naqde re nefaria dclibcratïid folum quxrit quomó qmini mu pcccare uidcat'’.Multu refert ctiä: quæ fit pfona fuadentis: qa ante adta uita fi illuftns fuit:autclarius genustaut ætas : aut forma affert expédiationé.Prouidédû e ne quæ dicunt' ’ab coq didpdiflentiâuat iis côtrariâ iumiflîorc quédâ modû poftulât


nefta natura »Honefti pro hoz nedaïut natura honeftâtis ireP ligatur:kgendum eft» Quibusi fuit cura famæ confemâduseft nie udambitus.Aligua rede î quibufdamcxemplanbus lcgi/gt; tur hoc modo.Quibus fuit ali qua cura famæ .Qui cnim ali/ quam famæ curamhabét: hoc ambitu laborânut boni faltem uideantur quis non fint. Vcl au tem pro faltem eleganter ponix tur* Vel quod duplicis eftope ris.Loco opis mihi operæ lege/ dum uidec.hoc eft lahoris* N9 folum enim diceda excogitate oratorcm oportet : fed inuenta quocp fide perfonae accommo dare* De rationc belli Scipio


n#


prioran Fabius ddibercnt.Lic/ rera nexpunda deliberet legen dum efle ne dubirandum eft q dem.Hoc uero de hiftoria fum1 ptum.Nam ut narrat.Ti.Liui'J us controuerfia fuit inter Fabilt; :


urn fid Scipionem: qua ratione□ bellum cum carthaginenfibusƒ foret adminiftrandum * hoc amp;[ In italia nc an in Africa effet ge/ rendum* Et fi parum profiz det hæc uanitas fecuturaex his


utilitatem.Vtilitatc crafa m lit/ tera legendum eft* At red# funt.Obiedio hzc nulla eft niz fi negatio afcribaf hoc modo* At refla non funt* Sed danz dus eft: illis deformibus color*


Probabilem fadi caufam grace! vpaudclatini colorem uocant Vnde apud luuenalem adultcz


re fid cu Ciceroni dabimus con filium ut Antoniu roget » Hæc quoque funtthemata uulgataz rum apud pnfeos declamation num: quarum diuifioncs»fenz tenriæ.atque colores a Seneca fucre colledli»Earum ucro thez mata funt hæc.Dcliberat Ciccz to an»M* Antonium depraccez tur.Deliberat Cicero an fcripta fua eom burat promitrente An tonio icolumitatcm fi feciffer»

Na quæ in aliis liberras ialns Hcetia uocauHinc aperte colliz


-ocr page 122-

/uZ*' A nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gitorlibertatcmïn bonam»Iiccnti

gt;1K*»gt;ji^ ^gfjjm malam accipi partem» unde etiam Terentius » Détériorés Öhihes fumus licentia* Aliquando tarnen etiam in bonum accipi ui/ v detunutapud Saluftium mlugur thino»Romalegatos ire iubct age/ C darum rerum amp;nbsp;quoding! modo componédihccnnam iilis permits Cit»Apud iurifconfuItos quo^hu iufmodi inueniuntur locutiones» Data eft mihihcenna eundi ac re/ p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;deundi» Ideoque longe mihiui/

« dcnf difficillimac^fopopoei3c»pfo popœiæ cÔfidtiÔes pfona^ iterpre can£:qualibus no oratores modo amp;hiftorici fed poetac quoque frc' quentiflime utuntunut Vergilius Sinois perfonam ita eftingit:ut ni/ hilad proditoris mores adiici poP fe uideatur» An eodcm modo co gitauit aut eandem perfonam idu cit Cicero»Induit»c»lictera expuda legendum mihi uidetur» Qyæ ex hiftoriis compofitac certius agétiû nominibus côtinétur»Certis»u»lït/

tera expuntta nemo non uidet effe legendum» Ncç ignoto pierun/ Ç exercitationisgratia poniamp;poc ticas hiftorias»Enim particula mi/ hi huic fenfui deefle uidetur» Supe rioris nanm didi rationem reddit Fabius»Etnmiliter copula eft afcri bed3*achiftoricas»c»!ittcra afenpra Iegédum»hoc modó»Neque enim ignore plerun^ exercicationis gra da poni amp;poeticas amp;hiftoricas»Sic autem legendumefle facile quae fe quuntur exempla déclarant» Vt Priami uerba apud AchiIlem»Pria mi uerba ad Achillem quibus He ôtonscadauer rogat qplene uidcr cupit:legat uigefimumtertiu ilia/ dos libru»Q^ious aut ucrbis Sylla fucrir ufus in deponenda in conci/ one didatura in ipfius uita fenbit Plutarchus» Vtapud Ciccronem pro Celio in Clodiam amp;nbsp;Cæcus ap pius Si Clodius fratcr»illc i caftiga tioncm»hic in orationem morum compofitus aIloquitur»Quiora/ tioncm Ciccronis pro Cælio lege/ rit;facile diiudicabit amp;nbsp;rationem o

prima titrera expuda » amp;nbsp;amorum a littera afcripta eflé legendum»

Vtcum apud Caefarem conful tatio de poena Theodoti Mnitur» Haec quoq;materia de hiftoria eft lupra de qua îcômctariis Caefaris pîura»Theodorusautê rhetor fuit

Liber

Nam quæîaliis libcrtas eftan alüsliccntia uocatur . Et qui/ bufdam fufl'icitaudl'oritas:quofdam ratio mfa ægre tuetur» Ideocß longe mihi uidetur difticillime profopopœix : in qz bus ad reliquû fuafbnæ Iaborem:acccdit etiâ perfonæ diffiz eultas.Nâq; illud idem aliter Cxfar«aliter Ciccro»aliter Caz to fuadere debebit. Vtiliffima uero hæc exercitatiotuel qd ,. auplicis c operis:uel quod poetis quoq;:aut hilroriaçi quo/ ^£ qi futuris feriptonbus plurimum confcrt. Verum amp;nbsp;oratori• bus neceflâria.Nam funt multæa græcis latinifcß cöpofitx oratióes:quibus alii uterenturtad quorum conditione uitaqj aptandatquædicebâtur fuerût.an codemmô cogitauittaut candem perfonam iduit Cicero cum fcnberet.Cn. Pompeio amp;nbsp;cum»C.Domic(o cxterifuetac non uniufcuiufq? eoru for/, tunamtdigriitatemires geftas ituitusf omnium eriam qbus uocem dabatumaginem expreflitiutmelius quiderntfed taz men ipfi dicere uiderenturfNee minus uitiofa eft oratio : fi abhomfetq fi a re cui accomodari debuit:diflidet:Idcocp Ly fias optime uideturin hisquæ fcribebatindoóhstferuaflê ue ritatis fidem.Emmuero præcipue declamatoribus eófideraI dum eft:quidcuiq; perfonx cóueniattquipauciffimascótro | uerfias ita dicuntmt aduocati«plcrüqt filii.patres dimtes • fez5 nes»afpcri.Iencs,auari deniq?. fuperftitiofi. omiïi .derifores J fiuntmtuix comœdiaruacftoribus plures habitus in ^nûcil ando côcipiendi fintîqhis in dicendo:quæ omnia uideri pof1 funt j)fopopœiæ:quas ego fuaforiis fubiccit quia nullo alio1 ab his q perfona diftant:qq hoc aliquando etiam î côtrouer fias ducitur:quæ ex hiftoriis côpofitx ccrtis agentium nomi mbus cotinenrur^Ncqiignoro pIcrunq; exercitationis grazend tia poni amp;nbsp;poeticasliiftoriasmt Priami uerba apud Achilét^ aut Syllæditftaturam deponentis in cócione«Sed hæc î parz tcm exdent trium generuman quæ caufas diuifîmus , Nam amp;nbsp;rogareu'ndicare.rônem rcddcreÄ alia de quibus fupra di dtum cft:uarieatqt ut res uult in materia iudiciali. délibéra/ tiua«demonftranua folemus.Frequentiffime tarnen i his uti mur fidta pfonarutquas ipfi fubftituimus oratione: ut apud Ciccronem pro Cælio in ClodiamtôC Cæcus appiusîôCCloz dius fratcrnlle in caftigationem:hic in rationem morum cô . pofitus alloquitur:folentin feholis fingi materiæ ad dclibez randum fimiliores côtrouerfiisîôf ex utroq; genere cômixtæ ut cum apud,C.Cæfarcm côfultatio de pcena Theodoti poz nitur.Côftat enim accufatione amp;nbsp;dcfcnfiôc caufæ:qdéiudiz cialiû ^priû.permixta aût eft Ôôutilitatis ratio: an ^ Cxfa/ re fuerit occidi Pópeiu«an timédû a rege bellu:fi Theodotus fit occifus»an id mime opportunu hoc tpc amp;nbsp;piculolu • amp;nbsp;ccr te longû fit futurû.Q_uærit ÔCde honcfto»dcccat ne Cæfaré

-ocr page 123-

Tcrtius


ultio Pompeiian fit nerenJu:nc pciore faciat fuarum ptiu can/ famffiPotnpciu idignu morte fàteatur » Q_uod genus aeddere criam ueritati poteft.Non fimplex aut^uaforias error in pleriCr ^declamatoribus fuit:quidicendi genus in hisdiuerfum:atq;r totumiHiludiciali cotrariu e/IeexiHnnaucrunt.Na 0C prkipia abruptatSi concitatam iemperorationemtamp;i uerbis effufiore: ut ipfi uocant:cultumafFedhauerunt:^ caru breuioresutiq? coz mentarios.^legalis materia: facere elaborarunt. Ego porro uti prohœmio uideo no utiqj opus efle fua foriis propter quas dixi lupra casnra cur initiû fuiiofo fit cxclamâdûmôintclhgo : cu^ pofita confultatióe rogatus (êntentiâ:fi modo eft farms; no quæ ritet;fêd ^maxime pórciuili amp;nbsp;humano ingreflu mereri aflenfû dahberantis udit.Cur igitur torres;K utiqj equaliter cócitata fit . uemet cnim ncc in confilns ab inca dicendis ofofCum uel præcipuc moderarionem rônéq;cô— filia defiderent/Neq; ego negauerim fxpius fubfidcre in cotro uerfus impetum dicendi phœmio.narratione.argumétis ; qua: fi derrahas:id fere fupcrerit:quo fuaforix coftant«Vcru id quo/ cp xqualius eritmo tumukuofmsatqj rurbidius. Vcrboru aute magnificentia no ualidius eft aftedranda fuaforias dedamanti bussed contigit magis»Näamp; perfbnæ fere magna: fingentibus placent rcgum.pricipum»popuIi«fènatus;óC res âpliores: ita cû iicrba rebus aptcntur:ipfo materix nitore clarefcunt. Alia ucris confifüs ratio eftJdcoc ^ Theophraftus qmaximc remotum ab ci aftedationeïdeliberatiuo genere uoluit cc fermoné ; fecutus Xhoc audoritaté pra:ccptoris fui;qq diftèntire ab co non timide fblet.Nâqj Ariftoteles idoneâ maxie ad fenbedu demôftratiuâ; proximâqj ab co iudiciale putauitmidelicet quonia prior ilia to taeétoftétatióis«hxc fecuda egeret arris uel ad falledu;fi ita poz pofeiftet urilitasîcôfilia fide prudétiaq? côftarêt.Q_uibus in dcz môftrâtiua côferio.Nâ Si oés alii feriptores ide tradidcrût. In iu diens at cófjliifq? fecudû côditionê ipfiust qux tradlabit ' ’rei acz cômodâdâdicédi credo róné. Na amp;nbsp;philippicas Demofthenis tifdéqbus habitas in fudiciis ofones uideoemiere uirturibus.Et Ciceronis fététix amp;nbsp;cócióes nó minus claru q êï accufariöibo ac dcféfióibus eloquétix lumc oftêdut. Dicit tamé de fuafbria idé hoc mó.Tota aut ofo fimplex SC^auisïóC fetetiis debetprnariz otcfR5*^^*^VfucxcpIo9ê nonnulli materix magis cóuenire mcrito fere oes eófentiuntteu plcruqjuidcant refpóderc futura prxteritistHabeat ep experimentû uclutquoddä rônis teftimo niû«Breuitas quoçh aut copia nô genere materiæ:{cd mô côftât»______________ Nâutîcôfiliis plerûtç fimplicior quæftio é;ita fxpcicaufis mi ^j^^o'l^^^^^Torr -^ tior.Q^ux oia uera fciet:fiqsnó ofones mó; fed hiftorias etia autc oratio fimplex amp;nbsp;grauis» CNaq; i his cócióes atq; fetenrixpleruq; fuadédi ac diftuadédi ï partinon^b^s^oratoriis fugunf ’officio) legere maluerit:q in cómentariis rhetorum cóz ^quot;iSonuIlt mamfeSa^ conucnire mcrito fere omnes


Chios qpfuafit Ptolemeo ; ut pompeumcurarct mtcrficieri/ dum ca ufus fententia Homi/, nem mortuum non mordete» nrm Non firn plcxauré fuaforias crrortCirca prapofirio éaferP


benda : ut legatur»circa fuafo/ nas» Etcaix breuiores utiç commentarios:q Icgalis mate/ riæfaccrc elaborarunt» Lcgalis •’ 11 quidem lcgitur»Sed cum deto ^«din(X»5 to iudidali generc uerba faciat forfiran iudicialis redius lege/


retur»Huic autem corrcdioni Fabius ipfe Paulo poft accede/ re uideturkSicenirn fcribir»In/


rupta initia » amp;nbsp;côciratius fepe in iudicüs didükamp; uerba apta/


ta rebus i utroq; genere» amp;nbsp;brc uiores aliquando caufa^ ora/ tioncs q fententia^» ita cur initium furiofo fit exclamadu non intelligo»Nehic quidé lo/ eus crrore caret quis fic fere Ic/ gatur.mihi autem pro furiofo uideturcHc legcndum furiofc»

Cu propofita confulratione rogatus fententia ;fimodo eft fanusmon quaeritet»Quiriret prima dïi Iittcra fcripta legen/ dum eft nóquacritct: ut in exc plaribus fcriptum deprehédif Eft autem guiritare Omritu Tauöicm fummo clampre im pjorarendeorp Theophraftus qmaxime remotum ab omni affedione in deliberariuo gene re uoluiteffe fermoné»Pro affe dione mihi uidetur Icgédum eiTcaffedatione»Aperte enirn fignificat Fabius ex fententia Theophrafti atquc Ariftotclis uerborum effufiorcm culrum in confultationibus ac dclibe/ rationibus no effe affedandu»

Accommodandam dicendi credo orationcm » Rationcm legcndum eflè faris conftat»

Et Ciceronis fenrériæ amp;nbsp;co/ cioneskCiceronis fententias Fa bins uocat oiationes quas Ci' cero in fenatu habuir»cociones*


confentiunt^ Aut non particula eft cxpungenda»autulli legcndum»ut fitautnulli materixaut non ulli:


-ocr page 124-

'fntenttif


Ipn»


Liber


quod in id^ Heidin iênefeereJnueniet enim nee in cófiliisabrupta iniria:amp; concitatius fez nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;''

Etin dl uadendis ^^ ^^^ iudieüs diótü:ÓCuerbaaptata rebus in utroq; generc:amp; breuiores aliquando caufarum orationes qfèntentiarum.Neilla qdem iiis uiria deprehendettqbus quidam declamatores laborant:quad Sicótra fenti entibus inhumane conuiciantur:ÓC ira plcruq; dicut: tanquam ab iis q délibérant utiej difïcntiant»ïtalt;ÿ obiurgantibus fimiliorcs fût q fuaden tibus.Hæc adolefccntes fibi fcripta feiantme aliter qdidturi fintïcxerce ri uelint:ÓCin diffuadendis morentur.Cætey eu aduocari cœperint i co filia amicorum.dicere fententiam in fenatu»fuadere fiquid confuletpri ceps:quod pracccptis fortaHenon credüt:ufu docebutur.

De partibus caufarum iudicialium«

n Vnc de iudiciali genere quod eftpræcipue multipîexîfcd offieüs confiât duobus intentóis ac depulfionis:cuius partestut plurimis audtoribus placuit:qnque funt prohœmiummarratioiprobatioirefuta oo:peroratio«Hisadiecerunt quidam partitionem.propofitionem«ex/ ceflùm:quarum priores duæ probationi fuccedunt.Nam proponercq dem quæ fis probaturus necefie efi:fed amp;nbsp;concluderc. Curigitur fi illa par eaufæ eft:nó amp;nbsp;hæc fitfPartitio ucro difpofitóis cfi fpecies.ipfadifz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

pofitio pars rhetorices:ÓCper omnes matcrias totumq ^ caru corpusæq liter fufatficut inuentio.elocutioJdeot^ cam non orationis totius parte unamcfiècredendûé:icdquæftionûetiam fi'ngularû,quæ^cfi:quæftio na(|^ in qua non promittcre poflitoratortquid primo/qd fecundo. qd tertio ^ nbsp;nbsp;nbsp;i

fit loco didturusfquod cfi proprium partitióis«Q_uam ergo ridiculu c quæftionem qdem Ipeciem die probatióis:partitionem autem quæ fit Ipeciesquæftionis partem totius orationis uocariÆgrefiio uero uel qd nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;!

ufitatius cfie cœpit exceflûs:fiue eft extra cam non pot efic pars eaufæ:' fiue eft in caufa:adiutorium uel omamcntum partium carum eft : ex q bus egrcditur.Nam fi quicquid in caufa cft:pars eaufæ uocabitur : cur non argumentum.fimilitudo.locus communis.affcdlus. exempla par tcs uoccnturfTamcn nec iis aftcntiort qui detrahunt refutationé tanq probatiôi lubiedlam:ut Ariftoteles.Hæc cnim eft quæ conftituatZiUa quæ dcftruat.Hoc quoq; idem aliquatenusnouattq prohæmio nô nar rationé fubiûgit:lèd propofitionem.Verû id facit:quia propofitio gez nus.narratio Ipecies uidctur:amp; hac non fcmpcrdHa fcmper amp;nbsp;ubiqj cre dit opus eflè»Verum ex his quas conftitui partibusmon ut qeq? primû■ dicendu:ita primum cogitandum efi. Scd ante omnia intueri oportet quod fitgenus caufæ.qd in ea quæratnr.quæprofint.quæ noccant » de inde quid confîrmandum fit atq; refèllendum fit.tum qnomodo narra dü.Expofitio enim probationum eft præparatio:nec efiè utilis poteft: nifi prins conftiterittqd dcbeat de probatione q)mittere,Poftremoituc du quéadmodu iudex fit conciliandus.ncc enim nifi totis eaufæ partizz bus diligenter ifpedbs fcire poftimustquale nobis facerc animu cogno ƒ feentis expediatifeuerumän mitemiconcitatum an remiftum : aduerfu 1. gratiæ an obnoxium.Nce ideo tarnen eos probauerim: qui fcribeduni 1, quoq prohœmiû nouifiimc putant.Nam utconferri materia oem^: amp;nbsp;ja^jar«»; quid quoqsCt opus cóftare debet:anteq dicere aut fcribere ordiamur:


morenGPro difluadé dis mihi defuefeendis Icgédu uidet:pideac fi dicerct dcdilccndis» Vncde ludici n nbsp;nbsp;alt genere» lu^

dicialiüca^dt uifionc ita fubncir: ut uarias pnfeo^ rhetor na deca^z ptibus opi/ mones exponat:qbuf/ Ç noaflentif pfpicue rcfclhr» Sed officiis co Rat duobus itétioms ac depulfionisJtentio eftofo crimen debirû ueaheui obiiciens.De ptilfio cft ofoqenmé debituue obicólü re/ gcllimus» Quæ eft qftio in q no promit/ tere poflitorator « Cü didifupioris aflignct rationé: nagp pameu/ la mihi afcnbenda ui detur ut legaf » Quæ nâ^ ê qók Sed ante omnia îtucri oportet» quid fit eaufæ genus Quod no quid legen dû eéfacile eft uiderc» Nô»n»qd fit eaufæ ge/ nus eöfiderat orator: cû fibi agédacâ^ppôit fed qdfiteaufæ ipfius ^pofiræ genus hoc é demôftratiuû an deli bcratiuû an iudiciale»


hoc equæ fit i ea quæ ftio amp;nbsp;ftatus* Naut conferrimateriaocm amp;nbsp;qd quoq ifit opus coftarc dber» Oportet uerbum mihi uidef aferibédû nee no loco ablatiuus adiiciendus hoc mSNa ut coferri materia ocm oportet amp;nbsp;quid quoep loco fit opus c0ftarc»Hoc aut ide amp;nbsp;Cicero î primö rhetorico^ præcipir» In rhetoricis 5t ad He reniû puerfe de exor/ duspnus qde ftatiba


Colligitur qpufeulû il 1ud nô eflé Ciceronis»


-ocr page 125-

Tcrtius

îta indpicndum ab iisquæ prima funt.nam ncc pingerc qfz g aut fingere ecepit a pedibus.Ncc deniqî ars dla confumaïf ibitunde ordiendu eft.Q^uid fier ahoqui fi fpacium compo nencli orationé ftilo non fueritf^nône nos hæcinuerfa côfuez tudodcceperitfinfpicienda igitur materia eft quo præcipiz mus ordine/cribenda quo dicimus.

De generibus

c Aetcrum caulaomnistin qua pars altera agentis eft: ai fera recufanris:aut unius rci controuerfia confiât îaut pluriutn.Hæc fîmplex diciturnHa coniundla • Vna controz uerfia eft per fc furti:pef fe adulterii.plures aut eiufdem gez ncris:utin pecuniis repetundis.aut diuerfnut fiquis facrile/ güôChomicidii fimulaccufctur:quod nuncin publias iudi cris non acddit:quoniam pretor certa lege fortitur.prindz pum autem amp;nbsp;fenatus cognitionibus frequésé ÔC populi fu it.priuata quoque indicia fæpc unum iudiccm habere mulz tis amp;nbsp;diuerfis formulis folent.nec aliæ fpcdes crunt: etiam fi UHUS a duobus dûtaxat câdem rem atque ex cadé caufa pez tet«aut duo abuno:aut pluresa pluribus:quod acciderc in hæreditariis htibus interim fdmus.quia quisin multis pcrz fonis caufa tarnen una eftmifi conditio perfonarum quæftiz ones uariauerit.Diuerfum his tertiû genus quod dicitur cóz

Nec dcnique ars ilia cSfumatut ibiundeordiendum clhVlla Icgc^ dum ene ncmodubitau

Aercm caufaomnis » CaiV c farumiudicialium diuifio ncm ira fubiicit Fabius;ut mulra u's adiiciat : quæ a Cicerone uariis in locis de hac cadcm re tra/ duntur» Qno’’’^”’ praetor cerra lege fortirur » Hoc c pracror derer/ minata lege de homicidio ucl facri legio fimilibufue indicia côfhruit» Priuata quo^ iudicia fæpe und iudicem habere muleis amp;nbsp;diuerfis ^r formulis fol^nFormulæ dicunfeS wmuU' ceptiones guaedam petitionu : qui' nunc libel11 uulgo appcllanóVndc amp;formularii{unt dióh» Suntdi uinariones:quat fiürde aceufatore confhrucndü.Diuinario:ut inquit /^«nttarw» Pædianus dicitur oratio in qua no nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

de fado quaerirur coniedurasded^ de futuro:quac é diuinatio ; qualis5 eft primain uerrc»urer debcat nap cufarc Cicero an Cecilius»Alii idêol putant diuinationem dici:quod in' iurati indices in eiufmodi caufa fez' dcant:6dquod uelint dccernere dc utrogtpoffmualii quod res agatuc fine tcftibus ödfine tabulis amp;nbsp;his re

moris argumenta fola fcquanrur iudicn amp;nbsp;quafi diuinenr* Quae OvIiKorreyopiot uocarur.av ’TiKdc/

cumapud centumuiros poft alia quaerirur amp;nbsp;hoc;utcrdigni

or hæreditate fit.Rarum eft autem uti foro indicia propter nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. .„

aWmneäfttajnmrtfc« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fia, dfaefufiMS“ÄX

tore conftitnendoîôC nonnunq inter delatorcs : uter premin meruenriAdieecrut quidam numero mutuam accufationé

qua: cd^fliKOtTHyopicd uocatur:alüs uidclicct fuccedere hac quoq; comparatiuo gcneri exiftimâtibustcui fimilis eri't pez titionuminuicem diuorfarumequod accidit ucl frequentifti mcddfi5Cipfum uocari debet avTiKCtTHyopiaC na pprio caret nominc}duo ergo crût genera einstalteru quo litigaz tores idem crimen muicem intentant î alterum quo aliud atq: aliud.Cui amp;nbsp;petitionum conditio par eft . Cum apparu crit genus caufx:tumintuebimur : negctur ne fadtum:quod mtenditur.an defendatur«an alio nomie appelletur«an a gez ncrc aeftionistunde funt ftatus/repeWahir^

Q_uid ôd qua: Gt ratio.iudicatô:côtinés:5i qtenus neeeßaria h . Is inuentis intucndum deinceps Hermagorx uidctur: quulftt quaeftioiratio: iudicatio:contincns:idcft ctVv G yov:ucl nt alii uocant firmamentum. Q_uæftio latius intel hgitur ois dc quain utraqj partem uel in plures dici credibi liter pot « In indiciaU autem materia duplicitcr accipienda e:

cuius duas eflefpecics Fabius per/ fpicue exponir» Duo ergo crunt genera eius»Ergo particula ut re/ dundans mihi uidctur expungenz da» Cui Sd peritionum condicio

pars cft.Par litreragt;s.crafa Icgcndd effe manlfeftius eft:g ut fit admoz nendum. An a genere adionist Vnde funt ftatus»Rcpellaturaferf/ bendum cft:ut fit Anagenere aöi onis rcpellatar*

h nbsp;nbsp;Is iuctiSk Hermagorae diliz

gétis qdé rhetoris affedatâ fubtilitaté ac î particulas nimiû mi nutas côcifionc primûexponir Faz bius.dcide rephendit adeo apte ut nihilenarratôc fit opus» Quid fit qÔ»Quæ nô qd mihi Icgédum un Non»n»dcfinirioné qôis rôifçp amp;q fequûfîucftigâdâ oratqri ut Her/ magoras fcdcé îtuédû g in caufap pofita fit qftio:qr5 amp;nbsp;qfequûtur» Vtauté hæc oratori funt céfiderâ/ dadic rhetori definienda» Quz/

-ocr page 126-

Liber

Rio lafîus fntdligftur om lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nis»Quæftiout in^ Boc

thus^ in dubiranoncm arn biguitatemque addu^ da propofinozut fi quæ/ ratur An terra fit ncc ne rotunda» Etfpedcmin fpecics diuidi conucnit » Dialedici quidem in indi uidua fpeciem diuidunt» in alias uero fpecics didu^ ci non poffe aiunt: nifi lo co generis ponatur:utani mal corporis animati fpc cics:in hominem»leonem equum diuiditur»Homo uero in alias fpecics diui^ di non poteft » Cærcrum Fabius fpeciem pro gene/ re pofuiffe uîdef» Hâc igitur quaefhonem udult;' tl pricipalcm jHTHJU.a uo/ cantqHTHJua quaeftio di/ citur orrro tovjftTêiv hoc eft a quærendo» Hoc aiTiov diciturkceitioveau fa traffertur ut óiTio » Sût enirn eiufdem rei nomi' na diuerfa : quamquam nonnulli afferantca differ rcgt;Sed Fabius COrum opi nionem improbarc uidc/ tur» KpivojiÈvovautem iudicario» KpivoxxÉvov ad uerbum interprætatur iu dicaturn ctiro TOÜ KpivE/ ivhocefta ludicando» Vritrco quicum adultes ram depræhenfam ccci diflêr»Hocuidetür cc the ma deebmatorium » ta/ mctfi ucra quoque caufa | forfitan fuit» Lege enirn I cauctur : ut qui adultcrû C cum adultéra dcpræhen;; h derindum utrunque cor 1^ pus intcrficiat:fine frau/ de fit»Quidam adulte// rum cüm adultéra depre quot;X henfum dorni intcrficere non poruir.adulrcram au tem c ueftigio interfecit» Adulterum deindein fo/ ro inuentum occidir» erwEXopautem quod ut dixi. CTuve/ov pro/ prie continens mrerpræ/ tatur»Nam cruvfxocon/ tinco fignificar»uariis au/ tem nominibus a bri/

alter0 modo quo dicimus multasquæfHoes habere cötroucrfiatquo etiam minores omncs compledbmurtaltero quo fi^ifiramus fum mam illamn'n qua caufa uertitur.de hac nunc loquor:cx qua nafcit Ratus«an fadhum fit.quid fadhum fit.an redhc fadhu fit.Has Herma/ goras amp;nbsp;Appollodorusamp;aln'plun'mi (criptores propric quaeftiocs uocant;Theodorus(ut dixAcapita genctalia:ficutillasmiorcs:aut ex illis pendentes fpecialia.Nam SC quæftionem ex quxftione nafci: SC fpeciem in fpccies diuidi cóuenit.Hanc igitur quxfhione ueluti prin cipalem uocantiHTHjabt .Ranoauxcjn e(^ua idquod fadhum cflc conftatdcfcnditur.se cur non utamur code quo fundufi fere omnes excmplofHorcfhcs matrem occidit.Hoc côftat,dicit iê iufte fcciffe. flatus ent qualitatis.quæflio an iufle fecerit.Ratio q, Clytemneflra maritu fuu pattern Horeflisoceidit:hoc aiTioy dicitur» KpivojuS/ voyautem iudicatio.an oportuerit nel nocctem matrem a filio occi/ di.Q_uidam diui(èrüt cxiTiov óC otiTiotv:ut cflêt altera propter qua indicium conflitutum cfl:ut occifa Clyténeflra»altera qua fadhum defendit tut occifus Agamemnon.Sed tâta eft circa uerba diftènfio: ut alii otiTiov caufam iudicii.di-rioy autem fadhi uoccnt.alii câdemi contrarium uertant. Latinorum quidam hæc initium SC rationem uocauerunt.quidam utrunq; eodem nomine appellant ♦ Caufa quo q; ex caufatideft ccitiov ex OtiTiov naici uided:quale eft occidit Aga ménoné Clyteneftrarquia ille filia cómuncm imoIaueratîSicaptiuâ pellicem adducebat.Idem putant amp;nbsp;fubuna quæftione plures eé ra tionesïut fi Horeftes amp;nbsp;alteram aflèrat caufam matris necatær quod refponfis fitipulfus.Q^uod aut caufas faciendi totidem iudicatiöes. Nâ Si hæc erit iudicatio.an refponfis parère debuerit. Sed Si una câ plures haberequæftiones Si iudicationesfut ego arbitrorjpôttut in eo/qui cum adultéra deprehcnfam occidiflettadulterum qui tum ef fugerat:poftea in foro occidit.Câ eft una.adulter fuit.quæftioncs Si iudicationcs.anillo tcmpore.an illo loco licucrit occidere « Sed ficut cum fint plures quæftiones:omnefqj fuos ftatus habcât:caufæ tame flatus unus fit:ad quem referanturommanta iudicatio maxime pro priatde qua pronunciaturcruveyov autem quodtut dixi: continens alii:firmamentum aliiputant.Cicero firmiflimam argumentatione defenforis Si appofitimmam adiudicationcm:Q^uibufdam id uidé tur effetpoflquod nihil quxrit tquibufdam id quod ad iudicationé firmifïaafïêrtur.Caufa fadhi non in omnes controuerfias cadit« Na quæ fueritcaufa faciêdi ubi fadhum ncgaturfautubi caufa tradhad’f ^ riegant eodem loco cflc iudicationem:quoquæftionem:idcç Si i the toricisCicero 6i in partitionibus dicit,Nam Siin coniedhura é qux flio:cx illo fadhuhó fadhman fadhu fit.ibiergo iudicatio:ubiqó:qai cade re prima quæflio Si extrema difeeptatio.Atiqlitate matre Ho reflcsoccidit.redhc ho redhe^n redhe occiderit.q0.nec flati iudicatio» quâdo ergo/Ilia patré meû occiderat.fed no iô tu matre debuifli oc cideûan debucrit.hfc iudicatio»Firmamétu ât uerbis ipfius ponam:

-ocr page 127-

Tertfus

fi ueîn Horeftes diccre «ufmodianimu matris füæ ipatrem fuum: in feipfumrac fororesiin regnuu fama generis:ac fàmiliætut mcrito ab ea pœnas liberi fui poommu peterc debuent»Vtunt alii 66 taliz bus cxemplis g bona paterna cófupicrit ne cocionet' ’dn opa publica confûpfif.quælHo^an qfqs confûpfennprohibedus fit.iudicatiotan qui ficmelutin câ militis Arunci:quiLufiû tribunu uim fibi infère tem intcrfecit»quæftio an iure fccerit.ratio.quod is uim affèrebat.iu dicatioian indcmnatü.'an tribunu a milite occidioportucrit. alteri/ us et Itatusquxftione:altcnus ludtcatione putat.Q^uxitio qlitatis an rede Clodiû Milo occidcrit.iudicatio côicduralis.an Clodiusîz

nis rhetoribus appellarar

Quibufdam id quod ad iudicationem f irmiffi/ ma afferf. Firmiffimum legendum efle conftau

Aut ubi caufa traSa' tur.At legendum eQguis excmplana refragctuinca fenfuexpofcentc. Indiz cario an qui fi uelutin eau fa militis AurunchSic üt/ rcrakC.afcripta legendum effe facile fenfus idicat : ut

fidias feccrit.ponût amp;nbsp;iHud fæpe caufam in aliquâ rem dimitti: quæ ^'^ ”^dut in cauûmS/ nô fit propria quæftioms de ea iudicari a quibus multû diflênrio. ris Aurunci . Hoc thema Nam amp;nbsp;ilia quæftio.an omncs q paterna bona confupfcrint:concio declamaronurn fumptiï - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eltde hi(ionagt;dequa Ci/


ne fint prohibendnhabcat oportet fuâ iudicationé.ergo no alia qux ftio.alia iudicatio erittfed plures qones Sfplures iudicatocs.Q^uid/ no in ca Milonisipla coieduia referait' ’ad qualitate.Nam fi eftinfiz diatus CIodius:fcquiturut rede fit occifus.Cu uero in aliquam rem mifla caufa e:receftam eft a quæftionetqux erat cóftituta.hic quarz ftio:ubi iudicatio eft.PauIû i bis Iccum etiam Cicero diftentit ♦ Nâî

rhctoricisïquéadmodu fupra dixîîHermagorâ é fecutus . in topicis ex ftatu cftcda contentionem KpivojuÉvov exiftimatndqj Trebatio: qui iuriscrat confultustalludenstde q re agitquot;” appellat.quibus id có tmearurreonrinentia quafi firmamenta defenfionistqbus fublatisdc fenGo nulla fir.Atin partioombtrs oratoriis firmamctum:quod op ponitur defenfioni.quia continens quod primum fit: ab accufatore dicat .ratio a rco.cx róms amp;nbsp;firmamén quæftione dtlceptatio fit ludi cationu.Vcrius igitur Ód breuius q ftatu amp;nbsp;eónnens ÖCiudicationem ‘^^ ee uolucrut.cónnens autem id eê:quo fublato lis elle non poftir. hoc mihi uidct uträq; cauß cóplcd;f:amp; q ? Horeftes matrétêC q ; Clytæm neftra Agamemnoné occidcritdidéiudicationé amp;nbsp;ftatû confétire fé per cxiftimât.Ncc enî aliud eorum rôni conueniés fuinêt.Ve^ hæc affedfata fubtilitascirca noîa resi âbitiofe laborer a nobis in hare aftu pta folumc pa^’ diligêter inqfiftè de opetquodaggreffi fumus:uidcz rcmur.Sïplicis aut iftituenti nócftneceftè p ta minutas rew pticulas rationcm dicêdicócidcrc.Q uo uirio multi qdélaborauerut : prarci pue tamé Hermagoras uir alioqn fubtilisïóói plurimis admiradus: tâtû diligentia: nimiû follicitæ:utipß eins reprehéfio laude aliq.nó îdigna fir.Hæcaût brcuior amp;nbsp;uel ideo lucidior multo uiamec difeez té pâbages fatigabit:ncc corpus oronis î parua mométa diducendo côlîimet.Nâquiderit quid htquod î côtrouerfiâ ueniaUqd i co SC p qux uelit efticere parsdiuerfa.quid nfa:quod in primis é intuendû: nihilcorû ignorareje qbus fupra diximuspoterit.Nec eft fere qfq mono ftultustatq; ab omî prfus ufu diccndi remotustqn fciat qd litem faciat:quod ab illis caufa uel continés dicit :amp; quæ fit inter liti gâtes quæftioîôC de quo iudicari oporteat:quæ oia idé fût. Nâ ÔC de co quæftio efttquod î côtrouerfiâ uenit:ôC de eo iudicaf de quo quæ

ccro in oratione pro Mi/ lône. Extat autem ß iFa/ bn fupcr hoc dcclamatio. . Cuius hoc eft thema. Bel Io cymbrico miles Maria nus ftuprum fibi inferre conantem tiibunum mi/ litum propinquum Ma/ rü occidit.Rcus eft cædis apud iperatorc. Quid non id caufa Milonis.ipfa conieäura referatur ad qualitatem.Refertur a lit tera cxpunéta legendum uiderur. In topicis ex fta rueffedtam contétionem, KpivoAWvov exiftimat. Ci ccro in topicis fic inquit# Scd quæcx ftatu conten/ tio emcitur earn Kpivoxis vov graeci uocâr.mihi pla, eet quoniam quidem ad te fcribo:qua de rcagirur uocari.Quibus auté hæc qua de re agitur contine/ tuncontinentia uocen/ tur: quafi firmamenta q/ bus fublatis defcnfio nul/ la fit. Vcrius igit amp;nbsp;bre uius qui ftatum 6dconti/ nens ik iudicationem eße uoluerunr. Idem prono/ men forfitan eft afcriben/ dumiut legatur . Idem ce uoluerunu Innuit enî Fa/ bius ftatum amp;nbsp;contincns amp;nbsp;iudicationem quis nolt; mina fint diuetfa : idem tarnen fignificare. Nee corpus orationis in par/ ua momenta deducendo cÓfumct.Diduccdo lege/ du é:urïtdligafdiuidédo

-ocr page 128-

Neetarnen hoc praeeipicndum eft.Ta ulrimis duabus htreris era/ fis legendum efic:q particula quæ fequitureiç refponder:facile decla rar» Aur certa fi digreffi fuerimus Certe legédum effe dare parer» Ad monet autem Fabiusomma quæ/ cuncpaboratorc dicuntur:ad iudi canonem elfe referenda» d Raphachs Regii in deprauario/ nes quartilibri oratoriæ Qyinrili aniinditutionis annotationes»

Erfedo.M.VidforhAtten/ p rum maxime reddit Icdo/ rem hoc ^logo Fabius di/ cens amp;nbsp;maiorem fibi follicitudiné iniunda gquæ indicium hominû merearurÄ quæ fequuntur maio ra ac difficiliora iis effeiquæ ifupe/ rioribuslibris fût rraditaddcircogi • fe merito hoc loco ponfTimn inuo care numcn DomitianiJmperato/ ris:ut fibidexter ac ^picius adciTc ueIir»Primusaut huius præfatiôis fcnfus ita mihi confufus cflê uidc/ tur;ut uix percipi poffit: nifi unius uerbi emendatione illuftretur.ac quæ Icgatur non quale. Si aût erne rcatquo^legcref nihil ambigui/ tatis fenfus habcret » Maioréenim follicirudmcm fibi ait acedTiflerq quæiudicium humanfl mercatur hoc eft quæ noab horainibus: fed ab ipfo Dom itiano qui deus agpel Tari uolebarditmSican^» Cuuc TCmihi domitianus Auguftus fo/ roris fuæ nepotum delcgauerit cu ram»FalIunrur hoc loco guida qui aflérunt Fabium Qü’ntilianum a Domitianoimpcrarore neporibus fororisfuæ curarorcm darum:lôn gamg jde tutore ar^ curatore nar/ rationcm a iureconfulris furnunt» Hoc enim Fabius non ait Sed cura nepotum inftituendo^ fibiab im pcratore fuiffe demandata fcribir.

Liber

me ad Laurcntium v allam accrri/ moludicio uirum effe rcferendas» Quod fi nemo mirafpoetas ma ximos fæpe fecifre.Hac clegâna fæ penumero latini oratorcs utütur: ut uerbfl facio cfl alio ucrbo quod per fe foret fenfui fatis: coniungat: ut hoc loco:feciftc ut inuocarct:fa/

fh'o ed.Sed non perpetuo intendimus in base animum K eu piditate laudis uteuque acquirendæ nel dicendi uoluptatc cuagamur:quadouberior femper extra caufam materia eft* quia in côtrouerfia pauca funnextra omnia:amp; bic dicitur de ns quæ accepimus.illic de quibus uolumus. Nee ta hoc præ cipiendum efttut quæftionem;continensaudicationem îue niamus.(Nam id quidem facile eft)q ut intucamur femper aut certe fi digreflimerimus faltem reTpiciamustne plaufum aftedtantibus arma cxcidant«Theodori fchola^ut dix^oia re fert ad capitagt;hisplura intelliguntur.Vno modo fuma quæ ftiotltem ut ftatus«altero cæteræ quae ad fuma référant'’.ter/ tio propofîtio cum aftirmatiôetut dicimusîcaput rei eft apd Menandrum « nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;In uniuermm autétqcqd ^bandum eftîcrit caput:fed id maius aut minus . Et quoniz am quæ de bis cranta fcriptoribus artium tradita uerbofius etiam qneceflè erat:expofuimus:Præterea quæ ptes cent in dicialiû caufaçz didtû é:^xius liber pria amp;nbsp;exordia côcipiet. M.Fabii Q^uitiliani de iftitutiôe oratoria fiber quartus« Erfedo Maree Vidtorioperis ti/ bi dedicati tertio librot ^ iam qrZ ta fere laboris parte träfadtatnoZ uæ infuper mihi diligentiæ eaufs ÖCaltior fblIicitudot q quäle iudiz ftîîf dum hominum emeret acceftit. adhuc enim uelut ftudia inter nos conferebamus:amp; fi parum noftra inftitutio ^baretur a eæteristcon/ tenti fore domeftieo ufu uidebaz murtut tui meiq? fdii difciphnam formari faris putaremur. Cu uero mihi Domitianusauguftus fbroris fuæ nepotû défi gauerit curamtnô fan’s honorem iudiciorum cæleftium itelz ligamtnifi ex hoc oneris quoqt magnitudine metiar ♦ Q_uis cnim mihi aut mores excoicndi fit modustut cos non imeriz to probauerit fandliftïmus cenfbrtaut ftudia: ne fefelliftc ini Hine uero:ut alia omittamiapcrtc ^*^ uideatpiwcipemtut in oibustita in eloquctia quoq^ emi colligificxpofitiones cas in quibus ‘ nentifumüf ’Q_uod finemomiratur poetas maximos fæpc iftiufmodiincDtiæ Icguntur: mini feciftetut non fbluminitiis operu fuoçi mufas iuocarent: fed ^uerfti quoq^Iógiuscum ad aliquem grauiorem ueniffent locumtrepcterent uotatamp;uclut noua precatione uterentur. mihi quoq; ^fèdlo poteritignofcitfi quodfinitio t quo pnZ' mû hâc materiam incohauitnon feceram.nunc omnesiauz xilium deostipfu qüóqiprimist quo neep præfèntius aliud

tis eßet fi dicerctinuocaiîe.Sic uero clcgantius cffcrtur.Cicero in Catonc maiorednurtus feci ut.C» Flamïni/ urn eiicercm e fcnatu»pro eo quod eft Inuitus eieci» Quo primum»Sic quidem lcgitur:fed cum primum mihi clcgantius Icgi uideretur» Ipfum quoque in primis.Quc non quoque legendum eft:ne porius fugil/ Iareimperatorem:q ipfiadulari uidearur»Domitianusautem d(deus haberi amp;nbsp;nuncupari uolcbariut Sucto

-ocr page 129-

Q_uâftiïs


neep ftudiis magis proprium numcn efttinuocem: ut quatu nius refert» Cuius mihi religio/ nobis expeefhationis amecituantumingenii afpirettdexterep ni^?°”ilfSf^n

ac uolcns adfittSi me qualcm elle credidit taciat. cuius mini inuocarionem:quam non propter religionis non hæc fola ratioqua: maxima eft:alioqui fie pz hoc Colum fe ait hoc loco adhibu/ ft ced.tipfunjopus:utmaiora prxtcntisac magis ardua fint!.^;3^^^^^^ quxingredior«ocquiturenim:ut ludiciahum eaularu.quæ etiam quia maiora præteritis tra/ funt maxime uariæ ac multipliccsiordo cxplicetur.quod pz lt;^arc ingrediturxoque maiori in/ ha^'lt;gt;iamp;mm»F»ni»igt;an^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SsTAttolÄS

desueu propolita cohrmamusdeu contradicta diHoluimus/ cfTenllud non aduerbium negandi quâta uis in perorâdo:feu rcficicda brcui repetitióe reçi mez ^^‘^’^ oftendir ut Icgatur» Sed alio/ motüeiud,aÄaffeausgn^cft longe potend commoucndi.Dc quibus partibus fingulisquidam feparati bationisduæfuntpartes confirma feribere maluerutmelut onus totius corpis ueriti: SC fic quoz ^æ ^ confutatio* Quanta uis in lt;p compiuns de una quaq; earum libroscdidcrut : quas ego omnes aufuscontexere prope infinitum mihi laborem proz fpicioÄ ipfa cogitatione fufcepti muncris fatigor. Sed dura dum é:quia ccepimus:ÓCfi uiribus deficiemur : animo tarne


perorandogt;condudendo»Duo au/ tem i pcroratione fieri folcnr» Aut enimaffedtus moucntur:aut bre/


Deexordio«


ui repetitione eo^ quæ didta funt:' iudicis memoria renouaf» Qui^ dam feparatim feribere maluerut» Qui nam ii fuerint qui feparatim de fingulis iudiciaiium caufarum partibus fcripferint non memini me legiflftHinc aut colligit quæ re fiant præteritis difficiliora effe.

Vod principium latine uel q exordium dicitur»Quæ de exordiis a Fabio præcepta traduntur:adeo funtperfpicua at/ queaperta:dum mcndæ abfintmt quifquis in ea aliquam expofitio/ nem afferre conaturunfolcm lüccr


q Vod principium latine uel exordium dicitur: maiore quadam ratione graeci uidentur proheemium nomiaf ferquia a noftris modo mitiu fignificatur«Illi fans clare parz tem hanc effe ante ingrefTum reilde qua diccndum fit: often dut.Nam fiuc proptcrca quod oixxiucantus efttSêcitharccz dl paucailla qux ante q legitimum certamen inchoent:eme rendi fauoris gratia canunttprohœmium uocauerunt. Ora tores quoquecaquæ pnufq caufam exordiantur: ad concili andos fibi iudicum animos prxloquutur:eadem appellatiz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c

onc figna™nt.r.uc g«odoiAov naem grxci uüm appellat: »S^ÄSÄ idquod ante ingreftum rei poniturtfic uocare cft iftitumm. um ollendit» Deinde ad præcepta Certc^rohccmium cft quod ^ud iudicem dicipriuf^cauz ùmcognoucrmp^t.Vitiolcq; in lcholis facimusicp exorz ^loficutimur quaffcaufam iudex lam nouerit:cuius rei licé ha ex hoc eftiq ? ante declamationcm illam uclut imago litis exponitur.Sedin foro quoq; cótingere iftud principiorum genus fecudis aólionibus poteft.primis quidem raro : nunq nifi forte apudeum cui res aliunde iam nota fit dicimus « Ca principn nulla alia eft:q ut auditorem quo fit nobis in extez


ym accenfam intèrre uideaturP Primum autem prohoemiumue/


_________»Deindead præcepta de exordiis tradcnda dcfcédir»Pro/


ris partibus accomodatior prxparem^id tien tnous maxi me rebus inter audtores plurimos conftat:fi beniuolum/atz tétum:docilem fccerimus«nóquin ifta pcr tota adiócm nó fint euftodiendatfed quia in initiis maxie necefïariatp qux £ animumiudicis:ut proccdere ultra poffimus : admittamur, Bcniuolentiaauta perfonis ducimus:aut a caufis accipius, fed perfonarum non eft:ut plcriq^ crediderint: triplex ratio:


hoemium autem componitur ex hac præpofitione græca irpo quacT ante fignificat:amp; autoi-uw qui can' tus dicitur quafi ante cantum 8C tune fine afpiratione fcribitur»aut oiB.ocrquæ uia interpretatur qua/ fi ante uiam:Ö Ctune cum afpirario _ nefcribitur» Illa uelut imago litis ;7ÿ exponitur»Thema SC argumétum

dedamationum imaginem liris ba ' bius.uoat»NatRêmaïlfud quar nucantc dcdamationcs fcribitur:


folebat in fcholis anteq aliquis de/ clamaret prælegi atque cxponinn/ deque auditores caufam cognofcc bant» Raro» Nunqua»Sic didin/ guendafunt nc copulcnf»Eftenim coredio dus quod dixerat raro» h


-ocr page 130-

Enoin


non

4


Libef'


Bcniuolérnm auremgt;Aut legendum effe non aurem fa/ cile quæ fequunturoflendût bcniuolennananq ï aura per/ foms aut a caufis ccnciliarur»

Sed utpræcipua in hocdr Cenns audtonras fitkuraduerz bium cum indicandi modo copulari folet.non ita cu fub/ iundïuo»Qpaic loco illius fit mihieO uidetureße legcndû»

Enmpares agentium ccÓ/ ^ra ingénus» E contra non dP dgrammarice ne dicam latP nc nemoen ex cruditioribus Iqimgnorer.Aut cnim econ/ 'trarto aut contra latine loqué tes dicunt»Contra igiturcuo call erafa legêdum en» Qné lußicia fua minime ti'mct»MC quidem rede legipuratur:,ut iuflicia fua ad patronum rcfe ratur. Sed iufticiæ fuæ legen/ dum eßecontendenm:urm/ telligatut iudex cum patronu Übentinimeaudirequem iu/ fticiæ fuæ infidiari minime ri met: ut cum dicimus rimco amici famtan.lußicia enim re


exbgàtoretôC aducrfàrio:82 mdicc.Nam exordium ducinónun^ ctiäab aótore caufæ Iblet.g^ enipauciora de feipfo dicit:amp; par/ ciustplurimum tarnen ad omnia mometi eft in hoc pofitû : ft uir bonus credicurXic eni contjnget:utnóftudiu aduocati mdeac af ferre:fed pene teftisfidem.Qjjiaicinpnm^exif^c^j^if^ ^ adj agendum ductus officio ucUognatois uel amicitiæ:maximeq7îîl^ fieri pot reipuiautalicuius certe no mcdiocris cxcinpn.Q^ucdn^ nc dubio multo magisipfisTitigatoribus faciendum m:utad age? dum magna atq5honefta róne:aut etiam ncceffitatc acceftifle ui deâtur«Sed ut præcipua î hoc dicêtis auóloritas^:fi ois i fubeuz do negocio fufpicio fordiû:autodiorum:autabitióis abfueritJta quædâ £iis quoqjcomedatio tacitatfi nos ifirmes amp;nbsp;ipares agenz tiu^cótra igeniis dixerimustqualia fût plcraq; Meffalc ^phermia* Eft eninaturalis fauor p laboratibus«amp; iudex religiofus Iibêtifz firne patronu audit:quéluftinx fux mime timet. Indeilla ueteçc circa occultâdâ eloquétiam fimulatio multû ab hac noftroKte/ poru iadlatióc diuerfä.Vita^ etia ne cotumeliohijmalignulhgz biimalcdicn quéq hominé ordiné ue uideamurîpræcipue corüï qui lædi nifi aduerfa iudicû uolûtate nó poffût.Nâ in iudicé nez quid dicafquot; nó mópalam:fed quod oio inteUigipoffitiffultu erat monere:nifi fierct.^cni partis aduerfæ patronus dabit exordio materia iteri cû honore:ft doquentiâ eius ae gratiam nos timere


fS? EÏnim p’^anisSuer/ ''fngendo:^ ut ea fufpeda fintludici fccerimus. Interim per con tumclfâtled hoepqraroiut Afmiusp Vrbiniæ hxrcdibo Labiez nu aduerfarii patronu iterarguméta caufemalx pofuit«Negat hare eflephcemia Cornelius Celfustq fint extra litê ♦ Sed ego tu auótoiitate fümor lt;nbsp;auctorurn magis ducoritu pertinere ad cauz fam puto gequid ad diccntem pertinctreu fit naturale ut indices iis quoqi libcntius audiût:etiâ facilius credât.Ipfiusaûtlingatoz ris perfona tractâda uarie eft.Nâtum dignitas eius allcgaf.tu m cómendatur inftrmitas.nónung cótingit relatio mcrito^:de qbj uerccûdiusdicédû erit fua:q aliéna laudanti.Multum agit fexus; ætas;côditio:uti fœminisifenibusipupillis.liberos:parétes:côiu/ ges aUcgantibus.Nam fola redu quop iudicem iclinat miferaz tio.deguftanda tarnen hæephœmio cófumanda.Aduerfarii ueZ ro perfona ppc iifdé omnibus:fed e cótrario duótisipugnari foZ ler.Na50 potentes fcquit inuidia;amp; humjlcsji^cdofqjrontem


fepatronus»Eriam pro illo ctenim legendum effe dare pater» Et ut ca fufpeda fint iudici.Er copula eft expungen da. Deguftandatarnen hæc prohœmio confumanda»Nô parricula a Iibrariis prêter / mißa afcribenda eft : ut lega/ tur»non confumanda» In epi/ logo nanque omnibus mri bus mouenturaffedusiquim proheemio folum deguftan/ tur at queattinguntur» Plu raque augenda» Pleraque le/ gendum efle nemonon uidet Augere aurem quaccaufe ^/ funtac diminuerc qua: no/ cent:munus eft oratoris ma/ xime proprium» Illud eau/ fe»Ea fcilicet habere qua: im/


cû aies potêtifTima.ncqr hæc dicer fan's eftiqj dat étïpitis.pler3 c^ augéda aut mi'ueda:ut expediet.Hoc.n.oratorisê; illd caufe.


periri quoque diccrc poffit.

Etego pro regina Beroni/______________

1cæ»Mult3e fuerunt BeronfcacfrÇ^ j7^4*«lu vatiuv. æ^yptiorum regum fcre uxo ■ ludice conciliabimus nobis no tantu laudando eu : quod ôi fieri ^ res » Hæc nero cuius caufam cum módebet:^ eft tarnen parti utriq; cóe : Sed ft laude eins ad ak^SüVuitHe’rS^^uSrû “^*^i^““ noftræ caufe cóiunxerimus:ut allegemus p ihoneftis


régis :Clt; :Agrippé indem iu/ dignitateilliTurftpbumilibus iuftinaipro ifœlidba mifericordi dforum icgis foronquam Ti ami^fefis fcuentatetóC fimilitcr cxtera.Morcs quoqj fi fieri pot


-ocr page 131-

Q^uartus

fus ^t narrât Suetonfu^unice amauiuDc hacuero meminitetiam luuenalis in fatyra Credo pudicinamrcd mquir,Deinde adamas notiffimus amp;nbsp;Berenices In digito fadus f^aEtiofior»Huncdcdit olim Barbarus ince fekdedithunc Agrippa forori»Quænam uero fuerit ca caufa cui fe Fabius affuiffe feribiemo memini mek giffe» Aduerfarius enim fiducia partis fuaciadat»höccft pracdicat ft iuftam habere caufam : iufticfem co/ gnofcentis magis confidere q cupidiratcm timere» Patronus timet cognofcentis uerecundiam»hoc en me tuit ne ucrecundia motus pro aduerfario contra feipfum fententiam ferat» nbsp;nbsp;Vtidem in uerrem * Secun/

dam ïuerrem adionem Cicero fic

ïudicis uclim noflê.Nam proutafperijlcucsi mcudii graues; otirUKmuucruntraut aiiumere in caufam naturas corum/q competcnt:autmingarefqua repugnabuntoportebit.Kedz dit autern ïterim hoc quoquc:utautnobi's inimicustaut adz uerfarfo fit amiciis:qui ludicatrquæ res utriq j parti tranólan da eftiac nefeio an ei magis in quern uidetur propenfior « Eft enim nonnung prauis hie ambitus aduerfusamicostaut pro iis quibus cum iimultates gerant pronunciandi faciendiq^ i iufteme fecific mdeatur.fuerunt ctiam quidam return fuaz rum indices «Nam SC in libris obferuationu a ftptimo editis aftuifle Ciccroncm tali caufeinuenio.Et ego pro regina Bcz roniex apud ipfam caufam dixi«Similis hie quoq^ fuperiori bus ratio eft»aducrfarius enim fiduciam partis fuaz ia^at.pa tronus omet cognofcentis uerecundiam« Præterca detrahen da uel confirmanda opinio:fiquam prxeipue domo uidebi turindex attulIifle»Metus etiam nonnunq eft amouendus: ut Cicero pro Milone nc arma Pópeii difpofita côtra ft puz tarenHLaborauitinonnunqadhib«idus: utïdem £ Verrem jacit:ftd adhibendi modustalter ille frequens SC fauorabilis; ne mak ftntiat populus romanusme indicia träfftrantur . ai ter autern afper SC rarus:qao miatur corruptis aceufttione« Kid quidé in concilie ampliore utcunq; tutius.nam SCmali ihibcntur SC boni gaudent.apud fingulos uero nuq fuaferh nifi defeccrintomnia:quod fineceflitas cxigit ; non erit iam ex arte oratoria non magis q appelIare.Etiam fi id quoq; fac pe urilc eft:aut ante q pronunciet reum facerc.Nam SCmiaz (riamp;deftrreetiamnóorator pot «Si caufa conciliandi nobis tïudicis materiam dabittex hac potidimum aliquaïufu prin 1cipii:qux maxime fauorabilia uidebunturidccerpi ©portez 1bit»Q_uoin Ioco Virginius falliturtqui Theodore placcrc tradittut ex fingulis qónibus fingulis féfus iphœmiû côferâ tur.Nâ ille no hoc dicit:fcd ad potentiflimas qónes iudicem præparâdumn quo uitii nihil erannifiinniuerfu id prxeiz

«orditur.Qyod crat optandum maxime iudtcX quod unum ad in/ uidiam uertri ordinis infamiam^ iudicio^ ftdandam maxime perd nebarad non humano confilio fed prôpc diuinitus datum arque obla turn uobis fummo reip»teporeui/ def . Inueterauit enim iam opinio pcrniciofa rcip»uobifquc periculo/ fa:quæ non modo apud exteras na tioncs:fcd omnium fermone per/ crebruir iis iudiciis quae nunc fint pecuniofum hominem quis fit no cens ; neminem poiTe damnari» SC quae fcquuntur» Ne indicia traf/ fcrantur.hoc eft ne iudicandiius SC poteftas ad equeftrcmordinem ab fenatorio tranftcraf: quod qdé ad quâdo fuit fadû kTibetntgracchus 1 ut Paedianus refertdege tulitiut eg tes Romani iudicarétdudicauerûtƒ çpannostrigita fine infamia.Poft uidor Sylla leges tullt:ut Senator!;i us ordoiudicaret. 6C iudicauit pee□ decern annos turpiter»Aurclius de 1 inde cotta legem tulitiut fenatoresI amp;nbsp;équités Romani ac Tribuni aéra t ni fimui iudicarentk Alter autein afpcr amp;nbsp;rarusiquo minatur corru/ pris aceufationemtSeptima in uer/ rem adione fic corrupnsiudicibus Cicero minatur»DeIiberatum au/ tem cft:fi res opinionc meam:quâ de uobis habeo fcfellerit: non mo/ do eos perfequi : ad quos maxima culpa corrumpendiiudicii;fcd etiS illos ad quos confcientiae contagio pernnebitkProinde fiqui funt: qui in hoc reo aut potétes aut audaces aut artifices ad corrumpendum la dicium uelint eiftiita fint prépara tiiut difceptantc populo Romano mecum fibi rem uideant futuram* Et fi me in hoc reo quem inimicû Siculi dederunt fatis uehemétem»

fatis perfcuerantcm»fatis uigilantc effe cognorunt:exiftiment in iis hominibus:quorü ego inimicidas populi Romani falutis caufa fufccpero multo grauiorem atque acriorcm futurum» Non magis qappellareihoc eftad fupcriores indices prouo/ careiquod quidem etiam ab iis qui non funt oratorcs optime fieri potcft»appcllarc autern accufatiuum ex/ pofcit fine praepofitionc»Prouocareuero cum praepofitionc ut Prouoco ad fenatum» Reum facerc»Accu/ fare»Peragere autern reum fignificat damnare. Qyo in loco Virginius fallitur.Hincaperte colligimus eos dccipl:quirhetoricam ad Hercnium Virginio putant afcribcndam:cum ea quae a Virginio ipfo tradita Fa/ blus ait:in eo opufculo non kgantur.Nifi quis force dicat alia quo$ opera de acte dicendi compofira fuUTe hü

'Troti^fv

-ocr page 132-

Lib«

percnqucd nec omnis adlio patiturtncc omnis caufa define rat.nam protinus a pctitore primo loco dum ignora iudiciz liseft:quomodo ex quasftionibus duccmus iententias.^nimi rum res crunt indicande prius«demusaliquasNam id exiz git ratio nonnunq.ctiam ne potentiflimasomnes : ideft tota caufamffie eritiprohœmio pei-adta narratio » Q_uid ucrofi fij^t frequenter accidi^paulo eft durior caufamon beniuolc tia iudicis petcnda ex ahis partibusent.^fednon ante conciU ato eius animo nuda quæftionum cômitteturalperitastqux fi rede (emper initio dicendi tradarenturt nihil prohœmio opus eilet«Aliqua ergo nonnunq qua: crunt ad conciliandu nobis iudicem potentiftimamon inutiliter interim ex quæfti ombusmexordio uocabuntur.Q^ux fint porro in caufis fa uorabiliatcnumerare non eft ncccfte:quonhim SC manifefta crunt cognita cuiulcp controucrfix conditione:Etoia colligi in tanta htium uarietate non poflunt. Vtautem hoc inueniz re SC augerenta quod ledit aut omo rcpcllerc:aut ccrte minu erc ex caufa eft*Milcratio quoq:aIiquandoex eadem ucnit: fiue quidpafli fumus graue:fiue pafturi»Nec enim fum in hac opinionetqua quida:ut co diftare prohœmium ab cpiz logo credamtquod in hoc præteritavin iHo futura dicantur« Sed quod in ingreflu parcius amp;nbsp;modeftius pra:temptandae iudicis mifericordia « In epilogo ucro liceat totos eftunderc affedustSi fidam orationcm inducrc perfonis t amp;nbsp;defudos cxcitaretamp;pignora Corumproduccre t qua: minus exordiis funtufitata.^dhæcquæ fupra dixitnon moucrc tantu aniz mumtucrum ex diuerfo amoliri quoep prohœmio opus eft. Vtautem noftrum miftrabilemtfi uincamur.cxitumnta adz

uerfariorum fuperbumtfi uincerint utile eft credu Sed ex üs quoq^.quæ non funt perfonarum ncc caufarum: uerum adz iunóta perfonis 0i caufistduci prohœmia folent.Pcrfonisap plieantur non pignora modotdc quibus fupra dixit fed ppi quitatestamicitixtiterim regiocs ctiam ciuitatefep : 5C liquid aliud eius quern dcfedimus caufa dici poteft * Ad caufam ex tra pertinet tempustunde principium pro Cxlio.locus fude pro Dciotaro.habitusiûde pro MiIone,opinioî ûde i Verre-

Quod nccbmnis aóho patiturdn primisnanqucaâiombus ad potmtinimas quacflibn« iudex præpa/ ran non poteft:cumipfi nondum caufacognita fir» Sed non ante concihato eiusammo»Sicquidcm kgi/ tunfed mcndofe ut mihi quidcm uidctunNullus enim integer fenfus elici poteft nifiaur no negandiaduer biumexpungatur aut nifi particula:quod quidcm mihi magis placetcafcribatunhoc modo»Scd non nifi an tc condliato eius animo » Nam nifi conciliaroiudicis anirao afperitatem quæftionum non effe traflandam Fabius pr;ccipir, Committctur»componeturatque tradabKur» Siue quod paffifumus»Quid legcdum eftncn quod» Sed hare quae fu/ pra dixi non moucre tantum ani/ mum»Supfrfluc hie animum afcri ptum efle facile contenderim:cum uerbum ad quod referatur non ha beat » Moucre praetcrea hoc loco temptarc arque tradarc fignificar» ut inrellegamus prohoemii opus efle non ca folum tcmptare atque attingerc ; quibus animi commo/ uentunfed c contraria quoquc par te tradara amoliri ac dtfcurerc at/ que depellére» Duci poteft» Dici legendum eft» Vndc principium pro Cælio» Oratiôis pro Qelio ex/ ordium a tempore eft fumptum» Siquis indices forte nueadfir igna/ rus legum iudiciorum confuetudi nis noftrac:mirctur profedo:qux fit ranta atrocitas huiufcc caufe: quod dicbus feftis ludifque pubU/ cis omnibufque ncgociis forenfi/ bus îrermiflïs:unum hiciudicium exercearur : ncc dubitet quin canti fecinoris reus arguaturi uteo ne/ gledo ciuiras ftare non poftir»amp;q fequuntur» Locus»undc pro Dc-ioraro»Parrem quidem exordn ora tionis pro deiotaro a loco fumpfit Cicero» Inquir enim»Moueor ctia loci ipfius inrolencia:quod tanram caufam quanra nulla unq in difee/ ptatione uerfara eft : dicû intra do/ mefticos parietes » dico extra con/ uenrum amp;nbsp;earn frequentia: in qua orarorum ftudia niti fôlcnt»in tuis oculis in tuo orc uultuque acquie/ fco» Te unum inrucor»ad re unum omnis mea fpedar oratio» Quae mihi ad fpem oprinendac uentatis grauiftima funttad motum animi ^ad omncm impetu dicendi co/ tentionemque Icuiora » amp;nbsp;quae fc/ quuntur» Habitus unde pro Mi lone» Exordium pro Milonc a no/ ua iudicii forma habituquc fum/ ptumeffe facile uidebitiquiipfum leget» Opinio; unde in ucrrem » Cicero primam in ucrrem adio/ nem fic exorditur : ut dicat fe fcire quofdam mirari ; quod is qui per

tot annos défendent multos»Icfcrit neminem;ad accufandum ucrrem defcenderir» Sic enim inquit » Siquis ueftrum indices aut eorum qui adfunt forte miratur me qui tot annos in caufis mdiciifquc publicis ira fum yerfatustut defenderim multos Icferim nemincm:fubito nunc mutata uoluntatc ad accufatium defeedcre;

-ocr page 133-

Q_uartiM

gendum uidetunPetieratautema indicibus AeCchyncsinc paterétur Demofthenem uagariifcd eq ordl ne fibi rcfpondcre :quo ipfc propo fuerat:coganr» C^æ plemnquc quot;nbsp;.T attcnnim iudicena raciunt.Sic quix dem rede legi uidetur.fed fi quo/ que particula afcriberetunfortaiTc redius Iegeretur»hoc modo»Quae plcrûque attentum quoque ludi/ cem faciunt »Nam optare amp;nbsp;reli/

Ocinceps ne omnia enumcrem«famaiudiciorum « expédia/ n»«ri confiWeäußm ranonem^ tio uulgûnihil enim horum in caufa eft.ad caufam tamé pz SSTif?-.?!? ^? ^ p°É^^™-P'' tinct»Adiicit Theophraitus ab oratione principium : quale nem mihielTepraeponédumadox uideturedè Demorthenis pro Ctefifotc:ut fibi dicere fuo po rem putabit * amp;nbsp;quae fcquuntur» tins arbitrio liceat rogantisïq eo modo quem accufator adli frtS¥^?Ï^ïSÏfi3K?*ZS!S« tor actione præicnplcnt»! nocali one prælcripIeritiFiducia ipla lokt opmionc arrogantie laz m a conuerfa præfenpferat mihi le borate.Eaciuntfauorem amp;iHa penecômuniamô tamé omit tenda:uclideo ne occupentur : optarc : abhominari: rogare; foUieitum agere:quæ plerunq;attentum^udicem faciunt: fi res agi uidetur noua.magna.atrox.pertinens ad exemplum, præcipue tarnen fi index aut fua nice: aut rei.p. commoueif: cuius animus ipe.metu.admonftione.precibus. uanitate de hiepƒ1 id profuturum credimustagitäaus efl.Suntamp;illa exz citandis ad audiédum non iutilia:finos nec diu moraturoS. nee extra caujamjdiéturos exiftimcnSPocilem fine dubio: Kbec ipfa premat attentioikd amp;nbsp;illud fi brcuiter:ÔCdiluciz de fuma rei de qua cognofcerc debeat idicarimus : quod Ho merus atq? Vergilius opcrum fuoru principiis faciunt ♦ Na iftius rei modus eft:ut propofitioni fimilior fit,q expofitiói. nee quomodo qcq; fit aélumtkd de quibus fit diélurus ora tor:oftendat»nec uideo quodhuius rei apud oratorcs poifit reperiri melius exéplu.q Ciccronis pro duentio.animadz uerti indices omnem accuiatoris orationem in duas diuifam uidebatur inuidia iam inueterata iudiciiluniani: alteram ta tummócófuetudinis caufa timide amp;nbsp;diffidenter attingere ra tioncm ucncficiicriminum:qua dcrc lege hæc eft quæftio cóftituta.Id tarnen totum rcfpódcnti facilius eft. q propone tiîquia hic admonendus iudexiillic docendus é. Ncc me qq magni aurores in hoc duxcrint:ut non femper facere atten turn ac docilem iudieem uelim:nó quia nefeiam id quod ab iHis diciturtefle pro mala caufatqualis ea fit no intclligi. Ve rum quia iftud non negligentia iudicis contingit;fed errore. dixit enim aduerfarius:0Cfortafle pfuafit. nobis opus é dus diuerfa opiniôe;quæ mutari nô potcft: nifî ilium fecerimus ad ca/quæ diccmus:docilcm Si attétum.Q^uid ergofimmiz nuenda quidam amp;nbsp;leuanda Siquafi cótemnenda eile eófen tio ad remittenda intentiócm iudidstquamaducrfario præz ftatiut fecit p Ligario Cicero»Q_uid enim agebat aliud iroz nia illa qut Cæfar minus fe in rem tanq non nouam intende rctfQ^uid pro Casliofqut rcs expeélatione minor uidcrct. Verum ex bis quæ propofui:aliud in alio genere caufæ défi derari palam eft.

g Enera porro caularum plurimi fecerutthoneftum. hu mile.dubiu ucl âccps.admirabile»obfcuçi: idcft £v2.o fov.tt2.o^oY.ocjuçi2lo^ov napä^ofov»Ä-OartäpotKo Aou

qua:quæ cnumerâtur:non folum ^»^ t i iudieemconciliantifed etiamatten nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

tum reddunt» Vt propofitioni fix quot;’»^W (rpA milior fit q expofitiói» Summa rei **f in breuem propofitionem confer/* tur:cum non quo modo quicquc fit geftum cxponif:fed de quibus uerba futura fint fignificaf » ut De Cn» nanque Pompeii laudibus mix hieftdicendum» Vtfccit pro Lix gario Cicero»Ab ironia orationem pro Ligario Cicero inchoauit hoc modo » Nouum crimen.C» Çaefae amp;nbsp;ante hune diem inauditum pro/ pinquus meus ad te*Q»Tubcro detulit»Q » Ligarium in Africa fux inh8iqüx fcquuntur» Quid p CaliofPro Cilio ita cxorditur Ci cero;utdetcterrimo fcelcrc agi pof fcignarisuideri dicat:Dcinde ita ré cxtenuat:ut indicium de nullo Cæ lii crimine conditutJefTc ortedar»

Enera proro câ^»Cû i ter/ g nbsp;nbsp;tio libro genera ca^i tria ec

dixcrit Fabius:parum feite hoc loco uidetur cok accedere opi moni.^ui generaipfacaufa^ quin que elle aiunt » Scd materia rhetox rices fuperius in tria genera caufa' rum diftinótacft»Hoc loco autem qualitas caufarum in quinque ge/ nera fcpararur » Aliac nanque caux farum funt hone(lac»aliae humiles» alix dubiæ » aliæ admirabiles»alias obfcuræ»Græcis nero nominibus; quæ latinis refpondeant» quinque hæc genera a Fabio cxplicantur» tv Sto^ovnâque dicitur honeftum fine gloriofum:quodtv Äo^ hoc chominum opinione fit: aào^ov humile ac uile quod in nulla fit ho minura opinióc»axslt;{gt;i 2io^ov du/ h iü

-ocr page 134-

bium.TTdtfSoûLo/ ^ov pratter opini onem amp;nbsp;ideo ad/ mirabileAvcTTra KotKoAoueHTov obfcurum: quod difficulter quis af fequipoteft» Ma ximeubi fors eau fat»Frons ut lega/ tur fenfus expo/ feit * Tune enim frons caufæ pa / rum honeda ui/ detur : cum præ fc fert quangam impudcnriam ac turpitudinemt Frons autem eau fxen ingrefTus ac principium eau / fat» Etquidem quibus aduerfus bæCkQuidâ non quidem legendû eft » amp;nbsp;rnorem no mortem»amp; extra henda non extra/ hcndæ»Eosauté reprehendif Fabi us qui fibi mate/ rias fingunt : infi nuationefg; com ponunr»Cu enim caufæ fint infini/ tæ:nihil auteer/ te parum prodc/ rit: quo modo in duabus tribufue caufis uti infinua none debcamus mli gencralia prat cepta didicen/ mus» Vtpro Ra birio Pofthumo Ciccro»Hoc nan/ que modo exor/ ditur : Siquis eft Iudices:qui»C* Rabirium: quod fortunaefuac fun datas arque opti/ me condirutas opes poteftati re' giæ libidinique commiferit : re/ prehendendum purertafcribatad ludicium fuum pon modo meâ:

ôftTov.Sût gbus redte uiJeaturadiïd turperquoeî alii humili. aîn aJmiraz bili fubiieiût.Admirabile aut uocant quod dl præter opmionem hominu c0ftitutü»In ancipiti maxime beniuolu iudicea obfeuro docile.i humili at têtu parare debemus»Nâhoneftû qdem ad côciliationé làtis p le ualet ♦ In admirabili ôCturpi remediis OpuseihEtco qdâcxordiû in duas diuidunt ptesa principium amp;nbsp;infmuationemrut fit in principiis reôta beniuolenriæ Si attentiôis poftulatio:quæ quia efîc in turpi genere caufæ non poOît: Infi nuatio furrepat animosrmaximeubi fors caufæ non fatis honefta é: uel qa rcs fit improba:uel quia ab hominibus paru pbetur:aut fi facie ipfa quoZ m præmiturîuelinuidiofa confiftentis ex diuerfa patroniraut partis uel mi fcrabilis lènis:cæci;infantis.Etquidorn quibus aduerfus hæc modis fi me/ dendum ucrbofius tradunt:materiafque fibi ipfi fingunt:ÔCad morte aôti onum pcrlèquuntur.Sed cum hæc oriantur ex caufis:quarum fpccies côz Icqui omnes nô polTumusmifi generaliter comprehcndantur:in infinitum funt extrahendæ»Q_uarc fingulis confilium ex ppria rône nafceturVlllud in uniuerfum præceptum fit:utabiis,^uæ lædunt ad ca quæ profunt refuz giamus.Si enim caula laboramus:pfona fubueniat»fi perfona:caufa . fi nu hil quod nos adiuuct erit:quæramus quid aduerfariumjæ^. Nam ut op tabilc cft plus fauoris mereritfic ^ximum odii minus^fn iis quæ ncgari nó poterunt:elaborandum:ut autminora qdiótumcflïaut alia mente fada; aut nihil ad præfentem quæftionem pcrtinere:autcmendari poflc poenitc tia:aut lanslam punira uideanturJdeoqueagcrc aduocato q litigatori fax cilius:quia amp;nbsp;laudatfine anogantiæ cnmincÄ ' aliquâdo utilirer etiam rez prehendcre pór» Nam fe quoq: moueri interim Engettut pro Rabirio poz nhumo Cicero:dum aditum fibi ad aures facit:6óaudoritatem induit uez ra fentientistquo magis crcdatunuel defendcnti eadem uel neganti.Ideoqj primum hoc mtucamur lirigatoris an aduocati perfona fit utendumtquoz tiens utrunq? fieri pordKNam illud in fchola liberum eft : in foro rarû ; ut fitidoneus fuæ ret quifcp ddcnfor . Declamaturusautem maxime pofitas in aftedibus caufas ^priisperfonis debet induere» Hi funt enim qui manz dari nó polfunr.ncc eadem ui perferuntur alieni animi:qua fui motus. His etiam de caufis mfinuatione uidctur opus elTe : fiaduerfariiadio iudicum animos occupauerit:uel fi dicendumapud farigatos eft ; quorum alterurn promittendo noftras probatióes:Siaduerfas cluendo uitabimus.alterum SC fpe breuitatisïamp; iis quibus attentum fieri iudicem docuimusÄ urbaniz tas opportuna reficitaîostôd undecûqj petita iudicis uoluptas leuat tcdiu, Non inutilis etiam eft ratio occupandi:quæ uidentur obftare :ut Cicero dicit:lcire fe mirari quoldam:q gt;nbsp;is.qui per tot annos defenderit mubosdæz fcerit neminemtad accufandum Verrem ddcendcrit.dcindc oftêdit hacip fam fociorum dcfenlioncmtquod Ichema prolepfis dicitur.Id cum fit utile aliquando:nunc a declamatoribus quibuldam pene lèmpcr aflumiturïq fas non putantmifi a contrario incipere. Negant Apollodorum fecuti tres effede quibus diximuamp;præparandi iudicis partes.$ed multas fpecics enu merant:utex moribus iudicis.ex opinionibus ad caulam extra perrinentiz bus.ex opinione de ipfa caufa:quæ funt propeinfinitæ ; turn iis ex quibus

-ocr page 135-

Q^uartus

omncs codant côtrouciTiæ:pfoniSifacT:isididlis; caufis: teporibus.’ locisioccafióibus cætens:quas ueras eé fatcor.Scd fhæc tria gcnez ta reciderc«Na fi ludicé beniuolü:attentum;docilcm habco: quid amphus dcbeâ optarenôrepioxû metusipfe^ui maxime uidet'’ eße extra hxc:0óactentu iudicé faciat:00ab aduerfo fauorc déterre at. Verum quoniâ nóeft fatis demonftrare dÜcétibusîquæ fint in tone prohœmii:ièd dicédû etiâ quornópfici facillime poftintthoc adncio:ut didurusîtueatf.Q_uid.apud qué.pro quo.contra que. quo tcpore.quoloco.quo rew Ratu.qua uulgi fàma dicédû fit. qd îudicem fentire credibile fit ante qicipiamus.tum quid aut defide remustaut deprecemur.ipfa ilium natura co ducct:ut iciat qd pri mum dicendu fit. At nue omne quod cœperit:prohœmiû putant: amp;nbsp;ut quicq? fuccurrerir:utiq; fi aliqua fentetia bladiat exordium. Wulta aut fine dubio amp;nbsp;aliis partibus fût caufæ cómunia.nihil taz men in quoq melius dicit :q q?xque bene dici alibi no poffit. Mui turn gfæ exordio eft:quod ab adlione aduerfepartis^materia tra/ hit:hocipfo quod non compofitû domitfed ibitatqj e re natum: Si facilitate famam ingeniiaugettôi facie fimplicis fûptiqj ex proxio fermois fidem quoq; acquirittadeo ut ctiam fi reliqua feripta atqj elaborata fint:tamcn plerunq; uideatur tota ex temporalis ofo:cu ius initium nihil præparatû habuific manifeftû eft.Frequétiftîmc nero prohœmium decebittSi ièntentiarum amp;nbsp;compofitióis Ôi uoz cis Si uultus modeftiatadco ut in generc caufæ etiam indubitabili fiducia ftipfa nimium exercere non debeat.Odit eniiudex fere li-r tigantis fecuritatéteumq; ius fuu intelligatttacitus reuerétiam poz ftulat.Ncc minus diligcnterme fufpedti fimusi rilla pte uitandü: ^pter quod minime oftcntari debet in pricipiis curatqa uidet ars oino dicentis contra iudicem adhiberitSedipfum iftudeuitare fü mæ artis.Nam id fine dubio ab ommbusîÔCquidem optime præ ccptum eft.Verum aliquatenus temporû conditione mutat'’:quia iam quibufdam in iudiciis maximcqjcapitalibus:utapud centûz uiros:ipfi indices exigunt follicitas $ó accuratas adionestconteniz lt;Jfetnifi in dicendoetiâ diligentia apparcatcrcdût.ncc doeeri tan Éu:fed etiâ deleélari uolüt.Eté difficilis huius rei moderatio : quæ tarnen ita tcmpcrari pót:ut uideamur accurate non callidc dicere. Illud ex præceptis uctcribus manet:ne quod infolens uerburn ; ne audacius tranflatumine aut obfoleta uetuftatetaut poëtica licetia fumptu in principio deprehendatur.Nonduin eni recepti furnus. amp;nbsp;cuftodit nos recens audientium intétio.magis cóciliatis animis: amp;nbsp;iam calcntibushæc libertas fcretur:maximcq ^ cum i locos fucz rimusingrefïï:quorum naturalis ubertas licentiâ uerbinotari cirz CUnfufo nitore non patitur.Nec argumentis autcmmec locis tnee narrarionifimilis cHe in proheemio debet oratio . Nee tamé dcdu cta femper atq; circunlata:fcd fxpe fimplici ac ielaboratæ fimilis: nee uerbis uultuquenimia pronuttes.Diffimulataenim SC ut græ d dicunttdyé'iTicpot ’Tocf aétio melius fxpe furrcpit.Sed hæc pro/

fed huius eéïplïus-quieSmi fir fenrenam. amp;nbsp;quæ fequû/ tur. Qyod fcheraaTrpoÄM ŸiŒ dicitquot;. TOKoÄH'picr fni'æ figura efl:quae præiumptio ad uerbû tranfferri pôt.Hac 1 aut figura iitunf; qui ndns dhièaiot^us occurrut :ca/ ?

occupât qûæ contra diciI pôllcht. Nihil aûriquoep Pro quo^ legédu efl quo^

Adeo ut igenerccaufacet idubitabili fiducia fe ipani/ miü cxerccrc nó debeat» Sic qdc rede legi uidef» Sed nifi cIfa expunSa exercre legaf: uerus fenfus non pcipietus» Exercre nague efl detegere âtœ denudare. Fiducia uerq Fabius in^hœmio tegendi non denudandâatep often'' tandâ eße ait. Nee minus diligcntcr:ne fufpcdi fimus in ulla parte uitandum. Pro ulla IcgédueftillarncFabius inepte præcipere uideantur* Diligétcr»n.uitâdum eft:nc i ilia parte hoc eft ,phccmio fufpediludid uideamurine forte puret nos fibiartificio/ fa oronc ifidiari. Maxime/ 2? cum in locos fucrimus 1/ erefTi.Quos appellat hie Fa bius locosf An locos cornu ncs propriofep unlufcuiufgi caufæ qbus amp;nbsp;magna uis iu dicu nimis afferfamp; fââum unum quodq laudatur aut uitupcraf»ac luftum uel in/ iuftum.maius uel minus.af perius aut mitius effe ^ba/ turne deniq iquibus index mouetur.Huiufmodi ucro locuut Fabius ipfe in quinto præcipitunterdum fmgulis quxftipnibus fubiiciuntuc Nee ignoro locos uocari Ct propofinonum fedes lunde ab propofitam caufam con ueniens trahitur propofitio Ut in caufa coniedurali Pc/ titionem teftium.uolunta/ tem»poteftatcm.amp; fimiles qui etiam principales loci a quibufdam uocantur. a qui bus fccundarii etiam locidi cuntur: unde argumenta di cuntur. Nam locus propric eft argument! fedes . Sea de huiumicdi locis Fabius hie h nil

-ocr page 136-

Liber

nonfentitur» Diffimu/ btaenimcriam utgræ/ ci dicunt: avETTKpecToct adio melius faepe furred pit avcTrifpaToa remiP la ac fine oftenratione in terprerari poteft hoc eft modefta ae fine ullo tu/ more» Cum uitiofum prohermium poflit ui/ deri ncamcofa facieskUt fimilirudinis aduerbi / urn mihi afenbendum uidetur hoc modogt;ut ci catricofa faciesthocéau' catricum plena* Sunt au tem cicatrices uulnerû confolidatorum figna: quae maximefaciem de/ turpare folenr» nbsp;nbsp;nbsp;Qui

nauem impegir»Hoctft uado amp;nbsp;harena e illifit » Ab impingendoautem quod ex in amp;nbsp;pango eft compofirum praeteri / turn impegi dedinatur Qui oCTTOçpoçH dici/ tun OTTo^pc^H auerfio propric rranffem poteft chanta fuperftitio / he. Qua pro quanta re/ dtius legeretur. Darc hane figuram fententiae wires » Aut per prxpofj/ no eft arcribcnda.aut fi/ gura utablarun fit cafus eft legendum. Acriorcs enim fiunt fenfus figu/ hs cum uerborumtrum fen rentiarum»| Si Ac/ xum illi mutaueris * MS illi fed ilium eft Icgcn/ dum.hoc eftnllam con/ uerfionem fermonis ad diuina ilia pro ligario Ironia. Vatiemarus efte Fabius uidetur quof/ dam futuretquibus il/ la Ironia diuina pro bga no difpliccret.Nam Ge/ orgio Crctenfi quiTra/ pezuntius maluit appel/ larifadeö difplicet:utFa/ bium quoque alrerum eloqucriT Romana efps cimen.qq utftis Miner/ ?iarn reprebendensar«/

ut forman'animurn iudicum cxpcJiet.Turbari mcmoria uel connu andiucrba facultatc dcftitui:nu(^ turpius:cum uitiofum prohœmiz urn poflituidcri cicatricola faacsÆ pcfiimus certe gubcrnator:qui nauemdum portum egreditur impegit.Modus autem principii pro caufa«Na brcuius fimpliccsJongius ^rplexat fulpedtæcp amp;nbsp;(fames defjdcrant.Ridcndi uerojq uelut leges ^hcemiis omnibus dcderunt: ut (tra quatuor fenfus terminarenf.Nee minus cuitada e immodica eins longitudotne in caput cxcrcuifle uidcat :amp; quo prxparari debet fatiget.Sermone a perlona iudicis auerfom : qui atroÇpoepH dicitur: quidam itotum a proheemio fummouét:nonnulla quidem in banc j, pcrfuafioncm ratione duÓti.Naprorfuseé hoc magis fccundum na nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;H turäconfitcndum eft:utcos alloquamurpotiflimum:quos cóciiiarc ^| nobis ftudemus«Interim tame amp;nbsp;é hoc proheemio neceflarius fenfus V f aliqs:00iis acrior fitatq; uchemetior ad pcrlbnam diredus altcrius. Q_uod fi accidat:quoiure aut quata fuphiriôe prehibemur dare hac figura Icntéuæ uiresfnec cnim iftud fcriptores artiûmon quia non li ccat:fed quia no putat utile:uetat.Ita fi uincct utilitas:proptcr eadem caulam facere debemus propter qua uetamur . Et Demofthencs aut ad Efchynem oratione in prohoemio couertit « Et.M.TuIlius turn p aliis quibulda:ad quosci uifum eftnum pro Ligario ad Tubcroncm# Nâcrit multo futura languidiortfi cflct aliter l^urata: quod faciltus cognofcet li quis illam tota partem uehemetiflimatcuius hæc forma eft.Habes igitur Tubcrorquod eft accufatori maxime optâdûtâ: cæz teraîconuertat ad iudiccîtum uero enim ucre auerfa uideatur oratio.

Vïfl4

amp; languclcat uisomnis dicentibus nobis,Habet igiif Tubero : quod e accufatori maxie optandum,illo enim modo prcftit atqfiftitit ♦ hoc tantû indicaflcttquod idé in Demofthcne:fi flexu illi mutaueris: acd dct.Q^uidfnon Saluftius direóto ad Ciceronem:ï qué ipfu diccbat: ufus eft principio:amp; quidé protinusfGrauitcr amp;nbsp;imquo aio malcdiz dra tua paterer,M.Tulli.Sicut amp;nbsp;Cicero feccrat i Catilina.quoufq? ta dé abutere patiétia noftrafac nequis apoftrophen miret :iple Cicero pro Scauro ambitus reo:qux caufa eft in cómcntariis . Nâ bis eundc dcfcndit.^lbpopccia loquetis pro reo utif.pro Rabirio ucro pofthu mo:codé(p Scauro reo repetuda^ etia excmplis.pro Cluério : ut mó oftendi:partitióe.Nótarne hæc quia poflunt bene aliquâdo fieri pof firn facienda fut.lcd quotiens præceptû uicerit ratio.quomodoamp; fi/ militudinedum breui.amp; tranflatiöc atq; aliis tropis.quæ omnia cauz ti illi ac dilligentes prohibét:utemur(rcrimifi cuiilla diuina pro Liga rioironia^e qua paulo ate dixeram^ilplicet.Alia oxordio^ uitia üc rins tradiaerüt:quod in plures caulas accommodari poteft : uulgarc dicituridtminus fauorabilctaliquando tarnen non iutiliter aftumiz mus a magnis fepeoratoribus nócuitatum. Q_uo amp;nbsp;aduerfarius ud pótteómuneappellaf.quod aduarfarius in fua utilitaté deflcéterepo teft:cômutabile.quod caulænô cohæret:lbparatû,quod aliude trahi ntr:trâfIatû.Præterca Quod lôgû.quod côtra præcçpta éQUorû plez

y

-ocr page 137-

Q^uartus

Mep nóprmdpnmóiïït triöaïfedtoö’tw ofonis. Hxc Je fhcc wio quotiens ent ufus.non fempcr autcm é.Nam amp;nbsp;fupua/ cuum aliquanJoed : utfî præparatus fatis etiam fi ne hoe lu 1dex:autfi res præpararionc non eget * Anftoteles quidem m Jtotumid neceflanum apud bonos Judices negat.aliquando t tarnen utthee ft uclimus.co lieet:cu index occupatus « cu anz 1guftafûttépora.cû maior potedasab ipiare cogit incipere. Contracp cd itenniphœmü uis etia non iexordio * Nam iu dices amp;inarrationenonuq amp;nbsp;in argumcris: ut attendant tamp; ut faucantrogamus • Q_uo prodicus uelut dormitantes cos exettari putabat:qIe edcu*C. Varcnus:quia familia anchaz Ctiana occifus e.hoc quxfo indices diligctcr attéditc. Vbiq; fi multiplex ca edtfua quiboicp partibus danda prxfatio e : ut ^^audite nunc rcliqua«amp;tranico nueilIuc«Sed inipfis probati onibus muIta funguntur prohcEmii.uicc:ut facit Cicero pro CIuentio:dilt;durus contra ccniores.pro Murænacum Serz wio fe cxcufat. Vern id frcquentius eq ut exemplo cofirmaz dum fit.Q_uotiens aut prohoemio fucrimus uh turn fiue ad expolnioncm trafibimus:fluc protinus ad pbationem id de hebit in principio podrcmuedetcui cômodidîmeiungi iniz hum confcqucntium^Illa uero frigida ACpuerilis cd in fchoz lis adetdatio : ut ipfe tranfitus cfTiciat aliqua utiep iententia« Et huius uelut prxdigix plaufum pctat:ut Quidius lalciuiz reimetamorphofi iblet:quem tame cxcufare ncceditas pot »es diuerftlltmas in ipcciem unius corporis colligcntem, ora Iori ucro quod cd necede furriperc hanc tranlgrcdionem SC iudiccm fallerc:quiut ordini rcrum animum intedat : etiam comonendus ed.pcribit enim prima pars cxpofitionis:fiiuz Hex nondum narrari fcict.Q_ua propter ut non abrupte ca dere in narrationem îita non obicurc traniccnderc cdoptiz mum.Si uero logior Icquctur:ac perplexa magis cxpofitio: ad earn ipfam prxparandus iudex crit:ut Cicero fepiustfed hoc loco fccit.paulo longius exordiu rei demondrandx gra tia rcpetam:quod quxfo iudices nc molcde patiamini.Priz cipiis enim cogins multo facilius extremaintelligetis» Hxc mihi fere funt de exordio comperta*

De narratione.

dear.Snicum dïuinafît:minime eft mirandumfi Trapezuntlus de gannaclacinx ignarus cam perdpe re nón potuir. Vt fit præparatus« Si parttculam aferibi fenfusintegri tas expofdtrhoe modaut fi firprac nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

paratus* QuaIeeftcüm»GVare/ nusklila cum particula ut redun/ dans uidetur expungenda» Cul cômmodiffimciungj initium con fequcntiamkPoflït uerbum libra/ riorum icuria prætermilTum afed batur:ne fenfus imperfedus relink quaturk AffediOkCorrupte quiz dem fie legirur»Emcndatc uero aP fedatiok Quidam enim affedant amp;nbsp;omnibus conantur uiribus : uc in rrafitu ipfoa prohoemio ad nar/ rationcm aliquis acutus fenfus eP ficiarurk Surriperckoccultare furz timque eriperc tranfgrcflïonis Ä tranfitus notiriamk vt Cicero fæ pms :fed hoc loco fecitkAliquid mi hidceffe huic fenfui uidetur.Auc enim potiflimum aut quid tale re/ de forßtan aferiberetur« Cicero ue ro pro duentio hoc fecit»lnquit enimk Paulo longius exordium:

K qua: Fabius ipfe fubiidt*

: m Axime naturale éîK fieri frcquétidime débet:utprxz paratophxe qux dieda lut ludicc tres de qua pronun daturuséindicet''.Eacd narratiiqua fciens tranfeurrâ fub tiles nimiumdiuifiones quorundam plura eins genera faciz entium.Non enim folam uolunt ede illam negocii de quo apud iudices quxritur expofitioncm:fcd perfonx ut« M«Ati liuspalicanus humili loco picés magis loquax g facundus:

Axime naturale eft.Quæ m de narratione quoqueprx cepta tradit Fabius ita funt aperta : ut fi mendæ abfint : nihit expofitione opus die uideatutk Pri mum autem narrationem merito fubiici exordio ait k Deinde narra/ tjomsinfert diuifionem.Tumut^ femper narrandum quaerit« Et an fernper prohoemio fubiieienda nar randum fit docetkEftautem narra tio rei de qua pronunciaturus cft iudex expofitiok VtkM.Attilius Palicanus.Dc Cicctonis ofone pro duentio defcriptueft hoe cxêplü«

-ocr page 138-

,4


'»Libert


a oppidum cd in HcJlcfponto.Dc quarta Qeetonis in uerrem aflione-fumprum eß hoc nargationis prin^ opium» Chryfogonus poftq eft nominatusJn oratióe Ciccronis pro Rofcio Amerino fcnfus quidern hie •habetunuerba ucro ipfa alia leguntur»Sicenim Cicero inqmuVfque eo animaducrti indices enm ibcari atV que alias res agerc anre q Chryfogonumoominautquem fipiul arque attigi: ftarim homo fe crcxit»mirari nifus eft»lntellexi quid eum pupugiflenUerum ac tertio nominauiipoftea homines curfare ultro amp;nbsp;citronq deftitcrunr.Credo qui Chryfogono nunciarent effe aliquem in duiratc: qui contra uoluntatem eius diccrc anderer» aliter caufam agi:at^ ilk

cxiftimauinapetiri bonorum cm/ lodrut Opidum eft in heUefponto lampfacum iudiccs , fem S:iSX “SS mVcre nouorfdus ca„iscun,nj0t.bus humor Lig Indices diligenter attendcre»popu tur.caularum quibus hiftonci trequenriflimeutuntur : cunt ’Io remindigna uidcri» Nam urro exponutjundc bcHu.feditio.pcftilentia^prxtcr hxc alias p/

unt expofitionem ôô præteritorum efle tempoçêî quæ e frez quentiftimarSC prxfentium:qualis eft Ciccronis de difeurfu amicomm.Chryfogonus poftq eft nominatus : Si futuroru quæ foils dari uancinanbus poteft» Nam ùTroTtnrcxriœ no eft habenda narratio.fcd nos potioribus uaccmus. Plcnq^ fe per narvandum putaucrut:quod falfum cflqcoarguit' ’ « Sunt enim ante oîa quædâ tâ brcues caufærut ppofitidcm potius habcant q narrationc.Id aeciditaltquädo utriqj pti: cum uel nulla expofldo e:uel de re côftatîdeiurequxri^ ’:ut apud ca-tuuiros:filius an frater debeat ee inteftati hxres.pubertas art nisran hitu corpon^sarftimet .aut cu eft quide jure narratioi ^ it locus.fed autaritciudici nota fut oia aut priore loco refte ex pofita.accidit aliquado alteri:K fepius ad aftore caufæ ♦ ueï

.___________pponcic.uel quia fic magis expediufatis ê dixif/ te certam crédita pecunia peto ex ftipulatióe. legatu peto ex teftameto.diucrßc pris expofitô é:cur ca nó debcat .Si fans« aefornSi magis ex^dit fic idicare.dico ab Horatio fororcni fuârterfechâ.Nâqr Ôi eu ^póne iudex crime oê cognofeit.Si ordo Sieucâ fach,paducrfario magis ebreus cótra tunenar rationé fubtrahitróicö idquodobiicit :nec negari ncccxcuz fari pot:fed ifola iuris qóne confiftitiut in eum:q cu pecunia / r^ priuata ex xde facra furripuittfacrilegii reus éïcófeftio uerex• cudior ég cxpofitio.non negamus pecunia de tcplo eefub/j lata.caluniat taméaccufator aftióe factilegiircu priuata fu/ erit nó facra.uos auc de hoc cognofcitistan lacrilcgium fît ad miftu.Sed ut hasaliquado nó narradi cas puto:fic ab illis dif


Öprmatio dicitunquando quid ira dcfcnbiturait oculis ccrni uideaft


Quod falfum cfTecoarguitur* 'Plunbus ablatiuus inquibufdam ■excmplaribus reite mihi afcriptus uiderur»hoc modo» Q^od falfum lt;ffc plunbus coarguitur» Complu res nanquc fubiiciuntur rationes» . Pubertas annis an habitu æftime tur»Ad pubertärem æftimandam


olim puerorum pyüdcndainfpicic baritur: quam obferuarionem lu/ Hinianus fefuftulifte libro quinto .Codiçistitulo Quado turores uel curatorcs eße defmuntthis nerbis (tftatur»ïndecoram obferuatfone


in examinanda marium pubertas


tc refccatesnubemus quéadmodû quiafatisé foeminat poft ïplcros»xu»annosoés pubefcerc uidenturuta mares poft cxceïrum»xiui»anno94 pubères cxi ftimcntur:lndagatióe corporis in honefta cclTantCkHoc idem legitur etiain îftitutiôibus tirulo.Ouibus


modis tutela finif. Aut cueltqdé iure narration! locus»Sicqdé legif fed iure mihi ociofü ac fupfluû elk nidfUldcirco ,p iure i re ec legédû facile côtéderuNâiterdû i re nulla eft n3rrario»ut expofuit Fabius»In/


terdu c qdé t'.re narratiSi locus: fed Oaiudici resj^ cnota narratoe fup ledef» A'ccidiï aliquado alteri: 6i f^pusadadoré caufaCkHic quoç Iö6:raetfiira Icgafimihi tamé cor/ Vuprus eé uf.Nóm.ad acloré dæ le gedû é fed ab aftore case é : hocé,p aàpre câse»Id qdapte excpla appolï ta déclarât» Ex ftipulatóc»hic difti guedij c»Vraûtinqt Paulus in fete/ tiis li» qnto obhganonu firmada^ gfa ftipuIatiSes iduótac funr: qqdi Uerbo^ folenitate cocipiunGitaap


letio:q nôeflenarrâdû exiftimét:cû reus quod obi icit : tarn negatdnqeopinione Cornelius Celfus : qcoditionis huius efic arbitrât' ’plcralq; caddis cas:amp; oes abitus ac repetudaru, Nóeni putat cenarrationemifi quæ fuma cnminis : de quo iudiciû eft:eótinct,Deinde fatetur ipfe pro Rabirio pofthuz


pdlärx quod per cas firmitas oblàariônû obftrîgaf»StipuIû»n»uctercs fïrmû appcllabât» Er ordo amp;nbsp;cu can la facti pro aducrfario ma^sƒft»Cum pracpofitioutfuperflua eft er3dcnda»Caufananquefadifi exponatu* ',P Hbrariö c»ldcirto»n»roröré ïtefemitiq, ca i tâta populi Romaniuidonaßerc phoftiü carde uidir» Etcu id qd obiicif»Et copula ut redódas amp;nbsp;fupuacuaécradédamt icgafcuid qdobiicif» Vt in cu qcu pecunia » in


-ocr page 139-

ill


Q^uartus


ill mo nananê Ciccroncm»atch iUe amp;nbsp;negäuit perueniflê âd Rabi fo“tkgatur grammatica n» num pccuniam:qua de re crat quxltio comututa^ct i nac nar/ rationcmhil deer1mine expofuit. Ego autem magnos alioqui fecutus audores duas eße in iudieüs narratióum (pedes exifli/ motakeram ipfius caunv,akeram return ad caufam pertinenti urn expofitionem.non oeddi hominem.nuna narratio eßt con uenit«ScdcritaIiqua amp;interim etiamlonga circa argumenta dus criminis de ante aela uita.dc caufis propter quas innocens

-mpcriculurn dcducatur.aliis^quibus incrcdibile id quod obiid tur fiat.nec enirn accufator hoc tantum dicit occidifti. led quiz


tio expofeit» Calumniatur ta men accufator actione facnle''


facit Aiacis occifitdicens inuentum cum in folitudineiuxta exa


gitNos tenen fubaudiatur : fi Z-’»*e ‘’f^t non eft afenbendum» Arç r*‘»rx^Tv;- 5 ilk 0Cnegauic pucniffe ad Ra/ (viXmo*« • / birium pccuniam»Atqui kgen' dum uidetur non atque » Opi/ nioné enirn Celfi reprobat Fa/ biustCofurationibus auc atqui particula maximecônemt. AC/-cufatus ante fuie Rabirius Po/ fthumustqiiod pccuniam a ro' gc Ptokmaco accepiffet qua fez narum corrupcret» Aliis qui bus ineredibik id quod obuci/


y nime corpus inimici cum gladio crucnto:non id modo Vlyxcs 5*quot;^ka^Qüæ copula afenben' ; refpondetmóeile a fe id facinus admifTumifed fibi nubas cum quSbls?‘^o|lma crimS Aiace mimicitias fuinè.ddaudc interipfos certatum . Deinde Q^od mihi uidetureffe kgen fubiungit quomo in cam folitudinem uenerituacentem exaniz ‘^“‘“ «ulam cni aflignat cur Jmem fie coipicatustgladiumeuulnerc extraxerit. his fubtexit aigumencano.Sedne illud quidem fine narratione eft diccnte accufatoreduißi in eo loco in quo tuus inimicus occifus eft » no fui.diccndum enirn ubi fucrit.Q_uarc ambitus quoq; caufxK repetundarut^ hoc etiam plurcs eiufmodi narrationes habere potcrunt:quqplura crimina»In quibus ipfa quidcm neganda funt.fed argumentis expofitione contraria rcfiftendum : amp;nbsp;iter dum finguusuterdu uniuerfis.an reus ambitus male narrabiti' quos parentes habuerit«quemadmoduipfe uixent. qbus men tis fretus ad petitionem defeendetit/aut qui repetundarum in 'VC fimuIabitur:nonnc ante alt;ftam uitam:Si quibus dc caufis pel prouinciam uniuerfam uelaccufatorcm autteftem offenderitt non inutiliter exponetfqux fi narratio non eft: ne ilia quidcm Ciccronis pro Cluentio primatcuiuseft initium,A«Cluetiusha bitus.nihil cni hie de ucneficiotfed de caufis:qbus ci mater iniz mica fittdicitdlla: quoqj funt pertinentes ad canfam;fed non ip fius caufe narrationcstuel exempli gratiatut in Verrem dc.L.

^^^i^^^Domitiotqui paftoremtq? is aprum quern ipfi inucnin optule ^ rat:exceptum cftea(e ucnabulo confefruseftct;in crucem fuftu lit.uel excutiendialicuius extrinfecus criminismt pro Rabirio tpofthumo.Nam ut ucntuni alexandria eftiudicesthxc una ra tió a rege propofita pofthumo eft (cruandæ pccunia:;fi curatio ^^^, nem amp;nbsp;quafi difpenfationem rcgiam fufccpiftet. ucl augedi ut ^U defcribitur iter Verris.fifta interim narratio itroduci folet : uel


plurcs futuræfmt narrationes in caufisambitus 0d repctunda rum» Et quibus de caufis per prouinciam uniuerfam ucl ac/ cufatorem aut teftem offende/ 2 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^(^^

rit.Uicet per reite legi uidcatuc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/

plcrifq i » ego tarnen contended rim per præpofmonem eradé* dam ac loco eius uel comuniti onem reponendam » Facile cni accidere poteft ut praefes pro/ confulue acrius crïbuta exiger» do aliuduc facicndo totam of/ fcndat prouinciam» Qgéiplt; fi inueniri oprulerat»Muneri emédate in aliis legit exéplari' bus»Hocauté Cicero narrat Ic/ prima in uerré actioe.Vetus eft iquid quod dicäÄ pptcr feue ritaté exépli nemini fortafle uc ftm iaudinhL»Domitiu præto ré i Sicilia cij aper igés ad eü al/ latus elTetradmiratû requififlé» Quis eû pcufliner»cü audiffet Paftoré cuiufda fuiflë : eü ad fc^ uocari iufrir»illü cupide ad prac; tore qfi ad laudé amp;nbsp;ad præmiû accumflc » QuæfiïTe Domitiui Qui tanta beftiam peuffinét»!!

lu fe refpondiffe uenabulo» Sta tim deidcluflu prætons m cru, cc effe fublatCh Velaugédiuti defcribitur iter ucrris» Tertia» uerré aitione fic defcribere iter uerris »M» Tullius mgreditur» Nam ut ifte profeitus cft:qua/ cunqueiter fecit : eiufmodi fu/


ad cócitandos ludiccsrutpro Rofcio contra Chrylbgonum:cu luspaulo ate habuimétioné.ucl ad foluédosaliq urranitatetut ^Cluctio cótra fres Cepafiosaterdu pdigrefTioné decoris gfa: qlisrurfus1 Verre de ^ferpiaa hisquodalocis mater filiaquæ fiHcdf^Q^uac oia eo ptinénutappeatnó utiqjnó narraf cuqne gaufedaidipfum narrare qdnegar.nœ hoc add fimplf accipv gS^AkS^Ä^


itmö ut legatus populi Roma nufed ut quædamcalamitas p*


-ocr page 140-

'^Sfd aliquando magis ut ConfentiâuAhquädo»dgt; ex/ puûa aùuafenpta legendû éfti Qijod qui opincntur pôflunt uideri nulla nar ntioneduâh Pro narratôe legédû eße rône nemmem dubifareputo» Sed aliter - ^»L»Muræna quoep poHea (*' narrauit: cû obieda diluit» à Cicero Murænââbitus reû 1 defendés anteq narret:obie 3 dta fibi a.MkCatoneac Scr/

uio Sulpitio ira réfutât : ut pftendat fe merito eam de/ tnfionem fufeepiflêadqd'

e'

haut» Quod net utiliter quotiens non crime non re pellendum tatum»Non par ticula priore loco pofita ut eeßans omninoen eraden/ da. Erunt quidam caufae riec id raro crimini quidc de quo coenitum ê : faciles ad diluendum»Emédatiôc îdigct hic locus»Non cnim crimini:fed crimen»non co

endûcquod é a me pofitûtfupuacuâ ce narrationc rcî:quam iudex nouerit,Q_uod fic mtelligt uolotfi nô môfaétû quid fit lciet:fcd ita faôlû etiâ ut nobis cxpedit opinabitur»Nelt;^ enî narratio i hoc rep ta eft:ut tantû cognolcat iudextfed aliquando magis ut confentiat. Q_uare etiâ fi nô erit docendus:(cdaliquo mô afficiédus narrabiz mus cû præparatiôe qdâ,fcirc'qdé i eu fuma qdaétu fit.Tamé rôz né quoep fà^i cuiufq; cognofeere ne grauef.interi pp aliqué i côfi liû adhibitû nos repetere iHa fimuIemusJnterî ut rei quæ ex aduer fo ^pponat tiniqtaté oés etiâ circûfiâtes inteiligant.In quo genere plunmis figuris erit uarianda expofirio ad effugiédû tediûxû fint nota audiéti»(tcut meminifii.ôC fortafic fupuacuu fuerit hic cômoz rari«Sed qa ego diutiusfeu tu optime norisfillud qle fit tu feiasföC his fimilia.alioq fi apudindicé cui nota câê:narratio fp uidef fun uacua:pôt uideri nô fp eé etiam ipfa aefiio necefiaria » Âlterû cfi de quo frequétius quærit '’«an fit utiq^ narratio ^heemio fubiieienda« 0_uod qui opinant:nô pofiut uideri null^narratiôe duéti .Nam eu ^hœmiû iccirco côpatû fittut index ad ré accipiendâ fiat côcili atbr.docilior«amp; itétior.ôd ^batio nificâ prinscognita nô poflîtad hiberit^tinus index notitia rcçiiftruédus uidetur . Sed hoc quoepj îterdû mutât côditio caufaRztnifi forte.M.TulIiû i of one pulcherz rimaîquâ^ MiIonc fcriptâ reliqd:male difiuIiflènarrationé uidej gnitûâcd cognitio ut legaf tut tribus præpofitis quæftionibus.aut pfuifièt cxponere quomôi lenfus expofcir»hoc modo» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;:

Et eruntquædâ caufæ: nec

ito

uitio da/

id raro:cnmcn quidem de quo cognitio eß : faciles ad diluendum» Quæ prius amouéda funt» Sic quidem rcfle lcgi uidetur:fcd forff tan amolicnda hoc eft dilu da reétius Icgererur» Qua ucneficiis»Veneficii littcras erafa Icgcndum elfe ex ora nonequoq? Ciceroni's pro Cælio aperte cölligi potefi»

Deinde CUnarret de bo/ nis paulatim.Autcum par/ ticula uidetur cxpungenda aur rum lococius afcribéda Nam cum pro petitore 6i expofitSc tanq priores agât utifolent»Dicût librariorû negligctia prærermifîu : eft afcribcndûiut Icgamus Nâ cum pro petitore dicunt»

Id^ fit non reótc»Negati uam particulâ: ut quæ fen/ fum peruertit:expungcnda cire:exca ratione:quæ fub/ iicitur facile perfpicitur»Cn enim ïquitdeclamatio nos préparer ad Forenfes caufas agendas: merite in utrun/ que locum amp;nbsp;aceufandi:

tur tnDuspræpoiitis quæinonit)Us.aut ^millet cxponere quomoi infidias Miloni fecifict Clodiustfi reû q a fe hominé occilu fatcref defendi oio fas nô fuifiet.aut fi iâ præiudicatiôe fenatus dânatus ef ièt Milo.aut fi Cn.Pompeius qpp aliquâ gratia iudiciû militibus armatis cluferatttâq aducrfus exifiimaret . Ergo hæ quoq; quæfti ones ui ^hocmii optinebûttcû oés indicé præparanerît.Sed aliter ;p.L.Mura:na quoq; poftca narranitteum obieéta diluit. quod fiet utiliter quotiésnêcrimé nô repellédû tâtûtfed etiâ trâfterédû eritî ut prins iis defenfis uelutinitiû fit aliû culpandi narratiotut î arme» rû ratiôc antiqor cauêdi qléfû inferendi cura é.Erût quædâ caufæ nec id raroterimmigdé de quo cognitu é faciles ad diluédum : fed multis ante aétæ nitæ fiagitiis amp;nbsp;grauibus crimibus oneratæ: quæ prins amouéda funttut ^pitins index defenfionem ipfius negocii: cuius ^pria quæftio étaudiat.ut fi defêdédus efi.M.Cælius.nône optime patronus occurat prius cônitiis luxuriæ.petulâtiæ.ipuden tiæqucne ficiiStï qbus folis ofs Ciccrôis uerfat ofof'Deidecû narz ; ret de bonis paulan:totâq; deidc explicctcâmîquæé ipfius acEiôc 1 defcnlâ.Sed nos ducit fcholaçi côfuctudo:î qbusccrta quædâ poz’ nunt'’/quæ themata dicimusîpræter quæ nihil é diluédum» Idcoqj narratio ^hœmio fp fubiungit .idc libertas declamatoribus t ut ét fecûdo pris fuæ loco narrare uideâf.Nâeûn peritorc amp;nbsp;cxpône ta * q priores agât uti foléttôi côtradiélôe tâq refpôdeâttiaq^ fit né félc’ Nâcû fit declamatio forêfiû aétionû meditatô:cur nô utrûqjqjtius locû excrceâtfcuius rôis ignari ex more cui afiueft nihil i foro puz tât eé mutâdû»Sedi fcholafiicisquocp nônûq cucnit:ut ^ narratôe

-ocr page 141-

Q^uaitus

fît ^^ppó.NaquiJexport quaî Selotypum maîætraébatiwsaccûfatf ' aut qui evni cumapud cenfores reu de moribus facit (cumtotu crimen uno ucrboiqualinct adionis parte ^pofito fans indicée f Sed hxchadenu^nuc qua: fit ró narrandi fubiuga.Nairano é rei fadæ aüt non fadæ utilis ad pluadendu expofitio« uel ut Apollodorus finit:oro docésauditoré qd ïcótroucrfia fit. Earn pleriq? (criptores ipaxime qui funtab Ifocrate:uolûtec Iucidâ*breué»uerifimilc.nec.n.refcrt an p fucida pfpicuâ.p uerifimili pbabilé credibiîéuc dicamus.Eadc nobis placet diz uiGo.qq Ariftoteles ab Ifocratc pteiuna diflenferit : præceptû breuitatis irridés: tanq needle fit longam aut breuc cxpofitione:ncc liccat ire p mediu • Theodorei quoqi folam rclinquunt ultima pte.quia ncc breuiter utiqi : ncc dilucide iemp fit utile exponerc.quo diligétius diUmgueda lut fingula:utqd quoqj loco pfit ode da.Narrario eff auttota pnobis:aut tota p aducriariis taut mixta ex utrifq;,Si trit tota p nobistcoteti funus tribus partibusp quas efficit' ^quo iudcx facilius in teniganmcmimucrcdar.nec qfq rcprchêfióc dignu putettq ppofucri eamqua: fit totap nobis dcbcie eé uerfimilétcû uera fit.Sûteni piurima ucra qdemtfed pa rum credibiliaificut falla quoq; frequéter uenfimilia.Q uarc nó minus labora/ du é:utiudexqux ucra dicimus.^qua: fingimus credanSut qdé ha:(quas fupra rctuh^uirtutcsaliaçt quoq; ptin.Na amp;nbsp;per totaadioné uitanda eftabicuntas : amp;nbsp;modusubiq cuffodiedusióC crcdibiÜa eé oportet oia quæ dicunf«Maxie tarnen hæc i ptecuflodiéda lut:quæ prim a indicé docetnn qua fi accident: ut aut nó in telliganautnö memincritiaut nôcredattfruffra i rcliqslaborabimus.Erit at narz ratio apta atqtdilucida:fi fuerit primu cxpofita uerbis ppriis amp;nbsp;fignificaribus:8d no fordidis qdémótamé exqfitis amp;nbsp;ab ufu rcmotis.tu diftida rebuspfonisitépo ribus;Iocis.caufis; ipfa etiam pnûciatiôe i hoc accómodata:utiudcx,qua: dicunz tur^ûciUime accipiar.Q uæ qdé uirtusncgligid a plunmis:q ad clamoré difpo fitat:ucl ctia forte circufufe multitudinis copofiti no fœcrût illuditenonis filenz tiu:ncc fibidilcrti uident^:nifi oia tumultu ac uociferatióc concuflci it.réindicarc fermonis quotidianiÄ i quécûq; etiâ idodlo^ cadétis eé exiftimâneû iteri quod tâq facile côténûttnefeias præftarc uelint minus ac poHinnNeq; cni aliud in do quêtia coda cxpti difficilius reperiéttq id.'qd lèdiduros fuifie oés putant:poftq audierüt:quia nó bona iudicât cé illa:fed ucra.Tu aut optime dicit orator cu uiz detur uera dicerc.At nuc uelutcâpû nadicxpofitióis hic potilfimu amp;nbsp;uoccm de dutióC ceruicé rcponut:00brachiu Ïlatus ladatttotoq amp;nbsp;rc^z amp;nbsp;ucibo^ amp;nbsp;cópo

amp; defendé dicxercêur Qyo dl

Ringueda iitrt^tve t»»»v. funt fingu1

Ia: ut quid quoque lo confitofte damtlnfci/ na quorun dam depra uamschic locus ; qui dum eme-' dare uolût omnia per uertunr»^ namij par ncula,crafa pnftina: re Rituitur in tegrirathut legarur ut quid quo loco profit Fere auté * ƒ « nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/

fimili locu gt;Mi:^ vphv ev«lt;' tionis gene re ubiquc exempla ria funt de

prauara*

Non fece runtilludt tériSis filé/ rid* Fcrût fine côtroz uerfia lege dû mihi ui def ; Neep »ngt;fccerunc ullo pado fefui cöue/ nircpoteft*

Soluius nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/

oram Hic maifefteco lt;*’^p’ * arguiturer ror illiusat rogantiffi/ mmcbulo nis qué nu

git « Veru hoc omittamustne mîus gratia: præcipiédo redaq oftenfe rcprehéz dédopraua mercamur. brcuis critnarrario ante oia fi idcceeperius ré cxponerc Gde ad iudicé ptict«Deide fi nihil extra cam dixcrimus«tu etiâ fi reciderimus oia: qbus fublahs ncc cognitiói qcq:nec utilitati detrahaf.Solcr.n.cé quædâ puu brc tiitas:qux longa tarnen efficit fuma«In portum ueni,nauim profpexi» quanti ue hcret interrogaui.de prccio conucni.confcedi«fublatx funt anchorx.foluimus, nbsp;nbsp;. ^^^

oram.proucdi fumus.nihil horu dici cclerius potcft:fcd fufficit diccre » e portui dia acadc/z nauigaui.óCquotiés exitus rei fatis odédit prioratdebemus hoc eé cótéti:quo rcz| mia pataui liqitelligunt .Q^uarc cu diccre liccat:é mihi filius iuuenis:oia illa fupuacua:cüzl ^„^j^^é pidus ego libcroR:.uxoré duxi.natu fuftuli « filiu cducaui.i âdolcfcétiâ pduxi.ióZ ’ tem oram ^ grxeo:^^ aliqaliud circuncifam expofitioné,i. aWtojuov aliud breuem puta m ^Óob adTryphonem proaura ÖCuento effe accipiendam atque ad illud uerbum praecemur rcfcrcndanu Hic

-ocr page 142-

Liber

enim nullumeH alïud uerbum g foluimus»Qua-' rcoram profus ne accipumus ©porter» Proue öifumus»Profc/ ^^ 01 mihi redius iIegi uidetur»hoc *' eudifeeflimus*

Ideft ô‘ûvT0gt;' jÜL0V»Circûcifûp prie CTvvTojuov traffertur» Nâ neratiôesamp;Tav ToAoyiarf amp;iTë pioooAoyiacr» quas in narratio ne uitandas qui dam feriptores atrium tradide/ rût:trâfco» Tau ToÂoyia tranP fertur idem fer/ moi ut îtÉpiOTo/ Aoyia fuper/z flua dieitur ora-' tio »Hæcauteni funt uitia non fo lum narrationis fed totius orav tioms fûloecif// mo finirima»

Etabruptum fermonis genus» Qui fine ulla g/ parationeTît ab/ ruprustrrno uo catur» Simplex cnim ut undiç praecifa» amp;nbsp;loco ut particulæ fa/ ns confiât cflélc .gendum» Qui bus extrema ut præcipi:prohœ/ mii parte» Præcc piut praeteririfit temporis eft le/ gendum» Qua le eft apud Ciee/ ronem»Moritur Fulcimuskln ora none Cieeronis {)ro Cecma hæc egunrur» In/ tenm expediet expofitioeSkC uo wùerafa expedit

st

ucmntî quodilia fupcmacuis carcrcuhecpoHet aliquidex neeeßaris défi/ derarc,NOS aut breunatem i hocj)onimus:nó ut rninus:fcd nepjus dicat ^ oporteat»Nâiteradóes qdé amp;nbsp;TaüToÄoyiacr amp;nbsp;îrepiœcroÂoyiotcr quas in narratióe uitandas quida feriptores artiu tradiderût:tranfco,Sût,n.hæc ui tia nó tantu breuitatis gfa fugienda.Nó minus aut cauéda erit q nimiu cor ripiétes oia requit'’obicuritas.Satiufc^aliquidnarratoi fupercflcqdeenè. Na fuperuacua cu tedio dicunt.neeeßaria cu periculo fubtrahutur,Q_uaz re uitada ctia illa (aluftiana{qqiipfo uirturis optinet iocu^breuitasïSCabru ptu fermonis gcnus:quod ociofu fortaflêleótoré minus faUatiaudicntc traf uolat:nec dû répétai ' expedtat:cû præfertim lector nó fere fit nifi cruditus» iudice rura plerucp i decurias mittât de eo ^nunciaturu quod irellexcrit:ut fortafle ubiep.i narratione tame prædpuc media hæc teneda fit uia dicedi: quatu opus é.quantû fans eikquantu opus eft aut non ita iblu acemi uolo: quantum ad iudicadu fufTicinquia no iornata debet efte breuitas.anoqui fit idodta.nâ SCfaHit uoluptas SC minus looa qua: delecHt uidéturtut amcenu ac mollc iter etia fi eft fpaciiapJiorisrminus ratigat q durum arduuqjcopen diu.Nec eni mihi unq tâta fuerit cura breuitatis:ut no eaiqux credibile faci _ untexpofitionenferi ueli.fimplex eni utundiq? præcifà non ta narratio pot uocari qcófufio»Sütporro multx códitóeipfa rei lógx narratóestqbacxtre ma ut prxcrói phœmii pte ad itentioné præparâdus é iudex,deïdecurädS ut oi arte uefex fpacio eius detrahamus aliqd:uel ex tediorut minus lóga fit efficiamusquæ poterimus difterédomó tamé fine mentione co^z qua: difFc remus.Q_uas cas occidédi habucrit.quos aßumpferit cófcios»quéadmodü difpofuent ifidias pbarióis loco dicâ.Q^uædâ ucro ex ordine prætermitte da:qualc êapud Ciccrone.Morit fulcinius.multa.n.quæ fut i re quia remo ta fût a cârprætermittâ^Atparntio tediu leuat.dicâ quæ ^a fintâte ipfum rejcôtractû.^icâ quæ ire ipfa.dica quæ pofteadta tres potius modicæ uidc bun^ * narratiôesîô una lôoalnteri expédiât expofiti^Sreui iterfadôe difti gucrc«audiftisquæâte adta fût:accipite nûc quæ ifequunt «reficiet .n.iudcx ^ priori fine:ÔC fe uelut ad nouû rurfus initiû præparabit.Si tarnen adhibitisf quoq; bis artibusîlôgû exierit ordo re^îcrit nô lutilis Î extrema pte cômoni^ tio:quod Cicero etiâ i breui narratióe facit. Adhuc Cæfar.Q^uXigarius oi culpa caret.domoeegreßus nô mónuUû ad bellû:fed ne ad minima qdem -

rimus nfmanimûmc qd natüræ dicamusaduwfu.Deinde fi caufas ac roes fadh's præpofuerimus nô oibus:fcd de qbusquæriôSi pfonas côuenientes bisquæ fadla credi uolemuscôftituerimustut furri reû cupidû.adulterii libi dinolu.bomicidü temerariû.uel côtra fi defendemus.præterca loca SC tpaSC fimilia.Eft ât qdâ et duétus rei credibilis qlis îcomœdiisêtamp;imimis,aliq.n. naturalitcr fequûtfSC cboærét:ut fi bene priora narrauerisnudex ipfe:qd po ftea fis narraturus expedtet.NeiHud qdé fuerit lutilctfemina quædâ ^bati onû fpargere:ucrû fie ut narratione eé memineriusmô ^baiionèmonuq et tarnen argumento aliquo confirmabimus:quod propofuerimus:fed fimpli ciöC breui:utiuencficiis.fanus bibit,ßatim concidit4iuor ac tumor eöfefti eft confçcutus.Hoc faciu^t SC ille præparatiôes:cum reus dicitur robuftus* armatus contra infirmesjnermes.Cccuros.Omnia deni(^ qua: probatiotic

-ocr page 143-

::2f- ’vhtvbxnv

Q^uartus

grasce uo/ caf» Vitio/

quelegitur ÉV^yocia quæ non e uidentia P terpraf fed aftus atç efficacia *

tracflaturi fumus perronam,caufäm«locum«tcmpus* infl:rumcntum«occafionem narratione delibabimus.Aliquado fidéftituti fucrimus his:fatcbimur uix eé crc dibilcïfcd ueru«amp; hoc maius habendum fcelusmefcire nos quomodo fadurn fit aut quare,mirari:lcd probaturos.Optimæ uero pracparatióes crût qua: latuerît: ut a Cicerone funtquidé utiliffime oi'a prædidlatp quae Milom Clodius.nó Cloz dio Milo ifidiatus eê uideat .Plunmum tarne facit ilia callidiflima fimplicitatis imitatio.MiIo aut cum in fcnatu fuiflet eo die quoad fenatus eft dimiflustdomu uenit.calceos amp;nbsp;ueftimenta mutauit.paulilper dû ft uxor ut fit coparat : comora tus e,q nihil praeparato^nihil feftinato fecilft uidet Milo« quod no folu rebus ip fis uir cloqucnftimustqbus moras amp;nbsp;lentutu profedlionisordinem ducitrftd uer bis etiam uulgaribus SCquotidianisÄ arte occulta conftcutus é.quæ fi aliter diz lt;fta cent:ftrcpitu ipfum iudicem:deinde patronum exciraftet « Frigida uidcntur ifta plerifqjtfcd hoc ipfum maniftftu:quomodoiudicem fefellerint : quod uix a leftore deprchcnditur.Hxc funt qua: credibilem faciant expofirionern.nam ne contrariataut fibi repugnantia in narratiôedicamusîfi cui præcipiendum eft:is,feapicnP aequc fruftra docct «etiam fi quidam fcriptores artium hoc quoq; taq occultum Ka ft prudcntcr cruptu tradut.His tribus narrâdi uirtutibus adiiciunt quidam magnificcntiamtquam xigyaXonpETTEicxv uocant:quae nequc in oinncs caufas caditCnam quid in plerifqjiudiciis priuatis de re certa credita«locata:ôi códuda« iterdiftis habere loci potcft fupra modu ft tollens oratiof')nec fcmper eft utilis:^ ut uel miloniano excmplo patet«Et meminerimus multas elft caufas : in quibus ëvotoysia» confitendum,cxculandum«fubmittendum fitiquod exponimus : quibus omni? fett ieaaf: bus aliéna éilla magnificctix uirtus. Q_ uäre non magis proprium narrationis c magnifice dicere:q miftrabiliter.iufdioft«grauiter«dulciter « urbane : qua: cum fuo loco fint laudabiliamó funt huic parti proprie aflignata:óó uclut dcdita « lila quoque ut narrationnita cum cæteris partibus cömunis eft uirtus:qudTheodez lt;ftes huic uni propric dcdit.nócnim magnificam móuult eêmerum etiam iucuz dam cxpofitióem«Sunt qadnciant his euidentiâ:quæ Evapyeia græce uocatur« Nee ego quéq deceperiiut diflimulé Giceróiquoq; plurcs ptes placere * Na præ tcrq plana amp;nbsp;bieue amp;nbsp;credibilé uult eê euidété«morata cu dignitate« Scdi ofone morata debet eê oïa cu dignitate quæ potuerût«Euidêtia inarfatióc quâtû ego iz telligo êqdé magna uirtusicu qd ueri non dicêduiftd quodamodo etia oftêden dum ê.Sed fubnei profpicuitati pót:qua quida etiam contraria interim putauez rüt:quia iqbufdam caufisobfeurädaueriras êiqucd êridiculu « Na qui obftura re uult narrat falfa pro ueris:amp; fis quæ narrat debet laborare:utuidcantur qcuiz dêtiflima.Scd qtenusetia forte qdäpuenimus ad difficiliusnarrationu genusna de hisloqmur:iqbusres cótra nos erit:quo loco nónulli prætcrcûdâ narrationê putauerut.Et fane nihil é facilius mfi prfus rota cam oio nóagerc« Sed fi aliq iuz fta róne fufceperislitêïcuius artis ê mala eê cam filêtio cófiterifnififbrtc ta hebes futurus ê iudcx:ut ftcûdû id pnûcict:quod feiet narrare re noluide «Neep ificias CO 1narratiôctut aliq negäda«aliq adiiciêda«aliq mutadaificut aliq etia tacenda» Sed tacêda qua: tacere opoftcbit amp;Ujbcrü erittquod fit nónunq breuitatis quoq; gfa:qle illd ê«rcfpôdit:quæ ci uifû e.Diftiguäusigf genera carü«naq? i qba’nó de culpaquTtif :fed de aêlióeiêt fi crût cótra nos themata:cófitcri nobis liccbir.pc/

ut fit tem pus præfc/ tis iegatur* ^Qua JUf' •yaÄolTpE/ TTÊiav uo/ car. iAEya/ AOTTpOTE/ ICC magni/ ficcntia prie inter/ prætarurk

Sût qui adutianr his euiden tiain quæ evctpysia

cuma de téplo fuftulinftd priuata«nóió facrilegusê«uirginem rapuit « nó tarnen Optio patri dabituningenuümftuprauiuói ftupratus ft fufpendiunó taméideo

quæ cuidc na at^ iHu ftratô trap ferf. Ma pterq pla//-nam Ôdbre ué ôrcredi bilem uuk ^j eé euidéde * moratam cû dignita/ teJn parti/ tiôibaora/ toriis hæc a Cicerone traduntur*

Et iis q narratkls p fimplcxi ut fit noïa/ tiuus fin// gularis : K q ut Icgaf féfus expo/ feit« Sicut aliq etiam taccndauic fyllaba era fa fic legen duna aper/ te præce / denria de// darant»

-ocr page 144-

Côfiliû furti in têplo attulitkVt ominapro tem plo fcribédu cflè téplumon parti/ eulanegatiua mi hiafcribcnda ui/ detuwir legatur Confilium furti in templum nó attulir» Comme morar.n.ea Fabi US quæ ^ facri/ Icgii reo dici pof lent» Quæ ni/ mirumläis ho/ minu poteft»Ni/ miû»r»littera era fa nifi lcgarur: fc fus negerno ha betur» Vt fic di cam uino impul fumgt;Si»c.htrcra erafa lcgcndu eft

Ordinem rei narrare quidem mihi neceflê eft» Quid loco quiz dem nifi legatur fenfiis uerus per dpi non porcrir» Quo modo ta mécuirare expo fitionc falua cau fæ rarione poflu mus ƒ Sic quidc legiftfed ilia par ncula tamécum ritaduerfanuani hil fenfui conuc nit»Tum ucro fi legatur amp;nbsp;fenfus perficieturamp; ad illud cû fuperius referetur»Qyar mihi fic Icgendu uideûQüO mo/ do rum euitare* Effeduros nos qdédicimus» Di cemusut fit futu ri répons : mihi Icgendum uide/ rur » Pollicebi// mur inquit nos ea quæpropofui mus:comproba turos»Efficef na que intcrdum c argumentis pro bare» At^ con OabittAtqdC cô/

ftuprator capite ut mortis caufa puniatur.fcd decern miliaîquæ poena ftuz pratori côdituta eft dabit.Vcrû in his quoq; confcfïióibus é aliqd quod ex iuidiarqua expofirioaduerfarii fccit:detrahipoflit:cum etia fcrui noftri de peccatis fuis mollius loquâtur,Q_uædâ»n«quafi nó narrâtes mitigabimus: nóqdé utaducriariusdiciUcófiliu furti in têplü attulit.nec diu captauit eius «lt;»' rei tempus.fedoccafióe amp;nbsp;abfcntia cuftodu corruptus:amp; peccuniarquæ ni/ mirû ianimas hoium pôt:uiclus ê.Sed qd refertfpeccauit:ói fur é.nihil atti net id dcfenderc:cuius pœnam nó recufamusJnterdu quafi dânemus ipfi: ut fic dica uino fpulfu.errore lapfummoóle deceptu.uera funt ifta fortafïê« tu taméigenuu ftuprafti.folues decémilia.nónunq ^pofitione præmuniri pótca:óó deideexponi«Cótraria fût omnia tribus fmisrq i morte patris cóiu rarat:fortiti noóté fingulipordinécu ferro cubiculû îtrauerût pre dormiez te.cû occidere eu nemo potuiiictæxcitato oia idicauerût,Si tamé pater qui diuifit patrimoniü:amp; reos parricidii defêdit:fic agat.Q uod cótralege fuffi cit:parricidiu obudé * iuuéibus:quo^ pater uiuit:atq? etia liberis fuis adert, ordiné rei narrare qdé mihineceflêéïcu ad legé nihil prineatfScd fi cofeHio né culpæ mex cxigitis:cgo fui pater durus:amp; patrimoniirquodlam melius ab his adminirtrari poterat:tenax cuftos«dcïde fubiicitur ftimulatos ab iis: quoçz idulgentiores parères erat.lp tamé eu habuiflèanimû:q fît euêtu de/ prchéfustut occidere patré nô portét«Nec.n.iurciurâdo opusfùirtet:fî alioz q hoc métis habuiffétmec forte nifi quod fe qfqjeximi uofuerit:oîa hæc qua liacûq? placidioribus animis accipicnt illa breui primæ ^pofitiôis deféfiôc mollita.At cû quæritquot; ’an fadûfîtmel quale fàétû fitdicet oia contra nos fint quomodo Mme euitarc expofîtioné làlua câ rône portumusf narrauit accu Jhi”l fator:ncc ita ut quæqj eént acrta tantû indicarct:fcd adiccit inuidiâ«ré uerbis exalperauit«accefïèrût pbationes.poratio incêdit:amp; plcnos ira: rcliqt. Expc état naturaliter index qd narrer a nobis:fi nihil cxponimus ilia eé qua: adz^ uerfarius dixit talia qualia dixit:credatnecede é.Q^uid ergo eadé expo/ nemusfSi de qualitateageZîcuiustû demû quærtio é cû de rc conftat eadé: fed nô codé mô.alias câs,aliâ atq; aliâ rationé dabo ♦ Verbis eleuare quædâ licebit.luxuria hilaritatis«auaritia parfimoniæ.negligétia fimplicitatis noie leniet «uultu denic^.uoce«habitu uel fauoris aliqd uel miferatiôis merebor. Solet nônunq mouere lachrymas ipfa côfertïo.atq; ego libérer iterrogé:fint ilia defenfuri qua: nô narraucritmec nefnâ fi ncc defenderîtmec narraucrit: tota câ prodec .At fi deféfuri lût:proponere certe plerûq; id quod confirma. turi fumus oportet»Cur ergo nô exponamusquod amp;nbsp;dilui pót:amp; ut hoc côti gat utiq; indicandû eftfaut qd iterpbationé amp;nbsp;narrationé itereftfnifi quod narratio é ^banois continua ^pofitio.rurfus qibario narratiôi congruêsc5 fîrmatio. Videamus ergomû expofitio hæc longior demû eé debeat: amp;nbsp;pan lo uerbofior præparatione:amp; quibuldâargumétis dico nô argumétatione: cui tarnen plurimum confort frequés afïîrmarioîefFcéturosnosquidê diefz mus:non porte uim return oftendi prima cxpofîtione,expeétent : amp;nbsp;opinio nes fuasdirtcrantÄ bene fperent.Denicß utiq; narrâdum é;quicquid aliter^ qaducrfarius expofuit:narrari pót.aut eo ctiam proheemia funtihis caufisV fupcruacua.O ux quid magis agunt:q ut cognirioni accommodatioré iu/ A dice fàciâtfat^cortabir nufq eorum maioré ufum:q ubi animus iudicis ab

-ocr page 145-

Q_uartu«

aKqua contra nos ifita opimone flc^cdus cft.CóieturaIcs autcaofe i quib^ de üdio quxritf:nó tam fxpe rende qua iudiciu ê:qcoy pqua: res colhgendactex pofitione haba.O ux cu accufator fufpiciofe narrettrcus Icuarc fufpicione dez beat:alitcr ab hoc at® ab iUo adludicepferri oportet,At cni quædâ argumenta turba ualetJiduda leufora fut.Id qde non co ptinet:utquærat an narradu: fed quomonarradu fit.Na amp;nbsp;cogerere plura expofitioeqs prohibet:fi id utile e cau fxquot;amp; ^mfttcre:fcd SCdiufdere narratione:0C ^batioes fubiugere ptibus: atep ita tranfire ad fequétiarnâc^ neq; fis qdem accedo:q femp co putat ordine : quo qd adtu fit:ee narrâdûtfèd eo mo narrate quo expedit.Q^uod fieri pluribus figuris licet.Nd amp;nbsp;aliquado excidifle fimulamustcu qd utiliore loco reducimus: amp;nbsp;fteri nos reduAutos reliquu ordine teftamur.ga fic futura fit ca lucidiorJnteri re exz pofita lubiungimuscâstquæ antccefleruuNcc enf eft una lex defenfiôis,Certûcp e prxfcriptu.pro re«p gt;tepore ituenda qux ofinttatqj ut erit uulnus:ita uel cura du ptinusîuel fi curatio differri póniterim deligadu « Nee dixeri fepius narrare nefastquod Cicero p Cluétio fccit.Eftq? nócóceilu móifed aliquado eriâ neccHa riumticaufis rcpctuday oibus:qua: fimplices nó füt.amétis éeni fupfhtióeprx .? ceptoy cótra rónécaufæ trah^narranonéideo ate pbatiócs ponere c iftitututne X iudex qua de re quærat' ’ignoret.Cur igit fi fingula ^banda aut rcfelléda erunt: ïj nó fingula etia narrent'’f'Meccrte quataeuq] noftris experimétis:habeda é fides: fecilfe hoc i foto quoties ipfa defiderabatutilitas ^batibo SCcruditistóC fis qiudi cabâttfeio.ôc cp nó arroganter dixeri.quia funtplurimi quibuscu cgiq me refd lere poflintïfi ménartfere ponédæ a me caufæ offîciu exigebat'’,Ncq? ió taménó fxpius facere alias oportebit:ut rey ordiné feqmur • Q_uædâ ucro etia turpiter cóuertunf ’tut fi pepifïê narresideindecócepiflè.aptu teftamétuideïdefignatuJn qbus fi id quod pofteriusédixcns:de priorc tacere optimu é.Sutquædâ óCfalße cxpofitióestqru i foto duplex genus é»alterü qdiftrumétis adiuuat'’tut.P. Glodi us fiducia teuiütq noAc icæftû romæ cômilèrattîteramnæ fe fuiflêdicebat.altez rû quod é ituédû dicétis igenio.id interf ad fold uerecûdiâ ptinet.undc etia mihi nidet' ’dici colordtcri ad quæftioné,Scd utruncp erit:prima fit curay: ut id quod fingimus fieri poffit.Dcide ut amp;nbsp;pfonæ amp;nbsp;loco SC tepori cogruattSCcredibile rati onêîSCordine habeat.ficótiget etia uerx alicui rci cohæreattautargumeto qd fit i ca cófirmet'’«Nâ qua: tota extra re petita luttmetiedilicétiâ pdût.Curâdû præ cipuetqd fingêtibo frcquctcr aceidit:ne q iter ié pugnét.Q^uædâ.n.ptibo blädiu turtfed ifuma nó côlèntiût.Præterea ne iis qua: uera eé conftabit:aauerlâ fint.in fcholaetiâ ne color extra themata quærat'’»Vtrobiq; aût orator meminiflc dcbe bit aAóe tota qd fmxcrit.quoniâ folét excidcre quæ falfa fûttueruq; éillud quod uulgo dieiómcdacé memorê eé oportere»Sciamusaût fi de noftro faAo quæra turtunû nobis aliqd eé dicédû:fi de alieno mittere i pluresfulpicióes liccre.Eft ta méqbufdâ fcholalhcis côtrouerfiistî qbus ponit' ’aligné nó refpódere ad quæ in terrogat tlibertas oia enumcrâditquæ refpóderi potuiflet.fingédç uero mernine rimus ca quæ nó cadétïteflé.Sut aut qua: noftro dicunt' ’aiotcuius ipfi tatu con fcii fumus»Ité quod a defunAis.ncc,n,hoc é q ncget.Itécp ab eo cuiidé expediet» ïs«n«nó negabit»abaduerfario quoqnqa nóé habiturusinegado fidé.Sóniorum cc fuperditionum colores ipfa iam facilitate audoritatem pcrdiderunt,Non eft autem fatis in narrationc uti coloribustnifi per totam adioncm confentiunt : cu præfertim quorundam probario fola fit in affeucratione SC pcrfeucrantia: ut illc

fiat ut lega tur ; fenfus Mpofcir»

Manque neep üs qui dem acte do » Rario compoficio nisexigitut ne particu/ la:que era/ fa legatur hoc modo» Nam ne us quidem ac/ cedo» Vo de etia mi/ hi uidetur did color » nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a^

Color au ' ‘J»«**gt;X gt;nbsp;gt;M5'V/7*‘» tem apud rhetores di citur fach probabilis caufa : qua res alias tut pis: hone/ fta mon/ Rratuaun/ de Fabius apud luue/ nalem ab ca quæ in adultcrio fuerat de / prehenfa : rogaf:utco lorem dicat , c Die Ouin/ ^’^jviilk av^-tiliane colo rem» Sed utrunquc erit*Emcn/ date in qui/ bufdâ exe/ plaribus le/ gif utrunz cunque»

Fingen/ de ueio me minerimus ea»Fingen/ da rede le/ gitur» Edi to tarnen alio tempo re SC loco* Tantum lo co tamépar ticulac mi/ hi uidetur

-ocr page 146-

Li*bet

effe kgedû ^Quùra^ céreniiü ab dicau Qqa 1uocah era fa kgedum ê» Vequæ obftant in medio ue/ lut auxihis noftrispofi ta minus habeant ui riû»Pro me dio legen/ dûcflê me/ dus facile ex ipfo ap/ parct fcnfu Non li / men cubili» Pro cubili legendum eue cubicu lonemonô uider.Sum ptû eftauté hoc exem / plum de Ci ceronis ora none pro ^ , Clucnno» ■gt; MvMw^ F^^ ' Sermo -»tr b? «w 'f!Higt; uerfusaiu^

dice» Auer/ fus cmen / darein aliis legimrexé/ plaribusk

SedkM. quog iTul/ lius contra Nauarchos Contra cor ruptc Icgi ^ gßteex fex/ ta in uerré aflione per cipitunNo enim Cice/ ro corraNa uarchos: fed^ nauar chis uerba rVe/hfibU? Kor^^z gendum ec putOk Sunt aurem naua

parafitus:q ter abJjcatu a diuitc luuenetamp;Tabfolutu ta^ fuu filium afïent.habez bit ^de colore:quo dicat â^pauptaté fibi cam exponédifuiflè:ôiideo aie parafiti pibna ee fuiceptaiquia i ilia domo filiu haberet:0^ ideo illu inocete ter abdicatu. qa films abdicatis no eetmifi tame oibus uerbis:amp; amore patriu:atq; hue qdem aidcntiirimum oftedcrit:öCodiü diuitis:amp;metü ^iuucnc: que picuiofe mafu/ rumiilia domon qua tarn inuifus fitdciatxfuipicioe fubiedi petitoris no carebit. Euenit aliquado î fcholafticis cotrouer fiis:quodiforo an poiTit accidere dubito: ut code colore pars utraq; utatur.Dci'de eu fe qfq; defendatmt i ilia controuer fia.Vxor marito dixit appcilata fe de ftupro a priuignoîôi fibi côftitutû tépus SC Iocum»eadécôtra filius detulit de nouercatcdito tame alio tepore ac loco:qa paz ter 1 eo que uxor prædixeratrfiliû luenitn eo que filius uxorénUâ repudiauit:qa racete finu abdicat. nihil dici pót ^ muene:qdnóidé lit p nouerca» ponétur taz5 méoïa cóiakdeide ex pfona^ cóparatóeramp;ïdiciiordie: amp;filétio repudiate argii1 méta ducétur.Neilludqdéignorare oportet quædâeé:quæ coloré nó recipiât; [ led tame defédéda fint:qualis éilie diucs:q flatua pauperis inimici Hagcllis cez cidit.reus eft nuriaRikNa fadtu eius modellu eé nemo dixerit.fortaiïe ut fit tutu

optmebit.Q^uod h pars cxpofitionis pro nobis, pars côtra nos crit:mifccnda fit an lèparanda narratio:cum ipfa caulæcôditione deliberandum « Nam ft plura funt qua: nocent:quæ profunt obruentur.Ita nunc diuidcre optimum erit : amp;nbsp;iis quæ partem noftram adiuuabunt:cxpofitis SC confirmatis:aduerfus reliqua uti rcmediistde quibus fupra dictum eft.Si plura proderunt etiam coniungere licc bit:ut qua: obftant in rnc^ uelutauxiliis noftns pofita minus habcant uiriumj quæ tarnen non eruntnuda poncnda:fcd ut SC noftra aliqua argumentatione fir mcmus:amp; diuerfa cur crcdibilia no fint adiiciamus.qanifi diftixerimus: ucrenz dû elbnc bona nfa permixtis malis inquincnf.Illa quoq; de narrationc prxeipi folent:nc qua ex ea fiatcxcurfio.ne aucrtatur a iudice fermo « nc alienæ perfonx uocem demus. ne argumentemur.adiiciunt quidam etiam ne utamuraffedtiba. quorum pleraque frequentiffime cuftodienda:immo nunquam nifi ratio coege nt mutandamt fit expofitio perlpicua amp;nbsp;breuis. nihil quidcm tarn raro poterie habere ratioem q excurfiotnee unquam debebit ce nifi breuisîôC talis:ut ui quaz dam uideamur afFedus uelut redo itincre dcpulfi:qualis eft Ciccronis circa nui pdas Salîæ.O mulieris fcclus incrcdibile:amp; prêter hanc unam in omni uita inz auditum.o libidincm cfFrenatam amp;nbsp;indomitam. 0 audaciam fingularcm. non/ ne rimuiftefi minus uim deoru hominumque famam tat illam ipfam nodem; facefque illas nuptiales .non limcn cubiculi.non cubile filiæ.non parietcs deni/ que ipfos luperiorum teftes nuptiarumf 'Sermd'uerfus a iudice amp;nbsp;breulus indiz cat interim:0Carguit magis interim:qua de re idem quod de prohoemio dixerat fenrio ficut de profopopceia quoque:qua tame non Seruius modo fulpicius uti tur pro Aufidia.fomnone te languidum an graui lethargo putem oppreftutSed Marcus quoquc TuIius contra nauarchos. Nam ea quoque rei expofirio e.Vt ad cas tantum dabis amp;nbsp;rcîiqua.Q_uid pro Clucntio Scalcni Balbique colloqui ummonne ad celeritatem plurimum amp;nbsp;fidem cófert. Q_uæ nc ft fecifft inobftr uantia quadam uidcat:qqhocin illo crcdibile nócftnn pdtionibus prxcipit: hi nauium prïdpcsiquales nunc quoque triremibus praficunrur. Quid pro Clucntio Sca

Icni Balbique colloquium fnonne ad celeritatem plurimum amp;nbsp;fidem^ confcrt ƒQuidfibi hoc loco celeritas udit nó uideokCerte nihilféfui c5gruit»Qjjare credulitaté côtéderî cc legédu» C«te^cur ego indicé nolim


-ocr page 147-

7?f’ i^mÄW

O^uartus

ùt habcat narratio fuauitatcm.admirationes. cxpetfkanoncs ♦ cxitus inopinatoSiColloquia pcrfonarum. omnes afïcdtus * argumcntabiz mur i narrahócïut dixi nûq.ârgumentû ponemus aliquado«Q_uod facit ^ ligario Ciccrotcu dicit fic cupuincia: præfuifïêiutiHi pace eé cxpedirctJnlèremusexpofitioniamp; Breuem:cü rcspofcetïdefènfione amp;nbsp;rarionem fatïtorum.Nec enim narrandum eft tanq tcfti: fed ranq patrono.rci ordo per ie tabs eft»Q_.LigariusIegatus in africain cum C.Confidio profectus cft.Q_uid ergo Marcus Tullius.Q_m.iqt Li gariustcu eßetadhuc nulla belli fufpiciodegatusin africâcû.C.Con fidio pfeCtus eft.ahbi.nó modo nullû ad bellum : fed ne ad minima qdem fufpicionem belli:amp; cu eßet indicanti fatis.Q_u.Ligarius nul lo fe iplicari negocio paßuseßiadiicindomu fpedhâsîad fuos redire cüpiés.Ita quod exponebattSC rêne fecitcrcdiÙIeiôC aßedlus quoq? impleuit.Q^uo magis miror eos qui nó putant utendum in narrati one aßedlibustqui fi hoc dicunt no diu:nec utiepilogo:mecu fenut. Sût enimeffugiédæ moræ.cæterum cur ego iudicem nolim : cu ego doceo etiam mouerifCur quod in fumma parte fumaclionis pctitu rus:non in primoßarim rerum ingrelTuifi fieri poteft: cofequarfcu præfertim etiam in probationibus faciliore firn animo cius abufu/ rus occupato uel ira uel miferationcfAn non Marcus Tullius circa uerbera ciuis romani ocs breuiffime mouct affedusfno folu conditi önc ipfius.loco iniuria:.gencrc ucrbcrum:fed animi quoq; côméda tioef fumum enim uirumoßendit:q cu uirgiscxdercturmo ingemu crit.non rogaue rit.fed tâtum ciuem fe romanum eße cum fuidia ex défis K fiducia iuris clamauerit.Q_uid Philodami cafu f none cu p tota expofitione icedit midiaitu i fupplicio ipfo lachrymis ipleuitf cudetes no ta narraret q oßederettpatre de morte filii:filiu de pfisf Q^uid ulli epilogi poßut magis habere milcrabilef Serb e eniaduo cari his rebusaffeefu i poratióetquas fecurus narrauerif.Aßueuit il/ lis iudcx:iâq; cas fine motu mensaccipittqbus cômotus nouusnô é. amp;nbsp;difficile eß nobismutare habitû animi fernerconftitutû.Ego uero (neqi.n.dißimulabo iudiciû meu qq id quod fu diéturus exemplis magis q præceptis uilis côtinef.narrationé «tfiulla pté orationis:oi qua pótgratia amp;nbsp;ucnerc exomadam puto.Sed plurimu refcrt : quæ fitnatura eins rcitquâ cxponi mus.în paruis ergo quales fut fcre pri Uatæifit ille preßustöi uelutapplicitus rei cultus.in uerbis fuma dili gentia:quæ in locis ipetu fcrûtur:amp;circûieétæ oratióis copia latét. bic cxprcßaiSr ut uult Zenoïfènfu tindta cê debebut. cópofitio diffi mulata quidé:fcd tamê qiucûdifîîma.figuræ nó illac poëtica:: amp;nbsp;con tra rationé loqucndi auéloritate uetcrum reccptæ.Nâ debet eé qpu fiffimus fèrmo:amp; quiuarictatc tcdiu effugiât:amp; mutationibus ani mum leuet.ne in eundem cafum.fimilem expofittonem.pares elocu tionum traebus incidamus.carctenim exteris lenociniisexpofirio:amp; nificómendetur hac uenußatetiaceat neeeße eft.nec i ulla parte inz tétior eft iudcxtcoqi nihil rede diétu perit. Præterca nefcio quomó et Gcilius creditîquæ audiétiiucuda futtSCuoluptate ad fidé ducit'’«

cum ego doceo etiam mo' uenïËgo pronomen irez rum pofitum uiderur ex/ pungendum aceumafed bendum ut fitcum eum doceo etiam moueri» Ge nere ucrborum fed animi quoquc commédationc» Loco ucrborum uerbez rum eflé legendum diiu/ dicabit qui terti a in uerz rem unde hæc fumpta fût diligentius leget. Qjjas fecurus narraucrit . iic quidem legirur. Sed nar/ raueris legendum effeco/ tendcrim» Quibus com morusnouus non cft.No uis legendum eiTe ex fen/ fu aperte pcrcipif. Nar/ rationem.ut fi ullam par/ f.,,^, tem orationisomni qua^ pór gratia amp;nbsp;uenere exor nandam puto.Vrparticu Ia tanq ociofa ac fuperua/ cua mihi uidetur cxpun/ genda. Et qui a uanct^V te tedium effugiat.Depra uarus hic locus ficemen/ dan poteft fi amp;nbsp;copula cu aprepóneac qui relariuo eradantur ac locis ipf^ Sed quae reponanfac enu glitut fitnumcripluralis Icgaf.hoc mó. Sed quae uarictatc tedium effugiac

Similem expofinóenu Scnfus pofitionem expo/ feit non expofitiohem.ut intclligamus in narratio/ ne uitanda eiTe fimilitet dcfincntia fimilitet^ ca/ dcntia. Et uoluptate ad fincm ducitur.Fidem fen fus expofeit non fincm. Nam uoluptate iudex ad credendum facile dcduci/ in tur. Vbiuero maiorres ’ nbsp;nbsp;nbsp;'

erir amp;nbsp;atrocia amp;nbsp;inuidio/ fa amp;nbsp;tridia mirabihtcr di/ cere dcccbit . Ne hic qui/ dem locus mendis eft ua/ cuus.Sic auté corrigi po/ teft:utjamp; copula fecundo loco pofita expungaturói inuidiofe amp;nbsp;miferabilitcr legaf hoc modo.Et atro/ cia inuidiofe Si tridia mi/ fcrabiliterdicerc dcccbit«

ia

-ocr page 148-

^Libèf

‘'nnvAÿnA*^lt;m.. Sedut«mc. Vbi OCTO maiof tes etûîamp;atroda ÔCiaidiôfètamp;tndiâtrtirâbilùei'dicéredejf ^ primis» Tatum


non tarnen fen fui conuenire 'uidetur» Ma ximequidcm breuf inieélio / ooTerfyllaba afcripra mtene flionc mihi ui/ detureffelegen dum» Fune/ flis omnibus ommumkOmi nibuslegédum ede facile cenfe /bit:quiproClu 1ent10 orarionê unde hxcfunt 'deferipra ; dih/ 'gennus leger* lt;nbsp;'Itaquecir/ cuftatibus ofte tarc uolutnus ludieibus pro/ dimus gt;QlC copulæauüca/ iisafenbaturut nomen efficia' turdraenimeft kgendum:ena fiexemplaria rc fragentu» No bilitater» pringt; cepstFacilcafcn batur ut in Ci/ xeronis ^ Clu/ entio oranone iigtt» Touyap çttKai Kou aujervTOCTTTO' Aejaou» Hoc rarranonis mi num Aquila orator fic inter/ prctatur»Cum bellum Phoeen fc conflarum eßet» His re/ -' /•.bns ita geftis* j-mjrtu «lt;*vwiv*^£j,jofaijoj,pQ

cebittnon utcôfumantur affedlus;fccl ut tarnen primisImcis Jefignentur mt 115. plane qualis futura fit imago rei ftatim apparcat.Nc fententia quidcm uclut0 fatigatumintentionc ftomachum ludicis rcficerc difluaferim : maxime qdc y brein inied:ionc:quans eftilla/ecerutieruiMilönistquod fuos quifq j ire tab racete uoluiflctJnterim paulo Iiberiore:qualis éilïa.nubit genero ibz crus nullis aufpicibus.nullus autftoribus. funcftis ominibus omnium«quod cu fit fadu is quoqj temporibus:quibusomnis ad utilitaté potius g ad ofte/: tationemcóponcbat orano,Et eratadhuc feueriora iudicia:quato nuc faciu du magisîcû in ipla capitisaut fortuna^ pcricula irrupit uoluptasfcui bona nu defideno quantum daridebeat:alio loco dica.Interi aliquididulgendu cc cófiteor.Multum conferta adiedla ueris crcdibilis re^ imagoïqua: uelut i re præfentem perduccre audiétes uidet :qu^lis eft ilIaMCatlu in Antoniû dez fenpromaq; ipfum offendunt temulento foporc profligatum . totis præcorz diis ftertêtem.ruótuoibs Ipiritus geminare.præclaralqj cótubernales aboiz bus fpódis trafucrlas icubaretóC reliquas circuiacere paftim:qua: tame cxani mats terrorc hoftiumaduêtu pcrcepto exciureAntomum conabant .nome inclamabant.fruftra ceruicibus tollcbant.blandiusaha ad aurem muocabat

ceronis pro Cæ cina hxcfunta Fabio dcfcripta ^ Ordmeipfo narrationem fe quitur confir/ matiObCaufam alTignat curnar rationi ftatim

uchementius criam nonulla feriebanquarum cum omnium uoccm traóhutp nolcitaretjproxime cuiufq^ colIum amplcxu petcbat«ncc dormire excitatus* ncc uigilare ebrius potcraufed femifomno foporc inter manus Ceturionunj concubinaruc^ iadhabaf «Nihil his ncc credibilius fingi«ncc uehementius ex probrari.nec manifeftius oftedi pot.Nc id quidem præteribo:quâtâ affcrat fldem expofitioninarrautisau(ftoritas:quam mereri debemusante omnia q[ de uita:fcd SCiplb genere orationis.Q__uod quo fucrit grauius« fandh'us: hoc plus habeat needle eft in affirmando quoq^ ponderis.Eflugienda ergo i hac , præcipue parte ois calliditatis fu(piciouieq;.n.fe ufq cuftodit magisludcx.ni hil uidcatur fidlu.nihil folicitum«omnia potius a caufa:q ab oratore ^fedta credantur.Sed hoc pati non poftumus:0Cpcrire artcm putamus nifi appare at cu definat ars ee:napparct.pcndemusex laude:atq}hac laboris noftri dvi cimus fummamJta quæ circunftantibus oftcnrare uolumus: iudieibus ÿdi * mus«Eft quidam SC repetita narratio quæ EiTi2LiHy ncricr dicitunfanc res de clamatoria magisq forefis«Idco autcm repcrta:ut quia narratio breuis debet cnêifufius Si omatius res poflet exponitquod fit uelluidix gratia uel mifera tionisJd raro faciendum iudicomec fic unqmttotus ordo répétât . licet cnip partes idem côfequi»Cæteçi qui uti gniÄ-iflyHO si uolct:narrationis rem loco ftringatîSi contcntus indicaretquid factum fit:quo fit modo fadumplenius fc loco fuo expofiturum ehe promitat.Initiu narrationis quidam utiq j facieZ dum a perfona putant:camque fi noftra fit:ornandam «fi aliéna infamâdam ftatim«hoc làne frcqucntiftîmum eft:quia pcrfonx fût her qs Iitigatur.Sed hæ quoqi interim cum fuis accidentibus ponendæicû id profuturum eft : uf «A.Clucntius habitus fuit pater huiufce indices homo non folum municipii larinaristex quo erattled rcgionis illius Si uicinitatis uirtute.xftimationc. no bilitatc princ€ps«Interim fine his:ut,Q_*Ligarius:cum cflct«frcquentcr ucro amp;nbsp;a re:ficut pro Tullio Cicero«fundum habet in agro turino« MtTullius paZ ternum » Demofthenes pro CtefifótC TÓü yap çôKôti kouoi/Çav ’Totr noz

-ocr page 149-

ZEuoü.Dc fine narratiois cum iis contcnrio eft:qm pcrlt;Jud ex^fittone uoIut pfæcepM cow '^ eo unde quæftio ontunHis rebus ita geftis.P.Dolobeiïa prætorinterdixn : ut J2JSo^ eft confuetudo de ui hominibusarmatis fine ulla cxceptione:tantum ut unde quaf » C^ida deieciflet reftituerendeinde reftituiflêdixit:fponfio faóla eft,hac de iponfióc uobisiudicandu eft,Id a petitore fempcr fieri pót.a defenfore non lemper.

alt;dine ipfo narrationcTcquitur confirmatio»probanda (untcni quxpz ter hoc expofuimus.Scdpnufq ingrediar hanc partem pauca mihi de quorundamopinione dicenda füt.PJerifcp moriseft prolato return ordine p/ tinus utique in aliquem lætû atque plaufibikm locum qmaxime poflint faz uorabiliter cxcurrere,Q_uodqdem natum ab oftentatione dcclamatoria iam in foto uenippoftq agere caufas non ad utilitatem litigatorü:lèd ad patronoRz iadtationé reptum eftme fi prefik illi qualis fepius defiderat marratióis graz cilitati coniunóta argumentatoru pugnacitas fiicrit:dilatis diutius dicendi uo Ïuptatibus:oratio rcfrigefcat.In quo uitiu illud eft:quod fine dilcrimine cauz . nbsp;nbsp;nbsp;farum atq; utilitatisthoc tanq femper expediattaut etia neceffe fit/faciunt : eo

q gt;nbsp;defumptas ex iis partibus:quarum alius erat locus fententias in hanc cógez runttut plurimaaut iterum dicenda finttautquia alia alieno modo dicda (ut: dici (uo non poflïnt«Ego autcm confiteor hoc expaciandi genus nó modo nar 'V rationi qde:fcdetiam queftionibus uel uniuerfis:uel interim fingulis opporz tune pofle (ubiugi:cum res poftulat:autcerte permittitratq; eo uel maxime il Ïuftrari ornariq; orationcm.Sed fi cohæret amp;nbsp;fèquit »non fi per uim conqt : amp;nbsp;quæ natura iudla erâtdiflrahit.Nihil enim tam cd côfequens q narratio! ^z batio,amp;fi excur(us illcïucl quafi finis narrationis:ucl qnafi initium pbatióis ed.Erit ergo ilIinónunq locus:ut fi expofitio circa fine atrox fucrit : nfeqmur cam Uclut lpiritu crüpcntc protinus indignatione.Q^uod tamé ita fieri opor tebit:fi res dubirationem nó habcbit.aliog prius cd quod obiicias:ucru cffice re qmagnu.quiacriminu inuidia p reo e(t:priufq probaif «Difficillima e ent gr^idimi emufq^ fceleris fidesJdé fieri nó inutilitcr pót:uri ft mérita i aduer Snualiqua expofucrisnn ingratu inueharistaut fi uarictatem criminu narra done demondrauensrquâtû ab ea periculummtenret odendas: Verum hæc j-breuiter omnia»Iudex enim ordine audito fedinat ad pbationc : Siqprimum ccrtus ede fententiæ cupit.Præterca cauendû cd : ne ipfa expofitio uane(cat: aucrfis in aliud animis Öêinani mora fatigatis.Scd ut non (empcd nccedaria podnarrationéilla procurfio:ita frequcter utilis ate quxdione præparatio» Vtiep fi prima (pecie minus erit fauorabilis.fi lege afperam tuebimur:aut poe narias adhócs ifercmus.Ed hic locus uelut (èquétis exordiiad cóciliandu pz bationibus nodris iudiccm»mitigandü,cócitadum»Q^uod liberius hic amp;nbsp;ucz hcmêtius fieri pót:quiaiudicica ia nota cd.His igit uclut fomcntis fiqd erit a(perûîpræmolliemus:quo facilius aurcs iudicu:quac pod dieduri crimus ad mittanttnc ius nodrum odcrint.nihil eni facile perfuadef *inuitis » Q_uo loco tarnen iudicis quoep natura nofcendaé:iuri magis an æquo fit appofitus » Pro indeenim raagis aut mius hoc erit necedarium « Caetcrum res eadcm : amp;nbsp;pod quacdionem pcrorationis uice fungitur « Hanc partem TrâpÉKfSoccriv uocant graccidatini cgredum uel cgredionem.Sed hæ funt plurcs:ut dixi : quae per to tarn caufam uarios habent excurfus.ut laus hominum Iocoruq;:ut defcriptio

»n k purauemt cgrenion?gt;nó nulli ,ppónê» alupnconép^ tes eé oronis: quoB iopinio ncs wpfpicuc Fabius refellit fimulçpcipit quonâ pado bis oratori fit iiréduni:ut ni hikfi mendx abfinr : expofi tionc fit opus»

Qaodqdé naniabortéra tioead utilita té lirigatom»-Vcrfus hoclo »’Tg co librario^i curia omilius toni obfcurat fefüat^eSfU'' dit:gfancïexé plaribus ahis emcdatc ficle gidquod qdê natuabofteta tiScdéclama/ toria a in fo/ röucnit:pollq agereds non adutilitatéliti gato^ fed ad patrono^ ia/ dationcreptu é»Venir aut,p uédifcaccipic du»aut certes foßz legendû»

Aut qa alia alicno mô di/ da fûtdicifuö no poflint»Ni fialia toUafSC ^ molegaflo co;fcnfus mi/ nuspcipitpor» hoc mô»Auc qa alicno loco dida fur» No fip uim coef 0Cquae natura iunda erât dl/ ftrahir.Conaf legédû eft:ne i üi

-ocr page 150-

dilTimiks modi copukntur/ Ex'” pofitio qrundâ rc^ geflaßi fed cria fabuJofa^kNo fold itcgritasfenfus cxpofcicur Icgafno fold gefta^fcd ét fabulofaßz» irapEKPiacriafeftut meaqdéfert opinioalicuius rcidcd

dinéexcutrés traófario^Autilla par nerctur:abruptoïquem incohauerat:lêrmone diucrtitaótu/ neula fed redddar amp;nbsp;fupuacua ed* rurn.'CöpeKßoecricr eft:utmca quidemfert opinio ï alicuius aut certealiqd deelt»Quarcaut lo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- - t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i -

co alicuius mihialiéna - Icgendd uf uel faire afcribcdd.aur certe illa ad


uerfatiua fed eft eradendagt;ut legaf uel alicuius aliena erei fed ad unlira té cauCr pnnéris.ucl alicuius rei ad unlit ue caufae perrincns.urrogbnk mo fefuspeeder» Scd plurima fdt quae rebus nihil feed coherentibus mifcranfdnferanf'legedd ecnemo no uidet* Inrerpcllatio ircruenic/ tis alicuius cumultus»Ira gde Icgif» Scd loco illius itcrucnictis fortafTe inreructus rede legcref»Ea nacp ui def enumeraf Fabius quae iter age dû alicui acciderc poflenriquae qdc funr ircrpellariodrcruecus alicuius tumulrus» Vndequog? Ciceroni ijihoernio cd diceret^ MiloncdP gredi fuit ncccne»Quoq?pticula in tertid loed uideftraffciéda ut legaf VndeCiceroni quo^»DcPædiano aut hocé acceptij:glofoné,p Milo ne ira icfcrrgt;Cicero cû îcipet diccre exceptus é acclamatôedodiano^: g fe côtierc nemetu gdécircûftâriû milieu poruerûrdra^nôeaq foli tus craneôfîâria dixitgt;Manet aùtil la quogicius excepta ofo* Etqfi' oitac ^batôi cômédatio adiicir»Cô médationé legendü ce côflat^I^ût G narratiôi,ppônc fubiûgâr»Propô duobaaccipif modisUnterdû nâç jipô qôné côrîcf prfeipalédnrerdû Uim cuiufŒ argumén côplcdif»de priorenûc Fabius traffari Quod nÔmôîoftédcda quaeftionc piici pali fed nôndq et i fingulis argumé tis præponi folet maximes in iis quæ ETtixÈipHxra7cx uocanuEtfi g bufdâpræponi refle legi uidenpôt mihi rame pponnhoceppôné fox Icrc fieridegédd ce Fabii clcgâtia p/ fuader»Epicheremaadtuaric gdéî terptaf » Scd ut ex fequenri uoluîc colligif:^ argumétatÔequæcx tri bus priba côltct ^apônc.alîdpto. Ôd cÔclufionc:a Fabio accipif»Sempcr

rcgionum.expofiooquarudam rcrû geftammîîèJcriam fa/ bolonirum.Ö_uo ex gcncre ertïn orationjbus contra Verre compofitistSidliæ laus.Proferpinæ raptus.pro.C.Cornclio popularis illa uirtutum.Cn.Pompei commemoratio : i qua ille diuinus orator uclut nomineiplo ducis curfusdicenatte reirfèdad utilitatem caufæ pcrtinentis extra ordinem cxcur rens traólatio.Q^ua propter non uideo cur hue ei potiffmu locum aflignent:qui return ordinem fequiturtnon magis illud:cur hoc nomen ita demu ^prium putet fi aliquididiz gredu fit exponendumteum tot modis a recto itincrc dcclfet

cgrcflio ê.idignatio.mifcratiou ’nuidia.cóuitiü.excufaho.có/ ciliatio»malediôhoçi refutatio:fimilia bis quæ nô funt in qô/ ne.omnis amplificatio.minutioæc afleélus géus, atq; ca ma ximelucudâ6é ornatâ faciut orationé. de luxuria, de auariz tia.de religiôe.de ofticiis:quæ cû fintargumétis fubiedta fi/ miliû rciv:qa cohærctiegredi non uident «Scd plurima funt quæ rebus nihil fecû cohærétibus migrant :qbus iudex refi citur.admoncE .plaeaf.rogaf.laudatur. Innumerabilia funt hæcquoçz alia ficut præparata aftcrinius.quædâ ex occafiôe uel ex nccefiitarc dicimusifiqd nobis agentibus noui accidie. KerpcHatio intcrucniéris alicuius tumultus.Vndc qûoq] Ci I^ ccroni ipheemio cû diccretp Milone digredi fuit ncccnètuc ipfa oratiûcula qua ufus é patct.potci it aût paulo lôgius exi^ rc q præparat aliqd ante qôncm:Ôé q finira: pbationiebme/X dationé adiicittatgex media erüpitt cito ad id redire debet i usdedruerttt. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De propofitione.

s Vnt qui narrationi propofitionem lubiûgant tang pz

gt;tem iudicialismateriæ:cui opinioni rcfpondimus. Mi hi autem propofitio uidetur omnis confirmationis initium: quod non modo in oftendendaquæftionc principaliifcd nd nung etiam î fingulis argumentis præponi folet : maximeq; in iis quæ êTriyeipHJUérrd uocantur.Sed nunc de priore lo^ mur.ca non lèmpcr uti neceflè eft.aliquando cnim fine præ pofitione aliqua quoq; fatis mamfeftum eft: quid in quæfti one uerfef.Vtïq; » narratio ibifinem habctmbiinitiu qua:/ flio.adco ut aliquando fubiügatur expofitioni : quæ folet in argumétis efie fummacollcdtio.Hxc ficut expolui ita gefta fût iudices.infidiator fuperatuseft.ui uidta uis:ucl potius op prefia uirtutc audacia cfl.Scd nonnûg ualde utilis eftîpræd pue ubires defendi nô pôttôé de fine quæritur;ut pro co.qui j^^

ergo in cpichercmans ,pponi opor ter. Aliquâdom.finc præpÔne aliq qnoep fans manifedu égt;Nófolupponeefl Icgédutfcdillud aliq ex rónecopSnis uidcfexpûgédû ut legamus» Ahquadom.fincj)pónc quo^» Et de fine guænÛQÿâuis de fine reite legi uideaf: tame cû in ca ca quant

-ocr page 151-

ce

Q^uattus

pccumam priuatam deteplo fuftulit.lacrileg« agitor«de faernc^o eo^b Êitistut index uelligatnd unu efléofficii fui quærereran id quod obiicitur facrilcgiu fitJtem in caufis obfeuris ac multiplicibus « nee femper propter hoc fbium:ut fit caufa lucidior:fed aliquando etiam ut magis moueat. mo uct autem fi ^tinus fubtexantur aliqua quaeprofintdex aperte fcripta eft: ut peregrinus qui murum afeederittmorte muldletur « Peregrinum te efle certuni eft:qui fi afeederis murum non quæritur • quid fupereftf nifi ut te puniri oporteat.Hxc cnim propofitio confeffionem aduerfarii premit : 00 quodamodoiudicandi moram tollit.nec indicat quxftione : fed adiuuat. Sût autem propoCtiones amp;nbsp;fimplices amp;nbsp;duplices uel multipliées « quod ac cidit no uno momam amp;pluracrimina iuguturaxtcu Socrates accufatus e q? corrûperetiuuentutem nouas fupftitioncs introducerct.SC fingula ex pluribus colligunt :utcu legatio male geftaobiicit Aefchyni.q? mentitus fit.q^ nihil ex mandaris Éeccrit.qjmoratus fit.q? muncra accepts Reeufario quoq? plures iterippónes hét«ut cótra petitioné pecuniæ»malç pctis . peu ratori.n.tibi eé nólicuit.fed nee illi cuius noie litigas hfc pcuratorc» fed ne que es hæres eius a quo accepiffe mutuû dicor«necipfidcbui. multiplicari hæc in qtûlibet pofîunt,fed rem oftédiflè fatis c«Hiec fi ponantur fingulæ fubiedtis probationibusîplures erunt propofitiones.fi coniungâtur i par/ titionem cadunt.Et cft'nuda propofinoiqualis fere in côiedhuralibus « cæz dis ago.furtum obiieio.eft rationc fubiedtaïut maieftatem minuit Caius Cornelius.nam codicé tribunus plcbis ipfe pro concione legit. Præter hoc utimur propofitione autnollramt adulteriû obücio.aut aduerfarii ut ad/ ulterii mccum agitunaut communi ut inter me amp;nbsp;aduerfarium quæfh’o eftîuter fit inteftato proprior.nonnunquâ diuerfas quoque coniungimus* Ego hoc dico . aduerfàrius hoc« habet intérim uim propofitionisîctiam fi per fe non eft propofitio:cum expofito return ordine fubiicimus « de his cognofeitis.ut fit hæc cômonitio iudicis:quo fe ad quæftione acrius intéz dat:ôCuelut quodâ taôl:u cxcitatus finemcé narrationis:amp; initium proba öonisintelligat:6C nobis eonfirmatione ingredientibus ipfe quodâmodo nouum audiendi fumât exordium. Departitionc.

p Artitio énoflra^ aut aduerfarii ppofitionûiaut utrarûq ordine col lata enumeratio.Hac qdâutendû fèmp putàtîquod de ea fiat câluz cidior index intentior SC docilior:fi fcierit Si de quo dicimus : amp;nbsp;de quo didturi poffea fumus.Rurfus qdâ piculofû id oratori arbitrât' ’duabus ex caufisîquod nônûqexcidere foîeât quæ pmifimus.Et fiqî ptiédo prætcri crimus occurrcre.Q_uod qde ncminiaccidit:nifiqplane uel nullo fucrit • îgenioîuel ad agendû nihilcogitati præmeditatiq; detulerit « Alioqn quæ tarn manifefta SC lucida é ratioiq recta: ptitiôisffèqf .n«naturâ duce : adeo 'ut memoriae id maximû fit auxiliû:uia dicédi no decedef.Q^ua pp ne illos qdé pbaucrûq ptitioné uctât ultra tris ppônescxtcndere:quæ fine dubio fi nimiû fit multiplex:fugict memoriâ iudicistSCturbabit itêtioné • Hoc ta me nûero uclut lege nô é alligâda:cû pofîitcâ plures dcfiderare . Alia funt PP4^æ ptitiôe nô é utédû:primûqa pleraqi gratiora fûtîfi luenz ta fubitomcc domoallatatfed iter dicêdûêre ipû nata uideâ^.undc ilia nó iniucûda fchemata.peneexcidit mihûSCfugerat me«âC redx adraocs«ppo

fubndtfaWüstnS de fine led deno/ mine quæraûpet definirionê uero expliccf:pro fine forfit a noie cdle/ genda : taetfi oia exephnaquae denm rcfragctur Eftaüt thema dez damatonu maxi me notU kSunt aut ^pofinoes 6t fimplices amp;nbsp;dupli ces ucl multiplia ceskEt loco uel lez gédü cftkMultipli ces aut func ^po/ fitiones rquæ ree plures duabus c5 tincfk Etcftnu da propofitiokEd uerbüi pnmü lo cum cft tranfferc dukutlegatur Eft amp;nbsp;nuda ^pofitio*

p Partino eft nrag^kParti/ tjois quæ ab aliis diujfio dfiptimu defenptioné ani/ gnat Fabius kdeini de an ea femper fit utendû urquP dam putat: defcri bit : turn quae in partitioe cuftodi/ enda funt fubiun gitk Quod de ca fiat cama’lucidior Et loco de praepo fitionisclTe legen/ dû facilequaefub iiciunturoftedur*

Qijapropfcr ne illos quidé proba uerimkHoc qdc » rhetorieis ad He/ rcnium praecipif» Scd audorem Fa bius no nominat no taciturus fi Ci ccronis illud eße opus purafletk

Scd iter diccda eft re ipfa nara ui^ deantutkEpraepo fitio loco eft ucr/ bi rcponeda uidc turkUt fitc reipfak i iiii gt;

-ocr page 152-

Affeftibus tut-' bationibus fid ab jntentione auferé dus audiroftEd loco amp;nbsp;copula:ne mono uidet cflc legcndUk Quo cqgnofcendi iudi du conamur au/ fcrre»Cognofccn/ Ci loco cognofeen dilegendum cd*

Etfi unumcri men uarie defen» dimus fupuacua» Atlegcndum effe ioco iTlius copula: amp;nbsp;manifede fen/ fusodendir. Vt fi illa partiamur» Ira lcgendûednô illa» Podremo iudiciu pecuniae temprarum» Lo/ »pecunia: legen/ dum ede pecunia ne admonitione quidem dignum edeuidetur» De illo quoque gene rc dcfcnfionis ple riep dubitanr»Si occidi reite feci» Sed nóoccidi»Hu lufmodi genusde fenfionis Korrêv/ çaeriv Kai ovTi itapa^arfiv græ/ ci uocanr » Apud nos quod feiam nome non habet Per îficiationem amp;nbsp;obfidentiâ q / dam appcllanttln terdum auremtv Çaeria.Inrerdum præponitur avTi 7Tap±slt;iaritf» At fiqdeoqdéforti/ us rimebimus. In

Liber

fitis etif probationibus ois in reliquu gratia nouitatis ptóccrpif ’ » Interim uero etia falledus e iudex:5Cuariis artibus fubcundus: utahud agi q quod nos pcnmus putet.Naenonuq dura q^pofino:qua iudex fi ^uidennoali ter præformidatq qui ferrum medici ante qcureturafpexir.at fi re non ate propofita fecuru:ac nulla denuciatione i (e conuerfum itrarit oratio : effici etqcP^mitten no crederetJnten refugiendanómó diftinétio queftionû éïfedoio traólatio.aflèótibus turbatóibus^abintentióc aufcrêdus audi/ qv tor.nó.n.folu oratoris c docere:lcd plus eloquêtia circa raouedu ualet ♦ Cui rei cótraria eftmaxie tennis illa:amp; icrupulofac in pres fedta diuifióis diligc tia:eo tempore quo cognofeendi iudiciu conamuraufere.Q^uid i *quod iz terim quæ p fe leuia fût amp;nbsp;infirmanurba ualctf Ideoq; congereda fût potiz usî8C uclut cruprionc pugnandû.quod tarnen rarum eé dcbct:amp; ex neccfz fitate demum.Cu ipfu hoc quod diflimile ratiói efl:coegerit ratio « Pratter hæc iomni ptitiôe eft utiq ^ aliquid potétiftimûtquod cû audiuitiudex î cat tera tanq fupuacua grauari folct.Itaq^ fi plura uel obneienda fut:uel diluas t enda utiiis amp;nbsp;iucuda ptitio:utquod quaq; de re didhuri furnus: ordine apz parct.Et fi unu crime uaric deféderimus fuperuacua: ut fi illa ptiamur.diz cam nó talé eile hue que tucor:utîeo credibilc uideri poffit homicidiu ♦ dfp ca occidendi caufam huic nó fuiftè.dicam hue co tpc quo hóoccifus c tras mare fuifle.Oia qua: ante q id quod ultimum eft exequaris : inania uideri neceflc eft.Feftmat.n.iudex ad id quod potétiffimué:amp; uelut obligato ^z miflo patronü:fi eftpatiétior tacitusappellat:fi uel occupatus : fi uel in ali qua poteftate:ueletia fi fit moribus ineópofitus cu cóuitio efdagitat, Itacp nó defucrut q Ciceronis illa ^ Clucntio ptitionéiprobarét:q fe didhirum cé promiftît.Primûneminé maionbus criminibus l grauionbus tcftibus in iudiciu uoeatûqOpiamcû.deinde præiudicia eé fadta ab iis ipfis iudici bus:aquibus danatus fir.Poftremo iudiciu pccunix teptatu no a Cluetio: fed contra Cluentiu:qafi ^bari poftettquod eft tertiu:nihil ncccfle fucrit diccrc piiora.Rurfus nemo erit ta aut ùuftus : aut ftultus qncû optime fa teat ^Muracna ce pritûJntelligo indices très tonus aceufatióis ptes fuifz fe:amp; ea^ una in rcprehéfione mtæ.alterâ i cótcntione digmtatis.tcrtiam in criminibusâbitus eé uerfatâ.Nâ fie amp;nbsp;oftenditîucidiftîmc earn: Ä nihil fe eit altero fupnaeùû.De illo quoq; generc deféfióis picriq? dubitat. fi occidi/ reéle fcci.fcdnó occidi»qno pnus.n.pnerctfi fcqués firmu fitf Hxciuicem obftare amp;nbsp;utroq; utétibaineutro haberi fidé.qd laneiptc ueru é.ét illo fe quéti:fi móidubitabile fitté folo utédu»At fiqd^oqdé fortius riebius: utra cp ^batióc nitemur.Alius.n.alio moueri fblet.SC q faétu putauit: iuftu ere der pót.g taqiufto nó mouebitxfaólü fortane nó crcdt.utccrta maus uno

benda uidetur ut taclo poflét eé cótétaacerta: plura fpgéda fut:ut fit SC fortuna: locus ♦ Egrez *quot;oîiod^OccroÇ^^^^^’^®^’^°'P^^°”^*^*^^°'^^P”°Clodiu oftédit.tuaddit ex abun proOuentuio fa/\ dâtiîét fi id nó fuiffetttalé tamé eine quot;nbsp;cû fuma uirtutc intcrfcdoris amp;nbsp;gloria öt circa iudicia /^necaripotuiflè. Nee ullü taméordinétd quo prins dixitdânauerî.qa qnæ S^rnda amp;nbsp;fiïpfa fint durati id tamé ualét:uteamolliat quæ fequûf.nee oio fiz aderit Clucnum ÇfXMieejd^uulgp draniquu petedumtæquu feras . qd tarnen nemo lie ipfu corruptiiudi accipiattutorâ credat audéda » Reéte.n.græei præeipiûtjnô téptâda /qua: di accuritum bp/ çxQ çfiS^nô poflut«Sedquotiés hac de q loquor:duplici deféfióe ntemurî

-ocr page 153-

Q^uattus


heficfö legis nolle defendi hls uerWs»Quid ergo cdƒquarret fortaAc quiTpiam»0iTpBcearne mihi legü pr«^ fidioacapire penculum propulfarcfivlihi ucro iudkes nodifpliceuSed utorinßituro mco»in hominis hone dl pradennfej ludido non lolum mco confilio uti confueuufedmultum enam dus quem defendo amp;nbsp;conß Iio ÖCuolüran obtcmpero.N3m ut haccad meaula delata cft:qui leges cas ad quas adhibemur : amp;nbsp;iquibus uerfamurmofle debercm;dixi habito ftatim:dceo qui coiHctcquo quis condcmnarcrunillum effe liberum» tenenautem nodrum ordinem»At^ ille me orare amp;nbsp;obfecrarecœpir:ur ne lefe lege defenderernkCum ego qux mihi uiderentur diceremitra' Wlaborandû cft:ut in ilia parte fèquente fides ex priorc duz duxit me ad fuam fenrénam» Affit fam inegadonó haberc*Só illudutiq? faciedu e : ut quotiens | exiftimanomskMoré hominigcHi» lufpicabimür a indicé aha probationem defiderari:q de quo | Ö^ qux fcquuntur» Nee immen/ lolt;,un„unprom.«a ™3„os pIe„e:Klbrim dceo fatiscé amp;

fturos:præcipuccç fi de pudorc agit «Frequenter autaecidic i Hortéfii dingéna partiendi amp;nbsp;Cicc nt.dequoncmuia indices ) ro meminit primaîuerréaiflôe c5 tra»Q»Ceciliü loquens.Quidónqe cuaccufatfois tux mcbra3iuidere


6turos:prxcipucq; fi de pudorca Ut ca paruin uerecundaiure tuta fit,dc quo ne inuiti audiant ÓCaduerfi:frequentius fût admoncdi fecutura defcn fioné probitatis ac dignitatis«expcótét pauluidC agi ordine ft nat.lt;^uxdäinterim nos K inuitis lingatonbus fimulandu eftdicere»Q_uod Cicero pro duenrio facit circa indiciariâ Icge.Nonnunq quafi interpellemur ab his fubfiftere.Sxpe aanerteda adipfos oratio.Horrandiut finant nos uti noftro confilioJta furrepctur animoiudicis«amp; dum fperatqibatioz né pudoristafperioribusillis minus rcpugnabit.Q_ua: cu re cepcrit ena ucrecûdiæ defcnfioi facilior etit« Sic uttaq; res iz uicem iuuabit.Eritq;index circa ins noftrum fpe modeftiac acténor.citea modeftiam iuris probatiorte procliuior«Sed ut ho Æmp necefTariaiaut etia fupuacna partitio e: ita opportu ne adhibira plurimu orationi Incis Scgratiæ eófert « Neqj.n. id loin efficitiut clariora fiât qua:dicûtur rebus uelut ex tur ba extraftis-^ i” cófpeclu iudicum poftistfed reficit quoq; audtenté ccrto fingularu partium fmemon aliter q facientiz busiter multum dctrahut fatigatióis notata inlcriptis lapidi bus fpacia.Nam amp;nbsp;cxauftis laboribus node mcnfuram uoz luptati é:Sehortatur ad reliqua fortiuscxequéda fcirc qua/ turn fuperfit.Nihilcnim longum uideri neceflêeft:i quo qd ultimum fit certumcH.Ncc immerito multum ex diligentia partiendi tulit laudis.Q_«Hortcnfius:cuius tarnen dmifioné in digitos didneftammonnüq Cicero leuiterdudit.Nam eft ccrtus fuus modus.óCcuitanda utiq^ maxime concifa nimiui


tes caufxcddiruere^ Na eft ccrtus fuus modus» Sic qdé plenfcp rede legi uideftSed forfiti nÓ fuus ueru dus emcdate Icgercf» Nee tamé plurafjciutqminoratTam legédü efle qparricula apte declarat» Du uifa St fimplcx propofino.Cum de Ïiartitione diuifione^ Fabius hoc oco prxcipiat:diuifiu fortaffis pro illo parriciplo diuifaiac ut loco illk US St copulx redtc Icgercf:hoc mo do k Diuiflo ut fimplcx propofitio Prxcipic cnim Fabius diuinonem ut fimplicem prupofitionem apec ram dilucidamqielTe dcbere.Uuas aurem diuifioms partes Fabius ex/ ponit:quas atrium feriptores faun dionern uocantamp; diftriburioncm Sdunótio eft cnim per quam expo nimus quid nobis cum aduerfanis conucnitiquid in controucrfia rclî4 quatur:utin caufa Horeßis aceufa^ tor ita partiturdnterfedi efle ma/? trernab Horeftexonuenitmihi cu


aducriams iure ne fecerit Stlicuerit ne faccrc id in controucrfia eft» Dl/ ftnbuno uero eft:qua exponimus qbus de rebus diduri fumus » Hac in duas partes diuidüt:expofitioné/


duS


^^iich.o


K uclut articulofa partitio.Nam Sianeftoritati plurimu dez trahut minuta illamcc iam membra fed fruftratôf huiusglo riæ cupidi quo fubtilius SC copiofiusdiuififlèuideâtur : SC fu pcruacua alïùmuntrôf qux natura fingularia fut fecant; nee tarnen p!ura faciunt q minora.Deindecum fecerit mille pti culasiin eandern inciduntobl^ritatetm contra quam paru ho inuentacft.Diuifa S^ fimplcx propofitio quotiés utiliter adhiberi poteftiprimum debet cfieaperta atque lucida» Na quid fit turpiustqid eße obfeurumipfum:quod in cum folu adhibctur ufum;nc fint estera obfeuraftum brems nee uHo


ót enumcrationcm:ut fit cxpofitió —n— fine numcro»enumeratiouero qua numero exponimus quot de rebusq diduri fumus»Diftriburio aut cis ? rcs habere tres debet breuitatcubz?


folutionemVpaucitatem » Breuiras eft qux facinut nullum riifinecefla riü uerbu aflumatur»Abfolutio eft qux facituc omnia qux in cam ici dunt genera eSprehendantur» Pau citas cftiqux facit:ut genera fola re ruide qbus diduri fumus copleda munNec Uidco quodna comodius


^remtai ^l)^lti.hO


-ocr page 154-

Vliibct


(jiticTairatnui


«^lüm ad hare oia pofficafferrÉq Ciaromsdiuifioné ^ lege ManilcuPrimum iquit'mihi uidef degene« belludeïde de magnirudme tu de Impatore deligcdo eé dicédu# N0»n»de quo dicimustQuiddicamusemé^ date iqbufda legic exéplanbus» Quod i gencreptiri fit fatis»Pro gencre ut IcgaC genera grâmatices rÓ ex/ pofdt»ur.n»in fpés»fic igenera redeqdptin dicimur»Na Cicero quæj )lege Manilla diöurus eratd genera dj uiftt:utpaulo ate dixhta uero genera i fpés deideptitus ék Vtfi did de uirtute iußieiakSi pticula ut redudas (efü^ pturbas uidef cradcda» Partitio prima é»Deprauatus mihiqdé uidefhicßfuskCuiknulla fit pria pti/ tio eu neç feda fît necp tertiafQija re p prima forfîtan ,pponit uel ^/


■'0t (

itaf'


fupcruacuo oneràta uerbo«Nóenim de quo dicimus: fed de quo di dluri fumus oRcndimuSk Optinendum etiam nequid in ea defitmequid fuperfit.SupereR autcm fie fere:cum auti fpecies parümur:quod in generaptiri fit fatis» aut genere po fito fubiieitur fpeciesiutRdicam de uirtute.iuftitia«continé/ tia.cum iuftitia atep continentia uirtutis fint (pecies«Partido primaefttquid fitde quo conueniatiquid de quo ambigatur: in eo quod conuenit:quid aduerlarius fateatur.quid nos i eo de quo ambigitur:quæ didturi fumus;quænoftræ propofi/ tiôesiquæ parris diuerfæ.Turpifiîmum uero non eodem or^ dine exequnquo quicej propofyerimus«

M.Fabu Q_uintiliani de iftituti5e oratoria Liber qntus« Prologus

£ Verunt 8e dan quidem aurores : quibus fb/ lum uideretur oratoris ofticium doçere,Nâ^ óC affeólus duplici róne excludédos putabât« __• Primum quia uitiumeßet omni animis per/ tu rbatio.Deidc qa iudicca ucntate depelli mifericordia uef ira fimilibuiq? no oporterct.ßct uoluptatéaudiétiû petct:.c5 uincédi gratia tâtû diceretunnon möagédi fuperuacuû: fed uix etiâ uirodignû arbitrabat .plurcs uero q nee ab iHis fine dubio partibus ratione orâdi fummouerûr:hoc tarnen ^prî ét ulro dignû,Quafncc pticula ne ““ ^^9? præcipuum crediderunt opusîfua côfirmare Ôf qua: ganua ab aliquoTcrmidodoji aferûƒaduerfo proponerentur refutare.Vtruncunq; eft (^nee enim pta mihi uidef eradcda:ac eius lo/’^' nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.... nbsp;nbsp;.lt;.

co amp;nbsp;copula rcponcda:hoc mo^Et uoluptaté audiétiû petere. Etqad uerfo pponcrenf refutare»Ex prae p5 afcrlbéda uidef ut ex aduerfo 1e gaftEo^aut q putauerût ^pnu ac pcipuu opus oratoris fua cofirma/ re amp;nbsp;quæ ex aduerfo diccrenf refu rareté de Ariftoteles amp;nbsp;auftor rhe/


mit redle legeretur»

Raphaelü’ Regii in deprauatio/ nes quinti librioracorüe Quintilia ni infiitunonis annotationes»

Verût amp;nbsp;clari qdc auctores f Qua necelTacia fit oratori pbadl rótqux amp;nbsp;cófirma/ tioné copleétif amp;nbsp;refutatione: pfpi çue hae breui Fabius oftédii præfa tiôekSimul^batôis ipius diuifioné ex Ariftotchs rhetoricis fûptâ apte fît dfcnbittut nullius cxpÔis:fi mé dar abfintddigere uideaf» Quibus fold uidereforatoris officiuamp;ccrc Ex Ciceronis fnîatquâ amp;nbsp;Fabius in tertio fcqf:tria debet pratdare ora/ tor:ut_doceatgt;moueat»delcdet» Do cere nâ^ neceiTiratis étdeledare uo lupratis»meuereuiétonar»Eo^ at auéto^ und fuiflê ét Ariftoteléfaci 1e ex eius rberoncot^ plogo pfpici pót»In co nâç democrat maxime ppriu eé oratoris doccre» Nee uo lupratc audientiü pctere»Sic gdé 1e gifioïbus: q mihi uidere contigit exéplanbjtfed nifi corrigafuidebi tur Fabius id negaf:qdaffirmareP tédir»Delcdare »n»audiétcs diccdo


nó mó fupHuü eé qdaaiut : fed uix


itorico^ad Hereniû.Sic»n»inqr»To / ta fpes uîcédirô^pfuadédi icôfir h matôe amp;cÔfutatiôc pofita é»Nâcû arguméta nfa cxpofuerimus côtra ,riaçdiiTolucrimusrabfolute nimi ïûmunus oratonû confecerimus* C prima qdé ilia ptino*Cû a hlçdc pbatiôe praecipe ici/ plat Famusthoc caput a pfa tiSc uidef feiûgédû ac dc^bationû diuifioné îfenbedû» lô^ lilas orra Xvoûoridé tartificiales uocauerùt Sic qdé Içgif ioibp quæ ego uideri



hoc loco mei iterpono fcntétia^hic entliber iHo^ opinions maxie nccefläriustquo toto hæc fok tradaf:qbus fane amp;nbsp;ea quæ de iudidalibo caufîs iâ dida fût feruiût»Nâ ncq] ^hœ/ mûnec narratiôis alius ufus:q ut indicé præparent:ôf ftatus noffetatq? ea de qba fupra feripfimusatueri fupuacuû foret: nifi ad hâepuêiremus.Demqj ex gnq/qs iudicialis materie fecimusfptibusquæcûq; alia pot aJiquâdo necefiaria caufæ nôeé.lis nuUa efttcui pbatióc qpu^ófittEius præcepta fic optime dîuifuri uidemur:utprius quæ i côe ad oés qônespti net oftédamus»Defde quæ in quoq^caufæ genere q^pria fût excquamur« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De probationum diuifioné.

a nbsp;nbsp;Cpria qdé ilk parritio ab Ariftotelc tradita confenfum

fere ofum meruit.alias eé qsbatiô^qs extra dieédi rond acciperet orator.alias qs ex ci traheret ipfe:amp; quodâ mô gi/ gneretndeoque illas ateyvoua ideft inartificiales uocauez runt.ex ülo priore genere funtpræiudicia.rumorcs. tormen ta.tabulæ:iufiuranoû:tcftesi quibus pars maxiacôtentionu


-ocr page 155-

Whnpläfibus 8f redle Îcÿdariflïmis quogp profefforibus uidctunSed ego nel grandi pignore depoRtbeorv tenderim aliquid flagitn librarioji incuria hic fuinc admifTurnzquod nuncmihidcmu tuitänimaduetfum« Alfqmdenim deefle huic loco nreenanum:facile ex üs quæfcquuntunacurius inruenti pareuNc^ emm Fa bills ex illo prioregencre præiudicia amp;nbsp;rcliquaeffe dicerct:quod proxitnum eneuHlud nanep pronomen no ad proxi mafedad remonora rcferri folerc:notius cflqut fit admonendumkQu3re mihi quinquchæcuer/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;s^ ba fimilitudme duarum didtionum a libranis prætermiflà»hadlenufçanullo profefTorum rcpofita;mihiui^^^^ „| .i^,^^ dentur afcribédak Has evte/vcucT''?o forendum confiflit.feJ utipfacarentarte per fètita fummis ’dê aitifioalesk ut kgamus Ideo^ eloqucntfewribus SeaUcuandafum « „fellenda. iS'^^SJJS^

V^uarc mihiuidentur magnoperedamnandi:qui totu hoc caucrunt.Sic cnitn amp;nbsp;illela eóferua genus a præceptis remouerunt.Nec tarnen in animo eftom nia qux pro his aut dici aut contradici folent con^Iedli.Nó enim cómunes locos tradcrc deftinamustquodeflet opensi uidir probatiócsmtcarum alias év finititled uim quandam atqj rationem. Q uibus demondra T'eyvover hoc eft ex arte conftanres risnonmoJofn excq uendofuas quifqj uiœs debaadhfe.^

birur Fabii cleg3ntia;amp; integer fen fushabcbitur»Nam Ariftoteles in

tcritistut tacca de futuris.Nâ præiudiciorum uis omnis tri/ bus in generibus ucriàtunrebus quæ aliquando ex partibus caufis funt iudicatæ:quæ exempla redrius dicuntur: ut de re MspatmmtdlamentiKUel con^^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ copu,an,urxua.ur,Kna,.Kra:..

aieus adipfam cautam pertinetibus:Vnde ctiam nomen du iudicium auté Afcanius Pædianus p ƒ ^' ttumefttqualia in Opianieum faefta dtcuturÄ a fenatu ad ®c dchnir.Præiudiciu dicif tes quac ^ ‘‘■’“ *^‘* licrfus Milonem.autcum dc cadcm caufa pronunciatum é: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;aturaucrit.aertiuicatu/-

Ut in reis deportatis^amp; adertionc fccundatô^ de partibus een tumuiralium:qu£cin duas haftasdiuiflæ funt ♦ Confirmant^’ prxeipue duobus auóloritatc eorumrqui pronunciauerunt: 8^ fimilitudme rewde qbusquxnt.Refcllunt at raro pcoz tumeliâ iudicumifi forte manifcfta in iisculpa crit. Vulteni cognolcentium quifquc firmam eße alterius fentcntiam : SC ipfe pronunciaturus exemplum non libentcr:quod in fe for tafle recidaLfacit.Confugiendû ergo eft iduobus fupioribus


ped ctia mucmendo fimilia:utquæqieöditio Iitium poleer. Nota hyp-diaftoles ita apponatur ■f'lec cnim dp nmnihiicrîgt;iifilt; ;dirprfgt;nin ’C-» nnfpfT’falfpm nrlt;P'Ut contradici duo eflè ucrba uidca tur» Tarnen præiudiciorum uis omnis tribus igencribus uerfatur* Tarnen particulaurab initio omni aliéna uidetur eradenda ac eius lo/ co Nam:quaparticula fcnfus quo/ ç copulanturteftafenbenda » Præ/

cum ftatura fucnttaffert ludicatu/ - ƒ, S ris cxcmplum:quod fcquantur.Iu btawret dicium eft res quæ cauCam liremcp déterminât» Rebus quæ aliquan do ex partibus caufis funtiudicatac Paribus t hrtera expuda legédum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■.

citur utinquit ulp»libro digeftoje quadragefimofecundo de re iudP tJtaïQüæ finem controuerfiarum ^nunciationc iudicis accipit:quod ucl condemnanonc uelabfolutió/

ne contingit» Vt de refciftis patru tcftamcntiskValerius Maximus in feprimo amp;nbsp;de teftimentis quæ refciira funt»amp; deteftamentis quæ rata manfcrunt:duo capita ifcripfit»Qjja/ Xelila kgat qui plura in huius loei cxpofiticnem uidere cupir» Ea uero teftamcnra quæ refeinduntur atquc rumpuntur : inofficiofa a iureconfulris appcllantur» Legibus enim cautum eft ut libcri inique aut ex/ hæredati autprætermifTi de inoffieiofo teftamento agere pofTint hoc colórc : quafi non fanæ mentis fuerint parenresxumreftamcnfum ordinarentxum ex officio pietaris id non condidcrint»Scd hæc apud iunfeon^ fulros diffiiftus» Vndc ctiam nomen didum eft»Du(ftum redius forfitan q didum legcretur : ut inteHiga/ tur dedudum arque deriuatum» Qijalia in Opianieum fada dicuntur»Ex oratione Ciceronis pro Cluen/ tib aperte colligitunOpianicum uencticü ab ipfo Cluétio accufatum duobus præiudiciis fuifle damnatum» Nam amp;nbsp;Scamandri Fabritiorumliberti:quiaccepta pecunia uencnum præpararat : amp;nbsp;Fabritii patroni qui «onfcius crat:damnatione:opianicus quöque qui illudcorauerat præparandumxondemnatus eflè uidebaz .tur» Et afenatu aduerfus Miloncm»Senatusut in Ciceronis oratione pro Milonelcgitur : iudicauit eam tædem qua»P»Clodfus occifus eftxóntra rempublic^m fuiflê fadamkHocautem fcnatus decrctum contra Miloncm præiudicium effe uidearur» Vt in reis deportatis amp;nbsp;affertione fccund3»amp; de partibus centum/j ufraliumquæ in duas haftas dïuifæfunt»Rcos dcporraros generaliter omnes diciiquiin infulam aliumue -^^'’i Afffilnt^ ■looirdeganrnrxù ex titiilo de interdidis amp;nbsp;relcgatis amp;nbsp;deporratisgt;tü ex iis quæ ibia prifcis iurecófultis fcri/

'4®®**^« mutantiu definitioncs plcne intclligere:uideat luftiniani inftitutione in tirulo de capitis diminu tione»Huiufmodiautem reorumia deportatorum cau£c iterum etia nu agunCae reftituütur:ut titulus de

-ocr page 156-

Liber

frntmriam paflïs amp;nbsp;reditutis dcdarar»amp; adcum ulpianus cuminquiuDeportatus fi rcflituaruridignirareTn quidem maulgcntia principis rccuperabir.Dc afTerrione ucro rollcndaexrat titulus in fcptjmóCodicis ludi niani ex cuius conditutione aperte peKipiturairertiôcs amp;nbsp;bis amp;nbsp;ter apud prifcos f‘uifre tradatas»Sicen»m iu bet imperator illis legibus quæ dudu ex fccunda amp;nbsp;tertia uicc adertorias lires examinari præcipiebantun po dc^z conquiefccntibus:defininonem in fuis manere uiribusreu prouocatio nulla oblara fuir,amp; quæ fequut» De partibus autem cétumuiralium ctiam Valerius meminit in capitc de refaffis iudiciis« Idcirco autcm een tüuiralia iudicia in duas hadas for taire dimfafuidtdicütur ; quodin fi res ferenad aliquam difTimilitudmcm cauamp; « Vix autem StaS'^gwäS .«»«ftperoœnfaalttrifiniflisÆid^

netlis a quadragîta uinsiquoßz alte fcaula entaôtionum ineufanda negligenria:aut de informiz ri criminales alten ciuilcs caufas ab \ täte perfonarum querendum contra quas eritjudiaum: aut îdnon?ôîiîgn\uîS°S'erib^‘^g”“»S“æ“Q““'™P““utdemua^^^^ adionum feufanda negligétia aut de informirate perfona^ qrendiu Ac copula uideturafcribenda»Aut

tia:autinueniendum quid cauiæ poftea accefierit « Q^uoru fi nihil eritdicet tarnen dicere multas iudiciorû caufas ad ini

que pronunciandum ualercJdcoq ? damnatum Rutiliu.ab folutos Clodium atq; Catilinam.rogandi etiam indices ut re potius intueantur ipiamtqiuhinrando alieno fuum donét. Aduerlus confulta autcm fenatus amp;nbsp;décréta principu K ma giftratuutremedium nullum eftmifi aut inuenta quantuluz cuq5 caufæ dififerétiataut aliqua ueleoründem poteftatis ho minu pofterior côftitutio:quæ fit priori contraria: quæ fi de crût lis non erit.Famam atq; rumores pars altéra côfcnlu ciz uitatis amp;nbsp;uelut publier teftimoniû uocat.altcra ièrmonem G ne ullo certo audlore dilperfumtcui malignitas initiû dedez rit.incrementum crcdulitas:quod ulli non etiâ inocériffimo podet accidcre fraude inimicorum falfa uulgàriû.exempla

ucro in locu fuû trâûercda.ac loco adionû aflojzeiTe lcgédum»amp; pro informirate feribédum îfirmitatc* hoc modogt;Siid no continget:acea dem eaufa crinaut ado^ feufanda negligentia»aut de infirmitate per/ fona^ querendük Corra quas erit iudictumdudicarum legcdu cc ne dubirandüquidé eft» Abfoluros Clodiu ar^ Carilina»CatiJina repe tundapzaceufatus ab Afris:quâ ^/ uîqâ praetorobtinucrat abfolutus P eft;Cicerone ut ait Feneftella dcfcn denre»Cui tarnen Pacdianus no af/

fentitur» Famaat^rumorcs»Fa/ maril ut in topicis Cicero ait: uul/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

giac mulntudinisquodda teftimo («trincp non deerunriSicut i tormeos quoq;:qui eft locus fre nium Fraude inimicoßz falfa uul ƒ qncntifiimusïcu pars altera quælbonem uera fatendi necef 8*”“™»^? uuleanum legendu fitatem uocet.altera fepe etiam caufam falfa dicendi. q? aliis ene uulgantium facile eit uidere» . nbsp;nbsp;nbsp;- r 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 ■ r •

Sicutin rormétis quogfi»Tormé - patientia facile mendatium faciat.alns ihrmitas neceUariu.

quid attinet plura de hisfplenæ funt orationes ueterû ac no uoruro»Q_uædam tarnen in hac parte crût propria cuiuftp Iitis.Nam fiue de habendaquæftione ageturtplurimum in/ tcrerit:quis aut quern poftulet:autofteratÄ in quern : amp;nbsp;ex

modo fit tortus.an credibilia dixit.an inter fe conftantia. per feuerauerit in eo quod cœpcrat»an aliqd dolore mutaucrit. prima pte quæfhôistan peedéte cruciaturquæ utrîtp ta ifîni ta fut q ipfaçi rc^ uarietas.Côtra tabulas quoep fæpe diétû. fæpc dicédû é:cû cas né fblû refcllitfêd et aceufari feiamuseé ufitatû.cû fît ât î his aut fcelus fignato^taut ignorânartuttus ac facilius id qd fccundo locp dixius:traclat : q^Cpauciores

ta dicunrur etiam quæftioneSkVn de ulpianus de iniunis amp;nbsp;famofisli bdliSèQuæftionem mtelligerc de/ bcmus tormenra amp;nbsp;corporis dolo res ad erucndä ucritatem» Quod aliis patientia»Alii inquit funt ran/ ta panentia amp;nbsp;duriciaiut facile tor/ menta omnefg^cruciatus conrem nant : neg? illis ueriras ullo dolore Cxprimi ponitgt;Cótra alii funt tam paolles amp;infirmizut quoduis fate/ rierjam fi fit falfum q tormenta pa ‘ ri malint»Vndeillud uulgatû»Men tietur in tormétis qui dolorem pa iri poteiUmentieturqui pari no po/

5 ten» Contra tabulas quoque fæ/

■ pc didum»faepe dicendum eft»Ta/

Çjnrahnrry

bulæ pro teftamentis fçriptifque aliis quæ inffrumenta dicuntur in plurali duntaxat declinanrur.Vndculpi anus»De iniuflo»rupto»irrito fado teftamento»Si bins tabulae profcrantur diucrfis temporibus fadae: uns priusgt;aftcrac poftea»utracque tarnen feptcm teftium fignis fignatæ » ß t aperte pofteriorcs uacuac inuentæ fintiid cft nihil fcriptum habentes :omnino fuperius teftamentum ruptum non erit:quia fequens nuk lumeft» Cum fit autem in his aut fcelus fignatorum aut ignorantiatturius ac,Signatores dicuntur

-ocr page 157-

wn’wn.dtat^iMi«^-


àcGakus id quod fècunJo loco diximusztradW tq? fèilicct paudores rd fiutSed hocipfu argumenta ex cauia trahit: fi forte aut incredibik e idadlu cfle:quod tabula: continet:aut lit frequetius euenitaliis probationibus æque iartifidalibus folmt :fi aut is in que iignatu dhaui aliquis fignator dicitur abfuifktuel prius efie defundus.fi tempora non congruut. find antecedenha uel inicquentia tabuiis repugnantunij^z étioipfa ctiam fxpe falfum deprehenditJufiuradum lihga/ 'lores aut ofterunt iuu:aut non refpuunt oblatum:autab adz uerianocxigut:aut reculant:cum abipfis exiga/.offerre fuz urn fine ulla coditione ut uel aduerfariusiurenfere improbu «ft.qui tarnen id faciettaut uita fe tucbitur:ut eum non fit ere dibilc pcicrare:aut ipfauirdigionis:in qua 0C pIus fidd con lequirur fi id egcrit:ut non cupide ad hoc defcendere : fed ne hoc quidcm rccularc uideatur:aut fi caufa patietur: modo li tis:propterquam dcuoturns kipfc non fucrit: aut fi prêter alia caufa inftrumetu adiicit ex abundant!,Hac quoqj conz fdentix fiduciam:qui non redpiet iniquam conaitione amp;nbsp;a tnultis content iurifiurandi metu dieet « Cum amp;nbsp;philofophi iquidam fintreperti quideos habere return humanarum cu tarn negarent.Eum uero qui nullo oftcrente iurare fit paraz tus:SCiapfu uelle de caufa fua pronunciarc:dCq id quodofz dert leue ac facile crcdat oftedere.at is qui defert alioqui age re moderte uidctur cum litis aduerfariu indicé faciat:«^ cum


telles qui teftamentis fuaßgna fm primunt ut exulpiani uerbis aperz re colhgttur»Dctabulis exhibendis libro,xlin.Ëxhïbcrc hoc eft mate/ riacipfius copia facerc^Exhibere at □pud practoré oportct:ut ex audios ritate eius fïgnatores admoniti ucz niant ad Cigna recognofcendakEt ft forrc nö obtépcrct tcftcs:labeo fcri bit coerccri eos a praetore deberc* y lufiurâdû Iftigatorcs aut offcrat fuiulufiuradiJ fæpenumero linbus adhibeGNâ utmqt Caius librodv gefto^ duodecio tirulq de mreiu/ radotMaximö remediu cxpedicn/ ƒ da^ litió in ufum uenitlunfiurddi1 religio:qua ucl expadioneipfo^ Ü5 ngaropz: uel ex auctoritate iudicis deciduntureötrouerfjac» Offerte fun fine ulla c0dicione:ucuel aducf farius iurct fere iprobu cn,Qu5uix ira legaf ac fenfus ireger ce uidcafs Illa tamépro ulla fcribedu eé auda der contederim»Quæ naw alia co dicio ferri potfSic aut cnclcgcndii ex illo Pauli quog idido cclligi po teft»De iureiurado,Manifefta: inqC turpitudims eft amp;nbsp;cofefTionis noP knee iurare nee iufiuradum refer/


^lin/’prt''


re» Cura amp;nbsp;philofophi guide fint repertigt;Quida legcndu eft non qui dem»Phnofophi ante qui negarut deos effethi fere funt:ut inquir Pin rarchus de placitis philofophonl Diagoras Milefius SC Theodorus


cuiuscognitioert onerc libercttqui profedto afieno iurciura Ho rtare q fuo mauult,quo difhcilior recufarioeft : nifi forte res ert ca qua credibile fit nota ipfi non crtc»quxexcufatio fi Jcerit:hoc unum relinquet'’:utinuidiam fibi quxri ab aduer Grio dicat:atq5id agi utica ca in qua uincere non portit:que ri portit.Itaq: homine qdem malum occupaturum hanc coz ditionem fuirte.fe aut probarc malic: qux affirmet : qdubiu ^^VC^V^?’^(urandum:Paute inqute Orient ,în agedoamp;âlpXæ^pÈf€iôiSPâLne unqiufiuradudeierr ^tranfadionis eontinetunaiorem^ b«s:ficutnecqpho iudicis aducrfario e permittenda: nee ex habet audoritatem g res iudicata»

’ Maximus tarnen patronis circa teftimonia fudor eft» Tcftiraonia quæ fit teftariones dicuntur teftin 2?f'I« 'hf)it^ (unt didatQuamq teftimonia pro7 pnead abfentes referantur, Vndc' Calliftratus lurifcdfultus libro ui/


Cyrencus»0C Eumcnus Tegentcs» Epicurus uero deos quidem eCTe di xlt.reiji uero Humana^ cura gerez rc negauit» Ne ung iufiuradum dcferre illius»genitiuo illius erafo deferremus eftlegcndum» Cun* litis aduerfarium indicé faciatdup


iiatuipcadu^to uidet tccrte turpius habedu facerc quod ooccat.Maximus tame patronis circa tertimoia fudore.Ea dieut' ’aut per tabulastaut a pracfetibus, Siplicior cotra tabu las pugna.Na amp;nbsp;minus uidet obftitifk pudor iter paucos fi gnatores:0Cpdiffidetia premit' ’abfetia.Si reprehéfionénó capitipfa ploanfamare fignatorcs Iicct«Tacita prxterea qua? da fignificatio rcfragatur his oibus»qgt;ncmo per tabulas dat teftimonium nifi fua uoluntate:quoipfo non fc efk amicum ei:contra que dicittfateónee tamé protinus eejerit orator: quo minus ófamicus pro amico:Ôf inimicus contra inimiz tium teftiu:31ia teftimonioji: qui 'Cujri'portït ucrumtfiintegra fitci fidestdicerc»Scd late loz rcciunfoknUM Sircprehcnöoné


gefimofccundo de probationibus 6C praefumpnonibus inquitJdcm Piuus Adrianus »URufino pro/ conluli Maccdonne refcripfit tela^ bus lcho teftimoniis crcditurutn


Er pauto poft»gabinó quóqüeMi ximo idem princeps in hare uerba refcripfit»Alia eft audoritas prefen


-ocr page 158-

non «pitfpfa perfona»Non folum pnuatufed enam magiftratus irer dum tcftimomadicuntdd quod fa eiendum effe praecipit Vcnuleius iurifcófultuslibro digeftorum ui-gefimo fecundo De reftibusgt;Curct inquitmagiftratus ciiiufcunlt;j loei teftan uoleUbus 6t fcipfos amp;nbsp;alios telles uel fignatores præbere ; quo facilms negotia explicentur amp;nbsp;pro/ batio re^ falua fit» Eft hie cornu nis locus:cum pars altera nulla fir/ miore probationem effe contédit: qquae fit homing rentctia nixa»Li/ cet mihi cxeplaria refragetur: meo tarnen pcriculo feietia pro fenrétia icgendum cfleaffirmanm» Non mupfos ce telles:fed iniuriaroijz af/ ferre uocesdta quidelegiftfed cum iniuriari uerbu apud queng audio ré latinu: quod feiæ.nô iueniaf : al/ ter 5iniuriatope Icgedu eé facile co tenclerimgt;Quidfquod iniuriato^ enâniannutetuerbû fenfui tame minime conucnirerfExponit nâç Fabius quo mo auditionu teftimo nia eleuari poHint.Quid uero ad hoc facit fi iniuria affedo^ uoces a teftibus afferufteerte nihil»cû ire/ tiet référâtquot; nccidcirco ramé mms teftibus fideiadhibcfgt;Quomoigf Jegendd dicéusfAn i uocali deme/ dio expûda imurato^ eft legédüd Teftibus nanep iuratis m credifxü quæ ipfi uiderut gbufep ipfiiterfuc futjcxponüt»Quiucro audita refe rut Suis iurati:fides iis no eft habe da»N3mgt;quæ feiût refpodét; fed in juratopzhoc eft eog iqui non iura/ rût,uoces fold afferut» Vt in cau' fis repetddap^kU uocali in e couerfa dC copula loco illius particule ut;ui def reponéda» Sufficiebat alioqli bri duo a domitio Afro in hac rem ^Spofitiique adolefcetulus fenc co/ 4ui»Ex hoc quoque loco manifefte colligif Fabl'd ex Hifpania no ueif fe eSdudtu a galba ad legeda rhero/ rica:utdiuus Hieronymus î libro dc fpibus fcribit:qfortane patrd ,p ?filio acccpir»Na Fabii pf patrons ca ! rd fuit egregrius: cuius hoe didlu î nono î cxépld afferf»Nolo ïmoria

Liberquot;

eus uterqi traitat\Curn præfèntibusucro ingens dimicatio efl.kacp uelut duplid concra eos ^qj his acie confligit adlio num amp;nbsp;interrogationumJn adionibus primum generaliter pro teftibus atq t in telles did folet,Eft hic communis locus: eu pars altera nullam firmioré probationem ehe contenditî qquæ fit hominum lententiâ nixa»Altera ad detrahendâ il/ lis fidcm omnia:pcr quæ fieri foleât falfa teftimoniatenume rat.Sequens ratio eft:cum IpccialiterquidéZfed tarnen mul/ tos pariterinuadere patroni folêr,Nam amp;nbsp;gêtium fimuluni ueriarum eleuata teftimóia ab oratoribus fcimustSC tota ge/ nera teftimoniorum.ut de auditionibus«nonenimipfos elle telles fed iniuriatorumafterre uoccs.ut icaufis repetundaçiî qui fe rco numeraffe pecunias iurantditigatorum non tcftiu habedos loco.Interi aducrfus fingulos dirigi^ ’adtio, Q_uodl. infedtationis genus SC permixtum defcnfioni legimus in ora tionibus plurimis:amp; feparaticditum:ficut i Vatiniumteller Totumigitur excutiamuslocum:quado uniuerfam inftitu/ tionem aggreffi fumus«Sufliciebantalioquilibri duo a Do/ mitio Afro in hanc rem compofitirquem adolelcentulus lè/ ncm colunut non ledta mihi tantu eaifed plerach ex ipfo fint

cognita.Is ucrilhme præcipit piimumeße in hac parte offiz cium oratorisîut totam caufam fàmiliariter norittquod fine dubio ad omnia pertinet^quomodo eötingat explicabimus: cum ad deßmatum huic parti locum uencrimuamp;Ea res lug/ geret materiam interrogationi:0é ueluti telaad manum lub miniftrabit:Eadé docebit ad quæ iudicis animus adlionc fit præparâdus.Debet ent uel fieriiuel detrahi teftibus Odes ora tione perpetuarquia fic diclis quifep mouet'’iut eft ad creden dum uel non credendu ante formatusfEtquoniam duo gez nera funt tcftium:autuoluntarium:autcorum quibusiudcx publicis iudiciis lege denunciare folct:quorum altero utracp pars utitur.alterum ^culatoribus tantum coneeßum eft: Ic paremus officium datis teftes amp;nbsp;rcfcllctis, Q^ui uoluntariu producitfcire quid is didurus fittpoteft ♦ Ideoqj faciliorem uidct in rogado habere rationem«Sed h^cquoq? pars äeuz men öd uignantiam pofeit.prouidendumep nc timidusmefz conftansineimprudens fit teftis»Turbant' 'enim öC a patroz nis diuerfæ partismducunt in laqueum«Sed ôé plus depte henfi nocent:q firmi K interriti profuißent » Multurn igi^ domianre uerfandpac uariis pcrcontationibus: qualcs lube riabaduerfario polfunttexplorandi funt , Sic fit ut autconz

ris Icgatói.imorare» QuqmôcÔtî ptexpliçabîusjd ,pnomé ut afcri baf féfus itegritas expofcitjut lega

mus»ld quo môcôtîgat» Altcji cxeufatoribus tatu coceffd ê»Aceufaroribus excufatoribus legédd eé ut putéiadducor iis quæ paulo poft de hoc tcftid gcncre dicunfigba lege dendciari folet»Huiufmodin✠tcfti bus foliaceufatores uti uidenf» Qui uoldtariu pducit fcire qd his didturus c potds citraafpirationé « fit Ic géddeft»Tcnere ât dcbemus iterrogationc tcftid amp;nbsp;accufatoris amp;nbsp;defeforis eé: amp;nbsp;eius g ^ducit ËC eins côtra que ^ducuntmt ait Pædianus:id quod facile « ipfius quo^Qjimlwni yerbiscolligi poteft. Sed amp;nbsp;plus


-ocr page 159-

dent fibitautfiquid titubaueritopportuna rurfuscius a quo ^pducfli fut inz deprathendinox tcrrogatióc uclutÎgradu rcponant »In bis quoq? adhuc qcóftitcrfnt fibi uiz ^^‘pepreheft le tandæ îfidia^nâ frequêter fubnei ab aduerfario folétïamp; oiaq^futura pollfcid mo non uidet» dmerfa rcfpódct:SC audtontate habentnóa^uetiu illaïrcdconfitcnriü»Exz~ plorandu^itur quas caufas Ixdcndi aduerbnuaffcrant.ncc idlaris eftini micos fuifile.led an de


gendum effe ne/


Er oraroris


furpedum telle r rtir■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;nbsp;•■itdum prodell di

micos tuilleded an deliermt.an per hoc iplu concilian uclit«ne corrupt! lint| mittere»Sic qui/ ne pœnirenria propofîtû mutauerint.Q_uod eu in iis quoq? q ca quæ dictu dem legitunScd ri uident'’:rc ucra feiunttnecenäriu eft præcauerenum multo magis in iis q le didiuros quæ fa!fa funtpoIJicentur.Nam amp;nbsp;frequentior corumpœnitcn tia efttâi promiftûm fufpcôliust ôC fi perfcuerauermt reprchenfio facilior, • Eoru ucro quibus denunciaturparsteftium cft:qua: reum lædcrc uclir.pars quæ nolit.Idq; interim fcit acculator.intcrim nelcit.fingamus in præfentia Rirc.In utroq? cnïgenere furnis artibus fterrogantis opus ê.nâ fi habet teile cupidumlædcndncauerc debet hoc ipfutne cupiditas dus appareat:ncc fta rimde eo qd in iudiciu uenit rogarc:led aliquo circuitu ad id puenire : ut illi quod maxime dicerc uolui uideaturcxprclm.ncc nimiu inftare iterrogatiz oni:ne ad omnia refpondendo tcftis fidem fuam minuattfed in tantum cuo care cum:quantü fumcre ex uno fatis eft.At in eo qui uerum inuitus didtuz rus efttpnma fœlicitas interrogatis eftextorquere quod is noluerit , hoc nó alio modo fieri poteftq longiusïterrogarione reperita.refpondcbit eni quæ noccrc caufæ nó arbitrabitur.ExpIuribus dcide quæ eonfelïus eritæo perz ducetur:ut quod dicerc nó uultmegarc non polfit.nam ut in orationc Iparz fa picrunq colligimus argumentatquæ per le nihil reum aggrauare uidcaz tur.congregatione deinde corum faAum conuÏcimusr ita huiufmodi tcftis muïta de ante adlis.multa de inlceutis.loco.tcmporc.pcrlona: cætcrifqî eftî terrogandusîut in aliquod refponlu icidattpoft quod illi ucl faten quæ uoz tumus nccefic fit:ucl his quæ iam dixcrat repugnare.Id fi non contigitneliz quum erit ut eum nolle dicerc manifeftum fittprotrahendufq: ut in aliquo quod ucl extra caufas fit dcprehendat'’.tencndusctiam diutius:ut oia ac plu ra qrcs dcfidcrat^ rco dicédo lufpeclus iudici fiattquo nó mius nocebit qfi ucra in reum dixiflét«At fi quod fecudo loco diximusnelciret aótor: qd pro ponit tcftis attuleritïpaulati amp;nbsp;ut didt' ’pedetenti in iterrogando expcrictur animuciustói ad id relponlu quod cliciendum crit per gradusducet.fcd qa nó nunq lut hæ quoq; teftiû artestut primo ad uolutatem rclpondeanttquo maiore fide diuerla poftea dicatte oraroris lulpeótum tcftem dum prodeft dimittcrc.Patronorumiparte cxpeditiora parte difticilior iterrogatio é«dif uerborumdun/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-*

ficilior hoc quod raro unq polTunt ante iudiciu fcire quod tcftis didlurus fit ! J**?' ^^‘^^ ^^ Ç^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f '^

confundit.Calli

expedirior q^cu intcrrogandus fit Iciutquod dixerit.Itaqtquod in eo^certu fïm^nomSwi^P^P cfttcura amp;iqfitionc opus ê.quis rcû premat,quas ô: qbus cx caufis in!miciz nbsp;nbsp;nbsp;'••--•

tias habuitteaq^ î orationc prædicenda atq; admonéda fûttfiuc odio confia tos tcftcs.fiueinuidia.fiuc gfa.fiuc pecunia uideri uolumus» ÖC fi deficictur numero pars diuerlatpaucitatemtfi abundabit,confpirationem « fi humilesj producer uilitatem.fi potentes gratiam oportebit incelTerc.plus tamé proZ‘ derit caufas propter quas reu lædant exponcrctquæ lut uariæ amp;nbsp;pro códiti onccuiufq; litis aut litigatoris.Nâcótra ilia quæ lupra diximus fimili rónc relponden locis communibus Iblettquia m in paucis atq ^ humilibus accu/

nifi corrigatur; parum conucni ent quae ftanni fubüciûturcuni

fupioribus»Cur /{M;brr4 if tr enim parronoz/ ntf V / rum in parte ex/ƒ 5» pedinor» in par/ te diffialior fit i

terrogatio q ora toris:cum patro niutia fint ora/ tores./Quare mi hi fie emendari polTc uidetur:ut loco oratoris : re ponarur accufa/ toris»uel certeaz doriskAdlor niz que frequentilD me ponitur pro accufatore »Ha/ denusautem Fa bius accufatori’ præcepta tradi/ dit : quae feruet in iis rogandis te ftibus : qbus de/ nunciatur»Quae uero defcnfori/ bus qui amp;nbsp;patro ni dicuntur î iif/ dem rogandis te Hibus leruanda

fint:aperte fubii cit» Iraqi quod in co incertum

ell. Hie quidcm oo^^,^ uerborum dun/ T~ 1 ^

gitur Utaque in eo quod incerz turn ell» Quia ut in paucis at/ que humilibus Etcopula loco il lius ut partkulz

-ocr page 160-

afdetur reponenda » hoc fâtof fimplidtäte gloriari pôttquoJ neminem prêter eoSduiputant ^QnSn'ernincm pr^ ^quot;^ quæfierit:ÔC multos atej hóeftoscómériare aliquadóé facilius* ter TOS qui purant feite » Verum îterî Si fmgulos ut exomaretita deftruere cótingit:aut récita Quidam loco illius ucr nsiad:ióe:autnoiatis tertibus:quod iis tcmporibus quibus tcftis nó Mi^^uero quos^pura* pótmfjnitasaótiones rogabatur:ói facilius amp;nbsp;frequedus fuit«Q_uid ntzuidctur eße legcndü» autem in qucq; tcflium dicendum fit/fuminifi ex ipforum perfonis Quodüsréponbus q/ ,non pôt»rcliquæ interrogandæ funt partesmuain reprimu eft n^ïè tas 3Örönes°r^ataturamp; teftem.nâ timidus terrcri.ftultus dccipi,iracimduscócitari»ambjïio facilius amp;nbsp;frequetius fuit Ita deprauatus cft hic Io'

fusidari.in longu protrahi potcæprudensuero amp;nbsp;conftans uel tang inimicus amp;nbsp;puieax dimittédus ftatimmcl nó interrogatione î fed Ere fir^FaalTamem emenda/ ™ interlocutióe patrom' refutandus é.autaliquo ficoriget urbane di élo refrigerandus:aut liquid in eins uitâ dici poterit:ifamia criminu deftrucndus.Probos quofdam SC uerecudos nó afpere iceftère^fuit«


Quod iis mibus qbus re dis nifi port finiras adioz nes rogabaf» Reliquac îrerrogandæ funt partes» Inrerrogâdl legcndû efle facileenuidcre» In lÔgû ^trahi poreftkVtnihil ex

tur:fi illa particula nó

reponarur nifi»amp;poft1O''_________________________________________________

præ^firione expundb fi ^^^P^ 9“* aducrfusinfeólantem pugnaflent: modeftia mitigatur. nitas legatur.hoc modo»*’ ’Omnis aütinterrogatio é:autica:aut extra caulamJnjaufa ficut ac eufatori præcepimusîPatronus quoep altius amp;nbsp;öde nihil fufpeóli fit: repctita percontatione priora fequentibus applicandoco fepeper ducit hoies:ut inuitis quod profit extorqueat.eius rei line dubio nee dilciplina ulla in fcholismecexercitatio tradit :amp; natural! magis acu mine aut ufu cótingit hæc uirtus.Siquod tamê exéplum ad imitatio nem demóftrandü fmlblü équod ex dialogis Ibcraticoçi maximeqj Platonis duci pót:ï quibus adeo fcitx lut iterrogationesrut cumiplc rifqj bene refpondeaturtres tamé ad illud quod uolut efficerc peruc niat.illud fortuna interim pra:ftat:utaliquid quodipïè paru confen tiata tefte dicatur«interim quod fa:pius eucnit:ut tcftis tefti diuerfa dicat.acuta autem interrogatio ad hoc quod cafu fieri foletetiâ ranz

ta : aliqd' epitheton huic nnébro mihi deefie uidez tur»Cum,n»Fabfus fingu lis uerbis figula epitheta adiecerir:alienû ah ipfius ele^âna foret;fiultimum mebrû appofito nô exor fiaflêt»Qijodnâ uero fit aferibédu : nô facile i rata appofitorû multirudine aufim affirmare. Tarnet^ fi forfiran curiofus reite afcriberef.Nâ Curiofi fa/ cilem lôgû prorrahunf»

Illud fortuna intérim præftat: ut aliquid quod in fe parum contcntiat a renc dicafUnter fc legen/ dum effcnon in fe facile pater» In quibus autdi cantaliquidquod profit: ut in médacio»Aut in me dacio Icgcndum efle con flat» Sarpe inter fe colli di folent hinc teftatio hic tcftes»Tcftafio dicif quae fcripris fit ab iis qui abates funt » Vndc Calliftra/ tus iurecôfultus Iibro ui/

tcfimofecundo De pro ationibus amp;nbsp;præfump/ tionibus:inquir»Idem di uns Adrians »L» Ruffino ptoconfuli Maccdoniae

one pcrducctd^tra caulam quoq;muita quæ prolintmterrogan to lét:de uita teftium aliorum«dc fua quifq^fi turpitudo.fi humilitas,fi amicitia accufatoris.fi inimicitie cum reo:in quibusäut dicât aliquid quod profitut in médacio ucI cupiditade Ixdendi deprehédêc ♦ Sed 1primis interrogatio debet eé circülpclt;fta:quia multi contra patroz nos uenufte tcftis fepe refpondct:ciqjprxeipue uulgo fauctur: turn uerbis q maxie ex medio fuptis:ut q rogat (is at é fepiusÄ ipetitu^ itclligattaut ne itelligere fe neget:quodinrcrrogaris nó leuc frigusé. Ille nero peftima: artestefte fubomatu ifubfeHia aducrlarii mittere: utide cxcitatus plus noceat uel dicendo contra reum cum quo lede/ rit:ucl cu adiuuiftc teftimonio uidebic faciendo ex iduftria multa iz modefte atq; intemperâtertper quæ nó a fe tantum didtis detrahat ft demifed exteris quoq; quipfucrâtîaufferat audloritatemtquorû me tioné habuiinó ut ficrenufed ut uitarentur,Sa:pc inter fe collidi folét inde teftatiothic teftes.locus utrinq?.Hxc cnim pars fe lureiurando* illa confenfu fignantiu tuctur.Satpe inter teftcs Si argumenta quæfl tu eft:indc feientiam in teftibus amp;nbsp;religionem.igenia cc i arguméris dicitf.hinc teftc gratia.metu.pecunia.ira.odio.amicitia.âbitu fiei i:ar gumêta ex natura duci.i his indicé fibi.in illis alii crcdcrc.Cómunia hæc pluribus caufis inultuq; iadata futifcmpq? tarnen iadabuntur«

-ocr page 161-

^(■'^kaheyîf’ArhfinAlr-

rfferipfïr tedibus feno teßimomä crcditürumgt;6lt; :paulo port^Gabino qüo^Mhximo idem princeps in hæc üerba refcripfir»Alia cß audontas præfentium teftium»alia teftimonio^ quac rccitari folenr» Aliquando ujnn$ funt rcflcsÄ queftio fcquituuPapó clcgans ac potius ruftica mihiiRa locutio uideGminimeep Fabit ödore digna.Qjjare hue quo^ locu deprauatu elTc facile'qdé affirmaruScd diffieuker co correxerim:quod citra unius ucrbiadicflioné hicßfus mihiiteger clegafq ! cffici no pôuForfitâ ucro loco illius copulas amp;nbsp;prac pofino ex cd quo ablanuo rede afenbereuhoe modo»Ex quo quæüio fcquià Ex rcfpöfis.oraculis.oibus»!

uocali kerieäa otninibus é lcgédû ___

Oracula aût:ut ait Cicero îtopids» ^quo ^

quo i libcllo diuina quo^teftimo Q

nia cnumerat:ex co funtappellata: ^-»^^ quod left his deoi^ oratio» Omina

ucro abore funt difta:quodore dû ^”'’C^f V»gt; taxat fiât» Speciale altcßzcôtra par tis diuinationc»Sic quidé Icgif fed mcdofe:utmihiuidet.Forfitanaût rede fie legercficôtra parte diuma

honisdd quod apte quæ fequunf; vimi J,,,.

oftédût»Nâ ut diueriæ funt fpecies F—---

diuinatôis ira uarie folét amp;nbsp;côproz

bari amp;nbsp;côfutan» Circa huiufmodi quoç iftrumeta firmâdagt;QuidfP bi uclint hoc loco îftrumenta paje mihi Iiquer»certc improprie pofita Ipttcitm funt amp;nbsp;fortaftis iuenta legcndû cft» quot;quot;nbsp;Nectâtum præftare hoc genus

pÔt:fed etiâ ubi nô cft defiderari fo Ict»Huicfenfuimihioîno aliqdde/ effe uidcf»Deprauatus certeeft;ncc jzT bencpcipi pÔt^FortafTeau^fk leglHth« poITcnNec tâtû prüfens Hoc genus;

tfadâri pÔt:fcd etiâ ubi nÔ en foletj defiderari » Ve^i nô aufim ta longej a feriptis difeedere^î Pars altéra^/

Aliquando utnnq; fûtteftcstamp;quæflio fequitur.cx his utri meliores uin\Ex caufis utri magis crcdibilia dixennt ♦ Ex liti gatoribus utri gratia magis ualuerint»His adiicerc fîquis uo let ca qux diuma tcftimonia uocantur ex refpôfis.oraculis. ommibusrduphcem fciat eorum eflé tradatum « generalem akerumîn quo inter ftoicos amp;Epicuri fedâ fecutos pugna perpétua efhregaturne prouidentia mundus.fpecialcm alte rumtontra partis _di uinati2nem:ut quæq;i quæftionem ca dit»Aliter cnim oraculorum»alitcr arufpicum»augurum.có/ iedtorum/Só mathematicorum fides côfirmari:aut refclli po teft:cum fit reru ca^ ratio diucrfa»Circa huiufmodi quoque inftrumenta firmarita uel diftrueda multum habet operis oratio:fiqux fint uoces per uinum:fomnium:dementiâemif famel excepta paruulorumindicia.q? pars altera nihil fugez re.altera nihil indicate diólura eft » Nee tatum præftare hoc genus pot:fed etiam ubi non e defiderari iblet»pccuniam dcz difti.quis numerauitfubifudef Venenum arguis» ubi emif aquofquantifper quern dedifquo confeiofqux fere omnia pro Clucntio Cicero in criminc ueneficii excutit.Hxc de far tiftcialibus qbreuiflime potui.

De probatione artificiali.

p nbsp;nbsp;nbsp;Ars altera probationum:qux cfttota in arte: conftatz

q; rebus ad faciendam fidcm appofitistpleruq; aut oiz no negligitur:autleuiifimc attingitur ab iis : qui argumenta uelut horrida amp;nbsp;confragofa uitantes amœnioribùs locis dcz

fidcntmcq; aliter qü qui traduntur a poctis guftu cuiuidam apud lotophagos graminisK fyrcnum catu deliniti uolupta tem faluti prxtuliflé:dumlaudis falfam imaginé perfequûz tur:ipfa propter quam diciturtuiéloria cedût ♦ Atqui cætera quæ continuo magis orationis traótu decurrunt: i auxilium at(^ ornamentu argumctoy eóparanf:neruifq; iHis qbus ca continet:adiciütiduéh fupcorpis lpecié:ut fi forte qd fadtu

tur:adco diligérerpraccipit Fabius: ut nihiloino prætermittat:quod ad hacparte artinercuideaûPnmû aut cos dânat qui rclidis argumcn tis:qbus ueluti ncruis caufaccôtiné tur:adc5es locos:qbus nifipafla p batoc noeftutendur^tinus decurz rut»Deinde quaeda praccipit oibus coiapbatoibus.Tû ft ngula^raccc pta fubiiJgtt» Qm argumeta uel ut horrida»uclut côiûdhm eft lege/ dû: ne duac particulæ:cû fit una: ce credanf»Alocis aut meraphora cft fûpra:quoK alia horridaarcp îculta fit afperatalia amoena ac plana ce di cunt» Neqtaliter qii qui rradunf

a poetis geftu cuiufdäapud lotophagos graminis»Quidâ qfalfoLaurctiusValla ce putaf:hocdemu loco du birat;utrugraminis an potius gerrninis fit legédûmcŒ uHâ fuæ dubitatiôis affert r5né»grâinis ucro legcdü eé uel Plynu auitoritate,pbafgt;Is»ngt;ûxxii»n3turalis hiftoriae libro loton herbâ quoœ eé apte fcnbit his nerbis Loton q arboré putât tâtû ec:uelaudoreHomero coargui pofKt»Is»n»itcr herbas fubnalcétes deo^ uolupta ti loton primâ noîauittgramé uero quis eeppriû herbæ cuiufdä noméfit:gcncralf taméqcû^ fignificat her bâ.Ncc ignoro Loton nymphâ fuiffe: quâ a Priapoamatâ narrat Ouidiusrmiferatoe deo^c î arboré fui nois futnecÔuerfâ:qaæ ut idé refcrt Plynius:frequés î Africa nafcifcirca fyrres at^ Nafamonas;unde amp;nbsp;lotopha gi ab illius arboris frudutquo uefcûfipopuli fucrûtappellati» Ad cos cû ui tépeftatis adus pueniflet Vlyflès ut î odyflea: decimo duodecimo^ narrat Homerus:multos ex foeiis illius frudus fuauitarc capros amifit: negtlUic abducere potuit»Siue igifgraminis Icgafifiuc gratninis pa^ difcéciü referr»Tâtû mirorcumqhoc k

-ocr page 162-

Liber

rruocauit î dLibiu:mißz haflenus de tot corruptis locis filétiu eginh Atq caftera quae cotinuo magis cfonfe tadu decurrür.Atg cd fitunadidhcxoiudtiÄ tradu r Ifa afcripra legcdu cfinta fenfu cxigétc»cn»n.a plamcie terræ:quae traflus df metaphora fuprakHiuero fût loci cóes:qbus amp;nbsp;ofo ualdc ornaf:amp; audirorcs maxime dclcdtaf» Latius que cuiuf^ affedtus natura fit pfcqmur:Quaccû»æ.diphthôgo fcribaf:ne copula cd fit no/ mé eéputctur hoc mó»Latius quaecuiufg: »Quoßzprimis g partior fpés îdicadû cflè reor.Pro primis prius rffe legcdu amp;nbsp;partiar fans codât» Ni nee ulla quæftio eft quae no fit aut in re autipfona»nô effe argument to^ loci poflu rdIlud no negadi ad^ uerbiu efle expûgédû utipfius loco nccpticula mde negatiua reponaf notiusé:g ut fi admonédû»Quae/ lbo uero cd dubitabilis mxafitio: quaeaurcirca ré aut circa piona uer fffnccedêed: cd oia ab re pfonag? eóprehédanf: mhilq? quodaut res autpcrfona nó finpofTit ïueniri:ut utrd palus pórina ficcadafir»amp; ut^ uerres ficculos cópilarir» Locos aut argumetoßf ac fcdcsattributa ncgo noippfonardqreé audtores ocs con klufa futtalnin co ipfo dequo agif _ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* S• x hærenaliiaffumunîurcxtrinfecus» potæaqt fit oportet aut maiortaut partaut minor . Argumea Nee ulla confirmatio nifi autex ta uero repenun^ut in quxfhonibus: qux etiam feparatx có^ufhhus aut ex repugnatjbus» ^ complexu rcru perlbnaruq; fpebtari p fc pofluttaut in ipßi Nifimcdain hac diuifionc iedtuv nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r def Fabiusab Anfiotele difTentire» caulatcum inuenit aliqdin ea non ex communi ratione duz Ismunprimo prio^ analyncorum | dbutfed ciusiudicii de quOcognolcit propriuIfProbatióum nôfoluwcôfequc^us amp;nbsp;répugna / prxtereaomniualix fût neceflarix,alix credibiles»alix non .pbanófs fieri ucl piilchemma d? ,répugnantes » Adhuc omnium probahonum quadruplex fenptôe demônrar.Qnarc autpngt; ƒ ratio eft;utuelquia aliquidefttaliud non fittut dies eft » nox mû diuifionis huiufcemébrü:hK noncft.uclquia eftaliqdtöialiud flt.fol eft fuper terram:« brario^ prîEtcrmifïûcéfacédû cd» dies cjt»uelqa aliquid non cfttaliud littutnox nonelrtdicse« autfub cofequétibus anrccedentn uel qa aliud non efttnee aliud fit.non eft rationalistnec hô ê« quo^a Fabiocôpræhédiaflcrédû» p^g jj^ uniuerfum prxdiftis partes fubiiciam.

ira uel metu ucl cupiditäte dicaZdatiusquæ cuiufq; aficeftus natura fît profequamuamp;iilHem laudamus. ineufamus. ai^ mus.minuimus.dcfcribimus«detcrrcmus.querimur.confoz Iamur,hortamur,Sed horum eße opera in rebus aut ccrtis: autde qbus tanquam certis loquimurïpot . Nee abnuerim efle aliquid in delcelatione.multu uero in cómouendis affez d:ibus.Sed hæc ipfa plus ualcnt:c£ î fc didicifle iudex putat; quod confeqnifi argumentationealiaq; omni fide rcrunon poflumustquorn primïs q partior fpecics : indicandum efle communia » Nam

fcntiürdndc»n.folüarguméta dued reortquædam i omni oencre probationu

-^ in huaÏu^éta bStSSSÄ nbsp;nbsp;nbsp;»»« qu«ftiocæqu«non fit aut in re aut in perfonamon

enmetd ucroed rS rei dubiacfacies efle argumentoru loei poflutmifi qux rebus aut perfonis ac -■^ 1 ƒ XX^‘ M? ‘^“^ ®“/ Ç^’^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;folent»tdduneacn aut per lèinipici iblent:autad aliud referri « Nee

-’«•*-te?»ÄÄ5Sg ulla conf?rmatio nir^i.ut«confequc„dbus:autcx repugnä auté amp;nbsp;Cicero in topicis tradit Scd tibusÄ hoc ncceflcefliaut ex præterito tempore:aut ex con f*. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'”9^^^ argumenra iuótotaut ex Icquenti petere.Ncc ulla rcsprobari nifi ex alia


Na ut bonu nxe confcquuntutilc» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

digédû»cÔfcrés;ita bonû fequit fœlicitaté.bonâ habitudiné»fiudiûfâ uirâ.Id uero ut credâ co quoç adducor: qjubi Fabius argumétoji locos cxponirmullâ dehuiufmodi antecedétibus facit métioné» Antecedétia ue/ ro ca dicunfcé;gbus pofitis aliud ncceflc cfteófequaf:ut qa bellü eftanimicirias eé ncceffceft»Hafc»ngt;ordinis f^^n/r^w hA nbsp;nbsp;rieceflitaté tcnct»Cófequétiagt;n»abantecedétibus feparari nó pöflunr»CÓfequétia uero fût quæcûgi id qd an/ 'tecedit ifequunf;ut inimiciciac bcllû»Nâfi bcllû cflunimicicias ecnecefle en.Habetep hie locus illud notadd: qd irerdû quae natural? priora fùt:ln ppöne ramé fût côfequétiaJnterdû Ôd natural? antccedût amp;nbsp;in ,ppônc ^,1 priera fûtunimiciciac nâçp prius cé qbcllû foIér»Cctc^ ira ucrc ,pponcrc nô poflhmuSkSimimiciciæ fût bek nV j?lû eflóed ceSuerfo ponus.Si bcllûéinimiciciæ fût.Repugnâtia uero îtclligûfquotiés id qdalicuicôtrano^e natural? iûâû efl:reliquo côtrario côparaf:ut quonia amiciciaeatq iinimiciciae côtraria fûtdnimicicias uero côfeqf nocédi uolûtas:amicicia amp;nbsp;nocédiuolûtas repugnâtia fût* Et hoc necefTe é aut expteriro rpe:autxÔiû /étoiaut fequéti petercgt;C5iuflûrfc appellat Fabiustqd a grâmatiçis îftasjeu pies uocafgt;amp;: hoc qdé notitis ég ut exéplo fij dmôftrâdû oem jbationé fumiaut cxprcnto;autTXpßmaut ex t^e future* Nec ulla rcs ,pbari nili ex alia pôr*Nihil»n*cx fe i^ ^baf*(e3 dûtaxat ex aliis* Eaç fit oportet aut maior»âütpar»autminor*Ma ior qdé ut géus* Maius»n*aîaIhoie df qd plura ab hoie cÔplcdaf*Par ut ppnü ac dfinitio*Rifibile nâçp amp;nbsp;hô • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fie paria lut ut nihil fit rifibileqdhô nô fir»nihil hôtqditidé rifibile nôdicaf* Minor ut fpés generc mior efle

dfiqa paucioia molto ggenus côptehédiUhô*n*dc folisdr hoibxAial uero qdé genusißt de hoie amp;nbsp;de leone

-ocr page 163-

Q^üimus


Î5i rcîiqs pdicaf» ■ Probarionu prerea ofumahæ fût nrccnânT»aIiac cirdibilcs»aliæ norepugnîtesigencra qdé argumetoljz cû ab alus tû ab Anftordc tradû€'.neceflanû:ut fi pepir cû uirocôcubuir»amp;^babilegt;Si mfcd dP bgitfiliûgt;Denô repugnâdi aliù q faciatménonc nÔ menai me lcgiflc»Huius iiero rale aFabio paulopoft fubii ofexéplûjn domo furrû faöü abco qdomifuir» Adhucoium^banonü q druplex ró é»Simile tradit Boc/ thus de hypotheticisrradâs fyllogifmis»Sed quomâiqtois fimplex ppô uelafiumanua é ucl negatiuaiqm Or modis pcônexioné fieri hypotheucæ ^poes poffut»Aur»n»exduabus affirmanuis»aut ex duabus negate uis»aur ex affirmanua amp;nbsp;negatma»


Mms igitur probatio artifidalis confiât aut fignisr aut argumentis:aut exempIis» Nec ignoro plcnfqj uidcri figna partes argumentoçi:quæ mihi feparandi ratio hæc fu it.Primaep futpene exiljis inarn ficialibus.crueta ent ueflis' amp;nbsp;clamor ÓC Iiuoróf talia fût inflrumenta:qualia tabula: « ru morcs.teffcs,nec inueniuntur ab oratorerlèd ad eum cu ipfa caula defcruntur.altera quod figna fiueindubitata fint: non fût argumenta»qaubiilla futquæftio nó efl.argumento aüt hifi in rc controuerfia locus eé non pót.fiuc dubiamon fût ar


aut ex neganua amp;nbsp;affirmanua»

Mnis igif ^batio artificial o lis»Triprira ,pbarionu artigt; ficialiu materia Fabius eße ait figulag; ira excurit ut nihil prer mittatqdad hac pceptioné ptmef uideaf'»Prinaû at figni amp;nbsp;arguméti dfias expoiudeide fignoßi diuifio'' né fubiûgir»tû q de figms ptipiunf apir»Signûéât:ut Cicero defcnbic qd 1b fëfüaliquc cadit amp;qdda figni ficat qd ex ipo^fcólü uf:qdaut are fuerirautiipo negotio aur poft fit fecunj»^ rame idigct teftimonii óf


in has primas duas fpeciestq? co^ aha fütfutdixi) quæ neccf faria funt»priora illa füt:qux aliter habere le nô pofTût : quæ græci uocant TÊKxtrtpia«alia quæ crHjuÊiccquæ mihi uix per tinere ad pexcepta artis uident.Nâ ubi cil fignum infolubi le:ibi ne lis quidem cft»id autem acciditcû quid aut necefic cft ficri:faôtûueeflê:aut certc omnino non pot fieri î uel cflé faelumrquo in caufis pofitotlis non cfbnifi fada* Hoc genus


ga pallor»puluis;amp; q his fût fimilia Vfat Cicero dûtaxar fignû deferiz pfiffe nô neceffariû»unae pbabilia ducûfarguméta»Nâubi c fignû ne ccfTanûiqd græccTiÉKxwipiovdf:ibi nelis qdéeé pôt» Argumétoât nifi î re côtrouerfia locus ce nôpôt»Cô trouefa i Ifa expûda Icgcduc ut in telligafdubia amp;nbsp;côtétiofa» Siuedu bia:nôfint arguméta:fed ipa arguz métis nÔcgér»Sût ut idicanui moi . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fit Icgcdû;ac negatie ite^ pofira cft

gna ms ucnti in mare meubmtîquod comunctitÓCeum mozs eradéda»Vt legaûfiue dubia nô fût riîcuius cor é uulneratum;quod futuri necefle»ncc fieri pôtra argumcta fcd ipaargumcns egent ntibi mcff.s fitubi fatumnon Aut quis romæ fit: cuma*^^^Ite^dÄÄa^ nis:ut fit ferro uulneratustqui iine citatricc eit«oed quædaml corrupta c:ut nô folû aftcrifco: fed amp;nbsp;retrorfus idem ualent:utuiuere hominé qui fpirat: dé fpiz ? QaniHam quoq, ipfius auxilio îdi rare qui uiuit.Q uædam in contrariû nô recurrunt.Nec»nJ |er uideaf»Quæ nâ^uocet pnora Fabiusicu altern dûtaxar diuifiois quia mouet qui ingredit :iccirco igredit :qui mouet . Q^ua mébpiexpofuentƒ Aut qûo qoH^ rc poteft Ôécoiifiè cum uiro quæ non pepcrit.Et nô ede uenz quot;«« uoeâfmix ptincre ad artis pre nu,„mari:cacfeflu te.„ccu.ilt;î corri.. uulneratûÆœÂÂlÂf“ qui pent.ae fimiliter fatu fuillc pot:ubi nô fuifiet mellis. necƒ rata facilius dphédûâqcomgi pof fuifie romæ qui non fuit athcnis.ncc fuifïê ferro uulneratû q i fint»Nos ramé ut îftitutû feqmur: habet cicatricem.Alia fu nt figna non necefraria.quæ ÉiKaiâÂmSiSdïSKS^, græci uoeâtîquæ etiam fi ad tollcndâ dubitationem fob nô fi uerboji côtextus hoc mô difpoA?^’ neref» Diuidûfaurem in has prias Cîr duas Jpés:^ co^ alia fût:ut dixuq neceffaria (ut:q græci uoeât TfKaj.Hpioc»alia nô ncceffaria:q oHarëia » Priora ilia lu t:q aliter fe hfe nÔ pofût;q mihi uix prinef ad pcepta artis uidéf»Sic»n»tota diuifio S^ abfoluta Ôd pfpP cuaé»Neç ificior aliter fortaffe aFabio qcgo difpofueri fuiffccôfcriptû»Sed oiaqqdc ego uidcri:exéplaria fût hoc ï loco deorauatakUrâr Fabius nô nihil ab Ari»l hac fisnotu diuifióc diftcfirPklsknu nrin arfis rhetonfæ If/


uiro quæ peperit:quod cft præteritiiSé flueftus efte : cum ma


Hæc figno^ diuifio ita cófufaatep


uocet priora


dûtaxar diuifiôis


^5® f’S”^ * neceffaria qdé ac nÓ ncceffaria:ut fabius quoç diuidit»Sed nô neceßariaavcöv’uaacchoc é fine noie ce feribit his qdé uerhis ToùTd)v :ÂÊTO Mëvaya 'yKaiov:TEKaiHpiov» 'TolÂEü.Rctvà 'gt; Konov ax eevvaao\ Ec;i KOt


lcgût»fed ÉiKodocfolû q uana icerptari poffût fenfuicôuemûbNâ huiufmodi figna idcirco uana ac leuw uidé quot;nbsp;k


-ocr page 164-

■ Libcr


Mr quü Tob adtdlcndam dubitation? non fufficfuntkêiKoTducro non cHc legenda nedubitandum cd qui demzeumeiKota inter argumenta non inter figna numerenrur» Nee proinde firma habenrurar^i extrin/ fecusadiuuantur*Pcrindelegendu eflè no proinde aperte uidetzqui qua einter has parneulas differetia fit nS jgnorar»Pennde enim fi fequatur atep tarn fignificat quo modo atgiq»Nifi autatep uelac copula fequaf idé eft quod ua!de.Proindcuero quare (me qua propter fignificat» Non eße uirgincm Athlantam»Afpiratione erafa di a uocali afcripta Atalantam Icgédumefle ne admonitione quidem eft dignum»Aralantam uero no/ bilifrimàfuine uenatncé lafn argi/

uo^ régis filu ardenterm a Melea/ (uftidutztamcn adiundla exteris pTurnnu ualet.Signum uo S^SS^taSSS ‘“«'“ dixi!o-Huaov.|g id quidam indidû/quidâucHieia expondendû» Eadé tarnen ratione nominaucrutzper quod res intcllignur;ur p (anguine cardes» quia figna tradlantunQua i uocali At fanguisucl ex hodia ref^rfifle uedem potjucl e naribus

Hermagora: opinionc Fabius fen/ ritOed ut p fe no fufficituta exteris adiuedu tedimonii loco tit» ynde»Sp.Mclii»M»Manlii po dicitMiinimicus.fi ate minatus.fi code loco fuit ♦ Q uibus d 5ïmtIegjSM^ gnu cu acccdltedicit:ut qux fufpedta cratzeerta uidcatquot;. All


cantzut dixizoTHUEiov


.gq id quidamindiciu/quida uedigiu 30 res intelligiturtut p (anguine cardes»


taute Melius ut in quarto narrat*T» iLiuiuszin fummaannonæ penuria liargihombus frumcricu fibi mul/ ;enudinis animos cociliaiTetzde rep* 1occupada confilium agirare eoepir» tQuo cognito fenatusgt;LQuitiu Ci tcinaru didatorc icu creauirz a quo jSeruilius hala magifterequitu mif fus fpuriii recufaread Diótatoré uc uire obrruncauit. M.ucro Manius


primusomniû ex parribus popu/ lans fadtus cu xrealicno opprefibs Iiberaretan fufpicioné rcgniaffeäa nicidiratqidanarus eft» Autfor/ taffe corpus uulfum.ut loco illius aur mihiIcgfdu uidctÄT aliqs afcri bédûzhocmodo»utaliquis fortalTe mfi forte dixerimzut fit primaepfo n.x legaf» Ea quo^ quaequia plc ruq i obferuata (Urzuulgo figna ere ducurut pnoftica* Prognoftica


oqui fût quxdâ fignautriq i pti cómunia:ut liuorcspumores. Nam uideri podut amp;nbsp;uencficii amp;nbsp;cruditatis. amp;nbsp;uulnus r pez Ólorc fua manu amp;nbsp;aliéna peridèdicêtibusiquo é.Hxc pinz de firma habenturzatep cxtrinfccus adiuuatur.Eofó aut^uac figna fût quidédcd nó necedariazgenus Hermagoras putat: nó ede uirginem Atalantâzqacû iuuenibus p fyInas uagetur. Q_uod fi rcccpcrimuszueicor nc oia qux ex faóto ducuntur/ figna faciamus.Eade tamé ratione:qua figna tradkant .Nee mihiuidcntur ariopagitx:cü danauerint pueru coturnicu oculos eruétem:aliudiudicadê:q id fignû ede pnitiofiffimx mêtistmultilq} malo futurx:fi adoIeuidèt.Vndc Spurii Mc lij^.Manlü popularitas fignû affectati rcgni fuit exidima tu.dd ucreor ne lógc nimiü nos ducat hxcuia. Näfi é fignû adultcrx lauari cum uiriszerit Ói cóuiuerc cu adolefcétibus»


Dcidc etiâ familiariter alicuius amicitia uti.^ut fortade corz


pus uuKum/fracdû/incedu.Vede muliebre dixcrit mollis SC cum g litrera fcribatur » Prognofti paru uiri figna.Sicut at fignû id ,ppric fitzquod ex co d quo ca.n.dicuntur orrro “ou TTpoYivo KEIv:hoc eft a pcognofccdo » Sut»n» fururae rei figna»undc hippocratis ^gnofticazquibus facile aegrotorû faills morfuea peritis medicis prae dici folct» Sancita appellantur» Quia fenfui modus cogruir pmifz fiuusappellcnflegendum eft»

Vnc deargumcntis»hoc»n» n noïccópledimur oia qux


quxrit matu fub oculis ucnitzut languis ex cxde: ita illa exi pudiciha fluerc uideat.Ea quoq; qua:qa plciüq? obferuata futzuulgo figna credunt :ut prognodica.Vcnto rubetaurea pliœbçzEtcomix plcna pluuiam uocat impioba uocc. fi cas ex quabtatc cxli trahutzlane ita appdlamp;t.na fi ucnto rubet lunazfignu uêti ed rubor.Et dut idé poeta colligit ^ denfatus amp;nbsp;laxatus aer facitzut fit inde ille amu cócétusz idé fétiemus.


graeci cnthymemata»cpi/ chcrcmata»Apodoxis uocat»Apo/ dixcis legende cft»Apodixis aut df demóftratiokhoecft»euidés^batio öifo loucCTro2.ÉifiÉiv hoc cfta de/ moftrandobEnthymemauero de/ ducif ano 7ou ÉvebutioSai quod cft mére cócipcrc»ai'aducrtere» cófl/ dcrarc»cogirare»comminifci, Vndc amp;nbsp;cömcnrü fiuecómcntationé Fa/ biusIveuxHAxa interprctatur » EpP


Sunt aut etiâ figna parua magno^zut hxc ipfa cornix » Na maiora minoçieé nemo mirat»


n nbsp;nbsp;Vnc de argumcntis.hoc.n.noie cópleéh'rnur: oïa qux

grxcicnthymemata.cpichircmata . apodixis uocant» qq apudiHosaliqua ho^^nominu differentiazetia fi uis code fere tédit.Nâcnthymcma:qd nos cômcntû (âne aut cornez tationcmitcrprctamunqa aliter nó podümuszgrxeo melius ufun;unü itclledlü habet:quo oi'a mctc concepta fignificat«


-ocr page 165-

Quintus

chcrimaautcm deriuarur cWo tou ëttiKÉi^i'vhoccft aggrcdiêdoJfîue coando »Vndca ualgio aggrdîîo iter/ pretatur Ak^ quod fententiam cum ratione»quo manifeße Icgcndumc(l»dgt;litrcra crafa»Huius aut exé' plum elle potefUNam in omni ccrraminc:quiopuletior eft : etiam ft accipitiniuriamtramé quia plus poteft facereuidetur» Tertium quod certam quandam argumenti conclufioncm»Hic quo^»dgt;lirrera erafa quo kgendum eft»Enthymema uero ut inquit Fabiustubi de ufuargumentorum diflerit : dicitur amp;nbsp;argument ipfum amp;nbsp;argumStatio»hoc eft argumenti ipfius expIicatio»Scd de hoc ut ipfcinquit papz inter audores con/ uenitkQuida enirn id demuenthy mema uocat quod ex eStrariis co/ ftat : quo^ c numéro cornificium quo^ efle ait:quienthymcma con. trariu iterpretaf'Æftaût ^ontranû Ç utin rhetorics adRereniLilegitur: quo Jex rebus diuerfis duabus alte

Sed nunc de eo non loquimur.altcrum quodlententiam eu ratione«Ternu quod certam quandâargumenti coclufione: uelex c01cquentibus:uel cx rcpugnantibus» qqde hoc pa^ conuenit.Sut enirn qui id prius epicherema dicant.plurefqj inuemas in ilia opinione:ut id demuquo pugna confiât enz thymema accipi uelint.Etideo inud Comificius côtrarium

fyllogilmum uocauerunt:qui^difl:iólis nec totidé partibus cócluderetur.Q^uod lane non utiqj ab oratore defideratur» Epicherema Val2ius agrefrionem uocat«CeIfus autcm iuz dicat non nöitramadminiftranonemnediplam rem: quam aggredimurtideft argumétumtquo aliquid ^baturi lumus: etiam finondum uerbis explanatumnam tame mente cóce ptum»Epicheremadici aliis uidetur non deftinatam uelinz cohatamffcd perfedtam orationem hoc nomé accipere amp;nbsp;ui timam fpcciem.Ideoq; propria eius appellatio ÓC maximei ufu pofita eft:qua fignificatur certa quædam fententiæ com prelfiotgux ex tribus partibus conftat»Q_uidam epicherez ma ratioem appelIauerut«Cicero melius ratiocination? : qq amp;nbsp;iHe nomen hoc duxille magis a fyllogifmo uidetur« Nam amp;nbsp;ftatuilyllogifticu ratiociatiuû appellattexeplifqt utic phi lolbphorum.Et quonia eft quædam inter fyllogifmu amp;nbsp;epi chcrema uicinitastpot uideri hoc nomine rede abufus« ano 2.Êi^icr efteuidês æbatio:ideoq; apud. gcometras ypeXjuumf Kai onroAeifEier dicunt«Hane Si ab epicheremate Cæcilius purat différé Iblo generc cóclufionistóC efle apodixin imper fedû epichercmateadécâ qua diximusîôC enthymcma lylz logifmo diftarc«NâÔd epicherema fyllogifmips é»Q uidâ idle epichcremati apodixin putât: à ec pté eius côfirmâtê«

râ facile amp;nbsp;breuiter confirmât» hoc pado»Nam qui fuis rombus inimi eus fuerit fempteû quo modo alic nis rebus amicû forefpercs ƒ Hine uero quidâ côiedât Cornificiû illi/ us rhetorics ad Hereniû audiorc-'^ fuiflaSed cornificio complura alla attribuunftquae i'illo opurculo nô iuemunf» Hûcalii rhetorics fyl/ logifmûaliiîperfedlû fyllogifmum uoc3ucrût:quia diftidtis nec totidc parribos cÔduderetur»ut nec parti cula negatiuaiterato afcribatur fen fus aperte exigitkhoc modo Quia nec ûiftinélis nec totidem partibus concluderef»diftat nâgî dialcdticus fyllogifmus ab cnthymemate:qc!î iyllogifmo difpofitis ex rône alicu/ lus mum ftguragóab Ariftorele tra dir^ omnibus ppofitionibus co/ cluhonem infenmus»hoc modo» Ois homo eft animal»Omnc aial eft fubftantia» Igitur omnis homo eft fubftâtia»In enthymemate uero aut aliquâ ppofitionû prætermit/ timus:aut côclufioné»negp ordiné T»pofitionû;ut in fyllogifmo fcrua mus»Qualeeft illud Ciccroms in Clodium»Eius mortis fedctis ulto restcuius uitam ft putetis p uos re/ ftitui pofte noliris» Ideo^ ,ppria eins appellatio amp;nbsp;maximei ufu po fita cft:qua fignificatur certa quae/

dam fententiæ compreffio:quac ex

tribus partibus conftat»Compræhenfio ut Icgatur fenfus expofeit.Videtur autcm Fabius magis eorum fcn/ tentiæ acccdere:quiepicherema argumentationemcftc dicunrgt;Nam epicherema alii argumentum alii argu « mentationem fignificarc tutant»Argumentum autcm eft:ut Cicero in partitionibus inquit:probabilc inué turn ad faciendam fiderakArgumentatio uero argumenti explicatio:quam in rhetoricis Cicero amp;nbsp;ratiocina A tionem uocat:i3^ modo tripartitam»modo quadripartitam »modoquinç partiram efle pofte air» nbsp;nbsp;Cicerö/

melius ratiocinatiuû»Nô ratiocinatiuum:fed ratiocinationem Cicero hoc genus argumcrationis:ut dixi:ap pcllat»utitur autcm cxemplis philofophorum»Nam ratiocinatione probat mundum prouidétia rcgi»Eft»n» celcbrata hæcapud philofophos quæftiOiVtrum mundus prouidentia regatur» Epicurei nan^ dicebar oia cafu euenire» Apodixis efteuidens probatio»Apodixis ad uerbum demonftratio tranlïerrur»tftautcm ar/ gumentationis genus proprium philofophorum»quod Ariftoteles quidem in primo pofteriorum analyti/ eorum multis colligit uerbis eóftare ex ueris 6C prirnis amp;nbsp;immediatis amp;nbsp;notioribus amp;nbsp;prioribus amp;nbsp;caufis có clufióis»Nam fyllogifmus frequenter ex ^b3bilibus»Demonftratio fempcr ftruitur ex neceftarns» Idec^ apud gcometras ypetmiiKdei aTroM^sicr dicuntur»hoccft lineares dcmonftrationcs ut in primo quoque fcripfimus ypoeuxAH nan^ linea dicitur»Corrupte uero in qulbufdam excmplaribusypocarra-TiKdi Icgunf» k ui

-ocr page 166-

Vtrun^ autem qq dfuerfiauflorésteodem modo fmiunhHfcquidân fenfus parum acute intuentï nihil dcprauatus effeuiderurtcum praeferri i omnibus cxcmplaribus:quac mihi uidere conrigit fic lrgatur»Scd cd ncquaqeodcm modo ontoS^i^id'kquo epichenma definiatur:r liquida in cmutam conucrla urojo ? pro illo urrûçmihi Icgcdûuidcrur»QuâuiSkn»ae epicheremarc uariæ fïnt fcriptof4 opinionrs;ut aj5te Fabius mon/ ftrauit:eodem ramen modo a diueifis finituraudlonbus» Hæc omnia generaliter ttijekt appellanMtiçicr la tine dicirurfideskVnde -rtiÇEvcù credo» Quodctiam propria intcrpretatione dicere fidé poffumus»Si par/ ticula mihi uidctur afcribeda ut 1c

gaf.Qnod end fi ,ppria ïterpratóe» Inquit argumcntü talccHkArgu métu illi ucrbo iquir forfitan rede præponereûhoc mó. Argumentu iquittalc cft» Veritus fortalTe ne nos in Catonc noftrû trâfferamus illi mailquid»lllinclcgédûcflc fans pater» Scd nuc de eo dicéduargu méto cftiquod ^bationé idiciù»fi/ dcaggrefTionCïCiufdé rei noiafacit» p39^dIft^^fteut arbitrer ; quépiam hoc loco:utaperte fequena idicat: reprehendit Fabius»Sed quifnafit: cum cius nomé ialiquo exéplariu qua: mihi uidere contiginafcriptü nó finrede non pcipiriCelfumaut fortalTe more fuo notât» Quod fi é ira lcgi pGlTer»Quod Cdfus proba tioncm»indiciütfidcm»aggrelTionc emfdem rei nomina facit» Quia colligit aliquid per 31iud»Qua i uo cali cxpunóta legcndüeft» Alioqui nihil critquod ,pbemusi Siequidé redte plenty legi uiderur»Scd litre/ ra d crafa quo forfiranlcgédum cft Na Fabius aperte praccipir aliquid ©portere ellè.in caufa:quod ccrtu fit:pcr quod dubia probari pofTinr Quo itaqslegatur ut inrelligamus: per quod probate poflimus» Pro certis habemusauté quæ lenfibus præcipiuntur.ut ucl minima quæ/ en annotemus»Percipiunturlegen/ dum cft:non præcipiuntur» De/

Vtrucp autrqg diucrfi auótorcsïcodêmodo fîniût: ut fit ora no per ea quæ ccrta fût incerris fide no dubia afFercs:qua: na tura e omnium argumento^. Neq; cm' ccrta incerris dcclaz ranôHæc ofa generaliter niÇaer appellât:qd et ppriaiter? pretationedicere fide pofiumus.apertius tame pbationé iz terpretabimur.Sed argumétu quoq; plura Ggnificat.Na dó fabula: ad actus feena^ côpofitæ arguméta dicunf. SCorati onu Ciceronis uelut thema ipfe cxponit Pedianusïqtarguz métu tale cft.Etipfe Cicero ad Brutü ita fenbit « Veritus for tafle ne nos in catónénoftrû trâffcramus illimali quid : amp;nbsp;fi argumétu fimilc non erat»Q_uo appareto^ ad leribendu deftinata materia ita appcIlan.Ncc mirutcum id inter opifi CCS quoepuulgatu fit.Vnde Vergilius argumétu ingés.Vul goq; paulo numerofius opus dicif argumétofu . Scd nuc de co dicendu arguméto é:quod pbationé.idiciü.fide. aggrefz fioné eiufdé rei noia facit parum diftiétetutarbitror.Na pz batio SC fidcs efticit non tantu phare qux fut rationistfed ca am pinartificialia.Signu autê quod illc indiciu uocat : ab ar guméris ia feparaui.Ergo cü fit argumétu ratio pbationem præftâs:^ colligit' ’aliqd per aliud:etia qux quod é dubiu per id quod nóé dubiu confirmaitncccflc cftcflc aliquid in ca:quod probatione non cgcat«alioqmnihil crit quod ptoz bemus:nifi fuerit quod aut fit ucrutautuidcaf : ex quo dubi is fidcs fiat.PtpccrrisJiabemusautpriniu qux Icnfibus^ci piuntur:ut qux uidimus.audiuimus:qualia(^figna;dcmz indeea quæcômuni opimcne con d£5a^qux cói opinióecófcnfü é.deos cé.pixflandip^etatcrn fenfum eft»In pratpofitio etiam re/ t parentibu^rxterea qux legibus cauta lut » qux pmafioné fragantibus exemplaribus afenbé 'çi{^Çi no oium hoiumieius tamé ciuitatis autgetis d qua rcs q^cómuiu' Jpmtón'SonfÏnfum agit' ’tin mores reccpta fût:ut plcraq: iiure no Icgibusïcd mo ribuscóftat.5iqditer utrâq; parte cóucnit.fiqd pbatu é.dcz niqicuicûq:aducrfariusnócótradicit.Sic cnifict argumétu: omnium hominum:eius tarnen ci nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*b gt;, » -in... nbsp;e-

mratis autgentis in qua res agitur; cum prouidentia mudus rcgatur adminn randa,jes.p«fit :u ' jn mores recepta funt»Hic quoq?lo

eus mendis non carct:quac fic facile rollantur:(iperfuafione littera m expunéta legatur»hocmodo qux per/ fuafione etiam fi non ominum hominium»Dciure autcm quod fola conftat confuetudine loquitur Fabius de qua lulianus libro primo digeflorum inquir»Inucterataconluctudo pro lege nóimmerito cuftoditur»6C

eft. Præterea quæ legibus cauta funt:quæ perfuafioneetiam fi non

regatu Mdminiftranda refp.fit;fi ïiquehir mundum prouidenna regi.Confufus ira é ÓCfenfus 6^ ipfe uerbo/ rumcontexrusjur plcne precipi nó poffinnifi aliquid adiiciatur»T3mctfiautem inuitus facio:iam fæpius di/ xi:ur uerborum aliquidadiiciam detrahamueautimmutem»Quatuor tarnen has didiones fairem tonten derim afcribendas»Adminiftranda eft rcfp.ur.hoc modo Iegatur»cum prouidennamundus regaturadmini Orandaeft refptucadminiftranda rcfp.fK:fi liqucbit mundum prouidenna regitSic enim Sé oratio congrua;

-ocr page 167-

Q^uintus

amp; fenfuserit perfpicaus» Dcbmtttiam nowcflc*nlitte«erafa debet legator» Nihflenim ibntquaetP KOT*dicuntur.Quonam paflo qua- tiKOTa dicuntar:funtnihilMn hicquoque fenfus in omnibus quac mi hi uidere Iicuit:exemplaribiis amp;nbsp;deprauatus eft amp;nbsp;a profrflbrum nullo:quod grande Aagitium eft:hadenu« fuit emendatusfFien ccrte non poreft:utéikotc cfit nihilxum Anflotclcs tum in rhetoricis :tum in fecudo prio^ analyticorum eikoct dicat effc probabiIcmppofitionc»Sicenirn ipfum definit»ÈiKOŒêçi irpo tacner er 2.o^o*.o yapoo - eni to koAu iaocriy ouroo-yivonEvov Hjuh yiyowÉvov HovHmh ov tou Teçiv eikocT oiz

tqucbit mundum prouidcnoa rcgi • Debcjit ctiam nota cHc reële argumenta tradaturotuis amp;nbsp;natura omnium rcrum: SC quid quæqic^rum pleruc^ cfTiciat • Nihil enirn funt quæ ÉIKOTCC dicuturiCrcdibiliumautem genera funt tria . unum fïrmiHimumtqma fere accidit;ut liberos a parentibus ama/ ri«AIterum uelut propêHuamp;Eum qui redle ualeati craftinu peruenturum.Tertium tantum non repugnas.In domo fur turn faétum abeoqui domi fuit.ldeoq; Ariftoteles in fecun do dearte rhctoricalibro diligentiffime é cxecutus: qdcuitj rci;amp; quid cuiqjhomini foleat acciderc : amp;nbsp;quas res : quofm homines:quibus rebus aut hominibus uel cóciliaflèt uel au enafTet ipfa naturamt diuitias qu^lèquaturtautambitu :aut fuperRitionem.quid boni probcnt.quid mali petant. qd mi litcs«quid ruflici.quo quxq: modo res uitari uel appeti tb/ leat.Verum hoecxequimitto«Nonenirn tongum tantum: ledetiam impoHibiletaut potius infinitum eil • Præterea po fitum in cômuni omnium inteUedtu.Siquis tarnen defidera uerit:a quo peterct.oflendi • Omnia autem credibiliai qbus pars maxima confidit argumcntationis:ex huiufmodi fonti DUS Gunt.an credibilc fit a filio patrem occiium. fcxllum cu (ilia commifTumÄ contra ucneficium in nouerca«dulteriu

in luxuriofo.Illa quoq; an fcclus palam fadlum.an falfump ptcr cxiguam fummam:quia fuos qfq? horu uelut mores ha bct.Plerumq; tarnen no (cmper.alioquiidubitata cflcnt no argumentaiExcutiamusnuc argumentorum locosxqq quiz bufdam n quoep de quibus fupra dixi uidetur. Locos appel Io:non ut uulgo nunc intclIiguturuK luxuricm amp;nbsp;adulteriz

HTo^iAEiv Tourf EpoMEVouetJdeft SiKoo* eil propofitio probabilisk Quodenim fic fere fieri uel non fie ri autefle uel non cHe feitur: id eft eiKocr:utinuidos odio rapi amp;nbsp;amaz tos aniare»Quid/Fabius nonne fta tim credibilium hoc eft eikotôv i^’ fubiicit diuifionem tQuare nihil eradendutn cfTe ac eiusToco hinC aduerbium reponendum udrefra gantibus cxéplanbus audadercon tenderim : ut lcgaturgt;Hinc enim funt quac éiko loc dicuntuc»HaeC enim corredtio ita fenfui congruit: ut nihil magiS kProbabilia nanque argumenta facile ab eo excogitabû tur atç tradabunturxui uis amp;nbsp;naz tura rcrum omnium percepra fucz rit » Sigdem êikot* ex ui amp;nbsp;effedtu return ducunturgt;Fallitur uero qui dam qui eiTeLaurentiusValla falfo alTeriturtqui putateiko* a Cicero/ ne complexionem uocariJd nero aperte falfum eftiCöplexioneemra nccefTaria argumenta explicanfno autem credibila: qualia funt hko/ nbsp;nbsp;,.fr

TebNam complexioeft argumen/ fhitg ratio in qua utrumconccflèris re^ henditur hoc modo»Si improbus eftcuruteriftSiprobus:curaccufas Credibilium autem genera funt tria»Ccedibilia:utdiximusagraccü ÊiKoTot uocanturkCredibiliaautem funt:quac fineullo tefteauditoris opinione cofirmantur hoc modo» Nemoeft qui non liberos Rios ico lûmes amp;nbsp;beatoseffecupiat» Vnû

firmifDmum quia fere accidit»Non quia fed quod leecdumeße neadmonitionequidcm dignum elTetmifl ’ a plenf^ ita legeref» Idcoqt Ariftoteles in fccundo dcarce rhetorica libro diligentiiTime eft executusiquid cuiç rei amp;nbsp;quid cuigt homini folct acciderc.Soleat redtius q folet legercf»Ariftoteles aut fete fecundu dearie rhetorica librum in dcfcribendis actatum moribus affedibuf^ confumpfituif^ quac cuiufmodi moresaffc dtufep confcqui folent ut faciles amari pcrtinaces odio habcri folcnt atq i arrogantes» Vt diuitias qui fcquaz turkHic quoqj locus corrupte legiturtNon cnim qui fed quid d littcra afctipta Icgcdum mihi uidetur»Super bia nâç ac petulatia diuitias»abituUargitio dcdecus»fupftitione rep. :huana^ coteptus fcq folet» Oia at credi bilia i qbus ps maxia confiftit argumetatiois ex huiufmodi fotibusJiunt»Quauis But quocp legi poiTe putez tur:tame utimcraphora pfiftaf:nuut_mihi legcdu uf» PlerJcp tame no fép»31ioq i dubitata cent no argume ta» Méda huicquocp loco iefléfatendû eft» Quo nancy modo:quac indubitata funt non fint argumenta / Cû argumentorum alia probabilia»alia dicâtur neeeßana/An igitur illa non paticula ut uerum fenfum peiuerz tens forfitan cft expungenda/Sic enirn legetur» AlioquiinduDitata»cffcntargumenta»Sienim naturaita com ^ratum cfTetyitonmis nouerca ucnefica foretmon minus hoc eßet indubitatum argumentum * Si nouera 7Îc-gt;v«v *^ f^»uencficium com mirir»qillud»Si peperitteum uiro côcubuir»Quare fic ut dixi legatur ut indubitata ar t« -gumentaeiTe neceßeria intclligantur» Locos appelle non ut uulgo nunc intelliguntur:ut luxuticni amp;nbsp;adul tetium Sc fimilia » Et fi fortaße hic fenfus mendacarcre uidetur tarnen in præpofitionem loco ut patticulae afctibendam facile affirmartm»utlcgatur»In luxuricmdnadultetium Qi. fimilia»Ncqueenirn aut luxuria aut k üü


-ocr page 168-

’Liber^

äduTterium autfimiîôïunt lôcuSedea quae in hutufmodiuitia dicunturdoci communes 'appdlanf » Huie rquot;* autem meaccorredtiom difinitio loeicómunis ab Aphthonio aflignata aftipulatuhSic emm fenbir Koivoct ♦r^S9TOTroar:AoyoO'«u^H 'Ti KóaTAv itpocrovlamp;v 'Tivi KetAov h kockov. Id eft locus cÔmunis eft oratio ampli «'-y' ßeatiua co^:quæ alicuiinfuntibono^ ud maloijZiDc bis nero cômunibus locis hie non tradatun'^cd de io

in quibus:undeducantur argumcnta:traditur:appdlata fuerc»Huiufmodiaut locos oratori debere die pe ï ceptos amp;nbsp;Cicero reftatur his uerbis Vtigirur ea^ re^ quaeabfeonditae funt : demoftrato amp;nbsp;notato loco fa


dlis inaenrio cft;fic cum pcrueftia re argumétû aliquod uolumus:lo/ cos noftedebemuSkSic cnim appel-' latac ab Ariftotcle funt hæ quafi fc-' des : e quibus argumenta promun eurdtacjlicct dennirc locum effe ar gumeti federn » Argumentum aut tâtioné qux reidubiæ faciat fide*

Nam ut in terra non omni gene ranturomnia.Senfus inregritas exi ,git:utnon negadi aducrbium irc^ mHa (ep(all afcribatur: ut Icgaf* Naut in terra non omni non generantur omnia* Vtenim in omni terra omnia gene rantunira no in omni terra ideftin

bn*v«

urn amp;nbsp;fimilia.Scd Ædesargumentoon' ^bus latéf.rx quibus futpctéda.Nâutî terra nóofpcncrant oia:necaué aut fera repcrias:ubiquæcp nala aut morari foicatignarus: amp;nbsp;pnciu quoqj genera alia planis gaudctialia raxofisiregiombus cua httoribufq ; difcreta fut.nec dopé noftro mari aut fca^ duz cas.Ita non oéargumêtu üdiq; ucnit.Ideoqwó paflim quac rendu eft.mukus alioq error é«exhaufto laborc qued nó ra/ done (crutabimur:n5 poterimuslucnircnifi cafu . At fi fcÿ€ mus ubi quicq; nafcat reu ad locu uetu cntrfaeile quod in co crir puidcbimus.In primis igit argumenta farpc a plena du céda futreu fitptdix0diuifio:ut oia in bare duo ptiamur res atq; pcrlbnasrut câ.tépus.locus.occafio.iftrumétû .modus. amp;nbsp;caetera reru fint accideda.Pcrfonis ante no quicqd accidit cxequedu mihie:ut pleriqr feccrutrfed udc argumenta fumi pofTot.Ea porro fût genus.Na fimiles parériba ac maioribj fuis ftliipleruqj credutur.Et nonuq ad honefte turpitcrep ui uendumfde caufr duut.Nano.naamp;: genribus nprii mores fut.nec idea barbaro.romano.græco ^pbabile e.Patna, quia fimilitcr etia ciuitatu leges.iftituta.opiniones habet difibre riâ.Sexusrut latrociniu facifiusi uiro.ucneficiu îfemina ere

aliqua terra omnia non generatur* Nee Hclope noftro marl aur Scau rum ducasiSca^’tu.fxpuncta legen dum eft»Eftaûrpifcis qmurfenbit Plynius omniu folus dicirur rumi nare herbifepuefei noaliispifcibiis; mari Carpachio maxime frequcs* promontorium Troadis Lcdlu fpô tc nüqrränt»IndcaducdtosClaudio principe Optarus Elius praefedus claftis inter hoftienfem amp;nbsp;câpaniæ


oram fparfos di{reminauir»Quiqucnio ferecura eft adhibitaiut capti reddcrentur mari » Hclopcm ucro idé Plynius ex fentcntia Ouidu ait eile noftris incognitum undis*ex quo apparet falli cos quieudcm accipenferc cxiftimaucruntkbquo^ Columella idélibro decimo rei rufticæ fcribif,»Hflaps ïquit:qui Pamphilo pfun/ do nee allo pafcitunScarus qtotius Afiæ græciaelitroreSicilia tenus frequentiftimus nunq in lygufticfl nee per gallias cnauitadHibericum mare.Itam ne fi capti quidem perferârurin'noftra uiuaria diuturni poffunt pomderi, Atfi fciremus»r»littera cxpuoaa fcicmus lcgcndû cft» Vt omnia in hæc duo parriamur res at^• 1perfonas»Omnis res ut Cicero quo^ i primo rhetorico inquir:argumcnrando confirmatur:aut ex co quod 1 perfonisiaut ex co quod negotiis eft atributum*Ac pcrfonis quidem atrnbuta funt undecim nomen : natu' . ra»ui(Sus»fortÛ3»habitus»affedio*ftudia*côfilium»faita»cafus»orationcs:quæ brcuius quidem a Fabio cxpliz 'canf:quod amp;nbsp;cognitu facilia fût:amp; multi de his plenius uerbofiufœ fcripfere»Ac primij naturae defcripnone 1omiiTaxas duntaxar partes excmplis déclarât unde arguméta duci poflut:hoccft » genus.natione * patnagt;fe^ jjfum»acratem»habitum corporis«tn natura cnim confidcranrur cômoda amp;nbsp;incômoda ab natura data animo ■aut córpori:hoc modo formofus an deformis«acutus an heberior* Vr caura»rcmpus«locus»occario*ïftrumé ' tum»modus»St caetera rejz funt accidcntia*Sintlegcndum eße uiconiunflo fans oftédin Natio»Argumé/ ta 3 nationibus fumiafTcrit enl ulpianus iurecófuTtus lib. uigefimoprimo de cdilicio ediclcsPraeluprü eteni iquit quofdd feruos bonos efletganarionc fintnó Ifamata:quofd5 malos uideri qa natione ca funt:quae ma gis eft ifamis* Aeras.quia aliud aliiamicis magis cóuenit»Pro amicisdegedü cfïe annis latere puto neminé Educanoac difciplina»quoniâ refcmquoqfg i modus fit îftitutus * Mô legédû ce nô modus g nS uidet:fru ^” Qgftilwni praecepris datoperâ»Educarioât ÔCdifciplina ad uiétu teferun^Nâ îuiélumt Ciceropraecipit

quos uidcdi præceptores»qbus amicis uta^quo î ncgotio:quaeftu»artificio fit occupatus»quo mÔ réfamilia/ ré adminiftref*qcôfucrudinedomcftica fit» Habitarus corpis»HabitûFabius,p hitudinc quae ad naturâ fpe dtanhoc loco accipirmÔ.p eo hitu que fie Cicero definir»Habitû appcllamus animiaut corgis cÔftâté amp;nbsp;abfo lurdalilt;5 î re pfcdhoné;aur uirtutis aut arti alicuius PCcprionciaut quis fcîam» amp;ité corporis aliquâ eSmodi taré»non natura data» fed ftudio amp;nbsp;îduftria parta» Fortuna»nee»n* ramé idé crcdibilc eft diuine ac paupercî Tamé partjeuiae ultima fyIlaba efteradéda:ut ta legaftln Fortuna aut ut idé Cicero fcribit:quærif»(eruus an^

-ocr page 169-

Quintus

libcnpfcumolus an tenuiapnuatus an cum potenatc»amp; fi cum pofcRatMure an fniun’alt;foclK^Iarus»an corz tra»quales liberos habeat» Ac fi de non uiuo quænmr:cnam quali morte fie affeßus crit confiderandum»gt; Conditionis at diftantia eft»Autcm particula cft expungenda:utcius loco ern reponipoffit hoe modo»CÓ ditionis etiarn diftanria cR.Condiho auté fortunac fubiicicnda uideturgt;Quod»n»quis clarus fituclobfcurus magiftratusuelpriiiarusin manu fortunac eé cenfetur* Liber an fcruusaceflus.maritus an celebs: Inccftus quia fefui no cogruir.raihi expungendus uideGNe^mJeeftus ad eSditionem referf» Studia quog’wStudi/ titdt urn eft»ut Cicero dcfinit:animiafz

das»Aetastga aliud alns annis magis coucnit » Educatio amp;nbsp;di Icjphna:quonia rcfcrtaquibus5lt; quo qfq; modo fit iflituz tus.Habitus corporis.Dudt .n.frequeter i argumctu fpes li bidinis«robur pctulâtiæ^^scôtraria i diuerfu. Fortuna, nee eni ta ide credibile éidiuite ac paupcrc.propinquis.amicis. dietibus habûdâte:ôC his oibus deftituto . Códitióis at difta

fidua amp;nbsp;uehemesadaliq re apphea ra magna eu uolûtatc occupatio ut philofophiac » poëtica:»geomctriac littcraßi» Ex pretcritis cnim cxi*' ftiman folcnt prefentia»quis exiftiz mari poffe rrâ'c legiuideaf: fortafz fis tarnen aeftimari redius Icgeref* _ uidefat Fabius no nihil cu ab aliis ecut rhemribus ru a Cicerone difletire Is»n»fada cafus amp;nbsp;orationes tribus

tia efl.na clarus an obfeurustmagiftratus an priuatuZpatcr an filius,ciuis an pcregrinus.libcr an fcruus.icæftus maritus an cælebs.parcns Iibcroru:an orbus fit plurimu diftat,Aniz mi natura.cteni auaritia.ira.iracundia.miiericordia . crude/

!itas.{eucritas:aliacp iis fimiliaaffcrut frequeter fidetaut de/ trahut.ficut uidhis luxuriofus,an frugi.an fordidus quxnt’. Studia quoc^.nac^ rufticus.forenfis.negociator.miles.naui gator.medicus aliud atq; aliud effieiüt . Intucdu etiaqd affe étet qfqi.locuples uideri an difcrtus.iuftus an potes. Spedtâ tur ante aóta didtaque.Ex practeritis cnim êxKbmari folcnt præietia.His adneiut qdâ cômdfione.hâc accipi uolût tépo räriu animi motu:ficut irâ;pauoré.Côfilia aut Si præfétis K

ex teporibus cofideranda cc ait» qd feccrit»quid ipi accident»qd dixez rir»aut qd faciar»qd ipfi accidar»qd diC3r»aurqd fadurus fit»qd ipi cafu ru fit»q fit ufurus ofone» His adit ciunt qda cÔmotioné»Haccaftedio ab aliis maximcqtaCiceroe appelz. larur»fic$ dcfinif»Affedioc animigt; autcorporis extpealiq de caufa co motio ut lætitia» cupiaitas. metus» morbus»débilitas» In rhetorieis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;-''

uitiofe comutatio legif» Sicut tus qdâanimi quo cu tradaf ami'z eus mimicus » Ne hie quidé fenfus prxterm amp;nbsp;futuri téporistqux mihietia fi pfonis accidut: re rarere mendis uidetur » lila ^nimr ferenda taméaÿHâ partema.gumentoç.uidcn6quam ex^^^J^üTiSÎÂdî caufisdicimusthcut habitusquidaammi: quo CU tradlatur bêdamtlegatunC^o tradafamizV amicus inimicus.Ponut i perfona Si nome:quod quidéeiac cus an inimicus»Côfilium aute fic dde reAeerfeetódia,gumé,5raro eadré:^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;a£^S0rquot;7

datu e:ut fapies.magnus.plenus,autamp; ipiu alicuius cogitaz ^ogitata ratio. Q^od librisß trois attulit câmîut Létulo cóiuratióistquodlibris fybillinis T^yIlims harülpicumquc refponfis

donatio dari tribus comeliis dicez

-arurpie umlt;ï rerponfis domina.io dart ,rtW nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»ÄlSX.«

batur:feq; cum tcrtium elle credebat poll byllam Cinam/ facile dr ex faluftii Catilina colligif quetquia amp;nbsp;ipfe Cornelius crat.Nam amp;nbsp;illud erat apud Eu tum ex tcrtia Ciceronis 1Catilina dpidem frig-dum ünetquod nomen PoIyÄ nt «guz igSÄSSÄ*

lobrorum legati in fenatum intro dudi»lntrodudiautcminquit galli iufiurandum fibi 8i lirtcras aLcntulo » Ccthcgo»Statilio ad fùâ genrem datas efTe dixcrunttat^ ita fibiab his amp;nbsp;a L.Cafllo efle pracfcriptum ut equiratum in Italiam qprimum mitz terentrpedeftres fibi copias non dcfuturas»Lcntulumautem cofirmalTc exfatis Sibyllinis harufpicucy refpo/ fis feefTe tertium ilium Cornclium ad quern regnum urbis huius atep ipcrium pcrucnire eiTet neccflcgt;Cinzgt; namante fe amp;fcyllam fuiflc:cundem^ dixiiTe fatalem huncefte annum ad intcritum huius urbis at^ irn/ periirqui eilet decimus annus port uirginum abfolutioncm:poft Capitoliiautcm inccnftonem uigefimus» Nara amp;nbsp;illud erat apud eurypidé frigidû fanciquod nomen Polynicis ut argumentu frater motu inceflît Pro illo uerbo erat aut cft aut extatmihi reponendum uidetur.Morum autem Icgendum ciTe ne dubitanz düm quidem eft»ln phoeniiTis uero cteocles merito fratrcm appcllatö fuiffe Polynicem ait:quod cflct ualde contentiorus.tröÄH nanque mulrum»v§iKöO';contentio dicitur»Verba autcm quibus fratrem incciTlt eteoz des hæefuntg^iei xlt;S)palt;T»otÄH»oo -2.ovojuä jroXuveiKHV TtalMpges^oCToi esiorrpovoia vêiKélt;óvÉfrovunov» höccft»Egredcree regione»Vere nan$ nome polynicc pater ipofuit tibi diuina ^uidetia rixa^ cognométû»

-ocr page 170-

Liber


Qua Cicero in ucrrem non ferne! ufus cft.Cicfro ucrrem inferlt;Jumgt;ppe11ari air:quod où uerrat» Infer/ dum malû Sacerdotem a ficulis uocan;qui w neq ucrrem»hoc eft porcû rcliquifTcnNa Saccrdon uerres fucgt; cefTerar, Nunc ad res tranfrotNegotnsartribura in quatuor genera a Cicerone diftnbuuntur»partim nâ^ funt continentia cumipfo ncgotio»partim in geftione negotii confideratur»parrim adiunda negoncspartim geftum negotium confequunrur»Hanc at diuifionem amp;nbsp;Fabius fequitur»Primu nancy cÔtinenria cu ipo nc/ gorio hoc eft circuftarias quinty câm.locûgt;tépus»modû»facult3tcm»ac deinceps reliq cAcqui£»0icunf igituc argumenta ex caufis fadoß ^ud fu/

turoßz:quoßz materia quam hylen tnentu frater moru kefiit.LocoK eni ex co freques materia: ÄÄÄÄ 3«.CtemiV«r.^n5fe„.d»fuséM«fe*«top^ tiakCaufa ucro eft qua ad aliqd fad futaut his fimilia,Ncc cnicoplcdi oi'a uel 1 hac parte ucl m


^ ^’^^ ipeHimur» Ea aute diftribuif exteris poflumus cótenti rationcm plura quxfituris oftenJe ƒiSÄS'ÄX re.Nun^cad res ,ra„toqu.busmaximeru. Perronis iuda 'gitatôe per quâdîiaffcdioné animi quæ agimus.Iaeocp prima traclâda.in omnibus porroîqux taccrc aliqd hortaftur amor»ægri/fut:quxrit taut quare«autubi.aut c|uädo.aut quomô. aut p tudo»iracundia.uinolcntia»amp; oino r r

oïa:ïquibus aius ira uidefaffcdus 9“æ «lt;^^ funt.Ducunt igiiur argumenta ex cauhs fadoru fuine:ur pfpicere cofibo amp;nbsp;cura nö udfuturo^:quorü materia qua hylen alii.dynamin alii no


potucrir»0dd quod fecir:ipetu quo daanimi potius q cogitationc fece/ rir.Ratiocmario at eft diligcs amp;nbsp;co/


minauerum'duo gencratfeJ quaternas utriuiq; diuidut fpcz _________________________________cies»Nâ fere ucrfatur ratio faciédi circa bono^i adeptione 1î ßderata faciédi aîiquid au^ no facie 1cremctü(cólcruationé»u(u:autmalo^ cuitationê « Iiberatioz 4nc.iminutionê.côuerfioné.n✠Ôiin delibtrâdo plurimum emus’ ^eanimus ïidSrfi^^mi/ 1 ualentSed has cas habe« redaipraua côtra ex faills opinio nibus ueniût.Nâé his initia ex his quæ credûfbona aut ma la.îde errores exiftut amp;nbsp;pcflîmi affec^îusa quibus lut ira « odi um.îuidia.cupiditas.(pes.âbitus«audacia«metus.cætera eiur degeneris.Accedûtaliquando fortuna.cbrictas. ignorantia: quæ interi ad ueniâ ualêr.Intérim ad ^bationê criminû. Vt fiqs du alü infidiat :aliu dicitur îtercminè.Caufæ porro non ad côuincendû modo quod obiieiturîled ad defendédu quo qjexcuti folent:cûquis le rcótc fcciflê honefta câ contendit: qua de rc latius î tertio libro didtu é.Finitioncs îterim ex eau. fis pedétAn tyrannictda:qui tyrannû a quo dcprchcnius in' aduherio fucractoccidit. An lacrilcgus:quiut hoftcs urbe ex, pcllerct:arma tcmplo affixa dctraxit. Ducuntur argumenta


ddæ caufa quid fadû dicif.fi mimi ci uldfccndi.ri metu.Ci gloriæ.fi pe/ Scunix.fi demey ut où gcneratî am ‘^leiftamurabeuius retinédi. augen 1dikadipifeendiue com odi»autcôtra


Ireiicienditdiminuenditdeuirâdi in/ cômodi caufa»Nam m hogz genus 1alterutru ilia quocy icidcntnn qui/ /bus aut fcÔmodû aliquod maioris Uitandiincômodi caufa fufetpirur: aut cômodû aliquod maioris adi'/ pifeédi cômodi practerif» Nangi amp;nbsp;in deliberando plurimum ualct Licetfic ferc Icgaf :mihi ramé nâç pamcula ut fenfui ipfi minus con/ grua expûgenda;amp; quæ relatiuum f eius loco uidetur afcribcdummtle 'gatur.Qijæamp;in deliberando plu/ ‘ riraum ualcnt»Nam in côfultatio/ nibus hæcomnia tradari folér : ut ; fl ad fufeipiendum bcllû côtra Tur


an planus.maritimus an mcditcrrâcus.côfitus an icultus.fre quens an defertus.^pîquus an remotus.opporrunus côfilüs anaduerfus.Q^uâ pattern uidemus uehcmcntifïime^ Miz lonc traôlalfe Ciceroné.Et hæc quidé Si fimilia ad côieôhirâ


1 cos fummum pontificem hortare mur:his locisuti pofTemus.eum Si quæ non habet bonaadcpru^z»Si quæ habet ampliricatußz.conferuatujv»ufußz» Contrat mala fiq îpendent uitatußi.ab nsquæadfunt fe liberatugeaicl ca diminutu^.uel ibonaeöuerfußz. Scdhas caufas habet reda Praua côtra ex falfis opinionibus uemunr.Reda noiare uidcf Fabius ca:quæ uere bona aut mala funt»Praua quæ nôn funt quidem:fcd effe putantur bona aut mala» Qurcredit bona aut mala» Credunflegendum ené pater» indeerrores cxiftunt Si peiTimi affedus»Errores uocat Falfas opinióes»ut Cicero de offidis » De/ clarauit id modó Tcmcriras»C»Cæfaris:q où iura diuina Si humana perucrtit jiprer eû que fibi ipfe opinio/ nis crrorc finxerat principatum» Accédant aliquando fortuna.Homines aut propofitQ peccant aut impez Lni ^“äutcaß**“^^*^**”'* ^®'‘^’®”“s lurifconfulrus libro quadragefimooctauo»titulo de pocnis»Propofito dclmz

, qüunFIatroncs qui rationcm habent»lmpctu autcm cum per ebrietatem ad manus aut ferrum uemf »Cafu r uero cumin ucnando telum in feram mifrum hominem intcrficit»Hæc autcm ad ucniam ualentcû reus fe ƒ peccaflé farerur»Ad probationem nero criminumteum fadum negatur» Finitioncs interim ex caufis pen/ dcnr»hoceft»pendentesinfirmæque Si inftabilcs funt proptec caulviucea quæ î aerependere uidemus» Nifl


-ocr page 171-

^ A.rimçnÇ


Quîntus


mini Muftcflentîdefïnirionés ipfar Rrmflumae uidcréturme^ de iHis quteq dobfMrcturired propter auras huiufmodi in quæftioncm reuocantur* Qua partem uidemus uehemenrifRme,p Milonc tradafTe Cice/ ronc.Pro Milonc fic a loco durit argumenta Tullius.uideamus nûcidqd* caputfftgt;Locus ad ïfidias ille ipfei obi cSgrcfTi funtzutri tadé fucriraptiorfld uero Indices ena dubitadu Sc diurius cogitâdû eft^Antc fûdû Clof d»:quo in fundo ,pptcr ifanas illas fubflru^diÓes facile hoïum milia uerfarenf ualcnriü aduerrarigt;amp; q fequüJ tur« Scd iteri locos quo^ priuatus an publicus.Mcdofe locos lcgut»Sed ne fi locus qdé Icgaf : corrigif hicƒ fefuSb llt;cdundarct»n»locus» C^arei frequentius pcrtinêt.Scd inten locus quoqjpriuatus an pur ’Ha parricula itermi crafa in præpo m ton» blicus.faccr an pphanus.noflcranänenus«Vtiperfona ma\ fH^T^famp;iS?ZhÏïm^’^fS gilrratus.patcr,pcregnnus«Hinc cm quanbocs onunt.Pnz- ïrcrim ï loco quogcut uerbü illud uata pecuniam fuftulinucru quia de têplo nó furtü:(cd facri 1ipp^lafquot; : bic quo$ mrelligaf » Sic at Icgiu 0.OccW.niadu I,e™quod lexpmi,m:fcdquädu^^^ nancxdes eft.nunâ fcci(ti:fcd quia magilrratus: maieflatiS ? peregrinus» Scd circa fadfcótro/ adtio é.uclcótra hcuinquia pater cra.quia magiftratus» Sed [ ’«rfia argiimcta præàâr » Hoccdï drca tóicontro uerfemargumcnta prafenmre^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÂÂÏÆS^aSS^

tesîmateriâ quæftionu.Ad qualitatcm quocp frcquetcr per tinct Iocus.Ncq; cnim idem ubiqjautlicet aut decorum eft. Q_uin etiâ in qua ciuitatcquieqjquæraé ’ intereft * Moribus cnim amp;nbsp;legibus inftant ♦ Ad commendarionem quoque SC ïnuidiam ualct. Nam Si Aiax apud Ouidium iquit.Antc ra tes agimuscaufam Simecumconfertur VlyHcs.ói Miionii tercetera obic(ftum eft:quod CIodiusin monumétis ab eo inaiorum fuo^i cflèt occilusiAd fuadêdi momcnta idem ua Ict:fïcut tempusïcuiustraiftatum fubiugam.Eius autem : ut alio loco iâ dixizduplcx fignificano é.Gcnerahtcr eni Si fpc ciabter accipitur.prius illud eft.Nutic.OIim.Tiïc.fub Alez Xandro.cum apud Ilion pugnatum cft. deniep prxteritum. inftans.futurum.Hoc lcquens habct Si conftituta dilcrimi na.æftate.hycme.no(ftu*intcrdiib8i fortunaJ peftilcntia. in belled cóuiuio.Latinoru quida fans fignificari putauerunt: fi illud generale tempus.hoc fpecialc tépora uocarct ♦ Q^üO rum utroruq; ratio Si in eófiüsquidcm:Si in illo demóftrati uogcncrc uerfatur.fed in iudieüs frequentiffima é ♦ Na Si iu ris quæftioncs facittSiqualitaté diftinguit:Si ad confefturâ pîurimû confert.Vreum interim probationcs lexpugnabi les aft'erat.qualcs fdcfi dicat tut fupra pofui: Signator?^ arc die tabularum decclïinan comifne a1iquid:uct eu infans cf fettucl eu adhucomnino natus non eet » Pratter id quod oîa facile argumentarautex iis quæ ante rem faefta fût. aut ex co lutftis rci.autcôlèquétibus ducunt .Ex ârecedétibus. Morte miatusémoeftu cxiftï. pfiHfcété âtcccfnfti.Caufæ quoep fa/ lt;fto^ prxterin fût tpis.Scd tépus fubtiliusqdä q nccclfe crat difeftïuteetiudi.fóus audituse adherétis. clamor fublatus


dciurc dutaxarquacnf. Et Mllo njitcr cætera obieilû eft quod Clo


dius.Hocaprecx Ciceroms ofone pmilonc colligit»Aut co ïqtmors atrocior eritJAdodiiqd üs 1mo/ numens maio^ fuow fit itcrfcöus Hoc.n.fæpeabiftis dirif.Perïdc qfl


Appiusille Caccus uia municrittnó q populus uteref:fcd ubiipune fui poften latrocinarcnfiIraqi in cade ifta Appia uia eu ornatiflîmû eqdc Romanû.M.Papyriû ocridiftèt no fuiriftud facinus puniedufHomo


.n.nobilis ifuis monuméns eqrcm Romanu occiderat.Nuc eiufdé Ap piaenomê qras tragoedias cxcitatiï quæ criictara antca esde honcfti at giinocéris uiri filcbafteadé nûc crc bro ufurpaftpofteaqlatronis amp;nbsp;pa ricidatfaguinc iburac» Hocfeqns hét amp;nbsp;coftituta difcrimina»æftate*


hycmc.noftu»ïtcrdiu»amp; forrunad pcftiléria»Sic qdé Icgifioibus q mi hi uidefcotigicexéplaribo » Scd qd fibi hoc loco fortöauelittnó uidco nifiqd^fenfui amp;nbsp;uerbo^ corextui


ira repugnattut alter mius pcipiaC alter îcôgruus fiatmcq’.n.ullü e ucr bu ad qd rcferri pofTinQuona igif duf padocmcdabifhic locus.Ncpc for tuna é forfitâ cradéda t ac dus loco


fortuita fi rcponcda»oppofita na^ fût fortuita amp;nbsp;coftituta. Hoc ueró


tpstqd fpalc aqbufda uocari Fabia aittoccafionc Cicero appellat : q 8C. ita dfinit.Occafio é ps rpis héns iie alicuius rei idoncafaciédiaut nó fa


ifÎtria gcnera publicû.côe.finguIare.Pklbllcû ctqd ciuiras uniucrfa aliq de ca frcgntar.utlududies fcfti. bellu Çâc qd accidie oibus codé fere tpc.ur mcfris»uindemi3,caIor.frigus.SinguIare aut eft qd aliq dccaufa priua/ ti folctalicuiaccideretut nupti3c.fKnf!riû.funus»côuiuiû.fônus» Si dicaf;ut fupra quoq’ pofuitSignator q ante dié tabula^ decelTittan comififfealiqd»Hicquoep locus accuratacmédatióe idigcre uideftquæ fic adhiz beripót;ü an parricula expuda aut difiudip reponafthocmó^Signator gâte dié tabula^ dcceffiraut comi'


-ocr page 172-

Liber

fine aliquid : ud cum infaris eßet»

Vtcumobiïdf reô lenocinii fpe ciofæ maritOkQuidicanf faccre le/ nociniûtpfpicue deferibit ulpianus ritulo de poftulâdo» Lenpciniûjgt facit g guxHuaria mâcipia hénSed amp;nbsp;g in liberishunequæftû exercer: îcadé caufa cft:lîuc prkipaliter hoc negotiû gerat:fiucaltcrius negotia tionis accefTiSe urafdde ad legé lu/ lia de adulrcnis» Lenocinii gdé cri/ mé lege Iulia de adulrcrüs præferi/ ptuêxû fiteadcîmantû poena fia/ ruta;g de adulrcrüs uxoris gd cepc rit:ÔCité in eu g in adultçrio dephé fâ retinuerir» Idç ad qlitaté»Sic g/ dé legif.Sed forfitiis cû»rcôte lege ref» Vr fi negem us adulte^: ferro occcidiflexû uenéo licuifTet occide

eft^Infequcntis funciUaJatuifti.^fugifti.liuofcs amp;nbsp;tumorcs apparucrut.IißJem temporu gradibus dcfcnfbr uteturad de trahêdâeiquod obiidt 'îfidéJn his oibus fadtoçi didtorüq; ratio uerfatquot;’:(ed duplicitcr.Nam fiût quædâ : quia aliud po ftea futurû eft.quædâ quia aliud ante fàélu edtut eu obiieif reo lenocinii fpecioße marito:quod fpeciofâadultcrii däna/ ta quâdamemerit.aut paricidii reo luxuriofb: quod dixerit patri.non me amplius obiurgabis»NâSi ille non quia emit: leno é:fed quia leno erat:emit« nee hie quia fie erat loeutusJ oeeidittSea qa erat oeeifurus:fie loeutus eft.Cafus aut qui K ipfe prædat argumentis Ioeu:fine dubio e ex infequentibus« Sed quadam proprietate diftiguitur:utfi dieam melior dux Scipio qHanibal uieit Hanibalem.bonus gubemator nuq fecit naufragium,bonus agrieola magnos fuftulit fruótus. -Et côtra fûptuofus fuit.patrimoniû exhaufit « turpiter uixit« ueloibus inuiius eftjntuendæ fut præeipucq^ in coniedluz

re»méda huic fcnfui îefle dephédif

3uæmihi facile tolli pofleuidcf:fi________________________________

liablariui ferro amp;ucneno fibi lui nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.r* ”r ry lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

eéceirerir Iocis:ut Iega6ur fi nege/ ’ ^^ amp;nbsp;taeultates.Crcdibihus clt emm occifos a plunbus pau^ mus adulrcji ucneno occidifle : cû ciores«a firmioribusimbecilliores.a uigilantibus dormiétes» ferrqhcuifl^oai^mMadulrej« a pracparatis inopinantes.Q uorum contraria in diuerfum SimJrSdFc7baï^ IrucnTno «alêt.Hæc Si î deliberando itucmur:amp; i iudiciis ad diras res folemus referre.an uolucrit quis«an potuerit.Nam Si uolun tatem ipes facir.HinciUa apud Ciceronem conieôluraJnfi/ diatus eft Clodius Miloni.non Milo Clodio. IHe cû fcruis ro

Ç Qaidâ ergo uencficü aceufarus: ne gat fe adulte^ ucneno necafle cum ferro occidere licuifTer» Sed ud bufh's«hic CÛ mulicru comitatu.ille equis,hic in rcda.ille cxz pcditus.hic penula irrentus4FacuItatiautem licetinftrumen tum coniungere.Sunt enim in parte Facultatis amp;nbsp;copix.Sed ex iftrurnento aliquando etiâ figna naicuntur:ut fpiculumi corpore inucntu.His adiicitur modus:que Tponov dicunt: quo quæritur quéadmodû quid fit faólundcp ad qualitatem feriptumq? perrinetiut fi negemus adulterum fe^occidifle , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. cum ucneno licuiflet occidercrfed ucl oportuiflelturn udad cunftatiarum complcxu’citra quc ƒ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;“

oporruifle»Lfakr»afcripra oportuif/ fer mihilegédû uidef» Tû ud ad coieóluras quo^dllauel particula a fenlb no agnolcif:eo^ eü cxpugé da»Hincatcolligif 'id quod paulo anre dixijs cum effe Icgédu: ut nel ligamus modücumadqlitaté fcri ptum^ptinere tumad cóieduras quo^» Ex quibus fit caufa»Fit lo codllius fuhiundliui fit mihi legen dum uidetur»C3ufa enim fit ex cir

no caufa fed quæftio dicif» Diui j coredtuias quoqjtut fi dicam bona mente fadtumndeo pala, dihæc tria genera non poflunt»Sic r mala:ideoq5ex infidiis.nodlu.in folitudineph rebus autem quidem reaelcgi uidetur^Scd acu/ , omnibus de quaru ui aut natura quæritur:quafq j etiâ citra fu defiderari Iiquebit;ut legaf» Di/ coplexum per fonarum cæterorumepjex quibus ht caufa : p uidiin hæc tria genera no poITunr»quot;

ie intueri poflumus:tria fine dubio rurfus fpeddada funt ♦ an fit.quid finqualc fit.Sed quia funt quida loei aigumcntoç: iis omnibus communes:diuidiTræc tria genera non poflunt. Ideoqj locis potius:ut quofq^ incurrennfubiicieda fun^Du cuntur ergo argumenta ex finitione feu fine:nam utroque modo traditur . Eius duplex ratio efl« Aufcnim fimpliciter quæritur«fit ne hoc uirtus.aut præcedente finirioneï quid fit

Nam loci guida argumentorum: quia flatibus omnibus funt cômu nes:commodc in omnes flatus di/ flribui non poflunt» Ducuntur

nc»nam utroqrmodo tradif»Deß/ nitio finis interi ac finitio appellaf» ƒEft autédefinihp utCiceroait;ora 1uoquæid qriQd .dcfinirur expli car Equid fir»Conflat autem ex genere amp;nbsp;differentiis»Sed Fabius etiam dcfcriptiones fub finitione comprehendit jAfinitione uero ficducitur argumenrum»Sit enim in guæflionc pofitum utrumiurifciuilis cognitio fit uti 1lisiNam ficargumenrabpr»lufciuilecflacquitas conflituta iis:quiciufdem ciuitaris funtad rcs fuas obrinen'

d^Eius autem acquitatis utilis cognitio efliutilis ergo efl iurifciuilis feientia» lu ut uniuerfam uim uerW

-ocr page 173-

Q^umtus

torn ple^mtm Aut Icgendum effe loco iHius ut pamculaefacile exalrcra difïurt^Kaa quac fubiidfurappâter» Sed aliud quoep amp;nbsp;gdem maius flagirium mihiin hoefenfu indie uidetunNon enim uniuerfam:fcd in uni uerfum forfitan eft Icgrndüiut in uniucrfum amp;nbsp;per partes tang oppofita difiungaf» Autetymologia ut fi alfiduus ab acre dâdo.Etymologiæ magis cÔucnit ut aile legafJd quod ex Ciceronis topicis facile coprobaf» Hoc»n»eodem exemplo amp;nbsp;Cicero uriUCu lex inqtdiafcctia afliduo uidicc ailiduu die iubcr:!ocupletc iubet locupletitLocupIes*n«dlaffiduus ut ait»UElius appeUatus ab affe dado» As aur genus fuit apud prifeos nunai maionstno folumtota harréditas:

uirtus.Ita autunfuerfam uim uerbicopledlimurtut rhetoric cc eft bene dicenJi Iœfïa.aut p partes:ut rhetorice e rcclc \/ Ucnicdi amp;nbsp;difponedi SCcloquedicu firma memoria SCcu di gniratc adtionis feicnria.Præterea finimus aut ui ficut fuperi orataut ETVuoÄoyI’a.ut fi aftiduu ab xrc dando: SC locuplc a locoru.pccuniofu a pccoiu copia^Finitioi fùbictfta maxi me uident gcnus.rpccics,differes»propriu. Ex his omnibus argumenta ducunt .Genus adprobandam fpem minimum

quaeîduodeddiftnbuebaf partes» in Etymologia ucro ab aliis îterpreta nbsp;nbsp;nbsp;quot;nbsp;tio nominis. A Cicerone turn ueriz loquiu quod nomen tarnen reform midat:tum notatioappeHaf » quia funt uerba rc^i notæ.unde amp;nbsp;Ariz^^ ftotcles ide hoc tfujufioAov appel'^I^iqri^pr' lat quod latine eft nota . Ad uerbu ^xT» rr/Vv aut uenloqum traffertur.ETuuov nanç ucrum»ÄoyocT locutio didt vn -» . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t T • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• - - I r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Etlocuplctcm a loco^kCicel r^ntît

Finitioni fubieda maxime uidc

tur genus. fpccics»diffcrcns.^priü» cnus é ut definit Ariftotcles : qd*

«alct.plurimu ad rcfeilcnda.itaq; nóquia e arbor : platanus roquoepde rep.libro fecundo ait a) 19 i e.At qdnóéarbor:utiqt platanus nócft.Nec qd'éurrtus:uti3 pecore pecuniofos amp;a poirefTioniz / 3 t'^fll^ qtnó pór ce iuftitiaJtaqt a gcncrepcrucniédum e ad ultimaP PtoSfobSSSSSS* Ipccié ut homo eftanimal.nóeft latis.id enim genus é. mor tur genus. fpecics»diffcrens.^priü» talc etia fi fpêseftxum aliis tarnen cómunis finitio . rónalcï genus éut definit Ariftotcles : qd* nihil fupcrcrit ad demóftradum id quod uelisiCótra fpccics SqSp^Samp;inXÏS ^/ fffh firma probationé habct:gcncris,infirmârefutanoné . Nam de platâoôcmyrto ÖC rdiquis arbo quodiuftitia é:utiq; uirtus é.quod nó eftiuftitiarpótcé uir/o nhu’ diciturópecics ucro eft qu« tuSkUt fié fortitudo.cótinétia.cóftatia.Nunq itaqj tollctura^ ^“ÂiïtpiSrîSyrtS Ipccie genusmifiomncs fpeciestquæ funt gcneri fubiecftxtrc Differens cft:quam aln differentia moucant .hoc modo.Q uod neq; imortale é : neep mortale: uocant:quo unüquodg ? ab aho dif animalnon cft.His adjic,untpropri\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'Pmpnüuïro'’cftq^^^^^^

platao amp;nbsp;myrto Ö Crdiquis arbo gt;us diciturópecics ucro eft quae

fus scdifciplinæ capax. Nee quod

men nÔ particulae fuo loco in alicz

num trailata uidctur.Nam ut hoc

cófirmatur fmitio.diftcrentibus luIuitur.Propriu autem cft:t uthomini rifus.Ex bis autéomni _ aut quod foli accidit:ut homini (èrmo. rilus. aut quod utiqjj ^us defmitioncs ftruuntur : ut hoz^^qt Jf acdit:fcdnó roli:utig„i calefaccre.E.funt eufdé rei plumS“Âquot;qîo3' propriamtipfiusignis lucere.calerc . Itaq;quodenq? propri eft uirtus uriep nó potefteffe luftiz urn dccritïlbluct finitionc.nó utiq ^ quodcuqj critxonfirmaz cü»Tamctfi iraferc legitur:mihi ra b.,5xpimmeaü,q«id fitpropriumcuiufcp qutó^^^^^^ tTUjuoÄoyiav dicatur tyrannicidx ppriu c tyrannu occizi quo« exemplo probetur genus ad derc:ncgcmus.Non enim fi traditu fibicScarmfex occidcrit y tcfelledam Ipcciem olunmum uaz tyranicidauocat .nee fi iprudés ucliuitus «Quod at PP^^ j» quod Wm nó cntidiftcréserit:utaliud c fcruu ccialid fcuif: qiis cc i effeiu__ addiais qó foIct.Q ui fcrUUS éfi manumittat' ’: fit libcrhus. eft neque mortalcanimal non eft»

.__ pcciem plunmum uaz

Icrc legcndum efthoc modo.Nee

non eft uirtus:utique poteft amp;nbsp;diffrtFnhno cffeiufhcia. Quod immortalc 'i /

* Mendofe fic legitur.emcndate auz1 tem fi neque particulaitcrum afcrij baturbocmodo»Qjjod neque immortale eft neque mortalcanimal non eft. Proprium autem eft.FabP' us quidem duobus.Porphynus ucro quatuor modis proprium diftinguit.Sic enim fcnbit:utquo modo poffumus in latinum ucrtamus.Proprium autem inquit quatuor diuidunt modis.Etenim quod foliaheui forms accidir quamuis non omni:urhomini medico effe ucl gcomerra.Etquodomni quidem fpccici ac^2 cidir etiam fi non folnut homini effe bipedi.Et quod foli amp;nbsp;omni amp;nbsp;aliquandomt homini in fenrdute cane ^S^''^Qa'’rto ucro modo quod amp;nbsp;foli ÖComni amp;nbsp;femperut homini effe rifibili.Quamuis enim fempcr non ndeatua.nen rifibile dicitur:non quod fempcr ridcat:fed quia natura femper riderc poteft. Hoc nanque ei femper ingenitumineft:ficutcquo hinnibiiecffe.Hæc autem ÖCpraccipuc propria dicunt.undc etiam conz «ertuntur.Siquid enim equus;hinnibile.5Cfiqufdhinnibilc:cquus.Si quid homo rifibilc. SC fi quid rifibiz khomo» Qj^i Ceruus eft fi manunuttaturaitlibcrtinus»non idem aadiäus SCpluia de quibtu alio loco

-ocr page 174-

Qyis crederet hune fenfum mendis non carerefSed certe non carefjtidem emm hoerft fimilitcr nön idem legendû eftgt;Fabius aut in feptinio huius opens uolumineplunbus ferui amp;nbsp;addidti differctias cxponir»uidea' mus ergo iquit,ppna differétiaœ libeio^;quæ libro quito kuiter in trafitu attigcra»Scruuscu manumittiC fit libertinus»Addiflus rccepta libertate fit ingcnuustSeruus inuito domino libertate no côfcquef»Ad feruu nulla lex pnnet»Addictus lege habet»Propria liberi:qua t nemo habet nifi liber:prænomc*nomc » cognomen tribu het hæcaddidus»Apud iurifcôfulcos ueroe titulus^ei dié^didtóc:qué tame turba lcgulcoI}^ eorru/i pit legcndJ^De idle adiedoc.quod

a^Çgraamp;ffigitium eftdaeo aut ri /non idemadJiclus.SC plura de quitus alio loco/Illudquoqj ëïamp;^^^si*?555-ult;«»uc»«

obIigarc»Vndeaddiai quiad tem/ 4aiicernKur.animal genus.mortale fpecies.terrenum uel biz pus alicui fût obligati» Illud quo ; pcs difteiens ♦ Nodum enirn propnumeRifed difTert a maz

mf.c uocali in i couerfa didudo lc/ ‘q ad diligentem tmitioms comprenfionem. Cicero genus SC gédû dhut pro diuifo accipiaf » Na fpeciem:quam eadem formam uocat:a iinitione diducit : SC aSi“ iiSr^ón5^ aliLd'îrrônak» ' “S quæ ad aliquid funt fubiieittut fi is cuiomne argentum Ie

IQuo nanqimodo morrakïpccks animalis eile poUlticum multa ani (malia fpecic differêtia compledaf Mortales enirn amp;nbsp;homines amp;nbsp;equi amp;nbsp;leones dicûtur»Sed Fabius mor

gatum cft: pctat fignatu quolt;p:utatur generc. At fiquis cum legatum fit ci:quæ uiro materfamilias ciïèt: neget deberi ei; quæ in manû non conuencrit:redncget ipecic;quonia dux formæ fint matrimoniorû.Diuifiôe âtadiuuari finitionc dó cct:câq5 differre a ptitiôetqdhæc fit totius i ptesaHa generis i

taie animal ,p hok fortaffe accipir»

ut uulgo dicimus mortales pro hoibus»Ciccro genus amp;nbsp;fpém quaeandé forma uocat ; a finitionc diducit»6C lis quæ ad aliquid funt fubiicir»Cicero in topicis inquit arguméra ena duci ab iis rcbus:quæ quodâ modo af .. fedtæ fût ad id:dc quo quæriûHis ergo genus Ôi fpecics a Cicerôe fubiiciunfgt;Sicgt;n»præcipir»Ducunf enâ ar/ fuméta ex iis rebus quae quodâ modo affeda funt ad id de quo quærif»Sed hoc genus in plures partes diftri utû eft»Nâalia côiugara appellamus»alia ex gencregt;alia ex forma»alia ex fimilitudme »Vt fi is cui omne ar/ gétû legatum eft:pctat fignatû quogeuraf gcncrc»Apertius eftapud Cicerone hoc idé cxéplû»Sic»ngt;cxplicaf» Quoniam omne argentum mulieri legatum eftmon póreft ca pecunia qua: numcrata domi rclifta eft: non clTe lcgata»Forma enim a gcncre quoad nomen fuum retinct:nunq feiügirur»Numerara autem pecunia no men argen« rennettlegataigitur uidctur» At fiquis cum legatum fit ci quae uiro materfamilias eflet:ncgcc debcri ei quae in manum non conuencrir»Scd neget fpeciciquoniam duaeformac fint matrimoniorum»Hoc quo^ ex Ciceronis ipfius topicis clarius pcrcipitur»Si Fabia: inquit pecunia legata eft a uiro:fi ca uxor mater fam1has elTetifi ea in manum non conueneratmihil deberur»gcnus enirn eft uxor»cius duae formac funt» una matrumfamilias»Hae funt quae in manum conuencrunr.Altera earura quae tantummodo uxores habetur Qua in parte cum fuerit Fabia:legarum ei non uidetur»Bocthus hoc exemplum exponens inquit» Vxorem Species funt duae una matrumfamiliasiaker^fiuSedjcommuni generis nomine uxores uocantur » Fit uero bd faepe ut Ipecics iifdem nominibus nuncupcnturiquibus amp;nbsp;gencra»Marcrfamilias uero non poterat effc ni oi quae conueniftet in manum»Hacc autem erat ccrta fpecics nuptiarum»Tribusenirn modis uxor habebaf ^ufu»farreatione»cocmpriónc»Scd farrcatio folis pontificibus cönuenicbargt;Quae autem in manum per cocm tptioncm conuencrant:hac matreffamilias uocabantur.Qjjx uero ufu uel faircationeminimc»Cocmptio ue fro certis folennitatibus peragcbatur» amp;nbsp;fefe in coemcndo interrogabant luiccm»uir ita»an mulier fibi mater jfamilias elk uellcr»llla refpondcbat ucllc»ldem mulier interrogabanan uir fibi paterfamilias elk uellet»Illere ;fpondebat uellc»ltaquemulier:uiri conucniebat in manum:0d uocabantur hae nuptiac per coemptionem»0C icrat mulier materfamilias uiro loco fiIiæ.Qyam folcnnitarem in fuis inftitutiohibus ulpianus tradir» Di uifione autem adiuuari finitioncm doccf»Iu topicis hoc quoque fie Cicero oftendir»Atque etiam definirio/ ncs aliac funt partirionum»aliac funrdiuifionum»Partitionum cum res ea quacpropofita eft quafiin mem-' bra difeerpiturtut fiquis ius ciuile dicat id elkquod in legibus»fcnatufconfulris»reDusiudicatis » lunTperito' rum audtorirate.edichs magiftratuum»more»acquitate confiftar»Diuifionum autem difinitio formas om/ ncs compleditur : quaefub eo gcncre funt:quod definitur» hoc modo»Abalienatio eft cius rci quæ mancipi eftuut traditio alteri ncxu»aut in iure ceflio inter quos ca iure ciuili fieri polTunr»Quibufdam deinde inter/ pofitis diuifionis partitionifque differentiam hoc modo fubiungir»In partitione:inquir quafi membra funt: ut corporis caput»humcri»manus»larera»crura»pedcs amp;nbsp;cæteradn diuifione formac lunt:quas graeci eiäH uo/ cant»noftri fiqui haccforte traclanr:fpecics appellant:non pelïïme id quidem:fed inutiliter ad mutandos ca/ fus in dicédo»Nolim»n»ne fi brine quidc dici ^int:fpecierum amp;nbsp;fpecicbus dicercÄ fi his cafibus utendû eft: At formas amp;nbsp;format ueIim»Cu aut utroç uctbo idé fignificeficomodiraté in diccdo no arbitror negligédâ

-ocr page 175-

Q uintus

Quæ populùhæc ÄHÄoKport W» Quae pauco^gt;hæc oAiyiKytÄ'^ Qn»unius.hxc Aovtfp^A a grreis uocaT» Iracudi uerbis efle credaf»Enicdatc iqbufdäexéplanbus excâdekerc fcriptû eïTe loco illi’ßlt; :uerboj^ cc eredag:aïaducrrhEft»nuracüdi ,ppriü uerbis cxcaddccrCkMihi tameadhuc autuerbo^ ahqd deeffeuidif aur qapncula ut ceffans expugenda» Autcorra qda in qbufdaun™ nó funt»u»uocali expüdaznegd uel mint/ mû prætermirtâ: At fenfus expofcir. Et rô quis ita ex diuerfo eadem edUra particula ut redûdas a fenfü re/ peUifiSicat cA'dinîgucndû:ne duo diuetfa præcepta côfundanf» Probatôi faris cd iterim unû hfe hoc mô utfit ciuisaut narus lit oportet auc faduskUtrûq ttoHédû é»-Hic quo^ aliqd flagitntqd 'hadtenus non fuie dephéfumuede côrcdcrim»Cui.n» utrû^ tollcdû fit:nô apparet»Tâet/ fiaûrluitus facio;ut aliqd qd in exe plaribus nô luciaf: céfeâ aferibédû tame nc ab iftituto recedaad qd fc tio^ma ac dodoijz iudicio fubnaa Negati igif dadi cafus participiu fc fus pCpicmtas cxigere mihi uidef ut lcgaf»Negati utrucp tollcndum* Qua rSne jpbâti quoç nô,pbatio ni torfiran legendû cd» Ideoq? amp;nbsp;I)erc hoc m5.u(r.t ciuis autna tus fitoportö.amfaólus.utrajfg^SSsSS^'^I»“2'^ïxZ^I^“ qt tollcnducft.ncc natus.ncc taftus cft.Fit hoc SCmultiplexj caf Apartiu cnumcratione » Cuiusƒ Ideoqtamp; argumentorum genus ex remorionetquo modo efj Ç“æ “^^ apponit cxcplu * Si nee/ f.ctoton.SfaIfum:modoid qua «hnq«to nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ä^SÄulb^

formas.partcs incertas cne:ut quibus eóftet refpub. formas certastut quot fint (pedes rcruin pubficarumtquas très acd pimus:quæ populi.quæ paucorû»quæ unius poteftate rege ren/Ä life qutdem non bis exemphs utitur:quia leribes ad Trebatiu ex iure ea ducerc malmt.cgo apertiora pofui.Proz pria uero ad coniedluræ quoqj pertinent partetut quia pro/ prium eft boni reefte facere.iracundi uerbis exeädefeeret ^t contra quidam in quibufdam utiq; non fut.Et ratio quauts 5tacx diuerfb eadem eft.Diuifio amp;nbsp;ad probandum fimili uia ualct:5C ad refellendu.Probationi interim (aris e unum ha/

ïai(umcfthoc modo«Pecuniam tccredidiIIe dicis»authabu enca5i rcK.N5ed igif liber» M3 iftiiplc.aut ab aliquo accepifti.aut inucnifti.aut furripuifti»j 5*3^° renquifue^.Pro quo legen

crcdidifti.Keliquu fituerum ne » Hic feruus quem tibi uedi| bo^ ordo»Sic.n»ed l^cdü» Tutius castaut uerna tuns efttautemptustaut donatus: aut teftameI 5L^ Cicero p Cecina (aar»Sicautp to relidtustaut ex hofte captustaut alienus . Deinde remotis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pifone Ebutiiaduocatu Ci

cero iterrogat.Age nûefi ne tuo^e qdé qfq loco motus ent at® oés in ædibaaderuati ac reteti tu ïolus o

priori bustfupererit alienus • Pcriculofum amp;nbsp;cum cura inruê dum genus.quia fi in proponendo unum quodlibetomiferi mustcum rifu quoq; tota res fo’uitur.Tutius,Cicero quodp Cecina facit:cum intcrrogat.fi hæcadio no fit. SimuIcnim remouentur omnia.Vel cum duc^nentur inter fc contra/ riatquo^ tenuiftêutrülibet (ufFiciattquale Ciccronis e.Vnu quidem certe nemo crit tarn inimicus Cluentiotqui mihi nô bito.autab Oppianico eé corruptum.fidocco non ab Habi totuinco ab Oppianico.fi oftendo aboppianicot purgo Ha bitum.Fit etiam ex duobustquo^ nccefte é altcrum: uêrum cligendiaduer(àrio potcftasiefticiturq; ut utrumelegerit no ceat.Facit hoc Cice.pro Oppio»Vtrum cum Coclam appe tiflettautip(e cû fefe conarcc occidercttclû ci c manibus ere/ ptûé.ÔC^Vareno.Optio uobis daftutçi uelitis cafu illo iti nere Varenum ufumeftetan huius pcrfua(u amp;nbsp;induftu.de/ indcutraquc facit accufatoricontrariadntcrim duo ita pro/ ponunturtut utrumlibet eledum idem cfliciattquale eft. Fhilqfophandu cfttetiam finon eft philo(bphandu«3Cillud

hibitus amp;atuisædibusui aren ar/ mis pterritus:utßehäcaäione he/ bis:q nos ufifumusfan alia quapiâ an oino nullâ^ôdqfequûf» Vel cû duo ponenf iter fc côtraria» Propo néf loco illius ucrbi ponéf amp;nbsp;a uo/ cali Iemutata fuffciat emédate foc

firalegercf. Fit ctcx duoboiquojj neceflecd altemmlucrum eligédi aducrfario poteftas»Sic quidem Ie/ ólus pcrcipinon pored nie fenfus» k^ Quis cni uem eligédi potedaré ad// ueifario faccret .'’Qijod fihoc mó corrigaturi ututrum c uocali.in»r» mutam conuerfa legaturac ucibü uelit afenbarur : facile inrelligctur» Sic autcm edelegendû etiâcxcm/ plaiquac fubiiciûtur aperte demo/ ftrar»quis utrülibet quoœfcfui co/ ucnif poflir» Qualc c»pnilofoph5 du ét fi nó c philofophidu» Pædia/ nus idiuinarionê iqtida nee oxy/ mora nee KaKeiHÄa hoc eft nee (a/ tua acuta nec affedata ce iudicanda

Neoptolcnu aut cHe didu coftat c tragocdia fumptumtQjjo fignificatur philofophix quidem opcr^m effc

-ocr page 176-

Liber

ädandaniîled indus nudio totam uitam non cffc confiimcndam» Quo fchema ßintdligitur fQuaRnon fntcTTîgitùûQuali corrupte IcgirurtQ nofi uero cmcndate»Schematu ante non effe utendû hoc ditto ^baf

non mteHiguntunquid prodeflepoffunt cum non intelligantur.De huiufmodi aut figuris picne a Fabio in nono tradafiubicna de cotrouerfus figuratis præcipiû Eft ergo hie quog? argumetu locus îuicé ^banriü •Argumeto^ legendû efTequi no uidetgramaticis rcddat erudiédus» Naex mini fumma colligif^sUittcra afcripra ininis eft legédügt;utitelliga

t'i

mus fine ex initio ,pban* NópoP uuIgatum.Q uo fchema Gintelligiturf quofi nó intcHiPiti' dTpulfü SidS^edeqdé ël^â ^ mentieturin tormentis:quidolorem pan pót. men tietquot; : q Lquis quidaexordm putétciTe Icgc / non pót.Vtfuntautem tria temporatita ordo return tribus dü»Crcdo ut qdexordiü fignificet momentis conièrtus cft.Habent enim omnia exordiunninz ^S^2t*^Si5S^ë cremcntumjfummam.utiurgium^deindecædesîamp; ftrages. præcepm illuftraf exodiû quod fi/ Eft ergo hic quoq; argumentorum locus îuicé probantium. né exitu^ f^nificanuUo padocon gt;Nam ex initiis fumma colligit' ’:quale eft ♦ Non poftu totam m2pratex^nVcéTum^^^prætextâ fperarexu exordium pullu u^eam:amp; contra .Nó re pofTem:fi exodiû Icgatur ^Exor/ dominationis ca Syllam arma fumpnlie: argumétum eftdi nrrftneto nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diu uero ira fenfui cögruitiut nihil (datura dcpofita^Similiter ex incremento in utrâq; pattern

^ijl^ Q/ nbsp;nbsp;nbsp;ïüuTro /«nifü^cs fût pr2^x7^ ducit' 'rei ratioxu in coniedturanum etiam in tratftatu æqut

Aipnnfhgt;’'‘lt; ^J’nif prîcipium dicif.Et quofdâoîa fuis tatis.an ad initium fumma referenda fit:ideft,an ei cædcs iz K^ /tmiMitf'ifpnis cöfundcres eiufmodi nugas putäda fit:a quo iurgiû cœpî^lEftargumétorû locus exfîmi 1, Laureno vallc acerrimi iudicii ui/ 1 1Ft c - • - • nbsp;nbsp;• .

Sifidem d^ttu

• ter îcrcméto in

■ rei ratio»ex praepofitio

lt;^e{’f^To afcribere nihil puder. Simili' •ubus,bi cotinena uirtus:utilt;ß amp;abftincntia.bi Mdcmd#ttt ■ ter îcrcméto in utrâ^ parte ducif tor ÔC pcurator.Hoc eft ex eo gencre:quod ETtayÓyHV grx rei ratio.ex jjræpofino c afcribéda ,^fuocât.Cicero îduftionem.Ex difiimilibus , Non fi lætitia !^lSSSfiSlamp;sSS^ bonu amp;nbsp;uoluptas.Non quod mulicri idem pupilloÆx conz eufin gbus cadéqlita^eir /pfpîcïf; Itrarüs.Frugaîitas bonu.luxuria enim malû.Si malorû caufa quot;bcllûcft:eritcmendatio pax.Si ucniam meret' ’qui îprudés Si fide det tutor amp;nbsp;ocurator»lta » nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘

gdé legifiin oibus quæ mihi uidc/ nocuitmon mcretur premiu qui iprudens protuit.bx repuz re côtigit exeplanbusmeji non det gnantibus«Q_ui eft ftultus:fapiens non’eft « Ex confequenti fed débet legédû eile fädle ex Cice/ j^^^ ß^^ ,adiunótis.Siiuftitia eft bonü:relt;fte iudicandum.Si ronis ropicistunde hate fupta funt: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t •

pfpici p5t.Sicm.ibi Cicero fcribir. malum peihdiamon eft fallcndum.Idem retro .Nee fut hiS Sunt»n»fimilitudines:quacex pluri diflimiliatldeoq? huic loco fubüciendaxum ÓC iplanaturali bus collationibus pucniütquo uo tcrcógruant.Q üod gsnó habuit:non perdidit ♦ O ué quis lut: hoc mo»Si tutor fidc præftare nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

deber.Si focius»Sicui mandaris. Si | amatudes no lxdit.(^ue qs hxrede luu ce uoiuitxaçihuit^ quiiudicium accepitidcbetamp;^cu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

raror. Hoc eft ex eo genere.quod eirayöyftv graeci uocât.Cicero iduóhoné.Inüfde topicis Cicero ira prac cipitkHaec ex pluribus pueniés quo uultrappcllaf i'duflioiquaegraeccmaycoyH noiaCqua plurimü eft ufus i fermonibus Socrates» Exdifnmilibus.Difri milirudine Cicero differénâ uocat.Sequif iquit fimilitudinc differentia rei maxime contraria fupcriori»Sed eft ciufdédiffimilcßifimilc iuenirc.Eius generis hacc fût.No queadmodd quod mulieri debcas:rcdtc ipfi mulieri fine tutore audorc foluas:ita qdpupillo aut pupillae de beasircde poflis code mo foluere. Ex cotrariis.Cotrana fût quae in codé pofita generclogiflime a fe diftât Ut bonû Si malû» Ex repugnâtibus.Repugnâtia dicûfquae ita copulanf:ut idjquod alicui côtrario^ natu rallier iundû eft:rcliquo côtrario cÔparct:ut quoniâamidciae atq? inimideiae eStraria funtummicicias ucro .cSfeqtur nocédi uolûras:amidcia amp;nbsp;nocendi uoluntas repugnantia funt» Ex confequcntibus fiue adiun/ dis»Âlium quidem locum ab adiundis Cicero facir»alium a confcquétibus»Etab adiundis quidem locum proprium elfe oratorum air»In co enim quaeri quid ante rem»quid cum re»quid poft rem cuencrit» Ante ré autem quaeri quae talia füt»apparatus»colloquia»locus conftitutus»conuiuium»Cum re uero pedum ftrepiz tus»crepirus hominum»corponim umbrae amp;nbsp;fiquid eiufmodi» At poft rem pallor. rubor»titubatio»amp; fiqua alia figna conturbationis amp;nbsp;confdentiae»praetcrea reftindus ignis»gladius crucntus»caetera^ quae fufpidone fadi poffunrmoucre»Hincapertecolligimus ea a CiceroneadiunSa uocari:quae unicuicp rei finitimam ha/ beantnaturammelut timori palloradiunflus eft»Haec autem talia funtiut faepius quidem uicinis fibi adbae .refeannneç tarnen ex neceffitate iis quibus uicina funtadeffc cogantur»Nam faepe timori pallor affiftit» nó tamé lêmpenueluticum difTimulatione praemitur metus»Ideocg ueriümilia ex adiddis arguméra nafcunt»

-ocr page 177-

Q^uîntus


Locum ucro a confequcritibus Si antecédentibus amp;nbsp;repugnantibus proprium eflê dialcÂicômm aitjôgeç ab adfunólis eße diuerfumanenuNam coniunäainquir:de quibus paulo ante didtum eft non fernper cuc/ niunr;Confcqucntia autemfempenEaemm dico confequentia quæ rem neceflario confequuntur*Itemgp amp;nbsp;anrecedcntia amp;nbsp;repugnantiakQuiequidcnim fequitur quaque rcm:aut anreccditud cohatret cum re ne/ ceflanoiSi quicquid repugnar:ideiufmodießmtcohærcre nûquam poflit»Hatc quidcm Tullius » Fabius ue re amp;nbsp;confequentia cumadiundis copulac : d^ confequenriumduo ene gencraair.a!ia naturæalia temporis: nequc fc de nominibusanxium eP fedumipfa uis rcrum intelligatur»


habettobebiuSed cum fintindubitata uim habent pene fi/ gnorum mnumerabilium. (cd confequentia dico acolutha. Èftcnim conGquens fapientiæ bonitas.illa fcquentia paraz gomena:qux poftea fadta futtaut futura.ncc fum de noibus anxius.Vocet ent ut uolueritquiß^tdu uis reru ipfa manifc fta fit:appareatc^ hoc téporisallud eflè naturæ.Itaq: nóduz bitohxc quoqjcóiequétia guis ex prioribus dét argumctu: ad ea quæ Icquutîquorû qdâ duas ipés cé uolucrut.Actióis ut pOppio«Q_uos cducerc iuitos in puiciam non potuit: eos micos rctincre q potuit.' 'Teporis i Verre» Si fine prætoz ris cdido afterun t kal.ianuarii:cur no initiu quoq; cdicti na (cat a kal,ianuariifQ_uod utruq; exeplum tale efttutide in diuerfutfi retro agas ualcat.Côfcqués cft.n.cos q inuiti duci no potucrutnuitos no potuifle rctincrc.IIIa quoqjquæ ex re bus mutuam cofirmatione præftâtibus ducûturtquæ ^prii generis qdâ uidcri uolut Óduoeât éktoov npocr ocäähäcc • Gi cero ex rebus fubcandé ratiqné ucniêtibustfortc cófequétiz bus lunxerit.Si portoriu rhodtis locate honeftû eft: ÔC Herz macreôti códuccre.ód quod diieere honeftû amp;nbsp;docere» Vnde lila non hac ratione diólatfed cftidés ide Domini Afn fence ^.j^^^^^, EtuocantéKTôvrtpoc^ CreFHnF-nbk tia é pulchra.Ego aceufauimos danaftis » Eft mice cóleques j oAAfiXcuCiccro ex rebus fub eadé nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;” ^

Kquodcx diuerfisidéoftedittutqmundu nafci dicit: p hoci ranonem ucniénbus»cKTcov Ttpoa' ipffi « defeere Ç,^ka^^tos^,Sÿsâ^fàsuSÿ quot;nbsp;„, «StaSera SSl millima efthis argumetatiotquacouigi folet ex hisquæ facr turn in primorhetorico dchis ple/

nc traótat»Sic cnim fcribittln his re


Sed cum fintindubitara uim ha/ /J1I^ bent pene fignorum innumerable mpItcHutt liumkQuid fibi uclit hoc loco ge/ / ~ mtiuusiÜcinnumcrabilium : igc/


nue fatcor:mihi non liquet» Senfui certe non cógruit»Quarc depraua/ tuseßehicquo^ locus uidetur:ln/ folubiliumautem fortafTe legenda 4diwnwP eft» llla fequcua paragomenacquæ’ poflca fada fûtkeitdyoaxeva in qui bufdam exêplaribus redius mihi legiuidetur»Ad uerbum cnim ettoc


yoaiÈvd ucro dcriuata dicutur» Si/ gnat aut differentia Fabius inter ea qua: confequentia uoeâtur amp;qua: fcqucntia»Confequctia enim adiu/ da adhaerentia^ dicuntur nullüqj definitû refpieiüttempus» fequêna uerodicunturpoftea fada aut futu ra.dcniŒ future tempus rcfpiciunt Ab utrnqiautem argumenta dum tut» Itaqi non dubito haec quoep /|^«rt lt;^,4«; cûnfcquentia»Aut adiûgerc aut cet te fimilc uerbum fenfus expofeere


unttea quæ cfficiunt taut cotratquod genus a caufis uocant.


Hæc interim necciTarip futanterim pleruq;, fed non necefta hSmSi^probamp;SNâfi *3 ho.Nâcorpus ilumine utiepumbram facit»ÓC ubra ubieuq; düs turpenóeft portorium locate: etubi corpus cé oftendit»Alia futtut dixitnon ncceflaria : uel ^^^ Hermacrconti quidc eft turpe

*conduccre* Forte confequetibus iunxerit»Nifiaut quis nominatiuusaut quid talc afcribaturaut certeiunxcrimtut fit prima: perfonactlegaf: nem féfustneep oratio itegra uidebif»certe uetbu illud iüxerittad qua nominatiuü eSmodepoflit referntnö habet» Ego accufaui»uos danaftis»Hatc fententia a Domino Afro de decimotertio metamorphofcos libro uidefeflè acccpta»Nam ibi Vlyffes fic ait» An falfo Palamcdé criminc turpe eft aceufaffe mihi»uobis danaiTc decode: Vt qui mûdû nafci dicinper hoe ipfum amp;nbsp;deficere fignificct.ut fit modi idicanui fignificat eft legëtjx dumtSoIus aut Platö ex oibus philofophis ut ïquit Ariftotelcstmudu generate aufus cft»cx quo colligifipm1 qua: a Moyfe de mûdi principio littens prodira funt perlegiftecoro nouû philofophis dogma iuexiffe : at^ / ƒj ut ueritati confonum approbafte» Quod genus a caufis uocant»Caufa eft qua praccedente aliquid effidtur ; non tempore fed proprietate naturætut dieicaufa eft ortus folis»Êffeda ucro funttquæ aliquibus efficiütut caufis non tempore pracccdentibus fed natura»Quatuorautemcaufarum fpccics dicuntur effe efficiens»for/i ma,materia,finis«a quibus maxima argumentorum copia in omni difputatione ut inquit Cicero fumi po/| tcft»Nam amp;nbsp;ipfe hunc locum copiofe defcribir»Proximus eftinquit locus efficientium return quæcaufæap/ pcllantur»Dcindc re^ effeda^ ab efficiétibus C3uris»Caufa^ igitur genera funt duo»unü quodifua id quodJ fub ca ui fubiedum eftteerte cfficittutignis accendir»alterum quod naturam efficiédi nó habcr»fcd fine quo» effid non poffittut fiquis æs caufam ftatuae uclit diceretquod fine eocffici non poffittÄ quæ fcquuntur» nbsp;nbsp;f


é:ubicorpus cé oftendit«Alia futtut dixitnon ncceflaria : uel


Ciixpl


-ocr page 178-

Liber


Quaeuticp rain fiunt tain funt»Hoc praecfptu obfeurius efle uidctur:q ut Quintili^icandori eSuenfah Supcruacuû deinde neeg admonitione dignû indican poteft*Quis»n»uel rudis dubitct ca quac talia bût talia effe ƒQ nare tacrfi iuirius fado ut aliquid uerbojiafcnbaiquae i nullis legerim cxéplaribusuamê ne ab ilhtu to recedâ:tria hæc uerba fentio apponcdagt;Qualia quac faciût:uticgaÜC^æ utiqt talia fiunt talia funnqualia quac faciür»Meacuero emédationietia quac iubiidunücxépla aftipulant. Hneaut looi Cicero ab effedis uo Carinen eu exponir.Coiüdtns (quit huic caufa^ loco ille quiefficitexcaufis»ur.ngt;caufa quid fit effedu idicat: fi quodeffedhïeft:quacfuerit caufa

demonftrar»Hic locus fuppeditare utrinojucl ex altera ptc.SoI colorat.nó utiœ g ê coloratus a SÄSSSÄS folceOcr pulue™k„fü faci,.Wnec oefer pulucr0 mo^ piofe loq ponnnt:mirabilc copia di uetînec quifguis eit puluerulentus ex innere ^ Q^uæ unq; ta cêdi:cû denûcnt qdex q^rc fit fu/ lia fiunctalia fuuSl (apiêtia bonû uirum facinbonus uir eft So^K^K'S^ZS t“ÿ amp;pens.Idcî)Ç boni eft honefte amp;cerc.malitutpiut.K GS no uticg ab ultimocéretinedas» tghonefte faciundboni.q turpitenmali reóteiuaicantur • At S^fus itegnras retinedasafpnaGre/ petendas aut reite forfitan legeréf» Hoc aut Cicero quoqiïprimo rhe torico admonct cd ait»R.emoto ert


ldeölt; 5boni eft honefte facere.mali turpiter» SC


cxercitatio pleruncp robuftum corpus facinfed nóqmfep èft robuftus cxercitatus.nec qlquis exercitaius robuftus é* Nee quia fomtudo præftatine mortem timeamus: qfquis motte nó timueritmir fortis erit exiftimädüs« Nee fi capitis dolore facininunlis hominibus fol eft«ói hæc ad hortatiuum genus maxime pertinét,Virius facit laudcmdequcnda igitur.uolu ptas infamiamifugiendaigitur.Kcóte autem monemur cas non utiqj ab ultimo efle retmendasiut Medea«Vtinam ne in nemoic pelio.lt;^uafiucroia eam fecerit milcram aut noce tcmîqüodillicccoidçiintabicgnæad terram trabes.^ Phy/ loclhcta Pandi.Siqttr alles tibi:cgo nue nó eflemilcnC^uo modo peruemrequolibet retro caufas legeirnbus licetr His inudadiicerc ridiculum putareinrfieo Cieero utcret : quod coniugatum uoeant:ut Eos qui remiufta fiiciantnufte face^ rc«quodccrte non eget probationc.Qued compafcuum e: compafeere licerc«Q uidam hæcquæuel ex caufis uel ex ef quohbVtmrocSlS^^^fiejentibusdtlxnuusraliwo nomine uocant EKfbao-giaadelt Pro legenbus qdaagetious legunt cxitus.Nam nee hie aliud traeftatiq quid ex quoqj cueniat« Scd legenbus fefm magis couemrc ^ Appofitiua uel comparatiua dicunturtquæ maiora ex mino uriutitelligamus colligenbo» His nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r

illud adiiccrc ridiculu purarer nifi co Cicero ureref qd cornugam uo^ cant« Arqui ut ridiculu hoc pûtes Fabii amp;nbsp;Aridoteles in topicis Lociia .coiugatis tradir«Coniugara autem 'funt quaccug iab uno note uariapz i latione fleclunftuta iuftitia iuftu


3uod ultra g fatis épetif*huiufmo icfl»Quoa fuPiScipio Cornelia fi ha Sepronio Graccho nocollocap fetn^ ex ea duos filios gracchosp t creaflentâtæ feditSes natac no cent» Quart hocicômodû Scipioniafcrij bedir uidef»Huiufmodi é ilia quo/ i g, côqueftiOkVtinâ ne î nemore Pc lio fecuribus cæfæ cecidifTent abie


tira cd g res poftulabau Er philo étera.Pandi.Si par efles tibi» Corru pre quidc fie legiftEmédare uero fi iperaHès nbi » Hæc uero cxcpla de prifeo^tragoediis fiapra clTe côftat de Medea arg, Philoâetecôrcrfptis quæ fabulæ notiores funt:g ut hic fintenarrâde» Quo mô puenire


‘iuftc»uel ut Cicero defenbiuConiù gata dicuntur quæ lut ex uerbis gc ncris ciufde»Eiufdcaßt generis uer ba fûtiquæ orta ab uno uaric com mutanf:ut faj?icsgt;fapiércrgt;fapicria» Hæc uerboru côiugatio crujuyia græcc dicif:ex qua huiufmodi eft argumétûkSi côpafcuus ager é: ius cftcôpafcere» Quidam hæcquæ ucl ex caufis ucl ex efficientibus du


ribus.minora ex maioribus.paria ex paribusconfirmante« Coniccbura cx maiore.Stquis facnlcgiurnfaciulàcict ÔC fur tum«Ex minore.Q_ui facile ac palâ mentitur: pcierabit « Ex pari.Qqui ob rem ludicandam pecuniam accipit: amp;nbsp;ob dice dum laHum teftimoniû accipiet.Iuns cófirmatio eft huiulz modi.Ex maiorc,Siadulterum occidere lfcct:0C loris cædéz


rc«Ex miore.Si furem nodurnum occidere liçet:quid latroz nemÆx pari«Q^uæ pcena aduerlus îterfeëtorem partis iuz fta eft:eadem aduerfus matris « Q_uorum omnium tradlaz tus uerfaturin fyllogifmis«llla magis in finitionibus aut qli tatibus q)fût«Sirobur corporibus bonû non eft:minus faniz tas«Si fuitû Icdusimagis lacrilcgiû.Si abftinentia uirtus : ÔC côtinétia,Si mudus æuidétia rcgit '^:adminiftrâda eft rclpu


xus:alieno noîe uocât eKßxxolirf»

Corrupte duximus amp;nbsp;alieno mihi Icgi uidêtur»Emédate ucrodiximus amp;nbsp;alio legcréf.ÊKyrfoirf at ad ucrbû trafferf egreßio ucl cgreftusgt;exitus»cuctus» Appofitiua uelcóparatiua dicunfiquæ maiora ex minoribus


-ocr page 179-

;Dr /tr^cmch^ , (Quintus

minora ex maioribuskparia ex pari bus cÓfirmanóVtcófirmataótiue Icgafnbiœdiftiguaf:fcfus itegritas expolcir:Hücaur locu Cicero copa rationeuocat bSi domus acdificari fine roe nó pór;gd agedu fi naualiu cura amp;nbsp;armo^kunius pticulx de/ prauatóe totus fæpenumero féfus cÓfédidqd qdc bic facile pfpici pot Na fipricula loco ipratpónis pofita totü iplicatfcfü:g alias pCpicuusé* In ergo fiexpuöalegadhoc modo: Quid agédû înaualium cura amp;nbsp;at moßdƒ Scd 1 fpes feeafJncôpatôc Cicero hæc îgt cé fpcââda nume^ fpecié uim Si quâdâ ad res alias ue/ lut affeôtionc:quæ oft exêplis a Fa/ bio explicâft Aut difficilioriba ad faciliora»Aut difiûéliua îter tôt co/ pulas hand qq refle poni mihiur» Q^are eftexpugéda ac eins loco ex fgt;ræpô reponcda:ut legafex diffid/ loriba ad faciliora* Nidlus erit ea edeededi modusgt;Lococ5ccdcdi le/

gafeôcidédi hoc c i minutasptcsdi uidedi» 0^5 græci Kàeuitoeëcfiv uocat»Kot9UTroeECTiv»ad uerbupfup pone tranffcrri pôtkVrroeeaiCT nâ^ irerdu câmJtcrdù fignificat fuppo nc»Vndeamp;^p5es hypothenca: di/ cunfn'gbjne^eé nc^nóeé aligd fimplr afuepz fubconditionetut fï”' hoc énllud noéold qd faciTius acci put luuencs nódü fchola cgrefllpri mo familiaribjmagis g ufiratis exc plis oflcdagt;Duabus medis his ipli/ cafiéfus:^^ altera libraries ïcuria ufec admilTataltera ipni alicuius re meritate adiefla»Nam amp;nbsp;quo lfad, erafa legêdueftzamp;cp loco illius quf /i Tj^tlUftit A cc reponedukhoe mó»pnmo fami/ ei lianba magifgïufitatis exéplis ofte H^^^ auntt, dâ»Exépla»n»quæ fubiicitFabiusex ^^l^fÜmI0c^ declamatioiba fupra funtzquæamp;fa Ata f^t: cvfrfftj'. miliares amp;nbsp;ufitatæ iuueniba fchola ”/

fticis erat» Simile fi Ifas.Sic gde re/ de legi uf:cu hadtenus qd fcia:fiagi tin leiTc no fitaïaduerfukQuódgdé co magisémiradu ; ^ iliud fimile nihilad^pofiru facitiNihil.n.didiu c:cui fimile aliqd pofTit iferri .Non igf fimileiSed s Ifadûtaxatafenpra amp;nbsp;diuifiois figno appofito fi miles

blica.Si domus xdi^icati (ine fatióc nópórtquidagéduin^f ualiu cara amp;nbsp;armoruZAc mihiquidcm fufïiceret hoc genus: fed in fpecics fecat^Nam ex plurihus ad unum:5C ex uno ad plura:Vndecü.Q^uod femel amp;nbsp;fepius.óó ex parte ad totut amp;nbsp;ex genere ad (pcciem.ex eoquod continet ad id quod con tincc '’^mdifficirioribus ad facihora.ôC ex longe pofiris ad ^ pioratSCad oia quæ cótra hæc (unt:eadcm ratione argumez ta ducunt'’«Suntenim amp;nbsp;hæc maiora amp;nbsp;minora: aut certc ui fimilê optinent:quæ fi profcquamur:nullus erit ea cociden/ dimodusJnfinita eft enim rc^ cóparatio.iucudiora.gratioz ra.magis neccflaria.honefliora.utiliora.fcd omittamus plu/ ra:ne in earn ipfam qua uito loquacitatem incida, Exeploru quoq;ad hæc ifinitus eftnumcrus.Sed paucifliraa attinga* Ex maiori ^ Cccinna.Q^ui excrcitus armatos mouet: is ad/ uocationê togatorum non uidebitur mouiflef Ex faciliorc ï Clodium ÓCCurionem»Ac uide an facile fieri tu potueris: cû is fadus non fit:cui tu coceHifti^Ex difficiliorc « Vide quæib Tubero:utqui de mco fado non dubitem : de Ligariiaudeâ confiteri,Etibi.An fperandi Ligario caufa non fitrcum mihi ^ud te locus fit etiam pro altero deprecandi.Ex minore pro CecinnaJta ne uero fcire ede armatos fat eft : ut uim fadam probesfm manuseorum icidcre non fatis eftfEgo ut breuiz tcrcontraham fummam:ducuntur argumenta a perfonis. cauG.locis.temporc:cuius tres partes diximus præcedés : có lunólum.inlcqucns^facultatibusïquibus iftrumentum fub/ iecimus.modoid eft ut quidq; fît fadtum finitióc.gencrc.fpc cie difterentibus.propn'is.remotióc.diuifionc. initio, icremc tis.fumma.fimilibus.diftïmilibus.pugnantibus . cólequenti bus.efficicntibus.effclt;ftis. raentis.iugatis, cóparatione : quæ in plurcs diducitur lpccic*ïllud adiiciêdum uidctur:duci ar gumcnta non a confeflis tantum:fcd etiam a fieftione: quam græci aKeùTtooeœuv uocant.Et quidcm ex omnibus iifdem locistquibus fuperioratquia totidcm fpsecies cflc poflunt fi/ â:æ:quot ueræ.Nâfingere hoc loco id eft proponere aliqd: quod fi uerum fit:autfoluat quæftionem:autadiuuet ♦ Dein de id de quo quæriturîfacerc ilIi fîmilc.Td quod facilius acci plant iuuenes nondum fcholam cgrefti:primo familiaribus magis c^ufitatis cxemplis oftendam.Lcx. qui parentes non aluerituinciatur.Non alit quistamp; uincula nihilominus re/ cufat.Vtitur fi(ftionc;Simil/.fi ifansfit.fi rci.p.caufaabfit.6C ilia contra optionem fortium«Sityranidcm potato fi templo rum cucrfionem.pIurimGq; uirium ca res habet contra fcriz ptum.Vtitur his Cicero pro Cecinna. Vndc tu aut familial aut procurator tuus:fi me uillicus tuus (blus dcicciflct.^Si ue ro^nc habeas quidcm ieruumpræter cum qui me dciccerit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;,

K alia in code Iibro plurima»Vey cade fidtio ualet amp;nbsp;ad qK t?* ““^ schabe« qde feruu»Et co/

affirmati.Naut îfâtes qnôaluiflcc parères no uicerenf;ira nee milites; qppe qrcip»caabfuiflet» Erilia co tra optione fortiuJit tyrannidé pe/ rat.Si IfattkCrafalegaf : Inde^ féfus Et îchoefkhoc mókSityrannide petat»^

-ocr page 180-

puh qua duöexempla de oratione Ciceroni’s,p Ccci'na fûpra côiûganf uidcf afenbeda hoc modo»Etfi ne béas gde feruûk Si hoc tibi iter cœ nâ.Defedam Antoniû îucfliua de/ feriprûé hoc exéplu» Sic 8i fi refp» uocé hfet » Illud ficaduerbiû uidcf céur redûdâs cradédu»Nihikngt;fen fui eft neceHanûbNâ fidionis aliud exéplu fubiieitPabius de Ciccronis ofone fuptû» Eaqifûtamp; potétilïï mæ amp;nbsp;minimæ ga côibus ex præce pris inueniéda funf,Nô fold fenfus nuius uerba minus côgruc funtiû da fed etiam ipfe fibi côtrarius effe uidsturQuo nag? mó fi potentif/ fimæfunt ^bationes minimeefTe poffintaut contra fEmendari aut fie mihi poflc uidetunfi non ea fed CO legatur»acminime fine diphthô go feribat » amp;nbsp;obuiæ nominatiuus afcribatur » aemueniendae legatur» hoc môgt;EoŒ funt amp;nbsp;potétiffimæ amp;nbsp;minimeoDUiægacôlbus expræ cepns iucniédæ fiat» Vel ex iis quæ cuius caufæ^pria fût»cuiuf^ le^é/ dûeéapte côftat» Poteftate beat» Klfa alcribafiut hébat ira fenfu exi géte legat.Eft aûtcôtrouerfia decla matoria% Quia ante adultero dix roiffo aduItoT occidere nô licebar» lHoc idé amp;nbsp;Paulus iurifcôfultus cô 1 firmar ifniis libro fedode adultes

Îmaritus ira demum occidere pôr:fi adulteijd domifuæ dephédaf» Ad uerfus»n»alio non opus fuiffe lege Alios ,p alio Icgédû eé ne admoni/ tiÔe gdéédignü» Cü ocs pratter g abargétariistotü exigédiius hereto Sic gdé rede legi ufled ipræpô for ^^^ fitâeafribéda ut Icgaf Cüïoés»Ar gétarii aut fût ggræco noie trapezi ræct uocanf:quos uulgo câpfores appellâtmÔ gdé minutes illos g pc ÇCumas folû pmutaróed g multo^ Yacceptas pecûias cuftodiût:cû opus fucrit reddituri»Minutiât illi a no fins nûmulanï»agraecis collyuflæ

, uocan6 Vfqrâ acccpiftigt;NÔpticu la negatiua lefuineceflaria ialus exe plarioa ç rede afcripta ut legaf ufu _ râ nô accepifli» Q^od accufarores tw coßtig eratipiabitus dänatne lege fint poft hac uidoriâ reftitutikPoft hac utad uidoria referafmon poft hac legcdu eé pater» Modeftinus at lunfçôfulrus iibro»xlvui.ad lege lu liadeabitu fitfcribit»Qua Icgegsé danatus^i aliu couicènru ïtegru re ftiuiif» dom CU plures eadé didice/ ■fWgeneribj argumétojgümihbus

Liber

tates.Si Catilina cu fuoconfilio nefariorü hominum : quos iccû çduxit:hac de re poflct iudicaf:códénaretLuciû Murafc nam.ôC ad amplificationem»Si hoc tibi iter cccnam i illis im manibus poculis tuis accidillcttüc Ôf fi refp»uocem haberet« Has fere fcdes accepimus^pbationû î uniuerluîquas nec gcz nerati tradere fat eltrcû ex qualibct earum innumerabilis at gurnéto^ copia oriat :nec per fingulas fpés excqui pâtit na tara rerû.quod q funt facere conati:duo panter lubierut ko moda:ut nimiû dicerêt:nec tamé totû.Vndc plurimi cumî hos îexplicabiles laqucos kidcrût:oêm etiam qucm ex ige/ oio fuopotuerant habere conatû:uelut aftridli ccrtis Icgum uinculis perdiderunttSó magilbû refpiciétes naturâ duceni fequi dcficrunt.Nâ ut per fe non fulficiet fare otnnes probat tides:aut a rebus aut a pcrfonis pcti:quia utrûqji plura diui diturtita ex anteccdentibusamp;iundisöC inlequétibus trabe da effe argumeta:quiacceperit protinus in hoc fit iftruólusï ut quid in quaq; ca dicendum fittex his fciat:prælèrti cu plii rim^ probationes in ipfo caufarum complexu reperiantur: ita ut fint cum alia lite nulla communes» Eoqj fût amp;nbsp;potentif fimæSC minima tquia cômunibus ex præceptis inuenienda^ funt.Hoc genu^argumentorum fane dicamuscx circunftâZ tiatquia TtEpiÇoeariv dicere aliter nô poffumusmel ex iis quai; cuius^aufæ ^pna funt:ut in illo adultero làcerdotctq legeq' unius fcruandi poteftate habebat:fe iplè fcruarc uoluit : pro’ priû eft controuerfiæ dicere*Nóunû noccnté feruabas.quia’ ante adultero dimiflo/adulterâ occidere nô liccbat»Hoc eni argumentum lex facittquæ prohiber adultéra fine adultero» occidbôf ilia in qua lata lex eft:utargentarii dimidium ex co quod debebât foluercnt.crcditum fuû totû exigèrent»Argen tarius ab argentario folidum pctit»Proprium ex materia eft’ argumentû creditoris»Iccircoadieftum elle in lege:ut argen; tarius totum exigcrct»Aducrfus cnim alios nôopus fuifïc le getcum^mnes praeter q ab argentariis totû exigendi ius ha/ berent»Cum multa autê nouantur in omni genere materia:: » tu præcipue in his quæftionibustéjua: kripto conftanttquia * uocum eft in fingulisambiguitas frcqués.adhuc in coniunz• dis magis»Ethæciplà plutiû Icgum aliorum ue Icriptorum’ uel congruentium uel repugnantiu complcxu uanent neZ’ cefle cft:cum res rciaut ius iuris quafi fignum eft» Nô dcbui’ tibi pccuniâ»nunq me appellafti.ufurâ acccpifti»ultroa me ’ mutuatus cs.Lcx dhqui patri proditionis rco non aftuerit:’ cxhæres fit»Negatnifi pater ablblutus fit»quid fignif'Lcxal tera.Prodiuois damnatus cum aduocato cxulet » Cicero pro; Cluentio»P»Popilium SC Tibcrium guttam dicit non iudicii; corrupti:fed dbituseé dânatos»qd figniftp accufatorcs corn' q crût ipfiabitus dânatite lege fint poft hac uidoriircHuuti

-ocr page 181-

Q_uintus


t^ec minus î hoc curae debet adhiberitquid ^ponendu:q qûomodo fît ' *’*^^ ».C^“» Wc ftc quod ^pofucris ^badu^Hic 010 uis ïuentióis:ft non maioncerte prior« ^Ide^St qdé pat Nam ut tcla fupuacua fût ne (cicnti quid petat:ficargumcta nifi prxui ncula afcnbaturimihi derisxui reiadhibenda fint.Hoc ê quod cóprehédiarte nópoffit» Ideo e^pofecre uidetur : ut ■^ cóplures eadé didicerîtrgeneribus argumétoçi fimilibus utentur: ali „^{^^qïdem Mgu ^‘^»’m us taméalio pluratqbus utatuniuemet.Sit excpli gratia propofita cóz mentorum»Quod ut 4 trouerfiarquæ minime cómunes cum aliis quæftiôes habet« Cu thebas î fentiamea quae infer/ euertidet Alexander:inuenit tabulas:qbus cetum talcra mutua thefläz ’ meadduconFre^um/ lis dediflè thebanos cótinebaóHas quia erat ufus comilitio theflaloru, ter eni ita urimur hae donauit iisultro.poftea reftituri a Cafladro repofeut thebani theflalos« particula quidem : ut Apdamphidtyonas agióCêtu taleta amp;nbsp;credidifle cos coftat: amp;nbsp;no rcce ^^^^pud^Amphydio

, pifle.Lis oisex eo q? Alexader ea theflalis doafle dicit tpédet.cóftat quo nas agitur » Amphidy q^ illudmoeeiis ab Alexâdro pccümâ data. C^uxrit ergo an pinde fit''quot;^' quod datu e:ac fi pecunia dederit.Q^uid qîderûtargumétoçi loci : mfi


exceptio fequatur.

Apud Amphydio


ones ut amp;nbsp;plynius Ä Cicero exponunt pu/ « - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 j blicû erat græciæ con

næc prius uideromihil eu cgifle donadomo potuille doarc « nó dóaflef cilium, Hæc régna Et pria qdéadlio facilis ac fauorabilis repetêtiû iure:quod ui fit ablatû P^“^®^ hæc fa^cüc eft Sed hic afpa amp;nbsp;uehemes qô exorit de iure belli dicétibus theflalisthoc ^^ contextu uidcrc:ut regna,populos.fines gêriu atqi urbiu cóticri.Jnueniédu cótra é:quo di ad ius refcraf» Ideo ftet ha|c ca a cæteris:qua: a poteftate uidtoris ucnirêt. nee circa pbatio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tUb«™

né res ha:ret:fcd circa opônê.Dicamus primu in eo qdiiudiciu dcduci ^^^ Præpoftero ordi/ pótmihil ualere ius beiumec armisereptafnifi armis poflè retieri,itaqt nefic Icgitur.Legcndü ubi ilIa ualcämö eéiudicé«ubiiudex fit:illa nihil ualere.Hociucniedu ®Jautem hoc modo« c:utadhiberi poflit argumétu.Ideo ficapnuoÿ patriâ fuâ redicrit libe nü^Eiam K*^cnnt ros eé.qa bcllo pta nó nifi eadé ui poflideanórropriu é amp;nbsp;illud caufe. nbsp;nbsp;nbsp;Itaque mulos argu/

quodaphiótyóes iudicât.ut alia apud cécûuiros.alia apd indicé priua mentis defendipored» tu iiifdéquæfliôibus ró fit,Tû fecûdo gradunó potuiflé dóari a uióloz*^ parOcuSm’ihUcgS re ius.qa id demum fit eins qd tcneat.Ius qd fit icorpale apprehédi magt; dum uidetur» Sed nu nó poflê«Hoc repire difhciliustq cu iucneristargumetisadiuuarc:ut alia fît códitio hæredis«alia uiótoris.qa ad eu ius«ad hue res trâfèat.Pro pnû deide materie ius publia crediti träfire ad uióloré nó potuiflc.qa qd populuscrediderittoiba debcat :amp; qdiuqlibet unus iupfueritteéeu tonus futnmæ creditoré.Thebanos atnóoési Alexadri manus fuifle.


ne fiquid cognoucrint ifta » Siqui littcra d era fa legendum eft» Nee enim artibus editis fa dum eft : utargumen ta inuenerimus»Sen/ fus cxigit ut inuenire/ mus legatur» Arti/ fices quoque üli : qui dixerut»In aliis exemz


Hoc nó extrifecus ^bat'’:quæ uis éarguméti:fedipfu pie ualet « Tertii loei ps prior magis uulgaris«nóitabulis eé ius.i^^ multis argumentis dfédi pót.Més quoq5 Alexadri ducidbetidubiu.Honorarit cos:an de cepit.lUd ia rurlusmateriææpriûtÔC uelut nouæ côtrouerfiæ:qd reftitu tóe recepiflc iusiét Gqd amiferittthebäi uidét «Hic amp;nbsp;qd Caflader uelif qrit'’.Sed uel potétiflimaapd aphiótyóas xq traétatio cft.Harc.n.non iccirco dicotq iutilé ho^ilocoçtcx qbaarguméta ducut:cognitioné pu tétalioq nee tradidifletled ne fiq cognouerit iftatfî cætera ncgligât: pfe élos fe ptius atq; cófiimatos putéttSi nifi icæteris/q mox prxdpienda fûtîelaboraueritîmutâ qnda fciétia cófecutos itcÏligant.Ncc.n.artibus editisfadtu é:ut arguméta iuentrrmustfed dicta fûtoia âteq præciperé tur«mox ca fcriptores obferuata ÔCcolleéta ediderunt,Cuius reinbatio éîqjexêplis eoç4ueteribus utu^’tôê ab oratoribus ilia repctût«ipn nullû nouû:ÔC quod diétû nô fîtaucniût»Artifîcesquôlt;^illrq dixerûuSed ha ^^'^^ *^0^^^^^


plaribus ergo afcriptd Îegitur » Ôtrede qui/ dem» Sed uitiofe quo/ que eft pretermiflum


Nam ca quoque par/ ticula fenfui intégra nccclfaria uidetur : ut


legatur Artifices ergo illi quoque qui dixe/ runt» Sic contra : ne


ilia quidem fatis fine arte profucrint»Emc datione indigere uide tur hic fenfus : quacq/


friçp Ä


-ocr page 182-

Liber

berip5t:ri ut rylîaba afcribaf:qao ficat lcgaàhoc modo»Sicut c5tra» Vtfdâf An ^banduidquod intedP mus forte refpödeär» Adpræponé huius itegritas féfus afcribiexpofeiGutlegaf Vt fciant an ad pbâdû» Inß nitâ»n»facictipa res difeédt traditatamp;Dicendhfditrera expunda Icgédû é. Sic oratoris cogitanôc nihil more tur hæc uarieras argumétop^ amp;nbsp;copia»Procogiratione legedû eê cogitationé fupuacuû cét admoncrc:nifi ira lcgcrct\Si aûr eft diftingucndû:ut illi nommanui uarieras Si copia ad uerbû illud moret referanf» Quafl offerat fe amp;nbsp;occurrar»Sed ptieuh idcirco ab Îpentis eftomiÆi:quja male fupiora diftinxerauVepi nifi afçnba tur fenfus nô peipifóie ergo legal Scd qfi offerat fc amp;nbsp;occu nar» Et ut litteræ fyllabae^ fcribétiu cogi/ tarióe nó exigütffic rone fponte fcgt; quantunPrô cogitatiÔe fefus ofo/ nifœ integritas expofcit cogiratio/

- nc»Hro rône uero rênes legendum uel refragrantibus exéplaribus corenderft Kones aut ^ arduinen/ Os acc(piunf*Argumétü na® c: ut diximus:rÓ rei dubix facies «dem Êrtiu eft genus ex iisq ex/ t trinfecus adducunf ï cam:


graeci uocâtiTapaÂËiyaxa Eftuerbu ut redudäsex capitis hu/ lus initio uferadédû» Mec uereor ne uidear repugnare Ciceroni : qd collations fepetab exéplo » Sic qde legirur:fedmédofe ut Ictio» Quaq »mpticula nS ociari moue^ fenfui quo® eófufioné afferrc uf» Eradex da eft igif:ac eiuslocoQuirelatiuö afcribédü:ut Icgaf Qui collationé feparcr abcxéplo»Cicero at ïprimo rherorico fic pcipit» Copabile cqd idiuerfis reba fimiféaliq ronécori ner»Emsftptes très imagocollatio exépló»Imagocofo demoftras cor po^*,autnaturaß4fimilitudinc»Col latiocftoro rccû re ex fimilirudic cÓferés»Exéplüéqdré autoritäre autcafualicuiushoisaut negotii cö firmataut ïfirmar» Dixerót^ita/ pot 2.Éi2uiocpHTopi KHvÈTTayoyHV hocédixerüt cxeplû rhetorirâ idu lt;ftioné»Hocâramp;Ariftotelcs tü irhe toricis»tü Î primo poftenen analy tico^ pcipit cü inqrtóaav TdxtÄfi Xai oi pHTOpi Koi oüo. Treioovtfiv» hyap ÀictTTotpot 2i8iyjicc tóvio rjiv ETTaytöyH»H 2uia Eveu -ufiA«/ Tov CTTÉpÉçi ervÄÄoyicruocr» Idé Silf aut fie orarorespfuadet»Autm» pexcpla qd éidudlio»aut penthygt; memata:quod qdéê fyllogifmus» Nouiffimeid dequo qrebaf ïferc barmt fimile c0cefliffet»Vnfuspti/ cube defedtu torus hiccôfûdif fen fus: q terre illuftraf : ft cui datiuus afenbafhoc mô»ut cui fimile coeef fiffer» Frequcnffime auturpncula cG rclanuo ci iapiid alios p!cróf®:q poft Cicerone floruerût:tû apdra/ biû:iûâG lucif:putpotetquo fere no unfFabiusjnduôioât ur Cicc

SU

beda hisquoq^ gratia é:pquos labor nobis detradlus é » Na qua: priores beneficio ingenii fingula iucnerut nobis ÔCnon lut rcqrenda.Sd nota fût oia.Scd no magis hoc fat eft: qpalas ftrâ didiciflêtnifi corpus cxercitatióc.cótinêtia.cibis.antc oia natura iuuct„^ cótra:ne illa qdé fatis fine arte ^fuerit. 1115 quoq? ftudiofi eloquétiæ cogitentmeq; oibusicaufis ea quas demóftrauimusfcudta pofte rcpiri:ncq?cum ^pofita fuerit materia dicédiîicrutâda fin2u!a:amp; uelut hoftiati puliada:ut leidt an^bâdû id quod itedimus forte relpondcâtmifi eu di fcût:S£ adhuc ulu carét.Infinitâ»n«facictipfa tes dicédi tardi taté:fi femp fitneceftc:uc téptâtes unû quodq corû: quod fit aptû atq; couemés expiedo nolcamus«Nelcio an ctiâ ipediz mélo futura finnnifi amp;nbsp;animi quidam igenita natura Si ftn dio excrcitata uélocitas reefta nos ad ea qux côueniût caufx ferât»Natn ut camus uocis plurimû iuuat lociata ncruorum cócordia:fi tamé tardior manus:nifi ifpedtis dimefilqj fingu lis quibus quæq? uox fidibüs iungêdi fit dubitct:potius fuc/ rit eé contentû eo quod fimplex natura canédi tuleritJta hu iufinodipra:ceptis debet qdeapta ce:amp;cithara: mô itéra rô doeIriæ.Sed hoc cxercitatôc multa côfèquédûiut quéadmo düillorum artificü:ctiä fialio fpclt;ft:et:manus tame ipfa côz fuctudinc ad graucs«acutos«mediofqj ho^ fonos ferm fie ora toris cogitationé nihil moretur hæc uarieras argumento^ SC copiaî^qfi offerat fe amp;nbsp;occurrat:ôc ut ira: fyllabxq; fcribentiû cogitationé nô exigût:ficrôn^fpôte fequant. nbsp;nbsp;De exéplis

t Ertium genus ex iis qnx extrifecus adducunf in cam: græci uocant napaiéiyjuat quo noîc K generaliter ufi fût i oi fimiliû appoficióetSi fpecialiter iiis qua: reç: gefta rûaueftoritate mtunmNoftri fere fimilitudinê uocari maluz erût:qUodabillis pabüle dicif:hoc alterû cxéplû:qqamp; hoc fimile cft:00 illud cxcp’iu.Nos quo facilius ppofitü explicez musiutruq? Trapa2L£iyjua eé credamusiSóipfiappclicmus cxéplü.Nec uereor ne uidcar repugnare Ciceroniïqq collaz tioné fepet ab cxépIo.Nâidé argumétationé diuidit in duas ptcs:iduCbonc amp;nbsp;róciationé:ufpleriqr gra:co^ i Trocpa2.Eiz yaxa ’Taamp;ETriyéipHjuia 'Totdixcrûtcp Trorpot^eiyjjia paro piKHV ÉTrayoyHv.Nâ illa qua plurimu é Socrates ufusthäc habuit uiâ:cû plura itcrrogaftêt:qux cófiteriaducrfario ncz cefte eéttnouiflimeid de quo quærebafiferebattut^fimile co ceftîftet.id êidudtio.Hoc i rôcîatiôc fieri no pot, Scd qd illic interrogatunhic fere furait .Sit igit illa iterrogano talis • qd

-ocr page 183-

JO deßdit cd oratio quae rebus non dubiis captat afTenfionécius:quicurn indituta eft:qoibus afTenRonibus fadnutiHi dubia quacda resppter Rmilitudinc ra^ re^ qbus aRenfit probet:uclutapud SocraticuAefchync demôdrat Socrates cd Xenopnotis uxore amp;nbsp;cd iplb XcnophonteAfpafiâIocutâ»Ranocinano ucro eft ofo ex ipfa re probabile aligd chdes:quod expofitd amp;nbsp;per fe cognitd fua fe ui amp;nbsp;rone confirmer» Quod equus gene KofiiTirnusfQpidlegedu eft no quod» Aur»n.fibiipfe rcfp5detorator»Autparticula quæ in fenfus pricipio eft ut ite^ faltc apponaf:r5 cxpofcit:quod qa no fit mcdofc legi pufo»Emedaf adr fi aut particula cradat ac eius loco amp;nbsp;copula reponatur » hoe epomu gcnerofiflîmûf'nône quodoptimuf ' coccdcrct . qdf |mô»Etcnim fibi ipfe refpoder ora/

modUtdcide cuius rei gratia rogatu cittqofhomo none isgc * fed corruptc:ut mihiuidefgt;Nôgt;n» ncroGnimusrqui optimusf ^fatendum ent.Hoeî teftiu inter! diffimilitudo ad orationis ornatd» £^ roganoc ualet plurimuJoratoc ppetua dilTimile eft . Aut«n» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• ®“* Rmilitudomt Fabius -r-Gbiipfe refpondet orator » quod pomum gencrofiftirnumf puto quodopnmu,8C equus qui udociftimusnta hominem non qui claritate nafcendi:fed qui uirtute maxime cxcellit. Omnia igitur ex hoc gcncre fumpta necefle étant fimilia ee: aut diffimiliatautcontraria«Diffimilitudo aflumitur iterim amp;nbsp;ad oratióis ornatum«Sed ilIa cu res exiger ♦ Nunc ca quæ ad probationem pertinent exequar« Potentiftimumauté eft inter ca quæ iunt huius generistquod proprie uocamus exé plumnd eft rei geftæ aut ut geftarjutilis ad perfuadédum id lt;l^ïiMî55?^!ç^cômcmqratio«Intocndum igitur totum Gzl aut^badi»autaptius dicédi»auran milc fittan ex pat tetut autoia ex eo fumamustautquæ utiliai teoculos ponédï .Vtfiquid dices trunt.Simle e/K[urcéocdrus Saturnius:ficutGracchi.Difi5S5?â^^^

ipfe in oflauo 3ptcpræcipmPræcl^ re uero iquit ad îferendâ rebus lu-* ce repræ lut fimilirudinestq ^ alia; fdr:quaepbatôis gra iterarguméta ponuf»aliæ ad cxprimédâ re« ima ginécôpofirac quodêhums loci\p/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I

prid:amp;quae fequunf»Quid£qd Fa ^imiftiuM bius co ordic fingula cxequif:quo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’’

cria ppofuit»Quare fimiIitudoucI refraganbus cxcplaribus mihi Icgï dd uidef»Eft at fimilitudo ofo tra friuipltl ducésad ré quapia aliqd ex re difpa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;J

ri fimiIe»Eafumiturautornadi ca»

Jimilc.Drutus occidit liberos pditionem molietes. Manlius ? Üæ fuit tyrânus gut narratCorneU uirtutem filii morte mulcftauit.Cötrarium.Marcellus ornazj usNepos:maufortis amp;nbsp;bdlo pirus méta Syracuranis hofttereftitmt.Vcrrescadem tó ^SS^ÄiteÄtf ftulit.æ probandorum « culpandorum ex bis conhrmatio riofus»nóauarusmullius rei deni^ cofdem gradus habet«Etiam in bis quæ futura dicemustutiz lis fimilium admonitio étut fi quis dices: Dyonifium iccirco petere cuftodes falutis fuæ:ut corumadiutus armis'tyranni dem occupctthoc refcratexêplumtéadem ratione Pififtratu ad dominationem pcrueniHc ♦ Scd ut font exempla interim tota fimiliatut hoc proximutfic interim ex maioribus ad mi nora.cx minoribus ad maiora ducutur.Si propter matrimo nia uiolata urbes cuerfæ futtquid fieri adultcro par éf Tibiz eines cu ab urbc difccftïflêntïpublice reuocati funt:quanto

Dionyfius oî turpitudine îqnatus in tyrânidc fucccffit:g tâdé fvracu/ fis pulfus Cörithi pueris ludd ape/ ruittut rcfert Cicero libro tcrrio quæftiond tufculanajókScd dc pre Fabius fentiuPififtratus ucroAthc naß ^fuit tyrannus de quo luftinus in fecddo multa fcribitjHic cd amp;P

gcnio 0CdoiSria amp;nbsp;cloquétia pluris md pollerct:cffcdt ut fibi fatellires? ad corporis tutclâ publice décerné?

magis principes ciuitatisuiri amp;nbsp;bene de re.p.mcriritcum inz uidiæ ceflcrit abexilio rcduccndi f Ad exhortationcm uero præcipue ualcntimparia.Admirabilior in feemina qin uiro uirtus.Q^uarc fi ad fortitcr faciendu accendatur aliquis : nó tantum afferet momenti Horatius amp;nbsp;Torquatus : quantum illa mulier cuius manu Pyrrhus é interfeélus.ÔC ad morienz

bertaté occupauit» No tanrd affq ret morncti Horatius amp;nbsp;Torqtust qmm ilia mulicrtcuius manu Pyr/ mus itcrfeàus»Quâuis c ucrbû fat pcnumero elegâter prætermittafj hic tamé eft uerbd mihi afcrjbcdd uidef.hoc mô»Pyrrhus fuit iterfe/

Tyberurmatd cÔiccit ad fuof^ tranauittfi cui c ignotatis légat frcudd Liuii librd;ubi huius uiri gefta copio Lu’, * fenarrâf»Ex feptimoquogieiufdê aurons uolumme pcipier»T«Mâliu;g pnmusTorqtus fuit appellatustcu pllo quodâ eximia corpis magnltudie i fingularecertamc dcrccdilTe eiçp iterfedo Torque aurcd ablatd col nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

10 fuo cireddediffeideç Torgtû cognominari Cûcpinê»Qjiænâ ucro fuerit ea mulier aq Pyrihus rex epiroz lyr:^ (nfnt^

-ocr page 184-

Liber


, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ttràm ruit intcrfefihishon mé/

lt;7 miROtUJ »lt;««wf1^«*N5« ConNe/ ---P^j g^ lultmus amp;nbsp;Plurarchus nMXnjrij“


fcnbunrquidcm Pyrrhum Epi rorarum regem:cum aduerfus Antigonum Argos obfidercta


uctula quam non nominant:tc gula utra^ manucteflo demif la fuifléinterfedum» Quod ipfum eft ex maioribus ad milt;


du no ta Cato amp;nbsp;Scipio g LoctetiajqUôd ipfu cïl ex maiotibas adnunora«SinguIa igit nofögeneruex Cicerone«Nam unde potius cxépla ponamusfSimile ebee^ muræna.Etcnim mihi ipfi acciditmt eu duobus patricis altero iprobiflimo. altcro mo deftifïïmoatq? Optimouiro pcterc.fuperaui tarnen dignitatc Catilina.gratia Galbâ.Maius minons ^ Milonc, Negât ftueri lucem eflè fas ei:quia fe hominê occifû ce fatcat «iqua urbe ta dé hoc homines ftukiHimi diiputantfnepc i ea qux primu iuz dicium de capite uidit.M.Horatii fortifTimi uiri« qui nondum


noragt;Nifi cor rigatur hie fenfus minus uiderureflê ucrus»Ncç

£P*™ quot;i^*?* ^ '’^ foeminacuirtus Ifhera ciuitatenamen populi ro.comitiis liberatus cd : cum fua mkabibOnC^are ut pro maio manu fororem eé interfeéla faterct «Minus maioris«Occidino


ribus lcgédum eft minoribus:


ita minora in maiora uidentur commutanda* Simile cdhoc pro Muræna*Hoc pronoméut fupcraacuummihiuidctur ex/ pungendum» Econtrarioue/ ro exemplo cenforiam notam»


Spuriu Meliuïquiannonalauandaiadluraq; rei familiaris: qa nimis apleéli plcbê uidebat :i fufpicioné icidit rcgniappetédis amp;nbsp;cxtcra.dcinde.Sed cufanderet enidicere cu patriâ piculo li/ beraflèçcuius nefädu adulteriû î puluinanbus:ôt torus i do/ did locuaiDiffimile ex le plures cas habet.fit cm gencie.modo« téporedoco. exterifq? pquæ fèrc oia Cicero præiudicia:quæ de efuentio uidebané ’ faóla:fubuerrit.$cótrario uero exéplo cenz


epraepofitio ut fupuacuaexpu/ gatur:Contrario nanqueexem ploccnforiam nota Cicero pro fßfj^ nota laudandocêforé Africanurqui eu que peicraflc côcc SoKtKSida'Ä F» «erbis palâ dixiiTetretiâ teftimonjÛpollicitus: fiquis çôtra Centres in indices quofdam il diccretmuHo accuGîte traduccrc cquû paflus cét:qux qa eranc lias iudicüiuniani : cû idâ ipfa longioraînon fuis uerbis expofui.Breue aute apud Vergilium contrarii exeplu cltAt no iHelatu quo te metitis achillestl ans in hode fuitpriamo«Q_uædam autem ex iis quæ gefta funtt to ta narrabimus:ut Cicero pro Milonc«Pudicitiam cum eripcrec militi tribunus militaris in exercitu Caii Marii propiquus eius imperatoristabeo iterfedtus eft:cui ui affercbat. Faccre enr pro bus adolcices pcriculofc q turpiteyppcti maluit:atq hue ille 1*5 mus uir Icelerc folutu piculo liberauit«Q^uxdam fignificare (a tis erit:ut idem ac pro eodcm.Ncq; cnim pollet ille Hala Serui Iius aut.P.Nafcica aut»L.Opimius aut me confule fenatus no ncfarius haberi:fi fceleratos interficinefas effet.Hæc ita dicent


mum iudices illud cSmunc ^/


Ju


ponam nunq animaducrfioni/ bus cenforiis hac ciuitatem ita contérammt rebus iudicatis fu iflc»Neque in re nota confuma tempus exemplis»Ponam illud und »Ggetam cum a GMeta!^ lo amp;«Cngt;{3omirio cafonbus ex fenatu eiedus effetzeeforc ipm poftca cire fa(Sum»3i cuius mo res a cenfonbus crant reprchen fi:huc poftca amp;nbsp;populiRomani amp;nbsp;eorum:quiiipfumanirnad/ uerterant:moribus pr3cfuiireamp; quae fcquuntur. Hæc ita dice tur prout nota crunt uel utilita tis caufeaut decor podulabit» Correfte in aliis exemplaribus le^ifunlitas loco utiliratisk Ea de ratio eft eo^quæ ex poeticis fabulis dicdturtl uocali in uco


prout nota erut:uclutilitas caufe aut decor poftulabir, Eadetn ratio eft eoK quæ ex poeticis fabulis ^cunturtnifi q his minus affirmattois adhibetur:cuius ulus qualis ce deberetjidem optiz mus auctor ac magifter cloquétiæ oftendit« Nam huius quoep generis cadem in oratione reperietur exemplum.Itac^ hoe iudi ces non fmc caulaetia fidh's fabulis dodtiftïmi hoies memories


prodidcruntreu qui patris ulcifcendicaufa matrem nccauiUct: uariatis hominu Icntentiis non Iblum diuinaled ena fapiétillï mæ deæ fentétia liberatû.lllæ quoqj fabulæ quæ etiâ fi ab Aefo po origine non acceperut.Nâ uidctur ca^ primus audlor Hez ___/fiodustnoïe tame Aelbpimaximecelcbraturtduccreaios folétï timiacècund^fimi uirtqufad prxeipue rufticoçi 3d iperito^:q öd fimplicius: quæ fida lut au tóab fenatu orator fucrat miP diuUÔd capri uoluptate facile iis qbus deledtanücöfentiüt.Siq toaacupnteigramrediin a^KMcn^usAgrippapkUca patriUBietatiStrairtcaiJ


uerfa ducufeflè Icgcndu uidcf» Siquidcamp; McncniusAgrip/ puTXiuius îfccûdo primae de cadis libro feceffioné plebis 1 fa ,I crû mote ob femerato^ crude pt #tlHtlf Iitate cop;ofc defcribit: fimulqi 5'utoronc Mcncnii Agrippe op/


-ocr page 185-

Q^umtus

otnbi quo^ mägidrätus facrofâûSos create Hceret:qtii fibiaduerfus confutes auxihb efléntSic^ primu duo rnbuniplcbis fuerecreati» Qjjod dixit uulpcs scgroto cauta Iconi»Aliter apud Horatiû in prima cpiflda^ legitunOlim quod uulpesægroto cadra Iconi ReipSdit referam» drivov graeci uocant amp;nbsp;aioca iroTtoiHTov ut dixi Äoyoua - jausikouct »aiyov graeci fabulam uocant:uteftapud Hcfiodum»öioto ito TroiHlOV at traP ferturab acfopo faflumkNam ut fecudo fcribit»A»Gcllius»Acfopus illccPhrygia fabularor baud immento fapiens exiftimatus cdxum quz utilu monitu fuafuç erant:nó feuerenc^ impcriofe praecepit amp;nbsp;ccfuir:ucI pnilofophis mos é:fcd fefhuos de/a Ieflabiîcfq? 3pologos cft cômcntus ’ amp;nbsp;quæ fcquuntur»Ennius auté hu. iufmodi apologos i fatyris fcirc ad modum amp;uenuftc;utidc gcllius


xidemota illa de membris humants aduerfus uctré difeordâ

tibus fabula:amp; Horarius ne in poemate qdé humilc ufu hu/ ius generis putauitiillis uerfiba:qddixit uulpes ægroto eau ta leói.öivov graeci uocat:ÓC cCicruTroTroiwrov SC ut dixi Aoz yoCœ jJiVeiKoucr.Nodro^ quida no fane reccpto iufu noic apologatibnétcui confine eft Trapoxtittef genus illud : quod éuelut fabcila brcuior:3i pallegoria accipit »nó noftru mqt onus:uos clitcllas»Proximas cxéplóuires habet fimilitudo: præcipue^ illa quæ ducit citra uHâ trâflationû mixturâcx rebus pene paribus:ut qui acc^rc i capo côfùeuerûtnïs câz didatisrquo^ numos fuppreftos ec putat: inimiciffimi folêt eé:fic huiufmodi indices ifefti tu rco ucnerat»Nam paraboz Ie qua Cicero collationé uocat:lógius rcs:quæ cóparétur : re petere iolet:nec horninu modo iter fc opera Gmilia fpedtan tur:utCicero ^ muræna facit«Q_uod fi c portu foluentibus: q ia in portum ex alto inuehûturrprædiccrc fûmo ftudio fo létiS: tepeftatu rónc Si prædonû amp;nbsp;loco^rquod natura fert: atiis fauèamustqcadé piculaqbus nos porfundti fumus : iz crediantur:quo me tandeanimoefïèoportet opeia ex maz , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;, -|uiafta« ™mdamp;einh^^^^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;JÄÄ^ÄsS Itatcs ce (ubcudaSiped TretpoßoÄH a mutis atep edâranimis uocat longius res quæ parantur re interi huiufmodiducitquot; «Et quonia fimiliualia fecies i tali ra pet^rc fokt»Comparantur ut Ic^ Oonc:aJmonéducftrariuseéin oratione aiua genas!quodirmfita sixovotgræci döcatn quo cxprimit rd}: aut pfonaw imago: num amp;nbsp;locooi natura affcrt»Quod ut Caftiustq ifta facie Lanipedi fenis torquéstq id quo pba । P^niçula libranorum icuria omiP ,

rcfert:ucrfibus quadratis côpofuit quorum hi duo memoriae funtco' mcndandiiHoc critnbiargument turn fem per i proptu fitu: Nequid expedtes am icos quod tu per te age. re poffis » Aoyoi ucro aav»ikoi fer/ 2—ï moncs fabulofi dieütutkjuueobm«

fabulam fignificatt Cui cofine eft TTäpoidAicto ’ genus illudkirapomioc prouerbium dicitur» No noftru iquit onuSkNos loco negahonfs ui detur rcponendu:hoc modo k Nos noftrum inquit onuskuos elite!las» Significatur autem hoc prouerbio neutram partem fine labore abitui ram» Proximas exempli uircs» lo co exempli legendum ene uidetue exemplo»Sic autem eft diftinguen dumme fenfus natura diftindn co/ fundantur* Qyæ ducitur citra ul lam tranilationem mixturäkTraf^

litudie utaris terrætquæ negleóta lentes atqjdumos« exculta £ Quod natura ferr« Sic autéin ora/v fruftus creat.aut ft ad cura rei.p.horteris:oftendas apes etia ? ^‘‘^ t^P Muræna legitur» (^od formicafq: non modo muffed etiâ parua aialia i coc tame Sr imîgœqSmfn'^him Jhc iaborarc«Ex hoc gencrc diCtu eillud Ciceronis » Vtcorpora 1 torico fic Cicero définit : ut paulo noftra fine mententa ciuitas fine lege luis partibus:utneruis1 ^^^ dixiklmagqe^rano^cmon/ ac fanguie amp;nbsp;mébris uti nópót,Sed ut hoc corporis hûanip dînët^^Sfîîulïç^'ftJ^^/ Cluêtiontap Cornelio equo^.p Archia amp;xo^ quoq ; éulus ciërnTani pedifenis torquens» Hoc fimilitudiejlla ut dixi ppiora»Vt remifine eubernatorenta 3’^®“ didlum menda non carcu ut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;A o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Scd quia non extat opus unde eft;

fumprummecorrigi quidem faci/ ^4 Ie potcftmifi forte planipcdii legamus:pcrindcac fidiceretcomici feniSkPlanipesnanqucgenus eft poematis comoediæ fimilckgMimus a graecis uocatur»Q^am id quod probabilius fit quod intcndimus «Qgo lit/ tcrakdkcrafa Icgcndum eft hoc modokQuo probabilius» Aut fi ad curam rei pkhorteriSkofted« apes etiam formicafquekoftendas legendum ut rno3i fimiles copulentur»Apes autem earn reipublicac fpcdem imitan/1 tur:qux xsovapyiccdiciturkRcgem cnim creantkpencs quern fit fumma return»rormiex ueroIùjjuoKpct/i Tiav fequi uidentuc » Nam ad tempus iudiccs fibiconftituere a plerif^ dicuntuc:qui reipubhcæ præûnt»।

-ocr page 186-

Liber


nia ut dixi ,pp{ora»ut rcmffine gubemätore ira mihres fine iperatore nihilualêre.R «higes nô remi lege/ dû eé bris ex ipo parer fenfu» Velut laudâda»uelatep urpticulæ nota fubdiuifiôis funr diftiguendæ:nc un» didio:cû fine duæ:eé uidcaG Ena fi in iliis iterrogariôibus Socrari$gt;Si pticula ut fenfum prurbâs eradéda uidef. Agefis inqtgt;Sis ^ fi uis in primo Cicerôis rherorico unde hoefumptû eftlegifzqüéadmodû melio ré no maiorémr ftanm îfer6 Menro.n.male refpôderar.Eni pricula i ternû locû uidef rralTercda ur Icgaf» mcrito»MaIegt;n»refp5derat:re malle alienû aupi q fuû» Nâé id hoc iprobü»AIcc^ hoji janominû é cradedû»

Et ut marmora deformaraturp ticula ut fenfum perturbas ac fup-'


milites fine ipatorc nihil ualerc.Solét tamé faHere fimilirudi num (pecics.Ideoq; adhibendum cft his iudicium«Neep eni utnauis utilior noua g uetus: fic amicitia uel ut laudanda: quæ pecuniam Riam pluribus largitumta quæ forma.Ver/ ba funt in his fimilia.largihonis amp;nbsp;uctudatis . uis quidc loge diuerfa pecunia: amp;nbsp;amicitiæ.Itaœ in hoc genere maxie qux ritur:an fimile fit quod infertur.Ètiam-frm iliis interrogatio nibus Socratisrquarum paulo ante feci mentionem: cauenz hs hû^enfû pucriü eé nuifdle Ci dum ne icaute refpódeastutapud Acfchynem focraticu ’'ma ceronis ipfius ucrba déclarât» Hoc J le refpondit Afpafia Xenophontis uxor.Q uod Cicero his uitiüucfecerir:q^ ufufrudus lega ^ tua mdius habeataurum q tu habestutrumne illius an tuu tus eftihacres reftituere non debet: mail’sfillius inquit.Q uidr'fî ueftem «cæterum ornatû mtl SÄÄftÄlS:fcb-n.p/edijJ.aiorishab.^egmh^ tus effet dcpcriflcr»Putauit aûtifte loci huius corruptor:rcftituerpuer bum id demum fignificare qd red derexum pro co qd* eft inftaurare


uacua mihi uidetur expungenda» Non ouum rafimilc ouo» Plan'* ti didum eft:fumptum de comae/ dia quæ ifcribifCaptiuiduo» Vt Cicero in ropicis»Eum cui domus ufufruilus Icgatus fit: no reftirutu rum haeredidi corrucrir»Nô libras


rioRzculpa fed correfloris ahcuius nedica corruprorem :pa^ eruditi ^rfufij amp;nbsp;iudicio amp;nbsp;diligetia care/


malisfrefpondit illius.Age fis inquitffi uirum ilia maiorcm habeat ^ tu habcastutrum nc mum uiru malistan illiusf hie muller crubuit.mcrito.malccnim refpondcrat fe malic alie/ numaurum^fuum.Nam eft hoc improbum. At fi refponz diflet fi;malic aurumluum tale efle quale illud cflet/potuifz ferpudice refpondere mal Ie fe uirum (hum talcm efletquaz lis mclior cnèt^cio qudldaminani diligentia per minutidî frudus Icgatus fit : non r^iruru^ j^jg partes iûa fccuinêtôi aliquid eflc fimile minus: ut fimia nmfuftïm mammonio fit mmt’c r hominutamp;«t marmora deformata prima manu.aliud plus: coeHnrium»amp; ctia fi tabulae figna/ utilIud.Nonouum tarn fimile OU0:5C diHimilibus inede fiz


Quo errorc dudus ci ieum amp;nbsp;hæ


redem in dariuum hacredi peruer/ nr.Sic igitur emendate legetur. Vt Cicero 1 ropicis»ei cui domus ufuf


tae nofucnnt.Matrimonmm pro tniletut formica: 5C elephato gcnus:quia funtanimalia. fimi libuS diflimiletut canibus catulostS C matribusa:dos.difterut


matrimonio leecndum eft.neeno fit copula ut cefians uidetur expun


genda.CoIligilur autcm hoc ex ca cni g:tate«Contrario^ guoc^ aliter accipi oppofifâ* ut noebe iuris regula.Nuprias ucro non con luci.aliter noxiatutaquam trioidam febri.aliter repuonâtia: cubitus fed confenfus facit» Non nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jl—

fiquis argentum omne lcgauit:ui/ utucrum2aHo.aliKLfepâr^ dura no duris^bed qd hxc Tin 1 ^^’^'poteftfignaram quoque pecu ^ad prüfens propofitum magnopere pertineantnon reperio. -’U ƒ^^'V mam reliquifle ideo enam quodc flllud eftannotandu maeistaroumenta ducicx iurc fimiliiut ƒ Knip in nomini us no ui e ere itur» nbsp;nbsp;Q'ceroin topicis.Et lt;cui domus ufuffrudtus lcjdhis fit:non

rcflitutuK hxrcdnfi corruerit:quia non reftituas (cruum: fi is deccfleriuEcontrario nihil obftatiquo minus iuftum maz


Deprauatus hie quoque locus faci le ex Ciccronis topicis : unde hoc exemplum eft fumptum:emendagt; tur»Sic cnim locum a differctia Ci


cero cnarr3t»Non fi uir uxori legs/ Juit argentum omne:quod fuum effef:^circo quae Inominibus fue runt:lcgata funt»multum cnim re fert in area ne pofitum fit argctum an in tabulis debcatur»Quare hie


trimonium fit mete coeuntiumtetia fi tabula * fignatx non fu erint.Nihil cnim proderit fignafletabulastfi mcntcm matri


ut fiqs domo me cxire coegidet armis:habere adlione.fiqsiz __troire^phibuillctino habcrefDidimilia Gcdprehédûf.No ft ar^^mm^^ne 'lc^au t -'uidc^i ’^'^^fg^tu oe legauit:uideri pot fignatä quoq; pecunia fliqfTc;


-ocr page 187-

Q^uintus


poten fignatam quo« pccunfam reliquiffcndco ctiam quod eft nominibas 'aoluiflccrcditorgt;NulIo autemgt; padto fiqs amp;nbsp;noluiïTc tenfui cogruut» Analogian gda a fimili fupcrauenlr»SrparauerütIcgcdu eïTe neadmo mnone quidcrn eft dignum»Analogia ucro proporriotraffertur» Nam utunum ad decern amp;nbsp;deccm ad cc tum»(imilêcft ccrre*Loco amp;copulæficaducrbium fcnfus expofcere uidetur:ut lcgamus»Nam utunü ad de/ cem fiC deccm ad centum» Turpis domino cum ancilla»Pro domino fcnfus inregritas expofdt ut domini reponatur» Hxc fecuti grxcos a quibus KpicrÉiet dicuntur»iudicia aut iudicationes uocanrur»de quibus ex /4n4^*^^ caufa didafentétia eft»Mendis nó ïóena quod eft jnominibusdan uoIuiTTc crcditur « övocAoz yiov quidam a fimili {eparauerut.nos earn fubiedtam huic genen putamus.Nam ut unum ad dccctó^ deccm adeentu: nmile eftccrte.seut hoftis:ficmalus duis.qq hxc ulterius quoc^ procedere folent.Si turpis domina: confuctudo cu 1er uo:turpis domino cum ancilla.Si mutis aialibus finis uoluz ptas:idehomini.cui rei faciHirne occurritex diftimilibus ar gumentatió.Nó idem eftdominu cu ancilla coiflè:quod do mina cu feruo.nec fi mûris finis uoluptastróabihbus quoqj: immocxcontrario:quia mutisrideo nó rónabilibus » Adhiz bctur cx^trinfècus i caufam amp;nbsp;audlóritas. Hxc fecuti grxcos a quibus Kpiœeicr dicuntumudiciataut iudicationes uocant:, de quibus ex caufa didta fentenria eft. Nam ea quide in cxe {riorum locum exdunt.Sed liquid ira uifum géribus ♦ popu is.fapicntibus.uiris.claris ciuibus.illoftribus poetis refcrri pót.Ne hxc quidcrn uulgo didla SC rcccpta pcrluafione po pulari fine ufu fucrintdeftimonia. .Sût enim quodammodo lid potentiora eriamtq? non caufis accommoaata:lcdliberis odio Si gratia mcnribusideo tantum dida fadaqj: quia aut honeftifTima aut ueriftima uidcbantur. An ucro me de inz


carent hi fenfiis:qux facile fie tollu cunft uoeât legatur utadiuum fit: ac non pamcula negatiuaafenbaf: ut Icgatur»n0 de quibus ex caufa di ifr da fentenriaeft»Non autcm aduer biumafcribendum eiTe facile ex ea qua: fequitur exceptiSe percipitur» Nam res iudicata: ad exepla refera fSnnon ad audorftarem ut aperte cxponTc Fabiu^Naea inquif in exc plo^ locum credunr»Deinde fubS cir»Qua:ad audoritatc referâtur: hoc modo»Sed fiquid ira uifum gé tibus»Huiufmodi autem probario qua: ab audoritate fumitur: amp;nbsp;ar/ ris expers amp;nbsp;in reftimonio colloca/ nen ta efPe a Cicerone dicitur»Sic enim A in topicis fcribit»Teftimonium âc


nucdicimusomne


re


externa fumitur ad facienda fidcm Pcrfona autem non qualifcuncp te ftimonii pódus habet»Ad facienda cnim fidé audoritas qu3critur»Scdl 4 audoritatem aut natura aut tcpusl .,^ .. afFemNaturx audoritasi uirtutek ^ f’-ri^ppy


cómodisuitx differentem non adiuuabit earum pcrfuafio narionumtqux fletibus natosdetitia defunedos prolèquunz turf'autfi mifericordiam cómendabo iudici: nihil proderitf'


étu:led pro animo accepitfNam illa feptem prxccpta fapi entum none qualdam uitxleges cxiftimamusf 'licaufam ue neficii dicatin adultcratnon Marei Catonis iudicio damna


meftmaximeJn tempore at mul/^ Sf’iS? quaeaßetünt audoritatéJw geniu opcs»actas»fórtuna.ars»ufusJ ncceflitas concurfusetiam re^ fon , tuita^» Nehxcquideuulgo diA da 8e recepta perfuafionc popular! fine ufu fuerint teftimonia»Sic qui dem diftiguirur: fed male ut mihi uidetur»Ita nanq ? eft diftinguendu ut Teftimonia fequentis fcnfus ini nu fir»hoc modo»Teftimonia funt


ténis qdépoctarulió ofoncs modo funt refertx tfed libri ét phórü:qqq ïferiora oïa prxcepris luis ac Ifis creduttrepeter tame audoritatem aplurimis ucrfibus nó faftidierut. Neq;


enim quodammodo» Eagz per/ fuafio natidumiThracix funt illx narioncsiut Valerius Maximus re/ fcrt» Nam illa feptern praccepta fa


pientum»Dc numero fapientu qui olim floruiftedicunrur magna eft nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

apud grxcos difcordia»Scd Thalcti hoc fapiés afcribitur didumgt;Nofce te ipfum»Chiloni Laccdxmonio»Ni ^tPTtAV ^APl^ bil rgt;imis»Pirtaco Mitylcnxo.Tépus nofce»Bianti Pricnxo»Plurimifunt mali,Cleobulo.Fortunx muratio- 'ó7 nes forritcr perferrc difce»Pcriandro Corinthio»Excrcitatio totum potcft»Anacharfidi fcitbx»A lingua uen/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;niniz»

tre pudcndis abftinc» 51 caufam uencficii dicat in adulterann prxpofitio fenfum prurbas cxpugatur» Nó ordes móff ffedc»c.littera cradatur ut loco dus r liqda reponatur»Rcfcrtx»n.hoceft plena: legcdü é* Ncqrc ignobile exéplu Megarius ab Athcnicfibus cu de falaminc cotenderent uidus Homcri ucrfu» Megarus qdé legi pot ut fit accufatiuus graecus taetfi Megareos côtéderî cc lcgédu»uidus ucro nifi1uidos couertatifenfui cotextuirp nócóuenit-Hocidéat exéplu amp;nbsp;Ariftoteles in primo rhctoricorum affert ex primo Iliados»äiact

2.EKaraÄauiyocr äyëv 2lüo Kai 2i£Ka vfiatfjHriËÂuoyov ivaeRvaióv iSocvlo çccAccyytct.hoc eft Aiax ue/j rö Salaminius xgit.xii»naucs»Stetit aut ubi Athcnienfiü locutx crantphalages»Eftautc Megara urbs iuxta1 Ifthmü media iter Peloponefum»Attica amp;nbsp;Boctiamxuius nauale erat cnifaea»Didaéaut Megara a Mcgareo

Apolbnis filio»Mulcx ucro ff urbes hocnoieappclUrx»Nâ(3C Theftalia amp;nbsp;ipôto amp;nbsp;in lHyrico SCin Sicilia Me-


-ocr page 188-

gâta cft:quacâ«a Hyblc uocabaf* cQ ignobifc cxépIum:Megarius ab atheniefibus cum déjà/

S^IS^ffî^^ Ia«m«iecooteiAtóailt;9MHo^-oo^^

ifub efteum urbeatticæ adiaccns* Hn ommeditionc repcnturuignificans Aiace naues tuas athe Vbiamidabi opes.Hoc didlo Si 1 nienfibuslûxifîe.Ea quoch quæ uulgo recepta lut : hoc ipfo

amidabidcm opes» Ponirur a g/ opesîôi côlciétia mille rcltcs.bt apud Cicerone * Pares aute bufdam amp;nbsp;quidcm in parte prima rut ^ {ueteri prouerbio ^cum paribus fàciUime congregant• ÄSÂS^ÎÏ^» Ne9 cniduralTcnthTem «cmummifi liera omnibus mdc fcnbir.Diuma hæc fcre funt refti/- retur.Ponitur a quibufdamtamp;quïdemmparte prima deo^ moma.Primum oranones.Cracu/quot;'''^^v

rum audî:oritas:quæ eftex refponfis:ut Socratem ce fapien tiffimumad ramm eft.Tamcn utitur eo Cicero î libro de au

la emm ex eo iplb appeUata funt;^ ineft his deorum oratio»Deîdc res quibus infuntquafi quædam ope/ ra diuma.pnmûipemundus ciuP que omnis ordo ödornatus » dein/ de acrci uolatusauium ar^ cantus deindeeiufdem aeris fonitus amp;nbsp;ar/ dores multarumcp return in terra porrentautque etiam per exta in/ uenta prefenfio» Taméutitur eo Cicero in libro de harufpicum re/ fponfis:Cicero in ea oratione hau/ rufpicum refponfa cxponitin Clo dium : oftenditgp deorum prouiz dentia Komanum imperium na/ turn efleaudtum at^ conferuatu» Etin concione contra Catilina» Adionetcrtia in Catilinafic Cicc/ roait.Qyibus ego fime reftitiflè dicammimii jmihi fumam:amp; non fura fcrendus»nieille Jupiter refti/

rufpicu refponfis.Et in cócionccotra Catilinam : cum fignu louis columnarimpofitu populo oftcndit»Et pro Ligario cu caufam Caii Cadans melioremtquia dii hoc iudicaucrint: confitctur.Q^ux cum propria caufæ fint diuina teftimonia uocantur.cum aliunde accer(untur:argumenta» Mon nunq connût îudicîsquoqyaut aduerfariijaut eius,qui ex,diucrib agit didlu aliquodaut fadlum aHumcre ad corum quæ inte dimus fidem»propter quod fucrüt,quiexépla SC has audlori tates probationum iartificialiu ehe arbitraréturtq? ea non ïz uenirpt orator:Icd acciperct.PIurimum auté refcrt » Nam te nps amp;:quaenio_amp; his fimijja.deipïàrequæ in iudicio eftpnu dat.Extra petita.niïrad aliqprxfens diieeptationis utilitatc igenio applicant :nihilp fe ualcnt.

Ue ulu argumentorum»

h Aec fere de pbatióe uel ab aliis tradita uel uCu prxeez pta in hoc tépus Icieba.nec mihi fiducia é:ut ea fbla cc contendâ.qimo hortor ad qua:rendü:amp; inueniri poflè fatcz onqua: taméadieéla fuerintmómultum ab his abhorrebut. Nue breuiter quéadmodu fit utendu his fubiûgâ«Tradita fere cd argumentum oporterc eé confèdu ♦ Dubiis enim pz bari dubia qpodut^Q^uædâ tamé quæ in alterius rei pbaz tioncm ducimustipfaprobanda fut. Occidifti uiru . Eras.n. adultera.priusde adulterio conuincendü é:utcü id cœperit eé p certo:fiat incerti argumcntu.SpicuIu tuü i corpore ocz cifi inuentu cd.Negat fuu.Vt pbationi pfittpbâdû édllud hoc loco monerc iter necedaria eflmidla eé firmiora: q quæ

, ___. tit.Ule capitolinm iHc hacctcmpla. ^^ ille hancurbemulle uos oês faluos cé uoIuit.Diis ego ïmortalibus du cibus hac menté uolutarég» fuice/ pi ar^ ad hæc tâta idicia pueni. Di dtü aligd aut fadûtCû didlu faöü/ quefubnänua finualiqd noaligd eft Icgendu» Propter qd fuerutq exépla amp;nbsp;has audoritatesiExns en et Cicftut ex cius topicis dare patct Sic.n.igt. Qijæâtlumunfextrifc . cus:ea maxie ab audoriratc ducö£

Iraqi graeci tales argumétaóes»orrë/ yvoucr uocant:idell artis expertes»

Aec fere de ^batioe uel ab______________________...........______________________

trn

** Pcrcepta fcrïâdû^ce facie* ) ^^ dubiis fada fût certa,Cædcs a te faéla éæruétam^ueftem cuidcre»Hic at queadmodu argu/ t habuidi.Nó eft ta graueargumétûîfi fàtet :q fi cóuicid♦ Na °Pæd • aptiffime T f, fjtcPjmultis ex caufis potuit cruéta eé ucftis. Si negat: hic mrmoftranit» Cruéta uefléhuifti caufæ cardine pomtn quo fi uictus rucnt:cna i fcquentibus cû hæc fit rô ppôis.n»câliscÔiû(âip Jruit.NócnÏ uideturinegâdo métiturns fuiflèr nifi defpaßet reite forfitaafcrit^eé» hoc modo jj poß^ deféditfi eófiteret .Rrmiftimis argumétofó fingulis fi non poffunt ualcrc quia magna «nftandum.Infirmiora congreganda lut.quia illa per fe forz funuSenfus integritas expofcit : ut tia non oportet circunftatibus ^bfeuraretut qlia funt appaz afcijatur» jcât.Hæcibecilla natura mutuo auxilio fuftinéf « Itac^fino

Hoc modo»Qi2ia magna nô funt* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;—*---

-ocr page 189-

(Quintus


Sieoara non ht fulminc»Nihil quidemhid uerborum dceft»Sedctnm copula in primUrnlocum eft trap ferenda»hoc modo»etiani fi non ut fulmine» Vtcupidiras caufa fceleris fuir:quæ fit uis ciusgt;Siparticula ut afenbarurlenfus cxpofcit:urlegarur ut ft cupiditas caufa fceleris fuir» Et uelutcarne fpoliatos actus often/ derint.Kc^te in aliis exemplanbus attus Icgirur» Aduerfus infcriorem»parrem»an fupcriorem»t»littcra ex/ punda parem legcndum eiTe qui non uider:fruftra arti oratoriac ftuder» His quidem probationes adnei/ unr:quas TtcxefiTiKdo 'uocant dudas ex affedis»Quidam non quidem Icgendum cfttTraeHTiKcci ucro prolan tioncs ad uerbum trâfferûtur paP pofTunt ualerctguia magnalt;funt:ualebunt quia muka fünf, 1 f»ue»hoc cquæ ab affedu amp;nbsp;paiTio/ „^ §u*ad«m«é„ip^^jbfpe^ytfiqufal55ai? JSÄÄÄf’^ taus gfa hoiem occidille dicat.Hæreditate fperabastôCmaz^ ultimum uerbum in ranflimo eft gnâ hærcditaté.ôC paup eras:amp; tu maxime a creditoribusap prifeorum ufu» Qy»Varius fuc/ igt;dt^ris:Ko(^rœcu cateha:rraei^Kmuattitiiin ^nmnumtantX’feÄS tabulas fcicbas.DmguIa leuia lut amp;nbsp;coi'a.Vniuerla ucro noz Alii nag? Hifpanum uocant:ut Pac cét:fictianóutfulminc:tamc ut oradme.Q uædâaroumêz ' 'dianus in orationem pro Scauro», quæ fit uis cius»lra:quatu cniciat ianimis hominu tabs ane ma ait conuocafregt;M»ScaurusprP tiho.ita amp;nbsp;firmiora crût ipfa:00 plus habcbuc decoris : fi non ceps Senator negat»Tcftis nemo c* nudos uelut carne fpoliatos artus oftenderint, Multu etiâç ~JJ^®| SaSaomnSim'cSmat feiert fi argumento nitcmur odii»Vtru hoc ex inuidia fit, an Atauit animos ut ab ipfo cna tribu/ ex nuria.an ex abitumetus an nouu.aduerfus ifenore. pem,. an fuperiore,alienu:an ppinquu.Suos habet ofaifta tradia tus:amp; ad militate partis eiusî^uâ tuemurneferéda fût, Nee tarne oibus Icmptquæ iuenerimustargumentis onerandusé iudex:qa amp;nbsp;tediu afferüt:amp; fidem detrahut. Ncq^ enim pór ludcx credere fatis efïè ea potétia:quæ nó putamusipfi fuffi cere qdicimus.In rebus uero apertis argumentari ta fit ftul tum:q iclariffimu fble mortale luméïfèrre.His qdo pbatio nes adiiciüt:quas trcxeUTiKcxcr uocanttdudlas ex alleAis « At q; Ariftoteles qdé potêtiffimu putat ex eó q dicittfi fit uir op' timus:quod ut optimu é:ita longe qdêtled feqtur taméuidc' .........................

ri.Indc eniilla nobilis Scauri defenfio,Q^uintus Varius fuc- ro Athenienfis fuit orator quot;7ntu/ conéfis ait Âemiliû Scaurum rem.p,po.ro,prodidinè,Acmf fndumautem amp;nbsp;quis apud quem Kus Scaurus negat.cui fimile qddam fccilTc Iphicrates diciz' gäfSus «j^Pk ac ÏÏÏSffi mr:c |cum Ariftophontetquoaccufante fimilis criminisrcus afcribatur hoc modo» amp;nbsp;qualis fic erat:ïterro2anêt.an is accepta pecunia rcmpu.ndituruscêtd apudquemdicimus» Qua de re j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;locuri fumus amp;nbsp;Dhoemu amp;nbsp;fuafo/

ifq j ld negafièt,Q_uod igituriquit tu no feciffes.cgo feci. In^ næ pracccptis»Et copula priore lo/ nbsp;nbsp;nbsp;

tuendûaût:K qS’apud que dicimusîôd id quod illi maxime co pofita eradatur ac in locum eiua nbabile uidcatur:rcquircndü,qua de re locuti lumus W pro *quot; præpofirio reponaftut legamm » hœmii SC fuaforix præccptis,Altera ex a^rmatione probaz nbsp;nbsp;Altcracx affirmSeproSS

tio ê,Ego hoc Icciftu mihi hoc dixiftifEt 0 facinusidignu^ eft»Qijaenam fit hæc probatio « fimiliarqux nó debet dedè qdé ofoni:SC fi dfutmultu nocet: affimiacioncmon fatis mihi liqucc.

Ncque enim magis ex attirmarioe probatio conftanq ex ncgationc»!» tcrdum nanqucaffirmando»inrerdum probamus ncgando»Qijare ri quo niti poffem cxemplari uctufto: pto afïirmationccenferemafleuerationeeffe legendum,Eft eniaianeuerare inter ipfa argumcma probatio t^que admifcere uimanimiarque motum»Sed quid uetufta rcquirOjCxemplariafquando Fabius ipfe hoc iqem alibi aliis uerbis prxeipit.''Sic enim ait Cum praefertim quorundam probatio fola fit in afleueratione St perfcuerantia»Quare uel rclu(ftantibus excmpIaribus quæcunç mihi uidere conrigit:aflcuerationc pror, affirmatione contcndcrim cffc legcnduradd quod exempla quoquequæ fubiiciuntur: facile demonftranC qpqruni duobus interrogatio»tcrtio incft excl3m3tio;qua’exornauoncs maxime afleueratioiconueniunt»


conenfis ait.De hums öani partis


non conueniunt inter feaudiores»


no dimitterctur»AIu Vetonenfeux


uocant:ut Valerius in capite de fiz ducia fui»Ncc défunt cxemplana i quibus hic quom Veroncnfis legiz tur» Quid igif inquit tu nsfecif fes:cgo feci»Quod legcndum efle clarc patet»De hoc ucro Ariftoteles


quog? fecundo rhetoricorum men tioncm facit» Fuit enim iphicrares Athenicnfium dux clari flimus taz to confilio ranracp prudentia;ut SC probusæmilius H. Plurarchus refc runt:ut amp;nbsp;in re militari multa corz*


rexcrit»^ nuq fua culpa rem male geflcrint Athcniefcs»Antiphon uc


-ocr page 190-

zfn


tre^nUtn.


Liber


Cum inhoccadem cauÇJn pra eno Mme habeda fut inter magna prrrfjdiaxu hoc in cade c5 fôî^SShïunwi”^ |fieri ex u^c^ptc fimilfpoMk Ermiorcs ex fua cuiufqj Hmc ^patrfs aduerlus liberos pfona ^bationcs:quæ credibilé róncm fubiccflam habet : ut ^(p neceflanos auótoriraré petur. ► uulncratustaut filiooibatus nó fucritaliüaccuraturus q noZ reponenda uidmf.hoc mó.hinc amp;nbsp;Ï^Ï«W«® ^ negodL. inoceti facitdiberet cum noxafgad pres aduerfus Iibcros amp;fuos gfij y'nilcrit,Hinc amp;nbsp;pfesaduerlus liberos gfq^necefîarios audio necefTanos audoriraré petûr. An ntate pctût*Q uæfitû etiâ potétiflima argumenta primo ne rummo ut(déd.mitBn f,lnde lcge „„„Æf.„,lh„,fi7 „„,„,r4i S™;„4/


ponéda fintloco:ut occupent aîos:an fumotutÎdê dimittât. an ptita primo fûmoqput homerica difpofitioei medio fit i/ fîrma.aut a minimis crefeâuquæ ^ut ratio eaufa: cuiufq; po ftulabitiordmabunt unotut ego célèo:cxccpto:nc a potétif/ fimis ad leuiflima decrefcat oratio.Ego hec breuiter demon ftraflècótentus ita pofui:utlocos ipfos amp;nbsp;genera g porie apz tiriimcoftcndcrem.Q^uidam cxecuti fût uerbofius « quibus placuit ppofita locorum coium materiarquo quxqnes mó dici poriet oftendere,Sed mihi fupcruacuü uidebaf ’ ♦ Nam fere apparet quidiiniuria«quid in auaritiâ.quid i tcftéiimiz cum«quid p tefte amico dicédu fit«Et de omnibus his oia di cere ifinitû cft:tam hercule g ri côtrouerfiarûîqua: fûttquæz que futuræ fint quæftiôes.argumêta«lentcntias traderc ueli. Ipfas auté uelut argumêtorum ledesînô me quidé oés offen diric confidoîplurimas tamé ♦ Qguod eo diligcntius faciédû fuit:quia dedamationc^ad pugnâ forclcm uelut propilatis cxerccri folebamus:olim iâ ab illa ucra imagine orâdi recefz ferût,atq^ ad Iplam côpofitæ uoluptaté neruis carêtmon alio mediuffidius uitio dicétiumiq quo mancipiorum negociato res forma: pucroçi uinlitate excita lenocmant . Nâutilli ro «nodu w Jafpu^æ concurreriint: ^^f ^^^ lacertos:barbamœ ante oia amp;nbsp;alia:quæ natura rpna præpuanfœmiflilibus iaculan fûur tj j- - a- - j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;

At^ ad folam côpofitæ uolûtatéd manbus dedit:paru exiftimat dccora:quxq? fortia h licerct n liftera in fseonuerfa uolunrarc le foréttut dura molliût:ita nos habitû oratiôis ipfû uinjemîSC gendû eflc coftar» Pa^i enftimSt flfgu, yibridle roburicq; dicendi tencra quadam elocuttois decora i uocali afenpta exiftimant nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;», »-» -i) « uv i^«,^««w nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_

legarurtNam cxiflimare fi^ifiçat ; ^^^c openmustSi du leuia fint ac mtidatquantum ualeat mz wdjcamquodmax^neTenwi con hilintcrefic aibitramur^Sed mihi naturaipweri nemonon ««lt;ft Sedmihi natura iruerinez uir fpadóe formofior erinNcc tam auerfa unq uidebitur ab Pro illo infinito intueri dariuus in i np^tc 1^® ^uidetiamt débilitas inter optimaluenta fit * Ncc tuenti ut reponatur amp;nbsp;fenfus amp;nbsp;raz f id ferro fpeciofum fieri putabotquod u nafccretur monftru no loquedi expofeit* bbidincmlt; erat.Libidincm iuuetipfumeffocminati fexus mendacium. daciura*Effoeminari quidem rede nung tarnen hoc conUnget mails moribus regnum: ut fiqua rn aliis legif exemplanbus * Sed p prædofa fecittfecent amp;nbsp;bona* Q uaproptcr cloquentiam li É’?-cet hanc (ut fentio enim dicamus) libidmofam « rclupinam uoluptatc auditoria probenttnuUâ effe exiriimabo: qua: ne minimum quidem in le indicium malculini amp;nbsp;icorruptit ne « - wu dicâ grauisamp;fandh uiri ôftédet«Atuero ftatua«:artificcs pi w aliquê.Nomina ode font /pria dtorefqt clanriimi:cu corçora g Ipeciofifrima fingedo pigen fortafTefpadonum»sed de his niz doue emngere cupcrêt:nûq tamé in hûcinciderUt errorcm: lui alibi me legilTe memmi præ/ ^ Bachiam aut Megabuxum aliqucm in exemplum operis


miafirmifntms argiiménsira dez bere dimittitutponea nôaudiât le uiora. Vr Homerica difpôncî me ) dio fint îfirmaj^nor ap^Hôjriez ^tes 1 medio collocet* Aut a mini' miscre(car»An locô aut legédû ce fa eile ex ipo pcipif fcnfu: ut und fit e quaefhonis membris* Ego hoc de môftrafre cÔtétus»hæc Iegédû eé li ?uer. Nâfercapparer qd in imuriâ ic qdc refte Icgi uiden fed redius forfirâin îuidia lcgeref* Quodeo diligénus faciddû fuit: qa^dama noncs ad pugnâ foréfem uelut præ pilatis cxerccri folebamus»Quibus relariuum librariorum negligctia practermiflumtomntno cd reponé dum:ut legatur,Quia declamarioz ncs quibus ad pugnam forenfem uelut pracpilatis exerceri folebâus» Prscpilara uero iacula dicuntur ob tufioratquibus in pugharum firnu lâcrismilites urilolér* Liuius libro »xxxvi* Tertio die rudes inter ic in


cet aduerfanua côiüôtio refte afcriz


beref» Qàæ ocminimû quidem in fe indicium mafculini*lndicium


elle legendum:aperte fcnfu monz


ipiu uimemtoc dam elocuttois


-ocr page 191-

Quintus

aflùmcrcnt fibitfedDôryphoron ilIum uel milittæ ucl paîa:flræ;lt; tergspud iuflinu deco Me/ aphi qwo aliorum quoch iuuenum Bdlicorum Si athlætarum corpora deco S^^X^o geu Dario in ™agos yt

rare exilhmauennt.Nos qui oratore 1tudemus eningere non arz mû udmilitiæ uel pakftræ» ma fed tympana cloquetix demusi'llle igit' ’que iftituimus:ado/( utaptu afenbaf queadmodu lefcesgmaximepot coponat fc adimitarioœ ucriutis: initururtp' iÄJ2^^^ trequeter torefium certaminum pugnamnam in Ichola uidloria , ucro hafta feres intcrptaf: de fpedtetîôC ferire uitalia ac tueri fciat«amp; præceptor id maxime cxi? quo Plymus libro.xxxinigt; Po gat:K,t,ucnt5 prxc.puc probcr,N ani maJprioriluocnrdaudr^™ ducunturnta laudari in bonis gaudcnt«Nunc illuamau eltrquodJquog ? iuuenû bellicogi » Tact ncceiïaria pîerumep filentio tranfèunt.Nec in dicendo uidcturiz fn excplanb3;q qdé ego uide ter bona utilitasamp;d hæcacin Jio nobùtraaata runt opetc:ai in ^SsShalifFS hoc læpe repctenaa.Nunc ôCad ordinem icœptum reuertamur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;. - _ Derefutatione.

r nbsp;nbsp;nbsp;Efutatio dupliciter accipi pót.Nam amp;nbsp;pars defenforis tota

ahqd neceffanü dccc uf» For/ firan aütquoablanuus rede

afcriberef hoc mo » Quo alio rû qaog )iuuenû bellico^ 0C athlcraß^corpa decorare exi/ ftimaucrût» Er ferire uitalia aut tueri fciat * Ö ipeeptor id maxime erigatgt;Cu utrûç p/ ftare dbeat oratonutK uita/ lia ferne hoc eft aduerfarioßi arguméra defteuere ac réfuta rctS luâcônruere atçp côfir/ mare fciat: loco illius difiun/ dionis aut hæc copula ac ur rcponéda»amp;: r Ifa in x côucrfa exigat é legcdû» illc igif K queiftituimus adolefces» Et copula ut fupuacua expugaf»

Sed hæc amp;nbsp;i alio nobis tra flata fût opc»Hoc Fabii opus iquo de caufis corrupræ elo/ quctiac diirerit:ut ateét dixi/ musmo extarï Refutatio du plfaccipi pôrkHæc quo^q3 refutatione differit Fabius : fi médætollanû facillima pee/ ptu eé uidc^Pnmüat retuta tioné duplf accipi poflc ofte/ dir»deindeiifdé ex locis argu/ méra fumii refutatóerex qba ÎcÔfirmatiôe.Poflea difficili/

us eé dfederc g accufarc mul/ tis colligit argumétif:ac dmu

eftpofita in refutatióctóiqux didta fût ex diuer(b debent utrinep diflóluiïamp; hec eftpropric cuiin caufis quartus aifignatur locus.Sed utriufq; fimilis conditio cß.Neej uero cxaliis locis raz do argumentorum in hac parte peti pot:q in confirmationc«Nec locorurn aut fententiarum aut uèrborura Ó Cfigurarum alia condi tio cft»Afïèólus plcruque hæc pars mitiorcs habet * Non fine eau là tarnendiffieiliusfcmper eftcreditum^^uod Cicero fæpe tefta tut)delenderc q accufare»primumq eft res ilia fimplicior» Propo nitur cnim uno modo.uarie diffoluit'’:cum acculatori laris fit pie rumq? ue^ ce id quodobiecerit.Patronus neget,defendat,trânez rat«exculet»deprccctur,molliat,minuat»auertat,delpiciat, deride at’Qware indiredta fere atque^t fic dixcri)clamofa e adtio ♦ Hie mille Actus 66 artes d€fidcrâtur»Tum acculàtor præmeditate pie raque domo affert.Patronus etiam inopinatis frcquéter occurrit» Accufator dat teftem.Patróus ex iplb refellit. Accufator criminu inuidia:06 fi falfa fittmateriam dicendi trahit de parricidio.facrile gio.maieftatcîquæ patrono tantum neganda funt ♦ Ideoc^ accula tionibus etiam mediocres in diccndo fuftccerunt.Bonus defcnlbr nemo nifi qui eloquêtilfimus fuit.Nam ut quod fentio femel fini amitanto eftaceufare q defenderetqto facere:q fanarc uulnera fa cilius.PIurimum autem refert:06 quid protulerit aduerfarius : 66 quo modo.PrimoJgitunQtusnduni_c idcuircfponfuri rumus:qï óiiu fitcius iS^iitana^Juf^extra accerfituJSïÖdft^priïh feS^XîÆn^fiîS aut negadumtaut dc^ndedutaut trâfterêdû.Extra hæc î iudieüs pj^^ g^ ^loc c ^jpriæ cui i cao fere nihilcft*Deprecatio qdcm:quæ eft line illa Ipecie defenfióis h fis qrtusalTignaf locus,Hæc ttlhî ««a*»o«IS««ç^e«(a«»iudi^ÿÂe^^^^

nunciandi tenent»qq illc quoqi apud Cam Cælare 66 triuuiros^ q„tri^ dcâ ex diuerfo diffol diuerfaw ptiû hoibus adhôesætiâ fi precibus utûc î adhibet tamé uûûqrtü fibi fere î ofone ué/ t«««W«mffil»^)t«iffin^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;m dMdtSat^dS. 'î?“

federetg faccre g fanare uulnera facilius*Quâto faccre legcdû eé facile é ex ipo côtextu uidere» Depeatio qdc 4 qc fine illa fpc dcféfiôis:rara admodû»Pro illa legédûeculla date pater» Nifi hoc fortiffîmedefedétis é dre NÔ'gùcula rede i gbufdÏaliis exéplaribus eft afcripta:ut legaf»Nifi hoc nô fortiffimc defendentis eft dicerc*

-ocr page 192-

Qiiod fïquâdo apud prfndpem aliumuecuiutrumuelit liceat dice mus:dicendu erifuDuo ultima uer ba ur quae fint a candoreclegatiacp Fabii alicnaamp;abaliquo imperito/ rum iudicio^ carétium afcripra ac fenfum dertig contcxtum^ cofun dentia:mihi uidentur uel refragan ribus exemplaribus tranfuerfo cala mo alIincnaa»N5 enim quid nobis dicendum fit cum apud prindpem agimus praedpit Fabiusrfed id pro bat quod fupenus ^pofuit: deprez cationem fine ulla defenfiSis fpccic rararn admodumefiéddeo^ fubii dt primum omnium non erit res nobis cû aduerfario fed cû indice»

Vtiç defendenda fît qliacunç funtautacaufa cedédum»Sint uer ibum modi fubiundliui ac funt idiz catiui utruncp in altcrius locu trap !îi^ ferendum uidcrur;amp; a pratpofitio expungendarut lcgatur»utiç defen déda funt qualicu^ fint :aut caufa cedendû» Chirographû»Dc fimiz litudine litterair aiflêrendû»Emé/ date in quibufdam cxéplaribus dif feremus lcgianimaduerti» Vkiz ma eftadionis controuerfia cû dez fendendi negandiuenô eft locusJ» relatio»Trannatiomihi legendum nidef»Ad tranflationem cnim tûc côfugimusxum ne^ negate faâû necpaefédere poflumus:ut aliquo iuris remedieecrimine quod neep quot;nbsp;negarineep dcfendi pónelabamur» Atq ? qusedam funt»At illam par ticula expunda legcdü eld» Siqdé eftid dequo iudex prônûciaturus cfliNota hypodiafioles diftinguen da funt fi quidem ne unum uerbû ede credatur cum duo eflemamV felle ex ipo fenfu percipiatur» At fi extra caufam fitaddudum Ó ira/ men coniunólum:malim quidem dicercjnihil ad quaeftionem » uarie quidem legitur nie locus»unde faci Ieapparet cHe deprauatus»Alii nan que loco illius tamé legunt tantu» Mihi tarnen potius placct:ut intel/ ligamus extra caufam quidem efié addudum fed tamé cum caufa eé coniunftum» Vtparirer impel li fintkPofijnt mihilegendum uide/ turiquis fitquoquc eleganter Icgi poflènon inficier » Sum enim uer/

Liber

Tubcfo:niß ut quod hic pot nos poflemusf Q_uodßquanz doapud principe aliuue:cui utrû uelitliccat dicemus: dice« dû enr.Dignû quidc morte eu pro quo Ïoquemur:clæmêtia tamé ièruandû eé uel talé.primum omnium non erit res no biscum aducrfario:fed cû indicé» deide forma deliheratiuæ magis materiæ qiudicialis utemur»Suadebimus eni ut lauz de humanitatis potins g uoluptaté ultiôis cocupilcat,Apud1 indices quidé fccûdum leges didluros fèntcntiam de côfefTis præcipere ndtculum é.Ergo quæ neq j negari ncq; tranffer ri poflunt:utûp defendenda funtfquaîiacûcp fint : aut a câ cc dendû«Negandi duplicé oftedimus fbrmâ:aut no eé fadlut aut non hoc efre:quod fadln fit.Q^ux ncq; defedi necp trâCr ferri poflut:uti^negâda»nec folum fifïnitio pôteé pro noz bistfed etiam finuda inficiario fupereft»Teftes erunt» Multa in eos diccre Iicet»Chirographu»de fimilitudine Iitteraru dif fèrendû»Vtiq^ nihil erit peius qcôfèflîo.Vltima eft adhionis controucrfia:cum defendendinegandiue non eft locus.urez latio«Atque quædâ funt quæ nee negari nee defcndi nee traf ferri poftut»Adulterii rea efttqnæ cû anno uidua fuiflet:eni/ xaeftJis non crit«Qju^cjUud ftultiffime præcipitur: quod defcndi non poflît:filentio diflimufandum:fi quidem efti3 de quo index pronunciaturus eft»Atfi extra caufam fit adz dudiumtSC tarnen coniundfum: malim quidem diccre nihil ad quæftionemmec effe in his moradum:0C minus efle q ad uermrius dicit.tamen uelut huic fimnlatioiobliuionisignoz

fcam.Debetenim bonus aduocatus ^ rei falute breué negli gentiæ reprehenfîonem non pertimefcerci Videndum etu an fimul nobis plura aggrediéda«anamolienda fmguk^PIu ra fimulinuadimustfiaut tam infirma funttut pariter impel li fittauttam molefta utpcdem conferre cum fingulis nô ex pcdiat.Tum cnim toto corpore enitendum:06 ut fic dixez rimÎdeteda fronte pugnandum eft. Interim fi refoluere ex parte diuerfa dida difficilius erittnoftra argumenta cum aduerfariorum argumentis conferemustfi modo hoc î ut ua létiora uideanturteffici potcrit.Q^ux uero turba ualebunt: diducenda cruttut quod paulo ante dixi»Eras hxres 66 pauz pcr.56 magna pecunia appcllabaris a creditorihus»ó6 oftenz deras:06 mutaturum tabulas teftamenti fciebas.Vrgcnt uni uerfà.At fi fingula quæque diflôlueris: ia ilia fiamma ; quae magna congerie conualueratîdidudis quibus alebatur: con cidet,Vtfi uel maxima flumina in riuos diducantur: qualiz bet tranfitum prxbent.Itaqi propofitio quoq; lecundu hac utilitaté accórnodabiturtut ca nüc fingula oftédamus, nunc

bum com îfinito moregraccorum frequenter iungiturin ca fignifica/ tione qua pöflum» Sed a Fabiiftilo fere hæc figura eft aliéna» Vtfi fingula quæque diflôlueris»At manifcfte non ut legendum eflc parct» Ira/ que propofitio quoep fecundam hanc unlitatem accÓmodabitur»Secundumlegendum eflc nemo non udet


-ocr page 193-

Q^mntus complcdlamnr uniûcrG.Nam interim qâ pluribus colfegit aduerfanus fan’s eft ferne!proponere:ut fi multas caufas faci cnditquod arguit:reo dieet accufator fuiflc:nos non enumez ratis fingulis femel hoc intuendum negemus.quia non quif quis caufam faciédi fccleris habuit amp;nbsp;fccerit « Sæpius autem aceufatori congerere argumenta.reo diftolucrc expedier • Id autem quoderit abaduerfario dilt;ftu:quomodo refutari dez beat intuendum cft» Nam fi erit palam fallum : negare fatis cft:ut pro Clucnrio Cicero eum quem dixerataccuiator epo to poculo concidiflemegat eodem die mortuum. Palam etia cótraria amp;nbsp;fuperuacua amp;nbsp;ftulta reprehcdere nullius arris eft. Ideoq? nee rationes corum nee exempla tradere necedè c « ld quoqjfobfcurum uocant)quod fecreto amp;nbsp;fine tcfteaut argu mento dicitur fadturntfatis natura fua infirmum eft.fuffiz

- 15« nee rS« eo^z exêpla tradere neceneé»nccpticiila a libranisömif fa cft rcponêda:ut Icgaf nee exépla* Itc fj ad cam no pnneuSic qdé re/ delegï unSed loco illius pnculae0 forfitâ qd redius IcgcrcüPerfpicu/ US eerte magisfortelèfuskQuodgt;n» ad cam no prince fatis fuanatura î/ firmûeft» Teftes in Corneliu ae/ , cufator Icdictribuno codicis polli'lt;;gt;» cefiCornelius hic maicftatis fuitac _


uacuum:autnoftræ porius caulæ uideatur eiïc coniuólum. Obiieitur Oppio q gt;de militum cibariis dctraxcrit afperum crimentfed id contrarium oftendit Cicero:quia iidem accu/ fatores obiecerunt Oppio:qjis uoIuerit largicndo corumpe re cxercitum.Teftes in Comelium accuiator ledti a tribuno

fateatur.Petit accularionem in Verre Q^uïtus Cxcilius: q? fueratquxftorcius.ipfum Ciccro4it pro fc uidcretur eftrcit. Cxtcra quæ proponunturcómunis locos habent. Autenim coniedura excutiuntur:an uera finr.aut finirióe:an propria* aut qualitate:an inhoncfta.iniqua.iproba.ihumana. crudcz liaróó cxtcra:qux ei genen' accidut.eaq; non modo in ^pofi/ tionibus aut rationibusîfed in toto genere adionis ituenda: an fit crudelis ut Labieni iRabirium lege perduellionis. Inz humana:ut Tuberonis Ligariumexulem accufantis: atq; id agentisme ei Cxfar ignofcat«Supcrba:utin Oppium epifto la cottx rcum facftum«Proinde præcipites.infidiofæ . ipotcz tes deprehenduntur.Ex qbus tameforriflime iuaferis quod eft aut oibus periculofumiut dieet Cicero pro R^ulho.Q uis ergo ftatuit unq:auccuiconccdi fine fummoomnium penz culo pót:uteum iure potuerit occidere:a quo metuiftèie dû cat:neipfc pofterius occidereturi'autipfis iudicibus : ut pro Oppio monetpluribus:neilludadionis genus i equcftrem ordinem admittant.Nonnunq tarnen quxdam bene conté/ nuntur:uel tanq leuiatuel tanq ad caufam nihil perrinentia*

cufarus:quodcum tribunus plebis eftetapep roftris codicéleginctmó ut moris cratferibæ legendü tradis diftettDixerûtaût î eu ut iqt Pædia nusnfefti teftimoia pricipes ciuita tis;quiplurimu in fenatu porerät* Qjjgt;HortéfiuskQn»Catulus .Qu» -j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;MetcIlus Pius»N ^ucullus»LJcpi/ dtenim quod aduerfarius non probat.Item nadcaufam nóJdus.Dixcrüt aüt hoc nidifie cû Cor . perrinet.Eft tarnen interim oratoris efficeremt quid aut coni nelius codicem prorofti^ipfereci* trarium efle:aut a caula diuerfum:autmcrcdibileraut fuperz^ mofedff°exiffimarcfIpfom a cero ut pro fc uideref efficir»Vt fit practcriti teporisiuocali ie couerfa cffecit legcdu effc uidcriCicero aut prima î ucrréadiôc hoc facit*Qua propter inquit fi tibi iudiciû poftu lasdari quod tecû unafeccritconce do:fi id lege permittif * Sin aut de; aceufatione dicimusxócedas opor) tct iis:quinullo fuo peccato îpediû | rur:quo minus alteriuspeccata de/ móftrare poflïnt»Ac uide quatunt' interfutu^fit iter meaatm tuiaez ! cufationé»Ego»ngt;quæ tu une ucrre cÔmififti:ucrricrimini daturus fût quod te non phibueritxum fum/ mam ipfc haberet poteftatc»Tu co/ tra ne quæ illc quidé fccitrobiicics: nequa ex parte coniddus cd co re/ penare»An finitioncan propria» Aut finitoelcgcdd efiê pater* An fit crudelis ut iabicnis in Rabirid*s litrera cxpucta labieni legaf*T*naqi Labieniaccufario crudelis a»MkTuI lio dcmofiraf p»cgt;Rabirio perdu / cllionis reo* Inhumana utTubc/ LitifiO ronis*hoc Cicero apte oftendit pro QnXigario cd ïquit»Si»n»in.exilio eftdïcuti ctqdamplius poftulatisf an ne ignofcatur ; hoc ucro multo acerbius multoquc durius»Qijod nos domipctimus precibus öc la/. chrymispftrati ad ^des nó ra no/ ftræ caufæ fidétcs qhuiushumani tarind nc ïpetremusoppugnabis6C

ïnrm fletd irrdpesfdt nos iacétes ad pedes fupplicd uocc,phibcbis;Si cd hocdomifaccremus:qdamp; fccimus amp;nbsp;utfpero nó fruftra fecimus:tu répété irruiffes Si clamare cœpifics,C»Cæfar caue credas»cauc ignofcas*ca/ ue nc Ratgz p fris falutcobfecrätid mifercarc»nône ocm hdanitaté exuiffesVtdieet Cicero p Rullio»Didt ac Tulio rcamp; iaids legifexéplaribgt;Hzc at Ciceronis ofonó extatdicut nee ^ oppio qdé* Vtcd iure potuc

-ocr page 194-

Liber


ritoender^Qü^nis öfoundehre Multis hoc lacis facitCiccro.ScJ haïe fitnul^o itcrim hue/ ^^^ÄS^Sk^rf9pr^dit: utqaæ _fend2td!ia^^

uerfa eu cé Icgédiu Qu’d fitiquo wltidiedo calcemu^ C^uoniam uero maxima pars eorum Çlt;3^airurai?diffîmile»hic eftdiftï fimiiiBusconftat:rimandu erit diligcntiflime:quid fiti qua A Si^nîSm? frtKS^fJw^-^Ïi* S ^ Hi quad adumitur diflimilcan iure facile deprchcnditur»Eft fcquéns fcfus fitmiriü:hocmaïdï Scuim ienptum de rebus uti^ diuerlisitantocp magisipla rcZ iure facile dcphcdif» Exépla re^ rum differétia pot elfe manifcila.lHæuero fimilitudies.quae un ducunturex mutis animalibusaut manimistfacileeft elude dubia maxïeqdédiflimihWcpra/ re»bxempia rerum uaric tractada lunt ft nocebunquæ ii uez uaniséhiclócusrutmihiqdéuidcf ra erut fabulofa dicere licebittfin dubia maxime quidem ^f p^^j uerbo^trâfpofitôc folû»Nâ utra^ v'^'’•lt; ■- - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. y,. . - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

-= — haec uera amp;nbsp;dubia altenus looi oc/


fût defcripra nó extet:ex féfu tamé


cuparüt » Hoc aut ordinc emfdate legcdQyac fi dubia crunt fabulofa dicere licebit»Sin uera maximeqdé diffimüia.ncc ignoroquofdaalio^ exéplariu corrcdtorcs uera i uetera comurafTc.Quod an fenfui eSgru/ at uidcrit ipuMihi certe fic Icgédu ut dixi:uidef»nifi forte ïdubitatap illo noiatiuo dubia Icgaf.tüc.ncae/ tera rede legeref» Sigt;n »uetera cent: porius fabulofa ,pptcr uetuftaté : q difïïmilia dicerenf» Vera aut fi fint nóalf q fi diffimilia dicanfpoflunt refutan» Autét ioci alicuius exe/ cutóc adiuucsiPro exccutócqda ie/ gutexcuflione^dan reddegafui/ derit ipi.Mihiqdé execuroe redde y giuniociuero corrupte,Nclt;j.n.fé/ ^ftfuicÓgruit:Lociaütforraflis eme/ date legcrefdd qd exéplo qdfubiP dfiaprc demograf » Locü,n,a Scr/ uio Sulpino tradatü ita exeqfCice in ’‘® -P Murarna ambitus rco utipm -,- eludat» Prætcrea de cÔtradidôiba îterî totû crime exponif» Inuitus q dé facio : ut aliqd uerbo^ autadir da cótextuiautdetraha.Scd cu libe


fimilia»Nec^enimfieripót ut paria fintomnia: ut fi Nafica poftoccifum Gracchum defendatur excmplo Halætaquo Melius eft interfedus^Melium regni aftedlatorem fuiftè » A. Graccho leges modo latas ede populäres . Halam magiftru equitum fuidè.Naficam priuatum ede dicatur » Sidefeccrit omnia:tum uidendum ciit:an optinerc poditinc illud quidc reede fadum.Q uod de cxemplis idé etiam de iudicatisobz icruandum»Q_uodaütpofui referre ; quo quicq ; aceufator mo dixeiit:huc ptinet;ut fieft minus efticaciter locutus: ipßi cius uerba ponant .fi acid SC uehemétiufus fucrit oratóc;ea/ dé ré noftris uerbis mitioribus pferamusiut Cicero de Cor/ nelio.CodicéattiginóC ptinus cu quadâ defenGóetut fi ^ lu/ xuriofo dicédum fir.Obiccda é paulo libcralior uita.fic amp;nbsp;p fordido parcu.SCp malcdico liberu dicere Iiccbii.Vdq; nüq cómittédum é;utaduerfarioç: dicta eu fua cófirmarióe refez ramus:autetia iocialicuius executióc adiuuestnifi cu eludéz


ru cuiqifuu rclïquafiudiciu:n5ab re fucrit;qd de hoc quo^ loco Ictu explicarc.Quid»n»fibiuelit illa ppó de mihi nóliquOriofa certe c ac fc fü ita pturbar.ut nifi cradaf uerus ac iregcr héri non poftitiq pfcrticu exêplisrquæ ïferunfcóueniar»Ne^ ificior ïppóné loco illius dccomo/ deafcribi polTc.Na i cótradidóiba


da«Apud exercitu mihi fuerismquit.tot annis foru nó artige ris.abfucris ta diu:ÓC cu tam longo interuallo ueneris ; eu iis q in foro habitarût;de dignitate cótédas. Præterea ^ contra diélionibus interi totû crimé exponit' ' : ut Cicero p Scauro cótra Bofcaré facit:uclutorationcm diucrfx partis imitatus aut pluribus piopofitióibusiücb 'siut pro Vareno cum iter pcr agros SC loca fola faceret cum PopuIcnoi familiâ ancha rianam incidiffe dixerût.deinde populenum occifumefte • il lico Varenu uinélum obferualle:dü hic oftenderet quid de co fieri ueilet.Q uod é uticpifi eriticrcdibilis rei ordo;amp; ipßi cxpofitione fidé perditurus«Intcnm per partes difToIuitur: quod contcxtu nocet:ÓCplcruq; id eft tutius « Q uædâ cótra diétioncs natura fût fmgulæJd cxemplis nóeget » Cómunia bencapprehedunt' ’nó tantü:quia utriufcp fjnt partisïlèd qa plus ^fût relpôdenti.Ncqi enim pigebittquia fæpc monui: referrc.cómune;qui prior dicit cotrariurquo aduerfarius be ne uti pot.At eni nó ucrißmilc eft tantu fcelus.M.Cottam cc cómcntüi'Q_uidfhoc ucrifimileé tatu fcclus Oppium efie


gt;*•4V-f^bw^ îterî row crimen exponifnd qd^/ V . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;batexépla qua? fubiiciunf de Cicer

ronis ofoniborquæ nó exrät de fen pta.Inrcrî pptcs dinbluif’» ■ Quod éutiq i fi é icrcdibilis rei ordo amp;nbsp;ipa cxpóne fidépditurus»Nifiauf utile aut faciedwaur qd talc afcribaf:fen fus iregriras nó habetur.Quare fic puto IcgédukQuod éunç faciedu»

Coc qptiordicit cótraiiü quo aduerfarius bene uti pótiFadtuerbu libraries icuria hoe omifTum in aids


-ocr page 195-

Q^uîntus


'conatumf'Aftifidsaut e inucnire i adlioneacîucrfariï î quaeî exemphribus rede ert aTcriptum ter femcripfa pugné ram pugnatc uidcant^qu^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dSZSSqSS

'Cx rebus ipfis manifeita lunt:utica Cæliana» Clodia auru le rius bene un poreft» Quodaccidit Cælio cómodafïc dicinquod fignu magnæ fhmiharitatis eft/ præcipue cupidiras fenrenria^kCu 'uenenû fibi patû:quod fûmiodiïargumétu c.Tubero Liga P’«slegcndumcft» Ouod Clué ^nuaceufattq? isi Africa fuerit:amp; quent'’tq? abeoiplèi Mri/ 'Ca.non fît admiHus.Aliquado nero præbet eins rd occafioné minus eöfiderata ex aduerlb dicétis oratio:quod acciditpræ -cipue cupidis f-ntetia^tutdudli occafióc dicédinó refpidz antfqd dixcrit:du locu pradcntétnó tota cam i'tuenf ’ « ^uid ta uideri pot cótra Cluetiu qcélbrianotaf Q_uid ta cótra eu dé qfibu ab Egnatio corruptiiudicii:q » Clucntius Oppiani cum circunuenifïèttcrimine exhxrcdatum ^ At hæc Cicero


pidis legcndum eftb Qui nus Opianicu circü uemffet » Quo lirtera»d»erafa legarur ira fenfu exi^


prarfcriptione exhæredau] t»Etfub fcripnone amp;nbsp;eiieerenr in orarionc


Ciccronis pro Cluenrio:unde hæc funt dcfcripra:emendare legitur» 11la magis uitiofe dieürur quod acute reprehendutur * Quam loco quod relatiui fenfus cxpoiciU C5 naune pro pluribus s pro proprio» uulgare» Corrupte fie Ô d legitur 6C diftinguitur»Hocautem modo ca ftigate:urpro præpofitio expunga/ Eona tur utlegaturCommunepfuribi«

Pæ proprio » bicautem cft deftin/ guendum» Scruis conftitutunt Pro feruis legendum efleSerius eer rum cft. Manifeftis non repu-*


pugnarc luicéoftédit.Sed tu ach conGderes celèo diligenter/ utru cenlbriu iudiciû graue uelis céran Egnatü.fî Egnatii : le lie cft:quodccfores de cæteris lubftriplèrût.Iplum eni tium:quem tu grauem ce uis:de fenatu ciccerût . Sin aût ccn forum:hunc Egnatiu qucm pater ccriforia fubfcriptione cx hæredauiç ccn{ores in (enatu;cum patrcm reieciflcnt: retinu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■ -t-

lt;rant.ina magis uitiofe dicuntur : Jacute reprehendunmr.

argumentum dubium pro neccftano.controuerfu pro cófef trarium peruertat: cxpungenda»ac fo»commune pluribus pro proprio.uulgarc « fuperuacuum. répugnent amp;nbsp;dicantlegendumeffe ferius conft.mtiî ,côtra fidé;Nâamp;illaaàidûtprum caôtis- ttumuidetunhoc modcManlfe/ UtCrimenaugeannquod probandumcft.de ladlo difputct


^ lt;ftis relinquantuix dum incohata.de homine diccrc;g de câ malint.hominum uitam rebus afTignentau fiquis decemuiz fatum aceufet.non Appium.manifeftis hoh répugnent » diz cant q? aliter accipi poflit.lummam quxftionis non intuean tur.non ad propolita re{pondeant:q gt;nbsp;unumaliquando reciz pi pôtîcum mala caufa adhibitis extrinfecus remediis tuen/ dacft:utcum pcculatus Verres reus fortiter 5C induftrie tui tuscontra Piratas ficiliam dicitur.Eadem aduerfus contradi


Chones nobis oppofitas præcepta fînt.Hoc tarnen amplius: 97 circa cas multi duobus uftiis diuerfis laborant.Nam quiz dam etiam1 foro tanq moleftam rem 00 odiofam prxtereut, Etenim^pleruc^ quæ copofita domo attulerüt:cótéti line adz uerfario dicût.Si fi licet multo magis in fcholisa qbus no foz lu contradiéhóesomittunt :ueru étipfæ materiajtfic plcruqj finguntmt nihil dici ^ altera pte poftit« Alii diligentia laph uerbis etia uel fentetiolisoibus rcfpôdêdû putâttquod eft SC


Pis répugnent » dicantqudd aliter accipi poflir» Non ad præpofita re fpondenr»Propofjr3amp; refpondeär» fine controuerlîa eft legendum»

Et iodudrie tuirus côtra Piratas Siciüam dicif»Tutarus redein alüs exemplaribus legitur» Nam quiz dam etiam foro tanq molefla rem amp;nbsp;odiofam pretcreüt»In præpofi/ tio mihiafenbenda uidet:ut in fox ro legarur» Etenim plerunç qua: compofita domo attulerunt conté n fineaduerfario dicunr»Enim par ticula fcnfum perturbans expunga tu racloco eins iis ablatiuus repona tur ut legarur amp;nbsp;iis plerunque»

Qüödéifinim amp;nbsp;fuperiöra»HiC quidm corrüptc»In alüs nero exé/ plaribus cafligare legitur fuperua/ cuum non auté fupcrlora» Qua/ lis in Rullum» Cicero in Rullum ficfcribit»Concioncm in primis ad uocariiubcr»Summa cumexpefta


none concurritur»cxplicat oratio/ -.,. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nem fane15gam amp;nbsp;uerbis ualde bo

itmituÄ fuperiora.non cni ca reprchendit tied aéhortquem nis»unum erat;quod mihi uiticlu ego leper uidcri mallem fic difcrtum:ut fi dixerittquod rei p\ uidcbatur quod tanta ex frcquen/ fuermingenii credaf bus clTc non caufe.Siquando forte no 'Slw^Sn^d §?c«ct ^Hocilk I;cdat:caufx no igeniiculpa.itacp illx reprehenfioes: aut ob utruminfidiarum caufa fccerit:an fcuritatis:qualis in RuIIu fuitdfantix î dicedo qlis 1' Pifonc. hocgcnetedoqntiedekScfnefde»


-ocr page 196-

QuäUs in Pi(oncmgt;Ciceronfs in Pifoné ucrbafurit hæCiPuniciida tua luculcta uitfa nouimus\ paudtàf ditatéingcniûftaporé debilitate^ linguae minnerat audita uox iforo»nunq periculü faflü confilii»nullü no modo illuftreifed ne notû quidé fadlu aut railitiac aut domi» Qualis in Antoniü»Secûda iAntoniß adtio/ nehacc legunfUamîuideo magiftro tuo : qui te tanta mercede:quantâ iam ^ferâmihil faperc docuit^Quid é minus nÔ dico oratoris fed bois: q obiicereaducrfario:quod ille fi uerbo negarit:10gius ^gredi non point gobiecent quæ fequunf» Vtaduerfus Quitiß Cicero»Quintius ifte tnbunus plebis fuit:qui turbulcds côcionibus Cluentiâ uexaueratUn

I'nfdnxrerum ucrbprumqjamp;ifulfitatis etiâîquaîisin Anto nium accommodantur ut iuftisednsduntq^ utiles ad conciz liandum iis quosinuifos facere uolueris odium» Alia refpon dendi patronis ratio : Ôialiquando tarnen corû nôratio mós led uita ctiam,uultus dcniq^inceflus » habitus redte ineufarf Iblet» Vtaduerfus Q_umtium Cicerpmon hæc folu ledipß ctiam prætextam demiflam ad talos infediatus efl» Preflerat enim turbulentis concionibus Cluentium Q^uintius » Non nunqeleuâdæ inuidiæ graria.quæ afpcrius didla (untjcludu tur:ut a Cicerone Triarius.Namcum Scauri columnas per urbem plauftris uedtas eflê dixit » Ego porro inquit:quia al/ banas habeo columnas:clitellis cas apportaui. Et magis hoc in accufatores conceflûm efltquibus conuitiari aliquädo pa

eu ^ Quétio hæc quoœ Cicero di xir.Atqiidc quâto in odü poßea fu Killis ipfis fuitiper quos ialtioré lo eu afcéderat:neç iniuria» Facite »’m ut nô fold mores eius amp;nbsp;arrogâtiâ: fed ét uultû atqtamidtû at^ ülâ uf CT ad talos demiila purpura recor demim.ôt quæ fequunf» Nô unq eleuâdæ iùidiæ gfa»Nunq legcndu eft:ne fenfus in côrrariû pucrtaf:ac Fabius a fe ipfo düTentire uideatur hocmôgt;Nônunq eleuâdæ iùidiæ gra» Ilia uero aduerfus oés amp;nbsp;rccc pta ddnó Humana coqueftiodn par ticula afcribéda uidet:utiegafnon ihumana»TaIisDn«cÖqueßio huma

na cd» Si callide qd acuiffc breuif/ _____________________________________________________

^mSflSgmSSr^fö trocinii fides cogit lUa uero aduerfus omnes:« recepta amp;nbsp;nó mé ita nuhiIcgédóeé uf utbrcuiaf wihuana côquæftio: fi callide qd acuiflc « brcuiaflc « obfeurafle f^ „^*4^!ƒppius aduerfus Cluen Jiftulifïc.dicunt «Dcfènfióis cuoq? permutatio reprehendié' Ate»toSk?i5Samp;3^^ fæpe:ficut Appiusaduerfus Climetium: Aefehines aduerfus Nunc quoniam ad oîa :quæ abs te Ctefiphontem : Cum ille Ciceronem lege ufurum modo. 41?®Oppiankidâna }-^æ miniinc de lege didlutum Demofthenem queritur * De/ tioe rdpodncofitcare necelle eu te nbsp;nbsp;,

opimonémultß fefclliGe:qdexifti^ elamatorcs uero in primis lunt admoncndiî neu cotradidliZ marismccam»A»CIuctii non fado ones cas ponant:quibus faciUime relponderi poffitmeu ftbi

?^5 deféfu^» Nâ hoe fæpc ffuhum aduerlarium fingant^Facimus auté o? maxime ubc aixiltntibuic renucian me hre iaio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r • t r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i cam hâc præfidio legis deféderedta ’‘^s lodpopuiarclcp Icntentiæ nalcuntur : matenam dicendl néé/Abamicisuidelicetiprudércs nobis quo uolumus ducentibustut non fit ille inutilis uerfus Ircfpódit.male cnim prior ille rogarat. Pallet hæc filia ad aducrfanos deferat^Quifna i ^^os in toro conluetudo:ubi aduerlanolioniph nobis relpoz hoc nbi rcnunciauit, quot;'qs ta iprobus debimus»Aiunt Adlium interrogatumtcur caufas non agez spud cum in tragœdiis tanta uis cflêt : optime hanc opinor in cuip3 dti^cci nitrii^ tiDi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;nbsp;j’J*/t* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»H'* A h * iuud lex ipa renßeiauittSed nu nbi rcddidiile rationemtq? illic ca dicerenturtquæipic uellet « in Ira defédilTe uideor:ut rota ica me foto eent diduri aduerfariitquæ minime uellet» Ridiculum

«fte«8»lt;n «lt;»d‘tógt;«;^u«^pnT^^

pmurano deféuóis fæpc rephedaf* gitare quid reiponderitq quicquid ex diuei io dici podit » Et Scd aptius adhucex iis quæAcfchi i bonus præceptor non minusdifcipulum laudare debetïfiqd Si? nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nÏrpnlaSfAinnfS/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diucrfat q fi quid pro fua parte acriter excogitarit.Rur/ 5icgt;n»inqt ut Leonard! Arctini pO' '\r f-T'^riv^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r P kt-tius:q ca ofone nupinterptatus cft Jms aliquid in Icholis permittendum Iemper»ï foro raro.Na uerbis utar:qgræas;quæ qa a libra foco a petitore primo cótradidióe uti qui poflumus : ubi ue SdKü^topbÄmota res agjturtCumaduerfirius adhucnihildix^

fthenéuubete ipm eudé órdinéÏcx tarnen plenq; in hoc uinum uel confuetudine declamatoria: cufando feruare quem ego in accu

fandogt;Non cnim uitam DemoRhenis prius difeuflîmeç publica eius cnmina:quâquâubcrem ad dicédum habercm materiam;enodaui,Scd primolcgcs oftcndi uetates eu coronamqbus reddedis rationibus publice adminißrato^i obnoxlus céuDeidcCtelîphôtê decreuifl’e coronäDemoßheni de hoc ipo obnoxio rcdargui

-ocr page 197-

Q^uintus


nee afcripfiffe cum rationem reddiden*f»Scduos ac leges omnino parnfpendiße.Futurus etnm caufllationn aduerfusida dicédas refuraui:quagz utmemineritis oro»Secüdo uobis narraui leges depraeconns facicdis;g/ bus apte cauef:nc is q a populo coronafzxtra cocionc pnücief»Ctefiphon aütnö lege fold tranfgrcflus:fcd tépus dilocu præconn faciédi:n5 in c0cione:fed inThcatro:ne^ dû côcio habercûfed dû tragoediæ agerend ^nûciari coronâdû decrcuitgt;Poft hæc pauca de priuatis criminibusgt;multadc plubicis locutus fum»Eodé igi tut ordîc refpodere Demofthené iubeatis»Ad legé quæ de obnoxiis cQ primû»dc pracconiis fecûdû tcrtiû Si maximum quo dono fit dignus«


ucleriam cupiditatc dicendiîdanttÿ de fe refpondentibus ue nuftifïimos lufustcum modo fe uero nihil dixiflèînec ta ftul te didturos:mó bene admonitos ab aduerfarioÄ agerc graz tias:c^ adiuti fintiocantur.Frequenriflime uero id quod firz miflimumeftmuq his refpofurum aduerfanum fuiflè : quas propofita non eflênt:nifi fciretulla uera eflè:00 ad fatendum confeienha eßet impuKusme pro Cluétio Cicero • Nam hoc perfæpe dixi tibi:fic renunciari:me habere in animo caufam


Qjjod fi a uobis petat:ut alio dice/ dl ordineuti fibipmittatis:ac in fP■ neofonis fux refponfu^ife legibus


^mittat:nc côcedatis:ncŒ ignore/ tis hâc eéartéquâdâ ad iudiaûeuer j tédû»Nô»n«qa tûc refpondere uelit: ƒ fed qa nÔ habet qd rcfpôdcat aliagi .


re^c iniediôe uos in obliuionc re^ accriminis abducere conaf:amp; quæ fequûtur» Nâhocpfæpc dixi tibi fie rcnûciarhDixifti legédû ce nôfo


tes uidelicet pdimurtSd é ndeio quis de iis:quos amicos ede arbitramur nobis:qui noftra confilia ad aduerGrium defcz rauQ^uifnam tibi hoc renuciauitfquis tarn improbus fuitf cuiautem ego narrauifncmo:utopinornn culpa eft.nimirû tibi iftudlex ipG renunciauiuAt quidam contradidtionc nô contenti totos etiam locos expIicât«Scirc fe hoc diduros ad/ uerfarios:ôi ita per(ccuturos:quod fadtumuenuße tempon bus noftris elufit Vibius Crifpus uir îgcnii iucundi amp;nbsp;elegâ tis,Ego uero inquit ifta non dico.Q_uid enim attinct ilia bis dici.Nonnunq tarnen aliquid fimile contradidtioni poni po teflifiquid ab aduerGrio tcftationibus comprehenfum . îad uocationibus iadlatum.Refpondcbimus enim rei ab illis di éhæ.nô a nobis excogitatæ«aut fi id genus critcaufæ: ut pro/ ponere poßimus certatextra qua: nihil dici poflit:ut cum res furtiua in domo deprehenfa fit:dicat neeeßarie eft reus î aut fe ignorante illatam:autdepofitam apud Gtautdonatam fiz


lu ex féfu:fed ex oronequoç due/ tiana facile pcipi pot» Q^od fadtû uenufte tpibus nfis elufit Vibius Crifpusuirîgeniiiucûdiamp;clegâtis» !\Jf 'M/rn Huius Crifpi didü uenuRû rcfert Suetonius i uitaDomitiani his uer


fecrctü fibi hora^i fumere folebat:1 . neequieqaliud qmufcas captarciac ftilo pacuto cófigere:utCuida ïterz rogatuER ne qsitus cu Catfare:n5 abfurdc refponlu fit a uibioCrifpq Ne mufea ode» Dicat neceflaricc reus»Neccflc in aliis exéplaribus rc fle legif» At i fchölis reöe Óiplc/ naribaeôtradidlôibus occurremus Deprauatü hüc fenfuqdé fie emen/ datmtp plcnaribus legit iterpeUa/ tionibus amp;nbsp;copula ite^ adiedta» Ac ifliquidélatina elegante^ didlionc pro inepra inufitataq? repofuerunt ß uerumfenfui minime cóueniente Quo nanep padlo inter dedamâdû îterpellationibus quis utatuncum fere fine aduerfario dicatur:amp; ïterz pcllare fit loqucntcm fermonc ipe/ dire äc ut uulgo loquimurinterni pereikjuod quidemöiturpc Si a bo no uiro hoeeftab oratorc alienum


tcft,At in fcholis redtetSd plenaribus contradidhionibus ocz curremus:ut î utruqi locumideß primum amp;nbsp;Geundû fimul cxerceamur:quod nififècerimus:nüq utemur cótradidtióc. Non ènim erit cuirefpondcamus^Eß amp;nbsp;illud uitium nimiu foliciti:ÓCcirca omnia momenta ludtantis. Sufpedtam enim effegt;udic«ur»C^onam igitur mo lacit iudici caufam:0i irequenter qux ltatim dictaomncdu minimuma fimilirudine uerbi fe/ bitationem (ubßuliflcnttdilata ipfispræparationibus fidem

perdunt-quia patronusKaliiscrcdideritopiis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fôÂ^ÂÂÏS

am igitur orator præ fe feratnemperej ita dicat: tanq de cau_ G optime (èntiat«Q_uod ficutin Cicerone omnia præcipuû cß,Nam ilia fuma cura fecuritatis eß fimilisîtantatç î oratio tie audloritas:ut probatióis locu obtineat dubitarc nobis nô


re in uetuftis cxcmplaribus deferiz


cius utendum effecontradidtionc»


In fcholis uero plcnius amp;nbsp;copioGus contradidionibus ipfis occurren/


dum effe Fabius praccipit ut pari/ ter Kcontradidhoncs cxcogitarcSC eas folucrc afluefcamus»hoc enimi eltin primumac fecundum locum cxerceri» Quod ficut in Cicerone omnia præcipuû eft» Vcrborum or/ oinemhic effe perturbatum facile aurium fenfu düudicafdn ordinem autem ficrediguntur»Qnod ficutoïa m lü


-ocr page 198-

Liber

in Cicerone præcipuum eft

Vtgladiatorum manus quae fccundæuocârur fiunt ^rertiæzfi primaad uocan dumaduerfam iitum pro/' lara enuEuocandum forfv tan eft legendum »Tametfi hæcgladiatorum confuctu do mihiert ignotak Sedil lam enam quam fiipraoP tendi fimplicem ex affeâP bus atq? ex affirmarione fo/ la probarionem recipir re/ furario» Pro affirmatione le gendum cïTealTeuerarione: id quod paulo ante pluris bus oHendi : hic quoqueex iis quae a Fabio fubiiciun/ tur : manifefte coliigirur » InquitenimQnin neftioan ctiam frequenuor ubi quid negatur» Qyan libet cni fint ad dicendum accom/ tnodara »Docendum ut le/ gatur fenfus expofeitkhoc eftprobädum» Et iipro/ prii quibus factum quoquc Laudamus » Quodque d» afcripta legendum eft»

Itaque minor inter duos diuerfarum fedarumuelut duces » Miror emendate in aliis exemplaribus Icgirur»

Manque omncs fere qui legem dicendi»Imperite hie fenfus illius idicis inrerpofi tione Quibus conftet epi/ cheremaifuit reparatus»Cu cnim cxponat Fabius ; quo modo artes a fecuris ocio/ fif^ compofitæ ipfa pugnac necefttrate turbrntur : quis non uideatenam fi in capiz tadiuidédû foret hoc opus: rationema propofitione no efle diftrahendam ƒ Capitis autem inirium ille fefus foz rergt;Igiturcnthymcma » De argumenratione ucro hoc eft argumenti explicatione ;^clocutiönc:qua:a græ/ çs turn epicherema » turn énthymema»turn fillogiP mus appcllatur:hoc in capi te plene traflatur» Expuz gnâfibusgt;nota hypodiaftoz les diftinguatur : nc unum uerbum efte putetur:fed ex repugnantibus intclligaf»

1^fnwriff

fT^^^ihf

audentibusæorro ^ feierittquid pars aduerfiîquid noftra babcat ualentiflimuifacile ludicabinqbus maxime rebus ud occurrendu fittuel inftandmOrdo quidé in pre nulla minus affcrt laboris . Na fi agimustnoftra confirmanda funt primumjum qua: noftris opz ponuntur refuranda.fi relpondemus:priusicipiendum eft a refu/ tatione»Nafcunturaut ex iis qua: cotradidioni oppofuimus : abæ c0tradilt;ftiones:Euntqt interim Iongius:ut gladiatoru manus: quæ lècûdæ uocantunfrûtamp;tertiæîfi prima ad uucandum aduerfarii idu prolata erit.Etquartæ fi gcminata captatio é:ut bis etia caue4 re.bis repetere oportucrit.Q_uæ ratio amp;nbsp;ultra ducit» Sed illa etiam qua fupra oftédifimplicé ex aftèótibustatc^ ex aftum^^ folapz bationé rccipit refutatio:qliscft illa Scaurude q dixi fupra.Q_uin ncfcio an etiä frequetior ubi quid negat.Vidcndu prxdpue utriz Œ ptimbi fit rei fûma.Nâ ferre accidmutin caulis multa dicantur. de paucis iudiceturJn his probandi refutandiq: ratio eft : fed adiu uanda uiribus dicentis amp;nbsp;adornanda»Q_uanlibct enirn fint ad d^ ,cendum quod uolumus accommodata:tamcn erunt infirma : mir 1maiorc quodâ oraton's fpiritu impleut.Q uarcamp;illicomunes lo ’ci de teftibus.de tabulis. de argumentis : anifp fimilibus magnam uim animis ludicum aftcrunt.Et ii proprii:qbusfadu quodqjlau damus:autcótra iuftum ucl üuftum docemus.maius aut minus, afperius aut mitius.Ex his aut alii ad probatione finguloru arguz mentoçi faciut.alu ad plurium.alii aa rotius caufx inelinationem. Ex qbus fut quæ præparent animummdicrs.fût quæ confirment. Sed præparatio quop aut côfirmatio aliquâdo totius caufe c.aliz quado partium.Et proindc:ut cuiq: conueniût fubiicienda.Ideoqj miror iter duos diuerfaK fedta^ uelut duces nô mediocri côtenoe quæfitû.fingulis ne quæftiôibus fubiicédi cent loci : ut Thcodoro placettan prius docendus iudex q mouendus:utprxcipit Apolloz dorus.tâqpierit hxc ratio rocdia:5Cnihilcü ipfius caufx utilitate fit ddibcrandû.Hæc prxcipiünqui ipfi nó dicut in foro : Vtartes a fccuris ociofifquc compofitæ ipfa pugnæ neceftitate turbentur. Naq: omnes ferc qui legé dicendi quafi quædâ myfteria tradidez runttcertis non inucniédorum modo argumentorumlocistfed cóz dcndoru quoq: nos prxeeptis alligauerunt: de quibus breuiftimc prælocutustquidipfe lèntiamudeft quid præclariflîmo£oratores feciftèuideammon tacebo.

(Quibus conftet epicheremaïói quo modo rcfellatur.

i nbsp;nbsp;Giturcnthymema:5C argumetum ipfuideft rem:quxproz

bationi alterius adhibetur:appefi3nt:00 argumeti elocutioZ né.Eam uerotut dixi:duplicem.ex confequentibus quod habet p pofitionem coniundamp ci protinus probarionem: quale pro Li gario.Caufa tarnen dubia:quod erat aliquid in utraq; parte: quod probari poftet.nune melior ea iudicanda eft:quam dn adiuuerut. Habetenirn rationéóc :ppofitioncm.non habet conclu fioncrn. ïta cft illeimperfedus fyllogifmus.Expugnantibus ucro quod ctiam

-ocr page 199-

Q^ui’ntus

foIucnthymcma qJauocannfbrtior muko probano eft»Tale eft Ciccronis ,p Milonc.Eius mortis iedetis ultorcs:cuiusuitam fi putctispuos reftitui poftê nolitis»Q_uoftquidem euam ali/ quango multiplicari foIct:ut eftabeodemôCpro codem reo fa (ftu,Q_uêigit' ’cü aliq gfa noluit:hüc uoluit cu aliquoru quez rdaf'quemiure/quem tempore no eft aufus:Hunciniuriauniz quo loco.alieno tépore.cum periculo capitis non dubitauit oez cidcre/Optimuaut uideturenthymematis genus cu propofiz to dilbmili uel cotrario ratio fubiugitur:quaie e Demofthenis« Non cnim fiqd unq côtra leges fadtu eft:idq; tu es imitatus: iez circo te conuenit pœna liberariîquin c contrario dânari multo magis.Nam ut fiquis eorum dânatus eftètttu hoc non icripfilz lêsnïa damnatus fi tu fucrismon icribet alius « Epicherematos: amp;nbsp;quattuorôdqncp Si fcx etiam faélæ fût partes a quibufdam» Cicero maxie quintç dcfèndit:ut fit ^pofitio.deinde ratio èius» tu aflumptio:ôî eins ^batio«qnta côplexio»quia interim ÔCpro pofitio nô egeat rônis aftuptio ^pbatioms.nonnunq etiam cû plane opus no fit:qdripartitam:SC bipartitam quoeç fieri pofte ratiocinationé«MihiôC plurimis nihilominus auctoribus très fumu uidcntur.Nam ita fc habet ifta naturamt fit de quo qua: ratur:amp;p quod probet «tertium adiici pot: uelut coniènfû duo rum antecedentium.Ita erit prima intentio« iccûda aftumptio« tertia cônexio.Nâ côfirmatio primæîae iccûda : partis exornaz no cirdc cæderc poftènttqmbus fubiiciunf«Sumamus ex Cicez rone qnc^partiû exemplû.Melius gubernâturea quæ confilio regunt :q quæ fine confilio adminiftrantur, Hanc prima parte numerât»Eam dcinceps raiionibus uariis Si qcopiofiftîmis ucr bis approbari putant oportere.Hoc ego totû in fua reine unum puto.alioqui fi ratio ps é.é auté uaria rario:plures partes cftè di cantur.Mrumptionem deinde ponit.Nihil auté omnium rerû melius q oismûdus adminiftratur,Huiusaftumptióis quarto i loco iam porro inducütapprobationé:de quo idé quod fupra dico.Q_uinto iducüt Ioco compIcxioncm:qua:aut inièrt folü: quod ex oibus partibus cogit hoc modo»ConfiIio igit mundus adminiftrat :autunüilocü cu códuxerit brcuiter expofirióem Kaftuptioné:adiügitqd ex his cóficiaf ad hüc modü ♦ Q_uod ßmelius gcrûé ’quaecófilio q quæ fine cófilio admifträt'’ • Nihil at oium melius rerû q ois mûdus admiftrat .cófilio igiZ mûdus adminiftratur.cui pti cófilio.In tribus aünqs fccimus: partibus non eft forma ièmpcadé/cd una in qua idem concludit : quod intenditur.Anima imortaIiseft»Nam quicquid ex fcipfo mo? ueturn'mortale cft.Anima autem ex fe ipfa mouetur ♦ Immorta lis igitur eft anima ♦ Hoc fit non folum in fingulis argumentis: fed i tons caufis qua: fût fimpliccstSi in quæftionibus. Nam Si ha: primam habent cxpofitióem.Sacrilegium commififti . No quifquis hominem occidit cædis reus tenctur. dcindc ratioem«

Quem iure:quem tempo/ ramp;Duo hie comaradeeße apet tc ex Miloniana percipitur:ubi fic legitur. Quem iure» que lo co»qucm tempore»quem im/ punenoneftaufus» Quode contrario damnari mulro ma/ gis » Qgin legendum eße loco quode* Demoßhenis oratio/ ne contra Ariftocratem aperte colligitur.Sic enim ica legitur oÄÄtitouvdv'Tiov TroAvaxefÄ Äovo AiafK£o9öci» hoc eft: Sedc contrario muIto magis darn/ uari, Quin uero pticula maxi/ , me in Inucrfionibus uti (blent oratorcs»Ex hoc autem Demo fthcnis dißo ilia iuris ciuilis re gala colledaeft a Paulo Dige/ ftom libro primo De legibus» Quod côtra rationem iuris re/ ceptum eft: non eft ptoducen/ dum ad confequentias» Cice ro quinque maxime défendit ut ft ppofitio»Sit legendum eft In primoautem rethorico haec a Cicerone traduntur» Quia interim Si propofitio non egc/ at rarionis . Veto particula fix milifue mihi fcnfui dcclTc ui/ detur : idcoque aferibenda »ut legatur Qyia uero interim»

Non nunquam etiam eum plane opus non fit Hie locus aperte quidem eft de prauatus quamuis ita Iegatur»Sic autem mihi corrigi poffe uidctur : fi duabusillis particuhs cum pla/ ne crafts complexione afcriba/ iur»hoc modo» Non nunqetu com plexione opus non fit qua/ dripartitam» Nam confirma tio primæ:ac fecunda tpartis exornatio eifdcm ccdcre pof/ fent.Poffunt legitur rediusq poßcnt»Cum Fabio autem fen tit amp;nbsp;ßoethus:qui in fecundo dialedicorum libro multis col ligit argumentis ratiocinatio/ ncm tripartitam dunraxat eße Itaque Ariftoteli ac Theophra» fto amp;nbsp;omnibus denique peri/ patcticis placuiffe dcmonftrat»

Hoc ego totum in fua ratio/ ne unum puto* Cum praepofi/ tio loco in praepofitionis ut re/ ponatur.fcnfus cxigit» Ani/ ma immortalis eft» Hate argu/ mêtatio a platone fupta uidcf: qua animat imoitalitas ^baft m iin

-ocr page 200-

Libçf


Mors nihil ad nosgt;Epicuri ert hoc argumentum» Cacterumhæc propofitioaur'côfefTa eft aut proxima» aut probâda»Bimembris eft hæc diuifio.Quare ut proxima legendum eft non aut,Ea enim propofitio»Oia enimanimalia meliora funtqmanimaxonfefla eft»Quæ ucro fcquitur»probationeindiget» Vt qui heata uiram uidere uolet philofophetur oporteat«Hæc propofitio indiget emendatione»Sienim uiuere uitam Ac ticos imitati eleganter dicimusmouideo cur uidere hoc loco legcdu fit : cü præfertim beara uita fuboculojs^ fenfum non cadat»Viuere itag? legatur non uidcrc»amp; oportcta expunda» Vt eftaffumptio interim concef fa » Vtjpricula erafa amp;nbsp;copula uidct afcribedagt;hocmodogt;Eft ßc aflum/


prio»utintelligaturaftumptionem quo^ non fold probationemiintc rim coceflam cfTc: interim ^bada» Vel ad tempus certa manear,Cer turn pro certa redein aliis Icgitur cxcmplaribus»Haec auté ftoico^ de animafuit opinio»Vt diceréteâ ad eerrum tempus circa fepulchrü cadaueris uagari. Nifi quod illi Si plures habent fpccies » Quas fpeeiz es uocar Fabiusrabaliis praccipue^ adialedicis modi appcllantur»uv detur autem Fabius de folis de / monftratiuis fentire fyllogifmis « illi namep uera lemper colligunt ueris»Cæterum amp;nbsp;dialcdici fyllo/ gifmi circa credibilia fere uerfan/


Scd hæc eft in caufis SCquxftionc Iongior:qiGngulis arguZ mentistóó pleruc^ fumma complexione uel per enumeratio nem:uel per breuem conclufionem teftanturtquid effeceriü In hoc genere ^pofitio dubia cft.Dc hac enim quæntur « Al tera é cóplexio nó par itétióitfed ui habens pare» Mors nihil ad nos.Naquod é diftolutu féfu carct.qd at féfu caret : nihil ad nos.In alio genere non eadem propofitio eftquæ conneZ xio.Omnia'animalia meliora funt qinai'a « Nihil autem me lius eft mundo.Mundus igitur animal» Hic pot uidcri de re contentio.Potuitenim ficcóftitui ratiocinatio»Animal é mu


dus»Omnia enim animalia meliora funt q inanima.Cæteru hæc propofitio aut confeflà eft aut qaximataut probanda: ut qui beatam uitam uidere uolet philofophetur oporteat» Nó enim côceditur.Cætera fequi nifi cófirmata prima parte nó Ïjoffunttut eftaftumptio interim eófdïatut.Omnes auté uo unt uitam beatam uiderc.interim qjdanda ut illa » Quod é diftolutum fenfu carct.cum foluta corpore animatan fitimz


tut gt;nbsp;amp;nbsp;fophiftici ex iis quæ appall' rent credibilia: quis non fint : con/ ponuntur. Et uera colligunt ue/ ris»Sic quidem Fabius » Ariftotelcs uero in fecundo priorianalyrioop iv i aperte demonftratlyllogifmo fre/ * mortaliStUel ad tepus certa'maneat fit in dubio» Q_ua alluZ quenrer ex falfis colligi uc^» Na ptione alii.ahi rationem uocât«alïi epicherema.Epicherema’ SÂSÂS»SamJfedifliKarylM “q«odilIi«

feffîs opponunf.Qijare controuer ipeciestôd uera colligunt ucris.Epiehercmatis frequetior cir fa legendum eft non conrroucrfia» ca credibilia eftufus.Nam fi cótinoeret femocótroucria cóz


. ca credibilia eftufus.Nam G córingcrct fcmpcórrouerfa cóz fccS?ddSbSftamem°S nbsp;Ms q)barc:uixeftèt in hoc genere ufus oratoris» Nam quid

qdé rede legi puta^Sed nifi corri/ ingenio eft opus ut dicaS bona ad me pertinent^ Solus enim gaf bic ^fusdibi ipfi uidebifeé c3 fy^^ filius defundtituel folus hxrestcum iure bonorum pof/ poflêftioiréftati fccudii tabulas te/ I^“° mteitao jeeudum tabulas tel tamenti detur » Ad me igi ftamentirquæ nullae funtiure darf tur pertinent,Scdcumipla ratio in quæftionem uenit: effici pot ^Intelbti.n»dicuntur:quinuUo endum eftcertum id quód nbaturi fumustquod incertum -- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;clr:uthipia rorte intcntione dicat: :aut filius non es»autnon

es Icgitimus.aur nó es folus»ltcmqtaut non es hærestaut non iuftum teftamentu é.aut capcre nópotes.aut habes cohære des»Efticiendum eftiuftum;propterquod bona adiudicari nobis debeant»Scd tu é neceflaria illa fuma cönexioteu iter/


fibi côgruat fenfus:ucl repugnanti bus exéplaribus teftati inpriuatiua particula erafa Icgaf» Ite^aûtnô hæres es» Propter catophonian no


es hæres legédû ira ut uerbû es uo/ cabulo præponaf» Adquodfuffi dût ircntiogt;ôlt;;oratio»Hicfenfus ira eft deprauatus ut uix mihi percipi poffir»non quin uideaf ex oratione prima littera cxpûgenda:ut ratio Icgatur»Sed quia ne fic quidc expli/ caf fenfusgt;Prima,n»duo ucrbahu/


uenit oratio largior:ad quod fufficiunt intcntio ac oratio» Si lent enim leges inter arma : ncc le expedari indent : cum ei qui cxpcdlare uelit:antc iniufta pœna lucnda fit:q iufta rez pctenda.Idcoque id enthymema quod eft ex cófequentibus rationi fimile dixerunt» Scd 00fingula quæ interim te^e


ius fcnfus otiofa uidenfineœ ad ali/ quid refer unf»Quare eoji loco ali/ quando mihi uidetur reponendumkur legaturAliquando fufficiunt intention ratio.Huius aut regulæ exe plum fubiicirur:cx quo aperte percipitur:ficqmninoeffe legendum ut dixikCum.n.breuior ratio îteruenit: cônexiôe eft fupfedédûgt;Id qd fît in illa Ciceronis^ MiloneargumctatÓc,Silér»n»leges inter arma» Scd Si


-ocr page 201-

Sextus

Ponunturjutipfum ilfu J * Silent leges inter arma î amp;nbsp;a ratiöne tas eft iciperc,Deindeconcludere ibidcm«Q_uod fùxii,tabular nochjmû furé quoquo mó.diumu autem fi ie telo defenderet: itcrfici i'pune uoluerüt:quis eft q quoquo móqs interfedtus fit: puniedu putetf 'Variât aut hicadhuc:5Crurfus rationcm tertio îoco ponunCum uidcant aliquando gladiu nobis ah ipfis por Pgikgitgt;us«Priori aut partis duxit ordinéJnfidiatori aut à la troniîquæ potmferri iniufta ncxf'Hæc intentio«Q_uid comita tus noftrifquid gladii uoluntf Hæc ratio ,Q^uos habere certe nonliccrettiiiHis nullo pacto uti liœret.Hæc exitêtióe amp;nbsp;ratio ne connexio.Huic gcncri probatioms tribus occurritur modis ideft peromnes partes.Aut enim expugnat intétio:aut aflum ptio:aut conclufiomonnuq omnia.Sed omnia hæc tria funtJn tcntioexpugnatur.Iure occidieum:quiinfidiatus fit» Nam pri tna ftatim pro Mdonc quxftio eft.An ei fit faslucem intuen;q a fe hominé nccatumeftè fateatur»Expugnatur afluptio oibus üs quæ de refutarionediximus.Et ratio qdénonnunq eft uera: CU eiuspropofitio uera non fic»Interim ueræ propofitionis fal fa ratio €ft»Virtus bonüeft»ueruraeft. fiquis rationem fubiiciat. qiea locupletes faciat:ucræ intentionis falfa fit ratio.Connexio aut uera negatur:cü aliud colligit q id quod ex prioribuscófici tunaut nihil ad quæftionc dicit' ’pertinere.Non eft uera fic « In fidiatoriure occidi^’ .Naqcurauittutuim aftcrat ut hoftis: dez bet etiâ ut hoftis rcpdli.Rcdle igit Clodius ut hoftis occifus e» Non utiqj.Nondu cnim Clodiu infidiatorem oftédimus. Scd fit uera eónexio.Redte igiturinfidiator ut hoftis occiditANihil ad nos.Nondu cnim Clodius infidiator apparet . Scd ut pot eé uera intentioódrati0:amp;tarnen falfa cónexio.Ita fiilla falfa fût: nuqeft uera cónexio.Enthymema ab aliis oratoribus fyllogifz mus.abaliis ps dicitur fyllogifmi.propterea quod fyllogifmus utiq j cóclufionem Si propofitione habettód pocs partes efficit: quod ^pofuittEnthymema tantu itentu itelligi cotcntu fit.Syl logifmus talis.Solu bonum uirtus.Nam id demû bonû é: quo nemo male uti poteft.Virtutenémo male uti pot. Bonum eft ergo uirtus.Enthymema ex côlequêtibus.Bonû eft uirtus:qne mo male uti p5t,Et contra « Non eft bonu pecunia ♦ Non enim bonü:quo quifq male uti poteft.Pecunia pot qs male uti.Non igitur bonu eft pecunia.Enthymema ex pugnantibus» An boz nu eft pecuniatqua quifq; pot male uti f Si pecunia quæ eft in argcnto fignato:argentum eft:qui argentum omne lcgauit:5d pecuniam quæé in argento fignato legauit. Argentum autem omne legauit.Igit' ’Si pecuniam quæ eft in argento legauit. Ha bebit forma fyllogifmi.Oratori latis é dicere.Cu argetu Icgaue rit oé:pecunia quoq; Icgauinqux é in argéto. Peregiftè mihi ui deor Uera tradétiu artcs.Scd cófilio locus fupeft.Naq; ego utî ^ratiöne fyllogifmo qdé aliqndo uti ncfas ducouta eóftare tptâ

fingula quæinterim redk po* nuntur»Quo^Ioco illius quæ rclatiui uidêtur cfTe legendum» Deinde concluderedbidem» Sic quidcm Icgitur » Scd ibidé aduerbium ut fenfui non aptiï mihi uidetur expungendum : ac eius loco hæe duouerba re/ poncnda:ut idctn. Exemplogt;n» eiufdem Ciccronis præceptum quod tradidit:declarac Fabius*

Qyod fi duodecim tabulas nofturnu furé quoquo niodo» Hocidé amp;nbsp;Caius ad legé Aqui lia fcnbincum inquir.Lex duo/ decim tabularum furem node præhenfum occidere permittic ut tarnen id ipfum cum clamo/ re teftificctur » intcrdiu autem deprehenfum ita permittit oc/ cidcre:fi is fe telo defédar» Pri oriautem partis duxit ordiné» Hie fenfus præterqquod prio/ ris legendum eft:mihi depraua tus uidetur : nee quid fibi uelic fatis pcrcipitur. Hæc eft inté tione 6e rationecSncxio: Ex lo/ co eft uerbi legendum effe eer/ turn eft» Conexio autem ueZ ra» Aut non autem legendum effepatet» Sed utpotefteffeue ra intentio amp;nbsp;ratio»amp;: tarnen fal fa connexio:ita fi illa falfa func nunqeftuera conexio»Nifi hiC quoquc locus ab im peritorum aliquo é dcprauatus:ab Arifto/ tele diflcntit Fabius minufque uera funt quæ tradit Ariftot®/ les»nang? in fecundo priorum analyricorum libro demóftrac ex ucris propofitióibus falfam nullo pacto colligi pofte conclu fioncm.ex Falfis autem interdiï ucram pofte cogi»His uero con traria a Fabio præcipiuntur.ni/ fi ut dixi fortafte fint pcrucrfa» Quod fi eftcr:facile hoc præce/ ptum hoc modo corrigerctur» Sed ut poteft effe uera conexio Bi. tarnen falfa intentio Bi ratio: ira fi ilia uera funt:nunqeft fal/ fa conncxio»Sic enim Bi uera p/ cipiet:nec fummis uiris Fabius uidebitur repugnare» Enthy memaab aliis oratoribus fyllo gifmus»abaliis pars fyllogifmi dicitur»Oratorius»b»littcra cragt;' fa quis exéplaria nobis non afti pulentur: legendum efle pater»

Manque ego ut in orationc

-ocr page 202-

Liber

fyHogifmo quidem ahquandóati nefas ductsSenfus integritas negationem defidcrat ut legarunnon duco» Aur certe confertam efle ^greffioneex enthymematum ftipationcminimeueIim»Pro aggreffione mi/ hi legendumuidctur aggreiuonum hoc eft cpichcrematum»Epicheremanamey aggreffioinrerprarur» Prac rcrea Er copula loco ex prarpofitionis eft reponeda* Quarum alteram ToiriKHValteram KpiTiKHV uocant» Dialedica hoc eft ratio differendi in duas diuiditur partes Toirixfiv hoc eft localem:qua: tradat deiuentio/ ne.amp; KpiTiKHv hoc eft iudicialcm in qua tradunf régula: difeemédi ueyi a falfo. Propofitio ac coclufio ex confequêtibus pugnantibus.Ita de prauaruse hie locus ut nee fenfus

autem certe confertam ce aggreflionc amp;nbsp;enthimematum fti pationc minime udim.Dialogis cnim amp;nbsp;dialedlicis diPputa tionibus erit fimiliortq noflri opens adtionibus : quæ quide inter fc plurimum dificruuNant^iUi homines docSti amp;nbsp;iter dolt;ftos ueru quserentestminutius amp;nbsp;fcrupulofius fcrutantur omniatSi ad liquidum confeflumcp pcrducunt:ut qui fibi 62 inuenicndi amp;iudicandi uindicent partes : quarum alteram TOTTiKHVialteram KpiTiKHVuocant.Nobis ad aliorum iudi/

percipiatur ullus:nec facile corrigi poflir. Quisunq fic uixit orator^ Dixit Icgenducfleapertius eftq ut admonendum fit. Nonneapud ipfum Demofthenem pauciffima bufus uiri uel arris repenütur» Sic quidem legitur cum maximo Fa/ bii dcdecorc:cuiadeo inepta: locu tioncs afcribun tu r.Quis»n.uel in/ fulfus tali urerctur orationcAMone apud demofthené pauciffima hu/ lus uiri uel arrisfProfedo nemo ni fi rufticus planen iperitus.Et illi quide genitiui uiri uel arris ab fen/ fu Fabiiqpelegantia refpuûtur : Ac forfiran corum loco modi cmeda/ te legeretur hoc pado . Pauciffima a huiufmodi.Ulac uticy dux didiocs uel arris de margine in contcnrum uidentur effe tranflatæ» Aliquis.n. cum uideret iHu genitiuu uiri mi/ nus fenfui couenireun margine ex eSmodo fuo fcripfit uel arris» Nd hoc folum nobis peius non faciJr» Iliud non negandi aduerbiJ mihi uidctur cneexpungédum.græcos enim quofdam repraehendit Fabi-' us:quiaggreffionum fid enthyme/ matJ ftipationc fuas orationcs re/ pleant quibufdâ Demoflhenis ora tionibus innitentes. Cum eriam ipfi iurifcofulri quorum fummus circa uerborum ^pprieratem labor eft'De prifeis quidem iureconful/ tis uere hoc didtur.Plericy uero no ftrorum tcmporum lurifpcriti ira uerborum proprietärem negligut: utnec latinenee grammatice loqui fcianr;ac corum fcripta qui latine locuti funrno percipientes peruer/ tant.Non ira quidem Labeo Anti/ ftius qui ut refcrt»A»Gellius libro dccimoquartogt;Iuris quidem ciui/ lis difciplina principal! ftudio cxcr/ cuit:amp; confulentibus de iure publi cc refponfirauitgt;Sed cæteray^ quo/ que bonarum artium non expcrs fuinSiin grammaticam atque dia leflicam litterafque anriquiorcs al fiorefque pcnetrauit » latmorumcy uerborum origines rationefqucp caîluir.caquc præcipue fdcntia ad enodandos plerofquc iuris laquez os utebatur*

da componenda dloratioÄ Erpius apud omnino impenz tos:atq? aliamm certc ignaros litteraru loqucndum dlrquos nifi deleólationc allidmus:02 uiribus trahimus:02 nonnunq turbamusaffedlibusn’pfä quaciufla ac uera funt: tenere non pofïumus,Locuples amp;nbsp;fpcciofa uult die eloquentia : quoru nihil cófequetunfi coclufionibus certis 82 crebrisiSC in unap pc formam cadentibus concifa:S2 contemptum ex humilité te:6C odium ex quadâ lêruitute:02 ex copia facietatem : 82 ex amplitudinc fallidium tuïcrit.Feraturigiturnó femitis: fed câpisnon un fontes anguflis fiflulis colliguntur : fed ut latif fimiamnes totis uallibus fluat:ac fibi uiam:fiquado no acce perirtfaciat.Nam quid ilia mi{èrius lcgc:uelutpræfbrmatas infantibus litteras profcqucnt!um:amp;lutgra:ci dicere folcnt: quern mater amidtum dedit:folicitc cuflodicntiumfpropoz fitio ac conclufio 02 confequennbus propugnantibus* Non infpiret.non augeat.non mille figuris uariet:ac uerfet f* ut ea nafci 82ipfa prouenire natura non manu fadla 82 arte fufeez pta magidru fateri ubiq; uideanturfQ_uis unq fic uixit ora torfnone apud ipfum Demofthenem pauciffima hums uiri uel arris rcpcriuntur:qua:apprchcnfa grxei magisf na hoc foIum nobis pcius non faciunt)in cathenas ligantÄ inexpli cabili fcric conneólunt:8i indubitata colligunt:82 probat co fcflaf Et fc antiquis per hoc fimiles uocantf Deinde interroz gati nunq refpodebunttquem imitentur . Scd de figuris alio loco.Nunc illudadiiciendummeiis quidem confentirc met qui fcmpcr argumenta fermóepuro amp;nbsp;dilucido 82 diflido: cæterû minime lato ornatoepputât elle dtcenda.Nâq; ca diz flindla quidem ac perfpicua debere effe confiteor • In rebus uero minoribus etiam fermone ac ucrbis qmaximc propriis 82 ex ufu»At 11maior crit matcriamullum ornatu iis: qui mo do non obfeurenfubtrahendum puto « Nam 82 fiepe pluriz mum lucis affert ipfa trJflatio.cum eriam ipfi iurifconfulti: quorum fummus circa uerborum proprietatem labor dlr

-ocr page 203-

Sextus

littus audeanteffe dicercïqua fludtus alluditquocp quid naz tura magisafpcrum hoc pluribus côdiêdû eft uoluptatibus: amp;nbsp;nimis luf^dha argumétatio difTimulahôetôCmultû ad fiz dem adiuuar audicnusuoIuptas.niTi forte exiftimamus Ciz ceroné hxc male ipfa argumétatiôe dixifTe.Silere leges inter arma:5d gladiû nobis interim abipfis porrigi legibus. His ta men habendusmodus:ut fint ornamêto non impedimento.

♦M Fabii Q^ uintiliani de iftitutióe oratoria liber fextùs.

Aec marce uiftori de tua uoluntate

bis ad iuuenes bonos puenire pofz fctutilitas, nouiflîme pencamp; necef dulo laborabamtrefpidés tarnen il lacura meæ uoluptatis t quæ filio: cuiuseminés igeniû follicitâ quoq; parentibus diligentiam merebatur : hanc optimam partem reliclurus hæreditatis uidebar:utfi me:quodæquû SCoptaz bile fuit:fata intcrcepiftènt:præccptore tarnen patte uteret'’• At me fortuna id agentcm diebus ac noctibus feftinantemq; metu meæ mortalitatisnta fubito proftrauit î ut laboris mei fruéfus ad neminé miufq ad me pertincret.Illu enim de quo fuma conceperam:ôô in quo fpê unicam fenedutis reponcz X-.^»..zgt;»-%r»rif'r^ ni-ilnf»rlt;gt; orKitaMCnmi fl.C J mrlni ir*orra^anr /-'in^

ultra efiêufû mei diis reprobantibus credâfnam ita accidit: ut cum quoqj librumtquê de caufis corrupte eloquétix ami fiuam fcriberc aggreflus fimili idu fcrirer.Nûc igitur optiz mum fuit infauftûopus:ÔCquicquid hoceftin meinfœliciû litteraçit lupimaturû funus côfumpturis uilcera mca flamz mis iniiœre.Neqj hanc impiam uiuacitaté nouis infupcuris fatigarc.Q_uis enim bonus parens mihiignofcat : fi ftuderc amplius poffufac nóoderithac animi mei ifirmitaré: fi quis in me cft alius ufus uocisïqut incufé dcos fuperftcs omniu meorurnfnullam terras defpicere puidentiam tefterZ finon meo cafu:cui tarnen nihil obiieimmcpuiuä pót:at illoru eer te:quos utiqjimmcritos mors acerba damnauit:erepta mihi prius corudématretqux nódu cxpleto xtatis undeuicefimo ano:duosenixa filios:quis acerbiflïmis rapta fatis ifcelix de ceffit.Hoc ego ucl uno malo fic cramafflidustut me ia nul/ la fortuna poflêt eftîcere fœliccm.Nâcû omni uirtute quæ îfœminas cadittfunda fittifanabilem attulit marito dolore: tu ætate tam puellarûpræfertim meæ comparata.pôtôiiplâ

Qua fludtus alIudit» Hoc quo^ de Ciccronis topicis uidef fumptu eflhSionUbi lcgif*Solebar ^if Aq Ims collega amp;familiaris meus cum de litronbusagcret:quæ oîa publi ca cc uulris:quærétibus iis ad quos id prinebat qd eflet lirtus:ira defini re:quo fludtus alludcrer:hoc é qfi qui adolefcétiâ flore æraris:lcnedtu té occafû uitæ uelit definire» Trâfla tione»ngt;utcs difcedebata uerbis ,p/ priis re^z ac fuis. Nifi forte exiftiz mamus Ciceroné hæc male ipa ar^ gumératóe dixiflcdn præpô afcngt; béda uidef: ut ipa in argumératiÔc lcgaf»Hæc uero fumpta ce de oro/ ne pro Milone quis ignorât^

Raphaclis Regu in deprauatio/ nés fcxrilibri oratoriæ înitutionis Qyintilianiannotationes.

AeCkM.Vidori de fuauolû h rate maxime îgrcflus»Sanc q accômodatâ præfanoné huic uolumini Fabius pponiu Tra ôlaturusgt;n»d poratÔcïq poniTimu mouefaffedusrfe maxio tû uxoris tu fiIiop ^morte oppfTum moerorc Oftédlultagjflens de fortüa fua cô/ querif:ut ledtorquoq? ab humani tare nÔalienus lachrymas emitrere cogaôCôpofitiôegt;n»m3xime acc5/ modata hoced cômaticaar^ diflb luta urif.Cacteßi tot médis hic nlo gus fcarettut lachrymis ipm Fabij corrupinè uidcri pofrir»ld uero fa/ cile ex pria piodo qtuor deprauari onibus infecta pcipi pÔuNâ primû fua p tua legiGdeîdc qpqaut qd* ut iqbufdâ feripnâ cR excplaribus* utroç ât rÔ fignificaf quæ ppôni fubiieifiTu a ppofitio uidctur afcri bendauta parentibus legaturpræ ceptore practerea legédü effe ne ad/ monédiqdé munus. Nâita aceix dit»forte i qbufdâ cxéplariba reéte mihiaferiptû uidet hoc mô»Nâ ita forte acciditÆmifiquoep loco illia amifi legédu cé patet» Nûcigic op timû fuit.Tuc ut legaf apte pterin tpis ucrbû oRcdir» Cofumptuns quo^é legédu ut flâmis cohafeat AcnÔoderit hâcanimi mei ifir/

mitatéJn præpÔne crafa firmitaté mihi legédü uniras féfus expofeit îtegritas»Qui»n»deos ieufat, animi îfirmitate laborat»Qui uero fortu næ ictus æquo fert aio:is firmuscS flâfq? hfs Hoc ego uel uno malo fic erâ afflictus.TâctfinÔ ignoro ni

hu facile eé îmutâdû citra alicuius i primis âtiq exéplaris aftipulatÔné:tamé de hoc quoçy loco qd fétiâ co mi nus cxplicaf ucrcbor:q gt;nbsp;nihil latioÿc uerboßiaut detrahedu aut adiicicdüaut deni^ corrigédû égt;uc^ fenfus


-ocr page 204-

Liber


tranflari de fuo loco in alium maximam efficcre confufionem ufdentunQjjatuor cnim aerfibus amp;nbsp;amplius intcriedis unus fenfus natura copulatus ita fepara.tur:ut duo effefli uideantunquorum prior quidem facile percipitur.alter uero obfeurior eft:utpote qui dCcorruptus fit amp;nbsp;ab eo feparatusicui maxime deberet eße co/ gt;unótusgt;Nam hie fcnfus»L.iberis tarnen fuperftitibus orbitabar amp;nbsp;quae fequuntuncum eo mihi copulandus uidetur:quicludirur»Quauis accrbiilanais rapta fatis ifelix dcccfrit»Orbitabar praererca ucrbum:ut quod no modo fuperuacuum:fed nc latinumquidé eft:^culdubio eft eradenduragt;Nc^ tarnen loco illius oblcflabar uerbum fane larinu: ut f quibufda exemplaribus eft imuratum:a fent fu agnofeiftSed ut fuperftuu^rfus j^llitur:quod idcirco afcriptu fu ifle ab aliquo litteratom uidef:qd' fenfus:uc dixi:a fuoloco i alienum


rraflatus ncquaqpcipiebaf»Mclius äteü uxöreqfecu adü cflc Fabius ait:cû ipa amp;nbsp;liberis fupftitiba amp;nbsp;ma rito faluo deceflérit » Cum itaq? illi ablatiuiabfolutc ponanfnullo ucr bo idigcre uidenuMeæ uero cotre éhoni pnfcû illud exéplar quod in magnificentißima Mcdicü bibho/


numerari inter uulncra orbitatisJiberis ramen fuperftitibus orbitabar.Et quod nefas crat fera fed optabat ipfa : me faluo maximos cruciatus præcipiti uia effugit • Mihi filius minor quitum egreflus annum nee prior alterum ex duobus eruit luincn.Non fumambitiofus in malis.ncc augerc lachryma rum caufas uolo « Vtinaq; eftet ratio minuendi.Sed diflimu lare qui poftumfquid gratiæiuultu ♦ quid iucunditatis i 1er mone«quos ingenio igniculos»quam fubftantiam placidæ: amp;nbsp;quod fcio uix pofte credi tâtûîaltæ metis ofteditfQ^ualis amorem quicunep alienus infans merereturJllud uero infiz diantistquo me ualidius cruciaret:fortunx fuit î ut ille mihi blandiftïmus.me fuis nutricibus.me auix educati«me oibus


theca fpcótafa quo ncç orbitabar ne^ aliud uerbum illis ablatiuis ^é afcriptû:tâetfiidé fenfuû ordoq in aliis quo^ t cxéplaribus: aftipulaf qui (bllieitare folent illas ætates anteferret« Q uapropter illi HocordieiKtaßfusmihideferiz JjoiKqucmcxnutrcoplimaMqi lauden, ™,ni fupergref fa paucos ante menfes ceperam:gratulor.Minuscm é quod flendum meo nomineïqq? illiusgaudendumcft. Vna poft hxcQ_uitiliani mei fpe acuoluptate nitcbartÓCpotcrat lufz ficcre foIatio.’Nócnim ftolcuïos ficutprior:fed lam dccimu ætatis ingreftus annum:certös atep deformatos frueftus ofte deratJuro per mala mca.pcr ifœlieem confeientiam. per ilz los manes nutnina doloris mei:has me in illo uidiffe uirtutes


Mocoraie igr niicius mini acicri/ bédiuidenÂ^üæ nódum expleto ætatis undeuicefimoânoiduoi; eni


xa filios:quis acerbiffimis rapta fa/ ris deceflït:liberis tamé fupftitibus amp;nbsp;quod nefas erat:fera fed obtabat wfa : me faluo maximds cruciatus pcipiti uia effugitkHoe ego uel uno malo fic era afniólusiutme ia nulla fortuna poßet cfficcf foelicé» Na cd omm uirtutetquae i foeminas cadit funda fimnfanabilé attulit marito dolorégt;tû ætate tam pucllari præ/ Certina meæ comparata potcft amp;nbsp;ip fa numerari inter uulncra oebitaz tis »Mihi Qlius minor» amp;nbsp;quæ fe


quuntur»Deceflerit quidem ut Ie/ gaturilla quisaduerfatiua coniun/ Sio:quæ fubiunóhuo iungif:expo fccrc uidef» Mihi filius minor qn tu egrelTusannû nee prior altrui ex duoous eruit lumé»Corruptus hic quo^ locus aperte uidetur:quiah/ bi ficemédatur ut nee particula ex/


ingeniimon modo ad percipiédas difciplinas.quo nihil prx ftantius cognouiïplurimaexpertustftudiiq? iam turn nócoa dtiffciut prxceptores)fcd probitatis. pictatis» humanitatis. libcralitatis:ut ^rfuspoftit hic eé tati fulminis metus: quod obferuatum fere eftcelerius occidere fcftiatam maturitaté:


amp; efte nefcio quamtqux ipes fantas decerpattiuidiarn: ne ui delicet ultra q homini datum cft noftra prouehantur,Etiä il la fortuita aderantomniatuocis iucunditas claritalcp,oris fu auitas:amp;: in utracunq; lingua tanq ad earn demum natusefz fèt:exprefta proprietas omnium litteraru.Scd hxc fpes.adz hue illa maiora conftantia ♦ grauitas . contra dolores etiam ac metus robur.Nam quo ille animofqua mcdicoru admiz ratióe menfiu odto ualitudincm tulitf Vtmeiiupremis cóz


pijgaturac loco eius hxc quatuor uerba aferibâturutin malts ageré hoc modo»Mihi filius minörquï/ tum egrcflus annutut in malis age rem altere ex duobus eruit lumen»

Quosingenio igniculos. Pro in

genio ingénu Icgcndum eft» Quam fubftantiam placidætEt quod fcio uix poßccredi tantum:alrac metis oftendinPraeftantiam fenfus magis cxigcrc uidéturq fubßantia. amp;nbsp;oftendent non oftendir» Studiifq j iam turn non coadh»Studit lïttera»s»erafa legatur» Vtprorfus poßit hieeßetann fluminis»l»littcra póft u uocalc rcferaf:ut fublimis legafthic ena nó hic Icgédu uidef:ut ïtelligaf ab his uirtutibus» Quodobferuarü fereé cclerius occidere feftinatä maturitaré»Cato ut hvii»rcfert Plynius dicere folebat Senilé iuuéta pmaturæ mor tis eé fignu» Nee uideliccr»c»lfaexpuda nc é legédu» Tcnecófolarinupadoptióc ad oium fpes bonop ^prins admotûïCôfulari legédü eé cößat.genitiuus quoty hono^ loco bonlt;^ féfui maxime cóuenif uf»Ad cofula tu aut a rhetoriccs ^fdïïonc cuedtus é Quitilianus»de quo luucnalts äifortuna uolet fies de rhetore conful*


-ocr page 205-

Sextus

Tcommuni fpeacutae doquétitiactandidatum»Acuta eloquentfarqus Éabüartatè fob in pretio erat tin fententiarum potiflimum acumine confiftirjn ca quantum ualuerit Fabius facile turn ex eius fcnptis colli/ giruntum ex prohœmio Diui Hietonymifie in Danielem fcribcntis»Poft acumina Qjjintiliani» Ciceronis nuuios»lcnitatcm Plynii.grauiratem Frontonis alphabetum difccrcm»Trebellius quoque Polho de Pofihu mio lunioreloquens fic de acuta Fabii eloquentia icribif»Fuitautcm quod folum racmoratu dignum efthn dedamationibus difertus:ut dus controuerfia: Q^intiliano dicantur mferiptærqué dcclamatorem Roma/ “ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ni nominis acutiffimum ud unius lolatus eft/^ eriam deficicnstgcp no nofter ipfum ilium alic natx mens errorcm circa fblas Httcras habuit^ Tuos ne ego (o meæ fpes iancs)Iabentes oculos.tuu fugientem fpiritum uidiƒtuum corpus frigidum.exangue complexus : animam recipcretauramq; comunem haurire amplius potuif'dignus his cruciatibustquos ferrofdignus his cogitationibus^'Tc ne confiilari nuper adoptione ad omnium fpes bonorum prius admotumae auunculo prætori generum deftinatumae om nium fpe acutæ cloquctix candidatumtfuperftes parens taz turn pœnistSC fi non cupidolucis certe patientia uindicet tc rcliqua mea xtatc.Nam fruftra mala omnia ad crimen forz tunæ rclegaus»Ncmo nifi fua culpa diu dolet ♦ Sed uiuimus amp;nbsp;aliqua uiuendi ratio quærenda eftxredcndumqj dodliHi mis hominibustqui unicum aduerfbrum folatiu lifteras pu taucrunt«Siquando tarnen ita res décrit prüfens impetustut aliqua tot ludlibus alia cogitatio inferi poflitmon iniuftæ pe tierim moræ ueniam»Q_uis enim dilata ftudia miref ’fqux potius non abruptæ ede mirandum eft/turn fîqua minus fu crinteffecta iisquæ leuius adhuc affeeti cœperamustimperi tiæ aut fortunx remittanturtquæ fîqd mediocrium alioqui in noftro ingenio uiriû fuittut no exrinxerit^Sed uel propter hoc nos contumacius crigamustqua illam ut perferre nobis difficile efttita facile contemnerc. Nihil enim fibi aduerfus mc reliquittôC infœlicem qdemtfed certiflîmam tarnen attu lit mihi ex his malis fecuritatem.Bonis autem confolari noz ftrum laborcm uel propter hoc cæcum efttep in nullum iam proprium ufum perfeueramus.Sed ois hæc cura ad aliènes utalienis utilistfi móqd utile feribimus fpeélat . Nos miferi ficutfacultates patrimonii nodritita hoc opus aliis præpara bimus«aîiis rclinquemus*

De conclufionc.

capitis ledio prima ftatim frSte de monftrat» • :Supcrftcs parens ran/ turn poenis*Ira corruptus eft his lo cus:ut fenfus no percipianrur,Vcr/ bo cnim autamifi aut certe huiuf/ modi deeffeuideftcitra quod fen/ fus integer effe non poten» Siqua do ramen ita referir pracfens impe/ tus»Rcfcdcrit lcgendum ciTc certui cff» Qyæ fiquid mcdiocrium all oqui in noftro ingenio uirium fu/ it ut non cxtinxerir»Quamuis Cor rupte fic legaturtaddud tarnen no polTumiut quomdam corredione probem ; qui putant quatuor hæc uerba eéaferibéda Oemlitata iam uitio menstquæ certe neque fenfui nequc grammatics conueniunt ra tioni.Caetc^aliquod fortaflc ucr/ bum librariorurn incuria pratter/ milTum quale ell debilitauerit auc concuflcrit firnileus cum hoc adz uerbio certe eft afcribendum»SiC eni S: apertus 6( .integer fenfus eriC ue non extinxerit certe debilitauc/ rit» Qua ilia ut perferre nobis dif Rcile eft :Pro qua ut Icgatur ud qa ud quod fenfus expofeir» Bonis autem cofolari noftrum laborcm Varie Icgitur hie locus » In uctufto nanquc cxcmplari confulere fcriz ptum»Quo modo fi legaraus boni quoque»s»littera crafalcgendu cric Nam boni confulere ut Fabius ipfe in primo ait:fignificatbonumiudi care»

Eroratio fcquebatur» Com p dufioni fere totum hunc li brum dedicauit Fabius : in quo de affedibus qqfq alius diffu/ fius tradar»Eft autem peroratio ut Cicero dcfinit:cxitus amp;nbsp;détermina tio totius oratiois » Hxc habet tret

p nbsp;nbsp;Eroratio fèquebat'’tqua cumulu qda«conclufionê alü

uocat»Eius duplex róépofita autï rebustautiaffedliz batReçi fpetirio étcógrcgatiotqux græce df ävccK£(pocAcxz

partes cnumerationcm»îdignatio/ ncm»conqucftionem»quarum cnu meratio quam rcnumerationem quidam uocat;res difperfc ac diffu te didas breuitcr unum in locum cogit»Indignatio ucro 6iconqueftio ad affcdus refemtur» Aut in rebus aut in cffedibus» Affedibus Icgendum effe ncmo non uidcf» Re^z rcpctitio ctiam congregatio quæ græce «îicitur avoKÉcj» otÄcri casier,a quibufdam latinorum rcnumeratio Ä memoriam iudicis rcficit » Hoc quo™ fcxtum uolumcn dcprauationibus non carcrc documcnto fuit prohœmium»Scd hic quidcrn locus facile Eorrigitur»Nam loco etiarn Ä copula uidetur repônenda» àvocKamp;^AaiôaŒitf autem ad uerbum récapitula tio tranffercturtfi hoc nomen latinum effet» tó^Aaiöv enim caput dicitur in ca fignificatione : qua non tytUi capitule utunturnomine in ufum non (âne a dodis in ca fignificatione receptor Enumeratio ucro

-ocr page 206-

eß utidem Cicero dcfînitiper 'quam res difperfe Si diffufæ didæ unum in locum cogun tur:amp;rcminifccndicaufa fub unum afpedum fubiioûtur*

Etapertis excitanda fenten tin»Apris pro aperris mihi le/ ttndum uidcf» Alioqui ni/ nil edodiofius reda illa repe/ titione uclut memoriae iudi/ cum diffidens»Quamuis diP fidentis quoque legi poffit ut ad oratorcm rcfcratur: ftili ta men clcganria diffidcnti:littc/ ra»s»erala ut Icgatur cxpofcere uidetur »Id autcm amp;nbsp;Cicero praccipit: cum inquit»Hoc fi femper eodem roodo trada/ bitur : perfpicue ab omnibus artificio quodam tradari itel/ bgef » Sin uaric amp;nbsp;fanetate amp;nbsp;hac fufpicione uitare poterir»

Illa uero iucudiiTima fi co/ tigar aliquod ex aduerfario di cere argumentû»Duccremihi rede legi uidetur»dicere uero corruptc»Nam duci argumé/ turn amp;nbsp;materia proprie dici/ mr:cum alicunde fumimr»

Cum accurationes Ô dex can fis fid ex didis aduerfariorum AccuCationcs nihil ad hue fen fumkoccafiones uero maxi// me facerc uidentur» Quia Athenis affcdus»Hocin pri/ moarris rhetorics iib»amp; Ari/ Hordes fcnbit:quod fie eft in/ terprætatumkC^are fi quern admodum in nonnullis ciui/ tatibus folct : maximcquc in jis quae bonis legibus guber/ nantur : fic in omnibus quo/ que iudiciis effct;nihil profc/ dto habcrent quod dicercnr» Nam cum omncs ita oporte/ rclegibus cfle conHitutum ar bitrcnrur:quidam etiam uc/ tant ac prohibent praeter rem quieg dicere : ut amp;nbsp;Arcopagi/ tac rede id ita putantes »Non cnim oportet in iram»aut in inuidiamtaut in mifericordi/ am im pellendo a redo iudi/ ce fledcre;nc fimiles ci fimus qui earn qua ufurus fit;pri/ mus regulam infledit» Ex miferatione eius rci quern ul/ ofeitur» Aut rei tollendum» aut quam efl fcribendû:quod Cure rcdius uidcf» Indinato

Liber

oœiœa ^bufdâ latinorû rcnumefatio:amp; memoria rndids refidtî amp;nbsp;totâ bmulcâm ponit ante oculos:ôietiam fi per fnigula minus mouerat:turba ualcnln hac quæ repetemus:q brcuiflime dicéda fût:ÔC quod græco uerbo patet:decurrêdû p capita.Nâ fi morabi murmô ta enumeratiotfed altéra quafi fiet oratio* Quæ âtenuz meranda uidenf :cu pondéré aliquo dicéda iut:5C apris excitada fentétiistSC figuris utiqj uariâda.alioq nihil eftodiofius rçéta ilia repetitiôe uelut memoriæ iudicû diffidétis*Sûtât inumerabiles: optieqj in Verre Cicero.Si pater iplè iudicaretîquæ diccret cum hæc q)barcnt /amp; deinde fübiccit enumerationé • Autcû idé amp;nbsp;in cûdépinuocationé deo^z fpoliata a protore tépla dinumerat. Li cetamp;dubitarenuqdnos fugerittamp;qdrefponfuri fint aduerfarii his amp;nbsp;his*Aut quâ Ipé acculator habeat oibus ita dcféfis. Ilia uez ro iucûdiflîmaîfîcôtingat aliquod ex aduerfario ducere argumé tû:ut fidicas.Rdiqt hâc partem caufie*aut luidia premere malu it«aut ad preces côfugit:^ meritoîcû iciret hæc amp;nbsp;hæc.Sed nô fut fingulæ fpés ^lèquêdæme lola uidcâé:quæ forte nue dixero: eu aceufationesS ^ ex caufis amp;nbsp;ex diétis aduerfariorû:amp; ex qbufdam fortuitis quoqj oriané.Nec refereda mónoftra«lèd poftulâdum é etiâ ab aduerfariistut ad quædâ refpôdeât*Id aut fi K aéliôis fil pererit locuste ea ^pofuerimus:quæ refelli nô pofîut.NâpuoZ care quæ idc fint fortiamôarguétis efttfed monétis* Id unum epi ^°§’ genus uifu eftplerifcç attico^:ô^ philofophis ferc oibus:qui de arte oratoria fcriptû aliqd reliquerûtjd icnfiflèatticos credo; qa athenis affeétus mouere etiam p præconé^hibebatur orator« Philoiophos minus mirortapud quos uirii é loco aflici: nec boni mores uidenf:fic a uero indicé aucrtimec couenirc bono uiro ui dis uti.Ncccfîarios tamé cfieélus fatebunt :fi aliter obtineri uera Kiufta ÔCicôe pfutura nô poflînt*Cæteçz illud côfhtit iter oés ét ialiis ptibusaélôisîfi multiplex câ fit:5C pluribusarguméris defé fa:utilitcr otvetKgepécAcciôcriv fieri folere*Sicutnemo dubitauerit multas eflê câs:in quibus nulle loco fit nccc(ïaria:fi breues amp;nbsp;fim plices fucrint.Hæc pars perorationis accufatori patronoqi æqué cômunis é*AfFcétibusquocg eifdé fere utuntur.fed rarius hic*ille fæpius ac magis.Nâhuic côcitare iudices:illi fleétere couéiU Ve rû ÔCaceufator habetiteri lachrymas ex miferatione dus rci:qué uldfcié.Et reus de idignitate calûniæ*cp{piranois uehemétius iz ten querié.Diuidere igit hæc officia cômodiflimû: quæ pleruq; funt:ut dixiîphœmio fimiliatfed libenora plcnioraqnlnclinatia .n«iudicû ad nos petit' ’initio pcius.tû admitti latis eft: 00 ofo tota iùpcffiln epilogo uero eft qualé animu index in côfiliû ferat ÔCiâ nihil âplius diéturi fumus:ncc rcftat quo Icrucmur* Eftigf utrif qj côe côciliare fibi.aucrtere ab aduerfario iudicem«c5citarc affiez élus ôô côponere.Et breuiffimuquidé hoc præceptû dari utriq? partit^ pônut totas caufæ fuæ uircs orator ante oculos ponat * Et cum uiderit quid inuidiofum* fauorabile. inuifum « miferabile;

-ocr page 207-

Sextus


am nïrrbusïaatuicTcn’ pofnt:ca dicat^bus fi ludex efTettipfc maxime moue ret .Scd certiusêirc per finguIa.Etquæ côciliât quidé aceufatoren præcepos exordijia diximus. Q^uædâ tame quæ illic ofiédere fan's eftn poratione iplé da futtmagis fi cotra ipoteteJuifu. pnitiofu fufcepta ca é.filudicibus ipfis aut glorie danano rci:autdeformitatt futura abfoIutio.Na egregie i Variniu Cal uus.Fadtu inquit abitu feins oéstSChæc uos fcire oes ßiunnCiccro qdéi Ver re etiacmêdari poHcifàmiâ iudicio^ danato reo dicinquod éunu ex fupradi dastMetus etia fi cd adhibendus:ut facitidé:huG habeat locum forrioré qi^ hœmio*Q ua de re quid (enré:alio libro ia cxpofui.Cócitarcquoqj iuidiam, odiû.irâ liberius f poratione córingit:quoruminuidia gratia.odiu turpitudo. ira odeGoiudicis facinSi cótumax.arrogds.lêcurus fit.quia nó ex fado módi doue aiiquo:(cd uultu.habitu«a{pedu moueri foIet.Egregicqt nobisadolefcé tibus dixidc accufator Cofluriani Capitóis uidcbat îgræcc qdé;fed in hue fen fû^Erubefeit Cæfarc timere.Suma tame côcitâdiaffedus accufatori fhoe cd: ut id quod obiecit:au£qatrocifiîmû:autetiâ fi fieri pot î qmaxime milcrabilc ce uideatbAtrocitas crefcit ex his:qd fadu fit.aquo.i quê«quo animo » quo te porc.quo loco.quo mó.qux oia ïfinitos anfradus habet « Pullatu qucrimur* de re primaipfa dieédum.tû fi dnex.fi puer«fi magidratus.fipbus.fi bene de Tc.p.mcritus.ctiâ fi perculius fit a uili aliquo coteptoq? : ucl ex contrario a po tcte nimiutad ab co a quo minime oportuit.Et fi die forte fblenitaut iistepoz ribustcu iuditia huius rei maxime exercereftaut i follicito ciaitatis datu« Ite i theatrc.i teplo.in cócionc«crefcit iuidia:Et fi non errorc nee irameletiâ fi forte ira led iniqtquod patriaduiflet.quod refpondidct.quod honores cotra pctez rct.Et fi plus etiâ uidcri pot uoluifie q fccit.PIurimum tame affert atroeitatis niodas.Si grauiter.fi contumeliofc:ut Demodhenes ex ptc peudî corporis.cx uulta fcrietis«cx habitu inuidia Midi« quxrit.Occifijs cd.utru ferro.an ignc. an ucncno.uno uulnerc an pluribus«fiibito.an cxpedatióc tortus ad hac pre maxie ptinct«Vti^ frcqueter accufator K miferatioeteu aut cius cafu que ulci feit' ’:aut liberoçttaut paretu Ibllicitudine coqucrif.Etiâ futuri tpis imagic iuz dices mouet.C^ui mancat cos cafustq de ui SC iiuria quedi fut: nifi uidicent : fugiédû de ciuitatc.cædédû bonistaut oi'a quæcuq? inimicus feccrit:pfercnda Sed fxpius id e accufatoris auertere indicé a miferatióe:qua reus fit ufurus: at lt;5 ad fortitcriudicadu côcitarc.Cuius loci ed etiâ occuparerquæ didurum fa durûue aduerfariu putes.Nâ Si cauriores ad cudodiâ fuæ religiôis indices fa cittôê gratiâ refpôfuris aufert:cû ea prædida fut ab accufatore « iam fi pro reo pctent mon fini noua:ut Scruius Sulpitius côtra Aufidiâme fignato:^ ab ipfis difcrimé obiiciat fibi præmonet.Nec nô ab Aefchyne quali fit ufurus Demo dhenes adione:prædidû e.Docendiinleri quoqi iudices:quid rogâribus rez fpôdere debeât.quod é unu repetitiois gcnus.PericIitâtc uero cômédat digni las ÔCdudia fortiatSC lufceptæ bcllo cicatriccs:X nobilitasîK mérita maioru. hoc quod pxime dixi:Ciccro atq; Afinius certati fut uG,p Scaurotpatre hic.il le ,p hiio.Cômédat Ôi câ piculi:G fulcepidèinimititias ob aliquod fadû hone dû uidc/.prxcipue bonitas.huanitas.mifericordia.Iudc.n.tuc pctcrc ca qfp uf a iudicctquæ aliis ipfe præditerit,Refcrédahæc ps quoep ad militate reip. ad iudicu gloriâ.ad exéplu.ad memoriâ podcritaris.Plurimu tamé ualet miz Ïêratio:qux iudicé fledinó tantu cogit:fed motu quotj animi fui lachrymis


enim iudfeum ad nos pctituc inino. inclina/ tÔiuocaliafcd pta pro inclina co legenda cd«


Qyod pa/ trioftin{TenAf fuiflêtquidem hoc eftauxilio in iudicio fuif/ fet fenfui con/ uenit»offuiiret uero ide nocu iffet répugnât»


Ex habita inuidiam Me/ deæ quacrit» Midiac feriben dum elf» Midi am enim accu fault Demo// fthenes : quod coronatus pu/ gno abco fulf/ fet perçufTus«


Aut libero/ rum aut paren tum follicitu / dincm conque ritur» Solitudi nem fenfus cxi gitifollicitudi/ nem uero af/ pernatur»


Hoc apud proxime dixi» Apud pracpoß tio hic eft ocio fa»quare expû/ genda ac loco eius quod eft reponendum*


-ocr page 208-

Libia

Hace pctmtur aatem a fis quae panus eft reus »aut ex us quae quatum maxime pantur* Huius ultimi diuifioms mem/ bri uerba peruerfa hoc modo corriguntur : ut legamus tum locomius quantum amp;nbsp;q maxi/ me hoc padotAutexits quætû qmaximc patitur» Ex qua il/ la Fortuna amp;nbsp;in quam redden/ dum fit » Pro ilia legcndum eft illh Renouare me tu in pa/ triarn Milo potuifti» Reuocarc emendate Icgitur in oratione pro Milone» Quales litigato rem decct uel patronum»vnde tame res moucnt:autcum ipfi loquimuraut cum ipfos loqui fingimus»Tot mendis implici/ tus eft hie locus ut ncque inte/ ger fenfus did poffit nc^ com/ mode emendari: non quod no uideam decent numéro plurali efTe legcndum » Sed quia nudæ loco illius unde uidetur effe le/ gcdum:amp;ipfas ut referatur ad res no ipfos:hoc mödo » Nudæ tamé res mouent: aut cum ipfi loquimur:aufcum ipfas loqui fingimus» Tanto funt quada portiönead efTidendum poten tiora * Afficiendum legatur» Accommodauit ei tarnen Öd uerba conuenientes etiam uiro forti conoueftiones » Et copula irerum e(t afcribSda»ut legatur Etconueniétes» Vtaliéna ali/ quis qdiu dcplorct»Quam par ticulam cxpungendam eile fa/ dle fentict qui no ignorât : q in augmenti figniflcatione no po/ fitiuo:fed fuperlatiuo copulari folerc» Ideoque cumaliis Jn praepolïtio afcribatur:utcum tan aliïs legatur» Et Ieda eft uulneribus on3»c præpofitio lo cocft ucrbi rcponenda uidetur

Vclut in rem praefentcm ani mos hominum dicentium»Lo co dicentium legatur ducentiü Ita nan^ fenfus expofcir» Fu/ it quondam inter hæc omnia ,porentiflîmum»Ciccro in ora/ donc pro Flacco teftatut Mu/ rænam fe defendente ob me/ turn ne Catilina remp* occupa? ret fuiHe abfolutum» Equiz dem repugnantis eas patrono amp;nbsp;nihil uultu commotos » De/ prauatus quidem hie eft locus Sed ft eos legcrimus: emendaf»

cofitcti.Hxcpctcnt autex iisîqux pafîùs ?rcus:aut cx üs qus quantu maxie patiif taut ex its qua: danatu manennqux amp;nbsp;ipfa aupheat'^:cu diclus:ex qillt fortua amp;îqua recidedu fît • Affcrti us mometu fid:xtas amp;nbsp;fexus fid :pignora liberi died fid pétesôd^pi qtqux oia tradlari uarie lbIet« Nonunq etia Sdiple patrous has ptes fubidut Gicero ^ MiIóe«O me mil^»o te ifccIiee.Reuoca re me tu 1 pathâ Milo potuifti p hos«ego te £patriapeofdc retie re no potero.Maxieq; fi ut tue acciditmócóuenicnt ei qaccufat preces.Na gsferret Milone^ capite fuo fupplicatétqui a ie ui^ nobilé interfeétumïquia id fieri oportuifiêt fatercc fErgo amp;nbsp;ille captauitexillaprxftatia animifauoréiamp;ilocu lachrymarutn eius ipfc fucceffit»Hisprxcipue locis utiles IF ^fopopœiæadeft fiélæ alienaçi pfona^ ofoncs:quales litigatoré decet uel patro/ nu:udetamércs mouent:autcû mfiloquimur:aut eu ipfos loq fingimus,Ex plbnis quoq^ trahit affedtus.Non.n.audire index uidet aliéna mala denétesîfed fenfum ac uocéauribus accipere milèroytquoçi etiâ mutusafpedlus lachrymas mouet:quâtoc^ eênt miferabiîiora:fi ea dicerétipfî:tâto fût qda portiôe ad êffiz ciêdû potêtioraîcû uelut iplbçi ore dicuóut fcænicis aétoribus cadé uoxîcadê^nuciatio:plus ad rnouedosafièdlus fub pfona ualetJtaq; idé Cicerotqq prcces nô dat Miloni: eûq; potiuSani mi præftâtia cômédattaccômodauit ei tamé Si uerba» couenicz tes etiâ forti uiro cóqueftióes»fruftra iqt mei fulccpti Iabores»O fpes fallaces.o cogitatiôcs meas ianes» Nûq tamé debet eé lôga milèratiomcc fine câ diétû c«nihil facilius q lachrymas farefeer Nâcû etiâ ueros dolores mitiget tépusîcitiuseuanefcat needle éilla:quâdicédo effinxiraushmagoti q fi moramurtlachrymis fatigat auditortamp;reqefcittfiCabillo quem ceperatipctu adrôz né rediuNô patiamurigit frigefeere hoc opusiK affeélû cû ad fûmû pduxcrius rdiqmus:ncc fpcrcmus fore:utaliena aliqsq diu deploretddeoq; cû i alüs:tû maxie in hac pte debet crefcerc ofo»Q^uia qcqd nô adiieit prioribustetiâ dctrahere uidetquot; ^:amp; fo eile déficit afiedus q defcédit«Nófolû ât dicédo fed ét faciendo quædâ lachrymas mouemus:ûdc amp;nbsp;^duccre ipfos q pielitenf: fqlidos atcp deformes^ liberos coçi ac pentes iftitutû : amp;nbsp;ab ac cufatoribus oftédi cruétû gladiû amp;nbsp;leda e uulneribusofla»amp; uc ftes fäguie pfufas uidemus:amp;uulnera relblui:ac uerberata cor pora nudari.Q_uaç: rc^ igés plerûq5 uis é:uelut i ré præfenté aios hoium dicétiû.Et populû romand egit ifurorem prætexta Caii Cæfaris^plata iforo eruéta.Sciebaf iterfèdû eû:corpus de mq iplu ipofitû ledo erat«Atuefbs tamé ilia laguie mades :ùa repræletauit imaginé fceleristut nô occilus eé Cæfar:fed tû ma ximeoccidi uideret «Sed nôideo ^baucriiqd fadum amp;nbsp;lego:ÔC ipfoaliquâdo uidi:depidâ tabulâ fupra loué i imaginé rei:cu/ îus atrocitate index erat cômoucdus:Q_uæ.n«é adoris ifâtia:q mutam iUâeffigie magis q orationem p fe putetlocuturam/At

-ocr page 209-

Sextus


forJesamp;fqualores amp;propiquorum quocp fimilcm habinim (do profuifîetôC magnu ad falutem momentu preces attulifle, Q^uare amp;nbsp;obfecratio ilia iudicu p cariflima pignora uriqj ft amp;nbsp;rco fintlibcz ri.coniûx.pcntesîutilis crit*Et dcopz etiaminuocaao:uelut ex bona cofcietiapfecla uideri foIchStratu deniq^ iacere amp;nbsp;genua copledi: nifi tame perlbna nos amp;nbsp;ate adta uita SCrei códitio phibcbit.Q^uac dâ.n.tâ fortiter tueda q fada fut.ucç: fic eft habedaaufton'tatis to ne fit inuifa fecuritas.Fuit quondâ inter hæc omnia potenoflimu: quo Luciu Murenam Cicero accußtibusdariftimis uiris eripuiffe praxipue uidctur:pfuafitqj nihil ce ad præfenté reru ftatu utilius: q pridie.kluanuarias ingredi cofulatum, Q_uod genus noftris tez poribus totu pene fublatu eft:cum omnia curx tutelxc^ unius ini xa piditari nullo iudicii exitu poffinuDe accufatoribus SC reis firm locutustquia ipericulis maxime uerfatquot; ’affedtus* Sed priuatæ quo q; caufx utruq; habet poratiois genus:8Cillud quod e ex enumera tionc pbationu:5C hoc quod ex lachrymis:fi aut ftatu piclitari:aut opiniôe litigator uidetur»Naiparuis quide litibus has tragcedias mouerc tale eft:quafi fi perfonâ Herculis SC cothurnos aptare ifan tibus uelis.Illud ne idignu quide admonitiôe:ingés Îepiiogis meo ludicio uerti difcrimetquomodo ft dicenti qexcitatur accomodet» Na SCimperitia SC rufticitas SC rigor SC deformitas afftrut interim frigustdiligcnterc^ hæc fûtadtori ^uidenda,Equidem repugnâtis cas patronotSC nihil uultu cómotos:SCîtêpeftiue ridentesî SC fado aliquo uelipfo uultu «fu mouêtcs fæpe etiâ uidi.præcipuc uero eu aliqua uelut ftxnice fiut:aIias cadut.TranftuIit patronus aliquan nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-, nbsp;

do puclIä quac roror cffeaducrrarüdteWcNam dehocIü^ nbsp;nbsp;nbsp;^^Ë^SSteS

aduerft fubfellianâq in gremio fratris relidturus. At is a nobis præ monitus dice(ftrat»Tu ille alioq uir facundusiopinata: rei cafu ob mutuieSCifantem fua frigidiffime reportauit»Alius imagie mariti ^ rea proferre magni putauit.at ea fæpius rifu fecit» Na SCii quo/ ru officii crat:ut traderet eamtignari qui eftet epilogus:quoticns re fpcxifTet patronus offercbat palamtSC prolata nouiffime deformi täte ipfifNam ftnis cadaucri infulà^præteritâ quoep oratiois gra tiam perdidit.Nce ignotu quid Glic0i:cuifpiridion fuit cognome acciderit«Huic puer que is produdlum quid fleret iterrogabat : ex pedagogo ft uelicari refpondit«Sed nihil ilia contra Cepafios Cice ronis fabula efficacius ad pericula epilogoru.Oia tame hæc toléra biliatqbus adlioncm mutare facile e* At qui a ftilo non recedut:aut conticefeut ad hos cafustaut frequctiftime falfa dicut« Inde eft eni. Tendit ad ueftra genua fupplices manus:SChæreticoplexu libero tu mifer:SC reuocateccc me:SC fi nihil horum is de quo dicit faciat. Et e fcholis hæc uitian qbus oia libéré fingimus SC ipune:qa pro fa

^ qcquid uolumus»nóadmittit hoc ide ueritas.Egregieq] Caffi us dicediadolefcetuIo.Q uid me toruo uultu itueris feuerefno me Hercules iqt facieba«ftd fic ftripfifti«Ecce«8C q potuit truculetiffi/ me eu afpexitJllud præcipue monêduîneqùis nifi fummis ingenii


utcoi qui excirandi funt in/ tdligamus hoc eft iudices:c| ft oratori repugnabunt: auc îtêpeftiue rideout : minime afficiétur» Præcipue uero cû aliqua uclut fcænice fiut» alias cadutkHic duo ultima uerba iperite fatis mihiafcri pta fuirfe uidcntur : ab eorû aliquo:qui in libro^ margi nibus fctibere folét:quæ ali/ ter quo^ pofte legi putanr» Librariorum autem imperi tia de marginein côtextum ipfum funt traflata»Quare omnino funteradéda« Sed nihil illa contra Cepafios Ci ceronis fabulakQui iUam fa bulâ uidere totâ cupitdegat p Cluctio ofonc:ï q' ca é de/ fcripta his uerbistagifeâkpau cis uerbis accufat:urde rem dicataCanutiusJncipit logo


SC alte rcpetito pheemio re/ fpoderc Cepafius» Prio arte/ te audicbat eius ofo» Erigez


bat aium ia demiftu amp;nbsp;oppf


fu Oppianituskgaudebatipe Fabriciusknóitdligcbat aios iudicu no illius clöqntia: fed defefionis ipudctia eSmoue n»Pofteaq de re eoepit diccre ad ea quaeerati ca: addebat


no ddcdcrerfcd puarican ac cufatói uidcbafdtacp cd cal/ lidiftime fe diccreputaretxd illa uerbagrauilTimaex intiz moartificio dcprompfiftèr» Refpicite hoium fortunas* Rcfpicite dubios uariofep ca fus»RefpicitCk GFabricii fez nedutéreü hoc refpicite orz nadae oröis ca fæpe dixiftêt: ffpexit ipe»At»C»Fabriciusa fubfdiis dmiftb capitc difcef fcrat»Hic indices riderc« Sto


machari at®acerbe ferre pa trous cam fibi eripi : amp;nbsp;fe cæ tera de illo loco RefpicitcJu dicesmo poftediceremec qcq priusc fafluqut illu pfeqret amp;nbsp;collo optorto ad fubfdlia . reduceret;ut reliq poftet pz orare» No me hercules qdz ni faciâ»Emédatehoc in aliis


cxeplariba legit Nome her/ cle iqt facieba» Illud pcipue moncdu neqd»dUfa in»SkC0z uerfa ncqs élegédû» Nautc n


-ocr page 210-

Liber

löge uchementiflimüs hie animiinualuit affe d:us»Loco animi cum temporis aduerbium eft reponédu» Qua/ re metiatur ac diligen/ ter exiftimet uircs fu/ as aflor» Aeftimet Ie/ gendum effe cenfebit qui quid æftimare gd exiftimare fignifïcet : non ignorabir» ka' que ne ilium proba / uerim» Quidem par/ ticulam kili elegantia expofeit ut Icgatur Ita/ que ne illum quidem

Et capite uelato cum id agendum ex turba pröfpexiflet»Hic quidem fie: in aliis ue/ ro quibufdam exem/ plaribus ad agendum legiturkSed neutre mo do mihi fenfus procc/ derc uidetur» FortaP fe uero aut ad agentes aut quid agerefquod mihi magis placet re/ flius legeretur» For/ te fit cius perfona ta / lis » Si coniunflio ui / detur afcribenda ut Ie/ gatur » Si forte fit eins perfona talis» Cum dominæ uxori fuope cuniaria lirc»ôiin prat/ pofitio afcribenda amp;nbsp;uxoris littera s » difla Icgendum uidetur»

De fortuna quo / que : qua uter abun / dabat adiecir» uterque Icgendum effe aper / te patet amp;nbsp;uobis pro/ nobis» Sunt qui hos joepiKOuaÈmÂôyood uocent : quo partitam orationcm fignificant Per praepofitio afcribê da uidetur ut pérora/ tionem legamus » Na jüêpiKoi ÊTtÏAoyoi par ticularcs dicuntur per orationes»

uiribus ad mouendalachrymas aggredi audcat.Nam utcfUóge uche tnentiffimus hic animi iualuit afFet^usnta fi nihil efficit tepett que me lius ifîrmus aólor tacitis tudieu cogitationibus reliqflêt ♦ Na amp;nbsp;uultus ÓCuox Si ipfa illa excitanda: rei factesdudibrio etiarn pleruq; fût homi nibustquos non permouetut.Q^uare metiatur ac diligéter xftimet ui rcs fuas audortK quantu onus lubiturus fit intclIigat.Nihil habet ißa res medium.fed aut lachrymas meretur aut rifum«Nóauté commo/ uere tantum miierationemtfed etiarn diieutere epilogi eft propriu: cu orationc continuatquæ motos lachrymis indices ad iuftitiam reducat: turn etiarn quibufdam urbane diólis:quale eft ♦ Date puero panem:nc ploret.SCcorpulcnto litigatori cuius aduerfarius ité puer circa indices erat abaduocato latus.C^uid faciamfEgo te baiulare nó poflum. Scd hæc tarnen non debent eße inimicaJtaq ? ne ilium probanerim: qui i/ ter clariffimos fui temporis oratores fuit:qui pueris icpilogum produ ólisitalos iecit in medium:quosillidiripere cœperût.Nâq] amp;nbsp;hæc ipfa difcriminis fui ignorâtia potuit cé miferabilis.ncq? illû qui cû eet crue tus gladius cius ab accufàtore ælatustquo is hominé ^babat occifum: fubito ex fubfelliistut territus fugitïamp; capite ex parte uelatotcu id agéz du ex turba nfpexifletaterrogauittan ia ille cu gladio receffifïèt . Fecit enim rifutfed ridiculus fuit«Difcutiédæ tamé ofone huiufmodi fcænæ egtegieq; Cicero^ cótra imaginé Saturnini pro rabirio grauiter:ÓJcó tra iuuenem:cuius fubinde uulnusïiudicio refoluebat p Vareno mul ta dixiturbâe.Sût iC illi leniorcs epilogi:qbus aduerfario fatiffaeimus: forte fi eins pfbna talisïutillidebcaf reucrcntia:autcü amice aliqd có mouemusîôi ad cocordia hortamurtquod eft genus egregie tradfatum a Paflîenoîcû Domitiæ uxori fuæîpecuniaria fite aduerfus fratem eins Acnobarbû agcrer.Nam cum de neceftîtudine multa dixißet: de fortn na quoq5 qua uterqj abundabattadiecit.Nihil uobis minus deeft: q de quo cótenditis.Omnes aut hos affectus etiarn fi quibufda uidenturip hœmio atq; iepilogo federn habere:in quibus fane funt frequétiftimi: tamé alia: quoeç partes recipiut:fcd breuiorestut cû ex iis plurima fint referuanda.At hic fi ufq:totoseloquentiæ aperire fontes licet. Nam ex iis fi bene diximus reliqua:poflidebimus ia iudicum animos:S^ confia gofis atq; afperis eueéli tota padere poflumus uela:5dcû fit maxima ps epilogiamplificatiomerbis atq^ fententiis uti licet magnificus atqj orna tis,Tûc eft cómouendüthearrû:cû uentû eft adipfû ilTud: quo ueteres tragœdiæ comŒdiæq5claudûtur pIaudite,In aIns aût partibus tradia dus affedtus erit:ut quifq ; nafcetur,Nam neq; exponi fine hoc res atro CCS amp;nbsp;mifcrabiles debent,Cû de qualitate alicuius rei quæftio eft: pba tionibusuniufeuiufq; rei redle fubiügitur,Vbi uero coniüdlam ex plu ribus cauiam agimusretiam neceflëerit uti pluribus quafiepilogis:ut£ Verrem Cicero fecit.Nam amp;nbsp;Philodamo SC. nauarchis Sicruciatis ciui bus róanisïamp; aliis plurimis fuas lachrymas dedit.Sût q hos jngpiKover ETTiAoyoucr uocét:quo partitam orationcm fignificant,Mihi non tam partes eius q Ipecics uidentur,Siquidcm hæc epilogi amp;nbsp;peroratióis no mina ipfa aperte fans oftendunt:hanceffe confumationem oranonis.

-ocr page 211-

Sextils

De diuifionc aßeefbuum amp;nbsp;quomodo moucndi flint, q Vanuis aut pars hæcmdicialium caufa:^ fit fûmatpræci pueq; eóftetafFeólibus:amp; aliqua de his neceflario dixeri: non tamê potui:ac ne debuiquidélocuiftuin unam Ipcciê có dudere.Q^uare adhuc opus fiiperefl : cumad obtinenda qua: uolumus potétiffimü:tum fupradidlis multo diffialfus moue diiudicû animos:atlt;p in cum que uolumus habitum formadi: Kuelut tranffigurandi«Q_ua de re pauca quæ poftulabat hæc matcria:ficatrigi:utmagis quid oportcret fieri:q pro id modo confèquipofiSmusoftenderem.Nune altins omnis rei repeten da ratio cft.Nam amp;nbsp;per totamtut diximustcaufam locus eft af fectibus:SC corumnon fimplex natura:nec in trafitu tradtada: quo nihil affèrri maius orâri pôt.Nâcætcra forfitâ tenuis quo q^ amp;nbsp;anguftamgcnii uena:fi modo nel dodtrina uelufu fit adiu tatgencrare atqjfrugem aliqua perducere qucat « Certe fût fern perc^ fuerût non parum multi:qui fatis perite quæ effent pbati onibus utilia reperirét:quos cquidé nó cótcmno : led hadtenus utiles credo:nequid per cos iudici fit ignotu : atq? ut dica quod fcntio:dignos aquibus cas difertidocerend’.Q_ui ucro indicé rapcre:amp; in quern uellct habitu animi poftet pcrduccre:quo di iftoflendu amp;nbsp;irafcendum cHettrarius fuiuAtq? hoc eft quod do minatur in iudiciis.hæceloquentiam regunt.Namep arguméz ta plcruq;naftuntur ex caura:amp; pro meiiore parte plura funt iempertut qui phæcuicitnantum non defuifle fibiaduocatum iciat.Vbi ucro animis iudicum uis afferendaeft:^ ab ipfa ueri contéplatione abducenda menstibi proprium oratoris opus é. Hoc non docctlin gator.hoc caularum libellis non continctur, Probationes enim efficient fane:ut cam noftram meliorcm eflc ludices purent. Affedtus præftanttut etiam uelint . Sed id quia uolunt crcdunt quoqj.Nam cu ira fci.faucre.odifle.mifercri cœ pcrut:agila rem fuam cxtimant:0C ficut amantes de forma iudi care non poffunttquia fenfu oculoru premit amonita omnem Î quirenda: ueritatis ratione iudex amittit occupatus affedtibus. æftu ferturtSi uelut rapido flumini confequiturtita argumenta ac teftes quid egcrint pronunciario oftedit.Commotus ante ab oratore iudçx quid lentiattfedens adhuc atq; audiésconfitctur. An cu ille qui plcrifq; perorationibus pctiturtfletus crupit:non palam didta fententia eftfHue igit incumbat orator,hoc opus cius.hic labor eft:fine quo cetera nuda.ieiuna.infirma.ingrata fût.Adeo uelut fpus opens huius atq; animuseiafledlibus.Ho »um autcm ficut antiqtus traditum accepimustdux funt fpeciz cs.alteram grxei ttccgoct uocant:quam nos redte uertentes ac^ prie affedtu dicius.altcra hooct cuiusnoietut ego qde fetiotcaret fermo romanus.morcs appellant'’:atqtinde ps quoep ilia phiac noIKK moralisedidta.Sed ipfarei natura fpedtät imihi non ta mores fignificari uidet tg morum quædâ ^prieras. Nam ipfis

Vamuis ante pars inarc q ludidahum caufarû fît fumma » Diffufius fe de utnï^ affedibus traâaturum poUicerur .ac piimum quanta ualeâtin animis iudicum expo nit » deindediuifionem affeduS fubiungit kQuo nihil maius afferri oranti potcff.Sic quidem hic legif«Reclcucroa quibuP dam hoc modokQüOnihil ma lus afferre uis orandi poteff» Arcp frugem aliquam perdu cere qucat»Ad præpofitio afcriz batur hoc modo Arque ad fru-* gern aliquam perducere qucat» At^ hæc eft quod dominer tur in indiciis » Hoc amp;nbsp;dominai tur legendum efTenemonon ui der» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Et ficutamantes de

forma iudirare non poffent î quia fenfum oculorum premit amor»Poftunt ut indicandi fit modus legendum cft » Plato/ nis autem hæc cft fcntentia oTU çAou tai yetp inquit to çi / Âovv ittpi tuçiAovJaêvov»hoc eft»Obcæcatur enim amans cir/ ca rem amaram» Et uelut ra/ pido flumini confequitur »Ob/ (cquiturlegendum cft» Quant nos rede ucrtétcs ac propne ap fcdum dicimus » necsoer quidc uarie trâffertur» Quidam cnirn nuper pafTionc non fancaban tiquis nomme recepto interpre/’ tari cœperunt» Fabius affedlum rcdtc uerti fentit»Cicero uero in tertio rhufculanarum libro ita «H effe perturbatiôes fcribit his uerbiSkQaæ græci appellat Ttot en ego poterât morbos amp;nbsp;id uct burn cHct de uerbo:fi in confuc tudincm noftram caderct»N5 inuidcre»gcftirc»mifereri:lætari hæc omnia græci morbos ap/ pellant raotus animi rationi nó opremperates» Nos autem hos cofdem motus concirati animi redte ut opinor; perturbationes dixerimus»morbos autem non fatis ufitare»Hieronymus quo/ que in Efaiam arque Danielem fcribit Tretaoer perturbationes q paffioncm tranfterri»Quos ue/ ro affedus Fabius uocat:Ciccro interdum perturbationes inter dum affedioncs appellat» NS ipfis quida ocs habitus metis co tinenf»Quidc Icgaf non quida» nii '

-ocr page 212-

Cautiores 'uoluprarem complc Öi qnomia ïterpretari maluerunt» Voluptatem Icgendumeftihoceft intelleclum ac fignifiationé» non autem uoluptatcm» Affedus igi tur hos concitatosullos mitesratep compofitos efledixerunr» In hoc q dem fcnfu nihildefiderandum effe obufdam fortaflé uideturgt;Sed duo illa uerba grcca irrteoo ramp; wooer ut afcribantur fenfus expofcir»Nam Fabius ex quorudam fentennaex/ ponit affeitus concitatos effe ttoc eocrgt;mi-tes uero wo/cr » Quare mr hifleIcgendum uideturutafcriba turhoc modOkAffedlus igitur hos concitatos Ttaeotf»illos mites arep compofitos wooj clTe dixerunt»

Hos ad probatioem » illos ad be niuolentiam præualerc» Probatio/ rem fenfusafpernatur» Perturbas tionem uero amplcdhtur»Quare uel refraganribus exemplaribus perturbationc pro probationc Ie/ genduefle facile contender!» Nee tarnen minus artis aut ufus hi Icui

Liber

denf» Nam cum exines hoc Io co nihil ab oratore tradetur quicz quid de honeftis amp;nbsp;de utilibus de/ m^ faciendis amp;nbsp;non faciendis difei tur hoc uocarûpôt » Hic quidc lo/ eus adeo eft dcprauatus : ut nequc corrigi:ncgp fenfus elid poflitmon quin medi aliqüæ facile tolli poP fint:ut dicitur»sgt;littera expunda le gatur»Sed quia aliquid adiici neccf larium uidef ; quod inuitus facio: nullo praefertim mihi aftupulan/ te cxcmplari »Hane autem dieftioz nem nifi afcribendam puto:ut lcga tur»Nam cum nifi ex illo ^ hoc lo co nihil ab oratore tradetur: quicz quid de honeftis amp;nbsp;de utilibus de/ ni^ faciendis amp;nbsp;non faciendis diet'/ cur:hoc uocari pÓr» nbsp;Nee ab uno

efle ifta in hac parte » Emendate in ahis quibufdam exemplaribus le/ giturabuno pro illis ab uno» Hi »n»præfcrunt com ipfo^zia qbus 1c/ dimur cantate» Sc pronomc afcri/ bendummihiuidef amp;nbsp;Icdutur Ic/ gcdu»hoc m0»Hi»n»præ fc femtco mipforuta quibus ledunf cantaré» Scd motus adhuc minons» uc/

nia petcrc adolefcétiâ dféderetamo res nÔnûq»Hic diftîguédûc alioq fenfus eSfundunf» Sed no his lo/

quiJem omnes habitus mentis continétur « Cautiores uolun tatem compleóli:qnomia interpretarr maluerunt* AHedlus igitur hos concitatosJllos mites atq; copofitos eflêdixerunt. In altero uehementer cómotos.in altero Icncs « deniqj hos 1/ perare«illos pcrfuadcrc.hos ad probationéallos ad beniuolé dam prxualerc.Adïiciutqdam pentoru pathos teporale cé Q_uod ut accidere frequentius fatcor : ita nó nullas credo ec materias:qux cótinuü defidcrétaffèótum»Nec tarnen miuS artis aut ufus hi Icuiorcs haben t.uiriû atep impetus non tanz tundem exigût.In caufis uero ctiam pluribus uerfantur.imo fecundum qucndam intelledlum in omnibus* Nam cum ex illo amp;nbsp;hoc loco nihil ab oratore tradretur : qcqd de honeftis amp;nbsp;de utilibus deniep faciendis amp;nbsp;non faciedis dicitur:hocuo can pót»Q_uidam commendationem atcp excufationempz pria huius officii putauerutmec abnuo effe.ifta in hac parte: fed nócócedo ut fola finttqn illud adhucadiicio -naeocr atq? H0ocr»5ed iteri ex cadé naturanta ut illud maius fit. hoc miz nus: ut amor Trcxèotr.caritas wooer. Tnterdum diucrfa iter fe: ficuticpilogis, Namep Traeocrconcitat. wooer folet mitigate* om habenhOuSufskuiom quo- fP™ «men mihi huius nommis expriméda natura e : qua ^ Icgi poffitScn leniores hocé tenus appellationcipla no lans fignificarc uidetur » HOOcr qd intelligimus:quodqj a docentibus defideramusudcrit quod ante omnia bonitate commendabitur » non fblu mite ac plaZ cidum:lèd plcrunqj blandum Sihumanum : amp;nbsp;audientibus amabile atq;iucundum:in quo exprimendo fuma uirtusea eft:ut fluere omnia ex natura return hominumtp uideantur: quo mores dicentis ex orationc perluceantïK quodämodo agnofcantur: quod cd fine dubio »inter coniundas maxime pcrfonas:quotiens pcrfcrimus.ignofcimus.fatiffacimus. mo ncmus procul ab ira ♦ procul ab odio.Scd tarnen alia patns aduetfus filium.tutoris aduerfus pupillum.mariti aducrfus uxorem moderatio ed.Hienim prxferunt eorum ipforum a quibus Ixdimur caritatem.neqj alio modo inuifos cos faci unt;q quodamare ipfi uidentur«Alia cum lenex adolefcctis* alia cum uinu honedus inferioris fett. Hie enim tantu conci tanuHic ctiam affici débet » Sunt Si ilia ex cadem natura: fed motus adhuc minons ueniam pcterc » adolefcentiam defede re»amores nonnunq.Etiam Icms alicni caloris dcriius ex hac forma ucnit.Sed non his locis tantum:ucrum aliquanto ma gis proptix funt uirtutis fimulationis fatiffacient : rogandi Si eipoveia qux diuetlum ei quod dicit intelledtu pent.Hic ctiam illc maior ad concitanduodiu nafei affedtus folet:cu hoc I'pfo quo nos aduerfatiis fubmittimus:intelligitur tacitx impotcntix exprobratfo«Naq;eo graucs Si intolérabiles id

cis tantütucßi aliquâto magis ^pne fut uirtutis fimulatiôis amp;tiß3tiendi»rogcdigt;Mendx ex hoc loco fie tohi

-ocr page 213-

Sextus


ïpfum dcmonflraciquod cxditnus«Et ignorant cupidi maledicednant aHedlatores Hbertatis plus midiamqcôuitiû poHc.Nâ îuidia aJucrlari os«cóuinü nos inuiiös facitJIIe ja pene médius affedtus é ex amoribus: amp;nbsp;ex defideriisamico^i amp;nbsp;nccefîàrioçi.Nâ amp;nbsp;hoc maior eft:amp; illo mior Nôpaçi Ggnificant et ilia i Icholis fleh dixerius:qbus pleruq; rufticos» fupfhtiofos.auai os.timidostlccûdu côditioncppofitionûeffingius.Nâ fie H9H mores (ut:cû hos imitamur:0i ex his ducimus orationem* Deiep hoc oe bonu amp;nbsp;come uiru pofeiuqs uirtutes cu et i Iitigatore debeat ora tor:fj fieri pót:approbare:utiq;ipfc aut habeat:au£hfe credat « Sic J^de rit plurimu caufis:gbus ex fixa bonitate facict fide.Na g du dicittmalus uidet:utiq? malc dicit.No.n.uidetquot;’iufia dicere:alioqq wooer uideretŸ Q_uare Siiplu et dicedi genus i hoc placidu debet ee ac mite.nihil lup bumihil elatu:falte ac fufiime defideret.Proprieaucude.credibilitcr di cere fat e.Idcocp Si medius ille oratoris modus maxime cóuenit « Diner fu éhuic quodTraoocr driquodtp nos affedtupprie uocamus. Si ut pxi me utriuRp dfiam fignênllud comœdiæ.hoc tragœdiæ fimile ♦ Hæc ps circa irâ.odiu.mctu.iuidiâ.miferationé fere tota uerfat :quæ qbus ex lo cis ducéda fut:Simanifeftu oibus:ói a nobis ireinephoemii atlt;p epilogi did:u ê«Et mctu tamen dupIicé itcnigiuoIo:qucm patimurói que faci mus:Siiuidiâ.Nâcp altera iuidu.alteraiuidiofu facit.Hoc aut hoisnlld rei én quo Si plus habet opis ratio.Nâ quædâ uident grauia p fc priciz diû,cædcs.ueneficiu»Q^uædâ effîcieda iutjdâtcÔtîgit eu magnis alIo qmalis grauius eé id quod panî fumus:oftédit .Q_uale é apud Vergi liu.O foelix una ante alias priameia uirgo:Hoftilé Si tumulû troix fub mœnibus altisluflà mori.q mifer cnim calùs Andromachae:fi eópata ci fœlix PolyxenafAut cû ita exaggeramus îiuriâ nfammt ét qua: muîta mîora fût îtolerâda dicamus.Si puHàflesîdefédinô poteras,uulnerafti» Sed hæc diligétius cû ad eâ âplificationé ucnerimus dicemusJnteri no tafle côtétus lumô id folû agereaftedusmt quæ fût oftédanf acerba ac ludluoiàtièd ét ut quæ tolcrâda haberi foléttgrauia uideâf :ut cû i male didlo plus iiuriæ:qîmanuJn ifamia plus pœnæ dicius;q i mortc.Nâz lt;p î hoc eloqntiæ uis émt indicé nô ad id tâtû côpellatri quod ipfi rei na tura dneeref.Sed aut qui nô étant maioré q é faciataffcdlu « Hæcéilla quæ dynofis uocat rebus idignis«a{pis«îuidjofisaddés uî oratiotq uirtu te præter alios plurimu Demofthenes ualuit«Q_uod fi mihi tradita feg præcepta fufliceretîfatiftecerâ huic pti:nihil eoç: quæ legi ueldididîqd mô pbabile fuit omittédo.Sed mihi iaio étquæ latét péitus ipia huius loei apire penetraliatquæ qdé nô aliquo tradétetfed expimento meo ac natura ip^ duce accepi.Sûma.n.quâtû ego qdé fétio:circa mouendos affedusihoc poflita é:ut moucamuripfî.Nâ KIndus SCiræ SC idigna tôistaliquâdo ridicula fueritimitatio:fiuerba uultuqj tâtû nô ét animû accömodauerimns.Q_ uid.n.aliudécaufætut lugétesutiep irecéti dolo re difertiflïmequædâ exclamare uideanffSC ira nônûq indodis quocp eloquêtiâ faciatfq q ? illis left uis métisîôi ueritasipfa mo^f Q_uare in ns quæ ueri fimilia eé uolumustfimus ipfi fimiles eo^itq uere patiüt af fedibustSd a tali aiopficifcaforatiotqle faccre iudicé uoIet.An ifie dole


pofléuidcntur fi legaz tur uirtutes * hoc moz dotuerum aliquando magis pprixfunt uic tutes fimulationw fa/ nffacicndi rogandi»


Secundum condiz tioncm propofmonu» Loco propofitionum reflius propofitorum legerctur » hoc eft the/ maturn»Nam Cicero thema propofitum in tcrpretatur:ut Fabius ipfe teftis eft* Nam fi Hew mores fût : cum hoc imitamurk Sic»cgt; littera afcripta ut legaz tur fenfus expofeitk


Ideoquc amp;nbsp;medius ille oratoris modus « Loco oratoris legen/ dumelTeoranonis ui dctur»Sunt cnim très orationis modi qui a graecis charaderes di/ cuhtur grauis»mcdio/ cris : quern medium Fabius uocat»amp; arte/ nuatus : qui amp;humi/ lis uocatutk nbsp;nbsp;Vt etii

quae multa minora flint. Multo legedum eflc pater» Scd hæc diligenrius cum ad eâ amplificarionem ue/ ncrimus dicemus » Eâ accufatiuus urceflans uidetuc expungendus


Hæc eft ilia quædy nofis uöcatur» Ähveo/ CTiŒkperkèi» diphthon/ gum a græcis fcnbif» Trâftcrtur autcm gra uiras:dcq ab Hcrmo/ gene multa traduntut


n iü


-ocr page 214-

’ Irarceturfimhniplbquiin ira co drat fendq? exgit fimile patief * Se pronomen cum a fenfu repellatur: cradendus uidetur» Siccis agetis oculis lachrymas dabiuLoco agens agés ut legaffenfus expofcir» Has gt^bene coepenr*QuifqsdCcoce/ petit mihi uideflegendû» Has q/ dé dicut Iûçccv7acriû3toy: qui fibi rcs»uoccs»adus»fccundû uei^optr me fm^et.Haseradédas eêatgi hue reponeduapte Qui relatiuû qd fe^ ôuif’declarariêùçâv 'TaaioToor aût dicif q benealiqd imaginai Nâ ut iter otia aio^»Corruptc qdé fie legif hic locus»lllâ.n»ut pamculam fenfus afonariForfitâ aût ud amp;nbsp;ipa monofyllaba locoiHiusemédatc te poneref»exponit»n»Fabius quomô facultas imagines côcipiendi nobis facile côtingar» Hoc animi uitiû ad utilitate non rranfïcrimusgt;Trâf feremus ut futuri fit temporisiez interrogationeefl legédum» Ex/ tremus deni^ expirâtis hiatus infi der»Citra nô negandi aduerbiû hic fenfus îtegemôhabef.Q^arc afcri bédûuidef amp;nbsp;cû îterrogarôe legen'

Liberi bicquiaudi'et me:cum hoc dica no dolenter^ irafccf fi nihil ipfe:q in ira concitat fe idqj exigittfimile fatictf^ ficcis agens oculis lachrymas dabitf fieri no pót.Ncc incendit nifi ignis* nee madeicimus nifi humore,nec res ulla dataltcri colorcm: que ipfanóhabeuPrimû éigitur:utapud nos ualeâtea qua: ualere apud indicé uoiumus:afficiamurq; anteq afficere coz nemur.At quo mo fiet ut afFiciamurf Neq^n» funt motus in noftra potcilare.Teptabo etia de hoc dicere * Q^uas phanta fias grxei uoeâtmos fane uifiones appellemus:p quas irnagi nes re^iabicetiumita repræfentantur animo : ut cas ccrncre oculis:ac præfentes habere uidcamur.Has quifqs bene cepc ritris erit in afïèétibus potentiflîmus.Hûc qdé dicut EUlt;pavz dacrióTOV^qui fibi res«uoces4ad:us iècûdû ueru optime fin gct:quod quidé nobis uolétibus facile continget.Nam ut in ter ocia animorum:^ fpes inanes amp;nbsp;uelut fomnia quædâ ui gilatiumn'ta nos hæ de quibus loquimur: imagines ^ièquu tur:ut peregrinari.nauigare.prœliari.populos alloq« diuitia rum quas non habcmus:ufum uideamur difponerc, nee co/ gitare:fed faccre.Hoc animi uitium ad utilitate non trafferiz mustathominê occifu querormó oïa:qux in re præfènti acz cidiflêcrcdibile eri oculis habebofnon percuflbrille fubims dûhoemû^Extremus deniçexpP crupetfnöexpauefcet circüuetusi 'exclamabitf ’uel rogabitf

alibiquoq s diximusmôilluftratio:. fed adhis arçp efficatia tranfferarur»

Qqcm non tarn dicere uidetur* Qua: ut adtvapyeiav referaturdl/ gendumefl» Ét quos illein func-' re Pallantis pofitis infignibusCor/ ruptum quidem effehune fenfum facile eft uidere:quiemédaf fiquos

accufatiuum expugamus acequus illius loco afcribatur hocmodo.Slt; equus illc in funcre Pallantis pofigt; ris ifignibus»Sic enim de co fcribit Vergilius Poft bcllator equus poft/ ris ilignibus aethon It lacnrymans gurrif^ humeftat grandibus ora»

Et dicerer utdulcis moriés remi

cula altera alterius locum occupa/ uit : legendum eft enim urdiceret Et dulcis moriés» At^ in animo noftro perfuadeamus»în præpofi/ tio eradenda eft at^ id pronomen illus loco fcribendum» Vt moue ripericlirâtium uicepoffumustPof fimus legédum eße ut coniundio oftendir* Quorum iducere per/ fonas non attmet »c» expunótaidue re legédü eftata amp;nbsp;fenfu amp;nbsp;loquédi

noßi euidenna nominaritvEpyEicc guisamp;pauorôégemitusextremus deniq; expirantis hiatus a quibufdam uftiöfe kgif:Cum ut mGdetf Iniequetureveepygioc quae a Cicerone illuftratio SC euidetia nominaltquæ non tarn dicere uidetur q oftendere* amp;nbsp;aftectus non aliter q fi rebus ipfis interfimus lequetur. An non ex his uifionibusilla funtfExcuHimanibus radii reuolu taq; pcnfa.Ieuiq; patés in peétorc uulnusióC quos illcifunez re pallantis pofitis infignibus«Q_^uidénó idé poeta pœnitus Ultimi fati cepitimaginéfut diceret 36 dulcis moriês remini leit' ’argos*Vbi nero mifcratioc opus eritmobis ca de quibus qucrimur accidinc crcdamus:atqin aio noftro perfuadea/ mus.Nos illi fimustquos graüia.indigna»triftia panes quez ramur«Necagamus rem quafi aliénâîfed aflumamus paru/ per illû doloréJta dicemus qua: in fîmili noftro cafu dicduri efïèmus*Vidi ego fæpe hiftriones atq? comœdos cum ex ali quo grauioreai^u perfonam depofiiifïènt:flctes adhuc egrc di.Q_uod fii alicnis fcriptis folapnunciatio ita falfis acccdit afieéribustqd nos faciemus:qilla cogitate debemustut moz ueri periditantium uice poffimusffed in fchola rebus quoqi ipfisaffici conuenitteafe^ ueras fibi fingereihocmagis:quod illic ut litigatores loquimur frequétius q ut aduocati ♦ Orbu agimusÄ naufragum K pcriclitantemiquorum i'ducre pfó nas non attinenniTiaffeélus aflumimus» Hxc difiimulanda

mihi nó fuerutjqbusipfe quatufeunq; fu aut fui : peruenifiè

-ocr page 215-

Sextu#

me ad aliquod nome igén crcdo.Frcquêtcr motus futtut me lachrymæ nó folu dcprehendercnt:fed pallor Si uero fimilis dolor. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De rifu.

h Vie diuerfa uirtus quæ rifuiudicis mouedo ÓCilfos tri ftes foluitafleólustamp;ammüabintcntióe rc^i frequen terauerrittamp;aliquado êt reficinamp;afatietate uel a fatigatióe renouat.Q^uâta fit ât îea di fTicuItaszuel duo maximi orato restalter græcæ.alter latiæ eloquétiæ pricipes docêt. Na ple riep Demoflheni facultatê huius rei dcfuiflc credut . Cicerói modu.nec uideri pot noluiflè Dcmofthenes:cuius pauca ad modu didtamec une ca;teris eius uirtutibus refpódétia pala o(tédunt:nec dilplicuiffe illiiocos:fed non cóngiUe « Nofter uero non folum extra iudicia:fed etia iipfis orationibus ha/ bitus eft nimius rifus affedtator . Mihi quidem fiue id recte ïudico:fiueamore imodico præcipui in cloquentia uiri labo ro:mira quædam uidetur in eo fuihe urbanitas « Nam in fèr monequotidiano multa:amp; in akcrcatióibus amp;nbsp;interrogadis teftibus plura qq(q dixit facetetôC ipfa ilia quæ fût in Verre dicta frigidius:aliis aflignauittamp; teilîonii loco pofuittutquo fût magis uulgariatco fit crcdibilius ilia ab oratore nó fida: Jèdpaffimeé iadlata.Vtina Q_uintusamp; libertus eius tyro: amp;nbsp;alius qlqs fuit:q tres hac de re librosedidit:parciusdiëtoz rum numero indulfiffenttóC plus iudicii in eligcndis: q in có gerédis ftudii adhibuiffent . Minusabiedtus locus calunian tibus foret:q tamenunc quoqj utiomni cius igenio facilius qd reiici:qqdadiici poflitnuenient.Affertaut fuma rei difb cuItate.Primu qaridiculu didtu pleruqj falfu é.hoc fep huz mile/xpeex iduftria deprauatum.Præterea nunq honorifi cum.tu uaria hominu indicia ieo:qa nó róne aliqua: led mo tu animiquodätnefeio an cnarrabili iudteat .Ncq^ hoc ab ul Io fatisexplicari puto:licet multi temptauerint: Vnde rifus: qnó folu fadto aliquo didtoue:fed interdû quodâ etiâ corpo ris tadhï laccffitur.Præterea non ut narratióc moueri (bleat. Neqj.n.acute fatum ac uenufte:fed ftultc. iracunde. timide, didta ac fadta rider Jdeoep acepseius rei ratio é : qa a derifu öó peul abeft rifus.Habet.n.ut Cicero dicit:lcdem in defbrz mitate aliqua amp;nbsp;turpitudine:quxcüialiis demonftraturtur banitas.cû in ipfû dicenté rccidûnftultitia uocatur • Cû uide atur aût res leuis Ôi quæ ab fcurris.mimis.ifipietibus deniqj fæpe moueat :cû habet ui nefcio an iperiofiHimâtôô cui repu gnari minime pôt.Erûpit ét inuitus fæpetnec fultus opc:nec uultus mó ac uocisexprimit confefïioné : fed totû corpus ui fua concutit.Rcrum autem fæpc:utdixi: maximarum moz mcnta uertictcum odium iramep frequétiffime frangat.Doz cuméto funtiuuenes tarentinitquimulta de Pyrrho rege fez curiusinter cœnâ locuütcûrationé fadh repofeeret.öc ncqj

confucmdinerxigcnte», Vic diuenauirtus » Qjjaiv h ra uis fit rifus quanraque in eo aptemouendo fit dip ficultas primum exponit : Deinde unde potiflimum habeatur faculz tas mouedi rifus.Tum quibus noz minibus appellef rifus ac unde duz catiir fie aperte defcribit: ut médis fublatis nulla enarrarione opus es uidcatur. Minus abiedtus locus calumniatibus forer»ur Icgafobiez Aus fefus expofeUkDe his at iocojc Ciceronis libri amp;nbsp;Macrobios in fc cundo Sarurnalium meminit his uerbis»Cicero aurem quantum in ea re ualuerit:quis ignorât: qui uel libcrti eius libros:quos is de patro ni iocis compofuit : quos quidam ipfius putat ee legerecurauit^Quis itcm nefcit confularcm eum feurz ram ab inimicis appcllari folitum: quod in orationc etiam fua uatiuiz us pofuitƒ Nefcio an errabiluEnar rabili cafiigate Icgitur. Ne« hoc ab ulla explicari putogt;ullo elk legc du notius efiqut fic admonendu.

Sed inrerdum quodam etiâ corz poris traflu Iaceffitur»r»littera eraz fa ractUkamp; lacelfatur : ut fubiudiui fit modi:mihi Icgcndum uadetur»

Pratterea non ut narrarionc mo uerifoleac . Corruptus hie quidem eft locus:utpote ex quo nihil itegri fenfuseliei poteft»Sed quo mo cmc dari polTit mihi fane non Iiquet:ni fi forte ita corrigamus ut una ratio ne Icgamus » hoc modo. Præterea non una ratione moueri foleat»Sic autem elfe legendum aperte quæ fcquunturundicio funt.Nc^ enim inquit acute tatum ac uenufte» fed ftulrairacunde.timide dida ac faz éta ridentur* Cum uidcaturauz tem res leuis amp;nbsp;quæ abfcurris.miz mis.infipientibus deni^ fæpe moz ueaf:tum habet uim nefcio an imz perioflflïmamgt;Taméut loco tum parriculae:cum pro quis cum fubz iunóbuo iüéla manifeftc expofcir. repugnari eriam nÓ repugnare cd legendum. Erumpit etiam muiz tus fæpe nee fultusopaCum fupcz rioris didti hæc fit rario.enim loco etiam amp;nbsp;inuitis mihi legendum ui detur.hoc modo.Erumpit enim iuuitis fæpe. Documento funt iuuencsTarétini:qoi multa de Pyr rho rege fccurius inter coenam loz cuti: cum ratione fadi repofccret. Cafiigate in quibufdam exempla/ n nii

\

-ocr page 216-

Liber -

ribus repoféctêtüfI^fMr»Hoc aM/ tem ^Valerius Maximus narrat li bro quinto:ubihumanitatis exem pla referr» Verum hoc quicquid eft ut no aufim dicere carere omni arte»Pro omni forrafTeomnino re/ Öiuslegerctur» Quia nullam ob feruationem habet» Non aducrbi/ urn afcribendumeffc:utcxduabus negation! bus affirmatio unaefficia tur facile ex ipfo percipif fcnfu»hoc raodo»Qjjia non nullam» Nam ld fanedortria pofTit augeri»Pofiec reélius legiturqpofTittin quoque præpofitio utafcribaturiudicio au num fcnntur:utlegaturin habitu atqucuulru» Etin co quis aliquid dicirur Prior» Corrupte hic fed ne alibi quidem corredte legitur hoc modo»Etin co quifquisaliquit dr xent prior»Mihi uero loco amp;nbsp;copu ixtut particula refponenda»ac loco illius in præpofitionis cum amp;nbsp;co p nomen expungédum uidctur hoc modo utcum quis aliquid dixerir prior»Neque non uideo etiam ut in co qui aliquid dixericpnorepoP fe Iegi»uidetur autem effe occafio/ nis excmplum»Hoc idem autem amp;nbsp;Cicero in fecudo de orarore fenbit Omnino inquit probabiliora funt quælacciîin dicimus;q quæ prio' res»Nam amp;nbsp;ingenii celeritas maior eft quæ apparcr in refpondendo:6i humanitatis eft rcfponfio» Quih ïllæmfæ qua: dida funracuocan/ tur.Dida proprio iam nomine ap' pellantur ca quæ falfa funt utCice/ ro in fecundo de orarore inquit» ■ Quætarnen fi deducas»diducas hocStfcparcs legcndu cft» Qua quidem fignificari uidco fermene præferentem in uerbistfeafenben’ dum eft ut Icgamus præ fe ferenté»

Vcnuftumeffequod cum gratia quadam exuencrc dictum apparcr» Caftigate in aliis quibufdam Icgi/ tur exemplaribus ita utamp; copula lôco ex præpofitionis amp;nbsp;dicatur no didum legatur hoc modo » Venu ftum eße quod cum gratia quada amp;nbsp;uencre dicatur apparcr» Negi cnim diccret Horarius facetû Ca/ tonis genus natura concelTum eße Vcrgilio » Quid fibi urlit Caronis mentio hoc Joco:non uideo»Qua/ re loco Catonis fenfus exigit ut le/ gatur orarionis» Sicque Icgendum efle facile pcrcipirur ex undecimo Horarii fermone»Molle atque fa/ EctumVergilio annucruntgaudcn

hegdri res ncq; Jefendiponettrifu (ut Äoppoftuno ioco th pfi.Naq^ unus ex nsumoinqtnifilagcna dcfcdlTcttoccidifie inustcteaq; urbanirate tota éluidia crimmis dinöIuta»Vcra hoe qcqde:ut no aufim dicere carere of arte:qa nulla obferz uatione hct:futq; ad id ptinetia amp;nbsp;a græcis amp;nbsp;a latinis copofi ta præccpta:ita plane affirmo pratcipue pofitu î natura amp;nbsp;oë cafióc.Porto natura nótâtû i hoc uaîct:utacutier qs atq; ha bilior fit adîueniédû.Nâ id fane doóhrina poflct augeri : fed içft^pprius qbufdâ decor hitu atq; uultuïuteadé illa minus dicéte aliouidcat urbana eé»Occafioni uero Sc £ rebus ê tâtai uis:utfepe adiuti ea nóidodi inó:(cd et ruftici GKe dicanSd ïeo qsaliqddr prior.Sut.nJóge uenuftiora o£a £ refpededo q £puocâdoAcccdit difficultatirq? cius rei nuHa exercitatio ê.nulli præccptorcs utiqn côniuiis ôô fermonibus multi diz caccs.Scd quia in hoc u(u quotidiano pficimus: oratoria ur banitas rara.Nec ex arte propriatfed ad hac confucrudinem cómendata.Nihil aut uetabat amp;nbsp;cóponi materias £ hoc idoz neas:ut controucrfi£e pmixtis {alibus fingrrcn6:uel res ^po ni fingulas ad iuucnumtalem cxcrcirationdQpuin illæ ipfe quæ difta funt ac uocanturtquas certis diebus feftæ Îicenhæ dicere folebamus:fipaulu adhibita ratione fingcrentur : aut aliqdin his feriu quoqi effet admixtûtplurimû porerant uri litatis aHerretqua: nuciuuenu ucl fibiludentiu exercitatio é. Pluribus autem nominibus in eadem re uulgo utimur: qux tarnen fi dtducas fuam propriam quadam u£ oftcndent.Na amp;urbanitas dicitur:quaqdem fignificari uideo fermonem præferentem in uerbis amp;nbsp;fono amp;nbsp;ufu proprium quédam gu ftum urbisÄ fumptam ex conuerfatione dodfoRc tacita cru ditioncm.Dcniqi cui contraria fit rufticitas»Vcnuftum effet quod eu gratia quadam amp;nbsp;uenere dictum apparet « Salfum in cofuetudine pro ridiculo tantu accipimus.natura no utiq; hoc ctqq amp;nbsp;ridicula oporteatefte fa1fa«Na amp;nbsp;Ciccro,Omnc quod (ahum ait eflc atticorumtnon quia funt maxime ad riz dim copofiti.Et CatuIIus cum dicit.Nulla in ta magno e cor pore mica falis.hoc dicit nihil in corpore cius effe ridiculum Salfum igiturerit quodn0erit £ful(u:uelutquodda fimplex orationis condimetutquod fentit latente iudicio:amp; uelut pa latu excitattquod amp;nbsp;a tedio défendit orationé » Sane tame ut ille in cibis paulo liberalius afpcrlustfi tarnen no fit immodi-cus:affcrt aliquid propriæ uoluptatis:ita hi quoqjin dicedo-habet quiddamtquod nobis faciat audiendi fitim ♦ Facetum quoq? no tantu circa ridicula opinor confiffcre.Neqi.n.dicc ret Horatius facetû Catóis genusinatu raicoceffu eé Vergi/: lio.decoris hâc magis amp;nbsp;cxcultæ cuiufdâ clegâtiæ appcllatiz' one puto.Ideoq; £ epiftolis Cicero hæc Bruti refert ucrba: ne ulÜ fût pedes facetiae dcliciis igredienti molliust quod couc

-ocr page 217-

Sextus

tes rure camœoae» 'Dicadtasadicendo quæen: omni gcnéri Corniwu ne do^Ia eftiQüod re^lei’n quibaf/ dam Icgiturcxemplaribus» Idcoquehæc rota difpuratio a graecis itEpiyeAoiou infcnbirunhic cd de ridP culo* Ercnim prima dmifio traditunCum nullius propofmonis ratio aflignetur : illa particula ereni mii' hi redundare uidetur.Eiusautem genitiuus loco ctenim afcribendus»hoc modo»Eius prima diuino» Alic na autem reprehendimusi»AutJoco autem legcndum eile aperte ex fcnfu perapif» Modra ndicula indicaz tiua»auc*cali in cconuerfa ridicule legendurn uidetur» Vtinilla Apodixe Ceciliana »Pyxide Cadiana pro apodixc Ceciliana legédu effeaper/ te ex oratione Ciccronis pro Calio


hitcuilïo horatiano:mollc atq; facetu VcrgilioJocum uero aedpimus quod écontraria ferio.Na SC fingere Ôi terrere ÓC ymitterc interiiocus ê.Dicacitas fine dubio a dicedo: quæ é omni generi cóe:dudta é:proprie tarnen fignificat fermoné cum rifu aliquosiceflentemJdeo Demofthenem urbanum fuiflèdicunt.dicacem negant.Propriu autem materiæ deq nuc loquimurteft ridiculuddcoq; hæctota difpuratio a græ cis Ttrpi yéXiou inferibit .Ercnim prima dimfio traditur ea/ dem quæ eft omnisorationismt fit pofitû in rebus autiuerz bis.Vfus autem maxime fimpIex.Autcnim ex aliis rifu peti mus:aut ex nobisraut ex rebus mediis.Aliéna aut reprehenz dimusraut refutamusraut eleuamus: apt repercutimus : aut cIudimus.Noftra ridicula indicamusrSi ut ucrbo Ciccronis utarrdicimus aliqua fubabfurda.Nancp cade quæ fiiprude tibus cxcidantrftulta fut.fi fimufamus uenufta credunf.Ter tiumeft genusrut idem dicitri decipiendis experftationibus» dictis aliter accipicndisrcætcrifq; quæ neutram perfonâ coz tingant.Ideoq^ a me media dicûtur.Itc ridicula aut facimus aut dicimus.Faclo rifus condliatur interim admixta grauiz taterut Marcus Cælius pretorrcu feUam eins currule conful Ifauricus fregiftetralreram pofuit Ioris intentiam. Dicebatur autem conful a patrealiquado exfus flagris.Interim fine rez fpcótu pudorisrut iilia Pyxide Cæliana.Q_ucd neqj oratoz ri neqr ulli graui uiro coueniat.ldcm autem fi uultu geftuqj ridiculo dictum fitrin quibus eftquidcm fumma gratia: fed maior cu caprarc rifum non uidetur .Nihil cnim ex iis qua: dicuntur falfardicitur infulfms.qq autem gratiæ plurimum dieftis Icueritas afierttfitque ridiculum id ipfumr quia qui di dt non ridetreft tarnen interim Si afpcdlus amp;nbsp;habitus orisrSi gcftus non inurbanusreu iis modus contigit .Id porro quod mciturrautcftlafciuuaut hilarcr qualia Galbæ plcraq; :aut contumeliolumrqualia nupcr lunii baflirautafperum quaz lia Caffii feucriraut Icue: qualia Domitii afri ♦ Rcfert iis ubi quis utatur.Nam in conuictibus amp;nbsp;quotidiano (crmonc laz laua humilibus.hilaria omnibus conueniunt.Luderc nun?

percipirur.Sic emmibi lcgitur»Hic enam miramur fi illam commcn/ nnam pyxidem obfccrnifTima fit fabula confccuta»NihiIc cnim qd* in dufmodi muliercm cadcre non uidcatur.ßi quæ fequuntur» Idc autem fi uultu . Reite in quibufda cxcmplaribus.De uultu Icgitur fi crafa. Nihil cnim ex iis quæ di^ cunt falfa dicuntur ifulfiusUta qui dé corruptus eft hic locus:ut quod maximeapprobat Fabius damna/ re uideatur.Quo nanque paóto ni hif CO fit infulfiusxui maior g cæte ris gratia ineftfFieri certc non po/ tcft»Errorcs autem rolli pofte uidé turrfi amp;nbsp;dicuntur pafTiuc : amp;nbsp;dicit fingularircr amp;nbsp;falfius non infulfius legatur hoc modo»Nihil cnim ex iis quæ dicuntur falfardicitur falfi/ US» Autem gq grariæ plurimu* Cum autem coniunftio nung pri/ mum in orationeöptincac locumi in fecundum refcratur»hocmodo. Quamd autem» Qualia nupcr lani Bani lunius Baftus orator fuz irfgregius»Quare lunii Baffi puto legcndum.Horum autem orato/ rum de quibus hoc loco meminit Fabius : nulla aut feripta aut diéta extant.Qüsre talia fuiffe qualia Fa bius aitreredamus. In hac gur' dem pugna forenfium malim mi/ hi lenibus interdiccre»Corrupte in quibufdam cxemplaribus non in/ rerdicererfeduti licere legitur.foré/ fi autem loco forenfium mihi ui/ dctur effe legcndum.hoc modo»In hac quidem pugna forenfi malim mihi Icnibus interdicere ut fubin/ telligaf g amicü pderc. Nó mag ôd conturacliofe ôlt;: afpcre diccrc in

quelimusdonget^ abfit propofitum illudtpotius amicum ^didlum perdidüln bac quidem pugna forenfium malim mihilenibus intcrdicerc.Nonnunq Öi contumeliole amp;nbsp;alpe re diccre in aduerfarios permiftüm cft:cum accufarc etia pa lam 5c caputalteriusiiufte petere coceflu fit. Sed hie quoq; caméibumana uiden Glct fortunæ ifeciatioîuel quia culpa

-ocr page 218-

£11)6?

aduerfan'os perm ifrutn'cn»Qüanq ut Icgawr loco illarum negatiohumho nung: Cenfus exporcit itegritaa Vel quia redire etiam in iplbs»Sic quidem legitur »fed reddere fenfui acloqucndi confuetudini maxime conuenire uidetur» Primumitaquecönfidcrandum dl amp;nbsp;quis in qua caufa amp;nbsp;apud quem»Loco in prxpo fitionis amp;nbsp;copula uidetur reponenda»hocmodo amp;nbsp;quis amp;nbsp;qua caufa» Autnoftrum quo^ litigatorcm » In praepofitio afcribatur:ut legatur Aut in noftrum quoep litigatorcm» Ad eum cotra quem iudicio liberali aderat:nc faciem quidem habcri liberi hominis»Ad praepofitio raihi expungenda uidetur amp;nbsp;habere non ha keri legendü»Hocmodo»Eum co

tra quem iudicio liberali aderat:nc faciem quidem habere liberi homi nis»Extrinfecus autcm ucrbum di

carct:ucl quia redire etiâin I'pfbs qui obicccrunt pot » Prima itaq ? confiderandum eft:amp; qsin qua ca:amp; apud quem: amp;nbsp;in quemtóC quid dicat»Oratori minime cóuenitdiftortus uulz tus geftufq;:qua: in nimis rideri iblcnt.Dicacitas etiam fcur rilis K icænica huic perfonæ alieniflimaé« Obfcænitas uero non a uerbis tantum abedè debet:fêd etiâ a fîgnificatiôe.Nâ fiquandoobiiei pót:nó in omni loco exprobanda cft. Orato rem præterea ut dicere urbâe uolonta uidcriaftedtare id pla

xit:quod frequentilTime eleganter Eretermittitur : fubaudiédum eft» iberalc uero iudicium dicitunin quo de alicuius agit libertate»Apd iurifconfulros uero etu titulus eft* De liberali caufa » ad quem Paulus fic fcribit»Ordïata liberali caufa li/ ben loco habef is qui de ftatu fuo litigat:6^ item»Ordinato liberaliiu dicio interim pro libero habetur; amp;nbsp;ficutipfe ageret:ira cü co agi po/ left»Facie uero liberi hominis tur/ pes ac deformes idco nó habere di cücur:quod ut idem Paulus de fta/ tu hominum fcribit:non funt libc ri qui contra formam humani ge/ ncris conuerfo more procrcantur: ueluti fi muiter moftrofum aut ,p digiofum enixa fit» Mc tempore alicnum»Tempori ut fit dadi cafus mihilegendum uidetur»Nam alie num interdum cumablatiuo eum a uel ab præpofitionibus copula^ Kur» Interdum cum datiuo» Sed adomncs pertinet» No omnes fed omnia legendum effe facile eft ui/ dere» Haqua: dicit uir bonus oia falfa dignirate decenr»Salua pro fal Ïa redlein quibufdam legitur exé/ plaribus» Ncquc numcrofi mi/ nus funt loei ex quibus hate duda: qilli ex quibus quas fententias uo/ camus:ducuntur»Di(äa legendum effe non duifta acutius intuenti pa/ tet»Eac uero non cas legcdum effe nemo non uidet»Hocautem ex fe/ cundo de oratore libro : ut plcracp alia furaptum:clegâterper alia uer ba fuum cfficit Fabius»Sie autem apud CicerÔcm legif»Sed hoc me/ naentote quofeunque locos attin/ gam unde ridicula ducantuncx iif dem locis fere etiam graues lenten Cias poffe ducit Rims igitur oriu tur aut in corpore cius:in quern di/ cimus»Ex corpore in quibufdam redte fenbitur exemplaribus*

:05


nc


didtu potius afiquando perdettq minuet audloritatcm.Nec accufatore aut atrod in câ.nec patronum in miferabili ioeâz

libcnter patiantur.SoIetinteri acciderc:ut id quod in aduerz farium dicimustaut in iudicem conueniattaut noftru quoqj Iitigatorcm,qqaliqui rcpcriuntur;quinc id quide quod in ipfos recidere poflit:euitet»Q_uod fccitlongus Sulpitius : q cum ipiè fœdiflîmus efletîad eum contra quem iudicio libc tali aderatme faciem quide habere liberi hominis : cui relp5 dens Domitius afer:tu iquitex animi fententia longe»Q_u* malam faciem habet:liber non eft » Vitandum etiam ne pez tulans,ne fuperbus»ne loco.ne tcmpori alienum«ne præpaz ratummedomo allatum uideatur:quod dicimus* Nam adz uerfus mileros:ficut fupra dixeramtinhumanus e iocus.Sed quidam ita funt receptæ audoritatis ACnotæ uerecundiæmt nocitura fit in eos dicedi petulantia» Na de amicis iam prxz ceptum eftJIIud non ad orandi fere confilium:fed ad omnes pertinet « Lacedat hoc modo quem Ixderc fit periculofum; ne aut inimicitiæ graues infequantur: aut turpis fatiftadrio» Male etiam dicitur quod in plurcs conuenit : fi aut nationes tota: icedanturtaut ordmestaut conditiotautftudio multoRx Ea qua: dicit uir bonus omnia falua dignitatc ac ucrccundia deccnt»Nimium enim rifus precium cft:fi probitatis cópen dio conftat»Vndeautem concilietur rifustÓCquibus ex locis pcti fbleatïdifficillimum eft dicere» Na fi fpccies omnes per fèqui uelimusmec modû repiemusîôC fraftra laborabimus» Neep numerofi minus fut Ioci:ex qbus ex duda:q illi ex qz bus eas qs fententias uocamustdueuf»necß alü.Nâ hic quoz q; eftinucntio amp;nbsp;clocutiotatqueipfius elocutionis uis alia in ucrbis»aIiain fîguris»Rifus igitur oriuntur aut in corpore eius:in quem dicimustaut ex animo qui fadis ab co didifz ^ colligitur:aut ex üs qua: funt extra pofita • Intra hxc enim

-ocr page 219-

Sextus

eftomnis uituperauotquæ fi grauiuspofita fittieucra fit.fi Ic uius:ricIicula.Hæc aut oftcnduntur:aut narrâtur : aut dilt;fto

Oyt fl grauius pofita fit feucra fiufi Icuius ridicLila»Mendis non uacat hie loras:qu» fic tolli pofTe uidcn tunfi pro feuera fena IcgamrÄ eft loco nt:amp; fin loco fi coniundionis itcrum pofimHoc modo»Quæ figra uius pofira fieferia eft»Sin leuius ridicula* Rarum eft autem oculis fubiiccre cStingauVtafenbatur ne fen fus minus iteger uidcatur»Sic cnim in quibufdam legitur exemplaribus Rarum eft autem ut oculis» Etia oftendam qualis fis.lam loco illius etiam ut Icgaturfenfus expofeir» Ifcp plane inftarct intcrrogatione;qua Icm ft tarnen oftenfurus eflet»Tandem non tamcn cflc legendum facile cenfebitiqui no ignorât Tandem af-feduiatep idignationiiterdum fee uire:qui^ fecudum de oratore un de haee fumuntur diligenter legit» Tabernæ autem erat citra ford»

notantur.Rarum eft autcm:ut oculis fubiiccre contingattut fecit.C»Iulius:qui cum Hebomâcipi fæpius obftrepeti fibi diceret:Etiam oftendam qualis fistilq? plane inftarctinterro gatione:qualcm le tarnen oftenfurus dlettdigito demonftra uit imaginé galli in fcuto cimbrico pidtam:cui mäceps tum fimilbmus eft uifus.Tabcrnasautem erat circa forum:ac fcu

turn illum figni gratia pofîtû.Narrarc qua: falfa finttin priz mis eft fubtile Si oratorium:utCicero pro duetio narrat de

ac feutum illum figni gratia pofitu Circa amp;nbsp;illud rede» Citra öd illü le/ gif corrupte» Aur»M»Caelius de ilIa»c»Laclii»Ac copula loco aut mi/ hi uidef reponéda» Turn id fefti/ uiïTimum quodadiicit orator.Eft uerbum rede in quibufdam exem plaribus afcriptum Icgifihoc mo/ do Tumidcftfeftiuiflnnum» Na amp;nbsp;a Cicerone fic eft Fabricii fuga - il la crcdita»Sic quidem Icgitur:fed crédita nihil ad propofitum»Com dita uero penultima produda fen fui qpulcherrimc mihi conuenirc uidctur»Quarecödira uel répugna tibus excmplaribus uidetur elft re ponéda» Rcfpicitc inquit homi/ num fortunamgt;refpicite»c,Fabricii fcnedutem»Quæd3m hoc loco eé practermiffa aperte ex oratione Ci/ cetóis pro Cluctio:undchæc funt defcripta:pcrfpicitur » Sic cnim ibi legitur.Refpidte ïquit hominum fortunas»refpicite dubios uanofç cafus»refpicite.C»Fabricii feneduté cum hoc refpicite ornandæ oratio nis caufa;fæpc dixilTetirefpexit ipc» At Fabricius a fubfeliis demiflb ca

cur quia funt maxime ridiculatfub iicerc non grauabor» Hie inquit iu dices riderctftomachari atep xgre ferre patronus:caufam fibi enpi»0^ fe caetera de illo loco Refpicite iudi ces non pofte dicerc»Ncc quicq pri us eft fadlumtq ut illu perfcqueref; amp;nbsp;collo obcorto ad fubfelia reduce ret» Turn illud ultimu fic fubfecu

Icgæq^ dus in prouinciam feftinantium contentione.Sedin his omnibuscum clegans amp;nbsp;uenufta exigitur tota cxpofitio: turn id feftiaiflimum quodadiicit orator.Nam Sf a Ciccroz ne fic eft Fabricii fugailia credita.itaqteu callidiffime 1c pu tatet diccre ôf cum ilia ucrba grauiftima ex intimo artificio deprompfinct.Rcfpicite inquit hominu fortunam.rcfpicitc Cab Fabricii fenedtutem.cum hoc rdpicite ornandæ oratio nis ca fæpe dixifietîR.cfpexitipfc. Fabricius a fubfeUns dez miflo capite dilccftcrattSf caetera qua: adiccic. Nam e notus locustcum in re hoc Iblum effet Fabricium a iudido receflifz le:Et Cælius cum omnia uenuftiffime finxitnum illud ultiz mum.Hic fubfccutus quo modo tranfierit utrum rate an pi fcatorió nauigio ncmo fciebat.Sciculi qdem ut fut lafdui amp;nbsp;dicaccstaiebant i dclfino fcdiHc fic tanq ariona trâfùcétû» In narrandoautem Cicero cofifterc facetias putat . dicacita tern in faciendo.Mire fuit in hoc genere ucnuftus Afer Do/ mitiusreuius orationibus complures huiufmodi narrationes infertæ reperiuntur.fcd diétorum quoep ab eorum urbane funt editi libri.lllud quoq? genus eft pofitu noihac uclutiia Culatione uerborum ô^inclufa breuiter urbanitatetlêdî quo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;n r

da longiorc adurquod de Crafto cotra Brutu.Cicero in fecu WdâkgïexépiiSut addUu3 do de oratore libro:0Caliisqbufda locisnarrat.Na cu Brutus uerbu crafierit qd ftqfrefcraf» Ini' i acculatoe Caii placi ex duobus ledloriba oftediftetcotraria t’^defus uidefec fubfecutusquo Luciu CraHu patronu eiusi oronc qua de colonia narbonen ro eófiftef facccias putat»dicacitatc in faciédo»Hûc locu deprauatu ce ncminc puto no uidere»Quo nag? mo dicaciras in faciedo a Cicero eöfiftez re dicatuncu ut paulo ante uidimus:a diccdo deducaf 6d fignificct fermonc cu rifu aliquos iceftente ^Qua re ^faciedo forfira Icgcddeft iacicdond qd' facile ex iis:quac poft duos uerfus iferunf;cblligi p5t»Sicgt;n» Fabius mquitdllud quo^ genus cftpofitum non in hac ueluti iaculationc uerborumgt;Hocidem ex fccundo quo^ de oratore pcrcipi poteft:ubi fic prxcipitur.Duo funt genera facetiarum quarum alreturn re traclatur » alte/ rum dt So.Re fiquando id tanq fabella narratur:6i paulo poften didlo autem ridicule eft id quod ucrbi aut fententia: quoda acumine mouef. Sed dido^iguoep ab eo^ urbanc»Loco co^ code legcndu eile conftar*

-ocr page 220-

Liber

Iis quacde lcgcrcrmlia dixeriM 'uocaliinaconucrra dixerat cftlfgendu» Nfhil cnim quodin laccffcndo dicipoted non etiam in repercutiendo»Q2iod rclatiuum « alicno in fuum locum uidetur tranffcrcdu hoc raodokMihilcnim in lacefTendo dici potelt:quod non cnim in repercutiédo» Ncç ilb obfcura quae Attd' laniac more captent»Atdlanico Atdlanæue mihi legendum uidetunln Atdlanis autem fabulis:quae ab Atd la campaniac urbc didae funt:obfcurioradida iadabantur:fe^ in uicem iocantes ridentef^ captabât» Cd is candidarus qui Coci films habebatur coram eo fuffragtum ab eo peterer»Pro co rede alio i quibufdam Ic/ gitur cxcmplaribus hoc modo:co/ ram eo fuffragium ab alio pcterct»

Ego quog ß tibi fauebo»lureabla ciuus mihi non uidetur aferibedus

id quod in qbufdam legif cxeplari busmt ex iure uerbo ambigao po/ tius dex quoep copulanod lepidita tern Cicero fit ucnatus»Cum»n*iu/ re merito frequctcr fignlficet:deiu re carniu Cicerone itcTlcxiffe uolut quo patrc coquu candidate cxpro/ barer » Sed mihi hoc nimiu feurnV Ieamp; aCicerSis lepore alienu uidef Sine iure aut illo ena iuetudo exe plan Icgióllliusaut Ciccronis didi qd ' amp;»A»GelIius amp;nbsp;Macrobius amp;nbsp;Suetonius memoriæ^diderût:nô meminit Fabius »Cû»n»matcr »Mi Brüh feruilia pnofum ære paruq fundûa Caefare abftuliflct fubiicic te haftæ bona ciuiû: nön effugit di dû tale CicerÔis»Et gdéduo mcli/ US emptû feiatis » Tertia dcduda c» Filia ät feruilia eerat lunia Tertia ca dcç»GCaffii uxor : qua ut feribit Suctoniustexiftimaba fferuilia ma ter Cæfari côciliare.Hoc aût Fabi/ as tacuilTe uidef:quia nimis currh Icobfcoenûçuidcbaf» Sed quia raro hello refpondeâtïPro bdlo as no uideat Icgédum effe bellet ’Mi ror quid fit qd ' pater tuus homo cönftahifimus te nobis uarium rez liquit»Ab animo ad corpus trâfitû fccir»uarius cnim inrcrdum muta/ bilisgt;intcrdum dicitur ucrficolor» utillud Vcrgilii Quid lynccs bac/ chi uariac»qua in fi^ificatiôc Cicc ro uarium accepit»uariicnim died/ tur qui uarorum fbgmatis ucrfico Iorem habcnt facicm»lllud autem CicerÔis ut nimis fcurribile tacuit quod efi apud Suetonium in Cæfa ris uita»Tum quidcm plerif^ uiliz catem mirantibus facetiffime Ci/ cero»Quo melius inquit emptum fciatis Tertia deduda eil» Exidima

habuerat:fuafifle;iisquæ de lege feruilia dixeritnres excita/ uit:0Cipfe ledloresthiRj patris eius dialogos dedit legendos: quorum cdipriuernati unus.altcr in albano.tertius.m tibus ti fermone habitu cópleóteret' ’:requircbatubiefient ex pofz (effiones»Omnis autem illas Brutus uendideratÄ eu pater/ na manciparet prxdia:turpis habebatur« Similis i apologis quoq j SC quibufdam etiam intcri hiftoriis exponédis gratia confequi (olet.Scd acutior eftilla atqj uelocior in urbanitatc breuitas«Cuius quidé duplex eft forma dicendi ac reiponde di«fed rario communis i partc«Nihileni quod in laceflèndo dicipót:non etiam in repcrcutiédo«At propria quidam fut relpondenrium«illa etiam ira concitatiaftcrre folét.Hacc ple rucj in altercatione:aut in rogandis teftibus requirutur « Cu fint autem loei plures:ex quibus dióla ridicula ducantunrez petendum eft mihinon omnis cos oratoribus conucnire « primis autem ex amphibologiamec^ illa obfcura qux Attez lanx more captentmec qualia uulgoiadan^ uilfifimo quo/ ^ cóuerfa imaledidlu fère ambiguitatc.Nec illa quidé qux Ciceroni aliquado:fed non in agendo cxciderunt:ut dixi: cu is candidatustqui Coci filius habebatur:coram co fuffragiu ab eo peteret.Ego quoqj tibi fauebomóquia excludéda fint omnino uerba duos fcn(us fignificantia:(èd quia rato belle refpondeantmifi cum prorfus rebus ipfis adiuuantur«Q_ua re non hoc modo pene amp;iplu fcurrilc Ciceroniseft in eudé: de quo f^ra dixi:Ifauricum«Miror quid fittq? pater tuus hó cóftanriflimus te nobis uarium rcliquit « Scdilfud ex eodem gcncre præclarumîcum obiiceret Miloni accufator in argu/ mentum faeftaru Clodio ifidiarum : quod bouillas ante ho/ ram nouam diuertiflct:ut expelt;ftaret:du Clodius auilla fua exiretîôCidentidem interrogarettquo tempore Clodius occi fus ciTettrefpondit (erotquod uel folum fufftcittut hoc genus

Gmt Nero dftruo peftimo dixit.Nulliapd fe plus fidihfi« nihil ci neq; clufû neqjfignatû eé»Perucnit res ufiç «nigma

barur cnim Seruilia etiam filiam fuam Tettiam Cacfari conciliate, Rcfpondit fcro»Q^idnam in hoc no/ mine in ambiguitatisfAn St tarde fignificat fcro:cum cdaducrbium:0d ucfpcri cum eft ablatiui callus huius nominis ferumrquod ut elegater pro ultima diei hora ponitur:ira fcro aduerbium barbare ab iis ufurpatuf qui falu tantes bonum fero dicunr»Quibus quidem ego rcfpondere confueui Malum cito: ut qui prccantuc ut fero bonis frui poflïmrcito ipi mala expianf» Vt Ncro dc fcruo pcffîmo dixir»lmpatori Ncrôi hoc didû no eé attribuédûapte ex feeddo CicerÔis de oratore pcipif,Ridicula cïqtillud Neronianü uctus ifuracé fer uum»Solum effe cuidominihil fit nee obfignatum nee obclufura»Quod idem in bono fecuo dici folet»

-ocr page 221-

Sextus

quale eft Ciceroni's in Plctorium Fonteii accufatorem:cuius matrem dixit dum uixiflet ludumtpoftq mortua eilet: magi ftros habuüTe.dicebâturautem dum uixittinfames feemine

ad earn conuenire folitx.poft mortemeius bona uenibant: qq hicludus per tranilationem didlus eft«magiftri per abiz guitatem.In mctalepfim quoqj cadit ratio didtoru: Vt Fabi us maximus incufans augufte congiariorûtquæ amicis daz bantur exiguitatem heminariam elle dixit» Na congiarium comunc liberalitatis atqjmenfuræta menfura ducta iminu tione rcruÄ tam frigida g eftnominû fiéflo.adicdfis. dctra d:is.mutatis litterismt aciiculurquia eet pactus pacifculu:0i placidum nomine:quia is acerbus natura effet Aculu amp;nbsp;Tul

Qyæ eft Ciccronis în Pleton'umgt;Lafcribaf utquale ita fenfu expofcente tegatun Vt Fabius Maximus incuians Auguftæ congiarioÿ4:quæ amicis dabantur:exiguitatcm heminanam eflêdixiuOeprauatum hue effe locumpauciadmodumanimaduertunt:cum duobus amp;nbsp;maximis quidem flaginis fit inquinarus»quæ mihi fie tolli pofte uidcntur:fi loco Auguftæ Augufti»amp; Heminaria»mUittera de fine crafa legatunur enicô giarium a congio menfuræ genere deducitur:fic ab heminaindem menfura Heminariû dcriuatur » Quod non perfpiciétes huius diuini operis corruprores amp;nbsp;Auguftum in Auguftam amp;nbsp;Heminaria i Heminariam ut inter fe conuenirct peruertemt Et miramur fi i diffidlioribus era uiora quoqueperpetrata funt flagi tia* Nam congiarium commune liberalitatis arque menfuræ:a men fura dufla imminurione return» Ne hæc quidé uerbiexplanatio er,' roribus uacua eft;ficautem emen/ dari poife uidetur:utcum particu' la ac fit uerbum afcribantur amp;nbsp;imz

uerbum c0ucrfa»hoc modo»Nam cum côgiarium commune fit libez rahtahs atqiméfuræ:a méfura du-''

tem Fabius quo modo per merde/ pfin dictum fit»eft enim metalepfis bum:cu furcfïètrToHium dittos inuenio.Sed hæccadé gcz, ut iquit Diomedes grammaticus nera commodius in rebus 5 in nominibus refpondcnt » Afer nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;HbO^na^^a hfhmÏn«

dens:ut fpeluncis abdidit atris»Ex atris eni nigræ itdligûf » Ex nigris tcnebras habétes ac per höc in præ/ ceps pfundac»Sic Fabius non con-* giaria fed heminaria eflê dixit ex paruiratemenfuræ exiguiraté mu/ ncrum fignifleans » Nam Hemina congio minor eft menfuragt;Hcmi/

Cicero in Verré:fed ut ab aliis didla modo futuru: ut omnia uerreretteu diccrcf Verres:modo Hercule ei que cxpilaucz rat molcftiore apro erimanthio fuiffe»modo malu facerdoz tem:qui ta ncq Verre reliquifïètïquia facerdos Verri fuccef ferat»Pra:bet tarnen aliquado occafionem quxdam fœliciz tas hoc quoqigencre bene utendi:ut pro Cecinna Cicero in teflé Scx.dodiu Phormioné,Nec minus niger inquit:nec minusconfidcns qcft 111e terentianus Phormio. Acriora igi tur funt Sidegannora quæ trahuntur ex ui reru « In his maz xime ualet fimilitudo:fi tameadaliquidinferius Icuiufq: re feratur:quæ iâ uetercs illi iocabant '’:qui Lcntulü fpintheré amp;nbsp;Scipione fyrîationé eé dixerûttSed ca non ab hoibus mó petitur:ueru etia ab animalibustut nobis pucris lunius bafz fus homo in primis dicax afinus albus uocabatür:amp; Sarme tus feu Publius Bleffus lunium hominem 'nigrum Si macrû ^ pandu fibulam ferreadixiequodnue rifus petédi genus

ft-r e - tisdilatiomel dictio graaatim ano enim uenulte Manliu furam multu in agendo dilcurlante» mine ad ^pra fignificationé defcc falientem»manus ialt;ftantc.togam deiicienté óC reponentem non agcredixit:fed iatagere»Eftenim diótu per fe urbanum iatagereretia fi nulla fubfit alterius uerbi fimilitudo.Fiunt Si detradta SCadieëta alpfrationcrSi binis coniunciis uerbis fiz militer fepius frigidataliquando tarnen recipienda : eadécp conditio elf in iis quæ a nominibus trahuntur.MuIta ex hoc naria ergo per metalepfin parua P telligunrur»utenim a congio con/ giarium fic ab Hemina Heminari urn declinari pofte diximus» Et ta frigida» Hacc ,pnomé afcribédu c»hoc mó»Et hæc ta frigida» Mo do futuru ut oia uerteret cû dicere tur ci uerres»Vcrrcret Icgendu ac ei datiuus uidcf:ut rcdüdas expugcn dus» Modo Hercule ei qué cxpiV laueratimoleftioréapro Eryman/ thio fuifre»Peruerfus mihi uidetur hiefenfus» Neœ eni Hercules ucr/ ri fed contra Verres Herculi quem expilauit fuit moleftus» Quare ucl cxemplaribus rcfragrantibus cor/ rigamus hoc modo;utamp; Herculi

6deum legamus.hoc modo»Mo/ do Hcrculi eum qué cxpilauerar» Qyæiam uetcrcs illiuocabanf: qui lentnlum SpintheréjÔd Scipio/ né Syriationé ee dixcrür»Qna e uo ,cali crafa amp;nbsp;Serapionenon Syriati/ one legédûefic côtenderuNâ ut q Icgaturfcnfus exporcit»Scrapioné at uocitatu fuiffe Scipioné tcftatur Vaie tills Maximus in capite de fimilitudinc foemæfEximiæ uero inquit nobilitatis adolefcens Cornelius feipio

-ocr page 222-

câplurimu K darffîmis fawib’æ frcqucntïHimum cfl.Adhibetur autcm fîmilituJo ïntcrî pa Slé^^'S'wSJFi'i^lam;intcrim ferio folct parabok:cuiusegc ^^^ fermone ipadlus eftîquod huiufcc nominis uiâftnariQpqfimilù crat Lérulus aût: ut idem aïe : ex quodâ aflèdarû cognomen fpinthens tra xir» Adhibetur autem fïmïlitudo


interim palam»inrcrim ferio folet parabole»Corruptus effe hiefenfus manifedcuidetur»Palam enim amp;nbsp;ferio funtdifparata:nelt;^ullam iter fe habet relarïoné:quâîteri aducr/ bid expofcit»Q3areferio forfita cd eradendum ac loco eiüs inferi ucr/ bum totidem fyllabarum repone^ dum»hoc modo»Adhibctur aut fi-' militudo iterim palamanterim in feri folet parabole» Adhuc fubti-horilla dmili trandatio»Expræpo fitio ed «ribéda:ut cxfimili lega/ tur» VtChryfippus cum in tria/ pho Cæfaris eburnea oppida cent crandata»amp; pod dies paucos Fabii Maximi lignea:thctas eé oppidoji Çaefaris dixir.Thecas legendum ec facile ed uidere» Sût autem Thecae repofitoria rerum»undc bibliothe (3 libro^repofirorium dici poted»

Sic inquit petis tanq cæfaris can didarustCandidati Cæfaris dicebâ tur nt cgo quidcm fentio:quos ca: far extollebatac in adipifcendis ma gidratibus iuuabar,ldi at Cæfaris tauore freti negligentius ambibat petebat^ magidrarus»Sunt quide amp;nbsp;qui candidati principis dicuntur qui in fenaru folis principibus litte ras legebât:dcqbus amp;nbsp;ulpianus De officio quædoris fie fcribit»eteni ca didati pricipis crat quædorcs : qui nunq prouincias fortlebanf» Tu enim inquit non times ne locû per das»llia coniunflio enim ut fuper/ uacua mihi uidctur expungenda»

Quod fine dubio amp;nbsp;opinio deci pitur»Quod littcragt;d»expuncta Ie/ gatur» Quod dixitgt;M» Vedinus cû ei nunciatû cffettaliquando défi net putere»Huic quidem fenfui ali qua deefle uidco:fcd quæ ea fint di uinare mihi non licet» An non plurima dicuntur quae refcrt Cice ro de horn me prælôgo caput cum ad Fornice Fabium ofrendifle»Hûc

quiwihti libellum timide porrigcnti:nolimqtdubitarc:tâq allem elephanto des«Sûtquidam etiam ucnGmiha « Vndc Vatinius dixit hoc diólum:cum reusagente in eu Galuo ca dido fronte ludaiio tergerecidq? ipium accufator in inuidi# uocaret:quis reus fumiquit:amp; pancm candidu edo » Adhuc eftfubtilior illa fimili tranflatio:cu quodinalia re fieri folet in aliam mutuamur:Eadicat fane ficbo : ut Chryfippus cu in triupho Caefaris eburnea oppida effent tranflata : amp;nbsp;poft dies paucos Fabii Maximilignea thecas effe oppidoru Cæ/ faris dixit«Et Empedocles de Mirmillone q reharium confc quxbatur:nec feriebat: Viuum inquit capcrc uult. lungituf amphibologix Gmilitudo:ut«L«Galba qui pilam negligetqr petentitfic inquit:Petis tanq Cxfaris cadidatus « Nam illud pctis ambiguum eft:fecuritas fimilis:quod hadtenus often/ difle fatis efbCxtcru frequentiflima afiorum generum cum aliis mixtura effzeaq^ optima quae ex pluribus conftat.Eadc diflimilium ratio cft«Hiceques romanus ad quern in fpeóta culis bibentem:cum mififlèt Auguftus qui ei diceret : ego fi prandere uolo:domum co.tu enim inquit non times:ne locu perdas.Econtrario no una fpecies, Neep enim eodem modo dixit Auguftus prxfcCfa:qucm ignominia mittebat: fubide interponenti precibustQ^uid refpo^ebo patri mco : die me tibi difplicuifle;quo Galba pcnulam roganti«non poffu coz modare.domi maneo:cumcxnaculu cius perpluerct * Terti urn adhuc illud»fiquidem ut ne audtorem ponamtuerecunz dia ipfius facit:Libidinofior es q ullus fpado:quo fine dubio amp;nbsp;opinio decipitur.Sed ex côtrario K hoc ex eodem loco et fed nuHi priorum fimile:quod dixit Marcus Veftiniustcum ei nunciatum effet aliquando definet putere.Onerabo libru excmplis:fimilemqjiis qui rifus gratia componutur eßieia: fi perlequi uoluero fingula uetcrum♦ Ex omnibus argumcn torum locis eadem occafio eft.Na Si finitioneufus eft Augu ftus de Pantomimis duobus:q alternis geftibus contedebat: cum eoru alterum faltatorem dixit : altcru intcrpellatorcn^: amp;nbsp;partitione Galba:cum pcnulam roganti refpóditmópluz it.non eft opus tibi,fi pluitipfe utar.Proindc gencre : fpccie, propriis.difrcrcntibusu ’ugatis^adiundb 's. confèquêtibus. an tccedentibus.rcpugnanti busxaufisxffcdtis: cóparatióe paz riû»maiQ^«minoç: fimilis materia præbetur.Sicut in tropos quoq; omnes cadut«An no plurima dicunf” : qua: rcfcrt Ciz cero de homine pra:Iongo:caput cum ad forniccm Fabium offendiffe.Et quod«P.Oppius dixit de generc Lcntulorum:,

quoq j deprauatum effe locû turn ex fenfu ipfo:tum ex fccudo de ora tore libro facile perfpici pored » Na Cicero hunc cundem locum expo/ tiens ita fenbit»Etjam illa quæ mi/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

nuediaut augcdi caufa dicunfncredibilc admiratfonc affcrut:uclut tu Craffe in conciSe ita tibi ipmmagnu

-ocr page 223-

Sextuis

oideri Memïnm:utforum defcendens caput ad Forniccm Fabiidemftteret k Ex his Ciceronis ucrbis hunt fenfum fic cmendandumconiedo:ut graccc KofeuTTEpßjoÄflvafcribaturkgracca cnim a hbrarüs fere h trerarû gratcarumimpcritis facilius practcrmitti folent.hoc cft per hyperbolen: qua amp;nbsp;mcrementum amp;nbsp;dccremen/ turn figntficatur»QuaIepraetcrea non quæ legendum uidetunhoc modo»An non plurima per hyperbolen dicunturfquale referr Cicero amp;nbsp;cxreragt;Fornix autem Fabianus:utPædianus fcribir:arcus eft iuxta Rcgiam In facra uiaa Fabio Ccnfore conftruótusrqui deuiótis Alobrogibus Alobrox eft nominatusJbig? fcuta eius pofica fuerft Interim utrunque* Quld fibi uelk hatc duo uerba mi hi non percipitur»NihiIcerte fenfû

cum aflidue minores parentibus libcri client in nafcendo.In terimutrucjkQ^uid iromai^none eaam qux fit ucnHimc Io ti prope genus ellfqua urbane ufus eft Afcr:cu Didio gallor q^uinciam abitiofiflime petierat:deindeimpetrata ca tang coaftus querebaturtage inquit ahquidtôi rei«p,caufa elaboz ra:quaq; Cicero ufus fitten Vatinii morte nuciatatcuius paz turn certus dicebatur auftorkintcriminqtufura fruar« Idem per aHegoriam Marcu Cxlium melius obiicientem crimina q defendétemîbonam dcxtram«malam finiftram habere di Gebat.Emphafia Julius dixit ierrn tatiu icidifte« Figuras quo tj mentis quæ cfyRjuiaTCx2Liocvoiacr dicunt : res eadem rez cipit omnisun quas nonnulli diuiferunt fpecies dieloru.Na amp;nbsp;interrogamus:0i dubitamus:0C affirmamus:amp;^ minamur: amp;nbsp;optamus.Q^uædam ut mifèrâtestôC quædam ut irafcenz tes dicimus.R.idicuIu eft aut omne quod aperte fingit ♦ Stul ta reprehenderc facilimum cft.Nam per ft fut ridicula » Sed rem urbanam facitaliqua ex nobis adicólio « Stulte iterroga uerat exeutem de theatro Campatiu Curius Manius an alpe lt;ftaflct»fecit Câpatius dubitationem eius ftultiorem dicêdo, Sed in orcheftra pila lufi.Refutatio eu fit in negando.i argu endo.defendedo.eleuando:ridiculc negauit Mannius Curiz tis.Nam cu eius accufator in Sipario omnibus locis aut nuz dum eu in neruotaut ab amicis redcmptu:ex alea pinxilftt« ergo ego iqt nuq uici.R.edarguimusinteri aperte: ut Cicero lubin Curtium multu de annis ætatis fuæ mentientem : Tu ergo eu una dcclamabamustnon eras natus ♦ Interi ut fimuz lata aftenfione:utidem Fabiæ:Dolobcllæ dicenti: triginta ft annos habere.Verncft inquit.Nam hoc iam uiginti annis audio.Bellc interim fubiicitur pro eo:quod ncges aliud mor dacius:utlunius Baftûs:quærente Domitia Paflanii:q gt;incu fans eius lordcs calceos eâ uetercs diceret uendere Iblerc« No

admuanttSedomnino fupcruacua uideturtnifi quod locumioci eius: quern de genere Létulorum»P»op/ piustdixittoccupaffeuidenf» Dictu nanque illud ira corrupturn arque confufum eft ut non habcatur»

ne uitam

ua-^


me Hercules inqc hoc unq dixitfed dixiemere tc iblerc. Defc fioneimitatus cft ques romanustq obiicieti Auguftotq? paz trimoniu comediftet:meu iquit putaui.EIeuandi ratio e duz plextut aut ucniam quis autiadlatiam minuat.Q^ueadmoz dû.C.Cælàr Póponio oftédcnti uulnus ore cxceptû i feditio ne fulpitianatq ? ipfe ftpaftû ^ Cæfare pugnâté : gloriabat'’ :

Qjjid lronia ^nonnc etiam quæ fit uinfftme loci ^pc genus c.Emc date in quibufdam exemplaribus ueriflima amp;nbsp;ioci lcgitur»Hoc uero amp;nbsp;Cicero praccipit cum inquir.Vr/ bana etia diflimulatio c : cum alia* dicuntur ac fentias* Quam urba ne ufus cft Afer cu Didio gallo * ut qua legaf fenfus expofeit quis exe-' plaria nobis no aftipulenf* Qua que Cicero ufus fit : eft mdeturle/ gendum ne modi diflimiles copu^ Icrur. Emphafia Iulius dixit ferz rum Tatiu incidiffftEmphali quilt; demtatUocaU expundta legendum eftifed ne fie quidem mihi percipi^ tur hoc didum»Emphafis autem eft ut ipfe Fabius in nono defcribit cum ex aliquo dido latens aliquid eruitur:utapud Vergilium Non if cuit thalami expertem fine crimi/ qenim de matnmonio quentDP do tarnen hue erupit eius affedus: ut fine thalamis uitam non homi/ num putet:fed ferarum» Sed rem urbanam facit aliquam nobis abie diOkAdiedio ut legatur fenfus ex/ pofcit:nonautem abiedio* Facit Campatius dubitationem eius ftul tiorem dicendo fed in orcheftra Pl la lufikNon negadi aduerbium mi hi afcribendum uidetur quis exem plaria diffentiantkUt legatur: Dice/ do NoUkSed in orcheftra Pila lufi*

Refutatio cum fit in negado * in arguendokdefendendokin pracpoß tione expunda redarguendo legen dum effe aperte :quac fequuntur demonftrantk Nam amp;nbsp;cum eius accufator in fipario omnibus locis aut nudum cum in ncruokErcopu . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;laut fenfui onerofa cxpungaturkSi

Erin aut ut inqtSex Pôpeius genusefl: ueli minuti:quod populo obiieiebaGdû fabulaßiadus cômutabanf* neruo aut effe dicunüq uidi öiligati funt» Interi ut fimulata affenfionekEtcopula loco ut cft rcponéda»

-ocr page 224-

Liber

Outa Cicero eflufus in uatinium.Qua legendum eft i uocali erafa» Dies enim inquit longiores funù Enina conmndtio hinc quoep ut redundans eradenda uidetur» Repercuticdi multa funt genera » uetuftiP finaum:quod eft fimilitudine aliqua uerbiadiuuatur.Venuftinimum ac loco eft uerbi etiana in quibufdani legitur excmplanbus»hoc naodo uenuftiftinauna quod etiana» Vt Tracallatus»Tracallus rede alibi legituri

Nunquid ergo illud acccdo»ego»r»expunóta Icgendum eft»Nunquid enina illud fatis indignationis præ fe ferre uidetur» Mendaciuna quoep mendacio ut galba dicente quadana uidloria eiTeuno in Sicilia quinque jedes longam Murinana cmifTe: Deprauarum hue locum quidam e correxiffe putantes unius litten


mutatione nihil emendarionis pc ritus attuleruntjn quibufdacnim codicibus alle legitur loco illius eé ïnfiniritSed neunaquidem menda fic mihi uideturciTe fublata » Neç enim redius aflcqcflclegi conten dcrimdllf ucro duo ablatiui nonne penitus fuperuacui at^ a fenfu alie ni uidetur.'’Qqanam igitür ratio/ necorrigédus eft hiefenfus i Mihi quidem fuper hoc diu ac fipecogi tanti redatandémifallor rediooc cumr.Nam quodam pro quadam fcribcndum;amp; :pro uidoria legen/ dû uidoriato:amp; eft infinite elfe pri mam fyllabam puto expungendâ: ut legatur ut refragantibus omnp busrqm quidem egouiderim:exc plaribus:hoc modogt;Vrgalba dicc/ re quodam uidoriato fe uno in Si/ cilia quinœ pedes longam Muri/ nam emifîc.eft auté uidonarus:ut apudPIynium legitur:numus cu uidoriae figno percuflus» Vthis pifcatores pro teftibuscingan6Rc Uibus puto ego effe Icgcndum nó teftibusmeg^ ueftibus : ut quidam corrigcre fe crcdentcs deprauarut, Reftcs ucro funcs dicuntur craffio res quibus pefcatores pncipue uti confueuerunt»utaturpraetcrea ma gis q cinguntur icgcndum eft» Et ex dmerfo quida conditionis duP dem ciuiü erat litigatus excIamaP refertur»Corredein quibufdam 1e gitur cxemplaribus hoc modo,Et ex diucrfo quidam côditionis duf/ dem cuius erat litigator» Cum ui dum eftnÔnegate quod obiieitur» Hoc quoquc pracccptum ita eft de {gt;rauatum:utiteger fenfus clici nul 0 pado poffitmifi corrigatur hoc modo:utcui loco illius cum amp;nbsp;ui/ cinum non uitium Icgatur» Co/ lophum inquit tibi ducam amp;nbsp;for/ mulam fcribo. Colaphum legedu effe patct»Colaphumautem duce/ re eft pugno alique percutere» For/ mulam uero fcribereeft:quod nue uulgo dicitur Iibellum mitterc

nun^ fugles refpexerisinquittaut crimen obiedumtut Cice ro obiurgantibustq^fexagenarius pupilla uirginé duxiflèt: Cras muller eritinquit.Non genus dióhtconfèquens uoeât quidam:atqueilli fimilciquod Cicero Curionem fèmpcr ab exeufatione ætatis incipientemtfacilius quotidic prohœmiz um habere dixiüquiaifta natura lequi:0 C cohærere uidcan/ tur.Sed elcuandi genus eft etiam caufaru rclatio: qua Ciccz ro eft ufus in Vatiniûîqui pedibusxger cu uellet uideri có/ modioris ualitudinis fadlustSddiceret fc iam bina milia pafz fuumambuïaic.dics enim inquit longiores funt « Et Auguz ftus nunciantibus Tarracóncnfibus:palmam in ara eius ena tam:apparct inquit:qfepe accendatis • Tranftulit crimen Caflïus Seuerus«Nam cumobiurgaretura prætoretq? adz uocati eius.L.Varro Epicurco Cæfaris amico conuicium fe ciflcntmefcio inquittqui côuiciati fint:amp; puto ftoicos fuilTe« Repercuriendi multa funt generamenuftiftimum : quod ÖC fimilitudie aliqua uerbi adiuuatur:ut tracallatus « Dicéti Su ellio:fi hoc ita eft:is in exilium.fi non eft ita:redis inquit, EIu fit Caftius Seucrus obiiciente quodamtq ? ei domo fua ProZ culeus intcrdixiftct:refpondendo:Nunquid ergo illuc accez do,Sic eluditur Ói ridiculu ridiculo:ut Diuus Auguftus : cu ei Galli torquem aureu centum pondo dediflêntîôî Dolobel la per iocum tcmptans tarnen ioci fui euentum dixiflct, Imz perator torque me dona:Malo te inquit ciuica donare. Men daciurn quoq; mendacio:utGalba dicéte quadam uióloria eé uno ïficilia quinq; pedes longam murænam emifte: nihil

inquit mirum.Nam ibi tam Iongx nafcuntur:ut his pifcato res pro rcftibus cinganf.Contraria eft neganti confeftionis fimulatio.Sed iplaquoq? multu habet urbanitatis. Sic Afer egerat contra libertum Glaudii Cæfaris: 60 ex diuerfo quida conditionis eiufde:cuius erat litigator:cxclamafle fert • Præ terca tu femp in libcrtos Cæfaris dicis.Nec me hercule iquit qcq proficio.cu uitiumc no negate quod obiicit : cum amp;nbsp;id palam falfum e:0C inde materia bene refpondendi datur : ut Catulus dicéti Philippo:quid latrasfEurem uideo inquit.In fe diccrc non eft feremifi lcurarum:amp;i oratore utiq; minime probabile.Q_uod fieri totide modis:quot in alios pot « Ideo hoc quis freques fit tranfeo.Illud uero etiam fi ridiculum e: indignu tarnen ehomini tolerabili:quod aut turpiter aut iz potenter dicitur.Q^uod fecifte queda feiorqui humiliori liz bere aduerfus fe loquen: colaphu iqt tibi ducâîôC formulant

-ocr page 225-

Sextus

Icnboï^ capud Jurfi habcas.Hic.n.dubium ê:utrum ridefe audiencestanindignari debuerit.Supcrefl genus dcdpicndi opinione:autdi/ta aliter itcHigendnqux fût in of bac matez ria uel uenuftiffimaJnopinatü ÔC a lacefïcntc poni folet : qle êquod refert Ciccro.Q uid huicabeftmifi res 8C uirtus : aut illud Afn.Homoiageais caufis optime ueflitus:ÓCioccurre do:ut Ciccro,audita faIfa Vatinii morte cu Ouiniu Iibcrtu eins interroganêt;reóle ne oiaf'diccndi redletmortuus é inqt Plurimus aut circa fimulationc rifusé:qux fut uicina: SCpz pc eadem.Scd fimulatio cd certam opinioné animi (ui imiz tantis.diflïmulatio àliena pa^i fe itclligcrc fingétis. Simulaz uit Afer cu ica fubindedicctibusîcelfmâ dicerc cognouiflet: qua: erat potês fcemina:Q^uis cinqtiffc.Celfmâ.n, uideri fi bi ui^ finxit,Di(ïmuIauit Cicero cum Scx.annalis tedis reu [xfidcttSCindaret idétidê accufator ei:dic Marce Tulli inqt: fjotes de (èx.ânali.uerfus tue dicerc cœpit de libro Enni ana i (exto:Q_ui potis mgentis cas cuoluere belli.cui fine dubio frequétidlmâ dat occafionéambiguitastutCafelio q conful tori dicêti.nauê diuidere uolo:pdcsiqt.Scd auerti itclleclus CC aliter folctrcu abaf^rioribus ad Icniora ide fleedit :ut qui interr^atustqd fentiret de co qin adulterio deprehéfus eet: tardu luide reipondit£t confine ê quod dicitur per fufpicio nemtquaïe illud apud Ciceronem:qucrcti q,uxor fua c fico fè (u(pédidèt:rogo des mihi furculüex illa arbore ut inféra. Intclligión«quodnódicic «Et hercle ois falfé dicendi ratio in co é:utaliterqércôtû uerûq^dicatTquod fit totû fmgendis !iut nodris autalienis pcrfuafîonibus:aut dicédo quod fieri non pôt.Aliena finxit iuba:q quæréti:q7abequo fuo eet alp fustquid tuiqt me luppocetauru putasf 'Sua.C.Cadlus : qui iniliti fine gladio decurréti heuscómilito pugno bene uteris înqt.Et Galba de pifeibus q cû pridie ex parte adudi SC uerz fati podero die appodïti eflent:fcdincmus.alii fubcoenant î quit.Tertium illud Ciccronis ut dixiaducrfus Curium,Fieri enim certc nô potcrat:ut eu dcclamaretmatus nô edét. Ed SC îlla ex Ironia fidiotq ufus é.C.Cadar.Nam cû redis dicerct a reo fœmina fua ferro petitatSC cet facilis refpófio;curillam potidimu parte corporis uulnerare uoluidèt : Q^uid.n.face ret inqt:cû tu galeam SC loricam habcrcs«Vel optima c fimu latio contra fimulanté:qlis ilia Domitii Afri fuit. Vêtus haz bebat tcdamentû;ÔC unus cx amicis recentioribus fperâs ali qd ex mutatione tabulaç::falfam fabula intulerat:conlulens eûtan primipilaris ci tedator fuaderet ordinäre fuprcma iuz diciamoli inqt faccre.offendis illûJucundidîma lût auté SC ex his omnibus lcuia:SC ut fie dixeri boni domachi: ut aperi am dc igrato litigatori conf^idû eius uitantiin foro per no menculatctfem midûmadeum.Amaâ meinqt: q, nô te uidi

Plurimis autem circa fimulatio/ nem rifus cft»Duo hic uerbaîcuria Iiberanorum omiiTa reponenda ui dcnrur»hoc modo* Plurimus auté circafimulatiöné amp;nbsp;dilTimulationé rifus e(ï»Sicautem Icgcdumeffe fa/ cile indicanr quæ fcquunrur» Si/ mulauit Afer cum in caufa fubinde dicrntibus Celfinam diccre cogno uiffet*Autdicerc uidctur expunge/ dum*ne$ enim habet quo referaf» aut certc dicerct eRlegendû* Die M»Tulli inquit potes de Sex»Anna li»Inquit uerbû expungatur»ac nil/ quid ut in quibufdam excmplari/ bus fenprum eHiIcgaf hoc modo« Dic»M»TulIi»Nûquid potes de fex» Annali» Vt cafelioqui confultato ri diccnti»Confultori ra fyllaba ex/ pun5a legendum eft* Ér confine cd quod dicitur per fufpicionem quale »Loco 6^ copula: ci datiuus mihi uidctur efle rcponcdus » Hoc autem etiam Cicero in fccundode oratore airgt;Salfa funt in quit etiam quæ habent fufpidonê ridiculiab/ fconditam.QiiO in genere eft illud ficulixui cu {Lilians quids quæ/ reretur: quod dicerec uxorem fui fufpendinefc de fieu:Amabo te in/ quit Da mihi de ifta arbore:quos fe ram furculos» Quod ab equo fuo effet arperfus»Sicquidem rede legi runCorrupte autem fputo ut quiz dam deprauarunr»Nc^ enim fpu/ turn dido quod fubiicitur cÔgruit* quo iuba innuit quendam de fe in/ iufte queriiquis ab equo fuo fit aft perfus ; cu hippocentaurus non fit»

Qui militi fine gladio decurtéti* Emendate difcurrenti mihi Icgi’ui dctur» Et effet facilius rcfponfio* Facilis legendum die nemo non ui der» An primipilaris ei teftator fuaderet ordinäre fuprcma indicia Qjjid fibi uclit teftator hoc loco nó liquet mihi»Certe nihil lenfui con/ fert»Quarenon teftator:fed tcfta/ mento mihi legendum uidctur»

lucundiflima funt auté amp;nbsp;ex his omnibus lcuû»Sàlt;opula uidet ex/ pungenda ac Icnia non leuia legen/ dum» Vtaperiam de ingrato liti gatori confpeduni eius uitan info ro per nomenculatorcm miffum adeü Amasmelquit quod te non uidi» Corrupto huic loco fic mihi emendatio afferri poffeuidctur;ut Aperiam uerbum ac de præpofitio expungâtur amp;nbsp;Afer eorum loco re' ponatur ut legatur ut Afer ingrato o

-ocr page 226-

' Liber

Htigar6ri»Domitiinanque Afrl diflis hoc quoçp perqfimik uidetur» Et difpenfatön qui cum rcliqua noh rcfpondcreuAd præpofitio mihi afcribenda uidetur utad rcliqua legatur» Quae uTrdyamp;yacr uocanuEk ganter huinfmodidida uTTorylt;oyoccr»hoc eft fubiedtiones graeci uocat» Nam qui his utitur quodam mod o lubigit eum quem rider» Eli gratus Jocus»l litrerse in i uocalem conuerfione cmendatur hic fenfus:utio / cuslegatur. Adiuuanturbanitarem amp;nbsp;uerfus commode pofiri feu tot ut funt»Toti Icgédum effe facile ex ipfo percipitur fenfu» Vt Ouidius ex terrafticho Macri carmine librum i malos poetas compofuit»ur co n fundio cum fubiundliuumexpo/ feit : Compofueriteft legendum»

Nifi qua ulyffes interuafit lentius Emédatc in quibufdam codicibus legirur loco ho^ucrborum inter'■ uafit Lenriuskrareeuafir laertius»

Cuius haerediras effet quedam uocant fapicntiam»Ellnon effet le/ gendum cffe facile expofirio quae Ïcquituroflendit : Pro illó facilitas eil»Exponitautem Fabius quo mo do uerba fint ex parte rautata»ucr/ fus naneputcoiedare poffu m»Nccp cnim non ignoro unde fit fumptu: fic crat fenptus Cuius facilitas ell quam uocant fapientiam » Pro illo autem facilitas fubiicitur Hacrcdi/ tast Similes quod Trapoixuocdi/ citur » Simile litrera»s»crafa legatur» Senfusautem Initium non claufu/ la uidetur effc:ut pcruerfe in cxem/ plartbus fere dillinguitur»Ell au/ tern uerborum uidetur aferiben / dum ut lcg3tur»Simile ell quod pa toemiadicif» Vt hominemaqua lapfo»Dc pratpofitio ad fenfus mte/ gritatem feribeda uidetur ut Icgaf utde homme in aqua Iaplb»ell aut hoc prouerbium in Piano didum» unde Horatius » Ncc feme! irrifus trmns attollcre curat Frado crure planum licet illi plurima manet La chryma.per fandu iuratus dicat ofi rim Credite»non ludo»crudeles tol lite claudum»OijSEre peregrinum uicima rauca rcclamar» Ex hiflo/ na etiam docere urbanitarem eru/ ditUbNehic quidem locus mihi\p/ batur»Fabiû»n»non docere led ducc re fcriprum rdiquiffe contenderim Elcgantiffimus nang; crit fenfusifi legeûEx hilloria etiam ducerc urgt; banitatem eruditum» Subabfur/ da ilia conllant flultilTimiimirario ne» StultiHimi fuperlaxiuum nihil fenfui congruitgt;Srulris autem fimi iiimitatione forraffc legendum efl hoc modo:Stultis fimuiimirarioe,

Latusinquitoportunius» Emen dare a quibufdam oportuit legirur

Ód diipenfatoriïquicum rcliqua nó rdpederet : dicebat fubz inde nó comedi panern amp;nbsp;aquam bibo: pafee amp;nbsp;redde quod debestqua: utrayoyacr uocât.EH gratus locus : qui minus exprobrat q pót:ut idem dicenti candidato«femper domum tuam coluncum poflêt palam negare:credo inqt amp;nbsp;uerü eft. Interim de fe diccre ridiculumé : SC quod inaliü fi ablccnté

diceret : urbanum no cranquoniam ipfi palam exprobrat : mouet rifu:quale Auguftie : cu ab co miles nelcio qdimpro be pctcrctiucniret contra Martianustquê fufpicabaE amp;ipfu aliquid iniufle rogaturu.Non magis inquit faciam comilito quæ petis:q quodMartianus a me petiturus é»Adiuuant urz banitatem amp;nbsp;uerfus comode pofitnfcu tot ut lut : quod adeo facile eft.ut Ouidius ex thetaftrico macri carmine librum in malos poctascôpolucrit:quod fit gratius:fiq etiam ambigu/ itatc condiemt Cicero 1'Marriu hoiem callidu amp;nbsp;uerfutum: cum is in quadam caula fufpeidus efletmifi qua Vlyfles rate euafit laertius.Seuuerbis ex parte mutatis: ut in eu :qui cum a tea flultiffimus eet habitus ; poQ accepta hæreditaté prins fententiam rogabat :cuius hærcdiras eilet: quam uocant fa/ pientiatmp illo facilitas eft.Seu ficlis notis ucrfibus.SimiÏc quod Trexpoixua dicit :amp; pucrbia opportune aptata: ut ho/ mine in aquam laplo:ói ut alleuarcf roganti: tollat te qui nó nouit.Ex hiftoria etia duccre urbanitate crudirütut Cicero

fecitteu ei teftem in iudicio Verris roganti dixiHet Hortenfi us:non itelligo hæc ænigmata»atq debes inquitteû fphynge domi habeas » Accepcrat autem ilîe a Verre fpyngem æncz am:magnæ pecuniæ» Subabfurda ilia codât dultiflimiimiz tationerôi quæ nifi finganf dulta funttut qui rnirantibust q, humile candelabrû cmillettpranforiû erit inquit.Scd ilia fiz milia abfurdis funtacriatquæ tâq fine ratione dieda ferûtur: ut Sernus Dolobellætcum interrogarettan dominus eins au étioné propofuillèttdomuinquit uendidit» Deprehéfi interî pudorem fuû ridiculo aliquo explicanttut q tedem diccnté le a rco uulneratû interrogauerattan cicatrices haberet:cû ilz le ingentê in fœmore odcndidèt:latus inquit opportunius« lis quoq: uti belle dat t ut Hilpo obiiciéti bis ardore crimina acculatori: mentiris iqt.EtFulums ^piquus legato iterroga

ut intdligamus latus oportuit uni/ nerari» lis quoq? un belle datur»

Qyid référât illud fis pronomen telatiuum»ingenue fateor»mihi non percipitur, Forfiran ueropro iis legen dum ed iurgiis aur ccrte conuiciis Exempla quidem quæ fubiciûtur conuiciafunt » ut mentiris amp;nbsp;domine:

Vtferuus Dolobellæ cum interrogarer»Paffiucinterrogaretur uidetur legendum» nbsp;nbsp;Vr Hifpo obiid^

end bis ardore crimina accula ton mentiris inquit,Pro ardore accrba in quibufdam legitur codicibus»

-ocr page 227-

SeSctuS

tî:anîtabuîjs quas profèrcbatchyrographus eiïet: 5i ucrus îquit dominc.Has aut accept fpes:aut muent frequériHîmasîexqbus ri dicula ducerenóSed répéta nccenêeftnnfimtaseéta faIfe dicédi qfeuere:quaspræftat pfona.Iocus.tépus.cafus dcniq; qeft maxi/ me uariusJtaq; hæc ne omififle uiderer attigi.llla aût qua: de ufu ipfo amp;nbsp;móiocâdi côplexus (um:adco ifirmatièd plane neceflaria» His adiicit Domitius Marfus’q durbanitate diligétiflïme fcripfit: quædâ nóridicUÏa:lêd cuilibct ièueriflime oróicóueniétia elcgaz ter didta:amp;:^prio quoda Icporc iucunda:quæ fut qdê urbana:fed rifum tamé nó hcnt.Nccy.n.ci de rifu fed de urbanitate é opus i/ ilitutütqua ^pria efle noftrac ciuitatis Si fero ücintelligicceptam poftq urbisappcllationê etia fi nomen propriu nó adiicerctquot; : Ro ma tarnen accipi fit receptû:eâq; fie finit» Vrbanitas c uirtus qua: dam in breuc didlu coadra amp;nbsp;apta ad dclcdadofq^ mouedofep ho mines in oém affeclutmaxime idonca ad refiftendu ucl laceflen/ dû:qgt;ut quæq^rcs ac pfona dcfidcratïcui fi breuitatis exccptione detraxeristois orationis uirtutes complexa fit » Na ficutifta rebus K pfonistquodin utriiq; oporteat dicere perfedx eloquentiæ eft. Cur ante breucm cam efle uolucritmcfcio quidê.At quam îcodé, libro dicat fuinè:0^ î multis narrandi urbanitate paulo poftita fi/ nit:Catonis ut ait opinioné fcquutus: Vrbanus hóerit:cuius mul ta bene didla ref^laq? erut.Et qin fermonibuscirculis • couiuiis. item in cócionibustomni deniq; loco ridicule cómodecj dieet • Ri fus crût qcunq; hæc facict orator:quas fi rccipimus finitionestqcz quid bene diect ôCurbanetdiôli noméaccipiet.Cæterum iHi qui hoc propofuerat:cófentanea fuit illo diuifio:utdidorû urbano^: alia feria.alia iocofa.alia media facerct»Na eadem eft omniu bene dicftoru.Verum mihietia iocofa quædâuidentur pofÏè non fatis urbane referri.Nam meo qdêiudicio illaé urbanitas î î qua nihil abfbnû.nihil agrcftc.nihil inconditû.nihil peregrinû neep fenfu. neq; uerbis.neq; ore.geftu ue poffitdeprehendi : ut non tam fit in fingulis dfclis:q in toto colore dicédi:qualisapud græcos atricifz mos illc reddensathenarum propriu Giporcm.Nc tarnen indiciu Marfi hois cruditiffimi fubtraha:Seria partit i tria genera honoz rificû.contumeIiofû.mediû.Ethonorificiponit exeplu Ciccronis quoq: ^Ligario apud Ca:farc.Q_uinihil foies obliuifcimifi iniu rias,2lt; cotumAoG quod Attico fcripfit de Pópeio amp;nbsp;Cæfarc. Ha/ beo qué fugia.qué feqrnon habeo.^medii quod bcnofpeeyjuot/ TiKovuocatïamp; eft ita cu dixcritmecp grauem morte accidere forti uiro poffemeepimmatura confulari:nelt;p miferâ fapiéri î quæ oîa luntoptimedilt;fta.Scdcur proprie nomen urbanitatis accipiant: non uideo.Q uod fi non totus ut mihi uidef orationis color mez ref jfed etia fingulis diótis tribuendu eftrilla potius urbana efle di xernqua: fut generis ciufHé.quæ ridicula dicunf:amp; taméridicula nófunt.Dc PolIióe Afinio feriis iocifijpariter accómodato diélu eftteffe euomniu horarum.Et de aólore facile dicente ex tempore

Adeo infirma»r littera ex/ punda infima mihi legenda uidetar»Quam propria efle noflræ ciuitatis»Ait uerbü ut afcribarur fenfus expofcir»

Na ficutifta rebus amp;per/ fonis quod in utnfquc opor/ tear dicere perfede eloquenz tiæ eftgt;Corruptus bic fenfus quana rarione emédari pof/ fir:mihi fane non occurrir.

Et quod in fermonibus » Qui non quod aperte legen? dû elTe confiât» Rifus crût quiconque hæc facict orator Erft in quibufdam legif co-' dicibusgt;Sed ne fie quidê mé/ dæ toIIuntur»Quoauté mo/ do remoucri poflint: mihi nó liquet nififorte quæcû^ legâtur» Quafi recipimus finitiones»s alcribaf ut quas fi Icgatur ita fenfu cxigente» Cialis apud græcos Arti cifmosille reddés Athenaru proprium faporero»Quauis reddens fere Icgatur be reifte legi uideatur: ego tarnen no reddens : fed redolens legen/ dum efle contendcrim»Atti/ cifmosautem linguæ atticac proprietas elcgantiaquc dicl/ tun Ethonorifici ponitexc plum Ciccronis quoque pro Ïigario apud Cæfarem»Quo que copula ut ocio(amihi ui dcturexpugenda» Etmedii quod ootipeÉyna’ïiKov uo/ cattSt eft itacumdixerit»neç grauem morte accidcre for/ ti uiro»Dcprauatus efthic lo cus;qui fie emendari pofte ui detur:fi ita cd parriculæ poft ponatur ac dixit Icgatur non dixerit hoc modo»Et mcdii quod orrTo^eeyActTiKov uo/ 'cat:óieft cum ita dixit»diro$ •É-yjuoÈTiKov autcm diólcriu ïterpretari potcft»önTOlt;peEiy Jdd nanquc diiftum acutum tranffcrtur»unde Plutarch« ceiro^eëyKcc'Toc» De PolIio ne Aiinio»utaducrbium mi/ hiafcribendum uidetur»Sic enim nihil fenfuideerit file/ gatutvut de Pollione Afinio» Exemplis naquedéclarat Fa/ blus nónulla cé urbana: quæ tarnen non fint ridicula» o ii

-ocr page 228-

Libêr

Aat dfniquehmab’jpfd'di/ Öü fuifferdä pamculæ loco ne/ gandiaduerbiû reite in ahis fcri prum eft quibufdam exemplar ribusgt;hocmodogt;Aut dcniop no ab ipfo dictum fuiiTeu Stoma chusmulle habet ahgddllic non ille ut Icgat uerus cxigit fenfus»

Lrercatioms præcepta* a Cur fubiungat alterca/ tionis praeccpra:rationë primum reddit Fabius; deinde ad præcepta ipfa dealtercatione tradenda redit»eft autem alter/ cari uerbis contendere» Prius que fecundum quin$ partium Q^â loco que copulas quis non uideat cffe lcgcnaumf Qu’A fatis ceteris pratceptis in hanc quoij uidebatur eße perfedhj» In qbufdam quidem exempla/ ribus Iegirurperfpcdü»Scd mi/ hi rede prof^dum legcndnm eflcuidetur»ut ïtclligamus enê jgt;ui(um»Profpiccrecnim figni/ ficat prouidere» Perpetua do/ natur oratio»Dominaf mi fy^ laba intcncda legendum eile fa eile eft uidcrc» At quidam liti gatoribus ufi uHu modo decla/ mandi fudorem præftitifTe coo tentiuDcprauatumhuneeße lo cum facile ex co quocp percipi poreftrqaod duobus modis le/ gitu r.Scd neutro redc»ut mihi quidem uidetur.Qnidam»n»lo co ilhus ufi uix legentes purant fccorrexiffc.quodan fint affecu ti dodorum htiudiciumtMihi quids illud uix fenfui répugna/ re uidctar»Forfitan uero fic eft cmcndandus:ut fuis non uftdi ilium non ullu legatur.hoc mo do*Atquidam litigatoribus fu/ is ilium modo declamadi fudô ré præftitifTe contéti» Pugnâ/ lt;p illam decertoriam imperitis ac fepe pucHaræ turbse reliquüt Decerratoria ra fyllaba iteneda legendum mihi uidetur no de/ certoriam;utin quibufdam le/ gitur codicibuskPullatae quoÿ Îegarure uocali de medio expu/ da»Pullatamaüt rutba pragma ticos uocat.Nam oratorcs pur/ purari icedebant» Ira^ uideas alios plerûq iinfidiis pnuatis ad adiones uocari»Varia efthuius quo^ loei ledio»fnfidiis autem nullus cft in hoc fenfu loeusJn quibufdamcxemplaribus men

mgcniu cu innumcrato habcrc.etia Pópciitquod refert MarfüS in Cicerone diffidenté pribus»trafi ad Cxfaré.me titnebis . EraC ♦n»fi de re minoretaut alio animo:autdéiq; ia ab ipfo dicdu fuif fettquod pollet inter ridicula numerari.Etiâ illud quod Cicero Coteliæ fcripfit:rcddens rónê:cur ilIa»C»Cælàris tépora ta pari enter tolcrarct.Hæc aut animo Catóis ferenda fut: aut Cicetóis ftomacho:Stomachus»n,ille habet aliqdioco fimile ♦ Hæc qua: mouebât diflimulanda mihi no fuerût:î qbus ut erraucii:legen tes tame nó decepi indicata diuerla opinióe:qua feq magis ^ba tibus liberum eft» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dealtercatione*

a Ltercatióis præcepta poterât uideri tue Îcohâda: cum oîa quæ ad continua orationé pcrtinêttpercgifle.Nâeft ufus dus ordine ultimus*5cdcû fit pofita in fofa iuctioetneqt habere dilpofitione poflit:nec elocutioisomamcta magnopc dcfidcret aut circa memoria SC ^nûciationé laborenpriufq (ècûdâ quiqj partiuthanc quæ tota ex prima pedetttrad^turus no alieno loz co uideonqua icriptoresideo fortafle alii reliqucrunt:quia fatis cæterispræceptis in hac quocj uidcbat efle perfeeftu. Coftat.n» autintentione aut deputfione:de quibus fatis traditu efttqa qcz quid i adfionc ppetua circa pbatioes utile êîidéihac breui atqj concila ^Gtmeceflè eft.neq; alia dicunt i altcrcatione: fed aliter aut interrogado aut relpondedo.Cuius rei fere ois obferuatio i illo teftiu loco excufla nobis e»Tameqa latius hoc opus aggref fi fumus:ncqi perfecdus orator fine hac uirtute dici p0t:pauiulu ipendamus huic quoq^ peculiaris opæ:quæ qde in quibufdam cauGs ad uictoria uel plurimu ualct.Na utiqlitatc generali : in qua reële ne faëlu quidtan côtra fit quærituripcrpetua domiaf oratio:amp; quædionê finitióis.aëlionis plerunq; fatis expheat: Ä oîa pene in quibus de faëlo eóftattaurcóicdtura artificial! rone colligitur:Ita ï his caufis:quæ funt frequétiflîmæ : quæ uel folis extra arte pbatióibusmel mixtis cótinct tafperrimaihac pte di micatio é.nec alibi dixeris magis mueróe pugnari.NâÖC firmif fimaquæqt memoriæiudicis ïculcanda fût«etiâ prædâdu qeqd in aëlione ^miGmus»$C rcfellenda médacia. Nufqeft denies q cognofcit ïtentior*Nec imcrito qdamtqq in dicédo mediocres: hac tarnen altercandi præftantia mcruerut nomé Patronanz* At qda litigatoribus ufiullu móambitiofu declamadi fudore præ Kitiflècótéti:cum turbalaudantiu defhtuut fubfellia : pugnäq? illâ decertoriâîpitis ac fæpepullatæ turbæ relîquutdtaq; uidez as alios pleruq: ifidiis pnuatis ad aëtocs uocari,alios ad q^batio né*Q_uæ G diuidêda futofficiathoc certe magisncceflâriû é:pu dédûq; diëlu.fi plus litigâtibus pfut minores* In publicis certe iudiciis uox illas preconis præter patronos ipGim qegerit citât Opus cigit îprimis îgenio ueloci ac mobili aîo præfctiamp;acri. Nô*n*cogitâdû:fèddiccdû flatîé:ôi ppc fubconatu aduerfarü manus exigéda.Q_uare cû in omni pte huiulce officii plurimu^

-ocr page 229-

Sextus

dofe legKur rubfelns Mihiiudidis maxime rcnrui cÔueni 'rc uidcf:co^magis quod iudidis parum ab infi düs numero fimilitudineg; Ifa^ diftat:amp; ut femel fmiâuudidis Icgédû cé ex iis quae fequûfapte coHigifkCÛ »n»duontgenera iud^cioß^pubItcû Si priuarû:utriuf(j meminit fabius» Ad aôtôes quoç minus bene mihi legi uf»Ad altercatócs ucro fortaflèélegédu fic^ féfus ïtegriras expofcir» Sed ét familiarirer nos noflê cas» Nospnomé hoc loco nee cópofitóis ro admittit nee féfuiénecefTariu» Alioqn amp;nbsp;racedu é ergo fæpe amp;nbsp;aliis rubiidétibus»plerücpautAudio loquédifatue mo accedédü»Hic locus adeo é corruptus : ut nullus ireger fen fus pdpi pofïit»fictamémihi corn/ gi poiTe uideûfi ergo amp;nbsp;aütcóiun/ dioes expunganfamp; diftiého mutef hoc mo»Alioqui amp;nbsp;tacedd eft fæpe

facit totas nó diligenter modotièd etia familiarirer nos node caufasîtû in altercationemaxienecefïariû efltomniu perfoz naç^.inftrumentorû♦temporum♦Iocorum habere notitiam« alioqui Sé tacendû eftrergo IxpetSé aliis fubiiciétibus » pleru q ; autem fludio loquédi fatue mó accededurquod nunq aez cidit ni noftra crcdulitate aliéna finititia erubefcamus * Nez

q; tantû his ipfis monitoribusclarefcit » Q__uidâ faciût apte: quod rixemur»Videas enim plcrofcp ira percitos exclamanz tes:utiudex audiat contrarium id efîctquod admoncatur:fci atqj ille q qmunciaturus eft in câ malu quod tacet^ » Q_uare bonus altercator uitio iracûdia: carcat « Nullus enim rationi magis obftat affcctus.Sé fere extra caufamtôé plerûq; dcforz mia côuitia faccretac mereri cogit:6éiplbs nônunq indicés î citat«MeIior moderatio:ac nônunq etiam patientia» Ncqgt;n. rcfutanda tantum:quæ c contrario dicunt : fed conténenda. eleuâda»ridenda funt.ncc ufq plus Ioci rccipit urbanitas.odi um mordet Ôé pudor«contra turbantes audendumîSéimpuz dentiæ fortiter refiftêdum»Sunt enim quidâ præduri in hoc orisîUt obftrcpant ingentidamoretôé medios fermoncs îter cipiant:8é oia tumultu côfundâttquos ut non imitaritfic acri ter propulfare oportebittôé ipfo^ improbitas retûdenda : Si indices uel prxfidentes magirtratus appellandi frequenter: ut loquédi uices feruentur»Non cd res animi iacétis : Ôé mol lis fupra modum frontis:fallitq; pleruq; quod pbitas uocaz tur:quæ eftimbecilIitas.Valet aûtin altercatiôe plurimum acumcn:quod fine dubio ex arte non uenit.Natura enim nô docetur.arte tarnen adiuuatur:in qua præcipuû eft femper id in oculis haberc:de quo quæriturîSé quod uolumuseffice re,Q_uia propofitum tencntes in rixam nó ibiinus:nec cauz

amp; aliis fubiiciétibus plcrüq, Audio loquédi fatue modo accedendum* Quod nunq accidit in nfa crude Iitate aliéna Aulticia erubefcamus» hue quo™ locu ec dprauatu hic fad le cognofci pôr»q gt;nbsp;no uno legif mo» In qbufdâ»n»exéplaribus fie cAfcri/ ptû»Quod nonnunq accidit ut nfa credulitate aliéna Aulticia erubefca mus»Sed ne fic qdé médæ funt de/ pulfæ»Mihiuero hocmô emédari poiTe uidet;ur ni p nifi loco i præ/ pofirSis Icgafac credulitate p cpri/ ma fyllaba fcribaf»hocmo » Quod nunq accidit ni noAra credulitate alienaAulticiaerubefcamus» Nd œ tatu his ipfis moniroribus claret lcir»Nehinc qdé féfus Iteger elicicf: nifi p his hoe legaGNe™ tard hoc ïpfis monitoribus clarefat»MonP tores adt eos accipiamus quos era: ci pragmaricos uoeât: qiura ac tori confuetudines oraroribus fdmiHa uocc fuppeditabat»Quibus nó eé R dédû Fabius ait qdnô côtenti ipfi fcire îqbus erret orator:efficiûtcia/ mates ut indicés quoq, idé pcipiât» Et fere extra eâm amp;nbsp;plerûqsdefor mia eôuidafaeere ae mereri cogit» Fere qdé fie legif:quis fenfui nihil côgruat»Mihi aût loco dus fert uer bû belIifTimeqdrare uîdeficû prat/ fertim una dûtaxat Ifa î fimillimâ îmutef»hoc mô»amp; fert extra câm: Iracûdia n✠hoiem appofitio fæ/ penumero dcducit» Nec ulq plus Îoci rccipit urbaniras » Pro illo uer/ bo recipit:fi legeref repent : magis amp;nbsp;fenfui St rôni diccndi côueniret» NôeA res animi iaeentis St moi/

ditatis diligenter quxq; autaducrfb dici aut refponderi a no bis poftmt* Nônunq tarnen folet hoc quoqjeße arris genus: utquædâ in adtiôe diftimulata fubito in altercado pferanz tur.Et iopinatis eruptionibus aut cx ifidiis citiffimo fafto fi millimudd aut tu faciendum eftreu eft aliquid cui refpôderi

lis fupra modû frôtis faHitqi plerû' çquod pbitas uocaf:quæ eA ibe/ ciIlitas»Nifi corrigafhic locus inter fe rcpugnantia continere uidcbif» Imbecillitas nâ^ eA res animi iacéz tis»Quarc loco nôaducrbii Nâcô/ iüflio uidef reponéd3»utlegaf»NâcA tes animiiaeentis» Aliqd aût aliud quogphuic féfui mihi deeffe uidef» Neqî,n»hîcpcipif:q fit res animi iacétis» Valet aût ut altcrcatôc»ln præpo loco ut Icgaf ut in qbufdi reôte exépleribus eA fcriptû» Et quod uoluimus efficerer»uolumus i uocaliexpû(Aa Iegaf» Neccâ débita tépora Caufæc uocaliafcripta legaf» Oia tépora fere parata fut meditatis diligéter quærp aut aduerfo dici aut te/ fpôderi a nobis pofTmttEx præpô aferibéda é:ut ex aduerfo legafad qdîqbufdâexéplaribus fcriptû iuenif»

O 111

-ocr page 230-

Liber

Porucrataotem ft tern Sus ad difponedu fuiffetk ucfpondendû fenfusin-' tegntas expofeit non di/ ponendum» Quodap.' prchendens minus ma/ fas aliquid cogatur di / mirtere»Minus compara tiuö ut occiofum ac pror fus fuperfluum;mihi ui/ detur expungendum»

Vt remedia pröin/ de perfeuerent adhibere uel definanrut illa recipi nel rcfpui uidcnt » Perin' de legendum fit an proin de facile cum plurimum differantxx fcnfu percipi tunutiam quo® fatpius diximus» In pfcrifçiu/ dex eftauocandus:ut di/ xi : qui circa telles amp;nbsp;lo/ cos amp;nbsp;perfonas mododi' flat» Hic locus ira erro^ ribus eil confufus ut mi/ hi quidem ncquc perci/ pi nequecorrigi poifit» Exercitio ucro huius rei» Pro exercitio ut Icga/ tur excrcitatio ne admo/ nendum ellquidem»

Cuius rei eadem in ar/ gumétis ratio ell » Aut ut præpofirio folum eradé/ da uidctur ut legarur»cu/ ius rei eadem argumcn/ ris ratio»3ut loco eius cd prsepofitio reponenda» hoc modo cum argume lis»

Is Pnollra facul/ h rate rraólatis»Eo/ rum confutat Fa/ bins in hoc capite opini/ onem : qui iudicium in/ uentioni fubiunxcrunt ; q que oratori confilium fitnecefTarium oflcndir» Praecipiam commu' nia»Non ucrba tantum hoc loco:fed ucrfus quo/ que ipfi funt tranfpofiti ae perturbari: Sic autem funt in ordfnem redigen di»Praecipiam igitur ne quod effici non potell:ag grediamur : ut contraria uitemus:amp; communia» nequid in eloquendo cor ruptum obfcurumg ifit » Refcratur oportet ad fen fus qui non docentur*

non ftatim poHir.Potuerataut fi tempus ad difponedum fuiïîct.Nâ quod fideliter firmum eft:aprimis ftati adtionibus arripcre optima eft:quo (xpius diutiufe^ dicat Jlfud uix falrem prxeipiedu uidctur: ne turbidus:amp; clamofus tantum fit altercator:50quales facli funt:q litteras nefeiunt.Namimprobitas licet aduerfario moIcQa fit:iudici inuifa cfl.Nocct etiam diu pugna in his qux optincrc no poffis.Na ubi uinci necefle efltexpedit federe:quia fiue plura funt de qbus qua: ritur:facilior crit in exteris fides:fiuc unutmitior foletirrogari ppena uerecundix«Nam culpa prxferti deprehefam ptinaciter tueri culpa altera c.Du ftat acies multi i re cofilii atq^ artis e:uterrate aduerfanu trahas:amp; ire qlongiffime cogastut uana iterim fpe cxultct . Ideo qux da bene dilfimulantur inftrumcnta.Infiant enim:ô£ fxpc difcrimen omne coramittuttquod deeffe nobis putant:8C faciut probationibus noftris audboritate poftulado.Expedit etia dare aliquid aduerfario: quod ^ fc putet:quod apprehedens minus maius aliquid cogat diz mittere»Duas interim res proponere:qua^ utralibet male fiteledbuz rustquod in altcrcatioe fit potentius:q i aótióc*qa i illa nobis ipfi rez Ipondemusa hac aduerfariu qficofeitu tenemus.Efl in primis acuti uidere:quo iudex didto moueaf.qd refpuar. qd exuultu fepiffime: amp;nbsp;aliquado etia didlo aliquo fadroue eius dcprehcndid « amp;inftare p ficientibusîôC ab his qux nô adiuuâttqmolifTime pcdé oportet refer re.Faciût hoc medici quoq; ut remedia pinde pfeuerent adhibere ucI definanttut illa recipi uel rcfpui uidét»Nónunq fi rem cuoluere qipo fita facile non fittinfercnda eft alia quxftioîattç icâ:fi fieri pôt iudex auocandus,Q^uid.nxu rcfpondcre nd poffisagendu cfliuifi ut aliz ud lueniasîcui aduerfàrius refpondcre no poffit^In plerifq; iudex eft auocandus:utdixitq circa telles amp;nbsp;locos amp;nbsp;perfonas módiflat: q? hic patronoçi iter fc certame:illic pugna iter teflé amp;nbsp;patronû ♦ Excrcitaz tio Uero huius rei longe facilior.Naë utiliflîmû fiequëter eu aliquo: q fit fludioçicorûdéîfûmere materia uel uerx uel etia fiëlx controz ucrfix,Et diuerfàs partes altercatióis mótucri:quod idé etia i fimpli ci gcncrc quxdionu fieri pôt«Ne illud qdéignorare aduocatu uolo: quo quxq; ordine pbatio fitapudindices qiferêdatcuius rei cadé in argumentis ratio é:utpotentiffima primatSC fuma ponanturdlla eni adcredenduprxparantiudicem.hxc ad pronunciandu.

De iudicio SCconfilio.

h Is ^ noflra facultate traëlatis nó dubitafïe trafire^tinus ad dif pofitionê:qux ordineipfo feqf:nifï uererer : ne quoniâ fuerunt qiudieiü iuentioni fubiugcrëtiprxtcriffè hue locu qbufda uiderer:q mca qdéopinióe adeo ptibus opis huius oibuscónexus ac mixtus é: ut ne a fététiis qdéaut ucrbis faÏté fingulis poffit fepanmee magis ar te tradit tq guflus autodorJdeoq; nos gd iqq ^ re fequêdu cauéduqj fit docemus:ac deiceps docebimustut ad ea iudiciu dirigat « Prxcipi arn igif ne quodefficinó pot aggrediamuriutcótraria uitcmus amp;nbsp;co muniamcqd in eloquédo corruptu obfcurumep fit. Referai oportet ad fênfus:q non docentur.nee multu a iudicio credo diflarc confiliu:

-ocr page 231-

Sextus

lull ^ illud oflendentibus rebusatJhibctur.hoc latcntibus r amp;nbsp;aut ommnonundumrepcrtisautdubnamp;ôC iudidum frequentiffime certum eft.Cofilium uero eft ratio quædam alte petita : amp;nbsp;plerû/ que plura perpendens amp;nbsp;comparans:haben{lt; ^ in fe ÔCinuentionc amp;nbsp;iudicadonemóed ne hæc quidem præccpta in uniuerfùm ipez iftanda funt.Nam ex rc fumitur:cuius locus ante adHonem eft fre quentcr,Nam Cicero fummo confilio uidetur in Verrem uel côz trahere tempora dicendi maluiflè:q in eum annum:quo erat,Q_» Hortenfius confuI futurus incidere«Etin ipfis adionibus primû ac potiHimum optinet locum.Nam quid dicendum« quid tacenz dum.quid diffidendum fittexigere confilii eft.Ncgarc fit fan's : an defendere.Vbi prohœmio utendum ôC quaIi.Narrandum ne amp;nbsp;quo modoJure prius pugnandumtan acquo»Q_ui fit ordo utilifli mus»tum omnes colores.afpere.an leniter.an etiam fiibmifle loq expediat,Scd hæc quoc^:utquiique partus eft focus : monuimus: ideque in reliqua parte faciemus.pauca tarnen exempli gratia po namtquibus mamfeftius appareat:quid fit quod demoftrari poiz ft præcêptis non arbitrorXaudatur cofiliu Demofthenis : q? cum fuaderet bellum Athenienfibus parum id profpere expertis: nihil adhuc fadtum crte ratione monJrat.Potcrat enim cmendari nez gligentia.Ac fi nihil efict erratumtmeliorisi pofterum rei noerat ratioJdem cum offenfam ucrerctur:fi obiurgaret populi fegnicie in aflercnda libertate rci p.maioru laude uti maluit:qui rem forz tirtime adminiftrartent^Nam K faciles habuitauresÄ natura ftz quebaturmt meliora probantisrpeiorum pœniteret» Ciceronis qz oem uel una pro Cluentio quanlibet multis exêpIis iufficeret ora tio«Nam quod in eo confilium maxime mirerfprimamne c^ofi tióem:qua matri cuius filium premebatauClontas: abftulit hdéf An quod idem corrupt!iudicü crimen tranferre in aduerfarium maluit:q negate propter inueteratam utipfe dicitinfamiam f An O jin re iuidiofa legis auxilio nouirtime cftufusfquo gencrc defen nonis ctiamoffendirtètmondumpræmolitas iudicum mentes «An q? fe ipfum inuito Cluentio facere teftatus eftf Q_uidpro Milóef Q_uod nôante narrauitî qpræiudiciis omnibus reum liberaretf Q_uodinfidiaruminuidiam in Clodium uertitfqq re ucra fuerat Ijugna fortuna«quod factum SClaudauittóC tarnen uoluntatc Miz onis remouitfQ_uodiIli preces non dedit: 8C in ea^i locum ipfe fuccertït«Infinitum eft cnumerare:utCottæ detraxerit auótoritaz tem.Vtpro Ligario fe oppofuerit,Corneliumipfa confertionis fi ducia eripuerit.Illud dicere fatis habeo:nihil ertè nó modo in oraz do:fed in omniuita prius confilio«fruftraque fine eo tradi cæteras artes:plufquc uel fine doftrina prudentiamtq fine prudentia face re dodtrinam.Aptarc etiam oratióem locis, temporibus « perfonis effe eiufdem uirtutis«Sed hic quia latius fufus eft locus : mixtufqj cumelocutióe tradabiócu præcipere de apte dicendo cœpimus.

Niff quodiHud offeriden tibus rebus adhibctunSep nomen afenbendum mihi uideffi facile fupplcri pof fit:hoc modo* oOcdcntibus fe rebus* Cuius locus ante adionem eft frequcter, Cui mihi magis placet q cuius»^

Etipffsadionibus primû ac ponflimum optinet locu In praepofitio miniarcriben da uidef*uc legaf amp;nbsp;in ipfis adionibus* Quid deffide/ dum fit*Sicquidem rede le gi putaturiSed cm unius lit terae mutationc Diffitendû contendcrim eflê emendan dum:quis exemplaria huic meat corredioni no accédât Eft aut diffiteri negate ac n9 fateri* Negate fit fans an defenderekSatius emendate in quibufdam legitur exem plaribus* Acfi nihil effet erratum melioris in poftest rei non erat ratio*At partial lam fenfus exigit no ac ut fu pcriori aduerfeturÄ fepi lo co rei legendum uidetur*

Nam faciles habuit aures Et copula eleganter eft afcri pta in aliis exemplaribus* A uero pratpofitio eft eraden/ dathoc modo » Na 0C faciles habuit aures amp;nbsp;natura feqz batur* Nam quidin eoco filiu maxime mireri' Quod legendum effe nemo non ui der» Quod non ante nar/ rauit q praciudiciis omni/ bus rcrumlibcrarct»Rcum loco return effe legendum qui non uidet inftruendus grammatids rcddatur*

o iü»

1

-ocr page 232-

Liber


RaphäcKs Reglifn deprauationes libri feprimioratotiæ inflitutionis Qa^nt’l’änf annotariones»

E inuentione utarbirrorfacis diflum eflJDifpofmonis uim laudei^ hac brcui praefatióc ka compic d nbsp;nbsp;flitur Fabius:urinuennónc fine ca nihil ferc prodeffeôftédat » Toni ucro hoc uolumen difpofitioni

dicauit:de qua enâ copiofius qalius quifqdiligctiufq? tranar» Et arrus ecu Icniter loco mon pdüt quo uigucrût ufunuLcuiter per u fcriptû fenfui côgruitgt;Leniter aût tnininic»Ne^»n»mübro9i aliquod leni ter ac cirra maximû dolore loco moueri pôuMébra aût loco mota luxata appellant» Nee niihiuidct erra requiipfam re^ naturafiare ordP reputanquo eófufb peritura funt oia»Sint Icgendü efie neadmonedü Qdccft»»Platonici aütoïa ordme co Rare putan Qyxqdéficerta aiiq ui»A uocali afcripta uia legédu efi»

Jtigitur ut fupra fignificaui s diuifio rc^ pluriu in finguz las»parririo lingula^ in par tes difcrctusordo amp;nbsp;redaquædaôC locatio;prionbus fequétia ânedtés» hic de difpône praedpere icipiat Fabius:cur ii qui hoc opus in capita putarûtdififguédûihas defininôes a jiiogo nô fepararît ac de difpône îferipferit nô uideo*lllud certe affir


M.Fabii quintiliani de îdituoôc oratoria liber feptimus. Eluentioc ut arbitrer iatis didtû é. Neœenim ea demum quæ ad do cendum pertinent cxecuti fumus:



uerum ctiam motus animoç i traz ólauimus.Scdut opera extruenz tibus fatis non eft:laxa atep matez riâ amp;nbsp;cetera ædificanti utilia conz


mareauftm auc nufqaut hic quo^ caput eé deberexu hinc de difpône praxepta tradere icÿiat.Mcdi aût ex hoc fenfu tollunt;fi ßd copula itc rato pofira cradafarep col fyUaba Io co eius afenbaf:utcollocatio legaf Exponit uero Fabius driam:quaeé «er diuifionêöd partkioné:qua erra in qnto ex CicerÔts fnîa attigir » Nâ diiufio cd generis ifpés.pamnoaût efttonus in partes diftriburio» Ge* nus uero plura côplediâutatal:ho miné:leonc:cquü amp;nbsp;cÔplures alias


gereremifi difponédis eis collocâz difcp artificum manus adhibcat'’: ^ ficin dicendo quâhbet abundans return copia cumulum tantum habeat aftqj congcfïum : niß illas cadem difpofitio digeftas atq jinter fe comirias deuinxc rit»Ncc îmcrito fecûda qnc^ptium porita é:cû fine ca prior nihilualcat.Ncq^n.qq fufis oibus mebris datura fitmifi col locetur«Et fi quâ i corporibus noftris aliorûue aialiû pté per mutes amp;nbsp;trâferas licet habeat eadem oia:prodigiû fit tarnen: amp;nbsp;artus enâ leuitcr loco mon pdût quo uiguerütufû , amp;nbsp;turz bâti exercitus fibiipfi lut ipcdiméto«Nec mihi uidcnf ’ crraz rc: qipfam rc^ naturâtdare ordine putât:quo côfufo peritu ra lut oia.Sic oratio cares hac uirtutc tumultuetur neccfïè é:


foes côprehédit»Totû aût res quæ^ da cd una : ut ftatua quae tarnen ex pluribus partibus couituif » Dodtc ergo diuifio dicif efie re^ pluriu in fingulas diferetus ordcsPartitioaut fingula^ in partesgt;Deea uero diui/ fione copiofiflïrnæ in hoc libro dif


amp; fine rctftore AuitettSd nc cohxicat fibi,multa répétât .mul ta tranfeat uclut noAc in ignotis locis erras:nec inino nee fiz nc opofito cafu potius q cofiliu fcquat ,Q_uaproptcr torus hic liber feruiat dilpofitioirquxqde fi certe aliqua uitradim oes marerias ullo modo poflèttnó tam paucis côtigiflèt » Sed Cent Fabius : qgraeci tû ZiaipëCTiv cû infinitæ litiû forma: merit futurxq^ fint:K tôt freulis nul

proprios locos diuidit:quibus una -quæqscôtrouerfia explicaf : qua rc nihil utillus magif^nccefTariûde/


aétoriiSd uigilctîôCiueniattK iudicettôC cofiliu a fe iplb petat, Necç ificias eo quæda cflè quæ demôftrari poflint: ea^ non omittâ, Dcdifpofitionc»


s It igif:ut fupra fignificaui:diuifio rerû pluriu in fingn las.ptitio fingulaçi in pres diferetus ordo:amp; rcóta quæ dâcoHocano prioribus fequétia âneétcs.difpoljtio utilis reçc t^ ita fûtfere où dêprau3ta:utmi ac ptiûîloco diftributio.Sed meminerimus ipla dilpofitioz nimefitmirâdû:fi Trapezûtiushô nêplcruq; utilitate mutaritncc eadem femper primam qux SÄÄSSÄS l«o.lt;«^«^f«e««««amp;C.»»^^ tereâ.Demofthencs quoqr atep Aelchynes pwlut die doeuZ mento in iudicio Ctcfiphontis:diuerfû Iccuti ordine» Cû acz


fione latinop4neminé uerbû fcçiflê fcribir:cû deea re toto uolumine di


nc a jaunis q de forêt fubl


atæ» Cuius rei utcæ


fera exépla prætercârDemofihenes quoççatÿæfçhines ponünteedo/ cumetoi iudicio defiphôtis diucrfû fecuti ordine»Qj^iä hic fenfus iis prxfertûqnô legemt Demodhenis


-ocr page 233-

Septimus

pro fleRphonte orationem ;uidemrfortalTc obrcurior:pauculaquibus maxime perfpicuos fiattrabiicere nS grauabonCum äefiphon Demofthenem ut oprimc de ramentum Dionyfio^ die in Dionyfiipfius Thea no in omnium graccorum confpedu:qui ad cdebranda Dionyfia conucncrant;coronandum cenfuiflet : ab Aefchinc Demofthenis inimico fuit accufatus:quod dicerct eum contra leges feciflciDemofthenc nag? opc^ ri publico pracfuifle:nc^ ullam rcddidiire rationem»Legcmautem exrarc:quse eos;quircddedis adminiftra bonis fuac rationibus obnoxii fint:prohibeat coronari»Altcram practera legem eile qua cauetur:ur qui a po pulo Arhenienfi coronadus cenfea cufator a iure quo uiJebatur potétiorcœpcritî patronus oia uel pene omnia ante fus pofuerit:quibus iudiccm quæfboni legum præpararet.Aliud enim alio docere prius expedit: ali oqui femper petitoris arbitrio diccret .Deniq; in acculàtiôe: ut uacuumle uterq? defcndat priufq adueriàriû arguatïomz nium rerumneceflc edordinem ede diuerfum « Igitur quod ego fum fecutus partim præccptisîpartim ulurpatum ratio nc cognoueram:proraam:nec unq didimulaui.Erat mihi eu ræ in controuerfiis forenfibus node omnia:quæ in caufa uer Grentur.Nam in fchola certa funt Si paucatSC ante déclama tionem cxponuntur:qux thcmata grxei uoeât. Cicero pro/ pofita,Cum hxcin côfpcétu quodammodo collocaueram: non minus pro aduerla partcrq pro mea cogitabam. Et priz mum quod non difficile dicta efttfed tarnen ante omnia inz tuende eöftituebamtquid utraquc pars uellet efficcrc. Turn per quid«Hoc modo cogitabamtquid primum pctitor dicez retJd aut confeffiim erat aut controuerfum « Si no confedu: potcrat ibi cde quxdio.Tranfibam ergo ad refponfum parz tis altcrius.idcm intuebarmonunqetiam : quod inde optinc batur:confcflum erat,Vbi primum cceperat non cóuenire: quædiü oricbatur.cofediim crat.Id talc cd.Occididi homiz ncm.occidi.conucnit.tranfeo.Ratidnem redderc debet reus quare occiderit«Adulterum iquit cu adultéra occidcrc licet» lege ede certû ed.Tcrtium iâ aliquid uidédûé:iquo pugna confidat.Nó fucrut adulterit Fuerut » quredio.de fadloäbiz gié’.cóiedtura cd.Interim K ego tertiu: cofedum é adultères fuidê»Sed tibiiquit aceufator illos non licuit occidere . ExuI

tar:in concionecoronctur» qui ue/ ro a fenatoribus in fenatu»Alibi auc non licere queng coronandum de/ daran » Ad hæclaudes obus fit De-* mofthené pfecutus falias eé» Neep enim rede ab co reip»ncgoria admi niftran:fed ipfum óimunera acci/ pere amp;nbsp;multorum malorum ciuita ti caufam cc»Hoc uero ordinc ufus cftæfchinesiut primum de legibus ipfis uerba faceret»dcidede rep* ma le adminiftraratExigebat autem ut eodem ordine Dembfthencs refpo dercf»lpfeucro a reipu»adminittra/ tionc mitium fumpfit»amp; rurfus in fine ad earn ex arte orationem con/ uertir»In medio auré quac legibus ipfis opponenda erat collocauit*Ad illudautem iudicium concurfus di citurc rota graccia eé fadusiut fcri/ bit Cicero qui ctiam utrafcp oratio nes egraeco in latinû ucrtit » Scd té'* porum lfaelicitatc aminaei nupcr a Leonardo Arctino fuerutinterprac rarae» Deniq i in accufatióciut ua/ cuum fe utet^ defendat priufq ad uerfarium arguat:ómnium rerum ncceflêcdordinem eße diuerfum» Ego aliquidin hoefenfu defidero: quod in exemplaribus non inueniz tunquodep haflenus huic löco ne/ eeßarium elfe minime eft animad/ ucrfum:quod fane q grade flagitiû eft:cum nullus integer fanufue fen fusinifi id quod deeftiafcribaf:clid pofTitïQuonang? modo in aceufaz none necciTe eft reru ordinem effe

diuerfum;ut uacuum fe uterg? defcndat prius qaducrfariumarguat^Certe hoc nóeft neccHe:cum defenfor accufaroris ordinem in refpondendo fcquiinterdû pulchcrrimepoftît^Qjjonâ igif paflo corrigédus eft hic locusƒAn mutua nomen utin iHis difputationibus noftris:quae circüferuntur diximusteftafcnbedumfNa Îmutua accufatiociquac dvriKOTflyopia didfincceflc eftordine effe diucrfum»Qqare mutuaadieóliuü: uel refragantibus exemplaribus afcribendum mihi uidetur:utlcgatur»Denig ( in mutua accufationc.ln mutua nan^ aceufationeideft ncceffariumiquod in fimplici accufationccontingens»Sed de hoc uel nimium : cd ex öerbis quogiipfius Fabii fic effelegendum diligenter intuenti facile apparcat:præcipucg? ex his quæinferius de mutua præcipitaccufatiôe»Quo î gcncre mgr femp prior debebit eé defcnfio»Primô,qa natura potior é fa lus nra qaduerfarii pnicics*Deide q gt;plus hébimus î accufatóe auttoritans fi prius deinocétia nra cóftitent» Poftremo 5 ita demü duplex ca ent:amp; quæ fcquunf. Iraqiqd ego fum fecutus parti pccptis»parti ufurpatu rônecognoucrâ pmâ.Médfs nô uacat hic locus:quis fefus uideat aptus»Emédat aut ft fim legaf ac qd rela/ lt;iuu afenbaf hoc modo*Itagi quid ego fim fecutus»quod partim præceptis partira ufurpatu rationecogno/ ueramrpromara» Si non confeffum poterat ibi effe quæftio»Sfc guidera amp;nbsp;publice quogrlegitur : fed non fine maximo erroreiqui faneex lis quæ fcquuntur : facile deprehenditur » Tranfibara inquit ad refponfum partis alterius.Quid enim opus eft tranfire ad refponfum alterius partis : fiibi poteftefle quæftio / Quæ/ ßionis nanquc^rs altera utrique parti fcrnper eft tiiendakQ^are illud non aduerbium in tertium Io/ cum mihi uidetur referendum » hoc modo » Si confeffum:non poterat ibi effc quæftio» Interim ß dego

-ocr page 234-

Liber

temam confcffum cngt;Ergo legen dû eße ac illi copulæ amp;nbsp;præponengt; dû facile eft uidere:hoc modo»Intc rim ergo amp;nbsp;tertiumconfeffum eft»

Coniundta»hic dithnguedu eft» Sic enim inteHigiGconiundla quæ Rio eft.Stanm autem huius exem plumîfertunLegede ficcariis com niifit»L»Varenus»Eftaûthæc pecu liaris iurifcôfultorumlocutio lege committerc hoc eft in Icgem»Lege uero Cornelia de ficcariis ac uenefi dis tenetur ucinquit Marcellus ad legem corneliam:quihominé occi derit:cuiufuedolo malo incédium faäum erir:quiuehominis occidc di furnue faciendi caufa cû telo am bulauerit» Aliud a iure adionis rxcludir»A præpofito mihi exclu/ déda ex hoccontextu uidef»?ûc»n» iure adionis exdudimus crimé:qd neque negari ncque defendi potcft cûaliquoiuris remedio clabimur: ut non uidcatur iure adio intendi: ut in tertio Fabius ait» In quo ge nere agenti eft difpiciendum quid quoçloco diluât»Q^od pertinet ad dodorcm non plane difTcnno a CelfotQ^idam dodorem in ado/ rem commutant Si rede quidem» Nam ador proprie dicif qui prior agit:fiue fit accufatordiue petitor:

Antcada euitac crimina pierun/ que prima îpugnâda funt^Ne huic fenfui cotraria fint quæ fequûtur: impugnanda expugatur ac eins lo/ co purgada exponatur hoc modo Anteadæ uitac crimina pierunque prima purganda funt:ut id de quo ururus eft fententiam iudcx:audi/ re propicius icipiar» Si unnmnu/ re quæftioné inftituamus an i fcri/ ptogt;Pro iure in re in quibufda exé/ plaribus emendate Icgitur» Siiu re ncgadum fit quod obiiciruraut tucndum»ln re bic quoque pro iu/ re amp;nbsp;an legendû eft loco aut difiun Ôiuægt;hoc modo»Si in re negâdum fit quod obiicitur an tuendum »

Ét in ea de uerbis ac uoluntate quæraf» An loco ac copulæ legaf» VtiocvTivoüia hoc eft in côtra nis lcgibus»Nâ græci dvTivojuiav uoeât quod nos côtrarias leges ap/ pellamus» Quod^ de argumetis probationumToco concefli» Quid fibi uultiUdloco^pbationufNöne

enïm eras amp;nbsp;ignomi'niofus.dc lurc quaeritur»At H^nnusÄz cent! occidiOitrefpondeaónon ocd(amp;:ftatim pugna eft . Sic explorandu eftubi controuerGamcipiatïói cófi^rari debet quæ primam quæftionem facitJntétio fimplex. Oceidit Sa turnium Rabirius.cóiuncfta lege de ficcarns cómiflïtX»Va/ renus.Nam»C»Varenum occidendo óó.Cn, uulnerando : SC

Salariumitem occidendo cadit.Nam fic diuerfæ propofitio nes erüt»quod idem de petitionibu s didlutn. Veru ex coniu dia ^pofitionc:plures eflê quæftiones ac ftatus poflunfi aliz ud negat rcus.auud defendit.aliud a iure adbóis cxcludit. In quo genere agenti eft difpiciendumtquid quoqj loco diluât». Q^uod pertinet ad dodtorem,Non plane diflentio a Cello: qui fine dubio Ciceronem éIccutusJnftat tarnen huic parti uehementius:utputet primo firmum aliquid efte ponendu. fummo firminïmum.imbccilliora medio.quia amp;nbsp;initio moz uendus fit iudcx:K iummo ipelIendus.At pro reo plerunc^ grauiflSmum quidq^primum mouendum efttne illud Ipez élans iudex reliquorû defenfioni fit auerfior« Interim tarnen amp;nbsp;hoc mutabitur:fileuiora illa palam falfa erunt.grauiftimi defefio difticilior:ut detradla prius accufatoribus fideaggre diamur ultimumtiam iudicibus omniauana ee crcdetibus» Opus erit tarnen prxfatiöe:qua amp;nbsp;ratio reddad dilati crimiz nis:amp; promittatur defenfiome id quod nóftatim diluemus» timere uideamur»Ante aélæ uitæ crimina: plcruqt prima î/ pugnanda funttutid de quolaturus eft fententiam iudex au dire propitius incipiat.Sed hoc quoqi ^ Vareno Cicero i ul timum diftulitmô quid frequétiftîme:lcd quid turn expediz ret intuitus.Cum fimplex intentio crit:uidendum é : an und aliquid rclpondcamus.an plura,Si unum in re quæftionem iftituamustän i Icripto.Si in re negâdum fit:quod obiicitur: an tuendum.Si in fcripto:in qua fpecie iuris pugna fit:amp; fea de uerbis ac uoluntate quæratur.ld ita conlequemur fi ituiti fucrimus:quæ fit lextqux litem faciat:hoc eft qua indicium fit conftitutum»Nam quædam in fchoIafticis ponuntur ad coniungcndam modo aétæ rei fcriem:ut pater cxpofitum:q agnouerit:lolutis alimentis recipiat«Minus dido audietem filiumliceat abdicarc,Q_ui expofitum recepit:iperat einuz ptias locuplctis propinqui»illc duccre uult filiam pauperis cducatoris.Lcx de expofitis ad aftedum pertinet . Indicium pendet ex lege abdicationis.Nec tarnen femper ex una lege quæftio efttut in otVTivojaiot.His fpedatis apparebit circa quæ pugna fit»Coniunda defenfio eft:qualis pro Rabirio. Si occirnfTet rede fcciUct.led no occidit.Vbi uero multa coz tra una propofitioncm dicimus:cogitandu eft primu qcqd dici pôt.tû ex his quo qccp loco dici expediat ordinadum: in quo no ide fentiorquod de ^pofitioibus pauIo ante : quodep

-ocr page 235-

Septimus

omnia argumenta funt loco probationumac potius probatfoncs ƒ An fie eft intelligédum loco probationû hoc eft:ubi de ,pbatiôibus c prradtatü fNâîquito hocidé Fabius tradit his uerbis»Quxfitû eriâ potériffima arguméta primone ponéda fintlocorut ôccupet aïos»an fûmo:ut idc dimirrâr.an pma primo fûmoœ:ut Ho merica difpône in medio fint îfirma»an a minimis crefeât.Quæ ^ut rÔ caufæ cuiufgp poftulabit;ordinabun turruno ut ego cefeoexcepromea potétiffimis ad leuiflima decrefeat oro. Nam ius quænionûiuis legafrut

de argumétis nbationu loco conccfTî:aIiquâdo nos kipere a firmionbus.Nâ ius quæflionû perdeere debettSé ad potenz tiOIma abîfirmiflîmis pucnire;fiuc fût ciufdégeneristfiue di uerfuluris aûtquæftiôes foléteflè nônûq ex aliis atq; allis fiieliûibus.fadti lèmp idem fpedata utroq; gcnere fimilis or do é«Sed prias de dilTimilibusiCX quibus infirmidimu qcqj primû tradtari oportcr.ldcoq; qfdam quæftiôes cxccutidoz nare folemus Ôé conccdcrc.Ncq; cnim tranGre ad alias poilu musmifiomiffis prioribus.Q_d ipfum ita fieri oportet : non ut damnanèeas uideamur:ièd omififlê;qa poflumus etiam fine eis umcere.Procurator alicuius pccuniam petit ex fcez nore hæreditario.poteft inciderc quædio an huic eflè proz curatorem liceat.finge nos poftq tradlauimus remittere; uel etia cóumci.quxred an ei cuius nomine litigaftpcuratorem habendi fit ius.Difeedamus hic quoq^rccipit natura quæfli onem:an il le cuius nok agit hærcs fit fœneratoris:an ex affe hxres,Hxc quocp conccffi fint.(juxtet an debeat.Côtra nemo tâ demes fuerittut eu id qdfirmiflîmum duxerit le ha bere SC remittat ilIudtSCleuiora trafcendat . Huic in (chola fi mile efl»Nóabdicabis adoptatü:ut hue quoqjnö ui^ forte. Ut Si forte nö quicuep uolûtati cius nó paruerittut in alia oia fubiedtus fit.nó pp opinionê.nó propter talé opinioné,hæc iuris quæftionû differentia éJnfàftis aûtad idc tédétia lut pIura:Exqba aliqeitra fuma qôné fmitti folêt:ut fi is cû quo furti agf dicat.p ba te habuifle.^ba te pdidiflè. ^a te furto pdidiflè.pba te mea fraude.Priora.n.remitti poflut.ultia nô poflut.Solebâ Ôé hoc facer præcipuctut uel ab ultra IpéCNâ ea fere é quæ continet câm)retrorfâ quærcrê ufiç ad prima generale quæftioné:uel a genere adextremâ fpecie deicéde ré;etiâ in luaforiisîut délibérât Numa an regnû offerêtibus romanis rccipiat.Primû id eft genustan rcgnandum.an in ci uitatc alicna«an romæ.an laturi fint romani talé regé. Simili ter Ôé in côtrouerfiis.Optctcnîuir fortis aliéna uxoré » Vltia fpésé an optarc poffit aliéna uxoré.Gencrale é an qcqd opta uerittaccipe debcat.idc an ex priuato.an nuptias, an maritu habété.Sed hoc nô quéadmodû dftita amp;nbsp;quxrit « Primû.n. occurrit feretquod eft ultimû dicendum : ut hoc . non dcbes alienam uxorem optare.Ideoquc diuifionem perdit fèftinaz tio.Non oportet igitur offercntibus fc contcntum eé. Q_ua: ret aliquidne ultra fit.ne uiduam quidem.adhuc plus fi niz hüex priuato,ultimum retrorfum:quodidema capite priz

bus:uthic quoqj legafeâ fmirtere» Côtra nemo râ démens fuerit ut cû id qd firmifllmû duxerit le hfe amp;nbsp;remittat illud SC Icuiora trâfeen/ dat»Médis fcatet hic fenfus; q fie q/ dé pofTe tolli uidenfrfi cû ac amp;con iûâiones at^ illud pnomé expun ganfud ucro ppô afenbaf hoc mô Côtra nco ta domes fucrit:ut id qd firmilTimû duxeritfe hfe remittat; amp;nbsp;ad Icuiora trâfcédar» Huicifeho la fifnile égt;nô abdicabisadoprarû ut hûc quogp nô uirû farté ut ÔCforte nôqcû^uolûtati cius nô paruerit ut in alia oia fubiedus fitmô ppter opinionémon ppter talé opinioné» Adeo côfufus eft hic locus rotep fla giriis iplicitus:utmihi îtelligi non poiTe uidcat:nifi cmédatio aliqd af ferai daritatis» Ac primû qdé men*' brû rede legif»fecûdû uero illud»ut amp;nbsp;forté.emedaf fi illa utpticula ex primo in tertiû locû trafferaf ac lo co cius tua; Icgaf» hoc mô » SC forte ut nôqcûcp uolûtati tua: nô parue/ rit»Tertio uero membro qnç hsc dfdiôcs mihi deefTe uidenfrquæ ni fi afcribanfncç fenfus îteger hébif neep figura q utifFabiusxuftodief Cû»n»hæ quaeftiones p gradations explicenfmecefte cft:ut ultima prio ris mebri uerba:i pricipio fcquétis repetanâidqdi prioribus mébris fadûeé patcr»Quare in hoc quo^ tertio mihi fupioris mébri ultima uerba repetéda uidéGhoc mô .SC q nô puent;utnô i aliaoîa fubiedus fit» IHudmmô negâdiaduerbiü hic quogs eft prætermilTum.Hæ uero quaeftiones ad cam fpedât caufam quam paulo ante expofuir(Fabius In quarto membro : ut particula folu defidcrafchoc mô: nô propter opîonc:ut nÔpp talé opîoné» Prio ragt;n»rcmitti pofiur»ultia nô poflut Rediaïqbufdâ legit'exéplariba ul timû nô pôf»Oés»n*qônes pter ulti ma rcmirri poflür» Primû idé gc/ nus ad regnâdûUdénô idékSC an lo co ad ppônis legédû é»hocmÔ» Pri/ mû idégenus»An regnâdû» Hoc âc idéSC Ariftoteles Töpicopi»iigt;ccfec cé faciûdû»Quæret aliqd ulrra»r Ifa expuda qre îqbufdâ rede Icgif exe plaribus» Cômune tvrânum occi^ diCiQuamuis eftuerbum elcgâcec

-ocr page 236-

Liber

fæpenumero ßtermitraf tamé hoc loco mihiafcri bcdûunutlcsamus Côe é» Tenfîcaefhones fate ris Si line claret » Cla ad' uerbiu fefus expordtiuer bû uero claret afpernaf» Quæ ft aios occupauit: ^peaures ipidefenfiSi ƒ dudunûOecupant lege/ dû mihi uf. Solebâ id qdfieriî argumétis dwi: itota faccre materiajppo fitistextra ^ nihil effet oP bus»Sic qdc reële Icgi ple rifgsunego ucro ut parti culâ aferi^dâ putotSi fu peetnófupeé legcdü»hoc móiUtjapofttis extra qni hil cét oibus.Deïde cætc ris remotis folû id fupef/ fet:qdcredi uolcbat.Aut Kus ueniéte aliq ptâte» In terueniéte legcdü effets no uidet ƒ Præuaricari at eftucra crimina abfeon/ dere ut fcribit Martians ad fenatufconfultü turpi lianu Accufaro^ inqr te/ méritas tribus modis de tegif amp;nbsp;tribus poenis fu/ biicif»Autgt;ngt; calûniâtur» autpuaricâf»aurtergiuer fanuCalûniari ê falia cri mina itéderCkPræuarica riéuera crimia abfcóde/ re» Tergiuerfari iuniucr/ fûabaceufatiôe defiliere Vlpfanus uero de uerbo rû fignificatiôe igr» puari catores eos appellaus : q earn aduerfariis fuis do/ nät.a uaricâdo»n»puarica tores didhcalliflratus ue ro lib»xlvii»de puaricato/ ribus fic defcribir.Præua ricatorc qfi uaricator q aduerfâpté adiuuat pdi ra ca fua : qdnomélabco a uaria certatóe tradlü ait Na q puaricaf ex utra^ pte cofiftir » Quinimmo ex aduerfa»Et uelut reic/ öióe fada ad optima p/ uenire»Similirudo ex iu/ diciis lupta é:ubicü iudi/ ces fufpedi funt:reiiciüf» parti a reotpti ab adore» Multis milibus ucrfuû fcio apd quofdâ quæfitû effe quo modo inuenire/ mus utra psdberet prior

nu énihil iniquuJtaq^ gt;ppóc uifatqd 'éfacillimumicogitemus fi fieri potqdnaturale fitprimû refpóderi»Id fi tanq res agaf amp;nbsp;nobis ipfis rcfpódcdi necelTitas fit:itucri uoIumus:occurrit«Siid nó cotigerit : ie ponamusid quod primû fe obtulerit:ÓCipfi nobifcum fic loquamur. Q_uid fi hoc nócét.id itcru amp;nbsp;tertiü:Sëdu nihil fit reliq. Itaq;iferioz ra quoq; (crutabimur:qux traólata faciliorem nobis iudicê ifumma quæftiôe faciét»Nódiflimilc huic etSC ilÏud præceptûtut a coibus ad ^pria ueniamus.Fere»n.coia generaIia iut*Cóeétyranü occidit» ^z priu ui^’.tamc tyrânû occidit.mulier occidit.uxor occidit, SoIebâ Së excerpe qd mihi cu adueriärio cóucnirct:fi mó id p me erat: nee folu premere cófclïïonctfcdpticdo multiplicaretutiilla cótrouerfia.Dux q cópetitoré pfcm ifuffragiis uicerat captus é»Eütes ad redimédum eu legati obuiu habuerutpfem reuertêté ab hoftibusJegatis dixit, fe ro itis.cxculïerut illi pfem:8Cauç^ ifinu eiusluenerut ♦ ipfi pfeuerant ire quo itéderât.îuenerût duce crucifixu:cuius uox fuit . Cauete pdi toré.reus épatcr.Q_uæ côueniûtf oditio nobis pdita é: Sëprxdicla a ducc.quxrimus pditoré.te idè ad hoftcs fatcrisÄ iflè claret : Së ab his icolumércdiific.au:^ rettulillê:amp; aufó occultu habuifïè.Nam qd fecit:id nónüqpotêtius fitï ppóne:qux fiaïos occupauit:ppc aures ipfi defenfióiprxcïudüóln totu aut cógregatio criminu accufaté ad iuuat.(epatio defèndentê.Soleba id qd fieri SC i argumétis dixin tota facere materia ppofitis extra quæ nihil eétjoibustdeidecæteris rcmo tis.folu id fupeflêquod credi uoleba:ut in præuaricationû crimimbo ut abfoluaf reustaut inocétia ipfius fit.aut neruenietc aliq potcflatc. aut ui.autcorrupto iudicio.aut difficultate obatióis.aut præuaricari one nocété fuiflêcófiteris.nulla poteftas obnitit.nulla uis * corruptu iudiciu nó quæreris.nuUaqibâdi difficultas fuit.qd fupcfltnifi ut præ uaricatio fuerit.Si oiaamoliri nó potcrattamé plura amoliebar.Hoz miné occifu eé cóftat nó ï folitudictut a latróibus fulpiccr. nó prædæ gratiatqaifpoliatus e.nó hæreditatis (pc:qa paup fuit.Odiû igitfica qsinimicusfQux res at facilioré diuifióiuiä præftatteade îuétioni quoqjexcutere qcqd dici póttSC uelut reiedióe fada ad optimu pue niretAceufatquot; Milo q, Clodiu occidcrit.aut fecittaut nó.Optimu erat negare.fi nó pót.Occidit ergo.Autiure:autnuna.Vtiq; mrc. Aut uo lutatetaut neceflîtate.Nâignorâtia prætédi nó pót.VoIutas deeps é* Sed qaita id hoi'es putattadiugeda deféfio:utid æ re.p.fuerit,neceflî tate.fubita igit pugna nó præparata.alter igfïfidiatus é. Vterfpfez Óto CIodius.Videfne utipfa re^ neceOïtas deducat ad defcfionéfAd hue aut utiep uoluit occidere ifidiatoré Clodiurautnó. Tutius fi nolu it.Fecerut ergo ierui Milóis neq; iubetetneq; fciete Milone.At hæc ta timidadfeßo detrahitaudtoritaté illi:q reële dicebamus occifu.Adii ciet qd fuosqfcj feruosfacef uoluiflêt.Hoc eo é utiliustqd amp;pe nihil. placetïSCaliqd dicédum ê.Intueamur ergo oïa.Ita appebit aut id qd optimu érautld qd mime malu.Pfopóne aliqdo aduerfarii utendu: amp;nbsp;eê nónuq cóem eâ fuo loco diëtu é.MuItis milita ucrfuû fcio apd quofdâ eé qfitüïquomó iueniremus:utra ps deberet prior dicere : qd

-ocr page 237-

Septimus

infoto ucîatroeftäte formularûfueîmô pctinonu :ucl nouifTimc forte düudicatur.In fchola quæri nihil attinet:cû in declamationi bus iifdé narrare SC contradiólioncs foluere ta ab aólorc q a poflêf fere conceOu fit.Sed in plurimis controuerGis ncïueniri gdê pot: nt iina»Q_ui tres liberos habebat oratoré.philofophu amp;nbsp;medicut teftameto quatuor partes fecit:SC Gngulas fingulis dedit.una eins edè uoluit:q eet utififlimus ciuitari.Contenduntïqsprimus dicat. incertu cG.propofitio tamé certa.Ab co»n»cuius piona tuebimur: îne^iêdum erittSi hæc quidem de diuidédo in uniuerfû præcipi poHut.At quo modo fueniemusetiam illas occultiores quædiôcs fcilicet quo mo fentetias»uerba«figuras.colores.igenio,cura«exerz citationemon tarnen fere undniQ imprudente fugerint : fi ut dixi naturam fequi ducé ucIit.Sea pleritç eIoquétiæ fama aHèétâtes: çonteti fût locis fpeciofis mô:uel nihil ad probationé eóferétibus. Alii nihil uitare:ac quxi oculos occurrutexqréda putant«Q_^uod quo facilius apparcat:unam de fchola controuerfia:non ita fane difficiUimâtaut nouam proponam in exêplum,Q_ui reo proditi onis patri non affucrit exhærcs GtïProdirionis danatuscuaduoz cato exuIet,Reo ^ditionis patri difèrtus filius affuit, rufticus non affuit,danatus abiit cu aduocato i cxiliü,Rufticuscu fortitcr fecif fenpremii noie ipetrauit reffitutióem pris amp;nbsp;fratris . Pater reuerz fus 1teflatus decefft.petit ruGicus parte bonow.orator totu fibi ue dicat.Hic illi cloquétcs qbufq; nos circa litcs raras follicitiores ridi culi uidemurnuadent pfonas fauorabiles»Adtio ^ rudico contra difertu,^ uiro forti contra ibcflê.pro reflitutore contra ingratum pro co q parte cótentus Gtreontra eu qui fratri nihil dare ex paterz nis ucIit.Q^ua: oia funt in material multumiuuant.ufdforiä taz mé nó tradût.în hoc quærcntur fentedre fi fieri potent précipites uel obfcura:«Nam ca nunc uirtus cd:SCpukhre fuerit cum matez ria tumultu SC clamore tranfaétûJHi uero quibus propoGtu quiz de mclius:fed cura in proximo cd:hacc uelut innatantia uidebunt excufatum effe rudicum:qui non interfuerit iudicio: nihil collatu rus patri«fcd ne difertum quidem habcrc:quod imputet reo : cum IS damnatus Gudignum ede hæreditate reditutorem.auarum ♦ im pium.ingratum:qdiuidcre nolit cu fratre:eoq; Gc mcrito.Q^uxz ftionem quoq;illam primam fcripti amp;nbsp;uolutatis : q non expugna ta non fit fequentibus locus*At qui naturam fcqucturnHa cogitaz bit profecdo.primo hoc diffurd rudicu.Patcr inteftatus duos nos filios rcliquit.partem iure getium peto, Q_uis tarn imperitus f qs tarn procul a Iitteris:quin Gcincipiat:ctiam G nefeient quid Gt ^z pofitofHanccommunem omnium legem adornabit ut iuftam* ncmpc fequetur:ut qu£Eramus:quid huic tam arque podulationi relpondeatur.Atid manifeflu cd.Lex eftqux iubet exharredem eeeutqui patri prodirionis reo non aßuerit:tu autem non affuidi: Hane propofitióem nccedario Icquit legis laudatiotSC cius q non affuent uituperatio.Adhuc ucrfamuricófedïs. redcat animus ad

dicerftin ea demum hoc pne ceptum eßmdidaan quibus incertum eftutra pars prior agerc debcat» Tria uero ca cé dicuntur cum abaliis iurecó fulns:tum a Caio libro digez dorum quinto de iudicus» ubi quis agereud conueniri debear»In tribusinqridis m/ diciis familiac hercifcûdæ» c5 munidiuidundo.finium re/ ^udo^ quacritur quisadtor itelliga^quia par caufaoïutn uidetur.Sed magis placuit cu uidcriadorem : qui ad ludiz cium prouocaner.Vlpianus auté fubneit.Sed cum ambo iudicium ^uocanr : forte res deccrni foler.Qjænam auté eet ca formularum atrocitas odedit ludinianus librö Co/ dicis fecüdo»tifulo de Forma lis Si impetrationibas actio/ num fublatisJuris Formulae inquitaucupatione fyllabajc infidiantes cu adoru adibus radicitus ampurencur* Ac quo modolueniemus etia iP las occultiores quædioncs d Cum interrogatione eft legc dû.huic auré quatfiro dating refpôfum infert. Alii nihil uirare ac quaei oculos occur/ runt exquirendo putat.Cor/ ruptus hic mihi ienfus uideZ tur:non quod pro exquiren/ do non apparcat Icgcndu effe cxquircnda:fed quia pro illo infinito uitare fenfus integrit tas mrantes.amp; ca pro ac co/ pula cxigerc uidetUr.hoc mo do»Alii nihil uitantes ea quae in Oculos occurrunt: exquirc da putant. Adio pro rudi/ co»Adio quidem lcgitur:fed ago forfitan redius Icgeretur aut adio cd mihi* Hane comunem omniu legc ador/ nabit ut iudam.Hic mihi ui/ derur didinguendum ac leui teraducrbium afcribcndum quis in quibufdam exempla/ ribus leniter legatur»hoc mo do»Hanc cômunemoîum le gern Icuiter adornabit ut iu/ dam» Nempc fequatur ut quæramus*Ego hoc fenfus initium effe puto ôd quidem corruptummon autem clau/ fulam fenfus prioris:utple/ rique parum certe diligentes

-ocr page 238-

Li*ber

inments fibipcrfjadcnuFacile nero ficcorngitunutfcquctur non frquatur ac nt locoaducrfanuae partf' culx fenbarunhoe modogt;Nempcfequerur ut quseramus quid huic tam xquae poftulanoni refpendeatur» Sic aut fenfus apertusengt;Nam poft inuenta ac exornata propofitioné tam iuftaxonfeques cft ut quæramus quid ei poflit refpóderi. Nifï quia fir plane hebesgt;Loco quia quis eft Iegédü:hocmodo»Nifi quis fit plane hebes k At^amp; lege cfïe»Arqui legendacftarç copula erafa» Quærcndûîhac ipfa qua eôfiftimusan alij quidiueniri poflirdgif iquibufda exéplaribusmihi reite afcriptuuidef»hoc modo Qyærendû igif» Tra fear nunc idem ille qui cogitauit uc ait Cicero Tibicini lanni modo ad

difertumgt;Tibicinis Icgendum eftc extra dubitationcm eft » Hocauté ait Cicero in oratione pro Muræ/ na iurifperiros irridens»Tibicincs ucro latini a tibiis dexrns rranfibat «dfiniftras»Tibiarum nâqueapud prifcos aliatdextrae alias uocabâtur finiftrærut in Terentiurn Donatus feribiu Slee affuifti»F»littera in»b» conuerfaabruift) Icgendum cft»

Contraque defcrtus » Quæ cum diphrhongo fcribaf: ut relatiuu fic nocopula» Videbas»n»decaufa^/ nüciaftéiuidebaris fine côtrouerfia Icgendücft» Etomiftb fpeciofio/ re illogenercad unljtatémemcfü' mitto dercénutStili geniriuo fenfus mdigcre uidetur;id quod tarnen in quibufda legitur exêplanbus»hoc modokamp;omifro fpeciofiore iHo fti li genere» Omnes adhuc quæftio nes ex perfona petitoris ipfius dixü mus»ut duximus legaffenfus expo feit» Facimus hoc fæpe in iis con/ troucrfiis in quibus petunf in uicu la;qui parères fuos non alurgt;ureu q tcftimoniu in filiu peregrinatis dl' xit»eu qui lenom filid uendidir.De' prauatus quidc eft hie locus:ra etfi plenfm non uidcaf.Qnid narp fibi uultinud percgrinatis?Nimi^ ipie taris locum mihi occupaft e uidcf: eoqtexpellendum ac eius loco ipie' tans rcponcndum»Scd ncfic quidc mihi ireger fenfus effe uidetur» llla enim ut particuh fenfum nihiladz luuans amp;nbsp;ipfa altcrius locum forfiz tan inuafir.Qgare cxpungenda mi hi uidctur;amp; an dubiratiua coniun 0io loco eius rcponcnda»arcp ircra to afcribcnda:hoc modo » Facimus hoc fæpe in iis controucrfiis in quiz bus petuntur in uincula qui parcnz tes fuos non alunt. An cum qui tez ftimonium in ftliu impietatis red dixit fan cum qui Lenonifilid uenz didihut inrelligämus:an qui non alunt cum parentem qui teftimoz nium mfilium dixit impietatis rez urn : fint uinciendi» Tunc enim uiz

pchtorcmmûqdnon hoc cogitet ncceflê êînifi quis fit plane habes.Si lex obftat nulla Iis eft.mane iudtciu é.atqj0i legem ede amp;nbsp;hoctq? ca puniataruftico faólum extra dubitatione e* Q_uid ergo diciinusfRufbeus eram.led lex crat.Omnes co pleclitur.nihil proderit.Q^uatramus ergo nun infirmari in aliqua parte lex poflit»Q_uilt;Jaliud(fa:ptus dicâ) natura pz mittittq ut cum uerba cótra fint de uolutatc quadrat' ’f'Genez ralisigitur quæftio uerbis an uoluntatc fit fiandu. Scd enim in cómunc de iure omni difputandum fempermee unq fans iudicatumcft.Q^uxrcndu in hacipfa qua cofiftimus: an ali quid inucniri poifittquod fcripto aducrfetur » Ergo quiiquis non afFueritrexhxres crit.quiiquis fine cxceptione . lam fe il Ia uel ultro offerent argumcnta,Et infans filius eft:amp; nó afz fuitzamp;quiabcrat:6t qui militabat : amp;nbsp;qui in legatione erat« lam multum aób eft.Poflet aliquis non afTuiflè amp;nbsp;hxres cé« Tranfeat nunc idem ilk q cogitauinut ait Cicero ï Tibicinia latini modo ad difertu.Vtifta cócedam:tu nee infans es« nee

abfuiflunec miIita(H«N0 aliud occurrit qillud.Scd rufheus Rim.Contra quod palam eft dicit. Vtagere non potucris : af fidere potuifti.amp; uerum cft.quare redeudum eft ruftico ad animu legum latoris.Impictate punire uoluit. Egoautcm iz plus no fum.Contra quae dikrtus.Tuimpie fecifti inquit cu exhxreditationem meruiftidicet te poftea uel pcenitetia uel ambitus ad hoc genus optionis adduxerit»Prxterca propter te damnatus eft pater»Vidcbaris enim de caufa pronuciafz fe.Ad hxc rufticus»Tu ucro in caufa damnatiois fuifti « Mui

tos offenderas»Inimicitias domui contraxcras . Hxc coiedu ralia.lllud quoqqquod coloris loco rufti eus dicit: patris fuif fe tak confilium:neuniuer fam domum periculo fubiiceret Hxc prima quxftionc fcripri amp;nbsp;uoluntatis cótincntur.Intéz daraus ultra animum:uidcamufq; an aliquid inucniri prxz terca poflit.quo id modo fiat fcdulo imitor quærêté : ut qux rcre doceamtôC oraiflô fpeciofiore ilk genere ad unlitate me fùmmitto dilcentium.Omnes adhucquxftiones ex petfona petitoris ipfius duximus.Curnon aliquid circa pattern qux rimusfDiótum uero eftcui qsnó affuerittexhxres crit • Cur nó conamur K fic quxrerefnócuicuq^ nó affueritfFacimus hoc ixpe ihis cótroucrfiis:in qbus pctunt in uincula:qparé tes fuos nó alüt:uteu q tcftimoniu in filiû peregrinantis reu

deretur iniquum:fi filius ulla pee' na afficcretur:quia non alufflet paz

trem in fe adeo crudelenHidem dicatur deco qui filiû uendidit Ienonii1ndignus enim uideturqa filio alaf*


-ocr page 239-

Septimus

În co de quo loquimur pâtre quodäpprchendi poredfQvjid locotlhus quod legendûeße certû eft» Dat aliud argumeneJ controuerfiæ»e uocalis eradatur»ut comiouerfia legatur» Vix uidcf poftefueri ut poena filio in codera pâtre amp;nbsp;fi affucrit amp;nbsp;fi non affuerit côftitura finita quidé Icgiturtfcd ut ego fentio uitiofe.Nul/ lus cnim inde fcnfus integer elici poreft»Srcautera craendari pofte uideturiutin pratpofitio expugaturac ea^ dem pro codera amp;nbsp;patri pro pâtre legatur hoc modo»uix uidcf pofte fieri ut poena filio eadem:patri amp;nbsp;fi af/ fuerit amp;nbsp;fi non affuerit:conftituta fit» Praeterca Icxnulla ad exuies pemnet.Hcc quidem ex uariis lurifcon

patretquod apprchédipótfdamnatus elKNunqd igitur Icx ad abfolutos tantum patres pcrtinct.dura prima fronte quae ftio»Non defperemus credibile cft hoc uoluiftc legumlatoz remme auxilia libero^: inócentibus dccftènt, Sed hoc dicere ruftico uerccundum cft:qa fnocentem fuifte pattern fatetur Dat alfadargumetu côtrouerfiæ.Damnatus proditionis cu aduocato exulet«Vix uidetur pofte fieritut poena filio in coz dem pâtre Sd fiaffucrit fi non affaerit conftituta fit» Prætc tea Icx ad exuies nulla perrinet»Non ego credibile eft de ad uocato damnati feriptû,An poftint enim bona cftè villa exuz lis:fcholaftica in utraq; partc dubiu facir,Dirertus Ôi uerbis inhærebitii quibus nulla exceptio eft:amp; propter hoc ipfum pœnam cftèconftitutam eis q non affuerunttne periculo cxi lii dcterreantur ab aduocationetôî rufticû Innocenti non afz

fultoru fcriptis colligituria quibus Exuies iiefte pprie dicunf:quibus aq amp;nbsp;igniitcrdidtu eft:utfentit Pau lus Iib^o^xlviii»digefto5^ De publi/ cis iudiciisgt;Per hasgt;ngt;poenas ïqt exi mif caput de ciuiratc»Nâ caetera no exilia led relegatiôes ,ppriedicunf» Tûc»ngt;ciuitas rctinetur» Vulpianus quogihoc idé fétit dlegatis amp;nbsp;fidei c0miftis.iii.Hi qba aq amp;igni iterdi dû cft»igt;deportatifideicômiffû rcli qre no poflut»qa nee teftaméti facie diius habent.Sunt cnim Apolides»

Nó ergo credibile cft de aduoca/ to dânati fcriptu.Plerifcp nulla hic eé meda uidef.Quod fi cft:hic fen/ fus nihil rufticû iuuat»Quid»n»ad rufticü fi nó fitferiptû de aduocato dânati :cû ipfe no fuerit aduocatus

Qyare mihi multa rimâti no parti eula ncgatiua iterato afcribenda ui fuiftc dicet.lllud protinus non indignum quodannotct :pof dcc hoc mô»Nô ergo credibile é de - * ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.0 nbsp;nbsp;- i. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- À no aduocato danati fcnptu.Sic na/

q? optie defendif rufticis : Nihil,n» uidef ca Iex;q cauef:ut qui pfi,pdi


fc ex uno ftatu duas generales fieriquæftiôcs. An qfquisfAn cuicûq^Hæc ex duabus perfonis quæfita funt ♦ E terria auté qua: cft aduerfaninulla oriri quxftio póttquia nulla fit ei de fua parte controuerfia,Nondum tarnen cura defidat,Ifta.n, ömnia dici poftent ctiam non rcftituto patre, Nee ftatim eo tendamustquod occurrit ultro a ruftico rcftitum » Q^ui id iubtiliter qua:rct:aliquid fpedabit ultra. Nam ut genus fpe riem ièquiturrita fpeciem genus prxcedit,Figamus ergo ab alio reftitutumaatiocinatlua atq; collcdtiua quæftio orietur An reftitutio pro fublationc iudicii ftettôi perinde ualeatt ac fiiudicium non fuifter,Vbi temptabit rufticus dicere: ne im petrare quidem aliter potuiftè fuorum reftitutioné uno prez tnio:nifi patretperfde ac ft accufatusnon eftèt:rcuocato:qua: res aduocatiquoqj pœnâttanq is non affuiflettremiferit. Tu uenimus ad id quod primum occurrebatur,a ruftico reftitu turn cftè pattern,Vbi rurfus raiionamur , An rcftitutor acz ripi debcat p aduocato:quando id præftiterit quod aduoca tus petiit,necimprobû fit p fimili accipi quod plus e.Rcliq iam æquitatis eft.Vtriusiuftius fit defiderium. Id ipfum ad hue dimdif,ctia fi uterqj fibi totum uendicaret,nûc utieç cû alter femifïcm,31teruniuerfa fratre cxcIufo.Sed his traeftatis

tiôis reo no affuerittexhæres fit:no pfi ,pditióis reo noadfuntifi abfol uarur» An poftint.n.bona illa effe exulis fchölaftica in utraqsparte du bium facit,Ne hic qdâ fenfus iteger mihi fanufq iuidetur,Qj;id.n,lcho laftica hoc loco faciat ; non uideo » Quod fipaulo logins a didionum fimilitudine mihi reccdcre permit terc:pro fchölaftica rufticus:ut fen fus cxigcre uidetur:fcribédum eflc affirmarcm,Exulum uero bona co fueuifte publican’ calliftratus libro digeftorum quadragefimoodauo De bonis damnatorum fcribit his uerbisgt;Supplicii damnationc bona publicâtur:cûautuira adimif,aut ciuitas,aut feruilis condicio irroga tur,Papinianus quoqcodem Iibro De iterdiflis amp;nbsp;relegaris uerba Tra lani refert idé rigniucâtia.Sdo inqt relegatogz bona auaricia lupioji té p05 ^ fifco uêdicata:fed aliud clæmc tiæ noftræ côuenit» Nâ ut genus

fpecic fcqtur»Spés aptecÔftar cé legcdû,fpésnâcp genus feqtur.nô côtra fpecic gcnusgt;ut,n,fi homo c : aial eft: ira non continuo fi cft aîal’.eft homo, An reftitutio pro fublationc iudiciifter»Sit reifte in quibufdam legif exemplaribus. Er proindc ualeat ac fi iudicium non fuiftergt;Proinde cxpungatur ac perinde legatur» Vbi temptauit rufticus dicere neimpetrarequidé»Temptabit legendum eft;ut futuri fit icpoiis, Kcliqua iam

-ocr page 240-

Libor

egtansé»Sût uidet cffe legendum ctiam habet magnum momentu apudiudices patris memo

Anquando tarnen huncordinc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t

murauit unhras.murabir futuri té


pons uerbum fenfus expofeir» Ira in generalibus feribere heerUn præ pofltio mihieradéda uiderurac lo codus deafenbéda.hoemodo. Ira de generalibus» Et quia natura prima efl quæftio fadum ne fït:ab hoc or diar»Ab bac effe legcndû ne admomnoe quïdem eft dignum» ucre auté natura hæc quseftio prix maeft:Nâ pnufq îueftïgemus qd firaliquidaurquale;fcrurâdum é diligenter an fit ur in fecundo ana/ lyticorum pofteriorum praccipit Ariftoteks»

Oniedlura omnis aut de re c nbsp;nbsp;aut de animo cfKConicdu

ralis conftirurionis diuifio ira aperit Fabius:ut nihil quod ad earn pertincat prætermitrar»Mi rorautem cos qui hoc opus in capi ta diftinxcrunt:hanc cÔ!citura: di uifioncm a fuperioribus uel hoc 1/ dice De conieduræ diuifioneappo fito non feiuxifle: cum præfertim amp;nbsp;fininonisamp;qualitatis diuifione in duo capita fepararir» De animo quæri pöteftnifi ubi perfonaeft»!n quibufdam exemplaribus redtene gatio afcripra c hoc modo»Deani/ mo quacri nS poreft» An aro/ morum concurfu mundus fir effe ôus»Quæftio eft phyfica:quâ De' moernus poriflimu iuexirds enim atomos:hoc cft:corpora quædam ifecabtliaiprimordia reß^eflê puta uit»Atomus aurem ifecabik poreft interprerariaba particula pnuatr ua amp;nbsp;TËiivö fcco ac dfuido» An prouidentia regatur»Hoc in dubiü Êpicurus primus omnium reuo/ cauit»0eus enim nihil mortalia cu rare fibi perfuafit» An fi aliquant docafurus»r»Iittera adiiciatur ut fit

namteum præfèrtim de bonis etus quæratur.Erit ergo con/ ieótura.Q_ua mente pater inteftatus dcccfîcnt.Scd ea perti net ad tjlitatcm.Akenus flatus iftrumentu eft « Plerunq^ aut in fine caufarum de aquitate tradlabiturtquia nihil libentiz US indices audiunt«Aliquando tarnen hue ordinem mutabit utilitas:utfiiiure minus fiduciæ erit:æquitatc iudicem præ paremus.NihîI habui amplius quod in umuerfu praoperé Nûc eamus per fingulas caufarumiudicialium partes: quas utperfequi ad ukimam fpeciem idcfl adfmguîas fites côtro uerfîafq; nô poffumdta i gencrafibus fenbere Iicet:ut quæ in quenqj flatû frequentiffimeincidant tradam quia natura j^ima quæflio efttfaôiûne fît:ab hoc ordiar»

De conicdluræ diuifione.

c Omeeftura omnis aut de retaut de animo eft. Vtriufqj tria tempora prætcritû.præfcns.futu^.Dc re amp;nbsp;gene/ raies quxfliones funt amp;nbsp;definitæ»ï,amp; qua: non continétui:ÓC qua: conrinentur.Dc animo quæn non pótnifi ubi perfona cft:Si de faólo conftat.Ergocu de re agitur aut quid fadtum fitidubium uenit:aut qd fiat:aut fit fùturû:ut in generalibus An atomorum concurfu mudus fit effeélus.An prouidentia regatur.An fit aliquâdo cafurusJn definiris an parricidium commifcritRofcius«An regnurn ariedlet Manlius. An reële Verrem fit accufatus.Q^.Cakus.In iudiciis præteritû temz pus maxime ualet.Nemoenim accufatnifi qua: fada funt. Nam amp;nbsp;quæ fiant amp;nbsp;qua: futura fint expræteriris colligunz tur.Q^uærif Si unde qd ortumtut peflilêtia ira deum. an iz teperie cxli.an corruptis aqs.an noxio terræ halitu.amp;quæ caufa faëli:ut quare ad troiam quinqginta reges nauigauez rint.iurciurandoadach.an exemplo moti.an grarificantes atridis.Q^ux duo genera non multu inter fe diftant . Ea uez ro qua: funt præfenris temporis fi non argumenris: quæ nez ccflè eft præccflîfïè:fèd oculis deprehenoenda funt:nó egent cönicëluratut fi apudlacedæmôios quærat .An athenis mu ri fiant.Sed SóiHud potuideri extra hoc propofitu comcclu ræ genus:cû de aliquo homine quærit quid fit:ut eft quæfiz tu côtra Vrbiniæ hæredes:fi is q tanq filius petebat bona:fiz guIus cflct:an Sofipater.nâôC fuftantia eius fub oculos uez nit:ut non poffit quari an fît:quomodo:an ultra occanû.ncc qd fit.nec qle fit:fèd qs fit. Verû hoc quoq; genus litis ex præ terico pendet.An hic fît ex Vrbinia natus Clufinius figulus. Fuerût aut talcs noftris eriam temporibus côtrouerfiæ : atcp aliqua: i meû quoq; patrociniû icidcrût, Animi côieëlura nd

Iegaf»Hacquo^ quæftio eu a pri feis philofophis rum a Chriftianis tradatunqui fentiutmundum Ôi originem habuiflc aliquâdo oc/ cafurû»Oîa nâ^ orra occiciât necef fe c» Cum de aliquo hokquærif quid fit»Ogis non quid legédum eIîeconftatgt;Neg! enim ambigitur: an,homo fit quifq:fedid demum guis fir:An Figulus an Sofipater» Quo modo an ultra occanum» ncc quid fit nee quale fit fed qs fir»

Paulo ante quid loco quis»nunc contra quis loco quid peruerfe fcriptum cft»Sed nc fie qutdem mendis pur/ gaturhic locus»An nançpparricula in fuumlocum referenda uideturac poft fed coiunaionem eollocanda. utlegaf'»Qijo modo ultra Oceanû ncc quid fit ncc quale fit:fed an qd fit» Ac ne cui fibi ipfi Fabius repugnare


-ocr page 241-

Septimus

Uidearur hoc ultimum quid ponitur pro aliquidUIlud prius pro definitions Qua mente Pyrrhus foedus pmuQiixrif per coiedura ^qlitatem circa modu fpeciemumem»Aftenfeo fignadus eft hie locus nifi cor/ rigat NuHusmuteger fenfus did porefl»Quod fi qualitas legeref illo accufanuo expundorperfpicuus fuerit fenfus^Qjjalitatc aut accipiamus quodedgr accidés:quo guide modo quâtiraté quogi coplcdiuquod aperte quae fubneiuturexcpb déclarât» Malus bellû troianû an PelopÔnefiû»PelopÔncfiacû mihi uidec effe legen/ dû,hocaût in pricipio fiatim fui opens Thucydides tradir* Interim feparatû»Scpararâ utad quæftioné re/ feraflcgendû»NâiTcrdu amp;nbsp;ad fado amp;nbsp;de fadi quserifaudore » Inrerdu de fado confiât»de audorc uero

dubie in omnia tempora cadi t«Q_ua mente Liganus in afri ca fuent.Q ua mete Pyrrhus foedus petat» Q^uomodo latu rus fit Cæiànfi Ptolcmxus Pompciumocciderit»Q_^uæritur Pconiectura amp;nbsp;qualitatem circa modu»(pecie»numeru « An fol maiorq terra. Luna globofa. an plana »an acuta « Vnus mundustan plurcs.ltemcp extra naturales quxftiones. Maz xus bellum troianum an pcloponncnfium.Q_uaIis clipcus AchiHis.An unus Herculcs.In iis autem qua: acculatione ac

defenfione conftanttunum eftgenusrin quoquæritur amp;nbsp;de fàôto 5C de auftorerquod interim coniunótam quæftionem habenôC utruqj pariter negatur.interim ièparatum cum Si factum fit nec ne:ÔCfi dé faefto Conftetra quo fadfum fit amz bigitur.Ipfum quoq; fadfum aliquado fimplice quæftionç habct.an homo pcrierit»Aliquando duplicé ueneno : an cru ditate perierit.Altcrum eft genus de faddo tantum : cum fi id Gertum fitmon pöt de audtore dubitari.Terrium de audtorc tantum cu fadtum conPctifed a quo fadtuin fit in cótroucrz fiam ueninEt quod tertio loco pofui non é fimplex. Aut ent reus fccifle tatum modo negatraut alium icciile dicit.Sed ne in alterum quidem trâiïcrcndi criminis una forma eft. Inter dum cnim fubftituitur mutua aceufatio qua græci dvTHKa Tnyopi^v uocant. noftrum qda concertatiuam. Interdum in aliquam peribnamrqux extra difcrimen iudicii ê tranffer tur:SC alias certam.alias incertam.Et cum incertam aut in ex trariam uitam:autin ipfius qui périt uoluntatcm. In quibus fimilis atqi i avTiKOtTflyopiaperfonarum,caufa^ cæteroçc comparatio eft:ut Cicero pro Vareno in familiam anchariz anam.pro Scauro circa mortem Boftaris in matrem auertes crimen facit.Eft etiamiHudhuic contrarium cóparatióis ge nusrin quo uterq; a le fadtum eflèdicit.Etillud in quo nó pz fona: inter ferfcd ipfc rcs collidanturnd é nó utcr fecerit. fed utrum fadtum fit.Cum de fadto SC de audtore cóftat : de aio quaeri pót.Nuc de fingulis.Cum pariter negatur hoc modo, adulterium non cômilfi.Tytânidcm non aftedtaui.ïn exdis acuencfîcii caufis frequcs ilia diuifio.nôc fadtu: Si fi é fadtu ego nô fcci.Scd cû dicimus.^pba hominem occifum:acculaz toris tantû partes funt.a rco nihildici contra prêter aliquas fortafle fufpicioncs pôt:quas fpargcrc gmaxime uarie opor tebit:quia fi unû aliqd affirmarisypbâdû ê:aut câ pielitâdû. Nam ut cum inter id quod ab aduerfarioÄ id quod a nobis propofitum eft quxrif ’ uidetur utiej alteru uermita ex euer

quacrif:uel côtra» Ercû îccrtâ aut in extrariâ uitâ aur in ipfius qui pe/ tir uolunratê» Errores guidé huius loci facile dcphcndunf: fed quonâ pado pôflintemédarinÔ ita appaz rer»Quod fi uitâ expûgere nobisp/ mitteremus urocioßm:facile rcli' gua corrigcrétur»Nâ in certâ diuiV fim nota hipodiaftoles appofita »Si périt loco illius petit:cum cædis fit excmplû:uidef elle legendu» Incer/ tæ aûtpfonæ idcirco nullû fubiicit cxemplû:gdnullâ recipit diuifioné nuHâ^præ fefert dificultaté»hoc modo» Êt cü in cerrâ:aut i extrariâ autin ipfius qui périt uoluntatcm»

Certoji CÔparatio efi»Cætero^ emendate in qüibufdâ legifexépla* ribus» Vt Cicero ^ Vareno»Sip Vareno ofo ac ,p Scauro extarctaa cilius pcipcrenf quæ a Fabio tradu tur» Nûc de fingulis»Hic cfi difiî guendû:utcxtrîfecus tradandû efi uel fimile uerbû fubaudiaf» Cum parircr negafhoc mÔ.Quâuis fie le gi folitû fit : mihi ramé corruptus hic locus ce uidef» Qui guidem ut ego fentio ita pôtemédari:fiutrû^ aferibafrutlegaf.Cû parircr urrüeg negaLSic aûteffe legendû facile ex iis qiiæ paulo ante praecepit Fabius colligi potefi»In iis auteiguit quac acculatione ac defenfione confiant unû efi gcnus:in quo quænt amp;nbsp;de fado amp;nbsp;de audorc:quod iterim cÔ iundam quæfiioné habet:^ utrû/ que pariter ncgarur» Sic igitur hic quoque legédum uidetur»fingulis cnî mcmbris fadæ diuifionis exé pla fubiiciuntur» Nam ut cum in terid quodabaduerfanoramp;id qd a nobis propofitum efi: quæntur: uidetur urique alterum uerum:ira ex euerfo quo defendimunreliquû efi quo præmimur» Aduerfo pro euerfo confiât guidem eflè legen/ dum» Sed ne fie guidem e fenfu toi litur obfcuritas : guæ ex depraua/ tionibus oritur : nift unum ac efi uerbum afenbatur hoc modo » Ita ex aduerfo unum efi quo defen / dimur»reliquum quo premimur

P

-ocr page 242-

Liber

Cum « aliquaipfa citraperfonâ Hic uerbadûtaxat tranfpöfita funt quæ ficiordinem redigunrur » Cu ex ipfaaliqua citra perfona quotj argumenta ducûrur» Referteni conuiuium praecefleritan tnfticia» laborantiü uigiha.an quies » Quid fibi uelit hoc loco participium ik lud laborantium mihi non liquet» Senfum certe perfurbar»Quarenó cradcndum quidem fed in tria uer ba mihiuidetur diftinguendum o uocali dunt3xat afcripta»hoc mo/ do : labor an otium » Sic enim puk cherrimc cum fequcntibus qua '/ drar»Tametfi exéplaria quæ quk dem ego uidcrim:huic emenda^ tioni refragentur» Manifeftum quis potionem dederit : quaefi uc/ neni fuit : nulla quæftio de audio re» Parum acute intuentihic quidé mendis carere uidctur: eo^ hafle nus corrupte fuit leólus» Nam illa quatuor uerba»Quæ fiueneni fuit» non modo fenfum non inuare;fed magno quoqueimpedimento effe uidcntunneipfum plene percipia/ mus»Cum igirur penitusTuperua/ cua fint:uel refragantibus exempla ribuscradenda funt ut legatur»Ma nifeftum quis potionem dederit» nulla quaeftio deauólore» Deuno reo confilium cogitur» Enim con/ tundlio ïcuria Jibrariorum omilla omninoeft reponenda»Sic enim in quibufdam quoqueexcmplaribus legitur»Dcuno enim reo cófilium cogitur.hoceft fupcr uno nanque reo iudicium conftituitur» Cogere nanque confilium ert iudices ad iu dicandum congregate» Etiam amp;nbsp;fiqui funt qui inuieem accufent:ak terum iudiciu præferre necefle cR Etiam copula cd a fcnfu non agno fcatunmihi prorfusexpûgenda ui/ defurac fe pronomen afenbendd ut legam US gt;nbsp;Qiti fe iuicé aceufent»

An etiam fi de iino fertur»Hunc fenfum corruptumciTeparcf»Qijo nam padloautcm fit emendandus difficile e{l uidere»Fortafrc autem fic corrigeref filoco illius copulse etiam fententia legatur:amp; feratura uocaliafcripta»hoc modo»an fenté/ tia de uno feratur» Nam qui dicir ego non occidi habet reliquam par tem:ut dicar»tu occidifti» Supcrua' cuum habet poftea dicere ego non occïduMamferte hic aliquid fcnfui ncceflarium dcediquod ut a libra/ rus prærermitteretur iUud uerbd

fo quo defendimur reliquum ê quo premimur « Atcu quætî mus de abiguis fignis cruditatis amp;nbsp;uenenimihil terttu é. lóqt utraq? pars quod ppofuit tuct.Inrcn'aut ex re quærit'’: ùenc ficium fuerit aut cruditastcu ex aliquaipfa citra pfona quoz qt argumenta ducunóRefert enim conuiuiu præcefièrit an triftitia.laborantiû uigilia.an quiesarras quoq t eins qui peri eritdiferimen facit.Intereft fubito defeccrit:an longiore uaz litudinc confumptus fitdiberior adhuc in utraq; partem dif putatio:fi tantu fubita mors in quæftionê uenit « Interint ex perfbna pbatio rci petit :ut pterca credibile fit uenenu fuifz fetquia crcdibilc eft ab hoc fadturn ucncficiu:ucl côtra.Cum ucro de reo amp;nbsp;de fadlo quærit maturalis ordo eft ut prius fa elum eße accufator pbettdeinde a reo faftum.Si tarnen plu res in pfona pbationes habuerit:conucrtit hue ordme. Defe for aut prius ncgabit ee fadûtquia fi in hac parte uiccrit:rcli qua non necefle habet dicere,Vufto fupeßuttueri fe poflît» like quoqjubi de faefto tâtû cótroucrfia efttquod fi pbet:nó poflit de audlorc dubitarnfimilitcr argumenta SC ex perfbna SC ex re ducuntquot;^:lcd in una fafti quæftionctficut in il la conz troucrfia, Vtédû cft.n.amp; his exemplis:qua:lunt difeentibus magis famikaria.Abdicatus medicinæ Àuduit.cû pater eins cgrotaret:defpcrantibus de co cæteris mediciamp;tadhibitüs faz naturum fe dixinfiis potioné a fe datam bibiflèt,Pater acccz ptæ potionis epota parte dixit ucnenû fibi datû, fikus quod rcliquû erat exaufit,pater deceflitJUc parricidii reus eft. Ma nifeftum quis potioné dederit:qua: fi ueneni fuit: nulla qua: ftio de auÀore.tamen an fuerit uencnû ex argumétis a pcrz (bna dudlis colligct^Supefttertiu in quo fadlumcffc cóftat akquid:a quo fit faétû quæritur.Eius rei fupcruacuû é pone re cxeplum:cu plurima finthuiuknodiindicia tut fi hoiem occifum eflèmanifeftû é:ucl facrilcgiticómiflum , Is autem qarguitf feciflè neget,Ex hoc nafcit XVTJKaTHyopiex.Vtit^ hoc faólu eé conuenit:quod duo iuiccm obiieiût , In quo qz dé genere caula^iadmonet Celfus fieri id in foro non poflet quod neminéignorarearbitror.Dc uno reo cófilium cogit. etia amp;nbsp;fiq futtqui fe inuicé accuféttalteru iudiciu præfcrrc ne ccflè é,ApoIlodorusquoep àvTiKOCTHyopiotVduas cê cótroz uerfias dixit.amp; fut re uera fecundü forcnicius dua: lites ♦ Pót tarnen hoc genus in cognitiÓem ucnire fenatus aut pricipis» Scd in iudicioquoqj nihil mtereft adionu utrum fimui de utroc^ pronuncietur.an etiam fi de uno fcrturtquo in gcncre femp prior dcbebit eflè defenfio.Primum quia natura potiz or eft falus noftra g aduerfarii pernicics » Dei'de q plus habe bimus in accufatione audloritatistfi prius de innoccntia noz ftra conftitcrit.Püftremoq ita demum duplex cauia erit»

-ocr page 243-

Septimus

Nâq didt ego nó occiJithabet reliquâ ptê:utdicawiioccidi ftj.fuperuacuum habet poftea dicere ego nó occidu Ha: por ro adlioncs confiât comparatione«ipfà comparatio non una uia ducitur.Aut enim totam caufàm noftramcû tota aduer fariicaufa componimus«aut fingula argumenta cu fingulis» Q_uoçi utrum fit faciendu nó pot nifi exipfius litis utilitate cognofcitut Cicero fingula pro Vareno cóparat in primo cri mine.Eft.n.fuperior pfona alieni cu pfona matris temere có paret .Q_uarc optimu eft fieri poterit:utfingula uincant a finguIis»Sed fiquâdo in ptiba laborabimus:uniuerfitate puz gnâdûefiîfiue inuicé accufant:fiue crimen reus citra accufa tióem iaduerlariu uertit:utRofcius i aceufatores fuos : quis rcos nó fecifTet:fiueiipfbs quos fua manu periiße dicemus: factum deflccliturmó aliter qiiis quæ mutuâ aceufàtionem habent.Vtriufej parfis argumenta inter fè coparant' ’ , Id aût genus de quo nouiflïmcdixi non folum i fcholis fæpe tradia tur:fed etiam in foro ♦ Nam id eft in caufà « Neuiiappiniani folum quæfitum.Præcipitatane effet abeo uxor: An fe ipfa fua fponte ieciffêt.Cuius aclionem equidem fblam in hoc té pus emiferamîquod ipfum eftécifîê fèduôlû iuuenili cupidi täte gloriæ fateor«Nam cæteræ quæ fubnomine meo ferun turmegligentia excipienfin in quæffum notariorum corruz pte minimam partem mei habentÆflamp;alia duplex coniez dlura huie avTiKCCTHyopioC diuerfa de premiistut in ilia côz trouerfia.Tyrânus fufpicatus a medico luo datum fibi uene num torfitcum:ôô cumid dediflè fè negarettaccerfitalterum medicum.ille datum ei uenenum dixit:fèd fe antiodotum da turum:00dedit ei potionem:quaepota tyrannus deecfïit.De premio duo medici contendunt«Nam utillic fadlum in adz’ ucrfarium tranfferentiunta hic fibi uendicanfium perfonæ» canIxdbcultarcs.tcmpora.inftrumentaaeffimonia compaz râturdllud quoq; K h non eft avTiKàTHyopia : fimili tamé rafione tradlatunin quo citra aceufàtionem quæritur:utru fadlû fît. Vtraq; enim pars expofitionera fuam habet:atq; eâ tuetur:ut in lite urbimanatpefitor dicit Clufinum figulum fi lium Vrbiniæ acie uidlatin qua fteterat:fugifïè : iaclatumcp cafibus uariis retentum etiam a rege.tandem îiraliam ac pa triam fuam marginos uenifferatq^ ibiagnofci « Pollio contra feruiffè cum pifauri dominis duobus.medicinam fadlitafle. manumiffum alicnæ fè familiæ uenali immifeuiffetac rogan tem ut eis feruirct emptû.Nône tota lis confiât duaçicâ^ co parafiôe Ôê coniedura duplici atq; diuerfàf Q^uæ auté accu fanfium atque defendentiumeadem petentium Si inficianz tium ratio eft.Ducitur coniedlura primum a præteritis.In his fùnt perfonæ.caufæ.confitia « Nam is ordo eft ut facere uoluerit.potuerit.feccrit.ldeoqj intuenduante omnia quaz

faspius repctitumicaufa CuittMihi ucro haequinque didhones hoc in loco defideranrunAtqui dicit » Tu occidiftiJta^ a»Fabio fcriptum fu-' üïèputo»Nam qui dicitego non oc cidirhabet reliquam parrem ufdi/ cat:tu occidifti»At qui dicit tu occi difti;fuperuacuum habet poftea di cere ego non occidi» Eftcnimfu perior perfona alieni cum perfona partis temere compararetun Cum particula afcridenda 0( , compared legendum uiderunhoc modo» Eft enim fuperior cum perfona alieni cum perfona matris comparetur» Hæcautem pro Vareno:utdixi:Ci ceronis oratio non exrar» VtRo/ fcius in,aceufatores fuos.Qyi plene hóenoflêcupitdegat Ciceronis ora tionem proRofcio paricidii reo»!!/ lic enim oftenditgt;M»Tullius non a Rofcio pattern fed ab ipfis accufa/ toribus fuifre inrerfeeSum» Q^a/ uis reos nó feciffet»Accufaflêt.nam reum facere eft accufare» Cuius adlionem»Sicquidcm rede legi ui/ detur : ut cuius caufæ intelligarur» Sed quam loco cuius fortaffe reäi/ US Icgeretur hoc modojQuam ac/ tionem^hoc eft»Qjjam orationem quis adio pronunciatio quoque di catur» Qyod ipfum effeciflê fedu dumiuuenili cupiditate gloria: fa/ teor.Meafcribendum ÓC feciflenS effeciflê Icgédum puro» Eft amp;nbsp;alia duplex coniedura hoicdv’IiKatfi/ yopiotdiuerfa.Dariuus ille graecus cum latino pronomine eft copula/ tus»Nonautem negandi aduerbiü ut integer uerufe pfenfus habeatur mihi uideturafcribédum:quis exé pla rcfragentur hocmodo»huic dv TiKorrHyopianon diucrfa»Sic auté effelegendum:facile quae fequun/ tut oftendunt»Nam utillic inquit fadumin aduerfariumtranfferen/ tiumnta hic fibi uendicantium : amp;nbsp;caetera» Sed fe Antiodotum da/ turum»Antidorum fcribédum: ut fit quadrifyllabum»Antidotum prie tranffcrtur contra datum»Sed in frequentiflimo eft ufu pro medi cinis quac contra ucnena exhiben/ tur:VndeMithridatis Antidotum

Vrin litæ urbiniana petitor di/ cit'Elufinum Figulum filium urbi niaCkCluftBum m quibuldam re/ de legirur exemplaribus » Eius au/ tem litis adiones non extant»

P «

-ocr page 244-

Liber

Qyôdlæfum «uulncra turn rcum fperauere hie in/ uidia opprimi poflc»Hac Ie/ fendum elTc non hic:nc du' ium quidceft ullutCo/ tra quam loci oriunf faepe a perfona priordicit argume/ ta defenfor:amp; interim gene/ ralitenSic quidcm rcftelegi uideGSed quatuor hxc uer bagt;Prior dicit argumcta de/ fenfoncontendcrim ab im/ pcritorum aliquo a margi/ nc in contextura fuiffe tran/ fcripta* Certe perturbât fen/ fum alias perfoicuum»obli/ nantur crgomcque Icgatur» Contra quam loci oriuntur fepea perfona amp;nbsp;interim ge neraliterUociuero illi funtq a Fabio fubiiciunf : amp;nbsp;gene rales amp;nbsp;fpeciales« Incredi/ bile efta filio uird occifum* Etfenfus pattern exigit pro uiro amp;nbsp;ita in quibufdam Ic/ gif cxcpiaribus» fed ab uxo/ re quoque aferibendû uidq tur ut legamus a filio patrc ab uxorc uirum occifum»

Sed proide paupertas hu miliras»opes utcuiqueingc/ nio uis eltin diucrfum tra' huntur»Vbique fere in exé/ plaribus perinde in illud ^/ Éndetcum longe différant eft

lis fit:dc quo agit «Accufaton's autécHicerc:utfiqd obicceiitmó fo lû turpe fit:led enâcnmini cîe quoéiudiciû ^maxime conueniat« Na fi reu cædis impudicutuel adulteru uoccdædat qda infamiaï minus tamé hoc ad fidê ualeat:q fiaudaccm.petulanré. cruddem temerariu oftendcrinPatrono fi fieri potcrmid agenda cd ut obie dat uel ncget:ueldefendat:uel minuat,proximum eil ut a præfcn ti quæftionc fcparct.Sunt enim pleraq; non folum diflimilia : led ctiam aliquando contrariait fi reus furti prodigus dicatur autne gligcns«Neque enim uidetur in eundem contemptus pecunia: : K cupiditas cadere«Sideerunthæc remedia ad ilia declinandum eft non de hoc quæri«nec eum q aliquando pcccauerit:utiq! commis fide omnia»amp; hanc fiduciam fuideaccufatoribus falfa obiiciendi: quodlælum ôfuulnera turn reum fperauere hic inuidia opprimi poftenAlia propofitio eft accufatoris:contra quam loci oriutur fe^ pe a perfona*Prior dicit argumeta dcfenlbr amp;nbsp;interim generaliter. Incredibile efle a filio uirum occifum«abimperatore proditâ hofti bus patriam.Facilc refpondetur:uel q? omnia fcelera in malos caz dant:idcoqifepe deprehenfa fint.uel q?ingenium fit crimina ipla atrocitate defendi.Interim proprie:quod eft uarium.Nam digniz tas Situetur reumtSfnonnunqipfa in argumenta fadli conuertif’: tanq inde fuerit fpes impunitatistfed pende paupertasthumilitas. opes:ut cuiqiingenio uis eft:in diuerfum trahutur.Probi uero mo restante adlæ uitæintegritasnunq non plurimum profuerint. Si nihil obiicietuf:patronus qdem in hoc uehementer incumbet » Ac cufator autem ad praelentem quæftionem de qua fola iudiciufit: cognitionem allcgabit«dicens nemine non aliquando cœpifte pec care:rtec pro eyKcxiviocducendum Icclus primum.Hoc in refponz dendot Sic autem prxparabit adtioneprima iudicum animos: dum fcelus'primum»Sièy/ '’‘^noluiflèpotius obiiceretq non potuifte credatur. Eoq; latius cft Kâivia Icgcndumeftrea præ Omni fe ante achx uitæ abftinere conuidotq leuibus : aut fnuoiis: ^nda°Na^r^ KaïVtó^d^/ ^^^ nianifefto falfis reuminceflère: quia,fides exteris detrahitur: taxai in plurali declinantun ^ qui nihil obiicit»omififle crcdi pot maledidta tanq fuperuacua. Dicuntur autem tcmploru qui uana congeritïconfitetur uanum in ante aótis argumentum : i

pcrmutatum»Perinde enim nie quoquc icgcndum eft»

Nee pro EyKdiviaducen'

dedieationes autcarum cele britates* Etquia nihilobii cittomififlê crcdi poteft ma ledidta tanquam fuperua / cua» A uocalis expungenda eft ut quï legatur» Quod Cicero multis orationibus» In prxpofitio afenbenda ui detur : ut in multis oratio/ nibus legatur» Qui in omnibus malis prxmeba/ tur » In prxpofirio hic orio' fa : in fenlum fuperiorem tranfferatur» At fi pro / poniturcur fadum fit:aut falfam caufam»aut leuem» aut ignotam pro reo dieet» Non a Fabio fed abeorum

qui uana congeritïconfitetur uanum in ante aótis argumentum : i quibus uinciqtacerc maluerit.Cxtera qua: a perfonis duci folent in argumcntorumlocis expofuimuStProximaeft ex eaufis proba tio:in quibus hxc maxime fpeefatur ira.odium.metus. cupiditas. fpes.Nam rcliqua in has Ipecies cadunttquorum fiquitin reu cóz ueniet:accufatoris eft efficerc ad quicquid faciendum caufc ualez re uideantur:eafquequas in argumentu fumet augcrc : Si minus: illuc conferenda eft oratiotaut aliquas fortaflè latétes fuifletaut ni hiladrem pertinere cur fecerit:fi fecit:autetiam dignius elfe odio fcelustq non habuerit caufam.Patronus uero quotiens potcritinz ftabit huic locoïut nihil credibilc fit factum eße fine caufa.Q_uod Cicero uehemétiffîme multis orationibus tractat: præcipue tarne ^ Vareno:q in omnibus malis premebaf«na amp;nbsp;danatus é» At fi^ ponif ' cur factu fitiaut falfa cam;aut leue : autignota qi reo dieet.

-ocr page 245-

aliqoo frbi qui omnia arrogantaf^immutare nullaxur id faciant:rcddita ratfone permitturxam prxpofp tioné pro fuifleafcripta côrendprim»Quûngt;Quinlianus fic fcripfifletxu ifuIfilTimusapparear fcnfus rouis nag? patronus no pro reo dicir^Profeóto nemo: cum ena patroni qui prasuaricanfife pro rco dicere fimuier» Neigif Fabio tales afenbant îeptiæ: pratpofitio ipf3^rfus:ut fcnfus uenrate itegritatemep cofundcs eradaf emedareg? fic Icgaf»Aur ignora reo dicet.Caufis»n»fic quogr refpôdere Jolcmus: cu dicius cas reo fuifle igno tas,Neg5*ngt;grq ea caufamouefad aligd faciendû:quâignorar* Na qué poffe reperiri qui nÔ metuar.odenr.

fperet»Nifiucrercr necm uidear au

pofluteflèaliquæ itcrim ignotæ«i\n hæredem habuerit» An accufaturus fuen'teû:a quo diaï ’ occifus, Si alia defccerîtno

uolt;p fpecladas eé cas,Nam qué poHc reperiri q non metuz at,oderit,fperet,plurimos tarnen hxc ialua innocétia facere: neqjilludêomntendutnôoîs cauiâs in oibus pfonis ualerc Na ut alicui fit furandicapauptas:non eritidé in CunoFa/ bricioep mométu.Dc ca prius an de perlbna dicédû fit quæ ritur:uarieqj eft ab oratoribus faélû. a Ciceróe etiâ prælatæ frequéter caufæ»Sed mihi fi ncutro litis conditio præponde ret:lècûdu naturam uidet îciperea perfona«Nâhoc magis générale eftrreétiorq; diuifio«Aut nullû crimé credibile ♦ aut hoc,Pot tarnen id ipfu ficut plerûqjuertere utilitas . Nee tan tu caufa: uolutatis lût quærendæ:fed interi amp;nbsp;errons: ut ebri ctas ÓCignorantia«Nam hæc ut in qualitate crimé elcuat: ita in cóieéhira prcmüt«SCperlbna qdem nefcio:an unq utieç in uno aétu rei poflitïcidere:de qua neutra ps dicat, De caufis frequéter quæri nihil attinet:ut in adulteriis:ut i furtis : qa il las per ftipla crimina fecu habent.Poft hæc intuendauiden turtSéconfilia quæ late patét:an credibile fit reu Iperare id a ft fcelus effici poflc:an ignorari cü ftciftèt,an etiâ hignoratû cécabfolui.uel pcena leui tarnfigi.uel tradtore,uel ex q mius incómodi confecuturus:q ex faélo gaudiiuideref.an etiam tanti putaueritpcenam lubirc,Poft hæc an alio tempore : Si aliter faceremeffacilius uel fteurius potuerit : ut dicit Cicero pro Miloneenumeras plurimas occafiócs:qbus ab eo Clodi US ipune occidi potuerit«Præterea cur potimmû illo loco«ilz lo teporcallo mo fit aggreflus:q amp;nbsp;ipft diligentiflime traita tur qieodem locus,An etiâ fi nulla rone ductus é:impetu ra ptus fit amp;nbsp;abfq; ftntétia.Nâuulgo dicit .Scelera non habere confiliu,An ctiam confuetudine peccadifit allectus.Excufta prima pte an uoluerit:ftqt an potucrit,Hic tradlat locus, le pustut furtu in loco claufo.frequéti t^ore uel diurno cu tez ftes plurcstuel nocturno cu maior dimcultas, Infpiciué ’utiz q^difticultates,occafi0cs quæ fût plurimæ,Ideoq; cxéplis no ^ét,Hic fequés locus talis etut fi fieri no potuit lublata lis fit 01 potuit fcquat quæftio,an fecerit,Sed hæcét ad animico iedtura pertinét,Nâ amp;nbsp;ex his colligit' ’an IperaueritJdco fpe étari debent K iftrumentatut Clodii ac Milonis comitatus, Q_uæftio an fecerit,Incipit a ftcundo tépore id é præletit ac

daciorxéferé huic fefui duo uerba irafcafcupiat ciTcafcribendamtoés huiufmodiaffedus coprehéderen/ tur»Cü irerrogatióc aut fine c0tro/ uerfia legendu cft» Na hoc magis generale redtiorg? diuifio»Aut nul/ lu crime credibile aut hoc, Inuitus egde facio ut geq imuté : uercor^ nemihi id uitio uertafifed cd figd fentia oftédero : libe^z tamé unicui cp relîquaûudidûiamore pulcher/ rimi opis nograuabor oem ifto^ fubirccalûni3»HæcgdédiuifioAut nullij crime credibile aut hoc:men dis pap^acute icuéri carere uidetur» ego uero noad pfonam referriiut uultFabius:fed ad ré facilecôtéderî Qjaidmddpfona fi aut nullum cri mé eft credibile,aut hoc i Profedo nihil»Qijarefortaffe in nullo Si in hoc uel refragatibus cxcplanbus c legédü»höcmo»Aut in nullo crime credibile aut ï hoe» Sic»n»manifcfte ad pfonâ hæc referef diuifio» Pót tamé idipfum ficut plerug? uertere utilitaskCu plenag; fitaduerbiu fcn fus aut noméexiganplera^ ena re/ fragatibusexéplaribus legedu eé af firmarim» An etiâ fi ignoratû eét abfoluikEmâdate in aliis exéplanba Icgifnôeét» Infpiciunt utig ?diffi cultates Ôd occafiones quæ funtplu rimæ»6d copula afcribenda uidetur Qyæftio an fecerit incipita feed do tempore id eft prxfenti ac dein/ deconiundo»Etfi præceptum hoc mendis carere uidetunfi tarnen fi/ bi conftareFabius céfendus eft:pau lo eófufius deprehendetur » Conid Öum nanep tempus cumalibitum in quinto ubi de probationeartifi/ ciali difrerirgt;pro praeféti accipir» hic aliud eé a praeféti fentire uidct, nee fatis pater quod tépus coniddo at/ tribuar»Quod fi infequéti illud qd ex interuallo fubiicitur xoniundo afcribcrcfamp; fenfus perfpicuus effet amp;nbsp;Fabius câdidus hic quog? effe ui deretur»Cum enim cSiundum té'

pus propre fcnti.pprie ponaturzut pote quod amp;nbsp;preteriro Si future» id gaturxamen pro future quog? po' ni poteft»Nâmtuiji præfentiadhæ

reuQyare mihi Fabius uidetur ut fecundum pro præfenti ita coniunäum pro infequéti expbfuiffc:fimulcp

p ni

-ocr page 246-

eo^ fxcpb fubiccinckhoc mo/ do*Qaæftio an fcccrit incipita fccundo remporc id eft præfcn/ tnac deindecôiunflo hoced.in fequcntr.quo^ funt fonus »da'' morgt;gemirusUatitano.mcrusgt;fi miliahSicautemcflé Icgcndum ctiam ilk genitiuus quo^ aper reonfndit»Præfcns ucro tépus fcire Fabius uocat fecundu » Na preteritum primum effe dicif» in Hans fecüdum»Fucu^ tertiu»

Sed uerba magis noccntaut minus » magis profunt noftra quam aliéna » magis profunt 8i minus nocent aliéna quam no/ OraJta deprauatus eft hic locus ut aparct falfa ac contraria fint quae ex iftis coliguntur fcnfi / bus* Sine controuerfia nanque falfum eft noftra uerba magis prodeße quam aliéna ulioqui flatim non fubiieeretûr : magis profunt amp;nbsp;minus nocent aliéna quam noftra »Quarc minime minor fi pauci admodum e p/ fefforibus hoc ©pus legere ag/ greinperlegcre ab auditoribus defcrtjpotuerunt:cum fere plu les edrropti fenfus dcprehédan fur eife qintegri habeâtur » Scd mihi diutius icruranti fie tandc emendari pofte uidctur : fi tria hæc uerba afcribantur»nocent amp;nbsp;minus»ut iegatur : Sed uerba magis nocentaut minus»magis nocet amp;nbsp;minus profunt noftra qaliena»magis pfuntamp; minus nocentaliena q noftradta nan^ amp;nbsp;pcrfpicuus êi itegereft fenfus Ncc ignore in aliis exéplanbus fie legi ut falfa praccipere Fabius coarguatur» Tamé noftra far/ pc nobis nocenr»pro nobis lege/ dum eft magis» Cum aurem dida faftaque noftratia»Lcgcn/ dum mihi uidcf noftra» Crc/ diti amp;nbsp;depofiri duæ quæftioncs fed nunq iun(ftar»Hic fenfus mi hi emendatione indigerc uide/ tur:eoq; eftobfcuriorac minus ucrus:cum nonnunq iunftæeé poflint lilas duæ quaeftiones»an datum fit»an redditû»Sicauté corrigi poteft ut funt ucrbum ac non negadi aduerbium afcri batur.hoc modó»Crediti amp;nbsp;de poftriduæ funt queftioncs fed non nunqiûdæ» Pecunia eu/ lus audor extat » Non partieula fenfm eft neceflana ; ui Iegatur

-Liber

Jeindc coniundtiotquoru funt fonus.damor.gemitus« In Icque ti Iatitatio.mctus»funilia.His accedunt ligna de quibus tradia/ turn eft * Verba etiam Si fadtaiquæq; anteccfîcrunttquæq; Ife/ cuta fut»Hæc aut noftra fût:aut alicna.Scd uerba magis noccnt autminus»magis ^lunt noftra qanena.magis profunt amp;nbsp;miua nocent aliéna q noftra.Fadaautem interim magis profunt no ft ra:interim aliena:ut fiquid quod pro nobis fît aduerfarius fez cit.Semper uero magis nocent noftra q aliena.Eft Siilla in uer bisdifTcrentiaxp autapcrta futautdubia:feu noftra feu aliéna funt.Infirmiora in utrunqj fint ncceflè dubia:tamen noftra fez pc nobis nocét:ut in illa cótroucrfia » Intcrrogatus filius ubi eet patertdixit ubicunq; eft uiuit.at ille in puteo mortuus eft innen tus»AIiena quæ funt dubia:nung poftûnt nocere:nifî aut incer to auclore aut mortuo. Node audita eft uox caueto tyranniz cidam.0i intcrrogatus cuius ucneno moriretur:refpondit « non expedit tibi fcire.Nam ft eft qui poffit interrogari : foluet arnbi guitatê.Cû ante didta faftaq? noftratia defedi folo aio poftint: aliéna uarie refutantur.De uno quidem maxime gencre conicz dburalium controuerfiarum locuti uidemur:0i in omnes aliqd de his cadit.Nam depofiti.furti«crcditoc pecuniae:0i a facultati bus argumenta ueniunan fuerit quod deponeretur:6i a perfbz nis*anilium dcpofuifte apud huncucl hunc credidifte credit« le finan pctitorem ealumniari.an reum inficiatorcm efte ud fa rem.Sed etiam in furti reo ficut icædisîquæritur de faefto amp;nbsp;de au(ftore»Crediti amp;nbsp;depofiti dux quæftionestfed nunq iunétæ» an datum fit,an redditu.Habcnt aliquid proprii aduTteri cauz fe quod plerncp duo^z dilcrimen efttSi de utriufq: uita dicendu qq SC id quænc an utrûq? pariter defendioporteat.Cuius rci co ulium nalcctur ex ca«Nam fi adiuuabit ps altera: côiungam : ft nocebit lcpabo,Ncquis aut mihi putet tcmcrc excidifle : quod plerdq? duoru crimen eileadultenum:non fempcr dixcri . Pot accufari fola mulicr incerti adulterii.Muncra domi iucnta fût, pecunia:cuiusauctorno extat.condicilli dubiu ad que feripti» In falfo quoq; ratio fimilis.Aut enim plurcs in culpa uocantur: aut unus.SC fcriptor qdem fempcr tueri fignatorcm necefte haz bct«fignator Icriptorem no lemper.Nam 0C decipi potuit. Is au tern qui hos adhibuiHètôCcui id faeftum dicitur: amp;nbsp;feriptore Si fignatores defendct«Iidem argumentorum loci in caufis prodi tionis ÔCafifecftatac tyrannidis» Verum illa Icholarum confuctu do ituris in forum poteft nocere:quod omnia quæ in thematc funt:pro nobis ducimus.Adultcrium obiicis:quis teftis f qs, indexfquod preciumfquis côfciusfVenenum ubiemifa quoi* quandofquantifpcr quem dcdif Pro reo tyrânidis aftèdtatæ: ubi fûtarmafquos côtraxi fatelIitcsfNcq; lfec nego ce diceda amp;nbsp;ipfis utédû ^ pte fufccpta»NâSC i forq aliquâdo aduerfarius

-ocr page 247-

Septimus'

bon «tan In falfo quocp fimilis ratio cft.Hoc cft.in criminc falfuquo accufarffolcnt qui aut îftruméta cör rumpunr»autiurati falfo aliquidaffirmat ud neganr. Quærcndû tarnen fernper quid Cui^ cônedaf quid cuiç côfenti3t»Sæpius iam dwiQ^id cuicógruatlatine elegâtcr^ dieuQuare hic quö^ cui no cui^legatur hoc modogt;Quid cui connedarur*

probare non potcnndcfiJcrabo.Sed m foro tâtum illam faz eultatem ohm dcfiderauimusiubi non fere câ agitur: ut non aliquid ex bis aut plura ponantur.Huic fimile cil quodiepi logis quidam:qbus uolût liberos.nutriccs.pétes accômadât: nih q? magis conceflèris ea qua: non fint pofita dcfidcrare : q dicerc^De animo quo modo quæratur làtisdidlum eft:cu ita diuiferimus.an uoluerit.an potuerit,an fcccrit.Nâ qua uia tradlatur an uolueritæadé quo animo feceritJd enim eft«an male faccre uoluerit.Ordo quoq; rerum aut afferttaut detra hic fidcm.multo fcilicet magis res prout congruut: aut repu gnant.fcd hxc nifi in ipibcomplexu caufarum nó deprehen duntur.Q_uxrendum tarnen Icmper quid cuiq^ eónedhaf; amp;nbsp;quid cuiqtconfentiat» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De finitione.

s Equitur conieóturam finitio.Nam qui non pot dice/ re nihil fècifletproximum habebittut dicatmó id feeii/ fêquodobiieiafJtaq ^ pluribus legibusidc qbus conieólura uerfaé’:deféfióis tâtû genere mutato:utifurtis depofitis adui teriis»Naquemadmodum dicimusmon feci furtum« non ac cepi depofitum«non commifi adulteriumhta non eft hoc fur tum.non eft hæc mutatio.non eft hoc adulterium « Interim

aqualitate ad finitionem defcenditurtutin aólióibus demêz tiæ.malx tradlationis.reipuJæfæ.In quibus fi reefte facta eé quæ obiiciuntur:dici non pothUud fuccUrrit«non e male tra eftare répu.ucrbis lædere,Finitio igitur eft rei propofiiæ pro priatSó dilucidaÄ brcuiter comprefta uerbis enunciatio « co ftat maximeïficut eft dilt;fturt:genere«fpecie«diftèrcntibus«^ priis:ut fi fmiasequu (Noto enim maxime utar exemple) Genus eft animal.Spccies mortale«Differcaa irrationabilc, (Nam SC homo mortale erat).Proprium hiniens« Hæc adz hibetur orationi in pluribus caufis: Nam tum eft certum de nomine.Sed quæritur qua: res ei lubiicienda fit.Tum res eft manifcftatK quod nomine conftat.de re dubium eft « Interi conieeftura efttut fi quæratur quid fit deus : Namq id neget deu efle fpiritu omnibus partibus immixtumo hoc dicat fal fam efle illius diuinæ naturæ appeUationétficut Epicurus q

Equit coiedura finitio»Dcfinihonis quog? diuifionéita defcribit FabiuSkUt fi mendaeabfintrpeeptu s faciliima uideaûPrimû aut oRcdit quéadmodû côiedurâ fequiffïnitio»Dddefinirionis affignat de/ fininoné»Tum diuifioné finitinaK caufa^ fubiugir» Itacp pluribus le gibus idé quitus coiedura uerfaf defenfionis tâtum genere mutato» Sic quidéhadenus amp;a darifTimis ^fefforibus ledû cft:uc^ utmihi uidefnô fine flagitiis:quibus totus côfunditur FenfustEa uero rnihi di ligenfintuenti fic tolli poffe uidé/ tur»ut pro pluribus plerunque : ac iifdem non idem legatur hoc mo/ do * Iraq? plerucp legibus iifdé:qui/ bus coniedura uerûf» Illud fuc/ currit no eft male tradtarc rep» uer/ bis lædere » Sic quidé legif; fed cor ruptc ut pleraqt alia » exeraplis cni exponit Fabius quo paefto a qualita te ad finitioncm dcfcendatur»Supe riufej cxpofita repetitexepla»Qua/ re mihi tria hæc uerba uidenfafcri béda hoc demente effe»ac ille abla/ tiuus uerbis ab aliquo iperito^ ad iedus obliniédus»utlcga£gt;Non eft hoc dementem cflê»male tranare rcp»Iacderc»Sic enim fingula fingu/ lis fuperius pofitis refpodebüt»hoc eft demétiæ»tnale tradationi»læfx reïp,Ex quo illud quo^ apparetik lum uerbis ablatiuum abaliquo P dodo quidem fed temerario fuifftf adieddiqui remp»ad illud male tra dare non ad Iedere putauit referez dam» Suntautthemata dedamato ria fane quulgata»Dementiæ nanqi patres a hliis accufanf»Male tradaz tiois uiri ab uxoribusUæfæ reip»Ira patores a ciuibus» Finitio igif rd ^pofitse^pria Si dilucidaamp; breui ter comprefTa brcuis enuciatio»Eft uerbu mihi uidef aferibedu amp;nbsp;pro copreffa coprehefa Icgcdu»hocm0* Finitio igifeft» In pluribus caufis In praepofitio eradaf:ur,pprer pluz res cas Itclligaf» Tures eft maniz fefta amp;nbsp;quod nolcoftat » hie eft diz ftiguedu.Adeo ucro corruptus eft hie locus ut uix poHit emedarimS qn fefus ex fequetibus faite no pci piaûfed qdqbus uerbis fit explicaz dus no liquetJde na^ fenfus pluribus modis cxprimip5tgt;ut hie Na tu fie explicaref»Tu res c manifefta : fed quo noie appellada fit no coftat,tû ficgt;Scd d note no coftat,qd qde mihi magis^baf,Na i definitSe îterdû de noic,iterdu de re quærif»Cû»ngt;conftat de noic:qu3cftio eft de re:cu res eft certa:quserifde noic,cft igif bimez ruæJ ‘^*“®o»Q’Mre loco illius copulac amp;nbsp;Icgaf fcd»loco illius qd rcponaf dpræpôae nS negariuapncula ^Ç'^^^f»bcgt;c m5,Sed de note nd coftat» De re dubiiîgt;îteri côiedura é.Huic ßfui mihialiqddeec uidef;quo conedipoirit,Ncç»n»funtplurcs fcnfus»Sicautéconiugipoteft:fi cumaducrbium1pricipio afcribatur hoc

p uil

-ocr page 248-

Liber

m5gt;Cû de rc dubium endntcrim conieSura cd*Altcrum nanç membrum aflîgnatæ dfaifionfe exponitur* Nomme uterej uno unruuSed parncula ut afcribatur elegantiæ ratio expofcirgt;Quonens enimita unum hegatur:utaliudaffirmetunCed particula affirmationi folet apponimt non hoc diautàlfum effe nomen :fcd nomineurcrç uno utirur» Vt quid fit rhetoricæ uis perfuadendiac benedicendi feientia»An loco ac copu læ legcndumelTe ne admonitione quidem dignû ed» Quamq haud dilTentire uix audco a CiccronckHaud negationem expungendam ac loco eius autem copulam reponendam facile fenfus ipfæ declarat» Hoc ueio î Topicis Cicero præcepit his uerbis» Ad definitioné aûtptinet ratio ac feientia diuidcndu Aug? huic gencri finitimum ed illud quodappellari de codem amp;nbsp;alrero diximus: quod genus forma quædâ ed defimtiôis nenim quærat idemne pertinacia ae perfeuerantia: definitionibus id ed indicâdum» Sempef neganti aliquot ede nomen dicédum quid fit porius taméeandcm tris habco uelut fpcdCSkCura fit initium pare thefcos hoc eftinterpofiti fenfusku« coniundho afenbenda uidetur hoc modö, Seperenim neganti aliquod effe nomen dicedu quid fit potius

Tarnen eadem tris habeo uelut fpecies » Hate qdem ofo ut c5grua dcfendi non poteft:nifi in praepo/ fitio:ut in eandem legaturiafcriba/ fur. In omnibus huiusgeneris li ribus quxritur an end hoc.Kedc inquibufdam exemplaribus aute particula eft afcnpra hoc modo» In omnibus autem huius generis lin' bus» lllo an proinde habenda fit harcatej illa»ln prepofitio fenfui ne ceflana mihi uideturafenbenda ac perfde legendum non proindr.hoc inodo»In illo an perinde habéda fit haec at^ ill3»Syliogifmus autem la rine colledtio ratiocinatioçp uocaf» Eft Sc talis diuifionum diucrfitas ut quidam fentiuntmum iifdc uer bis comprendatur»Nifi corrigatur hiclocus:quæ fequunfexcmplame quag fenfui conuenire uidebutur» Neque enim plures rhetoricae de/ fininones iifdem aftignatur uerbis Qijare aut diuerfis aurcerte uariis aWatiuum fcntio afcribendum : ac idem pro iifdem lcgendum»Defini tionum practerea loco diuifionum. fenfus eXpofcir:cum no de diuifio/ ne:fed dcfinitione traflef hoc mo/ do»Eft amp;nbsp;talis difinitionum diuer/ firas ut quidam fennut num idem diuerfis uerbis comprachendatur»

Ar^ prouidcndum : ut fi fenfu non pugnaticomprchcfione diflen riunr»Pugnantutfitnumeri plura/ lis legendom cfléne admonedum quidem eft»Scd aliud quoç hic mi hi fenfus dcfiderare uidetur» An»ngt; particula loco ut 6: diftcnnat rede

humanam ci formam loeumq; inter mundos dédit: nomine uterep uno utitunutrû fit in re comectat ♦ Interi qualitas tra/ ólaturtut quid fit rhetorice»Vis perfuadendi.an benedicédt fcicntia:quod genus eft in iudicns frequétiffimü,fic eniqux ritur.an deprehéfus in lupanari cü aliéna uxore adulter fit: quia no de appellatioetfed de ui faóli eius ambigi^* ♦ An oino peccarit.Nâ n peccauitnó pot aliud eéq adulter ♦ Diuerfûc genus cü conirouerfia confifhtin nomïe:quod pendet e fcri pto:nec uerfatur in iudiciis:nifi ^pter uerba: qua: litem faci unt«An qui feinterfecit:homicida é » An q tyrannu in morte compulit:tyrannicida«An carmina magorum ucneficium* Res enim manifcfta eft,Scitur quoc^nó idem eße occidere lè:quod alium»Non idem occidere tyrannum : quod com/ pellere ad mortem«Non idem carmina ac mortifcram potio nem.Q ^uæritur tame an eodem nomine appcllâda fint ♦ qq haud difletire uix audeo a Cicerone: qui permultos lecutus audores dicit:finitioné elle de eodem: amp;nbsp;de altero ♦ Semper neganti aliquod eße nome:diccndu quid fit potius « tame in eadem tris habeo uelut Ipccies.Nam iteri conuenit fit quæz rere« An habendum fitadultenurn in lupanari:cum hoc ne/ gamus non neeeße eft dicerc quid id uocet :quia totum cri/ men inficiamurjnterim quxritur.an hoc furtum*an facrilc giumtnon quin fuftkiat non eße facrilegiut fed quia necefte fit dicere:quid fit aliud:quoin loco utrunqj finiendum eft« Interim quxritur in rebus fpecie diuerfistan amp;nbsp;hoc code mo do fit appellandum:cum res utraq^ habeat fuum nomen : ut amatorium.uenenü*rn omnibus huius generis litibus qua:/ ritur,an etiam hoc:quianomede quo ambigitur utiqi ialia re ccrtu e»Sacrilegium eftrcm facram de templo furripere: num S^priuatamfAdulterium cum aliéna uxore domi coiz rc.an SC in lupanarifTyrannicidium occidere tyrannum.an etiam in mortem compellere f Ideoque crûÂAoyio’juocr de quo poftea dicam uelut infirmior eft finitio:quiai hac quae ritur*an idem fit huius rd nomentquod alterius.Illo an perz inde habenda fit hxc attj illa.EftÄ talis diuifionum diucrfi tas:ut quidam fcntiunt.Num iifdem uerbis comprehendatf ut rhetorice benedicendi fcicntia:amp; eadem bene inueniendu

5^ bcne cnunciandi SCdiccnJi fecundum uirtutem oratlóis: amp;nbsp;dicendi quid fitoffiditatq? prouidédum ut fi fenfu nó puZ gnat comprehenfionc dißentiunt.Sed de his difputatur . nó

-ocr page 249-

Icgerentur hoc modo»Af^ prouidendum an fi fenfu non pugnanrxoprchfnfione dinenti’r» Quid fit da rjgario»Cl3ngarecR res raptas dara uoce repererc;ut ex his Plymi uerbis ubi de uerbena loquitur:aperte col hgitur»Ac femper iqint ex legatis cum ad hoRcs darigatumq jmittcretur»igt;rcs raptas dare repetitum : unus uti^ uerbenanus uocabatur»Seruius aurem in Verglimm copiofius hoc idem exponitluper illo uerfu Pi ici pio pugnæ»Hoc de Romana inquit tradum cR folénitarc»Cum enim uolcbant bdlum indicere paterpatra' tus»hoceRprinceps fecialium profifcebatur ad hofliumfmesidi præfatus quædam folennia clara uoce dice/ litigatunOpuseftaîiquâdo finitione obfeurioribus amp;nbsp;igno tioribus uerDis.qd fit cIarigatio»crat utiterim notis noie uer bis.Videbis quid fit penus.qd littus»qua: uarietas effidt : ut ea quidam coniccluræ,quidam qualitativ quidam legitimis quxftionibus fubiccerint»Q^uibuldam ncplacuit quidem omnino fubtilis Excise ad moré dialeéticorum formata con clufiorut in dilputationibus potius per argumenta ucrborû cauiïatrix:q in oratoris ofticio multumallatura mométi.Liz cct cnim ualeat in fermone tantum:utconftriétum in uincu lis fuis habeat cumtqui refponfurus eft uel carceremel etiam inuitum id quod fit contra:cogat fateri:non eadem eft tamé dus in caufis fubtilitasvPreiùadendumenim iudicié:qui en amfi uerbis deuiélus cftttamen niiiipfi rci acceiferit tacitus diflcntiet«Agenti uero qux tanta cd huiùs præcifæ comptez henfionis nccedîtasf At fi nondixcro homo edanimakratiz nalcvmortalemon potero expofitis tot corporis animiq; ^z prictatibus latius oratione ducdatuiela diis eum ucl a mutis difed nerc;'Q_uidf'q7ncc uno modo didinitur res eadcm: uC facit Cicero»Q_uid cnim uulgo uniuerfos latioreuarioqj tra (datufutomnes oratores pferunq} fecerunt.Raridlma enim apud cos repcrietur ilia ex confuetudine philofophorum du lt;R:a feruitus»Ed*nvcerta feruitusadcerta, fe uerba adrigédiî idtp faciédû 1libris Cicerois de orator uctat.M.Antöius.Nä c etiâ piculofu:cu fi uno i uerbo fit erratu:tota ca cecidiffe ui deamur.Optimaq ^ éilla uiatq utif Cicero ^ Ceciftna:ut res

bat fc bdlum indicere propter cerz tas cauFasiaut quia focios læferant: aut quia nee abrepta animalia nee captiuos reddiderant.Ethæc clari gatio dicebafa daritate uocis: poR quam darigationem haRain cord fines miffa indicebat pugnæ pnnei pium» Erat ut interim notis no mine uerbis» Cur hic fenfus percez ptu eR difficilisf’Nepe quia efl corz ruptu?» Emendatur aurem fi erit loco illius erat:ac amp;nbsp;copula pro etiâ loco ut reponatur»hoc modo*Eric amp;ïterim notis nomine uerbis»Na interdum opus cfl finitione etiana uerbis quo ad appellationé notis: quo ad fignificatióem uero obfcuz risgt;qualia funtquæ fubiiciûtur»Nâ amp;nbsp;penus amp;nbsp;littus cum nomine noz ta finr:non paruam tamé circa res ipfas habentdifferctiam»Vnde gra maticus ille apud»A»Gdliü iquarz to ingenue profiterur fc ignorare penorjs definitioncm :cum uerbu ipfum fibinonignotum efle conté dat»ERauté penus quicquid in an nuum reponituruidü»Vndepenu arium penus repofitorium dicitur Vlpianus de penu legara»Q.Mutiz US fcribit libro fecundo iurifciuilis penu Icgara contineri quac efui po tuiç funt»Littus uero efl:utait Cel fus de uerbo^ fignificatione:quo^ uf$ maximus hybemus fludus a man puenit:Idgp»M»Tulliu cu arbi tercet primacoRituiffe air» Quae Licer»n»ualeat in fermone tätigt

uarietas cRici3t»Effecitac ca ^ ea Icgêdüeße facile exipfo percipif fenfu»

conflridum in uinculis fuis habeatcum qui refponfurus efl ucl carccre ucl ctiam inuitum id quod fit conz tra:cogat fateriinon eadcm efl tarnen eius in caufis fubtiliras»lnuitus quidem facioifatplus dicam:ut aliquid immutem»Sed ubi fenfus laborat:acumcnque aeelegantià Fabiî pcriclitatur:ei quo quo modo fuccurrendu uidetur cum praefertim quidam ita inucrtant ut amp;nbsp;ipfi ridiculi fint:amp; Fabii dida obfeuriora fiant » Sic enim in quibufdam legitur cxemplanbusdiccc enimualeat in fermone tantum:ut conflridum in uinculis fuis ha beat cum qui relponfurus ut ucl crucem ucl ctiam uncum id quod fit contra cogat fateriinon eadcm ramé efteius in caufis utilitas»Quid»n»ad hune fenfum cruxamp; uncusfMihi certes rifurn amp;nbsp;ftomachummoucr» In huius uero loci emcndationem primum Sc copula eft afenbenda amp;nbsp;duo illa uerba Carcere amp;nbsp;fubtilitas éc refragatibus cxcmplaribus:mlhi uidcntur immutanda non quidem indiffimilia fed fimillima uerba » Pro carccre nanquc tacerc infinitum:Si utilités non fubtilitas a fenfus inrcgritate cxiguntur»hoc mcdo»Et uel ta cere ucl ctiam inuitum id quod fit contra cogat fateri : non cadem eft tarnen eius in caufis utilitas» Qui etiamfi uerbis dcuidujeft»n littera afcripta deuindus pulcherrime fcnfum cuftodit»Dialedica nanque. acumina colligare ac dcuincire difputäntes uidcntur» nbsp;nbsp;Qyid ; quod ncc uno modo dcfinirur res eadcm:

ut facit Ciccro»Quid cnim uulgo uniuerfos latiorc uarioque tradatuiut omnes oratores plerunq ifeccrûr» Quid mihi hoc loco fit faciundum ignore i Nam utaliquis indefenfus elictatur aut adiidenda quædam

-ocr page 250-

Liber

sutfairem quatuor hæc'ucrbagt;Quid cnim uulgo.uniuerfosicxpungcndaiuidcntufkScd cum facibus fit quae fupuacua apparent expugcre g quæ fintafcribêda diuinare:cadem quatuor uerba träfuerfo ealamo allinanf atep fc copula interim alcnbatur ac tria illa uerba ut facit Cicero»poft iliumablatiuum tradtaru tranfenbanf du emcndatiusaliquodexeplarinueniatur»hocmodo.Qjjidr’quodnon uno modo definitur res cadé fe la^ tiore uanoep traftatu ut facit Ciccro»uc oés oratores pkrüqtfcccrût» Etenim recupcratoris nó ea fola uis é Imperici alicuius temeritate fadu dhut recupcratores in recupcratoris genitiuûïmuref ; cü effe cafum uoca/ di ex ofone Ciccronis ^» A»Cecina

Judices re^rgbus injuria gs pnua/ tus fuerar:rccuperäda^» Is ei ^fc Öo morté attulir.Hocidé amp;nbsp;luriP cófulti deccrnuntJulianus adlegé AgliWccidiffe dicif uulgo gdé:g mortis caufa quolibet modo præ/ buir.Scd lege Aglia is demû tencri uifus eft:quiadhibita ui amp;nbsp;qfi ma/ nu cam mortis pbuiflêt tradia ui/ dclicet interprætatione uocis a cc/ dendo ucl a cxdcgt;ulpianus ad legé Corneliam deficcariis»Nihil inte/ reft occidat quis an caufam mortis præbear» Ét in hoc fere maior la Bor eft ut finitionem confirmes:^ in rem finitionem applicesmt paru eula eleganter huic aduerbio g fub iieiturxum non ad nomen fed ad uerbum refertur»Quare hoc loco quoque 6C Fabii elegantia:ut parti Culam cxpofcit;6^ita i quibufdam Iegitur exeraplaribus»gut in tern finitionem applies» An in foro prouidendummt locoan particu/ heurlegatur :fcnfus expofcit hoc modo»At in foro« Quodautem communecum alio cft:definet eflc proprium«De parum plena defiz nitionc hoc dicitur : Nifi enim fit propria definitio rei définira: papi plena cftatque imperfecta:neque cum redéfinira conuerripoteft«id quod in primis exigitur in défini/ none* Accufator autem poteft di cere falfam rei*Nifi no aduerbium afcribatur:ratio quae fubiicirur:rc/ pugnare propofitioni uidebitur* Eft enim facrilegium fine contro/ uerfia furripere aliquid facri* utru autem fit facrilegium defacro res priuatas fubripere Seucrus amp;nbsp;An/ tonius Imparotes: ut fcribit Mar/ nanus ad legem luliam petulatus mifla ad Caiium Feftum epiftolas

proponatunuerba non periditentur, Etenim recupcratores non ea fola uis dhquæ ad corpus noflru uitaq^ peruenit:fed etiam multo maior ea:quæ periculo mortis iniecto: formidi neanimum pterntu loco fæpe SCcxrto ftatu dcmouet « Aut cû finitionë præcedit pbatiorutin phihppicis Cicero Serui urn 5ulpitiü occifu ab Antonio colligit.^ in dau Cula demû ita finit Js ei profeedo morte attulit:qcâ mortis fuit* Nónez gaueri tarnen hæc quotprut expedit caufæ:efïe facienda ♦ Et fiquando firma cóprehendi poterit:amp; breui cóplexu uerboz rum fimtiocênd tu elegâs:tum etiam fortifllmumtfi mó erit illamexpugnabilis.Ems ccrtus ordo eftqd fit.an hoc fit : amp;i hoc fere labor maior efttut fmitionê eöfirmestq in rem finiz tionem applices.In eo qd fit duplex opus« Na é noftra co firmanda SCaduerfæ ptis deftruenda finitioddcoq; in fchola ubi nobis ipfis fingius cótradiólionéïduospóere debemus fï nes:quales utrinqjeé optimi potcrut. At in foto prouidêdu: nu forte fuperuacuatóó nihil ad caufapertmes.an ambigua. an contraria.an communis fit fmitiotquoçi nihil acciderctni fi agentis culpa pot« Vt rede autem finiamustita fiet fi prius iaio cóftituerimus:quid udimus efticere,Sic,n« accómodari ad uolutaté uerba poterût.atq; ut a notiftimo exéplotquo fit res lucidiormon rccedamus, Q^ui priuatä pecunia de têplo furripittfacrilegii reus dbculpa m'änifefta ♦ Quxnio eft an huic crimini nomen quod eft i lege coueniat « Ergo ambigit an hoc facrüegium fit«Accufator quia de templo fit finrepta pecunia:utitur hoc nomine,Rcus quia priuatä furripuerit: negateile lacrilegiûtièd furtû fatet «Actor ergo ita finiet : Sa enkgium ê furripcre aliquid de facro.Rcus ita fmicttSacriz legium eftfurniere aliquid fieri.Vtcrq; alterius finitionem impugnat.Ea duobus generibus euertiturtfi aut falfa efttaut SIena«Na illud tertiu nifi ftultis non accidit:ut nihil ad onem pertineat.Falia eft ß dicas. Equus c aial rationa letnam eft equusaialtfcd irrationale « Q_uod aut cóc cualio édefmet eftè propriu.Hic reus falfa diciteê finitioné accula toris«Accufatoraut pót dicere falfa rei. Na é lacrilcgiu furri perealigd facri«dicitparü plenam.Adiiciendumemm ait ex facro.Maximus auté ufusiapprobado rcfdlcdoq; fine ^pri oru ac diftèrétiü.nónunq etia etymoIogiæ,Q_uæ tarnen eia

declararunf»Rcsinquiunt priuato rum fi in aedern facram dcpbfirac: fubreprsc fuerint ; furti adioncm non facrilegii efle deccrnimus.Pau lus quoque adcadem Iulia legem Sunt autem iquit facrilcgi:qui pu/ blica facra compilarinr»Atqui pri/ uata facra uel xdiculas incuftoditas temptaucrint:amplius gfures:minus quam facrilegi puniri merentur* Quite quod facrum:quodtie admifTum in facrilegii crimen cadat; diligenter confiderandum uidetur»

-ocr page 251-

Septimus

Quid Olim eft aliud wmuJtastEx odaua Ciccronis Philippic: »fumptd cftctymologwcexemplu» Qua: finitio eriamfidiftat aliquo»Ita quidem legitur:fedcitra ullumfenfum Fabio dignu.Quare duo uerba mihi uidentur corrigenda:ut pro illo diftat conftatz^ pro aliquo Icgaf acquo»hocmodo*Q uæ finitio etiam fi con flat xquOkSiccnim 8i pcrfpicuus Si iis quae fcquunturzmaxime conucnicns erit fcnfus» Dieet enim aduec farius feruirc eum feruitutem.aut co iurc quo feruurn uideamus»Difti(5io minus feite appofita totu pertur/ bathuncfcnfum»uidearnui enim ad fcquentis fcnfus initium eft reiieiendum.hoe modogt;uidcamus ergo ,p pria differentiae^ liberorum» Ser ficut in ceteris confirmât æquitasmonnunq etiä coniedlura uusinuüo domino non confeque/ mcntis.Etymologà maximeraraeft.Q_uid.næftaliudtu/^iSto^,SbSS^to^ multus nifipturbatio täta:ut maior rimororiat i*Vnuceoa planbus»Seruus inuito domino{li/ nomen dudtum eft tumultus «Circa ppria ac differentia ma vertäte non cÔfequef»S^ mihi ai/ r1 r j, ter fcnfus maxime necenanus101/ gna fubnhtastutcu quxrit.an addiccis élue lex fcruire doz nee folueritiubetiferuus fit.Altera ps finit ita. Seruus eftqé «ure ifèruitutc.Altera:q in feruitute éeo iurc quo feruus: aut ütantiq dixeruttq feruitutem feruit,Q_ux finitio etiam fi di ftataliquo:nifi tarnen propnis SC differentibus admuet : ina nis eff.Dieet enim aducrfarius feruire eü (èruitutê:aut eo iuz

bus excplaribus quæ quidé ego le/ gcrim:prsetcrmiflus:hic dceffe ui/ detur»Cü»ngt;Fabius»differentia iter

re quo feruu:uideamus.Ergo propria diffcrentiaqj libero^t: quæ libro qnto kuiter î trafitu attigerâ.Seruus eu manu mit titur fit Iibertinus.addiólus recepta libertatc é ingenuus.Ser üus îuito domino nocôfequet .ad feruû nullet lex princt. adz didtus legem habet.^pria liberi:quæ nemo habet nifi liber: pra;nomcn«nomé.cognomcn«tribum.habet hæc addidtus. ExcuUo qd fit prope peradla eft quxftiotan hoc fit « Id enim ^imusjut fit caufx noflræ conueniens finitio potentiffima. Eft autem in ca qlitas.an amor.aninfania. Hue pertinebunt probationes quas Cicero dicit ^prias eé finirióes ex antccez dentibus.conrcquêtibus,adiücffis,rcpugnantibus.caufis.efz feótis.fimilibustde quo^ argumentoç: natura didlu c.Brcui ter autem pro Ceeïna Cicero initia.cäs.effcdla ♦ antecedétia. confequentta complcxus eft.Q^uid igit' 'fugiebant ƒ Q_uid metucbant/uï uidelicet.Poteftis igic' ’pricipia negateïcu ex trema concedatisf'Sed fimilitudinc quoqj ulus c. Q^ux uisï bello appellat' ’:eo in loco non appellabit «Sed ex cótrario ar gumenta ducunt:ut fiquæra^an amatorium uenenum fitï nee nc;quia uenenu amatorium non fit.IIlud alterum genus quo fit manifcftius adolcIcetibus mcisCMeos enim femper adolcfccntcs putabo)hic quoq5 fuftx controuerfix utar exé plo.Iuuenes q conuiuere folebant conftituerunt:ut in littore cœnarent.Vnius qcœnæ dcfueratnométumulo:quê extru xerantîinlcripferût.Pater eiusa trifmarina peregrinatione: cum ad littus idem appuliffctdcd0 nomine fulpendit fc. Di cuntur hi caufa mortis fuiflè.Hic finitio eft aceufatoris. Per que fadlu c:utqs perieritteaufa mortis eft.Rei ê.Q^ui fccit:

addiótum amp;nbsp;feruum exponat:fifer uus inuito domino non poteftco/ fequi libertatcmiAddidus fane cc inuiro domino cam confequet fol uendokHoeautem uerbum confo' quctur repetitü in erroris caufa fu/ iffe uideturJta naqi a Fabio fcriptu forfitâ fuiße.Seruus îuito domino libcrtatem non confcquctur»Addi dus foluédo citra uoluntatem do/ mini confequetur» Propria liberi quae nemo habet nifi liber*Propri/ orum nominum apud Romanos; ut cum alii turn Diomedes grama ticus fcribit:quattuor funt fpccics» pracnomen»nomen»cognomen»8C agnomen»Praenomen eft quod no minibus gcntihciis praeponitur ut eft Marcus»PubIius» Nome ,ppriu eft gentilium id eft quod gente uel familiam dedarat ut Portius»Cor/ nclius»Cognomen eft quod uniuf cuiufep propriu Si nominibus gen tiliciis fubiungitur ut Cato Scipio» Agnomen eft quod extrifecus add ci folet ex aliqua ratione:ut Africa/ nus Numantinus»Scd pro agno»fe re cognome ufurpaf.ut Scipio cui Aphricanus fuit cognomen» Qusc uero nunc cognomina funt: aucio re»Q»Scxuola ut feribit Iulius pagt; ris:olim praenomina fucrunt» Ex cufo quid fit»Excunb duplicate»ft. feribédum eftme uideatur ene ucr

bum:cum fit participium» ldeni agnnus:ut fit caufacnoftræ conue/ niens bnino porentiffiraa»Male ad hibita diftinétionc hic quo^ com funditur fcnfus » Potetimmaenim fcquentis fcnfus eftinitiühoc mo/ do »Potentiffima eft autem in ca

qualitas» Qijas Cicero dicit pro/ prias effe fïnitioncs.Finitionis utgenitiuus fit Icgendum effene admonitione quidem dignumeffe uidetur» Qü’d igitur fugicbant^quid metucbantfDuo hic uerba afcribenda effe amp;nbsp;exorationc Ciccrönis per/ dpitur : di ita in quibufdam cxemplaribus leaitunOuid igitur fugiebant fpropter mctum» Q^æ uis

-ocr page 252-

Liber

inbeHo appeUatur ea in loco no ap. .quid feiens per quod perire homini ncceffe eft, Remota fini ^umt^!S?qw taCtoo “0”® accufatori fat éd^cere.Cauƒa mortis fod^Pcr uoseni nem fcriprum rcliquifleparo, Re mora finmone aceufaroris r fateft


dicerc.Accufaron lirtcra,s»erafa Ic^ gariir» Vt fiquis profcbiocmfua fcrir:utadamicum acceflerit trans mare»A uocali afcripta aut loco ik hus ut mihilegédum uidetur » Na amp;nbsp;isqui fuafit ^fedtionemißCami/ eus ad qué quis trans marcacceiTit caufa mortis uideri pofluntxü ta/ men nequaq fint» Tamcquiadif finitione nonambigituruudicatio eftqualiras.Dc finitione diuifim le gendum efl:ut fint duæ partes»

Ad eius forte quidem uenimus mentionem»Loco eius Icgendu eft cuius amp;nbsp;quadam pro illo quidem hoemodo» Ad cuius forte quads uenimus menrionem»

St aut qualitas alia de fbm e mogcnere:atqucca quidc non fimplexiC^aliraté Fa bius ita uult fummum effe genus: utetiâ quantiratem compleólatur id quoa cxemplis quae inferuntur aperte declararur»Primum autém oftendit q late pateat qualitas»Ita nanque tria caufarum genera com pledtitun ur deliberariuæ demon/ ftratiuæ^ caufæhoc ponflimum flaru conrineantur : magnaqi pars iudicialium in hocuerfetur. Dein/ de qualiratis ipfïus diuifionem dili gentiflimeut omnia cxponir» An numana fpeciedeus» Epicurus hâc inuexit quæftionem » Deum enim Humana facie formage præditum elle cenfuit:ciquc ut paulo ante ni/ dimus:löcum inter mundos ailî/ gnauir» Quanrus foI»Gcomctri/ ca ratione colligûr aflrologi folem multo q terra elle maiorcm» Et an unus mundus»Et copula ut re/ dundans cxpungenda uidetur» De mocritus autem plwficus ifimtos elfe mundos profelTus efl» Parte hâc uocant Hermagorci KerTetSuef voidrad inteUcdlum in nomen re ferentes » Qui Kâ'Tâ2Liavoiav pu/ tant fenbendummon refle intelle/ dum accipiunr»Nam îtelledus no folum pro parte illaanimæ princi/ palipôibfed ,p fignificatiôe quoep frequétiflimeaccipibut hoc loco: Quarc ü mihi maxime,pbanfiqui Ka 'Tay 'TiAh^iv effe fcribédüfétiût

acftumeft:ut hóperiret:quia nifi uos illud fcciftètis uiueret. Cotramó ftati per que fadtum é:ut quisperiret: is danari de bet:ut accu{ator,teftis,iudex rei capitalis, Nee undccuq; eau ia duxitnbiculpa eft:ut fiquis profcebonem fuafenttutad amicum acceberit trans maretSi is naufragio perierit.Ad cœ naminuitantÄ is cruditate illic contradla dccebcrit.Ncc fu erit in câ mortis folum adolefcétiû faólutlèd credulitas bnis« in dolore ferundo infirmitas»deniq; fi fortior fuiftet: autpru dentior:uiueret,Nec mala mente fecerütÄ ille potuit uel ex Ioco tumulum:uelex opere tumultuario fufpicari non eftë monumentum,Q_ui ergo puniri debet in qbus ornnia funt homicidæpræter manumfEft interim ccrta finirio de qua i ter utraq: pattern conuenit:ut Cicero dicit.Maieftas efti im perio atq: in omni po.r.dignitate,Q_urvritur tamé anmaiez ftas minuta fitrut in caufa Cornelii quxfitü eftried hic etiarn fimilis uideri pot finitiuæ:tamen quia definitione nóarnbigi turnudicatio eft qualitas atq: ad eu potius ftatum reducéda Ad cuius forte qdé uenimus mêtionétlèdamp;erat ordine pro ximus locus, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dequalitatc,

e St autem qualitas alia de iumo gcnere:atlt;ç ea quidem non fimpIcx,Na amp;nbsp;qualis fitcuiufq? rei natural qua: forma qua:ritur,an immortalis anima,an hutnana fpecie de usïK de magnitudic ac numero quatus ibl:amp; an unus münz dusîquæ omnia coniedtura quidem colliguntur,quæftioné tarnen habent in corqualia fint.Hxc öd in fuaforüs aliquanz do tracbari folenttut fi Cabar deliberet an britanniam impu gnettquæ fit oceani natura,an britannia infula,Na tu ignoz rabatur,quanta in ea terra,quo numéro militum aggredien da:in confilium fercndum fit,Eidem qualitati fuccedunt fact enda ac non facienda,appctenda,uitanda : quæ in fuaforias quidem maxime cadunt:lcd in controucrfiis quoq; funt fiez quentia:hac fola diffcrentiarquia illic de futuris,hic de fadtis agitur.Item demonftratiuæ partis omnia funti hoc ftatu fa dlum efle conftat,quale fit fadfu quæritur,Lis eft omnis auc de pra:mio:aut de pœna:aut de quatitate,lgitur primumgc nus caufa: aut fimplex:aut comparatiuumdllic quid arquu, hic quid acquiustaut quidxquiuimu fit cxcutitur,Cum de poena indicium cft:a parte eius qui caulam dicittaut defefio eft criminis:autimmmutio:autcxcufatio:aut ut quidam pu tant deprecatio,Delènfio longe potentibima eft : qua ipfum fadfum:quodobiicitur:dicimus honeftum cbc, Abdicat ali quis q? iuito patre militarit,honorcs peticrit« uxoré duxerit. tuemur qdfecimus.Partc hâc uocât hermagorci kötccvtiz ÄH'piv au Jtelledfû id noméreferétes,latine ad uerbû träbatä

-ocr page 253-

Septimusi


Nam dv'TiÄH^icf adu«bum latine exprimi non pote(l»Tranfïcrreturautem farceptio contia aliquem » Na «vlicôtra nue pro fignificar^AH^’^ fufccptio didtunhoc cnimßatu id quod nobis obiidtumra fufdpimus lit iuftum oftendamus nuHo cxtrinfecus affumpto rcmediojdcoque a larinisabfolura appellatunSola uero omnium ftatuum qualitas in uarias fpecics feparatur»Nam ncque coniedura neque finino fpedcs habcrifed modis quibufdam dißinguuntur» Natura quod fit fecunduni eiufcp rd dignitatcm»Cuiufque legcnduin efTe pater» Adiidunt amp;nbsp;id quod fit perucrfum»Qgo modo pcruerfum iis qua: natura funriußaiadiid pop fit uiderit ii qui nihil in ißis exemz no luucnio« abfoluta appellatur.Sed.n.dc re fola quædio,m paribus perideatq iipfo^i auöoßi lt;hamp;«necneJall«.^lt;«odaemra^ conftitu ^SSÂÂSŒ


tioner Natura qd fit fccudum cuiufq; reidignitatc»Hic funt hunc quo^ fenfum dtraomne du pietas.fides.continenria:0C tafia»Adnciut K id quod fit puerz bitationc corruptiimofine diurur lum:id non temcrc ituedum e ♦ Nam amp;nbsp;ms contra mm K ta


na cogitatione me cmedafle credo * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Nôcnim perucrfum:quis in oibus

in mhil habet aducrfum eumtqui prior fecit iniultc » amp;nbsp;non quæ quidem ego uidcrim: exepla/ quoniam res pares futtetiam id eft iuftum : quod anteceftit», ribus ira kgaf:S^ par ue^legédû IIIa utrinq; iufta«eadcm Iex.cadcm conditiotac fotfitan nee


eße ,pculdubio affirmarim»Scd ira


fintqmde pariatquæ ulla parte funt diflimifia,Conftitutio e in Iege,more.iudicato»pa(fto « Altem eft defenfionis genusa quo faftum per fc improbabilc afumptis extriniecus auxiz liis tuemurnd uoeat KÄTavrießo^iv« latine hoc quoq;nó ad uerbu tranfferût»Aftùmptiua enim dicitur caufa.In quo gez nere fortiftimu eft:fi crimen caulk fadli tuernur: quafisédez fenfio Horeftis«oratio Milonis övreyKAfljuot dicitur: qa ois noftra deféfio conftat eius accufarionc:quiumdicat » occifus étfed Iatro»cxcæcatus:fed raptor» EftKilla ex caufisfadi du éta deféfio priori contraria : in qua neq^ fadtu iplum per le: ut in abfoluta quæftiôc defenditurtneq? ex contrario fadto: fed in afiquamilitate autreipublicætaut hominu multom; aut etiâ ipfius aduerfariitnonnunqKnoftraîfî modo id crit quod facere noftra caufa fas fittquod fub cxtraneo acculato re amp;nbsp;legibus agetc prodeHc nunq pottin domefticis difeepta tioibus p0t»NaKfiliis pater in iudicio abdicationis» amp;nbsp;man tus uxoritfi malx tracftationis acculäbiturt filio fi dementias caufa erittnon inuerecunde dieet multum fua interfuiflc : in quo tame icomoda uitantis mcliortq comoda petetis c cauz latquibus fimifiaetia i uera reru quxftione tractant * Nam quæ in fcholis abdicatorumthxc in foro exhærcdatorû a pa rétibustSCbona apud confules repctetinum ratio eft»quxilz lie malx tradtationisthic rei uxorixteu quxritur utrius eulz pa diuortium fadtum fit»quxillic dcmcntix»hic petendi eu ratoris.fubiacet utifitati ctiam illa dcfenfio tfi pcius afiquid futurû fuit»Nâin comparatiôe malorum boni locû obtinet


Ut ue^ fequétis fcfus initiu fit hoc modo»Adiiciant amp;nbsp;id quod fit par ue^ id non fernere intuendum eß» Sic autem legendum cneamp; fequen tia facile indicant:amp; ex fecudo Cice


roms rhctorico aperte colligif:ubi iuris partes itideénumérant »Qux dam autem iquit genera iuris lam certa cofuctudie facta funt » Quod genus paflum»par»iudicaiu, Paftu cfl quod iter aliquos conuenitiqd* iam ita iußum putaf:ut iure, præ/ flati dicatur» Par quod in omni re xquabile cft»temerc at hoc loco fez re fignificat* Id uocant KoTccvTieS tfiyUatinc hoc quolt;j non ad uerbiS traniferunttLatinile^dum en»Ad uerbum autem tranfferretur feefiz dum oppofitionégt;Nam avlieecricj oppofitiödicif » His cnim qux per fe funt iprobabilia:alia cxrrinfecus opponutur:quibus probabilia efft ciuntur» avTsyKAHJua dicitur»A quibufdam rccriminatio cômode tranfiertur»Ab alns relatio enmi/ nis»a quibufdam tranflario appella tur» Efl ds ilia ex caufis fadh duda defenfio priori efl côtraria» Efl uec bum iterato pofitu eradarur ne fen fum c0fundat»Eam uero grxei otv Tiçacriv.latini comparationem uo car» Scd 1aliqua unlitate aut reip» In prxpofitio eftexpûgéda aclocö eius aut nihiliaut certc ex præpofi/ tio aferibeda uidetur»hoc mô»Aut


ex aliqua» Quod fub cxtraneo ac


eufatore amp;nbsp;I^ibus agente prodeße nunq potefl»Alii extrario legunt»Extrarius autem accufator qui fit mul li quxrunt»Eum ego cxtrarium accufatorédici puto:qui non fit familiaris ac domcfticusJd quod aperte q wfcruntur declarant» Filio fi dcmentix caufa cnt»Hic fcnfus mihi uidef dcprauatus»Naut ftarim fubiicit FabiusiParétcs ï fcholis iterdu afillis dcmctix accüfarifingebanf»QüO ’S’fmópatcrfilio dieet fua iterfuiße demente fe fuißefQua ,ppter ego puto priafcribendü dip filio filius Icgendu hoc mó Filius pfi fi dcmentix

^75* ^5 bona apud confules repentinum ratio efl»Ouino uidet repetenrium non repentmu legendü elie:utiliusgrâmatiex q rhetoricx ftudcret» Hic reiuxorix cum quxritur utrius culpa diuortiû faétû fit» Rxi uxoriœiudiciumeßiut inquit Bocrius in topica Ciceronis:quotiens poft diuortiû de dote contétio eft»


-ocr page 254-

Liber ?

Vt fi Marius foedus Nu/ mâtinum fie defendat» Man cinus in caufa foederis numâ tini non Marius fuit » Reite igitur mancinus kgat« Hæc autem hiftoria norior ed g ut hoc loco fit enarranda»

Hoc xiÊTajetaiv dicunt* Hæclatine turn relatio cri/ minis»tum trâflatio»tum re/ motio appellat» Vt fiquis feruo fugitiuo ftigmata fcri/ pfcnt»Sngmata dicutur no/ ac figna amp;nbsp;charadteres : q non folum feruis fugitiuis fedequis etiam inurutur ut dignofcantur» Eo quoque ingenuo iudicaro neger feiP fe Fe liberum eumfeciflcgt;N5 quoque fed quae copulam expofeit fenfus»Sicquc in ali/ is legitur exemplaribus»Eo/ qucingenuö iudicato neget Kiffe fe liberum cum fecifTe.

Vt cum miles ad comme atus diem non affuit dieft fe fiuminibus interclufumaut üalitudine»Dicat non dicit Ie gendum eft» Qui miles au/ tem ad diem cômeatus non ueniatu'quit Modedinus iu/ rifconfulrusïpcrindein cum datuendumed :ac fi eman/ fiflet ueldefcruiflet» Nam amp;nbsp;TToiôTHTdôd TrocyoTH'T« dicunt» hoc ed » amp;nbsp;qualira/ tem amp;nbsp;quanritatem uocant*

Si exhaeredatum a fe ff/ lium pater tedatus fuerit elo gio»Elogium ed tediffeatio de aliquo fïue ignominiæ fi ue honoris caufa» Ignomi// niæ ut hoc loco» Honoris ut »M»Tullius»Quid elogia fe/ pulchrôrumf Sed etiam in formulis cum poenariae fint actionis » Sunt amp;nbsp;adtio nes mihi legendum uide// .tur hoc modo : cum poena/ riæ funt adiones» Formulae autem funt: quæ modo li/ belli modo querelæ auulgo dtcuntur » unde formulanï harum conferiptores appel/ lantur» An commit fit poena » Frcquentilïimus ed apud iurifconfultos hic lo// quendi modus » Ed autem committere pocnam leidere inpoenam legibus datutâ»

Ïcunistut n Mancinus feeJus numatinu fic JefènJatt^ piturus ni fi iJ fadlu enct:fucrit exercitus romanus ♦ Hoc genus avriÇoKrio“ græçe nonunaf.comparatiuu noftriuoeât. Hæc circa defcnfioné faëhtquæ fi neq; per fe ipfatneq; aJhibins aliis auxiliis dabit :pro ximu eft in aliu tranffere crimen:fi pofTumusJdeoep etiam in hos qiam fcripti funtftatusîuifa eftcadere trâflatioJnterdû ergo cul pa ïhominé relegatfmt fi Gracchus reus foederis numâtini : cuius metu leges populates tuliffe in tribunatu uideómiflum le ab ipe ratore fuo diceretJnterim dcriuat in ré:ut fi is q teflamêto qd iuf fus non feceritîdicat per leges id fieri no potuiflc»hoc jUETasoccriv dicuuExdufis quoq; his excufatio fupereft.ea e aut ignorâtiæ : ut fiqs fugitiuo ftigmata fcripferit:eocp igenuo iudicato: neget fcifle fe liberum eu feciftetaut neceftitatistut cu miles ad commcatus di em non affuittdicit ft fluminibus intercluiu:aut ualitudine.fortu na quo^ fepe fubftituifculpæ»nônunq malefcciflè nostftd bono animo dicimus»Vtriufqj rei multa amp;nbsp;manifefta exempla fût.Iccir co non eft eorum neceflaria expofitio»Si omnia quae fupra fcripta fut decrut:uidendu an minui culpa poftit.hic eft ille q aquibuUa dicit' ’fieri ftatus qtitatis.Sed ea cu fit autpœnæ aut honoris:ex qli täte fadti conflituif.Eoq? nobis fub hoc elft ftatu uidct :ficut eius quoq: quæ ad numeru referf a græcis.Nam amp;nbsp;TroioTHTCt amp;nbsp;no/ CTOTHTCXdicutmos utruqjeadem appellationc coplecftimur ♦ Viz tima eft deprecatio:quod genus caufæpleriqj ncgarut in iudiciu unq uenire:qn Cicero quoq; pro Q^uito Ligario ide tcftari uidcf cu dicit.Caulas Cæftr egi multas:amp; qdcm tecu:du te in foro tenu it ratio honoru tuoru.Certc nunq hoc modo.ignoftitc iudices.cr/ rauit.Iapfus e»non putauit:fi unq poft hæc amp;nbsp;cætera» In ftnatu ue ro SC apud popuIutSC apud principemtSC ubicüq; iuris dementia eft:habet locü deprecatio:inqplurimum ualentcx ipfo qui reus eft:hæc tria in uita præcedere.n innoccns.fi bene meritus» fi fpesi futuru innocenter uilt;fturi:SCialiqüo ufu futuri.Prætcrca fi uel aTi is incommodis.ud præftnti pcriculo.ud pœnitentia uideatur fa/ tis peenaru dediffc.extra nobilitas.dignitas»propinq»amici ♦ In eo tarnen q cognoftit plurimû ponendû.fdaus eu miftricordis poti US q reprehenfio diftoluti confecutura eft « Veru SC in iudiciis etia fi nó toto genere caufæ:tamen ex pte magna hic locus fæpe traita tur.Nâ SCdiuifio frequens efttetiâ fi feciflêt: ignofcendum fuifte» Idq; in caufisdubiis fæpe præualuit.ôC epilogi oés in eadem fere materia uerfari folct.Sed nonunq etia reus hic totius fuma confti tuit.fiexhæredatû a fdfiliu pftdtatus fuerit elogio : proptera q, is mcretrice amauerit.Na ois hic quæftio.an huic delicfo pf debuz erit ignofcere:SC cctu uiri tribuere debeat uenia: fed et in formulis cu pœuariæ fintadióis.Nos ira cam ptimur.an cômifïâ fit poena» an exigi debeat.Id at quod illi uiderut ue^i efttreu a iudicibus hoc deftnnois mo liberari no pofle.De premiis autquærûtur duo : an ullo fit dignus q penman tato.ex duobus uter dignior.ex pluribus

-ocr page 255-

Septimus quis dignifï'imusîquorum traólatus ex ipfo mento^ genere ducunóEc ituebimur no rem tantutfiue allegâda:fiue cópaz randa critrfcd pcrfonâ quoq^Nä Si multum intercft tyran/ numiuu«nis occideriLan fenexmir an fœmfa.alienis an co/ »undtusÄ locum mulnplicitcnn ciuitate tyranis afifuetatan libera iemp.in arcc an domnSi quo modo factu fit« an fcrro. an ucncno,6C quo teporc«bello an pace.an cum depofiturus diet earn potcftatem.an cu abqdnoui (ceterisau(urus » Ha/ betur in mcritis gratia.periculu quoq^ ac difticuItas.Simili/ ter liberaliras a quo profedta fit refcrt.Nam in paupere gra/ tior q in diuitetdate beneficiû q reddentc:patre quia a mor/ bo.Item quam re dederittöd quo tcmporc:50 quo arumon’d e non i aliquam fpem fuamtfimilitcr alia«Etideo qualitas ma xima oratoris rccipit opera:quiaf utranq; partem plurimu cdingcnio loei.nee ufq tantum aftedtus uaient.Etiam conie dtura extrinfecus quoqj addudtas frequenter probationcs habct:Sdargumeta ex materia fumic:qualc quicqi uideatur: eloquentia opus ethic regnat.hic iperat«hic loIa uincit.Huic parti fubiugit Virginius câsabdicatiôis.dcmétiæ,malæ tra/ dtationis.orbaK nuptias indicentium«Nâ fere fic aeddittin/ uenp'q^ fqntqui has materias offidorum uocarent«Sed alios quoqjnonunq leges hæredpiûtftatus«Nam amp;nbsp;coniedhura eft aliquado in pterifep horumteum le ucl non fecide uel bo na mete fecidc contendut«Cuius generis exempla fût multa. Et qd fit: demetia ôd mala tradlatio fmic.Na iuris leges pie/ rûcÿ quæftioncs prxcurrere folêt.Et ex quibus caufis nó fiat ftatutum.Q_uod tamê fadto defédi nó poterit: iure nitetur: amp;quotódqbus caufis abdicate nôliceattôdiquæ crimia ma læ rradtatiôis adlio dcc tôÇcui accufare demétiæ nô pmittic , Abdicationum forma: (utduæ.al fera criminis pfcdtimt fi ab diced raptor.adulter:altera impfofti uclut pédeûsiddadhuc în côditiôe pofititqles funt in quibus abdicaf fibustquia non parcat patri.IIla femper afperâ abdicâtis adlionc habet«Im/ mutabilc eftcnim quod fadlum cft,hæc ex parte blidam ôd fuadenti fimiIé«Mauult enî pater corrigere q abdicate.At p filiis iutrocp genere fummifâtôd ad fatis faciendum côpofitâ a quo didenfuros (ciotquilibenter patris figura lxdut:quod no auGm diccre nunq ee faciedü.pót«n«materia I'cidcre: qua: hoc cxigat.Cætcrû uidcndu e quoties aliter agi pot. led de fi guris in alio libro tradlabimus.Non didimiles ant abdicatio nu adlioibus fût malx tradtatiois adtioes. Naöd ip(a habcnt cade in accufatioibus moderationé.Demétiæ quocp iudicia: aut prer id quod adhuc fieri uel no fieri pot inftituuntur : Ôd adtorieo quod fadtû e libcç: habet impetum:fic tarnen ut fa dtû accufet.ipfius pris tanq ualitudie lapfimiferead«In eo uc ro cuius libera mutatio éîdiu roget öd fuadatröd nouiftime de

Pâtre quia morboÆorrupte gdé fic lcgif:fed ne ab iis gdéemedar:q ,p morbo kgûrauûculo ♦ Corrigit âr fi p quid feribaf giß ' orbo na Ira de morboexpundla hoc mô«Pfe g orbo»Nâliberalitas muko eft gra^ rior in pfc;g in orbo urpote g filiis careat» Et quo aio id eft nô in ali qua fpern fuâ«Nü ita expofcéte fen/ fu loco ncgatiuiaduerbiimihilege dû uf hoc m5»Nû in alig fpem fuâ»

Ena côiedlura extrifecus guogt addadtas frequéter^batiôes hét argumeta ex materia fumit qle gc/ tp uideaûdoqntia opus é. Hi felus mihi dcprauati uidéfieo obfeuno'' res fût.Sed quona moemédari pof fintmûc mihi nô occurrit nifi fop talTis.Napticula,p illa etiam pure/ mus fenbedaurlegafkNä coieflu/ ra»3curparticulâafcribédâ:hoc mô ut qle geq; uideaGSignificat at Fa/ bius maiore opus eé eloquctia in q Iitate quam in coniectura tradtan/ da» Huic parti fubiûgit uirginius cas abdicatiôis»clæmétiæ»malaÉ tra (ftatôis•orba5 ^nuptias idieétiû. De métia:loco clæmentiæ legédû elfe ne admonitiôe gdé é dignû.Qjjod aût é ultimo Ioco:dc iure pnfeo fû/ prû é»Nâorbæ oli cui liberet ex co gnatis nuptias îdiccbantut apte ex Phormiôe Terétiis peipi pôt» Na iuris leges plcrû^ qônes peurrere folcr.Hic féfus îgenue fatcor mihi nôpcipif»corruprus âr uf.Nâ iuris genitiuus nihil fenfü iuuat nifi ad qÔncs referafiut legamus hocordi nc»Nâiuris qônes plcrung i leges p currere foléc» Et ex gba caufis nô fiat ftatutus»Sratus gde ialiis Icgif cxéplaribusfed ne fic gdé mihi itc/ ^er pfpicuufgiuf hic lefusgt;Statutû at côtederi ce legédûgt;hoc mô»Etex gba caufis nô fiat ftatunuut îrclliga mus ftatutû cé gbus ex caufis mala tradatio nô fiat» Seddefiguris in alio libro tradtauimus.In.viü.dc fi/ guris ac figuratis côtrouerfiis diffe rit Fabius»Qijaf tradlabimus legé dû»Pfât ea ucif figura i abdicâdo fi lio:utfimulet fe malle illû corriger gabdicaf» Nâamp;'ipfâ eâdéhéntiac eufatôiba moderatôné»lpæ nÔipfâ mihilcgédû uf.Demétiæ quoep iu dicia aut pp id qd adhuc fierucx iis q fequûfappec primûdiuifiôjs me bru librarioijiicuriaomiftu cé afcri bédû.hoc c.Aurpp id qd factûé.uc legamusdmétiæ quoep iudicia aut pp id qd faitû eftautpp id qd ad/ hue fiemuel nô fieri pôtûftituunf:

-ocr page 256-

Eft enirn domeftica difccptaho in qua Si feme! peccaffe amp;nbsp;leuiusq obneiat abfeluuo no nûq fufficit» Nifi abfolutiôi legaf:ut fit dadi ca fus:nullus hinc fenfuselicif.Naad abfoluédügt;amp; error amp;nbsp;leuiras crimi nisgt;8i femel duraxat peccafte in do meftica difceprarionefufficit» In iuriapziCÓtrouerfia fupplcadenu/ merat nacp Fabius alias quoq? con trouerfias que in qualirare uerfan tur»Frequcnus ramé aftio iniuria/ ru cSieduralis eftgt;Faóte»n»fere ne/ gantdnrerdû ramé ex fadti qualita te animi^diiudicanf» De accu/ ratorecoftiruédo q indicia diuina/ tionis uocanf.Sic quidc plerifcp re Öelcgi uidcfifed diuinanones ego côtéderim effe Iegendû»Nâ indicia in qbus de coftiruendo agifaccufa torerdiuinanoes idcircouocanEut iquit Pædianus:quod res agaf fine teftibus amp;nbsp;fine rabulis»0 lt;nbsp;his remo tisarguméra fola fequanf indices: amp;qfi dfuinér. Spedâdû^ qd ma xime agi uelint ii:quo^ de ultionc quaeriuQue copula ut otiofa ac fê fuioncrola jirfus uidef eradéda amp;nbsp;loco illius qd a quo eé legédu apte ex prima Ciccronis in nerré aftioe parer»Sicgt;n»Cieero ïqt»Egofic itel/ ligo iudicesxude pecuniis teperü/ dis nomen alicuiüs deferfScerra' méitcr aliquos fir:cuipotiffimuni dclatio dcf:haec duo in primis fpe ólarioportef:qué maxieuelir ado ré eé ii qbus faCtæ eé dicafiniurix: amp;nbsp;qué minime uelit is;q cas iniuri as feciffe arguaf» Vrer id meliore fide fit allaturus. Séfui no côgruit allaturus»expungatur iraqt ac loco eius ld qd iqbufd5 Icgifexéplarib? facturus reponaf» Quonia aliæ i rcnûciâdo fnt.Mihi.igenue fateor: non pcipifhic fenfus»Nififortaflïs alii legâf.ut îtclügamus alios eftea legatis cos:q referut amp;nbsp;renûciât fc/ naruiaut populo ca qilegatiócgef ferûrgt;Tûcgt;ngt;n5 fût lcgati^ed priua ri»? Qu^d a pre accu1anus deféfio eft»A pre fine ulla dubitaróc legé/ dû é» Præterca cu qs rónémortis i fenatü reddidir.In fenatu.m Ifa ex/

Liber

mentiam toni qucraturobftaremómorestquos quanto maz gis in preteritum laudaueritnato facilius ^pbabit morbo eé mutatos.Reus quotiens eauft patieturtdebebit eé Ïn defenfi one moderatus.quia fere ira ÓCconcitatio furori fuhr fimilia» Omnibus his commune eftquod rei non ièmper defenfione fadlnfcd excuiatióe ac uenia frequêtcr utuntur. Eibn. dome ftica difeeptation qua 06 femel peccaßetSiperrore 6C leuius qobiiciatur:abfolutio nónunq fufticit.Scd alia quoq? multa cotrouerGa^ genera in qualitaté caduntiniuria^iqq.n.reus aliquando feciflênegattplerut^ tarnen hec aóho fadto atq; aio contihetur.De accufatore conftituendo que indicia diui nationes uocantur.In quo generc Cicero quidem q mandan tibus lociis Verrem accu(abat:hacufus eft diuifionc. fpedla du qd maxie agi uelint hi:quorü de ultioncqueritur. aquo minime uelitis:q acculàtur.Frequentiftîmæ tarnen he funt queftiones:uter maiores caufas habeat:uter plus induftrie aut uiriu fit allaturus ad accufandum.uter id meliore fidc fit allaturus.TuftHx preterea r quo iudicio folet queri»An alia de re q de calculis cognofei oportcat. An fidé præftare debez at tantûmon etia confilium amp;nbsp;cuentustcuifimile eft male gc fte ^curatioisdn foro ncgocio^ gefto^.nâ amp;nbsp;madati actio eft.Preter hec fingunt in fcholis amp;nbsp;feiipti maleficii:in quiz bus aut hoc querit:an Icriptu fit:authoc an maleficium fit* raro utrucp.Male gcftic legatiois apud grecosiSCueris cauz fis frequens.ubi iuris loco queri Iblet. An omnino aliter age re q mandatum fit liceat:amp; quoufq; fit legatustquonia alie Î renunciando funttut in eo qui teftimoniû i Verrem dixerat: poft pcrîatâ legationê.Plurimum ramé eft in CO quale fit fa lt;ftum.rei.p.lefe.Hinc mouentdr quide mille iuris cauillati ones.qd fit rem.p.ledere:amp;leferitnc.an pfuerit : dC ab ipfb an propter ipfum lefa fit.In faetd tarnen plurimu eft. Ingra ti quop:in quo gencrc queriturianis cu quo agitur accepez rit beneficium:quod raro negandum eft. Ingratus eft cnim qnegat qtum acceperit.an reddiderit.an ptinus qui no redz dident ingratus fittan potuerit reddere.an id quod cxigehat debuerit.quo aio fir.SimpIiciores ille iniufti repudii : lub q lege controuerfie illud pprium habenttquod apte accuIan tis defènfio eftîSC defèndentis acculatio.Pretcrea cû quis rd nem mortis in fenatu reddidittubiuna queftio eft iuris t an is demu phibendus fit:qui mori uult:ut fe legum adtioibus fubtrahat.Cetera qlitads.Fingunt' ’amp; teftamenta in qbus de fola queraf uoluntatetut in cotrouerfia qua fupra cxpoluit iq départe patrimonii qrta:qua pf dignidimo ex filiis reliZ queratteontendût philofophus,medicus.orator.Quod ide

pudla legédu eé ncadmonédu qdé eft.Reddit prerea ut pfentis fit tpis mihilegédu uidef»Eft at fcholafti ca córrouerfiadq fingirieu qué ui' tx fir ptcfum reddere roes ïfenatu curmori uelir» Quod idéaccidit fi orbxnuptiasidicat pares eradu*


Ité nóidé mihi legédum uidetur»Indicantaut penultimalonga proferédum:cum idem fit quod denunciér»


-ocr page 257-

Septimus

Hoc târum admiror Flauiani»Quifnatn is fucritJFIauius:qui tam anguRc qualitatis marer/am termina uit non memini me legifTe» Q^antitas quoq?:ur dixKplerüg? etia fi non fcmpcr:plerun^ rede taméeidé fubiacetkPlerunçp iterato pofitum ac illud rede aduerbiummihi uidcturcradcndum»Rcdüdat enim ac ni/ hil fcnfum adiuuar*hocmodo»Qnantiras quo^:ut dixi;pkrunq ïenam fi non femperztamen eidéfubiacet» Vi neg, feciffe fe negaumneg, aliud effe quod fccerit dicer»Ncgabitnediffimilia copuiétur tempora; q nbsp;nbsp;mihi legcndum uidetur.Qut uero hoc caput infenpferunt de qualitate iudicialinn manifeftü lapfi funt errorc:cu de adtionis quæ{ho/ ncquæabalns tranflatio quo® ap peHafzhocloco traftec Quirilihaus ludicm antecedit qualia funt cuz

acdJittfi orbæ nuptias indicant pares gradu:0i fi inter proz piquos de idoneo quxratur.Sed mihi nee omnes perfeq ma terias in animoefi.Fingi enim adhuc poflut:nec communes font ea^ quxflioncs quia pofitionibus mutatur » Hoc tantu admiror Flauiu:cuius apud me merito foma eft audoritas: cum artem icholx tantu componeret: tarn angufte materia qualitatis terminaflè»Q_uantitas quo^rut dixi: pleruqj etia fi no fempcr pleruncptredte tarnen eidem fobiacet: feu modi efttieu numeri,Sed modus aliquando confiât æftimatiôe fa dlitqta fit culpatqtumue beneficium«aliquandoiure cum id in controucrfiam uenit»quaquislegc puniendus uel honora dus fit.Stupratordecé milia dare debeattqux pcena huic cri mini conftituta eft:an quia Qupratus fc foipendit: capite pu niri tanq ci mortis:quo in genere falluntur:quiita dicut taq inter duas leges quxratur.Nam de decern millbus nulla co/ ttouerfia éîquæ nee petunt'’.Iudiciu reddit.an reus caula fit mortisJn eoniedlura quoq? cadem fpecies cadit : cu ppctuo an quinquennali fit exilio muldlandus in controucrfiam ue ncrit.num prudens cxdem commiferit quæritur « Ula quoep quae ex numéro ducitur pendet ex iure « an Thrafybulo triz ginta premia debean€’:óócum duo fores pecuniam abdule runtrfeparatim quadruplum quifq; an duplum debeat« Sed hie fadlu quoc^ æftima^’ :amp; tarnen iusipfopedet ex qlitate» De aóh'onis quæftiôe

q Vineep fecifie ie negauittneq ; aliud eê quod feccrit di cetmeep fadtum defèndetmcccflèeft in foo iure confiz

ftat.în quo plerucp adionis eftquæftio:quænô femper eaz dé eft:ut quidam putauerut.Tudicium antecedit:qualia font præturæ curiofa côfiliaîcum de iure accufatoris ambigitur: amp;in ipfis frcquentilfimciudiciis uerfatur.Eft enim duplex nus difceptatióis códitio:quod aut intentio: aut prefcriptio habet controucrfiam.Ac foerunt qui præicriptionis ftatum facerentttanq ea non iifdem oibus quibus extern leges quæ ftionibus continerentur « Cum ex praeferiptione lis pendet: de ipfa re quæri non eft necefîê«Ignominio(b filius prxfcriz bit de co loco:iudicatio eft an liceat«Q_uotiens tame poteriz ^us;eSiciedu eft:ut de reo quoep bene fentiat. Sic.n iuri nfo

riofa præturæ confilia»Aliquid uet bójifenfus integriratideeffeuidcf» Afcribédas aur has particulas puto Nam amp;gt;utTit bimébnsdiuifio hoc modo»Nam amp;nbsp;iudiciü anteceditamp; in ipfis frequcntilTimeiudiciis uerz fafjnterdu nan^ adhoms quardio præcedit iudidu cum quenfutrû quis agere poflitgt;hoc enim ante de terminât praetor g iudiciü iflituaf* Intcrdum in ipfis uerfaturiudiciis» hoceftunacum pricipali caufa tra/ flatur» Tang ca no iifdem oibus quibus cæteræ leges quaeftionibus coitinerentur» Singulariter cotinc/ retur eftlcgcdum»utea ad præferi/ ptionem referatur» Cum ex prac fcriptione lis pcnder.de ipfa requiri non eft neceflc,Malc percipitur bic fenfus ut qui fit dcprauatus»Quo nanç modo de præfcnption^non quaeriturifi de ipfa præfenpnôe lis pender»Ita nan^ oppofitis trôribus fïbiipfi repugnaret hoc locoFabius Sic ucro corrigi pofle puto:fiquaez ri legatur amp;nbsp;rc ab ipo ucrbofcparef hoc modo » Cum ex praeferiptione lis pendet:dcipfa re quaeri non cft ncccflc»Sicaût ciTe legcndumapte exemplû quod fubiicitur oftendit» SùnJilius ignominiofo patri prac/ fcribit:quod ipfiagerc nô liceat;ni/ hil neceffe eft quærerc de criminc* quod pater in filium intédit:fed de hoc folo iudicatio cHiAn ignomiz niofa^cre liceat» Ignominiofo fi lius pracfcribit:dc co loco iudicatio eft an liccat.No nihil mihi uerboM ad huius perfedionem fenfus den/ deraturtEt patri quidé datiuüpu/ to afcribendum»Pro loco autem fo lo lcgendiJ»hoc modo»Ignominio/ fo patri filius praefcribir.Oe co folo iudicatio eft an liceat« Quod fieuj fortafte nimiu audax uideorus ni/ hilaut mutado aut adiiciendo: fen fum Fabii acumini conuenientem . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;diciat» Quotiés tamépoterimus

cft:ut de reo quo« bene fcntiat»Ex fupcrio^ corruptionc hie fenfus eft deprauatus« Facile autc corrigit fi re ilia o uocali erafa kgaf.hoc môgt;ut de rc quoep benefetiattNa cu ex praefcriptoe lis pédet: guis de rcipaquæri nô fit neccfte:taméefficiédû cft;ut iudex nô fold de iure noftto:fcd etiam de re ipfa bene fentiat* lt;1

-ocr page 258-

Liber

Vf in fponfionibus quae ex inrerdiflis fiunuSic quidem Icgitur:fcd pro fponftonibus forfitan po flelamp;miiz bus eft Iegendumgt;Frcqucnriflîmeenim praefcriptioncs circa pofTeffiones logi temporis ucrfanrur»uaria aut funtapud iurifconfultos interdicta:quibusamifta pofleflio recuperaf» Vir fortis optct quid uoler» Quid'' quid uel cerre Quod non quid Icgendum elTe uidctur» In utroq? adr gcnere ftatus idem fit.Rcflius i qui/ bufdâ exéplanbus fit legif» Porto lex omnisgt;Modcftinus quoep de legibus fie fcribit»Legis uirtus hæcé îpc rare»uerare»permitterc»punirc» Lite habet autjipter fe ipfam»aut propter altera quæftionéuta quidé legif: fed médofe ut mihi uideturgt;Nô»n»

quæftioné: fed quacftio eftura core derim effelegendu:utfenfusfir ini/ tiû»Nâ lex aut^pter fc ipfam aut;p pter altera lege habet lité:id quodî contrariis accidit lcgibus»Qyæftiô aut in leginmis côttouerfiis aut eft in fcripto.3ut in uoluntatc#Qqarc hoc mo amp;legaföd diftiguaf»Litem habet aut propter feipfam autpter altcrâ»Quæftio éaut inferipto#

Cripti amp;uolüratis frequen s nbsp;nbsp;tiffimairer confulros quaez

ftio efttiuris genitiuus lure ueablatiuus uidefafcribédus:utiu rifconfultos Icgamus# Adco autid quod Fabius inqtuc^c cut quorûz da leguleo^ îfeitia fadû fit:utnô le gcs môprifcæ:qua^ fere nulla ex/ cat:ac eaiâa prætorum Romano/ ru interdiclaq;:fcd refponfa quo^ ac expofitiones fere omnes iunfeo/ fulforum:quas totius antiquitatis eli^ânaEç iperin leges uoeätun du biu quis aptiffîma lint reuocentur» Fur quadruplû foluat » Aut hæc lex corrupta aut quxinfcrûrur de/ prauata funt iudicanda#Neqienim uigena milia redte computanti de/ cem milium quadruplum unq ui debuntur»Qijare non quadruplû fed duplum mihi uidetur effe legé dû» Sic enim amp;nbsp;quadragena aélor racdle peter»cum fingulös uigena folucre debcre ex lege fentiar» St rei uigena decemmilium quae furri/ pucrunt duplum elTe contendunt Defureautem non manifefto: qui duplum duntaxat folucre cogeba/ eur:hacc lex lata effe uidetur» Fures enim manifefti qui in furto depre/ hendebanrur:quadruplum redde/ bant» Qyiaex hacnatus amp;nbsp;me rctrix eft» Hæc ratio quidem aper/ tc cft deprauata:aliquidque ucrbo rum in ca defideratur»Forfitan au/ tern tria hæc funt afcribenda ante qeét:illo ucrbocerafo» hoc modo

libentius indulgebinut in fponfionibus quæ ex interdidtis fi unueriam finô proprietaris eft quæftiot fecî tantum poflefz fionisîtamen non folum pofiedifle nostfed etiam noftru pof fediffc docere oportebit.Sed frequétius etiam quæritf de inz tenrione» Vir fortis optet quid uoletmego illi dandum quicz quid optaueritmon habeo præferiptionemîiêd tarnen uoluz tate côtra uerba præicriptionis mô utorJn utroc^ auté gene re ftatus idê fit«Porro lex oisaut tribuit,aut adimit.aut punit , aut iubet.aut uctat.aut permittit«Litem habet aut propter fe ipfam:autpropter aItcram»Q_uæftionem aut i (cripto: anti uoIuntateJn fcripto aut apertum eft:autobfeurum : aut am biguum,Q_uod de legibus dico:idem accipi uolo de teftaz mentis.padtis.ftipulationibus.omni deniqt (cripto:idem de uocc.Etquoniam quatuor eius generis quæftiones uel ftatus facimus:fingulos percurram. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. De fcripto amp;nbsp;uolutatc.

s Eripti amp;nbsp;uolutatis frequentiflima inter cofultos quae/ ftio cft:00 pars magna controuerfiæ iuris hinc pendet» quo minus id in Icholis accidere mirum eft :ubi etiam ex idu ftria fingitur»Eius genus unum eft in quo amp;Sde fcripto Sfde uoluntatc quxritur.ld turn accidit:cum eft in lege aliqua ob icuritasun ea aut uterqt fuam interprætationé cofirmat : aut aduerfarii fubuertit:ut hic.fur quadruplu foluat, duo furriz puerunttpariter decern milia.pctuntur ab utroq; quadrage na.ini poftulant;ut uigena c0ferant»Nam 0f aeftor dicit hoc efte quadruplum quod petatîÔf rei hoc quod offerant.Vold tas quoq; utrinq; defenditur.Aut cum de altero itdledfu cer turn efttde altero dubium.Ex meretricc natus ne concionetf.

Q_ uæ filium habebattproftare cœpit.Prohibetur adolefces conefone.Nam de eins filiotquæ ante partum merctrix fuit: certum eft»an eadem huius cauG fit:dubium é: quia ex hac natustóf meretrix ê.Solet amp;nbsp;illud quxri quo referatur quod fcriptum eft.bis de eadé re ne fitactiondcff hoc bis ad atftoz rem an ad adlionem.Hæc ex iure obfcuro » Alterum genus é ex manffefto:qui folum uïderunt hnnc ftatum.plam amp;nbsp;uoz luntatis appellaucrunt.In hoc altera ps fcripto nititur. altera uolutate.Sed contra fcriptu tribus generibus occuriió Vnu énquo id feruari nó pofte ex ipfo patet féper.Liberi parères

Qjji fold uiderût hue ftatû plani amp;nbsp;uolûtatisappcllauerût»»Quod re latiuum hic fenfuscxigere uidetur:ut Icgatur hoc modo Qijod qui folum uiderût hune ftatum plani uo luntatis appellauerunt» Vnum cft in quo id feruari non pofte ex ipfo pater femper»Huic quidé fcnfui nihil dceftquod fit necenàriû»rcmperautcfuo loco in alienü uidcfefte tranflatü » Sic nacp opinor difponendu: ut port infinitum feruari collocctur»hoc modb»Vnum eft in quo id feruari femper non poiTe ex ipfo parer»


-ocr page 259-

Septimus

slant aut uinciantur.Non.n.alligabitur infans« Hine erit aJ alia tranfitus amp;nbsp;diuifio.Nu qfquis non alueritfnon hie. Pro fJter hoc ^ponunt qdâ tale genus controucrfia^nn quo nul urn argumétû eft:quod ex legeipfa peti poflic; Sed de co tâ tu de quo lis eft quærendû fit«Peregrinus fi murum afcedez ritteapnepuniat »Cu hoftcs muru:aiccndiflcnt: pcgnus eos depuunpetit' ’ad,fuppliciü.Non crût hic feparatæ quæftioz nes.an qfq^an hic.qa nullu pótafferri argumétû contra icri ptü uchcmentius co quodiliteéïfed hoc tantû.an ne feruan da: quidem ciuitatis ca.Ergo amp;nbsp;æquitatc SC uoluntate pugna dum.Ficri tarnen pót:utex aliis legibus exempla ducamus: per quæ apparcat fempftari feripto nopolie: ut Cicero pro Cccina fècit.Tertiûcû in ipfis uerbis legis reperimus aliqd: per quod ^bemus aliud legum latorem uoluiflcmti hac co trouerfia.Q ui noefte cû ferro dcprehenfus fuerit : alligctur» anulo ferreo îuentû magiftratus alligauit.Hic quia ê uer in lege deprehenfust(atisctiam iignificatü uidcf nó cóti neri lege niftnoxiü ferrum « Sed SCut qui uolûtate nitetftieri ptû quotiés potentifirmare debebit:ita qui fcriptum tuebi/ adiuuare:feetiam uolûtate temptabitJn teftamétis Si illa ac cidüt:ut uolütas manifefta fittferiptü nihil fit:uti iudicio cu rianotin quo nota.L.Crafti ßcSceuolx fuit cotetio«Subftitu rus hxres crat:fi pofthumus ante tutelx lux anos dccefliflèt Nó eft natus.Propinqui bona fibi ucndieabant«Q_uis dubi tarct:qn ea uolütas findet teftâtistut isnó nato filio hxres eet qmortuoffed hocnó fcnpfcrat.Id quoq; qd huic cótrarium eftacciditnup:uteet fenptûrquod apparcret fcriptorem no Iuide:q feftcrtiü nûmû qnqjmilia legaucrat: cum emedarct teftamentum fublatis ièftertiis nümistargéti pondo poluit» quinqî milia remanicrût.apparuit tamé qntç pôdo dari uo luidetquia ille in argento legato modus amp;nbsp;inauditus erat Sii credibilis.Sub hoc etiâ ftatu generales funt quxftiones.Seri pto an uoluntate ftandü fit.quæ fuerit fcribéus uolütas.traz éfatus oés qlitatis autcóicélurxtd obus fatis diétü arbitror.

De contrariis legibus»

p Roximum eft de legibus cótrariis diccre: qa inter oés artiü ieriptores cóftatiantinomiaduos cé fcriptiÖiuo luntatis ftatus,neq; imeritotqa cû lex legi obftet:utrilt;ÿ con/ tra icn'ptû dicitur:amp; quæftio eft de uolûtatcâ utraq: id ambi gif.an utiq; illa lege fit utendum.Omnibus autem manifez ftumeftmunq ede legem legi côtrariam iure ipfo.quia fi diz uerfû iudidct:alterum altero abrogarcturtfed eas cafu colli/ di amp;nbsp;cuentu.Colliduntur autem aut pares inter (e:ut fi optio tyrânicidæamp;uiri fortis compareturmtriep data quod uelit petédi poteftatc.Hic mento^.téporis.præmii collatio é.aut fecü ipfæ ut duo^ fortiû.duorû tyrânicida^.rapta^: i qbus

Nam qaifquis non alucrit»non biamp;Nü locóiHaji nâacnôpncula^j legcdu cé exipo facile pcipifféfu»ut fit diuifio.Nü qfquis nó aluerinnu hic de quo agitur fubïtclligamus» An qfç an hicgt;Quifgs no qfœ ut légat fenfus expofeit» Tertiû eft cû ipfis uerbis reperimus aliqddn præ pofitio mihiuidefadncienda.ut le/ gat.Tertiû cû in ipfis uerbis legis» Hic qa eft uerbû in lege dephefus fatis etiâ fignificatû uidctnô côtinc ri lege nifi noxiû ferßz» Hic apte col ligindephédi de uetitis ^pne dici»

Scd amp;nbsp;ut q uolûtate mtet »Illa ÔC copula mihi uf ut redûdâs eradéda Si pofthumus ante turelæ fuæ an nos deceflifret»Is âte tutelæ fuæan/ nos decedere df:quiante pubertate monóhoc é»ante qrrûdecimû ânû î marculis»duodecimûuero ifoemi ms.Vlpianus dclegatis amp;nbsp;fideicom minis terrio Cû füio familias ita Ic gat:cû in tutelà fu^uenetinpuber taris tps fignificaf»Paulus codé titu Io»Sifiliac familias ita Icgatû fit:cû î tutelâ fuâ pucnerit:tûc debebif» cû uiriporés fada fuerit»Boethius 1 té pica Ciceronis libro rertioUn tute/ la fua eft cû qstcftamétû iure iâ face re pÔt»VIpianus d teftamétis» Qua ærate teftamétû uel mafculi ueltœ minæ facere poffiotuideam us» Et uerius eft in mafculis qrtû décima annû fpcdlâdû cé»in foeminis uero duqdecimûcôpletû» Q^xiUcin argéto legato modus amp;nbsp;inauditus erat amp;nbsp;incredibilis» Quia aut ccrte quod relatiuo quæ eialo proculdu bio legendumcft»

Roximû eft de legibus con p nbsp;nbsp;trams dicere:qa It er oés ar/

tiu fcriptores cofiftit in an tinomia duos eé ftatus fcripti amp;nbsp;uo luratis» Coftat legédü eé nó cofiftit etiâ fi cxéplaria quidam nobis no aftipularenftcx fenfu raméipo fact lepciperemus» Antinomia uero Icgü cotrarietas ad uerbû irerptat» Quia fi diuerfü iuflilTct:alte^ al tero abrogaref » Corrupte iufliflct mihi Icgi uidetur»ius eét uero pul/ cherrimeqdrar»Sicqt exiftimoeffe legédü» Duo^ityrannicidaiji ra/ ptaß^gt;Daaß^ quoq? mihi afcnbédü uidet:utlegaf Duarum rapra^z»In fcholis nagt frcqués erat haccotro uerfia»Rapta raproris aut mortem aut Idotatas nuptias cligat» Quida itépefta node rapuit duastqjg alte/ ra mortem»altcra idotatas nuptias

-ocr page 260-

Liber

mauulr» An qüalitas utra ino^nt pctfnögt;Aut copuIain loco an parncutercponedam quide effeöf qua/ litatfs legédû facile côftat»Sed mihiadhuc in hoc fcnfualiqd dcfidcrafduftiorq^ loco idoi^ Icgedu uidcf»hoc mô.Aut qliratis»utra fit iiiflior peritio» Diuei fæ quoç legcs confligût aut rimiles autduækSic qdé legiûfed corrupte»Aut nâq? difiûdiua particula iter oppofita dûtaxat ab eruditis nô iter difparara.prfus folet colloca/ ri»Similcs ât amp;: duæapte difparat3 f!gnificär»'lt;^are autcöiuctio iteraro pofita linéda uideùacnô duæ fed df uerlæ ita eft Icgcdû:ut fit ininû fenfus»hocmô»Diuerfæ quoij leges côfligûtaut finiilcs»Diuerfæ»ur in ïtelli' gamüs diuerfas a Fabio repeti quo taJJ^fubiiciat cxéplû»Nâ amp;nbsp;diuerfas ru amp;: fimiliû legu exéplaîferunf»

non pot effe alia quæftio g tcmporis»utra prior fit:an qualiz tastutra iftorum fit pctitio.Diuerfe quoq; leges confligunt: aut fimilcs aut duæ:quibus etiam citra aduerfam legem cori tradicipoflit:utin hac controuerGa«fv'lagiftratusab arce ne. difcedat»Vir fbrtis optato quae uolct»ucl alia nulla obftante quxn p5r,an quicqd optantacciperc debeat.ôi in magiftra tu multa diccnt :qbus fcriptû expugnatur . Si incendium in

Et in magfatu multa diccnfrqba feriptum expugnaturJn magfatu quidem corrupte Ifgirur»Mihi uc/ ro a magfatu hoc eu pro magfatu emendandû uf»Nâ^ magfatu:qui contra legem ex arce difeeflèrat: ea oia quæ fubiiciuntur dici poffenr»__________________ HiSXfuSrahqdTeft u^^^^ ^ î^flt;^^ fueritJSi in hoftes recurredmeSntra quas nihd opponi forfirâ fimilcs Foret aienbédu» hoc

mÔSimiles côtra qs»Expofuit»n»Fa bius;quomôdiuerfæ leges cÔfligât Hoc locooftédit quo mô fimiles le ges pugnét:qd qdc apte ex co qd î-' fertcxeplo colligif:quis illud quo/ ^fuidcprauatû» Tyrânycidæima go i gymnafio ne ponarimuheri ty rânû occidit»Cófufus é adeo hic lo/ cus;quisutiteger a plerifç legariut quæ fequunfad hâc eâm ptinctia: îrelligi nô poftit:nifi corrigaSQui aûtemédari poffit cû altera legu to ta hic dcfir»altera médis nô carear;* An quæ lex adeft:itaeft cmédâda: ut illudphibétis aduerbiû cradaff hoc mô» Tyrânicidæ imago i gym nafio ponafiQuæ ucroprætermif fa libraries îcuria deeft ralis mihi exiftimaf fuiiTuMuIicris imago in gymnafio ne ponat»Verbû aût po/ naf repetitû errons caufam fuiflc alïirmarim»Côtra aût aduerbiû ét uidefaferibédû hoeçp mÔ legédû» Tyrânicidæ imagoî gymnafio po/ naf»Côrra Mulieris imago in gym nafio ne ponaf» Imparcs funt:cû alteri multa funr:quæ opponi pof/ funf»alreri fi nihil nifi qd in lire eft* Si pticula ur fenfum pturbâs expû gaf:ut legaf Alteri nihil nifi qdili

pôtmifi lex altera«Tyrannicidæ imago in gymnafio ponat « contra mulierisimago Îgymnafio ne ponat'’« Mulier tyranz num occidit,Nam neq? mulieris imago nullo alio cafu poni pôt«nec tyrannicidæ ullo alio cafu fdmoueriJmpares fût:cu alteri multa fût qua: opponi poffût.alteri nihil nifi quod in

uiri fortistut fupra oftendi;multa dicun£aducrfùs dcfertoz res Icripta nô pótmifioptioné fùbucrtit,Item confefiu eft ex utraq^ptc ius autdubiû,lî èonfeftu cft:hæc fere quæruntur, Vtra lex potérior.an ad dcos pti'ncauan ad hoîes:an ad ré p, an adpriuatos.Dc honorc an de pœha.magnis rebus an de paruis«Permittat»an uctet.an {perét«Solct traeftari Ôi utra fit antiquior;amp; uclut potcntiflima.utra minus perdat ;ut in de fèrtore K uiro fortirq? illo non occifodex tota tollatur«occifb fit reliqua uiro forti alia optio»PIurimum tame éihoc: utrû fieri fit melius atq; xquiusidc quo nihilprxeipi nifi propofi ta materia p0t.Si dubiu:aut altcriautiuiceutriq; de iure fit c0trouerfia:utin re tali«Patriin filium«patronoi libertu ma nus licclio fit.Libcrti hæredé Icquant.Liberti filiu quidam fecit hxredednuice petifmanus inieiftioiamp;patronus negat ius patris illi fuifietqaipfe in manu patroni fuerit: Duplices leges fut:ficut duæ collrdunt .ut nothus ante legitimu natua legitius fif.poft legitimu tatu ciuis.Q^ uod de legibus ide de fenatus confultis diótmqux fi aut iter fe pugnent aut obftec legibus:non tame aliud fit eius ftatus nomen.

rec» Aducrfus defertores fcripta no pônnifi optioné fubuertir» Nul lus fere fenfusé in hoc capite:q mé dis^prfus carear»Hic aût itaédepra uatus:ut nihil pcipipoflitinifi hoc mÔcorrigaf»ut optoe amp;nbsp;fubuerti Ifis»m»8i»t»expüétis lcgaf»hoc mó* Ad/ uerfus defertores fcripra nô pôt nifi optiöne fubuerri»Defertores aût dicunfrquilocü in acic deferutiquilegi bus capite funt puniédi» Pcrmittct an uerer»Permittat ut modi côueniât legenda effe pater» Patri in filiü» patrono in liberrum manus inieóho»Manus iniedhotuc ex uariis iurifonfultoßc dichs cólligitur»ur^ feruius grammaticus cxponit:diciturquotiens nulla iudicum expeétara aufloritate rem nobis debitam uédicamus Duplices leges funtfïcut duæ co!liduntur»Sunt.uerbumut fenfui moleftum eradatur:ut legatur» Dupli/ ces leges ficutduæcolliduntur»Duplices autem dicunturIcges:quæ iduo membra diuidûrur: qualis ea eft: quæ lùbiicitur»Norhusante legitimum natus legitimus fir»poft legitimum tantum ciuis» Quæ ficaut in ter fe pugnentautobftent legibusgt;Vt fenfus percipi poffit Si litteragt;c»expuncla legatur»

-ocr page 261-

Septimus

De fylIogiTmo fcu ranocinatione

Yllogifmus habenSyllogif s mus a Cicerone ratiocina'

c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tio tranffertur.hocât ftatu

lempcr pars m co altéra fcnpto mtitur.Dcd hocîtcrcltr ij quod incerrû eft ac non fcriptu: quodilhc contra fcriptum didtur.hic fupra fcnptum. iHic g c*eo quod fcriptu cft.pbaf.ut apte ' - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Fabius docct» Sed hocîtcreftqd

iHi cÔtra fcriptu dicif»hic fupra fcri ptû»Supcr legédû efTc facile cofen' ticr:quifeient fupra amp;nbsp;ifra ad locu referri» Eius nô nul la cû finitionc

ücrba defeditthoc agit ut flat utiqj quod fcriptum eft. hic ne aliudq fcriptum cft.Eius nonnulia etiam cum finitionc con iunôhio.Nam fæpe ri finitio ifîrmaeftnn fyiïogifmum delà bitur.Sit cnim Icx.Vcnefica capite puniatur. Sæpe fcparâti amatorium dedit.cundem repudiauit.per ppinquos rogata ut rediretmon eft rcuerfaTufpcdit fe maritus. mulier uencfi cii rca eft.Fortiffima eft aeftio dicentis amatorium uenenum efle.ideritfmitiotqux fiparum ualcbit:fiet fyllogifmus : ad quern uelut remifta priorc contenrione ucniemus.an pcrinz depuniri dcbcat:ac fi uirum uencno nccaHèt.Ergo hic flatus ducit ex eo quod fcriptum eft:id quod incertum eft.quod quoniam ratióe coIÏigitur:ratiocinatiuus dicitur.In has ante fere fpecies ucnit.An quod femel ius cft:idé amp;nbsp;fepius.Incxz ftidamnata amp;nbsp;prxcipitata de faxo uixir.repetitur . An quod in unonn pluribus.C^ui duos uno tempore tyrânos occidit duo premia petit.An quod ante amp;nbsp;poftca.Raptor ^fugit. rapta nupfit.rcuerfb illo petit optioncm « An quod i toto idé in parte.Aratrum accipcrc pignorcnon licet.Vomcrem acz cepit. An quod in partc:idem in toto.Lanas uehcre taréto nó licct.oucs uexit.ïn his fyllogifmis c feripto niritur: alter fans cautû efle dicit.Poftulo ut prxeipitetur incxda.lcx eft. amp;nbsp;ra pta optionem pcrit.K in ouclanx funt.Similiter alia, fed qa refpóderi pót.non eft fcriptu:ut uiuus prxeipitetur damnaz tus:autquando rapta optet.aut ryranicida duo prxmia ac/ cipiat.nihil de uomerc cautu.nihil de ouibus:cx eo qd* ma/ nifeftumteoUigitur quod dubium eft.Maioris pugnæ eft ex feripto duccre:quod fcriptum non eft . An quia hoc amp;nbsp;hoc« Q^ui pattern Occident culcoifuatur.matrem occidit. Ex do mo ne ius cducere ne liccat.Extra tabernacula eduxit.Tn hoc •gcnerc hxc quæruntur.An quoriens propria lex non e : fimi ufit utendum.An id de quo agitur:ci de quo fcriptum eft fiz mile nt.Similc aut 0CmaiuseftÄ par SC minus.!n ilia prioz re. An fans Icgc cautû fit.an SC fi paru cautû eft:SC hoc fit ute dum.Tn utroqi de uoluntatc legum latorisifed de xquo traz Status potentiffimi.

De ambiguo feu amphibologia.

a Mphibologix fpecies funtinnumerabilcs:adeo ut phi lofophorum quibufdam nuîlû uideat ec ucrbû: quod non plura fi snificct.genera admodû pauca. Aut cnim uociz bus accidit fmgulis:autconiundtis.Singula afferunt errorc: cum pluribus rebus aut hominibus eadem appellatio eft

comedtio eft.Vt legaf coniûdlio:nc admonendû quide uidef. Quod quoniâ rône eolligifrranocinatiua dicif.Rôcinationc utputo Icgendû cfl.Nâ fyllogifmus græcc: larme ra tincmatio dicif» In nis fyllogifmis eferipto nitif. Alter fans cautû efle dicir.Deprauatus hic locus fic emé dari pofTe uidef fi Ôd fyllogifmis ut fit cafusablariui legat:ôde prapofi tio ut fupflua expunéta» amp;nbsp;alter dr/ dio irepiafenbatamp; non negâdiad' ucrbiû hoc mô » In his fvllogifmis feripto alter nitifgt;alrer no fans cau tû ec dicit.Sic autlegendu cé:apertc qua: iferunf exepla declarar.Na ac/ cufator feripto nitif cu inqt.Poftu/ lo ut praccipiteficeftadex eh»n»quac hoc iubct.Defenfor corra non fans cautû céaincû in lege fcriptu no fit: ut danata bis praccipitef. SimilP ter aliasbExpuda»sgt;litrera alia lege' dû eft. Sed qa refpôderi pôrmôcfl fcriptu ut uiuus pcipitef danarust Corrigat mihi hue locu uclim;g ni hil putat in cxcpiaribus imutandu cu viuus nee fenfm cogruat nee le/ gi:qu3iubef.utdanatx iccOi defa/ xo pratcipitenf.Quare non uiuus: fed bis6ddanata mihilegédû uidef hoc mobUt bis pratcipitef danara»

Aut quâdoç rapta optet.Qjjeco pula eradaftut quado legatur» hoc mSbaut quâdorapta Opter» Maio ris pugnsec ex feripto ducere id qd nô eftferiptûblulianus de legibus quo mo a fcriptis ad ca quae fcripta no fût ius ducafapte his uerbis de/ fcribit b No pofTunt igt ocs articuli fingillati aut legibus aut fenatufeo fultis coprehedibSed cû i aliquo ca/ fu fnia eo^ manifefta ét is qlunfdi dioi praeeft ad fimilia^ccderetat^ ius dicerc debet» An amp;nbsp;fi pagtcau tû camp; hoc fit utedu » Ercopu la ex' pûgéda amp;nbsp;hacp hoc legédû uidef: ut ad legem refcratur»

Mphibologia: fpés fût mur a merabiles adeo ut philofo' phogtqbufdanullü uideaf cc uerbuqdnó plura fignifieec»A« aiü

-ocr page 262-

Liber

Gdlius libre undecitroÆgenppus inquit omne uerbuni am biguum natura eße»Ampbibologiaaût ad uer bum fermoms ambiguïtés intcrprctanpordhAmbiguum fere ttanfîertur» oxiovvxkiadicitur.A lanno^ quibufdam cquiuocatio tranfferrur» An fortunam corporis fignificent incertum eft,hoc tft»an caftrati di^ canturuNam gallis hoc eft cybeles facerdotibus refticuli refta farnia excidi folcbar. Alia diuifiogt;Diuifb ur le garur non diuifio ne admonitionc quidéeft dignij» Exqua tamégratci côrrouerfias ducûtdndc ouÂHTpicr lila uulgata»Pro qua mihi uidetur quo Icgendum eflé » ocüMtpio - aut fi eft folum uerbu latine tibicma diaf Nam auÄocrtibia eft,Sm duo uer

ba auAHTpicr »mrerpretaf aula ter» Hæcaut lex in Icholis fingeb3f»«u T^HtpiCTft cecideritiplubiceuQuæ/ da Tibicma ccCidit : qua publicare CU uellécipfa de tibicina feriptâ eße legem negatded de aula quae ter ce ciderit.Hoc aut exéploamp;I)iogcncs Laertius utif in uita Zenonismelu ti îquircû dicimus àvÂMTpicr cfCi/ dir,!cerrû,n,elt de mullere tibicina an de domo dicamus» Tertia eft ex copontisrutfiquis corpus fuum locculto loco poni iubear» circa qd monumenrum multu agri ab hæ/ rcdibns iturelam cineac ut folet le get»Sitlitrus occafio cultum»Hic lo eus non folum idiget Afterifeo fed Fabii quoep iplius auxilio»Nam ita fcorruptus ut uerus fenfus iteger gs non percipiaf nifi forfitan ,p illo littus fcribat latus amp;nbsp;occafio eradaf ac loco eius hoc repoaf»hoc modo fit latus hoc cultum;utitelligamus amphibologidefTc in illishoc culm Aliud»n»fignificatfi coiudim aliud ft diuifim legaf»Scd cirraafpiratio/ prifcoß imore ac potius ipento/ rd fciipru fuifle uidef » Sic contenu dirapud graccos leon»Pant31con cd fenbtura dubia eft bona oia leonn» an bona Pataleoti rdicftafunt.Er co pula mihi aicribeda uidcrur»ôe fint eße Icgendum hoc modo»Sicapud græcos Gontédit Leon amp;nbsp;Pâraleon» öd qux fequuntur»amp; apud græcos quidé hæc côtrouerfia facilis cftac notlftima» Qüida»n»cui duo crat li bcn;quo^ alter Lcon»alrer uocaba tur Paraleontfic bona fua teftamé^

ojuLOWJiia dicitunuc gallus « Vtrum enimaue «an genrem an nomen.an Fortuna corporis iignificctincertû cft*óé Aiax Telamonis:an Oilei Filius» Verba quoep quidam diucribs i tellcâ;us habent:ut cerno:quæ ambiguitas pluntnis mcdis accidit»Vnde Fere Iitcs præcipuecx teflamcntis cû de libcr/ täte aut etiatn de hæreditatc contendunt ii quibus idem no/ men efttaut quid fit legatum quæritur,Altern eft in quo alia integro ucrbo figniFicatio eftmlia diuifio:utigenua: 0C arma mentumtSi coruinudneptx Fane cauillationest ex qua tame græci controucrfias ducunt.Inde àVÄHTpicr ilia uulgata c'a quæritur:urrum aula quæ ter cecident.an tibicina fi cecidez nt debcat publican.Tcrtia écx compofitis ut fiquis corpus Fuum in occulto loco poni iubeattcirca quod monumeritum multum agri ab hæredibus in tutclam cincrût ut Folet leget« Sit littus occafio cultum.Sic apud græcos contendit Leon Pantaleontcu Fcriptura dubia eftibona omnia Leonti: an bib na Pantaleonti relidafintJn cóiunóFis plus ambiguitatis c. Fitautem per cafustut Aio te æaeida romanos uinccre polie» 'pcr collocutioncm ubi dubium cftqd quo rcfèrri oportcat: ac fiequcntiftime cum quid quod medium eft utrinqjpoftic trahiiut de Troilo Vergilius.Lora tenens tarnen «bic utrum quod tcneat tarnenloratan quis tencat:tamê trahatur:quæ/ ri pot, Vnde controucrfiafila.Tcftamento quidam iuffit po ni ftatuam auicam haftam tenentem.Q^uærif ftatuam ha/ ftam tenens auream clFc dcbeat.an hafta eftèaurca in ftatua altcrius materiæ,Fit per flexum idem magis. Q^mnquagiz ta ubi crant centum.inde.occidit Achilles . Sæpe utri duoru antecedentiu lèrmo fubiunclns fittin dubio eft » Vnde eft co trouerfia»Hærcs meus uxori meæ date danas efto argétitqd

to rdiqr»Bona mca Pâtalcô habeat

Dubiû ucro facitin hac côtrouefia nome illud compofitû»Pantdcon»Nam TtovTddicunf omniagt;Qiii ergo Leon appellat diuifim legit hoc mô-rravTa hoc eft omnia Leon habcat»Qui uero Pantaleon uocat coniun^ dim ccfer eftet legendu»utipfc folus bona a teftatore rclifta habeat» Aiote Acacida Romanos uicerc pofte» Notior eft hæcamphibologia q ut fit exponcda,lncertu eftenim anRomani Pyrrhuran Pyrrhus Romanos fit fuperarurusgt;Huiusaut carminis memmit ena Cicero fecudo1de diuinatione» Herodotu iqmr cur uera^ doré died EnniofNü illc minus poruit de Croefoiqdc Pyrrho fingere EnniusfAio teAeacida Romanós uï tere pofte» Per collocur!onc»Rciefta collocutoc legédü eftè collocanonc facileex iis quæ fequunf colligit» Firp flexüidé magis Flexü cómutarionéuocis accipiamus»Na ubi diftîgüédûeftmox i ^nûciâdo fleóli fo Ict:utfiqs rede hue uerfum jgt;nücicr»Qüinqgita ubi eraf ccnmioccidit Achillcsipoft eentu fleflet üocé»alias fenfus cofunderef uidereturcpAchilles cétû occidifte co in loco;in quo dûtaxat qnqgmtaeratiquod qdé fieri no pôr»ldcircoçp Fabius ide pticula uerfui irerponit:at apte doceat:ubiuox fit flcäcda» Heres meus uxori meæ dare danas efto argeti:quod elcgerit:p0do ccntu»urerdigat quærifiFrequétiftimequfdé apudiurilco' fultos fic legiCdanas efto»fed ncquaq latine»Quare amp;nbsp;hie 8iilUc pufo co^ culpa qui notas 3nt^quo9^ no pee pcrutidanas ,p illo danatus effefcriptum»Notis aut prifcos fcripfiiTe iunfcofulto^ opera prefertim:teftis eft

-ocr page 263-

Septimus elegcritîpondo centum«utcr digat quæriô Verû id quod ex his primumeft:mutatione cafuu.Sequens dimfione uerboz ru aut tranflatione emendac .tertin adicdióe.Aceufatiui gcz minatione fadla amphibologia foluitur ablariuo:utillud La chetem audiui pcuffiflcDemeatfiataLachcte peuflum De mcam«Scdablatiuoipl iut in primo diximustineftnaturalis amphiboIogia.CxIo dccurritaperto»Vtçi papertu cælûtan eu apertu cfïct.Diuifio reipiratione SC mora eóftat» Statuam deinde auream hafta:ucl flatua aureâ.deinde haftam ♦ Adie élio talis efttargentu quod elegerit ipfe ut hæres intelligatur uelipfa uxor,Adiedtione fadta amphibologiatqualis fitnuc fletis iflos deprehendimustdetraëtione foluet'’» Pfuribus uer bis emendadum:ubicft id quod quo referaturrdubiû eft t56 ipfu éambiguû,Hæres meus dare illi dânas efto omnia fua: an quod genus incidit Cicero loques dc.C.Fannii foceri infti tuto.Q_ue qa cooptatus in auguru collegiu no eratmon adz moda difigebattprxfertim cu ille,Q_.Scxuolam fibi minoz rem natu genc^ prætuliflet.Nam id fibi Si ad focerum refer ritSi ad Fannium pouProduftio quoep i fcripto Si correptio in dubio relicta ca eft ambiguitatistut in hoc Cato,aliu cnim oftendit breuis iccuda fyUaba cafu nommatiuo « Aliud cade fyllaba producta cafu datiuo aut ablatiuo, Plurimx prætez rea fut alix ipeciestquas perfequi nihil necefle e, Nee refert quo modo fada fit amphibologiataut quo refoluatur, Duas cnim res fignificari manifeftum efttSi quod ad fcriptum uo ccmue pertinet in utranep par eft partem,Idcoq; fruftra prac cipióuti hoc ftatu uoce ipfa ad nfam pre conemur uertere, Nam fi id fieri pottaphibologia non eft.Amphibologia: aut omnis in his erit quxftio aliquando,uter fit fecudu naturam magis fermo,fempcr utrum fit a:quius,utrum is q fcripfittac fie dixit:fic uoluerittquarum in utraq^ parte fans ex his qua: de coniecdura Si qualitate diximustpracceptum cft.

Q^uæ fit inter ftatus cognatio Si qua: diuerfitas.

e St ante quidam infer hos ftatus cognatio, Nam Si in finitione qua: fituolutas nominis quæritur:Si in fyflo ^fmotq feeddus a finitione ftatus cft:quo fpeedat tquid uoz luerit icriptortSi ex contrariis legibus duos efte fcripti: Si uo luntatis ftatus apparer.Rurfus Si finitio quodamodo e amz phibologiatcG in duas partes diducatur intcllcedus nominis Scriptu Si uoluntas habet in uerbis uocis quæftiôcm: quod idemtin antinomia petitur,Ideoqjomnia hxc quida fcriptu amp;nbsp;uolutatem efte dixerunt. Alii in fcripto Si uolutate amphi bologiam eftêtquæ facit quæftionem,Scd diftinfta fût,Alid eft enim obfcurumius,aliudambigundgit finitio in natura ipfa noisquxftione habet generale,Et quæ ee etiam citra co plexû caufæ poflît,Scr/ptû Si uolûtas dceo difputat uerbo:

ludinianusiqui hoc fieri adita con^ fliruroe Lierar, Vtrumpaptu cæ/ lum,an cu aptu eergt;Loco ecr uerbi: mihi elegendu uidcf, Adieclo taz lis cft* Argentu qd elegerit ipfe : ut hæres ftelligaf * uel ipfa uxonur p/ rieula ircrato mihiuf afenbenda» hoc mô:uel ipfa ut uxor* Produ/ dio quogp f fcripto amp;nbsp;corredio in dubio relida ca eft abiguitatis*Cor reptio a corrfpiendo ut pdudioni opponat:apte legendum cft»Quid eft aut quod ait i fcripto Fabiusicu in uoce id magis euenire pofte uP deatur ƒ Negi * n* uoce difeernimus qræ fintfyllabæ primæ amp;nbsp;noiatiui Cato amp;nbsp;aatiui Cato, Sed apud prix fcos:urf primo quoep diximus;faci 1c folapnuciatoe uocalcs löge diftî guebaniabreuiboJn fcripto at nifi apicc notcnfidifficulter poflint di'' fccrni»ut Cato quado noiatiuus eft otrado apice notaf,quado datiuus alioamp; 10giore»hoc mo Cato* Alia *n»oftendit breuis feda fyllaba cafu noîatiuo»Plurimæprætcrca ffaliæ fpcs,ErAlm i aliud uf côuéiédû :0i alter fefus libranößz ncgligéria prac termifTusig îqbufdâ legitexcpiari/ bus:é reponédus*hocmö»Aliud*n, oftédit breuisfcda fyllaba,cafu nöia riuo»Aliud cadé fyllabapduda ca/ fu datiuo aut:ablatiuo,Catus at un de amp;Cato prudété fignificare notü eft Catus ucro oducir prima» Cato cadé corripit* Etqdad fcriptu uo céue ptinetiutracy paré pré, Qua/ uis ita legaf: nifi tamécorrigafhic locus fcnfus PCipiïteger neqg pot» Emédafaütuparé i par eft: ut fint duæ didiôesreôuertamuskhoemô* In utragi par eft parté, Ac fi dixit» Sic legédu efte facile eft ex ipfo fen/ fu uidere* Na amp;nbsp;in finitione quae fit uolutas nominis quæritur,amp; in fyllogifmo qui fecudus a finitione ftatus eft quo fpedaf quid uolue rit fcriptor*Quo ablatiuus ut fup/ uacuus mihi uiderur eradendusita etfi iomnibus excmplaribus ita le gatur»Quo autem modo fyllogiP mus a finitione fit fecundus: mihi nôliquet»Nam ordine ipfb finitio ncm qualitas fcquitur» Nifi dica/ mus » Viac poreftate fyllogifmua finitione effe fccundü» Na ubi défi nitio îfirmaé:i fyllogifmüdelabif ut paulo ante uifum eft. Quod ideantinomia petit »In præpofitio mihi aferibenda uidctur,hoc mo» Quod idem in antinomia pctitur» q nil

-ocr page 264-

Namp;n^caufa uniucrfa in quæniô/ nes ac locos ducéda eft» Diducéda: hocé:diuidéda mihilegêdduidcf» Et quaeftio ois aclocus habet fuâ diTpófitioné:utthefisend fimpliccs fi forte fans eritdiuidédipitus:qcÔ trouerfias in hæcdixenu an ornne praemiû uiro forti dandû firgt;Hic lo eus quidé ^culdubio ira cd depra' uatusatij cÔfufus:utncq5fenfus eli ci:neqp facile mihi corrigi poHit ci tra unius faite ucrbis îmirationéac alterius adiedhoné. Nam amp;nbsp;dixerit uerbû forfirâididuxerit cd cornu/ tandum.amp; Ac copula afcribédagt;ut îde lôga ilia periodus îchoctur.hoc modo» Ac fi forte faris erit diuidcdi perirus:q cÔtrouerfiâfn hæc didu/ xerit: An ornne praemiû uiro forti dandû firgt;an ex priuato» an nuptiæ an ea quæ nupta fir»an hæc «deinde cû fucrit de prima quædione dice/ dû:padim Ôiut quicquid in mente ueniet mifeuerit^Cû iterrogatione quidé : quæ i negationem refoluif mihi cludédü eue uidct » Perideac fi dicar:qui peritus fuerit diuidédi nihil mifcebitifed oia ordinate di/ cet» Scd qd una faciataut altéra ƒ gnimmocentû ac mille in re finita quæ materia præceptoris cd«Hic quoç fenfus flagitiis nô uacat:qbo ita implicaturtut non percipiatur» Nam amp;nbsp;duo in eo ucrba corrupte Icguntur;amp; didinflione fublata di ucrfi côfunduntur fenfus » Illi nâ^ diétiôni finira î præpofitio ed aferi bcnda ut infinita legatur ac loco il/ lius quæ relatiuis at^ copula mihi uidetur reponendanta^ didingué dû : ut amp;nbsp;CÛ iterrogarione legat amp;nbsp;ille præceptoris genitiuus fequen/ tis fenfus initiü códitu3fgt;hoc mó» Quinimo centû ac mille in reifini/ ta at^ material Sed percepta imi tandt rationeaïTimilabit quicquid perceperifiSemcIredein quibufda legif exemplaribus hoc modo fed femel pccpta«Tertia ucroafinefyl/ laba huius ucrbiaflïmilabit per»u» ed fcribenda » AlTimilare nanquc per.blatinum non ed» Quid qui Dufue fignis prouidendum«uc par ticula otiofaac fuperuacua mihi ui deturexpungenda» Quare pluri ma pctimus a nobis Sdcü caula de/ liberamus»emendatc a quibufdam legirur peramus amp;nbsp;delibercmus»

Vbi more Homerieo emediis» A mediis Icgédü ede pater» Singu lis an uniuerfis opponcdi refutatio» Opponéda loco opponcdi legédüc

Liber

quod eft in lege.Syllogifmus de co quod non eft« Amphibo logi^Iismdiueriu trahiuLegu cotrana^icx diuerfo pugna elt.Ncqueimmcritoamp; recepta cfta doóliflimis hæc diftez rentia:6é apud plurimos ac prudentiftimos durât» Et de hoc qutdem genere dilceptationis ctiam fi non oi'a tradi:tameali qua potuerût.Sût alia quæ nifipropofita de qua dicedu eft materia:uiam docendi no præbeant « Non»n»câ uniuerfa in quæftiôes ac locos ducendaé»Sed ipfæhæ partes habet rur fus ordinem fuû»Nam SC in prohœmio primum eft aliquid ÔC lecûdumac deinceps.Et quæftio omnis ac locus habet lu am difpofitionem:ut thefistetiam fimpliccs fi forte fatis erit diuidendi peritustq controuerfiam î hæc dixerit. An oe prx mium uiro forti dandum fit.an ex priuato«an nuptiæ ♦ an ea quæ nupta fit.an hæc.Deindc cû fuerit de prima quæftione dicendû paflimtSC ut qcquid in mentem ueniet mifcucrit:nó primuin ca fcicrit die traólandü « Verbis legis ftandum fit: an uolûtate.Huius ipfius pticulæ aliquod initiü fecerit. Dez inde proxima fubneStens ftruxerit orationemtut pars homi nis é manus.eius digiti.illow quoq; articuli. Eft amp;nbsp;hoc quod fcriptor dcmonftrare non poftitmifi certa definitatp materia Sed quid una facitaut alterafqnimmo centum ac mille ï re finita:quæ materia præceptoris eft in alio atque alio generc quotidie oftcnderc:quis ordo fit return amp;nbsp;quæ copulatio: ut paulati fiat ufus:SC ad fimilia tranfitus.Tradi»n.omnia quæ ars efticit non poffunt.Nam quis pictor omnia:quæ in rerû natura fût adumbrate didicit.Sed ferne! percepta imitandi ratione aftimulabit qcquid acceperit.Q^uis enim non faber uafculum aliquod qualenunq uiderat facitfQ^uædam ucz ro non docentium funt:leddifcentium.Nam medicus quid in quoq; ualitudinis gcncre faciendu fit.quid qbus uc fignis prouidendum docebit. Vim fcntiendi pulfus uenarum.calo ris.motus.lpirltus mcatumrcoloris diftantia:qux fua cuiufz que lutingenium dabit» Q_uare plurima pctamus a nobis: cum caufis deliberemustcogiteçnufq; homines ante muez niftèartem q docuiftè.Illa enim potentiftima eft quæc^ uere dicitur œconomica totius caufæ difpofitioîquæ conftitui ni fi uelut in re præfcnte non pót ♦ Vbi aftumendum proheemi um.ubiomittendum.ubi utendum expofitione cótinua. ubi partita»ubiabinitüs incipiendum»ubi more homerico e me düs uel ultimis.ubi oio nó exponendu qndoanoftris.quado ab aduerfariorum propofitionibusincipiamus.quado a fitz miftïmis probationibus.quando aleuioribus»quai caufa poncnde prohœmiis quæftiones.Q_ua præparatione præz muniendæ»quid iudicis animus accipere poilit ftati diôtû* quo paulatim deducendus.Singulis an uniuerfis opponéda refutatio.Relèruandi pcrorationi:an per totam otationem

-ocr page 265-

Odauus ,

diffundendiafFe0tus.De iure priustan de æquitate diccndu. an ante adla cnmma.an de quibus iudidum eft prias obnce re ucl diluere conueniat.Si multiplices caufe erunt:quis orz do faciendus.quæ teftimonia tabulæue cuiufqj generis i aéti one recitâdæ,quæ refèruandæ.Hæcéuelut imperatoria uir tus copias fuas partientis ad cafus prœliorum.retincntis par tes per catena tuendatcuftodiendafue urbes.pctendos com meatus.obfidédaitinera.mari deniq^ ac terra diuidétis . Scd hæc in oratione praeftattcui omnia afFuerintnatura: doótriz na:ftudium,Q_uare ncmoexpeÓt:et:ut alieno tantu labore fit difertus.Vigilandü ducat iterum.enitendum.pallendum e(t:facienda fua cuiq: uis.fua ratio.non refpiciendu ad hæc: fed in promptu habendatnec tanquâ tradita:fèd tanquâ in/ nata.Nam uiam demonftrare poteft uelocitas:fiquaeft.ucz rum ars fatis præftat: fi copias eloquentiæ ponit in medio. Noftrum eftuti eis feire.Reliqua enim artium eftdemum diipofitio.Et in hisipfis primus aliquis fenfus : amp;nbsp;fecundus: amp;nbsp;tertius:qui non modo ut fintordinc collocati elaborandu eft:ièd ut inter fe iunóli:atc^ ita cohærentes : ne commiiTura perluceat.corpus fit non membra : quod ita continget : fi amp;nbsp;quid quaq: conueniat uidcrimus:0i ut uerba uerbis applicc tnus:non pugnantia:fcd quae inuicem compledlatur « Ita res non diuerfx diftantibus ex locistquafiinuicem ignota: colz Iidentur:fed aliqua focietaterfed non prioribus ac fequenti/ bus fe copula tenebunttac uidebitur non fblum compofita oratio:fed etiam continua.Verumlongius fortafic progrez dior fallcnte tranfitu:amp; a difpofitione ad elocutionis præcez pta Iabor:quod proximus liber incohabit.

.M.Fabii quitiliani deiflitutione oratoria fiber oftauus. Prologus

broscoÏlata fijt:ró iuemedi ac iue ta difponcndi continetur:qua ut p omncs numéros pcnitus cognofce re Siad fuma fcientiac neceflarium eft:ita incipietibus breuius ac firn plicius tradi magis couenit.Aut.n. difFicultate inftitutionis ta numez i folent:auteo tempore quo præci

pue alenda ingenia:atq; indulgentia quadam enutrienda fut afperiorum tradatu return atteruntur.Aut fi hæc fola didi/ cerinttfatis fe ad eloquetia iftrudtos arbitrant^ taut ^fi ad cer tas qfdam dicedi leges alligatitconatu oem reformidant.Vn dc cxiftimat accidilfeutqdilligetiflimiartiu fcriptorcs cxti terut:ab eloquetia longilume fuerit. Via tame opus é icipic

Scd h«cin oratione praedat : cut oiaaffuerit natura» doâria. dudiû» Sic qdé papz acuteituéti rediIcgi ui def:quis Si uerba finttranfpofita amp;nbsp;minus iteger fenfus» Neg5»n»oïa illi refle adeile diccnt:qhifcc tribus fit pirus»natura»doótrina Audio»Qua re oiaan te illud cui relatiuü colloca da uidenf»hoc mó»Sed hæc in ofogt; ne præftat oia;cuiaffuermr natura» dodtrina»ftudiû»His aut tribus do/ quentia côparaf'»natura arte cxcrci/ tatiôe» Nâuiâ demôftrare pot uc locitas fiqé»Velocitas qdé legit : fed paß^ mihi fcfui côucnireuideriFor/ firâ auceins loco amp;nbsp;uelociter aduer/ biû amp;nbsp;ars nomé cômode reponerê/ tur»hoc mô»Nâ uiâ demôftrare uc/ Jocitcr ars pot fi qc» Kcliq»n»artiû eft demû difpô»Corruptutnühiui defhic féfus»Nâilia pticula»n»redû date uidef » coq; oblinéda amp;nbsp;partiu loco artiû ce legédû» Ita res nÔdP uerfe diftâtibus ex locis quafi iuicé ignotæcollidcnGNÔ ncgâdi aduer biû mihiiuxta uerbù collocâdû ur hoc mô»qfi iuicé ignotæ nÔ collide tur» Sed aliq focietate fed nÔ priori bus ae fequétiba fe copula tenebût» Deprauatus hic fenfus fie emédari pôr:fi duæ illx pticulæ»Scd nô» era danfacioco ea^ cû præpÔ ac $ co/ pula reponarur»hoc mô» Sed aliqua focietate cum prioribus ae fequen/ tibus fe copula^ tenebunr»

Raphaelis Regn in deprauatio/ nes odaui libri oratoriæ inftitu/ tionis Quintiliani;annorationes»

Is fere quæ in oximos qn^ h nbsp;nbsp;libros collarafût:rÔ iuenie/

di ac iuéta difponédi conti/ nent»n Ifa expûâa cÔtinef legenda eé:neadmonitióe qdé dignu uidef« Brcuiter aut elcgäcifTimc^ Fabius in hac præfatiÔe repetit ca oia: quae de iuentiôeac difpofitiôc præcepta funt:Segpde elocutione traélaturû pollicef:quam ita cômédat: ut pul/ cherrimâ maxime^ oratori neccf/ fariâ efredicat»Iuuenefq!arri orato/ riæ deditos horraf:uttotis îgéii ui/ ribus huic parti icûbef uelir» Quâ utp oés numéros péitus cognofce/ re:amp;adfûmâfciétiæ necdrariû eft* Et copula ut oeiöfa ac fenfum tut/ bas uidef expûgéda» Aur»n» diffP cultate îftitutiôis tâ inumerofæ » In particula expûgaf ut numerofæ le/ gaf» Aut fi hæc fola didicerût»Di diccrit ut modi fit fubiûdiui legen dûefte:ne admonédum quidéeft»

-ocr page 266-

Liber

Suntautem neg? obfcura neep ad tibusïfe ea plana êCcum ad ingrediendümttum ad demon/ ÖÄÄS^SÄ toJnmapcdio^toiajpiusa^

dum qiiidem elTet: nifi prædpiêdû bus optimaîôi tradat ea demum in præfenua quæ placet : re legerctur» Et in quibufdam inté/ mota refutandi caetera mora.Sequuntur enim difcipuli quo tionem:modo depulfionemgt;Porro - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;।

omnem inficiatione duplici» Adco


corruptus confufufrp eft bic locus ut fulgcnti folc:ncdum artenfeo in digère uideaû Nullus enim fenfus prorfus elici poteftmifi corrigatur: quod quonapaólo fieri poffir cirra omnium fere uerborum immuta/ tionemnon uideo»Tantü uero mi/ hi permitrerc non aufim:cum prac fertim nullum uiderim exéplar in quo nö ira legatur»Vercor enim ne cum unumimuto uerbu : quibup dam ui^ear audacior:quibus hanc locum aperte deprauaw fine imu tationecorrigenda relïquo» Præ terea defenfione amp;nbsp;altercationecon ftare»AItercatione quidcm legitur fed non fine Aagitio utego quidcm fentio-Ne^enim depulno unq al' tercationeconftat:quodnorius eft: qut fit exponendum»Quarc pro al tercarioneaut aétfone aut träAariSe utexifhmem Icgendum cflê: facifit ca quæ in tertio uoluminefut præ' cepra»Nam ut a defenfioneinquir poriflimum incipiam: longe fortify fima tuendi fe ratio cft:fiquod obii citurnegari poteft»Proxima fi non ld quodobiicitur faftum effe dici/ turgt; Tertia honeßiiTima : qua rcéte fedtum defendirur»Quibus fidefi/ ciamur:ultimaquidemded iam fo/ la fuperefi falus aliquo iuris adiuto rio elabédi ex crimine quod nee ne gari nee defendi poted ut nó uidea/ tur refteaólio ïtcdiiHincillacquæ/ Üiones fiueadionis fine tranflatio nis » Hæc Fabius ex quibus aperte conftardepulfionem nunqalrcrca/ tionc interdum aftione tranHatio/ neue conftare» Q^æftionem aut ex Icripto eé aut exïaifto » De return fide » Sic quidem legitur » Scd mihi in præpofitio cum faflo reponen/ da uidetur: ut inde initium fumat fenfus»hoc modo Jn fafto de rerü fide»proprictatc»qualitate» Cum ex fado caufa conftat interdum quæ/ ritur de return fide ac probatione An fit fadumaliquid:caqueerit co

duxeris.Mox cum robore dilcendi crelcet etiâ eruditio ♦ Iide primo folum iter credant efletin quod inducetur • moxillud cognituri etiam optimum.5utaut neq; obfeurameq; ad prac cipiendumdifticilia.quæ fcriptores diuerfis opinionibus pti naciter tuendis inuolueruntJtaq; in toto artis huiufee tradia tu difficilius eftiudicare quod doceastq cu iudicaris docere: præcipucqj in duabus his partibus perq futpauca circa qua: fi is qui inftituiturmon repugnaucrinpronum ad cetera ha biturus eft curfum»Nempeenim plurimum in hoc laboris exhaufimus:ut oftcnderemusrhetoriccn bene dicendi feien tiamîôi utilem amp;nbsp;arté amp;nbsp;uirtutem eflè»Materiam eius rcs om nes de quibus dicendum elïct.Tum amp;nbsp;cas in tribus ftre gene ribus demóftratiuo«deliberatiuo«iudicialiqj repcriri, Ofoné porro oem cóftare rebus SC uerbis:memoria in rebus ituêdâ ïuétioné»in uerbisclocutionem«ï utraq; collocationcm: qux complecberctur.actio commendaret.Oratoris officium do/ ccndhmouendi.deleftandi partibus contineri,Ex quibus ad doccndum expofitio amp;nbsp;argumentatio*ad mouendu affedlus pertinerét:quos per omném quidem caufamtfed maxime ta men in ingreflu ac fine dominari«Nam deledlationcm quis in utroeç fit corum:magis tarnen proprias in clocutione par tes habere.Q_uxftiones alias mfmitas.alias finitas: qux per fbnis.Iocis,temporibus continerenturJn omni porro mate/ ria tria efte quxrenda.an fit.quid fit.quale fit.His adiiciebaz mus demonftranuam laude ac uituperatione conftareJn ca quae ab ipfo de quo dicercmus.qux pofteum acta eflentinz tucndum.Hoc opus tradatu honcftorum utiliuqj conftare. Suaforiis accedere tertiam partem ex coniedtura. poflet nez ficriîôé an eflet futurum de quo deliberaretur» Hie prxeipue diximus fpectandum.quis.apud quern* quid diceret*iudiz cialium caufarum:alias in fingulis«alias i pluribus cotroucr fiis confifterc:amp; in quibufdam intentionem:modo depulfio nem*Porro omnem inficiatioe duplici.faótumue : amp;nbsp;an hoc fadtum eflet. Prxterea defenfione ac altercatione conftare.

Q_ùæftiôem aut ex fcripto effetaut ex facto * De renam fide. proprietatc*qualitatc.fcripto*de uerborum ui aut uolutates in quibus uis turn caufarum : turn actionum infpici folcat; quxque aut fcripti SC uoluntatis;aut ratiocinatiux: aut amz biguitahstaut rerum contrariarum Ipecie continetur.

iedurannterdum de proprietatean qua exphcada.definino eft neceffa/ ria»Intcrdd an tufte aliqd fit fadum in quoeftquahtas* Aut re^ contrariajifpccie continctur»Loco re^ : legum mihi uidetur reponcndum*


-ocr page 267-

Oélàüus

In omniporro caufaiudidali quinqueeffe parrcs:quarum exordio conciliari audienfem»narrarione pro/ pofita confirman rcfutationem autmemoriam iudicis reficiautanimos tnoucrhHicquoquf locus eft de^ prauatus quis plcrifque integer uideatunQumque autem hxc uel firnilia uerba uidetur afcribéda: caufam proponuconfirmanoncm difl*oluhPerorarionc»hoc modo.^quarum exordio conciliariaudientcm»Caufain narrationeproponkConfirmationepropofira confirmarbconfutatione doflului»Peror3tioneaur memoria iudicis refici»autanimos moucri* Plus exigunt laboris amp;nbsp;cure quæ fcquunrur»Nimium impenre nc died in omni porro caufa iudiciali quinq; cfle partes:quarum cxz OfJio conciliari audientem.narratione propofira confirma/ ri rcfutationc.aut mcmoriam refici,autanimos moueii. His argumentandi SCafticiendilocosÄ quibus gencribus conci tari.placari.refolui indices oportet adiecimus« Acceilît ratio diuifionis.Cicdcrc modo:quidifcet uelit : certam quandam uiam c(ïè:in qua multa etiam fme dodlrina prxftarc debcat per fc ip(a natura:ut hxc dc quibus djxi:non tam inuenta a præceptoribùsîq cu fièrent obfcruata cflê uidcanf♦ Plus cxi gunt laboris amp;nbsp;curx qua: fequuntur.Hinc enim iam clocuz tionis rationem tradtabimus partem opens : ut inter omncs oratores conuenit:diHicilIimam.Nâamp;.M.Antonius : cuius 'fupra habuimus mentionemrait a fè difertos uifoselle mulz tos.cloquêtem aut neminem.Difertos fatis putatdiccre qux cporteat.Omatc autcm diccrc proprium dl cloquétifTimi» Q^ux uirtus fi ufqjad euminullo repta cd : ac nc quidé aut Lucio Cralïo:certumeft:ód bis amp;pnoribus ea defidcratamï quia diffidHima fuit.Et.M.Tullius îuentioné qdem ac difz pofitioné prudetis hominis putat.doquêtiâ oratoris. Ideoc^ brxeipue circa prxcepta ptis huius elaborauit: qd eu meriz to fecifle etia ipfo reilde qua loquimur nomine paid déclara tur.EIoq enim hoc efttoia qua: mente coceperistpmere: atep ad audiétcs perferre:Gne quo fempuacua lût priora: amp;nbsp;fimi lia gladio condito arq; intra uaginam fuä hxrenti, Hoc itaq; maxime docct »hoc nullus nifi arte affequi polie, hic ftudiû adhibcndû.hoc excrcitatio pctit.hocimitatio.hic ois xtas cô

fatuc ac ftulrc hic prologus ab iftis qui omnia in alienos Iibros fibi per

mitrût:neçp ullam fuse tementaris aflignant rationem:ucl indice afcri pro i duas partes fuit fcparatus » Cû enim hoc ï uolumine dc elocutiôe præcipiat Fabius:hac præfatione amp;nbsp;ea de quibus hadenus præcepit brc uiter cômemorat:8^ q ditîiaîis» qç uariaac ncceflana orarori fit elocu/ no ira oftédinut maxime i bac ftu/ diofis elaborâdû rße dicat.Hoc ue/ ro ifti non percipientes ea ponflî/ mura a prologo auulferunr:quorû caufa prologus ipfe ponnimiim fu it inftiturusgt;Siquidcm Fabius bac præfationem idcirco adhibuir ut elocutionem amp;nbsp;cômédarer amp;nbsp;quin que partium quibus eloqucria cô/ ftat:difficillimâeftê corp plus labo/ ris exigere nionftiarer.Quare iHo indice De uirtute elocutionis peni'’ tus erafo ucl refragantibus : quecûz q? mihi uidere contigit: excmplari/ bus ira fenfus copulcntur: ut in eo/ dem prologo elle uidcantur»^ Oc nateaurem diccre proprium é elo/ quentiflîmi.Eire ut Icgatur ex ipfo fenfu facile apparer » Hæc autem a M»Antonio in primo de oratore li bro copiofe referûtur» Quæ uir/ tus fi ufque ad eum in nuuo reperd ta cft : ac ne quidcm aiir.L» CralTo» Cum inter ne amp;nbsp;quidégt;fempcr ali/ quid uerborum folcat interponi duo uerba quæ in quibufdam exe/ plaribus leguntur hic uidetur afcri bcnda:ut legatur Ac ne in ipfo qui/ dem» Er»M»Tullius inuctioncm quidcm ac difpofitionem prüden/ tis hominis putar.clôquennam ora tonsJdeoque præcipuecirca partis huius eIaborauir»Præcepta in qui/ bufdam cxemplanbus emédatc lc/ gif hoc modo circa præcepta par/ tis huiusUn oratore autcm ad Bru turn fie inquit Ciccro»Nam amp;nbsp;me

îpGi dicendi alia aliis potiora.Ncq; enim afiani aut quoeûq; alio gencre corrupt! tes nôui'dcrûttaut cas nô collocauerût» neep quos aridos uocamus:ftulti aut i caufis cæci fuerût. fed bisiudiciû in eloqucndo ac modus.illis uires defuerûtmt ap parear in hoc amp;nbsp;uitiû 36 uirtutem effe dicendi» Nóidco tamê fola cft agenda cura uerbotû.Occurram enim neccfiè cft : ÖC uelut iriueftibulo ptinus apprehéfuris hanc cófcflïoné med tcfifti his qomifla rcy:q ncrui fût in caufisrdiligetia quoda iani circa uoceS ftudio Ïenefcütn'dq i faciür gfa decoristquod eÏdicêdo mcaqdéopinionc pulchcrrimurlcd cu Icqf,nó cu afFedat^Corpa fana ^ itcgri faguinis SCexcrcitatóc firmata

nire amp;nbsp;iudicarc quid dicas : magna ilia quidcm funtdótanq antmi in/ ftarin corpore : fed propria magis prudentie qeloquctie. Hoc nul/ Ium nifiarte aflêqui poffe.Caftiga/ te in quibufdam legif exeplaribus* hoc nullus nifi arteaffequi poteft, Hic ftudia adhibcdum^uocali afcripta huidegedu uidef» Hxegenera

-ocr page 268-

Liber

ipCa diccndi alfa aliis potiora»Hoc ut ablatim fit cafus non hæc eft le/ gédiim»Genera aurcm dicendi ua/ ria funnutipfe in duodecimo expo nit»Ncque enim purandum eft Fa/ bium de tribus dicedi figuris quae amp;nbsp;genera dicûtur fentire : cum iliac fintin fuo quaeep generc perfedao De ipfis auté gencribus fic Fabius ipe inqt»Etanriq qde ilia diuifio in ter articos at(j Afianos fuitxu hi pf ft 0^ îtegnkÔcra iflati illi amp;nbsp;ianes ha beréturdn his nihil fupflueretklllis iudiciu maxime modufq ideeftet»

Naplcrij^ optime rebus cohac/ rér.Optima legédû eft ut ad uerba referai» Vngucs polite amp;nbsp;capillu reponer no exiftimauit ad cura fua pertinere»Exiftimat ut fit tpis pfen tis mihi uidef ee Icgcndû» Tu de/ mû îgeniofi fcilicet fi ad îtelligédos nos opus fit ingenio»Videmur uer/ bû puto eflê afcribcdû»hoc mô»Tû demû îgeniofi uidemur» Atç' fa/ tis apte Cicero praeceperat î dicédo uitiu uel maximû cé a uulgari gene rc ofonis atç a confuetudinc cois fenfus abhorrcrc»Alicuius incrudi/ ti temeritate hic quoq ilocus eft de prauarus:qui mihi hac îdigerc cor/ rectione uidcf:ut cômuni hrrera.s» erafa»ac fenfus expûgaf » Sic autefte corrigendû facile ex prologo de ora tore colligitur ubi fic Cicero inqu.it In dicendo aurem uirium uel maxi mum eft a uulgariarque a commu ni confucrudine abhorrere» Sed ilie ôd durus atqt îeruditusknos me lius;quibus fordétomnia:quæ na/ tura ditauir»Et copula aut expugen daaut loco atçiterum cft afcriben da»hoc mÓtSediHc amp;nbsp;durus d^ mc^ rudirusiEftuero pulchra Ironia :q fignificatur a Ciccróe no cé recede/ dum* Quafi uero fit iHa ucrbo/ rum nifi rei cohacrentium uirrus» Pro illa Icgaturulla ira fenfu exigen te» Qijod ft iccirco fieret * Etiam copula afcribenda eïTe uidctur : ut Iegatur»Quöd etiam fiidcirco fic/ reuSicautem legendum effe facile exiîs quae fequûtur apparer* Na/ queamp; hoc qui feccrit fibi res cum nominibus fuis occurrcrent » Cum fui pronominc nunq tranfitiue fed aut rcciproccaut retranfinuc latine loquentcs urantur:fibi datiuus ui dcturcradendusac ei ipfius loco rc ponendus*8^ occurrentlegendum» hoc modogt;Nanquc amp;nbsp;hoc^qui fecc ritcires cum noibus fuis occurret»

ex 11feiern bis fpccié accipiutcxgbus uîrcs. Nâqi K coîorata 5Caftrid:a:amp;: laccrtis cxprefTa funufcelcadé fiquis nulfa atep fucata muh 'cbritcr comat:fœdinima fut ipfo formas laborc. Et cultus conceflus atq; magnificusaddit hominibus:ut gra: co uerfu teftatû efttauôloritaté « At muliebris amp;nbsp;luxuriofus non corpus cxornat:fcd detegit métem.Similircr iPa trâflu/ cida amp;nbsp;uerficolor quorundam elocutio res ipfas cftœminat: qux illo uerbo^ habitu ueftiunóCuram ergo ucrboi^.rcrû uolo eflc follicitudinem.Nâplerûq; optima rebus cohærét: Keernut fuo lumme.At nos quærimus illa tâq latcât femp fèqj fubducant.Ita nunq putamus circa id cfleidc quo dicen dum cfl:fèd ex aliis locis petimus,amp; innentis uim afterimus Maiore animo aggredienda eloquentia eft:qux fi toto corz pore ualetiungues polire amp;nbsp;c^illum reponere nóexiftima/ uitadcuram mam pertinere.Scd eucnitpleruq; ut in hac di Iigentia deterior etia fiat oratio:primü quia iunt optima mi nime acccrfita SC fimplicibusatcp ab ipfa ueritate ^fcdlis fiZ miIia«Nam illa quxcuram fatenif ’amp; fidla atq; cópofita uidc ri etiam uolunt:nec gratiam confequunturtS^ fidéamittunt: propter id quod fenfus obubrant:amp; uclut læto gramine fata ftrangulant.Nam amp;nbsp;quod reelle dici pôt:circumimus amoz re uerhorutSe quod fatis didu é repctimusiSCquod uno uer bo patctrpfuribus oncramustSCpleraque fignificare melius putamus q dicere.Q^uidfq? nihil iam propriu placct:du pa rum crcditurdifertuiquod amp;nbsp;alius dixiHet/ A corrupfiflimo quoq jpoeta^ figuras feu traflationes mutuamur« Tu derou ingeniofi fcilicenfi ad intclligcndos nos opus fit igemo » Atq^ fatis aperte Cicero præceperat in diccndo uitiu ucl maxima ce a uulgari gcnerc ofonistatqt a confuetudinc comunis fenz fus abhorrere.Sed ille amp;nbsp;durus atq? ineruditus.nos melius q bus fordet omniaîquæ natura ditauit.qui nó ornameta quæ rimus:fèd lenocinia,Q_uaf ï uero fit ulla uerborumifi rei coz hærentium uirtusîquæ ut ^pria fint ÖCdilucida amp;nbsp;ornata K apte collocentAlitota uita laboranduélois fhidioçi frudus amiffus efl.atq? plcrolqj uideas hærentes circa fingula:amp; du inucniuntÄ au inucnta pondérant ac dimctiunf’, Q uod fi iccirco fieret:ut femper optimis uterenturrabominada tarne hæc infœlicitas erauquæôCcurium dicendi référât : amp;nbsp;caloz rem cogitationis cxtinguit mora Ôidiâèiêtia. Mifer çnim Ä ut fie dicam:pauper orator eft;q nullum uerbum æquo aniz mo perderc potcft.Sed ne perdet quidei^:qui rationem loz quendi primum cognoucnt: turn Îedione multa amp;nbsp;idonea copiofam fibi uerborû fupcHcdilcm côpararitî amp;nbsp;huic adhi buerit arte colIocandi.Dcindc hæc oïa cxcrcitariôe plurima foborarittut fpin umptu fintîK âte oculos.Nâq; amp;nbsp;hoc q fc cerit:fibi res cû noibus luisoccurrcret*Scdopusé dudio præ

-ocr page 269-

Oótaiws

c Nan^ ida quxrertdiindicandüLocó indicandilegendum cd judicandhNam inuétis ludicitim foktadhi bcngt; Si præparata uis dicendifucntgt;Negandi aduerbiühic fcnfus mihicxigere uiderur:ut Icgamus» Si p/ parata uis dicendi non fuerit» Na cd latina fignificantia ornata apte fintcoUocara quidamplius laboremus Elocutie tria in fc debet ha.bere eIcgantiam.comjpofitionem»dignitarem»Cum uero eJegana fit quæ facit ut unumquodq? uerbum pure öi aperte dici uidcat:uerba Si. latina amp;nbsp;fignificatia expofcit»Dignißis ut fint or-' nata exigit»Eft enim dignitas quæ reddit ornaram orationcm uarietate didinguéskCompofitio uero efficit ut unum quodcp apte collocetur» cedente S: accjfita facultate SC quad rcpofita«Nanq? iftaquæ nbsp;nbsp;nbsp;Etiucundâorationé nô deformi rendûiudicandûcomparandi anxietasidum difdmus adln/ BendaeR«non cum didmus«Alioquin ficut qui patrimomu non pararut:fubdicm qua:rut:ita in orauone qui no fatis la borarunttfi prxparata uis dicendi fueritterut inofticiofnnon ut ad requifita rdpondcre:fed ut femp fenfibus inhærere Ui7 deantur.Atq^ut umbra corpus (equit^ihac ipfa cura eft all quid fatis^Näeum ktina.Ggnificantia.ornata.aptc fint colz locatatquidamplius laboremus^ Q_uibufda tarnen nullus finis calumniandieft:0Ccum fingulis pene fyllabis commo randi:quictiam cu optima fintreperta: quærût aliqd quod fit magis antiquu,remotum,inopinatu«nec intelligunt iaeez re fenfus in orationeun qua uerba laudantur ♦ Sit igitur cura clocutionis qmaximatdum Iciamus tarnen nihil uerbo^ ca die fadendumteum uerba ipfa reru gratia fint reperta : quo rum ca lunt maxime pbabilia:quæ lenfu animinoftri optiz me pmuttatq; in animis iudicûîqd nos uolumuscffîciût.Ea debentpræftare fine dubio Si admirabilcmamp; iucudam ora tionem»Verû admirabilé non fie quo modo prodigia miraz mur:6i iucudam orationemó deformiuoluptate:fedcu lauz de ad dignitatem coniunda«

O^ux in elocudone fpedtanda»

i Gitur qua græci ^pacriy uocantdatine dicimus elocu tionóËa Ipcdlamus uerbis aut fingulis aut coniuélisï In fingulisituendu eft:ut fint Iatina»pfpicua..ornata:ói ad id quod efficere uolumus accommodata»fn coniuótis ut emêz data*ut collôcata.ut f)gurata«Sed ea quæ dé rônc latine atqj emendate loquendi fuerunt dicendaiin libro primo:cum de grammaticæ loqueremur:executi fumus»Verû illic tâtû ne uitiola client præcepimus»hic nô alienu éadmonere : ut fint qmaximc percgrina óf externa«MuItos enim quibus loqucz ai ratio non defitnueniastquos euriofe potius loqui dixeris: qbtinc.quo modo amp;nbsp;illa attica anus Theophraftum homiz nem alioqui dilèrtilfimumtannotataunius affeétatione uer bihofpitem dixit:nec alio lè id deprehendillèinterrogata re fpondittq q, nimium attice loqucrctur»Et in Tito Liuio miz ra: facundiæ uiro putat iellê Pollio Afinius quandapatauiz nitatc,Q_uare fifieri pot ófuerbaoia amp;nbsp;uox huius alumnu urbis oleat:ut oforomana plane uidcat mó ciuitate donata»

De perfpicuitate»

uoluntatamp;Voluptaten littera in^p» mutara uidcfeffe legendu* i Gif quagraeci çoterivuoeât hoc qdéaplogo itacfciügc dürut hocîdice afcriptó Quae î do cutôe fpedada caputefficiaf»Hrc»n» Fabius de elocutiôc praecipiédi ex/ ordium fumpfit qxicritfauté aito/ Tou óajEiv hoccab doqndo dedu dia elocutio interpretatur» Hic nonalienö eftadmonere ut fint g minime pcregrina amp;nbsp;extrema» Ex/ rerna legendum effe facile ex fenfu percipitur* Multos enim quibus loqucndi ratio no défit: inucniam: quos euriofe potius loqui dixeris qlatine»Inuenias legendum effenc admonitione quidem eft dignum Quo mÓamp;illaattica anus Theo/ pnradum hominem alioqui difet tiffimum annotataunius affeótióe uerbihofpité dixinnec alio fe depre hendiffe rogat refpodit qquod ni/ miü attice loquærcrur.Pro affedi/ one Icgédum eftaffectationeÄ ro/ gata ut fit participium» Theophra/ KUSautem ut Athenienfis uideref atticum fermonem nimium affe/ dtabat»Nam Erefius fuit Mdanthi

Leucippi fuit auditor Inde Athenis cum Platonem audiffet fcad Ad/ ftotelé contulit a quo St Theophra ftus a diuma eloquenna fuit appel/ latus cum antca Tyrtamus diceref amp;nbsp;fcholæ peripatetics: relidus fuc/ ccflbr»Da ea uero attica anu memi nit etiam Cicero in Bruto his uer/ bis»Vtego iam mirer aliud Theo/ phraffo accidiffe:qui dieitur cum percontaref ex ancilla quada Qua/ ti aliquid»St refpondiffct illa atque addidiffet hofpes non potes mino/ ris:tulliffeeum moderte fe non cP fugere hofpj'tis fpecicm:cum aerate agerec Athenis optimeq i loqueref omnium»Sic opinoi in nortris eiTe quidam Urbanorum ficut illic at/ ticorum fonus» Quare fi fieri po reft amp;nbsp;uerba ora amp;nbsp;uox hums alum num urbis oleanr» Emendate in q-bufdam exemplaribus fie legitur huius alumna urbis effe deber*

-ocr page 270-

Liber

Erfpicuitas in uerbis pracefpuam habet propriefatem»hoccd perfpiCuitas maxime uerbis effidtur ^ p nbsp;nbsp;priis»Sïgula at mébra ppofitæ diuifionts ira exeqf Fabius:ut fimêdæabfint:nihil extrifecus expónc

ad ca pcipiéda opus eé uideat» In quo uitio cauédo nÓmediocriter qda errate folent:qoïa q ft fine ufu;étfi caufæ ncceflîtas poftulet rcformidct»Sic qdé Icgit:fcd nó fine méda ut putpkLoco»nkfine ppónis i ^ po reponéda uidcf.hoc mo»q fût i ufutNa quofda uerba q fintiquotidiano ufu rcfugere air»Meacaut corrC'' diSiexéplü quo^ qdiferf:quis fitcorruptü:aftipulaf» Vtille qiadóe hibericas herbas fe folo neqq itelligé tediccbar»Ncqq ncgandiaduerbiû fenfus refpuirgt;Ncqcq uero aplcdif fidja Fabio feriptû fuiflccrediderî Spartû atcherba î hiberia nafccns: ex quo amp;nbsp;rudétes amp;nbsp;fportulæ ét nu cöficiiif»spartû ucro uulgarcc ucr bü» Nee uiclo qre clarus orator du

ratos muria pifccs nitidius cé crcdi dent q ipm qd uidcbat»Quifnâ hic fucrit oratorncci^tradithcc ego mclcgiiîc mcmim.Qijifqs fuerit p duratosmuria pifccs credo falfamc ta uoIuiflefignificahMuria ât geus é liqminis admodû falfi garoæmu fi» Autqdiofone DolobelIæ emc datû a Cicerone ânotaui morte fer revaut qlia nûclaudanf a qbufdam quoß^é dcccrnere uerba cccidcrût» Ingenue fatcor hæc îproprietas mi hi this exéplis no pcipif^Nâ morte ferre cur jpprie nô dicafnô uideo: CÛamp; TerentiusK oratores fere hoc generc locutiôis uranf»Eius morte fert ta familiariter.Qüare hic quo/ çlocus fortafleccorruptus qd ut credâ cfficit:qd i qbufda exéplariba ^illo de cernere Icgif De cruce ucr baceciderûr»Hic uero locus iis rcIP quaf corrigcdus:q nihil putâr î exé plariba cé mutâdû» Scdo mô df^ priû irer plura q funt eiufdé nGis:ÔC undc caetera diCla fût»Loco Si copu læ rede i qbufdâexéplariba id Icgié amp;nbsp;i uocali conuerfa in Utduda» hoc môgt;qft eiufdé noïs id undc caetera duda fri Ex hoc inq imôtibaemi nétiffimû»Sic qdé legirifcd forfîtan médofe»Nâilld inq nihil féfui côuc nit Sic âc forrafTe polTetemédari : fi illâ ex ppôné î amp;nbsp;copula ci fimilé cÔ uertef mus SC loco illius îq qd rela/ tiuû cû eft uerbo feriberemus hoc mô»Ec hoc qdéîmônba eminétiP fimû» Vtcarme funèbre proptie mcenia»Vtnenia legaf: féfus ipe ap te expofeit » Nænia,n»ppne df car/ me qd ifunere carafxu carméipm plunbj fit côc» Et corynthia acra» Corinthus quis amp;nbsp;didib amp;nbsp;urbs fit græca:tamép lota fcnbiriEftat co rithus: ut fcribit»L » Floras Achaiac caput»græciæ decusater duo maria ióiü amp;nbsp;ægeû qfi fpeétaculo expofira Ea Mumius exercitu hoftiü fhipis Ifthmifaucibo fufoab icolis dferta

p Erfpicuitas i uerbis præcipuam habet proprictate»{cd proprietas ipfâ non fimpliciter accipitur.Primus»n.in tellcdlus eft fua cuiufq; rei appeUatiotqua non femp utimur Nam ôé obfcæna uitabimus:ôé fordida06 humilia, Sunt aut humilia infra dignitatem return aut ordinis:in quo uitio ca/ uendo non mediocriter quidam errate Iblét qui omnia qux funt fine ufu:etiam fi caufæ neccflïtas poftulet:reformident: ut ille qui in actione hibericas herbas fe folo nequaq intclli/ gente dicebatmifi irridens hanc uanitatem Caftius fcuerus fparthum eum dicere uelleindicafiêt, Nee uideo quareclaz rus orator duratos muria pifccs nitidius eé crediderit: qipfu id quod uidebat.In hac autem ^prietatis Ipecie: qua: nomiz nibus ipfis cuiufqt rei utitur:nulla uirtus eft:atq; ci cotrariz urn eftuitiumud apud nos impropriumtocKupov apud græ cos uocatur:quale eft tantum Iperare dolorem : autquod in oratione DoIobcIIæ emendatum a Cicerone annotaui.morz tem fcrc:autqualia nunc laudantur a quibufdam : quorum efttdecerncre uerba ceciderunt,Non tarnen quicqd non crit ^priûîprotinus SCimproprii uitio laborabit « quia primum omnium multa funtîamp;græce SClatinemó denominata « Na SC qui iaeulumcmittimaculari dicitur,Q_ui pilam aut ludc appellationc priuatim fibi aflîgnata caret, ôC ut lapidare qd fit manifeftum:ita glebarum teftarumq; iadhus nó habet no men.Vnde abufio quæ KOCTocypHcricr dicic neceftaria,Traf latio quoq5 in qua uel maximus eft orationis ornatus: uerba non fuis rebus accommodât.Q^uarc proprietas non ad noz men led ad uim fignificandi refèrf’,ncc auditut led ïtellecln ppendédaeft,Sccundo modo dicitur proprium inter plura: quæ funt eiufdem noministSCundecætera diéta funt: ut uor tcx eftcontorta in fe aqua:uel quicquid aliud fimiliter uerti tur,Inde propter flexum capillorum pars lumma capitis: ex hoc inq in montibuseminentiftimum.reefte dixeris hæc oia uertices:proprie tamé unde initium cft,Sic foleæ SC turdi pi fccs:SCcætera.Tertius eft huic diuerfus modus:cum rcs com munis pluribus in uno aliquo habet nomen eximium:ut car men funebre q)penenia : SC tabcrnaculum ducis auguftale Item quod comune eft SCaliis nomen intclledlu alicui rei pc culiaritcr tribuit'’:ut urbem roma accipimus:SCucnales noui cios:0Ccorinthia æra:cu fint urbcs aliæ quoq: SCuenalia mul tatôC ta auçi SC argétu:q æs corinthiu.Sed ne i his qdé uirtus oratorisifpicit «At illud iâ nô mediocriter ^bâdû:q, hoc cria

-ocr page 271-

Oótauus

.npoffit fignificantius:ut Cato dixit Caium Cxfaré ad euer/

ccpiudircpta primumgt;ddndc tuba præcincntc dcleta efttQyid fignorum»quid ucnium»quidue tabularum raprumnncenfum at^ corruptuni fir»Quanras opes abdulerit amp;nbsp;cremarit hlnc fcias:quod quicquid conn/ thii écris totoorbe laudaturancendio fupcrfuiffe comperimus»Nam amp;;æns notam practiofiorern ipfa opulc tiffîmæ urbis fecit iniuria»quia fneendio permixtis plurimis ftatuis atq^ fimulacristxris auriargénep uenæ i commune fluxerunr»Non folum autem «era fed amp;nbsp;figna quocp amp;nbsp;uafa corinthia dicütur»Plynius libro mge fimoquartOïSignis quæ uocant corinthia:plcri^ in tantü capiuntur:ut fecum circuferantmt Hortéfius ora tor fphingcm a uerre rco oblata:^ laudari modo folct:ut proprie didumtideft quo nihil iueni Pt^’ ’9“^ Cicero illo iudido in alter — nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cationc neganti ca fe ænigmata itel

_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ligcre refpondit deberc:quoniani

tendam rem p.fobrium accemnetut Vcrgilius.Dcdudtu caf fphingédomi hfetUaboIenus de Ie men.SC Horatius«Acrem tibiamthanibalecK dirum « In quo gath tertiogt;Cui Corithia uafa lega tnodoillud quoted a quibufdam traditum proprii genus Srum^’t^forum ïSSoram ex appofitis:qux epitheta dicunfur;ut duice muftum£0icu caufa parata funt:deberi Trebatius refpondit» Ex hifque inde con/ traxerit:quée non intenigütur»Cot

quæ bene tranflata funt:propria dici folent ♦ Interim autem quæ funt in quoqj præcipuatproprii locum accipiunt:ut Fa bius intcrpluresimperatorias uirtutestcundlator eft appel/ latus.Pofluntuideri uerbatquæ plus fignificanttq eloquun/ tur in parte ponenda pcripicuitatis^lntelleólum enim adiu/ uant.Égo autem libentius emphafin rettulerim ad ornatum orationis.quinon ut intclligatur effieiät: fed ut plus intelli/ gatur. At obfeuritas fit etiam uerbis ab ufu remotis«utfi com mentarios quis pontificumtSi uetuftiflima focdera : Si exoIe tos (crutatus audlores id ipfum petat.ex hilq? indecontraxe rit:quæ non intelliguntur.Hinc enim aliqui famam cruditi onis afiedtantmt quædam foli fcire uideanturTallunt enim uerba uel religionibus quibufdam magis familiariatuel arn urn propriatut attabulus uentustSi nauis faccariatSi in mala eho fanumtquæ uel uitanda apud iudicem ignarum fignifi cationumearu.uel interpretanda funu^icut i his quæ omo/ nymadicuntur:ut taurus animal fit»an mons»an fignum in cælotan nomen hominis.an radix arborist nifi dididum no intelligitur.PIus tarnen eft obfcuritatis in contextu Si conti/ nuatione fermonis Si plures modi»Q^uare nee fit tâ longust uteum prolequi non poffitintentiotnec tranfiedio tardatut in hyperbaton finis eins différât' ’tquibus adhuc prioré mix tura uerborumtqualis in illo uerfu»Saxa uocant itali mediis quæ in fludibus aras«Etiam interiediôeî qua Si oratores SC hiftorici frequenter utunturtut medio fermone aliqucmifc rat fenfunpediri folent itelledustnifi quod iterponit breue

ruprc quidem fic mihi kgiuidcrur Forfitan autem loco illorum ex Si his ea pronomé bene rcponeretur ac»u»in a couerfa itelligatur Icgcref» hoc modo:eam ide cotraxent quac nÓintelliganfV Fallüf»n»ucrba uell religionibus quibufda magis fami liaria uel artiu propria;ut atabulus ucntus amp;nbsp;nauis f3ccaria»R.eIigioni/ bus qdé legif’»Sed flagitiofe ut ego quidem puto»Nam regionibus le/ gédumeffc facile exempla déclarât Neç enim Atabulus aut nauis fac/ caria nomina funt religionibus fa/ miliaria fed regiôibus atep ambus Nam Atabulus uentus ett Apuliac familians ric diâus:quod nocumc tü afïerat»ocTro toü dcTflvßocÄÄEiv* hoc eft a damnoimmitrendo » Na/ uis uero faccaria artinauiculariæ ui def effe familiaris»Nauis enim fac/ caria a uehendis faccis denominata effe uidetur» Et in malacho fand Hoc quo^ exempli! ut mihi uidef corruptum iis reliquamur corrigé dum qui nihil ab cxemplaribus pu tant rcccdcndum»Mihi certe : inge nue fateor:nec pcipi nec corrigi po teil» Sicut in his quæ omonyma dicuntunojioyuaia dicutur equiz uoca quæ una uoce multa fignifi/ canr»uttaurus» Nee trafiecho tar da ut in hyperbaton finis eins diffe ratur»Duabus littcris erafis: Traie/

dio amp;nbsp;deferatur mihilegédum ui/ detur»Hyperbaton uero efttranfgreffio quædam uerborum ordincm turbans:quod tarnen intcrdum de/ cons gratia affumitur.ut animaduerti indices omnem accufatorisörationem in duas diuifam effe partis* Nam in duas partis diuifam effe redum crat»Sed durum amp;nbsp;incompofitura» Quibus adhuc prior ed mi xtura uerborura»Peior Icgendura effe contenderim quamuis prior in exemplaribus dcprehendatur » Nam mixtura uerborum amp;nbsp;confufio pcior eft K magis obfeurat orationcm quam traiedio » Hæc autem ucrbo/ xummixtura graecc dicitur crüyxüo’icr quæenfpecies hyperbati ex omni parte confufi»quale eft illud ^^^“'’“»•Trisnotus abrcptas in faxa latenha torquet Saxa uocant itali mediis quæ in nudibusaras» Etiamintetiedionc:qua64 oratorcs»Hæcgtæce dicitur itapëvefiarid - reccpto iam a latinis uocabuloiquæ

-ocr page 272-

Liber

ad uerbum tranffertur uer/ pofinotNa Vergilius jllo lo/ co quo punuequina defcrP bit cum dixiffet» Ncc uarios horret ftrcpitus»Pulus equi nus per fimplex 4* fcribitur» ^TtoAoCTenima precis dicif» Pullus uero galliæ p duplex In’tertio uero geûrgicô næc Icgunrur»Nec uarios horret ßrepitusdlli ardua ceruix:ar gutumque caputkbreuis allt; uus obérai tergatLuxuriat/ que tons animofum pedus honefti Spadices^glauci^ co lor dterrimus albis Etgfluo turn fiqua fonum procul at ma dedere Stare loco nefeir»

Vltra q ullus fpintusdu-' rare poirit:oftendir*Quino uidet oftendûteflè legenda is fe ad grâmatices rudimen ta côferat pdifcéda* Gratz (CO uerbo utens oKotitfov: hoce obfcura»NâcrKo7iîlt;» fignificat obfeuro » ö-KoToa nan^tenebræ dicunf* At ego odofum fermonem diz Xerim:quc auditor fuo inge nio intelligit»Non particula negatiuam hie mihi fenfus exigere uidetur»ut legamus non itelligir»Ociofus nanqt dicitur fermo g non percipi tur:utpote qui nihil in audi to^ animis operetur» Pef fima uero funt a2iavon7a hoc eft qaæ uerbis aperta oc cultos fenfus habent»ut con dudus eft cæcus fccus uiam ftare:amp; quae fuos attus mor fu laccraflet fingif in fcholis fuperfe cubairc»a2LiavoH7oc ad uerbu poflunt tranfferri non inrelligibiliakNam làiâ vota fignificat itclligo»und 2.iofvoHTov inrelligibile amp;nbsp;d2iiccvoH7ov no intelligibiz le.Ea uero enigmata mihi pa^e percipiuntur» Vt obz feuritatem apud fe ipfam di fcutiat amp;nbsp;tenebris orationis inferat quiddam inteiligen tiac fuae lumcn»Vtipfe legaf loco illius accufatiui ipfam amp;nbsp;fenfus amp;nbsp;rS exigit»Qyod dam praeterea no quiddam legcndum eße pater» Proz pter quod etiam reperimus kcperquac no fatis pcrcepiP fecos qui cognofcunt putaz

eft«Nam Vergilius illo loco quo pulu cqnum delcribittcu dixifïèt Ncc uanos horret ftrcpitus:cópluribus i{èrris alia figura gnto de mû ueriu reddit.Siq ibnu ^cul arma dedere.Stare loco nefcit ♦ Vi tanda in primis ambiguitasmóhæc folû de cuius genere fj^ra di/ élu é:quæicertû intelledtu facinut Chremetéaudlui pcuHiflè Dc meatSed illa quoq ? quæ etiâ fi turbare no pot fenfua ide tarne,uer borû uitiû incidit:ut fiquis dicat uifû a fe hominem librum feribez tem.Nam etiam fi librum ab homine fcribi patcat:male tarnen co pofueratïfeceratqj ambiguum:quantü in ipfo fuit»Efteriam in q/ bufdam turbainaniu ucrbo^:q dum cómunem loquédi moré re/ formidantïduéti fpecie niton's circGeuntomnia copiofa loquacita te:quæ dicerc uolûtJpfâ deinde illam feria cu alia fimili iungéte^: mifcentefcß ultra q ullus Ipiritus durare poffittextédut « In hoc ma lu etiâ a quibufdâlaboraôneqj id nouû uitiû é:cû iam apud Titu Liuiû inueniâ fuiflè præceptoré aliquê:qui difcipulos oblcurare: quæ dicerentiuberet:græco uerbo utens oquot;KOTicrov«Vnde illa fcili cet cgregia laudatio tâto mcIior.Ne ego quidéintcliexi.alii breuiz tatis æmulincceifaria quocç oratiôi fubtrahûtuerbarôi uelut lads fit icire ipfos quæ dicere uelit:quâtû ad alios pertineat:nihil putät« At ego ociofû fermoné dixcrimtqué auditor luo ingenio intelligit* (Quidam emutatis ipuprfu dirais de figuris idc uitiû cofequunif• Peflima uero fqtdXiavoHTCt hoc eftquæ uerbis aperta occultoS fenfus habét:utçdduétus é cæcus fecus uiam ftare«amp; quæ fuos ar/ tus morfù laceraftetdingitur in fcholis fupra fè cubafte . Tngeniofa hæc amp;nbsp;fortiatut ex ancipiti diferta credantur pficiunt » At perfuafit qdê iam multos ift^ pfuafiomt id iâ demum eleganter atq? exquiz fite diétum putét:qudd interpretandû fit.Scd auditonbus etiam nónullis grata fût hæç:quæ cû ïteUexerit : acumine fuo deledlan^ Si gaudétmôqfî audiuerint:fed quafi iuenerk.Nobis prima fit uir tus plpicuitatis.q)pria uerba»reótus ordo.nóin longü dilata côcTu fiomihil neq; defittneq; fupfluatJta fermo Ä doóhs probabilis : ÔC planus ipitis erir.Hæc é eloquédiobferuatio « Nâ rerû pfpicuitasî quo mô præftada fit:diximusipræceptis narratiôis.Similis aût ra tio é i oibus«Nâ fi ncq^ pauciora q oportct.neq; plura.neq; iordiaz ta.autidiftidla dixerimus:crût dilucida:amp;L negligéter quoeç audio tibus aperta.qa id ipfu i côfilio é habendum.non fêmper tam eftê acre iudicis intentioné:utobfeuritate apud fe ipßdifeutiatÄ tene bris orarionis inferat quoddâ itelligétiæ fuæ lumen:fêd multis eu frequéter cogitatiôibus auocarimin ta clara fuerint:quæ dicemus: ut i animû eins oratio:ut fol in oculostetiam fi in earn non intenda tur incurrat.Q^uare nô ut intclIigere poflît: fêdne omnino poftît non intelligere curâdu»Propter quod etiâ repetimus fæpe:quæ no fatis percepifîe eosîqui c^gnofeût putamusîquæ câ utiq; noftra id eft culpa diólaobfcüriusrqua cauia ad planiora ôC communia ma gis uerba defeendimustcum id ipfum optime fiat:quod nos aliqd non optime feciflè fimulamus» Deornatu.

-ocr page 273-

Odauos

muskRepetimuslegendum efle facile ex ipfo perdpitur fenfu» Nee fortibas modofrd eriatn fulgentibus at mis præliatus in caufa eft Cicero Comelii:cuius fccutus effet docedo indice rantû:amp; utiliter demû ac latine pfpicuegp dicédo»uaric Icgif hic locus î exéplaribus»Qua ex te facile coHigifeflêcorruptusJn aliis nâg t legif eu cÔfccutus»Hic uero cuius fecutus»Quo^ ncutrû fenfui côuenirc uidec.Quod fi leuitcr îmutandis ucrbis emédare dcprauara licct:cuius loco duæ didiones q nô cû fyllaba as mihiafenbédæ uidenÛhoc mÔ»Qui nô

U Enio nue ad omatunn quo fine dubio plus q in exteris dicédi ptib? fibiidulget orator.Naemâdate qdé ac di lucide dicétiû:tenux præmiû étmagiCq; uitiis carcre: q ut: ali quâ magna uirtute adeptus ee uidearisJnuentio cû imperi tis fæpe coîs.difpofitio modicæ dodtriæ credi pôttôfquæ fût artes altiores plcrûq; occultantur:ut artes fmt.Dcniq^ omnia hxcad utilitatcm caufagi folam referenda funt»Cuitu uero atq, ornatu fc quoq; cómendatipfe qui dicit:ÓCÎ ceteris iudi cium dodto^an hoc uero ctiam populate laude petit » Nec fortibus modotfed etiam fulgêtibus armis præliatus i eau/ fa cft Cicero Comelii:cuius lecutus eßet docendo indicé tan tû:SC utiliter demû ac latine pfpicueep dicendo : ut populus ro.admirationé non acclamationc tâtû:fcd etiâ plaufu conz fitcref»Sublimiras qifedloamp;Smagnificétia fid nitor ôf audio ritas expredît ilium fragorcm.Ncc tam infblita laus edet fecuta dicentétfi ufitata ôCexteris fimilis fuiflct ofo»Âtq; ego illos credo q aderantmec fcnftfïê qd facerentînec fponte iudi cioq; placuiiïè;(cd uelut mente captos : Ôi quo edènt in loco ïgnaros crupide in hunc uolütatis aft’cdtum»fcd nc caufa: q/ dem parum conférât idem hic orationis ornatus.Nam qui libcnter audiunttóCmagis attendunttóC facilius credunt. Plc runqt ipfa dclcdlatione capiuntur.nónunq admirationc auz ferun^Nam ÓÓferrü adert oculis terrons aliquid:amp; fulmia ipfa non tam nos confunderenttfi uis eorü tantum nó ctiam ipfe fulgortimeret.ftedeep Cicero hisipfis ad Brutum uer bis quandam in epiftola fcribit.Nam eloquétia quæadmiz rationem non habetmullam iudico.Aridotclcs quoeç eandé petendam maxime putat.Sed hicomatusC repctam enim) uiri:fed fortis óf fandtus fitmeeedceminatam lenitatetóC fuz co eminenté colorem manet.fanguine óf uiribus niteat. Hoc aûtadeo uerû ed:ut cû in hac maxime pte fint uicina uirtuti bus uitiaætiâ q uitiis utuntur:uirtutis tarnen his nomen imz ponant.Q_uare nemo ex corruptis dicat me inimicum efle culte dicentibusmon hanc ede uirtutem:fed illis earn nó triz buo»An ego fundücultiorcm putemïin quo mihi quis often derit lilia Kuiolas ófamcenos fótes furgetestq ubi plena mef fistaut graues frudtu uites erütfStcrilem platanumttonfaft^ myrtostq maritam ulmütófubercs oleas præoptauerîfHaz bcant illa diuitesdicet quid eént:fi nihil aliud habcrét fNul lus ne ergo ctiam frugiferis adhibendus eft dccorfqs ncgatf Naóf in ordiné certaq; interuala rediga cas arbores • Q^uid

ifquæ oblita ac pôtiuscrafa iqbuf/ dâ exéplaribus fenfuna minus apria minufœ abfolutû reddunt» Quidâ m»uir ïugnis cû aliter hûc locu cor/ rigcrc ncfcirct:decem ucrba exhoc fenfu cradcre fibi pmifir.quod qdâ nimiû magnæ cft arrogâtiae» Sic»n» legit » Mec foribus modo fed etiam fulgêtibus armis præliatus i caufa cft Cicero Corneln côfccurus dice/ do ut populus Romanus admira/ tioné fua nô aeelamatiôe rantu fed etiä plaufu cófircrcnfgt;Hoc ueromi hinócorrigcrc fcd corrupe libros uidef»Accufarus autfucrat Corne* lius quod cû effet gaditanus côtra leges ac iftituta maio^ a*Cn*Pom/ peio ipcratorcin ciuitaté Romana fuiffetafcriptus»Hûcdefcndernt cû alii dariffimiquoç oratores tû P3 peius ipfe ut ex ipfa Ciceronisoröe aptecolligif» Sedne caufæ qdé pa/ ra cóferat»a Ifa cxpüdacofert lege/ due» Si uis eoÿi tdtû nÔ etiâ ipe fuI gor tam timcref» Tâtû iterate poft tû uidef ut redûdâs omo eradédû» Ncc cffoeminatà leniraté ôi fuco

emincre coloré maner»fic qdé Icgif. prærreq quod in qbufdâ exeplari* bus feriptûeft Si fucco emmétiûco logi maner:fcd corruptf(Ncg^ngt;8i copula diffimiles cafus cônedef fo Ict»Hic uero unius uerbi leuiimu* tatiÔe corrigif hic fenfus q nulle pa do a foloecifmo defendiantea pote ratkManarenâcp cû abfolutû fit:cû aceufatiuo dira ppône iungerefqd uix poetæ pmitteref nedû oratorU Quare loco illius mâct:hoc uerbû amet totidé fyllaba^ nec ci diffimi le ira amp;nbsp;fcfu amp;r5c loqndi exigete rc ponafUeuitaté étpu fcnbafhccc melliciSadoco illius copulæ amp;nec locef,hoc mô»Neceffacminatâ leui tatêmcc fuco eminété colorcamcr» Eft»n»trâflatio amulicrib3 fûpraq amp;nbsp;uallédo corpa mûliora Icuioraq; reddunt amp;nbsp;fucando rubicundiora»

Qyare néo amp;nbsp;corruptis dica me inimicû ce culte difeétibuskS Ifa de medio elidaûutdicétiba lcgaf» Nô cchâc uirtutéded illis câ nô tribuo» Caftigatc î qbufdâcxéplariba nego uerbu c afcriptû»hoc raÔgt;Nôeéhâc uirtuté nego» Quid illo qncunce fpcciofius^din quancûç pté fpc/

-ocr page 274-

Liber

flaueris reflius cft»Enfm particula mihi ufdetur aCcribenda » K qui littcra»du:raßkamp;f reflus» iuocaliéxpuflâ ut kgaf fcnfus expofciuhoc mÄQ^idindUo qncunce fpeciofius:qui ïqaancûçp parte fpeflaueris reflius cft» Qumcunx’aût hoc loco dierf fpaciu qn^ uncia^ quod iter horton arbores côfucuir rclinq ut amp;nbsp;Xenophon in Paedia Cyri Ôi Cicero in fendute teftaf»Vncia aut no folû pôderibus fed etiâ méfuris adhibrGHæcaût de fecûdo georgico^ Vergiln lib»fumpta uidct»Sic»nu!Iic fcnbiuOia funt paribus numens dimenfa uia^tNô animümôuti pafeatjpfpedus îané:Sed qanÔ aliter uircs dabir oibus æquas* In orbe fe formofius fundât« Et protinus fruftû tamis pluribus fercr»fundet mihi legendû uidcfut modi fimilcs amp;nbsp;numeri copulenf» Decentiorcquus cuiusadridus iliatAftrida legédû eïTene admoni rione qdédignû uideGSutaut uer/ bû cft afcrib«dû»hoc modo» Cuius aftrida funt ilia» Illud obferuatóe dignius:qdhic ipchoneftus orator matcriaegeneredebeteffe uariatus» Vt ornatus non orator Icgafac prö præpôafcribaÉ':fenfuscÂpofcit»noc mÔgt;qdhic ipfe honeftus ornatus matcriae genere debet cé uariatus»

ino qnquûcc {pcciofiusf '^mquâcunqî partem Ipedlauens: reclus ê;''Scd protinus in id quoqj ^définit terræ iuccu æqli ter trahât furgétia in altû cacumina. Olcæ ferro coercédo in orbe le formofius fûdât.ôô ^tinus fruduramis pluribus feZ rct.Deeetior cquustcuius aftridus ilîa:fed idé uelocior ♦ Pul cher afpedus fit athlæta:cuius lacertos exercitatio expreffit» Idc certamini patior.Nunq mera fpés ab utilitatc diuiditur. Scd hoc qdédiieemere modiciiudicii c.Illud obferuatiôe di gnius:quod hic ipiè honeftus orator materiæ genere debet eft uariatus.Atq; ut a prima diuifione ordiar:nóidc demonz ftratiuis amp;nbsp;deliberatiuis amp;nbsp;iudicialibus caufis cóueniet.Naq? illud genus oftentatiói eópofitu fold petit audiêtiû uoluptaz te Jdeoq; oes dicédi artes apcrit:ornatüq; ofonis exponitmt qnon infidict'’:nec ad uidoriatied ad folu fine laudis amp;nbsp;gloz riæ têdat.Q^uafc qcqdcrit fetétiis populate » uerbis nitidu.

Na5 illud genus oftératóis eópo fitü»OftétatiöniIfa»s»cxpüd3 Icgaf DemÔftratiuûaûtgenus ad oftéra rioné maxime uideCeflé coparatu» • Praetcrca nó debet qdaubi maxi ma re^e mométauerfanÇde uerbis foIicitus»Quidé fanc iahis quo/ ®lcgifcxéplanbus»Sed qtg loco q/ de ut Icgatur fcnfus expofcir» Ad priuatu confiliu cas pauco^ ut fre/ quêter accidit calcule^ » unius Ifae ïmutationc fepenumero torus co/ fundi fcnfus,Qyod qdc idc facile colligi p5t.Nifi,n»d»Ifa in»r»ipfi co/ gnard mutefrut At legafacq lt;copu u afcribafuteger fcnfus nópeipief» hoc mô»Arpriuatû côfiliû caufafç

figuris iucûdû.tràflationibus magnificû» cópofitiócélabora tû:uelutinftitor qdâdoquêtiæ ituédûrôê penæ p traeftandu dabit.Nâ cuétus ad ipfû.non ad cam refertur.Ad ubi res agi tur:ôê uera dimicatio ê:ultimusjfit famæ locus*Præterea non debet qdé ubi maxia reçimométa uerfanó de uerbis eé folz licitus» Neq; hoc eo ptinetmtihis nullus fit ornatus « fed ubi preflîor amp;nbsp;feuerior:cs minus côfeflus : præcipue ad materia accômodatus.Nâ Si fuadédo fubîimiusaliqd icnatus«cócita

An nÔ pudent ccrrâ crédita pccu nia piodis poftulare faut circa ftilli ndia affici ƒ aut mâcipia redhibitSe fuadcrc»Dcprauarû ira eft hoc ulti/ mébrû ut nullus idc îteger fen fus elicianQjid cfl»ngt;fuaderc ma/ cipia redhibitôcfSicaûtmihi corri gédû uidcâuti prxpôafcribaf amp;nbsp;a uocali ii couerfa macipii Iegaf,fua derc exp^atur ac eins loco fudarc haud diftimile uerbüôt una dura/ Mt Ira breuius reponatur»hocmô» Autîmancipii redhibitôe fudarc» hoc éin agédo tâta uti uchaemétia ut fudoré emitt3s»Eftaût redhibi/ no aflôis nomé:quæ Ä redhibito/ riaaflio uocaf»Ea ucroadio itetaf côtra cû:q qd corrupti uitio fiuc ué

curatius dicédi genus»Ad priuatu confiliû.câs paucorum:ut frcquéter accidit:calculo^ purus fermo Si dilTinilis curæ ma gis dccuerit»An nô pudeat cerât crédita pecunia periodis po ftularc:aut circa ftiilicidia affici î aut mancipia redhibitionc fuadcretSedad npofitu.Et quoniâ ofonis tâ ornatus qpipi cuitasraut î fingulis uerbis eftraut in pluribus pofitus: qd fez parata» qd coniuda exigat cófideremus» qq rcdiffime tradi turn eft pfpicuitate propriis » ornatum traflatis uerbis magis cgcrc»Sciamusinornatum efle quod fitimproprium.Sed cu ide frequetiflime plura fignificetrquod œovôvùjmia uocat ; ia fut aliis alia honeftiora»fublimora«nitidiora » iucundiora»

didcrit:ut cogafamp; pciu refthucre 5; retro qd tradidcrat accipc»hoc c»n»rcdhibcrc:ut ex ticulo deædilicfo cdj flo amp;nbsp;redhibitoria amp;nbsp;dtomioris aflóefacile colligi pót»Periodus ucro c cü féfus lógiore uerboijz abitu circü ducif,cui qdc ut ipc Fabius ait:plurimanoia dat Cicero ambitû»circuitû»côprchenrionc»cÔtinu3tionc»circû/ fcriprionc»gcncra eins duo»alte^ fimplcx:cü fcnfus unus lógioreambitu circüduciGaltcpe qd cóflat mebris ïcifis q plures fcnfus habcr»Modus cius a Cicerone aut qtuor fenariis ucrfibus»autipius fpus mô terminaf» Scd cü idé frequetiflime plura fignificct » Numero plurali fignificct cIcgédü ut itclligamus idé a pluribo#

-ocr page 275-

Odauus

«ocahora.Nam utfyHabæ cKtteris melius fonäobus ebno ngnifîcari oust fmonyma dfeutur tes fuiULUIrrblc Mhibismagis uocjIi.iA\,uo plusurenfiMladius.rwthamucro.duf Ipiritus habeuaudim pulchrius:amp; quod facit fyllabaç: : ide tierborum quoqi inter fe copulatio:ut aliud aliiiud:u melius fonct.Diucrfus eft tarnen ufus.Nam rebus atrocibus ucrba

ufcnfiSkgladius.fpatha mucroiduf de reinob fût» Et quô plus quæç fous hctzauditu pluchrius» Autan difuut qd magis probo pulchn'or mihi legédü uidcf iClara illa atqi fubhmia plenagimateriæ cemeda funuModo utafenbat fenfus expo fdt amp;nbsp;ita Îgbufda legif exéplariba: utfitmaterix nió» Etquo hüilia

«ham ipib auditaalpcra magis cóueniétJn uniuerfu quidc optima fimpliciu credunt :quæ aut maxime exclamant: aut fono fut iucudiflimaÄ honcftaqdem turpibus poriora fern pennee fordrdis unq in ofone erudita locus« Clara ilia arque fublimia pleruq; materiæ ccrnenda fut.Q^uod alibi magniz ficum.tumidû alibi.Et quæ humilia circa res magnas : apta circa minores uidentur«amp;ficut in orarione nitida notabife c humiIius ucrbu:5C uelut macula:itaafèrmóc tenui fublimc lutiduqj difcordat.ftq^ corruptû:qa in piano tumct.Q_uæz non tâ rône q fenfu iudicantur:utilla.Cæfa iûgcbant fœz dera porca:fecit elegâs fidio nois«quod fi fuiffet porco uillæ erat.In qbufdâ rô manifeftacft«R.ifimus amp;nbsp;merito nup poc tamrq dixerat.Prætextâ in cifta mures rofcre camilli»At Vir gilii miramur illud Sæpc cxiguus mus.Nâ epitheton exigu us aptû ^prium efticit:nc plus expcdarcmus«Si cafus fingu laris magis deuit.K claufula ipfà unius fyllabæ no ufitata ad didit gfam.Imitatus éitac^utrûq’ Horatius«Nafceé ’ridieuz lus mus.nec augenda femp ofo:fèd fubmittenda nonnunqe Vim rebus aliquando ipfà nerboru humilitas affert « An eu diciti Pifbncm Ciccro«Cû tibi tota cognatio in Icrraco adue ha/nneidifleuidef ’ in fordidunomenfnon co contemptum hominis:qué deffrudu uolebat auxiftè/ÔC alibi. Caputopz ponts eu co conificans.Vndc interim grati idiohs:dc quo qz lis eft ille apud«M«TulIiû PuGoqcû raaiore fororc dormira bat.6C Fabius q cornicû oculos confixit»ôf p Milde illud« he us tu rifio amp;nbsp;Erunus Antoniaftcr«Id tamécu in declamanbi busénotabilius:laudarilt;çmcpuero folcbat«da pfi panem: amp;nbsp;in codé etiâ cane pafcis«rcs qdé præcipuc i fcholis anccps: fed frcquétcr câ rifus«Nunc utic]pcû hæc excrcitatio pcul a ueritate feiuda laborct îcredibili uerboçt faftidio : ac fi maz gnâ pté fermonis abfciderit,Cum fint aût ucrbappria«fida« trâflataîppriis dignitaté dat antiqtas«Nâq; amp;nbsp;ßdioremSC magis admirabilc faciut oronérqba nô qlibet fuerat ufusî eo ^ ornaméto acerrimiiudicii.P«Vergilius unice é ulus : OHi .n«amp; qanâ amp;nbsp;mis amp;nbsp;pone pollucét:alpgûtiUâ quæ etia in pi duris é grauiflîma uetuftarisimitabilé arti audoritaté«Sed utédû mô:nec ex ulrimis tenebris repetéda « Satis eft uctusq fo.qd ncceflèéquæfo:dicere oppido quo fut uG paululu tcz pore nfo fupiorcs:ucrcor ut ia nos ferat qfq«Certc antigcrio:

circa resmagnaskPro quo Icgcdu cc quæad monédûqdéuidcf» Etali bicaputtopponis cu eo conificans» Conü df ut ait Varro qdcogifJ ca cumcucrfusklndc uerbu uigare co nifico» Vndcïteri gratiidiotis de quo qlis eftilleapud»M»TulIiü Pu fioiAut hicaligd fenfui necefTariu deefttautcerte dus hxdiébóes de quo fût expûgédæ»Cubitabat prat/ tcrca redte iahis Icgif exéplarib?lo co illius dormitabat«Sic.n«toroep Caelio fenptü c» Et Fabius qcorni cu oculos confixitilta qdé legififed Flauius Icgédu cc facile ex oroncp Murxna udc bate fupta fut xolligi pSr«Inuétusc:inqtCiccro fcriba q^ dâtCn»Flauius«qcornicû oculos co fixcrinamp;fingulis dieba edifcédos fa flos populo^pofueritid; ab ipfis iu rifcofultis co^ fciam copilarir» Et Ero Milone neu tu Rifio» Heus Ói.

.ufio legate aut nomé fcruiiq per gone de cædedodü îterrogaf» Et Erunus Antoniaftcr»ex orôe,p Va reno fûptû eft hoc cxéplû ut ait Pri fcianus»Noîa at hmôi terminatóis ^fitnilirudiné amp;nbsp;imirationc fignifi cant»qux qdé humiliaac uulgaria ff» ld tamé cu i declamatoibo é no/ tabiIius»Cû pticula utceffäs amp;nbsp;otio fa expûgaf» Sed frequêter eâ nfus: nûc ungi cû hxcexercitatio ,pcul a ueritate feiunfta laborer îcredibili ucrbo^ faftidioiacfimagna pré fcc monis abfcidcrit»Loco fi côiûdlôis fibi datiuus ufeé reponédusific^ qbufdâ îexéplaribalegif» Quibus nôqlibct fucrat ufus»Nchic qdclc fus ireger habefnifi dux Ifx ugt;amp;»r» aferibââquo ufurus legafnôufus» hoc é qba qlibet utiaufusnô fuiffet Quæ cria in pidturis é grauiffma: uetuftatis imitabilé arti auftorita/

té» grauiflîma qdé Icgif» Sed unius Ifx muratioe fi legcrefgratiflima magis fenfui coueniret» Satis eft uctus quxfo»quid ncceflè eft qux' fo diccre» Corrupte quidem fic legi tur »Namquxfo uerbum iterum


afcriptum uidetur expungcndum»hoc modo»Satis eft uctus quxfo:quod diccre ncceflè eft»

-ocr page 276-

Liber

Erumnas quid opus eftftangparum fitfidicatur:quod horridum reor tolerabile autumo tragicum pro km diccndaruniuerfam cius plapia infulfum»Hic locus ita eft amp;nbsp;deprauatus amp;nbsp;confufus ut nee rcctc pcipiagt;' tur nee facile corrigi poflir» Qjjædam effe necefTario interim fumûtunEtiâ non effe Icgaf » Ennneupare amp;nbsp;fan multa alia enâaudiétibus mferi pofTunuEmanciparc gde uetus eft uerbû fed quo neceflario unmur Qjjare emaciparc potius q enuncuparc legendu uidef acgr copula amp;nbsp;aur grata aferibendû aur audétibus i uo call erafa Icgendum hoc modc»Enaancipari amp;nbsp;fari multaop alia ctia audicnbus grata inferi poffunt» In qua minfice Virgilius»amp;corithiorum

amator Thucydides Britânus»To/ tus hic locus adeo eft confufus ut nullus féfus elici pofrir»Sût aût uec baCimbri cuiufdäa quo fratré oc^ cifû hoc iocofo dùfto Cicero nota-' uit* Cim ber germane occidi» Hoc uero did;û cxambiguo fumptûé« NäCimber amp;nbsp;génie nomeeft Ôi^/ pnû uiri.germanus interim gétem fignificatJteri fratrctSunraütCim bri germanis fmitimijtaç ambiz guitare fermonis iocatus cftCicero

Et uerba anti^ mulm furate Ca tonis» Antiqui legendû ciTe qui nô Uidct ftudio rhetorices rclido fc grâmaticis reddat iftrucndûtSalu' ftiü aût multa a Catone furnpfiffe feribit etiâ Suetonius in uita Augu ftidta ut ucrbis iquinquac Crifpus Saluftius excerpfit ex originibaCa' tonis utaris»Afinius uero Pollio in quadâ epiftolaifi referêti»A» Gellio icrcdimus:Saluftiû rcphcnfioncdigt; gnu dicitquod in primo hiftonai^ eos qui maris trâfitû feccrâr:tranf-grefTos appellaumquos traffretaffe ici folitû eft»Nâtrafgreflus a pedû gradu appellaâidcircoœ nÔpôr na uigânbus cÔuenire» Odiofacura nâeftcuiiibet facilistamp;hoc peftîmû PciTima reclius îqbufdâ legif exe/ plaribus»ut ad cura referaf quæ ^/ pter hoceft peffima. Nô alia liber/ tare g primiilli hoies Quâuis cxé-' plana refragétumameqa blatiuus uidefaferibedus ut legaf»Nô alia ii bertate g qua primi hoies rebus ap pellatiôes dedeiùr» Atuetcres ne expcdlorat gdem timu{’rût,8lt;: fane ciufdé noóte eftexaminar»Pro no/

cuius eadem fignificatio c:nemo nifi ambitiofus utctur « Ern nas quid opus eftftanq parum fit fi dicatunquod horridum rcor tolcrabilc autumo.rragicu prolem dicendamtuniucria cius prorapiam:infulfum.quid muhaftotus prope mutatus eft ièrmo.Q_uædam tarnen adhuc uetera uetuftatc ipfagra dus nitent.quædam ede neceffario interim iumuntur. Enun cupare amp;nbsp;fari multa alia etiam audiétibus inferi poflut ♦ Scd tta dcmûfi non apparcataffcdtatiodn quâ mirihee Vergift us:amp; corinthio^ amatoriftc uerbo^ Thucydides: britanus atticc feprcs»thauCgalIicum.n.)amp; fpinx male illi fit ♦ Ita oîà ifta uerba mifeuit fratri Gimber hic fuit:a quo fratrcm neca turn hoc Ciceroni's didto notatû efl.Germanû Gimber occi? diuNce minus nota Saluftius epigrämatc inceflitur » Et uct ba antiqui multum furate catonis Crifpe iugurtinc conditot hiftorixtodiofacura.Nam é quilibet facilisïSC hoc peffimu q? rei ftudiolus:non uerba rebus aptauit : fed res extrinfecus arceftit:quibus hxc uerba conucniat.Fingcrc ut primo libra dixitgrxcis magis conccftu ctqui ionisctiä quibufdä amp;nbsp;alle diibus non dubitauerûtnomiaaptaremon alia libertatet q il liprimi homines rebusappellationes dederût» Noftri autel iungcndo:aut in dcriuâdo paulu aliquid aufi:uixî hoc Gris recipiunt .Nämemini iuucnisadmodn inter Pomponium Sé Senecam etiâ pixfationibus cfte tradlatu »an gradus cliz minât in tragccdia dici oportuiftct.A.t ueteres ne expectorât qdérimuerunt.ôé fane ciufdem notæ eft examinât « Atî tra/ dia sc declinarione talia funttqualia apud Ciceronem bcariz tas SC beatitudotquæ dura quidcm fenrit edè: uerum tarnen' ufiiputat pofte moliri»Ncc a uerbis mótfed a noibus quoqj dcriuata funtquædâtut a Cicerone iuIlatutSC|Afinio fimbrx atu SC fibulatu.Multa ex grxco formata noua:ac plurima a' Sergio Flauioqj dura:quéadmodum uidenturtutraq; cns SC cntia:quæ cur tâtopere afpcmemurnihil uidcotnifiq? imq indices aduerfus nos fumusJdcoqtpauptate fermóis labora

Öclcgendü cc norac nemo ignorât» Expectorate uero eft epedore ciice re.urNomus exponir»Aéhüs iPhœ nifris»Incuranrultro a fortuna opi/ bufey oibus defcrtü.abiedü affiflu ex aio expedorar,Er Craffusapiid Cicerone libro de oratore tcrfio»Tü pauorfapiam oém mihiexaïaro expc


dorauir» At i tradia amp;nbsp;dcclinarÓe»Traclu Icgédu cé côftat»Tradtû uero ac dcclïationé hoc loco,p didionu^/ duótóe amp;nbsp;denuatóe accipimus» Scd a noibaquoep diriuara für qda utaCicerone SulIatü»8CAfinio Fimbria/ tu amp;nbsp;fibulatû»Anoibus,ppriis hare puto deriuataîrigulatûœ idcirco cé legcdiJ»Quod fi füllarurit aSylla fiuc Sulla amp;nbsp;fimbriaturit legcrcfreu co cóucnirct qd idccimo ad Atticu Cicero fcribif»Cn»nr biénio ante cogita’;-uit»Svllaturitaiuseius amp;nbsp;pfcripturir»Sic uero legendû cé apteex iis colligifqua: Fabius ipe refcrt paulo poft ’übi de onomatopoeia pcipir.uix igtilla quæirapayohÉya uoeât quæ ex uocibusiufû reerpris quoeùqî m3; dedmanfnobis pmittimus glia funtfullaturit St ^fcripturit» Multa ex græco formata noua ac plunmaa ScrgioFlauio^ dura quéadmodû uidéfutra^ es amp;nbsp;entia»Corrupte gdé fie IcgiGSed ita corrigi pôtifi quo^'

-ocr page 277-

Odaww

genitiuus afcribatur»amp; quem accufatiuus cradaruruc loco dos quxdam nominatiuus reponamr» nee non utrarp expugafutaduerbio afenpreshoe mödo»Quopidura quædâ admodû uidétur utens amp;nbsp;entia» Nuz merand Auguftus primus dixerûr.Muncranû emédatein aliis Icgifcxéplaribus» Reatu nemo antemefläz lam»numerariü nemo ante Auguftu dixeratgt;Tâetfi in his fenfibus nulla left dcprauatio:mihi tame a Fabii ci dore legatia^ alieni uidenfac de margine ipcritia alicuius in prxcepto^ Fabii contextû trâflati» Neq»n»con fueuit Fabius ca ftatim repeccre qua: apte præccpit»Quid aûtaptius dici pôt qhoc»ut Méfiala primus reatu Munerariû Auguftus primus dixe natƒ ut aût hoc eleganter eft præce^ ptûitailludîeptc eft appofirû»Rea/

mus.Q^uædam tarnen perdurant.Nam Si quæ uctcranûc fijt:fuerût olim noua.Et quedâîufu p quâ recétiatut Méfiai la primus reatu.numeranû Auguftus primus dixcrût ♦ Rca turn nemo ante Mcfialla.numcrariu nemo ante Auguftu di xerat,Piratica quoqt ut mufica amp;nbsp;Fabrica diciadhuc dubita bant mei prxceptores«Fauore amp;nbsp;urbanu Cicero noua credit Na amp;nbsp;in epiftola ad Brutu.Eum inquitamoremÄ eum utî hoc ucrbo utar:fauorc in confiliu aduocabo,0C ad Appium puIchru.Te hominem non iblu fapientctueru etiam ut nue loquunt'’urbanûJdé putanta Terentio primûdi(ftûeé obz lequtCccilius ad Sifennd.Albenti cxlo.Ccruice uidec Horz tenus primus dixifie.Nd ueteres pluraliter appellat, Auden dû iraq^Neq%n.acccdo Celio:qab oratore uerbaiugi uetat« Nam CÛ fint coru alia ut dicit Cicero natiua.i, quæ fignifica ta fût primo fenfu.alia reporta quæ ex his facla futtut ia noz bis ponerc aliq quæ illi rudes homies:primilt;ç fecerût:fâs no ft.At dcriuarc.Hccfierc.coniûgcre quodnatis poftea cóceiz lu efttquando dcfiit ïicercÆt nqd periculofius finxifie uide

in his quæ Iicenus träfiata crût qidcrittquæ nó tuto dici pof fût.In quo non falli iudiciu noftrum follicitudineipfa mani feftû erit,Q_ua de re græcû erit illudckgantiflîmûtquo præ eipit ita TrpoETtinÄHooeiv tftUTTEpßoÄH » Tranfiata probari nid in côtextu fermonis nô pofiuntJtaqifmgulis uerbis fatis dicftû:quæ ut alio loco oftedi:p ft nullam uirtute habet.Sed ne lornata quæ lut quidémificû fut îfra rei de qua loquédû êdignitaté:cxccpto fi obftæna nudis noîbus enucietquot; ' : quod uiderît q non putâç ce uitandâ«qa nec fit uox ulla natura tur pisîamp; fi q érei deformitas:alia quoq^ appellatiôcqcûqj ad i/ teUedûeûdem nihilominus perueniat « Ego romani pudoz ris more contcntusmt iâ rcfpondi talibus ucrecûdiâ filentio uindicaboJâhîc igif ’ coniûftiad rôné fermonis trâftamus, Cuius ornatus ihæc duo prima diuidif:quâ côcipiamus cio •cutioné.quomô eficramus,Nâprimû é ut liqueat augef qd

turn nemo ante mefialâ,Muncraz riû nemo ante Auguftum dixerat» Quarc de côtextu îmarginé mihi hi duo fenfus uidenf refcredi* Vt in hoc ucrbo utarJn præpofitio ex pungafiHuiufmodi ucro remediis folemus uticû aut dura autnoua funt uerba quibus utimur » ut hoc uerbo utargt;ut nunc loquunf»ut ita dicâ.fi licet diccrc»pmittitc mihi fie diccre» Idc putâtaTeréno primû diflûcéobfcquiû»Putatlegedû cflc nemo nô uidet»Hoc aût Cicero ait in dialogo de amiciriagt;Quôd quia falfum eft»Nâ amp;nbsp;Plautus amp;Neuius co'uerbo uft fût:idcirco Fabius iqi eû putare»Nâ ferc q putant dccipiû tur» Albéti cælo,Sereno aerc: qd ctfi in raro eft ufun nono tamcCac fans cömentarioßz IcgiGCæfar cy ploraris regionibus aibéti cælo ois copias caftris edacir» Ceruicé ui/ def Hortefius primus dixific,Hoc amp;nbsp;Varro libro de Analogia primo fcribit his uerbis Ab eo quod alii di eût Ceruicesud Hortenfius in poez maris Ceruix»Ex quo apte eolligif feruiû de hoc noîe falfa præcepiflé: cû in fecûdû æneidos îquit, Ccruix î numéro fingulari collû lignificat Si plurali uramur:(upcrbiâoftédi/ muSkUt in uerrinis Frage ceruiccs»

Neg^n.accedoCeJfo qui ab ora/ tore uerba iûgi uetat,Fingi legedû cfTe nôiungifaciles ex l'enfui ex iis quæ fequûtur percipitur, Ma cum finteogi alia ut dicitCicero na tiua,Huiufmodi ucrba:quæaCice rêne natiua appcllârur: Varrolibro de origine liguæ latinæ primo uo/ catprimigenia:de qbus idé qdamp;Ci cero amp;nbsp;Fabius præcipit his uerbis» Primi genia dicûtur uerba ut lego fcribogt;ftok fcdeo,amp; cetera quæ non fût ab alio ucrbo:fed fuas habet ra dices. Contra uerba dcclinata funt quæ ab alio oriunf ut Iego,legis:lcgilega. Qua de re græcû erit illud clegâtifrimû:quo præcipit ita trpoÉiti *^Hlt;^lt;«iv TA UTTëpP)oAfi»hoceft»præmonerc trâfgrcftîone,nos uti uocabulis minus ufitatis itpoÊTtiifAriTO »nkfignificat ate pcutcre. Iraqi de fingulis uerbis fatis didtü,De præpôné fenfus fine côtrouerfia exigitiut de fingulis legamus» Sed ne iornata quae fût qdCkRedle in exéplaribus qbufdâ quæ relatiuû nô eft aferiptum» Oyod uident q nô putât cé uitâdâ,m»lfa expûéta uitâda legaGQuidâ aûtcphllofophis hoc eft epicurci ac cynici uni quâ^ rem fuo nomine appcllandam cenfebantad quod iocansCicero in.çpiftolis ad Pætû fcribit»

r iü

-ocr page 278-

Liber


Nam prima uirtus eft uitio carere.Sententfa eft Horatiana»Virtas eft uiriomfügete6efapierta prima flut rida caruiflc »Probabile aut Cicero id genus dicit quod non plus minus uccq diciuHoc ultimu uerboru cc expugendJ ac eius loco decct reponédû facile ex Ciccronis partitionibus colligifubi hoc prscipif» Iraq? in nobis effeaudloritarc in uerbis»Hinc illa praepofitione in cd nobis ablatiuo eéeradedâ ac loco eius uult uer/ bü:ena repugnantibus exéplaribus reponédû turn ex fcnfu tu ex ipfis Partirionibus apte cognofcif.hoc mo/ do»lt3^ uult eiTeaudoritaté in uerbiwentétias uel graues'uel aptas opinionibus hoium» Dclcdlat traflata fupra uta ad nomen adidda»dupli cia»Quid fibi hoc loco uelint fupra lata amp;nbsp;duplicia nó aideok Sed quo/ niauitia prius demoftrareaggreni* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;__ _

fumus:uclhoc uitiü fit: qtf kccko/ tihter.grauiter an urbane.lu quo tranliationis genere.qbuS çerrov uocaf fine mala confuctudi figuns.qlibus fentennis.quo mo « qua poftremocollocarioe dff^i^oÄ^wd^’«19^ itendimus cflicere poffimus, Cæteiû didurus qbus or dfmébro apparet.KccKoçdTovaùt net orariotpriusea quæ lunt huic contraria laudi attingam« id eft uitiü qduulgus grâmaticoga Nam prima uirtus eft uitio carerc « loit' ’ante oia ne fpemuS SStmdXcXï^S'S» omara oratione fore quæ pbabilis no erinProbabile aut Ciz Vitia uero ornatui cStraria qn^ cc cero id genus dicit qd non plus minus ue eft qdicittno qa co dicunf. Cacophaton. æfchrologia» »^^jcxpoliricp non debcatCNam amp;nbsp;hæc ornatus ps e^Sed qa Tapinofis»CacozÉÂiot Kacolynthe nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ù _, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;..

ton»Cacophaton qdc eft uitio com pofitois luerecuda fufpicio ut illud apud Terétiû Arrige aurcs Paphile fit illud Vcrgilianu»At ramum hue apenc remû q forte latcbat.Sed Fa/ bius fub Kdeophati noie æfehrolo giâ quog? côple(ftif ’»Eftgt;n»æfchrùlo gia uitio côpofitiôis îucrecûda ofo» aut côpofitio uerbojt obfeoenæ fi^ gnificatôis»autunius uerbi obfcoe/ na fignificatio fit ^nûciatio» ut nu/ me^ cû nauibus sqnÔt apud Salu ftiù»ducftabatcxercitu$» Vt duûa


uelimus.an minucre.concitate diccre ân moderatc.lætc an fc


uerc * abûdâter an prelle,afpere an leniter ♦ magnifiée an fub


uitiû eftubic^ quodnimiû cft. Itaqj in nobis elle aud'oritatc in uerbis fentétias uel graues uel aptas opinionibus hommu ac moribus.His enim laluis licet aftumcre ca qbus illuftrem fieri orationé putat . Deledant trâflata fupra lata.ad nomen adiûcfta.duplicia fit idé fîgnificantia: atqj ab imitationc rcrû non abhorrétia.Sed quoniâ uitia prius demonftrarc aggref fi fumus:uel hoc uitiû fit qd KOCKotpoCTov uocatur : fine mala coniuctudine in obfcenû inteUcclû fermo detortus eft: ut du


lt;ftare exercitus:amp;patrare beHû apud Saluftiû dida fände amp;nbsp;antiqtridentibus fi diis placet:quâculpâ no fcribentiû qz dem iudico:(rd legétiû.tamé uitanda : qtinus ucrba honeftæ moribus pdidimusîSé euicétibus etiâ uitiis ccdédû é:fiueiûz dura dformiter lonat.ut fi cû hôibus notis loq nos dicimusr nifi hoc ipfû hôibus mediû fit in præfata uidcmur mcidere; qa ultia prions fyllabæ Iittcra:quæ exprimi nifi labris coeûz tibus nô portant interfiftere nos indecétiflime cogit : aut non cogitatatcû infequente in natura eius corrûpitf.Aliæqt côiûz diones aliqd fimile faciûttqs pcrleq longû eft in co uitio qd


re excrcitus fid patrare bellû apud Saluftiû dida fanâefitantique ridé tibus fidiis placcr.Nobis aut qbuf/ dâaur qdtaleaferibédû uideûNeç »n.ndénbus ad dcos referf»ue^z il/ lud fi diis placer cft Ironia indigna^ tioms plena» Quare fenfus exigere ur ut ridétibus nobis legaf» Quia ultima prions fyllabe lfa quæ ex/ primi nifi laboris cocûtibus nôpôt aur îrcrfiftere nos îdeccntiflïmeco/ nbsp;nbsp;nbsp;.

git aut nôcogitata eû infequente î tiltandu dicimus cômorâtes.ocd diuiiio quoqr anert cadem natura eius corrûpif.Médæ ex hoc nbsp;nbsp;nbsp;—*■* ----’—--------

fcnfu tollunffi amp;nbsp;labris o uocaliex


püda legafk^^ cogitata côtinuata amp;p natura natura ut fit accufandi


iniuna pudori:ut fiitercapedincs nominatiuo cafu qs utat; nec fcripto mô id accidittfed etiâ fenfu.Plcriq : obfccne itclli/ geretnih caueris cupiûttut apd Ouidiû. Q_uæq;Iatét melio ra putaæx uerbis quæ longiffime ab obfccnitate abfûtîocca fionê turpitudinis rape.Siqdé Celfus cacophaton apud Ver' giliû putat.Incipiût agitata tumeiccrc.quod fi recipias nihil


cafus» Vt fiircrcapedincs noîati/ uo cafa qs utaf.lntercapcdinis qdé ut cét genitiuus fcripfitFabius»Scd quorudapuerfo iudicio 1noiatiuü pluralégenitiuus ipfe fuitcomuta/ tus»quqmóifi Icgaftnullu éhoccxéplü»Quarecitra nullu dubiüufcrcapediniséIcgédû.Nâ Ïtercapedinis noia tiuus é ïtercapedo: qué fiqs diuidcrct ac priores fyllabas tres cffermdclde pcdo nimi^ 1obfcoenitaté iciderec ^do.n»p fe uerbüé^bfcoenü Qya obfcoenitaté Fabius uiras eü noïanuüapponere 1cótcxtu noluit» Vtapd Ouidiü.Ç^æ^B latétmeliorcputa»ex uerbij quæ lögifOmeab obfcocnitatc»Puto é legédü»at^ ac copula ml hi afcribédluidcGut fit ac ex uerbis.Eoßz aût Öuidii uerboßz fenfû puerfcqdâ ad pudeda uirginis Daphnes lt;11« in primo metamorphofeos deferibiâputât referédû:cûOuidius no ta deea parte corporis fcnferit:qde


-ocr page 279-

Odauus

in præpônispalia præpôreponéda cft:ut fit ^ fünio môtis uertice.Na fi ucrruca quæ cd carucula durior cxtâsatç cmincs in multon corpo ribusrqua nücuulgus porru appel lat:ponercf p ucrticc môtis ab alp quo nimi^iis in tapinofin icideret» uidcf aut hóe cxeplu de originibus Catonis eéfumptü»Cêfeoinqffi re feruare uis:faciundüutqdringctós aliquos militesad ucrruca illa ireiu bcas ;eag? uti occuper ïpcres* VP Wtü»amp; iiêioo'icr.Vitaf Icgcndu cd» ideg? ichoadus eft fenfüs*ai.tiotfia autminutiotrafferd Sicut Tarolo giatTautologia legéddeé ne admo ncdö qdécft Reótius at tovtoAo/ yiotgræcis littcris q latinis fcribif* Hæc»n»qq nô magnopefûmis au doribus uiitara:interim uitium ui

rdiquis mcmbris quacueHibus tcgcbantiir* Deformitati proximum cft bumilfratfs uitium»torrtiivlt;ötfiv uocänTapmofis latine trâ(Fcrthumilitas.Eft ucroTapinofis côtra dignitaté magnæ rd hiimibs expofinokUt fllud Horarianû»Pelidæ domachû cedere ncfcii»Stomachuskn»a1Îtcrdü pro Icuiidignationeponaf:uehcme té ira co in loco fignificanSd Vcrgiln illud»Miilta malus fimulas uana fpelufit amantc»SccleratuSkn»criminis arrocitati magis cóueninèt q malus* Cui no côtrariû»Narura loco iHius no pticulae caHigarc iqbufda Icgif exéplaribus*hocmôgt;Cui natura côtrariû* Vtex ca ucrruca in fummo môtis ucrticc» Sic gde legifi oibus quae ego uidcrim exéplaribus» Scd loq tutu e.Deforrnitati oximu e huilitatis uitiu TCXTrivocnv “^ ®“® “f'^® “' *‘S° ^^^^ ^^quot;p» Nul Uocat:q rei magnitudo uel digmtas minuit' ’ :ut ex ea c ucrru *“s»n»elicitfcnfus»Fortaffc aut loco ca f fumom5nsucrncc:Cui no cotranutfed crrore par éipuis dare excedetia modu noiamifi cu ex iduftna rifus ide capta tur. Itaqt nee pricida neq dixeris hoiemmcc deditu forte me retrici nefarriu:qdalteru pa^taltcç: nimiu é«pîdc qua: hæc hét fordida.trinis.ieiuna.îgrata.uihs ofoé» Q_ua: uitia facil lime fiut maifcfla cótrariis uirtunbj.Na primu acuto.fcdm nitido.tertiu copiofb.deiceps hilan.iucudo.accurato dmerz fü é. Vitatu amp;nbsp;AiEOo-io teu fermoni qdé deeft aliqd : quo mi nus pïenus fittqq id obfeuræ potius qiomatæ ofonis uitiu é Sed hoc quoq; cu a prudétibo fit:fchema did folet ficut tccü ToXoyiofu'.eiufdé uerbi aut fermois iterado.Hæcm.qq non magnope fûmis audtoribus ufitata:intcrim uitiu uidcri pot: ïquod fxpeincidit cria Cicero fecurus ta puæ obicruatióis fî cut hoc Ioco.NôfoIûigifillud iudiciu iudicii fimilc indices no fuitJntcri mutato now ETrctvotArtq^ia didt'’:atcç é amp;ipfu iter ichemata:quo9i exépla illo locó redda:quo uirtutcs eruc Peior hac oxtoioAoyia efttquæ nulla uarietatis gratia leuat tediuratqj é tota coloris uniustquæ maxwdeprehédit' ’wares arte oratoria«Ea Si in fentétiis Si figuris Si ipofirióe lôga : no animis iblutfcd etiä auribus éigratiffima:Vitada xidicpoAo yicc.i.longior q oporteat fermotutapud Liuiu.Legati nóiz petrata pace retro domumdeuencrât abierut. Sed huic uici na piphrafis uirtus habetur,Eft Si plconafmosuitiurcu fupz uacuis ucrbisonerat ofo.Ego mcisoculis uidi.Satisé.n.uidi Emédauit hoc eriâ urbane i Hirdu Cicero: cu padiuu decla masfiliu a matre decé méfibusiutero latucé dixiffet.Q^uid alia: iqtipcnula folet ferrefNônûq tame illud genus cuius exéplu priorc loco poluitaffirmatois gratia adhibet'’.Voccz q; his auribus haufi.At uitiu crit:quotiés occifu fucrittSC fop crit:nó cu adiicct .Eft etiä quæ TtEpiepyiocuocaf: cu fopuaz cua ut fic dixerf opofitas*ut a diligéti curiofus.öd a fligióc fo pftitódiftattatq; ut femel finii uel uerbu oé:qdncq? itcllcdfu adiuuat:nelt;jornatu:uiriofomdidpôttKCtKo^HAov i^ ^ ^^1®

dcri pôr.Nifi corrigafhic fenfustuà debif Fabius fibi ipiciîccôtrarius» una aût*S)!itteradutaxaa erafafacile

emedan pot ut uitata legaf.nô uß/ rara.Excpkï aût qd feouifex ofone Ciceronis,p duetio en fumptum»

Intérim murato noie eiravcrÄM/’ 'f’ia df»ETravofÂHŸ’^ tranfferf re/ aflïïptio.Eft*n*ETtavotXfi '{'iaf ciuP tic uerbi reafluptio:q figura uti fo/ létoratores quotics coepro fermo/ ni logius aliqd irerponif* Tüc*n*c3 mode reperunfquæ iam dief ccepc

r5t»utirhctoricis ad Hereniü»Sip/ fuafus fueritaudirondcide pluribj irerpofiris repetit idc p diuerfa ucr ba,Ergo fi fidé fadla putabimus*ln rcrdü»n*cadéucrda repetunf* iter^ dû quæ idéuaIcanr*Eadé realïupfit Cicero pro lege Manili3*Quæ ciui tas ante un^fuit nó dico Athénien fiü*amp; quæfequunfwdeinde repetit* Quæciuiras anrca unqram tcuist HPeior hae Ga\oioÄoyia*cft quæ nullauarieratis gra leuat rediûtOMo iÄoyid trâlîerc fîmilirudo fermo/ nis»onoiorfnâ^ fimilisiXoyoa dr fermo.Fit aut onoioÄoyid cu in cofdécafusauttpa aut numéros autcc pedes côtinueqs icurrit:cuipræcipe folemus mutâdas ce figuras uitâdæ fimilitudims gfa» Scd huic uitia pi phrafis uirtus habcf.Vicina Icgêcw cé nemo ignorât» Cû pafTiuû déclamas filiû»Paflicnû puto ce legédum Ac uitiu erit quotiés occifû fuerit»Ociofücmcdate iqbufda Icgif exéplaribus» Eft cria quænëpiëpyia uo/ cat cû fupuacua ut fit dixerî operofitas» Aut cû præpÔcexpûgcda»autcurarqd magis placet afenbedJ»ur Ic/ gaf Cu fupuacua cura ut fic dixerî opofitas» KoKojRÄov id é mala affcdtaticsKaKoiHÄicC é utinqt Diomedes C ÜÜ


-ocr page 280-

Liber

oranotquo illam uoluirauóloror/ nare» Na caetera uiranrur,hoe pc titur»Pa^aduerbium emendatein quibufdam eftafetiptum exempla ribus hoe modo » Nam caetera pa' ram uitantur»hoe petitur» Cor rupta oratio in uerbis maxime in propriis redundanribus» compref/ fione ob{cura »Impropriis pergt;m» legarur ut una fit diflio » Corn / prehenfione qu6q? I^cndum cd pro cömprelïionc* Etadhuefpar

gitur omnibus locis » Spargctur ut futuri fit temporis mihilegendum uidetur» Sunt in ornatu amp;nbsp;hóe» Quod male difpofitum cQ «voi KoyojuflTöv»Deprauatushic locus facileeQrrigiturifi u uocalis in a uer tatur utïornata»amp; o in æ diphthó' gum ut hate legafhoe modo»Sunt inornata amp;nbsp;hste» avoiKovojurttov autem ad uerbum traiTerrur indiP pofitumiOiKoyojuictnan^ domus ac rei familiaris difpofitio dicitur»

Quod male collocatû » Id KaKo/ OÙV9ETOV UOCâhKCtKOCTUVeÈTOVad uerbum tranfferturmalecompofi tum»Eft enimKetKoawetTov idez cés ftruótura uerborum:ut uerfa^ iuueneum Tcrga fatigamus hafta»

Kotivictwoo quoq iappellat quæz da mixraex uaria oratiöe lingua^ orario»Rarionc o prima littera ex' pudta legcndumcft.Ellautem Kor virfaxocT noméquodemo tov kór vijEiv»hoc eftacömmunicando de clinatur cómunioamp; mixtura qux' dam ex uaria linguarum ratiôe co flans» Vcra nouisgt;uetcra lcgendû eile nemo non uidet» Itaque enar giam cuius in pratceptis narratio/ nis feci mctioncm»Diximus etiam nos in praeceptis narrationisêvdp/ yÉiocv non evEpyriav cITc legends»

No cquidem in omncs earn par/ ticulas locabo» Ita quidem legitur» fed corrupte forraffis » Nihil cnim locabo illud fcnfui congruitkQ^a/ re loco illius contendcrim ucl repu gnâtibus excmplaribus fecabo effe legendum.Id cnim amp;nbsp;fenfus amp;nbsp;gra marica ratio cxpofcir» Quorum ambitiofc»Loco quorumlegcdum cd quarum ut ad particulas refera/ mus» Vtcumillam in uerrcm ie/ gir»m»litrcra expunda illa poriusq illa legcdu eé uidef»Dc feptimaaut îuerré aâionc hæc funt defcripta»

per affeflarionem decoris corrùpta aHcdlatiotpcr omncdicendi genus peccatNa 5Ctumida t8J fententiaxum eo ipfodcdecoratur gxiliatSC prædulciaîamp; abudantiatóC arccflïta:amp; exultaria fub tde nomécadut.Dcniq: kocko^hAov uocaf qcqd eft ultra uir tuté:quotiésïgeniumludicio caretÄ fpeeie boni falüc om/ mu ieloquéria uitiorum pcfTimu.Na cetera utant'’ »hoe pc/ titur»Eftaüttotuin elocutione»Nam rcrum uitia fut flultu. cöc.cótrariu.fuperuacuu.Corrupta oratio in uerbis maxime îpropriis»rcdûdâtibus»côpreffioneobfcura»cópofitionc fra/ d:a.uocum Gmiliutaut ambigua^.pucrili captatióe cófidit» EGautem omneköko^häov utiep falfum:etiam fi non omnc falfu KaKo^HÄov.criam dicit aliter q fe natura habet: amp;nbsp;qua oportet:ÓC q fit efETotidem aut generibus corrupit oratio: quotornatur.Sed de hac parte amp;nbsp;ialio nobis ope plcnius di/ étum eft.Et in hoe fæpe tradia/:amp; adhuc fpargitur oibus lo cis.Loqu€tes enim de ornatu:fubinde qux fut uitanda : fimi Ïia uirtutibus uitia dicemus»Sütin omatu amp;nbsp;hoc quod male

aa-XHjuocTisov.quod malc collocatum : id kockoœuvôêtov uoeant.Sed de difpofitióc diximus*De figuris Sé cópofitione dicemus.Koivicraxocr quoq? appclIa/quædâ mixta ex uaria ratione linguarum oratiotut fi atticis dorica.ionica.Xolica et dióla confundas.Cui Gmilc uitiu cftapud nos: Gqs fublimia humilibus.uetcra nouis.poetica uulgaribus miïccat»ld ent tale é mouftrum;qualc Horatius in prima parte libri de arte poëtica fingit:Humao capiti ceruicé pistor cqna lungere ß uelicSécaetera ex dinerfis naturis fubüciat» Ornatu eft quod pfpicuo acpbabili plus eft.Eius primi fut gradus in co quod uelis cxprimédo«Tertius qhæc nitidiora faciat: quod ppric dixeris cultumJtaq;enargiam cuius i pracceptis narrationis feci mentioné:qa plus c cuidêtia:uel ut alii dicunt : repræfen tatio q pfpicuitas:^ illud quidé patct, hoc fe quodammodo oftendit:inter ornamenta ponamus»Magna uirtus cft res de quibus loquimur:clare atqt ut ccrni uidcantur enuciare. Nó ♦n»fatis cHicitmeq^ ut debet plenc dominatur oratio:G ufque ad aurcs uolet:atq; ea fibiiudcx de quibus cognofcit narrari crcdat:nó exprimi Sé oculis mentis oftendi. Sed quonia plu ribus modis accipi folet:nóeqdem in oés ea pticulas locabo; quo^ ambitiofe a qbufHam numerus auge/ : fed maxime ne cenàrias attingâ,Eftigi/ unu genus:quo tota return imago quodâmodo uerbis depingicEConftitit in digitos ex templo arretftus uterlt;j:8C cæteraîqux nobis illa pugilu cogredietiu aciem ita oftendut:ut non clarior futura fucrit fpetftantibus* Plurimu in hoc gcnere ficutiexteris cminet Cicero, An qfq ta ,pcul a cocipiendis imaginibus reR zabeft:ut cum illam in uerre legit.Stetit foleatus pretor populi,ro,cü pallio purpu reo:tunicaq^ talari muliercula nixusilittoremo fbluipfbs iz

-ocr page 281-

Odauus

tuen uideatuttamp; locum8ihabnumtfed quædâ etiam ex Bis quxditfla nó fut fibiip'v adrtruatfEgo certe mihi cernere uicfeortSCuultum amp;nbsp;oculos Ó ódefor mes utnukp bladitiastSi co^ g aderât:tacitââuerfationé:ac timidâ uerccûdiz am. Interim ex pluhbus efticit illatqua conamur exprimcre faciestut e apud eûdé.Nâqj ad oium ornadi uirtutu exeplu uel unus fufTicit i defcriptioe coui uii luxùriofi.Videbar uiderc alios ïtrâtes.ahos uero exeuntcs«quofdaex uino uadllâtes.quofdâ hefterna potatóe ofeitates.Humus erat imuda. Lutuleta ui notcoróis Iâguiduîis:ôi fpi’nis coopta pifciu,Q_uid plus uidcrct q îtrafïètfSic urbiu capta^ crefeit mi(cracio«I^ine dubio.n.q dicit cxpugnatâ ee ciuitate: co pledtif ofa quæcûq; tabs fortuna redpittSed iaffedus mius pénétrât breuis hie uelutnudus.At fi apiashxc quæ uerbo uno iclufa erât:apcbûtefFufæ per modosac tepla flâmæ:ôi ruêtiû teeto^fragor:5i ex diuerfis clamoribus unus gda fonus.aho:^ fuga iccrta.alii i extremo coplexu fuoy cohærétcsîK ifantiu fœinfarûq; ploratus.male ufqdiHu die leruan fato fencs.tu ilia pphano^ la croruqj direprio.efterettu prxdas fpetêtiûq: difeurfus.ôi add ate fuu qfq; præ done catenati.SCcoata retmerc ifate fuu mf«0C ficubi maius lucru e pugna iter uidhores.Licct«n.hxc oia:ut dixi:c0pledtat euerfiotmius é tame totu dicerctq oïa.Cófequcmur at ut maifefta fint:fi fuerit ucrißmiliatöClicebat et falfo affin gcre qcqd fieri foletiCotigit cade claritas étex accidétibus» Mihi frigidus hor Tor,Mébra qttittgelidufq; coït formidine fanguis : Et trepidæ matres prelîèrc ad pedora natos.Atep huius fumxiudido qdé mco:uirtutis fadllimaeft uia. Natura ituamur.Hâc feqmur.Ois eloquétia circa opa uitæ é.Ad fe refert qfz q jquæ audit:amp;: id fadllime accipiutanimi:qd cognolcût.Prædaræ uero ad iz fereda rebus lucê:rcptæ lût fimnitudinesîqrû aliæ lut quæpbatiôis gratia îter arguméta ponunt'’.aliæ ad cxprimédâ rc^ imaginé côpofitæîqdé huius loci q^pnû.Iudc lupi ceu raptorcs atra i nebula.K aui fimilis:quæ circû littora . dr cû Pilcolbs fcopulos humilis uolat æquora iuxta.Q_uo î genere idem præciz pue euftodiédume id qdfimilitudmis gfa afciuimustautoblcurû fit aut igno tû.Debet.n.qdiHuftrâdæ alterius rd gfa affumit :ipfû eé clarius co qdillumi nat.Q uare lane poetisqdé pmittamus huiufmodiexépla.Q_uaIisubihiber na lydâ xäthiq; nuéta Delèritaut delon materna iuifit apollo.Nonidé dccez bit oratoré:utocultis apta dmóftret.Sed illd quoq jde quo î argumétis dixius fimilitudinis géus omat ofoné fadeq; fublimé.floridâ.iucundâ.mirabilé.Nâ quo quæq; logins petita éthocplus affert nouitatis:atq; iexpedata magis eft. lila uulgaria uideri poUut SC utilia tâtû ad cóciliadu fidémt terra cultu: fic ani mu difciplis mcIioré uberiorécp fieri.Etut medici abalienata morbis mébra præcidûtîita turpes ac pnitiolos ét fi nobis faguie cohæreât:âputâdos.Iâ lùbli mins illdp Archia.Saxa atq; folitudies uod refpôdêt.beftiæ fæpeimanescâz tu fledûtdatqj côfiftût amp;nbsp;cætera.Quod qdé genus a qbuldâ dclamatoria ma xîe Iicétia corruptû é.NâiKfains utûf’.Nec ilIa iisqbo tâdé filia uideri uolût applicâttquoçî utruq; iiis é:quæ me iuuene ubiqjcâtari foIcbât.Magno^ Au minû nauigabilcs fûtes fût:5C gencrofioris arboris flati plâta cû frudu é. Ïn oi ât pabola aut præcedit fimilitudo.res feqf’taut præcedit res î amp;nbsp;fimilitudo fcq tur.lcd iteri libéra amp;nbsp;fcpata é.îteri qd loge optimû éîcû re cuiusé imago cône dit collatôc iuicé flpôdéte:qd facit redditio côtraria:quæ âtapodofis df. Præ ccdit fimilitudo illa:euius mû fcci metioné.ide lupi ceu raptorcs atra î nebula

Quofdarn hænerna po/ noneofeitanz rcsgt;huius erat immuda* Po/ ratiôe pro po none legédu eé»5 ihumus loco huius ex oratione Cicc ronis pro gal/ lo undc hxc fumpta funt aperte colligi/ tur » Coronis quog?pro cot tonis legatur»

Apparebut cffufæ permo dos actcmpla flammækdo/ mos legenda cc ne librarii quidcm igno î genere idem praccipue cu/ ftodicndum » nota fub diui fionis afcriba/ tur ncidem Ie garur »fed id cd» Fccit^ fublimé » flo/ ridam » Facit nediuerfa té/ pora iungan/ tur legcdum cft» Quæ me iuuene ubiqi cantarc fole / bantkCantari pafHum fcn/ fus expofeit»

QjjæavTi TrOÄoCTicr di/ cif» av'TóTto/ 2Loo-ictgræcc dicif exaduet foredditio»

-ocr page 282-

Liber

Sequitur in primo gcorgigt; con poft longam de bellis oui libusaut extremis côqueftio/ ncm»Arq^ copula locoautdiP iuneboms uidetur rcponcnda ac pro extremis legendum cP fc exrernis facile ex carmini-' bus ipis Vergilii colligiturgt;Sic enim feribir.Quippe ubi fas uerfum arque nefas • tot bclla per orbcm»Tam mulrae fcdc' rd faciesknon ullus ararro Di/ gnus bonos»fquallent abdu Sis arua Coloms»Er curuac rP gidu falees confiant in enfem» Hine mouer Euphrates illinc germania beHû.Vicinæ rupfis Iter fe legibus urbes Arma fe/ runt»faruir roto mars impius orbc*Vrcii carceribus» Scd earn minus pra:ftar»quoriens nihil dicit nifi quod neceflef* PipaXuAoyiav uocanr»Ea ur legatur fenfus cxigir:non earn fbpocxOAoyiaautcni tranfter tur breuiras fermonis» Abe fcindirur per onrod’K» rrheriv» hoccft reticcntiam»quam alii præafioné qle efl illud Vergi lii.Quos cgo;fed moros prarz ftat componere flueftus» Vi^ rum eile oportet» Intelligirur uirum efle fortem oporrerc etiâ finôapponatur» Et ho/ moeft ille»FragiIis intelligirur ac mortalis amp;nbsp;qui facile errate potuerir. Eruidcdû eft hoc eftprouidédum» Nam ipfa iHaaçÉAtia fimplexamp; inane/ flara habet quendam purum qualis etiam foeminis amatur ornarum»ln praepofitio mihi afcribenda uidctur : ut in fee/ minis legatur * a^ÊAEioc latine fimplicitas in orarione»In ur du frUgaliras dlci pot, Præ/ cipue tarnen eius opera 2 tira crirf in exaggeranda indignita te» Qqamuis praecipue lcga/ tur:ego ramen uel rcpugnan-tibus exemplaribus Prarcipua conrenderim elle legendum» Prarcipua enim ornatus ope/ ra futAtivcocticr «pavTaerj« amp;nbsp;quae IcquüfkÄavcxyiCT at hoc eft grauitas ac uehcmetia late

Segtur in primogeorgteon podlonga Jc belfjs ciuilibus aut ex tremis cóqueftioné.Vtcu carceribus fe fe cHudcic quadrig«:Ad dût fein fpacia ÔC fruftra retinacula tendés:Fert' ’eqsaurigatneq; audit cun US habcnas.Sed hæc fut fine antapodofi.Redditio aut lila rem utranq; eóparat amp;nbsp;uelut fubiicit oculis:ói panter oftedit Cuius prxclara apud Vergiliu multa reperio cxépla:fcdoratori is potius utendu é.Dicit Cicero ^ Muræna. Vtaiût id grarcis ar tificibuseosaulcdoseé:q citharedi fieri nó potueruttfic nos uidc mus q oratores cuadere nó potucrüt:eos ad iuris fludiu deuenif. lilud,p codé ia pene poetico fpiritutfed tarnen cu fua redditione quodéad ornatü acómodatius.Naut têpcdatcs lxpc ccrto aliz quo exil fignocomoucnófarpeex fprouiromuUa ex certa rónc. oblcura aliq ex ca concitant :Si in hac comicioçi tepedafe popu lari faepe intclligasrquo fîgno cômota fit«fæpcita oblcuraé:ut fi/ nc câ cxcitata uidearur»Suntamp;iIlæ breues.Vagicp p filuas ritu fera^’.Et illud Ciceroni's îClodiû«Q^uo ex iudicio uelut ex icé/ dio nuduscdugit.qbus fîmilia poflûtcuicûq; etiâ ex quotidiano fermée fuccurrere»Huic fubiacet uirtus non fblû ^tc ponédi ré ante oculosrfcd circucifc atq; uelociter.Ac mcrito laudaï fbreuiz tas integraîfedeâ minus prædat quotiés nihil dicitnifi quod ne ccflced.fSpayiÄoyiav uocant:que rcdditur inter fchemata. Eli ucro pulchernmaxû plura paucis cépleérimur : quale faluflii é Mitridates corpore igentipinde armatus.Hoc male imitantes le quié * obfeuritas uicma prædidæ.Sed amplioruirtused empha fis altioré pra bens intelleétûtq qué uerba p le ipla decIarât.Éius duæ lut fpésraltera qua: plus fignificat q dicit.altéra quæ etiâ id quod non dicit.Prior é amp;nbsp;apudHomcrû:cû Menelaus graios in equudclccndific ait.Nam ucrbo uno ma2;nitudiné eins oftedit» amp;nbsp;apud Vergiliû.DcmifTû lapfi per fuiié?Nam ficquocp altituz do demódiata cd.Idcm Ciclopa cum iacuifîè dicir per antrumî Prodigiolum illud corpus Ipacio loci menfus cd ♦ Scqués pofitû cfti uoce automnino CupprcHa aur etiam abfeifTa« Supprimitur uox:ut fècit p Ligario Cicero.Q uod fi in tanta Fortuna bonitas tanta né effetrq tu p te fquam optinesiIntcHigo qd loquar. Tacu itenim illud quod nihilorninusaccipimusiné dcellc homines q ad crudelitaté cum impeUerent. Ablèindir per ottrocriuTrHcrivt quæ quoniam ed figura redder' ’fuo loco.EdiuuIgaribus quoqt uerbis cmphafis»Virum edêoportet homo cd illcîflCuidendû cd»Adeo fimilis ed arti plerumq^ natura.Né tarnen fatis cloqué tiæ ed ea:dc quibus dicat:clarc atqj cuidenter odendcre » Sed fût multi amp;nbsp;uarii excolendæ orationis modi.Nam iplà ilia efep^Xfia fimplex SCinadeélata habet quendam purum:qualis etiam fœz minis amatur ornatum.Et Funtquædam uclutc tcnui diligentia circa proprietatem fignificationcmq ? munditiæ, Alia copia loz cuplcs,alia floribus læta.Viriu non unu gcnus»Nâqcqdifuo gc ncicfatis edeéluméualcttPrxcipue tarnen cius opa 2^6ivócriö’

-ocr page 283-

Odauusr

in cxaggcrandaÎdignïtate amp;îcactcris altttudoquædâ»tpavTàcflöt in concipicndis uifionibus*É^èpyalt;ria in efticiendouclut ope pro pofico:cui adiici^ eTrg^Épyoccriex repetitio probationis eiufdcm:SC cumulus ex abundant! evepydot confinis ns eft ab agendo dudta: Ä cuius propria fit uirtus no ee qua: dicunc ociofa.Eil amp;nbsp;amarum quiddam cum fere in contumelia pofitu efttqualc Cafïîi,Q_uid fa ties cu in bona tua inuaferofhoc eft cu tc docucro neicire malediz cef^SCacre:utillud Crafh.Ego tc cofule pute:cu tu me no pûtes ce lenatorefScd uis oratoris oisiaugedo mmuedoq; cofiftit « Vtriq? )pti toride modi:ex qba præcipuos attigeus»rcliq fimiles crût « 5ut at pofiti i rebo amp;nbsp;uerbistSiquæ fit reru iuetio ac ro traeftauius« nue qd elocutio attollat aut déprimât dicédû« nbsp;nbsp;nbsp;De amplificarione»

P Rima eft igiifamplificandiuelminuendi fpés in ipfo rei no minetut eu eum qui fit cæfiisîoccifû.eû qui fit iprobus Îatro né.côtraq; eum qpulfauit attigifte.qui uulnerauitdæfiftê dicimus Vrriufep pariter cxêplum é:pro,M.Ca;Iio.Si uidua libère ♦ proter üc.pctulanter.diues cffulè.libidinofa mcretricio more uiucrct:ad/ ulterium ego putarcm:fiquis hanc pauco liberius falutaftétf'Na amp;nbsp;impudicam meretricem uocauittdC cu cui longior cu illa fuerat ülïisniberius (alutafte.Hoc genus incrcfit ac fitmanifeftius: fiapli ora uerba cu ipfis noibus:pro quibus capofituri fumustcofcrant : üt Cicero in Verrem.Non enim furemtied raptorem ♦ non adulte ru:fcdcxpugnatorcm pudtciriæ.n5 facrilcgû:fcd hoftcm facroru religionuq^non ficcariumt ièd crudeliifimü camificêciuium foz Ciorumq5gt;” ueftru iudiciu adduximusdUo enim modo:ut fit mul tü:hoc ctiamplus ut fitefficit .Q uattuor tarnen maxime gcneriz bus uideo cóftare amplificationé incrcméto«cóparatione, rócinati onc.congerieJnerementû eftpotentiffimû:cû magna uident' ’etiâ quæ inferiora fûtJd aût gradu uno fittaut plunbus.per id uenitur non modo ad fûmûtlcd interim quodam modo fupra fûmû « Om nibus his fufficit ucl unum Ciceronis cxcmplum«Facinus eft uin/ cire einem romanû»fcelus uerbcrare»parricidium necarc. quid diz tain crucé toUcrefNam amp;nbsp;fi tantû uerberatus eftètt uno gradu in creuerattponendo etiâ id elfe facinustquod crat ifcrius « Et fi tantû Occifus eftêttpcr plurcs gradus afcéderat.Cû ucro dixerit ppc par ficidiû nccaretlupra qd nihil é adiccit.qd died in crucé tollere^ Ita cûid quod maximû eflct occupaflêttneccfte crat ico quod ultra é Uerba deficcrc,Fit amp;nbsp;aliter fupra fûmû adiedhotutapud Vergiliü de Laufo.Q uo pulchrior alter non fuit excepto laurétis corpore turni«Sûmû eft enim quo pulchrior alter no fuit « Hic deide aliqd fupra pofitû e.Tcrtius quoep e modus ad que non per gradus itur amp;nbsp;quod no eft plus q maximûtfed quo nihil maius e. Matte tuam eccidiftijqd died ampliusfmatre tua occidifti.Nam amp;nbsp;hoc augen di genus éttâtû aliqd cft'iccre:ut no poffit augeri.Crefcit oratio mi nus apertetfed ncfcio an hoc ipfo efficacius cû citra diftineftionem in contcxtu St curfu femper aliquid priore maius infequiturtut de

patetÄavoa graufs didtur ac uchemcns amp;nbsp;aptus inter/ dum difficilis acmolcflus»

(poevTotendein concipienz dis uifionibus* hoc eft re/ rum imaginibusquae facile ab omnibus probetur»çav/ ’Tdarirt uero imaginatio fiuc potius uis imaginadi uocaf, É^Epyao-ia in cfficiédo uelut opère ppofitOkhoc eft in p/ bando ac concludcndo quae uolumus »E^fpyäcricc uero tranfterrur ad uerbumeffe/ diota quibufdam expohtio*

Cui adiicif Erre^Epcrccyicc hoc eft ad expolitioué expo litio ac repetitio probatiôis eiufdem» EvtpyËid côfinis eft iis ab agendo duda^EvEp yêict öoTO TOv êvEpyEiv hoc eft abagendo dcriuafgt;tranf/ ferfaäus fiuc cfficacia» Eft Yamaji quiddam cum feje in cotumelia pofitu c»Emc/ date loco illius cum legitur quod»hoc mógt;Quod lève î contumelia pomu eft* Et quæ fit return inuentio»Sedl loco illius copulx amp;nbsp;legitur caftigate in quibufdam exe/ planons» Si uidua libcre.p teruc»pctulantcr»diues effuz fegt;libidinofa meretriciomo re uiueret:adulteri0 ego pu/ tarem fiquis hac pauco Ii oc/ rius faluranêtkProtcrua non protcruc amp;nbsp;adulte^ i uocali expûéla amp;paulo pro pauco in oratione pro Caelio emc/ date legif» Id adtupo gra/ du fit aut pIuribustLoco aût copulas aut difiunflio eft re poncda» Facinus eftuinci/ re ciuem Romand» Hoc Ci/ ceronis exemplum nifi cor/ rupte Icgif in fcptima in uer rem adione: unde eft defcri ptum:apcrtc hic eft depraua tum»Nam amp;nbsp;,ppc aduerbid eft prætcrmiïTum amp;nbsp;pafliua infiniti modi uerba in adi/ uam uocem fuere commu/ tata»Apud Ciccronem nan/ que fie eft fcriptum Facinus eftuinciri ciuem Ro» Scelus uerbcrari»propc paricidiuni necari»Quid dicam in crucé tolli fuerbo fatis digno ram nefaria res appellari nullo modo pot « St quæ fequunf

-ocr page 284-

Liber

Hie in fublimeetia CLirritamp; adfûmû no puenirnixu 0i ipetu* Mendofe ita kgif:uc/ rufg; fenfus no pcipi^ tunSicaut emendari poteft:utnon negan/ diaduerbium poftpo naf ucrbo»ac loco amp;nbsp;copulæ:fcd aduerfati ua afcribatunhoc mo do»amp; ad fummum p uenit no nixuded ipez cu* Si hoc tibi inter cocna amp;nbsp;in iilis in ma/ nibus poculis tuis ac/ cidiiret:quis non tur/ pc dicereturUmmani bus gt;m.duplici legen/ dum cé.amp; duccret ut fit adiuum ex fecuda philippica » unde hoc fumptû enexéplû fa/ die eft uidcre» Vt idé p Clucntio cd ex/ pofuiiTet moleftiam cjuâdâgt;MiIcfiâ in ora/ tione Ciccronis inue/ niet fenpra qui earn euoluet non moleftiâ Siamp;ndbiiegitur » Me/ moria teneo Milefia quandâ mullere cum eflem in Afia : qdab hæredibus fecudis ac cepra pecunia ptu fibi ipfa pecunia medica/ métis abcgifret:rei ca/ pitalis eé dânatâ»Ne/ ^ iniuria : quæ fpcm p3rctis»mcmoria no/ minis*fubfidiü gene/ risthæredem familire» defignatü reip» ciucm fuftuliffetiQuato eft opianicus in eadé in/ iuria maiori fuppli/ dodignus^ Quac figs dilatareuelinpÏe/ nos per fingula locos habétthéat finguiari/ ter ^culdubio cft Ie/ gedu» Vtqdexeadé caufa iter ftatus quo/ ^habemuska uocali afcripta habeamus re dius legcrefk Sigdé tanta uis fucrit uini crumpentis»Fuit c amp;nbsp;r litteris expddis mi hi legédum uidctur»

amp; circa

uomituÎAntonium CiceroJncœtu ucro populi romani ncgociu publi cu gereris magifter egtü.Singnla icremêtu bént ♦ Per ie deformemel nó 1cœtu uomcreJcœtu ét nó populi*ét nó româi.uel finullu ncgociu age ret«ucl fi non publicu.ucl fi non maeifter eqtu.Scd alius diuidcret hæc: morarct.Hic i iubiime ét curritiSéad iumu nó

puenit nixu Séïpetu.VcK ut hæc âplificatio i fupiora tédit:ita quæ fitp eópationénnerementu ex minoribus petit»Augêdo enimquodéiframe celle eft extollat id quod fiipra pofitu efttut ide atq; in codé loco» Si hoc tibi inter cœnâ Sé in illis immanibus poculis tuis accidiflèt:quis nó tur/ pc duceretMncœtu uero populi romani»Sed in Catilina»Scrui me her/ cle mei:fi me ifto paéto metuerét:ut te metuutomnes eines tui:domum meâ rclinqucdâputaré»Interim qjpofito uelutfimili exéplo efficiendu eftïut fit maius id quod a nobis exaggerâdû efttut idé pro Clucntio» Cu expoluiftet Milefia quada a fecundis hæredibus*^ aboriu pecunia acce piflc:quato eft inqt Opianicus in eadé iniuria maiore fupplicio dignus Siqdé illa cu fuo corpori ui attuliflêt:lè ipfa cruciauit»Hic at idé illd ef/ fecit palicni corporis uiatq ? crueiatu»Nee putet qfq hoc:qq é fimilctilli ex argumétis loco quo maiora ex minoribus colligunóidé eße » Illic cm probatio petit'’«hic amplificatio.Sicutin Opianicotnó id agit' ’in illa có paratióetutillc male fccerittfcd ut peius»Eft taméqq diucrlafó re^z quac da uicina»Repeta itaq; hic quoq^ idéïquo fu illic ufus exéplu:fed nóieu dé ufum»Na hoc mihi oftédendû é augendi grariamótota mó totis: fed etiâ ptes ptibus cópararitficut hoc loco»An uero uir apliffimus Pub»Sci pio pon»max»Tib»Gracchümediocriter labefaclatcm ftatum reip»pri/ uatus interfècitfCatilina orbé terræ cæde atq tincédio uaftare cupiente nos cófules pcrfèremusfHic Sé Catilina Graccho»0é ftatus reip»orbi ter ra^»SC mediocris labefaélatio cædi Ôé feendiis SC uaftatóitSC priuatus co fulibus cópat' ’:quæ fiqsdilatare uelit plcnos p fingula locos hént»Q_uas dixi p rócinationé fieri amplificarionestuideamus an fatis ,pprio uerbo fignificaucri.Nec fum in hoc Ibllicitustdu res ipfa uolétibus difccre ap pareat.Hoc fu tamé fecutustq ? hæc âplificatio alibi pofita é: alibi ualet: ut aliud crefcattalid auget'’«inde ad id qd extolli uolumus ratio deducit^ Obieefturus Antonio Cicero meru SCuomitü»Tuiqtiftis faucibus» iftis lateribus«iftagladiatoriatotius corporis firmitatc»Q uid fauces SC late ra ad cbrietatéfminime lut ociofa»Nârefpiciétes ad hæc poflumusæfti maretquatu illc uini in Hipiæ nuptiis exhaulèrit:quod ferre SCcoquere nó poltet illa gladiatoria corporis firmitate»Ergo fi ex alio colligit' ’alid: nee ipropriu nee inufitatu nomééróeinationistut quod ex eadé ca inter ftatus quoq^ habcmus»Sic ex infequctibus âplificatio ducit'’.Siquidé ta ta uis fucrit uini erupcntis:utnócafum alferret aut uolutaté: led necclft taté ubi minime dcceret uoméditSC cibus nó recenstut accidere interim Iblcttreddcref ’tied qui ufq? î pofterum diem redûdarctjdé hoc præftâc quæ ante cælïèrut»Nâcû Aeolous a lunone rogatus»eauû cóuerfa culpi de montem Impulit in latustac uéti uclut agmine faéto» Q^ua data por ta ruût»appct quâta fit futura tépeftas»Q_^uidfcû res atrociftîmastquas quæ i fûmâ ipfi cxtulîus luidiâ eleuamus cófulto:quo grauiora uideâc

-ocr page 285-

OAauus

hoc reCoEx feptima uerrina rû manifefte apparet crimi/ na nominanuum eflè afenV bédû:hoc niodo«lcuia funt in hoc reo crimina» None ufus cd ratione»Pro ratione

.quæ fccutura futfut a Cicerone fadtu eftteu iHa diccrctXcuia funt nbsp;nbsp;nbsp;Vtéfta Cicerone fadlutn ’hxci hoc rco.metû uirgaw Nauarchus nobilifïîmæ ciuitatis prcz' ^“quot;^ *”’ dicercuLcuia fût in do redemit.humanû e.Alius ne fccuri fenret' ':pecuma dedit. ufita tu eft.Nonne ufus eft róc:qua colligeretaudiétes : quâtû illud eét quoJ inferebatnrxiü côparata hæc Humana uiderentur atq? ufita ta ^Sic quocp folct ex alio aliud augeri:ut eu Hânibalis bellicis lau -dibus ampliaf uirtus Scipionis.ôô fortitudmê gallorum germano rumq^miramunquo lit maionC.Cælans gloriaJllua quoq; cex relatione ad aliqd:quod non cius rei gratia dictû uidcrct'’ : amplifi cationis genus.Nô putât indignu troiani pricipes graios troianof lt;^ propter Helena:fpecié tôt mala tanto têporis fpacio fuftinerc, quæ namigiturilia forma credcndaéf'Non enim hoc dicit Paris qui cam rapuit.non aliquis iuuenisiaut unus euuîgo. fed fanes K prudéciftimi Si Priamo aftidétcs. Verû ÔCipfe rex decénii bcllo ex hauftus.amiftîs tôt libcrisaminente fumo diferimine : cni faciem illam ex qua tot lachrymal: origo fluxifletn'nuifa atq; abhomina dam ce oportcbattSC audit hxc:00 ea filia appellans iuxta fe locat: amp;excufatchaatqj fibice maloru earn ncgat.Nec mihi uidetur in Sympofio Plato:cum Alcibiadem confitente de ft quid a Socrate pari uolueritnarratmó ut illum cuïparet:hxc tradidiftetfed ut So cratis mifta côanétiâîoftenderettqua:corrupi fpeciofiftimi homi his ta obuia uoluptate nó poflêt.Q^uin ex inftrumento quoq; hcz toum illo^i magnitudo æxiftimanda nobis datur«Ad hoc pertinet clipeus AiacistdC hafta pelias AchilIis.Q_^ua uirtute cgregia éufus in Cyclopc Vergihus.Na quodillud corpus méte concipiâteuius truca manu pinusfgitfQ ^ uidfeu uix lorica duo multiplicé eónixi humeris ftrutiquatus Demoleos qindutus eâ curfu pallatcs troas agcbat.Q^uid.M.Tullius de.MAntonii luxuria tâtû faite fingcf potuifftt:quâtû oftédit diccndofConchyliatis Cnei Pompeii pi/ ftromatis ftruorû in ccllis ftratos lecftos uideres: cóchyliata piftro mata.Ët.Cn.Pópeii de feruis amp;nbsp;cellis nihil pót dici ultra. Et neccf/ ft eft tame ultra infinito plus i domino cogitare,Et hoc fimileeilli qdephaGs dicit .fed ilia ex uerbo.hocex rc coierftura facit:tantoq; plus ualettquato res ipfa uerbis eft firmior.Pot afcribi aplificatioi cogcriesquoqj ucibo^ac ftntentiarum idem fignificantiu , Nam ctiam fi no per gradus afccndat:tamen uelut a ceruo quoda alleua tur.Q^uid enim tuus illc tubero diftrieftus in acie pharfalica gladi

tûfquæ tua mesfoculifmanusfardor animifqd cupicbas f qd op tabasfSimilc e hoc figurx:quam o'VvotojSoierjuov uocat , ftd illic pluriu reçi é cógeries.Hic unius multiplicatio.hæcétcrefcerç folct uerbis oibus altius atq^ altius ifurgêtibus.Aderat ianitor carccris. camifex prxtoris.morsterrorq? focio^ K ciuiû romanorum lidtor ftxtius.Eadé fcreé ratio minuéduNâtotidé fût afcédétibus quot defeédétibus gradus.Ideoqj uno cro cxéplo côtentus eius loci quo êicero de oratiôe KuHi hoc dicit,Pauci tarnen q pximi aftitcrant:

mihi ratiocinationc Icgédû efleuidetur» Quod non cius rei gratis diétu uideref» uidetur rc fyllaba expunda Icgendum cH» Et exeufat enafibiarcy malo^caufam negat» Atœ copula ante iHû datiuum ubi cft tranfferen/ da* Nee mihi uidcfiSyni pofio Plato cû Alcibiade co/ fitente de fe qd a Socrate pa ti uolueric narrattnô ut illû culparer.hæctradidifTencor ruptc qdé fie Icgifguisnô uj deafiNifunuUud nÔ negâdi aduerbiû decôtcxtu tollaf: uidebif affirmarc Fabius id quod uult negate * Sympo/ fiû quûd iterpretari pot cô/ potatio:dialogus cPlatonis in quo Alcibiades faterur fe adco Socrati dednû fuifîc: ut muliebria quoqueab eo fuerit paffumsifi Socrates ipfe eo dagitio fuiflèt dlcfta tus» Qjjin ex inflruméro quoç heroû iHo^magnitu do exidimâda nobis dafür» æftimâda qexifiimanda re/ dius legeref» EtCn»Pom peii deleruis amp;nbsp;cellis nihil pot dici ultra »De ppofitio expûgéda ac loco cius amp;nbsp;co/ pula.iS;pro feruis feruorum amp;nbsp;in ppofitio afcribenda ui detunhoc modo»Et Cn»P5 pcii amp;nbsp;in feruo^ ccllis nihil poteft dici ultra» Cuius là tus ille mucro pctebaf»Adi uc pctcbat in oratione ^ Li gario Icgitur» _ Qua ouvoc epoictnov uoeärkovvaepöi/ erzioer congeries atœ cögrc gatio larie dici poteft»ouvet •pqijonanque unde elf de/ clinatum:congrego congé/ roqi fignificar» Quos co/ tinuo lubiungerem nifi ef/ fet aeæterisfeparata ratio di cendi:quæ confiât non pro priis fed tranflaris» Ingenue fatcor : hic fenfus tametfi

-ocr page 286-

Liber

oidef pfpicuus mihi nclcio pa^tperdpitur»Forfi ran autem aliquid fla gitii hic quoggt;fuirad müTiimtquodiis re/ {inquatur emendan/

dum;qui fe gradia in hoc opus commenta riaedituros eé iadat Ne omittamus cd dittera afcripra Nee mihi legendum uide tur»

Entétii ucte/ s res quodani/ mofenfiffcnt uocaneruntk Senten/ tia tribus accipif mo disJnterdücnim fen tériaidiciturid quod animo fentimusJn/ cerdum fignificat de/ cretum:utcum a iu/ dice latam didmus fentériam» Interdum fententia eß oro fum pta de uira quæ aut quid fit aut quid eile oportcat in uita brc/ uiter oftenditUddr/ co autem hac fenten/ CMC diedtur quod de/ cretis atque confilns Omiles eile uidentur» Interim ad rem ta rum relata »Nihil cd tam populäre q boni ras » ut parneula qua in affignandis exem/ plisuti folemus : mi/ hi afcribenda uide/ tur.hocmodomt ni/ hilcd» Aut rede g dem funt tales»r» litte ra inkCt mutata aeeß legendum»ita fenfu exigente» Vebemé/ tius apud Ouidium Medea didt feruare potui perdef an pof/ fum rogasfPoffim Ie gendumeß»Trager/ diam autem de Mc/ dea fcripfit Cuidius quzmaximein deci/ mo 3 Fabio comen/ datur»Sednunc ea no extat» Quid enim ferat puerum»Quis utdegatur nc praeci/ piedum quidem eß,

quid illu de lege agraria uoIuiHc dicere fufpicabantur♦Q uod fi ad inrclledtu referas minutio eft:fi ad obfcuritatem incremeru. Sio pof fe uideri quibufdä fpccie âpîificationis hyperbolen quoq;gt;Nâ amp;nbsp;hoc in utrâqp parte ualetded qa excedit hoc nome itropos differedae .Q^uos continuo fubiugerétnificflêt acæteris ièparata ró dicêdi:qux cóftat nó ^priistlèd traflatis,Demus ergo brcuiter hoc defiderio ia pene publico: ne omitiâus eu que plenty præcipuûac pene iblû putât ofonisornatû.

De generibus fententiarum.

5 Ententiam uctercs quod animo fenGflet uocauerûtJd cum éapud oratores frcquétiflîmû:tum etiâ in ufu quotidiano qfdâ rcliquias habct.Nâ amp;nbsp;iuraturi ex animi noftri lèntentia:amp; gratulâtes ex fententia dicimus.Nô raro tarnen amp;nbsp;Gc locuti funt:ut Icnia fùa dicerét.Nâ Icnfus

corporis ui4ebatur.lèd conluetudo ia tenuit:ut méte cócepta fenlus uo caremus.Lumina autprxcipuec^ in claufulis pofita fététias: quæ mius crebra apud antiquos,noftris temporibus mó caret. Idcoq; mihi de gc/ ncribusca^i:^ de ufu arbitrer pauca diccda.Antiqfïimæ fûnquæ ^pric quis oibus idem fit nomé:lèntétiæ uocâtur:qsgræci yvojuaœ appellat Vtrûqj tarnen nomé ex co accepcrut: q jfimiles fût conGliis aut dccrctis» Eftaût hæc uox uniuerfalisîquæ etiâ citra complexû caufæ poffît eé lau dabilis.ïnterim ad ré tantû rdata.Nihil eft tâ populate q boitas » Intcrî autem ad peribnamiquale eft afri Domitii.Princepsquiuult omnia ici rcmeceflè habet multa cognofcere.Hâc qdam parté Enthymematistq/ da ininu aut claufulâ epichercmatis eé dixciuuSC eftaliquadomótamé ièmp.Illud ucriuseé ea aliquando fimplicétut ca qua fupra dixi. aliquâ do rone fubieda.Nâ in omni certamine qui opulénor:ctiâ fi accipitüu namnamé qa plus pôttfàcere uidet'’.Nônunq duplicé. Obfequiû ami/ cos.uctitas odiû parit.Sût ÔC qui decé genera fccerûtîfcd eo mô quo fieri uelplura pofïut.per interrogationem.per compationem.infïciationé. fî militudiné.admirarionéîôC cætera huiuimodi» Per oés enim figuras tra-dhari pót.Illud notabilc ex diuerfis«Mors mifera nó eft.aditus ad morte miler eft.Ac redte qdé fut tales.Tâ dceftauaro quod habet q quod non habct.Scd maioréuim accipiut ex mutatóe figurærut Vfqjadeo ne mo ri milerû eftfAcrius cnim hoctq per le mors mifera non é.Et trâflationc a coi ad^prium.Nam cum fit redum.nocere facile eft.^defïe difficile? uehemétius apud Ouidiû Medea dicit.Seruare potui.perderc an poilu rogasf Vertit ad pcrfonâ Cicero.Nihil habet Cæ far nec fortuna tua ma ius:q ut pofïïs:nec natura meliustq ut uclis feruare q plurimos . Ita quæ crant rerû propria fecithominis.In hoc generc euftodiendû cft:amp; id q/ dé ubfq^tne crebræ fmt.nc palam falfæ:quales frequenter ab his dicunc qhæc catholica uocant:K qcquid ^ caufauidcc:quafi indubitatu ^nu ciant.óCne palfim amp;nbsp;aquoeûtç dicanf.Magis enim decetcos: in quibus eftaueftoritastut rei pondus etiâ perlbna conßrmet.O uis cnî ferat pu/ erum autadolelcentulu aut etiâ ignobilé fi iudicet in dïcendo: 00 quodâ modo præcipiatÆnchymema quoq; eft oé quod méte cócipimus : pro prie tamé diciôquæ eft fnia ex cotrariisrppterea quod cminere uf iter, exterastut Homeruspoeta urbs Roma,De hoc î argumetis fans diftu

-ocr page 287-

Odauus

cft.Non fempcr aut ad probatione adhibcófcd aliquando ad or/ natü.Q_uoi^ igif{puniras Carfar tuæ dæmétiæ laus é:coR ’te ipfo ru ad crudclitaté acuctoratiof'nó qa fit ratio diïTimilis : léd quia la per alia ut id iniuftû appareret:effcclu erat:ÓCaddita in daufula é cpiphonernatis modo non ta probatio:^ extrema qfiifultatio.Eft enim epiphonema rei narrata: uel probata: fuma accIamatio,Taz ta: molis erat romanam condere gentcm.Facerc enim probus ado ferccns pericuIofeq ppeti turpiter maluit,Eftamp; quod appellat ’a nouis noematquoce ofs intelledus accipi pot,Sed hoc noie dona tût ca quæ non dicût:uerû intelligi uolunt:ut in eu quem fæpius a ludorcdemcrat fororagcte cu ea talionis:q? ei pollicem dormienti recidiflet.Erasdignus:ut haberes integram manu,bic.n. audit' ’ut depugnarcs.Vocat aliqdôCdaufula qfi eft quod codufionem di cimus;0C reifte amp;nbsp;qbufdâ in partibus neccflaria e,Q_uare prius de fafto ueftro fateaminineedîèêtq ligarii culpa ulia reprehedatis. Sed nuealiuduoluttutois locus.ois fenfus in fine fermonis feriat aurem:Turpeaut Si ppc nefas ducut refpirare ullo loco: q aedaz matione no pctieritJnde minuti corrupt!qj feficuli Si extra re peri ti«Ncq^ enim poftut ta multæ bona: fentêriæ eê:q necefte c multx fintdaufulæJâ hxc magis noua fentétia^ genera ex inopinato:ut dixit Vibius Crifpus in eu q cu loricatus iforoabularet : prætéde bat fc id metu facerc»Q_uis hbificrimerc pmifitf Etifignitcr Afri canusapud Neroné de morte matris.Rogât te Cxfar Gallia: tus ut felicitate tuâ fortitcr feras.Sunt Si alio relata:ut Afcr domirius

Cu Cloâtillâ defcderct:cui obieftû crimetq? uiru qïter rcbdlantes fueratïfèpeliftêttremifcrat Claudius:! epilogo filios eius alloquês« Matré tamêiqt pueri fepelitoteiSi aliude petita.i.in aliu locum ex alio traflata:^p fpatalc Crifpus:qua hæredé amator iftitucrat: dcz ce{fit:cu haberet anos duo de uigiti.O hoiem diuinu:q fibiïdulfit Facit qCdà fététias fola gcmiatio qlis éSenecæ in eo fcripto : quod Nero ad fenatu mifit occifa matre:cü ft piditatu uideri udlet, Sal uu me eê adhuc nee credo nee gaudeo.McIior cu ex cótrariis ualet Habeo que fugiatqué feqrnó habeo « Q^uidfq? mifcr cu loq non poflèt:tacere nó potcratfEa uero fit pulchcrrima cu aliqcópatióe dareftit.Trachallus cótra Spathalc.Placet hoc crgof leges diligé riflime pudoris cuftodes:decimas uxoribus dari:qrtas meretriciz busfSed hoçiqdégcneru Si bons dici poftut Si mais. Illa: fep ui riofæ uti uerbo patres cófcripti,Sic.n.icipicdu é mihi:ut memïeri ris patru«Peiusadhuc quo magis falfu éSi lógius petitu ♦ Cótra ca dé fororé gladiatoris cuius mó feci mérioné:Addigitum pugnaui Eft et generis ciufdc ncfcio an uitiofiftîmû quotiés uerboçz âbigui tas cû re^ falfa qdâfimilitudme iugit.darû auftoré iuuenis auz wuncu leftaïcapitecuiufda ofta fniæ gra tenendamatri dediflêt: Ïnfeliciflimafœmîa nondu extulifti filiü:6iiâ ofta legifti.Adhuc plcnq; minimis cria îuétiûculis gaudéttquæ excuftæ rifum habet îuents facie ingenio blandiunt »De eo qnaufragus Si ante agroru

Efl»n«cpiphonemagt; dito/ T0ÜÉTtiçcûvav hoc eft ab ac/ clamando Ettiipamp;vfuxotdid/ tun Eft amp;nbsp;quod appcllaf a nouisneoma arro touvonv hoc cftab nelligedo vofijiot dcducitur id eft intcllcdus» cognitio cofiliUifed id ^pne voHrrcc dicit:quod guis no exprimafarelhgifiutFabjus exéplo quoœappofito expo niu Vocat aliquid amp;nbsp;clau fula quafi eft quod codufio/ né dicimus»(^afi aducrbiu fcnfui conucnire non uidcf* Quare loco cius Quæ relax tiuu puto afcribcdu fi tame coniundione non erafa.hoc modo»Quæ fi eft» Quarc prius d fadonfo fateamini» Vt ueftro legaf neadmonix none quidé eft dignu» Sed nue aliud uoluntgt;AIiud qdé legihue^ fcnfus ut illud lex gaf:mihi expofccre uidctur

Et ,ppe nefas dicut»i»uoca li in.ugt;c5ucrfaducunt eft lex gédû» Pro fpathale Crifpus qua hæredéamator iftituex rat deceflit»ut aduerbiû amp;q rclatiuu mihii hoc loco dex fidcranûcû fine relatiuo ire/ gra no fit oratiomifi Icgarur ut ,p fpathale Chrifpus: qua hæredem amator qui inftix tuerat:dcceflircum haberes annos duo de uiginti» Lex ges diligentiflîmæ pudoris cuftodcs décimas uxoribus dari»quartas meretneibus» Aut iubcnt aut fimilc uerx bum uidetur afenbendum aut certe loco illius dari:dat eft !egcndumgt;Qyod fi Trax calli oratio extaret : facile ex ilia corrigeretur hie locus»

Inucntæ facie ingenio bl5 diuntur»Pro ingenio utigcx nii legat fenfus exigit» De co g naufragus amp;nbsp;ante agroz rum ftcrilitaré ucxatusgt;Nau fragiis Sifterilitate ablatiuos fcnfus expofcir. Et in eo qui apocartetefin fimulaflc diciturionfoKoplEpHo-icr lax tinc dicitur tolerantia otnox Tou œrroKotpTÉpÊiv hoc eft a tolcrandogt;Sunt autem hæ materia: deelamatoriæ»

-ocr page 288-

Deal luxuriofo biben^ do mon» Luxuriofos Icge^ dum cfTcehipucnuidenu Alia uana fuadenns put puratisiut alexandrum m-' cendio Babylonis Tepdicr, ut particula uidctur afcri/ benda amp;nbsp;fcpeliant legenda hoc mo » Alia uana ut fua/ dens purpuratis ut Alexas dru kedio Babylonis fepe/ Iiar.Purpurati aute diceba/ tur pncipcs i excrcitu Ale/ xandri purpureis ueftibus utentes:q quo mo Aiexan/ der fepeliédus eflet: ut feriz bit Plurarchus:difceptarut unde etia declamatio fua/ foria fuit fida» Horum nihil ad iuftam magnitudi néadolefcerc pór»Loco ho rü mihi quo^ uidef ec Ie/ gédu» Subfiftiun.ok fen tentia»Subfiftit ut fit pfen/ ris rpisefl Icgcdu »Pratter hoc ctiacolor ipfe dicédi q libet claris multis tamé ac uarus uelut maculis cofp' gi^Sic qdc Icgif fed corru/ pte.Pro claris»n»clarus ut Ie gaf fenfus expofcit» ER quoddam genus quouctc ras nó utebanf » hypopho/ ra hoc eft obiedio eo^ qui fcnrétiis ncgâbârcc utedû»

Etquâufm nos uocant ucruftatcm»Ad pracpofitio loco amp;nbsp;copulaemihi repo-néda uidetur»eftaût obic/ dhôis folurio. Nâfnllâ cx trema murât Dcmofthe/ ncs»Mulra loco cius ucrbi mutât mihilegendum ui/ dctur» dixitautem extrin^ fecus facile fubauditur»

Quo modo potcft pba re Ciccronem qui nihil pu tet ex Catone gracchifquc imirâdû » Quâuis imirâdü legatur : ramen ne fibiipfi Fabius repugnar uideatur îmutandum cft legendum hoc eft commurandum»

Et fi ncceffe fit ucterem ilium honoré dicendi ma/ lim q noua iftam licétiam Honorem quidem hade' nus legerunt omncs » Scd forfitan loco cius horrorc fimilem torque fyllabarû aceufatiuum rede ieribere

Liber

fterilitatc uexatus in fcholis fingitur le fùlpêdinê, Q^uem nec terrai rccipit nec mare pendeauHuic fimile Îillo de quo fupra dixitcui pt fua mébra heeranti ucnenu dédit.Q^ui hæc edindebet hoc bibcre. amp;iluxuriofû q apocartarefim fimulaflc dicit .Ncéte laqueum. Hà bes quod faucibus fuis iralearis.Sume ucncnû.dccet luxuriofos bi/ bedo mori.AIia uana fuadentis purpuratis:ut Alexandrum baby/ lonis îcedio fepeliât.alexâdru fcpdio.hoc qfq Ipcétabit e tedtof qfî uero id fit in re rota idigniflîmû»Alfa nimiatut de germanis dicentc quédâ audiui.Caputnefcio ubiipofitû,amp; de uiro forti.Bclla ûbonc ^pelliuSed finis nô eritîfinguîas corruptoçi profeqr formas » Ulud potius quod é magis neceflàriu.Dua: fût diuerfe opinioncs • alioru fèntétias folas pene fpedtantiû.alio^ omnîo damnâtiû:quo^ mihi neutçi admodû placct.Dcnfitas eaçiobftatiuicê:ut î fatis oibus fru dtibulcp aruo^:hoy nihil ad iuftâ magnitudinê adoîefccrc pot : qd loco in que crefeat caret.Nec piéhiranqua nihilcircûlitû é cminet. Ideoq; artifices etiâ eu plurain unam tabula opa contuîerûtîlpaciis diftinguût.ne umbræ in corpore cadât.Facit res cade côlcifam quo q; orarioné.Subfifht.n.oîs lentetia.Idcoqt poft eâ utiqj aliud eft ini tiû*Vnde foluta fcre oratio:ôfe finguIis nô mébris:lcd fruftis colla ta ftruótura carct:cû ilia rotûda amp;nbsp;undiq; circûcifa infiftere iuiceni nequeât^Praeter hoc etiâ color iple dicendi quâlibet claris multis ta menac uariis uelut maculis côlpergif’.Porro ut affert lumé clauus purpura loco incertustita certe neminé deceat intcrtexta pluribus notis ucftis,Q_uare licet hæc enitereîK aliqtenus extare uidcanturJ tamé amp;nbsp;lumia ilia nô flâmistlcd fcintillis iter fumû emicâtibus fimi lia dixeristquæ ne appcantqdé:ubi tota lucet ofo:ut î Ible fidra iplà definunt cerni:ÔCqujc crebris pnifep conatibus Ic attollût : îæqlia ta me 5c uelut confragrofamec admirationé confequunt cminétiû:55 planoçi gram pcrdût.Hoc quoq^ accidittq? folas captâti lèntentias multas neccflê c dicere Ieues,frigidas,ieptas.Nó.n.pót eê dclcftusî ubi numéro laboraf.Itaq; uideas amp;nbsp;diuifionem ^ fententia poni.ôC argumetû fi tantumÎclaulùlæ calce pnûcief.Oecidifti uxoré ipße adultcr.nô ferrem ne etiâ fi rcpudiaftes»diuifio eft»Vis feire ucnenu eflê amatoriu»uiucrethômifi illud bibiftèt.argumétû eft » Nec muî tas pleriqj lèntentias dicuttlèd oîa tanq fentêtias»Huic qbulclâ con trariû ftudiû q fugiût ac reformidant oém hâc in dicendo uolupta/ té:nihilpbantes nifi planû ÔC humile:5C fine conatu.Ita dû timénne aliquâdo cadât:fempiacét»Q_uod»n.tantû in fententia bona crime cftfnô caufæ ^deftfnô indicé mouctfnô dicétem commendatf Eft quoddam genus quo uctcres nó utebanf*tófquâ ufqj nos uocant ue tuftatéfNâfiilla extremâ mutât Demofthenes qua: ante eu nemo. Q^uo modo pot probate Ciceronetqui nihil putct ex Catone Grae chifepimutädufSed ante hos fimplicior adhuc ró loquédi fuit.Ego ucro hæc lumina orationistuelutoculos quoldâ eflêcloquétix crcz do.Sed neep oculos eflê toto corpore uclimtnc cætera mébra fuum officiu pdât»Et fi ncceflè fit ucteré illu honoré dicendi malt qiftam

-ocr page 289-

OZlauus

mus»Prifcus enfm fermo horndus fuiAèdïdf amp;aiïcr utenam uichis» Qüare ficut poflumus adncia/ mus uututibus»TametfiQuareab omnibus legatur;fenfui tamé mini me congruitïQué uero aceufatiuŒ ipfius integritas lenfus expofeit: ut nitoré référât» Simus tamédiflï/ miIes»Emédatc in quibufdâ exépla ribus tantum Icgitur non tarnen» Sed me cum de lllorum officio lo querer dilata pars hæc eft» a præpo fitio afcribatur ut a me legatur»

Ropus eft uerbi uel fermo t nis a ,ppria fegnificatione î alla cum uirtute mutatio»

houam KeenhâtSed patet média quæJa uiarficut îculm ui7 duep acceflît aligs citra reprehenfionem nitor. Q^uarc ficut poflumus aJudamus uirturibus«Prius tamé fit uiens carcrc: ne dû uoîumus ee meliores ucteribus:fimus tamé diffimiles RedJâ nûc quâ ^ximâ eé dixera pté de tropis î quos motus dariniminoftroçi audores uoeât.Hoç: trauere præcepta ÔC grammatici fblent.Scd a me eu de illoçi officio loquerer diz lata ps hæc eft:quia de ornatu orationis grauior uidebat' ’loz cus:ÔCmaiori operi feruandus» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De tropis»

t nbsp;nbsp;Ropuseft uerbi uel fermonis a propria fignificatione

grâmaticis inter ipfos ÔCphilofophis pugna é:quæ fint gene ra.qux fpcs.q numerus.qs cuiq; fubiieiat.Nos omiffis quæ . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

Scaurus gramaticus aliter tropum

nihil ad inftruedu oratorem pertinent cauillationibusmeccf Hands JratSs amp;d?aowSiiStaa farios maxime atq; in ufum receptos exequemur « Hæc mdi ,ppria fignificatione ad non ,ppria: his ânotafîè cotentitquoida gratia fignificationis » quofdam dicoris.aut neceffîtatis » aut cultus» decoris aflumiÄ eé alios in uerbis proprüs»alios î tranflatist ^^^ “^ tf^Fv hoc eft auïrtédo uertiep formas nó uerboru modotfed etiam fenfuûîôé cópofi tiones»Q_uare mihi uidenf erraffe qnóalios credidcrut tro pos:qiquibus uerbu pro uerbo ponerct » Neqjillud ignore in iifdé fere q fignificandi gratia adhibent'’:cflc SC omatü:fed non idé accidet cotraterunt® quidem tantu ad fpccié accom modati.Incipiamus igitur ab co:qm’ cum frequétiffimus eft; turn longe pulcherrimus tranßationc dico:quæ metaphora græcc uocacur:quæ qdé cû itaéabipfa nobis conceiTa natu tarnt indoótiquocp ac non fentientcs:ea frequenter utantur: tum ita iucunda atq; nitidamt in oratione quälibet clara pro prio tarnenlumine eIuccat.Neq;.n.uulgaris effemec humi? ris,nec infijauis redte m0afcita p0t»Copiäquo(^fermois au get pmittendotaut mutuando:qua: non habeuquodq; diffiz cillimu eft prxftatme ulli rei nomen deeffe uideat.Träffert ergo nomen aut uerbum ex eo loco in quo ^ppriu eft: in eum in quo aut propriu deeft:autträdatü ^prio melius eft » Id fa

,ppria fignificatione ad non ,ppria:

dreifkNaper ttopos uerba a ppria fignificationei aliam uertunt»tpö^ TTOCTuero etiâ modus trafcróTro

pi aut fete quatuordecim effe dicu/ tur»Meraphora»catachrefis»allego/ ria»acnigma» Metalcpfis » Mctonp' mia»Syncgdochc»onomatopacia» Pcriphrafis»Anaftrophc»Hv’pcrba' ton»PIeonafmos»ElIipfis » Paraplee roma.Quida tarnen pauciores»alii dicunt die plurcs ut ipfe quo^ Fa/ bius fcribit» Quæ fint gencra»NÓgt; nulli ex tropis lunt generales»ut hy perbaton quod ex fentétia Diome/ dis in quinep fpccies diftribulGctna ftrophenÄirfcapen uel tinefin»di3/ lyfin uel parenthefin. Sinchyfin hy fterologian» Quis cuiqj fubiiciaf Que expunftacui hicquoœ legen/ dumuidetur» Hæc modo in his annotaffe conftanti » Pro conftanti

cimus:autqa neceffe efttaut quia fignificantius: aut ut dixi: ^*^^^“ exigunfcontenti» '^rh® quia decentius»Vbi nihil höre præftabittquodträficret ; im eSSSfuüTcompSfifio°^^^^ proprium erit»Neceffitate ruftici dicunt gemmamiuitibus» pofitionis genitiuus exigitur a fen/ Q uid.n.dicerent aliudf'Ä fitire fegetes:amp;: frudtus laborarc: Ç“*“’ ^^^ formas referatur» Quem ___J...Mr ____mquibusuerbum pro uerboponc rcrur»Quam legendumeffe nemo no uidet» Quæ metaphora græcc uocatur*Metaphora dicitur atro Tou xxÊ'ToKpëpêiv hocéa tranfferen do»Eftautcm metaphora rc^i ucr/ borumij tranflatio a propria figni

Neceifitate nos durû hominé aut afperu»Nó»n» ^ppdöcrat: q ? darcmus his affedionibus nomé.ia îcéfû ira : Si idâmatû cupiditatetôC lapfû errore fignificandi gratia « Nihil»n»horû fuis uerbistq hic accerflîtis magis ppriû erat.llla ad ornatu» Lumé orahôis.ôi generis claritaté»ôé côcionum procellas» amp;nbsp;eloquétiæ fulminatut Cicero pro Milde Clodiû fonté gloriæ eius uocat»amp; alio loco fegetem ac materiâ»Q_uædâ etià pa^ fpeciofa di(ftu per hâc explican€ ’«Hoc faciût nimio ne luxu obtufior ufus»Sitgenitali aruotSC fulcos oblimet iertes, In to

nistdecoris»aut neceffitatis»autcul/ tus»autemphafcos gratia» Copia quo^ fermonis auget » permitten/ do autmutuando » Vt permutado

S

-ocr page 290-

Liber


turn autcm mctaphora breuior c fimilitudo»co^ diftattg, ilia có^ paratur rei qua uolumus exprimere.hæc pro ipfa re dicit «Copaz do e,n»cu dico feciHeqd hoiem:utleoné.trâflatio e cu dico de ho/ minedeo e«Huius uis ois maxie qdruplex uidet :cu in rebus aiali bus aliud ^ alio ponic:ut de agitatore«gubernator magna côtorz fit equûuuEt ut liuius Scipione a Catonc adlatrati folitu refertJn anima ^ aliis generis ciuldc fumut:utClaAiqjimmittit habenas. aut p rebus aialibus ianima.ferro an fato metusargiuum occidit« aut cótra.Sedctilcius alto Accipiens fonitu faxi de uertice paftor. Præcipueqj ex his orit mira fublimitastqueaudadæ ^xima pica lo traUatióis attolhc tcu rebus féfu carétibaaótü quedaSi aios da mus:qlis é,Pótê indignatus araxcs.Et illa Ciceróis» Q^uid»n«tuu3 ilie Tubero diftrudus iacie pharfalica gladius agebatf Cuius la/ tusille mucro petebatfqféfuseratarmode tuo^zfDuplicat itcrim hæc uirtusapud VergiliûTerrûq^ armare ueneno ♦ Na amp;nbsp;uenenu armaretóC ferru armare träflatio é.Secant hæciplures : ut a róna loco ex prxpofino ac ea pro/ ^* ^^ rónaIe:ÓCidé de irrationalibus.SC hoc iuicé: qbus fimilis róc nomen reponatur hoc mo- a toto amp;nbsp;a pribusded iâ non pueris præcipimustut accepto genere do» Ex ca eft uerruca» Ibiau fpgj stelliger nó pofiint,Vtmodieus at aten opportunus eius ufus SSieSmn eIfoÄpm *quot;^‘ ofonénta freques amp;nbsp;obfcurat K tedio cópleuCotinuus uc


legatur natura exigit tranfla noms» Ferro an fato me/ tus argiuum occidir»Merus an numerus legcndum fit fa cile ex tragoedia unde fum/ ptum eft eolligeretur fi ex-caret» Sed omnino aut nu/ merus ut in quibufdam le/ gitur exemplaribus:aut ccr/ te uirtus feribendum ed»

Adurn quendam amp;nbsp;ani/ modamus » Animos legen/ dum elTc memo ignorât»

Nam amp;nbsp;uenenum arma/ re: ferrum amp;nbsp;armare » amp;nbsp;co/ pula ante ferrum eft collo/ canda»ut legatur » amp;nbsp;ferrum armare» Vt id de quo mo/ do dixi faxea eft uerruca fordida » Corrupte fie legi/ tut » Sic uero puto corrigen/ dû ut faxea eradaturaceius


fordidagt;Sic cnim inrelligen/ tur amp;nbsp;fordidætranilationis» Hocauremeodem exemplo amp;nbsp;fuperius ubi de tapmofi loquebaf ufus efi» Quod aliquando pene iam magis de fynegdoche dicam Ali / quanto mihi legcndum ui/


detur » cum in


ehe autcm locum uc/


nit plus ualet co quem expel lit»Traftertur uero fyncgdo ehe lnrelledio:quac fit cum res tota parua ac parte co/ gnorcitur»aut de toto pars» Eft autcm amp;nbsp;tropus amp;nbsp;figu/ ra» Vel omnia e contra li/ beriora poetis q oratoribus Praepoftere hie funt ucrba collocata»Sic autcm in ordiz nem rcdigunrur fi gt;c»praepo fitio cradatur » Neque enim ecocra latine dicitur»Sed aut contra aut c contrario » om/ nia prætcrea in tertium lo/ cum rranfferantur»hoc mo/ do» uel contra»omnia libcri/ ora poetis q oratoribus»

Populo inquit impofui/ mus amp;nbsp;oratores uifi fumus» lmponerc populo eftdecipc rc populum»imponcre nan que cum datiuo fignificat fallere » undeimpoftores di/ cunturdcceptorcs»


ro iallegoriâamp;ænigmata cxit.Sûtêt quædâ ôC humiles träflatio nes:ut id de quo mo dixi:faxeaéuerucaÄ fordida,Nó,n»fi Cice/ ro reefe fétind rcipu.dixit fœditaté hoium fignificas: Iccirco ^bc illudquoq; ueteris oratoris»pfecuifti rcipu.uomicas. Optieq; Ci/ cero demóftrat cauedu ne fit deformis tranflatio:qliséCnam ipfis eius utar cxeplisjCaftrata morte African! répu« amp;nbsp;ftercus curiæ glauciâ.Ne nimio maiortaut quod fæpius accidit minor»Nc diflî milis:quoçi cxêpla nimiû frequéter dcprchendct:q {cicrit hæc ui tia cê,Scd amp;nbsp;copia quoqj modû egreflà uitiofa é:præcipue i eadé fpc.Sut à: duræ.i.a loginq fimilitudme duétæîut capitis mues: 8i Jupiter hibernas cana mue côfpuit alpesJn illo uero plurimû cr/ roristep ea quæ poetis:q ôCoià ad uoluptaté rcferût:K pluria uerz tcrc:ct ipfa metri neceffîtate cogunt :permifla (ut:côuenirc qdâ et ^fæ putât»Atego î agendomcc paftoré populi audore Homero dixcrimee uolucres pénis rcmigare:Iicet Vergilius i apibus ac De dalo fpeciofiflïme fitufus.Metaphora enim aut uacantem occuz pare locu debettaut fiialienu uenit plus ualere eo quem expcllit» Q_uod aliquado pene ia magis de fynccdoche dica « Na träflatio pmouédis animis plcrüqpamp; fignadis rebustac fub oculis fubiicié dis repta é«Hxc uariaf fermoné póttut ex uno plurcs itclligamus« parte totu,fpégenus«præcedêtiba fèquétiatueloia cótra.liberiora poetisqoratoribus»Nâ ^lautmucronépgladiotamp;tcélu p do/ mo recipiettita nó puppim p naui.nce abieté p tabellis * amp;nbsp;rurfus “^ Tgladio ferrutita nó pequo qdrupedc.Maxime at i oradoua Icbit numeroçi illa libertas.Na amp;nbsp;Liuius fæpe fic dicit. Romanus prœlio uiótortcu romanos uiciflê fignificat » Et contra Cicero ad


-ocr page 291-

Odauus


Illic ergo redietunreddefkgcndum effe uel me tacente apparet» Sicaufem aitinfequentihbro ubi de fi/ guns praedpiuSynegdoche eftcum fubtradum aliquod uerbum fatis excacteris intelbgif^ur Cælius in An/ toniû»Stupere gaudio graecus»fimul enim auditur coepiu Nee procul ab hoc genere difcendit metonymia quæ eft nominis tropus pro nomine pofmo.Nifi tollatur errores non percipietur hiclocusgt;Adco autem eft deprauatus ut difficultcr admodum corrigi poflit»Non cnirn folum illud uerbum defeedit eft mutandum in difeedit id quod facile apparec:fed alia caftigatu diffidliora inefle flagina uidctur;qua: iis qui nihil putac immutadu corrigeda relinquanf*


Brutu.Populo inquit ]pofuimus:S^ oratores uifi fumus cum de fc tatu loquerct .Q_uod genus no ofones mo ornat: led et quondiani fermois ufus recipit.Q_uida fynecdochen uoeât. CÛ amp;nbsp;id in côtextu lêrmonis:quodtacef accipimus,Verbum enim ex uerbo mteHigit' ’:quod inter uitia ecclipfis uocat ♦ Ar cades ad portas ruere.Mihihac figura eße magis placetullic ergo reddetur.aliudetiam intelligit ex alio.Alpice aratra iu go:referütlulpenfa iuuéci.Vndeapparet node appropinq re.Idnelcio an oratori coueniatmifiiargumétado : cu rei fu gnué.Sed hoc ab clocurióis róne diftat» Nee ^culab hoc ge Here delccnditmetonymia:qux eft nominis tropus o nomi ne pofito cuius uise oeo qd dicitur cam üpter qua diert po


nef.Sed ut ait Cicero hipallage rhetores dicût.Hæc iueta ab iuétof amp;nbsp;fubieda ab optinetiba fignificat:ut cererêcorruptâ UndistôC Receptus terra neptunus clalTes aquilonibus arcet Q_uod fit retro durius.Relcrt at inquâtû dictus tropus ora torem feqtur.Nâ ut uulcanu igné uulgo audiuimus: amp;nbsp;ua tio marte pugnatu:eruditus eft lèrmoïamp; ueneré quâ coitum dixiflè magis decetnta liberu ôC cererem ^uino ôC pane licé tiustq ut foii feueritas fcrat.fieut ex eo quod contineturtufus recipit bene moratasîôCpoculû cpotutntSC fæculû fœlix « At îd qdcôtra é raro audeat qs nifi poeta. lâ^xius ardet ucalez gon»nifî forte hoc potius eft a pofTefTore q poffidettut horniz nem deuorari cuius patrimoniû côfumatur.quo mô fiuntiz numerabiles fpccies.Huius enim fût generis : cû ab Hâniba læ cæfa apudcânas fexagîta milia dtcimus.Etapud tragicos Ab Egialao:ôC carmina Vergilii.uenifîc commeatus:quiafz ferâturtôC facrilegium deprehenfummon facrilegum « arma rum fcientiâ habere non artis.HIud quoq; amp;nbsp;poetis amp;nbsp;oratoz ribus frequens:quoeum qui efficit ex eo quod efficitur ofte dimus.Nâ amp;nbsp;carminum aud:ores.PalIida mors aequo puiz fat pede.Pauperû tabernas regûq; turres.Et Pallentefqj haz bitât morbi:triftiflt;ÿ fenedus.ôC orator præcipitem irâ»hilaz rem adolefcêtiâ.lègncociû dicet»Eft etiam huic tropo quæz dâ cum fynecdoche uicinia.Nâ dico uujtus hominis p uulz


Metonymia ad uerbum traffertuc tranfnominatio»Aquibufda deno/ minatio iterpretaturiEftautdeno/ minatio quæ a propriis amp;nbsp;finitimis rebus trahit orationem:quia poffit inteUigi res:quæ nôfuo uocabulo fit appel!ata;ut finecerere amp;nbsp;libero friget uenus* Sed ut ait Cicero hy Öcn rhetores dicut»hypallage ernatio dicif onto tou uttäA Aorr'TÉiv hóeeft a fubalternando»

Sieur ex co quod cStinetur ufus recepit bene morataskamp; poculum epotum»amp; facculum foelix. Reite î quibufdamexcmplanbus aferiptae funt urbes hoc modo» bene mora/ tas urbcs»pro ciuiratibusamp;: uino fit hominibus» Nifi forte hoc potius eft a poffeffore qui poffidet » Caftû gationeindiget hic locostut uerus eliciatur fcnfusgt;Qüoditaquc polS detur»non autem qui poffidet mi/ hi Icgendum uidctur»qq exempla/ ria refragcnrur» Etcarmina Ver/ gilii uemfle commeatus qui afferä/ tur.Venire infînitus mihi aicriben dus uidetunquod uerbum eorum infeina eft praetermiiTum : quibus abfurdum uifum eft hate duouer/ ba ucnifle amp;nbsp;uenirc fimul effe collo cata non intelligentibus uænilTca Vacneo » Venire ucro a uenio dedi/ nataeilekCarmina enimVergilii di cuntur uæniffe hoc éuédita fuiffe» Contentum autem pro continen/ te pofitum eft* Non enim carmina fed liber in quo fcripta funt carmi/ nat uenditur » Commeatus autem dicuntur uenirc cum afferâcur»Cô meatus autem necefiaria dicuntur ad uidumk Et facrilcgium depre henfummo facrilegium » ex hoc ul timoi uocalis expungaturtut facri/ legum legamus kVt cum aurata


teda :aurea : pufillû ab eo difeedo: quia nô eft pars auratura » Ingenuc fateor»mihi non percipitur hæc ra/ tio t Auratura nanque parseffc ui/ detur» Quare ut particulam puto afcribendam hoc modo » Quia non eft pars ut auratura» Signarc nanque uidctur Fabius differenti/ am qua: eft inter auratum öd aurez um » Auratum cnirn dicitur auro ornatum »aureum ucro ex auro confeefum » nbsp;nbsp;Antonomafia qux


tu.


tuz


raliter.Sed non id ago:utunum ex muftis intelhgatur,Nam id eft mâifeftû:lèd noméimutoîutcum aurata tecla aurea: pufillû ab eo difeedoxqa non e psauratura:qux fingula pfeq


-ocr page 292-

Liber

aliquid pro nomine ponetpoetis atrocp modo frequétiflîma^Antonomafia pronominatio ad uerbumtrâf fcrtur a quibufdamgt;Èftaurcm antonomafia quæ ficuti cognominc quodam cxrraneo demonftrar id quod fuo nomine non poteft appellarigt;Sumiturautem ab animokCorpore»cxternis rebus» Non multa peccas in/ quii illo forriffimo uiro feniormagiftet»QijiCiceronis orationem pro Murana leger unde hoc fumptum eftgt;facilc kelligct illum fortifTimum uirum pro Muraena amp;nbsp;feniorcm magiftrum pro Ciceronepofitum fu iflè» Onomatopoeia quidem id eftfidio nominis graeci inter maximas habita uirtutes nobis uix permitti tur»Græcis loco græcilegendû ciTe nemonôuidet» Onomatopoeia ue ro ad uerbum fidtio nominis tranf

minutions eftcurætetiam non oratorem inUrucntibus» Anz

tonomafia quæ ali^d ^noie ponetpoetis utroq^ mô frequé nflîmatamp;p epitheton qa dctractoeot cuiappomc ualet pro noie.Titides pdlidestSC ex his quæ in quoq; fût præcipua.di uû pater atq; hoi'um rcx.amp; ex fàdtis qbus pfona fignat. thaz Iamo quæ fixa reliqtImpius«Oratonbus ét fi rarus cius rei nonullus tame ufus ê« NâutTitidé amp;nbsp;pellidê nô dixerit: ita dixcrunt ipius amp;nbsp;pricida»Eucriorê quoq; carthaginis amp;nbsp;nuz mantiæ d Scipióe:Et romane elequentiæ prîcipép Cicero ne pofuifle nô dubitet » Cicero ipfc certc ufus é hac hbertatc: Nômulta peccas inqt illo fortimmo uiro fenior magf « Neu trû.n,nomé pofitû é:amp; utrûqj ftelligiE « Onomatopoeia qdc idcfl fidtio noîs grata's îter maxias hîta uirtutes:nobis uix pZ miitif.Et fût plurima ita pofita ab his:q fermoné primi fecc

fertur»A quibufdam nommanodi citunquacui rei nomen aurnon fit aut fans idoncum non fitteam nof met idoneo uerbonomincmusaut imitationis aut fignificationis gra/ tia » Inde enim funt rudere» uagire» murmurare»fibil3re» Vix illa quæ irapdyoaxëva uocan tgt;hocefl deri/ uara» Qualia funt fuliaturit ôip/ fcripturi^erba huius terminario nis cupidiraté fignificanr.Eft enim fullaturire fiflam qui fulia latine di citundefiderare» ut proferipturire pferiptionem cupere» Hate autem uerba utpaulo ante diximus dedi/ nauit Cicero in epiftola ad Atticû a fylla di pfcriptione»Sullaturit ani/ mus cius amp;nbsp;profcriprunj» Atj^ laurcan poües»Atquilegédumeße côtenderim etiam fi in cxéplaribus arque copula habeatur» Sed hoc foeliciter eualuit ad omnia 2^ uieo co fenmus in gr^cis obidis» Hic lo eus ira eftalittéral graeca^ im peri ns corruptusarty côfufus ut nullus omninoßfus dier poflit»Exiftimo autem Fabium id cxemplis græcis eSprobafTequod iam fepios dixit graecos nobis in hngendls nominf bus multo eße fœliciores» Quo ”^ autem modo corrigi poflinmihifa nenonliquet» Eo magisneeeßa^ ria catachrefisiquam rcótedicimus abufionem»Abufio dl ut in - rheto/ ricis adHerenium Icgitur:quæ ucr bo fimih amp;nbsp;propïquo pro certo amp;nbsp;proprio aburitur«ut fi dicamus ui/ rcs hominis brcues funt amp;nbsp;lógum in homineconfilium» Si caecum ogra putanr»aedificant amp;nbsp;apud tra/ gicosgt;Hic quoque locus labern tra xit ut fuperiori uicinus»Sic»n»eft de prauatus ut non aftenfeo fed foie ipfo indigere uideatur» Mihi certc neç percipitur ne^ emendari po/ reft» Acceprabula»abacccptando

rut aptatcs aftectibus uocem,[NamugitustóC fibflustóC mut mur inde ucnerût.Demdc tâquâ cófupta fint oia nihil geneZ rare au Jemusipfiïcu multa quotidie ab ätiqs fi/la moriaE. Vix ilia qua: Trftpayojueva uocât:quæ ex uocibusiufû rcz repris quoeûq’ modo dedinanf nobis permittimust qlia fût füllatUrit amp;nbsp;plcripturit.atq; kurcati portes p illo lauro coró nati ex eadem fidlione funt.Sed hoc foeliciter eualuit ad oiaï

amp; uio co fèrimus in græcis obidis ocoluditiuno bono co:du/ reiatp iügere q tollcnte amp;nbsp;uiderc feptentrioncs uidcmur, Eo magis necertaria Ka’lÄypHO ’icrtquä recte dici'us abuGonéî quæ non hàbêtibanomé fuû accômodattqa in proximo é: rt cæcû ogra putattædificât amp;nbsp;apud tragicos iâ leo paret» at pnmille fût hæc,accctabula qcqd hét amp;nbsp;pyxides cuiufcunq? mäterix füttörpafricida matris quoq aut fratris iterfedor» Difeernenduq; é hoc totû träflationis genustquod abufio eft ubinome defuit.träflaüo ubi aliud defuit.Nam poetæ fôléc abufiueetiâ in his rebustqbus noi'a fua futtuicinis potius uti* qüôdrarûî ^faéâlla quoq] qdâ KCXTorypHo-ficr efte uolût. cû^ temeritatc uirtustautp luxuria liberalitas dicit .A qbus hæc qde dirtonätia futiq in his non uerbu^p uerbo poniturî fed res ^ re«Neq «n, putat qlq SC luxuria SC Iiberalitate ide

dicuntur»propric autem cancris 3fcribuntur»Sed quicquid aliquid tenet hoc nomine appellari potcft» Et piffides cofufcunque materise funt»Py^ides fcribendum a py^q quam latim buxum appcllamus»Suntautç pyxides uafcula ex pyxo confcdaifed ex alia quoque materia conficiuntur» Difeernendumque hoc totum tranflationis genustquod abufio nomen defuir»TranflationCubialiud defuit»Sic quidem legitur hic locus fed non fine flagitiis quantum ego fentiogt;Nequc enim quâ fignct Fabius differercntiam inter abufionem ôi tranflarioncm percipere ex bis uerbis poßumusmificorrigantur.Loco aût tranflationis a tranflatione mihi

-ocr page 293-

Oélanus

legendamuidctanac de præpofïrio ex ultimo uerboexpungenda hoc modo k Difcemendumçp hsctotum atranflanonc gcnus»quodabufiocftubi nomen defuiuTranllatio ubialiud fuir» Supcreff ex ns quæ aliter fignificant metalepfis id eft rranfumptfo:quæ ex alio rropo ialiud uelut uia prseftat:amp; rariflimus amp;nbsp;impro/ prius»Hic locus manifefte quidem cognofeitur effe deprauarustfed quo modo fircorrigendus non iraappa/ retkEftaurem metalepfis per tranflanonem diflionum proprietaris dilariö»uel diéhogradarima nomine ad propriam fignificationem defcendens»ut Vergilius»SpcIuncisabdidit arriSkEx atris»enim nigræ îtdligûrur» cxnigris tcnebras habentes ae per hocin præceps profundæk Græ/

fignificare:uerum id quod fic:alius luxumm eße dicit.alius Iiberaîitatem:quis neutri dubium fitthxc eé diuerfà, Supeft ex his quæ aliter fîgnifjcât juCTOcÄrtcriv idefttrâfûptio : quæ ex alio tropo in aliud uelut uiâ præftat:5i rariflimus Si ipro priusîgræcis tarnen frequétior:q feientau^rqui haronc hoc cona infulæ VHo‘oüo ‘Goacr o^èiaœ dicût.Nos qs ferat:fî uer rem fuemtaut Leliu doétû nominemusÆft»n. hæc i metale pfi naturatut inter id quod träfr'ert :fit médius qdam gradus nihilipfe fignificastfed præbés träfitumtquem tropû magis aßedtamustut habere uidcamurrqué ullo in loco deftderez mus,Na eins frequétiflimû exemplum eft Cano.canto.dico ita«cano«dicoJtem eft medium illud canotnec diutius in eo morandumifi ufus admodu uideo nihil ut dixi i comcediis, Cætera iâ nô fignificandi gratiatfed adomâdam no augeda orationem afTiimunt «Ornat enim epithetontquod redte diz cimus appofitumta nonullis fequens dicitur«Eo poetæ Si^j^ quentius SClaberius utûtur«Nâq? iHi fatis eft coucnire uerbo cuiapponi€’:0C itaqr dentes albitSC humida uina in his no re prehedimus«Apud oratdremmifi aliqdcfficit tredudat « Tu autem efticiturtfi fine illo qpod dicit' ’minus eft: qualia funt. Ofcelus adhominandum«O deformem libidine.Exornatur aut res tota maxime traflationibu^«cupiditas eft'renata . SC in fanx fnbftruchocs.Et Iblet fieri ahis adiuchs epitheton troz pis.Vtapud Vergiliutturpisegcftas.se triftis feneftuSk Vez ru tame talis eft ro huiufee uirtutismt fine appofitis nuda fit: Sc uelut incopta oratio.oncrctur tarnen multis « Na longa SC ipedita:utin quæftionibuseâ indices fimilem agmini totide lixas habenti:quot milites quoq;.Tn quo SC numerus eft duz plex:ncc duplum uirium«qqnon fingula m0:fed etiam plu ra uerba apponi lolcnttut Coniugio Anchifa ueneris dignaz tx fuperbo.Sed hoc quoq; modo duo uerba uni appofita:nc uerfu qdem dccucrint.Sut at qbus non uideat hie oino troz pus:qa nihil uertat.Necefte eft fpcu id e appofitutfi a ,pprio diuiferis p fe fignificet:0C faciat antonomafiâ,Nâ fi dicasille

CIS tarnen frcquentior quifeientau rumkqui haroncm hoc cona ifulac vHcroudeoacr dicunt»Nehie quidc locus litteraru græcarum imperi/ tio incorruptus potuit conferuari» Quin ita c corruptus ut uerba ipfa iam neep gracca neep latina uidean/ tur»Fortaflis autem fic emedaref: fi pro illis feientaurum legeremus cenraurum»6C pro illis qui haronc cona fcribaus chirona hoc modo qui cenraurum chirona.Loco ucro illius infulæ amp;nbsp;copula uidetur repo nenda»Q^æ copuletk Alterum exe plu quod lie poreft explicari k «oder nanque VHcroud id eft ueloces infu. las Homerus appellat» quia eoovóC acutû Ôt ueloxfignificatklnfulas aut o^ÉidcT nomine a figura appellatas per mcralHpfin «oacruocauit in illo uerfu Êveev2.Ëv VHcroidi emTrpoEft'' KEOOficrikHoc eft Inde adinfulas p^ ucnit acutas kQuem ullo in loco defideremus*Quem expungamus amp;nbsp;loco emsita exigente Ö CfenfuöC larinitare has duas diCtiunculas g ut reponamusk hoc modo» Quam ut ulIo in loco dcfideremusk i^Iec diutius in eo morandum:nifi ufus admodum uideo nihil utdixi in co moediiSkDeprauatus quidc eft hie locus»fed facile cmendatur : Si nifi ac nihil fibiinuiccm cedantlociskac enim particula afcribafkamp; mediis co fyllaba expundta legatur»Neque enim ufq dixit Fabius:huius tropi ufum eße i comoediis »Vtigitur cd excmplo fuperius pofiro conueniat mediis mihi uidetur legedum hoc modok Nihil enim ufus admodd uideomifi ut dixi in mediis» Cæ/ tera iam non fignificadi gratia; fed ad ornandam non augendam ora tioncm»Modo mihi afcribenduni

uidetur:quis in exemplaribus non legatur»hoc modo»fed ad ornandum modo non augedum orationem» Ornat enim epitheton,amp; latine amp;nbsp;ad uerbum appofitum tranffertur epitheton» Nancy illi fatis eft»s»littera afcripta legat illis ut ad poctas re leratur» Et folet fieri aliis adiunólis epitheton tropis ut apudVcrgilium temporis cgcftas»una cum epithet to hic eft mctonymia»ab effeCtu nanç turpis dicitur egeftas» Verum tarnen talis eft oratio huiufee uirtutis ouocali crafa ratio ut legatur ab ipfa fenfus expofcitur integritate» Nam lónga 6iimpedita ut in quæftio-' nibus earn indices fimilem agmini totidcm lixas habcti quot milites quocy»Hic quidem locus rtaeft iquv bufdam exemplaribus deprauatus:ut fenfus nequaq percipi poflït»Sic enim legitur»Nctamé multis fint Ie/ ta etiam impedita ut in quacftionibus cam idgas fimilem agmini totidem lixas habcti quia fimiliter quo®

S Ul

-ocr page 294-

Liber

«numerus cndupleynccdupkim quicarthaomem^numatiam cucrtittantonomafiacfl.Gad üjnumkScdmihi fans en exempla * femelfufceptum pro uinbus emeu


darc »In quo quidé hic locus men dis uacare uideruu Non pored ergoeße luncUkSic quidé Icgitur guis nullus ireger uerufue féfus eli ciaGNâepirheron femper nomini oporret effe iundiü»Quareire^ ne/ gatio mihiafcribéda uidefhöcmÓ No pot ergo non effeiûdtûgt;Nô pot nag? appofininócciunótü nomini» alioqnôappofirûifcd antonomafia ent» Adallegoria qua iuerfioné interpramurgt;Hæc allegorise defini tio mihi corrupte legi uide^Na al/ legoria prsepSnc llla ad expuóla ut nominadi fit cafus:« itegritas fen fus amp;nbsp;rô definiendi cxpol'cirmt cria côiundio cd eradéda « odendit le/ gendû no odédat : cû modi ïdicâdi cé debeat.hoc mô»AlIegoria qua P uerfionéinterpramur aliud uerbis aliud fenfu odcdir»ac ena iterim co trariûkNâ loco illms aut ptfculse ac copula reponéda uidet» Prius uero ut redûdans ac fupuacuû fortadisé oblinédumkcdlegoria uerodhaTro Tou0CÄÄOayopsuéiv hocéabalid dicédo»Ed»ngt;311cgori3ofo aliud di cés»aliud fignificaskCuius fpcs funt feprcdronia»antiphrafis » ænigma» chariétifmos» parcEmiakfarcafmos adeifmos» Tale Lucretius» Via Pie ridupagro loca»lnuia legcndueé fa cile ex qrto Lucretii pater» Na id quo^ in primis ed eudodiendû ut tépedatc»Quiuerfus integer edhic ptermifTusa gbufda exéplanbus re dte ed afcriptus»hocmô»Nâid quo ^in primis ed cudodiédû ut quo ex generecœperis trandationishoc definas»Multi»n»cum initiüa tépe/ date fumpferunt:incendio aut rui/ na finiunt» Nailla in agendis eau/ fisiam detrira»pcdcm conferre»« iugulum petere»amp; fanguinem mit tere ide fit»loco illius mifunt mihi legcndu uidetur»Pedem autem co/ ferre dicuntur orarores cum argu/ menra aduerfanorum eófutareag/ grcdiütur»Iugulum petere cum ua Iidoaliquoargumcnto utunt:quo aduerfanorum caufa cuertatur» Sa

icccns.Scipio appofitu.Non pot ergo elle iunétum»Ad Alle goriam quaminuerfionem interprétant ’ :ut aliud uerbis ♦ ali ud feniu oftcndat:aut etiam interim contrariû.Priusîut o na uis référât1mare te noui fluóhus»o quid agis fortiter occupa portum»Totufq; ille Horatii locus:quo naui pro re publica« fluttuu tempeftates pro bellis ciuilibus.portu pro pace atqj Concordia dicit»TaIe Lucretius»Inuia pieridü peragro loca« Et Vergilius.Sed nos immenlu fpacio cófecimus æquor: Et fam tempus equû fpumantia Ibluere colla.Sinc tranflarione uero i buccolicis«Certe cqdcm audierâ qua fe fubducerc col les lncipiunttcolliqîiugû demittere cliuo : Vfep ad aquamï amp;nbsp;ueteris confradla cacumina fagi: Omnia carminibus ueZ ftrum leruaflê menalcam.Hoc cnim Ioco pr,Tter nomen ca: tera propriis decifa funt uerbis«Vcrumnó paftor Mcnalcas: qucnter ofoilèd raro totius.pleruncg apertis permixta e ♦ To ta apud Ciceronem talis.Hoc miror eniquerorq; quêq hoZ minem ita peffundare akerum uerbis uelle:ut etiam naucm perforetrin quaipfe nauigct.lllud commixtum frequentifß mum.Equidem esteras tempeftates:« procellas in illis duZ taxat fludibus concionum lemper Miloniputaui efte fubeu das»Nifiadieciftêtdûtaxat fludlibus concionum eflêtallcgo lia.nuceam mifcuit, Q_uo in genere « fpecies ex arccdinS uerbis uenit:«ftellecTus ex propriisJllud uero löge fpecioZ fiffimum genus ofonis:in quo triu permixta cft gratia.fimiK tudinis»alïcgoriæ « tranflationis»Q_uod fretufqucm EuriZ puftot motus.tantas.tam uarias habere creditis agitationes« commutationcs.ftu(ftus.quantas perturbationes : « quatoS æftus habet rocommitiorufDics intermiftus unus aut noX

interpofita fepe:« perturbât omnia:« totâ opinionem pua nonnunq commutât aura rumoris«Nâ id quoq jin primis c cuftodiendu:ut ex quo generc cœperis trâflationis hoc dcfiz nas.Multi enim cû initium a tcmpeftate fumpferunt:incen/ dio:aut ruina fmiuntrquæ eftinconfequentia rerum fœdiflî ma.Cæterum allegoria paruis quocp ingeniis « quotidiano fermoni frequentiftîme feruit.Nam illa in agendis eau fis lâ detrita.Pedem conferrc « iugulu pctere:« fanguinem mitz tere inde fit.Ncc oftendunt tarnen.Eft enim grata in eloquc do nouitas « emutatio:«magis inopinata dclecfat » Ideo^ iam in his amifimus modum:«gratiam rci nimia cooptatiz one confupfimus.Eft in exemplis allegoria:fi non prardida

gume uerOmitterexuaduerfanoßi arguméra ira foluunfzut caufa ipfa dare non poflir» Edin excmplis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;**o

allcgoria fi no prædida rationc ponantur»uariclegitur hic fenfus» Qii’dâ»n»non particula abraferûrpurares earn pa^ fenfui conucnirc»Sed ne fie quidem illudratur fcnfus:quin potius magis obfcuratur»Nc^ eni ul^ lam rationem predixit Fabius qua exemplis in allegoria uteremur»Ego uero unius litterae o adiedione hue locum mihi correxiffe uideor ut pro illo rationc Icgatur oratioenn tarnen praepofitione afcripta hoc mode


-ocr page 295-

Odauus *

Si non prædidla in oratiorieponantunNam-exempla nifi prædicantu r amp;nbsp;exponarurutqux per allcgoriam dicunturmon pcipiunf»quale eft hoc quod inferf exemplü» Na 6d Dionyfni ConnrhicHc quo grad oés utunfica plura fimilia dici pofTunuut loco amp;nbsp;copula iegendû eße ex ca particula ira facile apparenHoc auté exéplo graecifignificâtaliqué facile ex magnis opibusimagnas miienas labi pofluNa Dionyfius Syracufa^i Tyranus a ciuibus ex urbe deétus corinthd côfugir:ubiabiectiffimus amp;nbsp;ludû pueris aperuit amp;nbsp;miferrimam uirâ cxigit» Hæcallegoria quæ obfeunor eft enigma diciGaiviyaxa ano toû aiviTTfoSai hoc c ab obfeu tatione ponantunNam SéDionyfiutn corynthieé:quo græ ci omnes utunt ata plura fimilia dici poffût . Hæc aUcgona quæ eft obfeurior:ænigma dicitur:uitiû meo qdê ludicio : fi qdé diccre dilucide uirtus:quo tamé ôépoetæ utunt' ’ «Die qz bus in terris décris mihi magnus apollo.Tris pateat cæli ipa dû nô âplius uînas»ôé oratorcs nonunq ut Cæcilius ♦ Q_uaz drantariâ Clyténcftram dé in triclinio coâtdé in cubiculo no lam , Nancp dé nunc quædam füluunt'':dé turn crant notiora cum diccrentur:ôé enigmata funt tamenmec ea nifi qs inter/ prctctur rtclligas.ln co uerogencre quo contraria oftendun tur Ironia eftallufioné uocant:quæ aut ^nûciationc iteUigi tur:autpfona:aut rei natura»Nam fiqua caqj uerbis diftétit: apparet diucrfam eftèorationi uoluntaté/qqin plurimis id tropisacciditiutinterfitde quo dicaóquia quod dicii: alibi Herum eft:dé laudi aut fimuiatioe detrahereraut uituperatio ni laudare conceftu é«Q_uale eft ♦ Q_uod«C» Verres prætor urbanus homo fanétus dé diligens fubfortitionem eius in co die non haberet,Et contra.Oratores uifu fumus.dé populo i pofuimus*aliquadocu rifu quodâ contraria dicunt''iqué in telligi uolût:qucadmodû ad ClodiuJntegntas tua te purga uittmihi crcde*pudor eripuitmita ante acta feruauit* Præter hæc ufus eft aHegdriæîut triftia dicamus melionbus ucrbis: aut bonæ rei gratla.quædâ contrariis figmficemus.aliud tex tu.quæ dé numerauimus.Hæc fiqs profedo ignorattquibus græci noibus appelIent:crocpKoccrjuov.a5Eicrxiov . av ^iepotz 0-iv TT apoijuiav dici fciat.Suntetiam q hæc non Ipecies alle gonxtfedipfl tropos dicütacn quidc róne:q ilia obfeurior fittdé in his omnibus apte appareat quod uelimus:Cuiacciz dit hoc quoqpquod genus diuiditur in fpecies:nihil habet p Î)riû:utarbor pinus ôé olea dé cupreftus.âé ipfius perle nulz a pprietas.AlIegoria ucro habcat aliquid proprium quod quo modo fieri pot nifi ipta freies eftfSed ad utedum nihil

reloquédo inuédog; deriuafgt;eftgt;n» aenigmaobfeura fmap occulta re^ fimilirudiné » ur mater me genuir» eadé mox gignit ex mc»VtCatdli/ US Quadrataria clyteneftra» amp;nbsp;i tri clinioCoam in cubiculo nolâ.Hæc acnigmata: quæ ne fibi qdé FabiUs fatis nöta effe aitim ihi fane no pci/ piunrur id quod igenuc cuida iter difputadu Paduæ refpSdneü mihi ca ,ppofuißct exponéda» In co ue ro generc quo côtraria ofteduntur Ironia eft»lronia cenO tou npovroë oSaideriuat hoc efta dißimulädo» Eftmdtonia ofo^nüciationis gra/ in tare ncgligcns féfum uerbo^ut Meduce Dardanius fpartam expu gnauitadulter»Nifi»n»grauitaspnü. ciationis adiuuerit cofiteri uidebit quod negarc contendiu Etlaudi aur fimulatioe detraheredut uitu/ peratói laudare cêcelTum eft^Mihi pa^ hæc uerba fic fchabétia pcipiu tur» E cótra oratorcs uifi mmus r»Ifa afcribafkUt amp;nbsp;cótra legafgt;E c5 tra»n»ut lam fæpius ânotauimus la rinenödidt» Aliquando cû rifu quodâ côtraria dicunf:qué ireHigi uolut: quéadmodû in clodiû»Qué exponendum effeac qloco dus rc ponendum facile contenderim*

Praeter hæc ufus eft allcgonæ ut triftia dicamus melioribus ucrbis aut Bonæ rei gfa»quædam contra/ riis fignificcmusdhud tcxtu : quæ amp;nbsp;cnumerauimus.Mclioribus uer bis quædam dicuntur per charicn tifmongt;Eft enim chariétifmos tro

pus quo dura diflu gratius pferu/ tur « ucl didiop ea quæ grata funt auribus aliud fignificasmt cum in/ terrogamus»Nunquis nos quæfic/ ritkôi refpodef bona fbrtuna»Qw inrelligitur neminem nos quxftße Contrariis uero quædam fignifica


mus per antiphrafingt;cftcnim antiphrafis diftio c contrario fignificansmt bellü dicitur quod minime eft bo numgt;6^ Lucus quod minimeluccat.dd parcæ quod nemini parcât»Textu autem»hoc eft compofirione quæ/ dam fignificantur per farcarmongt;3fteifmongt;paroemian»Sarcafmoscni eft plena odio atqi hoftilis irrifio per Kam enunciara»Qualc é illud Vergilianum»Enagros amp;nbsp;quam bello rroiane Petifti Hefpenam mctire faces, Afteifmos ucro eft oratio multiplex numerofæque uirtutis»Nam afteifmos putafquicquid fimplicitate ru/ ftica uacatkQjjale eft illud Qui Bauium nó odinamet tua carmina Mcufgt; Atq? idem iungat uulpes amp;nbsp;mul/ geat hfrcos » Parœmiaeft uulgaris prouerbii enunciatio rebus ac temporibus accommodatagt;cü aliud figni ficatur q quod dicitur:ut Dui^ eft cótra ftimulum calcitrare» Cui accidit hoc quocp,acccdit hoc eft adiiei tur mihi legendum uidetur» Allegoria uero habeat aliquid propnum.quo quo modo fieri poteftmifi ipfa fpccics eft»Nifi quod legatur pro quo redus nÓ percipicturfenfusgt;hoc modo » Quod quo modo fieri poteft s iiii

-ocr page 296-

Liber

Adiïdtur his myßerüs modUsfimulatus quidem fed non larens derifus» Hic locus nou’ librariorû incü' ria:fed corum tcmerirate qui citra ullam opinionis fuæ rationcm omnia quæ non pcrcipiunt:fibiinuerterc permirrunt;mihi uidcturefle deprauarus:raetfi abfq? menda fie legi a plenfq jputetur « Ncq^ cniaut modus aut myfteria qcq buic fcfui couemûr » Quare modus eu mifteriis eradédus ac loco eo^ una diólio græca hoc eft Myfterifmos mihiafcribéda uidetuuNammyctenfmos tropus eft Sarcafmofimilis»EftenimmyóteriP mos cum quoda rifu amp;nbsp;contradione narium fubdola iUufioUd quod rede ituenn ex Fabn quo^ uerbis falt; ede coUigO hoe modo Icgamus» AdiiciÉhis myflerifmosfimulatus quidé fed non latcns derifus» Pe*

refera Adiicit' ’üs myftcriis modus fimulatus quidcm:fcd nó latens derifus.PIunbus aute uerbis cu id quod uno autpau/ cioribus Gerte dici pot explicatur: periphrafin uoeâ circuitu eloquédi:qnónuq neceifitatem habeuquouensdiótudefor miaopit:ut laluftms.Ad requifita naturæJnterim ornatum petit folû:qui éapudpoctas frcquctilTimus:ut Tempus erat quo primaquies mortalibus xgris lncipittamp;dono diuu gra nifima ferpit, amp;nbsp;apud oratores nórarusifêp taméaftrióftor

riphrafin uoeäuPeriphrafis ï rhcto ricisad Herenium tranfferfcircuit tio.Eft autcm oratio rem fimplicé affumptam eircüfcribcnselocutio: ut Scipionis ^uidétia Carthaginis opus fregit» Hyperbaton quo^ ïdeftuerbi trafgreffioncmrquoma frequenter ratio compararionis amp;nbsp;decor pofot.Mcdofc quidem fic Ic gitur»bmcndatur autcm fi quonia coniundtio eradaf:ac eius locöiqua rcponamus»hoc modo» Q^am fre quenter ratio compararionis amp;nbsp;de cor pofcir»Hyperbaton ucroctraf greÂïoquæ uerbo^ perturbât or/ dinem traieóhone aut peruerfione TraiedioncfiaOmnes ïuidiofccri puit tibi beneuiuendi cafus faculra tatis.Peruerfione fic»Hoc uobis ar bitror deos ïmortales dediffe picra le pro ueftra» Dcfercnda igifquæ/ dam amp;nbsp;perfumenda» Diffcrcnda le dendum effe facile eft uidere » Arty ut i ftrudtuns lapidum impolitior loco quo conuenit quicç ponédü Nifi impolitiorum lcgaf ut fit ge/ nitiuusin manifeftimmüfoloccif mû uidebitur Fabius incidifTeJm/ politiorum itaq? uel refragantibus exemplaribus Icgendum efTcconré dcrim» Ne^alio KOTtfhHvxeEO-EitfTTupaicc, Platonis inuenta funt quatuor ilia uerba : qbusiillo puk cherrimo operum in pyratum de/ fcédifTefignificat: plurimis modis fcripta quod eu quo^ maximifa cere experiretur* Qua particula eft quidé afcribcnda»hocmodo» Qua quod eü qyoœ.Sed ne fic quidemi hi integer fenius eßt uideUScripfit autemPlato opus pulcherrimu Kë' pi THCT troXitEiao 'hoc eft de ciuili/ tate»cuius principium uarie fcriptu poft mortem eius iuentum eftJni/ rium autem eius operis hoc eft»Ka/

Periphraffs ê:cuinomélatine datu é:non fane oratiôis aptu uirturicircûlocutio.Veru hæc ut cu décoré habet piphrafis: ita cû in uitiû incidittPeriflôlogia dicic ,Obftateniminquit quod no adiuuat.Hyperbaton quoq ; ide uerbi trafgreffioz nem;quoniam frequéter ratio cóparationis amp;nbsp;decor poicit: nó imerito inter uirtutes habemus» Fit.n» frequétiflïmc afpa amp;nbsp;duraamp;diflbluta amp;nbsp;hus oratio:fiad neccfiitate ordinis lui uerba rediganóEt ut quodq? orif:ita ^ximis end fi uinciri non pótaHigctur.Djftercnda igitur quxdam öt præfuméda atq? utin ftruóturis lapidumipolitior loco quo cóuenit qcqj ponêdum:Non enim recidere ea nee poliri poffumus : quo coagmétata fe magis iûgât.Sed utédû iis qlia fut : eligêdxcp fedestnec aliud pót fermoné facere nüerofü:q opportuna of dinis mutatiomcq; alio KCtTEjSHvyeEcr eict Trupaia » Platóis inuéta fût qttuorilla uerba:qbus in illo pulcherrimo operu iPyræû deiccndifle fignificattplurimis modis fcripta: quod cu quoq ^ maximi facere experirctur.Veru id cû duobus. uer bis fit:Anaftrophcdicit .rcuerfio quxdatqlia lut uulgo « me cû«fccû«apud oratorcs Si hiftoricos»qbus de rebus,At cû de/ coris gra contrahit' ’longius uerbû proprie hyperbati tenet nomé,Aiaduerti Indices oêm accufatoris orationé iduas diz uifa eé ptis,Naiduas pris diuifâ eé reclû erat:fed du^i amp;nbsp;icó ptû.Poctæ qdé ét uerDoç: diuifioné faciunt amp;nbsp;trâlgreflîone Hypboreo lepte fubieda trioni,q5ofo neqq recipiet. Ad id qd é pp qd dicit tropus fit:qa componéduséeduobus itelle Aus,aÏiquado ubi nihil ex fignificariôe mutatûé amp;nbsp;ftruclu ra ibia uariat :figura potius uerborü dici pót : ficut mulri ex iis narrationedongis mutât hypcrbaris.Ex cófufis qua: uiria accidütfuo loco diximus»Hyperbolen audacioris ornatus fümo loco pofui.Eft hxc de méfuris fupiectio « Virtus eius

É(bHv^eeor gier TtupauotrsÈTa KÄau/ Kc3Voa-Touapis ’covoar»Hoc eft.de/ feendi heri i pyræum eum glauco neAriftonis. Ad id quod eft pro/ pter quod dicitrtropus fitJngenue fateor mihi non percipitur herum


uerborum fenfus» Aliquando ubi nihil ex fignificanonc muratura eft.Reâe in quibufdam cxemplaribus

-ocr page 297-

Nonas^

ex diucri[o par augediatlt;^ mînuccfûfi tpluribus modis.Aut.n.pIus faólo dicimustficut Vomés fruftis efculenrisgrcmiu fuü:amp; totum tribunal iplcumGeminicp minanif In cælû fcopuli«Aut rcs pfimih tudinéattolimus.Crcdas mare rcuuIQs Cycladas « Autpeópatioz némt Fulminis ocior alis.Aut fignis quafi ^bufdaJlla uel ftaëtx 1e gens pfuma uolarct Gramfamec teneras curfu Ixfiflét ariftas « Vel traflatióemtipfu illud uolaret»Crefcitken hypbolc alia ifupaddiz ta:ut Cicero ï Antoniu dicit»Q_ua:charybdis ta uoraxZ charybdi dico:quæ fuittfuit aial unû.occanus médius fidius uix uidec tot res ta diflipatas.tâ diftâtibus îlocis pofiras.tä cito abforbere potuiflé» Exqfitâ uero figura huius reideprehédiflè apud prîcipé lyricorû Pida^ uidcor i Iibro que inferipfit hymnos.Isnaq^ Herculis fpetû aduerfus Meropas:q iifula Co dicut hitafiemó ignimee uêtis « ncc maritfed fulmini dicit fimile fuiflcmt illa mlora hoc pareet : quod finitatus GiceronUa copofuit iuerré.Veriabat £ ficilia logo rtcrual ionó Dióyfius iHc.nec PhalansCtuIit.naHa quodaifula multos SC cruddes tyranos)fed nouu quoddä móflru ex üctere illa imanita terqaæ irilde uerlata locis df.No.n.chanbdirn täinfcHä« neq? fcyl lanauibustq iftu in codé frcto fuifiêarbitrer.Nee pauciora fut ge nera minuêdi.Vix oflibus hærent.Et qd Cicero iquodâ ioeuîari li bdlo.Fundu ucro uocat:qué polfim mietere fuda : Ni taméexcidc ïiuqdcaua fuda patct.Sed huius quoq; rei feruet' 'méfuraqda. qz üisé.n.oishypbolc ultra fidémótaméeé debet ultra modu.nec alia magis uia i KocKo^èAiav itur.Piget referreplurima hicorta uitiatcü præferti mime fint ignota éi obicura.Monere fatis ë metiri bypbo Icnmecita utmêdacio fallere uclit.Quo magis ituëdu eftquoufq; deceat extollerctqdnobis nó credit .Pcruenit hæc res frequétidîme adnfûrqui ft adus é urbanitatis.fin aliter ftultitix nome aifequit « Eft at i ufu uulgo quoq; amp;nbsp;iter ineruditosÄ apud rufticos. uideliz eet q, natura eft oibus augédi res uel minuédi cupiditasmfita.Ncc qlq uero cótétus cft.Sedignofcir:qa nóaffirmamus « Tu eft hypz bok uirtusîcû rcs ipfa de qua loquéduématuralé modum excedit. Cöcedit.n.äplius aicere:qa dici quatué nó póttmclius ultra : qciz tra ftat oratio.Scd de his latistqacudélocu plenius in co iibro quo caufas corrupta: eloquentiæ reddebamusttradtauimus.

»M.Fabii quintilianidcinftitutione oratoria 1iber nonus.

Vm fit proximo iibro de tropis dieftu: fequitur pertinens ad figurastquæ feriez mata græce uocant docus ipfa rei natuz ra cóiuótus fupiori » Na plcriq; has troz pos eé exiftimaucrüt:qa fiue ex hoc duz xeritnométq? fint formati quodammó: fiue ex co q? uertant orationem : unde amp;nbsp;motus dicuntur : fatendum crit efte utrunque eorum etiam in figuris « Vfus quoque eft idem • Nam Ó i uim rebus

ahoqufn kgif pro ilJo adu« bioaliquadok Sicut multi ex ns narrationem logis mu tat hyperbaris.Ex ns ut ocio faac fuperuacua nnhi uide/ turexpungenda utlcgatur* Sicut multi narrationem ló gis mutant hyperbatisk Ex confufis qua: uitiaaccidunt Ukuocaliin a cóuerfa accidat uidetur Icgédum» Hyper bolen audacioris ornatus fü mo loco pofm.Hypbolc dv df «TTOTOu unepfiocAAnv» hoc eft a fuperiacicndo » Eft cnim hyperbole oratio fidé ueritatis excédés augédi mi inuendiuegranaiut mue can didior amp;nbsp;tardior teftudine*

Eft cnim hæc de méfuris fupcrïeëho»Alibi de cæfuris 2legitur fed ne fie quidé dtra z mendaskForraiTis aut demé tiés rede Icgereékhoceft ual de mentiéskomnis enim hy perbole manifeftc deméne» Demenfuris certc uel de cae furis nihil ad hypbolen. Is nan^ Herculis ipemaduet fus Mcropas:q in infula coo dicutur habiraflc k Co altera uocali expunda legenda eft Cosknunfula eft dorica cum urbe eiufdem nominis nó a Cote dida ut putat TortelU us:fcdaCo Mcropis gigatis filiakVnde amp;nbsp;cous bilyllabu amp;nbsp;Coius trilyllabu deelman tutkUt Hippocrates cous . Si Appelles cous de quo Ouidi us fi uencrcm cous nunq pi/ xiffet Apellestllla fub aequo reis merfa fuiiktaqs» Qui fiadus eft : urbanitatisi Sin aliter ftulnciæ nomen alle/ quituckAptus mihi legenda uidetur non adusk'

Vm fit pximolibro c nbsp;nbsp;de tropis didum»Fi

guras maxic cu troz pis eé conexas primüoftédrt deinde eorum fignat diffère tiamkPoftremode figuris Si fentcntiarum Si uerborum præcepta traditk Naplcriz que has tropos eé exiftimaz uerüt:qa fiue ex hoc duxerît nomé qd fint formati quoz da modoktpÈTTûs undetpoz TTOt T dcduditur duo figni/

-ocr page 298-

Liber

ßcar ßduerterc 8dformare»Si ucigitur a uerrcndifine a for mandi fignificarionc ducat: in figuris quog? utrung; in/ eflefatendum crt» Et cum Ironia tarn inter figuras fen tétiæq inter tropos rcperia/ turdit copula ut ceflans ex/ ptigatur kHoc autem Fabius infenus aperte oftédit : quod de Ironia hoc loco attigir»

Figura eft ficur ipfo nomi ne patct confirmano quædâ» ut conformatio legaturamp;ra tio St fcnfus expofeitkNaSt fi gura forma quædâ eft : St no minus figuris in negatioe uti murqinaffirmationck Epi theton quoma pleruncp An/ tonomafisc patra cSiunflioe eins fit tropusgt; Sicqdé legif» Sed nih emendetur hic locus uerus elicinon poteft fenfus Sic aut mihi uidctur corrige dusnitparté cradamus ac lo/ co cius par nomen cd eft uer/ bo repona^khoe modo» tpi' theton quoniam plerug i an' tonomalïæ paré» Epitheton aüt ut i fuperiore hbro diótó eft:eo détvado cuiapponirur ualet ,p nommf»utm allo Oi doms apud Vergihum»Tha lampquae fixa reliquit Impi us» Tranffert tarnen uerbû aut partem.cius a fuo loco in aliemuPars uerbi in oratione tranffem non poteft nifi per T^Hcnvucl SocfAuo-iv utfe' ptem fubicda trioni» Hoi^ nihil Î figuras cadit» Quauis rede fie legi plenf^ uideaf: ego tarnen côtenderim citra no negâdiaduerbiû nihil ire/ gri fcnfus haberi pofte »Ob enim ca quæ hadenus præ/ cepit Fabius tropis atç figu/ ris fLinrc5munia»Qqod qdé ut intelligaturtnon ncgandi aduerbiumeft afcribendum hoc modo»Ho^ nihil nó in figuras cadit» Et fcioqmui tiplicem qcp fcrupulofam ha beantdifpofitionem » Exem/ plana quidem difpofirióem nabentifed forfitan difputa/ tionem eft legcndum» Aut etiam pcdcs continuo quis aut certe nimium frequen/ ter incurrit»Continue legen/ dum effencmo non uidct»

- adüciuntiSégratiam præftâuNec Jefuntgtropis figuræ nomei ponant:quoçi eft Caius«A.riftarcus.Proculus.Qui adco fimilna do mamfeftaé:utca difcemcre nó fitiprópru.N à quo mó quædâ in fpecicplanediftat:manete tamé generaliter focietatetqdutraq? rcs de recta SC fimplici ratióecu aliqua dicedi uirtute dcflcctittlta quædâpqtcnui limite diuidunt :amp; eu ironia tam inter figuras fen tètiæq inter tropos rcpcriat^zsépujpacriv ante amp;nbsp;uzsepfhd-roH QC ovojULotTOTToiiexv amp;nbsp;EtriegTov elari quoqt aurdorcs figuras uerbo ru potitis q tropos dixerut»Q_uo magis fignada e utriufq; rei dif/ fcretia.Eftigit tropos ftrmo a naturaliamp; principal! fignificatioc 'tradatus ad alia omâdæ ofonis gfa.uel ut plcriq? gramatici finiut diclio ab co loco i quo ^priae träHata icunan quo ^pria no e«Fiz gura e ficut note ipfo patet coformatio qutedä oratóis remota a co .muni sc primu fc ofterente ratióc.Q_uare in tropis ponantquot; uerba alia pro aliistut in juETOtrpopoci jüiE-rcüVuxuoc» amp;nbsp;avTcovojuacrioc JUt E'raXHq'EicrUYEKÄO'XHKGX'TäXpHO -EikCtÄÄHyopioe VKgpÜQZH pleruq otAÂHyopiôr.Nâcç amp;nbsp;rebus fit SC uerbis . ovojootTotsona fidio é nominis»Ergo hoc quoqt^ aliisponitquot;:qbusufuri furmus: fiilludnó fmgeremuSkTtcpicppcxcricrætiam fi frequëtcr amp;nbsp;idipfu 1 cuius|ocum aftümiftnome c0ple(d:i folet:utif tarne pluribus pro uno.ËTfieETOVquoniâ plcruq^ antonomafiæ ptem coniûchôc eius fîtiropusJn Itypcrbatocomutario eft ordinis»Ideoq: multi tiopis hoc genus eximunt.Trafrcrt tamé uerbumtaut parte eius a fuo lo coin aÜcnu.Hofó nihil in figuras cadit.Nâamp;qjpriis uerbis: Kor (die tollocaris fieri figura potwQ uo móar ironia alia fit tropi ♦ alia {chcmatis:fuo loco rcdda»Nórn«fatcor eé coia ha'c:élt; fcio q mul/ tiplicë habeant:quaq^ fcruphlofii difpofitionê. Sed ca nó pertinct ad prxiens mcu ^ppöfitü»Nihil»n»rcfertquo mó appcllef utruli/ bet eoiqtfiqd ofoni pfit apparet»Ncc mutâtquot; uocabulis uis rep:. Et ficut hoïes fi alid acceperuttq quod habueratnomédide fût tarne: ira hæc de qbus loqmuf fine tropi fine figura: dicunfndé cfticient Nó enim noibus ^fûiîfed eftclt;ftibus:ut ftatum cóicóturalcm » an inficialê.an faetnan fubftantialé.an de fubftâtia noiemus nihilirt tcreft:dûidc quæri fciamus.Optimû ergo in his fcq maxime rece ptarK re ipfa quocuq? appellabit mó itcllign Illud tamé notandu coire frequcter ieafdem fnias amp;nbsp;tropon amp;nbsp;figura. Tain.n.trâflatis uerbisiq^ppriis figurât ofatio.Eftaütnómediocris iter auótorcs diftênfio.ôC qua: uis noïs eius.ôi: quot genera.amp; qmultæ fint fpés. Q^uare primuituendûé qd accipe dcbeamus figura.Nâ duobus modis diciŸ:uno qualifeûq; forma fentétiæ:ficuti corporibusî q/ bus quoquo mó fut eópofitatutiq; habitus e aliqs.Altcro quod o/ prie fchema dicitquot;:in fenfu ucl ferinone aliqua a uulgari Sifimpli/ ci fpc cu róne mutatio:ficut nos fcdemus.icombimus. refpicimus» Itaq; cu in cofdé cafustaut têpora:autnumcros:autctia pedes cóti nue qsaut certe nimió frequétcr icurritipracipcrc folcmus uaria das figuras eé uitada: fimilitudinis gfa.ln quo ita loqmur: taq oiS'

-ocr page 299-

Nonas

Quod fit a fimplici adn promptu pofito dicédi mo/ do poeticc uel oratorie imv ratum.Emédare in quibuP dam exem planbus legiturî mutatum.Verum id ipfum angufte tamé amp;nbsp;Zoilus ter/ minauiuCælius nô Zoilus legatur.Nam Caelius Apol/ lodori artem inrerpræratus eft» Vndeôi figuratæ con trouerfiæ dicuntur.Figura ' tæ controucrliæ uocantur in quibus per quandam fuz fpicionem qd ’ non dicimus accipi uolumus:non utique contrarium ut in Ironialed aliud latens amp;nbsp;audirori qua fi inuenicndum»ut fi dclibe rent Athenienfes de Pende laccdæmoniis dedédo eum repofcçntibus.lpfe autcm m deatur hoc fuadenfed ca co memoret quaemagis diffua dcant.hoc eft merita in pa/ triam»fufceptos pro rep. la' bores.pcricula quac pro ciui um falute adierirgt;quibus co ueniens ciTc ut in hoc quoep patriae ita pofcenti obrem pc rcr» Nam hi quia uerbo^e mutatione fenfus quoep ucc

licit uerbis Si ietétus figuras colore nimia ^pfcdlo nouitatis cupidiz täte duclus.Nâ qs ignoraflè etuditû aliog uiçe credat colores Si fe tétias féfuû ecfQ_uarc ficut oém ofoneinuta figuras quoep ueriari necefteéifeta32iuerbis»Vtucro natura priusécodperc aio resg

gra meutere datur.Gorru/ pte quidem fic Icgitur.Emé date uero in terga amp;nbsp;incurre

Grmo habcatfignramJtecÇ cade figura dicimuscurfîtare îqleóti tarc.i.cadê rone decIinari«Q_uare inointdledlu priore amp;nbsp;coï nihil nó figuratum e«Q_uo fi cótenti fumus:nóimerito Apollodorus:fi traded Cæcilio credimus:icôprehéfibilia ptis huius præcepta exi ftimariuSed fihitus ^da amp;nbsp;gfigeftus fic appelladifutad demum hoc loco fchcma dici oportcbit:qdGta fimplici acïpróptu pofito dicédi mó poerice uel oratorieimutatû«Sic.n.uerû crit alia ce ofo né aeryHJULCXTi sov.i.carete figuristqduidu no iter minima e* alia EcyHuaTierjaevHv.i.figuratâ*Veru id ipfu angufte tame Si zoiz lus termiauicq id fold putauerit fchea^quo alid fimulat dici g df: qd fane uulgo quoq; fic accipi feio.Vnde Si figurata: côtrouerfîx quædæde qbus paulo poftdicamocanóErgo figura fit arte aliq tiouata forma dicedi.Genus cius unu gda putauerut i hoc ipfo di ucrfas opinioes lecuri»Na ii ga uerboy mutatóe fefus quog; uertc réttoés figuras iuerbis ce dixerut.IIIi ga ucrba rebusaecômodarét oés i (efibus:quoçiutraep manifefta cauillatio é.Nâ Si eadé dici fo lét aliter atg; ahrertmanetg; félus elocudôe mutata:ita Si figura fé tétiæ plures hfc uerboR: figuraspôtJlla é.n.pofna i côcipiéda cogi tatôc.hæc i cnuciâda«fed freqntiffime coeutîut i hoc. lâ iâ Dolobel la neg; me tui neg; tudy libey.Nâ ofo a iudicc auerlà i fnïa.iâ iâ Si libcw i uerbis fut fehemataJnter plurimos.n.qd feia côféfu c duas cius ce ptes.2Liôtvoioeo-.i,mérisucl féfus uel fnia^.Nâ iis oibo mois diétû ê KCCiAé^ScocT.i.ucrboR: uel didhôes uel elocutioisud fèrmôis ucl oratiôis.Nâ Si uariaftSi nihil refèrt.Cornelius tamé Cdlus ad ,terunr.uertercnt fine cotro/ ucrfia legendumeft. Na SC eadem dici folent aliter arm alitcr.Loco amp;nbsp;copulae ut ad/ uerbium uideturefte rcpo/ aiaciarema de hts figuré au loquÉdÜequxad méu ptmecqKg MbrnquemTtium ^ déurilitas tu magnattu multiplexinullo nóofonis opc uel cariflizdtuörumliberum.Me tui no me elucet.Nâ Sé fi mime uidcc ptincre ad obatióem q figura geen «^«m» legcndum fïnon dicafdacit tamé credibilia qua: dicimustSé i aios iudicu g nó obfer . r^;unde hoX^mprinn eft uaf ”irrepit.Nac^ utiarmoç^ certaminctSóaduerfbs iétus Séreftas exemplum facile apparet» amp;nbsp;fimplices manus cu uidercîtû ét cauere ac ppulfare facile é.aucr• nbsp;nbsp;nbsp;Simulanri uariantiquc fæ teólxc^ mius fut obfcruabiIes:8Calid oftédiftëg pctas artis é: fic nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;“ * *^ arque mte

ofo quæ aftu caret pódcrc mole SCipullu prœliat «Simulati uariäz tig; conatusi latera atq; i terga icutere da6Séarma aduocare: Óéuc lut nutu fallere. Ia uero affedtus nihil magis ducit.Nâ fi frós.ocuïi, manus Sé multu ad motuaioç: ualéttgto plusofonis ipfius uultus ad id qditédius efficef opofitusfPlurimu tamé ad cómédationé fa eitrfiuccôeiliâdis agétis moribustfiuc ad gimerédu aéliói fauoré: Hue ad ieuâdû uarietate faftidiü:fiuc ad quædâ uel dccétius idican da uel turius.Sed ate g quæ cuiep rei figura cóueniat oftédoïdicédu ® ”^4^easeé ta multastg fint agbufdäcôftitutæ.negj.n.mc mouét noia illa quæ fingere utiep græcis próptifTimu é ♦ Ante oia,igfilli g

re.Eftcnim hxc fimilitudo a gladiatoribus fumpta*

-ocr page 300-

Liber

Sfdquæ effent da rifrima»admouendû auditoré ualerét plu/ rimü*Ac copula fimi lifue mihiuidefafcri benda ut legaf»Ac ad mouédu» Êt ab re digreffîo in qua cum fuerit diedatio»lliud uerbû fuerit ut fuper uacuû mihi uidec cé eradédû» Tû auge/ di minuédiue: uerita tis fuplatio amp;nbsp;rogatô arg; traiedio » TranP polira hoc loco ucrba ordiné pturbantgt;Nâ fupcrlatio at^ traie/ dio eu ^ hypbole po nant: feparâdæ no ui denfgt;Quareita legaf ueritatis fuplatÖ atep traiediogt;6lt; ;rogatio» Sicm»rogatióiquocp perconratio finitima erir»Siqais auté hard figuraßi quaerit défi/ nitôes Icgat Si ad He renium rhetoricosôd Romand aquilam: quidiligétcr deutrif que figuns fcnplir»

QjQæ eft penucun datum in oràtiones non contentione fed fcrmone tradat » Tu amp;»sgt;littcra erafa ora^ tione legendum efle apparet ex tertio de orator undehæc fût defcripra»Differr au/ tem contentio a fer/ mone K Nam ferma eft oratio rcmiffa ac finitima guotidianæ loCutioni» Contentio uero eÛ oratio acris ad confirmâdum cô futandumgp accom/ modata» Sæpectia ad cômouendos oraz tionis perfonage ani' mos fida indudio» Hoc quoep loco uer ba funt trâfpofita»Sic eft autem difponcn/ dus his côtextus»Sa:/ pc eriam ad commo uendos animos ora/ tionis perfonarum fi ôta indudio*

liras quædâ méristfeJqa figura qua nô coïter fed ^prie noïamusî no fit fimplex rei cuiufcûqj cnûciatio,ô,uappîdicêdo iraici.dolere» mifereri» timere»côfidere.côténere nô fut figuræ nô magis q fuaderc»mîari»roga/ re»excufare»Sed faUit paçi dibgetcr ituétestq? iueniût î oibus his locis fi gurasîôC eo^ exépla ex ofomba exccrpût»Necp»n.ps ulla dicédi é : qux nô recipe cas pofTit^Sed alid é admittere figura.aliud figura eé.Ncq^n« uerebor expheâdx rei gfa frequentiorê eiufdé nois repetitioné.Q uare dabût mihi aliquâ î irafccntc.dcprecâte.rmfcrâtc figura feio.fed nô ideo irafci.mifcreri.dprccan figura crit.Ciccro qdé oia ofonis lumia î hue lo cû côgerit media quâdâ;utarbitror:fecutus uiam:ut nec ois fermo Ichc ma iudicarec mec ea fola quæ haberet aliquâ remota ab ufu cômuni fiz ôlionêifed quæ eént clarimma ad mouédû auditoré ualerent plurimu. que duobus ab eo libris rradlatû locû ad litterâ fubiecime ffaudaré legé tes iudicio maximiauöloris.In tertio de oratore ita fcriptu e « In ppetua ât ofonetcu ôô côiûéhôis leuitaté ôinumeroçiquâ dixi rónê tenuerius: tu éqfiluminibus diftiguéda amp;nbsp;frequétâda ois ofo fététiap i atqi uerbo rû»Nâ amp;nbsp;cómoratio unai re pmultu mouetïSCilluftris explanatio rcru: quæ qfi gerâtur fubafpedtu pene fubiedtioîquæ amp;nbsp;iexponéda re pluri mû ualetiamp; ad illuftrâdû id quod expóit :amp; ad âplificâdû î ut iis q audi ent.iHd qdaugebimusrquâtû efficerc ofo poterit tatu eë uidcat «Et huic cótraria fæpe præcifio é.Et plus ad itelligêdu qdixeris fignificatio: amp;nbsp;di ftridlecócifa breuitastSC extenuató:00 huic adiudta illufioapræptis Cæ fans nô abhorrés:ôô ab re digreflîo:i q eu fuerit dclcdlatiottu reditus ad ré aptus amp;nbsp;cócinus eê dcbcbit»pporitioq^ qd fis didlurustóó ab co qd eft diótü fciuótio.amp; reditus ad ppofitutSC iteratiotSó rónis apta cóclufio: tu aUgédi miuédi ue ca ueritatis fupïatio:60 rogatio atqi traiedlio.atqj huic finitima qfipcôélatioæxpofitio^ fététiæ füæîtû ilia quæ maxie qfi irre pit î hoinû métes alia dicétis ac fignificâtis diftimulatiorquæ é piucuda tu 1 ofonc nô côtentide:fed fcrmôc tradlaf.Deinde dubitahoaû diftribu tio.tû corredtioîuel âtc uel poftq dixensiuel cum aliqd a te ipfo reiicias: præmunitio é ét ad id qdaggrediare amp;nbsp;reiedio i aliû.eoicatio: que é qfi cû his ipfisapud quos dicas deliberatiotmoçi ac uitæ imiratio:uel i pfbz nis uel fine illis magnû quoddâ ornamétû ofonis^ aptû ad aioscôciliâ dos uclmaxic.Sæpeâtétad cômouëdos orationis perfonaip fida indu diomelgrauiftîmû lumé augédi defcriptio^erroris idudio.ad hilariraz té ipulfio aut occupationü duo illa quæ maxie mouét:fimilitudo amp;nbsp;exé plû»digefho«iterpellatio«côtentio»reticétia.cômédatio»uox quædâ libe ra atq; etiâ effrenatior augédi câ.iracûdia.obiurgatio.^pmiftio . dcpreca tio.oblccratio.dcclinatio.breuis a ppofitotnó ut füperior illa digreffio* purgatio. cóciliatio.Ixfio.optatio atq; execratio.His fere luminiba illuz ftrât ofone fniæ»Ofonis âtipfius tâq armoçié:uel ad ufum cómiatio^ qfipctitioïuelad uenuftaté ipfa tradatio.Nâamp;geminatio uerbo^ha bet iterdu ui.lcporé alias»^ paululû imutatû uerbû atqi deflexû:ÔC eiuf déuerbi crebra tûa primo repetitioîtû iextremûcôuerfio:ô0i eadé uer baipetus amp;nbsp;eoncurfiotôô adiundioîôô progreftîo«amp; eiufdem uerbi crez brius pofiti quædam diftindio Ôô reuocatio uerbir ôC illa quæ fimiliter

-ocr page 301-

Norms

dcfinettaut quæ cadunt fimilitcr:aut qua: paribus paria refcruttautquæ fut inter ie fimiha.Eft ctiam gradatio quædâ amp;nbsp;cóuerfio:amp; uerboçicôdna trafgreflio:^ côtrari um.amp;diffolutû.ôC dediatio.amp;Z rcprchéfio»ÔC exclarnatjo:amp; immunoróóquod i mul ris cafibus poni^ :amp; quod de fingulis rebus opofirisdudtu referc ad finguIatamp;Tad^ pofitu ró fubiecfta,amp;: ite idiftributis fupponta ró:^ pmifio:ÓCrurfus aha dubitario: amp;nbsp;iprouifu qddâtSi dmumeratio amp;nbsp;aha corredrio Sidifputario SCeónnuatu amp;nbsp;iterru ptu:SCïmago:ÓC fibiipfirelpó(Ïo:óóimutario amp;nbsp;difiudio Ä ordo amp;nbsp;rclatio lt;Kdigrefz HO amp;nbsp;circufcriprio«Hæc»n«lc fere.atep ho^fimilia:uel plura ét eé putat:q fetétus ofo nemmerborüq; cóformatióibus inuminénEadé féi oratore plurimatnö oia tame amp;nbsp;paulo magis diftinda:qa poftoratióis amp;nbsp;fetétia^i figurasnerriu quedalocu fubiccit ad ahastucipfcaittqh uirtutes dicédiptmété»Et rehq quæ ex collarióe uerboçi fumû tur qfilumina magnu afferutornatu ofoni«Süt«n«fimiha iUis quæiaplo ornatu fcæ næ:aut fori appellant' ’ifigniatnö qa Ibla ornét:fed q ? excellat.Eadé ró êho:^ quæ lut orôls lumiatâ: quodâ môîfignia:autcû duplicant iterâturq; uerba:aut breuiter eoz mutatajponunt :aut ab codé uerbo durit fæpe ofo:aut iidé côiicit'’:autin utruq?:aut adiugic idé iteratû:aut idé ad extremû refert :aut côtinéter unû uerbû nôî eadé fété ria pôié:aut cû fimiliter uel cadût ucrba uel definuttaut cû multis modis côtrariis re lata cótraria:autcû gradati furfû uerfus redié :autcû dépris côiûéhoiba diflblute plu radicût tant cû aliqd prætereûtes cur id faciamus oftédimustaut cû corrigimus nof met ipfos qfi reprehendétestaut fi cft aliq çxelamarioîueladmiranois uel conquefti onis:aut cû ciufdé noîs calùs læpius comutant .Sétériaç: maiora ornaméta ft :qbus qa frequétiflîme Demofthenesutiétfûr q putet iccirco cius eloquériâ maxime eé lau dabildEt uerc nullus fere ab co locus fineqdäcóformatóe fététiæ dirit mec qcq alid édiccre nifi oésautcerte pleralq; aliq Ipem illuminarc fnfas« Q_uas cû tu optie Bru te tencastqdattinct noibusuti aut exéplisftâtû mónoteé locus^ic igif ’dieetille que expetimusîut ucrlêt fæpe multis modis eadé:Kiuna re hæreat : i eadeq; cómoretur fnia.Sæpe ét ut cxtenuct ahqddæpé ut irrideattautdeclinet a ^pofitotdefleétatq^ ie tctiaiut q?ponat qd didurus fit:ut cû trâ{cgcritiâ aliqd definiat:aut le iple reuocet: ut qd dixerititcret:ut argumétu róne cócludattutiterrogado urgeat ut rurfus qfi adi terrogata fibiipfc ffpódeat ut cótra ac dicat accipi amp;nbsp;letiri uelit ut addubitet qd poti us:aut quo mó dicattut diuidat i^testant aliqdrclinqtmt negligatmt ate præmuniz at:utieo iplb iquo rcprehédant:culpaiaduerlàriû cófcratmt fæpe cû iis q audicnt: nónuq ét cû aduerfario qfi deliberctmt hominü mores fermóefq; dclcribat : ut muta quædâ loquétiaïducatmt ab co de quo agiftauertat aiostut fæpe in hilaritaté rifu ue couertattut ate occuper qdputat opponitutcóparet fimihtudincs.utat exéplistut ali ud alii tribuctis dilptiattut iterpellatoré cocreeattut aliqd rcticef fc dicattut dcnûciet qdcaueattutliberius qd audeattaut irafcaé etiâtut obiurget aliquädotut deprecetur: ut fupplicettut medcat tut a ^pofito decliet aliquâtulûtut optettut cxecret tut fiat iis apd quosdicit familiaristatq ; aliasét dicédi qfi uirtutes feqt breuitatétfi res petetriæ pc ét ré dicendo fubiiciet oculis.fæpe fupra fiet res q fieri polfit/ignificatio fæpe erit maior qoratio fæpe hilaritatis fæpe uitæ naturæq; imitatio.Hoc î gcncre(na qfi filz uâ uidesCois eluceat oportet cloquétiæ magnitudo» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De figuris fententiarum.

c Kgocui latius completfticonformariones uerborum ac fententiarum placucz ritthét qd feqtur»nec affirmare aufim qcq die meliustlèd hæc ad ^pofiti mei róne Icgat.Ndmihi de hisfèptentiaç: figuris dicereiaio étquæ ab illo fimplici móiz dicandirecedunttquod idem multis doétilfimis uiris uideo placuiffe « Oia taméilla

Siigit dieet ik 1e que expetiz mus» Sicï Ci ceronis oratore legirur*

Vtab eo quo agit»de præpô afenbe/ da é ut de quä agit le/ gatur»

Vran/ tcoccu/ pet:qd* putat opponl Loco d lius uec bi pü// tat:pot uf repo nendü*

Vtali/ ud alii tribuc/ ris difp nar,Tri bués Ie/ gédu amp;nbsp;c R

cui latv us com plerii confirm matóes uerbo// rüa fen tentia^ placucz rit hét qd fcqC Confit matóes hoc cH guratio nes : fuz pcrius quo« dixi/• mus eé legédd^

-ocr page 302-

Orationis apta condufio» Ranoms primalitrera oera fa mihi legendum uidctur» Aut quod mediocriter fal tem docti hominis iudiciù» U» 1itteræ in.n» conucrfionc» indicium legendum cd»

Admittuntautem ut dp xi figuras » Paulo ante nullâ effe partem dicédiquæ figu ras non pofTit rcciperc mo/ nuit Fabius » Sed aliud eflc admittece figuram»aliudfP guram efTet Figuram emm quæ nô fimpliciter fed pro/ prie nominaturmôeflc firn plicem cuiufque reienuncia tionem» Cüalte^ nofccn diValterum arguendi gratia uidctur adhiberit A uocali afcripta uidcatureft Icgédu» Nam quis indifferenter uta mur interrogate ac percon/ Uriitamé proprie interroga mus arguendi caufa»Percon tamurfciendi» Vt en rcs utracunquc dicitur modo» Sicquidem Icgitur fed men dofe utego fentio»Mihi ue/ to Ar pticula loco ut amp;utro çunqueutcum modo con/ ueniat amp;nbsp;dicaturmidetur cc legendum»hocmodo»At ea rcs utrocüq ?modo dicatur: etiam multiplex habet fchc ma* Et patere tua confilia pos fentis»s»littcra in»n*con/ uerfa non legendum eflc ex prima in Catilinam fi non aperte fatis ex fcnfu pater»

Quo modo ^quid fieri po teftïD»littcra erafa Qui Ie/ gedu uidetur»Sütenim mo diinterrogandiad coargué dumaccommodati» Fu/ riofum inq nóinofficiofum teflamentum repraehendiy mus * Furiofum teftamen/ turn nullum Ô i illitum eft utpore a furiofo conditum* Inofficiofum ante teftamen cum ut inquit Paulus iuriP confultus de inofficiofo te/ ftamcnroiquod non ex offi cio pictatis paterna: confez dum eft filus fine légitima caufa exhacrcditatis*

Libcf

etta qua: fut alten’us modiIumina:adco iutttuirtutes orationis; ut fine his nulla inteHigi uere poflit oratio,Na quo mo index doceri pótffi dfitilluftris explanario»^pofitio,^minio« finitio * feiuótio» expofitio (nix fuæ ofonis apta conclufio.prxmunitio» fimilitudo. exéplütdigeftio^diftributiodntcrpellatioaterpellaas coertio« côté tio,purgatio.lxfiofQ_uid uero agitoino eloquetia detradis apli ficadi minuediq?r0nibusfqru prior defideratilla pluiq dixcns fi gnificationé«i,gjüilt;paœiv*amp; fuperlatione ueritatis amp;nbsp;traiedtionem» Hxc altera extcnuatione deprecatione^.Q_uiaße0lus erut f'uel cocitati detradta uoce libcra,eft'reati'ore.iracudia, obiurgatioc. op tatide.cxecrationefuel illi mitiotesmifi adiuuatur cómendatione» cóciliatióe,ad hilaritaréipulfiôcfQ ^uæ deledhatiofaut quod me/ diocriter faite dodli hois iudiciufnifi alia repctitióe«alia comorati one ifigere degredi a re:amp; redire ad propofitu fuu fcieritf rcmoue re a lea alium traiicere,qux relinqueda»qux cotencnda fut iudiea refmotus eftin his ofonis atc^adhustqbus dctradhis iacet amp;nbsp;uelut agitate corpus Ipiritu caret.Q_uæ cu adefle debet:tu dilponenda atq; uariada fut:utauditorerquod i fidibus fieri uidemus : oino fo no pmulceat,VeKz ea plcruq^ redta fut nee fi fingutt fed cofitetur. Admittut at ut dixi figurasrquod uel ex pxima doceri p5t,Q uid ♦naa comune q iterrogare:uel percontarifNa utroq i utimur idif/ fereter:cu altcrunofccdi.alteru arguedi gratia uidet adhiberi : ut ea res utracuqj dr motet multiplex habet fchema»Incipiamus»n» ab iis qbus acrior amp;nbsp;uehemétior fit pbatio:quod primo loco po/ fuimus«§implex ê fic rogare«5cd uos qtadétqbus aut ueniftis ab orisfFiguratum at quotiens nó fiifeitädigfa afïumitfifid infiadi» Q^uidtuus ilIe Tubero diftriétus in acie pharfilica gladius age/ batföCquoufep tandé abutere Catilina parientia nfa?amp; patere tua cófilia nó fêtisfEt totus denit^ hic locus.Q^uato.n, magis ardetq fi dicerct .Diu abuteris patiétia nfa,Só patet tua cófiliaJnterroga/ musetia quod negari nó poflit,dixit ne tadé cam Caius Fidicula/ mus falculafAut ubirefpódéti difficilis éró:utuulgo uti folcmus quo móqd fieri pót. Aut iuidiæ gratia:ut Medea apud Senecamï 0_uaspeti terrasiubcsfAut mifiratióisïut Sinó apud Vergiliu» Heu quæ me tellus iqttquæ meæquora poifut Acciperef Aut in/ ftadi.aut auferedæ diffimulatióistut Afinius audis neffuriofü in/ qua nó iofficiofu teftametu reprehendimus» Totu hoc plenu êua rictatis,Na amp;nbsp;idignationicóuenit.Et qfq numelunonis adoret.K admiratioi.Q^uidnon mortalia pedtore cogis Auri facra fames' Et interiacrius iperadi genus,Nóarma expedient:totaq^ ex urbe fequéffEt ipfinolrnct rogamus:qle c id terctianu,Q^uid igf faci amf Eft aliq ét £reipodendo figuratcu aliud interrogätf ad aliud: qa utilius fittoccurit^tum augendi criminis gratiatut teftis in reu rogatustan ah reo fuihbus uaculaffittSCinnocensinquit* Turn de clinandiîquod cft frequéaflimum»Q_ueroan occideris hominé: refpondetur latronem • An fundum occupauerisï relpondctur

-ocr page 303-

Nonas’

colicis dicentijNo ego te uidi damonis pefiime capru Excipcre i? fidns.occurnt ,An mihicatado uidtus no redderetillcfCums e co finis diflïinulatio:nó alibi q in rifu pofitaJdeoq; tradafa fuo loco, Na leno fi fiat cofeffione eft,Cæterû etiâ interrogâdi fe iplbs ÔC refpódendi fibi (blentelle non ingratæ uicesîut Cicero ^ Ligario. Apud que igif hæc dicofnépcapudeûtq eu hoc feiret: tarnen me âteq uidit reipu.rcddidinaliter ü Cælio fidta interrogatione, Diz cet aliqs.Hæc igif eft tua difciplinafSic tu inftituis adolefcentesf

Cuius eft eSfinis difürnu latio.Cui reflei quibufdam legitur exemplariDuskubi au tern de rifu rraflauir Fabius ibi de difTimulatione quo' que difTeruir kPecunia fu/ pabar^at agebastquod fchc' ma quidam per fubicdionc uocannAuocali in e conuec fa egebas legendum eftiHoc

deeq uiaic reipu,reaaiaic,aiiier u c^îenoiicta iiiu:iiuglt;uiuiic, uziz gutem excplo utitur Ôi hanc cct aliqs.Hxcigit eft tua difciplinafSic tu inftituis adolefcentesf figuram fubieâionem uot amp;nbsp;totus locus,deinde»Ego figs indices hoc robore animi: atqi haç gtaudtor rhetoricorum ad idole nirtunstac cotmcntix ruitiSC cxtera,Cui diuerlu elt : cu aim TtoçopavdicuntÆft uero fu biedtlo cum intcrrogamus


rogaueris noexpedtare relpofumtSC ftatim (ubiicerc. Domus tibi deeratfat habebas»pecunia fupabatfat egebastquod (cherna qdà Pfubiedtioné uoeât.Fit amp;nbsp;cópatióe,Vtrû igit facilius fuæ (etetiæ rónem redderet.ôC aliis modis tu breuiusttu latinsttu de una te; tu

aduerfanos » aut quærimus ipfi quid ab aliis aut quid co tra nos dici poflîr»dcide fub' iicimus id quod oportet di' ciaut quoanô poteft» Mi rc uero in caufis ualet præ' fumptio quae TtpoÄH^JO’di atur»TrpoÄH'^i0 onto too TtpoAQt-oßjävEiv hoc eft a ^ fumendo dcduciturgt;Eft au' tern ut Rutilius Lupus re' fert;cum id quod in aduerfa rii aut iudicis opinione effe aut forearbitramur contrat num nobis: praeoccupamus dicere amp;nbsp;rarione dinoluere*

Etenim quaedam praerno nitiObsUittera interpofita eft legatur, Verborum quo' que uis ac proprietas confir' matur»Sic quidcm in exem* plaribus fcriptum deprehen dissed nifi conformai i Ifa in o mutata legatur nullus é fenfus» Cû apud ipfos ad ucrfariôs confulimus, Apud præpofitio ut fupuacua mi' hi uidetur expungenda, At illa nefcit trépidât »tUittera expunfla trépida legendum uiderur, Deinde cum diu fufpendiflet iudicum aniquot; mos:fubiecit quod multo ef fet improbius» De feptima ï Verrem fumptum eft excm plum»Subiicitautcm Cicc' ro feruos cuiufdâ Leonids

de pluribus,Mire uero in caufis ualet præfijpnotquæ cpoXH^io'' dicic ten id quod obiiei pot occupamus,id neq^ i aliis ptibus pum eft:K prxcipuc pgt;hœmio cóucnit,Scd qq gerieris unius : dinerfas tarnen fpecies habet»Et fi eniquædâ prxmunitio:qlis Ciceróis co tra.Q^u.Cxciliutcpadaccufandum dcfccndat qui fp defenderat, quxda cófeftio:utp Rabirio pofthumo:quê fua quoc]^ fententia reprehédêdum faterec tep pecunia regicrediderit^C^uxdä prædi blio:ut Dica enim nó augédicriminis gratia, Q^uxdâ emêdatio: ut Rogo ignolcatis mihi:fi lógius fu euedlus. Frequétiffimaprxz patio cu plunbus ucrbis:uelqre fadturiqd fimustuel qrc fecerius dici folet.Verbog quoq;uis ac qiprictas confirmat uel præfûpti onc.qq iH^ ^fi pœna:fed phibitio fceleris fuit.aut reprehêfióe ♦ Ci ues inq fi hoc eos appellari noie fas e.Affert aliquâ fidé ueritatis: amp;nbsp;dubitatio cu fimulamus quxrere nos udeicipicndu, ubi define dû,qd potiftïmû dicédû,an oinodicédû fit:cuiufmodiexéplis pie na fut oia.Sed unû interim fufticit.Eqdé quod ad me attinet: quo me uertâ nefcio,Negem fuifle infamiâ iudicii corruptifôi cetera. Hoc etiâ î preteritum ualet,Nâ amp;nbsp;dubitaße nos fingimus : a quo fchematenô peu!abcft illa quæ dicit cômunicatio:cû apud ipfos aduer(àrioscôfulius:ut Domitius Afer p Cloatilla. Atilla nefcit, trepidat:qd liccat fœminæ.qd côiuge dcceat.forte uosiilla fblitu die obuioscafus mifcra: mulieri optulit.tu fratenuos paterni ami ci:quod eófdiu datisfAut cu iudicibus qfi delibcramus:quodé fre quctilfimu.Q uid fuadetisfóó uos interrogotqd tandé fieri opor tuitfut Cato.Cædo fi uos in co loco cfletisiqd aliud fecincrisióC ali bi.Cóem ré agi putatote:ac uos huic rei prxpofitos eé,Scd nonuq cómunicantes aliqd iexpeélatu fubiugimustquod 5C p fe fchema é:utïVerre Cicero,Q_uid deindefqdcéfetisf furtu fortaftè f aut prædâ aliquâfDeinde cu diu fufpendiflet iudicu animos fubiecit: quod multo eet improbius.Hoc Celfus fubftentationé uocat , Eft ât dupIex,Nâcôtra frequêter cum cxpcólationé grauiflïmorum

-ocr page 304-

Liber

coniurationis da-* natos iamque pa lo alligatos a ver re pecunia corru^ pro dimiffos fuif feac Lconidacred ditos» Cum alt qua ipfis indicia bus relinquimus exiftimanda mi/ hi eonuenirefen/ fui magis uidef»

Perfrica fron/ tem 8ddie te di/ gniorem » PerfrP care frontem eft deponere pudo/ remgt;unde Plyni/ us»Perficui frön/ tem amp;nbsp;nihil pro/ ifo» Qpæ co/ egÜTe eos non fit abfurdum»Rede î quibufdam exe plaribus legitur cogitaffe»hoc mo do»Quæ cogitaf/ fa cos» Sermo/ nés hominum af fimulatos diccrc SiaAoyoucr ma lunt» ÄraAoyocr difputariodidtur onto TOU AicfÂÉ/ yeoaai hocéadif putado» Quod latinorum quidâ dixcrunt fermo/ cinationcm»Rhe toricorum ad He reniü auctor fcr/ mocinationé hoc mododefinit»Scr mocinatio eft cû aheui pfonæ fer/ nao attribuirurdi is cYpomrurcum ratône dignitatis

Didla autcm quædam»Cafti'/ gate in quibufdâ exemplaribus ut partieula eft aferi pta»hoc modo» Vt didla autcm quatdam*

fecimustad aliquidqd fit Ieue:autnullo mócrimino(u:defcêdimus.Sedqa nó tatu pcoicationé fieri ibletmapô^o^ov alii noiauerudi»îopinatû « Illis no acccjorqui fehema ee cxiftimât:etiâ fiqd nobis ipfis dicamus icxpedla/ tu accidillemtPoIIio.Nunq fore credidi indices: ut reo Scauro ncquid in eius iudicio gratia ualeret:prccarer»EfIpene idem fons illius:qua pmiflio/ né uocat:quicomunicationistcum aliqua ipfis iudicibus relinquimus exiz ftimada.aliqua nonunq aduerfariis quoc^tut Calaus VatinioiPcrfrica fro tem:0d die te digniore:q pretor ficrestq Catone»Q_ua: uero fut augcdis af fedtibus accômodatæ figuræîcôftât maxime fimuIatiôe.Nâq; Ôd irafci nos amp;gaudere 6d timere Sd admirari ôd doIere Ôd idignariamp;optareîquæq? bis fût fimilia fmgimus.Inde lut illa.Liberatus fum.refpiraui.ôd bene habct»ôd quæ amétia é hæcÆt O tépora.o mores.0 miferû me.Côfûptis.n. lachryz mis ifixus tamé pedtori hæret dolor.Ôd Magnæ nunc hilcite terræ ♦ Q^nod exclamationé qdam uoeâtîponûtqj iter figuras oronis»Hæc quotîens ucra fut:nô fût in ea forma de q nûc loqmur.Sed aflîmulata Sd arte côpofità qv cul dubio fehemata fût exiftimada quod idé didbû fit de ofone libéra : qua Cornificius licétiâ uocat:græci Trocpucriotv.Q^uid.n.minus figuratû : q uc ra libertasfSed frequeter fub bac facie latet aduIatio.Nâ Cicero cû dicit q? Ligario«Sufcepto bello Cæfar gefto iâ ex pte magnatnulla ui coaétus ♦ côfi lio ac uolûtate meatad ea arma qjfcûs lutquæ erât côtra te lupta.nô folû ad unlitaté Ligarii refpicitded magis laudare uidtoris clemétiâ nô pôt » In ilia uero fnîa.Quid aût aliud egimus Tubero:ni(iut quod bic pôt: nos pollcz musfadmirabiliter utriufq; partis facit boni eâmdéd boc eum dcmereturî cuiusmàla fucrat.IHa adbuc audêtiora ôd maiorutut Cicero exiftimat: latc .ru fictioes pfona^tquæ npoercoTtoTroiied dicunt.Mirenâq; tû uariât oraz tioné:tû cxcitât.His etiâ aduerfario^ cogitationes:uelut fecû loquétiû pro trabimus:quæ tamé ita demum a fide no abhorrct:fi ea locutos finxeriusî quæ cocgilte eos nô fit abfurdû»Sd noftros cû aliis fermonestSd alioçi iter fé credibiliter itroducimus:fuadédo,obiurgâdo«quærcndo.laudâdo,milerâz do pfonas idoneasdamus»Q_ui deducere deos i boc genere dicédi:Sd iferos excitare côcelïu cft.Vrbes etiâ populiq; uoces accipiûttac fut qdâ g bas de mû zspocroTroiroiiacr dicantn qba Ôd corpora Ôd uerba fingimus ♦ Sermoz nes bominû afIïmulatos dicere 2.iaAoyoùo 'malût:quodïatinorû qdâ di xerût fermocinationé»Ego iâ recepto more utrûqj codé mô appellaui . Nâ certe fermo fingi nô pôttut nô perfonæ fermo fmgaturîSed in bis quæ naz turanópermittit:bocmô molfior fit figura.Eteni fi mecû patria quæ mibi uita mca multo cftcarior.fi cûéta italia»fî ois res»p.fic loquat »Maree Tulli qdagisflllud audacius genus.Q_uæ tecû Catilina fie agit: Ôd quodâmodo tacita loquit »Nullû iâ aliquot ânis facinus extitit nifi p te * Cômode etiam apud nos aliquas ante oculos eé re^ pfonarû uc imagines fingimus: aut ea dé aduerfariis aut iudicibus nô accidere miramur:qba funt. Videtur mibi: ôd none uidetur tibi.Sed magna quædâ uis eloquentiæ defiderat .Falfa cnt ôd incredibilia natura neceffe eftaut magis moueât:qa fupra uera funt: aut qj uanis accipiâtur:qa uera non fût.ut diéta ât quædânta feripta quoq fin gi fblét:quod facit Afinius pro Liburnia.Mater mea:quæ mibi tum carifîî ma:tum duleiflîma fuit:quæqî mibi uixit:bifq; eade die uitâ dédit ôd reliq:

-ocr page 305-

Nonus

deinde exhæres cflo.Hxc tu per fc figura cft:tu duplicate î quodés fient m haccâ adimitatióem alterius feripturæ componit^ * Nd co tra rccitabat teftamcntu.P.Nouanius galliotcui ego oia meritifli' ino uolo:amp;debeo ^eius animiime füma uolütate:amp; adiedtis def de aliis:hxres eftodneipit ee quodâmodo TTOtpüSlH: quod nomen dudlu a câticis ad alio^: fimilitudme modulatis: Abufiue étfuerfi ficationis ac fermonu imitatóe Icruat «Sed formas quoqj fingimus fxpe:ut fama Vergilius.amp; uoluptate ac uirtutétquéadmodû a Xe nophonte tradie ^dicus:ut morte ac uita:quas cotedentes f fatyra tradit Ennius.Efl SCfeerte pfonx ficta ofo«hic aliqs amp;nbsp;dicat aliqs,e SCiadtus fine pfona iermo:Hic doIopumanus. hie faruus tedebat achines:qdfit mixtura figuraru:cu z5poo-coz5oz5oiio(acccdit ilia: quæ e oratiois p detradione.detradlu e,n«quis diccret.73pocrcoZ3o Boiid uertitur iterimffpecie narradi.Vnde apud hiftoricos rcpi7 untur obliquæ allocutiôcs:utuT^Liuii libro primo ftatim « Vrbcs quoep ut estera ex infimo nafci»dcinde qua fuauirtus ac diiiuuêt: magnas opes fibimagnû nome facere.Auerfus quoep a indice {er/ mo qdicitur apoftrophetmire mouet:fiueaducrlarios inuafimus. Q_uid.n»tuus iUc Tubero in acie pharfalica gladius agebat f Siuc ad ïuocationé aliq cóuertimur.Vos.n.iâ ego albani tumuli atqj lu ci.Siue ad fuidiofa ipIorationé.O leges portiæ Icgcfqj fempronis* Sedilla quoq ? uocaf *auerfio:qux a ^pofita qusftione abducit au diété.Nó ego cu danais troianam exciderc gentem Aulidciuraui« Q_uod fit SC multis ÓCuariis figurisxü autalid expedtaflènos:aut mains aliqd timuiffe fimulamus:aut plus uidcre poflèignoratiba: qle eft^boemium ^ OeliodUa nero ut ait Cicero:fuboculos fubic dtio tu fieri fblct:cu res non gella idicat :fed ut fit geftaoftédit .nee uniuerfa:fedpptes:quélocü pxio libro fubiccimus cuidentis.CcI fus hoc nome iftifigura: dcdit*abillis ussoTVSSexrier dicic ^ poll ta quædâ forma re^ ita exprefla uerbis:ut cerni potiusuideat q au diridplè iflâmatus fcelcrc ac furore i forû uenit.ardebât ocnli. toto ex orc crudclitas cmicabat»Nec folu quæ fada ft' ’aut fiât:fed et na tura fint aut futura fuerit imaginamur.Mire tradat hoc Cicero Mifonetquæ fadurus fuerit Clodius:fipræturâ iuafiflet. Sed hæc qdé trâHatio tépoçitquæ æprie juLÉTaÇaœicr dicid 2ï.iaTvncocrèi ucrecûdior apud priores tuit.Proponebat«n»talia«credite nos intu cri:ut Cicero:hæc quæ non uidiftis oculis : animis cerncre poteftis Noui uero K præcipue dcclamatorcs audacius nec mehcrcules fi/ ne motu quodâ imaginât .ut Seneca f côtrouerfia:cuius fuma éî q, pater filiû SCnouercâ fducéte altero filio f adulterio deprehéfos oc cidit.Duc fequor.Accipe hâc fenilé manû:amp; quoeuq] uis iprime. K paulo poft.Afpice iqt quod diu no credidifti.Ego uero no uideo noxoboritur:ÔCcraflà caligo.Habet hæc figura manifeftius aliqd« Nô.n.narrari rcs:fed agi uidcf.Loco:^ quoq; dilucida SC fignifieâs ^5^bpfio ciufdc uirtutis aflîgnaé’aqbufdâ.alii -roTtoypacpioiv di cut.gip«vsiav fueni qdilfimulationé uoearettquo noie;qa pa^ to

Indpit effe quódam mo/ do TTdpa^h» Ad can turn kœ -* poÂH tranffern potcO.Tra/ pot enimad»ó2LH cantum fi/ gnificar* Et uoluptateni ac uirtutem quemadmodü a Xenophonte rraditur Pro/ dicus.Hic fïngit uirtutem ac uoluptate fub figura fpecio/ farum mulicnim in foliw/ dine Herculiapparuifle: qui multis ab utraque didhsxó/ tempta uoluptate uirtutem fequurus e(l.unde in officiis Hercules Prodicius a Cice/ rone uocatur. quis corrupte in plerifque exemplaribus prodigus legatur. Eft K incerta perfona fida oratio Incerta: perfona: legendum efTc nemo ignorât. nbsp;nbsp;Vnde

apud hiftoricos repcriuntut obliquæ allocutiones . Tro/ gusapud ludinum folas ^/ bat ihidorico obliquas ora/ tioncs reprehédens Liuium atque Saluftium:quiillis nS femper utuntur. Quod fit ex multis amp;nbsp;uariis figuris Xilicterae in»t. commutatio/ nc amp;nbsp;mihi legendum uide/ tur. \Aut plus uiderc poflé ignorantibus . e.uocali in »ü conuerfa’ uideri procuidu » bio legendum eft» Ab ahis uTTOTvn-cberier dicitur .uno TuTTûKTicr tranftertutinfor/ matiadefignatlo. difpofitio cxpreiTio. Sed etiam na/ tura fint. Pro natura Futu/ ra emendate in quibufdam Icgitur exemplaribus. Pro/ ponebatenim»Hic mihi ui/ dctur diftinguendum ac o/ ponebant ut ad priores refe/ ratur legendum. Loco/ rum quoque dilucida amp;nbsp;fi/ gnificans defcriptioeiufdem uirtutis affignatura quibuP dam. Loco eiufdem uirtutis ut fit dandicafus ;eidéuirtu* ti mihi legendum uidetur.

-ocr page 306-

Hic fenfus' fermonis amp;nbsp;ioeï amp;nbsp;tora itcrïcaufæ conformario.tû etiâ uita uniuerfa Iromû habere tiideaf» Mihi corruptus hic locus ficemédari pof feuidefununsJittera de fine abieda fermonilega mrubi^ diftinguarur»ac utlocoÄ copulæ rcpöna rur.hoc modo»Hic féfus fermoni ut ioci amp;nbsp;tota in terim caufæ côformatio Sic hoe fehema faciat tropos ille cótextus»Cor rupte mihi ficlegi uidet hic fenfus» Forfitan auté locoillius accufatiuitro/ .pos genitiuus tropo^z re ponerebhoc modo» Tro poßiillc cótextus» Qua nonnulli uocant ônoçcî ctiv»ct7Tolt;poto'iar negatio tranfferf fed huiufmodi figura 1' rheroncis ad He reniu occupatio appellat Eipovêia cft amp;nbsp;cd fimi/ les imperâtibus uel præ/ termirténbus fumus» ld dl fequere Italiam uétis» Perm ittétibus fenfus exquot; ‘pofen non prætcmnttc' libus.I uero legcndü eflé ut modi fit imperadi ex quarto æncidos facile ap (parer») fequere Italiâ ucn lis pete régna per undas» Et cum ca quæ uolu^ mus uidcri i aduerfams elle concedimus hic»Nigt; fi uo!umus legatur etiâ repugnantibus exempla ribusun contrarium fen

tcrea pro hic aduerbio ui detur reponédum» Et côfeiTio eum aliquid etiâ iniquû uidemurfiduciæ caufa pati»f»litteræ i »c»cÓ uerfione mihi concelTio ut legatur placer» Me.quot; tu uirgarum nauarchus nobilis nobiliffimæ ciui tatis precio fe rcdcmit.il/ Ie nominatiuus nobilis ne^acompofitione ad/ mittirurgt;nequc in fepti/ ma in Verrem adtione ubihxc defcripta font: legitur.Quare de contez xtu mihrell fublatus»

Liber

dus huius figuræuidcnturuircs oftenJunimiru Geutin plenfqj gras ca enmusappeHatioccotcnJgiV Éipûvejâ quæéfchcma abiîla quæ étropus gencreipfoinihil admodütdiftatJn utroquccnim contrari/ um ci quod diciturintelligendumeft.Species uero prudentius intue ti diuerfas eflè:facile eft reprehédere.Pnmû quod tropus apertioré: amp;nbsp;qqaliud dieitac lenntmó tarnen aliud Gmuiat. Na amp;nbsp;om circa fere recela futtutillud in Catilinam»A quo repudiatusad ibdalé tuu uiru optimum Metellu demigrafti.In duobus demû uerbis e ironia» Ergo ét breuior cft tropus. At in figura totius uolutaos fictio éappaies ma gis q eófeflatutillic uerba fint uerbis diucrfa.hic fenfus iermonis amp;nbsp;lo ciïÓC tota interim caufæ eóformatiottu etiauita uniuerfa ironia hfcui dcat tqualis cft uita Socratis.Na ideo diélus cipov.i.agens iperitutSC admirator alio^ taq fapientiü:utquéadmodû aÄÄuyopiamp;v facit có tinua jULÉTOtepopeX fic hoc ichema faciat tropos illc cótextus .Quædâ uero genera huius figuræ nulla eu tropis habet (beietaté : ut ilia flati primarquæ dicif a ncgâdo:quâ nónulli uoeât azüoepaœiv.Nô agâ te cum iurc fûmo.nô dicâ q? forfitan optinerê.amp; Q^^’^ ^g° iflius dccre taf'qd rapinasfqd hxreditatû poflèflîoncs datasf'qd ereptas proféra; amp;nbsp;Mitto illâ prima libidinis iniuriâ.Et ne ilia qdem teflimonia recito quæ didla fut de (èflertiis ièpingentis mihbusÄ poflu diccrc. Q ui/ bus gcneribus p totas intérim quæfliones decurrimus:ut Cicero.HoC ego fi fic agcrem:tanq mihi crime cet diluendû.Hoc plutibus diccrc. eipóvéiö efl amp;nbsp;cum fimiles iperâtibus ucl prætermittétibus fumusîfc quere italiâ uenns.ÔL eu ea quæ nolumus uidcri in aduerfariis cé:côce dimushis.Id acrius fit cû eadê i nobis fût;amp; i aduerfario nô fut. NleO? timoris argue tu Drâcc quando tôt cædis accruos tcucro^ tua dextra dcdit.Q uod idé côtra ualet:cû aut ea quæ a nobisabfût:autetiâ quæ iaduerfarios reciduntîqfi fatcmur.Mc duce dardanius fparthâ expu gnauit adultcr.Nec in pfonis tantû:fcd i rebus uerfaf hxc côtraria di ccndi:g quæ itclligi uclis ratiotut totu pro.Q .Ligario ^hœmiûtôi il læ clcuatiôcs uiddicet.O dû boni.Sciîicct is fuperis labor é . Et ille ,p Oppio IOCUS.Oamorem miru.O beniuolentiâ fingularem.Nô pro/ cul autem abfunt ab hac fimulatione très inter fe fimilestconfcflio ni/ hil nocitura:qualis eft.Habcs igitur Tubero quod efl aceufatori ma/ xime optandumtconfitentem rcum.amp; confeifio cum aliquid etiâ ini quum uidemur caufæ fiducia pati.Metu uirgarum:Nauarchus nobi liflîmæ ciuiratis precio le redemit.humanû eft.ôi pro Clucntio de iui dia.Domineretur in concionibus.iaceat in iudicns.Tertia côfenfioîut pro eodem.Iudiciû effe corruptum.Hæccuidctior figura é : cum ali/ cui reiaflentimurtquæ é futura ^ nobis. Vcçt id acciderc fine aduer/ farii uitio non pôt.Q^uædam etiam ucl laudamus.ut Cicero in Ver/ rem circa crime apolImis drepanitani.Gaudeo etiam fiquid ab eo ab flulifli:amp; abs te nihil rcébus faótum eê dico.Interim augemus crimi na quæ ex facili aut diluere poflumusîaut ncgare:quod efl frequen/ rius:q ut exéplum defideret.ïnterim hoc ipfo fidem dctrahimus illis: q »fint tam grauia:ut ^ Kofcio Cicero cum immanitatem parricidii. ;

-ocr page 307-

Nonns'


q^ per le mam’feftætame ctîâ uî ofatiois exaggerat • aTTOo^cö-nflHcf quam idem Cicero reti’ccntiam.CcIfus obticcnnam.nonnuni îterruz ÏJtionem appellat:amp; ip{a oftéditaliqdaffedais uehræmtQ_uos ego êd motos praftat cóponere fluólus. Vel follicitudinis:amp; qfi rdigiois An huius ille Iegis:qua Clodius a 1c iuenu gloriatus: metione facere aulus eet uiuo Milone nódicâ côfulæfdc noftru«n»omniü non audeo


tofu diccre.Cui fimilc e in ^hcemio^p Cthefiphote dcmofthems» Vel


Vel alio trafeundfgra tia»Cómunis aut Temcfî ignofdte iudicesJncuria nedicam impenna co^ q corrigcre fe hoc opus putarundeprauanj apte eft hoc exemplüdgnorâ/ tes»n»ad quid refcrri de/ beret noiatiuus ilk com


*J»««^«'l'g«»lt;ômnBÙaaTemite^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;StSSSÄ

Killani tarnen iter Ichcmata numeraridebetfcu cria alns DScaulæ ui commutamtnec graal deaf digrcflio.Abit enimcä in laudes«Gn»PompeüJd« ferictiâline 'ncclarinum» Temefis»n» anlt;^uma^pora«.Ni br™ior illa utaitaoero!are d.gten;opIu„“^^^

rimis fit modis.5cd hæc exepligfa luniciet.Tu Caius Varenusisq a blocus ubi eft fententiarû ùmilia anchariana ocellus é.hoc quxlb iudices diligenter attedite/öi ßgunsdiflenriLbcoigif ^ MiJonc.Et alpexit meillis qde oculisfqbus tu folcbat:cü oibus ôîa yquot;^Jj^ ‘^*^^ «i^ h^ nainabaf^Eftalia nó qdé rcticériafqux fit iperfeóti fermoisrfed tarne . fint arroo-ioTrHtfEipotu præcifa uelut atc legitimu fine oratio:utilla.Nimis urgco. cômoucri ’^°æ fini wrbikgedû uidet adolcfcés.Si quid plurafiplum adólefcenté dicere audidisdmi oji^mjrum lUE quidem Utio morum aIicnorum:qua:HooTToiia uEl ut alii malöt juijuitrio^di rrocuIiSk Tum particulam citumam iter leuiorcs afïedtus numeräri pót.Etenim pofita fèrei elu expungenda eflénUm^ dédoffed uerfatur amp;nbsp;in fadis amp;nbsp;in diótisdn Fadis quod eft vctotü Jjv^ïonVu^eho?e^ TtocTEi uicinum in didis quale eft apud Tcrentium. At cgó nelcicba plumeft defcriptö facile quorfum tu ircs»ParuuIa hinc eftabrcpta.cduxit mater pro fua.foror ' apparet» Imitariomb^ didacft.Cupio abducerc ut reddam luis.Sed noftroru quoep dido/ c^dStSilnSt«« xS* Ium fadorüq; limilis imitatioépcr relarionem:nilï quod frcquetiüs o-io ‘dicifur»14«o 'rtoiia,fü afleucrat q eludit.Diceba habere cos adoré»Q_,Ceciliu.Sut amp;nbsp;il la lu quot;lt;^o morum träfferiTpo cuda Si au cómédarioné cu uarietate:tum etiam ipfa natura plurimu ^^^•quot;^’■^^’^ “quot;o ^lunt:qua: fimplicé quanda amp;nbsp;non præparatâ oftcndendo orarioné minus nos fufpedos iudici faciut.Hinc cquafi pœnitenria diditutp Cdio.Scd quid ego ita graue petfonâ introduxifamp; qbus urimur uul godmprudés icidi.uelcu querere nos qd dicamus fingimus « Q_uid rdiquu ê.^5Cnuquid omifi fjEt cu ibidéi Verréïut ait Cicero«Vnu ét mihi reliquu huiufmodi crime éfóialiud ex allo fuccurit mihi«Vnde ctîâ ucnulb trafitus fiuntmóquia tranfitusipfe fit fchema : ut Cicero narrato Pilonis excmploîqui annulu fibi cudiab aurifice î tribunali fuo iulTerat:uelut hicin memoriâ addudusadiecit.hoc mo me cómo


^pricimirano» Etenim


pofita fercin eIudendo»S litrcra interpofita eft px cul dubio Icgcndum eft» Sed 8LuenatunEt cox


uit Pifonis annulustqdtotu efHuxerat.q^uIris iftumputatis hoibus honeftis de digitis ânulos aureos cxtuhïïcÆtcû aliqua uelut ignora mus»5ed ca^ re^ arrificcm quéfquemnâfrede admones » Polyclitu eê diccbat.Ó_uodquidem non hoc tantu ualct. Q_uibufdâenim dû aliud agere uidcmurtaliud efficimus:ficut hic Cicero cófequif: ne eu morbûilîgnis atq; tabulis obiieiat Vcrri:Iple quoep ea^ rcrû ftudio fus effe credat «Et Demofthcncs iurâdo per interfedos in marathonc amp;nbsp;falamîerid agitfut minore Îuidiacladis apud chæroncam accepta: laborct.Faciûtilla quoq: iucûda orationcm:aliqua mcnrione habita difterretSi depôere apud memoriâ iudicisîôi repolcere: quæ depofue risfôC fepare qdâ Ichcmatc aliquo,Nó«n.é ifta ipfa p fe iterario Ichez


pula eradatur» Etcum ibidem in Verrcm»ut ait Cicero»Vtpafticula era/ datur nc fenfum perturb bet» Non quia tranfitus ipfe fit fchema»Rhetorik corum ad Herenium au dor tranfitioncm inter fchemara numerat» Ve luthicin memoriam ad


du£his»n littera aferipta hinc Icgcndum uidetur»

Q3od quidem non hoc tantum uakr.In prie pofitio mihi uidet aferix benda»ut !cganir»Quod quidem non in hoc tanx turn ualer» Et dare ac^ tioni uarios uclut mulx tus »Qui non uidet uuP tus efle legédum fruftra Qijirttiliano ftudct» c ri


-ocr page 308-

Liber gt;

maîôi cxdpere aliqua SC eJare aéboi uanosfuelut uuItus^Gaudét.n* res uarictatc ficutoculi diucrlaw afpeétu reçimagis detinenê’ nta (èmpaîus præftatn quod fe uelutnouû îtendât.Eftéphafis etiâiter figurasîcu ex aliquo dido latés aliqd eruit tut apud Vergiliû ♦ Nó licuitthalamiexpté fine crimae mta Degere more feræ.qq.n.de ma trimonio queritur Dido:tamê hue erupit eiusaHedustut fine thala mis uita hommu nó putet fed feraçi. Aliud apdOuidiû genus: apd

genus qd amp;nbsp;frequétiflimuê:amp; expedtari maxie credo:ueniédüéïin

1 Et neuf oculi diderfa/ -mmafpeftu return magis . dennentur: ira femperani mus prænatan quod fe ue lut nouum intendants lit tera expûâa intendat quP dem eft Icgcndum»Scd ne fie quidem mihi plenc fen fus perclpitur»Quare per/

^“quot;^ flare animum aeperfeue^ i matre.Huic uelcônnis;ueIeadc e:qnucutimurplunmu.lâ.n.adid rare in quod fc uelut nouû genus qd amp;nbsp;frequétiffîmûe:amp; expedtari maxie credo:ueniédû éîin SmSägendÄSo ‘1“’amp; S’**^ fulpicionaquod no dtómusacdpiuolumusmó un^ rem MuJro loco illius mul cótrariümtieipóyèiaïiSedaliud lates:amp; auditor! qii inueniedu:qa turn utlegactir grâmaticæ mfupraoftedina fere folu fchemaanoftris uocaó Etöde cótrouer Smq^r^ipSnK'*’'?^'?quot;““'''“'^-^'““”?'““*“’«-™“*'*“'^

M Icgcndum effe nemonó tu eft.alter fi non decet«tertius q uenufratis modo gratia adhibet :ÓÓ uidcuFingitur autem Wi/ * jpfä nouitatc ac uarietate magis q fi relatio fit rebta deleótat . Ex his qSpSSSdeX“‘1““’''*' P“““ fi^i^'ï^^* ? aaionesdeponériu ipeti fibiexea pucro Apollinem t ■ um tyrano^ióó poftciuile bellu fenatufcofulta fingut:amp; capitale e confuJui^»deum infan / jobücerc äte abtaiut quod in fbro nó cxpcdit:illic ncc liceat,Scd ichc feFfiqS notepuc vmaw condinq nó cade é.lt;^iaanlte.n.aperninnquod modo « aü ram exponcre abdicari a : ter intclligi pót:ilkgt;s tyranos bcne dixeris:quia piculu tantü:non êt patrefrimm patricontra/.j, oftenfa uitat.Q/uodfi ambiguitate fentetiæ poffit eludi : nemo nó SiaiS qua infamSTmo ‘iMfthrto faucr,Vera négocia nunq adhuc habucruthac filêtii necef remiurgioisfilia: patem/ ^jtateifed aha huie fimilé»Veru multo ad agedu difficiliore :cüpfo ptam cam ioterrogatkS» amp;nbsp;j j^æ potetesobftät:fine q^ reprehéfiôe tcncricânô poflitJdeoqi hoc *re Icgen^dum mih?u?lt;fc /' parcius amp;nbsp;circunfpeblius faciedu e:qa nihilinterch quo offcdas:amp;S fucKf!ƒQuidem quando apta figura pdit hoc ipfu quod figura cfUIdeot^ aqbufdâ tota reS^ etiam in petfonas incidi repudiate:fiueinteliigaffiue no Scd licetmodu adhiberc.In primis quod eft magfsTaium^i/ “^ hnt manifehæ.Nô crût aut fi nó ex ucrbis dubiis: uel qfiduplici ficorrigatur hic locus: nul *. lus integer fenfusdid poP

fc uidctur»Qiionam au/ tem cmendabinir pado lt;nbsp;An quecopula eft alcriben dautquandoquc legatur» ac amp;nbsp;copula loco eft uerbi reponcnda ƒ Hoc modo » Equidem quandoquc in perfonas incidi talcs » amp;nbsp;in rem quoque quod eft ma/ gis rarum:qu3c optincrini li hacarte non poflét »Et dicebatur chirographum marito cxpiranti hæredi/ bus dcdiffe»Deprauarus hic quoque fenfus ita cor/ rigi pofte uidenir : ut per præpofitio afcribaturac p kæredibushæredes legaf»

bus peteni ::qlis éin fufpeóla nuru « Duxi uxoré:qux patri placuit« Aut quodémulto ieptius cópofitionibus ambignisiutiHa cótrouer fiaun qua irifamis amoré uirginis filiæ pater raptam ca intcrrogat: a quo uitiata fit»Q_^uis te iqt rapuitftu pater nefeisi'Resipfe pdu/ catindicé ad fijfpecioné:amp; amoliamur cxtera:ut hoc folu fupfitJn quo multu etiâ afïeétus iuuât:ôi intcrrupta filétio dicho amp;cócl:a/ tiones.Sic.n,fict ut iudex quærat illud nelcio qd:quod:ipfe fortaflé nó crederet:fi audiret:amp; ei qd a fc iuentu cxiftimat credat. Scd ne fi, optimxqdé fint eé debet frcquétes.Nadéfitateipfa figura: apiuifï. nee offéfx minus habct:fed auóloritatis«Necpudormdet quodnó pala öbiicias:fed diffidétia.In fuma fie maxie iudex credit figuris: fi nos putat nolle dicef.Eqdé quado etiâ ipfonas icidi talestéJn ré quo^ quod é magis ra^:quæ optineri nifî hac arte nó poflét ♦ Rea tuebar qua: fubiecific dicebafmarito teftamentutôC diccbat chiroz graphu marito expirâti hxredibus dedifiè.Etueru crat*Naqa p Ie ges iftituti uxornópoterat hasres:id fueratadtutut deâ bona p hoc tacitu fideicómiflu puenirct,Etcaput qdéquatri facile eratîfi hoc di

-ocr page 309-

Nonus

ccrcmus palâ.Scd pIc deperibathæreditasJta ergo fuit nobis agen dûîut indices illudintclligeret faclu«Delatorcs no poflet apprehen dere ut dielu:amp;: côtigit utru(^:Q_uod no ifcruifle ueritus opinione iadâriæmifl ^bare uoluiOenn foro quoq; ee his figuris locu«Q_ux da et qua: pbare no poflistfigura potius fpargeda fut.HæreWKnôz nuq telu iftud ocuItu^K hoc ipfo quod no appet cximinon pot. At fi ide dicas palâ:3^ défenditquot;’Ä ^bandû é»Cû autobftat nobis pfonæ reuerétiatquod fecudu pofuimus genusî'tâto cautius dicédû é:quâ to ualidius bonosinhibet pudor:q metus.Hic ucro tegere nos index q? feiamustôC uerba ni quadâ ueritatis erûpêtia credat coercere • Nâ quo minustautipfiîquos dicimus:autiudices:autaffiftetes oderint hâc maledicédilaiciuiâtfi uelle nos credat«Aut qdinterefttqûo dica tur:cû amp;nbsp;rcs SC aius inteHigtt f'Q_uid dicendo denieç p)ficimusf niG utpalâ fit nos faccre:qdipfi fciamus nôeé faciédum/Atqpræcipue prima qbus præcipere cœpamttépora hoc uitio laborarût* Dicebât «ndibetcr tales côtrouerGastquæ difficultatis gratia placét:cum fint mnlto faciliores«Nâredu genusapprobari nifi maximis uiribus no pót«Hxc diuerticula amp;nbsp;anhaétus fuffugia fut ifirmitati. Vt q cnrfu paç: ualét:flexu eIudut«Cû hæc qua: aßedtat' ’ratio fenteha^ no ^/ cul a rone iocandiabhorrcat«Adinuat et quod auditor gaudct itelli gere:amp; fauet igenio fuo:0C alio dicetc fe laudat.Itaq; no folu G pfbna obflaret redte oratiói:quoigenere fxpius modo q figuris opus e:dc currebât ad ichematatfed faciebâtillis locu et ubirutiles ac nefarria: centtut is pater q infamem î matré filiu fecreto occidiflettreus mala: traóhatóistiacularet' ’î uxoré obliqs fentetns.Nâ SC qdimpurius q re tinnifle talé^Q_uid porro ta cotrariûtq eu q aceufaturtquia fûmurn ncfas fufpicatus de uxoré uideat' ’confirmare id ipfa defenfióetquod dilucndu é/At fi iudicu fumerétanimütfcirentq eiufmodi adlioné laturi nó fuiflenttmultoq? etiâ minustcu i parétes adhominada criz mina fpargerentur. Et quatenus hue incidiustpaulo plus fcholis de mus.NaSCihis cducat oratortamp; î eo quo mó declamcttpofitu éét quo móagat.Dicédû ergo de hisquoqtinqbus non ^as figuras: fed pa^ contrarias caufe pleriq ifecerût» Tyrânidis afïeélatæ dâna tus torqueat tut côicfos idiect»Accufator eins optet q? uolet» Pâtre q accufauittoptat ne is torqueat «Pater ci contradicit « Nemo le tenuic agens ^ patretquâdo figuras î filiu faccret tâq illû côlciu î tormétis nominaturus«Q_uo qd GultiusfNâ cû hoc indices intellexerîtt aut torquebic cû ideo torqucri uelittauttorto no credet «At crcdibilc é hoc eu uelle fortaGè«Difrimulete^o ut efticiat« Sed nobis ddama toribus dico qd pderit hoc îtellexifktniG dixeriusf Ergo fi uere age ref fimiliter côfiliû illud lates ^pdidiiTemus«Q_uidé G neq; utiq; nez rûétôc habere alias hic dânatuscôtradicédi cas pôttuel qd legé côfer uâdâ putettuel q? nolit accuiàtoti debef beneficiûtuel qd ego magis fequerer ut fe înocété î tormétis eé pertendatfQ_uare ne illud qdé fp fuccurret fic dicétibus«Patrociniû hôc uoluitq controuerfiâ fin/ xit«Fortafre»n«noluit«{èdefto uoIuerit«Cótinuo ne Gille ftultecogita

Et cônfungit utrunque Emendate in qmbufdam exéplaribus contigit Icgit Nam quo minus autipfi îquos dicimusaut indicés aut affiftentes oderint hâc maledicendi lafciuiam fi • uelle nos credât » Duæ hic infunt deprauationestqua rum prima tollitur fi pro quo ilia que par ticulaalcri baturSinolle reponatur il lo uellc expunéto» hoc mo do» Nanqiminus * amp;nbsp;qua: fequutur» Cui funtmul to faciliorcs»Cumlegenda eflê non cui nemo non ui/ der» Vtquicurfu parum liaient flexu éludant» A uo call in»u»murata eludûtlez gatur* Sed faciebant illis locum eriani ubi futiles ac nefarria: eént » ut perfonac afcribantur amp;nbsp;fenfus amp;nbsp;ra/ tio ipfa expofcere uidctur* hoc modo»ubi perfonac in Utiles acncfarnæcént.Ne/ farrius autdiciturimpius: quod ne farre quidcm ul/ lo hoceft faenndo poflet purgari» Vtis pater»s»lic fera pracpofita fi legaf hoc modo ut fi pater» Quam enim quiaceufetur «Eum qui non uidct effelegenda ftudendo rhetorics ope/ ram perdit» Diccndum ergo de iis quoçf quibus nó afperas figuras fed page contrarias caufæ pleriç fe cerunr»Emendate in qui/ bufdam Icgif excplaribus palam loco illius aduerbii panim* Nemo fe tenuic agens pro pâtre quando fi guras in filiû faceret«Qüâ/ do nihil fcnfui»Quin par/ ticula per qconuenit» Sic/ que etiam libris répugnait tibus forfitan cû legédutn

Sed efto nolucrit» conti nuo ne fi ille ftultc cogita/ uit ; nobis quoque nuire diccndum en»n littera in u»conucrfa uoluerit legen dum eflgt;Côtinuo aut hoc loco idcirco fignificat»

c Ui

-ocr page 310-

Liber ‘

Caufarum quo^ quas haben5 n lirtera expun/ Öa habet legatun Scd una côtrouetfla fequi có tranum fuperuacuû eft» Dcprauatus cd hic locus qui fie forfirâ corrigi pof fenfide prsepofitio afcri; batur*fequiinfinïtus in loquiCommutetuncon/ tranu eradatunhoc moz do* Sed de una control uerfia loqui fuperuacu/ urn ed* Etalioqui fi/ gura in patre plus facit* m * littera afcripta pa / trem mihi legendum ui detur» Et rapta epa / trein exornauerit amp;nbsp;fuz urn pcreat * n littera era^ fa exorauerit legendum ed» Nam fi promitrat hic pater * Permittat ca/ Uigare in quibufdam ex/ emplaribus mihi legiui detur* Latro igitur op time*occidet ergo fi po/ tero remidus* Portii La-tronis declamariones fi extarent facile hic locus intelligerctur* Et Pro fuo ingenio pater gal/ 110 » Hic quoque nobi / lis fuir dedamaro : cu / lus muitat fententiataSe neca referuntur*Scd hu/ «USquoque declamatio/ nes amilTæ» Et qui uidorias aureas * Simu/ lacra uidoriarü ex auto conficiebanrur ; quat au/ rcae uidoria ediceban / rur* Nota enim fabu/ la cd* Tempore quidcm Fabii hoc uulgatu fuit* nobis prorfus effet igno/ turn mifiid Seneca me/ moriae commendaffet* Nam in declamationum feptimo hoc narrat Al/ butio accidiffe : qui con/ dicionem optulerat * amp;nbsp;Arucio qui accepic apud centum uiros qui rem dnudicarunt*

uit:nobis c}uoq; ftuItc dicedu eft/At ego jn caufis agenJis frcquetcr no putoituedu quid litigator ucIit.EQ amp;nbsp;ilk in hoc geilere frequens error:utputet alidquofda dicere.alid uclle:præcipue cu ithematc e: alique ut fibi mori liccat poftulare:ut in ilia cótrouerfia»Q_uialiqua do fórciter fecerat:00alio bcllo petierat:ut militia uacaret ex legerq? qnquegenarius cettaduerfante filio ire in acie coadlus defcruit.Filius q fortiter code prcclio fecerat icolumitate eins optat*cótradicit pater« Nóm.inqut mori uult:lèd inuidia filio faccrc.Eqdë rideo q ? illi fic ti métîtâq ipfi morituri:amp; in cófiliu fuos metus feruttobliti tot cxéplo ru circa uolutana mortë.caufaw quoqj quas habet fadtus ex uiro for ti defertor»(cd una cótrouerlia kqcôtrariû fupuacuû c.Ergo i uniucr fü nee oratoris puto eé uq pracuaricari»neq ? Iitë itclligo:iq PS utrac^ idé uclit.nec ta ftultu quéqtq fi uiueruuitmorte potius male pctatiq oino nó pctat.Nótamé nego eé cótrouerfias hmói figuratastut é illa Reus parricidiitq? fratré occidiflerdanatu iri uidebat « Pater pro te/ dimonio dixitteu fe iubente feciflc«Ad(oIutu abdicat ♦ Na neep i totu filio pcit:nec quod priorc iudicio affirmauinmutare palam pót:óC ut nó durât ultra pœnâ abdicatióis ira:abdicat tamentóC alioq figura in patré plus facitrô liceta filiû minus.Vtaût nemocôtra id quod uult dicimta pot aliqd melius uelle q dicit.Q^uo móille abdicatusiq a pa tre ut filiu expofitu amp;nbsp;ab eo cducatu folutis alimétis recipiat : poUuz Iat:rcuocari fortafk mauult.nó tamé quod petit nó uult.EftlatensK illa fignificatio:q cumiusavenus petit' ’a iudicc:fitei tamé fpésaliq clæmêtiæ non palätne pacilcamurifed pquada credibilé lufpicionét utimultis controucrfiis:ied in hac quoep.Raptor nifiintra tricefimu diem:amp; raptae patré exorauerit amp;nbsp;iuu:pcat. Qui exorato raptae pa/ tre fuu non exorattagit cu eo dementiæ.Nam fi promittat hic pater: lis tolIitur.Si nullam fpem faciat:utnondemés:crudclis certe uidca tur:óC a fe indicé auertat.Latro igif optime.occidet ergo : fi potero re minïus.amp; pro fuo igenio pater Gallio.Dura anime hodie dura.Heri fortior fuifti.Cófinia fut his celebrata apud graecos Ichemata: pqux res afpas mollius fignificât.NâThemiftoclcs fuafiflè exiftimat' ^athe niéfibustut urbé apud deos dcponcrêt:qa duK crat dicerc.ut relmq/ réttSCquiéborias aureasiufu belli conEari uolebat:ita dcclinauit ui/ étoriis utéducé.Totum autaUcgoriæ fimile étaliud diccrc.aliud in/ telligi uellc.Q ^ uæfitû etia équo mó contra figuras rcfpondcri opor tet«amp; qda fempex diuerfo aperiédas eé putaucruttficutlatentia uitia refcindüE.Idqt (âne frequetiflime faciedu cft.Aliter.n. dilui obicéla nó poHuttutiep cu quæftio f eo confiftittqd feurx pctut. At cu male diéfa ft tâtutôC non Îtelligcrc îterî bona: confeiétiæ é . Atq; ét fi fucrit crebriores figuræ:q ut difiimulari pofiîntîpoftulandûétut nefcio qd illud quod aduerfarii obliqs fététiis fignificarc uoluerîttfi fiducia fit: obiiciât palâtaut certe non exigâtîutquodipfi non audêt dicere:id iu dices non móitelligâtîkd etiâ credat. Vtilisetiâ aliquâdo diffimula/ tio é:ut in eofnota enim fabula cft}q cum eßet contra eum dictum: jura per patrom' tui cineres:paratum le effe refpondit:ÓCiudex condt

-ocr page 311-

Nonus

tioncufus efbcbmante multu adüocato fchcmata de terum natura toUirutprotinuseriam præceptu fitciulmoJi figuris utendum ternere nócfTc.Tcrtm eft genus in quo fola melius ‘dicedi petit' ’occafioJdeot] ^ id Cicero non patat eile pofitum

iconcione.Tale eft illud:quo idem utitur in dodiu.Q^uiba ifte qui oia lacrificia nofcet:amp; facile ab ft decs placari pofte arbitrabaólronia quoqjihoc genere materiæ freqntiftima eft.Sed cruditiflimu lóge:fi per aliam rem aliaiducat : utcu aduerfustyrannum*q fubpado.abolitionis dominationem depofucranagit cópetitor.Mihi in te dicere non licct.tu i me die amp;nbsp;potes.Nuper te uoluioccidere.Freques et nee magno pere eaptandum quod petituriureiurando:uteft^exhærez datoJta mihi contingat hærede filio mori.Nam SCin totum iurare nifi ubi ncceftc eft:graui uiro parum conucnit.Et eft a Seneca dictum elegâter no patronorum hoc elle « fed tcftiû, Nee meretur fïdem:qftntetiolæ gratia iuratmifi pot tam be ne q Demofthenes ut fupra dixidætiftîmumautem löge gez • nus ex uerbo etiam ficut eft apud Cicerone in Clodiam.Præ fertim quam ois amicam omnium potius qcuiuftuq; inimi cam putauerüt«Cóparationem equidem uideo figura nó eé: cum fit interim probationis.iterim etiam caulæ genus : S^ fit talis eius forma qualisepMuræna*Vigilas tu de nodte : ut tuis confultoribus rcfpondcasdllc ut eo quo contéditmatu re cum exercitu pueniat*te gallorum.illum buccinarum can tus exufeitatÄ cætera.neftio an oratóis potius q ftntétiæ fit Idemm folum mutaturtquodnó uniuerfa uniuerfis.ftd finz guIa fingulis opponunóEtCelfus tarnen amp;nbsp;nó negligés au dor Vifchns in hac earn parte pofuerût*R.utilius quidé luz pus in utroq igencre:idq; avTioEToy uoeâ^» Præter ilia quæ Cicero inter lumina pofuit ftntentiaçitmulta alia:0Cide Ru tilius Gorgia ftcutusmóiliumLeontinu:ftdaliu fui tempoz ristcuius quattuor libros in unu fuu traftulit. Et Cclfus uide licet Kutilio accedes pofuerut (chemata cófumationé : qua gra:ci Ä.iocÄAayHy uocant:cum plura argumeta ad unum effè(ftü deducuntur*Cóftqués ilIe B’’TaKoÄoueHcriv:dc quo nos in argumentis diximus.collediöemiqui apud ilium eft o’vAAoyicrjuoo'^minas ideft KOtTTocTrAH^iv • exortationem CapouvÊTiKov quorum nihil réélu eftmifi cum aliquam ex his de qbuslocuti fumustfigura accipit « Præter hæc Cclfus excludere«aftèuerare,detraétare«excitare iudicem« prouerbi is uô ôi ucrfibus:amp;ioco ôC inuidia»ÔC inuocatione intendere etimentquod eft Ä£ivocrim«adulari«ignofcerc,faftidire. adz mouerc.fatiffacere.precari.corripcre Figuras putat « Partitio nern quoq5 amp;nbsp;propofitionem SC diuifionem amp;nbsp;rerum duaiu cognationcmicpeft utidé ualeant:quæ uident' ’elft diuerfa: utnó is demu fit ueneficus:quiuita abftulit data potióe: ftd

■ Ironiaquö^ in hoc genere natu ræ frcquennflima c»Loco naturae emendate in quibufdam exemplar ribus legitur materiæ» Frequcns edtlllud rede afcriptum eft ab ahis hoc modo Frequcns illud eft» Vt cum aduerfus ryrrannum qui fub pado abolitionis dominationem fcpofuerat agit compentor»Depo/ fuerat legcndum eft » Abolitio au/ tern criminis dicirur criminis re/ minïo»utad fenatufcofultu Turpi/ lianu amp;nbsp;dabolitoibus criminu pul chreexponitPapinianus»Eximitur aut inqt reus criminis abolitoe net ueniéte» Lætiflimûaut loge genus ex uerbo etiâ ficut eft apudCicero* né in dodiiQuâuis lætiflimû fez rc légat : Icuiflimû tamé magis fit fenfui amp;nbsp;rÔni cÔuenire uidetur»Sic âtîquit Cicero in Clodiâin ofonc ^ Cælio»Ne^»n»mulicbrcs inimi/ cicias unqmihigerédas puraui:præ fertî quâ oés femp arnicaôium poz nusqcuiufcûcp immicâputauerût»

IdcpavlietToy uocâr»CÔtrapoß tu tranfferfad uerbû avTieeTOvqd quidem fie deferibit Ratilius»Hoc pluribus modis fieri foler»amp; habet in omni gencrc orationis fummä utihratem,quare fcparatim demSz ftrandum eft deunoquo^ gcnerac eius»Nam unum cfticumcotrarix res inter fe confcruntur ut illud Ca rifii» Alter corum erat in dando be/ nignus»alrererat in accipiendoaftu tus»5d quæ fequuntur» Et celfus uidelicct Rutilio accedens pofucz runt fchcmata confumationé: qua graeci AiotAAdyrtv uocant»AirtA/ AayH confiliatio tranftértur» Hu/ ius autemRutilii Lupiopufculum de utrifquc figuris adhucextat diz midiatum utputo :quoniam non omnes qs Rutilio Fabius afcribit in eo figuræ inueniuntur» Min^ id eft KaTonTAH^ivgt;Tcrrefadio ac Terror KaTcnrAH^ict dicitur»

Exhortationem TrapotiveTiKov* Admonitiuum tranffertur ad uer bum» Quorum nihil rectum eft» Sic quidem legitur»Scd nifi no adz ucrbium negandi afcribatur:Fabiz US fibicontraria dicere uidet»Quæ enim non funt reda:figurata exifti mantur » Quare no pamcula nega tiua adiieiatur hoc modo»Quora nihil non redtum eft» Vtnon in his demum fit ueneficus»ln præpo fitio cum afpiratione eradaf:ut is nominatiui cafus rehnquatur» t uii

-ocr page 312-

Liber J

Rutflius Ruegorgisswdy^ Kaiovgt;hoc en nccefTariûkSicaût aRutiho definif » Hoc fchema tûcpdeRatçp oisunliraseius in eo êxi auolumus oRéderc necef firudmem autnaturætaut tpis* aut alicuius pfonætqle eft illud Dcmöcharisgt;Nihil»n*uakbataf Rduap fratre ac mifericors dep catioxû iudicarct tyrannusxû' ins crudditasoém naturæ necef fitudiné cxringuebatgt;àvajavK'' civ cômemorationé » avoutto çopav folutioné»uTtolt;j)opo( nâ/ obicébo dhâveuTTcxpôpa nez ro id qd opponifobieétôi id eft folutio»avTippHo’iv côtradidhô néiitapau^fictiyamplificationc TTpoÈKeÈcriy,ad uerbupofTemus tranfferre prae exponeren prius dr qd fieri oportuerir»deîdcqd fadû Rufvetv 'TiöTHTaeötranez tatégt;Ka 'Tai'Tiacrivp câtioné Koi WETcxÄ^ivS^ traflationé» Hap^ uero nu la in eo Runlu ope qd penes meéiuenif» Inueniqagz gregêthisÄ-iooKeuooeiof hoc é ppatóes » oTrocydpÈûcrÊKT jphi DifôcskTtopoûliH 'yfia 'eicf ad nar rationes»

u ErboKuero RguræJn' dexilleOe figuris feu co loriba uerboßirab iperifo^ air quo eft appofitusrq putâr Rgu/ ras uerbo^ae fnîa^ colores dr ci cd a rhetoribus probabilis ca alicuius fadi color uocef» Et ut cûgp ualuit côfuetudo muta tur»n ira aferipta mutant legéz dû ce ne admonitôe qdéeft diz gnu» Alregi loquédi rôné uo cânHuic qdé féfui uerborû aliz qd mihi deeé unSed qd afcribé dû fit nÔ facile affirmarim» Vt hâc ré iuiderernô utocs ucteres» amp;nbsp;Cicero præcipuefed huic rei» Sed pticula tâq fupuacua mihi uferadéda» Si hét ^habile qd fequaóRedte aliqd ïaliis afcriz {)tû écxéplariba hoc mo»,pbabi e aliqd» Vna tamé i rc maxime utihs;amp; quotidianuE uocahi u conuerfa ut 1^3tur»hoc mÔ»ut quotidiani» Et quæ facimus fa ciedi môfepe dre» Patiédi loco faciedi kgédûeé facilec uiderc» Et pleraœ utroep môefferûf luxuriarusUuxuriat » ut pticula Uf afcnbéda#ôlt; :s Ifa Ûr» cômutâ da ac amp;nbsp;copula eradéda:ut lega tur hoc mô»utluxuriafduxurr aufluétuaffluduar» Exülism»

et ^ meté : Q_déïpte fînitôis« Rutilius Guc Gorgés ëevOtyKai ov ♦ otvotxrvHCTJV ♦ dveuTToepopav ♦ avnppHcnv ♦ Ttcxpav^Hcriv npoEKeecriv q^ édfetqd fieri oportuerit:didc qd faétû GuevoV TioTHTa unde fint enthymcata. KaTCXiTiacriv xisTaZHyivet quo ftata Hermagoras utif,Vifdius qq pauciffimas faciat figu ras:facit Eveujufixta tame:qdametu uocauamp;röne appellesez3i yöpHxia iter eas HetiQ^d qde rccipitquodämö amp;nbsp;Celfus*nä oieques an epicherema fit dubitat. Vifdius adncit amp;nbsp;IniamJnz «ci qaggt^etüsTnao-KsuacKÉiœ ♦ aTtdyopEOœâœ » zsapa^i kyHCTgicr.^^d ut hæc no fût fchcmata:fic alia uelut fint forfitan magis uetufta fugerït:uel ét noua fieri adhuc poffitrejufdé taz mé naturæ cuius lut ea de qbusdiélu é» De figuris uerboijz»

u Erbopzuero figuræîôémutatæ tut fép:6é utcunq; ualuit côfuctudo:mutât '’«Itaqj fi antiquu fcrmoné noftro cópc mus:penela qcqd loqmur figura étut hâc ré luidere : nó ut oés ueteres:amp; Cicero præcipuerfed huic rei»^ ïcGbcrc illi : nóiiUu» Sé plenu uino.nóuinirSé huicK nó hue adularilâ dicitrSCmille aliamtinäcß nó peiora uincant»Veru ichcmata Af^éocr duoru fût gcneru» alteru loquédirónéuocant» ahe^ collocatióe maxi me exqfitu é»Q_uorum ta amp;nbsp;fi utrutj cóuenit ofohi:tamé pofz fisillud grâmaticû.hoc magis rhetoricû dicere,Prius fit ikdem geneiibus qbus uitia.Effet.n.oé fchema uitiü:fi nó pctcret'’: led accideret.Veru audoritate.uetuftate ♦ cófuetudie plerüq idefé diZ.fepe ét róne quada» Ideoq: cü fit a Gmplici rclt;ft:cq; loquédi genere deflcxa uirtus é:fi hét ^babilc quod Icquat . Vna tamé i re maxie utilis:utquotidiani:amp; lp codé mó formati fcrmóis fa Ridiu leuet:Sé nos a uulgari dicédi genere dfédat,Q_uo fiqsp/ ce:óécü rcs pofcct:uteif«uelut alpfo quoda códiméto iucudior cnt.Atqnimiu afteétaueritiipiaiHa gram uarietatis amittet« qq fût quædâ figuræ ita receptæmtpene iâ hoc ipfu noméeffu gcrît:quæ ét fi fucrït crebriores aures cófuetas minus fciiêt.Na Sé fecretæ Sé extra uulgaré ufü pofitæ ióqt magis nobilcs utnoZ uitäteaurem excitatrita copia latianncc fc obuias fuiffe dicétir led cóqfitas:Sé ex oibalatcbris extraélas cógeftafq? déclarât » Fi unt ergo Sé circa genus figuræ i noibus.Nâ Sé oculis capti talz pæ Sé timidi damæ dicunt' ’ a Vergilio. fed fubé ratio :qa fcxus utcrq; altero fignificatquot;,Na tâ mares eé talpas damafq; qfemi nas certü é.Etiuerbis:ut fabricatus égladiû.ôC inimicos puniz tusé.Q^uod mirü minus é:qdinatura uerborû é: amp;nbsp;quæ fiiciz mus:patiédi môfæpe dicerc:utarbitror.fuipicor.Sé cótra fadé di:quæ patimurtut uapulondeoq; frequéspmuratio é: Sé pleræ q;utroq;mó efferuQtftluxuriaf »luxuriat^fluéluatf »fluétuar» alletior.afTétio^Eft figura Séinucrotuclcum fingulari pluralis numerus fubiugióGladio pugnaciffimagenus romani.Gés.n. ex multis» uel ex diuerfo:cuinó rifère pétes:Nec deus hue men fa:dea nee dignata cubili é.Ex iUis» n.q nó riferethic qué nó diz

-ocr page 313-

Nomis '

Qno rifcrehic que nSdignataiHidocas îgenuc fateonmihi nô pcipif dprauawf^ lift Et î fatyra^AIigd mi hi hoc loco dfideraf;qaiexcplaribus nó iuéif.lnc0cïnus,n»nn'me^ Fabii ekgâtiæ cSueniés trafitus foret : fi figurisqinuero fiuræxépla fubiiceretad illas figuras fpcââtiaqfiûtcû ucrbû,p noîcpôiûQüiduero fitafcri bedûaffercf gdé nô aufinuSed hinôiféfû deeé facile côtéden'»Figuras p près fieri orôis cû alu pôafalla» Po nun.ucrbu p noie utilld i fatyra. Autcafus ex illo uirtuté uinû tugercUn qbufdâexéplanba hic qu^ uirtus legiftSûptû ât c hoc excplû ex pria Horatii epiftola»uirtus c uitiû fugcre amp;nbsp;fapia pria ftulticia caruifle» Hacc cquoçquâ ÊTEpcoCTiv uocât»hocc gnata«amp; i fatyra.Et noftrû iftud uiucrc trifle afpcxi » cû ifini

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, de ur ee dcprauatusgt;Quo ucro mo emendari pofTitinodum occurrir» Vt5^ natura cualuit agctibgt;mîus pcipif hoc excplû qa Labiéi fcripta nô extât» Afficigt;n.icôtumelia dice

to uerbo fit ufus pro appellatióe.Nfam.n.uitâ uultintelligi. Vtimur amp;nbsp;uerbo ^ pticipio.Magnû dat ferre talétû:tâg fez rédû.SC pticipio ^ uerbo,Volo datû ♦ Interî et dubitari pot: cui fimile uitio fit fehematut i hoc Virtusé uitiû fugere.Aut cm ptes ofonis mutât ex illo,Virtus é fuga uitlog.Aut cafus ex ino.Virtuté uitiû fugere,MuIta tamé hoc utroqi excitati us,iungût iteri fehemata.Sthendus feiês pugnæ é.Eft.n. fci tus Sthélus pugnâdi.Trâfferunt et tpfa.timarchides negat ce ei piculû a fccuri.Pnefens eni^ præterito pofitû é.Et Vcr gilius.Hoc ithacus udit.Et ne morer p oi'a genera : pquæ fit îoIoecifmus,Hæc é quoq? qua ÉTEpÓO'iv uocât:cui limilis eft 2euma:tû die»/:utapud Saluftiû.Neq; ea res falfum me ha buitÄduci pbareiex qb? fere pratter nouitaté breuitas etia peti folct. Vnde eo ufqj^ceflu cft:ut nó poenitu^ pro nóaez türo pœnitétiâîôCuifurosad uidendu miffos idé auctor dixe rittquæ die qdé fccerit fchemata.an idé uocari poftintuiden dü:qa reccpta fint.Na receptis etia uulgo auctore cótéti luz mus,Vtrü natura eualuit agêribustquod PoUio in Lauieno dânat,ôi côtumelia fecittquod a Cicerone rcprchcdi notum Aftici,n,cótumelia dicebat,Alia cômédatio uetuftatistcuius

amator unice Vergilius fuit.Velcû fe pauiclü cótra mea lur gia iadat.Progcnié fedeni troianoa fanguie duci audierat* Q_uoy fimilia apud uetcres tragicosicóicofcp funt plurima Illud etia icófuetudïe rcmâfit,Enîuero » His aplius apdeüz dé.Nd qs fe iuuenû cófidétiftïmetquo fermóis iinu fit:ÓC Ta magis illa tremés:óê triftibuseftera dâmis:Q_uâ magis eftu fo crudelcüt faguïcpugnæ.Q_d é ucrlu ex illo.qmagis erüz na urgenta magis ad malefaciendü uigct,Plcni talibus ätiq: fisut iitio eunuchiTerétius.Q_uid igf faciam iqt, allufitraz déleno.Catullus iepithalâio.Dûinupta mâct.dû cara fuis é Sed cu prius dû fignificetiq ? aftequés ufqjeo,Exgræco uero traflataiucl Saluftii pluria:qle c uulgus amat fieri uel Hora tii:Na id maxie ^bat hoc Ciceróis*Nec lôgæ iuidit harenæ* amp;nbsp;Vergilii Tyrennû nauigatæquor.Etiâ uulgatû aétis quo ^fautius pe(ftus,ex eadé pte figura^: priore additio SC adie ého é.iHaqjuidri pot fimuacuatlèd nô fine gfa é.Nâ neep pi di.Pôtenî decflè altc^.Nâ neq; parnafi nobis iuga , Et apud Horatiumillud.Fabriciûq; Hûc Ôé itonfis Curiû capiHis.Et détradtiôes quæ i côplcxu fermonis aut uitiû habet aut figu râ.Accede ad igné hûcûâ callefces plus fatis,plus,n.q fatis é*

banton ppo pifus eradafJn tertia ucro Philippics Antoniü his ucrbis rephedit,At i reba triftiflïniis:qtos excitât rifus^Sétctiolas edióH cuiuf da méoriæ madauit,qsufiHepacu tas putaftego at q itelligeret qd dfc ucllet:adhuc neininé iueni,An ulla 3tumelia équa facit dignustPrimo qdédignus»Naétmalodigni mul ti:ficutipe»Anq facit is qcü digniV täte éfe^æ at pot ec maiorfQuid é porro tàcerecôtumeliâ ^Qjjis fie loqf^Deide ncc timor que dnûciac inimicus»Quid é ergo»Abamico ri mor onuciari foletmo^ fimilia del ccps»Sdqfequüt» His aplis apd eü' dé,Ampliuslegédu eé ne admóitöe qdccgcr, Qijo fermonis initiu fit* Emédatóe mihi idigef uf hic féfus Nc^,n»fic pfeótus cltgt;pro quo autc quom ut fere nune fenbif fortaifis é legédüuc qs noméafcribédü hoc m5»Quom os fermonis initiu fit» Q^ifnam, recto módftNaqs aut fi gurate» Qua magis aröna urget ta magis ad male facicdu uigec»Duo hic ucrba uiget bürget alte^ alteri US occupaftlocumr at hoc diflü ex aliq tragoedia fuiffe fûptû, Sed ca prius dû fignificct q ? anequensufç co»Sicemédari poffeuf hic locus fi cu pticula eradaftóie uocali in a có ucrfafignificat*amp;a uocali afcripta quoad»^ as fyllaba expûda fequés Icgaf hoc modoAed prius dum fi-' gnificat quoad»feqns ufqi co* Vel Horatii»Na id maxie ^Mt hoc Ci-' cerôis ncc logac iuidit haren3c,d»i*s mutata is legédu é»fed ne fiç qdé mi hi pcipif fcfus»Ex eadépte figurale priore additio amp;adieéiio é»d»lïa i»b mutara abieétio» Pro priore quoç por legédu ac1fuü looi trafferédu ufthoc mÓ»E»cadépte figura^ ad ditio amp;nbsp;abiedioêllli^ prior pot ui derifupuacua* Na nc^ pindi pot *n,decffealtc5^»Na ne^ parnafi uo' bis iuga»Traipofitócs uerboßicöfu fus eft hic locus»Sit auté ordinadus

-ocr page 314-

ofdenmSed non linegranakNa ne/ « Pamafï nobis iugagt;na neg? pindi HduntdeeHealtert Nd de altera 3uae detraflionc pluribus adiicien/ urn eftdra cofufus eft hie locus ut mihi neepdpi nee poflit emendari nifi pro detradione detradlio eft Si no adneiendu fed dicédû etid repu^ gndribus exeplanbus IegafkNd Fa/ nius paulo poft de ea detradione q magis oratoria eft pluribus difterie Sic te Catilina cophendisÆx pri ma Ciceronis in Catilind inuediua aperte eolligif fi amp;nbsp;côpræhédi cé le gendu» Cuiadiieiût hyperbaton quod iter tropos eé uoluerüt»alre^ quodeft eins figurât fenréria^ * Sic quidé lcgitur»Sed nifi tria hæc ucr/ ba afcribantur non illud fed: uerus nung percipicf fenfusi.hoc modo itag? legaf.Cui adiieiût hypbaton non illud quod tter tropos effe uo/ luerüt:fcd altc^:quod eft eius fign fententiaßi quat orrtôçpolt;j)fl dici tur fimilc» Q^itd paruamomen ta nobis difcreuerunt: julTdtPjaaiv uoedtwReäc in quibufdam cxcpla/ ribus nó nobis nominibus legitur axgTÄßxacner aut quae trdfitus Iter/ pretaf : duobus fit modis:ut amp;nbsp;Fa/ nius ait Si Rutilius praedpitrOuQ/ rd unus eft cum ab ea fenrétia : qua ^pofuimus:c0uertimur adaliqud perfond aut rem»aut fortund amp;nbsp;tan gpraefenté appellamus»Alter mo/ dus eft;cum ad id quod iftituimus ab alia re oratione Siadione noftrd reuocamus»Quidd corrupte JUEta •K^iv legunt» Coniunxit autiTci:/ peveêcriv amp;nbsp;ônroçpoçHv ut Vergili/ us in Ioco illo »ut particula cefTans expungenda uiderur# Hate fche/ mata aut his fimilja quacrétpermu tationemgt;Flagitiofe quidé fie legit cum nullus îteger eliciatur fenlus* Ita uero mihi emendandum uidef ut querent uerbum in has duas di dioes ei perg fimiles qux erunt co/ uertaf hóe modo * Aut his fimilia quae erunt permutatione adiedio/ ncm detradionégt;ordiné»Sic»n» fen/ fus maxime eft perfpicuus* Illud eft acrius genus quod non tantu ra doneimpofitu eft loquediUn prae/ pofirio in fuumlocum trdffcratur ut in rone legarur» Nam amp;nbsp;ucrba gcminantur»haec figura J-mjEverier a quibufdam graccorum dicitur» Eft enim ÉTtijEucriCT eiufdem di// dionis in eodem ucrfu fmealiqua dilatione geminatio*ut Me meadz fum qui ftci»

Liber

Na Je altera quæ Jctradlioe pluribus aJudendu e. Vtimur uulgo amp;nbsp;eóparatiuis ^ abfolutis:utcu fe gs ifirmiore ee dixe rit.Duo iter fe copatiua comittimus.Si te Catilia eóprehédu fiiterfidiuflero:credo erituercdu mihi:ncn0 porius oes bo ni ferius a me:g gig crudelius factu ee dicat♦ Sût illa no fimi lia folœcifmo gdé:fed tamé numerû mutantia:guæ amp;nbsp;tropis aflignari folét:ut de uno pluraliter dicamus ♦ Sed nos imélu fpaeüs cófecimusæquor.Ët dpluriba fingularitenHaud fez cus ac patriis acer romanus in armis.Spê diuerßitfed genere cadé amp;nbsp;hxc fut.Ne ue tibi ad folê uergatuineta cadeté. Nee mihi tu mollis fub diuo carpe fónos.Heu dorfo nemoris libc at iacuilïe p herbas,Nó.n.nefcio cuialii priustnec poftea fiz bi uni:fed oibus præcipit.Et de nobis logmur tag de aliis,Di cit Seruius.Negat Tullius,amp; nfa pfona utimur ^ aliéna « S£ alios ^paliis fingimu,s,Vtnufq; rei cxeplu ^ Cccina Pifone aduerfe partis aduocatu alloques Cicero dicit, Refhtuinè tc dixti«Nego me cdicto prætoris rcflitutu ee.Ve^ illd reftitu ide ebutius dixit,Nego me Cecinaedidto prætoris refhtutu ee.amp; ipfum dixti excufla fyllaba figura ÎuerboJlla quoq; ex code genere podut uideritunu qd iterpofinonetuelintercluZ fione didus.Græci zsapeveeicriv uocat:du côtinuatiôi lermo nis medius aligs fenfus itcruenit,Ego cu teCmecû»n,læpiflîz me logt'’)patriæ reddididèm.Cuiaddidûthypbató : qditer tropos eé uolucrunttaltc^ qd é eius figura: fniaçziquæ óef^o/ speepu diciZ fimile:amp; nó iènfu mutattueçi forma eloquendf« Decios.mariosîmagnofcç camillos,Scipiadas duros bello:02 te maxie cælar,Acutius adhuc i PoIydoro,Fas oé abrumpit. Polydo^ obtrücat:amp; auro Vipotit ,gd non mortalia pedo ra cogis Auri facra famesfQ_ui ta pua mometa nobis difcre uerutjuLETcejiaa-iv uocat:q amp;nbsp;aliter fieri putant,Q uid loqr aut ubi fmCóiuxit autnapeveEo-iv:ÓCasospoepiv Vergili/ us in illo loco,Haud peulidecitac menu i diuerfa qdrigæ Di ftulerât,at tu diétis albanæ maneres ♦ Raptabatqj uiri méda cis uifcera tulIus,Hæc fchéata aut bis fimilia quacrét pmuta tioné,adied:ioné,dtraólioné»ordiné:amp;cóuertütife auditoz rcm:nec langucre patinne :fubide alig notabili figura excita tu:amp; bént quada ex illa uitii fimilitudic gratiatut i cibisiteri acoripièiocudus efl:Q_d códget fi neg; lupra modu multx fueritmec eiufdé generis autiûélæ:aut frcqntes,ga ficietaté ut uarietasearum:ita raritas cffugit,Illud eft acrius genus:g» nó tatu róeipofitu éloqndi:fed ipfis féfibattü gfam:tü ét uiz res accómodat:e gba priu fit gd fit p adicctioné.plura fût ge nera,na amp;nbsp;uerba gemianE:ueÏaplificadigfa:ut ocddi» ocidi nó Sp»Meliü«Altcçz é,n,qd idicat«alterü qd affirmât. Vel mi feradi:ut Ah coridótqua: eadé figura nónügpiróiaad eleua dû cuerad,SimiIisgemiatóistpoff g iteriedioné repetitie éï

-ocr page 315-

Nonas

fed paulo êt uehcmetionBona mife^i meCcofuptis.n.Iachry mis tame I'fixus afo hxrct dolor ;Bona ing.Cn. Pópen acerz biflimc uoci fubiedla precoîs»Viuisôi uiuis no ad deponedâ fed ad confirmâdâ audaciâ.Et ab iilHé uerbis plura acriter g iftäter îcipïûuNihil ne te uoctumû præfidiû palatiûnihil ur bis uigiliæ»nihil timor populûnihil côféfus bonoçi oîum ♦ ni hü hic nmicißimus habedi fenatus Iocus«nihil ho^ ora uulz tufqj moueftfEt i tilde definûttqs eospoftulauitf 'Àppius.qs pduxitfAppius.qg hoeexéplû ad aliud quoq; fehema ptietî cuiuslitia iter fe ôC fines üdé fut.qs 06 qs:Appius Appius. Q_uale é:Q ui fut q fœdera fæpe ruperût f carthaginenfes. Q^uife q beîlu crudcIiffie geneftf 'carthaginéfes .Q_ui f£ q îtalâ dformaucftfcarthaginéfcs.Q_^ui fibi ignofet poftulâtf' carthaginêfes.Etiâ £contrapofitis uel côpatiui: (blet relpôdc pno uerbo^ alterna fpetitôxqd huiufmóice loci potius dixi. Vigilas tu de noeftetut tuis côfultonbo refpondeas . Ille ut co quo itédit mature cû exercitu pueiat.te galloçi.iHû buccia^ câtus exufeitât.tu adtionc iftituisuUe adéiftruit.tu caucs ne

côfultores tui.ille ne urbes aut caftra capiat ’ » Sed hac gfa no fuit côtétus orator.Vertitîcôtrariû eâdé figura. Ule tenet amp;nbsp;feit:ut hoftiu copiæ.tu ut aquæ pluuiæ arccat .Ille exercitat *iPP^g®‘^‘^ finiba.tu i regédis.Poflut media quoq: refpôdefî nd priisrut Te nemusâgitix.uitrea te fudusuda.Vel ultis:ÔC bæc nains amp;nbsp;onufta præda fciciliéfi:cû ipâ quoq; cét et præz damée qfq dubitauit idé polie fieri iteratis utriq; mediis. Re ipôdét prhs Ä ultia.MuIti graues dolores iuêti petibo Si ppi gs mulu.Eft SC illd rcpctédi gêus:qd femel ppofita itérât Si diuidit.Iphitus SC pclias mecü;quo^ Iphitusæuo ia grauior pcliasamp; uulnerc tardus ulyxi.éïTavo^-ocr dicit græce.nfi re greffionc uocat.Ncc foluicodé féfu:fed étidiuerfo eadé uer ba atra fumut -.Pridpu digitas erat pene partno par fortaflè eo9iqfequebât .Interi uariaf cafibohxc SC generibaitraóta tó.Magnusé labor dicêdi.Magna rcs é.Etapud Rutiliu lon giore fiepio^ió Si hæc iitia finaçi funt.Pr hic tuus.pfem hue appellas.pfis tu filius es.Fit cafiba mó hoe fchêa qd ttoAuz itTcotov uoeät. Côftât SC aliis ét móis:ut p Cluétó.Q^d aut tpsuenéidadif* Vnde illa frequétia.pqué porto datûf'ûde fu ptufquæ porto iterccptó poculi.curnó de itegro at datumiquot; nac re^ aiüéla diuerfitaté Cecilius xiÉTàfhoÂuv uoeat : qlis cft p Clu.Iocus iopiaicu.Illu tabulas publicas uiolari.cé(ori ascorrupiflc:decuriÓesuniuerfiiudicaueft.cü illo néo róné. néo ré ulla otraliebat.néo illu ex tâ multis cognatis Si affini ba tutoré uq liberis fuis fcripfitÄ deiceps ad hue multa. Vt hæc iunu cógerunf:ita cótra illa diCpfa fût : quæ a Cicerone diHipata dici puto.Hic fcgetcs.illic uéiût fcelicius uuæ.Arbo Ki fœtustôi deinceps.llla uero apd Cicerone mira figurarû

Similis geminationis poUgîter iedioné repentio é»Huiulmodi idi get caftigatôe hic locus:utqpnculc expûdæ loco ahg reponamus. Hac crravaÂH 'l^iv græci dicûr. Et ab nfdé uerbisplura acriter q iûâter ici piût.Emêdate i qbufdâ exéplaribus amp;nbsp;copula locö illius g eil afcripta* hæc uero figura a græcis ocyaipopcn a Iannis repetitio hue relatio uocaC

Nihil uerbis uigiliæ.urbis ^ uec bis amp;nbsp;munitilTimus. no immicifli/' mus legaf.Quod figs alf putat eé le gédû:pcurrat fecudâ î catilmâadio né:unde hæc ffdfcripta» Et i ufdc dfinûtjn præpô ut ociofa expûgaf Hæc uero figura î rhetoncis ad hx reniû Côuerfio noiaf.Cuius Ôt mu tia iter fe amp;fincsiidé ft.Hæcirheto ricis ad Hereniû côplcxio uocaf:ga diregetirioné cópkóhfdó côuerfio né. Enâ i côtrapofitis uel copanuis folct rcfpondere primo uerbo^ ak terna repetitio*Pro primo primojc uf cé legédû. Nâ ut cxéplo patet pri ma ucrba alternatim repetuntur.

Quod huiufmodi potius loci eé dixi.Modi geninuus ut fupuacuus uf expûgcdus. Vigilas tu de noéle ur tuis culroriba ffpôdcat. Côfulto riba rede î ofone ^ Muræna legit»

ÉTtavo2uOcr df græce.E-iTavo2iorf reditus atœ rcgreiîïo traflerf. In teri uanafcafiba hæc ôdgenenba re traibotln qbufdâ exéplaribus legi£ iteratio. Et apud Kutiliû lôgiore TTEpioZoa'Sd hæc mina fnia^ lunt. Pf hic tuus.patrc hue appellas. pris tui filius é.0eprauatus hic locus fa eile ex îtegra Runlu periodoemen dari pôt.gg loco ddcopulæ fed par/ ticula mihi uf reponeda ut legatut fed hæc initia fnia^ furd aûtuocali eraia ru ac es Ifa t.expûâa legédû eé apte Rutilius nos docet:cuius hæc integra pcriodos habctur»Pater hic mus nûc denial cft: ut egeftaté tua debere alerc uidcaf.Patré huncap/ pellasfqué prius egété auxilio tuo ut alienû dcferuiftifPfis ru filius es ad potiûdas opes cuius ad feneduz tem uiolâdâ crudelis hoftis fuifti? Nimi^ nullo confilio filios ^perea/ mus»Nâ maiorc pté ex illis doloris ôd côtûeliæ capîus. Qyod itoAuir 'îlt;!5Tov uocâr.multitudo cafuû iter praripôt»Eftgt;nkpolyptoton ofo caz luû uarictate diftifta. Hâcrem cô/ iûdâ diuerfitaté cæcilius HETaßioz Ahv uocatgt;r«Taß)OÄHmutatio df*

111Û tabulas publicasuiçhiuuiolaf feiotôc ^ Cluétio emédate legif

-ocr page 316-

In qm Si primo aerbo 13 go poft inrerualium » Inter/ nallo legendum dlcççrtutn pft»Poftenini pracpofitio in' teradiediiium fubftantiuü/ que pofita degatius ablatiuo jangifk Hanc frequentie/ rem repetitionem ttAokhv UocantkTTÄoKh ad uerbum imphano tranffertur» Et ego ergo q redjerûHæc pau/ cula uerba corrupte qde mi/ hi legi uidentur »fea quonâ modo fint emendanda non uideo» Et apud Perfiü»Lo/ fo iilius amp;nbsp;copulæ ; ut parti/ çula eft reponenda» Tertiû ümfermoneabiedu eft ue/ rum tarnen uenit»Aftçrifeo mihündigerc uidetur hic Io eus» Interim fentcntia re/ pctitur uerbo^ ordine»eodé pronomen mihi in hoc defi/ deratur fenfu:tametfiin exé/ {»laribus non inueniatur ut egamusJnterim fentétia re/ pecitur codcm uerbo^ ordi pe, Sed ne oratoris quide raro»oratores Icgendum eft» Hic tamé uiuinumiuHoc pltimû cum interrogatione Çi quadd indignatione legen dumeft « Hoc auté excm plu exprima in ónlinam fum/ Ï,ru eft» Vidiipfe ante ocu/ os»totidc fßtaffedus» Qyid ßbi ueljnt hate ultima uerba pon liquet mihi» Er arden tes furiarum face excitarunt litrcra.s.afcnpta faces legen/ du eile facile ex oratione Ci/ ceronis unde hate fupta funt pater» Congeruntut fid di/ uerfo»Pro diuerfo diuerfa le/ gantur» Etque uifeeribus» Quap eum diphthongoeflê legendum quinon uidet:re/ dear ad legenda poeta^opc/ ra ac in primisquintum me/ tamorphofeos Opidii libru upde hæc fuere defcripta»^ luucni amp;nbsp;qui hoc uocarét trXoKHv»uf^ deducet » Duo hæc uerbamihi uidenf fup/ uacua ufep dducit: Potiustn» fenfum pturbät q adiuucnt»

Ideocp urimurnac figura nSfingulis modo uerbis » In pratpofitioné fcfus itegntas exigere uidetur utlegamus» Non in fingulis mq uerbis»

Libcf

mixtura dcprchédic 'anqó^pnmouerbo logo poft KcruaHured ditu ç ultimö»amp; media primis.^ mediisultimacógrudt.Veftru ia bic facd:üdprchedit pfes con.nó mcu.ac pulcherrimü qdé faclu: ue^i ut diximó meu fed ufm«Hâc freguêtioré repetmone ttAokhV uocant:quæ fit ex pmixtis figuris ut fupra diximtep ft bet epiftoJa ad Biutu.Ego cuigram redieri cu Appio Claudio amp;nbsp;redieri p«Cn« PopeiuÄ ego ergo q redieruEtfiifdé fétetiis crebrioribus mutata dechnatióiboiteratióe uerbowtut apd pfiu « Vfq; adeo ne ftire tuu nihifetnifi te ftire hoc ftiatalterÆt apd Ciccroné»Ncqi«n.poterat iudicio ex his danatis qiudicabat .Scd ftfus quoq5 tori quéadmo/ du cœpût dfinét»Venit ex afia hoc ipfû qbonû tri.pLuenit ex aha« In eade tame piodo 56 uerbu ulnmü prio rcferc .tertiû ia ftrmonc abiedtû ç:uerû tarne uenitjnterl fni'a qde repetit' 'uerboiu ordine. Q_uid cleócnes facere potuitfNó.n. poflu quêq infimularc falfo. Q^uid iq Cleócnes facere potuitfPrions fnîæ uerbu ulrimû ac ft/ quêtis frequêter éidéïquo qde fchcate utuE poetæ fæpius. Pierids nos hæc facietis maxia gaHorGaUo cuius âor tâtû mihi crefcit i ho ras.Scd ne oratorcs qdé raro.Hic tame uiuit.uiuitfimo et i ftnatû uenit.Aliquâdo ficutî gciatoc ucrbo^ dixîus:iitia quocg ÔC daufu læ fnï^ ahistfed non alio téderibouerbis iter fe côfonât . Initia hoc mó.Dedri piculis oiba.obtuleriifidiiCobieceri iuidiæ.Rurlus clan fulæ:ibidé ftati.Vos.n.ftatuiftis.uos fniam dixiftis.uos iudicaftis. Hoc alü metonymiâ.ahi difîûéhoné uoeâtmtrûq^ et fié diuerfum rede.Nâ é noinû idéûgmficâtiû ftpatô ♦ Cogregant quoq? uerba idé fignificâtia.Q^uæ eu ita fint Carilia pge:quo cœpifti.Egredere aliquâdo ex orbe.Patét portæ. nficifcer.00 î eûdé alio libro ♦ Abiit. cxcdîît.crupit.euafir.Hoc Cecilio plconafmos uidet .i.abûdans fri pra neccflitaté ororficut ilia. Vidi oculis âte iplæ meis . In iHo.n.ui di ieft ipfæ.Vergt;; id ut alio quoq; loco dixircû fupuacua onerat' ’ad icdtoemiriû é.Cû ât auget mâifeftâ fniâ ficut hic uirtus. Vidi ipfe âte oculis,totidé ft' ’ahedlus.Cur tamé hæc ^pric noie tali notant: no uido.Nâ amp;nbsp;geiatô Ôd fpetitô:amp; qliftûc^ adiedtô TTAEovofcrjuocr uidripôt.Nec uerba mó:ftdleftis quoq; idé faciétes aceruât. ptur batô iftû méris:ôCquædâ fcele^ cflufa calligo:ôCardétes funaie fa ces excitaft.côgerût amp;nbsp;diuerfa.MuIier.tyrâni fæua crudelitas.pfis amordra.præceps temeritas.dmétia:ÔC apd Ouidiû. Sed graue ne reidû nûen.ftd comiger hâmô.Et quæ uifteribo uéiebat bellua po ri Exaturâda meisJnuéi q amp;nbsp;hoc uocaret ttAokmv ufq^ dducet : cui nô afletior:cu fint unius figuræ.Mixta quoqj Scidcmamp;diuerfûû gnificâria:qdÔ^ ipfû AiaAÂctyhv uoeât.Q^uæro ab inimicistfint ne hæc iuefligata.côpata.patefadla.itiblata.dlata: cxtiéta p me.66 iueftigata.côpata.patefadta alid oftédût.Sublata.dlata . extidla fc iter fe filiatfed no etpriorib^.Sd hoc âtexépiû Ôifupius aÜâ quoq? efheiût figurârquæ qaoiûéhôibo carettdihblutô uocaf:apta cû qd iftâtius dicius.Nâ amp;nbsp;fîgula îculcât :amp; qfi plura fiût. lôq: uriur hac figura nô fingulis mô uerbisîftdihiis éuut Cicero dicit cotra côtio

-ocr page 317-

Nonus’

Ïllud ÄcfuvÄfTov.hoc TToXvdüvÄftoV diqGatfuvSiêtSv tranffertür fn coHigatatn» itoXütfOvÄf'fov ffe to ualde colIigatum»Qui ucro öCTuv9eTov amp;polyrintheton lcgunt:uiderinnpfi opmionis fuæ rarionem»

Muka quoque aducrbia»quo^ Si pronommakQuoqueparnculaircrum afenpra eft cradeda: nc fenfura alioquiapertum confundar» Sed utrunc^ue eorum coaceruano amp;nbsp;tantum lundaantdifToIuta.Hiceft di/ ftingucndumkalioqui fenfus natura diftincti confundentur* Scd uaria amp;nbsp;umcuirp fingéti placuiuNon uni cuique:fed ut cuique kgendum elk facile eft uidere» Fons quidena unus quiaacriora fadtkadittera expuga/

tur : acioco dus amp;nbsp;copula repona/ tur:ut Icgamus Qui «acriora facit Vdutfæpius erumpetis effedus Satpenuraero affedus ieffeduma kbranis commutatun Gradariö quae didrur KÄiUä^aptiorem ha/ bet artegt;KÄitio^ proprie fcala diciz rurgt;Eftautem gradatie qua no an/ te ad confequens uerbum defcendi tur q ad fuperius confcenfurn eft» Eius exemplum ex græco nôtiflî mo tranfferatur»Tempore quidem Fabiirquo non minus litteris grac/ cis q latinis ftudebat : notiffimum eratid exemplum»Nüc uero ira er' roribus fcatetiut uix a quoq perci/ piaturiSumptueftautem hoc exe/ plum cxóratione Dcmofthenis p Crefiphôtcvgradatiôe enim fit uriC DemofthenesiooKsi'nrov jïév tecü/ Ta;ovKeypa4^ot2É .oü2iêyp (i4 ''ot '^ KËv: oüK£TrpÊcrp^üo’a2LÈ oùÂÈttfA

pÉcT P5Suo’cuj.èv :ovK€tTEicta2uË eut (baioua-kQuod ira Kornaus quoqt Aquila quiailigériffime de figuris fenpfitaterpretatur. Non dixi hæc nee dixi quidé» nee fcripfi hæc » nee-fcripn quidem» nee profeélus fum ad legatjonem.ncc profedus quidé'

nê MetcîIkQ^ui îcîicabaf eos uocari»cuftodiri*ad fenatG ad dudlufliJfenatu fut pofîoÆt totus hic locus talis.Hocgéus fipXvAoyicxv uoeâttquæ poft eé copulatadifloluno » Cótra: du é fchematquod cóiuólionibus abundatJIIud do‘vv2.é/ Tov.hoc TroAucnjv2lSTOv didf:hoc é ucliifdem fepius rez perinstót teftuq; larcmcp Armaeç anydæumq; canemtcrefz ümq? pharetram.uel diuerfis»Arma uirumq; * Multum file amp;nbsp;terris»MuIta quoqi aduerbia amp;nbsp;pronomina uariaiic « Hie ilium uidi iuuenem.Biflcnos cm noftra dies. Hie mihi refpo fu primus déditillc pctéti.Sed utrûq èo^ coaceruano : amp;nbsp;tal turn iufta aut diftbluta«Omnibus feriptores fua nomina dé deruntïfcd uaria ÓCunicuiq; fingenti placuit.Fons qdé unus qa acriora facit:amp; inftantiora quæ dieimus:6 lt;nbsp;uim quadam præ fe ferenria:uelut fxpius crumpentis affectus « Gradatio quædicitur KÄijacx^apertiorem habet artemtSimagis aftez datamtideocpeé raiior debet.Eftaut ipfa quoqj adiedtióis» Repent enim quæ difta funttX priufqad aliud defcendat: i. prioribus rcfiftit.Eius exemplumex græco notiflimo traffe latunNon enim dixi quidemtfed non obü Icgationem ♦ Sed nópfuafithxc uanistSut taméerudita Si latia.Africano uirz Wem induftria^Virtus gloriam»gloria æmulos eóparauit» amp;nbsp;CaluuNon ergo magis pecumarum repetundarum q ma feftatismeq; maieftatis magis q plautiæ legis» neque plautiæ legis magis q ambitus»necp ambitus magis q omnium legu RidiciapericruntJnuenitur apud poetas quoq;:utapud Ho' therum de feeptro qd a louead Agamennoné ufq; deducit: amp;nbsp;apud noftrum etiam tragicu»Iouc propagatus eft:utphiz bent:Tantalus»cx Tantalo ortus Pelops»ex Pelope autemfa - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, , . -«gt;s Ati«gt;^iiollramp (gt;m nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;SÄtoSÄSS tracciócm hunt hguræîbremtans nouitanfqj maxime gratta ^tunnquarum una eft ca:quam libro proximoi figuras ex iynecdoche diftulitcu fubtracftum aliquod uerbum fatis cx cæteris inteIligitur:utCecilius i Antonium»Stuperegaudio græcus.SimuIenim auditur cœpit.Cicero ad Bruturn»Serz ttio nullus fcilicct nifi te» Q^uid eni potius.^tû Flauius erras inqt tabcllaric ÓCego ibidé orans inter eœnam exoraui « Cui fîmilia fût mco qdé iudicio:in qbus uerba decentcr pudoris grafubtrahunGNouimusamp;qte trauerfa tuetibo hirqs:Et

Non perfuafi autem Thebanis»nec pcrfuafi quidem» Hinc facile colli/ gitur quatopete hoc pulcherrimu opus ubiquc fit deprauatum; cum in uno exemple amp;nbsp;quidem notilTi/ rao tôt flagiria deprchédantur: nec ea quifq emendate curauir»Sicauté’ corrigendum uidctur:ut non obliz gationem fed obii legationem legs

hæc dixi»nec dixi qdc»Sed nec fcrip fi nec fcripnqdë»fcd nec obii legatie oné.nec obii, quidem » Scd nec per/ fuafi thebanis»ncc pcrfuafi quidem;

Vtapud Homerum difeeptorç » a ioue ad Agamennonem ufqî de/. ducinDe feeptro quod»non autem difceptor$ kgendum effe facile ex. fecundo lliados appareu Atqud perdetradionem bût figurae»Qnæ » cum æ diphthongo Icgatur ne co/ pula effe credatur» Quarum una »

.- cftea qui libro proximo in figuras oiynegdochc diftuk^Sic qde legifffcd corruptcutmihi uideGForfkanaut ex præpofitio redlc eraderef ac.

-ocr page 318-

Liber

fynegdoche poft diftuli ucrbum colîocàrctur hoc modoiQü^ proximo libro in figuras diftüli fynegdothe Hie gdem Apofiopefin putauE uocali in a conuerfa quida Icgcndum eflcundignu eft quod admoneatur»

Hie quidé onrotfioTTHcriv purant fruftra»Hac amp;nbsp;Quida legatur no hie amp;nbsp;quide» Quae fi ónroerio tthoicT eftmihil in quo deeft aliquid idem appdlabirur.Sie quidcm legiturtSed nifi adiiciatur no ncgandi aduerbid aperte id negate mdebitur Fabius;quoduultaffirmarc^Quare legatur hoc modo»Nihil (quo deeft aliquid; non idem appellabitur * Hoc elhome in quo aliquid deeftraTtocnoTTHo-icr potent appellari» Data Iuperc34 libus quo die Antonius Caefari ni/ hil obtieuitlufit^iSi hoc molegaf non uidco quid intclligcndum re/ liquafïQyare haec uerba nihil op/ tieuit luht^:mihi imperite uidenf afenpra» Tertia quae dicitur tfv/

quo:fed faci]es nymphx rifcre:GceUo.Hic qda apofiopefim {5Utant:fruftra«Nam ilia quid taceat incertum ell : autccrce ongiorc fermoneexpIicadum.Hic unumuerbum amp;nbsp;mani/ feftum quidem defideraturrquæ fi apofiopefiseî nihili quo deeft aliquididem appcIlabitur.Neegoallud quide apofio pcfim fimpuoconn quo res quccucp rdiquitur intelligcda: ut ea quæ in epiftolis Cicero.Data Iupercalibus:quo die An tonius Cæfan nihil obticuit lufitqt:quianihil aliud intdligi poterattqboc diadema impofuit.Altera eft per detradhone figuratde qua modo dieftum eftreui cdiundtiones cximunt•

VÈleuyoivovihæcin rhetoricis ad Herenium turn coniddio turn ad/ lundio appcilatur» Q^auis cnim pars bellum poftcrior participio in fiftat utrique conuenit illud *illud edico non utrique»Deprauatus hie locus fie mihicorrigi pofle uidetur ut tarnen particulaafcn baturtac il/ lud pronomen prius pofitum tolla mr hoc modo»utrique tarnen con/ uenit » illud edico non utriæ» Nam bellum amp;nbsp;eft gerendum Si Jodis ge tendam»Sed edico ad fodos dunta xat refertur» Detradionis gratia fada coniundio ctuvoikêkïxjiv uo canr»cfuvoiKËicacriö-ex co nomé ac/ cepic quod duo diuerfa fimul habi tare faciat»hoccft colliger ac comü' gat»Nàm ö'üvoiKÉiamp;o'ió - cohabita/ do dicirur»Cuidantnomen itapd ZiojoAhv »quia fimilia difcernunt Qua i.uocali erafa 6i difcernuntur pafnue etiam refragantibus exem/ paribus mihi uidetur eße legcndû Tranftertur uero Trdpoc^iaçoÂfi fc ianótio*diuifio.feparatiokdiftindio Hocautem modo a Rutilio Lupo definitur»-rrapâ2.idçoÂH»hoc fehe/ ma plurcs aut duas quæ uidentur unam uim habere fententias difiû/ cit:öiquärum diOant doceticui^ faam fentenriam fnbiungédo hoc modo»Nam cumcæterorum opi' nionem fallcrc conaris tute ipcfru ftraris»Nócnim probas te pro aftu to fapientem » pro confidcnti for/ tem»pro illibcrali diligentem » pro maliuolo feue^ » Nullum eft cnim uitium quod uirtutis laudc gloria/ ri poffir» Mulicr return omnium imperita in omnibus return foelix» Loco return rebus amp;nbsp;Infoelix legen dum effe nc admonitione quidcm cft dignum» Sed inunoçaetiO' eft geminatio Ttofpovöjuoo-icï ei cft contrarium»Parum mihi pcrcipi/ tur hic locus»Ncqueignoro pro il/ lo (porfier a quibufda legi falfis»Sed ne fic quidem mihiemedarimdef»

plurcs fententia: referuntunQ^uarum una quxq; defidcra/ retilludtfifola poncrcturJdacciditaut pracpofito uerbo ad quod reliqua relpiciant,Vicitpudorem libido» timorem au» dacia.rationem arnétia.Aut illato quo plura cIaudunf«NcZ q^ cnimises Garilinamt te aut pudor unquam a turpitudine aut metusapericulo«autratio a furore reuocauerit . Mediu quoq; poteft ellerquod amp;nbsp;prioribus amp;nbsp;fequentibus fufficiat. lungit auteni óc diuerfbs feKusiutcum marem fœminamtç filios dicimusÄ fingulariapluralibus mifcet»Sed hæc adco fut uulgaria:utfibiartem figurait aUèrere non poftint» Illud plane figuraeft:qua diuerfafermonis forma coniugitur. So dis tunc arma capeftant Edico:amp; dira bellum cum gente ge rendum«Q_uâuis enim pars bellum pofterior participio m fiftattutriq ^ conuenitilluddllud -edico non utriep ♦ Detradtio. nis gratia facia coniundho o uvoiKsiucriv uocanttquæ duas res diucrfas colligat.Tam deeft auaro quod habet q qd non habet.Huic diuerfam uolunt cftè diftinclioncmtcui dat no men TrapoÄ-icxsoÄHv.qua fimilia difeernune :cum tep aftu: to fapientem appelles.pro cófidéte fortem.pro illibcrali dili; gcntcm.quod pendet ex finitióeJdeocj an figura fit dubito: cui contraria cft ea quæ ex uicinia tranfit ad diuerla aut fimi lia.Brcuis effe laborotobfeurus fiotSi quæ fequuntur.Terttû cft genus figurarum:quod aut fimilitudine aliqua uocum: aut paribustaut côtrariis uertunt in fe aures amp;nbsp;excitât : Huie nomen cft zspocrebvojuderiot quæ dicitur agnominatio»Ea nó uno modo fieri lolet:fcdex uicinia quadam prædifti no/ minis dudla cafibus declinaturtut Domitius afert pro Clo/. entiIIa»Mulier rerû omnium imperitad oibus rerû fœlix « Si eu uerbo idé uerbû plus fignificanter fubiugit « Q^uâdo ho hoftis hó,Q_uibusexéplis fu in aliud ufus:fèd i uno tpoto^cf

-ocr page 319-

Nonos

Cui cSfinis eftav'TotvdK%oK/icr»ad uerbum träfFerri poreftex aduerfo refra(5fo»Fftautem hoc fchema ut ait Runlius cum]d quod abaltero didumcft:non eam mcnrem qua: inrelligitunfed in aliam aut contra/ nam accipitur:quale eft exempium quod fubiicitur» Cornificius banc tradudionem uocat uidclicet alte/ hus Intelledus amp;nbsp;ad aIterum*Et copula ut ociofa uidetur.expungenda»Alter uero accipitur tradudio in rhe toricis ad Herenium»Tradu0lio eft qua: facit ut cum idem ucrbum crebrius ponarur:non modo non offen datanimum fed etiamorationcm cocinniore reddat^Cormficius uero accipcre fimplicirer uidef tradudio/

ncm pro tranftanone unius fenfus eft geminatio.7TCXpoVG3jaotcflotci contrarium eft.quod code ad altcrum.Traducereautemunde nerboquafi falfum augetur • 0 ux I« pnuatis hommbus ^S^'ÄÄÄ elle lex non uidebatuncui cofinis eft aVToevaKAacrier eiuiz ut lie dicaiorc uulgi poncre: quod dem uerbi contraria fionificatiotcum ProcuIeius quercreiur .graccc itqJo^yarct 'Ti^fiv dicitur» * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- — - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ut in euangelio lofeph autem nole

bat cam traduccrc» hoc eft ifamare


de filiotqj is mortem fui expeftaretÄ ilk dixiflet fe uero no expecftarc:Immoincjtrogo cxpe(ftes«N0eode fedex diuerz fo uicinu accipir cu fupplicio afficiedu dicas que fupplicati one dignu iudicaris,Aliter quoq; uoccs aut eadem aut diuer fa in fignificadoe ponunt'’:aut produétiôe tantu uel correpti one mutatxtquod etia in iocis frigidu equide tradi iter pracz cepta mirorteorucg exempla uitandi porius qimitandi graz dapono,Amari iucudu eft:fi curctf negd infit arnari,Auiurn duiccdo adauiu ducit:amp;apud Ouidiu«Ludente cur ego no dicam furiarc furia.Cornificius hac traduólioné uocat: uide neet altcrius intclklt;ftus:5C ad alteru. Sed elcgadus qd eft po fitu in diftinguédâ rei proprietaté.Hâc rei peftem paulifper reprimi.nóin pcrpetuu eóprimipoflè.amp; qua: præpofîtioniz bus in côtrariû mutanif^Non emiffus ex urbe « led imiftus in

urbem elk uideaf«Melius atq; acrius quod cu figura iucunz du eft:tu etia fcnfu uaÏet»Emit morte imortalitaté.IIla leuior cft non pifonûîfcd piftowÄ ex oratore orator«Peflîmû uero ne patres cófcriptiuidcant circûfen ptûRaro cuenitrfed uez hementer uenit.Sic cótingit:utaliqs fenfusuehemes amp;nbsp;acer ucnuftaté aliqua nócandé co uerbo nó diftonam accipit « Et cur me ^phibeat pudor uti domeftico cxéplo« Pater meus có tra eutq Ic Icgatióiimorituru dixerattdeinde uix paucis diez bus infumptis re ïfetfta redierat:Non exigo utiimoriaris lez gationi.immorare«Na ÓCuakt féfusipkamp; in ucrbis tantum diftâtibus iueude cólbnat uox præferti nó captata :fed uelut oblata : cum aliter fuo fit ufus«altcrü ab aduerfario acceperit Magna: ucteribus curac fuit gratia dicêdicparibus cótrariis acqrerctGorgias in hoc ïmodicus»copiofus utiq? prima ætaz te Socratis fuit.Dcleclatus é hisetiä.M.TuHius.ue^ ÖÓmoz du adhibuit nó ingratæ nifi copia redudetuoluptati : amp;nbsp;rem alioqn leue Icntetia^ pondéré impleuit.Nam per fe frigida öiinanis affeftatio cu inacris incidit fenfus innata uidef hre nó accerfita«Similiü fere qdruplex ró ê.Nâ é primu quotiés uerbu uerbo aut nó diflimile ualde qua:rit tut puppefq; tux puppefqj tuo9: . Et fic in hac calamitofa farna qua: ialiq pni àofiftîtnaflâmatôi nó,n«talpes laudadaqrcs eft, Aut certe

Si in exemplum poriere» Sed miP fus in urbem effe uideatur» In fylla ba afcribatur utimmiffus Icgatur» Sic contingir ut aliquis fenfus uc hæmens amp;nbsp;accr uenuftatem aliquâ non eandem eo uerbonon diffona accipir»Cum ut coniunlt;Sio fubiun dtiuum exigar:proculdubio accipi/ at lcgendum eft»Sed alia quoq, mi hi corrigenda uidentur. Non cnim eandem led eodem fenfus expofeie ac pro eo ex præpofitioné hoc mo/ dogt;Non codcm ex uerbo nó diflb/ nam accipiat» Cum aliter fuo fit ufus»Aliter quidem lcgitur:fed ucl refragantibus cxemplaribus altero contenderim effe Icgcndüad quod facile ex fequenti colligitur mem/ bro» Copiofus utique primaæta te Socratis fuir» Loco Söcratis Ifo/ crates legendü uidetur » Neep enim Socrates ut diximus quicq icriptu reliquir» Nam per fc frigida amp;nbsp;ina nis affedtio cum in acris incidit fen fus innata uidetur habere nô accer fira»Hic locus no folum c depraua/ tus quia pro affedatione legitur af/ feitio ut plerifquc fit in locis : fed etiam quia aliquid aut deeffe aut fu pereffe uidetur*Nam habere nifi aliquid afcribatur otiari uidetur* Quid autem fitafcribendummihi non liquetiQj^are Öiaffeflatio lega tur»amp; habere allinaf»nifi loco eius hærrre legendum effe quis dixctir*

Vttu puppefque tux puppefque tuorum»Alibi emédate legitur hoc modo»ut puppefque tux pubef^ tuorum» Et fic in hac calamito/ fa fam a qux in aliqua perniciofiffi/ maflamma»Q^afi loco qux relati ui legendumeffe amp;nbsp;permciofa qui non putat:Lcgatorationé p Cluen tio»undchoc fumptum eft exéplü* Aut certe paré extremis fyllabis c5 fonasgt;Hoc qdé mçemédarpigerçt

-ocr page 320-

corn par eft IcgMum elTe udc«cus par eft extremis fyllabis confonans^Non uerbis fed armis»54 ÏÂÎS’S'r“^lt;po,lt;,»o^«fi-««ia» ac«smciditf,ulchru,neft. deprehendiflem» Qgantu poffis in eo femper experiti tit profis» Ex/


uidetur» QjjæTpiKÂAa dicütur hoc eft trimébria»Tricola enim di/ cuntur quae ex tribus membris co/ ftant»Qualc eft exemplum quod a Fabio fubiicitur ex oratione Cieez ronis pro Cluétio deferiptû» Ter Hum eft : quod no in eofdem cafus cadir»oxj.oioiT'ToTov dicitur» Non negandi aduerbium ut (enfui con/ trarium expungaf»oxcoioTt'ToTov aûc fimiliter cadês tranfferf» Sed neep quod finé habet fimilé : uti^ in eundem finem ucnir»oaoio'T8/ ÂÉu 'Tôv»Huius quidé loci Suis de/ prauati fenfus percipi poteft » uidef enim Fabius fignare differentia iter ojuoionlcöTov amp;nbsp;o-uoiotèAêvtov Nam firnihrer defines femper (irai lern habet finem » Similiter cadens hoc eft onoiorrTcotov non femper Poffunr enim efTe iidem cafus amp;nbsp;ta men diuerfos habere fines «Qyare fie mihi corrigcdum uideturrut eft uerbum K orroiorfTebTov afcriba/ turhoc modó»Sed neçquod finé habet fimilem eft ojdoioit'TdoTov» Utiqt in eudem finem ucnit oaxoio/ TÊÂEÙT0V» Sed folatio iter aduer fagt;R.efte i quibufdam exeplaribus mihi Icgiuidef loco iliius fed ramé ira ut uitæ genitiuus afcribaf » hoc modo»Tamen folatio uitæîterad/ uerfa» Enim fere uidenf optima Hie aliquid deelTe nemo no uidet. cum enim coniuncftio nunq in fen/ fus initio ponaf»Ea igiC mihi afcri/ bendum uidetur loco cnim:amp; uc/ ro loco fere aduerbii»ut lebatur Ea uero uidentur optima» Etiam ut fint quod eft quartûmébris «qua/ libus quod iCTOKoAov dicif»Hoc in rhetoricis ad Herenium Copar appellaru r.Eft cnim compar quod habet in fe membra orationis:qua: conftantex pari fere numéro fyJia/ barum: ut ifli fortuna dcdit fodici/ tatcm»huic induftria uirtutem co/

Q^uantum poflis in eo femper expeririut profis«hoc eft Tret jSicrov ut plerifque pIacuit.CIeoftoIeus napenov exiftimatî quod fit e membris no diftimilibus.Sccudum ut ckufula fiz militer cadat:ueliifdeiultima pte collatis ojuloioteA^vtoV fimilem duarum fententiarum uel plurium finem.Non ran ad falutem eius extinguendamtfed etia gloriam per tales ui/ ros infringendam.Ex quibus fere futtnon tarnen ut femp ul timis confonent qua: TpiKoAd dicunt» Vicit pudorem libiz do»ttmorem audacia.rarione amentia.Sed Îquatetnas quo/ cp ac plures hæc ró ire fententias pôt,Fit etiâ fingulis uerbis« Hecuba hæc dolet.piget«pudet.ôC abiit.cxcefTit.erupit. eua/ fit.Tertium eft quod no in eofdé cafus cadittoxxoioTOloToV dicitur»Sedneep quod finem habet fimilem»utiqj î eudem ft cafus fimilis:ctiam ft diftimilia finnquæ déclinant' ’: nee tâtu in fine deprehendit ;fed refpôdcnttuel primis inter fc»ucl me diistuel extremistucl etiam pmutatis his:ut media primis:K fuma mediis accomodenf':amp; quocuq; mo accomodari pote rut.Nce enim femp paribus fyllabis eóftattute apud Afru« Amifto nuper infœlicis aulx fi no præfidio iter picula:fedlb latio inter aduerla«Ea fere uidenf optimaiquibus initia fen tentia^ amp;nbsp;fines cofentiunttut hie præfidio:fblatio:prædioÄ fimilia fint uerbis amp;nbsp;paribus cadant amp;nbsp;codem modo definat: etiam ut fint:quod eft quartum membris æqlibus qued icro K0ÄOVdicitur.Si quantu i agro locilq; defertis audacia pot: tantum in foro atq? iudiciis ipudentia uclerct icroKoAov eft SC ojaoiozsloTov habet» Non minus nunc in caufa cæderet Aulus Cecinna Sexri ebuti impudentiæ:quâtû in ui facieda ceffit audacia: icroKcoAov ♦ ojaoiozSTcoTov » ojuoioTEAsuToV Accidit amp;nbsp;ex ilia figura græca:qua noil dixi mutatis cafibus repeti non minus cæderet:q ceffit»adhuc ojuloioteXeutoV amp;nbsp;Z50fpovoxic(cfioc eft.Neminem pofte alteri dare matrimo nium:nifi quern penes fit patrimonium, Cotrapofitum auK uel ut quidam uocant cotenrioCaVTieETOv dicitur) non uno fit modo,Nam K fitfi fingula fingulis opponunt' ’:utieo qd modixi« Vicit pudorem libido.timorem audacia » amp;nbsp;bina bi nis»Nónoftri ingenii«Veftri auxilii eft:0C fèntériæ fentetiis« Dominer' ’in côcionibus,iaceat in iudiciis, Cui cômodiftîmc

paraulf» nbsp;nbsp;Accidit dtex ilia figura

gracca»Sic quidcm legitur»Sed i,uo cali in c conuerfa legendum elle ac/ ccdir,amp; ex præpofitionem eraden/ damcontcnderimUllaautcm figu/ o a ra grxcaieft quod pauloante polyptotov appcllauit* Conrrapofitum autem uel ut quidam uocant conté'' tio»ocv'ïieêtov diciturkctvtienovad uerbum tranffertur contrapqfitû»Contétio uero fie in rhetoricis ad He renium dcfjnKur»Contenno eft cum ex contrariis uerbis oratio côftciturgt;Habct aßentatio iucûda principia


fubiûgitur amp;nbsp;ca fpecies:quä diftinclióem diximus, Odit po pulus romanus priuatam luxuriam.publicam magnificêti/ am diligit,amp; quæ fut fimili cafudiffimili fentenria in ultimo

-ocr page 321-

Nonus

Ïocatatut quod in tempore mail fuitmihilobfiü Q^uin quodi ca boni fuit ^fit.Nec fp contrapofitu fubiugit :uti hoc« Eftigic iudi ces non fcripta led nata lex.Veiuficut Cicero dicit quod de fingu lis rebus ^politis refert ad fingula:ütin co quod fequif.Q^ua no didicimus.acccpimusJcgimus«Veru ex natura ipfa arripuimus« haufimus.cxprcftimus:nec femp quod aduerfu é côtraponif : qlc eapud Rutilium.Nobis primis dii imortalcstnobis frugcs dcdez rût.nos quod foli accepimus:in oes terras diftribuimus. Fit ctiam aflupta ilia figura qua ucrba declinata repetuntur:quodantimez tabola dicit. Non ut eda uiuo«fcd ut uiuaedo.Et quod apud Cice rone coueriumita e:utcu mutatione cafushabeat:etia fimiliter de llnat;ut fine iuidia culpa plcdtat :amp; fine culpaluidia puniatur: Si eodedudic uerbo:utquod dicit de Sextio FCofio,Et«n«cu artifex eius modi fit:ut Iblus dignus uideat ee q fcænâ itrocatnû uir eiufz modifient Iblus uideaf dignus:q eo nôaccedai.Eftôiinoibus ex diuerfo collocaris fua gratia.Si conful Antonius Brutus hoftis . Si cofcruator reipublicæ Brutus:hoftis Antóius«olim plura de figuz ris q necefle erat.Siadhuc erit:qputat efte figura.lncredibilc é qd dicoiicd ueru.avevno^opotY uoeât.ôi aliqs hoc feme! tulit « nego bis.ego ter« 2ii£^o2.ov.Eo longius cuedus fu«lcd rcdeo ad Wofiz lû.occpo2Lov.Q_uædâ uerboçi figuræ paulum fguiis fniay dediz nan€:ut dubitatio«Na cu ei retpriori parti aftignada eft.cu in uer bo lequeti.Siue me malitiatfiue ftultitia dicere oportet« Ité correz lt;fti0is eadé róé«Nâquod illic dubitat.hic emedat.Etia iplonx fiz lt;ftiôc:accidere qdâidé putauerutrut i uerbis ét eet hxc figura« cru delitatis é mater auantia.Et apud Saluftiu i Ciceroné.o Romulc arpinas.qle é Siapud Menâdrû.œdipus othryafius« Hæc oia coz piofius fût executitqnô ut pré operis trâfcurrerût:lèd ^prie libros huic opi dedicaueruuSicutCæcilius«Dionyfius.Rutilius.Comiz ficio.Vlfcliusraliiq; nó pauci.fednó miorerit co^q uiuût gloria« Vtfateor autuerbo^ figuras pofiè pluresrcpcriri a qbufdädta iis quæ ab auétoribus claris tradunt :meliores nó aflentior « Naipri mis.M.TulIius multas i tertio de Oratore Iibro pofuit: qsi orator poftca fcripto trafcudo uidef ipfêdânade.qrû ps é qua: lêntêtiaçi potius q uerboy fit:ut iminutio«iproui(a imago.fibi ipfi refpófio« digreflïo.pmiftio«cótrariü«Hoc«n.puto qd dicit ÉvavTioTHcr.füz pta ex aducrfo^batô.Q_uædâ oio nó fût figurætficut ordo.dinûe rario,circûfcriptto«fiue hoc noie fignificafi eóprefta breuiter Ihia. fiue finitio.nâ Si hoc Cornificius atq? Rutiliushæc fchemata Äe^s cxr putât«Vcrboçi at concina tranfgreftîo hypbaton: quod Cæci liusquoq: putat fchema a nobis é interpofitatSimutatio.ôi fi ca e: qua Kutilius avojuoiocriv uocattdilïimilitudinéoftedit hoium. rcçi.fa(q:orûqî:fi Utius fiat:figura nôé«fi âguftius i avIieeToyca det.Siuero hæc appcllatio fignificat uTtaÄÄayHv fatisd ca diiftu «♦Q^uod uero fchema eft ad propofitu fubiedla ratio: quod Kuti lius cc5soXoyiocv uocant.Vtrumnam de illo dubitari poffit : an

eadé exitus amariflimos aP fert. Quod antimetabcla dicif.ocv 'riwE ’TaPjüÄHantcr/ pretari pot ex aducrfo muta tio. Etquod apud Cicero nern couetfum ira eft» amp;nbsp;cd murationc cafus habcar « ut loco amp;nbsp;copula e reponaf ne icongrue uerba cómnganf«

Et fine culpa inuidia pu/ niatur»Ponaturlcgendû effe qui nô creditdegat pro CliV ennooranoné:in qua fic fcri ptumelTeiuenict» Et codé cxcludif ucrbo.Quod relaz riuû in quibufdä cxemplari bus rede eft afcriptû.fed mi hi ctiam cludmir ex prœpo/ fitione crafa Icgcdum uidef hoc modo» Et quod eodem dudif ucrbo» Etcnim cû artifexcius mundifit»Emé/ date in quibufdam exempta ribus eiufmodi lcgirur»amp; in troeat amp;nbsp;dignus iterum hoc mô ut folus uideafdignus q eo non accedar« Olim plu ra de figuris q necefle erar» Olim mihi parum fenfuico uenire uidetur»qui fed parti culâ ucl fimilc magis expo feit» Et adhucerit qui pult; tat eflèfiguram»A uocalis in e conucrfa putct legendû eft Eos auté non ,pbat Fabius qputât aveu7TO9opav» 2iÉ/ ço2ov»«lt;po2ov hoc eft folu tionern»trâlinoncm» reditu figuras elfe» Etaliquishoc femel tulitgt;nego bis»ego ter» n 1ittcra erafa ego bis legédû mihi uidetur»Eftautem exe plum dccurfionis» Quäle eft apudMenandrû œdibus Othryafius»Si Mcnâdri Co mœdiæexrarét cur oedipus othryafius dicatur facile in/ telligcretur» Nunc uero nec illæ extânnec ego apudque/ qmelegiflc memini dléti ha ius cxpofitioncm» Quâtû pars eft quæ fententia^ po/ nus q uerboji fit»Qßa^ nô qtû legédû effe nemo nô uilt; der» Nâamp; hoc Comifici/ us atqùe Rutilius» Hæ duac particulae Ôt hoc mihi uidez tur ut ceffantcs cradendæ*

Vcrbo9 ^ aût côcina tranf greffio hypbaton» Duac hæ particule id eft mihi uidenf u

-ocr page 322-

afcribendac:utkgimas^Verborum autem concinna trafgreflio id eft hyperbaton» Quod uero fchema eft ad propofimmfubiedla ratio quodRuribus etTroÄoyidvuocauQyoditerato pofitum ut fenfutn côfundés eft eradédumi,aTroÂo-yià uero rcfponfio defenfio^ tranffertur» TtpoeXontoioffiv dieft : quæ ut maxime feruetur:fane in pluribus propofiùs»Nifï eft ucrbuni afcribaf:difficiliorhic fenfus uidetur : ut k’gamus»S3/ ne eft in pluribuspropofitis»7TpocronTo2iüo-icrautem afilgnatio redditioque interpretari poteft» Quia aut fingula ftarim ratio fubncicur.Reclc fingulis in quibufdam Icgitur exemplaribus* Aut pofitis duobus uel tribus eodem ordine fingulis cotp

nua reddanf»n litrera expufta amp;nbsp;a fchema fit diftribdys fubiedla ratiotquod apudeudem priz uocali in iqonuerfa redditur eft ie* '___n___^ ______

gendum»utad rationem reFeraf» Quale apud Brutu » Cn» Pópeii Duo hare uerba dediitatura htca hbrariis praetermiffa in ahis ferr ÏJtainueniuntur»hocmodo» Qua/ e eft apud Brutu de diflarurakCn» Pópeii» Sed quicquid eft ne hæc fuperiora in orator repctitgt;Depra uarus hic locus fie cmédari poteft utque copula ac neque afcribatur: hoc modo» fed quicquid eft nequc hæc neque fuperiora in oratore re/ petit» nbsp;nbsp;Sola eft in eo libro pofita

par eft inter figuras uerborum ex/ clamatio» Sic quidcra legitur qua/ Uis non intelligatur hic locus ni/ fi hoc modo corrigatur : ut non par cft»Sed pariter legatur» Item Kutilius praeterea quae apud ali/ os quoque funt fchcmata » Prae / ter ea diuifim nota hypodiafto/ leasappofita legendum eft:ne fu/

uetur fane in pluribusppofitistquia aut fingulis ftatim ratio fubiicibtut eft apud Antonin, Sed neq; accufatore cu metuo q fu inocens»neqi eópetitoré ucreor:q fu Antonius,neep cofu le fpcro:q e Cicero,aut pofitis duobus uel tribus codé ordre fingulis côtinua reddanf’:qle apud Brutu de dictatura Cnei Pompeii,Præftat»n«neminiimperaretq alicui feruire,Sine il lo eniuiuere honeftelicettcu hoc uiuêdinulla códitio é, Sed um rei multiplex ratio fubiicit tut apud Vergiliu, Siue inde occultas uires amp;nbsp;pabula terrx Pinguia concipiüt:fiueillis oé= Pigné ExcoqturuitiüÄ totus locus.Seu pluris calor ille ui/ as.Scu durât magis.RcIationé qdaccipiuelittnó liquet mi/ hi.Näfi ötvoiTacriy aut £Travo2LOV aut ctVTUaETCXamp;oÄflV dicitïde oibus locuti fumus,Sed qcqd eft ne hæc fuperiora 1 -oratore rcpetit.Sola eft in eo libro pofita.Paré inter figuras uerborû exdamatiotquâ fentétiæ potius puto . Afteélus en» eft.ô^ cæteris omnibus côfétio.Adiicit his Cæcilius zsgpieppä peruacuis oneretur oratio » TTapo/ o^iv:de q dixi.Comificius iterrogationeî rôcîationê fubieéli jaoAoyiav uero confelTionem in/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.À . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r-

oné,trâuationé,occultationé,Prætcrea fnfam,mêbrû,articu

terpretari poilumus » Eft auté troc/ poaxoAoyict ut refert Rutilius cû aliquot res aduerfario concedimus deinde aliquid ifcrimus:quod aut maius fitq fuperiora aut etiam oh quæ pofuimus infirmenavetyKoe lov latine dicimus neceftariü»Hoc fchema idem inquit Rutilius tune prodeftxu uolumus oftenderc ne/ ceftitudinem aut narurx-aur tem/ porisgt;autalicuius perfonæ»DcHeo/ Ttoifo rfans eft fupcrius diótü»AiKa ioAoyia tranfferri poteft iuftifica/ no.Hæc fit cum æquitatem caufæ qmaxime breui fentena compledii mur» yapoKThpicraiOV cffiflioné interpreramur» Qncmadmodum »ngt;pidofcoloribus imagines défi/ gnat:fic orarorhoc fehemateaut ui tas aut uirtutes eoi^ de qbus loqui tur déformât,De reliquis fans fu/ perque iam dielum eft» Qijafi nee fubftantia fedari tarn eft ridf/ eulumqquærere habitû geftum/ que fine corpore »Deprauatus hic locus ira corrigi poreß:ut nec par/ ticula eradafac loco eius fine præ

]os,îterpretationé,côclufîoné,quo^ priora alterius generis fût fchemata,fèquétia fchemata oino non fût.Item Rutilius præterca quæ apud alios qnoq: fut fchemata ZööpoxioÄoyi av .avctyicociov . iteoTToiia v « TLÎKdioÂoyidv , zspoAkyiV ydpöKTHpicrjaov.ßpa 'XuÄoyiocV» zsdpda-ioTrHcriv« Trotz pHcriov:dequibus idem dico,Nam eos quidéauddores : qui nullû ppc finem fecerûtexquirédis noibustpræteribo : qét quæ funtargumento^ figuris afcripferunt» Ego illud de his etiam quæ uere fût:adiiciâ breuitenficut ornât orationes op portunepofitæûta ineptiffimaseé:cüimodicc petuntASunt q ncgleéto reru pondéré amp;nbsp;uiribus fentennaru : fi uel inania uerba ï hos mós deprauarït:fümos fèiudicétartificesJdcoq? nôdefinûtcas neéleretquas fine fubftâtia lcdbari tâé ridicu Ium qquærere habitum geftûq: fine corpore,Sed ne hæ q/ dé quæ reifte fîunt:denfàndæ funtnimis.Nâuultus mutató oculorumq; conielt;ftus multum in aeftu ualet ♦ Sed fiquis du cere os exquifitis modiste frontis acluminumineonftantia trepidarc nó definatrideaturtSC orator habeat retftam qua/ dam ueluc facié:quæ ut ftupere imobili rigoremon debebit:

pofitio rcponatur»acpro fubftan/

tia fententia legatur,hoc modo»Quas fine fententia fedari tam eft ridiculum» nbsp;nbsp;nbsp;Et orator habeat reftam

-ocr page 323-

Nonus


quandam uclut faciem»Tamctn hic locus menda picrifque carere uidetunexeo tarnen adueibio fïmilitudP nis oratio loco oratorfs colligitut cflé reponcnda»Ncqucenim de pronunaarionc hoc loco praccipit Fabius« fed ûmilitudine ab aótione fumpta oftendit orationcm:necubique reftam nee ubiquc figuratam eRedebe/ re» Cum lam his rebus cura uerborum»Loco iam in praepofitio reponendauidetunhoc modogt;cum ihis rebus« Ecubicun^ ars oßentatur:uariecas abeÜe uidearurkVeritas ut legarur fenfus expoCcitk

d nbsp;Ecoinpofitione nó equidem po{l«M«Tulliumfenbere auderem » Cum almi:tum in oratore Cicero

de compodtionediligétiHïmeferP bitkSed Quintiliano cüpiofius ne/ mOk Nifiamp;eiufdemxtatis hO/


iu fepius £ ea:quam natura Jedit:fpcciecontinéda é.Scicn/ dum uero in pritnis qdqßpiorado poftulct locus, qdpfona quid tempus.Maior enim pars harum figurarum pofita è i deleóhatione.Vbi uero atrocitatc.inuidia.miferatióe pugna dumé:qs feratcotrapofitistSC pariter cadétibus.óC confimi/ libus iralcentê.flentcm.rogantemf'cum iam his rebus cura


mineSkTacitus deoratoribus idem


innuit cum inquitkSatis confiât ne Ciceroni quidc obtreöatores de/ fuifteiÿus îflatus ô^ tumés necü tis prenus red fupra modû exultas _amp;fupflucsamp;pa^anriquus uidefk ucrborum derogetafïèólibusfidcmtamp;ubicüqj ars oftentaf: pecaluoaûtamp;Bruropotifbmi^ ««teaWfeoamp;kfr Etecompontione. “gamp;T™ Brutus autem fradum at$ elum/


De compofitione.

d Ecompofitione nôequidé poft Marcum Tullium feri bere auderc:cuinefeio an ulla ps operis huius fit masis


la ps operis huius fit magis bcm epiftolu ad ipfum miffis uoz elaboratamifi amp;nbsp;eiufde ætatis homincs:fcriptB ad ipfum et SSd.^^XsSa5teJcamp; utteris reprehendere udcollocadi genusaufi millet : amp;nbsp;poft LenaskUirginalis Plynius Rutilius» eu plures multa ad cade re ptinentia memoria: tradidiftent. Neque ignorokcorum d^nat haq; accedam in plerifqj Ciccronijatq; inhis ^otquæ induz horrent» “ like p^SatSpra:/ pararekdocerckcxponerckargumenz tis ^barCk Inuitus qdc facio ut fine exéplariû cuiufqadipulatiôe aliqd imutCkSed iiisquaemanifeße dpra uata funt:maior fenfum q exem* plarium ratio habenda cß:iit hoc


bitata fût breuior.in qbufdâ paulu fortaHe diflènriâ.Nâ etia cumiudicium meum oftenocrotfuu tarnen Icgcntibus rclin qua.Ncq^ ignoro quolHa cfle qui curam omnem copofitio/ his excludât:atq^ilm horridum fermoneut forte effluxcrit: ni0magis naturalcmtmodo etia magis uirilem ee côtédât: q fi id demu naturale ee dicut:qda natura primû ortû é: SCqle ante cultu fuit:tota hic ars orandi fubucrtit .Neq; enim locu tifuntad hac regulam SC diligétiam primi homines.Necpz hoemiis præparare,docere cxpofitionc.argumétis pbare.af fedhbus cómoUcrc fcicrut.Ergo iis omnibus nó fola compo fitione caruerut:quo^ fi fieri nihil melius licebat:ne domiba qdem cafastaut ucftibus pelliu tegmina: aut urbibus mon/ tes ac filuas mutarioportuit.Q^uæ porro'ars ftatim fuitfqd nó cultu mitefcerctfeur uites coercemus manufcur eas fodi


musfrubos aruis excidimusfterra amp;nbsp;hæc générât: Manfuez facimus animaliafîdomita nafeunt'’.Vcrû id eft maxime na


h?tale:quod fieri natura optimepatuf.^Fortius uero quid Îcô pofitu pótefie qiundum Ä bene collocatumf Neq ; fi parui pedes uim dctrahant rebusmt fotadcorum Si caUimachoru: Kquorundam in orationc fimili penc licentia lalciuictium:


oco exponere quidem Icgiturfit^ egédum eße quidam fuis in expo itionibus atteßanfk fed loco cius i initi expofitione legcndum cfléiP udeß iudicio;quodfingulis infini tis ablanui funt appofithExpofitio ne itaque uel refragatibus libris lez gatur hoc modokooccre expofitioz nckhoccflnarrationc : qua potiffiz mum iudcx caufam docetur« Nee domibus quidem cafas aut ueßes pcllium tegminakVeflibusnön ucz ßes legendum efie nemo nó uidct

Q^idnon cultu mitefceretC ’Mi tefcitproculdubio eß legendum» Qljauis quidam nitcfcir legant exz ponat^ pulchrius fitkSed mitefcit legendum elTe aperte qua: fubiieiû tur exépla declaratk Fortius uero quid incompofitQ potcß eße 5lun


dumkFcrc fpecic rcdiierrorcs in' cidimuskQuis enim nó dixcritqd hoc loco rede legi^Atqui nS quid: fed qui pro quo modo legendum effe acutius intucntcs ccnfebuntk Vt fotadeorum amp;nbsp;callimachorum« Soradicos uerfus molliflimos fuiffc innuit Martialis cum inquit Ncc retro lego fotadem dnædumkSotadici autem dicuntur uerfus qui retro 1c fticofdé numéros fcruant Qualis illa eß v ergilianus Mufa mihi caufas memora quo numine Lefok Si»n»tc Wo Icgaf fotadicu fit Lcfo numine quo memora cas mihi mufa« Callimachio^iuocali afcripta légatqbus


compofirionis eft iudicandum»Cæterum quanto uehemenz tior fluminum curfus eft prono aluco:ac nullas moras obiiz


-ocr page 324-

Callimachus c ufus:utmolljora car mina fièrent» Tantogç conexa eft amp;nbsp;rotis uiribus fuerit : fragofaateg Kermpta mclior ofo»Que copula îquæ rclatiuß eft cÔmurâda»ac flu,' it /OCO fuerit uerbi reponendukhoc mo Taro quæconexa eft Qi. tous ui ribejs fluit» Cur ergo uires ipas fpe folui putér»hoc c pulch.ritudie côcî næ ofois.Qui uero fpatio legüt:ap te decipi facile quis uel rncdiocritei dödus diiudicare pót : cu qfequüf (^ legédu cé maifefte declarer» In/ fcrf»n,Etcomitef 'femp arrc decor Sic Cicero»ut n»Athletas nec mul/ to fecus gladiatores uidemus nihil nec uitado facere caute:nec petcdo

uehemérera quo nô motus:hic ha beat paleftra qdaiut qcqdihis reba fiatutilf ad pugnaiita ad afpeólü ét fit uenufldific ofo nec plaga graué facitmifi petirio fit apta:ncc fatis ru/ te déclinât ipetû mfictia in cedédo qddecear iteUigatata^ qlis eorum motus quos apaleftros grcciuoeät talis ho^ mihi uidefofoqnodau dûtnûeris fnias» Qiiado res ncc uI

Liber 1

cicntcg inter obftantia Gxa fiadlis aquis ac rcluclanbusiu to.qua: conexa e:0C totisuiriba fluit fragoG atq; iterrupta me iior oratio«Cur ergo uires ip/as ipecie iblui putêtî quaJo nee res ulla fine arte fatis ualeat:óócomitctur iempartern decor/ An non eâ qua: emifla optimeé:haftâ fpeciofiflimecontorZ tâ fcrri uidemus/amp;arcu dirigentiû tela quo certior manus* hoc eft habitusipfc fbrmofior/Iam in certamine armorumî atq, in omni palæftra quid fatis reële cauctur ac petitur : cui non artifex motus:amp; certi qdam pedes adfint/Q_uare mihi ƒ cópofttióe uelutametis quibufdammeiuifueintedi 5C cociz tari fentétiæ uidéóldeo eruditiflimo cuiq; pfuaiùm eft ualc re cam gplurimu no ad dcleëlationémôtièd etiâ ad motum quoqjanimoçz^Primû quia nihil intrare pótin affcëlum:qJ in aure uclut quoda ueftibulo ftatim oftendit» Deinde quod natura ducimur ad medos.Neq; enim aliter cueniret : utilJi quoqj organorum ibni:qq uerba non exprimunt: in alios ta men atq; alios motus duccrétauditorem.In certaminibus fa cris non eadem ratione concitant animos ac remittut: nee eo

dem modo adhibentur:cum bellied eft cancndum:0Ccu poZ fito genu fupplicandum cft.nec idem fignorum concentuse la fine arte ualear.Trafpofita hic ee |procedente ad predium cxercituddem rcceptui carmen» Py uerba uidenCqux fie in ordinäre/ Jtha2oreis ceitcmoris fuit;6C cu euiPilafl(:nt animos ad Ivra digunt»Quado nec res ulla» Qua nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;T nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;or r-


UlKUllt»^2 UdUU DtU lUi und* lt;7U4 quot;nbsp;’'J nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Tl* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Or nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/•* re mihi ieopofirione uelut ar^tis ^ excitare:quo cent ad agendum ercdioies : amp;nbsp;cum fomnu pe qbufdi ncruifueitediamp;cociranfc terentad eandem prius lennc mcntes:ut fiquid fuiflct turbiz tetiæ uidenfjnpræpô quis codices . diorum co2itationu componercnt»Q uod flnumérisé mo quæ fefum potius puertatqiuuet ' dismelt quidam tacita uisnn orationc co uehcmentillima: Sic nag; côpône mtédunffniæ ut quätüq; intcreft fen fus ide qbus ueibis efferat : tantû uerba

amétis haftearcu^ neruis»Am«û autlo^illud dicifiquo in emitten dis logius haftis iaculatores utuf» Va ere c5 côplurimû»Caftigarc i qbufdâ exempbribus legirur qplu rimu Neqî»n»côplurimû eftlatinû» Nec idem fignoßz contcntus eft

■Amen

jjcedéte ad proclium cxcrcitu » tq/ dem Ifa in »c»mutaracocentus effe l^endu ne admonitione quidcm en dignü.Qui uero ,p procedente Icgunt producédoifuæ ipi opinio/ nis uiderinr róné » Excrcitus certe clegantifTimeprocedere in prceliu dicif» Quantüque ïtercftquibus uerbis affctat\3gt;uocali in»c» cóuerfa efferaflegenducft» Nanequeme diuinæ mouétquibus omnes Afri dos Si Lælios multi uenalicii mer carorefque uenaliciique fupcrariïr» In oratore quidcm Ciccronis reële bic uero corrupte legit hoc exem/ pIum»Sicautem eft lrgédum»Mul ti uenalicii mercatorelqucfupera/ xunt;ut fit roulti fupcrarunt mcr/

cade qua copofitione uel in cxitu ingant :uel fine claudant ♦ Naquædâ SC fentetiis parua Si clocutióe mcdicauirtus hac fola c0mendat»Deniqj quod cuiq: uilu erit uehemetcr»dulci tcr»fpcciofe didlu foluat:amp; turbct,abierit oi's uis«iucunditas. dccor*foluitquædâ fua i oratorc Ciccro,Na ncq; me diuitix mouet:quibusoes Africanos amp;nbsp;Lxlios:multi uenalicii merz catorefq; uenaliaq^ fuparut.ut fit:multi mercatores fuparûtî uenaliriiq: amp;nbsp;ifequentes deinceps picdos:quas fi ad illu moz du pturbcs:uclut fracTa aut trauerfa tela pieceris» Ide corriz git qua: a Gracho compofita durius putat»Illû decet.nos hac fimusphatione cotentnquod i feribédo/quæ fe nobis folutio ra optulerintcôponcmus«Q_uid.n»attinet eoç4 cxepla qua: reretquæ fibi qfq; experiri pot/IIIud notaire fatis habeorquo pulchriora amp;nbsp;feniu amp;nbsp;clocutióe diflolueristhoc oratione ma gis deforme foie:qa ncgligetia collocatiois ipfa uerbo^ luce deprehcdiY^»Itaq] ut c0hteor peneuItima oratoribus arte co pofitioisiqua:pfeda fit cótigiftè:itaillis priicis habita iter cu rasn'quatum adhuc ^fecerantputo,Ncq]»n»mihi gilbet ma. gnus audor Cicero pfuaferit Lyfiâ» Hcrodotû « ThucydiJé

-ocr page 325-

Nonus

cator« umaHcii^» Qy,os fi adillû modum perrutbes.Quas Icgcndû eft.ne incongrue périodes referar»

Idem corrigit quod a graccho cô pofita durrus putat» Q^æ Icgcndû eflé nerno non uidet» Quia negli gêna colIanSis. CoHocanonis emê date in quibufdâ legif exéplaribus» Simplicis arque inaffeéti coloris» Inaffedari Icgcndum eft» Nam ipfe fenbebatalns.non ipfe diccbat» Ipfc prius pofitû compofirioni non conufnit.Q^are expungaturudci r co autem iple non diccbat: quia le/' ge cautumerat Athenis ne quispi aduocatum defendcrctur bGete5i'. hac rarione Icgi fraus excogitata eft ut rei acceptas ab oratonbus pro fe haberét orationcs» Quod ipfum compofitio eftgt;hicdiftinguendum eft : ne confundanrur fcnfus » Hoc ipfum autinquit eft exarte cqmpo fitionisura componere ut fidé oray rioni habcar.Qji autem quoad co pofitionc legit ea quæ refta fût dc^ prauareac mendas mendis addere uidef» Hiftoriæ quæcurrercdc/ bet ac ferri minus coueniflent infi-' ftentcs claufulx»Tcr fyllaba interie da interfiftentes fcribendum mihi uidetur.Hoc autem fenfu Thucy' didem fuiffe compofitionis ftudio fum probat» Turn ipfa dialcdos habet etiam iucunditatem ut laten tes in numéros complexa uideatur Sic quidem Icgiturled mcdofc»Nâ etiam comüdho nifi in cam prono/ men conuertatur Ôi loco in præpo fitionis etiam particula reponatur: qJ ; neque fenfus integritas negselegan tia cuftoditur »hoc modo itagp lez gatur»Tum ipfa dialcdos habet eâ q^ iucunditatcm:ut latentes etiam nu

meros complexa uidcatur»Vfus eft autem Herodotus ionicaDialcdo: quæ iucundiiTima efte iudicatur»

Nuncquæ prius iis qui reôte cô/ poncre uolent dicenda funr»s»litte/ ra afcripta difcenda»S^»u»uocali ind conucrfa finteft legcndum»Extrin fecus uero dicamus uel fimilc uer/

• parum rtudiolos dus fuiïïc.Gcnus fortaOè fint {ecuri nó iJé quod Demofthenes aut Platoiqg amp;nbsp;ipfi inter fc dißimilcs fu erint,Na neep illud in Lyfia dicédi textu tenue atqjraru Ixti oribus numeris corrûpédu erat.Perdidiflët eni gratia quæi co maxima eft fimplicis atep inaftedati coloris» pdidiftet fiz dem quoqj,Nam ipfe (cribebataliismoipfe dicebatmtopor tuerit efte ilia rudibus amp;nbsp;icompofitis fimiiia: quod iplum co pofitio eft«Hiftoriæîquæcurrere debet ac ferri minus coucz niflentinOftentes daufulx amp;nbsp;dubita aólióibus refpiratio : amp;nbsp;cludendi incohandiq; fentetias ratio.In concioibus quidcm etiam fimilitcr cadentia quædâ ôCcôtrapofita deprehendas» In Herodoto ucro cu omnia:ut ego qdem fentio: lenitcr fluz unt:tu ipfa dialccticos habet etiamiucunditatem:ut latetes i_ numéros copies uideatur.Sed de propofitorum diuerfitate port pauIumtNucquxprius histq reële componere uolet: difenda funt»Eft igitur ante omnia oratio alia iundla atque côtexta.lbluta alia:qualisin fermone amp;nbsp;cpiftolismifi cum ali quid fupra natura fuam traëlâtîut de philofóphia» de repu» nmplicibufq;»Q_uod non co dicoqa non illud quoqj folutu habcat fuos quofdäÄ forfan difticiliores etiam pedes»Ne(p cni aut hiare ip uocalibus:autdeftitui teporibus uolunt ferz moôC epiftola»fed non fluunt nee cohærétmec uerba de uer bis trahut:ut porius laxiora in his uinculatq nulla fint» Non nunq in caufis quoq; minoribus decet cade fimplicitas: quae non illistfedaliis utitur numeristdiflimulatq? cost amp;nbsp;tantum cômunit occoItios»At ilIa connexa (cries tres habet formas» icifa quæ cómata dicuntur»membra quae kcoAoc » zsêpio^y quæ eft uel ambitus:uel circundudlumruel continuatio : uel condufioln oi porro côpofitione tria funt genera neceflaria» ordo.iunëtufa»numerus»Primûigitur de ordine» Eius obier uatio i uerbis c fingulis Si cótextis»Singula fût quæ dixi mus ttcrvveE7ot.In his cauendû eft ne decrclcat oratio: Si fortiori Augcri»n»debet fnîæ Si infurgeretut optime Cicero» Tu inqt iftis faucibus.iftis latcribus»ifta glodiatoria totius corporis firmitate»Alid.n»maius alio fupuêit»At fi cœpincta toto cor porenó bene ad latera faucefq; defcendcret» Eft Sialius natu ralis ordotut uiros ac foeminas:dié ac noëlê:ortü Si occafu di cas potius:^retrorfû»Q^uædâ ordic pmutato flut fupuacua bum eft fub audiendum » Tamctfi ut fratres gcmini»Nâ fi præceflèrit geminitfratres addere nó nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^’* ^'^'^ enecefte»! lia quoqjnimia quoruda fuit obferuatio:utuocaZ omni'^n^comptSria fum bula uerbis«uerba rurfus aduerbiis»noiaappofitis prænoibo genera nccefraria»lllud genera ut fu rurfus cent priora»Nâfit côtra quoq: frequenter non indeco pflaum uidetur eradendum» r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Dicas potius qqamp;retrofuiQua

particulam cum illa amp;nbsp;copula cxpûgatur ut qretrofum legatur» Nomina appofitis pronominibus rurfus effent priora»Et copula quam de prioie fenfu fubtraximus:huic afenbafiut legamus,ôi pronominibus»

-ocr page 326-

Liber

Non quia frequenter fit hoc mclius»Nifi quin loco illius prioris quia repönatürnd uidebifnegare Fabius* quod affirmare intedinQuod nc cueniat hoc modo lcgatur»Nô quin frequérer fir hoc melius* Ideo quæ Icnioribus fupponenda* Auocali expuncta que Icgaf ut fit popula*amp; n litrera in»u*cóuerfaleuioribus amp;nbsp;fnp' ponenda er fyllaba crafa»hoced pouponeda* £t fi id afperum erit:ccdat hæc oratio numeris*Ad loco amp;nbsp;co pulæ mihi magis fenfui conuenire uiderur»rario quo^.o uocali de primo loco erafa legatur» Et mjuperio ribusdiximus libris»c»uocali»in»u*conuerfa ut eft legendum* Tranfiti intentione amp;nbsp;obfeurare circuiacenti/

bus folct»f*littcra in*r*mutara tran/ firi legendum eile confiât* Vt per fe foeda uomendincccfritas*Sicqui dem rcelc legi putarur»Sed ut nihil imutem ac id folia quod fentio di cam nominariuus ille foeda neceffi tas idatiuum foedac neceffitati for/ fitan eft conuertendus: ut itelliga/ mus Ciceronem foedæ per fe uo/ mendi neceffitatihancquo^defor mitarem adieciffietut cibus teneri non poflet poftridie* nbsp;nbsp;Vtnbi ne/

ceffe eilet in confpeâu populi Ro/ mani uomere Poftridie aduerbi/ urn alicuius temeritate erafum re ponédum eiTe ut cludat fenfum tâ ex fecunda philippica:quam ex Fa/ bii uerbis aperte colligitur* Hæc in breui de ordine fuif/ wSlnda : fi uitiofus eft : licet amp;nbsp;uincat ac Hr aperte cadens oratio tarnen merito îcompofita digne di catur»Nifi corrigarur hic locus:uc/ rus integer^ fenfus nullus elicief Emendariauté polie uidef: fi uin/ cat uerbû eradaf ac dus loco toti dem litreraÿi participium iûda re/ ponaâarœ ac copula in amp;nbsp;conuer/ rarur;3C illi ucrbo fit poftponaf* SC cr»fyllaba expun(fta apte legarur*0C digne aduerbiu expungaf ut ocio/ fum*Hoc modo* Licet amp;nbsp;iunda fit Sc apte cadens oratio:ramen meri/ to incompofita dica^Nec ignoro quôfdâ ira corrigere ut i uocaliafcri pra uinciat legant»uerum fenfuini/ nil magis uinciat q uincar conucni re mihiuidetur*Iunóla auté fic qua drat ut uel refragantibus exempla/ rlbus rcponf debeat» lundura fe/ quit. Sc in uerbis incifis * periodis» Sic quidem legitur»Scd fi ea rdati/ uum afcriberef amp;nbsp;eft uerbum lo/ co SC copulæ:nihil prorfus mtegri/ tari fenfus deelTeuideref»hoc mo/ do * Ea eft in uerbis* incifis * mem/

be

bris*periodis* Primum quaefunt imperins quoque* Sunt uerbûefle

_ expungendum nemo non uidet* ; êrt t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Id eft quæ commiffis iter fe uer/

/' bis duobus ex ultima fine prioris ac prima fequétis fyllaba deforme aliquod nomen cfTiciunt.Illeablari

re.Nce non amp;nbsp;illucînimix é fupftitioistutquxq; fint téporc ea eria facere ordine prioramon qn ficqucter fit hoc mcliusï fedquia interdû plus ualétante geftaJdeoq^ leuioribus fup ponéda fût.Verbo lënfû cludere multo fi cópofitio patiatur optimudldn uerbis.n.fermonis uisineft«Et fi id afperu ent« cxdat hæc pratio numcris:ut fitapud fumos græcos latiolqj oratores frequétinimc.Sinc dubio enirnomne quod nócluz det:hypbaton cfhlpfu hoc inter tropos uel figurasrquæ funt: uirtutis receptu cft.Non enirn ad pedcs ucrba dimcnfa funt» Ideoq; ex loco traffcrutur in Iocum:utiungantur:quo cógru unt maxime:ficut ï flruótura faxo^c rudiü ét ipfa enormitas ïucnit:cuiapplicari SC in quo poflitinfißcre.Fcliciflunus taz men fermocfhcui SC réélus ordo/SC ap ta iüélura:amp; cu iis nU merus opportune cadescôtingit.Q^uædâ nero trâlgreflîôcs amp;nbsp;lôgæ funtnimisÄ i fupioribus diximus libris: amp;nbsp;iterietia cópofitione uitiofæ:quæi hoc iplu petunf”:ut exultét atq; la Iciuiatrqles iHæ Mæcenatis.Solc amp;nbsp;aurora rubet plurimad/ ter facrä mouit aq fraxinos»Necxequias qdé unusinter mi/ ferrimosuiderem meas,quod inter hæc peflimû é:qai re tri fti ludit côpofitio*5æpe tarnen eft uehemés aliquis fenfus in uerbotqd fi in media pte fentétiæ latctîtrâfiri Îtentione Si ob Icurari circûiacentibus foler«In claufùla pofitû alTignat audi tori:00 ifigif:quale illud Ciceronis. Vt tibi ncceflè cêtîcôfpe élu.po.ro.uomere.Trâfiér hoc ultimû minus ualebit» Nam totius duétus hic cft qfi mucro:ut p fc feeda uomendi ncccftî tas:iam nihil ultra cxpeélantibus:hâc quoq; adiicerct defor mitatê:ut cibus teneri non poftet poftridie.SoIebat afer DoZ mitius traiicere in claufulas uerba tantu alperandæ côpofiti onis gfaîôé maxime i phœmiisrut Cloantilla.Gratias agâ côtinuo.ôC p Lælia.Eis utrifq? apd te indicé périclitât Lælia Adeo refugit tcnerâ delicarâq; modulandi uoluptaté: ut ocZ x:urrentibus p fe numeris:quo eos ihiberet obiicerct » Amphi bologiâ quoep fieri uitiofa locationc uerbop::ncmo é qndei at.Hæc arbitror ut i breui de ordine fuifîc dicenda: q fi uitio fus é:Iicet amp;nbsp;ufeapae fit apte cades oratioitamé merito incôz pofita digne dicaf.I^ura fcqtur ô(^in ucrbis.iciGs. mébris* piodis»Oia nâcp ifta ôCuirtutcsamp; uitiai côplexu hênt » Atcp ut ordine lèqr:primû quæ ipitis quoq; ad reprehéfioné noz uns fine ut nihil fenfum adiuuans

mihi uel refragâribus exêpiaribus uidef expûgédus*Syllaba nâ^ad utrû^ referfadiediuû ultimaac pria»

-ocr page 327-

Nonus

Quae cauo ant patùlo maximô orc cffcfuntur»o»uocali in cconuerfa maxima Icgatur» E planiorgt;Sicqui/ dem legitur fed a in e niurara fcribendû uidcrur pleniorud quodillud anguftior quod iferf aperte docergt; An guftü»ihpleno fpatiofog ? opponitur» Nimia cft in duabus breuibus offenfio » Pro nimia redte in quibufdâ «éplanbus legitur Minima» Atç cû alia»e uocali afcripra aliaedegédü eft. Proindeafperiores crüt»Proïde aut uacare mihi uideturautiperide mutadu. Acncfcio negligétia i hoc an follxitudo fit» Emédate iquv bufdâ exéplaribus peior lcgifgt;hoc modo An follicitudo fit pcior» Quare ut negligentiæ eft pars hoc pari* Pars mihiut fupflua uidefcxpugc/ da » Quare aut no qa eft legédû ut quida corrupunr»fenfus eft aût » ut negligétia é admittere uocaliü hia tuura ignauia quædâ cftubicp illd timerc»Cü amp;Demofthenes amp;Cice ')'

tabilia uident .id eft.quæ cômini's intcr feucrbi’s duobus ex ultima 6«€prioiisac prima fcquéris fyllaba deforme aliqd nomen aHicmt.tü uocaliu cócurfus.q cu accidit hiat amp;nbsp;inter fiftit:óéquafi laborat oratio.Pcnimelôgæ quæ eafdé inter lê litteras cômittût:fonabût,Præcipuus tarnen erit hiatus earû quæ cauo autpatulo maxime ore efferûtur. E planior littera eftJ anguftior.Îdeoqj obfeuriusin his uitiû.Minus peccabit qlongis breucs fubiicict:óéadhucqpræponet longæ breué: minimaéin duabus breuibus offenho,Atq; cu aliæ iubiûgû tur aliisspinde afpiores crût:^ut oris hiatu fimiliaut diuerfo ^nunciabunt.Nóramcid ut crime igens expauefcêdu eft. Ac nefcio negligétia i hoc an follicitudo fitpeior.Inhibeat.n. neceftèeft hic mctusimpetû dicendi:00 a potioribus auertat. Q^uare ut negligentiæ é pats hoc patiuta humilitatis ubiq; phorrefccremimiofq; non immerito ihac cura putât omnes ifocratem fccutos:prxcipueq; Theopópu.At Demofthencs amp;nbsp;Cicero modice reipexerut i hac ptem. Na amp;nbsp;coeuteslittez ræ quæ cruverÄoiepH dicua€’:etiâ le^ioré faciût orationéjq fi Uerba fuo fine cIudâtur:ôCnónunq hiulca end decétifaciutq; ampliora quædâ:ut pulchra oratione.apta omo iaétarettu

inter uocales qfiinterfiftaf :aftumût.Q_ua de re utar Cicero nis potiftîmum ucrbis.Habet inquit iHe tanq hiatus Ôé con/ curfus uocalium molle qddamtôé quod indicet no ingratam negligentiam/de re hois magis q de uerbis laborantis.Cæte/ rum confonantes quoqqpræcipueque eæ quæ funtafperioz resin cômiffura uerborum rixant .Et.s«ultimacû.x.pxima: quaçi triftiorietiâ fi binæ collidant :ftridor é ut ars ftudiorû: quæ fuit câ SC Scruio(ut dixi;fubtrahédæ«s*litteræ:quotiens ultimaeét:aliaque côfonante fufeiperef : quod rcprehendit Lauranius.Meflâlla dcfédit.Nâneq; Luciliû putât uti eade ultimaxû dicit.{erenu$ fuit amp;nbsp;dignuÿîoco.Q^u^ ^* Cicero îoratore plures antique:^ tradit fie locutosridé/belligerare p

ro pa^id curauerir» Nâamp;coeû/ tes litreræ quæ âwoÂoiçfi dicunf etiâ leuioré faciût orationc»Dicif acuîncôuerfa lenioré legédû cft» Tûlongæpfeamp; uelut optimæ fyllabæ aliquid etiâ mediis téporilt; bus iter uocales: quafi îterfiftatur» aïrumût»Nifi ^ mediis téporibus medii téporis legaf : fenius îtegrP tas uiolaf» Cætegzcôfonâtes quûq? præcipue ea^é quæ funtafpenorcs» In quibufda exéplaribus legitur^ copula hoc mÔ præcipuequci Sed mihi etiâ loco ca^ eæ ut fit noiatiz' uus legédû uidet » hoc modo»præ cipucquecæ» Et»s»ultima cû»x»^ xima:qu^ triftior etiâ fi binæ col Iidantur:ftridoreftgt;Vaftudio5^»Sic quidé legitur»Sed uaftudio^ quid fibi uelit:mihi non percipitur»Ncc ÿnoro uaftus dua^a qbufdâlcgi ^d ne fie qdé fenfus ^cedit » Sine côtrouerfia uero deprauatus hic lo cus:mihi fie emédari pofteuidetur fi ut pamcula loco ua fyllabæ amp;ars afenbaf hoc modo:urarsftudioßi» Sic aûtlegendûeffeiex his Diomezi dis ucrbis qui de côpofitiôe fctibés ad ungué Fabiû eft imitatus: facile' percipere pofumus»Ité îquit ex co/ fonâtibus quæ i fc icidétes ftridcre amp;nbsp;quafi rixari uidenfzuitâda lûdtu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;s.v

ra eft»ut Scx»Rofcius»Ars ftudiôji»’

Rcx Xcrxes»errofRomuli» Quæ ft), , s [rZ (uih-a fuit caufa amp;fcruioutdixi:fubtrahé nbsp;nbsp;nbsp;/7«u/4..'

de»s»littcræ quotiés ultimaeét alia quæ côfonante fufeiperef»A uoca/

li expunfla que legaf ne relatiuûeç nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. ^g,^^

credariVbi nâ aût hoc Fabius Ser nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;—r-

uio placuiffc dixerit mihi nô occur

rit» Serenus fuit amp;nbsp;dignus ioco»s»littera expûcla ferenu amp;nbsp;dignu amp;nbsp;loco pro ioco legédû uidetu?» Q^od etiam Cicero in oratore plures antiquorum tradit fie locutos.Quin etiam loco illius quod etiam fcnfusex/ pofeit » uerba etiam Ciccrqnishæcfunt » Olim autem politius corum uerborum:quorumædcm erantipo/ ftremæ liïteræ ut qptumus:poftremâlitterâ detrahebât:nifi uocalis ifequebaf»lta nÔ erat ca offenfio in uer/ libusiquâ nûc fugiût poetæ noui»lra enim loquebanriQul eft omibu prîceps» nÔ oibus»^ uita ilia dignu lo corp nô dignus» Inde bclligerare per meridié»Prorfus aliquid huic tocodeeffe uidef : Qualeillud eft Dioz •V^*^.“ ƒ“§^^,9“®9uc eft»m côfonâs illifa uocali»utbonû aurû»Iuftû enim eft»amp; fimilia quæ déformât ora tionis îtegriraté» De hac quippe littera»ra»î fine prîcipioue diéhonû pofita loqui Fabiû:apcrte ex ipis colligi tur exéplis»lndc enim inquit eft bclligerare per meridié»M»nâ^ littera fi erat ultimaapud prifcos abuciebaf

u im

-ocr page 328-

Liber •

nt bdligfrare pro belki gefcregt;Si uero jpra»mUitfcra prinja eflct dfâionis fequentis :ultimapraeccdentfs uer bi confonans abiicebar«r»ur Pe mendié pro per meridiem»Quanq pomeridiem fortaffe legendum eft » Vn de amp;nbsp;pomeridianae dicuntur fcholæ» Et cenforini Catonis » Üie.t’»hancgt;llla afcnbaf»ac n littcra expungat ut Cenforii legatur gt;nbsp;Cenforius enï Cato dicitur non Cenforinus»e praetcrea uocalisfolain conteAtu polira cradatur ut die hac legamus pro ilJo diem hancgt;Quidam autem dicem amp;nbsp;faciem 6lt;:o in uaeç amp;nbsp;uæ^ in o» aciin e mollira legunrgt;Sed inconfulte nimiüm cum hoc loco Fabius non de uocaliû mutatione fed de c0fo/ nantiû afpera loquaf coniundione

Et famé aliqua iter duas uocales Tâtû loco illius priculæ famécmé date legif» Videdderiâ ne fyllaba uerbi prions ultima fit prima feqn tiSkNifiemendefhic locus pajz fibi

ineriaicîamp; ilia Cenforini Catonis die lt;nbsp;hâc:æque«m» littéral «e»mollita:quæ in ueteribus libris reporta mutare imperiti fo lent.Et dum Iibrano: ^ infeitiam inièdlari uolût:fuam confiz tétur»Atq eadem iHalittera quoticns ultima e : amp;nbsp;uocalé uer bi fequentis ira cótingit:utin earn tranfirc pcflit:ctiam fi fcri bitur:tamen parum exprimiftut MuItu lile.amp; quantu erat* Adeo ut pene cuiufdam noua: litteræ fonû reddat ♦ Ncq; eni eximit tied obfeurat :amp; tarnen aliqua inter duas uocales t ue lut nota ê:neipfx coeant. Videndum etiam ne fyllabauerbi prions ultimafit prima’fequcntis«ld negs præcipi miret Ci ceroni in epiftolis excidiuRes mihiinuifa: uifx lut BrutætôÇ 1carmine.O fortunatam natam me confulx romam ♦ Etiam

coftareFabiusuidebiftSupius na^ pcepit:utquæcÔmiflis iterfe uerlt; bis duobus ex ultima prioris ae pri ma fequétis fyllaba deforme aliqd eftïciût» uirenf. Nunc î uniuerfum præcipereuideâfiue deformequid efficiär flue nôgt;fugiéda effe » Quod gdé minus a fcriptoribus cuftodif» Nam Si Tcucroßiauertere regé» amp;nbsp;uétotJ^carccrc regnet» apud Vergiß lium » amp;nbsp;Nefcia uerc rcmittiapud Lucanum legunrur»Quare mihi cmendandus uidetur hic locus fie utnuméro plurali legantur nefyl^ labæ uerbi prions ulnmæ finr pri/ mac fequentis»Sicauté legendum cfTcaperre que fubiiciunf exempla declarant. Res mihi uife funt brute»Nifi aliquid deefthuic cxem plo:mius redea Fabio notari uide tur.Negïgt;n»ulla pccdétis uerbi ulti/ ina fyllaba principiu eft fequentis» Quare luife afcnbaf hoc modo» Res mihi iuifac uifacfunt brufx»

Cu uirrufes ctia ipfaetediu patia tur nifi gratia ucritatis adiutæ» Mé dofc qdéfic legif » Sed fic emédari potcft:qqis exéplaria refragérur:ut pariât no patianf amp;nbsp;uarieraris loco ucritatis legamus.Deuirfutibaaût oronis fcnrit Fabiusiqux funt uer boiy exornatióes atgp fententiaru» Mébrorum uitiorüqpiundura» Emédare in qbus cxéplaribus loco uitio^ legifinciforü» Na plus eft De P4rfmtrif faxa q bcftiasc5moueri»Etfiparti/ J cula um il ifue a féfu expofei uidef: ut legaf»Na SC fi plus é faxa» Quod eriâ eóftat utm^ pedibus»Sicóiun dio mihi ^enbeda uidefthoc mó. Quodcria fi coftat utrüqi pediba» Na rhythimiïnumeris fpatio ré porü côftâr»In praepóneerafa id eft afcribâf amp;gt;s»lfa expuda numeri 1e fi^ei^voff' ganfquis exéplaria rcfragcnf» hoc mÓ»Rhythmiidénücr/gt; Rhyth mosauf par:utdady!us»Eft uerbu quis elegaterfepius prarrermittaf: nie tamé mihi afenbedü ufdef: ut legamus»autpar eft.puexrocf quoep

monofyllaba fiplura funt male continuabunf ïquia neceflè eft compofitio mulosclaufulis concila fubfultct, Ideoe^ etia breuium uerborum ac nominum uitanda continuatio: amp;nbsp;ex diucrfo quoq; longo^.Afferuntemm quandam dicendi tac ditatemJlla quoqmitia fut dufdem lod:fi cadétia fimilitcrï amp;nbsp;fimiliter definentiatóéeodémódcclinatamulta iugantur« Ne uerba quidem uerbist aut nomina nominibus fimiliaq? iis continuari decettcum uirtutescriam ipfae tedium pariant: nifi gratia uarietatis adiutæ.Membrorum inciforumq? iun4 ótura non eo modo eft obfcruanda:quo uerborum.qq in his extrema amp;nbsp;prima coeunt.Scdplunmum refert eópofitionisï quæ quibus anteponas.Nam ófnomens fruftis elculétis ui/ num redolentibusïgremium fuum óftotum tribunal impie uit.Et contra.Nam frequentius utar iifdem diuenapz quotg return cxemplis:quo fint magis familiana.Saxa atq; folituz dines uoci relpódent»beftix fæpe immancs cantu beefuntur atep confiftunt.Magis id ifurgebat fi uerteretur.Naetfi plus eft faxatq beftias commoueri:Incft tarnen compofitioni de/ cor.Sed tranicarnus ad numeros.Ois ftruedura ac dimenfio Sé copulatio uocum cóftat:autnumerismumeros puexioûœ accipi uolo:autxte-rpeSideft dimenfione quadarqd etia fi cd ftat utrunq: pcdibus:habet tarnen nó fimplicem differentia. Na rhythmiideft numeri Ipacio tépoy conftant.Metra etia ordincridcoq; alfeçi eê qtitatis uf.alteru qlnatis. Rhythmos autparérut dadlylus. ynam enim fyllabam parem breuiba habct.Eftquidem uis eadem Sé aliis pedibus.Sed nomen il/ lud tenct.Lógam eflè duorum temporum. breuem unius et pueri Iciunt.Autlèicuplex:utpæon:cuius uis eft ex longatSi tribus breuibus.quique ei cotrarius ex tribus breuibus amp;nbsp;ld/

-ocr page 329-

Nonas


grid's lincru rcuKus fcriberetur» Aut fefcuplcx»Rhythmus fefcuplcx dicifUf qui nno tempore plus in fub larqeabudat:^ in pofitoe aut c côuerfo»Sercuplexgt;ngt;uno minus edq duplex» Sed hoc Kcren:qdrhythmos idifferés dailylos:ne ille priores habet breues an fequércs»Habcat a uocaliafenpra legal»Sigmficat at ordiné fyllabq^ 1 rhythmis no eé neceflânû» Tps»n»l'onû metif ut a fublaroc ad pofmoné nfdé fpadis » Proideali/ as ad diméfioncm in uerfu p dactylo poni nö poteritanapædus aut fpódeus»Hic locus ita eftdeprauatus ut nullus neger fenfus clicipoffitmeij rede emcdari nififorte maiorqut mihi placeat uerbo^z fieret ïmuratio uem aftcrifco potius notadus c hic locuskUtaliis quo^ aliqdemédâdû reliqmus nf^ pcjpue:q nihil putat î exêplaribaimutâdû» Illi quo mo fejpat curft ufçp ad wêTafboAftv»!» trâfitû id éialid géus rhythmi » Et fi hic locus poftqmihi correilus é: emedatu facillimus eé uf;me tame


gatuclalio quoquo mö têpora tria ad duo relata fefcuplum: faciunt,aut duplex utiambus»Nam eft ex breuiamp; longa : q q; eft ei contrarius.Sunt hi Sé metrici pedes«Sed hoc itereft; q? rhythmos indifterens«dalt;ftylos ne me priores het breues: an Icquentcs.Tcmpus enifonû metitur:ut a fublatióe ad po firioné nfdé fpaciis:Proinde alias ad diméfionc.in uerfu pro dadylo pói nó poterit anapeftus aut lpódeus:nec penes eâz dé róné a breuibusincipiet ac dclinetmeqj Iblu aliu^ alio pe dé metroru ró nó fcipittfed ne daélylu qdéaut forte fpôdeû: alterum p alterodtaq; fi qnlt;p córinuos daélylosmt lut î illo. Pandit' ’interea domus oipotentis olympi:c0fundas:folueris ucrfu,5ut Sé ilia difcrimia q? rhythmis libera fpacia « metris linitatSC iis certæ claufulxhlli quo mo ceperat currut ufcj ad JuiETap)oAHV«i«tranfitu ideft î aliud genus rhythmi: Sé q? me tru in uerbis modo.rhythmos eria i corporis motu é»Inania quop têpora rhythmi facilius accipiet:qq hxc Si î metris ac cidénmaior tame illic liceria e:ubi tempora cria animo meti unt:Sé pedu Sidigitoçz fétu interualla lignant qbufdâ noris: atqjxftimant quot breues illud fpaciS habeat: inde TetraCr tnpe:pentafmoe«Deincepslongiorcs flut peuffiones ♦ Na Sc mion tempus é unü»icompofirione oratióis certior:8i magis omnibus apta feruari debet dimélio.Eftigif’i pcdibus:Si me trici qdé pedes adeo reperiunt in órarióe:utïea frequenter: non fentientibus nobis omniu gencru excidatuerfus» Et con tra nihil é pfa Icriptuqd nó redigi polTitiquxdä ucrficulo/ rü generauel î mébra:lcd in adeo modeftos icidimus grarna ticostquoçifuerût q lyricoRzquædâ carminaiuarias menfu ras eoegerut.At Cicero frcquêtiffime dicit totu hoc conftare numeris«Idcolt; ^ reprehédit' ’a qbufdâ tâq orarioné ad rhyth mos alIiget»Nafunt numcri rhythmiut Si ipfeeóftituittSi fe cuti en Vergiliustcu dicit. Nucros memini fi uerba tcneré: Et Horarius:Numeril9 fett' ’lege foluris.lnuadunt ergo hâc


exéplanb3 fcriptü eé dephéderé ni/ hil imurare audebâ»Cû uero nihil î tegri fenfus elici poffe uidcté : hoc môcxiftîaui cé corrigcdû;ut fepât uerbü îcoepît ei nôdiflîmile côuer tafatamé uocali iicóucrfa ac id eft irerato pofitæ diólióes rollanf»hoc mó»llii quo mö cœperitxurrût uP Çad metabolen id étrâfitû 1 aliud genus rhythmi» Rhythmos ét i corporis motu»Quiïdecéricorpis motu eft rhythmusrÉupüeariocaFa et/pua^to: bio i primo ubi de mufica uerba fa dt:uocaf'»Qyi at tpis loco illius cor pons IcgLitpa^zmihi qua: a Fabio præcipiunfdteHigere uidenf : cum quae redelegunfdcprauct» lnde|_


tafemon legédu mihi uideGNa ti^f ■irlt;i'Tgt;.t:6^n^v TpoeOHXJ.ov qtuor notaijz irerptaii, poc:ut rr£vT ’ccctHXJ.ov qnquc»oHo.A' ov»n»fignünotaucdf» Etmetridr qdé pcaesÓic Cicero incidere uero


olsi ofone etu ex hoc itelligi pot $ uerfus fæpe iofone pîprudetiâ di^ cimus:qd uehxméter é uitiofum»


Sed nó attédius nos neque exaudi/ mus nofmettpfos»Senarios uero Sé Hipponadios effugcre uix poffu/ mas»Magn3»n»pte ex iâbis nfa con dat rô» Et côtra nihiléqctpfa fcri ptû nó redigi point in quædâ uerfï culorû genera ueli mébra»Hic qdc nihil uerbq^ deell:fed qd relatiuû Ialienû locu uf eé trâflatJ»tiia étik


iter cæteras uocem.Neq; eni Demofthenes fulmia tâtopc ui Ia uerba uelïmébra de margie î co ^dtómr:mr,num crécontOTta ferrcntur.Inqüo fi hoc gg.’SSSS^fa^^ leut rhythmis cotorta diftentio.Nam rhythmnut dixi: ncq; redigi poffitiqda uerficulogz gene finem habent certum: nee ullam in contextu uarietatem: ra»Hocâtét Diomedes his uerbis _cófirmar»Nulla iqt nó psoróis î ali q rhythmiaut metri fpém pot figurari» ^ Sed î adeo moleftos Icidimus grâmaticos:quoru fueriït qlyricoge quædâ armina Iuarias méfuras eoegerér»Adcö corruptus c hic locus»ut nee pdpi nee corrigi fine emâdato exeplari poffe uideaf»nec ignoro ab aliis q»a qbufdâ étqa legi»Sed quoru gemnuus magis féfui cóuenir uf»Si adeop ccrte accipiaus»Quareafterifco hic quo^ ufnotadus» Ncœ»n»Deraofthencs fulmia tatope uibratus of nifinüeris cotorta fa^»Vibraflê legédu eé loco illius pudpü uibratus amp;nbsp;dicef ex oratore Cicerogt;colligif»


-ocr page 330-

‘ Et quæ Cicero optime uideuat teftaturfréquententJittera in»ûmutàt3 ac teQatur Icgédum eft^Sic autetö Cicero ait»Sed omnis nee claudicans nee quafiduäuans amp;nbsp;æqualiter eonftanterq sIngrediens numerofa ha/ betur oro»Atç id dicendd numerofuru puratur non quod conftarenumeris fed quod ad numéros ,pximc accedit» Vtmagis non arhythmon quod eilet ifcirum at^ agrefte q rhythmumkEuiythmon quidé mi'' hi legendum uiderur quis exemplaria refragentur»Euryrhmonauté numerofum»ut Arhythmoninnume/ rofum poteft rrâfferrhSût aurem adiedhua ôdad eompofitionem referütunEx his ucro Ciccronis uerbis id quod îquit Fabius pulchre coUigif Multu îterefl iqt utß ^numerofa fit ddimilis numerorü an plane e nu/ metis eóftet ofo»AlteK fi fit itolera bile uitiû óaltc^ nifi fittdilïipataamp; iculra amp;nbsp;rués eft oro» Sic ena quos


Gd qua cœpcrunt fublattone ac pofitioe ad fînem ufq; decur rubOro non dekendit ad ftrepitum digitoçz.Et quæ Cicero optime uidettarteftat frequéter fe quod numerofu fit quæ/


rcre:utmagis no arnytnmontquoaenetinicitu; atq;agreirc qrythmu^uod pocticu eftefle compofitione uelit:ficut ét quos paledritas eé nolumus:tamen efie nolumus cos q dieu tur apalcftri,Verum ea quæ efficit e pcdibusæqua cóclufio nomen aliquod dcfiderat^Q^uid fitigitur potius g numerus amp;nbsp;oratorius numerus:ut cthimemarhetoncus fyllogifmusf' Ego certe ne icaluniam cadattq ne«M«qdé Tulliuscaruittpo (co hoc mihi:utcu^ cópofito dixero numeytóó ubieüq; ia di xî oratoriû dicere itelIigar.CoIlocatio aût uerba iâ ^bata Si cleéta amp;nbsp;ueîut affignata fibi debet cóneóterc « Nam uel dura interjcómina potiora funt inutilibus.tamé amp;nbsp;eligere quædâ: dû ex iis quæ idé fignificét atq; idc ualcant pmi(êrim:amp; adii (utidé Fabius iprimocxponit: died cgj-g dû non ociofatôé detrahere dû non neceflaria» Scd figuZ t^togt;amp;.«î(ÿ«^p rismurarcKcarusamp;numcrostqu oÇiuÿetasfcquamp;er gfa ‘'I nitæ in olco ac uino côfumif: q cor côpofitionis adfeita etiâ fine noie folct cHc iucûda.Etiam ubi 1poßlt;:cura r^tc obrueft» Quid fit , almd ratio/ahud confuetudo pofcit:utrû uolet fumât côpoZ SXS°OramrlûSp firiOtVitauifrcucluitaffeJeprchcdcrcu^^^^ iclligaf»tUfa in»nmurara îtelligar le etiâ lyHaba^’ non negabo:amp; qcqd iententiisaut eloquentiæ AaGNâud dura îtet comiiTa»Emé nônoCebit*præcipuû tamé in hoc opus eft (cire qdquoq; lo .«lirÂÂ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;couerbogt;,À;wmcquadrc ,A»^

ifm/ff-te cômiiTa» Sed figuris mutarc amp;nbsp;(blum componcndi gratia facietdlt;atio ucro pedu in oratiôe cafus ôdnumeros»Sic qdé lcgif»Cæ '' quot;'’*’quot;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;''quot;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' quot;nbsp;■''. --

teyz fi amp;nbsp;copula illius fed loco repo neref : amp;nbsp;fefus magis eet pfpicuus: K fupiora cü iferioriba magis coue hirer# Ouog/ uarictas frequéter z Vgfa côpôms adfeita etiâ fine noie fo let eé iueöda» Qü’^ fibijidit illud fine noie fane mihi no liqt*Quaq at libri refragéf:^ noie ramé fbrrafte nûeroélegédû# Rôucro pedû»Sic CiccrOkQuoét édifficiiius orôe uti querfibus qgt; iillis certa qdâ amp;nbsp;défi/ hita lexé:quâ feq fit neccflê»In dicé do ât nihilé npofitu nifi ne imode


jalatftritas eé uolumus tamé ce uo um us eosgt;Ouid fibi hate uelit fimi hudo plane mihi nô liquetnifi uer


5um illud uolumus iteraro pofitû înolumus côtrariû»u»lfæ i»n»côuer


fiôe cômuref»Sic nâçp pfpicuus hu lufce fimilirudinis erit fenfus»Nam


et-


quos palæftriras eé nolumus pitos tamé palæftræ eé uolumus nô apa/ lacftros hoc é fine ulla paleftræpcri fia Apalæftri#n»dicûfpaleftræ iperi ti amp;nbsp;Iudâdi»Sic Cicero Jtagt qlis co rû motus quos apalcftros graeci uo eât talis ho^ mihi uidef ofo g non clauduntnumeris fnias»PaIæftriræ


CÛwrfuTto g in uerlü difficilionprimûiq? uerfus paucis côtinc tur»oratio longiores habet fæpe circuitus» Dcidc/q? uerfus (e per fimilis fibi é/ÔCuna ratione dccurrit. oratiôis compofirio nifi uaria érôé offender fimilitudinerôé aficcHtionc deprchc ditur:5é in omni qdé corporettoto^r ^t ira dixeriiractuî nuz men's iGrta»Nelt;p cnim loq poftut nifi ex fyllabis breuiba ac longis:ex quibus pedes fiunt.Magis tarnen amp;nbsp;defideratur in elaufuKsîôé apparer.primum quia fenfus omnis habet fuum finem:po(fidetc^ naturale interuaHumrquo a Gquétis initio diuidaCDcmde q? aures côtinuâ uocé fecutæ dudtæqj uelut


rata autâgufta aut dÜToluta aut ru

eus fitofo.lracp nô funt in ea tâq tibicinis pereufTionû modi fed uniuerfa comphéfio amp;nbsp;fpés oratiôis claufa K terminara é qduoluptatisaunóiudicatur* Offendetgt;ngt;fimilirudinc»oftédit ut fit pfentis tpis legafgt;Hoc at eft a Ciceróe fumpró qmqrjn ofonis nucro nihilé ta uiriofû q fi fp eft idé» Et affeéhôedephedk.da iyilaba îteneda AffedatiÔe legaûgq fi affedata legerefimagis mihi féfui côuéire uideref» Magis tamé amp;nbsp;deuderat Ïn claufulis»Cicero quo® air»SoIet ât qri îambitu ne uerbo^ numeri rcnédi fint an î primis ptibus ^t^ extre mis»Pleriœ»n»céfent cadere râtû numcrofe oportere rerminancy fnîam»Eft ât ut id maxîc dcceat : nô id fold: Ponédus ^n»illcâbitus nô abiicicdusiQL^are qd aures extremû fp expedét î quogiaeqefeâtnd uacare nume/ ro nô oportet» Ncçp»ndoqpoflunt niliex fyllabis brcuibus ac 15gisgt;Dcprauatû eé hue quog^ locum facile


-ocr page 331-

Nonna

prono decurrentfs orationis flumine,turn magis iudicant:cu illc impetus ftctit amp;nbsp;intuendi tepus dediuNoigif durum fit neep abfuptu:quo änimi uelut refpirant ac reficiunf.hæc eft fedes orationis»hoc auditor expedat » hie bus ois declamat» Proximam claufulis diligentia poftulâtimtia.Nâ56 ad hæc îtentus auditor c.fed eorum fàcilior ratio é « Nô.n.cohærent

hfnc apparct:quod quênam habest fenfum non inrclligitur.Si autcm corngi pofTeufdeturtut nonloqui fed fcquilegatur hocmodo»Nc^ cnim fcqui poflunr»Sequunturemm oriunturqpnuraeri ex fyHabis brcuibus ac longis^quidam fic emendantut ponumus legatur» Nonenim cohaerent alns fed praccedentibus feruidt exordid furuant.Hiclocus itaen corruptus:ut tenrus fibupfi uidcatur efre contrariusgt;Sienim initia alns no cohacrent:quo modopræcedennbus feruiunt fQuare hie quoep aftenfeo fignatus aliis relinquatur corrigé^ dus:nenimid muka nobis imutare pcrmitramus»Sicadtcorrigi pofle uidctur.ut fed particula expdgatur at: loco eius ncque negatio reponatur atep fed particula amp;nbsp;noud ac furndt afcribantur»hoc modo»Non enim Cohaerent aliis neep praecedentibus fernidt:fed noudexordid fumunr*

Cum ca quâlibet fic enim côpofi ta ipfa gratia perdet,Mcndofus hic quo^ cft Jocus:quifit uidetur poP 1^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feemendari:ut»c»in»t»conuerfa lit lc

!^ alüstlèd præcedcntibus feruiutxxordiu fumât: cuca quanli' gatur,atçenim particula ut otioü fed muu nio .wni^expdgaturacipfam öt pcrdat kgaf» / hoc modo.Cum eaqualibetnt co''

bet fiCa^compofita ipfa gratia pdattfi adearupta uia uenie mus.Nanq; cu fit ut Demofthenis ieuera uideC compofitio irpo Tov jusv o ocv2up£cr aeSvaioi Toioquot; oeoicr Euyojuaiz ’n'aariKcci ^ctœaicr Et ilia qua: ab unotej ftia Bruto minus^ baturexteris placet Kav xtHZSXjfbócAAomHv av’Tojovt^Cice ronem carpant i his.Familiaris cœperat ee balneatori . SC no minus dura.archipiratx na balneatori SC archipiratx idem finis eft:quinäa-iicai zsoccrcticr q auioÏHV.Ccd priora futtio Icueriora.Eft in co quoqj nonnihiltq ? hie fingulis uerbis bini pedes cótinéturïquod et i carminibus e pmolle:ncc fold ubi qnæ fyllabxncdlunEtut i iis»FortiflIma tyndaridaçitiêd etia quaternxicu uerfus dudit appéninotôC armamentistSCorio nc.Q^uarc hic quoqniitadLi etne plunu fyllabai^ as uerbis utarnur in fmc.Mcdiis quoqj no ea mo cura fit : ut inter fe co hxreanttfed ne pigrame longa fint.nc quod nue maximu ui tiu eft:breuiu contextu refultent/ac fund reddant pene pueri lid crepitaculoru»Na ut initia claufulxqj plurimd momenti hent:quoties icipit fen^sautdcfinit:fic in mediis quoqi fut qdâ conatus:q leuiter ififidt.Vtcurretid pes ét fi no moraf tame ueftigiu facit»Itaq; nd md mcmbra:atqj incifa bene ici pcre atqj/cludi decet:led etia in his qua: non dubie contexta jut:nec refpiratione utunt' ’illi uel occulti gradus « Q_uis eni dubitet und fefu SCunius ipiritus eflef Animaduerti indices oem accufatoris oratione iduas diuifa ee ptes » Tame SC duo prima uerba:8C tria pxiatSC deinceps duo rurfus:ac tria fuos qfi numéros habet fpiritu fuftinétestficut apud rhythmicos seftimantur ha: pticulx.prout funt graues.acres.lentx. celez ïcs.rcmiflà:.cxultâtes.Proîde id qu^ ex illis conficitur : aut feuerum/autluxuriofumtaut quadratumtaut folutum erit, Q_uxdain etiam claufulx fut clauda: atque pendentes: fi re

pofita ipfam gratia perdatkOe clau fula uero hæc dicütuncirca qua dif ficilior maiorcompolïtionis cft ia/ tioqcirca pricipia» Nam^ cum, /r. fit ut Ocmofthéis ucra uidef copo /jw dc/nHr ficio.Hic quogp locus corruptiorç q ut facile conigi poffir»Fortaftis at feuera pro uera legendum eftac ui detur uerbum ante genitiuum De mofthenis eft collocandum»Hoc modo»Nanijcum fit:ut uidef De mofthenis uidef feuera copofitio» Suntaûthæc exempla ex oratione Demofthenis pro Ctefiphonte fû^ pra» Ciceronem carpât»Tria hæc , uerba:NÔdéfunt qui tnihi hic uct repugnanribus exemplaribus aferi benda uidentur cum citra ca îtegçr fenfus nô habeatur»hoc modo NÔ défunt qui Ciceroné carpal» Scd priora funt»ideo fcucriora» Sic qui/ dem rede legi fuperuacuum foret admoneremifi quidam rot tantifç deprauationibus alias quo^ fuis commentationibus adiicierétiprió ra in propioracx commodoquidc fuo:fcd citra ullam rarióem comu/ tanteskNeq? enim propiora ulli ni/ fi incptiflimd fenfui conuenire po/ tefticu caufam aftignet Fabius cur ilia Demofthenica Ciceroniâis fint feueriora»Priora nanq i amp;nbsp;antiquio ra folcnt poftcrloribus ac rccentio' nbus 1eueriora ené» Ne plurimu fyllabarum his uerbis utarnur in fl ne»mgt;littcra cxpunda plurium le/ gatur»his uero ablatiuus utotiofus eradacur»Molliora aurem ciTc lon/

Cl giora uerba notât amp;nbsp;Perfius cu ait oea numens decor cft amp;nbsp;iiinduraaddira crudis»Claadcre fic didicir uerfum Berccinthius Atys»Ét qui cem lcum dirimebat Nerea Delphin»Sic conftam longe)fubduximus Apenino» Qui leuiter infiftunuTerfylla/ oaalcribatur ut interfiftunt legatur» Atque’includidecer»In præpofitione erafa dudilegendum uidetur»

-ocr page 332-

Liber

Nondumgt;P»R.omanusÆmendafe in fcptfm3jn Verrem aflfonc unde hoc exemplum eft fumptum le/ gftur non uult pro illo nondum» Vt ad cas r3nfum dabis»Adeas coniunfleut unum fituerbum eft legen dum»Verba aut fut Ciceronis in Verrem adtione feptima» In oratione fieri multô fidiffimum eft» Aliquid uerborum manifefte huic fenfui deeft practerg quod foediflimum pro illo fidiflimum eft legendum»Ac for taffe uerfum afenbere conuenitkhoc modo»Verfum in oratione fieri multo fœdiffimum eft totum» Sed etiam in parte deforme»Sic quidem redtc legi uidetur»ucrum loco Ulms fed particula e aduerfatiuæ eft uerbu acutius intuenti uidebitur rcponen dum» Aut ucrfus prior ingreffu» Corrupte quidem fie legitur»Nam loco illius ucrfus:mihi rurfus legé' dum uidetur»Sicenim fenfus inre/

linquanturrlèd fèquenobus fuCdpi ac fuftineri folcnttcoq; fa d:c/uitiü;quod erat i fine:cótinuarioeméJat.Nóuult.P.r«ob foletis criminibus aceufan Verré.durû fidefinasiied cuécó tinuatu fis quæ Zequut :qq natura ipfa diuifa fint»Noua po/ ftulat«ïaudita defideraufaluus eftcurfus ♦ Vtadess tantü da

gritas cxpofif»ucrfusenifacile fobquot; intelligipôt»In ét præpofitio uidef 1afenbeda ut in ingreffu legaf» Na quidem contra fiepe etiam decet» :Impcritielcgatiac latiæ Ariftotebs Ioperum interprétés frequetiffime 1ficloquuf:ut has tres particulas na '^'q“’dem certc coniun^r»Iftiufmo/ vi^^t-rt-t “* “®^® ineptiis Fabii aida inquina gt;lt;ien~ 'quot;'”— Wpermittere grande flagitiura eft» — LQuareuel nullismihi aftipulanti/ bus exemplaribus loco illius quidé quo cftlcgendum effe contéderim hoc modo»Nâquod eft contra» Sic cnim amp;nbsp;fenfus eft integer amp;nbsp;elegan ria Fabio digna» Nam nimis fre/ quens odonarium inchoar»Hic lo^ cos mibi nee percipitur amp;nbsp;depraua tos oidetur»Quare huic quo^ afte rifcus apponatur:quo a praeftanti bus ingeniis facilius cqrrigaf» lili nimis funtnotabiles;qa hoc genus fermonis ^ximü eft»Ita qdé Icgif» Sed»c»lfa afcripta illic Sóminus loco nimis Si fermoni lfa»s»expüda legé dûeé côtéderfiut îtcHigamusi epi/ ftolis fines hexamctro^ minus ec notabiles:cü epiftolaris ftilus pxr yi^ic ,p7mcad fermoncaccedar» Nomino ' — —»- ' re aût eura uirâdû éqeqd eft Évpue' ^ov hoc ênumerofu»fcd mihi cor

ruptefie legi uidef» TTEV^HHEUFpicr agraecis dicitur»Tranffcrtur quina ria cæfura»Fitautem cum poft du/ os pedes relinquiturfyllaba term}/ .y/lt; nbsp;nbsp;rans pattern orationis» Et hæc om

' ma i tribus uerbis amp;nbsp;thucididis év/ qsüjxxtfi Kapoer E^avricroeVkhoe éï ^pugnaculis Cares ff uifi» Ex mol liffimorhythmo^ genere excidat» nlfa afcripta cxcidat legaf» Sed qa oém oratoria eóftare dixi» Eméda^ te iqbufdaexéplaribus nó oém fed ofoné amp;nbsp;pedibus ablatiuü afcriptu lcgimus»noc mo.Scd qa ofoné ora tonieóftare pedibus dixi» Quo^ nop q «aria tradüt;cöftitncndü eft üuc/^ quo qucn^ appellemus» Quid fibi * nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ueJit hoc loco qpticula nóliqt mi/

higt;certe fcjui nó cógruit » Quare ^ co quomiputo fponédü»utquo^

Ti

bis.malc cluderet.Nâ amp;nbsp;trimetri uerfus ps ultima é ♦ cxcipit Vtcibu ueHitucp itroferre liceat tâtû.preceps adhuc.firma/ tur:ac fuftmef ultima.Rccufabat nemo ♦ Veifu i ofonc fieri multo fœdiflîmûefttotûtl^etiâ î pre deforme: utiqi fi pars pofterior in daufula deprehendaturtaut uerfus prior''igrcf/ lu«Nam qu^em contra fepe etiam decct: quia amp;nbsp;cludit : SC intcri optime prima ps uerfus:dum itra paucas fyllabas pra: cipue fenarii atq^ o(ftonarii«ïafrica fuifte«ütiü fenarii eft « pri mû ^,Q «Ligario caputdudit.eé uideaf.Na nimis frequés oótóariü I'cohat.Talia fut Demofthenis Ttatri KOti Treterdio'' Koi TTceenv vjaiy amp;nbsp;totu pene principiû»ôC ultima uerfuû ini tio cóueniunt oratiois.Et fi uercor indices ÖC Animaduerti in diceStSed initia initiis non côueniût.Titus Liuius hexametri exordio cœpfifiaclurus ne opæprecium fim»Nâita editû eft q? mclius q quo móemedaóNee claufulæ claufulis:ut Cice ro.Q_uo me uertâ nefeiofq trimetri finis eft.trimetrû amp;nbsp;pro mifero diccre liceat.Sex.n.pcdes très peuftîones habét.Peius daudit finis exhametri:ut Brutus iepiftolis « Neq^.n.illi ma lût habcre tutorcs aut defefores qq fciût placuiflè Cato'ni.lUi nimis fût notabiles:qa hoc genus icrmonis ^ximû é» Iraq; Ä uerfus hic fere excidut:quos Brutus ipfo componêdi ductus ftudio fæpiffime facit»nô raro Afimus.Sed ét Cicero nônun q:ut in principio ftatim orationis i Luciû Pifoné.Proh dii iz mortalcsiqui hic illuxit diesCNô minore ât cura uitâdum éî qcqde aypv©juioy_:qle eftapud Saluftium.Fallb querif de natura fua.quis.n,iunlt;fta fit:tamé foluta uideri débet oratio» Atq Plato diligentiffimus côpofitiôis in timæo prima ftatim pte uitare ifta nô potuit.Nâô^ initium hexametri ftatim me nias:ÔC anacreontic »ptmus colon efficiastôi fi uelis trimetrô: amp;nbsp;quod duobus pedibus amp;nbsp;pte ttêvthjuEjuigpicr a græcis dici tur:ôé hæc oîa i tribus uerbis  Thucydidis evepujuacriKot/ pEo^ é^aVHoexv ex moHilîjmo rythmosz generc excidâ^ Scd qa ofonem oratoria eóftare pedibadixitaliqua de iis quoq;: quorum nomina quaria tradunt^ conftituendum eft:quo quéquc appcllemus.óC quidem Cicerone fequar ♦ Na is emi nentiftïmosgrxcorum eft fccutusicxcepto q pcdes mihi tri

-ocr page 333-

No«Us^

fynaba afcripta rradunruruidcrnrcfïclegtndumkhoc modo^Quorum nomina quoniam uaria tradüntur» Quang ille paeonc Dochimo^:quo^ prior»Huic loco fine controuerfiaaliquid uerbi dceft»Forfitan auré utatur eftafcribendum ut lcgarunQa^nq ille paeone dochimo^utarurkConflat autem Dochimusqui amp;Q Dochemius dicitur exprima breunduabus longis»breui Ó dlonga ut reipublicæ» Quicquidenim fupra tri fyllabas id eftexpluribus pedibus.s lirtcçi afcripta.tris legendû eft fcorfum ab illo fyUabas»hoc mOdo»Quic quid enim fupra tris fyllabas» Hunc non ut aln trochæum nommemus^Vbio^ Fabius choreum pro pede vtnhn- bifyllaoo accipitkTrochcum uero lyHabos nó uideturexccdcrctçjcj illc paeonc dochimoq;^ quo eundcm effecum tribracho fentit: tu prior i quatuonfecudus i qnq; cxcum putat . Nee tarnen ipfe diflïmulat^bufdam numéros uideri nópedes: neq; ime ^^♦Qjiicqd enim fupra tris fyllabasudcfl ex piuriba^cdi

longis duabus.pyrrichium qué aliïpcriambû uocant breui busJambû brcui longacp.huic contranû e lôga ôe brcui.hûc nos ut aIn troçheunoiemus.Ex his uero qui temas fyllabas habeç daAylu longa duabufq; breuibus»huic téporibus paz te fed retro adtumappellari confiât anapæfton.Mcdia inter longas breuis faciet amphimacrum:fed frequcntius eins no men eft crcticus.Ionga inter breucs amphibrachis « huic coz trarius longis breuem præcedentibus bachius : cui cótrarius palimbachius eriutres breucs trocheum:quê tribrachin dici Uolutiqutchoreo trochei nomen iponut» tonde longæ moz lofton efticiut.Horum pedu nullus nó in orationé ucnit.Sed quo quilt;^ fut téporibus plenioresdógil^ fyllabis magis fta bilesthi grauiorem faciütorationcm.breucs celcrem ac moz bilem.utrunc^locis utile«Nä ö0illud ubi opus cft uelocitatc tardu amp;nbsp;fègnc:amp; hoc ubi pondus exigitur præceps ac refuiz tas mcrito danctur,Sitin hoc quoq; aligd fortafle momenti: quod amp;nbsp;longis lógiores:ÓCbreuibus fût breuiores fyllabæmt quis ncqi plus duobus téporibusmeq^ uno minus habere ui aeant ddcoq; in metris oés brcues lôgæq^ inter fe obfèflæ fût pares latæ.Attamé ncfcio fi qcq fupcrfitaut défit,Na uerfuü J)pria códitio cft.Ideoqi in his quædâ etiâcômunes»Veritas uero qa parit æquc brcué eé uel longam uocalé:cü eft folarq cu cam confonâtes una plures ue prxcedût.Certe in dimélîz one pcdumtfyllaba qua: eft breuis infequente alia uel breui: quæ tame duas primas cofonâtes habeat fit longa: ut Agrez ftê tenui muß meditaris auena.a breuisrore brcuisrfaciet taz

ldquod aperte ex iis qua: fequun/ tur apparcrgt;Qnare ne fibi Fabius parum confiare uideatur hocquo/ que loco choreü legamusgt;hoc mó/ dogt;Hunc nos utalii choreum no' minemus»Quod quidé eo magis affirmare aufim quod in quibuf/ dam exemplaribus hoc modo legi tur.Choreum nos ut alii trochæ/ um nominemus»hoc eft quis ab ali is uocetur trocheus;taménos cho/ reum nominemus» Longis bre/ ué præcedentibus Bacchius» Quis ercderct hic quoque flagitium eP fc admifium fAtqui tantum eft ut Bacchii uis naruraque eucrtatur ni fi corrigaturgt;Bacchius nanquc con. ftat ex breuiamp;duabus logiSkQua/ llt; re nifi forte Fabius ab aliis dillen 'quot; tit»hoc modo mihi legendum uidc tur»Longas breui praecedente Bac chius» vtquis ne^ plus duobus temporibus neque uno minus ha/ bere uidcantur:ideoque in metris omnes breucs longæçp inter fe ob/ feflæ funtpares latærattamé nefcio fi quicq fupfitaut défit k Hic locus ira eft deprauatus:ut aftcrifco facili

me


uo tepore«quo mof


fonâtibustnûc unû tépus accótnodat p riori;amp;: unü accipit a fcqucte.ita duxnatura breucs pofjtióe fût téporû qtuor. Mi ror autihacopinione doéliftim os hoies fuifictutalios pedes naeligerent . alios damnarent:quafi ullus effet quern non fit nccefK* in or atione deprehendi.Licet enim pxonem fequaz tur Ephorus inucntum a Thrafymacho:probatum ab Ariz ftotelerdaftylumquc ut temperatores breuibus ac longisrfu giat trochcum alterius tarditate «6C enim alterius celeritate

tæ uidetur effe legcdumkSed nc fic quidé integer cfficitur fenfusk Ve ritas uero quia patitur» Hic quoep fcnfus mlhi emendatione indigcrc uidetur» A brcuis»grc breuis fa' ciet tarnen longamkakprioremk Hic quog ilocus uidef corruptus afte/ rifcoque notandusk Nee ignoro in quibufdam exemplaribus legi fic» Nam a breuemkgrckbreuis facial ra men longam a prioremkSedilluda breuem refpuit fenfusk Sic auté re/ de legerctutkNam licetkgræ»breuis fit:fecit tarnen longamkakpriorem»

Vtalios pedes ita eligcrcnt alios dänarentkUt particula uidetur afcri bendakhoc modo ut alios damna/ rentk Fugiat trochæum alrcrius tardirate amp;nbsp;enim alrcrius celcrirare damnatakAperte pedis alicuius no/ men hic deeffe uidefk Afcribamus igitur möloffum atlt;j amp;nbsp;copulam amp;nbsp;enim etiam particula erafa hoe modo » Fugiat molöffu amp;nbsp;trocheCi

-ocr page 334-

Liber

rércs ddnct»Nô trocbcû fcd chorcû cftlegêdû» Eiçchordacis nomé IponanCnr choreo troçhaco nomé chordaejs (pofuent Ariftordes nô ineminj me legiïTamp;Fortaflisât a ge nerc ralratiÔis:quæ chordax dr; no me hoc rrochæo;q idc eft cü trjbra cho îpofait Ariftoedes» Itnapent enâadiûdosiDcprauarus ira mihi uidef hic locus ut quo uero modo corrigi poffît ignoré» Item^fota dco aduitct retro trimetros» Afieri fco hic quoep locus indigct»Nâob/ fcunor efl qua ut îtelligi pofllt aut emédari.Nec ignoro adiurct a qui/ bufdâlegi expôi^adiûgat fe qn iu rciurâdo»fcd mihi loge a uero Fabii fen fu aberrate uidenf» Scd refert

diximus» Acref^ ex breuibus ad logas ifurgGuLeuioref^ a logis in breues defcédûfgt; Qu« urrobigp cû diphthogo fçribédû e(l:nccÔiudtio uideat:cu fenfus relanuü expofcit» Leniores ctia»u Ifa in»n»conuerfa Ic gendó cd» Lcuibus utamur.Ani maduerti indices fcilicct ,p duêfio rC(3egt;Qnid fibiuelit hoc loco Fabi USmihiTiqdo nö pcipi f'»Qu^Liis le yius D lcuibus uidca eflê Icgcdum Ä11lo fcilicctab aliis fed legi nô fenoré» Quod initiû eius ptinôis Hmîle efl.geniriuus ille eius ut orio fus mihiuferadédus»Partitiôict s jfa erafaé legédu hoc mó»Qyod in jtiû prirôi fimilcé. Scd cludeteamp;i brcucs»ln ppó ut redûdâs é cradeda Quod ufaliqd yoeabitis t^ exco qdifeqt 3ccedre»uacaris rpis caHiga te in qbufdd legifexcplanb? »Qua illud ufus cd cófiteri»ln ofone Li bario legif,Aufus eft cófiteri, Re trorfddt qplus tribusfi nS ter nas fyllabas héb^r repetedi ff,Emé datóc qdéidigçr bic locus,Scd Afte rifco faciliusquUaemédatóe mihi iHuftrari por* Pór tamé uel unuscé dichorcus,Apte hic Fabius Dicho/ reu ditrocheo ponir»$tchorcû p trochxogt;Cü pxon quéaptû minis Durât amp;nbsp;pria lôga ô? triba breuibus noce ex trochato amp;pyrrhichio cô' fier» Eft amp;nbsp;dochimus qui Fit ex bacchio Ôlt; iambo 8(.çretiep ftabilis

in claufulis amp;nbsp;fcuerus»Nifi a fe ipfo

aUerius tarditatMkerius ederimte Jamnata.Herous qui eft idem dadlylus Ariftotcîi amplior. dnara» rocheum ut minus cut j^^^^ßy^ humamor uideatuntrocheû utnimis currentem da net:cic^ chordacis nomen iponat:cadélt;ÿ dicant Theodeétes ac Theophraflus.fimiliap»oft cos Habcarnafeus DionyGus« Irrupet ctiam adiudlosmec iempilh's hcroo aut pæone fuo: quem quia uerfus raro facit:maxime Iaudant:uti liccbit: Vt fint tarnen aliis abi crebriores:non ucrba facienqux neqj au gcri:nec minuuncc ficut modulatiôe ^duci aut corripi pofz fmttfed trâimutatio amp;nbsp;coHocatio.Plenq^ enim ex commiluz rJS Coru:uel diuifi0e fiunt pedes:quo fitut «Tdem uerbis abi atq;abi uerfus fiâttut mcmini quédànô ignobikm poetam ira luGfTc Aftra tenet exiû.mare claflès«area meflèm«Hic rez trorfum fit fotadeustitéq? fotadeo adiurct retro trimetros caz put exeruit mobile pinus repetita.Mifeendi ergo iut:curanz dûq; ut fintplures qui placeâttSC circunfufi bonis détériores latcant.Ncc uero in btteris fyHabifqinatura mutatur ; fed rc fert qux eu quaqj optime coeat.PIurimum igitur audlorita tistut dixi:SC ponderis habet longæ.celcritatis breucs:quæ fi mifccnt' ’quibufdam longiscurrunt:fi continuant exultant« acres qux cx brcuibus aa longas infurgut.leniorcs quæ a 15 gis in breues defeendunt.Opnme incipitur a lôgis«rcôte abz quâdo a breuibustut Nouum crimen:Ieuibus utamur»Aniz maduerti indices icilicet pro Cluentio redferquod initiû eius ptifionis Gmilc érqux ccfcricate gaudet.daufula quoep elô gis firmifiima é.fcddudét amp;nbsp;i brcucs:quis habeat indifférés ultima«Neq;.n.ego ignoro i fine p longa accipi breuemtqd uidctur aliquid uaeâtis téporis:cx eo quod ilèquit accedere: aures tamé côfulens meas intelligo multû referre : utrû ne 15 ga fit quæ cludit:an ^ longa.Necp.n.tâ plenû eft « Dicere in cipiété dmereîg jlludaufus é confitcii.Atq fi nihil refcrt:brc uis an lôga fit ultimandem pes çrit. Ve^ nefeio quomodo fe debit hoc.iHud fubfiftet;quo moti quidâlôgx ultima: tria té pora dedcrunt:ut illud tcpus:qd brems ex lôga accipit: huic quoq; accederet«Nec (plu refert qs elaudattfed gs antecedat Rctroriu aut qua? plus tribusn’iq: fi nô ternas fyllabas habe bunttrepetédi Gint.Abfit tarnen poëtica obferuatio. neqi mi nus duobus:alioqn pcs erit:nô numerus « Pôt taméuel unus eflêdichorcus fi unus eft;q cóftet ex duobuschoreis« Itemqt pxonquodeftexchoreoÄpyrrhichiotqueaptu initüs pu tant:ucl contra qui eft c tribus breuibus5lt; longa ;cuiclaufu lamaflïgnant:de quibus fercduobus fçriptores huius ara's loquuniur»Alii omnesquoteuoque fint temporum:qux ad rationem pertineâttpxonas appellant» Eft 3lt; dochimus qui

diflêntit Fabiusimeqdis nô uacat hic locus,Dochimus pana fupius ex Ciccronis fnia in qn^ demum fylla bas excurrere affirmauitmunc eûdem ex bacchio amp;nbsp;iambo « creticq ait conftarc:quod fi reçipiamus in odo fyllabas aperte excurret, Nam öd bacchius ^ creticus trifyllabi funt pedcs*lambus uero ex duabus çonftat

-ocr page 335-

Nonus

fyHabiSïQinre ne Fabius fibiipn uidearur:contrarius:autillud 8i cretiep tolIendü»CSftat enim bacchiP amp;nbsp;labo fobs Öochimus»autucl coftet particularlaboablatiuus irwfcnbcdi uidcnf:urin qhufda legifexépla ribus»hoc mÓ»ucllabo amp;nbsp;cretico» SpÓdeus quöcp:quo plurimu eft Dcmollhcncsufusun eodé fenap per fc habet,Hæc ultima uerba mihi no pcipiunfJndigere»n,afterifcö uidenfkNifimora p illis in codc;utin qbuP da feriptû é cxcplanbusbcgamus, Optime præcedet eû crcnco,s ira afcripta creticos legédu eé:apte excplo qdfubiieif ex Miloniana patet»Criminis na^ Creticuscft ca fpÖdaeus» Mollius fi tribrachys pcedatfacuP tatesgt;temcntarcs»Quida priori exé

fit ex bacchio amp;nbsp;iabo Si creticotffabilis i claufulis amp;nbsp;fèuerus. Spôdeus quoc^quo plurimûéDemofthenes ufus morâ fp pfc habefkOptimepræcedet eu creticos:utî hoc. De quocoo nihil dicam nifi depellcndi criminis caußi,inud eft quod lu/ pra dixi multum referre:uno ne ucrbo pedes fint duo cópre henfi:an uterq^ Iiber,Sic,n,fit forte criminis ca.molle archi/ piratæ,mollius fi tribachys prcecedat faeilitates,temeritatcs Eft,n,quoddam ipfa diuifione in uerborum latés tempusïut in pentrametri medio fpondeo:q nifi alterius uerbi î fine: al terius in initio conftettuerfum non efficit,Pótetiam fi minus bene præponi anapeftus,muïiere non folum nobili : uerum etiam nota,tum anapcftus ófcreticustiambo quoqjqéutro/ tÇ fyllaba minor,præcedet.n,trcs longas breuisUed ipondez usiambo raffte præponif,Iifdcm in armis fui,tum fpondeus Kbacchiustficenim fiet ultimus dochimius in armis fui. Ex fis quæ fupra probauiapparet moloftb quoq? claufuîæ con/ neniretdum habeàt ex quocunq; pcde ante le breuem,Illud feimus ubicunqj funtcflc pro nobis,Minus grauis erit fpon/ deus prceeedéte fe pyrrhichiomt iudiciiiuniani.öf adhuc pe ins priore pxonc:ut Brute dubitauimifi potius hoc eße ucliz tnus dacftylumóf bacchium.Duo fpondei non fere coniugi patiuntur:quxiuerfu quoq ^ notabilis claufula eft : nifi cum id fieri poteft ex tribus quafi membris,Cur de profugis noz ftris copias comparatis contra nos,una fyllaba duabus una Nedaftyïus quidem fpondeo bene præponitur,quia finem uerfusdamnamus ifine orationis,Bacchius óf cludit : óf fibi iungitur, Vencnum timeres,uelchoreum óf Ipondeum ante amat:ut uenenû timerestcôtrarius quoq? qécludet nifi fi ulz tima lôgâ ce uolumustoptimeq; habcbit ate fe molofto,cibis rclpfu aut bacchiumtquod hic pót:nospoftêmus,Sed uerius erit claudere chorcu præccdéti fpódco.Nam hic potius é nu merus,nos poftumus,ófromanus fum.CIaudet óf dichorcus

plö moti:qa nihil tribracho conuc nintotü hoc præceptu deprauarût Icgétcs MolofTus tribrachû pcedat qd fane flagitiû eflpq grade» Nam ne^ eo modo exéplüconftruit ^c ptioniir Fabius depediba duobus uno uerbocoprchéfis nunc loquif» Qi-are cxcplu illud facultates in ha ud diffîmile uerbü facilitates mihi cômutandû uidef»Nâ facilitates di dlio amp;nbsp;tribrachû côprehéditr fpô dæû quemadmodum temeritares» Efl.n.quoddâ mediû ipa diuifio ne in uerbo^4,ln præpô in locû fuû referéda uidef:ut ipfa in diuifione Icgat, Qyi nifi alterius uerbi î fi nc,altcrius i initio côfler»In præpô utri^ eradéda uidefkCÔftat»n,uer/ bû ablanuo citra î præpône iûgif»

Scd fp5dcusiâbo rede præpôit» Et copula mihi afcribenda uidetiic hoc raô»Sed rfpôdeus»Iifdé in ar/ mis fui» lifdêablatiuus amp;nbsp;præpô in fequésexcplû mihi trafteréda ui den €’»Armis nâq? fpôdeus eft»fui ia bus,lifdê aût in armis excplû uidet eé præcepti fequêtis»Spodeus eft»n» CÛ bacchio r lambo.ln ultimis aût duobauerbis armis fui dochimus ed» Sic»n,fiet ultimus dochimus In præpôed afcribédautl ultimis legaf» Minus grauis erit fpondac US præcedéte fc pyrrhichio»5e pno mé ut otiofum amp;nbsp;îcôgruc appofiru uidefoblinedûme more îperiti uul gi Fabius loq uidcaf hoc pnoîe fui fere fempabutétis» Et ad hoepen ius priore Pæone» Adhuc o uocali in u mutata legendued» Qqæin uerfu quoqinobis claufula é » Cadi gate i qbufda exéplaribus notabilis legif» Vna fyIIaba duab3 una»HæC uerba mihi nó pcipiûtur fupflucœ afcripta uidenf» Vel chorcu rfpo dæûantc amat»ut uenenû timeres

ius exemplum Cicero ponit,Patris di(ftum fapics temeritas . nbsp;nbsp;..., nbsp;nbsp;nbsp;.,

filii cóprobauit,Accipiet ante fc chorcus óf pyrrhichiu, Oês au“ maluoïerS^ud chortó amp;


puacua»Negi»n»i hoc cxêplo chore/ “s.P^hiû antecedir»Seét pnomê mihiafcribédu uidef hoc m5,Et fpÔdeû ate fc amar» Ci bis rcfpfû» Hoc excplû mihi no ufitegrû ec»Ne^»n»î illis duoba uerbis ifût moloffus ac pælibacchius» Accipict are fe chorcu amp;nbsp;pyrrhichiu » Aperte eo exéplo qd iferf colligif fefü expofcef:ut chorcus Icgaf no chorcu hoc mó*Accipict are fe chorcus amp;nbsp;pyrrhichiû»Nâ illud ultimu uerbü fupabar 8^ pyrrhlchio codât amp;nbsp;chorco» Claudet amp;nbsp;di/ chorcus pes idé iibiipiiügef»Vnius hic püculæ defeduita féfus obfcuratur:ut itegrenópeipiaf:q haccódlci onali pcicula fi afcripta maxime pfpicuus reddif hoc mótClaudet Si dichorcus fi pcs idem fibi ipfiiungctur

-ocr page 336-

Si hon énm maluimös enk bac/ chium, Iuocali cxpüdta malumus cftIcgendum»Hincauté mamfeftc apparetBacchiû ex Fabiiquoep fen tenha ex breui amp;nbsp;duabus longis co flare:ut fuperius diximusk Illa ob feruatôe ex trochæo fit anapaeftus» sJinera m»fmutara Fiteft Icgendu Nam fi paeon eftgt;c lirtera alcripta fic mihi uidetur elTe legendumgt;Ex chorco nâç amp;nbsp;pyrrhichio efflcitur paeon primus :qui maximeinitiis cÓuenir» Quod deprecatus a dus immortalibusdn orariSe pro Mu/ raena unde fumptum uidetur hoc exempli! : redequidem quae Icgif» Corrupte uero depcatus»Deenim expunöaprecatus eft Iegendum;ut primus paes fit crericus» Sum amp;nbsp;claufuiaskSum uerbû eradatur amp;a uocali in i conuerfa claufulis legaf»

Vel111e quidef fineaptior pacon cin i cóuerla fini legatur» Sit me/ bus q choreó praecedêre»tdittera in cmurata»Sic mihi legendum uide/ rur» Sicut ille ore cxcipere liceret» Pro iIlo Iegendü cftilIud»Deeflê at hic fpiritum facileeft ex fecunda in Verrem aólione uiderc.Ore inquit fpiritum cxcipere liceret» Quod ne praefenti3»rcdle in quibufda exé/ plaribus in prefentia lcgitur» Vel rhythmos quod nomen ab eo tra/ fit» Deprauatus hic locus fic uidef polfe eraendari:ut qui legatur non quod»^ traxit loco illius trafitgt;hoc ttiodogt;Qui nomen ab co traxit»

Mellor fiet praecedente fpódeo» Rede mollior in quibufdam icgif exemplaribus» Nameftipfauna plus breuianapacfto»Pro ipra mihi uidetur Icgédum ipfe» Ac præce/ dente fpondeo tamé»Loco illius ra/ nien;tum mihiuidetur legendum amp;nbsp;cdittera int»mutara at legédum

Nam id tummiferiin minimis occupati eft»Tum cÓiunftiö dupli/ cari triplicariucin oratiôe foletmô autem fola poninifi cumtue figni/ ficat»Qijarc hiciterü afcribaf hoe modogt;Namidrum miferi turn in minimis occupati eft» Etuermi/ culatc in fe lexis cômuret » In tertio de oratorelibfo Cicero hoc idc Lu dlii didum refert his ucrbis »Qua kpida lynthcfis:compofitæ: ut Tef ferulæoés arre»pauimento ac em/ blemate uermiculato» Inter autem pro ilia in praepofitione amp;nbsp;commit ter uidef cc legcdü hoc mô»Et uer miculate inter fe lexis committer»

Liber

propedues uirtute.glona»Jigftitate fupabatCîaurîet amp;nbsp;Ja/ clylustnifi eu obferuatio ultimæ creticu fade: ut muliercula nixus i littore.Habebit ante bene crericû ôfiâbû»fpôJeu ma le,pcius choreû.CIuJit âphibracus.Q_.Liganû iafrica fuif fe:fi nô eu malumus ee bacchiû.Nôoptimus é trocheus:fî ul tima é breuistquoJeerte fît neceflèêtalioqn quo mô clau Jet qui placet plerifqjJichoreusJlIa obferuatiôe ex trochxo fit anapæftus«IJé trochæus praecedente lôga fit pæon î quale e fi potero dixit hoc Cicero obftat iuidia.Sed hoc initiis de Jerunt»Cludit amp;nbsp;pyrrhichius choreo præcedéte«Nam fi pae on eft»Omnesii qi breues excidunttminus erut ftabiles: nee alibi fere fatis aptitq ubi curfus oraticiis exigiturtSC claufulis non interfiftitur»Creticus e initiis optimus ♦ Q^uod depreca tus a Jiis immortalibus fu«fum Si claufulas in confpedu po puli»ro,uomere poftridie»Apparet uero q bene cum prxeez dat:uelanapxftosmel ille q uidetur fini aptior pxon.Sed df fe ipfe iequit »Seruare qplurimos«fic melius qchoreo præce tc,Q_uis non turpe duceretffi ultima breuis pe lôga fit« SeJ fingamus«Sinon turpes ducerct.SeJ hic eft illud fane quod dixi«Paululum.n«morx damus iter uItimu atcp proximunt uerbumeSi turpe illud iteruallo quodam producimus«alio/ quin fit exuItâtiftîmum:ÔC trimetri finis«Q_uis no turpe da ceretfficut ille ore excipere licercttfi iugas lafeiui carminis e: fed interpundis qbufJam amp;nbsp;tribus qfiinitiis fit plenum au dtorftatis.Nec ego cu prxeedentes pedes pofuiilege deJi:nc alii eftent:fcd quid fere acciderettquod in præfentia uideret optimum oftendi:0f quiJem optime eft fibiiundus anapx ftus:ut qui fit petrametri finis:uel rhytmos:quod nomen ab eo tranfit«Nam ubi libido dominatur inocenhæ leue épraefî dium,Nam fynalœphe facit ut ultimæ fyllabæ n una fönet Mollior fiet précédente fpódeo:uel bacchio « ut fi mutes ide leue innocentiæ praefîdum eft«Non me capit ut a magnis ui ris difîcntiam:pæon q eft ex tribus breuibus amp;nbsp;lóga.Nam e ipfa una plus breui anapefto facilitas Kagilitas«quod qdita placuerit iis non uideo:nifi q? iHu fere probauerunt: qbus lo que Ji magis qoradiftudiu fuit»Na Si ante fe breuibus gau Jet pyrrhichio Sfchorco«noftra facilitas« At præceJête fpó/ Jeo tum plane finis é trimetrireu fitp fe quoq; ei contrarius: principii3 merito laudaf«Nam óó primam ftabilc SC tres ce teres habetîtamé hoc quoq? meliores alios puto« Totus uero hic locus nô ideo tradfat a nobis:ut oratio quæ fcrri debet ac flucre:Jcmetiendis pedibus ac perpendendis fyllabis conic/ nefcat«Nam id turn miferi in minimis occupati eft « Ncque enim qui fe totum in hac cura confumpferit potioribus uaz cabit:fiquidem relióto return pondéré ac nitore contempto tefferulasCut ait Lucilius)ftruct:amp;: uermiculate i fe lexis côz

-ocr page 337-

Noflus

mutet.nonnc ergo refngereturtfi cafor SC impetus pareat: ut nbsp;nbsp;Nonneergo refrigerctur:fi calor 5^

^uorÛcurfÛdeamp;ati minunspam

rintin compoiitione d^ræhelKlicut poema nemo dubitaue côfundens eradatur, Vtequoß^ cur rit perito quodâ initio fufum:amp; aurium mefura; SC fimilitcr fum debcati minunbus paffibus fr^ decurrentiu fpatioy obferuatióe cHc generatu.mox in eo re/ ptos pedes.Satis igit' ’in hoc nos cóponit multa fcribedi exer ci'tatiotut ex tempore etiam fimilia fundamus » Neq t nero ta fintintu inde pedes:q uniuerla côpræhéfiotut uerfiim facie/ tes:totu iHu decurfu non fcx uel quincj partes:ex quibus cóz ftat uerfus afpiciunt.Ante.n.carmen ortu é: qobfèruatio car minis.Ideocg ilIud.Fauni uatefq ? canebat,Ergo que i poema te locu habet uerfificatio:eum in orationecópofïtio«Optime auté de iHa iudicâtauresîquæ poema fèntt'unt:6C pató expie ta defiderât:ô£ fragofïs oftendunt denibus mulcent ï3Ccótor tis excitant’ :amp; ftabilia pbanr.clauda deprxhêdunt. redudi tia amp;nbsp;nimia faftidiuntddcoq; doóli rationé cóponendi Ïtelli

gunt.i'cîoôl:i etiâ uoluptaté»Q_uædâ uero tradiârtc nó pof/ funt»Mutadus c caRis:fi duriusis quo cœpamus fcraE«nu in que träfcamusfExquo prxopi poteftifigura laborâti óf co pofinom uariata fæpe fuccurrut:quæcû orationis:tü ét fen/ tentiæ.Nâ præferiptu eius rei nullu eft»occafionibus utédu: amp;nbsp;cu re prælenti delibcrâdû.Enimuero fpatiaiplaîquæ i hac quidé parte plurimu ualenttqd poflunt nifi auriû habere iu diciufCur alia paucioribus uerbis fatis plenatud nimiu.alia pluribus breuia óf abfcifla funtfCurin circuduólióibus eria cu féfus finitus étaliqd tamé loei uacare uideat f Neminé ue hru ignorare arbitroriudices:hunc phofce dies fermoné uul gitatq; hac opinioné po.ro.fuiiïe.cur hofce potius qhosfNe q; enim crat afpc^.róné fortaHènó rcddam:fcntiâ eé melius cur nó fatis fit fermoné uulgi fuiflèfCópofitio»n»patiebatur, Ïgnoraba:fed ita ut audio:hoc animusaccipitïplenu fine hac geminatióenóeflê.Ad fenfu igif referenda futmcqs fatis for te qd fcue^.qd iucundu fit itclligere»faciatquidé natura du ce melius qarte.fed naturis ipfis ars inerit.lllud ^prfus orato ris fcire:ubiquocj gencre copofitionis fit utendu » Ea duplex obferuatio.Altera quæ ad pedes referf’:altcra quæ ad eóprez henfionestqua: efficiunt ex pedibus:5f de iis prius.Diximus igit efle incila membra.circuitus,Incifum:quatu mea refert opiniotcrit fenfus nó expleto numero conclufus.plcriq^ pars mébri.Talc é.n»quo cicero utié» Domus tibi deerat» at habe ^as.Pccunia fuperabat.at cgebas.Fiut autetiam fingulis uer bis incifa.Diximus.tedes dare uolumus«ïnci{um é diximus.

gunt» Qui aut minutis aut minutiort bus no uidet efle legendu: Quintilia* no fruftra (ludet» Quafi non fuerint in cÔpofitione dephenü» Aliquid huic fenfui deefle uidetur»0ifortaHe nume ri nominatiuus eft afcribédus hoc mo do»Quafi numcri no fuerinticopofiz tionedephenfi» Idcog; ilIud.Fauni ua tefç canebant»Nôideoepfed idea? mi hi legendu uidetur»eft aut cnniihemi ftichion;utait(oratore Cicero» Qnæ poema fcnriunt.amp; copula aferibédaâ Non aùr poema:fed plena mihifenfus ewigere uidef:quis poema legaf» Le/ uibus muîcétur»u»littera in n.conuer/ fa lenibus legaf. Mutandus cft cafus» Sic quidé rede Icgi ne admoneré quiz dem:nifi a qbufdam paru fabii acumi na pcipientibus imitadus legeretur»

Ex quo pcipi pôtgt;figuræ laborâti Si côpofitioni uariatâ fæpe fuccurrunt:q cû oratianis»tû etiâ fententiægt;Nifi cog rigaf hoc deprauatû peepm nihihnte gri fenfus pcipi poreft. Facilius aûteft afterifco ilîuftrarc q ullâ fine uerboriî îmutatiôe corredioné adhibere.Forfi tan aût rede legcref fi illa amp;nbsp;copula:ÔC illud quae relatiuû expungerenf at^ e uocali aferipta uariatæ legcref hoc modo.Figuræ laborâti côpofitioni ua riatæ fæpe fuccurrunt» Nam fcriptû eius rei nullum eftgt;præfyllabacfta/ fcribenda:urpræfcriptum:ac n.littcra expungenda ut ullum legatur» A4 fenfum igif referendafunt:ne quis fa tis forte quid feuerum quidiucudum fit infclligercgt;faciatquidem natura du ce melius qarte » Sea naturis ipfis ars inerirdngenuc fateor:neç percipiogt;ne que corngere hunc locum fcio» Ind fum: quantum mca refert opinio;erit fenfu non explcto numero cóclufum» Re fyllaba crafa fcrr.amp; »s»Iitrera afcri/ pta fenfus amp;nbsp;condufus m littera in.s» mutata»uel refragantibus cxemplari/ bus mihi Icgcndum uidetur» Mem brum eft fenfus membris condufus» Qyamuis fic legaf mihitarnen hæc dehnitio deprauata uideturgt;Ncque»n*

quicquam per fcipfumifed per diner/ ______fagt;foIct explicari»Qßare ^ mcmbris: Membru autem é fenfus membris cóclufusïfed a toto corpo W^t exembria refragentur : numeris Kabryms^petfenihil effiefcns.Heo eal^ homing: SÄÄÄSÄ^ perteétum cft»at remotum a ceteris uim non habet ut per le nbsp;nbsp;Ideo callidos homines»corrupte fic

. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;legitur»corngendum autem hocmo/

do uidecur»ut loco illius diiäionis ideouiia hzcueiba icponanfjd eni^o»ut legamusJdenim.o callidos homi/


X

-ocr page 338-

Liber

neskperfedum en»ex orationc ucro pro cornelio fumptumed hoc exemplum» Vtper fe manus amp;nbsp;pes 8^ ca put amp;; ömneexcogfratumkOs non omneinquibufdam kgitur cxemplaribus:amp; rede quidem :ut mihi uid^ tui» Qncm quafi noftrum fefenmeumi orationc pro Cornclio:undc hoc exemplum diximus fßedeferi^ f)tum»non quafi fed quacfo legatur:nimium temerarü quidam cfïccóumcunturiquiita dcprauentiutpro iP o quafi non quæfoifed queep êiIcgant amp;nbsp;exponant» Altera quæ confiât membris inci fis» amp;nbsp;copula in quiz bufdam excpiaribus cadigate c afcri pra»hoc modo»membris 6lt; :incifis»

Habet périodes mem bra minime duo» Non minime quod eft negandi aduerbium:fed minimumtquod eft fuperlatiuu mihi uidetur efle legen'' dum:utad minimum intelligamus: quemadmodum elegantius dicitur fummum quam adfummumkQili/ dam tarnen e in a mutantes minima putanr efte legendum » fed non mi'' nus minima a fenfu quam minime abhorrere mihi uidetur» Modus dus a Cicerone aut quatuor fenariis uerfibus aut ipfius fpiritus modo ter minatusts»litrera in » r » conyerfa terz minaturcontenderim eße Icgcdum: ibi^ diftingucndum » in oratore au/ »em Cicero ait periodon qtuor hexa metris uerfibus conftare» Sic aper/ ta ufinteHigi poflir»cgt;littcra in t mu/ tata : fit mihi legendum uidctur»

Membrum longius tradunf»bre/ Ilium ftabile eft»m»littera ingt;s» cöuer fa breuius legendum efte facile qui/ dem eft uidcrc» Adeogt rebus3C/ commodata compofitioJra quidem legituu fed fi accommodanda legere tur magis amp;nbsp;fenfui amp;nbsp;iis quæ fcquun tur conueniret» Hic enim icnis ÖC fluens contcxtus decet » Hæc potius quara hic mihi legédum uidetur»

Et uclut laxioribus modis refolue mus» Pro modis legendum effe nodis facile reóleintucnti patet» Scd pofcit turn auftera fi laudes» Paffiue pofcitur mihi legendum uidetur»

Hiftoria nó tam finitos numéros

manus amp;nbsp;pes amp;f caput amp;nbsp;os excogitatum.quâdo ergo incipit corpus cnc;''cu ucnit extrema concIufio»Q_ue quæib noftru fefcllitnd uos ita efle fadurostquâ cicero brcuiflimam putat Itaqj fere incifa SCmebra mixta funt:0C coclufioncm uriqj de fideranPeriodo plurima nomina dat cicero ambitum.circui tum.cópra:henfionem»continuationcm»circun{criptionem» Genera ejus duo funttalterum fimplexxum fenfusunus Ion gioreambitu circunducióaltc^i quod confiât mêbris:ÓC ici/ fisîquæ plures fènfus habet»Aderatianitor carccris.camifcx prætoris SC reIiqua»Habét periodos membra minimû duo: Medius numcrus uidentur quatuonfed recipit frequêter SC pIura»Moduscius a Ciceronetaut quatuor fenariis ucrfibusr autipfius rpintus modo terminatur»Pracftare debettut fenfu concIudat.Sicaperta ut intdhgi pofTit.nóimodicatut memo ria contineri.Membrum longius tardum.breuium (labile é» Vbicunep acriter erit SC jndanter pugnacitcrq; diccndu: me bratim cæfîmq tdicemus,Nam hoc in orationc plurimuuaZ kttadeoep rebus accómodatacópofifio;utafpei is afpcros ét numéros adhiberi oporteat:ÔCcû dicentc æque audiétcm in, horrefccrc»Mcmbratim plerunq; narrabimustautipfas pc/ riodos maioribus iteruaflistóC uclutlaxioribus nodis refolue mustexcepristqua: nó docendi gratiatkdomandi narrantur ut in Verrem«Pro(crpinx raptus.Hic enim Icnis SC flues co/ textus decet Périodes apta phoemüs maroiy caufarumtubi (bnicitudine«commédationc,mifcratione res eget» Item com, munibus locistSC in omni amplificationetfcd pofcit turn au/ (leratfi accufesttum fufa fi laudcs.Multu SCiepiloois pollet»

Totumautem adkibendum edtquod fitamplius compofi/ cu index non folû rem tenet : fed ctiam captus eft orationc:sc fc credit aclontSC uoluptate iam ducit.Hido na non tam finitos numéros qua orbe quendatn contextueß defidcrat»Namcp omnia cius membra connexa funt»Ec quo niam lubrica eftac fluittut homines qui mâibus inuicem ap

o obicern quedam contextum^ defi derar»Qjjonam paflo obicern defi/ fronts genus: derer hiftoria : quel ex Fabii fcntétia leniter flucredebennon uidco»Qua/ re non obicern:fed orbem quendatn


rede quidam legere mihi uidcntur» Itananrp inter fe conncxa efle debet hiftoria:compofitio:ut orbem quen dam efficere uidearur» Et quoniam lubrica cftgt;ÓCcopula ut fupuacua ui/ detur cradenda» His contraria ma gis laudarê breuibusgt;argument3»par litiÔes.ioços : amp;nbsp;quicquid c fermoni magis fimile » Hic duo uerba quæ in quibufdam afcripta funtcxemplari/ bus défunt » Sic enim ibilegitur. Po/ dus qhis côtraria»'Scd ncfic odé ue/ rus percipif fenfus »Q^are afterifco hic quogplocus illuftrandus uidcf»

prxhenfistgradum firmant conunenttóCcontinétur » Demo ftratiuu genus omne fufiores habet lihcriorcfq; numcros»Iu diciale SC cócionale:utmateria uariû cft:fic etiâipfa colloca/ tione uerbo^:ubi ia nobis pars ex duabus:quas mó fecimus fecuda traólada eft.Naquis dubitat alia Icnius.alia concita/ tiustalia fublimius»alia pugnacius.alia gratius » alia grauius efle dicédaf'Grauibus»fubIimibus.ornatis lógas magis fyllaz bas edueniref'ita utlcnia fpanû.fùblimia dC ornata clantatc quoq; uocalium pofcant:His cötraria:magis Iaudarem:bre

-ocr page 339-

Nonus

'Non quia ncgemhoc baud beneefle.compoGtumgt;haud ad ucrbium com afenfu non admittaturpror/ ws eft eradendum» Nondumenim ita ut trochæis quæ celeria quid cm fed fine uiribus funuDeprauatum nunc quidem locum effe facile eft uiderckfed emendate difticilemifialiquid uerborum tollatui » Quare do/ ncc integrum aliquod exemplar inueniarur:afterifco hie quoep fenfus illuminetun Afpera contra iambus inaxime concitatusmon folum quod fintcduabus modo fyllabis»Vitiofe hoc quoep fie legitur : neg? perci/ pitunnifi quorudam uerborum im

hibus argumenta.partitiones.iocos: amp;nbsp;quicquid eft fermoz ni magis fimilcJtaqj componemus prohoemium uarie: atq? Utfenfus eius poftuIabit.Neqj«n«acceflcrim Celfoxqui unâ quada huic parti formam dcditÄ optima compofttione ec prohœminut apud Afimu dixi^Si cæfar ex omnibus morta

qfquä te potiusoptandus nobisfuit.nóqa negé hoc baud be ne eße compofuû.fed quia legem banc cHc componendi in oibus pnncipiis recufem.Nam iudicis animus uaiie præpa Wturnum miiêrabiles eile uolumus.tû modefti. tu acres « tu §raues»tum blandi»tû flectere.tum ad diligentiam hortari« Hæc ut funtdiuerlà natura diftimilécomponendi quoq j ra honem dcfidcrant.An fimilibus cicero ufus eft numeris i ex ordio q jMilonefpro Clucntio/ LigahofNarratio fere tar dioresiatqjqutfic dixeri) modettiores defiderat pcdes : SC no niinibus maxime mixtos.Nam amp;nbsp;uerbis:ut fæpius prefta ê: ita interim infurgit.led docere SCinfigercanimis res Temper cupit:quod minime feftinantium opus eft,Ac mihi uidet to ta narratio conftare longioribus mêbris,brcuioribus pcrioz dis.Argumenta acria amp;nbsp;citata pedibus quoq; ad hac natura accommodatis utenf’«Nodum enim ita ut trochæis.quæ cez leria quidem:fed fine uiribus fut. Verum quis fint breuibus longilq; mixtatnó taméplures longas q breues habétia, 11la fublimia Ipatioiafq; clarafq; uoces hent.amat amplitudiné. daóbli quoq^ ac pxonis ctia fimaiori ex parte fyllabis breui bus:temporibus tamé (atispleni.Afpera contra iambus ma xime concitatus:nó folum q? fint e duabus modo fyllabis:eo qj frequétioré quafi pulfum habéttqux res lenitati cótraria eft:fed etiam q? omnibus pedibus infurgunttSi a breuibus in longas nitunt amp;nbsp;crefcunt.Idcoq; meliores choreis: qui a ion gis in breues cadut.fùmmiflà:qualia in epilogis fed lentas.SC ipfa:ÓCminus exclamâtes exigût. Vult effe celfus aliq amp;nbsp;fupi orem compofitionétquâ quidem fcire nos doccremus:fed fit neceftèeft tarda SC fupina.Ve^ nifi ex uerbis atep fentétiis p fe:ß id querit :faris odiofa effe nó poterit.Dcniq;:ur femel fiz niatfic fere componendu:quo modo pronunciandu erit. An nó in prohœmiis plcrunqj fummiffitnifi cum in accufatione concitandus éiudcx:aut aliqua indignatione complédusfIn narratione pleni atq] expreftifargumentis citati: atep ipfo ét motu celcres fimusfut in locis ac defcriptionibus fufiac flué tcs.In epilogis plxruc^ dcicéhi amp;nbsp;ifraéli.atq; corporis quoqj

mutatione corrigatur»u»autem uo' call inutconuerfa iambis mihi legen dum uidetur amp;nbsp;concitantur pro illô participio Eôciratuskhoc modo»Afpc ta contra iambis maxime coneitan/ tunSic enim amp;nbsp;apertus eft fenfus:^ quæ fequuntur:conueniunt eu prio ribus» Sed etiam quod omnibus pedibus infurgunt»quo modo lam/ bi omnibus pedibus infurgunt non uidcogt; Pro pedibus autem partibus fortaftereflclegeretur» Summifla qualia in epilogis:fed létas amp;nbsp;ipfa amp;nbsp;minus exclamantes exigunuDepra/ uatus hicfenfus rede percipi nô po/ teft»Vtautem nihiladdamus detra hamufuc»(cd particul3 in locum K copulæ iterüm aferiptæ uidetur re/ ferenda hoc modo»Sed minus excla mantes cxigunt»uoccs autem cxtrin fecus eftfubaudiendum» Vult effe celfus aliquam fii fupcriorem com/ pofiriSem:quam quidem feite nos doceremus»fed fit neceffe eft tarda Öi fupia.ldcirco huius quog? loei nó percipitur fenfus : quia mendis non uacat:quæ facile tollerentur in opus Celfi de oratoria facultatc extaret* Cum uero non inueniatur:afterifco hic quog? locus noretur»Ncg? enim mihi probaf eorum corredtio : qui putant fupiniorem effe legendum: cum fenfui minime conueniar» Ve rum nifi ex ucrbis atep fentétiis per le fi id quæritur fatis odiofa efle no poterit*ut hic fenfus percipi polTit il la fi coniuflio eradenda uidetur aut certe in fe pronomen conuertenda» ac non negandi aduerbiura itcrum cftafcribcndum»hoc modo»Verum nifi ex ucrbis atep fententiis per fefe id quaeritur fatis otiofa non effe nó poterit» At cnï non in prohoemiis plcmcp fummis:nifi cum in accufa/ tionc concitandus eft iudex» T»litte/ ra in n»c0uerra an uidetureffe legen/ dum ac»n» particula eradcda» nee nó fi fyllaba afcripra fummiffi fcriben/ dum mihi uidetur» Atep corporis quoç motus fua quædam tempo/ ra amp;nbsp;ad fignapedem non minus fal tationi g modulationibus adhibet mufica ratio numeroru» Hic quom locus aperte deprauatus afterifco eft fignandus»

X ft

-ocr page 340-

Liber '

Sed in tonoru modis faltirâresdèd

Et fpondefs arep iambis maxime continetdrt foco iHius copule amp;nbsp;» qui afcribatur.hoc modo * qui Fpóndï atç jambis maxime continctu^» '5cd quantum œlen rans cantuna grauiiatis amittit» Verbum habet fen'' fui neceffarium mihi deeffe üidetür ; eo^ afenbendum hoc modo» Sed quantum celeriratis habet rantü gra' uitatis amittit « Neeignoto a quibufdam Icgiadmitrït»Sed hi opinionis fus uiderint ratiené» Afpere uero Si male dicuntdixit»Quid fibi haeci’

uerba uebntnon intelligo» Êtquoti motus fua quidam tempora amp;nbsp;ad figna pcdum:non minus Q_uidnonnox ad aeftus accommodât naturaipfaæ de qui bus dïcimus rcwfQ_uo minus id mirum in pedibus oratio/ nisreum debcant fubhmia igredidenia duci»acria currcre«dc licata duciT«Iraq? ubieft ncccHcraHcdtamus etiam tumoréq fpondæis atque iambis maxime continetur» Hyperoargus iceptra mihi ligt pelops»At ille comicusæque ienarius : quê trochaicum uocant pluribus choræisîqui trochæi ab aliis di

pamcula fenfui couemre non uidef» forfiran ucro illius loco fcilicetc repo nédü»exponitgt;n»Fabius quo modo i dies magis lafciuiatur» Etid cum manifeftaaffedatione : cui rei maxi/ me cauenda fufpicio eft»cuius non cui legendum efle pater» Quodcp eft duleius magis perditatg iSZ fide 8iaffedus morufrp omnis qui eft in hac cura depr3ehenfus » Vnius uerbi cmendatione huius deprauatio loci

corngitur » Pro ii]a näcß copula arep hoc uerbumamittit cum illa^ co' pula reponendum uidctur»ut lega/ car amittirq^» Ideom quod intima quædam quafi foluéda de induftria funr»quxdam ilia maximi laboris» Deprauatus quidem hic mihi mde/ tur locus.ac quod particula eft eradé da » fed ne fic quidem integer fenfus habetur» Forfitan auté non intimai fed initia redelegeremus»hoc mo/ do» Ideo^ initia quædam quafi fol/ uenda de induftria funt» Sed negt lôgioribus q oportet hypbatis'.com/ pofitioni feruiamusmeœ eius gratia fecerimus:proprer fecifie uideamur: Eopi infcitia:quiputant nerp pameu Jâ femp in orationegeminatâ eflè po nédam:corruprusuidef hic locus»Fa eile uero corrigitur fi illud ncq i itéra CO pofirû ira diuidaftut ne côiuncho efle îtelligaf: ßtq relatiuû nomé » Eâ quoç aceufatiuus librariopc négligé cia omiflùstfine côtroucrfia é aferibé dus»hocmô»Ne quæ eius gratia fece/ limus PP cam fccifle uideamur»Ncc ignoro quofdâita deprauare.ut loco eius cuius Ieganr»fcd ipfi fuæ opinio' nis uiderint rôné» Et certe nullum

tu grauitatis amittit»Q_uidigitur faciam nu eamfnc nue q/ dem « Afpere uero amp;nbsp;male dieunr.Dixit.etiam in earmine la bis cranàntur«Q_uis hoe poteft uidcre^quis potcR patifnifi impudieusamp; uoraxamp;alcof 'In uniuerfum ante fi fit necede duram potius atqi aiperam eompofitionem malim eflet qcf foeminatam SC encruemtqualis apud multos:0C quotidic ma gis Iafeiuimus*Sed in tonorum modis fakitantes ♦ Ae ne tarn bona quidem uHa erittut debcat efle continuatSC i eoide fem per pedes ire »Nam S C uerfifieandi genus eft unam legem oibus fermombus dare.SC id cum manifefta aftedtatione: cU ius rei maxime cauenda iufpicio eft»tum ét tedium ex fimi/ litudinc ae fatietatem crcat:quodq; eft duleius magis perdit. amirtitq;SC fide SC affedtusmotufq;omnis:quicft in hae cU ra deprehcnfus«Ncc poteftci credcre autproptcr cum dole re 0C iralei iudcx:cui putat hoc uacare«Ideolt;p intima quædâ quafi foluenda de induftria funt«quæd am ilia maximi labo fis ne laborata uideantur.Sed ncq; longioribus q oportet hy perbatis cópofitioni feruiamus:ne quæ eins gratia fecerimus propter earn fêciflèuideamur»ÔC eerte nullum aptû atq; ido neum uerbum prætermittemus gratia Icnitatis » Ncq;.n.erit ullum tam difficiletquodno commode inlcri poftitmifiq- in cuitandis eiufmodi uerbis non décoré compofitionis quæriz mustièd facilitatem»Non tarnen mirabor latinos magis idul fifte compofitioni:q atticostquis minus in uerbis habcat ua/ rietatis amp;nbsp;gratix.Nec uitium dixcrimtfi Cicero a Demofthc ne paululum in hac parte dclciuit»Sed qua: fit diftcrentia no ftri grxeiq; fermóis explicabit fummusliber»Cópofitio)Na fînem imponerc egrefto deftinatü modû uolumini fedino) debet ede honcfta.iucunda.uaria«Eius tres partes» ordo» con iundb'o»numcrus.Ratio in adieétionc» detradbone» mutatio

aptû atg ß idoneû ucrbû pmittemus lemtanns gratiæ » Permitcemus qdé legif» fed ptermitremus fenfui eSue/ nire uidebpmirtemus uero nequaq: nec qd in qbufdâ legif exéplaribus» pmutemus» Quäuis minus i uerbis habeât ueritatis Öd gratiæ»Loco ueri' tatis ucl repugnânbus excplanba ua rietatis legédûefle côtenderim» Vfu j gt;natura rci^» Pro ufu ut reponarur ufus exigere fenfus uideftut îtelliga/ mus côpofitiôis ufum efle ,p re^ os dj arm foquendi.Prior fit diftimulatio curæ præcipua: ut nu âï'SSÂSmSmerifponte fluxiffenô arvcffid SC coadli eirc uideanô


ne.ufu pro natura rcçi:quas dicimus»cura magnaîut fcntien

-ocr page 341-

Decimus

Aexiffe non arceßiflerne arceffin Si coadli clTe uideanf» Finis quoœ huius de compofitione pra’ceptioisine a pricipio medio^ difcrcpetc deprauatustfic adt corngi poffeuidecfi numeri:ut fit pluralis nöiaciuus:nó nu/ ine^kSi e uocali in »ugt; mucata Fabii Q uinhliani de inditutionc oratoria Iibcr decimus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fluxifle Iegaf:ac duo hæc uer/ ba nSarceffifleiut fenfu cofun . dentia eradâtunSi nc particu/ Ed hæc cloquedi præcepta iicut cogmti oni funt neceflariauta no fans ad uim di cendi ualet:nifiilhs formæ quædâ faciz Iitas:quæ apudgræcos ÂE^iœ nominal: acceflèrit:q fcribédo plustan Icgcdo: an dicedo confeqmur folere quæn fcio : qd eflct diligerius nobis exanimâdûîcura fi qualibet earû reçi ponêmus una cflc co ten»VcRi ita funtiter fe cônexa Ôiindifz creta omnia:utGq flexusiifde defucrint

la in non comurctur hoc mo» Prior fit difflmulatio curæ pci pua ut nueri fpôte fluxifle no arceffiti Si coadti cfle uideaG

Raphaeliis Regii in depra/ uariSes libri dccimi oratoriae inflitutiones Quintiliani an/ notarfones»

fruftra fit icæteris laboratu.Nam neqj(blida atqj robufta fuerit unq eloquentia:niG multo ftilo uircs accepit«Etcitra leedióis exê plu laborille carens rcclorc Fuit.Q^ui aut fcierit quo quæqj mó fint diccdamifi tanqiprocinólu paratam qdc ad omncs cafus ha buerit eloquêtiatuelut claufis thefauris incubabit.Nó autem uir quieqtpræcipuc neceflariu eft:fic ad efficiédum oratorc maximi ^tinus erit momenti.Na certe cu fit in cloquédo oratoris officiu pofitü:dicere ante omnia cfltatq^ hincinitiu eius artis fuillc ma/ nifeftü eft,oxima deinde imitationé.nouiflîmâ fcribendi quotp diligcntuuSed utperueniri ad fummam nifi ex principiis nó po teft:ita ^cedente iaopcre minimaincipiunt efîètquæ prima fût Veçi nos non quo móinftituendus orator hoc loco dicimus. Na quidé aut latistaut certe uti potuimustdiedum dbSed ut athieta qui omnia iam pdidicerit a præceptore:nimi^ quo genere exer/ citationis ad certamina præparandus fit:ita eû qui res iucnire amp;nbsp;difponere fcictïucrbaquoqj óCeligendiSi collocandirationem p ceperit iftruamus:qua in ofone quæ dicerc*faccre qoptime»qfa/ cillime poiTit^Non ergo dubiu ddiquin ei uelut opes fint quædâ parandæ:qbus ubicunq; defideratum crit:poflït ei conftare coz pia rcrum ac uerbo^«Sed res propria: funt cuiufcunqjcaufæ aut paucis cómunes»Verba in uniuerfas parandatquæ fi in rebus fin guIis efient finguIatminore curam pofiularent^Nam cunóta fe Ie cumiis ptinus rebus offerrettfed cu fint aliistalia aut magis p priataut magis ornatataut plus efficiétiataut melius fonâtia : dez bent dïc nó iolum nota omniatfedin promptutatqt ut ita dicam in confpedfutut cu fe iudicio dicentis oftéderittfacilis ex his opti morum fit elcdtio:ói quæ idé fignificarent iolitos fcio dicere quo facilius Si occurreret unu ex pluribustóó cu eet ufiii aliqdtfi brez ueitra femetipfum rurfus dcfidcrac teffugiédæ repetitionis graz tia fumerent aliud quo idé itelligi pollct:quod cum eft puerile amp;nbsp;cuiufdam infelicis operættum etiam utile parum«Turbam enim modo cógregat:ex qua fine difcrimine occuper pximum quodz

• Ed hæceloqn dipccpraficut cogiranói fût necefrariagt;Vn/ ’defibi uerboßi 1. i.1 ii—i,■■■-lt;] copia dicédim faciliraré côparare orator pop fit hoc ,plogo elcgâter ut oia» Fabius oflédit» Hic autem pri mus fenfus médis non uacat* Nó»n»cogitatiói:fcd cognitiSi eft legédü:utéiqbufdä excm plaribus fcriptudlle uero gcni tiuus formæquis in oibus fit cxcplaribustmihi tarnen a fen fu agnofci non uidet » forfitan uero loco formæ caftigate fir ma legeref.fic aütene corrigé dû facile ex iis:q paulo poft ab ipfo Fabio pcipiuntur: colligï pôr»Hûcgt;n»referés locû fie feri birded dû aßeqmur iHâ firma ut dixi facilitate optimis affue fcendûc» Ad quam fcribédo plus an legédo an dicédo cofe' quamur folere qnfeio » Ad p/ pofitio mt fupuacua mihi ui/ def expungéda» NÔaûtqcç pcipue neceflâriû é » utpticula uidef afcribéda»hoc mô»Non aût ut qc^» Macerre cû fit in cloquédo oratoris officiû po/ fitû » Certc aduerbiû ut fupua cuû mihi uidef eradédû» 1ta .pcedete iâ ope iâ minima ici/ plût eé:q prima funt»la ptieuz la irerato pofita cradéda uidez tur:ut legaf»Itapcedéte iâ ope re mmima uidenf elfe» nbsp;Sed ut athlera : q où iâ pdidicerit a pceptoremimiji quo genere exercitatiôis ad certamia ppa/ râdus fit:ita eûq res îuemre Si difpôere feiet: uerba quoqi Si eligédi Si collocâdi rationem pceperitnftruamus quâ îora^ tioeq dicere» facere q optime:

X iii

-ocr page 342-

Liber

qPacillimcpoffif» Athlctam p athlr ta ut legamus grâmatices rô expofeïn Illudaut uerbû facere ut fenfû potius îplicans qluuâs mihi uidef cradédû» Vtlegaf qua in ofoncq dicere q optimeqfacillime poflit» Quæ fi 1 lingU'' lis rebus cent fingula: In ppofitio mi hi redûdare hoc loco uidetur coq? ex pungenda» Et qidc figmficarcuEt copula fenrus ir^ritatéprurbans mi hi eradêda uiden Solitos feio dfeere: quo facilius amp;nbsp;occurreret unu ex plu-' ribus:amp; cd ect ufuialiqdfi breue itra femeupm rurfus defideraf: effugien das repetitiSis gfa fumerent aliud:qd ide inteUigi poiTcuToterronbus fca/ tet hie locus: ut mihineg? pcipf neg? corrigi point abf^ magna uerboßiP mutati5c:q cû mihi mms placet aße/ rifeo notef:du emedatius cxcplar lue niaf* Id aut eSfequimuroptia legen do* Iuocali in e couerfa cofequemur ut futurl fit tpis uidef legcndu* Sed cui quoep loco fitaptiffîmû» D.Iittcra afcripta quod^pquo^ mihilegédü uidef» Oibus»n» ferc rebus uel prer pauca q funt pa5 ^uerecüda : in orone locus é»Ne Fabius, i foloccifmümani feftu coniiciaf ille datiuus rebus mi/ hi uidef cxpungédus » Moibus prcrea nó rebus in oroneeftlocus» Oïa uer ba exceptis de qbus dixi : funt alicubi optia amp;nbsp;humilibus Iterim amp;nbsp;uuïgari bus opus:^ q utiliore 1pteuidéf for/ didatubi res pofcit pprie dicuf » Hüc locu eé deprauam facile ex co appet: q? uanële^f » In qbufda naq? exépla/ ribus p utiliofoccultioflegif»fed ne fie qdé réélus cfficif féfus» Forfitâ aut culflore hoc é niridiore Icgcdum efl»

Propter qd Ifantes a mûris nutrfei bus iulfu regû»Id a pfammctico segy/ pti rege faitu fuiffe in Euterpæ ab He rodoro copiofe narraf» Infâtes aûtil/ li Beccus qdligua phrygû pane figni ficat: damalTe tradunf»cû ad bimatû ia puenilTenr» Ex quo pfâmetichus iu dicauic Phrygas primoshominu fuif fcæûægyptiiantea putarcnf» Alia ét q'fi ppria reƒ^ aliquaßifintnola tropi cos qfi rameab eûdé intelledu ferun/ tur»Trafpofira bic dunraxarqda funt uerba:q 1 fua loca funthoc mó référé da» Alia q ét fi ppria r^ aliquaj^ fint nola:tropicos tamé qfi ad eûdé intel/ Icélü ferunturmt ferrü amp;nbsp;mucro» Per

lt;j»Nobis aut copia cû iudicio paranJa eft uirrtomnJi:nó dir culatoriam uoluptatem fpedtantibusJdautem eófequemür optima legen Jo Ä au JienJo«Non enjm folu nomina ipfa re ru cognokimus haccura:(èd cui quoJq; loco fit aptifiimum Omnibus enim ferc ucl prêter pauca quæ funt parum uere cunJa in oratione locus eft.Nam fcriptores iabo^ uetenfq; comœJiæ etiâ in ilIis fæpc IauJanô SeJ nobis noftrû opus interim tueri fatis eft,Omnia ucrba exceptis Je quibus Jixi: funt alicubioptima.Si humilibus iterim amp;nbsp;uulgaribus opus amp;nbsp;quæ utiliorc in parte uiJentur forJiJa:ubi res pofcit^prie Jicuntur,Hæc ut fciamusaiq; eoru nó fignificationem moZ Jo:fèJ formas etiâ mefuraiq; norimus:K ubicunq; crût po/ fita conueniantmifimulta leótione atqj auJitiócaftequi non poiTumustcum omnem fermonem auribus primum accipia mus^pptcr quoJifantes a mutis nutricibus iulTu regu in fo/ lituJine eJucati:etiam fi ucrba quæJam emififlc traJunt'’:ta mé loquenJi facultate caruerunt.Sunt autem alia huius na/ turæ:utiJé pluribus uocibus Jcclarcnt:ita ut nihil fignifica/ tionis:quo potius utaris ïterfinutenfis SCglaJius.aba quæ ét fi ^pria return aliqua^z fint nominattropicos tamé quafi aJ eunJem intelleétu fcrunt :ut ferrum amp;nbsp;mucro.Nâ per abu/ fionem ficarios etiâ omnes uocamus:qui cæ Jé telo quocuqi cómifcrint»Talia circuitu uerboçz pluriu oftéJimus: qualcé Etprefti copia laétistPluria ucro mutatióe figuramus ♦ Scio nóignoroÄ non me fugit.nó me præterit:8Cquis nefeitfne/ mini Jubiumeft.feJetiam ex ^pximo mutuari licet* NamÄ intelligo Si fentio Si uiJco fæpe idem ualétîquod icio* quoru nobis ubertatem ac diuitias dabit lcclio:ut non folum quum occurrerit:icd etiâ quum oportet utamur* No iempcni hæc inter fe ide faciunt:nec ficut de itelledlu animi reële Jixerim uideo:ita de uifu oculoç: intelligo.nec ut mucro glaJium: fie mucroné gladius oftédittSed ut copiofus uerboK fit para/ tus:ita no uerbo^ tantu gratia legcndu uel audiendu clKNa omnium quæcuqj doccmus hæc funtcxépla potentie »ra etiâ ipfis quæ nadut artibustcum eo qui difcit pcrduëlus cft : ut intelligere ca fine dcmôftrante:ôi fcqui iam fuis uiribus pof/ fittquia quæ doélor præcipit:orator oftendit*Alia ucro lege tes*alia audiêtes magis adiuuant.Et excitât qui Jicit fpiritu ipfomee imagine Si ambitu rcrumtled rebusincéJit* Viuut enim omnia Si mouentur.Excipimulq jnoua ilia uclutnafcé tia cum fauorc ac ibllicitudine.Ncc fortua modo iudicii: fed

etiam ipforum qui orât periculo afticjmur«Piætcf hæc uox Sé aëlio Jccora commoJattur qj quilq; locus poftulabit ^/ nûciâJi uel potétiffimaI JicéJo rótSé ut femel Jicam panter omnia Jccet*In leëlionc certius iudiciutqJauJiéti frequéter

metonymian»n»ferrü ac mucro p en fc ponuf» Talia circuitu uerbo^ plu riu ofiédimus:quale cgt;Er plTicopia la öfc»Qa®Ic relatiuü ut coniicio cffecit neerrorecarerct hic locus Ifcitia quo. rudipurâtiû idcirco talia afcribéduiga qle feqtur»fed fpé reeti dccipiütur* N0.n»talia; led alia Icgédû cé eniq? acute Ituétieóftat» Naolum qcü^ docenius:hxc funt exépla potentioraét ipfiustq tradâtur artibus:cum co


-ocr page 343-

Decimus

qui difdtpdudus eft: intdlgere ca fine demonftrante amp;nbsp;fcqui ia fuis uiribus poffîf » Très hic funt admillî cr' rores:quo^ primus tollif:fi nô hæc»fed hoc legamus: ac loco ipfius»u»uocali erafa ipfis » at^ ut coniunótionê afcribamus* hoc mê.utinteUigere ea fine dem5ftrante amp;nbsp;feg iam fuis uiri^ bus pofTir, Praeter hæc uoä amp;nbsp;adio


aut fuus cuiufq; fauortaut ilk laudantium clamor extorquet pudet»n.diflcncireramp; illud tacita quada uerceddia ihibemur plus nobis crederetcumiterim amp;nbsp;uitiofa pluribus placcnt:0C a corrogantis laudantur ctiam quæ non placenuSed ecotraz rio quoep accidit:ut optime dialis gratiam praua judicia nó refcrat.Ledbo libera eftmec actionis impetu tranfcurrit: led repetere fæpius licettfiuc dubites:fiue memorie affigere ucz ïis«Repetimusaüt Ktraóhamus:ói utcibos malos ac ^pe K quefadtos demittimus:quo facilius digérât' ’ïlta Ïeólio nó cru da kdmulra iterance mollita fiCuelutcófedta memoriæ imi

tationiq; tradac tac diu nómfi optimus qlqpamp;J qcredenté fiz bi minime fallattlegêdus efttkd diligcter ac pene ad Icribédi follicitudinémec p partes mó fcrutanda oiatfed pleétus liber utiq ^ ex integro refumendustprxeipue oratioïcuius uirtutes frequenter ex induftria quoq; occultant'^ « Sæpe enim prxpa rat diffimulatim irifidias oratortatq; in prima parte aótionis dicit:quæ lut i fuma ^futuraJtacp fuo loco minus placet ad buc nobis quare dióla funtignoratibus.Ideoqj erunt cogniz ös omnibus rcpercnda.Illud uero utiliffimum nolle eas eau fas:qua^ ©rationes in manus fumpfimus:amp; quotiens contïz get utrinqt habitas legere adlióesïut Demofthenis óf Aelchi nisnter lè cótrariasiutSeruii Sulpitii ód Menàllætquoçz alter ^Aufidia.cótra dixit aIter:Öf PoIlionis öf Caffii reus alperz natu s eftxaliafqj plurimas»ut quin ctiam fi minus pares uide hunt'’:aliqux tarnen ad cognofeendâ litium quxflionem: re die reqrent:ut contra Giceronis ©rationes» Tuberonis1 Liga riu»amp;Horteliipro Verretqui etiâ ealdé caulas utriulq; erit fcirc.Nam de domo Giceronis dixit callidius:ôf pro Milonc oratione Brutus exercitationis câ fcripfit « Etiâ fi xgifkeum Cornelius Ccllus fallb exiftiatiamp; Pollio amp;nbsp;Mefialla delende rut cofdé:amp; nobis pueris ifignes*at p Volufeno Catulo: Do mitii Afri :CrifpitPaffiani:Decimi.Lxlii orati©nes ferebanf♦ Neq; id fiati legcnti pluafum fit omniatquxomnes audtoz resdixeruntîutieç elk pfeôla»Nâ amp;nbsp;labant aliquado Si oneri cædût:Ôf indulgent ingenioçi fuoçi uoluptatimec femp iten dunt animû.nônunq fatigant »Gü Ciceroni dormitare interî Demofthenis oratiotucK etiâ Homerus ipkuideatur.Sûmi «ni futthomics tamé.acciditp iis:qui qcqdapud illos reppe retûtîdicédilegé putâtîut détériora imitent'’»Id enïc facilius ac fe abude fimilcs putant fi uitia magnoçi côfequât » Mode fk tamé Ôfcireufpedto iudicio de tantis uiris pnûciandû eft •îcCqd plerilq; accidit) damnet quæ noninteIIigunt»Ac fi ne crik eft in alterâ crrare partemtomnia coy legentibus place rc:qmulta diIpIicere malueri«Plurimu dicit oratori coferre Ïhcophraftusledâoné poetaçt:multi(] ^ eius iudiciû fequût'’:

decora cômodat ut qd qfg j löcus po/ ftulabitk^nunciadi uelpotentiftima in dicédo rS: amp;nbsp;ut femel dica:pariter oia dieet » Sic amp;nbsp;confufi 6d deprauati funt hi fenfus:ut nihil pcipiatur: at^ idcirco uanïs leguntur modis^Pro ik lo naq icÔmodat:qdâcômendat repo nunt» Sed ne fic odé flagitia tollutur* In priftinâaût forfitan redigcrétur i/ tcgriraté:fi,p illo c5modat:hoc paffl uü uerbueörnendaf refunderef : iUa utpticula tanqfupuacua erafagt;amp; do/ eetilla littcram»exempta Icgcre^hoc mó » Praeter hæc uox amp;nbsp;adio decora cômédaÛquid gfq?locus poftulabit: ^nuciandi uel potentiffima rÓ: amp;nbsp;ut femel dica:pariter oia docet» Et illd tacita qda uerecundia ihibemur plus nobis credere»lllud,pnomen ut nihil fenfum adiuuas mihiuidcfexpugen dum:6i hac ppofitióc ab afcripta illis lcgcndü:ur ab illis laudatoribus diP fentirc itelligamur» Cd iterim amp;nbsp;ui tiofa pluribus placét»a uocali afcripta placcat amp;nbsp;laudctur a uocali in e couer fa uidcflegendü* EtpolIiÓisötCaf fii reus afpnatus eft»Authæc tria ulti ma uerba funt fupuacua:aut certe ali quid deeftqd fenfum pficiat»Nec me fugit in gbufda exéplaribus legu hoc mö^Et Pollionis Caflius reos afpna/ tus efttfed ne fic qdé uerus mihi fen/ fus haberiuideG Vt qn cria fi minus pares uidebuntunVt pticula^culdu bio eft eradeda» nbsp;nbsp;Qu's ét eafdé cas

utrifcp critfcire.Quid fibi uclit Fabiz US facile ex iis qfequunfpcipicur»Nâ utile effeinuere uidefieo^z quoç ora tiôes lcgere:q eafdem utnnqi cas ege runfgt;S^ hic fenfus ex uerbis loci hu iusidcirco no colligiftquiaédepraua tuskEmcndarcfautifi amp;nbsp;hæc duo uer ba aferiberéturægerit» utile» amp;gt;sgt;littc ra in.n»côucrfa urring? legcretur»hoc mógt;Quis eafdé cas utrig? cgerit utile eritfcire» Nade domo Ciceronis di xit CallidmSkPro domo legcdü mihi mdet» Nap domo fua ciccrois extat 010:43qua recupanda ét callidius di/ xit» Et nobis pueris ifigne»at 43 Vo lufeno» Atpticula ut fenfui molefta expugaf» Neep id flati Icgétipfuafu fic.c»lfa in t eSuerfa fic legcdü ciTc: ne admonitione qdédignü uidcf» Cü ciceróidörmitarc iterim Demoflhc nis ofo» Nó mó pticula cé afcribédae illud ue^ ét oftédit:utlegaf»cü Cice/ x iüi

-ocr page 344-

Liber

ronidotmitare îterfm no modo De/ 'mofthems ofo ue^i amp;nbsp;Homerus ipfe uidcaf»HocaûtÏoratore Ciccro feriz bit, Nâg? ab iis in rebus fpûs»Et co/ pulâeiTe aferibédâ facile ex iis quæ fe/ quuntur pateuhoc mô^Nâ^ ab iis fit in rebus fpûs* Præcipue^uelurat/ trita quoridiano adu forcnfi ingénia optimere^raliû blâdicia reperianf» Etuocali in a couerfazaeJ expunda re parâtur ^culdubio élegédûgt; Quod alligata ad certâ pedû ncccflîrate non femper uti propriis pofeit, Alligati amp;nbsp;Ghteera in»s.murata aemuferipta pof fint legédû é» Nos uero armatos fia/ le in acie Bi. fummis de rebus décerné re ôt ad uidtonâ nitûVerbû huic fcn/ fui deeftxitra qd pfcdlus effe nÔ pôr» Decet uero fimileue aut afcribendûc aut certe fubaudiendû.hoc môgt;amp; ad uidtonâ niti decet* Nc^ ego arma fqualore fitu ac rubigie uclim:fed fui gore munifTe qui terreat» Deprauati huius loci féfus uerus éamilTus: qui

Ce reparari pÔt:ut*o in c uocalé côuer fa fquallere amp;nbsp;nÔmunifle» fed muni/ ta eue legam us»hocmÔ»Ne^ ego ar/ ma fqllerc fitu ac rubigine uelim.fed fulgorc munira ce q terreat* Quia nihilapudaures uacuas*Iuocali expû ßa qua rede in qbufdâ legif excplari bus* Audio qd»M*Tullius neep Thu

nclt;ÿ immcrito.Naq? ab ns amp;îrebus fpintuamp;K iuerbis fubli mitas.Só in afïcdtibus motus omnis»^ in pfonis decor périt'’: præcipueq^ uelutattrita quoridianoadu forcnfi igenia op/ time reçi talium blandicia reparantur.Ideoq; in hac ledlione Cicero requidcendum putat^Meminerimus tamcn:non per omnia poetas eflê oratori fcqucdos:ncc libertate ucrborum: ncc licentia figuraRz. genus oftentationi cóparatu: amp;nbsp;præter id quod Iblam petit uoîuptaté : K earn fingêdo nô falfa mo/ do;fed etiâ icrcdibilia fedtaf:patrocinio quoq; aliquo iuuaz rùqjallegati ad certam pedû neceffîtaté nô femp uti propriz is polïmt.Sed dcpulfi a rcôta uia neceflario ad cloquédi qux dam diuerticula côfugiant.nec mutarc quidam modo uerz ba:fed cxtendcre.cornpcrcxóucrtcrc.diuidcre cogant. Nos uero armatos date i acic:SC fummis de rebus decernere:ôd ad uiôtoriâ niti,Neqjego arma fquallere fitu : ac rubigine uclft fed fuigore mumlîctq terrcat:qualis eft ferri: quo mes fimul uifufqj perftringatur.nô qualis auri argétic^ ibcllis;amp; potius habenti periculofus.Hifioria quoq; alere orationem quoda molli iucûdoqj fucco potefl. Verum amp;nbsp;ipfa fie eft Icgéda : ut feiamus plerafqj cius uirtutcs oratori eUe uitadas.Eft enî p/ xima poctis:amp; quodammodo carme folutum eft : amp;nbsp;fetibuif ad narrâdûmôad probâdum:totuq; opus non ad intuitu rcî pMgpamqjpraîftntcmîfedad memoriam pofteritatistamp; in/ eepThu gémifamam côponit.Ideoq; amp;nbsp;uerbis liberioribusamp;remo/ cydidé quidcaut XenophÔréinutiles nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_

oratoriputat*Nificorrigaf hic locus

a feipô Fabius diflentire uidef * Non

doribus figuris narrâdi tcdiû cuitat.Itaq;:ut dixi : neq; ilia fa luftiana breuitas:quia nihil apudaures uacuas atqj eruditaS poteftefiè pfeótus:apudoccupatü uariis cogitatiombus iu/ dice amp;nbsp;fæpius ineruditum captanda nobis c;ncqi ilia Liuii la ótea ubertas fatis decebitcu;qui no fpeciem expofitionistfcd fidé quærit.Audio quod.M.Tullius neqt 1 hucydidem qui dem aut Xenophonté utiles oratori putatiqq illius bcllicum canorem huius ore raufas elfe locutas exiftimet. Licet tarnen

nobis in degreftionibus uti uel hiftorico nô nunq nitore:dûi iis de ambuseritquæftio:meminerimusnôathlætaçi thoros led militû lacertos efîc.nec uerficolorem iHàtqua Demetrius Phalereus dicebatur utiîueftem bene ad forêfem pulucrcm faccrc.Eft SC alius ex hiftoriis ufustSi is quidê maximus : fed non ad præièntê pertinês locu ex cognitione reru cxcmplo/ ruq;:quibus i primis inftruólus eflè debet orator :nec omnia teftimonio cxpctet a litigatorc: fed plcraq^ ex uctuftate diljz genter fibi cognita fumat,hoc potêtiora:q? ca fola criminibus odii amp;nbsp;gratiæ uaeât,A philofophoru uero Icdlione: ut cHenC nobis multa petenda uitio farftum eft: alias oratorum:qui dem illis optima fui operis parte cenfentur,Nâôôdeiuftis*

audio autem : fed Adde : amp;nbsp;illacp ex/ punßa ne:ac in præpofitionc crafa utiles mihi legédû uldctur* hoc mô* Adde quod»M*TuIlius ne Thucydi/ dem quidem aut Xcnophontem uti les oratori putat*Sicauté eflê corrigé dum facile colligitur ex oratoris ,plo go ubi fic Cicero fcribit»Thucydides aut res geftas amp;nbsp;bella narrat amp;nbsp;prælia grauiter fancÄ probeifed nihil ab co träffem pot ad forêfem ufum amp;nbsp;pu/ blicûJpfæ illæ cóciones ita multas ha bent obfcuras abditaf^ fentétias:uix ut itelliganf:qdéïofoneciuili uitiu ucl maximû»Qjjæ eft aût tara pucrfi tas ut ïuenris frugibus: glâde uefcan/ turf An uiflus hominû Athcnienfiu beneficio excoli potuit»oratio nô po/ tuitfQrjis porto unquagraccoB: rhc to^ a Thucydide quicq duxit/amp; q fe quuntur* Hæc potétiora qd ca fola crimîbus odii amp;nbsp;gratia uacâr*æ diph thôgo in*o»uocalc cóuerfa hoc,p rato

amp;»e.uocali aferiptagratjæj?gfa lege/

dû cß.hoc mô*hoc potétiora q ea fo/ honeftis*utilibus,iif® qux fint contrariatói de rebus diuinis Ia criminibus odii amp;nbsp;gratiacuacant*

Quæ quidem illis Optima fui ope

ris parte cenfentur* Ne hic qdem fenfus îteger habef»Qui enim nô quae amp;nbsp;ceflerütno cenfentur ïcôtederiru

-ocr page 345-

Decimus

eßejegendumrquäuis mihi exéplana nulla aftipulcrur» Exakercatiöibus args interrogatioibus oratóre fu turü optime focratici pparant»A litrera inklimutara » Ôi. !egaf»hocmô»Eralrercatiôibus» NÔ tamé eandem effe conditionem feiamus litium ac difpofitionû » Loco difpofitionu redte in quibufdam exemplaribus Icgif difputationû* Qij(ppc cum in bruto»MkTullius tot milibus uerfuum de Romanis tantum oratoribus lo quatutrôd tarnen de omnibus xtatis fuæ quidem quifeg côniuebat : exceptis Cæfare atep Marcello filentium cgeritkSic qdé corrupte Irgitur» fed fi loco illius qdé hic ablatiuus q repoz nafur:6dcôtextus amp;nbsp;fenfusitegri fiét hoc modo»ôi tarnen de oibus ætatis

maxime dicuntîK argumentantur acritcr , Et altercariôibus atcp iterrogationibus oratorcm futu^ optime focratici præz parantkSed iis quoej adhibendum eft fimile indicium : utet cum in rebus uerfemur iifdcm:non tarnen eandem efîè con/ ditionê feiamus litium ac difputarionû»fori amp;nbsp;auditorii»præ cepto^ SC picuIorum.Credo exadtùros plerofqt : cum tantu efîè utilitatis in legendoiudicemus:ut id quot^ adiûgamus operi:qui fmt.quæ in aurore quoq? præcipua uirtus.fed pz fequi fingulos ifiniti fuerit opcris,Q_uippecû in Bruto.M. Tullius tôt milibus uerfuum de romanis tantum oratoribus

lofophosfFueritigf breuitas illa tutiflimarqux' éapud Liui urn icpiftola ad filium fcriptade^ehdos Dernofthenem atqj Ciceroné.tu ita ut qfc^cflêt DcmoftbenitSC Ciceroni fimilli

fuæ qua quifcp côniuebar»Miroraût quofdâ ira deprauaremt ^ allô côniz uebat legant côuiuebat :â qmbuffj pro illo qf^:cumjlia a uero elegantie que fenfu maxime fint aliéna» Qnis erit modus fi amp;nbsp;illos qui poftea tue runt amp;nbsp;græcos oés philofophos » Et copula iteß ^mihiafcnbéda uidetur: ut legamus amp;nbsp;philofophos»Napofl: oratores amp;nbsp;latinos amp;nbsp;graccos philofo

müSkNóé didlmuUda nodriqu6q; iudicii fumma ♦ Paucos Sc uix ullu ex iis q uetuftate ptulerutïexiftimo polïè reperiz riïqui iudiciu adeutibus nó allaturus fit utilitatis aliquid:cu fe Cicero ab illis quoq; uctuftiffimisauebonbus : igeniofis q demtfëd arte carcntibus plufimü fatuatur adiutu ♦ Nee mul to aliud de nobis fentio:quod cnim quifq;i ueritate tumens potefc^me minima quidé alicuius cætelæ fiducia partis me moria arris fperaueritqui fiquis eft intra primos ftati uerfus deprehedetf:0Ccitius nos dimittettq ut cius nobis magno tez poris dctrimeto eóftetexpenmentum.Sed no quicqd ad ali qua parte fcietix pertinett ptinus ad facienda eriä qjpacriH: de qua loquimuraccomodatu.Verum anteq de fingulis loz quartpauca in uniucrfum de uarietate opinionum dicenda funt«Nam quida folos uetçres legedos putatrneq; î ullis aliis efte naturalem eloquentiamtSC robur uiris dignum arbitran tur,Alios reces hæc lafciuia deliciaeçîôc omnia ad uoluptaté multitudinis imperitx compofita dclcdlatapfos eriä qui fez ftum dicendi genus feq uolunt,alü preffa demum SC tenuia: atc^qux minimum ab ufu quotidiano recédât: fana Ó Cuere attica putant.Q_uofdam elatioringcnii uis: SC magis cócita ïarSC alias Ipurcitiis plena capitrSunt et Icnis SC nitidi SCcóz pofiti generis nó pauciamatorestde qua difterétia difterä di bgétiusïcu de genere dicédi quæredûeritJnteri fuma ga SC aqledtione petere portïtîquæ côfirmare facultatê dicédi uo lût attigä paucos«5ütmicminétiffimi«5Cexcerpcre Ïaio eft«

battexceptis Cæfarc atqj Marcello lilentiu egerit. Q_uis ent féfus»Perfequamurigif fimiliue fcn modus:n SCillos qui poftea fuerunt:8Cgræcos omnes SCphi fus expofeit ut Icgaframp;græœs oês quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- » : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;philofophos pfequamur» Fuitigit breuitas illa tutilTima: qapud Liuiü 1epiflola ad filiü fcripta Icgédos De-* mofthenéat Ciceronc»Fuerit q fuit fcnfui magis cóuenire uideGcp uero particula afcripta atç Icgaf» Q^i iu diciuadeuntibus allaturus fit utilita tisaliqüidUn qbufda excplaribus p adeutibus reCte Icgitur adhibétibus» fed nó quo® aduerbium mihiuidez tur afcnbcduut legatur»hoc modo* Qui iudiciu adhibentibus nó allatu rus fit utilitatis aliqd» Quad enim quifq jin ueritate tuméspotenfcp nc minime quidem alicuius eæteræ fik ducia partis memoriam artis fpera' uerit»Flagitiis ita fcatet hic locus : ut non afterifci:fedfolis fplendore indi gere uideaf»Nullus enifenfus oino elici pöteft» Alias recens hæc lafci' uia»A uocali in o conuerfa alios legs dum eiTe liqueu Ipfos etiam qui re dum dicendi genus fequi uolût» Sût uerbû loco illius accufatiui ipfos mi' hi uidetur afcribendum»hoc modo» Sunt etiam quit Qyofdam elatior ingenii uis St magis cocitata amp;nbsp;alias fpurciciis plena capit»Nihil eft;quod hominû iperitorû temcritate facile non corrumpatur» Quis enim no uideat hue locum fpurciciis fuifle in quinatum ^Qnäuis ante hæc depra uatio hadienu^uerit approbaratpro fpurcitus tarnen ucl pignore depofi/ to contenderim fpiritus effe legen/ dum » Significat enim Fabius uehez métia ac fpiritus plena qbufda placer

Inter! fuma qa Kaqleitiôe pctcre

-ocr page 346-

Liber

poflit rquae confirma/ re facultatcm dicendi uolût artigam paucosk Afterifeo hiequo^ lo eus indigcre uideturk quo amp;nbsp;îtdligi ßiemen dan poffit. Facile eft autem ftudiofis : qui funtiis fimilhmi iudi/ carckV uocali in.i.con/ uerfa fint eft legendût Hicenim queraadmo dum ex oceano dicit ipfeamnium uim fon tiumque' curfus initiu capcre : omnibus elo/ quériæ partibus exem plum amp;nbsp;ortum dedif. In illiados uigefimo/ primo uolumine his uerfibus hoc ait Ho/ merusk

'TO ovTEKpèiamp;y «X®'quot;'' T^caiocr ictoçapijeik ov2J fboteuppeiTcto ^ •yecDamp;ÈvÉocr «»Keivoiok r^üvtrgp TOVTST ito / To-uoi Kdi Traoua ia/ Ptäouotk

Kai TTotd’cti KpHvdi Koi ÇpElCfTCC JUUKpet Vd// oVeriVk Cæteraœ qu^ probandiac rem tandi funt na mulra. 11 lud quæ relatiuû aut redundareaut aliquid uerbi;quod non eft a/ feriptumxxpofeere .ui def.fed cd fine eo fen/ fus fit iteger allinatur.

Leunafep uerbo^ amp;expofnionis proba/ bilis.u.littera in n mU' tara IcnitasÄ loco ex/ pofirionis compofitio nis mihi legcndum ui dctur. Vtplane ma/ nifefte apparetk A uo/ cali afcripta appareat quidem legédum eftk Scd alterum quo^ il/ lorum aduerbiorum: mihi uidcf expûgédûk

Panefium ex utroep

Facile eft aut ftudiofis g fint iis fimillimi iudicare.nec qfg queraf ’omif fos forte aliquostquos ipiê ualde ^bet.Fateor enï plures ïegédoseé:q q nominabuntur.Sed nuc genera ipfaleótionu quæ præcipue cóuenirei tédétibus:utoratores fiant exiftimcm:pfequar. Igit ut Aratus ab loue incipiédû putat.nos ira rite cœpturi ab Homero uidcmur . Hic cnf que admodû ex oceano dicit ipie aium uim fontiûq; curfus initium capete: omnibus eloquétiæ partibus cxéplum amp;nbsp;ortû dédit» Nunc nemo in ma gnis rebus fublimitate.in paruis pprietate fuperauit»idem lætus ac de/ prcflus.iucudus Ôi grauis.tû copia:tum breuitate mirabilis»nec poëtica modo:fed oratoria uirtute eminétiiTimus.Nancp ut delaudibus» exhor tationibus»cófolationibu{cp taceammône uel nonus Iiber:quo mifta ad Achillem legatio continet' ’:uel in primo inter duces ilia contentio:uel di étæ in iccûdo ièntentiæ omnes litium ac eonfiliorum explicât artcsf Af fedtus quide uelillos mitesîuel hos concitatos:nemo erit tam indoefus: qui nô in fua poteftate hune audlorê habuifte fateatur»Age uero nonne utriuftj operis igreilus in pauciflîmis uerfibus legé prohœmiorum nô dico feruauit fedconftituitfNamamp;beniuoIum auditorem inuocatiôc dearum:quas præfidere uatibus creditû eft:ôiintentum propofîta reçi magnitudine»ÔC Jodlern fumma epUriter côprehenfa facit» Narrate uc ro qs breuius:d qui morte nunciat PatrocIifquis fignificâtius poteftq qui Curetu ætolorumq; prœlium exppnitflam fimilnudines, amplifî/ caaones.exépIa.digreiïùs»figna rerum:ÔC argumenta:cætera(^ quæ ^f bandi ac refutandi funt ita multa.ut etiam qui de artibus feripferûttpiü rima ca^ rcrum teftimonia abhoc pocta petant»Nam amp;nbsp;epifogus qui/ dé qs unq potcritiHis rogaris Achille Priami precibus æquarifQ^uidi' in uerbis»ièntétiis»figuris»diipofîtione lotius operismône humani inge nii modumexceflîtfut magni fit uiri uirtutes eius:non æmulatione : qd fieri non potefthed mtelledu iêquif 'Vcçi hic omnes fine dubio Si in oi genere eloquétiæ procul a fe reIiquit»Heroicos tarnen præcipue uideli/ cet quia clariffima in materia fimiliscôparatio eft » Raro aflurgit Hefio Justmagnaq? pars eius i nominibus eft occupata:tamé utiles circa præ cepta fcntétiædcuitafq] uerboçqôC expofîtionis probabilis»Datur ei pal ma in illo mediocri genere dicédi»Côtra in antimacho uis amp;nbsp;grauitas 02 minime uulgare eloquédi genus habet lauJem»Sed quis ei iecudas fe/ regrammaticoçi confenfus dcferatÄ adechbustfiC iucunditate : SC dif/ pofitionetóComnino arte dcficitur:ut plane mâifefte appareat quâto fit aliud proximûcftè.aliud fccundum.Panyfirn ex utroq; mixtum putât in eloquendo neutriusæquare uirtutcs»alterum tame abeo materiatal/ te^i dilponédiratione fuperari»Apollonius in ordinéagrâmaticis datu no uéit:qa Ariftarchus atq ^ Ariftophanes poetaçi indices neminé fui té poris inumeçi rcdegerût»nô tamé contemnédû cdiditopus:æquali q/ da mediocritate Arati.materia motu carctiut i qua nulla uarietas» nul/ lus affcétus»nulla plbna cuiufq fit ofo:fuftÏdttaméoperi: cui fe parem credidit uelæqualé»Admirabilis in fuo genere Theocritus:fcdmufa il/ Ia rufticaamp; paftoralis nóforum modo:ucrumipfam etiam urbem re/ formidat» Audire uidcor unJique congerentes nomina plurimorum

-ocr page 347-

Decimus

poetarûtquid Herculis aóta nó bene Pifandrosf'qd NicâJrû fruftra fecuti Macer atcp uergiliusf 'Q_uidÆuphorioné fruftra trafibimus que nifi^pbaflèt Vergilius idémuq certe côditoçi calcidico ucrfu car minu fednetibucolicis mênonéfQ uidfHoratius fruftra Dircæû Homero fubiûgiuNec fane quifqefttâ ^cul a cognitiôe eoçi remo tus:utnon iudicé certe ex bibliotheca iumptû trânerrei libros fuos poHït.Nec ignoro igit quos trâièomec utiqj dânomtqdixen'm eße in omnibus utilitatis aliqdtfcd ad illos iam perfedtis conßitutiiq ; ui ribus rcuertcmur:quod SC in cœnis grâdibus fepe facimus : ut cum optimis fatiati fimustuarietas tamé nobis ex uilioribus grata fit.Tuc amp;nbsp;elegia uacabit in manus iumere:cuius princeps habetur Callima chus»fecüdaseöfeßione plurimorum Philctas occupauir. Scd dum aflequimur illa firmamtut dixiïfacilitatem:optimis aßuefeendum é amp;nbsp;multo magis quia multo^ Icólione formanda mens: ô^ ducendus colorjtaq^ ex tribus receptis Arißarchiiudicio fcriptoribus iamboz TU ad exitu maxime prinebitunus ArchiIochus»Sümaihoc eins elo cutionis.cû ualidæ«tum breues uibrantefq; fententiæ.plurimû fan/ guinis atqj neruorum:adeo ut uidcat quibuldamtq? quidem minor eßtmatcrix eßetnon ingenii uitium»Noué uero lyricorum löge Pin darns priceps fpiritus magnificentia»fentcntiis,figuris.beatißimare rum ucrboruq? copiât^ uelut quodam eloquétiæ flumine : propter quod Horatiusenî merito credidit neminiimitabilem.Steficorusd ftf ingenio ualidus:materix quoq? oßedut maxima bella : amp;nbsp;darißi mos canente ducesïSi cpici carminis oneralyra fußinetc»Rcddit,n« pfonis iagendo fimul loquendoq; debitam dignitaté : ac fi tenuißct modu uidetur xmulari proximusHómerum potuiße : fed redûdat atcp eftundit :quod ut eß reprchendendum:ita copia: uitium eß»Al cæus in parte opens aureo pleótro merito donat:quia tyrannos liez lt;äatus:multu etiam moribus confert»in eloqucndo quoq; breuis ÓC magnificus Si diIigens:Homero fimiIis:ßdiIufus ö^i amores defcé dit:maioribus tame aptior«Simonides tenuis:alioquin fermone pno:ÓCiucuditate quada commendaripotefl:præcipue tarnen eins in cómoucnda milèratione uirtus:ut quidam in hac eu parte omniz bus eiufdé opens audtoribus præferâuAntiq ilia Comcedia cu Gnz cæram illam fermonisattici gratia ppe fola retinet:tü fœcûdiflimæ libertatisîÔi fi eß in ifedtandis uitiis prxcipuatplurium tarnen uitiu etia in exteris partibus habet.Nam amp;nbsp;grandis Sóelegas: amp;nbsp;uenufla: amp;nbsp;nefcio an ulla poß Homeçi tamcn:quem ut Achillem ßmpexeiz pi par eßtaut fimilior fit oratoribustaut ad oratores faciédosaptior, Plurcs eiusaudores»Arißophancs tamétSC Eupolis:Cratinufq? prx cipui»Tragœdias prins ilucé Aefchylus ^tulit:fublimis amp;nbsp;grauisK grâdiloquns fæpe ufq; ad uitiûded rudis ipleriiq; ÓCincópofitus:pp qdcorredus eins fabulasiccrtamé defcrre poßerioribus poctis athe niéfes permifère«Sütq ; eo modo multi coronan.Scd loge clarius illu ßrauerut hoc opus Sophocles atq; Enripidcs:quorumidifcari dice di ma uter fit poeta meliorater plurimos quxnt Jdq; ego lane : quo

mixtum purant » Panyfis quidem poeta fuir Fpicus ex quo codât Panyfin non Panefium elle legendum»

Arati mareria motu ca/ rct:urin qnulla uarictas» nullus affeótus»nulla per/ fona cuiufquâ fit oratio» uTTOÄ.ias'oÄHCt nota hoc é fubdiuifiois opus éhoc loco : ut cui amp;nbsp;ufqua dux eße didlioncs cognofcanf» Aratuautc Cicero primu deide germanicus Carfar tranftulir» Sufficit tarnen opcri cui fc parem credi/z dit uelxquàlékHxc duo ultima uerba de margine in cótcxtü mihi uidenfeê traflata:co^ expungenda:

Quid Horatius frufira Direxü Homero fubiunz git fHotatius quidem in arte poëtica huius poet® meminit»fed ibi quoquc corrupte legitur Direxus cum Tyrteus uocetur : ut plenius alibi diximus»

Quod cd in cœnis grâ/ dibus fæpe facimus»s» litte ra crafa amp;nbsp;legitur:quæ co/ pula etiam fignificar* Se/ cundas confefRone pluri/ morum philetas occupa)’ uitgt;Philætas cum æ diph/ thongo feribitur» Ita^ ex tribus recepris Aridar/ chi iudicio fcriptoribus ia borum ad exitum maxi/ meprinebit unus archilo/ chus»Quo modo Archilo chus ad exitum pertineat: mihinon liquet rede au/ tem ad hæcé quibufdatn cxemplaribus Icgi uide// tur» Thcrpficorus q fit ingenio ualidus materix quoque odendunt: maxi/ ma bella amp;nbsp;claridimos ca nentem duces amp;nbsp;cpici car/ minis onera lyra fudinen te» Stefichorus feribitur non thcrpficorus » M»uc/ ro littera expunda cancn/ tc legendumtut cum lyra coueniat» Epicum autem carmé heroicum didtur»

-ocr page 348-

Liber

Epos enî tierfusé hexameter»

Plurcs enîaudores» Pro ea particula enim reder quibuf dam exemplaribus Icgif eius»

Magis accedit öratori gene ri»o uocaliafcripta oratorio le gendueft» Et in dicédo arep refpodédo duiliter eo^i q fue rut in foto difertis eóparadus Emédate iqbufda icgifcuili/ bet ^ illo duiMrer»amp; difertip difertis» Etpcipue philemó;g quispraue tui tpis iudiciis me nandro fæpe platus é»ita con/ fenfu taméoium meruit ere/ di eé fcoadus» Corrupte qdé mihi tic legi uidef»Emenaari uero poten fi prauis nó prauc amp;nbsp;fit legaf:non eft:ac illud ad uerbid ita cxpungaf hocmo/ ^O'Qu’ quams prauis fui té' poris iudiciis Menadro fæpe prælatus fit confenfu tarnen omnid meruit crcdi elTe feed dus» Nifi forte aut alia ma' la indicia quae epitbrephotes» epidcros lcdos:habétaut me dirationes in fophocle amp;nbsp;no/ motethadiypoliolineo no oi bus oratoris numeris fdt ab/ folutac'Emédanoné qdé defî/ derat hic locus:q facileadhibe returrfi Menandri comoedia: extarent»Hypóbolimaeo qdé fine cÔtrouerfia Icgendû é» na utiprio quo® diximus utto (boXmodoct fubditicius latte lt;Iicif»eftadt coma:diac nomé hoc loco»Philiftus quoç me' rcf:q turbae quis bono^ poft hos audo^ exiftimaf: imita/ tor Thucydidis amp;nbsp;ut multo t firmior: ira aliquatenus luci/ dior» Gradi flagirio inqnaf hic fenfus: qd qde facile tollif fi fti fyllaba crafa eximaflega mus»hocmó»Philiftus quo^ mercfqturbae quis bonord poft hos audoK eximaf» Nee ignore a qbufdaita deprauari ut qd tubae legaf»qdq fenfui coueniatuiderit ipfi»De phili fto adt fic amp;nbsp;Cicero t tecundo de oratorc libro fcribir»Hunc cofccutus eft ^racufius Phili ftus:quicum Óionyfii tyrant familiaritTimus etTet: otid fu/ urn confumpfitfcribcdo:ma ximeep Thucydidem cft:ficut mihi uideturumitarus» Ta/ mé nihil otiofum»En fyllaba

ma ad præfentem matenam nihilpeitinet.iniudicatum reliqüo« Illud quidem nemo non fateatur neceflceftnis qui fe ad agendu comparant:utiliorem longe Euripide fore» Nâq; is ßrmone quo ipfum repræhendûttqbus grauitas amp;nbsp;cothurnus óf fonus Sopho dis uidet eflè fublimior:magis accedit oratorio genen óf ièntetiis denfustóf in iis qua: a fapiétibus tradita funt:peneipfis par : Óf in dicédo atqj refpódendo cuilibet eorumtqui fuerut in foro diferti: cóparandus.In afïeólibus uero cum omnibus mirusttu in iis quae miferatione conftant facile præcipuus óf admirandus maxime é: ut fæpe tcftat :Ófeum iècutustqq in opere diuerio Menader : qui uelunus meo quidéiudicio diligenter leólus ad cuóla qua: præ/ cipimus efficiendaîfufficiatJta omnem uitæ imagincm exprefz fit:tanta in eo iueniendi copia óf eloquédi facultas«Ita eft omniz bus rebus.perfonis.affccftibus accommodatus.Nec nihil ^fedfo uiderunt qui orationestqux Carifii nomine edunf : a Menandro fcriptas putant.Sed mihilóge magis orator probari in opere iuo uideturmifi forte aut alia mala iuaicia:quæ epithrepótes epicIcz ros Icdlos hênt:aut meditatiÓes iSophocle óf nomothethæ hypo liolineo nó oïbus oratoriis numcris font abfoIutæ.Ego tame plus adhucquiddâ collaturû eflè declamatoribus puto:quoniâ iis neZ cede eft iècûdum conditionem controuerfîa^ plures fubire pfo/ nas patrum.filiorum.maritorum»militum»rufticorum.diuitum. paupcrum.irafcétium.deprecatiumanitium.afpcroR ’. In quibus omnibus mire cuftoditur ab hoc poeta decor,Atq? ille qdé omni bus ciufdem operis audtoribus abftulit nomentóf fulgore quods fox claritatis tenebras obduxit,habent tamé alii quoq ? comiciï fi cuuenia legaftquædâ qua: poflîs decerpere,óf præcipue PhileZ mó:q quis praue fui téporis iudicis Menadro fæpe pra:latus:éita cófenfo tarnen omniu meruitcredi eflè iccundus.Hiftonam mul ti fcripfere præclare,Sed nemo dubitat lóge duos cæteris præfcré dostquoç: diuerfa uirtus laudé pene é paré cóiècuta.Défus óf brc uisóf fpiftas fibi Thucydides.Dulcis Sf cadidusóf effufus Hero dotus.ille côcitatus,hic remiflîsaftedtibus melior ♦ ille cócióibus: hic fcrmonibusalle ui,hic uoIûtate,Theopôpus iis ^ximisîut i hi ftoria prædidtis minor:ita oratori magis fimilismt q anteq eft ad hoc Opus IbIlicitatus:diu fuerit orator,PhiIiftus quoq? meref :q turbætquis bonoçi poft hos audtorû exiftimaturtimitator Thu/ cydidis:ófut multo infirmionita aliquatenus lucidior, Ephorus: ut ifocrati uifum:caIcaribus eget,CIytarchi q^bat igenium, fides infamaf.longo poftintcruaHo téporis natus Timagenes:uel hoc ipfo pbabilistq? intermifla hiftorias fcribendiinduftriâ noua lau de reparauit,Xenophónó excidit mihi fed iter philofophos red/ dédus eft.Sequic oratorum igens manus:utcu decern umul athe nis ætas una tulcrit:quo^: lóge priceps Demofthenes:ac pene lex oradi fuit.tanta uis in eo.tâ denfa omniauta quibufda neruisinte ta font,tam nihil ociofum,is dicédimodustut necquid défît in cot

-ocr page 349-

Decimus

nee quid redudct îucias.Plemor AeichincstöC magis fufus:5C grâdiori fimilis:quo minus fhielus.carnis tame plus habet« mais lacertorum« Dulcis in primis SC acutus Hyperides cl hied minoribus caufismtnon dixerim utilior:magis par«his ætate Lyfias maior:fubnlis atq? degans SC quo nihil fi oratori fatis fitdicere quaeras pfedlius « Nihil enidrinz anc.nihil arcelTitu.puro tame fonti:q magno flumini ^pior« Ifocratcs in diuerfo gcncrc dicedi nitidus SC cóptus:6Cpalæftræ qpugnæ magis accómodatus:oesdicédiuencres fedlatus é»ncc i'mcrito»Auditohis eni fe non indiens eópararat.inuentio facilis.honcfli ftudiofus « in compo fitioneadeo diligens:ut cura eins repræhendatur. Neep ego in his : de quibus Ium locutus:has lolas uirtutestfed haspræcipuas puto:nec cæ teros paruin fuiflèmagnos»quin etia Phalereu illum DemetriumCqq is primus inclinaflè eloqucntiamdicituQmuImm ingenii habuiffetSC faeûdiæ fateor:uel ob hoc memoria dignuiq^ukimus eft fere ex atticis qui dici poftit orator:que tarnen in illo medio gencrc dicendi præfert omnibus Ciccro«PhiIofbphoru:cx quibus plurimule traxifte cloqué hæ.M.Tullius cofitcc :quis dubitct Platone elfe præcipuû / fiue acuz mine diflerednfiuc eloquendi facultate diuina qda SC homerica f mul tu eni fupra ^fam oratione:SC qua pedeftre grxei uocat:lurgit:ut miz bi no hominisingcnio: fed quoda dclphico uideatur oraculo iftindtus Q_uid ego commcmorcm Xenophotis illam iucuditate inafleclataf led quam nulla afteefatio confequi polfitfutiple lermonegrxcis finz xifle uidcatur.Et quod de Periclc ueccris comoedix teftimoniu eft : in hue tranfferri iuftiifime poftita labris eins fediftc quandam perfuade di dea«Q^uid rcliquo^ Socraticorum elegatiamfqd Ariftotele ( que dubito Icientia rerum.an fcriptorum copia.an cloquendi fuauitate«an inuentionumacumine«an uarictatc operum clariorcm putemfNamî Theophrafto tarn eft eloquedi nitorille diuinus:ut ex eo quoqjnome traxidedicatur.Nlmus idulfcrc cloquétixftoici uetercs: fed cu hóefta fualcrunt:tum in eligcndo probandoip quod inftitucrant: plurimum ttaluerunttrebus tame acuti magis qid quod fane no affeetanr ofone magnifici:Q_uid romanorumfIde nobis p romanos quoq; audtores ordo ducedus cft.Itaq; ut apud illos Homerus:fic apud nos Vergilius aufpicatilTimu dedcritcxordiu:omniu generis cius poetaw grxeorum noftrorucphaud dubic pximus.Vtar enim uerbisiifde:qux ab Afro Domitio iuuenis cxcepi:qui mihi itcrroganti:quem Homero crcdcrct maxime accedere.Secudus inquit eft Vergilius:propior tame primo qtertio.Et hercle utilli naturæ cxlefti atq?imortali ceflerimusuta cuz tæ Sc diligentiæ:uclideo in hoc plus eft:quod ci fuit magis laboradu: 0C quanto plus eminetioribus uincimur fortafte xqualitatc pelamus« Cxtcri omnes löge fequentur.Nâ Macer SC Lucretius legendi qdé:fed no utphrafim.i«ut corpuscloquétiæ faciât«elegâtes i fua quifqj matez fia:lèd alter humilis«alter difficilis « Atacinus Varro i his pqua: nomé eftaflecutustinterpres operis alienimon fpcrncndus quidcm«Veru ad augendam facultatem dicendiparum locuples«Ennium ficut facros üetuftatx lucos adoremusnn quibus gradia SCantiqua robora iam nó

pxpunâa tam cdlegendü» hoc modouam nihil ocio furn» Is dicédimodus ut nequid défit in eo»c»Iittera afcripta nee legédum efc aperte cuilt;ypatergt;hoc mo do.Vr nee qd défit« Oes dicédi ueneres feebrus é» nee imeriro»audiroriis eni fe non iudicus comparai» Ra fyllaba afcripta copara rat mihi legendum uidez tunarg? éuerbum expunz gendurn» Veneres autem dicinquasgræci /apiTotef notant»Sie Plymus Iibro trigefimoquinro»Quorû opera cum admiraret rok latis omnibus deeflé his unam illam uencrem di/ ccbat:quam græci yapiv uocant» Quin etiam pha lereum illum Demetriu» amp;nbsp;infra «multam ingenii habuifle amp;nbsp;facundæ fate/ or:ucl ab hoc memoria di gnum»iuocali afcripta faz cundiae legatunamp;auocaz 11 in o conucrfa ob fenba»* tut» hoc modo « Multum ingenii habuifle amp;nbsp;facun/ diae fateor ucl ob hoc me/ moria dignum* Quid Ariflotelé fquem duÈito feientia return » an fcripto rum copia » an eloqucndi ufu fuauitate»Vfu ablati/ uus ut redundans mihi ui detupexpûgédus» Qiiid romanorum ƒ Duo hate uerba ut fupflua mihi ui/ dentur expungendagt;amp; fa/ nein quibufdam exempla ribus non funt afcripta*

Omnium cius generis poetarum grxeorum no/ ftroruqihaud dubie proxi nmsgt;il!i datiuus mihi uet refragantibus exemplari/ bus afcribendus Uidetur* hoc mododlli haud dubie proximus* Et quanto/ plus eminentioribus uin/ cimus : fortafle aequalita/ te penfamus* Dcprauatus quidcm hie mihi fenfus uidctur»nccqua ratiSe cot rigi poffit uidco « uicimut quidcm eft legendum*

-ocr page 350-

Liber


Sed alfa quo(p mihiemendationc ui fantam habet (pccicmtquâtâ religionem.Propiorcs alii at(^ i^rn ^‘^ hanc:dc qua loquimurmagis utiles . Lafciuus quidemin mcro æquale his uerhbus ,ptirerur» , -1 »

heroicis qq C)uidius:amp;nimium amatormgcnii lunlaudanz dus tarnen parcius«CorneIius auté feuerus etiam fi uerfifica tor q poeta melior:fi tamê ut dl didumtad exemplar primi libri bellum ficulu perfcripfiflcttuendicaret fibi iure fecudu Iocum«Scd eum confumari mors immatura nó pafTa c;puc/ rilia tamê eins opera SC maximam indolem oftendut: amp;nbsp;ad/ mirabilé præcipue in ætate ilia rccli generis uolutate. Mui/ turn in Valerio Flacco nemeramifimus« Vchemens amp;nbsp;poeti cum ingenium Saldi Barn fuitmcc ipfum fcnedute maturu Rabirius ac Pedo non indigni cognitione:fi uacct ♦ Lucanus ardens 06 concitatus amp;nbsp;fcntcntiis clarinimus:amp; ut dicam qd lentio:magis oratoribus q poetis numerandus.Hos nomina uimus:quia Germanicum Auguftum ab inftitutis iludns de flexit cura terrarum:parumq jdiis uifum eft efle eum maxi/ mum poetarum,Q_uid tarnen iis ipfts eins operibustin qua: donatus impcrio iuuenis fucceflerat fublimiusfdoótiusfom nibus denitj numeris præftantiusfQ_uis enim caneret bel/ Ia melius:q qui fic egeritfquern prxfidctes ftudiis deæ pro/ pius audirétfeui magis fuas artes aperiret familiare numen MineruæfDieet hæc pfenius futura fæcula « Nuc enim exte raru fulgore uirtutû laus ipfa præftingic »Nos tarnen facra Iittcrarû colcntes feras Cælàrdî nó taciturn hoc præterimus»


Mæonium quifquis romäus nefeit homerû» Me legat amp;nbsp;ledum credat utruep fibiUlhus immenfôs miratur græcia campos*At minor eftnoftcr:


fed bene cultus ager» Hie nbi nee pa ftor nce currus décrit arator» Hæc gratis confiant fingula:terna mihi»

Propiores alii ad hanc at^ de qua loquimur magis utilcs»At(j coniun dio tranfpofita in locum fuum uide tur rcponéda»hoc modo » Propiores


alnatq; ad hanc de qua loqtnur» Et ut dica quod fctio magis oratoribus gpoeris numerandus«corruptc imi/ tandus in quibufdam Icgif exempla ribus pro illo numcrandus» Quia germanicum auguflü » Hic traftulit Aratu qnuccxtaticd Ciccrois trafla' tio nó nabeatur» Qui tamêüsipis cius operibus»Qyid littera »d»afcri pra legédumcfl» Q^aqui fic egerit» euocali de principio ablata gentaq^ bufda rede legitur»_ Nüceni carrera lum fulgore uirtutü laus ipfa pflrin gitur»ifta pro ipa mihi legendum ui derur» Elcgia quo^ græcos puo' camus»Illa copula quoep de fecundo loco in tertiü mihi tranffereda uide


tur.ut hoc modo legaf » Elcgia græ/ cos quo^ ^uocam us» Mulrué ter fioracpurus magis Horatius:amp; nifi labor eiusamore ^ipuus»Nifi corri gaf hic locus popi nó pötefi » Sic aut cmédati pofTe uidefmcmulto legaf amp;nbsp;qtuorille didióes expunganf:nifi labor eius amore:aamp;earü loco hæ q/ tuor reponanf.At notados hominü morcs»Sic.n»in qbufda legif exéplari bus*Et ad notados hoium mores p/


Et uergiliano certe uerfu teftamur,Inter uiótrices hederâ ti/ bi ftrpcre Iauros.Elegia quoqt græcos qjuocamusï cuius mi hi tcrfus atq? clegans maxime uidcf auctor Tibullus » Sûtq Propertiu malint,Ouidius utroq; lafciuior:ficut durior Gal lus.Satyra quidé tota noftra eftn qua primus infignê lande adcptus cft Lucilius:q quofdäita deditos fibi habet amato/ festut cü non ciuldé mó opens auótoribus:fed omnibus poe


cipuus» AltCK illud ét prius fatyrae gcnusifednofola carminu uarierate mixtu codidit Tcrétrus Varro»Men dar ex hoc fenfu facile tollcnf.'fi loco illius copulaeét»eft uerbü;ac amp;nbsp;copu laafcribafrac loco illius fed» particu^ læ qd rclatiuû lcgaf»hoc mó» Alterü illdc amp;nbsp;prius fatyracgéus:qd nó fola carminü uarierate mixtu codidit Tc rctius Varro»Hoc at fatyræ géus me diu éiter tragoedia arej comcediatdc quo in arte poëtica Horatius fic fen/


tio diflêntio:quiLuciliü fluerc lutuIenter:óé cflè aliqd quod tollere poflis putat.Nâ cruditio i eo miratóC libcrtas atq^ ide acerbitastSiabunde falis.Multum eft teifior ac purus magis HoratiustSé nifi labor eius amore præcipiuus.Muhû amp;nbsp;ue/ ræ gloriætquâuis uno libro Perfius meruit» Suntclari hodie C:0f qui olim nominabutur.Alterum illud etiam prius

: genustfed non fola carminum uarietatc mixtum con didit Terentius Varro uir romanorum eruditiftimus » Plu/


rimos hidibros SCdodiffimos compofuit peritiflimus linz gux latinæîôé omnis antiquitatis amp;nbsp;re^z græcal}^ noftraiut^: plus tame feientix collaturus q eloqucntixJambus non fa/ ne a romanis celebratus efttut proprium opus a quibufdam


hircu.Mox étagreltes fatyros nuda^ uit amp;afper lncolumi grauitate locu tcptauitico qd lllecebris erat amp;gra/ ta nouiratemorâdus»Speélatorfun/ Öuf^ facris amp;nbsp;potus amp;nbsp;exlex»Satyræ aut Varrónis Mcnippcæ diète funt a Menippo quodâ feruo:cuius libros Varro ipeî illis fcribédis dicif fuifTe


imiratus» Quaqille epodos îteruenire nô repiatur»lmmo repiatur apd Horatium » Quid ergo idicemuf/' ne Fabiû hoc nô aiaduertiffe^an hune quoq îlocû repose ifelicitate fuifle deprauatû ƒ Niü forte lui legamus ut


-ocr page 351-

Decimus

îterpofitus:cuius acerbitas iCatuHo.Bibaculo.Horanoïcjq iUc epodos Keruenire nó repenat.An lyrico^i idé Horatius fcre (blus legt dignus Nam SCmfurgitaliquädoÄ plenusélucunditatis SCgratiæîôC uanis uerbis SC figuris SC fehcidimeaudax.Si que adiieef uensns Cefius Baf lus qué nup uidimustlèd eu löge præcedûtigenia uiuctiu. Tragœdiæ 1eriptores Adtius atq; Paenums elariHimi grauitate fni'a^ uerboruq; bondere SC auetoritäte perfonarum.Cæterurn nitor SC Ibmmaiexcoz ledis operibus manus magis uideri poteft temporibus qipfis defuille Vinu tame Adio plus tribuit .Pacuuium uideri do0liorem:qdie do di affectant:uoliJt,Ia Varii Thyeftes cuilibet grxeo^ coparari pot Ouidii Medea uidcf mihi oftendererquantû uir iHe præftare potuez rittfi ingenio fuo temperare qidulgerc maluiUct.Eo^: quos uiderim: longe prineeps Pomponius lecundustque fencs paiy, tragicum putaz bant.eruditione ac nitore præftare côfitebantur.în comœdia maxime claudicamusdieet Varro mufasæpiftolonis fétêtiatplautino dicat fer tnone locuturas fuilïc:fi latine loq ucllent.licet Cæcuiû ueteres laudiz bus ferât.licet Terêtii feripta ad Scipione africanû referanf.Q^uæ ta mé funtihoc generc elegatilTimatSC plusadhuc habitura gfiætfi intra Uerlus trimetros ftctiflènt.uix leuc cófcquimur umbra : adeo ut mihi fermoiplè romanus non recipere uidcaturillam folis cóceflam atticis Uenercm.cum earn ne græci quidam i alio genere linguæ obtinuerint. Togatis excel11t Afraniustutinamqjnon inqnaffct arguméta puero^i fœdis amoribusmores fuosfallus.At hiftoria nô cefleritgræcismecop ponere Thucydidi Saluftium uereannec indignctur fibi Herodotus acquari.T.Liuiûxû i narrâdo miræ iucûditatis clanflinncp câdoris:tû ih concionibus fupra quâ cnarrari poteft eloquente.Itaq j dicûtur oîa cü rebu3:tum plbnis accommodata:fed aftcd:us quidé præcipue eos qui funt dulciores:utparcifiîmcdicammemo hiftoricoiy cômendauit rnagis.Ideoqrimmortalé illâ Salufbi uclocitatem diuerfis uirtutibus côfecutus dt.Nam mihi cgregie dixiflë uidetur Seruilius Nouianus: pares eos magis q fimiles:quiSCipfe a nobis audicus elt clarus îgenio: ôC fententiis crebrior:fed minus preflus q hiftonæ auctomas pollulat quâ paulum «täte præcedens eu BalTus Aufidius egregic ntiep i libris belli Gcrmanici prxltitiugcnere iplb probabilis in oîbus:fed i quibuf dâ uiribus minor,Superclladhuc ÔCexornat ætatis noftræ gloriâ uir fæculorum memoria dignustqui olim nommabitur.nunc intelligitur Habet amatoresmec imitatores:ut Iibertas:qq circûcifis quæ dixilfet: einocuerit.Sed elatûabûde lpiritû SC audaces fnîas deprehédas et in iis quæ manêt.Sût ÔCalii feriptores boni:fed nos genera deguftamus. bibliothecas excutimus.Oratoresueroep uel præcipue latinâ eloqntiâ parc nô facere græcc poflunt.Nâ Cicerone cuicnq i coty fortiter oppo fuerim.nec ignoro quanta mihi cocite pugnâ:cû piælèrtim id nô fitp Êofititut eu Demoftheni comparem hoc tépore.Necp eni attinet:cum lemofthcncm î primis legendumtuel cdtlcédum potius pute : quo^ ego uirtutcs pleraftp arbitrer fimiles.confiliû.ordiné.uidendi, præpa raudnprobandi rauoné.Omnia deniqj quæ inuétiomsdn eloquendo

intcHigamus apud camP lum cpodon non interne/ nirc»Epodos autem di«/ tur OTTO Tov ÊTroc2Eo9ai hoceflabaccinédo: quod particulac quædâ uerfuû mregns uerfibus E7Ta2iov Toti hoc eft acemuntur. Vt»Nox crat:amp;toto fulge bat luna fereno ker nimo ra fidera» Et uanis uer/ bis amp;nbsp;figuris ferocifTimc audax» FelicilTimcin quiz bufdam exemplanbus mi hi rede legi uidetur» lam uarii Thyeftes. Hanc traz goediam aCaffio Parmen n compofitam fibi uarius ab Augufto athenas ad fui mendû de eo fupplicium miffus : quod ^ Antonio fenferat: côbufhs alüs ope ribus uendicafle putatur*

Quem fenes pindarun» tragicum putabant»Pinda rum effe expungendum: ac parum reponendum SC ex fcnfu amp;nbsp;ex quibufdam* colligitur exemplanbus»

In comœdia maxie lu/ dicamus.Emédate in qui bufdâ exéplaribus claudiz camus legitur» At nô hi ftona celant graecls»Non adüerbiû î tertiû locu mi/ hi uidetur trâffercdû»hoc mô»3t hiftona nô cefferit»

Mec indignef fibi Hero dotus æqri»T.Lluiû» Ule datiuus fibi in quarto lo/gt; co melius quadrare uidef hocmÔ» Nee ithgnef He/ rodotus fibi æqn» Ita^ dicûtur oîa» Quæ particu la eradatur»ut ira legafiek eniacclamatlo ^dâ» Ideo/ ç îmortalé ilia Saluftius uelocltatc»Non SaluRlus: fed Saluflii ut legaffenfus cxpofcit» Supeft adhuc amp;nbsp;cxornat ætatls noftræ glo rla uir Cæculo^z memoria dignus»Cor»Tacitû fignifi care uidetquot;» Scd nos gene/ ra degufiamus»bibliothe/ cas excutimus » Nô ptieuz la negatlua eftafenbenda ut legatur Non bibliothc cas excutimus* Oratorcs uero uel pcipue latinam eloquentiam parem non facere græcc polTunt*

-ocr page 352-

Liber

Quod fupewori fenfûi de erat:hic redûdatillud non aduerbium ncgandi» Et fortaflè cpilogos ilh mos duitans abnulcnt» Athc/ nis utifcdo Fabius ait mo uere affedus uctabaf ora^ tor» Scd uel plurimas po tius omncs tx feipo uirtu/ tes extulit» Ac copula cd afcribéda:utlcgaf»Ac po/ tius omnes* In quo totas uirtutes fuas expcrirctur eloqucntia»Vires q uirtu/ tes fenfui magis uidetur conuenirc» Et cd trafuer fum ui fua iudicem feriat» Sicqdem legitur*Sed i»uo cali expunita ferat fenfus expofcere uidetur* Mul tain afinio pollione inue/ nio*T»litrera afcripta men tio legatur» Anitore amp;iu cunditate Ciceronis ita 15 geabeftmtpoflit uideri fe cundo prior* Cur fibi ipfi aduerfari uidetur bic fen* fus ƒ An quia deprauatusf Neœ*n*fieri pot:ut qui 15/ geaofit anirorc amp;nbsp;iueüdi/ täte CicerÔis:tït prior feed do.Q^a igitur ratiôe cor/ rigitur laïc locus î 'An pro fecundo:forfitan fæculoê legendd^Qyienim faecu/ lo ante Ciceronem floruc runt non multum nitori ornatuiçîduHcrunt* In ueni q Cicerone crederent eum nimia côtra fe calum nia uerd fanguinem perdi dÜTetln quibufdâ exempla cibus emendate fie fcribi/ tur: ut Ciceroné accufati/ uus in contra aduerbid cÔ ucrtaf:ac loco illius ppofi/ tionis contra»in. præpofi/ Kio reponatur*hoc modo* Ïnueni qui corra crederent eum nimia in fe calumnia uege fanguinem perdidifle Plynius autem iunior in/ quit: Adriano feribensxal/ num fuiffe Demofthené latinum* Sed cd amp;nbsp;fan/ flaamp; bieuis oratio* breuis quidé legiftfed grauts fen/ fui maxime conuenirc ui/ detur» Infignis amp;nbsp;Ser»Sul pitius Ifignem ïmeritö fa/ mam tribus ofonibus me ruit»Infignis nomïatiuus

eft aliqua diucrfiras.dcnfior ille.hic copfofior. ilfe cocludit aQricIiusi Wc latius pugnataHe acumine fèmpcr.hic frequenter amp;nbsp;pódere« illi ni hil dctrahipotelbhuic nihil adüci.curæ plus in lUo.in hoc naturar.Sa libus certe Si cômiièrationeîq duo plurimu aftedtus ualentmincimus amp;nbsp;fortaflè epilogos illi mos ciuitatis abftuIerit«Sed amp;nbsp;nobisilla quae at tici mirantquot;quot; tdiueria latini iermois ratio minus permiferit* In epiftolis quidemtqq fint utriulcpmuHa contentio eft* Cædendum uero in hoc: q? amp;nbsp;ille prior fuit;0i ex magna parte Ciceronem:quatus eft fccit » Na mihi uidet .M.Tullius cum fe totu ad imitatione grxeo^ contuliflet: eflinxifle uim Demofthenis.copiam Platonis ♦ iucuditatem Ifocratis. nee uero quod in quocp optimum fuit ftudio confecutus eft tantLufed uel plurimas ac potius omncs ex fe ipfo uirtutes cxtulit:imortalis igeZ nii beatiflima ubertas.Noenim pluuias:ut ait Pidarus:aquas colligit: fed uiuo gurgite exudat.dono quoda prouidetia: genitustin quo totas uirtutes fuas experiret eloquetia.Na quis docere diligetius f mouer? uehemetius potfeui tâta unq iucuditas aftuitfibfa ilia qua: extorquet ipctrarceu credasîôicu trafuerfu ui fua indicé fcriat:tame ille no rapi uideaf led feq.Ia oibus quae dicit tâta auftoritas ieftmt difletire pude at:nec aduocati ftudmrfed teftis autiudicis aft'erat fide « Cu interi haec omnia quae uix fingula qfq itetiflima cura cofeq poflet:fluut illabora ta:0i ilia qua nihil pulchrius auditu e ofotprac fe fert tame feliciflîmâ faciIitatc*Q uare no imerito ab hominibus aetatis fuae regnarei iudiz ciis didtus eft.apud pofteros uero id eft c01ecutus:ut Cicero iâ no ho/ mini's nomé:ièd eloquétiæ habcat.Hue igitur fpeclemus. hoc wofi tu nobis fit cxeplu.ille ft ^fecifle fciat:cui Cicero ualde placebit * Mul ta in Afinio Pollione iuentio.fuma diligentia:adeo:ut qbufdâ etiâ ni/ mia uidcatur:Sd cófilii amp;nbsp;animi fatis.a nitore amp;nbsp;iucunditatc Ciceroni's ita longe abeft:ut uideri poffit ftcudo prior*At Mefalla nitidus amp;nbsp;cd/, didusÄ quodammodo præ ft ftrensi dicendo nobilitaté fuâ. uinbus minor*C*uero Caerar fi tantum fbro uacaflèttnó alius ex noftris cótra Ciceronem nominaretur*tanta in eo uis eft.id acumé*ea concitatio: ut illum eodem animo dixiflè:quo bellauit appareat*exornat tamé haec omnia mira ftrmonis:cuius proprie ftudiofus fuit:elcgâtia * Multum ingenii in Cælio:amp; præcipue in accufando*multa urbanitas:dignuf(j uir:cui amp;nbsp;mens melior:amp; uita longior contigiflèt*Inueni qui Caluum præferrent omnibus*inueni qui cótra crederent eu nimia cótra ft calu nia uerum fanguinem perdidifle.Sed eft amp;nbsp;fandia amp;nbsp;breuis oratio : ôi caftigata*ÔC frequenter uehemcns quoq;*imitator auté eft atn'corum: fecitep illi ^perata mors nuriâtfiqdadiedlurustnon fiqd detradlurus fuit»Infignis amp;nbsp;Scruius Sulpitius ifigne nó imerito famâ tribus ofoni bus meruit*Multa ficu iudicio légatquot;quot;:dabitimitatióe di'gna Caflius Se uerus:qui:fÏexteris uirtutibus coloré Óigrauitaté orationis adieciflêt: ponendus inter præcipuos foret*Nam SCingenii plurimum eft in eo: amp;nbsp;accrbitas mira:amp; urbanitas cius fuma,fed plus ftomacho qconfilio dedit*Prxterea ut amari falcs:ita frequenter amaritudo ipfa ridicuz la eft,Sunt auté alii multi diierti:quos perfequilongum é* Eoru quos

-ocr page 353-

Decimus

mihi aideturcradedus » in rius oero locdinfignc accufatiuus rcferédus»ac no negâdiaduerbiû aferibédûme que nuit laudarc: uidcaf fugillare:ut hoc mô legamusdnfigne amp;nbsp;SenSuIpirius nôimeriro famâ tribus ofni


bus meruif» Præterea amp;nbsp;aman Cales ira ut fre/ quêter amaritudo ipfa rcdicuIac.Etpncula ut in locia amp;nbsp;copulæ ctrâP ferenda»hoc rnôgt;Præte/ rea ut anaari falesdra fre

uideri Domitius afertôê Iulius africanus longe præftantifïîmi uerboçi arte ille:ôê toto gencre dicendi præferendustôi quem in numero ueteçi habere non timeas.hic concitatiordèd in cura uerbow nimiusÄ com/ pofitione nonnunq longior amp;nbsp;tranflationibus pafô modieus« Erantda ra 6e nuperingenia.Nâó eTrachallusplcrunqi fublimis: amp;nbsp;fatis aptus fuit:óe que uelle optima crederestauditus tamémaior.Nâ uocis quota in nullo cognoui fdicitas:5ó ^nuciatio uel fexnis fufTedtura öedecora. Omnia dcniq; ei quæ fut extra fupfuerût.Et Vibius Crifpuscôpofitus amp;nbsp;iucûdusîôe dcledationi natus.priuatus tamé caufistq publicis mez hor lulio fecudo filógior GÓögiilet ætasxîariffimoçi pfedto nomé ora toris apd pofteros fbrct.Adiecifict.n.atq; adiiciebat cæteris uirtutibus luis qd defiderari poteft.Id eftautem:uteäetmulto magis pughax : dó fepius ad cura rerum ab clocutione rclpiccret.Cxtew interceptus quo ^ magnu fibi uendicat locum.Ea eft ûcundia.tanta in explicandotqd Uelit gratia.ta candidum 66 lene 00 fpeciofum dicendi genus, tanta ucr bo^ etiamtqux allumpta funttpropnetas.tanta etiam iquibufdam ex piculo pctitis fignificantia.Habebut:qpoftnos de oratoribus Icribet: magna cos qui nunc uigent materiam uerc laudandi.Sunt cni fumma hodietqbus illuftratur forumîingenia.Nâlt;ç6ê confumatiiam patroni uetcribusæmulanftôC cos iuuenu ad optima tendentiumimitaf ac ft quifinduftria.Superfunt qui de philofophia feripferit.quo in gencre pauciflimos adhuc eloquentes litteræ romanæ tulerunt.Idé igifur.M. Tulliustq ut ubiq; etiam in hoc ope Platonisæmulus extitit. Egregius uero multoq; qin orationibus præftantior Brutustfuftecit póden reçi. Scias eum fentire qua: dicit.Scripfit non pa^ multa Cornelius Celius fextios ftcutus non fine cultu ac nitore.Plautus in ftoicis refó cognitiói utilis.in epicuris leuis qdemtftd non iniucundustarnen auctor eft Ca tius.Ex induftria Seneca in omni generc eloquently diftuli ,pptcr uul gatâ falfo de me opmionétquia danare cum Ôê inuifum quoq^ habere Ihm creditus.Q^uod accidit mihi du corruptum Ôê omnibus uitiis fra dû dicendi genus rcuocare ad feuiora iudicia contendo. Tu autc ferc folus hic in mâibus adoleftétiû fuit:qué nô cquidem omnino conabar cxcuterc:ftd potioribus præferri non finebâtquos ille non deftitcrat in cefière:cû diuerfi fibi confcius generis placere fc in dicedo poften qbus illi placeret:diftidcrct.Amabât autécum magis q imitabanf : tantûqt abillo dcfluebant:quantû ille ab antiquis defeêderat.Foret enim opta dû pares àc fahem proximos illi uiro fieri.Sed placebat propter (bla ui tia Öêad ea fc quifig dirigebateftingéda quæ poterat. Deidccu ftiada ret eodé modo dicere Senecâ.infamabatîcuius ôê multæ alioqn amp;nbsp;ma gnæuirtutes fuerût.Ingcniû facile amp;nbsp;copiofum.plurimû ftudiiîôê mul ta^ return cognitiorin qua tarnen aliquando ab iis quibus inquirenda quædâ manoabattdeceptus eft.Tradauit etiam omnern fcre ftudioi^ materiâ.Nâ ÓC orationes eius Óêpoëmata Si epiftolæ K dialogi efteru tur:00 in philofophia pay diligcns.Egregius tarnen uitioru infedator fuit:multx in co daræc^ fententix:multa etia morugratia legcnda:ftd

quêter amavitudo ipfa ridicula ê.’ Et fæpius ad curam r^ abelocu/ rione rcGpifcerct.luoca li ac altérais, abieila re/ fpiceret legenddé» Ha Debüt q poft nos deora toribusicribêt : magna ï cos qnüc uigent mate na laudada» In ppofitio ut fupuacuaêeradenda ÓC a uocaliiicouerfa lau dadiêlegêdü» Plautus ïftoicis rey cognitiont utibs » In epicuris leuis quidem : fed non iniu/ cundus tarnen dufloz^ rem.Caftigatei qbufda cxêplaribus legit Plan/ cus»u.uocali ünÄktgt;i.c« couerfa amp;nbsp;loco ilbusac , cufaciuiduêïoréiaudoc é Catius» hoc mô»P13n/ eus î ftoicis re^cognitie oni utilisdn epicuris le/ uis qdê:fednô iniucun/ dus tamêauêlor eft Ca tins. Ex Iduftria fene câ îoî genere eloqueriæ diftuli.Vcrfatû aut fimi le uerbûfenfus iregritas mihi expofeere uidef: uti légat»In oî genef elo quêtiæ uerfatû » Seneca uero i oî genere ftudio rü uerfatus é cloquêtiæ philofophiæ»poetices» Sed eü magis Fabius fu gillat q cômêdet» Cü au référé folus hic î mani/ bus adolefcétü fuit » Ni fi»c»lfa in»t»cÔucrfa tû le ?;afubiclaudaf hic fen/ us nÔinuenief» Cu di/ uerfi fibi confcius genc ris placer fc î diccdo pof fe î qbus illi placcrét dif fiderer.Sicqdêcorruptc legif:id quod mihi hoc mô emendandum uide tur: ut loco in præpoff' tionis iis ablatiuus te/ ponatur»

y

-ocr page 354-

Liber


Et in philofophia paru diligcnskfi particula afenV beda uideftut ctfilcgaf» autcerre amp;nbsp;copula traden da» Mulra crmoru gra/ tia legédo»Pro legendo re degda fcribunt legenda»

Di^na cnim fuir illa na tura q meliora uallet qd uoluitefficir» Emédatein quibufdani cxéplaribus» Quærelariuum eft afcri ptu Sd effecirmf practeriti fit téporis legédum é.hoc inodo»Quæ quod uoluit effeeir»

Xhiscære/ rifgjiediö/ ne dignist Hine facile appct fmi/ ? rationc ar/



in cloquendocorrupt plcracpratqj co pnicionnitna;cj? abusant JuI cibus uitiis. Veiles eu fuo igenio dixifl^alieno iudicio. Nafi nil æq/ liu cótépfiflenfi paçicócupiHet.fi nóoia fua amaflênfi re^z pódcra mi nutidimis fétêtüs nó fregiffetxólefu potius erudito^ïq pueroçiamo re cóprobaret.Ve^z fic quoqj ia robuftis amp;nbsp;fcuinore gencre fans fir/ mans legédus:uelideo cp exercere pot utrucp iudiciü.Multa.n.ut di/ xipbadaieo.multa etadmirada ftquot;’.Eligere mócuræ fit:qdutinaip/ fe feciflêt.Digna.n.fuitilla natura qua: meliora uellet: Q^uæ qd uo/ luitcftccit» DE Imitadone»


Xhis cxteriß^Iedliöe dignis audloribuszSi uerboçi lu menda copia:amp; uarietas nguraçitK cóponêdi ró : tu ad cxeplu uirtutu omm mcsdirigêda.Ncq^n.dubitari po teft:qn arns pars magna cotincat imitariôc«Nâ ut mei re primû fuitteffe^ prxcipuu:fic ea q bene iucta fût uti k fcq.Atq; ois uitæ ró fic cóftat:ut qua: pbamus i aliisïfacere ipfi uc/



Iimus.i5ic httera^ duólus:ut fcribedi fîatufusîpueri ièquûf.üc muß ci uocé docétimpidlores opa priormruftici pbatâexpiméto cultura


tarionem ab arte tanquâ i exêplû tuenf.Öis denieç difciplinx initia ad ppofitu fibi præferi/ partem diuerfam feparan ptQ formari uideusÄ hercule neceflè étant fimilcs aut difllmilcs bo T^OTSa^HwenSm”•'““ fimus.SimiIé raro natura praeftat.freqnterimitano.ßed hoci


eloquctia tribuscSftafar qdtanto faciÜore nobis róné rciû oium facittq fuit üstq nihil qd feq reumitanoe exercitatióe». rentur habucrutmifi caute ófcu iudicio apprehédit tnocet. Ante oia MKOmm^^ 'ÏP? t^ n^ffiefcud ^a p.gn eigenn cótetu réiisquas fut ab aliis iueta»Q uid.n.futu^ erat teponbus il iisrquæ line exéplo fuerutf 'fi hoiesnihil nifi qdia cognouiflent facicdu fibitaut cogitadu putafretfNepe nihil fuiflet iuetu»cur ergo nefas e repiri aliqda no/ bis:qd ate nó fueritf An illi rudesfola metis natura dudi IFi hoc ut ta multa generaretf Nos ad quærédû nó co ipfo cócitemur: qd certe fci mus iuêiflèeos q quæfieritfEt cû illi q nullû cuiufq rei habucrût ma giftrûtplurima i pofteros tradiderittnobis ulus illa^ re^ ad erudié/ das alias nó pderit.Sed nihil habebimus nifi beneficii alieni : quéad modû qdâ piélores i id folû ftudét:ut defcribcre tabulas méfurisac li neis fciât»Turpe et illd éeé côtétu id cófeq qdimiteris» Nâ rurfus qd erat futu^tß nemo plus efleciflètteo qd lequebat «Nihil i poetis fu/ pra Liuiu Andronycu.nihil i hiftoriis fupra pontificu anales habere mus«ratibus adhuc nauigaremus«nóeét piólura:nifi qux lineas mó cxtremasumbra:tqua corpora i Ible fcciflènt circulcriberet « At fi oia pcenfeastnulla fit ars qualis iucta étnee itrainitiu ftetitmifi forte nfa potiffimu tépadanamus huius ifelicitatistut nuc demu nihil crefcat* Nihil.n.creicit fola tmitatióe.Q_uod fi prioribus adiicere fas nó ert: quomô fpcrare ponîmus ullû oratoré pfeétûfcûin its quos maxios adhuc nouimus:nemo fit iuentustin quo nihil aut dcfiderct : aut re/ prehédaffled ét q luma nó appètéttcótcderc potius q lèq debét.Na qagit ut prior fit forfita ét fi nó trâfieritîæquabit « Eu uero nemo pót xquaretcuius uedigiisGbi utiep ififiêdu putat.Neceflê cfi.n.femp fit . pofteriortq fequit ,Adde qd pkruc^ facilius é plusfaccretq idc.Iäti ne idifTicultate hét fimilitudomt nc ipfaqdc natura in hoc ita ualuc


ne»Imrtarionem uero arti


cfTe fübiicïcdam pluribos fuerutf 'fi hoiesnihil nifi qd ia cognouiflent facicdu fibitaut cogitadu colligit Quintilianus» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ nbsp;nbsp;nbsp;_. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- -

Nobis ufus alia9z rem ad erudiendas alias nó ^/


deritif Lieer fcre in exépla/ ribus erudiendas Icgatur: cgotamédi fyllaba crafa eruendas legédum effe au daóler contenderim»ac lo co aliarum reponendum eflèillarij»hocmodo»No/ bis ufus illarum rem ad eruendas alias nS prode rit» Si nemo plus effecif fet co quge fequebatur»A uocalierafaac.m»Iirrera 3/ fcriptaquem Icgcndü eO*

Nó eflèr pidura nifiq Ïineas mó extrcmas urn/ brae:quam corpora ifolc fecincticircüfcnberent»Fe eÜTenrpluraliter:ac circus fcriberet fingulariter ma/ nifcftclegédü efl» Q^od fit utminus fanguinis ac uirium dcclamationes ha beam g ofones» D»littera expundaquo Icgatur»


-ocr page 355-

Decimus

ritmt no res q fimiTIimx uiJcaóunc^ ^ difenmie aliquo difcernaf « Ad ^9’ 9^9*^ alteri fimile êînecefïè é minus fit co qd imitât' ' :utubra cor poreiSCimago facie:amp;adus hiftrionumucris aftedtibus:qd i oratiôi bus quoq; cuenit.Naq; iis quæiexeplu aflumimus:fubeft natura: amp;nbsp;uera uis.Cotra ois imitatio fidae:amp; ad alienum ^pofitu accomodat'' quo fit:ut minus fanguinis ac ui^ declamatióes habeat:q ofoncs : q?i inisueraa his affimulata materia e^Adde qjcaqiofone maxima fût: imitabilia no fût:îgeniû:îuétionis facilitas:^ qeqd arte no tradit'’.lóz q: plcriq: eu uerba qdâ ex ofonibus excerpfèrût: aut aliquoscopofir tioiscertos pedes:mire a fe qua: elcgerut:effingi arbitrant' ':cu uerba i tercidât.amp;iualefcât tpibus:ut quoç:ccrtifïîma fit régula in confuetu dine:eaq5 no fua natura fit boa aut malaCNa p fe foni tâtû fut^ fed ,p/ ut opportune ^prieq; aut focus collocata fut:0Ccopofitio eu rebus ac cômodata:tû ipla uarietate gratiffima.C^uapropter exadiffimoiuz dicio circa hae pte fludiofe examinada ft' ’ oia.Primu quosimitamur* Na ft' ’plurimi:q fimilitudine pefiimi cuiufq; amp;nbsp;corruptifEmi cocupi crût.Deideiipfis quos elegerimus qd fittad qd nos efficiendu copare mus.Nâimagnis quoq; audoribusicidut aiiq uitiola: amp;nbsp;a dodisiz teripfbsét mutuo reprehefatatq^utina ta bona imitates diceret me/ Iius:q mala peius dicat.Nec uero faite iis qbus ad euitâda uitia iudiz cii fatis fuitnufheiat imagine uirtutis effi'ngere:^ fblatut fie dixeri:cu te uel potius illas Epicuri figurastqs e fummis corporibus dicit efHue re.Hoe at ^^saccidit:q no introfpedis penitus uirtutibus ad primu fe Uelutafpeduofonis aptarûttSC eu iis felieiffi me ceffitimitatio:q uerz bis atq; numeris fut no multu differétes,ui dicedi atq? iuétiôis no ailc quut :fcd pleruq; déclinât i peius amp;nbsp;pxia uirtutibus uitia côprehédût

polite qdlibetillud frigidu Si iane extulerit:antiqs fe pares credunt«q caret cultu atq; fcntctiis atticis.Cqpraccifis cóclufióibus obfeuri Salu ftiu atq; Thucydide fupant.triftes amp;nbsp;ieium Pollione xmulant'’«ociofi amp;nbsp;fupini:fiqd mo logins circûduxerît:iurâtita Cicerone loquutuy fu iflè.Nouercâ quofdä q fe pulchre expreffiflé géus illd huius cæîeftisi dicédo uiri fibi uiderent :fi ïclaufula pofuiffent cé uideatur. Ergo pri mû cfl:ut qdimitaturus éqfq: itelligat»Et quare bonû fit feiat : tû i fu feipiédo onere cófulat fuas uires.Nà quædâ ft' ’imitabilia:qbus aut iz firmitas natura: no fuft'iciat:aut diuerfitas repugnet.Nec cui tenue iz geniû erit:fola uelit fortia Si abrupta.cui forte qdé:fedidomitû:amof lubtilitatisS iui fuâ pdat:0iclegâtiâ qua cupit:nó pfèquat' ’.Nihil é.n. taidecés:qcü mollia durefeüt.atq? ego illi præceptori qué iftituerâi bbro fcdo credidi:nó ca fola docéda eflè:ad qua: quéep difcipuloç: na tura côpofitû uideret.Nâ Si is adiuuare debet qua: i quoqjeoçiiuenit bonatSiquâtû fieri pôt adiicere:quæ defût:6iemédare qdam amp;nbsp;muta re.Redor.n.é alioç^ igenioçi atq? formator,difficilius é naturam fuâ fingere.Scd ne ille qdé dodor:qq oia quæ reda fût uelit effe i fuis au ditoribus qpleniffîma:i co tamé cui naturâ obftarc uiderit:Iaborabit*

Et cum uerba interef dentinualefcant tempor! bus . Deprauatus hoc lox eus facile fie emendari po teft:ut amp;nbsp;copula de princi pio in quartû locum trap feratur : atç e uocali in a conuerfa inrercidant Icga rur.hoc modo.cum uerz ba inrercidant 6i inuale/ fcant temporibusgt;cft au/ tern paraphrafis fenfus il lius Horatiani. Multa re/ nafeentur quæ iam ceeP derercadentçpQuæ nunc funr in honore uocabula fi uolet ufus : Quern pe/ nes arbitrium ms eft 6: norma loquendi. Dein de in ipfis quos elegenV mus quid fit quod nos cf ficicndum comparemus. Ad prarpofito ut afenba/ tur amp;nbsp;fenfus amp;nbsp;loquendi ratio expofeit ut legatur. Ad quod efficiendum.

Vel potius illas Epieu/ ri figuras:quas e fummis corporibus dicit effluerc: Qjjaenamfinthaeepicuri figurae Aulus Gellius lit bro quinto declarat his uerbis. Epicurus effluerc ex omnibus corporibus fimulacra quædam cor/ porum ipforum eaç fefc in oculos inferre at^ ita fenfum fierbuidendi pu/ tat. Et cum his felieiffi/ me cefTit imitatio uerbis at^ numeris funr no mul turn differentes. Nifi hoc relariuum qui afcriba/ tur fenfus intcgritas mi/ nus habebitur. Qjj^tc iP lo afcripto hoc modo le/ garur. Etcum his felieiffi mc celTerit imitatio : qui uerbis atop numeris funt non multum dcfferentes»

Si 1 claufula pofuiffent effe uideatur. Hac claufu la cum alibi turn pro lege Manilla Cicero frequen/ ter utitur. Arque ego il 11 præceptori quern infti/ rucram in libro fccundo credidi. Redius in quiz bufdam exemplaribus le gitur tradidi*

ya

-ocr page 356-

Libcf

Ncc comœdia in Cothurnos aHurgiu ex Horatii arte poe/ tica fumprus efthic fenfus fcnbétis» Ver fibus expói rragicis res comicanóuulu Indigna( iré priua/ tisac ,ppe focco Dr gnis carminibj nar/ raricœna Thyeft» Singula quæ^ locû tcneât fortita decen ter» Cü fitdiuerfa nô caufa^ mô inter feipfas côditio:fed i fimilis etiam partiü cais.Loco limilis Ie/ gédueft fingulis:6d j )caufis caufæ»hoc tnôgt;Sed i fingulis ér partiü caufs» Itaqi nehoegdem fuafc/ rim uni feaÜcui ^/ prie quép oia fcq€ adneere» Per duplex d»addicerc hocé ma Cipardegcndûeé fa/ cilcéuidcrc» Quæ tarnen eft pulchcrri ma cû fegtur» Tarne pncula qa fenfu re/ ipuif uidef eradéda ac eius loco hoc ad/ uerbiû tûé reponen dû:ut IcgarurtQuat tûépulcherrima»

e Thæcqdéau xilia CAtiife eus adhibcnuQua/ turn oratori confe rar ftilus hoc eft ex/ erciratio fcribendi: hoc loco aperte Fa/ bins demonftrat*

Qyæ nafcendi quo^ hanc fecerit !egé:ut maioraaia/ lia diurius uifceri / bus parétum cotine rétur. Hoc Plyhius aptc declarat de cle/ phatis in»viiiJoqns» Dece inqtanis gefta re î Uterouulgus cxi ftimat» Ariftoreles biemo : nec apliusq fingulos feme! gi / gnere» plurefqp uiue re ducentis annisS: quofdä trecentis» Si dccio.Quo maius c aial tato diurius for

IJquocp uitâJû î quo magna ps cfratîne îofène poctas nobis 82 hiftonz cos i illis opibo oratores aut dedamatorcs imitädos putemus-Sua cuicpp pofita Icxouus cuiq; decor é«Nec côœdia î cothurnos alîùrgir.nec côtra tragœdia focco igredif.Habettamé oiseloqnna aliqdcornue* Id imite/ mui:qd cornue é«Ëtiâ Iblet hoc icómodiaccidere iistq fc uni alicui generi dcdiderût:ut fi alpitas iis placuit alieuius:hâc et i lem ac rciHo aculaiy gc nere nô exuât.fi teintas ac nuditastî alpis grauibufq ? caufispôderi rerû pa rû ffpôdeâtteû fit diuerfa nô caufaçi mô iter feiplas côditiotfed i figulis éf ptiû caufætSintep q alia leniter.alia afpere*alia cóotate.alia réifie.alia do cédualia mouédi gratia dicéttquoçi oium difbmilis atep diuerfa iter fè ra tio é.Itaq? nc hocqdc fuaferi uni fe alicufpprictqué p oia fcquat'’addiccrc. Lóge oium pfedafîimus græcoK DemoÜhcncsialiqd tamé aliquoi loco mclius aliKpluria.iHc.fcd nóq maxie imitädusÄ foins imitâdus é Q_uid ergof nó cH fatis oia ficdicere quomodo»M»TuIliusdixitf Mihi qdé fans effetrfi oia cólcq pofïèm.qd tamé nocere ui Cxlans.afpcritaté Cælütdili/ gétiâ Pollionisdudiciû Calui qbufda i Iods affumerefNâ prêter id quod prudétis é:quod iquoq^ optimué:fi polTit fuu facerenu i tanta rei difficul tatetunu ftuetes uix aliqua pars fcqfJdeoq; cu totu exprimercïque clegc ris pène fit hói icócéflu*pluriü bona ponamus âtc ocuîos: ut aliud ex alio hxreat:amp;qj eukp cóueniattaptemusJmitatioautefna fepiusidé dicam) nó fit tatu iueibis.illuc itedéda méstquatu fueritillis uiris decoris i rebus atq; plbnis.qJcôfiliûtquæ dilpofitio*q oia etia quæ dclcdtationi uidcan/ tut data ad uidoria fpedtent. Q^uid agat phœmio. quæ ratio amp;nbsp;quaria narrandi.quæ uis pbadi ac reféllédi.quata iaflfeóbbus ois generis moue/ dis feietiatqtaq? laus ipfa popularis utilitatis gratia aduptatquæ tu é pul/ cherrimatcû feqf mon cu arcerfitur.Hæc fi præuiderimusîtû uere imita/ bimur.Q ui uero etia æpria üs bonaadiecerittut fuppicat quæ deerât.cir cûddat:fiquid redudabitns etit qué quarrimus pfeetus oratonquénûc co fûmari potiflîmû oportebatteû tâto plura exépla benedicédi lupfùnt : q il lis q adhuc fummi fut:côtigcnt,Nâ erit hæc quoq? laus corûmt priores fu perallc.poftcros docuiflc dicantur.

Q_ui Modus fcnbendi fit*

Thæc quidé auxilia extrilccufadhibétura iis aut quæ nobis ipfisparada fût:utlaboristfic utilitatis et loge plurimûaffert ftilus»Nec imerito.M.Tullius;hûc optimu eftedoré ac ma giftrû dicédi uocat:cui fniæ plbnmL.Craflîi difputatiôibus: quæ funt de oratore affignâdo iudiciû fuu cû illius auétorita

te côiuxit.Scribédu ergo qdiligetiffimeÄ qplurimû»Nâ ut terra aldus ef folia generâdis alédifep feminibus fecûdior:fiypfectus nó a fûmo petitus: ftudio^ fruélus effundit uberius:SC fideIius côtîet.Nâ fine hac qdé côfcé ria ipfa ilia ex tpc dicédi facultas inané mô loquacitaté dabit:amp; uerba i la bris nafceriadlnc radicesallic fudaméta funtaîlic opesmelut fâétiore quo dâ facrario recôditar:undead fubitos quotp cafustcû res exiget pferât .Vi res fadamus ante oiatquæ fuftidât labori certaminu:amp; ufu nó cxhauriât Nihil: eni rc:^ ipfa natura uoluitmagnu cfïîci citotpræpofuitep pulchcrri mo cuiq; opi diffîcukatéîquæ nafcédi quoq; häc feccritlegémt maioraaiâ lia diurius urfeeribus parétû côdneréf «Sed cû fit duplex quæftio:quo mô

-ocr page 357-

Dccimns

amp; qua: max's fenbi oportcat:ia hinc ordine fequar.Si't primo uel tardus dû diligés fWustquæramus optimamec ,ptinus fc offercti bus gaudcamus.adhibeat iudiciu iuecfs«difpoßtio ^batis*Dde étuS«n«re^ uerborûq; habedusé:ôCpódcra Angulo^ exanimâda Poßea fubeat rario collocädimerfenturqi oîmónumerûNon ut qdq ; fè Opferet uerbû occupet locûîquæ qdé ut diligédus cxcqua mur:repetêda Oepius crût fcriptori ^xia.Nâprætcr idîqd fic me liusiûgûf prioribus (èquétia:caîor quoqjille cogitarióistq feribé di mora refrixittfic recepit ex itegro uiresîôi uelut repetito fpacio fumir 1'pctum:qdin certamie faliendi fieri üidemus:utconatu ló gius petânôi ad illud quo cótenditur fpaeiü curfu ferantf. Vtq; i laculado brachia reducimus:5Cexpuburitdaneruos retro tedtz musJntcri taméfifieret Aetusîdâda ft’ ’uela:dû nos idulgctia ilia fallat:Oîa«n.noftra dû nafeût placét:alioq nec feriberét'’.Sed redeamus ad iudiciûtôi rctraótemus fuipedtâ facilitate. Sic feriz pfiflè Saluftiû acccpimus.ÔC fane manifeftus effet ex opéré ipfo labor.Vergiliû quoqj pauciflîmos die côpofuiflè uerfus auctor é Varus.Oratoris quidé alia cöditio:Itaqi banc mora Ôê foUicitudi initiis îpero.Nâprimû hoc côftitucndû.hoc obtinendû eft:ut qoptime fcribamus.ccleritatc dabit cófuetudo..paulati res faciliz us fc oftédcnt.uerba rcfpôdebût.côpofitio fequet tcunCla denicp ut in familia bene iftituta i officio erût.Sûmahæceff rei.cito fcri bendo:non fît ut bene fenbaf«bene feribendo fit ut cito.Sed turn maxiecû facultas ilia contigerit refiftarnustut prohibeamus effe têtes equostfrenis qbufdâcoerceamus.qdnô ta morâ facienq no uos impetus dabit^ec enî rurfus eos q robur aliquod î ftilo fez cerût:adifelicê calûniandifî pœnâ alligandos puto. Nâ quo mó fufficcre ciuilibusoffîciis poflît:qui fingubs aétionû partibus ife nefeat.Suntaûtqbus nihil fit fatis.oîa mutare.omnia aliter dice re:q occurrit uelutincrcduli quidâ:82 de igenio fuo pefTime meri tiîqdiligétiâ putant facere fibi feribedi difficultate . Nec prôptû eff dicere utros peccare ualidius puté:qbus oîa fua placent » an q bus nihil.Accidit et ingemofis adolefcentibus frequéter:utlabo/ te eófumanf’:ôÔî filentiû ufqç defeêdât nimia bene dicédi cupidi tate.qua de re memini narraflc mihi luliû fecûdû illû æqualé me umtatcç a me:utnotû é:familiariteramatû mira: facundiæ uirû: îfinitæ tamcn cura::quidcét fibiapatruo fuo diôlû.Is fuit Iulius Florus in cloquétia gallia^:quoniä ibi demû exercuit eâ:prîccps alioq iter paucos diiertus:^ dignus ilia ^pinqtate. Is cû Secûdû fcholæ adnuc opatû trifte forte uidiffet:itetrogauit:qua:câ fróns obdudæ.nec diflîmulauitadolefcés tcrtiû iam die cftè:ex quo oilabore materia: ad feribédû deftinatæ nô inueniret exordium:

matur in utero» Sed tum ma xiecû facilitas ilia côtigent re** fiftamus ut prohibeamus effc/ rentcs»cquos frenis qbufdâcô' erccamus»In hoc fcnfu mihi q/ dé aliqd ucrbo^ defideraf’gt;ftd quid nrafenbendum pter hâc copulâae mihi non liquet» Is fuir Iulius Florus in cloquétia gaUia^.quoniâ ibi demû exer/ cuiteâ princeps»Ex huius ftir/ pc fuit»L»Florus»T.Liuii abbre uiarorinulli hiftonco^- poften rioru fecundus ut ex ipfius do • quétia liquct : Qyitiliani difd pulus» Is cû fccundû fcholæ adhucopatû trifte forte uidiP fetutcrrogauit quae câ frons ri abdudae .Opatû quidé legiri fed mîus»reôte:ut mihi qdeuiz detunPro co aût opam dâtem forrafTe legédû é » Auero in»o» uocalem conuerfaobduite le gatur. Vtpoftimus autem ktibereetiâ plura cclerius non excitatio modo præftabit tin qua fine dubio multum cft : fed etiam ratio:fi non refupini fpcââtef^ tedum amp;nbsp;cogiratio né murmure agitâtes expeda-' uerimus quid obueniat » quid res pofcat : quid perfonâ decc^ ar»quid fic tempus qui iudicis animus intuitu humano quo/ dam modo ad fenbendum ac/ cclTerimus » Hanc periodum deprauataro eflemihiquiden» liquet: difficulter autem emen dari pofte uidctur tAc quod quidem loco illius quid legen/ dum eé facilius eftqut admo/ nendü fittSed cIaufuIa aliquid mendæcontraxifte uidetur» quod facile uel hinc coliigirur quod uariis modis in exempla ribus legif» Sic enim alibi fcri/ ptum depræhenditur»Quo ? terim animo tandem ad fcri/ bendum accefterimus»Vcruni utroque modo mihi uidetur deprauatum.Qyaucro poflit rationeemendan non fans co/ flat»

yAH

quo fibi no praefens tâtû dolortfed etia defperatio ipofte^z fieret. ।, TÛAorus arridensmûqd tu inqt melius dicere ms q potesf Ita fc rcs habet.curâdû c:ut qoptime dicamus. dicédû tame pfaculta . i te.Ad ^fedlmmopus eftudioaion indignatioe.Vtpoftimus aût


-ocr page 358-

Liber

Hane rÿluam'uocât bine Si Starius fyluas P ferfpßn quæipefu quo dam arque extempore effudir» Nam in ftilo quidem quâlibet amp;nbsp;p/ parato» amp;nbsp;copula pror/ fus eft expugendâ* Mul tis aûr arguménsdidâ'' di moré îprobar Qjjin tiIianuskJ Inhibefcur/ fus step ois qcrar c5ce/ ptæ mentis îtentio mo ta Si iterdum iraeûdia excutif k Sic quidé legi/ mr» fed loco illius con/ ceptæ forfitan côcepta amp;nbsp;pro mota hic ablatP uus motu é reponédus» Demofthenes melius: qui î felocû ex quo nub la exaudiri uox poterat amp;nbsp;ex quo nihil profpid poftet recûbebat* Mius cogrua eft hate ofo» Re cübere »n»abfoîutum € uerbum»Quare aut fe ateufariuus eft eraden/ dus dó loco non locu m legendi ’ » aut certc uer/ bum illud recumbebar fn id quod in uetufto le giturexemplari recon' debat eft commuran / dumJIIamaurin ppo/ fitionem ad locum efte referenda neadmonen/ dû quidé eft ut legarur» quife in locum ex quo nulla exaudin ucx pote ratSiei quo nihil pro' fpici poftcr:recondebat»

Ideoq? lucubrantes filetium no(5is:amp; clau/ fum cubiculum» Silen/ nu noâis Varro ex fen/ tetia Elii efte ait intepe ftâ node» Intépeftâ no/ été Elius dicebat cum tempus agendi eft nul/ lum:quodalii concubi urn appellant: quod fe/ reomnes tüceubarenr» Alii ah eo quod filere/ tur : Silentium noctis : quod idem tépus Plau/ tus contidnium uocar»

feribere eda plura ederiusmóexercitatio mó præftabit :î q fine dubio multû étlêdena ratiotfi non rcfupim fpcelârefq? tediumÔ icogitationé murmure agitâtes expedlaueriustqd obucniat,qd res pofeat gdpfonâ deceat«qd fit tépus.q iuditis aius* ituitu humâo quodâ mô ad fenbêz dû acccflèrimus«Sic nobis initia amp;nbsp;quæ fequût natura ipia præferibit* Certa fûtm.pleraqi amp;nbsp;nifi côniaeamusn oculos icurrutudeo ncc idodU nec ruftici diu qrut undeicipiâtt quo pudédûc magis fi difficultatê Fa cipdodtrina.Nôergo putemus fempoptimûefïè qd latet: ne imutefea mus alioqtfi nihil dicédu uideat mifi qdnô inucnimus.Diucrfû é huic eoçz uitiûtq primo qfi decurrere p materia ftilo guelociffimo uolût: ÔC fequentes calorem atep ipetû ex tépore fcribunt.Hanc filuam uocât«re petûtdeidc 8C côponût quæ efFuderât,fed uerba etnêdanf: amp;nbsp;numeri manét î rebustemere côgeftistquæ fudit leuitas.Protius ergo adhibere redlius erittatq^ ab initio fie opus duceretutcælâdû no ex itegro Fabri/ candû fit.Aliquâdo tamé affeèlus feqmurn qbus fere plus calor q dili gétia ualet.Satis apparet ex eo q, hâc fcribétiu negligétiâ dano : qd de illis didtandideliciis fentia.Na in ftilo qdétqlibct ^perato dat aliqua cogitationi mora nó eófequens eeïentatem eius manus « IHc cuididla/ mus urgettatq ; ïteri pudet etia dubitare aut refiftere aut mutare: qfi có Iciu ifirmitatis noftræ timêtes.Q_uo fit ut nó rudiatatu Sé fortuitatled ipropria îterndû fola éeónedtédi lermonis cupiditaseffluât : quæ nee feribetium curâmec dicéntiu ipetum eöftquantAAt idéille qui excipit fi tardiorïfcribcndo:autiherlior in legendoiuelut offenfator fuerit.ihi bed curfus:atq; ois qua: etat docepta: menusintentio motatiK iterdum iraeûdia excutif’ »Tu ilia quæ aptiore animi motu fequunturt quæque ipla aîum quodâmodo condtanttquoige iadtare manu, torquere nul tum.fimul uertere latustSCinteri obiugâretquæqi Perfius notât cû leui ter dicédi genus fignificatîNec pluteû iquittcæditînec demoribs fapit unguestetiâ ridicula funtntfi cû foli fumus.Deniqi ut fcmeltqd eft po rt nimû dicam:Fccrctû qd diclando petit:atq!li bc^ arbitris locum:Si qaltiffimû filentiû feribentibus maxime conuenirc nemo dubitaucrit. Nô tarnen ntinus audiendi qui credûtaptiflîmai hoc nemora filualq: q? ilia cæli libcrtas locorûq; amcenitastfublimé aium:amp;: beatioré fpiri tû parentMihi certeiucundus hic magis q ftudio^ hortator uidef ce feceftus.Nâq5ilia ipfa quæ ddedtât neceflc é aduocét ab ïtetioe operis dcftinati.Neqt.n.fe bona fide î multa fimulintendere aius totû pot: SC quoeûq; rcfpexit:dcfinitintucri:qd qipofitum fuerat . Quare fyluaçê amœnitastamp;præterlabétia fluminatSC ifpirâtes ramis arbofó auræ uo lucrûq? câtus:amp; ipfa late circûlpiciédilibertas ad fe trahunttut mihi rc mittere potius uoluptas ifta uidcat cogitationé q intêdere. Dcmofthe nés melius q fe in locûtcx quo nulla exaudiri uox potcrat : Sé ex quo ni hil ^fpicipoftet rccûbebatme aliud agere mente cogèrent oculi.Iôcp lucubrames filentiû nodlis Si claufum cubiculû:amp; lumen unum ucluc redlos maxime tenear.Sed cû in omni ftudioç z genereîtû in hoepræz cipue bona ualitudotquæq^ eâ maxime præftat: frugaliras neceflariae eû tepora ab ipfarerümnatura ad quietem refedtionemq; nobis data

-ocr page 359-

Decimus

in acerrimumIaboféconucrtimus»Cui ' tamé non pIUs irroganJu é: g fomno (up/erit:aut dcent.Obftaun.JiIigétix fcribeJi ét fanga tio:^ abude fi uaccnlucis fpacia fufficiut.Occupatos i node neceffi tas agit,Eft tamélucubratio quotiés ad eaitcgn ac rcfedi uenimus: optimu fecreti gcnus.Scd filétiu SC feceflus amp;nbsp;undicj liber ai'usut fût maxime optanda:ita nó poflunt fempcötmgereJdeoq; nó flati find obflrepet abiiciédi codices erût:ôC deplorandus dics.ueru icomodis repugnäduÄ hic faciédus ufus:ut où quæipediét:uincatintentio: qua 11tota méte iopus iplu direxerismihil eo^iqux oculis uelauriz bus icurfant ad aium peruenietAn ucro frequéter ena fortuita hæc cogitatio præflat:utoouios nó uideamus:ói itinere deerremus«nócó lequemur idé:fi KuoIucrimus^Nó é indulgédu caufis defidiæ » Na fi nó nifi refedi.nó nifi hilarcs,nó nifi omnibus curis uacantcs:fludé du exiflimauerimus:fempcrit propter qd nobis ignofcamus»Q_ua te in turba,itinere.cóuiuiis:uel cócione ét faciat fifi cogitatio i'pfa fe crctu.Q^uid alioquifict:cu in medio foro tot circuflâtibusaudiciis* lurgiisdbrtuitis ét clamoribus crit fubito cótinua ofone dicédum: fi particulas qscæris mâdamus:nifi îfolitudinc repire non polTimus.^ ppquæ ilk idé tantus amator kcreti Demoflhenesi littore : in qd fl maximocu lbno fludus illidere^meditas confueflebat cocionum fremitus no expauefcerejlla quoq; minoratCfed nihil i fludiis par/ uüefl}nó funt trankudatfcribi optimecxrisan qbus facillima c ra tio delédimifi forte uifus ifirmior mébranaçi potius ufu exiget:qux Utiuuant aciénta crcbra rdatiôeîquoaditingunt^ calami moraf ma nu:0Ccogitatióis ipetû frangût.Keliquendæ aut in utrolibet genere côtra uaeux tabellæ:in qbus libéra adiiciédi fit excurfio « Nâ iterim pigritiâcmédâdi angufliæ faciût:autcertc nouoçi iterpofitiôe prio ra côfundunt .Ne latas qdé ultra modû eé cxras uelim cxptus iuue néfludiofûalioqprælongos habuiflê flrmôes:qa illos numéro uer fuû metiebat :idq^ uitiûîqd frequéti admonitionc corrigi nó potuez rattmutatis codicibus edè fublatû.Debet uacare ét locus : i quo noté tur quæ fcribendus Aient extra ordiné:idefl ex aliis qq funt in maz nibus locis occurrcre.Irrûpunteni optimi nônunq flnfus: quos nez que inflrcre oportet:ncc differre tutu cft:qa iterim dabunt uteri me moriæ fui intétos ab alia iuentione déclinâtJdcoqj optime flint i de pofîto. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DeEmendatione.

,^i| Equit emedatio pars fludio^r loge utiliflima « Neq; eni fine caufa creditu efl:ftilu nó minus agere cu dclet * Hu ius aut opiscfladiicere.detrahcrc.mutare.Sed facilius i iis fimpliciufc^iudiciu qux rcpleda uel deiicienda lut. 'Premerc uero tumentia.humilia extollere « luxuriantia aftrigere:iordinata digcrere.foluta cóponerc.cxultatia coercere duz plicis opæ.Nâ0Cdânanda funt quæ placucrâttôCiueniéda quæ fuz gcrât.Nec dubiû eftoptimu elk emédandi genus:fi feripta in aliqd tepus reponant' ’:ut ad ca pofl intcruallum uelut noua at(^ aliéna re deamus:ne nobis kripta noflta qfi recèles foetus bladianf.Sed neq;

Cui tamen nS plus irro gandi3eft:qquod fono fu perentaut décrit. Vltima duo uerba hie mihi (up/ fluere uidétur coç cc ex/ pungenda. Quodabun defi uaectdueis fpacia fuO ficiûti Loco illius cticulae quod: reifte a gbulda feri/ biturâtcopula. An ue/ ro frequenter ctiâ fortuita hxc cogitatio pdat.Licet nullum uidcrim exéplar: quo nici poHim:tamen lo co illius uero cóiundionis hocaduerbiü no rcponen duenè affirmarim. Alioq hic fenfus fuperiori : que approbate uidetur Fabius repugnabin Non confe quemur idé fi ÓCuolueri^ mus.Nifi cd interrogarioc legaf.ucrus noelicieffen/ fus. Propter quae illeide tâtus amator fecreti De/ mofthenes i littore : î quo fc maxio cû fono fiuâus illideretur . D.Iittera aferiz pta quod é legendû: amp;nbsp;aut fc gnomen expûgcndum» aut certe illideret adiue fenbendû . hoc mô . In qd fe maxio cû fono fluétus il lideret. Nifi forte uifus infirmior : mébrana^ po/ tius ufüexiget:quæ utiu/ uât aciénta crebro relatio/ ni : quod itinguntur cala/ mi morâtuc manum. Cre bra relatione amp;nbsp;quoad re/ de in qbufdâ Icgif cxcpla/ ribus.hoc mô. Ita crcbra relatioe quoad intingunf calami : möranf manum»

Relinquedæ aût î utro libet gencre contra eum uaeux tabellæ . 111e accula tiuus eum fenfui non conz uenïwdcoqtefl cxpungen dus. E regiôe.n. eoeü quae fcribuntur fine in cæris fi/ ucjin mébranis rclinqucn das effe uacuas tabellas pci pit.quod quidem latiores margines nunc praefiant» ----------Equifemé datio pars Rudio^ 15 ge utiliffi/ jma.0^0 _________J mô acqw/ nus fint emendâda q a no/ y üü

-ocr page 360-

Liber


Hoc contingerc femp póf ♦ præiêrtî orätontcui fepiüs fenbere ad prælentes ufus neceflèeft:Siipfa emendatio finéhabeuSüt eni q ad omnia feripta tan^ uitiola redeat:amp; quafi nihil fas fit rcd;ü cllc:qdprimüeft.melius cxiftimct quicquideftaliudï idq; facianttquotiés libru in manibus rcfumplèrut :fimilcs me dicis etiaitegra (ecatibusAccidit itaq ; ut cicatricofa fintôCexâ guiatSi cura peiora.Sit ergo aliquâdo qdplaceat : autcerte qd iüfficiattut opus poliatIima.nó exterar.Téporis quoqieé dbet rmodus.Naqd Cinnæ fmymâ noué ânis accepimus feripta: Si


bis feribunwr: pulcherrime da riflîmeçp hoc capitc dclaraf» Na quod Cinnæ fmymâ nouem an ms accepimusfenpräÄ panegy/ ricû Ifocratis» De cinnæ fmymâ fie ait Catullus in Cæfaré»Smyr namei Cinnæ nonâ poft dcni^ incflémgt;Qtüâ coepta emonâ edi/ ta poft lyeme»De codé Cina fer unis in GeorgîcaVirgHn fcribir» Cinna et poeta optius fuir g fcri prit Smyrnâ:quéübellü decé an ms elaborauirJfocratis ueroegf panegyricû Ifocratis:q parcilïimc decé ânis dicût elaboratû:ad giusilk^^negynicusj^nû ext^r, ^oratoré nihil ptinett cuius nullu enttfi tâ tardû fuerit auxiliu«

P nbsp;quæ prædpue fenbenda nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

finuVnde fcibcndi facili i


tas maxime ueniat hoc loco Fa/ bius oftedir» Hæc ex iperantP bus id qdé eft operisgt;Emcndatc in qbufdâ legif excplanbus» hoc modo»Hoc cxuberâtis qdem eft opens» Vt étcû ilia Hyperidis pro Phyrneorone»Pro phryne Îegédum é»Phryneaût: ut fupra quo^ diximus fuit mcrctrix»q îpietatis accufata Hyperidis opa poriffîmâ fuit abfoluta» Et uer ba poëtica libertate audaciora ôi præfumûr»llla SC copula iterum aferipra mihi uidetur eradenda»

Sed amp;nbsp;ipßs fententiis adiieere liceat»A littera expungaf ui licet legaf» Neep ego piphrafin effe interptationé tantu uolo» Para/ phrafin legédûeé apte iis liquet: qnôignorâttq firîter paraphra/ fin amp;nbsp;piphrafin differentia : deq quidc plura diximus in fecûdo»

Ideo^ ab illis diffentio» Hanc cxcrcitationé (probat CralTus in primo deoratore his qdé uerbis In quotidianis aut cocertationi/ busequidé mihi adolefcentulus ^ponere folebâ iHâ exercitatio/ né maxime'.quia»C»Carboné no ftrû iHü inimicû folitum effe un


Roximûé ut dicamus:quæ præcipue feribéda fut Sj^l ^°^ exuberantis qdé eft opistutexpliccmus:qux !fint materiæ: quæpria:aut fecûdataut deicepstra 1dtâda fint.Nâid faélû eft etiam primo Iibro:quo 'pueroçi:ôi fccundo quo iâ robuftorû ftudiis ordi né dedimus»5ed de quo nunc agi£:unde copia Si facilitas ma/ xime ucniat:uertere graeca ilatinû ueteres noftri oratorcs optiZ muiudicabâtjd fe.L.CranusiiHis Ciceronis de oratore libris



dicit faétitaflè.Id Cicero fuaipfe pfona frequénflîme præcipif» Quin ctiali bros PIatonis atq; Xenophotis cdidit hoc genere trâflatos» Marco id Meflàllæ placuit:multæq? futab co Icriptar adhûc modû oratiôncs adco:utctiâ cûilla Hypcndis p Phry ne difticillima romanis fubtilitate côtéderet:ôé mâifefta éèxer


citationis huiufcc ratio.Nâ amp;nbsp;rcrum copia græci auétores abu dantî5é plurimum artis îeloqucntiam intulerût:ôé hos tranfte rentibus uerbis uti optimis licet» Omnibus eni utimur noftris» Figuras uero qbus maxime ornatur oratio:multas ^ uarias ex: cogitâdi etiâ ncceftitas quædam eft : quia plerumq; a græcis ro mana dilTentiut.Sed etiâ ilia ex latinis conuerfio multû Ôé ipû cótulerit:ac de carminibus quidé ncminé credo dubitare: quo folo genere excrcitationistdicif ufus effe Sulpitius.Nam Si fub lirais ipiritus attollere orationé potefttSé ^ba poëtica libertate audaciora præfiimunt eandé diccndi faculratcmifcd Séipfis fé tcntiis adiieere licet oratoriû roburiSéomifta fupplcre : Sé eftu fa fubftringcre»Ne^ ego paraphrafirn effe interpretationé tâz turn uoIotSed circa eofdem iènfus ccitarnen at(^ emulationé» qua kgiffe^ uerbis alüs qmaxie Ideoq; ab illis diffcntio:qui uertere orationes latinas uctant:qa pofte leflis pnuciarem» fed poft optitnis occupatisquicquid alter dixeriraus : neceffe fit eé dete aiaduertt hoc ce i hac uitii:qdca • f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;v nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r _____

uerba qmaxie cuiufç rci ppria , .rius«b4a neep Icmper eft defperandum aliquid illis.qux dicta q^ént ornariflima atm oprïa: funttmelius pofte reperiritneq; adeo ieiunä ac paupercm natü occupaftetaut Enniusifi ad cius j.^ eloquétiâ fccitïut una de re bene dici nifi ièmel nó poftitinifi SS^SL^SS fomquot;!^ ’forte hiftrionumulta circa uoces eafdé uariare gcftus pót.Ora, pofuiflemdra fi iifdé uerbis ute/ di minor uisiut dicac aliqd prêter qdicadé materia nihil dice rennihil^dcffc»Sin alii^æt obef jq fit»Sed cfto.ncq: melius qdiuenimus eé:nec par é certe pz fccu minus idoncis uti confue/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;\ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*


feiebæur aut uerfibusppofitis q maxie grauibusaut ofone aliq Ïedla ad eum finé qué memoria poffem copræhédere : ca ré ipfa


-ocr page 361-

Decimus


ximusîocus,Àtt hoipfi nos bis âc fepius Je eaJe re JidmustK ^ Jc cótï nuas nónug fniasfnifi forte côtédcre nobifcu poffumus.cû ahis nópofz fumus.Nâ h uno gcnere-bencdieetquot;’das crit exiftimari præclufa nobis a prioribus uia i dicedo.Nûc ucro inumerabiles ffmodi:plurimxq ? codé ui« ducut:fiue breuitatis gfa:fiue copia: «Alia trâflatis uirtushlia April's hoc ofo rcftahllud figura dccliata.cómêdat«Ipfa dêiq; utiliïTîma é exèr dtatiôi difficuItas.Q_üid cj ? audtores maximi fic diligetius cognofeuff Nó.n«fcripta ledlióc fecura träfeurrimustfed tradlamusfingulatóCnccef fariointrofpicimus«Et gtu uirtutis hêant:ucl hoc ipfo cognofcimus: qj imitari nó poflamus«Ncc aliéna ratu trâfïèrretfed étnfa plurimis moz dis tradlare pdcrit:utcx iduftria fumamus fnias qfcfâîeafq; uerfemusq numerofifïimc:uelutcadéccra alix atep aha: forma: duci folét.PIurimu 5tparari facultatis exidimo ex fimpliciflima qcp materia«Naiilla mul tiphei pfün3ç:.câ^«tépoç:,Iocoiv.didtoç;.fadtoiy diuerfitate facile delite fcetifirmitas :tot le undiq; rebus:ex qbus aliq apprehédas oderétiba. II lud uirtutis idiciu ê fundcre qua: natura eötradba ff«augere parua^uarie taté fimihbus.uoluptaté expofiris daretSC bene diccre multa de pauefs, In hoc optie faciétifinitæ qónestqs uocari thefis dixius.Q_uibus Ciccz to ia pricepsi rc.pæxerccri folebat«Hiscófmisé dedrudtioîSC eófirmaz ho fniai^.Na eu fit fnia decretu quodda atq? præceptu.qd de reo : ideft de iudicio ref quæri p5t«Tu loci cómücs:quosét fcriptos ab oratoribus IcimustNaqhxc redta tantuinuIIos flexus recedetia copiofe tradtaue htrunqj iilhs plures excurfustredpictibus magis abudabit« erftq; in oes caufas gratus.Oes eni generalibus qónibuscôdant.Nâgdrtered Gorz helius tri.pl.q? codfee Icgcfit reus fit«an quæramus uiolet ne maiedastfi magidratus rogatione fud populo ipfe recftauerit.Milo Clodfu redtene occiderit:ueniat in iudiciurpportcat ne ifidfatore itcrfici uel pniciofum rcf.p,ciue ét fi no ifidief.Cato Martia honedcnc tradiderit Hortenfio: an ebuenfatne res tails bono uiro.De pfonisiudicaf:fed de rebus cotenz dif:Declamatiécs ucro qles i fcholis rhetor dicuf: fi mo fût ad ueritate aeeómodatx:0d orationfbus fimilesmôtâtû dû adolefcit ^fedlusîfûtuti liflîmæ qua: inuétioné ôidifpofirioné panter exercêt:fed ét cûé eófum matus ac ia iforo clarusAlitur cnïatep cnitefcit uelutpabulo Ixtiore fa cunJia:amp; affidua cótentionu afpitate fatigata renouât »Q uapropter hi doriæ nônûq ubertas in ahq exercendi dili parte ponendatS ó dialogo^ tusemédatelegif fq/ Ifbertate gefhendû.nc carmine qdéludere côtrariû fuerft: fient athletæ bufdâ exéplarib3»Nâ rcmida qbufJâ têpibus ciboy atep exercitationû ccrta neceffitate : ocio ^|Si^fe»So^rne amp;nbsp;iucûdioribus epulis reficiunf.Ideoq; mihiufdetur.M.Tullius tâtum üq Balbo maießaris îtulidè eloquêtia: lumé:quod in hos quoq; dudiorum fecedus excurrit« reo Ciceröis exrar ora Nâ ft nobis fola materia fuerit ex litibustnecede édeteraf fulgor:amp;:duz ^^^®S^'roSmt^ refcat articulusrSiipfc file mucro igenii quotiJiana pugna retûdaf.Sej btas.Gs oS ^ilisiba quemadmoJû forenftbus certaminibus cxercitatos î 5C quafi militates conftare ^eralibus * ‘ tefieft ac réparât hæc ucIut farina dfcédnfie adolefcentcs non debent ni nbsp;nbsp;nbsp;Müó Clq dip rede

mium in talla return imagine denncriw manipus hmulacris ulq^ adeo fudiciutoporteat ne i/ , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;.;gt;: nu, gt;nbsp;4-'p.u; ji.i 'j fidiatoréitcrfia\ucnü

at kgedu ectoflat, An autparticula uidetur afcribendaiutkgatunucniat inindiciuian oporteat ne ifidiatore mteramp;cik Na nobis fola matcria»Sic3iüilio huic ftnfüi:ut ficiteget:oïnóeft afetibedaiut Iegaf»Nafi nobis


feerô Sed cRotneç melius qd inuctiimus


cc:necpar»e certe pxi

mus locus » Aligd degt; attMiAi' prauatiois in his fenf ï/, bus mihi ineffe uidef»


N5gt;n«eé fedfitut lega tur:loquedi rô expo/ feinProximis quoque ut fit datiui cafus ^ il Io noiatiuo pxiraus: reponendu uidef»hoc


mÔ»Sed eftonecpme/ lius qctinuenimus:fit ncc par.e certepximis locus» An noipinoz bis ac fxpius de cade . re dicimus/Pro nobis


mâifeftelcgédû c nos bis.hoc mô»an no ipfi nos bis ac fepius» Na fl Uno generc bene diz cef: fas crit exiftimari pclufam nobis a maio ribus uia i dicédo»Niz • fi aut dûtaxat aut qd* idéualeat huic fcnlui adiiciaf ; ïteger nó uiz dcf:ut fir»Na fi uno ge ncrc dûtaxat bene dû


cef» Na illa multipliz ci pfonaijZkïn ppofitio mihiafcribêdo uidef:


ut legaf»Na ïillajllud uirtutis iudiciü c.u uo cali i n»cóuerfa îdiciû clegêdû» His côfïnis édftrudio Si cofirma tio fnîa^»Nâ cû fit fcn tétia» Adeo dcprauati font hi duo fcnfus : ut redepeipinô pofTint» Qüædâ»n» defte uidez tur»Sed ea q fint mihi nô fatis côftat» Eritç


î oés cas gracchus»gra


qd intcreft Cornelius


lt;. nrr^n^i e^ctmhi ^


an

A


-ocr page 362-

Liber

Ncabilkin q,p' pe côfueuennr : um/ bra uera diferimina uelut quédâ folé re formidér» Côfenue nnt legendüeé aper te ex illo aduerbio p pe hoc eft fere coHigi pór» Quod nô eft nniu' opens fi doce/ re fciâtilnfiniri erne/ date in qbufdâ iegif cxcplanbus» Etqd' in gladiatoribus fiez ri uidemus de rhero nis excrceaf.Quid fi bi uclitillud dc rhc/ torus non liquet mi hitac ne: uel renams qdé:quod in plcrifcp legif exemplaribus: aut de re2tonis»qdP uetufto codicc éferiz pru»Citius auté fi idoneus erit iuuêis» Sicóiüdtio utredun dans ex hoc loco fo/ rct eradéda: nifigt;cgt;ht tcra afcripta fic uide rcflcgcndd» Obftat huic qd fecL^do libro pofui fere rurbadifci pulo^» Rede fic legi neadmonitioneqdé dignü eét: nifi qdam illud fere in frequés deprauarent:qd qdé nihil agnolcif^a fen^ Cu» Vtoïa q funt i cótrouerfia:nóut q/ dé uolut î re^i natu/ ra ducaf»V»uocali ui mutara dicafélegen du» Diligéter effe/ Öa plus pderitq plu res ichoarar»Vna no/ mé huic fenfuiafcri/ bédum uidefiur fit» Vna diligéter effeda» Sic»ngt;una ddplures fe inuicé refpicient» Roxv ma fti Ho co/ gttató ’eft»qn tiufus quarsegiunlirans fit cogitatio elegater ut oia hoc loco Fabius

»f/r

ut diHicilis ab iis Jigrcflus fitaffuefacerctne ab iHaJ^^ppe cô/enuerîtmns bra uera diicrimia uelutqueda foie reformident«Q 4 accidiflêét Portio latroni:q primus clari nofs pfeifor fuit:tradit' ':ut eu ei fumaî fcholis opi nione obtinéti ca iforo eet oradanpenlè petierit:uti fublcllia î bafilicam trafferret' ’tita illi cxlu nouu fuit:ut ois eius eloquétia cótineri tedto ac pa rietibus uideret^Q^uare iuuenis:qrónéiueniédieloquediq; a præcepto ribus diligcter accepit:qdno eifimti opis ft doeere fdâuôCuel exercitatio né quoqjmodica fuerit có(ccutus:oratoré fibi alique:qdapd maiores fie ri folcbatïdeligat:qué feqt'’«que imitetf«iudreiis iterfit qplurimis:amp; fit cer tammistcui delfinat frequés lpedtator:tu cas uel eafdé qs agi audierit:fti Io amp;nbsp;iple c0ponat:uel ét alias ucras möÄ utruqj tradettôC qdigladiato/ ribo fieri uidemusrde rhetoriis excrceaf’:ut fecifle Brutu dixius p Milonc' Melius hoc q relcribere uetcribus ofonibo:ut fecit Sextius côtra Ciccróis aétioné habita p codé cû altcrâ pté fatis noflc nô poßet ex fola defenfiôe. Citius ât fie idoneus eritiuuenis:qué præccptor coegerit î declamâdo miUimû ce ueritati ôip totas ire materias:qrû nue facillimatöC maxic fa uorabiIia decerput»Obftat huic.qdfcdo libro pofui ferc turba difcipulo rûtamp;côfuetudo claflîû certis diebus audiêdaçimônihil et pfuafio patru numerâtiû potius declamatióes:qxftimâriû.Sed qd dixi primotut arbi/ tror:Iibro;nec iHc fe bonus pracceptor maiore numéro : q fuftinere poffit onerabit:ô^ nimiâ loqcitaté recidet:ut oia qua: funt i côtrouerfia:nô ut qz dâuolûtîquæireçinatura dicanftSi uel lógiore potius dicRi fpacio laxa bit dicédi.neceflïtaté:uelmaterias fibi diuidere pmittct.Vna dihgêtct cf feda pluspderittq pluresichoatæamp;qfi degußatx.Propter qd accidit:ut nee fuo loco qc^ponaf:nec illa q pria it ' feruét fuâ legé iuuenibus,flofcu los oium partis iea q fc diéluritcógerétibusïquo fit ut timétesïne feqnua pdatpriora cófundat» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DeCogitatione,

Roxima ftilo cogitatio é:q 02 ipfituires ab hoc accipit: 82 c itcr fcribêdi Iaboré:cxtéporaléq? fortuna media qdâ:02 nc/ lt*J '^° ^ '^^^^ fiequétiflîmi«Nâ fcribere nee ubiq nee lp pof/ fumus,cogitatiói tpis ac loei plurimu eft.Hxc paucisadmo L— —' du horistmagnas ét cas cópleétif « Hxc quotiés itermiflus éfonustipfisnoétis tenebris adiuua/:Hæc iter mediosreçiaélus aliqdi/ uenit uacuû»ociû no patif.Neq; uero reç: ordiné mó:qdipfu fatis erat:i tra fe ipfa dilponittfèd ucrba ét copulatttotaq ita cótexit ofoné: ut ei niz hilprêter manu defiuNâmemoriæ quoq pl[erult;^ ihæret fiddiusîquod nulla fcribedi fecuritate laxaZ.Sed ne ad hâc qdé ui cogitâdi pueniri pot aut fubito autcito.Nâ primS faciéda multo ftilo forma étquæ nos icogi tâtes fequat\tu affumédus ufus paulatûut pauca primû compledtamur aiô:quæ reddi fideliter poffint.mox p ierementa ta modica:ut oncrari fc labor ille nô fènnat.augenda ufu:02 exercitatiôe multa continenda étqux quidé maxia ex parte memoria confiattidcot^ aliqua mihi in ilium locu diffèrenda funt.Eo tamenperuenilîut is cui non refraget ingenium:acri ftudio adiutus tâtum confequaturtut ea ctiam quæ cogitanttquæq feriz pferit atque edidicerittin dicendo fidem feruent . Cicero certc græcorum

incogitantes iequatur»In praepofHio eiadcnda»ac nec particula uidecur afcribenda ut nee cogitâtes Icgatur»

-ocr page 363-

Decimus


MetroJo^ epheflutôé Epphilu rhodiumortroruq; Hortéfiû tradidit îd cogitaucrât ad uérbû îagédo rcttuhflè,Sed fi forte aliqsiter dicédu cfful font extéporalis colormo fopftjtiofe cogitatis demûêîhærendû.Neqjm» tantû hênt curæ:ut nô fit dâdus amp;nbsp;fortunæ locustcû fæpe et fciiptis ea q fubito nata font iCeranc «lôep totû hoc cKercitariôis genus ita iftituendû é ut Si digredr ex co:X redire î id facile poHimus.Nâ ut primu é dorno afz ferre parata dicédi copia SC ccrtâ:ita refutaritéporis munera loge ftultif fimûeft»Q_uare cogitatioîhoc præparct '’:utnos fortuna decipe nô pof fit«adiuuare poHîtJd aut fict memoriæ uinbusrut ea qua: côplexi aïo fi/ mustfluant focuranie follicitos SC refpiciétes SC una fpe fufpclos recorda tionis nô finant prxuidcrcrahoq ucl cxtéporalé temeriraté maloî q malc cohxrenté cogitationé.Peiusm.quænï ’ retrorfos:qa cû ilia defideramus ab alns auertimur:ÔC ex memoria porius repetimustq ex materia « Pfura font ât fi Rrictius utrûq; quærédû efttqux iueniri poflùnttq q Îueta fot«

Q_uéadmodum extéporalis facultas paretur SC contineatur.



dus é » Qua honefla fît extéporalis faeuk tas;primu oftédit Fa bius:deinde quo mô paretur apte pcipit»

Vix»n» Donæ fidei uiro côuenit auxiliû îpublicum polliceri» 1Ila ppofino in ut fu^ peruacua mihi uidef expûgenda» Intra/ rc portû ad quem na uis accedcrc: mfilcni bus uenus ueda,n3 pofTirJnrrare qdc k' gitur : fed nihil fen-' fui conuenire uidef» Forfita uero móftra


Aximus uero ftudioçi frudtus eifiSC uelut premiu quoddä aplius logi laboris ex tepore dicendi facultas :quâq no crit confecutus:mea qde fontetia ciuilibus officiis renunciabit: SC fola fcnbcdi focultate potius ad alia opa conuertct» Vix cni box fidei uiro coucnittauxiliuipubncum polliceritqd præfentiflimis qbuflt;^ piculis défitJtmre portu:ad que nauis accedere: uifi lenibus uetis uedta no poHit.Siqde inumerabiles accidût fobitæ ne r£ ^^’^^ ceifitatcstuel apd magfatustuel Feprxfétatisiudiciis cótinuo agêdi: qru ^æ “®æ fiqhódico cuieuq; mocétu ciuiöded amteo^i atqpppiquoçz alicui cuene rit:ftabitnemutustSC falutaré peténbusuocerftatïq^ fi nöfoccurrat tpitu rismoras SC feccflutSC filétiu qretrduilla uerba fabricee :SC memorix ifi dattSCuox ac latus prepared fQ^ui ucro patic hoc ró : ut qlq fit orator i paratus ad cafosfqd cû aduerfario refpodédu erit fietfNa Ixpe eafq opi nati fumustSC cótra q fcripfimus fallu r:ac tota fubito ca mutât' ’:atqutgu bernarori ad icurfos quoq; tépeftatuificageti ad uarietaté caru ró muta dac.C^uid porro multus ftilus óC anidua ledtio:SC lóga ftudioçi xtas fa dtffi mact eadé.q fuit ïcipictibodifficultas,Pcriflèpfodlo cofitedu éprx teritu laboré:cui fpidé laborâdû é.Ncq; ego hoc ago:ut ex tpc diccf ma linfcd ut poflitJd at maxie hoc mócóleqmur Nota fit primu dicédi uia Neq^.n.priusrcótïgcf curfos póttq fcierimus:quo fitSC q pueniédü«Nec fatis énóignorare.quæ fint caufaç: iudicialiû ptesraut quæftionû ordiné reche difpóeretqqilla fint prxcipua.Sed qd quoqjloco primu fitiqd fez cûdû:ac deicepstq ifta ft natura copuïata:ut mutariiaut iteruelli fine co fufiôe nô poflint.Q_uifqs at uia ducet'’^ducet ante ora rcip’ipfa (èrié)uez Ïut duce:ppqd hoies ét modice exercitatitfacillime tenoré inarratióibus feruât.Deide qd quoq; loco quxrat fcient:nec eircunfpedhabût: nee offe rétibus fo aliunde fenfibus turbabunfmec cófundét ex diuerfis ofonem:



mo^t


oro ut qiqlit orator aliquado mitteretur cafuSkHoc i alus exé/ plaribus ficemédatû legif:ut duo illa uer/ baaliqdo ac mittere tur;fint expüCla»ac',p iilis duo hxcimpara tus Siad fint repofiz tahocmôgt;Qua: ue/ ro parié hoc ofo ut qfq fit orator iparaz eus ad cafuskMihiue ro étqp quo mo SC ro no ofo legédû ui/ deé» Atq utgubcr natori.Atep potius le gêdûé q atq' Ideâc maxie hoc mÔcÔfcq mutkRedte a qbufda locoillius idé id legi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

tur» Quilts ât uia Cerzigi^f^^ ducetiducefanrc oia


ueIut falienfcshuc illuc:nec ufq ifift^cs«Poflremo habebüt modum SC finemtqui elle citra diuifionem nullus poteft:Expletis pro facultate oiz bus qux qjpofuerintrperucniflê fe ad ultimum fentient ♦ Et hxc quidcm


rcRi ipa feric»Eméda tu hoc quo^ i qbufz da legif exéplanbus fic utillud prins du/


cef fitcrafl’hacuut p uia fcriptumkóC hxc


quatuor_uerba fint ^alénpta.q fit igredié dû difccMit legâf»Quifqs auté uixqua fit ingtediendS difcct:ducctur anre'omma reru ipfa fetie aclut duo»


-ocr page 364-

Liber

Vtcum malta renprerimus ex arteJlla uero ex Qucîioîut copia fermóisoptimuqueadmoJû pSâ'«^^^ præceptû eftîcôparemusjnulto ac«*!lt; Mo fie formet ' oro : W denda»ram «fi a qbufdam m g Knptoçi Golorem ctiâ ea quæ fubito enuia lut readât, ut eu mul deprauemn Quæ fi paululû ta feripferimus €t qui multa dicamus.Nâ cofuctudo Ôi exercita îKÂÂÎiSPPfacibtatén^me^Kquæji^^ nbsp;ÎtermiiTa fuerittn^o argiconcurrinManifelk hic ali citas ilia mq tardai tiedipium coit atep edeurnt. Q_uâq,n.opuS quid deefiJpfum nâ^ pronom t eftnaturali qdâ mobilitate animiîutdû oxima dicimus: ftrue/ men ad quod referatumon ha t beu Qua manus in fenbédo decurriuVt adufum referatur

re ulteriora pofïîmusîfempc^noflrâ uocé ^uiÊamp;formata co/ gitatio excipiat:Vix taméautnaturaaut rô i ta multiplex offi/ diducere aium quæattut inuentioniidiipofitioni.doquutio/ niiordiniuerbow rerôtpnû iisquæ dicittquæ futwûd:urusê:qux ultra fpeëlâda fut adhibita uocis.pnûdationis.geftus obferua/ ticie una fuffîeiatXôge eni procédât oportet itentiotac præfe rcs agattquâtûq? dicêdo côfumit :tâtû ex ultimo ^rogef : ut donee

Eotius g ad TpifbHv : quo mihi ciû 'gendum uidetur» Quo co/ • ftant miracula ilia in fcænis pi-' lariorum ac uenti!atorum»De his habetur apud; Martialcm epigramaton nono» Summa li

eet ucIox Agathinemiraculalu nbsp;nbsp;_

das»Non tarnen efficias ut tibi perueniamus ad finemó minus Parmacadatk Scd tumultua

ril nee fortuiti fermonis con/ rextam rairaborunquamgt;Ncc particula itcrum afcribmda ui dctatihocmodo » Scd nee tu/-' multuani nee fortuiti fermóis conrextum mirabot unquam Cum co quod fi calor Si fpi/ ritus tulit:fvequentcr accidit ut fuccefium extemporalem côn/ fequi cura no poffit: drum tóe affuiffe cum id cuenifTet : tie/ teres orator« : ut Cicero dicit aiebanr.Deprauatus ira cft bic Ïocus:utquo modo emcndari debeat»mihi non confier»

Non potefi furti contorta uistferri non furti negtfieri:ut quidam deprauant mihilegen dum uidcrur* Scd ut optime uocum fingularum cedat ele/ éhonon continua fed compofi ta cfi»Deprauatus quidem mi/ hi uidetur hic locustfed qua ra tione corrigi poffit:non occur/ rif» Ideocpimperitis quoquc fi modo non funt aliquo affe/ ótu coneitatikNon negandi ad uerbium nc fenfum in contra/ rium uertat : mihi uidetur ex/ pungendum» Tarnen inten rfendus animus» Tum loco ta/ men ut reponatur fenfus expo feit» SimuI omnia quæ funt in ea circa quæ intnemur»Qyc finc dipthongo ut fit coniun/ iho legendum efi» Vtrunep uideripotefi» Mendofc legi/ cur utrunque»in quibufdam uero cxcmplaribus cafiigate mirumqœ» Adeo precium

nó iterfiflétesoffeniantefq; breuiaiHatatqj cócifa fingukatiu mó cieduri fumuSeEftigit' ’ulus irrationabilis quidam quem græci aAoyov TpifSw uoeâuquo manusîfcribedo decurrit * quo ocu li totos fimul i Icólióe ucrfus flexufq; coÇitôC träfitus ituéé’;amp; ate feouétia uidêt q priora dixeruuquo codât miracula illa i fcanis piwnoru ac uendlatoçitut ea qua: emiferit ultro ucnire i manus crcdasÄ qua iubéf dccurrere.Sed bic ufus ita ^derit: fieadeq loeuti fumus:ars antcccilcritmtipfu illud qdin fe roné nó habet in rónc uerlèf.Nâmihi ne dicere qdé uidetur:nifi q diipofite.or natc.copiofc dicit.Sed nee tumultuarn nee fortuiti lermonis có/ textû mirabor unqîqué iurgâtibus et muliereulis iupflucre ui/ dcoïcu eo qd fi calor amp;nbsp;fpiritus tulit frequêter accidittut fuccelz

let ueteres oratores^ut Cicero dicit^aiebat«lcd ró manifèfta c.Na bene cócepti affedtustSC recetes rcK imagics cótinuo ipctu feruc quæ nónuq mora ftili refrigelcuttSêdilatæ nó reuertunt » Vtiqj uero cu ifelix illa uerboçe cauillatio accelfit:amp; curlus ad lingula ueftigia reftititmópótforti cótorta uistfed ut optie uocu fingu/ Ia9i cedateleóliomócótinuatfed cópolita é.Q_uaré capiédæ lut illxide qbus dixi)rerü imagincstquasuocari «pdvrotcriacr idica uimu3:oialt;j de qbus diéturi erimus,pfonæ»qftiôes»lpcs : metus habedaioculisa affedtus recipiéda.Pedtus é enitqddifcrtos fa/ cittSiuis méris.Idcocp impentis quoqj fi modo funt aliquo alle du cócitatituerba non de funt.Tum intendendus animus:nó in aliqua rem unam:fed in plures fimul continuas:utfi p afiquä re éta mam mittamus oculos:fimul omnia que funt in ea | circatp intuemurtnon ultimu tantu uidemus:lèdufq; ad uItimü:Addit ad dicêdu étpudor (Hmu|os*habetóC dicêdoçi expedtata laus. miruep uideri pót:q? cum ftilus Iccreto gaudeattatq; ois arbitres reformidet:cxtéporalis adtioauditorû freqntiatut miles cógeftu fignorumcxcitat .Nanq;;5d difficilioru cogitationê exprimit)05

-ocr page 365-

Decimus

cru omnia expeôhâtîut cloqntia quoqrïq| plurimû habeati fe uoluptatis: ma 1de tamé prxleri frudu laudis opinionifq; ducaóNceqfqitâtû float igenio: ut fibi fpcret kipiéti flati poflc cótigere.Scd ficuticognitióc præcepimus: ita facilitate quoq; extcmporalé a paruis initiis paulatim pducemus ad fummâ: qua: nee pfici nee cotinerfnifi ufu pót.Cxtcj^ puêire debet co:ut cogitatiomó utiep melior fit eaded tutiorreum häc facilitate nonpla mó multi fint cofccuti. fed ét carminerut Antipater fydoniusïSC Licinius Archias.Credêdu eni Cicez toni é:nóqa noftris quoqj tpibus nóSé feccrit qda hoc Óéfaciat: qdtaméipfu tiö tä'^babile putoCNeqr eni héraut ufum restant neceflitaté),^ exortandis ïhanc fpemtq foro préparant rutile cxemplu.Ncqt nero eé unq tâta fiduciâ fàcilitari^tut nó brcuc falté tépustquod nuiq fere dccrittad caqux didturi fuz mus diIpiciéda fumamustqdqdcmiiudiciis ac foro dat' ’femp ♦ Neep eniqfq efttq caufamtquâ nó didicerit agat.Declamatorcs quofdâ pcruerla ducit arn bitiotut expofita cótrouerfia ptinus dicere uelit.quin étquod cft in primis fri Uolum ac fcænicû uerbu'petant.quo incipiant.Sed tam cótumcliofos in fè riz dctmuicécloquétiat^ qllultiscruditi nideri uolunttflulti eruditis uidéé « Si qua tamé fortuna tâ fubitâ fecerit agédi neceflïtatétmobiliorc quodam opus «rit igeniotéd uis ois itendéda rebus:amp; ipræfentia remittédû aliqd ex cura uer bo^.5i feq utruq? nó dabit :tü Si tardior ^nuciatio moras hét: K fufpenfa ac Uclutidubitâs ofotut tamé deliberareinó hæfitare uideamur«Hoc du egrediz murcportutfinos nóduaptatis fans armamétis agct uétustdeide paulati fiz muleûtes aptabimus uclatSCdifponemus rudétestéd iplcri finus optabimus. nó minore Rudio cótmee hace facultastq parat' ’♦Ars,n»femcl peepta nó capit, ftilusquoq^itermiflîôe paulû admodû de celcritatc pdit^prôptû hoc amp;in ex pcdito poficu excrcitatione fola cótinctRHac uti fie optimû efttutquondie di camus audiétibus pluribustmaxime de qupç: lumus iudicio ac opinioneJoJR ^ö.Rarum cftcnitut faris leqfqVucreaf:ucl folita dicamus potius: qnó omo dicamus«Ëftaliacxercitatio cogitandittotafep materias nel filentio: du tarnen quad dicatitra ipfura pfequenditquæ nullo non tépore.re.Ioco: quando non aliud agimustcxplicari pót:3^ cft in parte utiliorq hæc proxima» Diligentins

013 ex^dant» Qyäuis preciû Icgafifenfui ta mé præmium côuenirc uiJe-* fur» Nec gfç tâtum fidat in/«^ genio» quifquâ mamfefte lcgé/ dû c» Quod tam non ipm pbabile puto» Peruerfus- . eft hoc locdiuer/ boßiordo » Sic aûtcorngif:fi vdnn tarne particula A loco ilhus tam fenbaf»^ illud ta ad pbabile tranfferaûhoc modo» Quod taméipm non tam probabilc puto» Negi ue/ ro effe und tan tâ fiduciâ facili tatis:utnÔ brc ue faite tépus* Etfi facile fub/ itelligipót mi^ hi tarnen hoc uerbum uelim afcribédü uide tur.ut hoc mó lcga£'»Ne^ ue/ ro cé unq tâta fiduciâ facilita/ tis uelim» ld potius qfe ina/ ni uerbo^ tor/ réti date qfi ré

peftatibaquo/ auferendù *

illoauferendu» Sed ne fie qd« ireger habetur féfûs»Iv!ihiaût ilia duo uerba»

enieópome g ilia in qua cótextu dicédiintcrmittere ueremur« Rurfus in alia lét prior plus cófertuocis firmitare.oris facilitare.motu corporistqui Äipfetut di Hie quog ilo/ , xyexcitatoratoretSC iaclatione manus^pedis lupplolionetlicut cauda leones q tusrqficaqbuf faccre dicut thortat .Studeduucro fe mp SCubicpfNcq^n.ferc ta ullus é dies ƒdäcomgifmt occuMtusmtmhil lucratiuae;ht Cicero Brutû faccre traditjopæ ad feribédût a^t ad legédûfautdicédû rapialiquo mométo tépis poflît.Si qdé»C«Carbo ét itabernaculo folebat ac uti exercitatióe dicédi.Nec id qdé tacendu efttqd cidcm Ciceroni placettnullumnoftrumufquânegligenté effe fermonétqcqd loquemurtubicuq; fit pro fua.Cportione perfedum, Scribedum certe nufq q uolét»expun/ eft magistq cu multa dicemus ex tépqre.Ita cnim fcruabitquot; pódus:6C trâs in il gÇ^la uidenffo Îa uerbotó facilitas i altû reducat'’:ficut ruftici pxias uitis radices amputâtq il

Iû:ut legafJd potius qfe ina/ „niucrboßetor/ remi date qfi répeftatibus auferédû» Ars»n»icmel peepta nôcapif»Hic fenfus aliqd médæ mihi côtraxiffe ui det»Obfcunorenim cft q ut facile pCipi poflît»Quo aut modo fit illuftrâdus mihi nô liquer» Rarû eft mî ut fatis fe quif^ uereaûQyifquamlcgcndum clFnô quif^» Contra ipm perfcqucndi»lntra ut legatur fen wsexpofeiu Quæ nullü nôctéporc»é uerbûcû reablatiuo ut rcdûdâs eradédû uidef» Itam^feruabif pon/


-ocr page 366-

dus Ôitrans in ilia ucrbo rum facilitas in altiim rez • » '^ nbsp;nbsp;nbsp;ducafkHic quog ; fenfus

—ita eft deprauatus»utnon/ dummthi potucritemen den» Ab utroçp exclufi debent tarnen uincerc»ln quibufdam exêplaribus pro illo uincere inniti legi tur amp;nbsp;rcdius:ut mihiqdé uidetur» Cætera^ do^ mo afférant cogninôe cô pledantur» Quae cum æ diphthongo lciibatur:ut nomen fit:non copula: amp;nbsp;afferût:nôafferâteff legê/ du» IHud qdlenas ^ipit difplicer mihi ne iiis q fcri pferimus:uel î fumas fiue cômetarios Si capita con/ ferre» Adeo corruptus ed hic fenfus ut neçp mih^z dpi ncç emendari point» £go autem ne fenben^ dum quidem puto:quod V^^ fimus memoria perfecu/ turi»Sic quidem Icgitur» fed nifi corrigatur hic fen fus:fibiipfi Fabius uidebi tur repugnarc»feribendas enim orators præcipit : ut cas facilius memoria cêpledi poffumus» Qua/ re hoc aduerbium nô mi' hi uidetur aferibendû:ut legatur» Quod nô fimus memoria perfecuturi»

Raphaclis Kegiiin de/ prauatióes undecimiora/ toriaeïftitutióis libri Qui tiliam annotationes»

■ •Arata fî// cut fuperi ore libro côtinetur facultate iu_^' fenbendi» Apte diccre maxie oraro/ ri neceffanumreffe elcgan tiffime hoc prologo Fabi US oftcndir»quartâm ante clocunôis pré ex fnia Cice ronis effe ait»Na cicero cü alibi:tü i tertio de oratore libro qtuor eé elocutióis pres fcnbitiutIatïc»ut pla

Liber

lâ ih fummû folu ducannutifenores penitus defeede do firmend. Ac neicio an utrûq^ cum cura amp;nbsp;ftudio fccerimus luicé ^fit» ut feribédo dicamus diligétius.dicêdo fcnbamusfacilius.Scnbëdû ergo quotiés Iicebit:fi idnôdabic cogitâdû.abutroq; exduGtdebet tame uincere: ut neq; deprehefus oratormeq; litigator deftitutus eé uidcat .PicruZ cp aût multa agentibus accidittut maxie necedariatSi utiq; initia feri currat.Q^uod feciflè.M.TuIhü cómétanis ipfius apparct.Scd feruc alio^i quoq;ïSó iuéti forte:ut eos diélurus qfq^ cópofucratróC i libros digeftitutcâ^'tquæ funtadtæ a Seruio Sulpitio:cuius tres ofones ex tât.Sed hide qbus loquorrcómêtariiita funt exaótiiut ab ipfo mihii memoria poftentatis uideat eflècópofiti«NüCiccronis ad præfens mótépus aptatos hbertus tyro cótraxit:quos nóideo cxcufo:quia no probe:fed ut fint magisadmirabilesi hoc gencre prorius recipio hac brcuem annotationê:libello{q;.q uel manu teneanfad quos interi refpicerc fas (ït»Illud qd Lenas præcipitrdifplicet mihime in ns.q (cri pferimustuelifumastfiuc cômétariostôé capita cóferre,Facit«n« amp;nbsp;di fcédi negligentia hæc ipfa fiducia:amp; lacerat ac déformât ofoné. Ego aut ne fcribcndu quidéputotqd/imus memoria pfequuturi. Nâ hiC quoqraccidit ut reuocet nos cogiratio ad illa claboratamec finat prX fenté Fortuna expiri.Sic anceps i'ter utruq^ aius æftuat:cû amp;nbsp;fcripta p dittSCnó quxnt noua.Scd de memoria deftinatus cftpximolibro lo cus:nec huic parti (ùbiûgcndus:quia funt alia prius nobis dicenda.

M.Fabii Q^uinuliam de mfiitutionc oratoria libcr.xi»

De Apte Dicendo.

_^j.gfjdBojtiupfQyeiihj.ocontincé’îamp;cuItatc-fcribedi/cogitadiqjtôé ex tépore ét eu res po (cet oradir^xia é cura:ut dicamusapterqua uirtuté elocutióis quarta Cicero democrat; quarq: é meo qdéludicio maxie necefiaria» Nacu fit ornatus ofonis uarius amp;nbsp;multi/ plextcóueniatq; aliusalii:nifi fucrit accórno tus rebusatq] pfonisrnó mó nó illuftrabit ca fed amp;nbsp;defl:ruet:amp; ui re^ in contrarm uertct.

” Q,“’^ cnim pdefteße uerba:amp; latina: amp;nbsp;fi gnificantiatói:nitidarfiguns etiam numenfq: elaboratamifi cum iisi quæ indicé ducitformariq; uolumus cófentiatfSi genus fublimc diz

ris.minax fupplicibus»fummiflum cócitatis.trux atq; uiolentumiuz cudis adhibcamus:ut monilibus Sé margarytisrac ueße lógarqux ft'’ ornamenta foeminarurdeforment uiri:nec habitus triumphabstquo nihil cxcogitari poteft augufhusrfœminas deceat.Hunc locu Cicero breuitcr in tertio de oratore libro perßrigitmeq; tarnen uideri poteft

iie»utornatc»utaprc con/

gructerq? dicamus» Cô’ _

ucniarçalias alu»alius le/ ^^S Jomnillemicendo no omni caulæ:nec auditonmcc plons : nee te gédû c:nô alias» Nee fere pori cógruere orationis unu genusmee fere pluribus i oratore cadé» pluribus iofonecadé»Li/ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r


eet ira iexêplaribus legaf:aufim taméaffirmare nó î oratiôe»fcd î oratore Icgcdû»ld quod facile ex iis q fequu tur apparettlnqr»n»amp; nie Cicero alloques Brutu teßafhxcei eénota»In oratore at Brum aUoquitur Cicero»


-ocr page 367-

Vndecimus

Sed iific.L.Cranûstcû apud fümmos öratoresthomihel^ crudinnï/ mos dicat:fatis hét pté hacuelut notare itcr agnofcétcs.Ethic Cicez roalloquês Brutu tcftat ede hxcei notaJoep breuius a fe dici : qq fit fufuslocusïtraéteturcp a phis latius.Nos iditutioné ^M: non folu fciénbusiftatfi^d ét dilcenribus tradimusJó^ paulo pluribus uerbi's debet haben acnia«Q_uarc notu fit nobi's ante oïa:qd cóciliando. do cédo.mouêdo ludicicóuéiat.qd quaq; parte ofonis petamus, Ita nee uetera:aut tradataraut fiéta uerba idpiendo» narrando» agumétado traélabimusrnecpdecurréris cótexto nitore cireuitus ubi diutdenda eritcatamp;in pres fuas d^créda,nclt;p humdeattç quotidianu fermóis genusróC cópofitióe ipla didolutu epilogis dabimus«ncc iocis lachry mas:ubi opus erit mifèratioe ficcabimus.Na ornatusofs nó ta fua:q teicuiadhibefïcóditione eóftat.nee plus refçrtqd dicas:q quo - loco« Scd totu hoc apte dicere no elocunóis tâtû generc eóftat: fed ét eu i/ uentionecómune.Na fitâtû hént amp;nbsp;uerba mornétu: qto résipfe ma gisf'qua^ quæ effet obfcruatio fuis Iocis fubide fubiecimus«lUudeft diligétius docédû«eû demû dicere apte:q nô folû quid expédiât : fed etiâ quid deceat ifpexerit:Nec me fugit pîerûq;hæc effc côfûéta.Nâ quod dccetfère qîded.Neq? alio magis animiiudiciû conciliari . aut fi tes in contrariû tulit alienari folét.Aliquâdo tame SChxc diffentiz !“ßt»Q_tioties aût pugnabuntipfam utnitate uincet quod decet» Ni qsnefeit nihil magis ^pfutu^ ad abfolutioné Socratis fuiderq h eilet ufus dlo iudiciah genere defenfionisamp; oratioe fumma cociliarfet iudi eu aios fibixriméq^ ipfum foUicite redarguifïétf Veçi id minime eu deccbatdôqi fie cgittut q pcenâ fuam honoribus fûmis effet æftimaz turus«Maluit,n,fepientiflîmus qd fuperefîètex uita fibi perire: q qâ præteriffctrqdo ab hoibus fui téporis pa^intelligebaf’tpofteroçi fe iudiciis rcferuauit:breui detriméto iâultimæ feneélutis: æuum fæcu loçj oium côfècutusJtaqî quis Lyfîastqui tuin dicendo præftânffiz mus habebat :de^nfioné mi fcriptâ obtulidènuti ca noluit: cû bonû quidemîfed pay fibi côuenientem iudicaflèt«Q^uo ucl folo patet nô perfuadenditfed bene dicendi finem in oratore feruandûteum interî perfuaderc deformefit«Nô fuit hoc Utile abfolutioniîfed quodé ma ins homini fuit*Eriam nos fecundumcômunem potins loquendi cô fuctudinétq ipfam ueritatis régula diuifione hac utimur:ut ab co qd deceat:utilitatem icparemustnifi forte prior ille Africanus:quia pria cederc:qcû tribuno plc.humiHimo cótéderc de Ïnocétia fua maluin inutiliter fibi uidet' ’cófuluiife:aut»P*R.utiliusïuelcû illo pene focraz tico genere defenfioniseftufustuel cû reuoeâte eum.P.Sylla manere in exilio maluitiqd fibi maxime códuccret nefcicbat « Hi ucro parua lila qua: abieétiffimus quifq janimus utilia credit:fi cumuirtute eófe rantïdcfpicienda iudicauerunt.Ióq^ppetua fæculorum admiratioz needebrié'.Neq; nos fimus ti humiles:ut qua: laudamus lutilia ere damus«Sed hoc qlecüc^ difcrimen rato admodü euenit « Cætey ide fere;utdixi:ï omni genere caufayÄ ^derittÔi dcccbit « Eft autquod oes;ÖC femp:ÖC ubiq? pfuadererac dicere hóefte : eötraq; neminc unq

Nos inffirutionem pro feffi non folum feientibds itaksUitcera aferipta iRa efl Icgendum. Quare nom fit nobis ante cia qd conti liandokdoccdo»monedo» Om hoc opus in capita di ftinxerUntmiderenf redfe feciire:fihocquo^:ubi Fa bius de apte dicendo præ/ cipcre incipitteaputcondi tuiifentracde apte dicédo inferipfifléntkNkaötlittera in»UkConuerfa mouédo le gendumcR» Nee iocis la chrymas ubierit opus mi feratioe ficcabimus»Aligd uerbonahie deeffe uidef» Forfitan aut nee parricula irejz éafcribcndautlcgaf* nee ubi erit opus mirerai tione ficcabimus» Na ß tantd habet amp;nbsp;uerba rno^ mcntû:quâto res ipra ma/ gis^lpæpluriû numero le gendué»amp; maius locö ma gis reponédfi mihiuidef: ut intelligamus res ipfas multo maius habere mo/ mentum querba» lllud dl diligentius dicendum» Luocaliingt;o»c5ucrfa docc dum a quibufda rede legi tur. Na qd* deceat ferc proddlkdecct indicatiuo modo legcdu ê» Maluit enim fapiétiffiraus: quod fuperenet ex uita fibi ape/ rire qquod præterifTetdic quidem in cxemplaribus legirur.feduir mini afcri/ bendum uidetur amp;gt;a»lirtc ra erafa perire Icgendum» hoc modo» Maluir»n»uir fapicnffîmus quod fuper/ effet ex uita fibi perire«

Qyod fibi maxime co/ duecret nefciebat»quid 1e gendum efi»ouocali inu* mutata» Eftâtqdoés ôt femp amp;nbsp;ubiq? pfuadere ac dicere honeuez eotra que nerninê unqua ullö 1 loco turpiter«Si»q»m»littera era fa fcribaf:ut fit copulami/ miru hic fcnfus uideri po tcrit abfolutus»tamctfi in qbufda exéplaribus honez fteque faccre afcripta fint» In aliis aut etia deceat» hoc mó»Ac dicere honede; ho ndle^Öcere deceat»

-ocr page 368-

Liber

ijMinora uc ro quæç fût ex medus plu ra funt taha» Quæ copula eradaturuf q folum Icgaf» amp;nbsp;plerû^ nô plura fenbaft Qui neccrc dere uûlunr. R litten era/ iatedere legP turemendate i quibufdam exeplaribusk

Improbant bonis sjittera cxpunóla bo-' ni legendum efl» Inuidia^ que omnem 1 cum regeret quihoc leco-' gie^uDepra^ uatus a libra/ Tils hic locus fie eß emen/ dandus ut re/ gereret ÖC co/ rgiHet lega/z mus»

ullo îloco türpitcr.Minora uero quxq; ff ex mcdù'siplüra fut tahatut aliis fint côccdéda.aliis nô fint:aut ^ pfona.téporeJoco cauCa magis ac minustuel excu fata dcbeant uiderituel reprehédéda«Cû dicamus àt de rebustaut ahéistaut no ftristdiuidéda eft rô eoçttdu Iciamus pleratç neutro loco conuenire» In primis eni omius fui uitiofaiadtatio eftteloqntiæ tame i oratore prsedpupfaÔérttç au diénbus nô fafbdiû inodcd plerûq; etiâ odiû.Hétenî mes nfa natura fublitne qddâtÔC ereôtû:amp; ipatiens fupions;Iôq; abieétos aut fubmittétes lè libetçr ai/ leuamustqa hoc facere tâq majores uidemurtSCquotiés diCcefTitæmulatiotihc cedit hûanitas,at q fc fupra modû extollittpremcrc ac defpicere credit.-: nec tâ fe maiorétq minores cæteros faceretlndeluidéthumiliores.Hoc uitiu é Co:^'q nec cedere uolûttncc poffunt côtenderc.ndét fupiorestimprobât bom.Pierûq; uero deprehédas arrogantiû fallacé de fe opinionemtfed in ueris quoq? fuftidt côfciétia.Rcprehcnfus eft in hac parte nô medioefiter Ciccrotqq is qdé rew a fè gefla^ maior;q eloquêtia fuit iorationibus utiq; iadbator » Ac plerunq; ilM quoq; nô fine aliq rationc facit:Aut enîtuebat eos;qbus erat ufus adiutoribus in oppriméda côiurationctaut rpfpödebat iuidiætcui tamé nô fuit partferuatx patria pœnâ paflus exiliû:utilloçiquæ egerat î cêfulatu frequés comemoraz tio poffit uideritnô gloria: magistQ defenhom data*Eloquêtiâ qdé cû pleniflU mâ diuerfe partis aduocatis coceaerettfibi nuq in agédoimodice arrogauittU lius {utcni.Siqd eft î me igcnii iudicestqd fèntiotq ht cxiguû,amp; qdingenio mi nus poflumtfubfidiû mihi diligétia côparaui.Q_uin étcôtra.Q_,Cceiliûm de accufàtore in Verre côftituédo;quismultû cflêc in hoc quoq; mométit uter ad agedû magis idoncus uéirettdicédi tarne facultaté magisiHi detraxit.q arroga uit fibitfèqt nô confccutûtfcd oia fcciHctut pofiêt câ cofeq dixit.In epiftolis an/ quado famibanter apudamicos.nônunquâ in diaJogis cû pcrfona ue^ de cio quétia fua dicit.Et aperte tamengloriari nefeiotan fît magis tolerabilç:uelipfa uitii huius fimplicitatetq ilia iadtatibe puerlàtfi abûdâsopibus pauperé le ne gct«nobilisobku^itöC potes infirmûtôi difertus iperitû plane SC ifantem uocct Ambitiofiftîmû gloriâdi genus eft etiâ deridere«Ab aliis ergo laudemur.Nam iplbstut Demofthenesait:erubefcere etiâ cû abaliis laudamur dccet Neqj hoC dico nô aliquâdo de rebus a gcftis oratori edè dicédû»Sicut cidé Demofthent pro Ctefîphontcîqd tamé ita emédauit:ut neceflitatc ad faciédi oftéderet:inui diâqjoém in eû regererettqui hoc fe coegi eét.Sed amp;:.MTullius fæpe dicit de opprcflà côiuratione CatiIinæ:led môid uirtuti lenatus.modo puidentiar deo rû immortaliû aflîgnat«plerûq; côtra inimicos atq; obtredbatorcs plus uédicat fibi.Erant enî tuéda cû obiieeréf Jn carminibus utinâ pcpcrciflcttquæ nô de/ fierut carpe maligni.Cædât arma togæ.concedat laurea linguæ t SC Fortunata natâ me côfulc româtSC loué illû a quo î côfiliû deoy aduocaf:amp; Mineruâtq cû artes cdocuittquæ fibi ille fccutusquardâ græcoçt cxépla pmiferat»Veçi elo quétiæ ut îdecora iadtatiotfic nônûq côcedéda fiducia eft ♦ Nâqs repræhédat hæcf'O^ uid puté/côtéptûne mefnô uideotnec i uitatnec i gfa: nec î rebus ge/ ftistnec i hac mea mediocritate igéii qd delpicere poflit Antôius. SC paulopoft aptius.An decertate mecû uoluit côtétiôc dicédif Hoc qdé bcncficiû é » Q^uid eni pleniusfqd uberiustq mihi p me Ôd côtra Antoniû diccref Arrogâtes Si iHi qft iudicaflè de câtnec aliter affuturos fuifte pponût ♦ Nâ Si iuiti indices audi unt praefumente partes fuas;nec hoc oratori côtingere inter aduerfàrios. quod

-ocr page 369-

VnJedmua

Pythagoras iter difcipulos contigit pôt.ipfè dixit.Scd iftuJ magis minuiuc uitiofume p pfonis dicetiu.Defenditquot;’.n«aliqtenus*ætate» dignitate. audori tatetquæ tame nix in uHo tanta fuerinttut no hoc affirmationis genus tepcra dû fit aliq moderatioetficut oia in q bus patronus argumentu ex feipfo pctet Q_uod fuiflet rimidius fi criminisToco negaiTet Cicero:eqtis româiedc filiu fe dcfcndete.At ilk fecit hoc et fauorabile:coniungendo cum iudicibus di/ gnitatê fuâ.Eqtis aût romani eile filiu criminis loco poni ah acculatorihus: net^ his iudicatibus oportuit:ncc defendetihus nobis.lmpudcs.tumultuola iracudaadlio oibus indecoratfed ut qfep ætatc.dignitatc.ufh præcedit î ma/ gis iea reprehedes.Videas aut rixatores quoldâmeœ iudicû reuerétia : ncq; agendi more ac modo côtineri.Ex quo ipfo mens habita manifeftum fit:täi fufeipiendistq i agendis caufis nihil penfi habere.Profcrt eni mores plcruq; ofo:K animikcreta detegit.Ncc fine caufa græci pdiderût:ut uiuat quenqj étdicerc.Humiliora ilia uitia:lumiflaaduIario»afFeótata fcrurilitasan rebus ac uerbis pa^ modefhs ae pudicis uilis pudor foi negocio neglcdta audtori tastqux fere accidutiis:q nimium autblandi eflê:aut ridiculi uolunt.lplum cria eloquétiæ genus alios aliud dccet.Nâneep ta plenû ôC erectû : amp;nbsp;audax ôi prxcultû fenibus c5uenerit:q preflumtamp; mitetSi limatû:âCquale inteHigi Uult Cicero:cû dicit ofoné fuâ ecepide canefcere:ficut uedibus quoep nô pur Para crocoep fulgétibus illa ætas laris apta fitJn luuenibus et uberiora pauz loîôd pene piclitantia ferunóAt iüfdê ficcû:ôC IbUicitûîôê contraélû dicendi ppofitû:plerunq? adeedatione ipfa feueritatis inuilum efttquando eriâ mo rum fenins audtoritas immatura in adolefcenribus credit • Simpliora miliz tares dccent»Philofophiâ ex ^fenb:ut qdä faciunt:oftetantibus pa^ decori lut pleriq; orarionis ornatustmaxieq t ex àdedtibusîquos illi uitia dicût. Ver ba quocp cxqfitiora:amp; côpofitio numéro la tali pponto diuerfa. Nâ eni folû illa lætioratqha a Cicerone dicunf,Saxa atcp Iblitudinesuoci relpodêt.lèd et illatqq plena fmguinis.Vosm.iâ albâitumulitatcp lucituosinq iploro atq; tedortuolcp albanoy obrutæ aræ facroy populi.ro.fociæ amp;nbsp;æqles.no côuez niât barbæ illi atqj triditiæ.At uir ciuilis uerecp fapics^ fe nô ociofis dilputa tiôibus:fcd adminidrationi rei p«dediderit:a qua lógidimc idi qphilofophi uoeâfîrecederûtîoia q ad efticiédû ofone qdppofuerit ualentdibeter adhiz bebitteû prius qd honeftû fittefficerc in aio fuo côftituerit» EU qd principes dcceat.aliis nô côcedèrisJmpatoy ac triûphanriû feparata eft aliq ex pte rô eloquériætficut Pôpcius abûdc dilèrtus rey luay narrator.Et hic q bello ciz uili le iterfecit Cato cloques fenator fuitJdé didtû fiepe ialio libey.i alio fuz riolu.i alio fupbû é. Verba aducrfus Agaménone a Therfîte hita ridéf«At il la Diomedi: aliiue cui pari magnû aium ferre præ fe uidebut :Ego te iqtcôz fuie puté.L.Cradus Philippo cû tu me nô putes fenatoréf uox hôedidimæ libertatismô rame ferres quécûq; dicêté.Ncgat fe magni facere aliqs poetay utrû Cæfar ater an albus hô fitafania.Vefte:utidé Cæfar de illo dixerit:arro gâtia é.Maior i pfonis obferuatio é apud comicos tragicofcp.Multis.n. utû^ amp;nbsp;uariis.Eadé amp;nbsp;eoy q orones aliis feribebât fuit rôtôi declamâtiû é • Nô.n. fp aduocariîfed plerûcp ut litigatoresdicius»Vcy et i iiscâistqbo aduocamus eadê dfa diligéter ê cudodiêda.Vrimur.n.fidtiôe pfonaytôiuelut ore alico ^?^l‘^“tîdâdilt;ç fif iis qba uocé aecômodamustfui mores,Aliter,n»P.Clodius

Quod fuilTèt timi(liusfi cnmi ni sloco negafTet Cicerocgtis Ro/ mameße filiü fe defendente» Tu/ midiusdiuocalïi u conuerfa mihi legendumdeturk Hæcaûtpcaclio ait Cicero» EU quod priceps de ceat» Principes le gendum ene nc admonmoequiz dem é dignum« At illa Oiome dit loco illius at da uerbumihiui decur repônedû, hoc modo» Da it la, Ego reingt cofulem putem* LkCraßus Philip po»Suptue(lkhoc ex tertio d orato re libro,Valerius aute libro feptiz modiffufins hoc enarrar» Negat fe magnifacef ali quis poetajamp;Hic fuit Catullus Vc ronenfis qui fic i CzCarem iciibitk Nonimium ftu/ deo caefar tibiuef leplacere»Nec0/ ro utrum fis al/ bus an ater ho/ mo, Aliter eni P»Clodius,aliter Appius Cæcusk Pro Cæhohiam bo loquia Cieez rone finguntur»

2

-ocr page 370-

Liber^

Qj3^^ ^fpe rins hrrof uer nsfLiflorc p Iirtorcélegen dumiSuntau téhaec defcri' pta deoratio^ ne feptimam -nerrem» Cu’ lus inter ipfa uerboji fup' pheia» Verbe/ rum aperte Ie gendum élo' couerborü»

Mulrarum enamre^afn mulamusaffe öus kLUittera expundta mu tarum eft Ic/ gendum* Vt quiCquis ho/ redustOuif/ qp legendaed non quifquis»

Nee cadem apud princi / petmagidrut magidrarum aperte legen / dum edecon flat* irai par Uis rebusiudi cibufç uana fint eademJu diens ,p iudi/ cibus mihile/ gendum uide tur. Etlocö publiée priua rone.Ne con/ fund/one ex/ pudaran par ricula uiderur aferibenda ut legarur publi coan priuato»

Non pdant hate oia necef farium pieuli tanti follieiru dinis coloré» Locoillorum genitiuorum periculi tanti; hoc parricipi/ urn periclitan ticôtenderim eße reponcn/ dum»

aliter Appius caccus«alitcr Cæcifiâus illc,aljtcr tcretianus pf fingif.Quid afpi US lidlorc Verris.^ Vtadcas tâtum dabis.gd fortius illofcuius iter ipfa uerbo^ fupplicia una uox audiebat' ’:ciuis roanus fum.Q^uâ dignæ Milonis i poratio ne ipfa uoces eo uirorg ^ rc.p.feditiofu ciué totiés côpeîcuinetfqq; ifidias uirz tute fupafTetfDéiep nó móquotica:totidc i^fopopeia ftquot; uarietatestfed hoc ét plurestq? ihis pueroi^ fcemia^:populoK.mutay ét rc^ aflimulamus affedtus qbaoibus debetquot; fuus decor,Eadéiiis ja qbus agemus obftruâda ft «Aliter eni ja alio fæpc dicédû é;ut qfqs hôcftus.humilis.iuidiofus«fauorabilis crit: adie/ étappofito^ quoqvóCâte adæ uitæ diHerétia.Iucûdinîma ^^o i oratore huma nitas.facilitas«modcratio.beniuolétia.Sed ilia quoc^ diueriä bonû uirû decét« malos odiHc.publica uicc cdmoueri.ultu ire ftefera amp;nbsp;iniurias«oîa utÎinitio di xi hôefta.Nec tâtû qsîôi jaquotied et apud que dicas itereft«Facit«n«SC fortuz na diferimé amp;nbsp;potcftas;nec cadé apd pricipé«magfatû.ftnatoré:priuatu tarne libe^ ró«nec codé fono publica iudicuÄ arbitroçi difeeptatiôes aguntquot;«Nâ ut orante ja capite fbllicitudo deccat:d£cura K oésad âplincâdâ of one qfi macht næ:ita î parais rebus iudicibufq j uana fint cadé:ridcaturq; merito:q apd difte ptatoré de re Icuiflima fedés diéturus utatquot; illa Ciceróis cófclTióe.Nó mó fe aio cómoucri;ftdét corpore ipfo phorrefcerc:Q_uisgt;^0 neftiat:qn aliud dicédi ge nus poftat grauitas fenatoriafaliud aura copularisi'cu ét fingulis iudicâtibusx nó idc apud graues uiros;qd leuiores.nóidéapud cruditutqd militate ac rufti cu deceat.Sitq: nónuq fumittéda amp;nbsp;cótrahéda ofo:ne iudex eâ uelitelligefud rape no pol fit.Tepus quoq; ac locus eget obftruatiôe lapria.Na amp;nbsp;tépus tu las tû.tü trifte.tû libe^«tu triflû é.Atq ad hæc 01a coponédus orator:amp; loco publi co an priuato«celebri an ftcrcto.alienaciuitate an tuad caftris deniq^tan foro di castiterdlplurimû;ac fuâ qcq; formât^jipriû modû eloquétiæ pofcit.Cû cria icxterisadliba uitænô idé i foroxuria.câpo.theatro.domi lacère côuéiat;ôC pis raq? quæ natura nó fut reprehédéda»Atq; ideo iteri futneceflaria alibi:q mos p miferit turpia habcanóIIIudiâ dixius quâto plus nitoris amp;nbsp;cultus demöftrati uæ mareriæ:ut ad deleéhationé audiétm côpofitærq q fût i acdu ôC côtétiôc fua ibrix iudicialefq; pmittâtf'Hoc adhucadiiciédû aliqs etiâ q fût egregix dice/ di uirtutes:quo minus deceât effici côditionc caufa^.An qfq tulerit reû i diferi mine capitis prxcipue q apud uiéloré amp;nbsp;pricipé j )fe ipfc dicat:frcqntitrâfla/ tioc.fidis aut rcpetitis ex uetuftatc ’^bis.cópofitióe;q fitmaxie a uuigariufu re mota,decurrétibuspiodis«q Ixtiflimiiocis fcntétiilq ? dicéref Nópdat hxc oia. neceflariu pieuli tati follicitudinis coloré.pctéduq; etiâ inocétibomiftricordix auxiliuf'Cómoueatquot; ne qfq cius fortuna:qué tumidü:ac fui iadâte K âbitiolu i ftitoré eloquétiæ i âcipiti forte uideatfnôimo oderit reû ^ba aucupanté: SC an xiû de lama igeniitöCcui ede diferto uacerfQuod mire.M.Cælius i defènfiôe caafæ:q reus de ui fuit eóprehédifle mihi uidet.Nc cuiueftrû atq; ét oiumïq ad re agendam aflunttmés aut uultus moleftior:autuox imoderatior aliq:aut deniq; qd nimiu éiadantior geftus fuifïe uideat « Atq futqdâ aétióes in latilz faéï:ióe*deprecatióc»cóftnïone pofira:.Sététiolifnc flendü crit ^ epiphonemaz ta autenthymemata cxorabürriió qcqd metis adiicietquot; affediba ois co1^ diluet uircs:amp; miferarione fècuriratc laxabitf 'Age fi de motte filii fui uel iiuria q mor te fit grauior;diccndüpn fuerittauc in narrado gratia illa expofitionis: quxcó tigct ex fermóc puro atq; dilucido:quxret:brcuiter ac fignificaterordiné rei Jgt;

-ocr page 371-

Vndccimus

tuliflècotentustaut argumenta JiJucet idigitostS^ ^pofitionu ac partinonu ca/ ptabit leporé£'amp; ut plerüq; i hoe genere morisén'ntcntione oi remisa loquatur^ Q_uo fugerititeri dolor illef'ubi lachryma: fubftitentfude fefmcdiu tam (écu/ ra obferuatio artiu mifcritfNó ab exordio ulèj ad ultima uocé cótinuus qda ge mitus:00 idé triflitix uultusferuabit fSiqdé uolet dolore fuu ét in audiétes traf fundere:qué fi ulq remifèritdn aiumiudicâtiû nó reducet « Q^d præcipuedeela mätibusCneq; cni me pœnitct ad hoc quoqj opus mcû:ôi curd fufeeptoçi femel adolefcétiû rcfpiccrcCeuftodiédû é:quo plures iiehola fingut afïcctus:quo3nó ut aduoeatitled ut pafli fubimus.Cum ét hoc genus fimulari litiu ibleat : cu ius morris a fenatu qda:uelobahq magna infelicitaté:uel ét penitentia petutrin qz ba nó iolu nó catare:qduiriupuafittaut lafciuirc:fed ne argumétari qdé nifi mix tis:amp; qdé ita ut iipla ^batióe magisemineat affeeftibus dccet,Nâq itermitterc in agendo doloré póttuidef poiTe cria deponere«Nefcio tarnen an huius:de quo Ioqmur:decoriscuftodia maxie circa eostcótra quos dicius cxaminada fir.Na fi ne dubio in oibus darf accufarióibus hoc agédû éîne ad cas libérer defeédide ui deamurdóq; mihiillud CafTii feueri non mediocritcr difplicet.Dii boni uiuoïói quo me muere iuuctîAfprenaté reu uideo.Nó.n.iuQa ex ca uel neceflaria uidez ripótpoftulaffe eu:fed qda aceufandiuolupratc,Præter hoc tamé qd é cómüe: q)priâ moderationé quædâ câæ defiderant.Q_ua pp 8iqcurarioné bono^i pris podulabittdolcat cius ualctudine:ói qlibetgrauia filio pater obieéturustmilèrz rima fibioftédateé hac iplam nccefiitatémcc hoc paucis mó^bis : fed toto colo re aólióis:ut id cu nó dicere mó:fcd ét ^c diccre appeat«Neccaufanti pupillo fic tutor irafcaf * unq:ut nó remaneatamoris uedigiatÄ iàcra qda pris eius memo/ riaJa quo mócôtra abdicate patré.qrété uxoré agi cam oportetd libroîut arbiz tror ieprio dixi:qdo étaduocati uoce urideceret:qrtus libcr:ïquo ohoemii prae cepta funt cótinet,Ede amp;nbsp;i ucrbis qd dcceattaut turpe fitmemini dubiu é»Vnu ia igi^ ’huic loco:qdé fane fummxdidïcultarisadiicicndu uidct »obus modis ca q fut natura pa^z fpeciofa: qq; nó diceretfï utrulibct edet libe^ m^uidémusmó ta mé fint idecora dicétibus.Q uid apioré habere fróté pótfaut qd aures hominu magis refpuutfq cu cd fiIio filuuc aduocatis imatré porandufAliquédo tarnen neccdècd:uticaufa Cluétii habiti.Sed nó fempilla uia qua contra Safia Cicero ufus é:nó qa nó illeoptime:fed qaplurimu refcrt:qua i re ÓCquomóIxdat. Iraq? illa cu filii caput palâ impugnarettforritcr fuit rcpelléda.Duo tame quæ fola fu perant diuinc Cicero lèruauit.Primü ne obliuifcerct reuerétiæ:quæ parenribus debcf«dcide Ut repetitis altius caufis diligétidïmeodéderct : qid qd eratimatré didurusmó oportcrct mó ficritfed eria neceflë edet.priaq; hæc expofitio fuittqq adpræfenté quædioné nihil ptinebat.adeo i caufa difficili atcppplexatnihil pri usïtuendu credidittq qd dccerct.Fecit itaq? noméparétis nó filio inuidiofu: fed ipfi 1qua dicebaóPoted tamé aliquado mater Siin re leuiore:aut minusinfeda cótra filiu dare.tu léior atq; fumiffior decebit ofo.Na amp;nbsp;fatift*aciédo:aut nodra minuemusinuidiaaiut cria idiucrfumea trafferemus: Si fi grauiter dolere filiu palâ erincredet abedé ab eo culpa:fietq; ultro miferabilisAuerterc quoq? ialios crimé decctiut fraude aliquoru cócita credat'’:amp; oianospadurostnihilal^diélu ros tedadu:utetia fi nó podumuscóuitiari:nollc uidcamur. Eria fiqdobüciédu erit:officiüed patroni:utid filio luitotfed fide cogcntc facerc credat♦ Ita potent utcrlt;j laudari.Q_uod de matré dixi:dc utroq; parente accipiédué,Na itcr pa/

Cuctiam hoe genus fimulacn li riUm fülear» Clittcra cx/ pudla fimu/ lan hoc cfl fingi é kgé/ dügt;Hoc aut controuer / fix genus a græds npo crayyEÄÄi ädiott In qbus nó fo/ lumcanrarc quod uiriu peruafit auc lalciuif» Nó pticula ne / gariua huic loco deefle uidefJegé^ duenim eft ficdn qbus nofolu non cirare» Ne hoc paucis mó ucrbis« C litrera a/ fcripra nee Icgédum cc eóftat* Auc minus info/ ftae. Ac co/ pula loco ü/ lius aut re/ ponenda K infeda loco infedæ mi/ hi uidcrur ede legen / dum»

-ocr page 372-

Vtinuiti6C nccelTario amp;nbsp;parte mdicemur di' xinc»parccpro parte ma nifcfte legédû é. Adie âa fi poterie fieri caufa cur diôta fir»Pro ilIo pti cipio didta redea gbuP da ira legif» Hoc illis cômuncs remediû é : ni fi tota aôliôneæqliterap pareatnô honor modo fed etiâ caritas»Quo mi nus hoc pceptû îtelliga/ tur:deprauatiôe eft effez âû:qfortaflê tollcref:fi de ilio niß hacc fyllaba ni cradafrut hoc mô le/ gaGSi rota aôionc» Vc ru amp;nbsp;iuda fie facicdogt;n5 fe de îgenii farna : fed de fide ec follicitû» Tria hic uerba deprauata ira cor ngunf:ut caufa loco illi us amp;nbsp;copule ac loco illi/ us fie Icgaf fit amp;nbsp;fatédo pro faciédo»hoc môgt;Vc rû câ iufta fit fatédo» De hac ucro Ciceronis hu/ manirate Valerius libro qrto meminit» Sed hu/ lufcc generis humâitas etiâ in,M»Ciccrôc praeci pueapparuit»A»nâ^ ga/ biniû reperûda^z reû lû/ mo ftudio dcfedit :q eu îcôfulatu fuo urbe ex/ pulerat»lrcmç »P» Vatiz mu dignitatifuæfempi fedu duobus publicis lu dieiis turatusé:utnôfi/ ne ullo crimîe leuitatis: ira eu aliq laude» qa fpe/ cioflus aliquâto iniuriæ uineunf benefino qmu cui odiiptinacia péfanf» Ve^ illudelegâtiffîme cû eo^ a qbus ipfeçdu/ élus efler pcibus: tu etiâ adolefcentiâ fuâ exeufar detraélurus alioq plus audloritatis ficut i câ p/ fertî fufpcâa fi eû eé g ti roefnocétis rcos fucipe re fateref» Multo^ ucr/ bo^ eroédatiÔe indiget hic Iocus»nâ fi loco illius ficut fcnbcdû:amp; feloco illius fijamp; réméré loco il bus timere legédû é»hoc roô»tû et adlefcétiâ fuâ excufatzdrraélurus alio

Liber

très et filiofq^îcû îteruenifTet emâcipatioJitigatu feioJn aliis quoqi P plqtatibus cuftodiendu fit:utîuiti Ôi necellano SC parce iudicemur ai xi{lè»Magis âtaut mius:u£cuit^ pfonæ dcbec reuerêtia.Eadé^ liber/ tis aduerlùs patronosobferuâtia:ÔC ut femel plura côplcôtarmûq dece bit Gc aduerfus talcs agcrc plbnas:quo mô cotra nos agi ab hoîbus cô/ ditiôis eiufdé iniquo aio tuîifïêmus»Præfta€ ’hoc aliqdo et dignatiôi/ bustut libertatis nfæ rô rcddaf:ne qs nosaut petulâtesi lædédis iistaut et ambitiolos putctJtaep Cicero qq erat in Cottâ grauiflîme diéturus: netç aliter agi.P.Oppn câ poteratnôga tamé præfatio ne excufauit of ficii fui ncceflîtaté.Aliqdo et iferioribus præcipucq^ adolelcétulis par cere aut mederi decet» Vtitf hac moderatiôe Cicero ^ Cælio côtra Atra cinû:ut eu nô inimice corripe:fed pene patrie moncre uidcat »Nâ amp;nbsp;iu uenis amp;nbsp;nobilis amp;nbsp;nô iniufto dolore uenerat ad accufandû. Sed î iis q/ dé in qbus uel iudici uel et aflîftétibus rô nfæ moderatiôisæbari debet minor élabor.Illic plus difhcultatistubi iplbs côtra quos dietus uere/ mur oftendere.Duæ fimul hmôi pfonæ Ciceroni ^ Murena dicéti ob ftiterut.M»Catonis SeruiicjSulpitii»qdeceter tarnen Sulpitio: cû oés côccflîflèt uirtutes.lcicntiâ petcndi côfulatus ademitfQ^uid.n.alid eet quo fe uiétû hô nobilis amp;nbsp;luris antimites magis ferretf Vt uero rôné de fenfionis fuæ reddit:cû fe ftuduidèpetitiôi Sulpitii côtra honoré Mu/ renæmôidé debere aceufationi côtra caput diceretfq molli ât articulo traétauit Catonéfcuius naturâ fummeadmiratus:nonipfius uitiotlèd Üoicæ feétæ qbufdâ i rebus fadâ durioré uideri uolebatf Vtinter cos nô forcn fem côtenhonétfcd lfudiofam difputationé crederes icidiflc» Hæc eftpfedo rô amp;nbsp;ccrtiffimû præceptoçz genus illiusuiri obferuatio ut cû aliqd detrahere falua gfa uelis:côcedas alia oîa.î hoc folo uel mi/ nus pitû:q in cæteris:adicéta:fi potent ficn;ét câ cur ita fit«ucl paulo p tinacioré:uel credulû:uel iratûtuel ipulfum ab aliis « Hoc illis cômune remediû efttmfi tota aefiôc æqlicer apparcat nô honor môtfed ét cari/ tas»Præterea câ fi nobis iufta fit dicenda:neq; id moderate tâtû facia/ mus:fcd etiâ necefiano.Diuerfû ab hoc:fed faciliustcû hoium:aut alio g turpiû:aut nobis iuifoçi quædâ facta laudâda funt.Decct.n«rem ip/ fern q^bare in qlicunqtpfona.Dixit Cicero q? Gabinio amp;.P.Vatinio mi miciflîmis antea fibi hoibus:amp; i quos or ones etiam ieripferat » Veç:Ä iufta fit fatendo:nô fe de îgenii fama:fed de fide effe fellicitû.Difficili/ or ci rô in iudicio cluentiano fuitteum Scamand^ neceftc héret dicerc nocentem:cuius cgerat caufarn,Veçi illud eleganuftime:cû eoçi a qba ipfe pduélus eflet precibus:tû etiâ adolefcétiâ fuâ exculat detraéturus alioq plus auctontanstfi î caufa præfertî fufpeéla:fe eû eé:q fernere no cétis reos fufcipere fatcret:Apudindicé uero:quod aut propter aliqd cômodum in caufa quâ fufeeperimus : aut funt ut perfuadendi ardua ratio:ita dicendi expeditifîima.Fiducia.n.iuftitiæ eins nôcaufæ : nihil nos timere fimulamusJpfe erit gloria inflandus:ut tâto clarior futura fit fidestac religio î pronunciâdo : quanto minus uel offenfæ uel utilita ti fuæ induIfent.Hæc SCapud eos a qbus appellatu erittfi forte ad eof/

qui plus auaoritaus fi î câpfertim fufpefla fe eu efre:qtemcrc oocenris reos fufdpe fateref* Apud iudicé uc


-ocr page 373-

Vndccimus

dem remittentur adiïciéJa ratio:uelncccflïtatis alicuius:fi iJ caufæ cedit:ud erroris:uel furpidonjs,Tutiflïmü ergo pœni tentiæ côfefïïo:amp; (an(Fad;ib culpæ pjuceduftp oio iudex ad iræ pudoré»Accidit etia nónü| eadécaufa de q pnuciauitxo gatep iteçi.tû ilfud gdê cómune.apud aliu nos indicé difpuz taturos de illius fententia nó fuinc.Neqj.n.emédari ab alio q »pfü fas eé«Cxterum ex caufa ut quxq^ pmittettautignorata quædâtaut defuifîc tefles:autquod timidiflimetöC fi nihil ali .nd plane fucrit:dicédû efttpatronos nó fâtiftècinê»Succurrct etiä fi apud alios indices agec tut in fecunda adertioneraut in centu mralibns indiciis duplicibus parte uidtazdecentius crit qnotiés côtigerit fcruare iudicû pudoréîde qua re latius bationum loco dictum eft.Pot cucnire nt in aliis reprehedcn da fintzquæ ipfi fecerimusrut obiicit Tubero Ligario:q gt;iafri ca fuerit:00ambitus qda damnati recupandx dignitatis gra tiazreos eiufdé criminis detulerutzut in fcholis luxuriante pa trezluxuriofus ipfe iunenis accufat.Id q decenter fieri pofTit: cqde nó inucnioznifi aliqd reperia/zqd iterfitmerfona« ætas. têpus.caufa.locus.animus«Tubero iuuenem fe patri hæfifz fc.illum a fenatu miffum non ad bellumzfed ad frumétû coe rnendûair.Vt primu îicuerita partibus recenîde Ligariû ÔC perfeueraffezôc nô pro.Cn.Pôpeioater que â^ Cxfaré digniz Utis fuerit côtentioxû faluamuterq^ rem.p.ucllet.Sed,p Inz ba atq; afris inimiciffimis po.ro.ftcnnë.Cxtcçi uel faciUimû cftibi alicnam culpâ aeeufarezubi fateris tua. Vew id iam in dicis eftznó actoris.quod fi nulla contingit excufatioz fola co lore habet pœnitentta.Poteft enim uideri fatisemendatuszq in odium eorumzin quibus erraueratipfè conuerfus cd • Sût eniqdamzq hoc natura ipfa rei nó indccens faciuntz ut cu pa ter ex meretricc natum.q? amet ex meretrice in mfimoniu ab dicat.Scholalbca materiazfèd nó qua: nó poffit accidcre.Hic igfmulta nó deformiter dicetzuel q, oium fit uotu parétuz ut honediores q fint ipfidiberos habeant.N â 8C filia nata mere trix ca mater pudicaedc uoluidetzuel q, humilior ipfa fucrit (Iicet.n.hoc dicere)uel q ? non habuerit patré q moneretzqn co mins faciendu filio fuidêzne renouaret domus pudorêz ÓC exprobaretprinuptias.mfiprioris nitæ neceHïtatéz ne déiq? ^^geqdam fuis quocp fubinde liberisdaret.amp; credibilis crit êtppria qda in illa meretrice turpitudozquâ nuc hic pf ferre nópodjt.alia præterea.Neq^n.nûc declamamuszfcd odédi mus nónuq podèipfisicómodis dicenté bene uti.lllic maior ædus ubi qs pudéda quærit zut dnprû præcipue i maribus autos pphanatuznódico fi loquat jpfc.Naqdaliudci q ge mitus ac fletus amp;nbsp;execratio nitæ cóueniatfut iudex intelligat

ro quodaut,ppteraliquod comodd icaquafu(ccpcrimus aut funtutp/ fuadédiardua ofo ita dicendiexpedi nfrjma»Dcprauatusadeo ê hic locus ut uixemédanonc admirrat.Tamet/ fi eniillud uerbü funtan hæc duo fu urn amp;nbsp;furniffit cÔmutatû in exéplarf bus quibufdâ tarne ne fie qdé ullusî reger clicif fenfus»fic aût corrigi poP fct fi loco illius ippofitiois eo^: Si. lo co illius qua fetibererur quo^ geniti uus:amp;j)ca lcgcremuscamgt;relariuo5 poftponcremus:amp;illud funti fuum c0uerteref'.amp; ro o uocaliexpufla lege refidü caftigatius cxéplar lueniatur» hoc mS.Apud indicé uero qdautpz pret aliqdcÖmodüeo^iquoßi caufa fafceperimusiaut fuu ut pfuadédi ar dua ro ita dicédiexpcditimma» Per/ ducédufepoino iudex adiré pudorc. Facilehæc claufula h}’podiaftoleerne dafappofita Ôd diphthôgo:ut ad ppq fitio ab illo iræ genitiuo feiûgatur.oî mô etiâ,p illo oino legédû. Accidit et nonuqua cadé câ de q ^nunciauit cogat^ itc^.Difficulter emédari po/ reft hic locusfint uerborü amp;nbsp;adiedio ne amp;nbsp;mutationc.Si naç ut particulai afcribatur 8i illud iierbû cogat com/ mutef in hoc uerbü agatur illaç cô/ pula erafa:nimirû fenfus amp;nbsp;îteger Si apertus uidebitur.Qj^id cnî hoc cia/ nus. Accidit nônûquæut eadé câ dq ^nûciauit:ire54agaf. Etâbitus q da nati recupâdæ dignitatis gratia reos eiufdé criminis detulen3t.Non q fed qdâ ut legaf fenfus expofcir.hoc mô* Et ambitus qdâ damnati. Mifialiud reperict qd iter fmt.Pro illo aliud re/ ôte aliqd Icgif a qbufdâ. repiaf aût ét uidef legédû. Cû faluâ utriœ remp* uellet.Vter^ manifcftc legédum eu»

Vrcû pater natû qd amet ex mere trice i matrimoniû aDdicaf.Dcpraua tus hic féfus facile emédaffi hæ duæ didiôcs ex meretrice afcribanf.ur le/ gaf.hoc mout cû pater ex meretrice natû:qdamer ex meretrice in matriz moniu abdicat.Ncc ignofo a qbufdâ ita deprauari:ut q lôgifTïmc a diitio' nû fimilitudine recédât hoc mô lege tes. Vt eu pater ex meretrice natû qd duxerit meretrice in matrimonium abdicat. Quâuis aût fie quoep fit ap/ tus fenfus:mihi tamé prior ledtio ap ^baf:fi ut dixi:ex meretrice afcriba/ mus:ac natä fubitell^amus.ita nâ^ accipiemus filiû fuiHe a pâtre abdica tû:qd natâ ex meretricegratia marri moniiamaret. Nâamp;nlia natame/

retrix eâ mater pudicâ effe uoluiflet. Qjjo mô corrigi poffit hic locus mihi non liquet* nbsp;nbsp;Vd qui humilior ipfa fuerit.Qjjod loco illius qui red#

2


-ocr page 374-

Liter '


élus cûdu enuga hoc iniuri^Egéus ucrecudius len paffisq aufis.Mol licJa cft 1 plenfq; alio colore alpitas ofonis:ut Cicero de pfenpto:^U beris fecit«Q_uid.n.crudeIius q hoics honeftis parétibus ac nmoriZ bus natos a re pu.fumouerif'Itac^ du^ id efie (umusille tratflandow aïo^ artifex cófitef»Scd ita legibus Syllir cocreeri ftatu ciuitatis afltir mattutiis (blutistftare ipfa nó poHit.Aflccutus itaq; eft:ut aligd eoru quoq; ca uidcret facere;cótra quos diceretdlld ét ilocis monui: q tur pis eet Fortuna: ifcdtatiotöCnc i totos ordincs:aut gétes : aut populos petulâtia îcurreret.Sediteri fides patrocinii cogit qda de umuetfo ge nerealiquoçi hoium dicere:uel libertino^:uel militu: ucl publicano rü:uelfimilf alio^n qbus oibacómune remediu étut ca qlædunt: nó libéter traétarc uidearistnec i oia ipetu faciastfed i id qd expugnâdû eftïamp; reprehédés alia laude cópéfès«Si cupidos dicas cflè nó rni^ : q? piculo9: ac fanguinis maiora fibi deberi premia putetteofdé petulan tcs:5C hoc fieri q, bellis magis q paciaflucueritdibertinis detrahêdaé audtoritasJicet iis teftimoniu reddere iduftria::p q cxierit de feruitu tc.Q^dadnatióes exteras ptinet:Ciccro uarie dctraól:urus gra:cis te/ ftibus fidé:doótrina iis cóccdit ac lfas:feq; eius géus amatoré fuiflè^p fite/Sardos cóténit.Allobrogas ut hoftis ifeétaf:quo^ nihil tune cu dicerct :pa^ aptu aut remotu a cura dccoris fuit. Verboç: et modéra tióe detrahi foiettfiq é rei iuidia.Siafpum dicas nimiu fcue^.iniuftu pfuafióe labi.ptinacé ultra modû tenace eße ^pofiti.plerûqj uelut ip fos coneris rone uiccrc:qd é moHißimu.Indcco^ c fuphæc oé nimiu lóq ? ét qdnatura rei fatis aptu eftmifimó quoq; téperet : gratia pdit. Cuius rei obferuatio iudicio magis quoda fentiri : q prxceptis tradi pôttqtû fatis fit:ô£qtum recipiant aures.Nô hét hæc res menfurâSt ‘qfi podusrqaicibis iis aliaaliis magis copient» Adiiciédû ét breuiter


in quiburdam Icgitur exê 5gt;1anbus» Sed ira legibus ÿllæ coerccre ftarû ciuira ris afTirtnar»contineri paf fiue rede forfiran Icgeref» Securus itaep é»Hac fylla ba as appofira aflecurusut Icgaf fenfus expofeir» It lud er in Iods monui»Pro locis Icecdu ciocis» Do/ drina dis cóccdit ad litte/


ras»Acgt;d littcra i.c»conuer fa legédü»Hoc aut facit p Sexno Cicero»Quia in ci/ bis iis alias aliis magis có plér» Nifi hocaducrwu ut afcribaf amp;nbsp;illud ,pnömcn iis fradaf:minus itérer ui def hic fenfus» Na dcc/


ro quodaloco fcribit id eê optima quod note facile credideris côfequi imitai tióe nô poiret»C^idâ hûc locû fie corrigunt ut pof/ fis iegant : amp;nbsp;rede qdem» Sed cum quoqtloco illius pticulæ nôeft reponedû» hoc m5»Quod cû te fadlc


credideris côfeq imitatio ne non poflis» Alio ucro non id egifle ut ira fc dice rct quo môfe qlibct poP fe confideret» Se ,pnomcn trâfpôfitû uidef» In temû aütîoeû é refercdum»hoc mô»Alio ucro fe non id'e/


^’T$ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^’^*i3j° uidet' ’:qd fere dicédi uirtutcs diucrfiflîmæmô folu fuos amatores ha

moeq1 tpo eco i c/ jjcanufcdaheinJé facpe laudcôNâ Ciccro quodâ loco fcribit id eße optimû:qdnó te facile credideris côfeqîimitatiôc nô poHèt.Alio ucro nô id eginè:utita le diceret:quomófc qlibct poflc confideret: lcd quo mô nemotqd pot pugnarc iter le uiden.Ve^ utrûq; ac mérita lauda tur»Câeni môq; diftatrqa fimplicitas ilia amp;nbsp;uelut lècuntas inafteéla/ tæ ofonis mire tenues cas decet.Maioribus illud admirabilc dicendi


rer» Caufa enîmô diftat»


Que copula uidcf aferi/ beaa:utIcgaf modory»

Emoriâ qdâ natu ni rac môcê niunus exiftimauerunr» Memoriâ arte quoqicon/ Rare nô folum natura pri mû colligit Fabius» deide pcepra de ea fubiicir» Et totus dc quôdiximus:ad/ hucinanis Iabor:nifi carte


géus magis côuéit.In utroqtcminet Cicero:ex qbus altcfó l'piti le pof le côfea credét.neutrû q itellioût» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;DE Memoria


ræ ptes hoc uelut fpû côti neanf» Hoc qdé uerbû é frcquêrer qdé elcgâter 6/ termittifrSed huic fenkû mihiafenbédû uidcf 6: i uocaliafcripra ucluri lege dû hoc mô»Adhuc fanis c labor nifi cætcræ près hoc ucluri fpiritu côtincâf»ldc



“ Emoriâ qdâ naturæ modo ellé munus exiïhmauerunt: eftep ï ea nô düble plunmûîlèd Ipfa excolédo : ficut alla oia auge/ éC torus de quo dlxlmus:adhuc manis labor: nlfi cætcræ ptes hoc uelut fplritu contlueant . NâÔ iois


“^^ —” dHcmlma memoria conftatrfrullraq; docemur: fi qeqd audimus:prætcrnuat.amp; exéplorû»legum.relpôforû.dlôlorû » beneep factorûrquæ uelut qualdâ copias:quibus abûdarerquafqî in próptu femphabere debet oratorteadem ilia uis repræfcntat.Neq; 1mmeriz


uero Ä Cicero i ^logo de

orarorc fentire uidcf cû fquir»Quid died de Thefauro re^r oium memora:q nifi endos metis cogitarif q inet bis 0d rebus adhibeafutelbgimus oia ét fi pdariffinai fuerint:ioratOre pitura» Nee uti$ ca quo dicta funt


-ocr page 375-

VnJecimus

to thefaurus hie loquetiæ lt;fid^,Sed no firme tantu cotmercme^ etia ci to pcipcre multa adturos oportct.Ncc quæ feripferis moiterata ledlioe compledti:led i cogitatis quoc^ rcru ac uerbo^i contextu feqtSd qua: fut ab aduerfa partcJida mcmimffc.ncc utiqjea quo eJidta fut ordie refuta re:fed opportunis locis ponere.C^uid exteporalis oratiofnecalio mihi uidec mentis uigore cqnftare. Nd du alia dicimustqua: didturi fumus intueda funtJta eu fempcogitatio ultra id qd e logins quxnt : quicqd interim reperit:quodd modo apud memoria deponit : quod ilia quafi queda media manus acceptum abintetione tradit elocution!*» Non ar/ bitror aute mihii hoc immorandu qcqd memoria faciat:qq pleriq^ im primiquadd ueftigia noftro animoudutigyns annuloru figna feme tur exifhmdt.Necß ero ta credulus:utqfi habitu tardiorem firmioreqj memoriam fieri putem.Eius aut quod ad aium pertinet:magis admire re naturdrfubito res uetuftas tato ex iteruallo repetitas reddere fe K ofz fcrre:ncc tantu reqrentibus:led etiâ fpontc iterim:nec uigilantibus: led

ét qete cópofitis magisteocjilla quoc^aialia qux carere intellcdu ui/ demustmemmerut ^ agnofcunttóC qlibet longo innere diduóla ad af/ fu.etas fibi fedcs reuertune.Q^uid nó hæc uarietas mira eftfexcidere p xima:uetcra ihærerefhefternoçiimmemorestadtapuentiæ recordanf Q_uidfq7 quædâ reqfita fe occultantfóCeadé forte fuccurrutfnec ma/ net temp memoria:fed aliquando etiam redit»Nefciret tarnen ^a uis edèteius«quanta diuinitas illa:nifi i hoc lumc orandiextuliifet: Nó cm' re^ modo:fed etiâ uerborum ordiné prædatînec ea pauca contexit:fcd durât ppc in ifinitumtôC in longiflimis adlionibus prius audiendi paz tieti a:q mcmoriæ fidcs deficinqd ôd ipfum argumentû eft fubefle arte aliqua:iuuanq3 rationc naturamteum idem dodti facere:illudidodiSC inexcrcitati nó ponïmus:qqiucnio apud Platoncm obftare memoriae ufum littcrawuifdelicet q^iha qua: fcriptis repoluimustuclut cuftodire definimusiS: ipfa fecuritate dimittimus,Nec dubiu eft qn plurimu in hac parte ualcat mentis intentiorSi uelutacies luminu a prolpedtu resz qsmtuct :non auerfa»Vndeaccidit:utquæ p plures dies fcribimus edi fcendica epgitatioe ipfa cotincat.Arte at memorix primus oftédiflê di cif Simonidcs:cuius uulgata fabula é:cû pugili coronato carme:qle co poi uidtoribus fblet:mercede pacta fcripfiifcnabnegatä ei pecunia: par té.qd de more poetis frequêtillimo digreflus ilaudes Caftoris óf Pollu cis exierat.qpropter pté ab nspctcrcrquo^ fadla celebraflêt iubebaf.ÖC pfoluerututtraditu eft,Nâcü eet grade cóuiuiu i honoré eiufdé uido nxratqr adhibitus ei cœnæ Simomdesmûcio éexcitustq eu duo iuuez

ordinc refutarwo Ie/ gcndum uidetur po' tins qea» Quid exté poralis orati^ec alio mihi uidetur mentis uigore c0flarcgt;Etfi ita quoepUedtus hie locus fenfu fuo non fraudez tur:audadtcr tame co/ tenderim ilia nee parti cula efle expungédam ac eius loco hanc num effe reponédamrac uv deaf effe legendum » hoc modogt;Qijid extc poralis orariogt;Nu alio mihi uideaf metis ui/ gore conflare ƒNec in/ ficior aliter quogpco/ mode legipoife utio/ co nec fcribatur hæc particulanon» Non arbitror aute mihi in hoc imorandi aqcquid memoria faciat * Pro memoria qdam redte memoriam legutk fed illius etiam quicqd Io co quid legendu uide/ tur» hoc modo» Quid memoria faciat» Qija q pleri^ iprimi qdana ueftigia noftro aîo uez lut in gyris anulojeft gna feructur» In eacris legédû effe no gyris fa cilc uidcbitq Ariftote lis opufculu de memo ria amp;nbsp;reminifeentia in quo hæc traââtur. di/ ligétius legerit»fcdalio quogp flagitio hic fen/ fus mihi îfedtus efle ui def'»Nin.n» hoc relati/

UÛqafcribaf ofoman ca minufq icogrua efle uidebiGQuafhoemo dó mihi legédû uidcf, Quaq plericpïprimi qdâueftigia noftro aio Âneluti ceris anulo^4 nes cqs aducdh defiderare maiorei modu dicebat tsi illos qdenóiueit figna feruentur:c’«fli fuihè tamé gratos erga fc exitu cóperit.Nam uix eolimen egreflo : Tri ebniu illud fupra cóuiuascorruit:atqjita eófudittut nó ora móopprefz ^^f fi-miorécM fieri loçiued membra ctiam omnia requirentes fed iepulturam ppiqui nul memona puré* Aliqd la, nota pofîènt difeernere.Tum Simonides diciturmemor ordine quo uerbi hic mihi deefle ,. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„,'uidec*Quid ueroafcri

bédû fit mihinôliqt» Nifiîhoclumen orâdi extuliffet» Integra qdéac médis uacare hæc claufula plenfty uideftMihi uero fiece deprauata:ut mû uim aut arté fimileue noméaferibamustpa^ elegâs amp;nbsp;fenfus amp;nbsp;ofo habeauln maximû nâ^ lumen orâdi arté a memoria fuiflè eucélâ aflerit Qyirilianus*Forfitan igif hic accu btiuus uim itaé afcribcdus ut hoc môlegaGNifi i hoclumen orâdi uim extuliflêt» Turn Simonides dicif


z un


-ocr page 376-

memorordie quo qP œdifcubuerargt;Pro or/ ome ratio gramances ut ordinis icgatur ex' pofcit» An Cranone* Cranooppidu éTheP falue a Cicerone PelaP gio filio diótü de quo ÖC Valerius Maximus qîprîo hâc narrat hi/ ftori;i»Cocnati ciapud Scops Cranone qdéî Thcflalia oppidû» Ex hoc Simonides fado notauit uideturiuuari memorfâ fignatis aio fedibaiid^ crcdere fuö gf^ expimeto» Verbu nlud uidefut redudas afefu noadmittiftquis iqbufdäexcplanba Si/ monidis amp;nbsp;notari il Io notauinfuenc depra uatu » Simonides na^ notauit memoria fignatis aio fedibus iu uaru Ipfe naw memo/ xix artificiahs audor fcribitur fuilTe» Etin multos dcduda receP fus» Non deduda » fed didudahoc êdiuifam atq ididindâ ut lega/ mus fenfus expofeir» In ea quieqd nobile é» Mobile gdc legifrfcd corrupte ut mini uidc tur » Notabile aüt fen/ fui maximeé accomo datuutagiforf^tan é Ie/ gédu» Taméqfcripfe rum»Tum loco tarnen apteé reponedu* Hæc ira^ diligcre primuIc fum bello tu ueflibulo qfiaflignant»Adeo de/ prauatus ê hic locusj: ut uarie qdé i exéplari bus legafifed uix ullo mô fenfus dici potcfl» AUi nîqt lègue loco di/ liiere dehgût^alii diri' gur.alu fenfum in locü pmutât» Ve^nefic g/ dciot dixi iteger huius lociha^f intcllcdus»

Locis é urédû mukis» illuftribus » expedatis» modicis interuallis» In fccundodc oratore Ci

Liber

gfq; difcubucrattcorpa fuis redJidiflê. Eft at magna iter audlorcs difte fio . Glaucóe Chariftio.an Lcocran'.an Agatharcho ♦ an Scopæ fcriptû fit id carme«0i Pharfali fuerit hæc domus:utipCe quoda loco fignificaz re Simonides uidct ♦ AppoHodorustEratofthencs amp;nbsp;Euphorio SC Larif feus Eurypylus tradideruhan Craone«ut Apollas Callimachus : que ft cutusCicero hac Famalatius fudit.Scopa nobiléTheflàlû pifftieo coui uio conftat.adiicif forofis 6lius:putat amp;nbsp;ortos plcrof^ abiHo Scopa:q maior ætatc fuerittqq mihitotu d Tyndaridis fabulofu uidct «Neqj om nino huius rei meminitüfq poeta ipfetq^fecto no taciturus de tâta fua gloria.Ex hoc Simonides,fadlonotauitVidct' 'iuuari memoria fignatis aio fediboîidq; credere fuo qfqcxperimeto.Na cuilocaaliq pofttepus reuerfi fumusmoipfa agnofcimus tatu:fed etqiiis fecerimus remimfei mur pfonæq j fubeut.Nonug tacitæ quoq; cogitatióes i mete reuertuf. Nata eigit'’:ut £ plcrifq? ars w expimeto. Loca diftut q maxie fpaciofa. multa uarietatæ fignata«domu forte magna:SCimultos diducta fcefius. In ea qcqd nobilc e:aio diligetcr aftigif:ut fine cudtatione ac mora par tes eins ois cogitatio poffit pcurrcre,Etprius hic labor éïnó hærere ioc curfu.PIus eni q firmadbeteé mcmoria:q alia memoria adiuuct.Tûq lcripftrût:uelcogitatiôe côpieftûf:amp; alio figno quo moneât notât: qa eé uel ex re tota potcft,ut d nauigatióe.militia:ucl ex ^bo aIiquo,Nâet excidétes unius admonirioe gt;^bi î memoria reponûd.Sit aût fignû naui ganôismt âchora.militiæmt aliqd ex armis ♦ Hæc itaq; deligere primu fefu bello tû ueftibulo:qfi aftknât,ftcûdû puta atriû»tû ipluuia circuZ eût:nec cubiculis môautexedris:fed ftratis ét fimilibuf^ pordinéed/ mittût.Hoc faéto eu é rcpetéda méorian'cipiût ab initio loca hæc reccft re:amp; qdcuiq crediderût:repofcût:ÔC eo:^ iagieadmonét :utqlibet mul ta fit:quoçi meminifftoporteat:fiât fingula cónexa quoda choro:necf rent côiûgétes prioribo feqntia foloedifcédi labore.Q’d de domo dixit amp;iopibus publicistóCiitinerc Ió2o:uturbiu abitu Si oibturis fieri oót.

Etiâ finger fibi has imagics licet.Opus é ergolocj's:q uel fingun^ ucI fil muf»imaginibus uel fimulacris:q utiqi fingeda lutJmagies notæ futtq bus ea q eaifeedanotâusmt quo mo cicero dicitdocis p cæra.fimulacris P litteris utaunllld quoqj ad uerbu poere optimu fucriblocis é utendu multis«illuftrib3,explicads«modicisiteruaHis.imagibus aliqd agetiba: acribus ifignitifqkq occurrere:celeriterq ; pcurrereaium poffint«Q_uo magis miror quo mo Metrodorus LxiLfignfs pq fol meantricenos dC ft xagenos iucnerit loco^,Vanitas nimiæ fuit atqi iaólatio circa memoria Fuâ potius arte q natura glonatis.Eqdé hæc ad qdäpdefle nó ncgaucri: ut fl re^ noia multa p ordiné audita reddeda fint.Naq; iiis q didicerut: ïoeisîteponût res iHas.mefâîut hoc utar i ueftibulo,iatrio puluinû:amp;fic cætcra*deiderdigétesnuéiût ubi pofùcrmôC fofîtâ i hoc fut adiuti: q au étione dimiflàtqd cui(^ uédidiflcnt teftibo argétoçc tabulis reddidcrut: Q_uod præftftifiè Hortenfïû dicût.Minus idépderit i edifcédis : q ora tionis ppetuæ erût.Nâ amp;nbsp;fenfus nô cade imaginé q res habét: cû alterû fingédû fit:amp; ho^ tamé utçzq^ cómonet:fed cû ftrmôis alicuius habita

cerôis libro:undehæc, fût defcripta.*ac fere oia q de memoria hadenus Fabius feripta accepta fût:^ expedatis emédate legif cxplica/


-ocr page 377-

VnJccimus

uerbo^ côtextus cade arte quo môcoprehederquot;quot; f'Mitto œ quxdâ nul lis fimulacns fignificari poHûtzut certæ côiûdiôcs . Habcamus.n.fa ne:ut q notis fenbûtteertas imagines oium:ÔC loca fcilicetifinita: pq ucrba quæ fut i qnq: côtra Verré Mæaétiôis libris explicéé:ut me/ minerimus etiâ oium qfi depofitorûmône impedin' qdé co^ quæ di cittdecuriu ncceflêéduplici memoriæ curaf'Nâquo mô poterut co pulata fluere:fi pp fingula uerba ad fingulas formas relpiciédû critf Q_uare amp;nbsp;Cameades SC Scepfms de quo mô dixi:Metrodorusîquos Cicero dicit ufos hac exercitatiôerfibi béant iua.Nos fimpliciora tra damustSi lôgior côpleétéda memoria fuerit ofor pderitpptesedifee reXaborat eni maxie onere.SC hac partes nô fint perexiguæ « alioq ni mis multx erunt:ÔCeâ diftiguent atq ^ côcidétmec utiq? certû îperaue rim modu.Sed maxime ut qfiç fmieélocusmi forte ta numerofus:ut ipfe quoep diuidi debeat«Dandi funt certi qdam termini : ut côtextû UerboÇi q eft diffidHimustcôtinuetcrebra meditatio. partes deîceps ipfas repetitus ordo côiungat.Non eft inutile quo facilius hæreant; aliqs apponerc notas:quarum recordatio cômoneat: amp;nbsp;quafi excitet memonâ.Nemoenim fcrc tam ifclixtut quod cuiqXoco fignum de ftinauerit nefciat:ut fi erit tradédus ad hocteo quoq; adhuc rcmediû Utitur:utipfæ notxîhinc eft ex ilia arte non inutile attcntus ad eos: q excidunt fenfus anchorâ:ut fupra pofuit:fi de naue dicédum eêt : fpi culû fi de prœlio.MuItum cnim figna faciuntîôC ex alia memoria ue uit aliaîut cû tranflatus anulus uel alligatus commoneat nos cur id feccrimus^Hxc magis adhuc aftringuntîquæ memoria ab aliquo fi mili tranfferunt ad id quod continendû eft:ut in nominibus: fi Fabi us forte fit tenendustreferamus ad ilium cunétoréîqui excidere non poteft:autad aliquem amicum:qui idem uocetur:quod eft facilius î apris amp;nbsp;in urfis Si Nafone aut Cnfpo:utid memoriæ aftigat : unde funt nomma.Ongo quoq; aliquado declinator tenendi magis cauz fa eft:utin Cicero«Verrio»Aurelio fi debet in{eri»Illud neminé non iuuabit iifdem quibus fcripferitexris edilccre » Sequunt enim uefti giis qmbufda memoriam.Si uelut oculis intuetur non paginas mo/ do:fed uerfus prope ipfostq turn dicit fimilis lengcntiJam uero fi li turaaut adiedtio aliqua aut mutatio interueniat: figna funt quædâ: quæ intuentes errare non pofIûmus.Eft ratiotut illi de qua primum loeutus fum:arti non difllmilisrita fiquid me expérimenta docuerut Si expeditior Si potentiortedifeere tacite.Nam id quoq? eft: quod tu erat optimumîfi non fubirent:uelut ociofum animum plerunqt alias cogitationestpropter quas excitandus eft uocetut duplici motu iuuc tur memoria dicendi Si audiendi.Sed hæc uox fit modica Si magis murmur,Q_ui auté legente alio edilcit:in parte tardai ’ : quod acrior

t/s. Quod pnitiffe Horte fid dicur»Hoc fcribit Sene ca liKprio declamarionü» Autqd fecit Hortefius qa SiTcnnapuocatus iaudtio nepfedit tow die : amp;nbsp;ocs res amp;nbsp;pria amp;nbsp;emptorcs or dine fuo argentariis rccoz gnofcetibusura ut i nullo falleref recéfuit» Scd di fermonis alicuius habitu» emédanôe mihi hic quo/ q i locus idigere uidef»For taffe aut ilia cd ppofitio é eradéda amp;nbsp;,p illo habitu le géddchabiri:autcertc ut nihil eradaf ; hoc pticipid edifcedus edéuerbo ut a/ fcribaf féfusexpofeit » hoc mó»fed cd fermonis alien ins habiti uerbord contex tus éedifcendus :cadc arte quo mô côpræhendef» ut intelligamus uerbo^con tcxtd alicuius habitat ofo nis minime artificiali me/ moria cophendi pofie»Vc caetera: côiddiôes » Certæ legédd é nô cacterac» Qua/ re amp;nbsp;Cameades amp;nbsp;Septius de quo mô dixi:Metrodo rus»Scepfis urbs eft Phryz giac: ut ait Stra»unde fep/ fins dicitur Metrodorus» Quare nô Septius»fed fee/ pfius c fcribédü» Ni forte ta numerofus»Hoc uerbu fit amp;nbsp;côpofitiôis amp;nbsp;féfus i/ tegritas expofcerc uidetur ut leganNiforte ta fit nu/ merofus» Nee utiqi certû iperauerim mÓ»Pro mó rcponédd eé modd aperte cóftat» Vtficrit tradédus ad hocgt;eo quoç adhuc re medid utif ut ipaenotJC^K hdc locd amp;qfeqf:deprau3 td effe facile ex eo colligif qd uarie i exéplaribus legi tunNa amp;nbsp;remedio alibi 1e gif amp;nbsp;cxcitêt uerbd afcriz bif»hoc mó»Vtipc excitct notac» fed ne fie odé uerus pcipif fenfus» Vtcd trafla tus anulus uel alligatus có raoneat nos cum ns feceri

musdn qbuWâ qdé exêplaribus,p iis hæc legif.fed ne fie qdé oés médae fublatæfunrgt;Loco«ngt;illius pticulae cd curé Icgendd 6d id potius q hacc fcribédd»hoc mó»cur id fecerimus» Vticiceróe Vcrrio Aurelio fi debet ïfeti qd fibi uelit hxcdaufub nóliqt mihi»tametfi î qbufdâ exêplaribus mifceri legaf ^ illo Iferi» Scquunfgt;n»ue/ memonâiin ppofitio ut q afenfu repcllatur é eradéda»ói q nÓqlegédd uidctur*hoc mÓ»Seqfgt;n. ucftigus^qbuflt;y memoriiSi uelut oculis ïtuef no paginas mô:fed uerfus jppe ipos:q td dicit fimilis legenti» Eft ró ut éilli de qua prima loeutus (umnllud eft iterd afcriptum uidetur eradendd»hoc mÓ»é ratio ut illi*

-ocr page 378-

Liber

quæ renez mus repez rin folcnu Repeti ut kgaf fen' fus expo/ far:nô re/ penn» Ex bac mge / niorû di / uerfirate nara dubï ratio é an uerbi afit cdifcendû diflunsk Adppofi rio repo/z nenda ui detur « ut legaf» An ad uerbû»

cßoculorumtgaurium fenfusan parte iuuaripotcft:quodcG femel aut bisaudie ritxôtinuo fill memoria fuâ expiri licet:ôC cum legentc contendere« Nâ amp;nbsp;alioq id maxime faciédû é:ut nos fubide têptemus:qacótinua lccb’o:amp; quxmagis amp;nbsp;qu$ minus hæret:æqualiter trafita experiédo tcneafne SC maior itétio èiSC nihil fupna cui téporis pçrit.quo ét qua: tenemus repcriri lolcntata fbla qua: exciderunt retra étant' ’:ut crebra reiteratióe firmcnr :qq folét hoc ipfo maxie hærercrqd cxciderut. Illudedilcédo fcribedoq; cómunc é utriq;:plurimücóferre bona ualitudiné. digc flu cibmaïum cogitationibus aliis Ilbeç^.Ve^i etia in iis qua: fcripfimus : cópleólc dis multu ualent:amp; in iis quæ cogitamus cótinedis ppe fola::excepta quæ potiffi/ ma é exercitatióe:diuifio Sé cópofitio«Na q reéte diuiléritmuq poteriti reç: ordie errare«Certa funteni nó iblu idigcrendis qónibusiièd etiam in exequédis : fi mó re éle dicimus prima ac fecüda:amp; deïceps:coha:retq? omnis reig copulatiomt ei nihil nee fubtrahi fine manifèfto itelleétumec infer^oflit.An ucro Scæuola i lufu duo deci fcripto^:cum prior calculu ^mouifret:eflctq 5 uiétus dum rus tendit:rcpetito totius certaminis ordinc.quo dato erraflèt:recordatus rcdiit ad eü:qcu luferat: Ücp ita faétu eé eófefluseftfMinus idéordo ualebit in ofone præfertî totus noftro ar/ bitrio eófhtutusreü tatu ille ualeatalternusÆtiâ qua: bene eópofita crût memoria

Alioqui . fèrie fua ducent«Nâficut facilius uerfus edifeimus q^lam ofonem:ita^fam iûétâ brf*”ræd 1 diflôIutâ«Sic côtigicut etiâ quæ ex téporc uidebaut edufarad uerbû repetita red pueapue’^ danttqd meæ quoq? mediocritaté memoriæ (equebat ifiquâdo iteruentus aliquo


ns fir Rip uacuû: id'

Œobnné' dum»Tna hec uerba præcipue apuenskin fenfum fe quentem hïncuidé rut tranf ferédaiut legarur» Alioq eua fenbere fit fupcrua cuumud' que præci pueapuez ris obriné dum»

rûîq hune honoré mererent uterare dedamationis parté coegiflèt»ncc é médacio locus faluis q iterfuerût«Siqs tarnen unâ maximâq^ a me artem memoriæ quæraf: exercitatio éamp;labor.multa edifecre.multa côgitarctSé fi fieri pót:quotidic:potefl/ tiflîmûé.Nihd æq; uel auget curamel negligétia i'tercidit«Q_uarc Ôé pueri ftatim ut præceptiîqplunmacdiicâttôi qeûqjætas opam iuuâdæ itudio memoriæ dabit Deuoret initio tediû illud:Sé feripta amp;nbsp;lecta fæpius rcuolucdi:amp; qfieûdé cibû reZ mâdédi:qdipfum hoc fieri pot leuius:fi pauca pnmtuamp;Iq tcdiû nô affcrât:cœperi mus cdircerc.tu quotidie adnccicfngulus ucrfus:quo: ^acceifio labori fenfum iz creméti nô aftèrata fuma ad ifmitû ulq; pucniat.amp; poëtica onus.tu orator » nouif firne ét falutiora numeristSé magis ab ufu dicédi remota:qlia funt lurifconfultofó. Difficiliora enidcbent eflê:quæ exercent: quo fit leuiusipfum illud:in qdexcrcét: Utathlctæ póderibus plumbcis alTuefaciut manus:quibus uacuis:amp; nudis in certa mine utendum eft.No omitta etiam quod quotidianis experimentis deprehendiz tur:minime fidelem effe paulo tardioribus ingeniis recété mcmonam. Mi^ didu eftmee iproptu ró:qtum nox iterpofita afferat firmitatis:fiue requieieit labor ille: cuius fibi ipfa fatigatio obftabat:fiue maturat ac coquit N'ufirmiHima eius pars eft rccordatio«Q_uæ ftatim rcferri no potcrantreontexunt poftera die : cofirmatz q; memoriam idem illud tempustquod die in caufa folet obliuiois« Etiam ilia pro: uelox fere cito efÏÏuitîSé uelutpræfenti officio funda nihil in poftcrû debeat: tanq dimifla difcedit.Nec eft mi^ magis4aærcrc animo:quæ diutius affixa lint « Ex hac ingenioç: diuerfitate nata dubitatio eft:an ad uerbum fit edifcendum diéhiris : an ui mó re^ atq ; ordinécóplcdi fatis fit:de quo fine dubio nô pot in uniuerfum ^z nûcian.Nâ fi memoria (ufiragaNtépus non defitmulla me uclim fylkaba effugiat alioqui etiam Icribcre præcipuc a pueris fit fupcruacuum.Idqj obtinendumtatq; i bane coluetudinem memoria ex ereitatione rcdigenda:nc nobis dilcamus ignofcc re.Ideocp admoneri amp;nbsp;ad libelluiu relpicere uitiofum:quod libetatem negligentia-

-ocr page 379-

VnJecimus

Sed ibip tinus füpfiP fe uideamur Propfifle mi hi^iHo fu/ pfiflc redius Icgi uiderefk

Etiâ utile erit ad oia fe ucrba alliga rednutile hy gédu efle ex ipo ^ipif fé ni» Habéda tarnen fides uelihocqui credidentöó

benda hoc modo» Vel ihoc ut qui crediderit Si fperet»

Rond p ciatio

. a ple/ rif^aâio di enun De ^nuciarioe Fabius we pra traditu/ rus primu q bus noibus appellefwdc/ indequârû Î oratorc pof leat elcgâtet oftédit» Nee eni eâ refert qlia finulllü aceufatiuü ca nee fenfus nee loquédi ró agnofcit» Quare loco dus ra pneu la ert afcribc da» Vtnon f)dct»E uoca iia eduerfa pdatlcgatur amp;nbsp;iardefcat: ut fint CÔ1Û/ étiui modi* Nacu hæc omnia feccri mus fclices ramé fi nfm

facit.ncc quif^ fc paru tenere iuÆcatîqâ ne fibi excidat nôrimetjnde îterruptus adtjoisîpetusxôC refiftés ac falcbrofà ofo:3C q didtedifeéti fimilis et omné bene fcripto^ grahâ pditxud hoc tpfoqd (cnpfifle fc cofitet'’ «Memoria ât facit amp;nbsp;pró phigenii famâ:utilia q didus no domo attu1ifïe;fed ibi^nus fupfiflè uideamur quod oratori SCipfi caufxplurimu confert.Nd SCmagis mirât' ’ : amp;nbsp;minus timet iudexxquæ nô putat aduerfus fe prxparataJdeoejin aólionibus ner præcipua feruanduefttutquædâ etiâ quæ optimeiûximustuelut fbluta enûciemus : amp;nbsp;co gitantibusnônûq SC dubitâtibus fimiles quærerc uideamurtquæ attulimus . Er go qd fitoptimû neminê fugit.Si’^o aut memoria natura durior erittautnô fuf fragabic tepustétiutilc ent ad oia fc ucrba alligarctcu obliuio uniuseo^^tcuiuiz libctaut deforme hæfîtationétaut ét filentiu inducat.Tutiufq^ cóprchenfis ani/ mo rebusipfis libertaté fibieloquedi relinqucre.Na amp;nbsp;luitus pdit qfc^ id qd eic gerat uerbutnee facile reponit aliudtdüid qd feripferat qrit.Sed ne hoc quidé17 nrmæ memoriae remediu étnifi in iistq fibi facultaté aliqua dicédi ex tépore pa rauerunt.Q uod ficui utruc^ defueritthuicomittere totu adfionu laborétac fiqd ilitteris ualet ad fcribédutpotius fuadcbocóuerterc.Sed hare rara ifbelicitas eiit. Geteru qntu natura ftudioq; ualeat memoriatuel ThemiftocIcs reftistqué unu intra annû optime locutu eftè perfice conftattuel Mithridatestcuiduas amp;nbsp;uigiti linguastquot nationibus iperauitttradifnotas fuifTctuel CrafTus ilie diues:q cu Afe præeflèttqneç grxci fermonisdiffeiétias fic tenuittut q qfq j apud eu ligua poftuladct.cade ins fibi redditû ferret uel Cyrus que omniu militu teuifte credi tu e nomina.Q_uin fcmcl auditos qlibet multos uerfus ptinus dicit reddidifle Theodedles Dicebant' ’etiâ eße nûc q faceréttièd mihi nunq utipfc iterefie cótiz git.habéda tamé hdes étuelihoctut q crediderit SC Ipet» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;De pnunciatióe*

Ronuciatio a plerifp acho dicit'’tfed prius nomé a uocc. feqns a ge ftu uidetquot; accipere.Nanp aeftioné Cicero alias quafi fermoné.alias eloquétiâqdâ corporis dicit.Ide tamé duas eius partes facittq fût n exdé pnunciationisïuocéatcy motu, Q^uaproptcr utracp appella tione indifferenter uti licct.Habetauté rcsipfa miram qda in oraz tionibus ui ac ptâté.Ncc.n.tâ refert qlia fintrq itra nofmetipfos cópofuimus : q quo móefferant «Na ita qfeg ut audit mouct.Q uarc nee pbatio ulla qaliquo móucnit ab oratore ta firmaé:utnópdat uires fuas:nifi adiuuct aftèueratióe di cétis,Affeftus oes langucfcant neccfle é:nifi uoce.uultu,totius ppe habitu corz pis inardcfcat.Nacu hxc ofa fecerimus:fclices tamé fi noftru iUu igne iudex có cepitme du fupini fecuriq; moueamur:ac nó amp;nbsp;ipfc nfaofcitatióe foluaf » Docu niéto fût uel fcxnici aétorestq K optimis poeta^tâtû adiieiût gfx:ut nos ifinitc magis cadéilla audita qlefta deleéléttSi uiliftïmis ét qbufdaipetrêtaures. ut q bus nullus eft in bibliothecis Iocus:fiteriâ frcquésitheatris, Q^uod fi i rebus qs fiftaseé fcimus:ÓC inanes tatu pnuciatio pórrut ira.lachrymas,folicitudiné affe ratrqto plus ualeat neccfle éubi amp;nbsp;credimusfEqdé uel mediocre ofoné cómenz data uiribusaftióis affirmaueri plus hiturâ eé momëti:qoptimaeadé illa defti tuta.Siqdé SC Demofthenes qd eéti toto generc dicédi fumu iterrogatus: pnuz ciationi palma deditteidéc^ fedm ac tertiu locuxdonec ab eo qri deucrit : ut cam uideri poflit non præcipua:fed folam iudicaflèJdeoq? ipfc tam diligenter apud illu igné iudex côcepit nedum fupini fccuriç moucamur»Dcprauatushic locus facile ficcroendari pôt:fi eu aferibamusrôt moucamus legaf aâiue;nômoueamur paffiuegt;hoc mô»Ncdûcû fupini fccunq, moucamus Vtquibus nullis eft bibliothecis locüs»Nullus i uocali in u conuerfa manifefte eft Icgendum*

Ji

-ocr page 380-

Liber

Ideoç ipretam dfligé ter apud Andronychû Hyppocraté Ruduiuhy poenté rede a qbufdâ le girur» Quam dm dei ceps orator»Exquatuor his uerbis tria funt de/ prauara » Nc^ eniq fed qui»nÔdemeeps fed pri/ cepsmôorator»fed ora/ torû côtenderim uel re/ fragantibus exéplaribus drelegendû» Deadio ne uero»Qu»Hortéfn :q uel nimm ualuiffè dicit A»quo^ gelius hsec feri bit» Ad eûdem modum Hortcfius oibus ferme oratoribî gratis fuæ ni/ fl»M»TulIio clarior : qui multa cû mûdicia Si cir cûfpede côpofiteœ îdu/ tus Siamidus enetima nufij eius îter agédû fo rentarguræ admodû Si geftuofæ; maledidis cÔ pellationibufç pbrofîs iadarus eft:mulra^ îeu quafiin hiftrionc l ipfis caufis atm iudidis dida funt» Sed cû»L» Torq tus fubagredi homoîgenio Si îfeHiuo grauius acer/ biu^apudcôfiliü iudi eu de câ Syllæ qreref iâ hiffrioné cû efle di ceret : fed geftieulariam Dionyfia^ cum notiflî mac faltatrieulæ nomi/ neappcllaret:tum uoce

An Jronycû Hypocrite ftuduitîutaJmirâribüs tîus crotté rhodnsmô îmerito Acfchines dixidê uideat igd fèipfum audiflètis» amp;»M» Cicero unâidicêdo ad:ionê dominari putat.Hac.Cn.Lentulû plus opimôis côlecutû:^cloquétia tradit«eadé»C«Gracchûin deflenda fratris necc totius populi ro«lachrymas côdtanè.Antoniû Ôi Cralîu multû ualuif fc.plurimû ’^o»Q.Hortéfiuîcuius rei fides erq? eius feripta tantu itra famâ funttq dm priceps oratoÇi^aliqdo æmulus Ciccronis exiftima/ tus émouiffime quoad uixit fecûdusmt appareat placuiïîc aliqd eo di cétetqd legêtes nôlUcnimus.Et hercle cû ualeant multû uerba p fe ; Ôi uox ppriâ uiadneiat rebustSi gcftus motufq; fignificet aliqd: ^fedto pfedtû qddâ fieriîcû oîa coierût:necefle é.Sunt tame q rude iHàt^ qlé ipetus cuiufq: aî tulitîaôiionéiudicent fortioré:ôi iblâ uiris dignâ: lcd nô alii fere qqet in dicédo cura amp;nbsp;arte amp;nbsp;nitorê Si qcqdftudio parat'’: ut affeâ:ata»ôi :pa^ naturalia folét iprobare:ucl q ^boçi atq;ipfms et foni rufticitatc:ut«L»Cottâ dicit Cicero feciflétimitationé antiqtatis af‘ fedant.Vcçz iHi pfuafiôc fua fruant'’:q hoibus ut fint oratores:làtispu' tant nafci»nfo labori dent ueniaiq nihil credimus elle pfedü : nifi ubi natura cura iuuetMn hoc igif nô côtumaciter côfèntio primas ptes eé naturæ.Nâ certe bene pnûciarc nô poterit:cui auti feriptis memoria: aut in iis q fubito dicéda erunttfacilitas prôpta de fuerit:nec fi îemêda bilia oris îcômoda obftabût»Corporis et pôt eé aliq tanta deformitas: ut nulla arte uicat .Sed ne uox qdé nifi libcralis aôlioné here optima pôt«Bona»h«firmaqjtut uolumus:uti liceumala uelimbecilla ÔC ihibct multa:utinfurgere«cxclamare:amp; aliq cogit ut fûmittere»dcflcélere, K raucas fauces ac latus fatigatum deformi câtico reficcretfcd nos de eo nûc loqmurîcui nô fruftra præcipif»Cû fit aût ois aôlio: ut dixi duas diuifa ptesmoce geftüqtquoy alter oculos»altera auresmouetîp quos duos féfus ois ad aium pénétrât affeélusîprius é de uoce dicere : cuiét geftus accótnodat .In ca prima obferuatio éqlé habeas « feda quo mô utaris.Natura uocis fpeóhat' ’qtitate SC qlitate»Q_uatitas é fimplicior» In fûma.n.grâdis aut exigua cft.Sed iter has extremitates medix funt IpéstSi abima ad fûmâtac retro multi lutgradus»Q_ualitas magis ua ria.Nâ éSi cadidatóó fulcatói plena:amp; exilistói Ienis:amp; afpa:ói cótra/ éta:^ fufa:amp; duratSi flexibilistSi clara:amp; obtufa.lpûsetlôgior breuiz orq?.nec cas cur qcq; eoiy accidatpfeq ^pofito opinecefiarm eft.Ëo^ nc fit differétia i qbus aura illa cócipit,an eoy pq uelut organa meat, an ipfi ppria natura.an ^ut mouet' ’lateris pedtorifue firmitas.an ca/ pitis plus adiuuet.Nâopus é oibustficut nó oris mô fuauitate : fed na riü quoq: pqs fupeft uocis egredit'’»Dulcis tarnen cflc debet nô expro bras fonus»Vtédiuoce multiplex ró.Na praeter ilIa differentia: qétri partita.acutæ.grauis»flcxæ:tûitétis.tû remiflîs.tû datis.tû iferioribus modis opus eft.Spaciis quoqjlétioribus aut citatioribus. Sed iis ipfis media iteriacétmuItatóC ut faciestqq ex pauciffimis cóffetinfinita:ita uox amp;nbsp;fi paucas q noiari poflettcótiet Ipést^pria cuiq éïóórió hxcmi nusauribaq oculis illa dignofcié»Augéé at fic oia:ita uocesquoq: bóa

Dionyfia malo eqdé cc qquod tu TorqrcaAó/ üofoo'»otypo2.ióci*ro(T « TtpoCTiToó.ld eft» inde gans»agreftis»aditu diffi cihs» Dona enifirmaç ur uoluïus uti licet»uo/ lumus i» uocali crafa Ie/ gafgt;Quatitas»n» fimpli/ cior»é uerbu loco illius c0iüólióis»n»uidcf repo nédü» Spatiis quogpIe/ nioribus aut citatioribj Tlittera Kcrpofira Ictio ribusélegédu ut citario ribus opponaf» Et ut fa dCsqqcx paucifTimis co ftatifmitauta uox emé/

date quidam leguntin/ finitamramp;hæcduo uerba*habcf differcntiani»afcribunt»hoc modo»Infînianj habct dlfferentiaœ» lt;nbsp;’

-ocr page 381-

Vndecimus

curatS^ negligéna uclifcinaminuunt'’.Sclt;3cura nócadcin orationibusq phonafcis cóuéiutamé multa fut utrifqj cóia«firmitascorporis:ne ad fpa donu amp;nbsp;mubcçi amp;nbsp;xgro^ exilftaté uoxnoftra téuet ïqdabulatio.unótio« ucneris abftmctia.facilis cibo^ digeftiondcft frugalitas prxfùr.Prætcz rca ut fint fauces itcgrxad é molles ac Ienes:qrü uitio Si fragifÖêobfcura tur amp;nbsp;cxafpat amp;nbsp;fcidifuox*Na ut tibiæ codé fpû accepta aliû claufis.aliû aptis foraminibus.ahû no (atis purgatæ.aliû qŒr fond reddut:ita fauces tumétes ftrâgulât uoce.obtufæ obkurat.rafæ exafperât , côuulfæ fradis futorgais fimilcs.Findifet fpûs obiedu aliquo:ficutlapillo téues aquæ: gatio ut corpora nô ad præfes mô tepustfed et futu^ afficit.Sed ut côiter amp;nbsp;phonafeis amp;nbsp;oratoribo nccefîàna é exercitatio:q oîa côualefcût:ita cuz ræ nô geuus e.Nâ neq; certa tepora ad fpirâdû dari polïût tôt ciuilibo of ficiis occupato:nccpræparare abimis fonis uocé ad fumos:nec femp acô tétione côtédere licetteû pluribus iudiciis fæpe dicédû firme cibo^ qdé é eadé obferuatio.Nôenf ta molli teneraq; uoce:q forti ac durabili opusc. eu iHi oés et altiflîmos fonos Icnidt câtu oris.nobis plcracp afpe fît ocitate c^ dicéda Ôduigilâdx noólestSé fuligo lucubrationû bibedatÖC î fudata uc fte durâdû.Q uaf uocé dcliciis nô molliamusmecîbuâur ea côfuetudie: g defideratura nô fit:fèd excrcitatio eins tabs fit.qlts ufusmcc filétio fubfi deat:fed firmedcófuetudietq difficultas ois leuat«Edifcere aut quo exerz cearis erit optimu.Na ex tépore dicété aduocata cura uocishlle q ex reba ipfiscódpif ’ affedtu«edifcere qmaxie uaria:q Si clamoréóC difputatione amp;nbsp;fermoné Siflexus habeât.ut fimulioia paremur hoc fatis c.Alioq niti da illa SCcurata uox ifolitu laboré recufabitïut afucta gymnafiis SC oleo corpora:qbbct fint i fuiscertaminiba fpeciofa atq; robufla«fi militate iter facefq; amp;nbsp;uigibas iperes deficiat:^ qratunclores fuos nudüq; fudoré» II la taméi hoc opcre præcipi qs feratf uitados foies atq^ ucntos:SCnubilla etia ac ficcitatesfIta fi dicédû ifoletautuétofo.humido.calido die fuerit:

reos deferemusfNa crudû qdé aut fatu^.aut ebriü:auteieélo mó uomi tu:qcauéda qda monéttdeciamare neminé qui fit métis cópos putojlz udnó fine caufa ab omnibus præceptûîut parcaf maxie uoci iillo a puc ritia i adolcfcentiâ trâfitu:qa naturaliter ipedifmô ut arbitror pp caloz ré:quod quidâputaucrûtCNam é maior i alils) fed pp humoré potins, Nâ hoc ætas ilk turgefcit,Itaq; nares etiâ ac pedtusreo tépore tuméttatz qi omnia uelut germinât teneratSCiniurix obnoxia.Scd ut adppofitü re acada cófirmatx côftitutæcç uocis genus excrcitatióis optimü duco : qd éoperi fimillimü:dicere quotfdic:fjcut agimus, Nâq ? hoc mó nó uox tâ tu cóbrmat Sé latus: fed ét corporis dccés amp;nbsp;accómodatus oratióimotus eóponif.Nó alia eft aût rô ^nüciationis:q ipfius ofonis,Nä utilla emé data.dilucida.ornata apta eé debct:ita hæc quoen emédata erit id é uitio carebittfi fuerit os facile,explanatü4ucundü » urbanum,id eft quo nulla nec rufticitas nec^ peregrinatas rcfonet«Nóeni fine ca dieft' ’barba^ græ cûue,Nâ fonis hoies ut æra tinitu dignofeiusrita fiet illd qd Ennius^bat

Mec Temper a con'' tentione, contendere liceuContcndere ni/ hil fenfui congrutt» Conquiefeere aût lo/ co illius mihi reponé dum uidetur» Nec îbuamur ea confuc/ rudine:quâ defidera tura nô fit» Sic quidc legiGSed uidef féfus expofeere ut quæ du ratura nô fit legatur»

Nec filentio fubfi/ dear» E uocali erafa fubfidat redtius Icgi/ tur* Nâcx tépore di centena aduocata eu/ ra uocis ille q ex reba c5cipifaffcdtus»Accu rata emédatione de/ prauatus hic indigc/ ret locus»Scd eâ non/ dû excogitate potui: nifi forte nô dicenté» fed diccti ôdauocafp illo aduocata legatur hoc mô*Nâ cxtepore dicériauocafcura uo cis» Edifccre qmaxîe uariagt;Etcopulaelega ter a quibufdâ eft a/ rcnpta»hoc modo» K edifccre» Si militare iter fafcefæ *s* littera expundta faces legen dû mihi uidcf» Rc os diferetnus*Iuoca/ li in e conucrfa defez remus elle legédû fa/ dle confiât* Nâ q/ dé crudû »Quidem pamcula ut quæ ex fecûdo elegantiæ rô/ ne rcpcllac î tertiû 10 cû ê tranffcrenda : ut hoc modo Icgamus* Nâcrudû qdê» IQyi naturalirer ipeditur» A uocali afenpta qa mihi legendû uidef»

Namhæc ætas ilia turgefcit»hoc nô hæc legendum effe patct*

At^oîa uelut ger minât tenera amp;nbsp;iniu/ riæ obnoxia : uaric hoc quoç Iegif*Nâ quidam fie Icgunt* At^ omnia uelut eo

tempore germinant eogp funt tenera amp;nbsp;iniuriæ obnoxia»fcdreóHus in eo excplariquod fufeepimus corrigcdu mihi legiuidetur*


-ocr page 382-

Liber

Non quod Cicero i ns re phendir quos agir latraf no agerp»Air pro euldubio legê dum cd» Hoc aurem Cicero fcnbicmBru to amp;nbsp;in tertio deoratore»

Secundum cd ut fît ora/ tio diftindaut qui dicit:amp; in cipiat ubi opo rtct definatk Vt parricula ac amp;nbsp;copula defidcrantur in hoc fcnfu: utlegaturUd cdut qui dl'/ cic amp;nbsp;incipiat ubioportet amp;nbsp;defmar»Et continué fer/ moné: qui fax debar Italia la uina^ diuidi* Tlittera afcri/ pra diuidir le/ gatur* Nam uox ut nerui cam remidi / or hocamp;gra/ uior amp;nbsp;plein or»Tam parti cula nullo mo do huic fefui cóuenit. Qua re eius loco re ponatur quo» hocmô»Nam uox ut nerui quo remidiv or* Hi quo ^cuaugenda itcno é» copula illius quoç loco ut reponafiefus expofcir» Et inæqualirate ho^ omniut voEV nota cd aicribéda nei æqliiare duæ diétiones pU' tentur.

cu dicitifuauiloquctiore Cethegû fuifïè.Nó qâ Cicero in iis repræheJit î quos ait latrarc.nô agere.Sût«n«muIta uiria de qbusdixi:cû iqdâprimi hbii pte pue ro^ ora formaré:opportunius ratus i ea ætate facere iIloR 'metionên q eméda ri poflutJtaq; fi ipla uox primu fuerit(ut fie dicâ^ fana:nu11û eoç: de qbus nûc dixi pauct Îcômodû.deide nô fubfurda«rudis.imanis»dura*rigida.uana,præpî guis«aut tcnuis.inanis.acerba.pufilIa«mollis«cffœminata.Spûs ncc breuistnec paçi durabilis:nec ipceptu difFicilis.Dilucida ucro critpnuciatio primü fi Vba tota cxcgcrit:quo^ pars deuoran.pars deftitui foletpleriiq; extremas fyllabas nô^ferétibusidû priori fono idulgét. Vt aût é necefiaria Vbo^ cxplanatio:ita oésiputare Si uelut ânumerare Iras moleftû amp;nbsp;odiofû é«Nâ amp;nbsp;uocales freqntif fimecoeûnôCcôfbnâtiû quedâiTequéte uocali diffimulant :utriulqt cxeplû po fuimus«Multû ille amp;nbsp;terris.Vitat et durior iter fe cógrefTustödepdlexit amp;nbsp;colle git:00qalio loco dida fût:Ideoqj laudatur i CatuIo fiiauis appellatio iitrera^. Secudu étut fit ofo diftidtaud é ut q dicit:amp; icipiat ubi oportet amp;nbsp;defmat.Ob/ Icruâdu etiâ quo loco fuflincndusÄ quafi fiifpendédus fermo fit : quod gra:/ ci UTTo2.iotsoAHvucl UTroçiyjoHvuocât.quo dcponédus.Sufpcndit « arma ui ruep cano.qa illud ui^i ad lèquétia ptinet:ut fit uiru troia: qprius ab oris*^ liic itcçi.Nâetiâ fi aliud éûde uenit:q quo uenitmódiftiguêdû tamé:qa utruep eo dé uerbo côtief:uenit,tcrtio Italiârqa iteriedtio é:fato^fugus:amp; côtinuû fermo né:q faciebat Italia.Lauinacp diuiditobeâdéq; cäm.qrtopfugusidcide lauina q; uéit Littora,Vbi ia eritdillidliorqaidc alius icipit féfus«Scd iipfis etiâ difti Ótionibus tépus alias breuius»alias lógius dabimus.Intereft eni fermoné finiac an fenfûjtaep iHâ diHidtione Littoraqptinus altero Ipus initio ifequar. cû illuc uenerotattp altæ mœnia romæ»deponâ:amp; morabor«ôi nouû rurfus cxordiû fît ciâ»Sût aliquâdo amp;nbsp;fine refpiratiôe qdâ moræ etiâ i piodistut i illadn extu ue/ ro po»ro.negociû publicû gerens.magifter eqtû:3C caetera multa hcnt mébra« Séfus cni funt alu arq; alu:SC ficut una circûdudtio eftuta paulo morandû i iis fteruallis.nô iterrûpendus cftcôtextus ecôtrarioîlpûmitcri recipe fine itelle élu moræ nccefïêcîbquo loco qfi {urripiédusé:alioq fnfeite recipiat' ’mó miuS afferat obfcuritatis q uitiofa diftidtio.Virtus aût diftiguendi fortaflè fit parua fine qua tame eile nulla alia i agendo pot« Omata eft pnuciatio cui fuffraga£ uox lalicis.magna.beata»flexibilis«firma.dulcis«durabilis.clara.pura«fecâs ae/ ra.auribus fedens.Eft em qdâ ad auditu accômodata no magnitudinc : fed pX prictate ad hoc uelut tradtabilis:uticp habes oes i fe q defiderant tfbnos itetioz nefepiSC toto:utaiunt«organo iftrudta.cui adcrit lateris firmitas«fpus cu Ipario ptinax:tu labori no facile cefturus»Necp grauiflimus âtÎmufica lonus.ncc acu tiflimus oronibus côuenit.Nâ amp;nbsp;hie pa^ clarus nimiucp plenus: nullu afferre animis motu pót.Etille prætenuis Si îmodicæ claritatis:cû c ultra ueçiî tu neep pnunciatiôe Hcftimec diutius ferre intenhonem poteft.Nam uox ut ncrui ta remiffior hoc amp;grauior ôé plenior:quo tenfior hoc tennis amp;nbsp;acuta magis eft. fie ima uim non habet«fummarumpi périclitât' ’«Mediis igitur utendum fouis« ai quocp cum augcndaintentio cft:cxcitandi.cum fummittendatfunt tempera di«Nâ prima eft obfèruatio redte pronunciandi æqualitas: ne fermo fubfultct ipanbus fpaciis ac fonis mifeens longa breuibus«grauia acutis« data fummifz hsîôCmæqlitate horumomnium:ficut pedum daudicet fermo.Secûda uarieZ tasîçj. folû épnûciatio«Ac nequis pugnare iter le putct æqualitaté SC uarietatcî

-ocr page 383-

VnJecinSus

cu iHi uirtutfeotranu fit uitiu jaeqlitas.huic 4 dr qHfgd^ alovoÉÎ^Lfio* UttUS afpedus^Ars porro uariädieü gratia præbetac renouât aurcs:tû dicctc ip fa laboris pmutatoe rcficit:iit ftadi.ambuladi.fedcdi.iacedi uices ff:ni hil^ co^z patiunu diu pofiumus«llld^^o maxitnu:fcd id paulopoft traeftabimus ^d fedm rone rcru de ^bus diciusiammoruq; hftus coformanda uox eft:nc ab ofonc difeordet»Vitemus igr ilia 4græce jaovoToviex uocat :una 4dam {pus ac foni i'tentio:nó fold nc dicamus oxa clamofe qdifanutaut itra loquc di modu:qd motu:aut fubmifto murmure:quo ét débilitât' ’ois itetio:fedut iiifdé partibus iifdeq; affedibus fint tame qda no ita magnæ uocis dedaz matioesr'put aut ’^boy dignitas:aut fniaçinaturataut diipofitiotaut iceptio aut trafitus poftulabit:ut q fingulis pixerut coloriba:alia tame emineriora, alia redudtiora fecerut:fine quo nc mcbrisqde fuas lincas dediftent.Propo namus.n.nobis illud Cicerois i ofonc nobiliftima ^ Milonc pneipiu: none ad fingulas pcne diftieftioestguis i cade facie:tame qCuultus mutadus cftf Et fi uereor iudicesme turpe nt:,p fortiftimo uiro dicere icipienté timcrc: et fl eft toto ^pofito cótraótü atqj iubmiftuïqa exordiüé Si folliciti exordiû: lamé fucritîneceftèé:aliqd plenius SC ercétiusidû dicit ^ fortiftimo uiro di cere:q Sf fi uercor:5C tur^ fit ÔC timere . lâ feda refpiratio ierefeat : oportet: amp;nbsp;naturali quodâ conatu:quo mîus pauidc dicius quæ fcquufiSC quo maz gnitudo aiMilôis oftédit tminimccg dcccatxû.T.Ânnius l'pfe magis de rci p»lalutc:q de fua pturbet .Deide qb obiurgatio fui é»Me ad eius cam paré ai magnitudiné afferre nô poftc»Tû iuidiofiora.Tamé hacc noui iudicii no lia forma terret ocufosdHa ’V© iâ peneaptis ut aiut tibiis«Q_ui quocuq; ici/ derût:uetcré côfuetudiné fbri;amp; priftinû moré iudicioçi rcqrut.Nâ ièqués Utû ét atq; eftufû é»Nó.n.coronacôièftus ucfter ciéhusé:ut foIebat«Q_d no taui ut appareret nô folû i mébris câæ:fcd étiarticulis eé aliq pnûciâdi ua hctaté:mie q nihil nec mîus nec malus é*Vox aut ultra uircs urgéda nô eft Nâ K fuifocata fepe Si maiore nifu mîus clara é.Etiteri clifa i illû fonû cru pitxui græci nomé ab îmaturo gallozecâtu dederunt. Ncc uolubilitate ni/ tnia côfundédaiq dicîusîqamp;diftiétio pitKafFeélustSC nônûâét ’^ba aliq fui pte fraudât»Cuicôtrariû é uitiu nimix tarditatis.Nâ amp;nbsp;dinicultaté îue iwedi fatef:ôi icgnitia lbluitaios:amp; i quo é aliqd:tpibus præfmitis aq pdit. Ï^roptu fit os:nô praxcps:modcratû:nô lentû.Spûs quoep ncc crcbro recez ptus côcidat fiiîammcc eo ulcp trahat' ’donee deficiat,Nâ amp;nbsp;deformisé côfû pd illius fonus:ÔC refpiratio fub aq diu preftî fimilisîSC feeptus lôgior amp;nbsp;nô opportunus:ut q fiat nÔubi uolumus;led ubi necefteé. Q_uarc l^ioré diz lt;fturis piodu colfigédusé lpûs:ita tuutidneq; diu:necp cû fono faciamus: neqj oino ut mâifeftû fit»reliqs ptibusoptic iter iûéhiras fermois reuocabit'’ Exercédus âté:ut fit qlôgiftîmusîqd Demofthenes ut cfticeret:fcâdés i adz Uerfu côtinuabatiq poftet plurimos Vftis»ldé quo faeilius ^ba ore libe ro ex primerettcalculos ligua uolués dicere domi foIebat.Eft îterî amp;nbsp;lôgus amp;nbsp;pic nus amp;nbsp;clarus finis fpûsmô tamé firmæ itentionis:Iôq; tremulus:ut corpora quæ afpeétu itegratneruis parum fuftinent .id græci ßpoeyyov uoeât.Sût qfpiritum cum ftridore per raritatem dentium nô recipiunt:fed reforbent» Sunt q crcbro anhelitutdC introrfum etiam clarc fonantetimitenf iumenta

Hufe quae did tur quafi quidi cfovOEi2.HO 'unus afpe(5us»Qiii no quae eft legends; amp;nbsp;trafpofira hacc duo funt uerba: quafi qdam:q fie in ordme redigen tunfi poft illa di/ flioné græcâ coP locabuntur » hoc modo»Huic quae dicif -aovoEiittof quafi qdam unus ^peilus» Côfîr mäda uoxeneab oratione difepr/ der»Conformâda i.uocali in o con/ uerfa : ut legatur fenfus expoiar»

Autitra loque di modd qd* mo tu : aut fubmifto murmure »Huie fenfui aliqd uer/ bi deelTc uiderur» Quare caret uer-/ bu aidef céaferi' bédü»hoc modo» Quod motu ca/ ret. Sine quo ne mcbris qda fuas lincas dediffent» Qijide apte Jege/ dû étnô quidam»

Quo minus pauidc dicimus quern fequuntuc »M.btrera expun/ âa atque»a»uoca/ li afcripta quae k/ gedûé» Noeni corona confefTus uidef cinflus eft» Culpa librariom ucfter gnomen i uidef uerbum ee deprauatu facile ex ofonc Cicero/ nis Kipi poteft»

Cui graeci no/ men immaturo amp;nbsp;gallorum can/ tu dedcrut» amp;nbsp;co/ pula eft craden // da ab uero pr«// pofitio afcriben/ da» hoc mo»Cui

græciabimmaui to gaUorû cantu nomen dederût» In græci ßpoyxov uocant »(bpâcY)(ov raudtaté interprætantur»


-ocr page 384-

Etoris hu^ mores proxi/ mos fpargef* Humore ex»' pudla»sgt;Iitrer3 manifefte eft !egcndij»Mul tis enim hoc îter orandum cuenit: ut fpu to proximos afperganh

Quid uero mouedus af/ fedibus con/ trarium ma* gis Q cum do^ cendumura/ feendumdndi gnanduicSmi ferandum fit non folum ab iis effeitibus in quos indu/ cenduseftiu/ dex recedere! Libranorum culpa uerba huius fenfus deprauara fie corriguntur» mouedis eni affedibus » amp;nbsp;doIendUiCtlit/ (era inUtCon/ uerfa amp;nbsp;äffe// Ölbus ^ effe^ Öibus eft lege

lt;Liber

oncrcK iugoIaborannaiQ uoJaffedlantqüö^ tâ^inuérioms copia urgeâc'’ maiorq^ uis eloquétiæ igruat:q qemitti faucibus pohit.Ert aliuscócurfus ons: amp;nbsp;cu uerbis fuis coHudlatio.Iâ tuflire Ôi expuere crcbro SCabimo pulmonc pi tuitâ trocleisadduceretóC ons huore pximos fpargére:amp; maioré pté fpus ilo/ quédo pnares effûdcre:ét fi no utiq; uocis ft uitiatqa fame ppnoce accidutpo tiflimu huic loco fubüciätf.Sed qdcuep ex iis uinu magis tuleruq quo nue ma ximc laboraf in caufis oibus fehohïcç cantadi:quod iutilius fittan fcedius nez fcio,Q_uid cni minus oratori coueninq modulatio fcænica nonunq ebriow aut comeffantiu licentie fimilisf'C^uid uero mouedis affedlibus cotrariu ma gis:q cu dolendû.irafcendû.indignandû.cômiferandû fitmó folum abiis affez dtibusa quos iducêdus eft iudex:recedcrc:fediplam fori fanélitaté ludo^ taz lariu licetia loluerefNa Cicero illos ex lycia Si caria rheioras pcne catarc i epi logis dixit.Nos etia cantadi feueriorem paulo modum exceflimus ♦ Q_uilq ne non dicode homicido,facrilegio.parricidio:fed de calculis certe atq; ronibus: quifq dcniq; ut feme! finia in lite cantatfquod fiomnino recipiédum eft: nihil caufaeeft:cur no iUam uocis modularione fidibusac tibiisnmo mehercules:qd

tan ^piustLo co in ppofino nis cuerbu re ponatur. ^Et hoe quodâna turali htio ue nitiSic quidé legif.fed pro initio forraf/ fis uitio amp;nbsp;ue nire legédum foret. Et câ tus qdem :fcd qd pleri^ in/ telligef uolut obfcurior. no caret menda hic locus ; ac quod forraf*

ehuie deformitati ^piustcymbalis adiuuemusfFacimus taméhæc libcnter« Nd nee cuiq funtiniucunda quæ cantat.ipfi Silaboris in hoc:q in agendo miz nus eft.Et funt qdam qui fccundum alia uitæ uitia:ctiam hac ubiq; audiêdiqd aures mulceat:uoluptate ducant' '.Q^uid ergofnon SC Cicero dicitcHc aliquéi oratione cantu oblcurioremfEt hoe quodam naturali initio uenit ♦ Oftendam non multo poft:ubi SCqtcnus recipiendus fit hic flexus SCcantus quidem»Scd quod plcrilt;^intelligere uolüntobfcurior.Iarn eni tempusédicendiqux fit ap ta pnûeiatiotquæ certc ea eft:quæ iis de quibus dicimus accommodâtquot; ’ » quod qdem maxima ex parte præftantipfî motus animo^:lonatqt uox ut ferióSed cu fint alii ueri afFe(ftus,aIii fidli SCimitatitueri naturaliter erupunttut dolétiu* irafcentiü«indignantium«{èdcarent arte:ideoqj non funt dilciplinæ traditione firmandi.Contraqcffinguntquot; ’imitationetartem habcnt»Sedii carent natura: lóc^ in iis primum eft bene affieitSC conciperc imagines rcrum:SC tanqua ueris moueri.Sic uelut media uox que habitü a noftris acccpcrit:hunc iudicum ani mis dabit.Eft eni mentis uelutcxcmplartac totidem:quot illa mutatióes habet Itaq? lætis i rebus plena fimplex:SCipfà quodâ modo hilaris fluit. At i ccrtami ne credta totis uiribus:SC uelut omnibus neruis intenditur.Atrox in ira: SC afpa ac denfatSC refpirationc crcbra.Ncc^ enipoteftefte longus fpiritusreum imo/ derate eftunditur.PauIum in inuidia facienda Ieuior:qanó fcre adhanc nifi ifc riores cófugiunt.At i blandiendo.fatendo.fatiffaciendo.rogando:lenis SC fubz miffa.Suadentiu SC monentium:SC pollicentium:8Ccóiblantium grauis. in me tu SC ucrecundia cótraóha.adhortatióibus fortis.difputationibus teres.mifera/ tione flcxa SC flexibiIis:SCconfulto qfi obfcurionat in egreffionibus fufa SC fecu ræ elariratis.i expofitione ac lèrmóibus reótatSC inter acutum fonum SC graue media.Attollitur aut concitatis affeótibus:cópofitis defcendit:pro utriufq: rei mó altius uel inferius.(^uid autem quifip in dicendo poftuict locus : paulum difTeramtut de geftu prius dicam:qui SC ipfî uoci cófentit: SC aio cum ea fimul paret.Is qmm habeat in oratore momenti:latis ucIex eo patet : q? plcraq: etia

fenóqduidef

effe legendum. Quod quidam maxima ex parte præftant ipfi motus animorum.qdcm»a»uocali in e con/ uerfalegendumeft.Atingreinonibus fufa.e.uocalis ita eft afcribenda:utin egreffionibus legatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;


-ocr page 385-

VnJccûhus

citra ucrba fignificat.C^uippe no manus folu:(edriutus etia dedarât no lira uoIutatcm:SC m mutis ,p fermone funt^X falutatio frequetcr fine no cc intelljgif : atq;affidtÄ ex uultu pgreOuq? perfpidf’ habitus aioiy:0C: aîaliû quoqj fermóecarétiû iraJxticia.adulatio Si oculis.SC qbufdâ alns corporis fignis deprchcndif.Necmiium fiifta quæ tarnen îaliquo poft ta fut motu:tantû in ais ualetxu pidura tacens opus amp;nbsp;habitus Ip eiuf/ dé fie i itimos pcnetret afiedustutipfa ui dicédinonunq fupare uidcaü. Cotra fi gertus ac uultus ab ofone diirentiâtrtnfha dicamus hilares ♦ affir memus aliq rcnuétes:non audontas mô uerbis:lcd et fides défit « Decor quoq; a gcflu arq; a motu ucmtdôcp Demofthenes grade qddâ fpeculû itués exonéré adioné iblebat.Adco quis fulgor ille î finiftras imagines redeat fuis demû oculiscredidit:qd efficeret.Præcipuû uero î adióe ficut îcorpcipfo caputefl.cû ad ipfum de quo dixi decoré:tu etiâ ad fignifica tioné dccoris illa futmt fit prio redû amp;nbsp;fedm naturâ.Nâ deiedo humili tas:amp; iupino arrogâtiaîôC i latus indinato lâguor.præduro ac rigéte bar baria quædâ métis oftédic .Tum accipiataptos ex ipfa adiôe motus : ut eu gedu cécordet manibus ac latenbus côfequat ♦ Aipedus enî lp eoz dé uertif quo geftusrexceptis q aut dânaretaut cocedereraut a nobis rcz mouerc oportebitmtidé iHud uulm uideamur auerfari.manu rcpellcrc. Dü talé terris auertite pedé.Haud eqdé tali me dignor honore» Signifiz cat uero plurimis modis»Nâpræter annuédi»renuédi,côfirmâdiq;:mo/ tus fût 00 uerccûdiæ SC dubitatiôis amp;nbsp;admiratiôis amp;nbsp;îdignatiôis notitôé cô munes oibus.Salo tamé eo facere guftû fcænici quoqj dodores uitiofû putauerût»Etiâ freqns eius nutus nô caret uitio.adeo iadare id ôC comas cxcutiété rotate phanaticû é.Dommat aût maxîe nultus.Hoc fupplices hoc mîaccs.hoc blâdi.hoc trifles,hoG hilarcs.hoc eredi. hoc fubmiHi fu

Sic intimes pene/ tretaffeäus» In præ/ poßtio afcribéda eft ut î îrimos Isamus»

Ätep id oHendcre maximelatus audio ribus moris c»Q^id fibi udir hoc loco il/ lud latus mihi fane non liquet» Forfitan uero latinis rede le/ geretur»ut intelliga/ mus adores potiflî/ mum latinos id prac fe ferretquod iis pfo/ nis quas aguntcon/ ucniar» Et falutaz tio frequcter fine uo cc intelligarur at^ af fidr» Aliqd uerboru mihihic deeiTe uide/ tur» Ettnfiiciæ qd/ dam nubilu ducant» E uocali erafa trifti/ cia legendum uidcf»

His conrrahifgt;atlt; tollitur.emittitur» demictitur legenda puto:utilliattollitur opponatur» Vtuna res in ca plus ualear» In quibufdam excm fgt;Iaribus nulla rede egif pro una» San guis ille qüimétis ha bitu mouetur utcd infirma uerecundia 'eurem acfipit:effun/

mus.hoc pendét hoies»hocituenóhoc fpedât.étantequâ dicamus » hoc tjuofdäamamus.hoc odimus»hoc pluria ïtclIigimus.Hic cd fxpe jp oiz bus uerbis»Itaqj iüs qua: ad fcænâ eóponunt fabulist artifices q?nûciâdi duurin ruborem»ut apfonis quoq; affedusmutuât tut fu Nlobeitragœdia triftis.atrox Mc .parricula nifi erada/ dea.attóitus Aiax.truculétusHercuIcs»In comœdns uero prêter alla ob ®“^ fenfum côfûdit» leruationê:q fcrui:lenoncs.parafiti.ruftici. milites» uetulæ» meretriculx. ancillæ.fenesaurteri ac mites.iuucncs feueri ac Iuxuriofi»matfóe»puellx Inter ie difcemunt.Pater ille cuius præcipuæ partes fût:qa iterim côcita tysânterim lenis é:altero credo:altero côpofito cd fupcrcilio»atqj id ofte dere maxime latus adoribus moris eft:qdcu üs qsagütpartibus cógru 3t»Sed in ipfo uultu plurimü ualent oculirp quos maxie aiusemanat : ut éitra motü quoq; óC hylaritate enitelcat:óetriftiæ quoddänubilû ducat. Q_uin etiâ lachrymas üs natura mentis I'diccs dcdit:quæ aut erûpûtdo lore aut Letitia manät»Motu uero itéri»remiffi»fùpbi,torui»mitcs» alpi fiz unt:q ut adus popofcerit finget' ’»rigidi uero amp;nbsp;extétitautlâguidi amp;nbsp;tor/ pétestaut ftupétes:autIafciui:aut mobiIes:aut natâtcs:ôC qdâ uoluptatc fuftufi:autlimi:ÔC:ut fie dicâ:uenerei:aut poleétesaliqd poUicétcfuc nûq eflè debebût*Nâopertos cópreftófueeos in dicédo:qsnifi plane rudis SC ftultus habeatfóC ad hæc oia exprimédafpalpebris etiâ SSin genis e qd/ da obferuiês üsminifteriû.Multû fupcilüsagit «Naöé oculos formât

-ocr page 386-

Liber

Autînaequa litare : ut modo depfbna comP ca dixeram dift dérUnæqualia pro inæqualira/ «iqbufdâ Irgi/ tur exéplanbus amp;nbsp;aut coiundio aferibitur » hoc mótAut meq/ lia aut utmode pfona comica dixerâ diHidéti Sed mîus rede utmihiqdé oi/ def ilia autcôiû didfuitaferipta»

Vtenî côtra/ dis trifticia» Et/ eni legedû é»nS uteniautira enî utîqbufdâlegi/ rut exéplaribus» Annuédiquo/ g» renuendi ne rône demittun tur autallcuan/ tur»dcmittunf Iegédûé»I»uoca/ lünemutara»

Tamctfi deri fim»contéptus» faßidujfignifi/ carefoler» Deri/ fus loco drifim ac fignificari paf fiuelegendùeff»

Cû emûdio etiâ frequenter fine câ rephe dafkfrequétior emédate i quigt; bufdâ legif exé ÇlanbuS kCû et in efficiendis ucrbis» Efferen dis redius mi/ hi legi uidcfg efïîcJMis» In^ tcrrogamus»ga udiû» Rede ne/ gamus uerbû a qbufdâ afcribif hoc mÔ» Inter/ rogamus»nega/ muskgaudium»

Alii funt qui res imiratiôe fi/ gnificât ut fe at/ grû téprâtis uc/ nas medici fimi

àliq têusîamp; fronti ipcrauHis cótrahit'’,attollif.emîttif.ut una rcs îea plus ua Icat laguis ille cjmétis habitu mouetf:utcû ifirma uerccûdia cuté accipiueftU dié ’ î ruboré.cû metu refugit.abiit ois amp;nbsp;pallorc frigclcit.tepcratus mcdiû qd dâ ièrenû eftîcit»Vitiû î fupcilns: fi autimota fut oino :aut nimiû mobilia:aut ïæqlitate:utmô de pfôa comica dixerâtdiflîdét.aut côtra id qd dicius fmgût• Etenî côtraétis triftitia.diduétis hilaritas rcmiffis pudoroffenditquot;’ ♦ Annuédi quoœ renuédiue rône demittûfaut aneuâé’.Nariba labrifq; no ferc qcq decé ter oftédimusîtâctfi derifus côtéprus.faffidiû fignificari folet» Nâ amp;nbsp;corruga re narcs.ut Horatius ait:amp; iflaretôTmoucrc:amp; digito iqetarc:amp;ipulfu fubito fpûm excutcreîamp; diduccrcfæpiusîamp; plana manu refupiare ideco^ éîcû emû étio et freqntcr nô finccâ rcprehédaf * Labra amp;nbsp;porrigut malctSi feidûc : SC aflrîgûf«amp; deducûôôCdétcs nudât i latusac pene ad auré trahût :K uelut quodâ fartidio repIicâtur:amp;ipédét:ÔCuocé tâtû altéra parte dimittut. Labere quoq; ca amp;nbsp;morderc deforme éîcû et î efficiédis ^bis:modicus eé coçt debeat motus,Ore eni magis q labris loqndû é,Ceruicé ereétâ oportet eé.nôrigidâ: aut fupinâ.CoHû oiucrfa qdé:lcd pari deformitarc cotrahié ’ SC tédif:fcd téfo fubeft ÔCIabor:téuafq^ uox ac fatigaô Affixû pedori métû mîus clarâ:amp; qz fi latioré prefîô guture facit.Hûcrow raro décès alleuatio atq? côtradlio e.Brc uiafcnî ceruix amp;nbsp;geftûqndâ humifé atq; feruilcîSCqfi fraudulétû facit: cû fe i habitu adulatióis.admiratióis.mctus figût.Brachii moderata.pieélio remif fis humeris atqj explicâtibo fc i^pferéda mâu digitisîcôtinuos amp;nbsp;decurrétes îo cos maxie decet,Aut cû fpeciofius qd uberiufq; dicédû é:ùtillud.Saxa atq; fô litudies uoci refpödettexpaciafilatus:^ ipfa quodâmodo î fe cû geftû fudit ofo,Mâus ’^o fine qb? trûca cétadhoac dbilis: uix dici pot qd motus habeât: cû peneipfa \'’bo^ copiâpfeqf.Nâ entere ptes loqnté adiuuât.Hæ ppc e ut dicâ:ipfeloquut ,An no iispofeimusfpollicemurmocamusfdimittimusfmi namurfrupplicâusfabominâurfnmemus fiterrogâusfnegâusfgaudiûdtri/ ftitiâf dubitationé.côfcflïoné.pœnitériâ.modû,copiâ»numeç: tps oftédiusf Nôexdé côcitât,fupplicât,îhibéf.pbât. admirât fuerecudâtquot;’fNônc i demo ftrâdis locis atqj pfonis aduerbioçt atq; pnominû obtinét uicéfut i tâta p oés gétes natôefq; ligua: diucrfitate:hic mihi oium hoium cois fèrmouidcat Etiâ iiqdédqbj fu locutusîcû ipfsuociba naturaliter exeut geftus ♦ Alii fût q rcs imitatióc fignificattut fiægrû tétâtis uenas medici fimilitudïc:autcithara:dü formatis ad modüpcutiétis ncruos manibus oftédas.qd é géus qlógiffimeî adtióc fugiédü Abefte eni plurimü a faltatorc debet oratortut fit geftus ad fe fus magistq ad ’^ba accómodatus.qdét hiftrionibapaulo grauioriba facere moris fuit.Ergo ut ad fc manü referte cû dfêipfo Ioqt :6dieü que demóftret itédcfïSd aliq iis fimilia pmiferuita nóeftigcf ftataquofdâ:ÔCqcqd dieet ofte dcrc.Ncq: id imäfba fbîûtfèd î oî gcftu ac uoce feruâdû é.Nö,n,autîilia pio do.Sretit foleatus ptor po.ro.ieli'atio icübétis î mulierculâ Vcrriseffigéda é» aut iilla.Cxdcbatquot; i medio foto Meflanæ.motus late^:qlis cé ad gt;vbcra folet torqndus«aut uox qlis dolore exprimif ’ cruéda:cü mihicomcediquoq; peffi me facere uideâf:q ét fi iuucné agâtreû tu î expofitioctaut fem's fermomti hi drireplogotautmulieris:uti gcorgio iciditïtrcmula uÏeffcciata uocepnûciât Adeo î iin quoq ; é aliq uittofa imitatôtquoçi ars ois oftatimitatóe.c at geftail Ie maxie cois:quo media digit? ipollicé □trahit ’ explicit! trib? K pricipiis uti

-ocr page 387-

Vndedmus


lïtudïe* Si.amp;no«Ti1 i conucrfilcgcdum é : ne fenfus pdatur.

Sïmul capire arep humcris fenfim ÓC ld quo manus feraf obfecûdan tibus»Lo/ coamp; copulaead ppo fitio afenbéda uide/ tur. Etaliénaca a fpedatehume^ ma nu paulû inclinatus afïirmac»draeadie/ flionc corrigif bic !ocusgt;hocmótsmalle uara ac fpedâte hu/ mem manu» AIP quadopro numéro« eft idem fûmo arn/ culo utrin^ leniter apphéfo duobamo/ dice curuaris»minus


listen leni in utranc^ pte motu modicc platus.fimul capite atq; Bumcns fenfim:amp; id quo maus ferae' ’obfecûdâtibus:amp; in narrado certus.ied turn pauIo ^du0lior:5i iexprobrädotöC iarguedo accr atq; iftans ♦ Logiusm« ptibus ns amp;nbsp;liberius exerif♦Vitioie Vo ide finiftrutqfi humeri petesn laz tus agi folet:qq adhuepeius aliq trafuerfu brachio pferut:amp; cubitopnu ciat,duo quoqj medii iub pollice ueniûttôi e hieadhue priorc geftus ifti tior pricipio:amp; narratioi no accomodatus*At cu trescôtraéti polliee prcz mut'’:cu digitus illetquo ufu optie Craflu Cicero dicit:explicari iblet « Is i exprobrado amp;nbsp;idicado:unde ei nome e ualettX allcuata a fpedlatc hume rû mâu paulû iclinatus affirmat«’^fus amp;nbsp;i terra SCqfipnusurget. Aliqdo ænûero éidé fumo articulo utriqtleniter apprehefo duobus modice cur uatistmius taméiuno aptus ad diiputâdû égt;Acrius tamé argumêtari ui déftq mediû articula potius tenct:tâto côtraélioribus ultimis digitistqz to priores defcéderut«hft SCille uerecudæ aóhioniaptiilimus: quo qttuor primis lcuiterî fûmûcoeuntibus digitis nô peul ab ore aut peótore fçrf ad nos manus*ôCdeide pna ac paululû plata laxat'’:hoc môcœpiile Dez mofthené credit' ’i iHo p Ctciiphôte timido fumifloq; pricipio.hc forma ta Cic«manû:cû dicerct«Siqd éigenii mei iudicestqd fentio q fit exiguû, cadé aliqtenus liberius deorfum fpedlâtibus digitis colligiti os: SC fuiius . paulo i dmerfa refoluic :ut quodâ mô fermonê ipfû pierre uideat'’.Brnos ^ffi^mihf ^i/a* ïtcri digitos diftiguimus:fea no îcerto pollicc:paulû taméiferioribus inz quctiTnginta ucro tra fpedtâtibus fed ne illis qdé refis q fupra funt.duo îteri extremipalma fignifiari illo digito circaima pollicis premût.ipfe prionbus ad médias articulos iûgit«interf

qrtus obliq; reponit .îterî qttuor rémiiïîs magis q tcfistpollice itusîdina ximus/'^Sigd êîge to.habilé i latus demóftrado aut diftiguendo q dicius manu facimus : cu'“


tameïuno aptus ad difputadum é» Cor/ rupta hzc claufula


mcopiexu copioici problematis nfis dl/


mi mei iudices. In


fupinai iiniftru latus.pna in alteçi ferf»Sunt SCilli brcues geftus: cu ma ^pitu?« pricÏpio nus leuiter padatatqlis fouétiû éïparuisïtcruallis SC lubaflèntiétibus hu ofonispArchia poe mens mouef«maxie apta parcetSC qfi timideloquétibus. Et admirationi **?**^^ * me igej^ cóueniésillegeftustquomaus modice iupinatatacp fingulos a minimo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;”®

colledta digito redeute flexu fimul explicat' ’atqi cóuertitur. Nee uno mó Kcrrogätes geftu coponirnuspleruq; tamé uerxétes manututcûtç cópofi ta e.Pollid pximus digitustmcdiuq’ q dexter cftungué pollici fumo fuo iûgésîremiflîs ceteris é SCapprobâtibus SC narrâtibus ÔC diftinguétibus decorusîcui no diflîmilis:Icd eópreffis tribus digitis:quonûc græci pluri mû utué:ét utraq; mâu quotiésenthymemata fua gcftu:uelutcorrotôda eæfim.Mâus lenior pmittiteSCafietat .dtatior horrat .îterî laudato Eft ôc ille urgés oroné geftus uulgaris magis q ex arte:qcôtrahié alterno celez riq: motu:ÔCexplicat manû.Eft ÔC ilia caua ÔC rata:ÔC fupra humeri altitu diné data cû quodâ motu uelut hortatrix mâus a pegrinis Icholis iâ ppc rccepta.tremula Icænica é.digitos cû fûmi coierût:ad os referreicur qbuf “*^^f ÿÿ8 nbsp;nbsp;nbsp;,

dâ difplicuerit nefeio.Nâ id ÔC leniter admirâtesîôc iterî lubita îdignatôc hui^s loci depralua'/ Uelut pauefcétes ôC dprecâtes facimus.C^ui côprefTâ ét manû i fignû pce tides tollûf : q facile nitétiæ ud iræ peélori admoucustubi uox uel iter détes exprefïa nô dede qâé uidenf:Scdemé cet.Q^uid nûc agâfqd facialAuerfo pollice demôftrar aliqd receptû ma N^^7gnoroa qbuP r i - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;dafic corrigi:utcor/

nu tudit cæius légat p illis corrotôda cacfimgt;cacte^ ne fie qde pcipif fcnfus. Manus leuiorpmittir.V ira in nmucata lenior uidefeé legédâ» Cur qbufdâ difphciôt nefdodifpUcuerit mâifefte Icgédu é» Nâ ÔC leniter


îcerto pollicc»c»lfaî fk mutata îferto legS düé. Maxime apta pteó Cqfi timide lo/ quétibus»Pro pte lc gcdûépce» Plerûcg tamé uerctes manu utcùg icôpofita c.T» Ira iteneda ucrtctcs Icgédu uidef. Etiâ utrarp mâu quotiés enthymemata fua geftu uelutcorrotû/


dagt;Suo,p fua icgédu uidef utcû eeftuco


ÔC il


-ocr page 388-

admfratesXeuffcr k^ gendueffe pu ne ad^ monedu qae eft» Sed iHi qfimélurâ tardira tis celenranT^ efte uo lueruu Redcqdâ ah' qua afenbut fiocderi tanfgtahqua efleuoz lucrur» Nec imeritO ne aur diuo oriofa cc manusraur qdmulti faciûraâionécôtinuo motu cociderct » Diu ilia uocali o era{a»St ecr»r»Ifa afenpra» amp;nbsp;co cidererm cxpuda lege uidcf.SûtqdâlatC'' OS fermonis peufTio/ ties SCqn aliqpedes ad aliquos plurimo^ge Puscadit»Ad quos no ad aliquos uidef lege/ dû» Vnde id quo^ flu it uinu amp;nbsp;iuuenes cû fcribduurloco amp;nbsp;copu Ïeêlcgédû» Vrpura» Nouû crimen Caius Catfar»Cai legédûenê facile ex ofonis priciz piop Ligarioapparet* Quo me mifer cofe/ rarin capitoliu ad fra-' trislaguinetan domû» Temerirare iperiti ali cuius:fedarrogatis de prauatus c hie locus» Nd amp;nbsp;rnebru unûêpz termiffû ; St alreß iira corruptû:ur uerus ne gerœ fenfus pcipi nô poflif » D»n»litter3jnt cÔucrù At ut fit côiûz dio Icgédû:amp; fanguie Ira m expûCta:6C redû dat uerbû ce aferiben/ dû nô ex cracchi ofo' ne:qnô extat: fed ex h bro Cicerôis de orato re fccûdo apte coHigi/ tur»Ibi»n.ficé fcriptû» Quid fuir î Graccho: quetu Carule melius nicminifti:qdmepue ro tantopcre ferretur ƒ Quô mcmifer côferâ^ Quo uertata^In capi-' toiiû nefAt fratris fan guie redûdat» An doz tnûfmatré nc ut roife talamentâté uided ÔC

’ Liber

gis putotq oratorideco^.Sed cuomnis motus (ex partes habcat: fepti/ mus fitille g i fe redit orbis, Vitiofaé una circuuerfioacli^ ate nosamp; dcx tra Icuaq; amp;nbsp;furiu SCdehorfu aliqd oftedutJn poftcriora geftus nö diri/ git' ^.ïteri tarne uelutreiici (blét.Optimeaut manus a fimftra parte icipit. î dcxtra deponit «fed ut ponere nó ut ferirc uidcat :qq SCifine: SCitcri ca dit.utcito taméredcat:SC nonunq refilinuel ncgantibus nobis ucl admi ratibus:Hic ueteres artifices illud reële adi ecerùt : ut manus cu fcnfu SC icipcrct SC dcponcrct, Alioq.n.aut ante uocé crit gcftus:aut poft uocé qd cft utrunep dcformc.In illo lapfinimia fubtilitatc funtrqditeruallû mo/ tus tria uerba cflc uoluerût:qâ nec obferuat neq jfieri potcft : fed iHi qfî mefurâ tarditatis celeritatifq? eilê uoluerût.nec imerito:ne aut diu ocio/ fa eflèt manus:aut qd multi faciût:aëlioné continuo motu côciderêt»Ali ud cft qd fit frequétius SCmagis fallit. Sût quædâ latêtis fermonis per/ cuftionestSC qfi aliq pedcs:ad aliquos pîurimoç ^ geftus cadit:ut fit unus motus.Nouû crimen.alter«C»Cæfar«tertius»SC ante hâc die ♦ quartus no auditû,deide»ppinquusmcus:ÔC ad tc.ôC Q_uîtus Tubero detuîit,Vn/ de id quoq3 fluit uitiû:utiuuenes cû Icribunt geftu præmodulati cogita tionê fie côponant:quo môcafura mâus fit.unde SCillud uitiûî ut geftus q in fine dexter eflè debetu finiftrâ freqnter dcfimat.Melius illud cû fint in fermone oî breuia quædâ mébra:aa quæ fi neceflé fittrecipe fpirituna liceattad hæc geftu difponcrautputa.Nouum crime Cai Cæfar »habet p fe fine quendâ fuum:qa fequit comunëlio deidc^ôC ante hanc dié non auditû»làtis circunfenptû eft.Ad hæc cômodanda manus cft» Idqr dum crûpitænt prima SCcôpofita actio:At ubiiâ calor earn concitaueritxtiâ geftus cum ipfa ofonis ccleritate crebrefcct.aliis locis dtata ♦ aliis preffa couenict pnunciatiodlla trâfcurrimus,côgerimus. abundamus. feftina mus»hac iftamus«inculcamus,infigimus«plus autem affedus hent len/

tragœJias egit.Eadé motus quoq: obfcruatio cft,Itaq:i fabulis iuuenû. fcnû,militû.matronai^.grauior igrc{rus eft,lerui,ancillimæ.parafiti.pif catores citatius mouenf»Tolli autc manû artifices fupra oculos.demit/ ri l'tra pedus uetanriadeo a capitc cû peterc:auc aJimû ucntré deduce/ re uitiofum habetur»At finiftramitra humeur pmouere ultra non decet Scd eumauerlantes in leua partem uelut propellemus manum:finifter humerus pferendustut cû capite ad dextram fercntc conlcntiat«Manus finiftra nunq fola reële geftü facit»dextræ fe frequenter accómodat:fiuc in digitos argumenta digcrimustfiue aducrfus in finiftrû palmis abomi namur:fiue obiimusaduerfas»fiue in latus utrunq; diftedimus: fiue la/ tiffacictes:autfupplicatcs.Diucrfi funt auté ii geftus«fummittimus:fiuc adorantes attollimus:fiue aliqua demonftrationi:aut inuocationi ^ten dimus»Vosalbani tumuli atq; Iuci«aut gracchanü illud» Q_uo me mi/ 1er cóferamfQ^uo uertafin capitoliüncfat fratris fanguine rcdüdat » an domumfplus ent affeëlus in iis iunëlx exhibet manus»In rebus paruis» mitibus»triftibus»breuibus»magnis»lætis»atrocibus cxtéfiorcs fût»Vitia quoqj caçi fubiicicnda funt:qux qdéaccidere etia cxercitatis aëloribus

abieödfQjqar fic ab ik

ioada cécóftabat oculïs uoce»gcftu:inimids ut lachrymas tenere nô polTcnt» In reb^ paruü»miliabus»trifti


-ocr page 389-

’VnJecimus

foIent.Nam gcQum poculum pofccntis:autuerbera mmanttstautnumcru gnz gento^i pollice flexoefficienris:qux funt a qbufdifcriptonbus notata:nc in ruz fticis qdem nidi.Autut brachio excrcito introipiciatur lacus:utmanum alius ul tra finum pfcrrc no audcat.Alius inqtu patetlogitudo ptendat: aut ad tcdlutn criganaut repetito ultra leuu humeru geftu itaitergu flagcllct:ut cofiftcre poft cu pafó tutu fit;autfmiftrû ducat orbé:aut temere fparfa manu î ^ximos offen/ dat:autcubitû utrûq; î diuerfum latus uétiletffæpe fcio ucnirc.Solet eé amp;nbsp;pigra amp;nbsp;trépida amp;nbsp;fecâti fimihs.neri uncis etiam digitis:aut a capite dciieiab:aut eadé manus fupinara in fupiora iaffctur.Fit amp;nbsp;ille habitus q eflè in ftatuis pacificator fület:q iclinato in humey dextrû capite brachio ab aure prætéfo:manum îfefto pollice extedit:q qdé maxime placet iis:q le dicere lublata manu iaclant. Adiiz ciat licet eos:q fnias uibratis digitis iaculanf:aut manu lublata denunciant: aut qd p le iteri recipiédû ê:quotiés aliqd ipfis placuit î ungues erigunt' ’ « fed uitio fû id laciunt:autdigito qnto plurimû pollunt eredhotaut eriam duobus:aututraqi manu ad modû aliqd portantiû côpofîta.His accedût uitia nô naturæ : fed trepi dationis:cum ore cócurréte rixarim memoria fèfcllerit:aut cogitatio no fuffrage tur:qfi faucibus aliqd obftiteritifonareUn aduerlum tergere nares:obambularc fermée ipcrfedto^refillere lubitoiöC laude pofcere lilentio« quæ omnia perlèqui ^pc infinimmeffSua enicuiq; funt uiria.Pedtus ac uentcr ne proiiciand obier uandum.Pandant eni pofteriora:ÓCeftodiofaomnis fupinitas * Latera cu geftu côfentiât,Facit enialiquid éi tonus corporis motustadeo ut Cicero plus illo agi q manibaipfisputetJta eni dicitïoratorc. Nullæ argutiæ digito^:nó ad nume ru arriculus cadésitruco magis toto 1c ipfe modcransidCuirili lateru flexióe» Fœ mur ferire:quod athenis primus feciflê credit CIeon:00 ulitatu é:SCidignâtes de cct:amp; excitâtauditoréJdepiCallidio Cicero defiderat.Nó frons inqt peufta »nó fœmur.qq fi licet de fronte diffentio.Nâetiâcôplodere manus Icænicû ê:K pez dins cædere.Illud quoqt raro decebit caua manu fumis digitis pedtus appeterc: fiqdo nolnîetipfos aHoqucmur.cohortâtcs.obiurgâtes.mifcrantes.qd figdo fiat toga quoqj ide remoueri nô deccbit.In pedibus obferuant ftatus amp;nbsp;iceffus ♦ Pro lato dextro ftare:ÔC eandc manu ac pedé ^pierre deforme é.In dextrû ^pcûbeie Î teri daf:lcd æquo pccbore:q tarnen comicus magis qoratorius geftus é.Malc et m fîniftrû pedé ififtétiû:dexter aut tollit tant lumis digitisfufpédié.Varicare fu pra modû Ôêiftando deforme é:ÔCaccedéte motu ope obfcenû « Procurfio opz portuna«breuis»moderata.raracôuenit.êt ÔCambulatio qdâ ppimodicas lauda tionû moras.qq Cicero ra^ icelîumtneq; ita longû rbat.Difcurfare uero: amp;nbsp;qd Domitius afer de Sura Manilio dixit fatagerc ieptiffmû:Vrbaneq; Flauus Vir ginius iterrogauit de quodâ fuo âtifophifte quot milia paffuû declamaflct, Præ api SCillud Icio ne ambulates auertamur a iudicibus: fed fint obliq pedes ad co ciliû nobis refpiciétibusJd fieri iudiciispriuatis no pot.Vcç: Si breuiora fint fpa cia ncc aucrfi diu fimus.interi tame rcccdere fenlim datur.Q^uida amp;nbsp;refiliût.qd eft plane ridiculû.Pedis fupplofio:ut loco eft opportunatut ait Cicero in cotenz tioibus aut icipiedis aut finiedisnta crebra amp;nbsp;iepti eft hominis: amp;nbsp;dcfinit indicé in le couertere.Eft amp;nbsp;ilia fdecora in dextrû ac leuum latus uacillatio altemis pc/ dibus ififtentm.Longiffime fugicnda mollis aóliotqlcm i Titio Cicero dicit fuif fe.Vnde amp;nbsp;faltatioms qddamgenus titius fit appcllatum.R.eprchendendae Si ilia frequens SCcocitata in utranqj partem nutatio:quami Curione patre irrifit

bus hsful bustLifÿHa ba erafami/ tlbus mani/ feftec legen dût Nein rufticis'gde dixiUn qui^ bufdâ exé plaribus re/ de legifuigt; dl Joco illi/ US dixüAuc timere fpar fa manu»Te mere legen/ dû eé nemo non uider*

Adiiciat liceteos»qtri fnias uibraz tis digitis ia culanfuut adiicias aut adiieere Ie/ gendum ui detur. Nó ad numeru articulis ca/ dens.arneu luspro arti/ culis emenz date legiruc Î Ciceronis oratorc kH' ludquoque rara dcebir» Raro mani felle Icgédu dir °

-ocr page 390-

Liter'


• Scd magis ■ cc runius querens qrfsilintre loqueref:amp; Sicinius.Nam cu ardente collcgat in ora confpi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t . nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_.o

aturJnoraro


re non in ora tnihi legcndû uidcrur» Eft emm cultus magis ïn ora/ tore confpicu us» Quare fit ut omni' bus honeftïs» Corrupte fie kgirur»cafli' gare autem fi 111a tlitrera in cmutata fie ut Icgafkhœ modotQna^ refic utin oP bus honedis debet céfplc/ didus 6^ uiri/ ^* Qrjod ipfum aliqua Ktnporû con ditione» Re/ die a quibuf dam aliquate


qcratpptcr uahtudme Si deligatus:amp; plunbus medicametis^pter dolore ar/ tuu ddibutus:multü fe Curio ex more iaóhaflèt;Nüg inqt Octaui collega: tuo gratia referesrq nifi fuifletiftic:hodic te mulcx comcdifTent.Iadtät amp;nbsp;humeri: äuod uitiû Demofthencs ita dicit emcdaflè.uteu iâgufto quodâ pulpito ftâs iccret:hafta humero depédésimineretrut ficalore diccdi uirarc id excidiflét* ofTeiatione illa cómuncrct «Ambulaté loq ita demu oportet:fiicaufis publicist in qbus funt multi iudicesïqddicimustqfi fingulis inculcate pcculiariter ueli/ mus.lllud nó referendurqdqdâ reiedta in humcru toga:cü dextra finu ufq; ad lumbos reduxerüt:utfmiftra geftu facietesfpacianf amp;nbsp;fabulent' ’;cû ctiâ leuam reftringereplata longius dextra fit odiofu.Vndc moncor ne id qdé trâfèâ inez ptiffime fieri:cu iter moras Iaudationû;aut in auré aheuius loquunt : aut cô fo dalibus iocant :autnônunq ad librarios fuos ita refpiciunt:ut fportulâ didtare uideanf Jnclinari ad indicé cû doccas:uriq? fi id de quo loquaris fitobfcurius dccet.Incûbere aduocato aduerfis fubfelliis fedétiaa côiumeliofum eft.Rediz


nari ctiâ ad fuos amp;nbsp;manibus fubftincri:nifi plane iufta fatigatio:delicatu: fient palâ moneri excidentis aut legcrc.Nanqt i his oibus:amp; nis ilia dicédi rcfolnit :


fà fubfellia paru uerecundû é.Nam amp;nbsp;Caftius fcuerus urbaneaducrfus hoc fa cientes lincâ popofcit.Et fi aliquâdo côcitate iturmunq nô frigide rcdif.Multa ex iis quæ præcipimus mutari ncccfiêeft ab iis:q dichtapudtnbunaIia«N â 62 uultus eredhortut eu apud que dicif fpcétettôd gcftus:utad eûdé rédeselatior fitmcccfle eft alia quoq; occurrerc etiâ me tacente omnibus poftunt ♦ Itemqi ab iis q fedentes agcntCNam ÔCfcre fit hoc î rebus mmoribustôi iidé impetus ufos elleî ' *'®lt;^°®s ^^‘^ *^^ poflut)amp; quædâ uitia fiunt neccflaria«Nâ amp;nbsp;dexter pes a leua dpiis eos §igt; iudicis fèdehtiJ proferendus éîamp; ex altéra parte multi geftus neceffe eft in fini/ quorum» Nô ftru eantmtad ludicem fpedent.Equidem plerofque âCad fingulas claufulas 3 ièntentiaçi uidco adurgentes fibiÄ nonnuilos fubinde aliquid ctiâ fpaciâtes: quod an deceatipfi uiderintreu id faciunt non fedentes agunt » Bibere aut etiâ effe inter agendutquod multis moris fuit:amp; eft quibufda:ab oratore meopcul abfit«Nâ fiquis aliter dicendi oncra pferre non poffitmon ita mife^ eft no age reipotiufq ^ eft multo q SCoperis amp;nbsp;hominu contemptu fatcri.Cultus non cftp prins oratoris aliqs:(cd magis î oratore confpicic .Q^ uare fie ut iomnibus ho neftis débet efte fplcndidus amp;nbsp;nirilis.Nâ amp;nbsp;toga amp;nbsp;caiccus SCcapillus tâ nimia cura:q negligentia flint reprehendeda.Eft aliquid in amitftu:qd ipfum aliqua tempooi coditionc mutatu eft«Nam ueteribus nulli finus:pcr q brcucs poft ilz los fuerunt.Itaq? SCgeftu nceefte e ufos efte i principiis cos alio quorh brachiu ficut grxeoru ucftc continebatquot; »Sed nos de præfentibus loquimur « cui lati da uiins no crit ita cingaturmt tunica: prioribus oris infra genua paulu.poftcrio ribus ad medios poplitcs ufq; pcrucniant.Nam ifra muiicru eft.fupra cenruz rionum.ut purpura: refte defeendantdeuis cura eft.Notatur interi ncgligetia» Latum habcntiu dauum modus eft:ut fit paulumcindis fumiftior:Iplam to/ gam rothda eftetSCapte cefarn ueli«Aliter cm multis modis fiet enormis « Pars eins prior mediis cruribus optime terminaturtpoftenor cade portionc altiufq cinftura.Sinus dccentiftimus:fi aliquanto fapra imam togâ hierit:nung certc fit iferior.lllc q fub humero dextro ad finiftrum oblieg ducitur: udutbaitcus:


nus jgt;aliqua kgi uidetur» Iraqi amp;nbsp;ge/ flu necefTe eft


aliquoru ifed alio:quorum


{»roculdublo egedum eft» ka cinga/


tur » fid tunP car» Vtloco amp;nbsp;copula: repo/ natur»


-ocr page 391-

VnJecimus

nee Qrangulettncc Auay^ars togæ quæ poftea îponitur.fitifênor.Namita amp;nbsp;ledet melius amp;nbsp;cotinef.SubdueecIa ét pars aliq tumexme ad lacertu i aélu re dcat.tû finusmucicdus humcro:cuius extrema ora rcicciflc no dcdecet,Opi/ riaut humeri cu toto iugulo no oportet«Ahoqamidtu fiet anguftus:amp; digniz tatêtquæ eftflatitudine pedtoris pdit.Siniftru brachiu eo ufq; alleuadu é : ut qfi normale illû angulu faciat:fup quod ora ex toga duplex xqualiter fedeat. Manus no iplcat anulistprxcipue medios articulos no trafeutibusteuius erit habitus optius:allcuato pollice:0ddigitis leuiter iflexismifi fi libellu tcnebit: qdn5utiq; captâdûé.Vidct eni fateri’mcmoriæ diffidétiâ:ôdad multos gez nus éîpediméto«Togâ ueteres ad calceos demittcbat:utgræci palliu« Idq; ut fiatqdegeflu fcripièrut circa tepa illa Plotius Nigidiufq; præcipiût:quo ma gis miror Plynii iecudidodli hois»amp; ihoc utiq? libro pene ét nimiü curiofi p Ïuafionétq iolitu id faccre Cicerone uelado^ uaiicu gratia tradit:cû hoc ami dtus géus i ftatuis co^ quoq;ïq poft Ciceroné fueruttappareat« Palliolu ficut fafciastqbus crura ucfliut :5C focalia éi auriu ligaméta lola cxcuiare pot ualc tudo.Sedhxc amidtus obferuatio:du icipimus. needéte ucro adtu ia pene ab initio narratôis finus ab hûcro redte uelut fpôtc ddabit :amp; cû ad arguméta ac locos uétu éneiieere a fmiftro toga,deiicerc et fi hxreat:finü côuenict.Lxnâ a faucibus ac furno pedhore abducerc licet.Ardéteni ia ofa:5 lt;ut uox uehemen hor ac magis uaria é:fic amidtus quoqj hét adtu quéda uelut prxliantê. Iraq; ut leuaiuoluere toga:amp; icigi pene furiofu ctfinu ueroidextrû humeri ab imo rcücere:folutû ac delicatû é.fiuntq? adhuc peius aliq:ita cur laxioré finu finiz ftro brachio nó fiibiiciamusi'Habet eni acre qddâatej expeditü:X calori cóci tationiq? nóihabile.Cü uero magna pséexhaufta ofonis:utiqj afdatc fortua fJene ma decét.Sudoripfe K fatigatio 6i ncgligétior amidtus:amp; roluta:ac uez ut labés undiq? toga.Q_uo magismiror hac quoq; fuccurriflè Plinio curâ:ut ira fudario fróté ficcariiuberet:ne coma: turbarent :qscóponi poftpaulü:fi/ cut dignû erat:grauiter Ód feuere uctuit.Mihi ucro illa: quoq; turbatx præ ie ferre aliqdaHedtustSdipfa obliuióc curæ huius cómédari uidèc « At fiicipicti bus ac paulu pgreHisraecidat toga nó reponere ca q^rfus negligétis aut pigri: aut quo mó debcat amiciri nefciétis é.Hxc funt uelilluftraméta pnucianóis Ueluitiatqbus ppofÏtis multa cogitate debet orator.Primu qd.apd quos.qba prxfennbus fit adturus»Nâ ut diccrc alia aliis:ôd apud alios magis cócefïué: ficét facef.neq: eadé uoce.geftu«ice(ru.apd pricipé«fenatu«populu«magiftra tu.priuato.publico iudicio.poftulatióc«adtióe fimiliter dccét. Q_ua diffèren tia fubiicerc fibi qfiç q aium itendcrit pót:tü q de re dicat:amp; efficere gd uelit. Rei qdruplex obferuatio cft.Vna itota ca«Sunt eni triftes.hilares. folicitaxfc curx.grades.pufillxtut uix nunq ita follicitaripartibus ca^ debeamustutnó fumæ mcminerimus «Altera qua: é i differétia partiû:ut i phemio. narratiôc« argumétatiôe.epilogo.Tertiâ i fentétiis ipfis i qbus fedm res amp;nbsp;adtus uarianf oia.Q_uarta in uerbisîquorum ut eft uicioia fi efficere omnia uelimus îimita tionta qbufdam nifi fua natura redditur:uis omnis auferturJgitur in laudaz tionibus nifi fi funebres eruntîgratiaçi adtionc,exhortatione fimilibus læta Öd magnifica amp;nbsp;fublimis eft adtio.Puncbres.cótioncs.cófultationcs pleruq? eau fæ deoy trifles ac fubmifïæ.In fcnatu cóferuandaaudtoritas. apud popuîum dignitaSlin priuatis modus,De partibus caulx ÔC fentétiis Ôd ucrbis:quæ funt

Tarnen finus inudendushu/ merc,Tum lo''’ coiUius ramen eftlcgcndum» 0^0 magis miror Plynii fe cundi dodli ho minisÄinhoc uriq i libro pe/ nechânimium curiofi perfua'' none. Hîcapte coHigif caliga/ rû ufum apud prifeos no miP fe.Scripfit auté s: Plyniusdcv ftitutionc oraz toriadn quo hz bro hacc tradûz tur. Leuam a fauciba aefumz mo pedtoreabz duccrc licet»V» littera in n conz uerfalænam ut legamus fcnfus expofcir.Deue-' fie nançpnÔdc mâu Fabius mi hiloq uidetur*

Non repone rc eam prorfus non ncgligéris» Non pamcula iterum aferipta uidetur craden daut eitra nega noem legarur.

Neqicadé in nodte geftuunz cefluapud prin cipcm»,p nodle uocc legenduni uidetur. Eraf ficere qd ueht efficcrc.a»uocali in c côuerfa ma nifefte legendû eft» Vt uix un quam ita follici tan.Nunquani n littcra afcri z pta redte legi z tur»

fid ÜÜ

-ocr page 392-

Tria debetpræ^are pronuncia^ tio cócihetkpfuadear» monear» moz ucann lirtcra in u cóuerfa legatur»

Perfuadediuis affirmatióc: quæ interim plus ipfis probâriôibus ua 1er» AfTeuprationc pro affirmarione facile eenfere cfTelegedum : fiquod uidiHem exemplar quod mihiadi/ pulareriir.Eftenim afleuerare urfu perius quoep diximus : uim quâdâ animimorumm corporis inter ipa argumenta probarionefep admifce re»Vtipfe Fabius alibi»Cum praefer tim quorüdâ probatio fob fit i affe ueratione amp;nbsp;pfeucrantia» Afleucra/ tionc autefle legedu cnam quæ fez quunturaperte indicant» Ét con/ Cultus ptermiferit dicere » Permife/ rit manifede legendum ed» nbsp;nbsp;Scd

danda brcuis cogirarione mora.co girationiquis non uidcat cfTc legen dumƒ Hoc præcipit Homerus Vlydis exemple que déridé oculis in rerram defixis imoroep feeptro prius qillam eloquentiæ pceUam edundere dicit»T»Iittera aferipta cf fundercredIegcndum»Hocautcm pcpit Homerus tertio Iliados cum air » ccAÄoTEZH'itoÄv.uHTior oevdi/

çocoKÈv » ûrtcxi 2.Ëi2i6TKëKceTdX®°^ VOGT OKiràTCf aTfi^CT»

aKHitTpov StovTOTriffö ouTÊtrpo/ TTpMVÉO‘EVOJia»

aAAccgrjJ-qiEcrrx^CTKfv ailApi^cödi coiKocr»

lt;pdiHö -K£jdKotovTivatx).äevai otlt;^/ povaTauTöxr»Homerum aürimi/ tatus Ouidius üxiü»meramorpho feos de codcm inquir VIydè»Finie/ rat Tclamone farus»uulgi^fecutü Vltima murmur crat»donee laerz tius heros Aditit : atgioculos pau/ lü tellure moraros Sudulitad,pce/ res:exopratoq i refoluit Ora fono »

2- Liber

mulnplicia:pluribus dicendu.Tria autem preftare debet nûciatioîcôciliet.perfuadeat.moucattqbus natura cohærctî ut ét dcIcctct.Cócibatio fere aut cómédatione moçz :q nefeio quo móex uoce etiâ atqj aélîone perlucéttaut orarionis fua/ uitate cöftattPerHiadedi uis afrirmatiöetqux iteri plus ipfis ^pbatiôibus ualettAn iftaigtCaHidio Cicero:fi ucraeént: fie a te dicerétCóó tantü abeft:utinflammares noftros animos» Sonu iflo loco uix tcnebamus.Fiducia igit apparcat : amp;nbsp;có/ ftantiaîu tiqt fi auéloritas fubeft.Mouédiaût ratio eftaut in repræfentadis autimitädis affedhbus.Ergo cu iudexi priua tis:aut prxco ipublicis dicere de cä iuflerit: leuiter colurgcn du.tu i côponéda toga:uel fi nccefle crit:et ex itegro iniicien da dutaxat i iudiciis.Apud pricipc eni Si magiftratus ac triz bunalia no licebittpaulü e cömorädutut SC amiétus fit decen tiortôC ^tinusaliqd fpacii ad cogifâdû Si eu ad indicé nos cd ucrtimus îôC côfuitus pmiierit dicereinô ^tinus é eiûpcndû: fed dada breuiscogitatiói mora.Mirc eni audituw diéturi cu ra deleétanSCiudex ftipfe eóponit.Hoe præcipit Homerus Vlyxis cxéplo:quc ftetiflè oculis in terra defixisumotoq; fte ptro priufq illâelqquétiæ proccllam effunderet dicif» In hac cutatione kit qüxdd no idecentes:ytappellat fexnici: morx caput mulcere manuïtuertufringCré articulos«fimularc co/ natûTuipiranôe folicitudiné fueritaut qd quenq; magis dez cetïeo diutius fi ludexnédu itéditaium.Status fi leétus ♦ xq SC diduefti paulu pedestuel pcedés minimo fmiftcr.genua re étatfic tamé ut nóextédat .Humeri rcmifti » uultus feucrus» nó meeftus.nee ftupés.ncdâguidus.Brachia a latere modicc remota«maus fmiftratqlé fupra demóftraui.dextra cu ia ici f)iêdüeritipaulu plata ultra finu.Gcftu qmodeftiflïmo ue/ ut fpelt;ftâs quando icipiédû fit»Vitio(a eni (utilla intucri la cunaria.pfricare faciétSCquafi iprobâ faccre»tédere cófidéz

raria didtis»

ne

Crebro digitorum laborûœ mo tu»Labiorum»i»uocali interieda le/ gendûé» Freqüentiffîme podula bir.in his dunraxar. Sic quidc legif fed corrupte ut mihiuidetur»Hla enf tria ucrba» In his dunraxar pa^ mihi cu reliquis couenire uidérur» Ae fortaffeut particula afcripta il/ lud duntaxat ut redundas cd obli^ nendum» Qu.n.Ligarius cu cdér in Africa nulla fufpicio belli.Duas dióhones hinc edeeradendas facile

a fróte cótranatura retro agerctut fit horror ille terribilis : tu id qdgræci frequétiflîmc faciûtterebro digitoçi kbiorumq? motu cômendari.clare cxcrcare.pcdé alteçi loge ferre.pté togæ finiftra tencre.ftare diduétûtuel rigidûmcl fupinû: ucl icuruuîucl hûcrisîutluétaturi folettad occipitiû duétis » Pro hœmio frequétiffime Icniscôuemt pjnunciatio.Nihilcft eni adcôciliâdum grarius uerccundia.No tamé fempcr.Ncc.n. uno môdicuntur cxordia:ut docui. Plcrunq; tarnen SC uox temperatatac oeftus modeftustSC fedés humero toga: ÔC late ru lents i utranqt pté motus code fpcélâtibus oculis dccebit. Narratio magis platâ manum.amiéfû rccidcntcm.geftû di ftiétum.uoccm fermoni proximamtac tantum apertioré » fo nu fîmplicem frequétiffimepoftulabit.in his duntaxat.Q .

mdebinq narrationé orarionis pro

Ligario leger. Sic eniibilcriptüed._

n*“ ‘^^^^'Ligarius cum effet nulla belli fufpicio:5e.A.CIuéuus ha nulla belli fufpicio: Icgatus i Africa o o nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r


-ocr page 393-

Vndedmus

bitus pater huiufccAliuJin cadépofcenr aftedus uel condtad« Nubit ge nero focrustuel flebiIcs.Cóftituif in fbro lodicex fpedtaculu acerbu Si mi lefó totiafix ^uinciæ^Maxime «aria Si multiplex adlio ert pbationu. Na ^póere»partiri.ïterrogare fermói fût ^ximatSC cótradiótionê fumere.Nâ ea quoq? diuerfa ^ppofitio c.Scd hxc tamé aliquado irridcntcs.aliquando imitâtes pronunciamusArgumentatio plerunq; agilior K acrior amp;nbsp;mfta tior cófcntientem orationi poftulat etiam^eftum ideft forte ederitaté ♦ In ftandu qbufdâ in partibusîSC denfanda oro.Egreffiones fere lenes Si dul/ ces amp;nbsp;remiffe.raptus Proicrpinæ»ficiliæ de(criptio«Cn»Pópcii laus« Ncq? eni mi^ minus habere cótentionis ea quæfût extra qónem«Mollior nónu qcu reprchenfioncdiuerfæ partis imitatio«Videoruidere alios intrantes. alios autexeûtes^quoid â ex uino uaciUâtes,Vbi no diHidésa uocepmittitf geftusquoepfutrâq; pté.tencra qdâ.fèd itra manus tamé SC fine motu late ru trâdatio.Àccêdédiiudicis plurcs fûtgradus»Sûmus illc ÓCquo nullusé ïoratore acutior»Su(cepto bdlo Cxfar gcflo ét ia ex pte magna « prædixit enhqtu potero uoce côtendâmt populus hæc romanus cxaudiat«Pauluiz ferior amp;nbsp;Habens aliquid iam iucüaitatis«Q_uideni tuusi1Ie Tuberofacie pharlalica gladius agebat^'Plinius adhuc Klétius ióq? dulcius«Iri cætu ue ro populi romani négocia publicu gerens«Producendaomniattrahédæcp tu uocales«apcriédxq? fût fauces:plcniore taméhxccanali fluüt » Vos alz banitumuli atq; lucitNa canticiqddam hénnlenfimq; refupina fût.Saxa atq; folitudines uoci refpódét«TaIes lut like îclinationcs uocis:qs inuicem Demofthenes atep Aclchincs exprobrâtmôiô îprobâdæ.Cmn.utertç alte ri obiieiat paid eft utrûq^ feciffe.Nâ neepillc p marathonis K plateaçi amp;nbsp;fa lammis ppu^natorcs rcólo fono iurauic.necillc thebas fermonc defluit« Eh his diuerfa uox:5C peneextra organûxuigræci noméamaritudinis de derut lupra modütac pene natura uocis Humana: acerba« Q_uï cöpefcitis Uoce ifta idicé ftultitix«tefté paucitatis.Sed id qdexcederc modu dixiri il Ia pte pria é.Q^uï cópelcitis«Epilogus fe cnumerationé re^ hét: defiderat qda cócifüw cótinuationéif i ad cócitados indicés é accómodatus: aliqd ex iis qua: fupra dixi.Si placandosinclinatam qdam lenitatéifi mifèricordia commouendos dexum uocistSi debilem fuauitatem:qua præcipue franz gunt :animitquxq: dl maxime natüralis«Namedam orbos uiduafep uiz deas in ipfis funeribus canoro quodam modo proclamâtes»Hic etiâ fulca ilia uox qualcm Cicero fuifie in Antonio dicittmire faciet«Habet enimi fe qdimitemur.Duplex dl tarnen miferatio«altera cuminuidiatqualis moz 00 dióla de danadone Philodami«altera cum deprecatóe demiflior«Q ua re etiâ fi eft in illis quoep catusobfcurior.Incœtu uero populi romai« Nó enim hxcrixantis módixit«ói uos albani tumuli.Neq: enim ; quafianclaz marettautdeteftarek locutus dl«tamen ifmito magis illa dexa K circunz data«Memile^ Si me infcclicem»Et quid refpondebo liberis meis : amp;nbsp;rez uocare tu me in patriam potuifli Milo per hos.cgo tc in eadempatria per cofdem retinerc no potcro.Et cu bona.Cd^abirii uno feilerdo 'addidt * O meum miferum acerbumq; prxcouium.HIa quoep mire facitinperatione uelut deficiendsdoIorctSi fadgationc confdltotut p code Milone.fed finis flt.Ncepeni prat lachrymis ialoq polTum,Q_ua: ftmile uerbishere dcbét

eû cofalc cofidlO p/ fedus eft» Vbi non difeedens a uocc per mittitur geftus quo ^» DifTidcs ut legs' rur fenfus expofee/ re uidetur magis q difcedés amp;nbsp;quo illa pticula q; erafa hoc modo»(^o i uträ'' g iptSFicaut uerbû aütafcnbcndû:aut fakem é fubaudicnlt; dû«ut legaf»tranna'' no fin Et Habens aliqd iâ iucuditatis* loco illius iaenâ eft legcndû» Ma can/ tici quiddâ habent» lam legédum aidez turloco illius nam»

Sed ad concitan/ dos. iudices accom' modatus» Si parti/ cula eft afenbenda Loco illius fed» Si placandos inclina / tarri quandam leuiz tarem«Lenitatemgt;u» liftera in n mutata eft legendum» Nâ etiam orbos uiduz afçp uidebasgt;B» litre ra expunßa uideas legatur» Tamé ifP nito magis illa flexa amp;nbsp;circudata » Cncuz duäa legcndû uidez tur» Ercum bona G Rabirii uno fe/z ftertio adiicir» Addi cit duplicuddié fcriz bédum* Sifinis fit» Sed legendum efle loco fi coniunólioz nis: qui legcrit per/ orationcm pro Mi' lone facile uidebit»

-ocr page 394-

Liber

Erquia in partibus caufeamp;ahis eftuaric/ raskEna loco amp;nbsp;copu^ lx mihikecndum uP defur» At non hæc mifellus amp;nbsp;paupercu/ lus»An»T.litrcra ingt;N» naurarA legcndum eft»

Cum præcipue in adionc fpcdtcrur dco/ rum»C»litrera afcripra decorum manifeftc c legendum» Caputc arris dicere quod facigt; as»Dcccre»i uocali in c cÔuerfa fcribendum »

Maximos aurores comcediarum » Refle u uocali erafa quidam aflores legunr» Etno nûquâ dcxtra latere fa cere geftus»Dextrö le/ gendum neadmonen diquidcfumus» Affe öariöibus molcftcutc mur»Pro affedationi/ buskmihi effidioibus uidctur effc Icgédum» necignoro afledioni/ bus a qbufda legi» Hic enim eft dubiratióes» moras» Deprauatus hic locus fie cmendari poteft» Eft enim ucr/ OU uidef expugédum» amp;nbsp;dubitatione littera 5»crafa Icgendu» Nee uultnimium effc con dida»C»litrera cxpun/ da condira mihilege' dum uidetur»

etia pronûd'arionc.Poflùnt uidcri alia quoep huius partis arq; officii re os excitare.pueros attoIIere.propinquos ^cJucerc«ucftes Ianiarc«{èd luo loco didta funuEt quia in partibus caufæ K aliis é uarietastfatis apparet accômodâdâ fentétiis ipfispnûciationétficut offédimus. Scd \?bis quo qj qd nouidime dixerâ nô femp.fed aliquando.An non hæc mifcilus ÔC paupculus fubmifla atqKÔtradla.fortis amp;nbsp;uchemés elatiotcredla amp;nbsp;côci tara uoce diccdu edfAcccdit eni uis amp;nbsp;^prietas rebus tali adftipulatiôeî quæ nifi adfit:aliud uox:altud animus odédat» C^uid^q? eadé’Çba mu tata^nûciationeindicât.affirmât,exprobrât.ncgât.mirât'’«idign†’.in/ terrogât.irridêt.cleuât.Aliter eni dicit «Tu mihi quodcûqphoc regnitôi Câtado tu iliû:^ Tu ne ille æneas«amp; Mcq; timoris ar^ue tu Drâce.ôC ne morerntra fe q{q;:uel hoc ucl aliud qd uolettp oesaftcdlus uerfc: ueçicf le qd dicimus Iciet.Vnûiâ iis adiieiendû ed:cû præcipue in aedione Ipe def decoKifæpc aliud alios decere.Ed.n.latcns qdâi hoc ró:ÓC inenarz rabilis:amp; ut uere ditdu é:caputedè artis dccerc qd facias « Id ita nee fine arte cê:ncc totû arte tradi pót.In qbufdâ uirtutes nó hént gratia, i qbuf da uitiaipla ddcótat.Maximos aciores comœdiaR’ Demetriu Si Stra/ toclé placcre diuerfis uirtutibus uidimus.Sed illud minus mi^z: q? alter deos:6i iuucncsïamp; bonos pi'cs:feruofqt:amp; matróas:amp; graues anus opti me.alter acres fcncstcallidos fcruos:pafitos.lenones:amp; oia agitatiora me Iius.Fuit.n.natura diuerfa.Nâ uox Demetrii iucüdioraUiusacrior erat« Annotâdæ magis^prietatestq träfferri nô poterât.Mâus ia(darc:amp;dul ces exclamationes theatri ea pducere:amp;igrcdicdo uctu cócipcrc ueffe: ÔCnônûg dextro latere faccre gedus:qd nemine aliu præter Demetriu dccuit.Nan^ ihæc oia datura amp;nbsp;mira fpecie adiuuabat « Illu curfus Si amp;nbsp;agilitasîôt uel paw coucnies pfona c rifustqué no fgnarus rónis popuz lo dabat:8Ccôtraeda etiâ ccruicuIa.Q_uicqd hofc alter fccidet: feediffiz mu uidcret .Q^uarc norit le qfq;:nec tâtû ex cóibus præccptis: fed etiâ natura fua capiat côfiliû formandæ adtionis.Neq? illud tame ed ncfas: ut aliquê uel oia ucl plura dcceat.Huius quoq; loei claufula fit eadé ne cede é:quæ cætero^ ed:regnarc maxime modu. Non eni comœdû ede fed oratoré uolo.C^uare nee in gcdu pfequemur oês argutias:ncciloz quédo didilt;dionibus.téporibus,affe(dationibusmolcde utemur : ut fi fit ifcæna dicédû.Q^uid igit' ’fsciafnóeafne nuc qdécu accerfor ultrof* an potius ita me coparc nó perpeti mcretricu cotumdiasf 'Hic eni dubi tatione moras.uocis flexus.uarias manustdiuerfos nutus acdor adhibcz bit.Aliud ofo lapit nee uult nimiü ed códita.Aótione eni codât.nóimi tatione.Q^uare nóimerito reprehendif ^nunciatio uultuofa:amp; gediz cularióibus moledatóóuocis mutatióibus refilltas. Neeiutiliter ex græ cis ucteres tradulcruttqd ab his fumptû Lenas Popilius pofuit ede häc inociofam aélioné.Optic igi^ idéqoia Cicero præcepattq fupra ex ora» tore pofui,Q_uibus fimilia i Bruto de.M.Antóio dicit « Sed ia recepta é aélio paulo agitatior.étexigid:óCqbufdâ ptibuscóuenituta tamé tépan dame du alt;doriscaptamuselegâtiâ:pdâus uiri bói amp;nbsp;grauisauétoritaté«

M.Fabü Q^uintihani de inditutionc oratoria Liber duodecimus.

-ocr page 395-

Duodecimus



■ bEntû eft adptéopis deftinatiloge grauiflimâ: • Cuius eg dé onus fi tâtû opiniôe prima cocipe I re potuiflemî^to me premi fcrés fentio: matu • rius cofiiluiftem uires meas «Sed initio pudor Iomittendi q pmiièrâ tenuit:mox qq fingulas quoep ptcslabor creiceretme pderé q iâ efteéla . crât;p oes dißicultates aio me fuftétaui»Q_ua re nue quoq; licet maiori qunq mole premar: tn ^fpiciéti fmêmihicôftitutû é uel deficcre — potius qdefpaf♦Fefellit at q? initiu a puis ccpa täte puedti lógius:dü tâtû nota ilia Ôd pleriup


Raphael« Rcgii in deprauatioes duodeci mi oratoriæ iflitutio/ nis libri annotatiôes» Entûé adpte» Infor/ matu/ rushoc ultimo



tnus«mox uelutaura folicitäte puedti iógius:dütâtû nota ilia amp;nbsp;plerifqj artiû feriptoribo traótata præcipimus:nec adhuc a littofpculuidebâur: CC multos circa uelut iifdéft uétis crcdef aufos hébamus. lâ cû cloquêdi róné nouiflime reptâ pauciflimifq ? teptatâ igrefli(umos:ratis qiâ peul aportu rccclTiflct rapicbat »Poftq Vo nobis ille:quéiftituebâus : orator adicédimagiftris dimiflustaut fuo iâ ipetu fere :aut maiora fibi auxilia exipfis lapiétix penetralibopetit:qialtu limusablati:ftntire cœpimus» Nûccælû undicß SCundiej pôtus«Vnû môiilia imêla uaftitate cernere üidemur.M«Tulliû:qtûipie quis tâta atq; ita iftruôta naue hoc mare i greflusxôtrahit uela:ihibetq; remos:ôi de ipib demû genere dicédi:quo fit ulurus pftôlus orator:fàtîhét dicef.At nfa temeritas et mores ei coz nabic daf:ôC aflignabit oftîcia:ita nec âtccedétécôftqpoflumus:amp; lôgi uscûdû é»Vt rcs ftret:pbabilis tû cupiditas hôeftoçi:ôe tutioris audacie étéptarc:qbus paratior uenia ê» Nôpofle oratoré nifi uiçibonû efft.

It ergo nobis orator:quc iftituimus:is qa»M,Catóe finit :uir bóus s dicédi pitus^ueçi id qdille pofuit prius:amp; ipfa natura potiusac ma ius é utic^ uir bonus:id noco tâtû;qd ft uis lila dicêdimalitiâ iftru xcritmihil fit publicis priuatifq; rebus pniciofius eÏoqntia:nofcj ipft qp uirili ptecófcrre aliqd ad facultatedicêdi coati fumus : peftime mereaz mur de rebus hûanisifi latrót cóparemus hæc arma.nó militi. qd de no bis loquorfR-C^i ipfanatura î co prxeipueidulfifle homini uidcf quoqj nos a exteris aialious feparaHeino paréstfed noucrca fuerit : fi facultate Dicêdi fociâ fcelerû.aduerfam inoccntiæ*hoftê ueritatis inuenit » Mutos


uolumine oratorem» Quîtilianus amp;nbsp;cés dif fitultaris ptcAir»amp; fc potiffmû Ciceronem. fequiûftediu FefeUit at q gt;initium a paruis coepamus»Citra diph thogu cepcramus mi/ hi Icgédü uidet:utïtel hgat fûpCerâus» Quä malm fumusablaihüi


•n.nafci SCegere oi rône fatius fuifftt : q puidétiæ munera in mutuâ pni ciê côuertere«Lôgiustédit hoc iudiciû meû»Neqgt;n» tâtû id dico:eû g fit orator:uiç4bonû eé oportefrftd ne futuçiqdé oratoré nifi ui^ bonû«Nâ certe nec îtclligétiâ côceflêris iisîqppofita hoeßo^ ac turpiû uia pcioré feqmalut neqj prudétiâicû grauilîîmas freqnter legû: ftmpuero malx côfciétiæ pcenas a ftmetipfîsiprouifo rc^ cxitu iduanf»Q^uod fi nemi né malum efte nifi ftultû eûdé non modo a fapientibus dicit : fed uulgo quoqj ftmp eft creditû:ccrte non fiet unq ftultus orator.Addc q? ne ßuz oio guidé opis pulcherrimi uacare mens nifi omnibus uitiis libera po/ teft.Pfimumq; in eodé pcólore nullum efthoneftorû turpiumq jcôfor


uocali in i conuerfa fi/ mus rcûe legitur»•

Itigiturorator s quem conftimi mus»Loco illis ppofitióis cô ai'criben da I uidetu nurifiituù mus legat »Colligit au té Fabius nÔ pofle effe nifi bonû uipz oraro/ ré» Id nô eo râtü:qd fi uis ifia dicédi malitiâ inflruxcnr» Hic locus ad fenfus abfolutionc aut fpedtar uctbû aut fimile defiderar»ut cer te loco illius qd repo/ nédû côtedenm ut le/ gaf»hocmÔtld nôeo tâtûmt fi uis lOa dicen di maliciâ infiruxerit: nihil fit publicis priua nfep rebus pniciofius eloquétia» Rejüpfa naturaieo quo præci pue idulfifle hoi uide/ tur»nos quoq?acætc/ ris aialibus leparafle: nô parés: fed noucrca fuerit»Scmidodti alicu ius temeritate faótóé: ut hic féfus ex apto Si câdidoobfeunor diffi ciliorqi reddercf» ls»n» qcûqituerit:putauit il lud quoep côiûdionc eé ordis lubiudiui: eo


nu:K cogitate optima fimul SCdeterrima no magis elt unius ai : q ciuf/ ^lUi,pnomini nos fa büciûdâmô aiaduertés hoc loco ec ablatiuu cû ilia q copula colligatû:ac idcirco ate illud,pnome nos collocan dû:ut quo mo Fabius feriptû reliqnfic lcgaf»Qjot^ nos a cæteris aialibus fepafft» Qubd fi agropi nimia eu »Sie qdéJegif amp;nbsp;rcéteoibj fere legi uf»fed papc Fabiijppofito nimia agro^icura courte uhncçp.»n»d rufticis»


-ocr page 396-

Liber

fed de urbanis hic uerba fmnriac de iis demûqarti oratoriac ftudent : q certc in colendis agris minime folent occuparuQuare lo co agroßdraufim côtédere corpoßi effelcgendû:quis nulla mihi exeplaria afti/ pulcnf» Na amp;nbsp;cd ffidiaz tur prat curis»Spe loco üz lius ppofitionis qé legenz dû* Etiâ cû fceleris com

pos fuerinElegâter loque tu:q mala mcs,Nam amp;nbsp;cumifidiat' ’fpc.curisJabore dißrinoit : etiâ di ro expofanut loco iln/ - - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;o

us et hæc copula amp;nbsp;repoz naßhoc mô.ôlt; ;cum fcclez


ris copos fuerir» NÔher de magis q frugibus inte rea fentibus ac rubis occu patagt;In terra Icgédueé ne admôitiôe qdcîdiget qfq Denigs ut maximâpré q ftiôis eximiâ demus»Sic q dé legif.Sed i uocali erafa eximâutlegaf fenfus ex/ pofcir* At malis hoibus ex côceptu opinionis*Pro cóceptu rcûe qdâ legûtcô tcpru*MaIi,n*negligût ho minû de fe opinionê» Vi deatur^ rahs aduocatus inalæ cas augmcntû»Arz gumétû fenfus expofeit* nôaugmétû* At^ huius quo® mores multi rep/ hendunr»Atqeuocali in i côucrfaélcgedû* Mihi.n, nec Demofthencs ta graz ui moKdignusuidet fui dia* Inapncula enîmihi rcdûdare eoqtexpûgenda uidef»Dcmofthenes aût: utcx Plutarchocolligi liz cet:nifi pecûa uidus Harz pali cam deferuiflèt: ahaf ^ ,pdidiflet;facile îter bo nos uiros habitus fuiflet» Nâ græciæ libcrtatem ad ucrfus amp;nbsp;Philippû amp;nbsp;Alez xâdrû amp;nbsp;alios tyrânos ufz ad ultimûuiræ dié con nantilTimerutatus fuifle narrafSumpto aût uenez no put hac de câi Cû port Alexâdri morte nunciarû cfTet Antiparrû amp;nbsp;Cratez rû Athenas aduérare.Dez

Jé hóisbonueße acmalû.tû ilia quo^ ex câ:^ mente tantæ reiften tâ uacare oibus aliistétculpa carentibus curis oportet . Ita cîcmu cnî libera:ac totamuHa difh'gente:atq; alio ducenre fpedtabit id Iblû: ad qd accingit '’.Q_dfi agroçi nimia cura:amp; foUicitior rei familiaris diligcntia:uenâdi uoIuptastSC dati Ipeétaculis dies:multû fludiis au ferûtCHuic enfrei pcrit tépus qdcûq^alteri dat '’^qd putamus faélu ras cupiditaté.auaritiam.îuidiâf'qrum fpotentißima: cogitatiôcs fô/ nos etiamipfos:amp; ilia pqetem uiw pturbantf'Nihil eft.n.tam occuz patû.tam multi formenot ac tâ uariis afïèélibus côcifum atq? lacera cum fceleris copos fueritt follicitudine.pcenitentia ♦ pœna^ ofum ex peótatióe torqued»(^uis fter hæc lfis:aut ulli bona: arti cultus f non hercle magis q frugibus in terra fentibus ac rubis occupata.Age non ad pferedosßudio:^ labores neceflaria frugabtasf Q_uid ergo ex hz bidine aut luxuria fpeifNo præcipue acuit ad cupiditate Ifa^i amor laudisfNum igit' 'malis effe laude curat putamusflam hoc qsnouiz det maxima partem ofonis in tradatu æqui boniq; conGßerefDieet ne de iis Icdm debitam re^ dignitatem malus atq; iniquusfDéiq^ ut maximam partem qóniseximam:demus:id qd nullo mó fieri pótr idé fgenü.nudii.dodtrina: pcHimo atq^ optimo uiro,Vter mclior dl eet' ’oratorfnimi^qhomoquoeç mclior,Non igit' ’unqmalus idem homo amp;nbsp;perfedus orator»Non enf perfedum quieqtquo melius eft aliud.Sed ne more focratico^ nobifmetipfis refponfum finxiflê ui/ dcamur:fitaliqs adeo cótra ueritaté obftinatus:utaudeat dicere eo/ dé igenio.ftudio,dodrinapræditû nihilo deteriorem futu^ oratoré mafum ui^t q bonu.Cóuincamus huius quoqiaménâ^Nam hoc eer te nemodubitabitromnem oratorem id agerc ut iudici quæ ^pofita fuerint:ucra amp;nbsp;honefta uidcant.Vtrum igif hoc facilius bonus uir pfuadebinan malusfbonus qdem amp;nbsp;dieet fæpius uera atq; honefta. Scd ctiam fiqdo aliquodudusofficio:qdaccidere : ut mox docebi/ mus:pót:falfo hæc affirmare conabit :maiore cu fide ncceflèeft au/ diat.At malis hoibus ex cóceptu opinionis amp;nbsp;ignorâtia redinónüq excidit ipfa fimulatioJndc fmodefte nponût.fine pudore affirmât. Seat' ’fiis quæ certû é efficinô poftetdeformis ptinacia amp;nbsp;imtus.Nâ

ficut1 uita ita i caufîs quoq; Ipesiprobas hént.Frequêter aût accidit: ut iis etiâ uera dicêtibus fides defit:uideaturqi talis aduocatus malæ câæ argumentû.Nûc de iis dicédû é:quæ mihi qfi côfpirationc qdâ uulgi reclamari uidet .Orator ergo Demofthencs nô fuitfat q malu uiç: accepimus.NóCicerofatq huius quoq; mores multi reprehen/ derût,Q uid agâfmagna refpôfifuidia fubeûda.miHgâdæ lût prias aures.Mihi.n.nec Demofthencs tâ graui mo^ dignus uidet' ’iuidia: ut oia q 1 cû ab inimiciscôgefta ftf credâteû amp;nbsp;pulcherria eius rcip.cô fiIia:ÖCfmé uitæ claçr legâ.Nec.M.TulIio dfuiflèuido i ulla ptc ciuis

mofthencs amp;nbsp;qcû illo fen tiebât:urbc pfugcrût. Po pulus uero audof Dcmadccapitis cos condcnauiuHis igif uanedifpfisimini ab Antipatro fatcllircs;quorû Archias tragœdiaiy ador princeps cranillos funtpfccuti.Qui poft ajios irerfeSosreü Demofthené accepiflet in Calauria ifula ad téplu NeptunicofugiflèiiUucnauigauitzac téplu igreflus primo fuaderc dcmofthcmcce


-ocr page 397-

DuoJedmus

optimî uoîuntâte.TcfHmonio eft adhis nobiliŒme cóRiIatusategcrnmc ^uîcia adminiftratatÖC repuJiatus uigittuiratus:amp; dmlibus bellis quæ i ætate dus grauifbrna îdderût:nelt; ^ fpc:neq; metu dedinatusaîustquo mi nus optimis partibus rei p.fciugcrct.Pa^forhs uidct qbufdä:qbus opti me refpöditiplemófè timidu in fuicipiédistfed in ^uidendis piculis « qæ ^bauit morte quoq; ipfatquâ praeftâtiflimo fufeepit aio Q^dfi defuitüs uiris fuma uirtustfic qrêtibus an oratores fuerit:relpódeboquomóftoici. fiirerrogaréf:an fapiês Zeno.an deâthes.an Chryfippusnpfi reipódez ant magnos qdéillos ac uenerabilesmótaméid qd natura hois fumu ha bebatcófccutos»NaSC Pythagoras nó fapienté iè:ut Si q ante eu fuerunt: fed Rudiofum fapiétix uocari uoluiuEgo tamé fedm cócm fequédicófuc tudinécj fæpc dixi dicaq^ pfetRu oratoré eé Ciceroné:utamicos SC bonos uirosSCprudétiffimos dicius uulgo:quo^z nihil nifi pfedte fapieti datur» Sed cu pprie Sóad lege ipfam ueritatis loquédücrit: eu qra oratoré que Si iUe qrebat.Q_uanq,n,ilfunc cu ifaftigio eloquentie fateor: ac uix qd adiici potueritiuêiotfortafïc iuéturus qdadhucabicifïuçi puté fuiHè.Nâ fere fie dodli iudicaucrûtplurimuico uirtutû.nô nihil fuifiè uicio^Ä fe ipfe multa ex iHa iuucnili abudantia coercuifie teftaótamé qdo nee iapiê tis fibinoméminime fui conteptor aflèruit:^ melius diccre certc data ló giorc uita:etatc ad cóponédü fecuriore potuiflettno maligne crediderim defuiflè ei fummä ilia ad qua nemo ppius acceflît.Et lieebat fi aliud fenti ré fortius id liberiufç deféndere*An ucro.M»Antóius neminé a fe uifum cloquenté:qdtato minus erat^feHus eftflpic etiâ.M.TuHius qntadhuc cuïSC tatu imaginâtquot; ac fingit»Ego nóaudea dicere aliqdihac quæ fupcR ætemitate iueniri pofibeo qd fucrit pfediusfTranfeo illos q Ciceroni ac DemoRhem ne in eloquêtia gdé fatis tnbuunt.qq neq; ipfi Ciceroni De moRhenes fatis uideat effe pfedlus:qué dormitare iteri dicit : nee Cicero Bruto CaluoqKq certc eópofitioné illius ét apudipfum reprehendut: nee Afinio uhq; quidaofonis eins ét inimice pluribus in locis cófcquit.Cóce daraus fane qd minime natura patitquot;:repertü cRèaliqué malu ui^ fume difertumihilo tamé minus oratoré eu negabo.Nâ nee oibusq fucrit mau próptituin fortis nomccócelïcritqa finc uirtutc itclligi nó pot fortitudo« An ei q ad defendédas cas aduocat :nóéopus fidequä nee cupiditas cor rupatmee gfa auertat.nec mctus frägatffed nditoré.tràlTugâ.præuanea tore donabimusoratoris illo factonoicfQ äG medtoenbus ét patronis cóuenit hæc:quæ uulgo df bonitas:cur nó orator ille qnódu fuit : led pót eé:ta fit moribus q dicédi uirtutc pfeólusf'Nóm/oréfem qda iRituimus opera:nec mercenariä uocémee ut: afpioribus uerbis parcamusmóinutiz Ié fane litiu aduocatü:qué deniqjcaufidicum uulgo uocant:fcd uiçi cum îgenii natura præRanté turn uero tot puleherrimas artes penitus méte có plexü:datum tandé rebus humanistqlé nulla antea uetuRas cognoucrit» fmgularc pfeélumqt undiq^optima fentienté optimeq; dicentem» In hoc quota pars erit:qdaut innocentes tuebitf:autimproboçi federa compe/ fcet:autin pccuniariis quæRionibus ucritati contra calumniam adenti' Sûmus ille quidein i iis quoq; fucrit:fcd in maioribus clarius elucebit: cû

pittut una fecumad Antipatrû fe confer/ ret nihil molefti ab illo perpelTuruskCui refpôdcs detnofthe/ nesikNihü eil Archia inqt qdconeris» Ne/ ^ ent in fcæna mihi uq placuifti mimüï» neep nuc pfuadebis Legacus»Cûaût Ar/ chias fepuim detra dura ee minarecur: Tide îqt Macedoni/ ca oracula aperuiHü Na prius qdé wqua hiflrio fimulabas» Veniage parumper expeda du paua do meflicis fcribo : hsc locutus füpto Iibro tanq Icribere uellec calamüoriadmouic ac mordicus tenuic: ut Î cogitado fenbé/ do^ facere folebat» Deidc caput uefte te gés fe iclinauittot cu abara retraheref ee/' cidir fufpiiâfqi ani/ mam emifiu Qu® mó Hotel 1 iterroga rent» Interrogent a Ôt rlfis expûdlis é le/ gédu» Namß iPy/ rhagoras nó fapienz téfeamp;cæterikUt Io/ co illius amp;nbsp;copula: reponaf»hocmó»ut casten» Ac uix qd adiici potent mue/ nio*V uocali afenp/ ta potueritcmédate legitur» Aetate ad coponendu fecurio/ re.Pro fecuriorc fi 1e geref fcueriore: fen/ fui fortalfe magis c3 uenireu Nee Afinio uti^^q uitia ofonis ouskVtriq^ rlittera afcripta rede legit » amp;nbsp;infequunf ^ illo cófequunGDe patrc autem amp;nbsp;filio fentir*

Auc i pecumarns qdioibus ueritati có tra calumniiaddide ritwTribus litteriscx hoc ultïo uerbo era/ fis aderit maifcHe Ie

gédu cd CU iterrogatioe» Sumis ille qdc in üs quo^ fuchuSumus pro fummis legcdu effe nemo nó uidet»


-ocr page 398-

Liber

Etqaidnôfn bellis qu6epk Et copula ut redundans uidef cxpugenda» Et honefti patris imago fucccfrerit»Canigafc in qbufdâexéplaribj loco patris legif pfens imago» Boni's nu/ ghoneftus ferma deficietj uo caliïo cóuerfa bonos redte Ic/ gifita uerbo dcficio exigents

Nunq rc^optimajikNa idé ét prudétes crût» inuentioep ét fi lenocinii deftituta fit» Leno/

regeda fenatas cofiliatSCpopulariserror ad meliora ducedus»An nó talé quédâaided ’ finxifle Vergilmsrquéïfedirione uulgi iâfa ces Si faxaiaculâtistmoderatoré dédit aifTG picrate graue ac me ritis fi forte uiçi que Côfpcxererfilét arreebfep auribus adftât»Ha bemus igif ante oîa ui^ bonû.poft hæc adiccit dicédi peritû.HIe régit diétis aios Ôdpeélora muicet.C^uidf'nó in bellis quoq? idc ille uir que i(btuimus:fi fit ad præliû miles cohortandus ex me/ düs fapiétiæ præceptis ofone trahetfNâ quo mó pugnâ ineuti/ bus tot fimulmetus laboris»doloris»poftremo mortis ipfius exei derétmifi icoiy locu pietas Sd fortitude amp;nbsp;honefti prüfens imago fucceflèrit/Q uæ ccrte melius piuadebit aliis:qprius pfuaferit fi bi.Proditeni fc qlibet cuftodiat^ fimulatiomcc unq tanta fuerit eloquédi facultas:utnôtitubet ac hæreat:quotiensab aio uerba diflêntiüt, Vir aut malus aliud dicat necefTe eq fentiat. Bóis nuq

cinüsqdé s»litrera afcripta emé date iquibufda Icgitur exem/ plaribus»fcd foediorainfunqin hoc loco flagindrquæ nifitollâ tur:amp; féfü amp;nbsp;Fabiiclcgatia pe/ ritus eSfundJuVmus aut pti culæemédatiôetotus iUuflra/ nr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;» nbsp;nbsp;nbsp;-

tur hic locus» Que eni copula honeftus iermo dencict.nuq rc^ optimaçiCnâ iidé et prudentes in quacrelatiuu nomen eft co/ crunt^iuentio qua: ét fi lenociniis deftituta fit:fatis tamé natura uertendamc^ diitinfliocs ad/ -hibédæ:ut îtelligamus return optimarû inuentionem nunq bonisuiris dcfuturâ»Hoc ita^ modo diftinguatur»Nûquâ re rum optimam(Nam iidem ét


prudétes erunt)inuentio:quæ etiam fi lenociniis deftituta fit In hac daboremus»A uoca/ li in»o»mutata hoc legafp hac Na fi natura no phibet amp;nbsp;eflê bonû uirû amp;nbsp;ec dicédi pitû» 11/ lud alr^ eé mihi rcdûdare ui def'»Sufficit»n»prius fiante illâ 8d copula collocef»hoc mó » eé amp;nbsp;bonüuirü amp;nbsp;dicédi peritu» Cofeq poffeue uocaliii co/ uerfa polfitrede legif» Hoc certe peul eximatur aïojzpul/ cherrimaeloquctia cum uitiis métis pofte mifceri» Dcpraua/ rus hic locus fic mihiuidefcor rigédus»iit nÓ peul» fed pror/ fus Ä aio loco aioK Icgaf»amp; re ru genitiuus afcriDa^zihoc mó eximaf aio rem pulcherrima cloquétia»ex fnia na^ curypp dis cloquentia re^ Humana^ reginâ fuperius quoep Fabius appellauir» Protradareenim quo modo fuit ét p falfis » Per tradareiqdeft ifrequêti ufu 1e gendu putonoprotradarerqd apud quéquâ nó iuenitur . iHa quocppticula etiâ ante aut po/ naf»hoc mó » Quo mó étaut» Nccp»n » A^emici cum in utracp dixemt partemó fecun/ dû altera uiuût»XIitteræ loco ff duplex reponédüéiutdiffc' runt hoe é difputant legatur»

fua ornaf’:nec qcq nó diferte qdhonefte df»Q^uare iuuétusimo ois xtas»(ncq? eni rechte uolûtati feçi eft tépusullû)totis métibus hue tédamus,in hoc elaboremusdorfan öd cófumare côtigat» Na fi natura nó phibet Ôd ehe ui^ bonu:ódeße dicédi pituteur nó ali qs ét unus utrunq; cólcq poftitfCur autnó fè qfqi fpcret forte il/ lûaliquéfad qdfîuires igeniinô fufieceritttaméad que ufcp mo dû peeftcrimustmeliorcs erimus ex utroq; ♦ Hoc certe peul exi/ matquot; ’aio re^ pulchcrrimaeloquentie cu uitüs métis pofte mifee ri»Facultas dicédi fi i malos icidittSdipfaludicada cftmalu ♦ pcio res»n.illos facittqbus cótigit.Videor mihi audire quofdäCnec «n. deerut unq q diferti eftè:q boni malit^illa dicétes«Quid ergo ta tu arris eft ieloquétiai'cur tu de coIoribus ôd diffieiliû caufa^ de fenfione.nô nihilét de côfeftô loquutus esfnifi aliqdo uis ôd faeul tas dicédi expugnat ipfam ueritatéf Bonus eni uir nó agit nifi bo nas caufas.eas porro etiâ fine doélrina fatis p fe tuet' ’ueritas ipfa. Q_uibus ego cum de meo primum ope relpôdero: etiam p boni uiri officio;fiquando eum ad defenfiôem nocentium ratio duxe/ rit fatifiàciam.Pcrtraelarc enirn quo modo aut pro falfis aut pro iniuftis aliquando dicat '’:non eft inutile:ucl propter folum hoc: ut ea facilius Ôd deprehédamus Ôd refeHamus : quéadmodû reme dia melius adhibebitîcui nota quæ nocét fuerit,Neq^n, Acade/ mici cû i utrâq^ diftërût pté nó fedm altéra uiuunt » Neq ? Carnea des ille:q romæ audiéte Céforio»Catóc:nóminoribus uiribus c5 tra iuftitiâ df diftèruiftétq pridie p iufticia dixerat: iniuftus ipfe uir fuit» Veçi ôd uirtusqd fitaduerfa ei malitia detegitîôd æqtas fit ex iniqcôtéplàtiôe manifeftior:ôd plurimacôtrariis pbanf» Dez bét ergo oratori fic eé aduerfario:^ nota cófiliaïuthoftiu ipatori. Verum ôd illud qd prima ppofitióe duçiuidet :pót afferre ró : ut uir bonus in dcfenfióecaufeuelitaufèrre aliqdo iudici ucritaté. Q_uod fiqs a me pponi mirabitur»qq non efthæc mea propric

-ocr page 399-

Duodcci'inus

GuaïlèJco^ quos grauiHïmos fapiêtiæ magiftrosrætas uetusctedi^it : fîc iudicapleraq; eé:d nó ta fastis q caufiseoçi uel honefta fiat uel turpia.Na fi hoiem occidere fepe uirtusJiEcros nccare nonuq pulcheriimu c.afpioz ra qdaadhuc didtuui cois utihtas exegcritrfacef cóccdi^:ne hoc qdénudu ekucdutqlc cam uir bonustfed ét q re Óiqméte defendat. Ac primu cócc dat mihioés oportet:qdftoico^iquoq afprimicófitéf: fadtu^ aliqdo bo nu ui^mt mcdiciu dicat.Et qdénónuq leuioribus caufistuti pueris ægro tâtibus utilitatis co^ gfa multa fingi'mus«multa nó faóluri pmittimusmc du fi ab hoie oocidedo graflator auertédus fitraut hoftis p falute pnæ falz lédustut hoc qd alias i (cruis quoep reprehédéduaßt alias i ipfo fapiente laudaduJd ficóftitcrittmulta ia uideo poffe cuenire: pp qua: bene orator tale fufeipiatcâæ genus:qle remota rónc hóefta nó fufeepiHet, Nee hoc di co:qa feueriores (cq placet leges p pfe«fratre»amiûo»piclitâtibus,ô^ ta fi nó mediocris hæfitatio c.hic iuftitiæppofita imaginén'de pietatis«nihildubii re]inqmus,Sit aliqsÏfidiatus tyrano:atqj ob id reus.utru ne faluu eu nokt is ga nobis finif oratorf an fi tuédu fulcepitmó ta falfis defendettq qapud indices mala cam tuet' ’fQ^uid/fi qdâ benefadta dânaturus c iudex nifî ca nó ce facta cóuicerimusfnó uel hoc mó (cruabit orator:nó inocété mó:Icd laudabilé ciué/Q_uid/fi qdâ iufta naturatfed códitióe tcpo^ iutilia ciuiz tati fciemusfnóne utemur arte diccdi bona qdédèd malis ardbus fimilliz maf'Ad hoc nemo dubitabittpdo fi nocétesmutariibona meté aliquo mó po(ïint:ficutpodc iterdu cóccdiü :faluos eé eos magis re p.fit qpuniriJSi li qucatigro^atori futuç: bonû uiçiîcu ucra obiieiet mó id aget ut laluus fitƒ Da nuc ut crimine maifcfto premaif dux bonusxamp;finc quo uiccre hóede ciuitas nó poflitmóne ei cómunis utihtas oratore aduocabitfCerte Fabriz tius Corneliu RuftutS^ aliqdo malu eine amp;nbsp;fibiinimicuttamc qa utilé feie batducé iminété bcllo palacófulé fuftragto fuo fecit:atq; id admirâtibus qbuldâ refpöditta eine fe fpohari mallc:q ab hofte uenire« ha fi fuiftct ora torm0 defédiftètende Ruff'd uel mäikfti peculatusrcu.Muha dici poftet fimiliatfcd uelunu ex üs qdhbet fufficit.Nó.n.agimusmt iftudiHi que for mamusmiro fit fepe faciédutfed ut fi talis cocgerit rótfit tame uera finitio: oratore céui^i bonû dicendi pcritu,Pra:cipc ucro ac difcere:quomó êt p batione difficilia traólenthncceftèé,Nâ frcqntcr ét optime câæ fimilesK nialistamp;inocés reus multis uerfimiIibus premióQ_uo fit ut cadé aéhióis rónedefendedus fittqfi nocés eét.Ia inumerabilia fifbóis cais mahft^ cóia. tcffes.lifx.fufpitiócs.opiniones * Nó aliter at ’Vfimilia q’^a SC cófirmanf amp;nbsp;rcfelIût^O^uapp ut rcs feretïfleéteif oratio manente honefta, uolutate.

Cognofcenda cfk oratoriquibus mores formentur.

Vando igif orator é uir bonus.is'auté citra uirtuté itelligi nó póf. q nbsp;nbsp;Virtutis SC fi quofdâipetus a natura fuit ramé pficiédadoétrina

é:Mores antc oia oratori ftudiis crûtexcoléditatcp omis honefti iuffiq; difciplina ptraétâdaîfine qua nemo nee uir bonus eé : nee dicédi peritus poteft.nifi forte accedamusiis:q natura cóftare morcs:ÓCni hil adiuuari difciplina putât«Scilicet utea qdéîquæ manu fîût:att^ corû

Nehoc qiifJcnt nondum eft intuv endumgt;Nudum tn quibufdam exem^ {)larimus emedate egirur proillo ad/ uerbio nondum * Cum uera obii/ cfentur » Cu quidé reflefere legi uidc/ tur: fed cui datiuü fcfus expofdr» Et aliquando malu ei/ nem»Loco ilhus ali quando refte alicq legeretur: amp;nbsp;conn/ la poftpofira » hoc mó»Alioq amp;nbsp;malu doem» Ad hoc ne mo dubitauittquâ/ do fi noccres muta ri in bona mentem aliquo modo pof/ fint: ficut poffe in/ terduconcedif: fal/ uos effe cös magis crep»fit q puniri» Dcprauata hæc pc/ nodos corrigitur ; fi loco ilbusaducr/ bii quando:hac c5/ iunâiôcm quin fe/ ponamus : ut aceiz piamus neminédu bitaturum quin fit magis ex utilitatc reip»eos efle faluos q in bona rnentem mutari pofTunt S puniri» Scd uci unum exifs quoliz bet fuffidt»D»afcngt; pta quodlibet Icga/ tur» Prædpere ue ro ac difcere quo modo etiâ ^batio/ ne diffidlia traden/ turznecefTe c. Sic q/ dcplcrifgp rede le/ gi putatur»Sed nifî corrigatur : fenfus plenc non peipief « Forfira ante hæc p/ pofitiö îed afetibe/ da ut i^batione 1c/ gatur:autcerte hac Ifa»s» afcripta pba/ tiócs ac dimdliores eftlcgendö»

q Vando igi/ , tur orator c

Bü'r bonasiTris philofophiae partesïoratoriefre tenendas eleganter ut omnia colligit Fabius»


-ocr page 400-

Liber

. Tantumqaîa nadiTu/ mus habcamuskNancJit fera erafa legendum cü» Abüincs ent quiequid fit abftinenria ignoratur» QjjiiHa lirtera c expunóta legatur amp;nbsp;ignorant ^ illo ignorât» hoe modo » Qj^i quid fit abftinenria igno' rarit» Non eruditione aliquo fermone»N»Iittera in»r,murataerudiriore le-' gendum c» Oqparum iftud purant quibus non facile uidetur»In qbufda exemplaribus rede loco il |ius aduerbii non hæc par ncula ramé repofita »hoc modo»quibus ram facile uiderur» Quis denig? in ipfa:quam maxime pleri/ Ç præcipiunr:reip, admix niftratione uerfatus f Alix quid huic fenfuimihi de/ eile uidef:ac fortalTis hoc participium uitandâ rede afcribererur.Multi nan^ philofophorum uitâdam effe reip»adminiftrationé præcipiunr»Nec îficior fu giendam quo^ Icgi pofte» hoc modo» Quas deni^î jpfa:quâ maxime fugicn/ da pierigs pcipiûr» Atqui eoilium quem lftitutum Romanû quédam uelim eftefapienre . Ego co amp;nbsp;îftiruonô inftiturû mam/ feftelegédi ieft» Sed re^ experimentis args opibus iiero ciuilé uiru cxhibear» Se gnomen uidefafenhe dü»hocmodo»fe ucre ciui/ km uirum exhibear» ld quod eft oratori necefta^ rium:nec adiiciendi præ/ ccpronbus traditur» Loco adiicienditi»uocali erafa di cédilegendü é hoc modo» Ncca dicendi praeceptori bus traditur» Vtinamgp fit tempus unqua quo p/ fedus aliqs qualem opta/ mus orator»Minus rede mihi fie legi uidetur»lllud enim aduerbium unqua nihil fenfum iuuat: cum præferrim citra negatio / nem in oratione ferenon ponatur»

conteptiHimaconfitcanfegcre Jodtoribus»Virtuté ucro ïqua nihil honquo ad cÏeosimortales ^pius accedaudatu é:obuia amp;nbsp;illaboratâ tâtû qa nati fumus heamus.Abftmés crit q qd fit abninéna ignora ritÆt Fortis q metus doloris»mortis»fupftitióis nulla róne purgauc/ ritfEt iuftus qæq boniq; traclatüdq lcgrs:q natura fût oibus datæî 49? »PP’^æ populis.gcnbus cblhtutæmociuditiorc aliquo fermée tra daueritdÖq iftud paR -putat:qbus ta no facile uidetquot; « Sed hoc trän fèotde quo neminetq iras ucl primistut aiutdabns dcguftariudubi/ tatuæ puto.At illud fcqués reucrtarme dicendi qdé fatis pitu fore:q nó SC naturae ui oém pêitus pfpexerit:amp; mores præceptis ac róne for marit.Ncq; eni fruftra i tertio de oratorc libro«L»CralIuscüdarq de a;quo,iufto»uero.bono;dcq: iis qux funtcontra pofita ,ppna eé ora ton's affirmatrac pheis cu ea dicendi uiribus tuent :utirheto^ armis nó fuis.Idé tamé confitef ca ia effe a phi'a pctêtatuidelicet qa magis hæc illi uidctur in poftèffioneeaip reiu fuiffe.Hinc etia illud efbrqd Cicero pluribus lions amp;nbsp;cpiftolis teftat :dicêdifacultatcm ex itfmis fapiériæ fontibus fluereJóqjabqdiu præceptores cofdé fuibe moru atqj dicêdi.Q uapropter hæe exhortatio mea nôeo ptinet:utcéora tore philofbphu ueluqdo nó alia uitæïeda logins ac ciuilibus oftiz ci) s:atq; ab oi muncre oratoris rcccfïit.Na qsphóip autiiudiciis Fre ques aut clarusic0ci0ibus FuitfQ_uis deniqjnpfaq maxi'e picric^ præcipiût rci p.admmiftratioe uerfatusfAtq ego illü que iftituo ro manu quêdâ ueli ce fapietdq nó fecretis diFputatióibus:Fed rcçz exz pimétis atq; opibus ucre ciuilé ui^e exhibeat» Sed qa deFerta ab üsq Fe ad eloquétia cótulerütiftudia fapiêtiæ:nôia iadu fuo atqjihac Fo ri luce uerße:Scd iporticus amp;nbsp;gymnafiaprimmmox icóuétus Fcho laç: reccffcrut.Id qd é oratori neceftanumee a dicêdi præceptonbus tradit tab iis petcrc nimnc necclïe eft apud quos remafit.Euolucndi penitus audorestqui de uirtute præcipiûttut oratoris uita cu fcietia diuina^ reru Fit humanarüq; cóiudatq ipfc qto maiores ac pulchri ores uiderenftfiillas ii docerenttq etia eloqui præftâtiffime pofïent« Vtinaq; Fit tépus unqtquo pfedus aliqstqle optamus : orator banc parte fuperbo noie amp;nbsp;uitiis quorudam bona cius corrupenu iuifam uendicet Fibitac uelut rebus repetitis in corpus eloquentiæ abducia. Q_ua: qdé cu fit in trcsdiuiFa partes.naturalé»moralcm»rónalé:qua: tandénóeftcu oratoris opecóiundafNa ut ordinem retro agamus de ultima ilia quæ tota uerfat i uerbistnemo dubitaucrittfi amp;nbsp;,ppric tares uociscuiufqjnoftêtóóambigua apiretóópplcxa difccrncrctd de FalfisiudicaretóC colligere ac reFoluere quæ uelistoratons eft : qq ca nó eft ta minute atqt cócife in adionibus utendutq in diFputatióibus qa nó docere mótfèd mouere etia ac deledare audietes debet orator: ad quodipetu quoq^ amp;nbsp;uiribus ac decorc é opustut uis ammü maior eft altis ripistmultoep gurgitis tradu fluétiütq tenuis aquæ amp;nbsp;obieZ. du lapilloip reFultâtistôi ut palæftrici dodoreslilostquos numéros; uoeât nó iccirco difcétibus tradunttutiis oibus qui didiceruntti ipFo ludadi ccrtamine utant»Plus.n.pódcrc ói Firmitatc amp;nbsp;fpu agit » Fed

5

-ocr page 401-

DuoJedmus

Ut fubfit copia iHatex qua unumautalte^iicuius le occafio dedentefficianfJtahre pars dia ledlicatfiuc lUam diccre malimus difputatrice ut eftutdis farpc amp;nbsp;fminonibusÄ côpræhen fionibusîôC feparädis quæ fuutdifferentia ÔC refbluendaambiguitatc:ôi diftingucudo : diui dendo:inicicndo:iplicando:ita fi totum fibi ucndicauerit in foro certamé obifabit meliori/ bi^ ÔC iectas ad tenuitaté fuam uires ipfa fubtilitate côfumet.Itaq; repias quoldâ in diipurâ do mire callidosxû ab iHa ucro cauillationc dilcefïcfft nô magis (ùfficcre in aliquo grauioz readuqparna quidam animaliatquæ in auguihis mobilia in campo dcpræhenduntur: là quidé pars ilia mortalis qux dicit ethicercerre tota oratoris effNâ in tota caulâ^Cut fu/ perioribus libris diximus)uarietate:cu alia cóiedura qrantur alia finitionibus cocludâtur: alia iure fumoucant uel trafferât :alia colligant :ucl ipfa iter ie cócurrat:uel in diucrfu am/ biguitate ducant'’:nulla fcre dici pót:cuiusnó parte in aliq tradtatus æqui Si boni reperianz tnr.plerafq; uero cflè qs nc(cit:quæ totæ in fola qlitate côfiftant/In côfiiiis uero qux rô fuaz dendi eft ab honefti qone ièpofita/Q_uin ilia etiâ pars tertia qux laudandi ac uituperandi officiis continetdNempe î tradlatu reeti paruiq; uerfat :an de iufticia:fortitudine:abflinez tia:têpcrâna:pietate nô plurima dieet oratorfSed ille uir bonus q hcc non uocibus tantu fî bi nota atq; nominibus auriû tenus in ufum linguæ pcrceperitffed q uirtutcs iplas méte côz fdexus ita fentiennec in cogitandoita Iaborabit:ied qd feiet uere dieet. Cu automnis genera is quxftio IpçciaÜ porentior:qa uniucrfo partes continent mó utiq; acceditparti:quod uni uerfumeftt^fedto nemo dubitabitgenerales qóncs in illo maxime ftudio^ more ueriatas. lam uero cu fint multa propriis brcuibufq; comprxhéfionibus fmiéda . Vnde etiam flatus caufawdieif finitiuuSinóneadid quoc^iftruiabiisqpIus in hoc fludii dederunt oportet^'' Q_uid non quxftio iuris oïs:autuerboçz pprictatetautxq difputatióc:autuolutatis coniez dtura conrinet :quo^ pars ad rônaîe:pars ad morale tradhatu redundatfErgo natura pmix ta eft oibusiftis oratio:quxquidé oratio eftuere.Naignara qdem huiufce dodtrine loqua citas crrct neceffceft:ut qux uel nullos uel falfos duces habeat.Pars ucro naturalis cuméad cxercitatione dicendi:tanto cxtcris uberior:qto maiore lpiritu de quibus rebus q humanis loquédum eft.Tumilla eriam moralem fine qua nulla eftè(utdocuimus)oratio poteffttoz tam complcdtic«Nä fi regit prouidentia modus adminiftranda ccrte bonis uiris crit refpu. Si diuina noftrisanipis origo tcndendu ad uirtutémee uoluptatibus tcrreni corporis feruié dumam hoc nó frcquéter tradlabitorator.Ia de auguy refponfis religioncq; omni de qbus maxima fxpe in Scnatu cófilia uerfata funtmócrit ei differenduffiqdem ut nobis placet fu/ turus eft uir idê ciuilis:qux deniq; intelligi faltem pot eloqucntia hominis optima nefeienz tisfHxc fi ratione manifèfta nó cflènttexéplis tarnen credcrcmus.Siqdcm amp;nbsp;Pcriclcm: cuz ius cloquentix etiâ fi nulla ad nos monumenta ucncrunt:uim tamé quanda icredibilé cum hiftorici tu etiam libcrrimu genus hominu comici uetcres tradüt:rexagorx Phyfici confiât auditorcm fuiffetSê Demofthené principcm omniu grxcix orato^ dcdiilc operam Platoni Narn.M.TulIius nó tantu fè deberc fcholis rhctoçt:quantu academix fpaciis frcquéter ipfc tcftatuscft.Ncq; fc tanta co unquâ fudiflet ubertas:fiingeniû fuum cófcpto fori non ipfins rey naturx finibus terminaflet»Veçi ex hoc alia mihi quxftio exorit'’:qux fedta cófèrre plu rimu eloquétix poffnqq ca non inter muÏtos potefteffe contentio.Nam epicurusi primis nos a fe ipfc dimittittqui fugcre ornné difciplinam nauigatióe q uelociffime iubet:Neq; uez ro Ariftippus fummó in uoluptate corporis bonu ponés adhuc nos ad laboré hortet ♦ Phy ton quidcm quas habere in hoc opère partes pót;cui indices eflcapud quos uerba faciat : SC reu pi quo loquat :amp;Sfenatu in quo fit dicenda fentétia nóliqbit.Academia quidé utiliffimS credut:cp nos in utraneç parté diflcrédi ad excrcitationé foréfiû caufâçi^xime accedat.Adii dut loco ^batóis q, ca prxftâtiftîmos î cloquétia uiros cdiderit.Peripatetici ftudio quoq; le •

9

-ocr page 402-

Liber

^uodâ oratorio faÆât.NâtIîcGs diccrc excrcitationis gratia fere ab iis éiffitutû«Stoici Heue Copia nitoremq: eloquériæ fere præceptoribus fuis defuiffe côcedât necenê étita nullos aut: ^barc acrius:autcócludcre fubnlius córendunnSed hæc inter ipfos quclut facrameto roga ti uel et fuperftitióe GÓftriótinefas ducunt a fufcepta femel perfuafióe difccdere. Oratori ue ro nihil efl neceflêin cuiu{quâ iurare Ieges»Maius.n»opus atqj præftantius ad quod ipfe té dit SCcuiuseft uclutcadidatus:fiqdéeft futurus tu uitx:tu etia eloquentie laudc perfedtus. Quarc in exéplü benedicendi faeûdiOîmû queq; ^ponct fibi ad imitâdû:moribus ucro for mandis q honeftiflima preceptatrcdtifTimaq; ad uirtuté uia deliget.Exercitationc qdé utef’ omniïfcd tame erit plurimus i maximis qbufq? ac natura pulchcrrimus « Na q pot materia repiri ad grauitcr copiofcq; dicédu magisabudanstq de uirtutc de rc.p.de ^uidétiatde origi neanimowïde amiciciafhæc (unt qbus mens panter atq; oratio îfurganttquæ ucro bona qd mitiget mctus:cocrccat cupiditates:eximatnos opinionibus uulgi aiumq; cxlcftémcqica fo lu que talibus difciplinis continenttied magis etiâ que funt tradita antiqtus dida: ac fada præcIaretôC nofletSC aio fempagitare côueniettquæ üfedto nuiquâ plura maioraq^tq in no/ ftræ ciuitatis monumentis repeiient An fortitudie ndca'uftieiâîcôtinétiâîfrugalitaté: côté/ ptû doloris ac mortis:melius alii docebunt q Fabricii:Curii:Reguli:Decii:Mutii : aliiqj inu mcrabilesfQ^uâtû.n.græci præceptis ualéntantû romani:qd eft mains cxcplis: tantûq; no cognatis fidenbus admonerrq non mô pximû tcmpusîlucéq preiente itucri fatis crcdat: fed omné pofteritatis mcmoriâ (patiû uitæ honeftetSCcurriculu laudis exiftimct«Hic mihi iHe iufticiæ hauftus bibat:hic fumptâ libertatem in cauGs atq; coGliis præftct.Ncq; erit pet fedtus orator:nifi q honeftc dicerctSC fciet:ÔC audebit.

Nccefïa nam iurisciuilis oratori feientiam.

Vris quoep ciuilis ncccfïâria huic uiro iciétia eftîôC mo^ ac religions eins reip«quâ i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;capcflet.Nâ qlis ce fualbr icôfiliis pubheis priuatis ue potent tôt rcrû qbus præci

pue ciuitas côtinec ignarusfQ_uo aût mô parronû ft cârû nô falfo dixerit: q quod cin caufis poterinimuifit ab altcro pcriturus:penc no diflimilis iis q poctae fcripta pronu/ ciâtfNâquodammômädata pcrfcrctiq fibi a iudice credi poftulatuiuscft:alicna fide dieet amp;nbsp;ipft litigantiu auxiliator cgebit auxilio:qd quod fieri nônûquâ minore îcommedo poflit domipræcepta SCcôpofitaîôC fcut cætcra quæieaufa (untidifcédo cognita ad indicé p/ fèretfquid fietiqónibus qux fubito iteriplas adliócs nafti folctmó deformiter refpcdtctiSCi ter fubftllia minores aduocatos iterrogetfPótautfttis diligétcr acciperetqué tu audiet cum ddicéda futfaut fortitcr affirmarciaut igenue poflit p fuis dicere iadhióibusfqd fiet i alter/ cariée ubi ocurréducótinuo:ncc libera ad diftédumoraédQ ^uid fi forte pitusiuris illc non aderittqd fi eqsnó fatis Ïea re dodlustfalfu aliqd fubieccritfHoc.n.é maximuignorâtiæ ma lu qd credit eu ftire q moncat:neq^ ego fum nfimorisignarusroblftus ue eo^:q uclut ad ar culas fedéttSC tela agetibus fumminiftratfNeqj idem græcos quoq; neftio fadlitafle. Vndc noméiis pragmaticoru datu cft:fed loquor de oratore qnó clamoré mó fuu caufis:fed oia q pfutura funt debetfItaqj eu nee inutile fi ad hora forte eóftiteritmeep i teftatióibus faciedis eflëipitumuelim.Q^uis.n.potius prcparabitea q cu agct eé in ca uelit : nifi forte fperatoré qsidoncu crediti prxlns qdé ftrenuu SC fortétSC oium qux pugna poflit artifice f Scd neep delcftus ageremee copias cótrahere atq: iftrueremee pipiccre cómeatus : nee locu cape ca/ ftris ftienté.Priusefl.n.certa parare bella q gerere»Atq fnnillimus huic fitaduocatusdi plu ra qux uicédn ualét aliis reliqucrit.Cu prxÏertim hoc qd eft maxie neceflariumee tâ fit ar/ duum q peulintuétibus fbrtaflc uidcac«Namepomncius quod eft certumtaut ftripto : aut motibus cóftat.Dubitum xquitatis rcgula examinadu efttqux fcripta funttaut pofita i mo re ciuitatis nullam habcnt difiicultaté.Cognitionis funt,n*non inuentionis: atq; confultoru;

-ocr page 403-

DuoJecimus

refponfis cxplicanf : autïuerbo^ fterpretatióe funtpofifataut rcdi paniïq jdtïcnmie. Vim euiuftç uocis îtelligcre:autcômunc prudétiû cft:aut ^ppriuoratons æc^tas optimo cuiq; no tiHirna ciKNos porro Ó Cbonu uii^ ^ prudentem in primis oratorem putamus:qcu fc ad id quod eft optimû natura duxcrit nô magnopere cômouebit'’:fiquis ab cocdfultus difcentiat: eu ipßsiîlis Jiuetfas inter ié opiniones tuen conceffum fit.Sed etiâ fi nofee qd quifep fcnièz rit uoktdcdtiois opus eft q nihil eft in ftudiis minus Iaborio(um,Q uod fi pleriqi defpeiata facukatc agendi ad dtfeedu fus dcclinaucrunt:q id (cire facile eft oratori quod difcuntiq fua quoc^ cofedioe oratores efte non poffunt»Vc^ 5C.M.Cato cu idifeendo præftantiftimusî tu iuris fuit idem peritiftimus» Et ScæuolæScmioq^ Supplinoconcefîa eitct facudiæ uirtus* Et»M»TulIiusnon modo inter agendûnunqcft deftitutus feientia iuristfed etiâcôponere ali qua de eo cœpat:utappareat polie oratore nô di(cédo tantû iuri uaearetfed etiâ doccdo. Ve rû ca qua: de moribus excolendis ftudioqjiuris præcmimusmône quis co credat repræhen dcndatqft multos cognouimustg tædio laboris que ferre tendétibus ad eluquetiâ needle é: céfugerit ad hæc diuerticula defidiætquo^ alii (e ab albû ac rubricas rrâftulerunSC formula rituel ut Cicero ait Icgulei qdâ eê maluerut tanq utiliora eligétcs carquois Iblâ facilitate feq bant :alii pigritiæ arrogâtioris q fubito frôte côfidta imifaq? barba:ueluti dcfpcxilTcnt orato ria præcepta paulû aliqd federûtî fcholis philofbphoçt ut deidc î publico triftestdomi diflb luu captar et aueforitaté côtéptu cæteroçt:philofophia,n»fimulari pôttcloquentia non pot«

Neccfïàriam oratori cognitioncm hiftoriaçi»

Nprimis uero abundarc debet orator exemplorû copiatcum ucte^ttu et nouorûf î nbsp;nbsp;nbsp;adco ut nô ea môquæ coferipta funt hiftoriis aut fêrmôibusîuelut per manus tradi

tatquxq; quotidic agut debeat nofïè:ucçi ne ea qdé quæ funt a cUrforibus poetisfi efta negligcrc,Nâ ea qdé ppria aut teftimonio^taut et iudicatorû obtincnt Iocum.5ed hæc quexç aut uctuftatis fde tuta futtaut ab hoibus magnis prxceptoç: loco fifta credut'* » Sciât *’?® Hp^*”^’®^ ““^^ ®®® fcnibus auéloritas maiorefttq plura noflê ÔCuidiftc credût :quod Homerus frequétiffimeteftaéded nôeft expeélanda ultima ætas:cû ftudia præftét: ut quâ tu ad cognitioné pertinent rerû Si præterins fæculis uixifte uideamur.

Q^uæ funt oratoris inftrumenta»

Acc funt quæ me reddituçi ^pmiferâ inftrumétamô arris ut quandâ putaucrutî fed h nbsp;nbsp;nbsp;ipfius oratoris«hæc arma hère ad manû:hoçi fciétia debet efiè fuccictus: accedente

ucrbo^ figuraruq; facili copiaîôCîuériôis rône amp;nbsp;difponédi ufu ôCmemoriæ firma tæ aftôis gfa.Sed plurimû ex iis uaict ai præftâtia q nec metus frâgat:nec acclamatio terrez at nec audétiû auctoritas ultra débita reuereriâ tarder.Nà ut abominâda ft côtraria iis uitia côhdétiæ temeritatisriprobibatis arrogâtiænra circa côftâriâtfidutiârfortitudiné : nihil ars: nihil ftudiûmihil jafcÄus ipfcpfucrit:ut fi das arma rimidisôC îbellibus.Inuitus meherculc dico quoniâ 3Caliter accipi pot ipfam uerecûdiâ:uitiû qdé fed amabiîe: q uirtutes faciUime gcnerc eé iterim aduerfam:multifc^ î caufa fuiflètut bonaigenii ftudiiq; î lucé nô qslata fitu quedâ fecreti côfumarent .Sciât aut fiqs hæc forte minus adhuc pitus diftiguédi ui cuiufq; uerbi legetînô pbitaté a me rcpræhédédi:fèd uerccûdiâ q é timor qdâ reducens aium ab iis quæ raciéda fut.Indc côfufio amp;nbsp;cœpti pœnitêtiarôC fubitû filériu.Q^uis porro dubitet uitiis afciibef affeeftu pp que facerct hôefte pudet.Neq;crgo rurfus nolo eu q fit didurus fôllicitû fùrgerexSC coloré mutare:ôi piculû itelligercîquæ fi nô accidét et diftîmulâda crut.Scd îtelle Aus hic fit opis nô mctus:moueamurqi nô côcidamus.Optima é aut emédatio ucrecundiæ fiducia:ét quclibet ibeciUa frons magna côfcientia fuftinct . Sût amp;nbsp;naturalia ut fupra dixi:q tarné amp;nbsp;cura muât .iftrumcta:uox:latus:decor:quæ qdé tâtû ualét:ut frequétcr famâ igenii fàciât.Habuit oratores ætas nfa copiofiores:fed cû diceretcminere iter æqles Trachalus ui

9 «

-ocr page 404-

Liber

debat’’tea corporis fublimitas crat:is ardor oculo^itfrontis audhoritasîgeftusprxdanriaîuox qdem no ut Cicero defiderat pene tragœdoç::lcd fupcr oés quos ego qdem audierim tragee aos,Certc cu ibafilica iuliadiceret piio tribunali.Q_uattuor autiudicia ut moriséebgerét atlt;^ oia damoribus fremcrénSCauditu eûtôi KelIectu:Só quod agentibusexteris cótumdio fum fuitdaudatu quoq; ex qttuortnbunabbus memini.bcd hoe notu cft amp;nbsp;rata fœlicitasq fi nó adfit fane fußidat ab iis qbus qs dicit audiri talis ede debet orator OC hxc fcire«

Q_uod fitincipiendicaufas agere tempus«

Gendi at initm fine dubio fecûdû uires cuiufcß fumédû é:neq? ego ânos dcfmiârcû a nbsp;nbsp;nbsp;Demodbené pließ: ad modû actiócs populäres habuißemäifcdu fittCaluustCx/

far:PoIlio muitu âte qftoriâ oés ætatem grauiffimaiudieia fudepunt prætextatos cgiflè quofdâ fit traditu.Cæfar Augudus duodeci natus ânos Auiâ p rodns Iaudauerit«Mo dusmibiuidet qdâ tcnêdus:ut neqj ppc didinguat imatura frons:öóqcqdcll:illud adhuc acerbû pferaóNâidc amp;nbsp;côtéptus opisinafié:amp; fundaméta laciunt ipudétix « Et qdé ubiz q; pniciofiflîmû præueit uires fidutia.Nec rurfus diherédû é tyrociniû i feneedutc. Nâ quo tidie metus creicitimaiufq^ fit fp quod aufuri fumus Si du deliberamus quâdo ieipiendû fit incipe iâ ferû é«Q_uare frudfû dudio^ uiridé amp;nbsp;adhuc dulcc pmi decct:dû amp;nbsp;uenia amp;nbsp;ipes é:amp; paratus fauor audere nô dedecct.Er fiqd défit opi fupplct ætasiEt fiq dicta fût iuueniliz ter p idole accipiunf:ut totus illc Ciceronis pro Sexto Rofeio locus.Q_uid,n«tâ côe q ipiri tus uiuis:tcrra mortuisimarc fluctuâtibusîlittuseiedusfquæ cû fcx ÔC uigiti natus ânos fûz mis audiétiû damoribus dixerindeferbuiflè tépe ÔCannis liqta iâ fenior idé fatet • Et herdc qfûlibet fecreta dudia contulerit.Edtamé pprius qdâ fori pfcdusialia luxtalia ucri diferiz minis facies:plufq fi feparcs ufus fine docdrinaiq citra ufum doclnna ualeat.Tôcp nônulli le nés i fchola faedi dupet nouitate cû i iudicia ucnerût;amp; oia fuis exercitatôibus fimiha defidc rat» At illic amp;nbsp;iudex tacct;5lt; aducrlanus obdrepittôd nihil tcmere diedû périt . Et fi qd tibi ip le fumas:pbâdûé laboratâ côgedâq; dieçi ac noéliû dudio actione a q defecit: amp;nbsp;omiiz fo magna dmpflandi tumoren qbufdâ caufis Ioquendû»quodilli dilèrti minime feiût.Itaep nônuflos repies q fibi eloquêtiorcs uidcâC :q ut cauGs agât.Cæteçi illû que iuuené lenerifq; adhuc uiribus nitenté in foçidednxius iciperc:q maxie facili ac fauorabili caufa udi : uri catuli ferais molliorc pracda faginant îÔC nô utiqj ab hoc initio côtinuare opam amp;nbsp;igenio ad hue alendo calû iduccre.Sed iâ diente qd fit pugnaÄ in quâ ré dudendû fitnefici atep re/ nouartSic amp;nbsp;tyrocinii metü dû faciliusê:audere trâfieritmec audédi facilitate ufep ad cótéz ptü opisadduxerit.Vfused SChac rône.M»Tullius cû iâ daçz meruiffet inter patronosq tûcerâtinoméri Afiâ nauigauindqj SC aïiis fine dubio doquétix ac fapiétix magidris « Sed erxeipue tamé Apollonio Molôiqué romæ quocp audieratnhodi rurfus reformâdû: ac ue lut recoquédû dedit»Tû dignû ope prætiû tinûit:cû iter fc côgruût præcepta amp;nbsp;experiméta» Q_uæ in fufeipiendis caufis oratori oblcruanda fint*

Vm iatisin oé certamé uiriû fccerit:prima ei cura i fulcipicndis caufis crit.In qbus c nbsp;nbsp;defendere qdé rcos pfedo q facere uir bonus malet:nô tamé ita nomé ipfum accu

iatoris horrebit:ut nullo neqi publico neqjpriuato duci poifit officio : ut aliqué ad reddédâ rôné uitæ uocc.Nâ Si leges ipfæ nihil ualent:nifiadons idonca uocc munitæ.Et fi pœnas fede^expeté fàs nô é:ut fédéra ipla pmifïà fint ÔClicétiâ malisdari certe côtra bonos é.Q_uare ncqi ibeioçt qrelas:ncc amici uel ppîqui necé:nec erupturas in ré»p» côfpiratiôcs multas patiet oratonnöpene nocétiû cupidus:fedemédâdi uitia corrigendiq; mores* Nâ q rône traduci ad mdiora nô podut:folo metu côtinent *Itaqi ut accufatoriâ uitâ uiuerc : amp;nbsp;ad defendédos reos.prîo duci pximû latrocinio é:ita pedé itedinâ ppulfare cû ppugnatoriz bus prix côparâdû,Iôq5 pricipes i re.p.uiri nô dctradaueiût hâc officiiptéxredintp fût et

-ocr page 405-

Duodedmus

clan iuucnes obfiJé rci.p.dare malo^ dmu aceufatióem : ^a nee 'odidè ïprobostnec fimultates prouocarc:nifi ex fiJutia bonæ mé tis uiJebaé JJ^p cd ab HortéfioïLuculIotSulpitioïCicerone: Cx fare plunmis aliis:tü ab utroep Catóe fadlu étquoçi alter appclla tusé lapiestaiter nifi creJie fuilfe uix fciotcui reliquerit hums no minis locûtnâcp defendat omnis orator idé portûcp illû eloquen tiæ fuæ falutarétnô et pyratis patefàdet:ducetura î aduocationé maxime câ.Q_uoniâ tamé omnes qui nôiprobc ntigabûtt quoy certe pars eft:fuftincre nô pot unustaliqd etiâ cômendantiû pfoz nis dabit:SCipfow q iudido decernéttaut optimicuiufep uolûtaz te moueatur.Nâqt hos amp;nbsp;amiciflîmos habebit uir bonus.Sûmoz uendû ucro éutrûtp ambitus genus:uel potétibus côtra humiles uédicadi opera fuâmel illud ét iaétâtius:miores uticp côtra digni latem attolcndi.non.n.fortuna caufas uel iuftas uel iprobas facit» neep uero pudor obftet:quo mms lufceptatcu melior uidcreé lité cognita ïter difceduiniqtate dimittatteum prius litigatori dixcrit uerû.Nâ SCi hoc maximûtfi æq indices fumus beneficiû é: ut nô fallamus uana fpelitiganté»Neq;.n«dignus opera patronitq non utitur cófilio.Er certe nô côuenit citquê oratoré effe uolumusiniu fta tuen fdentc.Nâ fi ex illis qs fupra diximus caufis falfum tuez bié:Erit tamé honcftu quodipfe laciettgratis ne ei femp agendu fitttraclan pót«Q_uod ex prima ftatim fronte diiudicarc iprudé tiu é.Na qs ignoranqn id löge fit honeftilïimû:ac liberalibus diz fciplinisïamp; illo que exigimus aio dignilfimutnon uenJere opera, heceleuare tanti bencficii audoritatéfCum pleraq; hoc iolo pof fint uiJeri uilia qd precium habenttcæcis hocCut aiunt) fatis eft nee quifqua qui fufficiétia fibifmodica aut hxc lunt)poffidebit: hunc quæftû fine cri mine fordid fecerit.At res familiaris ampliz us aliqd ad ufus neceffarios exigettfecundu omnium fapientiu le gcs patict fibi gratiam referritcum amp;nbsp;Socrati collocatu fit ad uiz d:u:00 ZcnotCleatcstChryfippus merccdes a difcipulis accepta uerint»Necp.n.uideo qua: mftior acqrendi ratio:quam ex honez ftiffimo laborctSi ab iis de quibus optime mcruerittquiqt fi nihil iuicé præftentnndigni fuerit defenfione:quodquidera non iuftu modo:fed neccflariumetiaeftteu hæcipfa opera tempus ue omz nealienis negociis datum:facultatem aliter acqrendi rccidât.Sed turn quolt;p tcnédusé modustac plurimu refert:amp; a quo accipiat: KquantumtSe quoufq;:pacifcendi quidé illc piraticus mos:ÓC iz ponentiu pcriculis precia proculabominanda negociatio : ctiam a medioGriter iprobis aberit.Cum præfertim bonos homines bo nafcp caufas tuéti non fit mctuédus ingratustquid fi futurusf ma lo tarnen ille pcccetmihil ergo acquircre uolet oratormtraqj qfaz tis erittac nc pauper quidem tâquam mercedem accipiet: kJmu tua bcniuolentia utetur:cü fciat fe tanto plus præftitilîetquia nee ucnire hoc beneficium oportet:nec perirc,denicp ut gratus fit ad cum magis pcrtinet qui debet»

Bartholomef Merula; an/ nôtationes in reliquas Fabii Quinhani deprauatiôes»

Nam qs ignorât: gn id 15^ gc fit honeftiffimu : ac libera libus difcipHs:amp; illo que cxi/ gimus aiodigniflimu no uc/ dere opam:nec leuarc tâti be neficii aufloritate»Elcuare re dius iplenfcp exeplaribus 60 fignatc legi cofpexi.q kdio a nobis pbatur:leuare»n »é la boré extenuate: ut ego hoc a fafce Ieuabo:ateleuarc fignifi cat deprimere:utapud^per/ tium eleua affiduos copia 10/ ga uiros» At fi res familia/ rins aplius aligd ad ufus ne/ ceffarios cxiget:fecüdü oïum fapiétïü leges patief fibi gra/ na referri:quü amp;nbsp;focraticolo catü fit ad uiélu»Ariftoxenus (ut laertius tradit ) Socrate feruiflé fcribinamp;fculpfiffe la pides : opufep illius eé gras:q fût i arce ueftitas:unde rtlu amp;nbsp;timon in fillis fculptoré lapi dû dixitgt;Legc loquens uafert rhetor:lapidügp politor : 1de Ariftoxenus tradit Socraté pccunias ex minifterio fuo ad ncceiTariü uiótum congre gare folitum : Qyod reSc fa étum effe fabius affirmât»

Scd tu quocp tenendus eff modus : ac plurimu rcfert SC a quo accipiat: amp;gtü: Si quo tifcp :pacifcédi gdéille pirati eus mosÄ îponentiû piculis pria:peul aboianda: pacifcé/ da negociatioxt a mediocri/ ter ïprobis aberit»Quid fibi fabius uelut hoc î loco:ne ipe gdcm fi uiuat intelliget:adeo mcdofus éeius codex.qre ira hic locus ernedef:quo fabius nitorc fuo cadidus fit ► Corri gefigf hoc paóto.fi loco quo tifg? didtoisirepoef quouf^: amp;nbsp;pacifccda expûgef tang di/ flio fupflua : hoc mo» Sedm quoç tcnédus eft modus :ac plurimûrfertiSC a quo accipi at:0Cqtu;amp; quoufgi: pacifcé/ di qdem ille piraticus mosiSt îponentiû piculis pcia procul abominada negociatio :ct a mediocriter ïprobis aberit»

Quû pfettî bonos holes bo nai'm caufas tuéti no fit me/ tuedusigratus : g fi futurus: malo tame pecceuhic quoep

9 lu

-ocr page 406-

Liber

locus deträflione unfus litter« ob/ foirfor uidetur»Sic autem optime poffe corrigi uidetur:fi qui relatiuo td»litreram addiderimus : ut per in/ tcrrogationeni legaturhoc modo» Quum præfertim bonos homines bonafque caufas tuenti non fit me/ tuendus ingratus : quid fi futurus ƒ malo tarnen inepcccct»Præterea pa/ ulo inferius Icgiturin plerifcp codici bus:quuni fciat fe tanto plus prxftif fime : ucra ledio erit præftitiflc»

Nihil ergo acquirere uolet ora/ torfutraque q fatis crit:acnc pauper quidem tanquam mercedéaccipiet» fed mutua benmolentia utctur» De prauatus cd hoc etia in loco Fabius: nocigiturmodo a quibufdam corri gitur:non enim utraœ : fed ultra Ie/ gitur hoc modo» Nihil ergo ao quirere uolet oratorƒ ultra quam fa lis erit nihil» Refpond«enim ob iedioni Fabius:ac nihil ultra q fatis eft oraroriac querédum air» p Roximadifcédae caufæ ratio qdéflorato ris fundamentu» Docet Fabius oportcreoratorem op tima a litigatorc caufarn difccre : an tcquam ad agendum defcendat : ne faciacuc nonnulli uulgo:quf inter fubfcllia:auteodem matutino iada tia ingcnii fefedidicifTe gloriantur» NSnuIli uero patiuntur fe caufas do ceri ab amfeis litigatoris» Scd quum ad diccndum uenerint:clamore om nia complent'.dicuntque : quæ nihil ad caufarn faciunr:hec inquam om nia cuitanda elTe pacure colligit Fa/ bius» Aliquod amp;nbsp;ambitio pucrtic qui partim tanquam occupati: fern/ percp aliud haben tes amp;nbsp;cetera» Mu/ tarione inrerdum unius litter« ple/ rüquecuenire folet : ut torus fenfus confundaturndquod hoc in loco in tueri facile uel parum dodus pore/ rir.cmendabitur igitur Fabii ledio optime fi aliquos : non aliquod le/ gerimus: hoc modo* Aliquos amp;nbsp;am bitio perucrtir» Nonnûquam etiâ inter ipfa fubfellia didiciffe fe glori/ antur» Subfellia quid hoc in loco fi/ gnificent : ncquaquam filentio pr« tercundum arbitrordegimus fiqui-dem apud Fabium in dccimo ubi deportio latroneloquitur Subfelli/ urn aedpi pro fede in foro: ubi iudi/ ces ellediin publico iudicio fedebar: SubfcIIia præterea erant in curia ubi fenatores fedebant : id quod often/ dit Cicero in oratione:quamhabuit

Q_ux in diCcedis caufis oratori obfernaJa fünf»

Roxima difeéJæ caufe ratiorquodcoratons funz p dametu,Ncq?.n.quiTqudtam fgemo tenui repen/ tur:q cu omnia qua: funtïcaufa diligetcr cognouc/ rittad dicedu certe iudice non fufficianfcd cius rei pauciffiz mis cura clKNam ut taceam de negligetibus: quoçt nihil re fert:ubilitium cardo uertatur:du fint qua: ucl extra caufarn ex perfonisac communi traeftaru locoru occafione daman/ di largianturtaliquos 5C ambitio peruertittg partim tanquâ occupati:{empcrqr aliud habentes:quodante agendum fit: pridie ad fe ucnirc lirigatore:autcodem matutino iubét,nóz nuq etiam inter ipfa fubfellia didiciffe ie glorianf t parti iaz datia ingemnut res cito accepiße uidcant :tcnerc fe ST iteHi/ gere pene priufq audiant mctiti.Cum multa amp;nbsp;difertc fumx milq; clamoribus:quœ nequæ ad iudicê neq; ad litigatorem pertincant:decatauerint.bcne fudates bcnecp comitati p foZ rd redueädne illas quidétulerim delicias co^: q doccri ami cos fuos iubentjqq minus mali cft:fi illi faite reële difcanttre ëlcq r doccant.Sed qs difcct tâ bene g patronusfQ^uomodo aut (equefter illc amp;nbsp;media litiü manustSiquida iterpres imZ pendet «quo aio laboré in aliénas adhionesreum didlurusip fe nó fit»Peflimc uero cófuetudinis libellis eße contétu: quos cóponif:autlitigatorïq confugitad patronü:qaliti ipfc non fufficittautaliqs ex co gcncre aduocatoru:qui fe nó poßc age re confitent:.Deinde faciuntid quod eft in agendo difticilliz mu«Namqiudicare qd dicendutqd diftimulandu : quid de dinandunmitandu ue fmgendd etiam fi poteft » Cur non fit oratorfquando quod difficilius eft facit : Hi porro non tanz tu noccrent:fi omnia fcriberentmti gefta funt » Nue confiliu amp;nbsp;colores adiiciuttSCaliq peiora ueris : qux pleriqi cu aceez perut mutare nefas habentamp;uelut tlaemata i fholis pofita cuftodiunt.Deide deprxhenduntur : SC caufarn qua difccre ex fuis litigatoribus noluerut : ab aduerfanis difcunt.Liberu igit' ’demus ante oia iis:quoçincgotiû erit tepus ac locur exz hortcmurlt;^ultro:ut oia quanlibet ucrbofe : SC unde uolenc repctita ex teporc exponatmo.n.tam obeft audire fupcruaz cua:qignorare neccflâria»Frequêter aûtôC uulnus öC remcz diu in iis orator l'ucnicttquæ litigatori in neutra partem haz here momentû uidebantur.ncc tanta fît aeluro memorie fiz

duciatut fubfcribere audita pigcatmec femelaudiße fit fatis: cogendus eadem iterü ac fepius dicere lingatonnon foluni quia effugere aliqua prima expofïtióc potucrut : præfertim hominem quod fæpceucnitimperitum «Sed etiam utfeiaz musan eadem dicat » PIurimi cnim mcntiuntur.óC tangui non doceantcaufamtfèd agantmon utcum patrono : fed cu iudicê loquantur,Q_uaproptcr nunquam fatis credêdum

-ocr page 407-

Duodecimus

eft:fed agitädus oibus modis 8iturbâdus 5v cuocandus ♦ Na ut mcdicis nóapparetia móuitia curada funt:fed ét fucnien da q Iatét:fepc eaipfis g fanadt funtocculétibusn’ta aduoca tuspîura qoftédûé afpiciattna cu fatis i audicndo patiétia: ipendentn aha rurfus ci pfona trafeundu ét agedufq; aduer firius:^ponédu qcgd recipit i ciïifmói difceptatióc natura« Ïnterrogâdus g îamp;ftiHime ac premendusmâ du oîa grimusî ahgdo ad uc^ ubi njimeexpeétammus pucnimus : in fuma, opumus é in dtfeédo patronus kredulusîpmittit.n»litigator oîa,teftem.populû.paratiftîmas côhgnatiôes « Ipfum deniq; aducrlanum quidam non negaturûddcoq; opuseftintuez riomne lins inftrumentumtquod uiderc non eft fatis:perlc/ gendu erit»Nam frequcntiftîmcaut non funt omnino quæ promittebanturraut minus continétraut cumalio aliquo no citura permixta funtrautnimia funtrôC fidem hoc ipfo de/ traélurarq? non habent modum.deniq; linum ruptum : aut turbata cæraraut fine agnirione figna frequenter inuenics: q nifi domiexeufterisrin foro inopinata dccipiêtrplulq; noce/ bût deftitutarqnon promifta nocutftcnt.MuIta etiam quæ li tigator nihil ad eauiam pertinere credideritrpatronus eruet: modo per omnes tradidimus argumetoru locos eat: quos ut circunipeélare in agendorôiattentare fingulos minime côue nitrpropter quas diximus caufasrita ctiâ in difeendo riman neceftarium eftrquæ perfonæîquæ temporarquæ loca : infti tuta:inftrumenta:cæteraqjrex quibus non tantum illud qd eft artificiaîc qibationis genus colligi poffit : fed q metuendi teftesrquo modo fint rcfelïédirnam plurimum refert luidia reus ac odio an contemptu laboretrquorum ferc pars prima fuperiorcs:proximapares:tertia humiliores prcmit:fic cam perfcrutatus propofitis ante oculos omnibus qua: ^fintnoz ccant ue«tertiam deinde perfonam induat iudicis. fingatque apud ie agi caufam.amp; quod ipfum nouiftct de eadem re pro nunciatu^rid potentiffimum apud quecunq; agetur exifti/ met«amp; fic cum raro fallet cuentus.autculpaiudicis erit,

Q_uæ feruandain agendis caufis oratori fint.

'Vxfunt in agédo fcruanda toto ferc operc executi q fumus.pauca tarne ,ppna huius loei qua: nó tam di cendi arte q ofticiis agendi continent' ’rattingâ: Ante oîa neCqd plerifg^accidit)ab utiIitate eum caufæ præfèntis cupido Taudis abducat.Nâ ut gerétibus bella nô fempexerz citus p plana amp;nbsp;amœna ducendus eftrfed adeundi pleruque a^i coilesrexpugnâdæ ciuitates qlibet prxcifis ipofitæ mô/ tibus:autope^ mole difficilesrita ofo gaudebit qdé occafiôe latius decurrédirK æquo côgrefTa câpo totas uires popuiaz ritçr explicabit.at fi iuris anfraélusraut cruêdæ ueritatis la/ tebrasadiré cogeturmo obequitabitmec inis uibrâtibus cô/

in fenatu in CatilinamÆrant etiam fubfellia fedes in Theatro. Sucroni/ us i augufto»Faótoigiturdecrero pa trutn:ut quotiens quid fpeflädi uP qua publice cderetur:pnmus fubfel liorum ordo uacaret fenatoribus» Dicebanrur etiam Subfelliambi fe/ debat rei amp;nbsp;aceufatores amp;nbsp;teftes amp;g iudiciû fpedabât i foro : id qdapud cicerone muitis exlocis percipi pór: de his nunc etiam fabius intelligir» Quæ neç ad iudicemtneqtad IP tigatorem perrineattdecantauerint: bene fudentcsgt;Siquis diligcntiusjP fpexerir:facile cognofcettduobus in locis deprauatum ciTe aiTignatum Quintilianilocum : pertinent enim noprineatutad multa referaftamp;fu dantes non fudétes fi quis Icgcrir is profeito reólifRme fenfum eliciet.

Exhortemurç ultro : ut omnia quâlibet uerbofetamp;unde uolent re périra ex tempore cxponat»Quis non uidet legendum eiTe exponant plurali numéro: ut referai ad illud pronomen iis.

Nee femel audiffefatis firtcogen/ dus eadem irerum ac fæpius did K rig3tor»Cudices fere omnes bac no lira répeftate ira funt dcprauatt : ut nifi ferueat lettoraure uaporata(ut ait Perfius) :nihil ex falfa Icdióe col/ ligi poffit: bic enim mutationc uni us diótionisifenfusnufquam perd/ pi poteH: Quare ira corrigetur »Si loco dica dicere repofuerimus boe modo» Nee femel audiffe fatis fit; cogendus eadem iterumac fæpius dicere litigator.

Multa etiam quæ litigator nibil ad eaufam ptinerc crediderit patro/ nus eruct:mÔpoés quos tradidîus arguméro94 locus eat»Ridicula hæc nra ^puicia nonnullis fortaffe uide/ biturtqj tâ fcrupulûfa cura paruula

-ocr page 408-

Liber

quc^ emendemusk At quo/ nia reliques errores ex qnn/ liai côdicc comgedos fufeepi mus:hic quoq? locus ficcnié def ut argumetoßd locos nö locus legaus : hoc pafto: mö poésarguméto^ locos eau Sic caufarn perfcruptatus ^pönns ante oculis oibus : q profintnoceat ue:Miror un/ de rara ifcina emanaritrut Ie/ gaf pferuptatusr quû pfcru/ tor finc»p»fcribatur:C^is nc feit pterea ante ppofmonem aceufatiuu cafum pofceredra igflcgaüSicaufam pfcru ra/ tus ppofins are oculos oiba: qpfinramp;ce» Quæ fût Iâgé do fcruâda:rotô tere ope exe/ cuti fumus . Oratoré pfedû amp;nbsp;côfumatû înirués Fabius: de officie dus multa diflerit amp;nbsp;âte oîa diffimulâdâ ce cio-quétiâ docer;ponrcmo fipti nus refpôdédû fuerit:qd âgé dû fit: accuratifTime colligit» Qjjæ oîa nûdû fiunt laudâ tur:fed quû fada fûr»Obfcu/ rior hic locus uidef cê:fcd fi aliter fenbaâmtidus amp;nbsp;aper/ tus crit:nundû»n» ^ non ad/ hue hic neqq accipifrfed non feparâdaéab eapncula dû:ut iûgafcû uerbo laudâfdta igflegef»Qqe oîa nÔ dû fiût laudâf» Nec ullo faflidio la/ borabit orator nô agendi cas minores qtâ ifra cû fint: Mu tatiôe unius didionis nullus hîe fenfus clici poterit»Emé/ dabifaût hoc mô fi loco qtâ: tanq didioné repofuerimus: ut ira legaf»Ncc ullo faOidio laborabit orator non agendi caufas minores:râq ifra eum fint» Sup oîa pit illa:q pluri mû oratori amp;nbsp;audoritatis amp;nbsp;fidei confert mode{tia:fi a ui ro bono i tabula latratoreqi cÔucrtif.Quid fibi cû tabula uelit qntiliâus ignoro:fcd 0/ militudinc:quâ r hcr cû t falz fo feriprû cft tabula : quû ra/ bula diccndû fuerir»Effin» ra bula que nuncaduocatû dici mus a rabie didus qfi rabioz fus uel a radcndo»i.aufcrédo ut uoluit pôpeius: Cicero in oratoregt;Non»n»dcclanaatoré aliqué de ludo:aut tabula de foro: fed dodißimü autpfc' diffimum quærimus»

citatifq^ fèntentüs uelut miffilibus utcturtfcd opcribus Sccunicu lis amp;nbsp;ifidns Öéoccultisartibus rem gerct : Q uæ omnia nô dû fiût laudât îfed cum faëla funnunde etiam cupidifTimis opionis plus fruedus uéirrnâ cum ilia dicédi uitiofa iadtatio iter plaufbres fuos detonuiürefurgit ueia 5é uirtutis fortior fama : nee indices a quo fint mod difïîmulant dodtis credit:nec eft orarionis uera laus: nifi cum finita cft.Veteribusquidem etiam diflimulare eloquen tiam fuit morisïIdqr.M.Antonius præcipit:quo plus dicêtibus fi deitminufq; fufpeefe aduocatoçiinfidix forent:fed ilia diftimula ri quæ turn erat potuitmondum.n.tâtum diccndi lumen accefte rat:utedam per obftantia erumperettquarc artes qdem Ôé confiz lia lateantrSC quicquid fi depræhenditur perit.hactenus eloquen da feereturn habet« Verboç: quidem delcdlus: grauitas fentenda rum:figurarum elegantia:aut non funt:aut apparentded uel pro pter hoc ipfum oftentanda no funt:quod apparent : aut fi unu ex duobus eligendu:cauia laudetur podus q patronus: Finern tame hue præftabitoratortut uideatur optima caufarn opdmc ^iftè» Illud certum erit neminem peius agcre q qui difplicéte caula pla cet.neceflê cft enim extra caufarn fit quod placcttnec ullo faftidio laborabit orator non agédi caufas minores tanquam ifra cu fint: aut detradtura fitopinioni minus libcralis materiatnam amp;nbsp;fufeiz piendi ratio iuftiftïmaefttofliciumtóCoptandum etiam: ut amici qminimas lites habeanttóéabude dixittbene quifqs rei fatiffecit. at quidam etiam fi forte fufceperint:negocia paulu ad dicendum tcnuiora extrifecus addueftis ea rebus circunliniunt: ac fi defcecz rint alia conuitiis implent uacua caufaaztfi cótmgit ueristfi minus ficftistmodo fit materia ingenuatmereaturq; clamorem dum dici tur.Q^uodcgo adeo Ióge puto aboratore perfedloïuteum ne uc ra qdem obiedturumtnifi id caufa cxigit eredam « Ea eft.n« qjrfus caninaCut ait Appius ^eloquentia: cogniturâ maledicêdi fubire: quod faciêdbustÔC male audiédipræfuméda patiétia eft« NâôéÎ ipfos fitîpctus frequêter q egcrutréd eerte paironi petulâtiâ litiga tor luittfed hæc minora funtipfo illo uitio ammitquo malediddus a malefieo no diftattnifi occafioetTurpisuoIuptas amp;nbsp;ihumanatSC nulli audiêtiû bono gratata litigatoribus qde frequenter exigit :q uItione malutqdiffenfione.Scd ncq; aIia multaad arbitrium eo ru facieda funt.Hoc qde qs hoium liberi mo fanguinis fuftincat petuIâs eê ad alterius arbitriû.Atq éti aduocatos partis aduerfæ libeter nonulli iuchut tqcfnifi forte mcruerit:5Cihumanu etrefpc dtu coium ofhcio^:amp; turn ipfiq dicit iutile:na ide iuris refponfu ris dat :tu caufa: contrariu:qa plane aduerfarii fiunt SC inimicitSd quâtuIuncûcp iis uinû eftîcôtumeIia augetur.Super omnia perit ilia que plurimum oratori amp;nbsp;audtodtads amp;nbsp;fidei affert modeftia: fi a uiro bono irabulam latratorcmq? couertit tcompofitus no ad animum iudicis fed ad ftomachu litigatoris.Frequcntcr etia fpes Iibertatis deducere ad temeritate folettnon caufis mo : fed ipfis et

-ocr page 409-

Duodecimus

qui Jixcruntpcncuîofam.Ncc immoito Pcticlcs fölcbat opta/ renie quod iibi uerbum in mentem ueniret:quo populus oftendc retur.Sed quod die depopulond ego de omnibus fcntto:qui tanz tantûdé ponunt nocerc»Nam quæ fortia dura dicunt'’uidebanó ftulta eûlæfcrûtuocât.Nûc quia uanû ferc ppofitu agêtiû fuit: amp;nbsp;quorundam cura tarditatis:quorundam facilitas temeritaris cri mine laborauit:qué eredam forte î hoc oratoris modû:tradere nô alienûuidef^Aftert ad dicendu curæ femper quantû plurimû po tcrit:ne£^,n»folû negligcntis Ôi malirK in fufeepta cauia perfidi aç proditoriseftpeins agere q poffit.Idcoq^ ne fufeipiendæ quidem funt caufæ plurcs : qquibus fuficuturu fc feiat. Dieet feripta q res patiat pîunma.Et ut Demofthenes ait:fi continget amp;nbsp;fculpta:fed hoc aut primas aólóestautquæ î publias iudiciis poft interiedlos dies dant pcrmi(cn't,Atcû protinus refpondêdû eft:omnia para ti nô poflunttadeo ut paulo minus promptis et noceat fcripfilie;fi alia ex diuerfo q opinati fuerint occurreritjnuiti.n. recedût a præ paratis:amp; nota aétione refpiciut:requiruntcp nu aliqd ex iHis iter uallis:atq; ex tempore dicédis iferi poffitîqd fi fut nô cohæret:ncc comifiuns mô ut î opéré male iudto hiâtibus:iêd ipfa coloris inæ quahtate detegit' ’«Ita nec liber é ipctus:nec cura côtexta : amp;nbsp;utrûq; alteri obftar,iria«n,qux feripta fut retinêt animû:nô fequnt « Itaqj îhis aôlôibus omniCutagricole dicunt)pcdc ftâdû é« Nam eu in ^pofitiôc ac refutatôe câ côfiftattq nfæ partis fut: feripta ce pofz funt:quæ et refpô^uç^ aduerlariu certu eftCEfl.n«aIiquâdo certû) pari cura rcfeHûf.Ad alia unû pa^ afferre poffumus: ut cam bez ne nouerimustalteçi ibi fùmcre:ut dicétê aduerlariu ddigeter auz diamusdicet tamê prascogitare pIura:SCaium ad oés caufas expo ncrc.Idq:cft tutius fblo quo facilius amp;nbsp;omittif cogittatiotSi tranf ferftied fine î refpôdêdo fucrit fubito dicédû:fiue quæ alia ita exe gerit rômunquâ preflu fe ac depreffum credet orator: cui difeipli na Ôi ftudiû amp;nbsp;exercirario dederit uires et faeilitatisîquéq; armatû femptac uelutipcindtu ftâté:nô magis unquâ in caufis oratio:qî rebus quottidianis ac domefticis ferma deficiet:nec fè unq pp hoc oneri fubtiahet:mó fit caufæ difeédæ tépus : nâ cetera fempfeiet.

De genere dicendi.

Vpereft utdicâ de genere ofonis:hic erat ppofîtus a no f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bis diuifiôe pria locus tertius:nâ itapmilèrâ me de arte:

de artifice:d ope diôturu.Cû fit ât rhetoriccs atq; oratoris Opusofoiplurefq; cius forma: ficutoftedân oibo iis SC ars é amp;nbsp;arti fex:pluiimu tamé iuicê differ t:nec fold fpê:ut fignû fignotSi tabu la tabulætK adôi adio:fed genereipfo:ut a græcis tufeaniex ftaz tuæ:amp; afiauseloqns attico.Suos ât hæc opeçigcnera:q dico:utau ëlorestfic et amatores habêt:atq; iô nôdû eftpfedlus oratoria nez fcio an ars ulla nô folu qa aliud î alia magis emiet: fed q? nô una oî bus forma placuit:parti côditôe uel tepo^ uel locoç::partï iudicio . cuiufq ^ atq^ ppofito:primi quo^ qdé opa:nóuetuflaus mô gfa ui

Hune qui uanu fere pro/ pofifum fuit agcntiuni :Si quorundam cura tarditaus Quorundâ facilitas temerP taris criminc laborquit: que eredam fore in hoc oratoris modumuraderenon aliéna uideturgt;Nifi aliter Icgaturaf fignatur locus nullus fenfus elici poteritmec ordo etiam procedet:nam pronomen il lud hune nullum uerbum habet:undc régi poiTit.nec quid référât relatiuum qui: aut unde regatur îueniii po teft: quare aliter legendum eße nemo non uidet: Ita fiet aptus:finde utfît aducrbiû tpis nô hune legerimusiSiq addita a littera Jcriberunhoc modo.Nunc quia uarium fcre propofitum agentiü fu/ it:óiquorundam cura tardi taris : Quorundam facilitas temeritaris crimine laboraz uit : quem eredam fore in hoc oratoris modum:tra/ dere non alienum uidetur.

Sed fiue refpondendis fue rit fubito diccndum: fiue q alia ita cxegerit ratio:nunq preiTum fe hac deprehefum credet orator:quu difciplina amp;nbsp;fludiu amp;nbsp;exercitatio dede rit uires ét facilitatis.Depra/ uarû ét hue locu ydâ ita emc danr»lllud.n»participale no/ me rcfp5dcdis expungiJt:6C refpôdêdo addita ppofitiôe in legunt:practerea pro ea c5 iundioe quia: hoc pronomc cui locadu arbitranf ; 06 hoc modo Icgdt.Sed fiue î refpô dendo fuerit fubiro dicendu fiue qua: alia ira exigent rô: nunqpreiTum ac depreffum credet orator: cui difciplina amp;nbsp;ftudiû amp;nbsp;exercitatio dedc rit uires etiam facilitatis» ,

Superell ut dicam de gc/ nerc oratoris:hic erat propo fitus a nobis in diuifione pri ma locus tcrtius : Toridem fcre îgcniorum fpecies effc: quot corporum formas cô/ fpicimus»Hincdocet Fabius uarias effet in oratione fpe/ cies:quum ofo différât non

-ocr page 410-

folû rpê:utafliôi aóHogt;rcd et gcncrc:utafianus arrico:Su/ os aûtamarorcs hfe hæc ge/ nera:ut étipidis tabulis dP dt euenirc kClan piftorcs dicûffuiffe polygnotus atçp aglaophô: quo^ fimplcx co Ior:tam fludiolbs fui adhuc habetrut illa ^pe rudia ac ue lut futura moxartis primor dia:maximis;q poft cos exti terüt:au(äoribus proférant: Polygnotus thafius nôagefi ma olympiade floruit : hic primus mulieres lucida uc'' ftepinxit:capita earû uittis uerficoloribus opuit: pluris mûcypiâuræ prunus côtu^ lit»Huius tabula crat i porti/ eu pompcii:q ante curiâ dus fuerar» Delphi’s ædé pinxit» Athéis porticû q poetile uo/ caf gratuito : cadé Olympian de clarus etiâ fuit aglaophô: ut feribit Pli» Similis i fla/ tutis diffcrentia:n56i durio ra St tufeanieïs ^xima Calô at^ Egefias Lami frigida ca lamis molliora adhuc fupra didis Myrô fecit»Quæ nam fit ifta î natutis differétia ne quaqîteUigOjSed Statiusth erafa lcgédüc»Seciîdus c Io/ eus emédâdus uidef : nâ ubi lami le^if culpa libranorû: eôftituedæfût hæ duæ par/ ticulæua minus:ôt ita legcf: Similis in flatuis differetia: nâ amp;nbsp;duriora amp;nbsp;tufeaniis j)/ xima calô at^ Egefias : iam minus frigida calamis: moi/ liora adhuc fupradiöis My ron fccir» Videf âr hoc fum/ pm ex cicerone îlibro de cia ris oratoribus:cuius uerba Exe futiQuiSïnkeoÿi : q hæc mîora aîaduertût: nô itelli/ git Canachi figna rigidiora ec:g ut imitée uentatc; Cala midis dura ilia gdemóed ta me molliora ; g ea Canachi* Sed fuefrqdâ genera dicédi fed côdirôc tepopz horridio^ ra:31iogiâ magna uiîgennp feTercna»Totum fere hoc ca put fumptû uidef ex cicero/ ne dedans oratoribus* iram ille quû de generc dicédi di* fcrit:ira fcribit:Curigitur ly fias amp;nbsp;hypides amatur: quû pcnitus ignoref cato» Anti/ Qoréhuius ferma amp;nbsp;qdam

Libcf'

fenda funhclari piôtores fuinê Hidu/ Polygnotus att^ Agîaophôî quoçi fimpkx color tam fui ftudioïos adhuc habet:utilla ^pperu dia ac uelut futura mox artis primordiatmaximis: g poft cos exri teruttaueftoribus præferanturt^prio quodam intelligendi môme mea opinio ferttäbitu.poft Zcufis atqi Pan hafiustnó muit5 æta te diftantesfCirca peloponnefia ambo tépora.Na cumPatrhafio ièrmo Socratis apud Xenophonté iuenitur)plurimü artiaddide runt.Q^uo^ prior luminumtumbrarüqjinueniftè rationé : feeun dus examinaiie lubtilius lieas tradit\Nä2eußs plus mébnscor poris dedit:id amplius atq; anguftius ratusiatq; ut cxiftimantHo meru Iccutus : cui ualidilTma quæq^ forma etiâ ifœminis placer* Ille uero ita circunlcripfit oia ut cu legu latoré uocent : quia dco^i atcp herou cftlgicstqualcs abco traditæ cæten tâqita necefie fitlc quunf.Floruit aût Circa Philippu SCufqt ad fucedfores Alexadii pidfura prxcipuetfcd ex diucifs uirtutibusmam cum Ptotogenes rône:Pâphilus ac Melanthiusfacilitate,Antiphilus cócipiendis ui fionibus:quas q3cxv7oco'iacfuocat Theon famiusingenio amp;nbsp;graz tia:quaipfe i fe maxime iaólat,Apelles é præftâtifTimus, Euphra noré admirâdû facittq? amp;nbsp;ceteris optimis ftudiis inter præcipuos. amp;nbsp;pingendi fmgcdiqt idem mirus artifcx fuit , Similis î ftatuis dit' ferétia.nâ amp;nbsp;duriora amp;nbsp;tufeanieïs proxima Calô atqj Egcfiasî lam minus frigida caîamistmoHiora adhuc fupradidis Myrô fecit:Di ligentia ac decor i Polycleto fupra cætcros:cui qgaplenfq; tribua tur palmattamen ne nihil detrahatur deeftè pondus putant,Nam uthumanæ formte decorem addidcrit fupra uerumuta non expie uiftè deoçz audontatem uidef:quin ætaté quoq; grauioicm dicif refugifle nihil aufus ultra læues genas : atep Polycleto defucrunt. Phidiæ atqj Alcamci dant:Phidias tame düs q hoibus effteiedis melior artifex tradit un ebore uero löge citra emulû uel fi nihil ni ft Mmeruâ athéistaut Olympiû i elide loué fccinètreuius pulchri tudoadiceiHê aliqd ét recepta: religion! uidef:adeo maieftas opis deû xquit.Ad ueritaté Lyfipû Ôépraxitelé acceftîflè oprime aftir/ mât.NâDemetrius tâq nimiusiea repræhédif :amp; fuit fimilitudis qpulchritudis amâtior,In ofone uero fi fpés Îtueri uelisnotidé pe ne repies ïgenioçiîquot corpoçi formastfed fuerunt qdâ genera di cédicôditôe tépow horridioratalioqn magna iâ uim igenii pra^fc ferétia.Hic fût Lelii:Africani:Catones:Gracchiqj:quos tu licet Po lignotos uel calones appellcsîMediâillâ forma teneât.L.Craflùs. Q_u.Hortéfius:tû deiaeefdorefcatnô multû itcr fc diftâtiû tépo re oratoRz igenspuétus.hic ui Cæfarisridolé Cæliitfubrilitaté Cali diiîgrauitaté Bruritacume Sulpirihacerbitaté Caftîi:diligétiâ PoI lionisîdignitate Meliaiænanétitate calui rcperimus. In his eriam quosipn uidimus copia Senecæ:uires Africâi:maturitaté Afri:iu cûditaté Chrilpiîfbnû Trachali:elegâtiâ Sccûdi,At,M.TulIiû no illû hémus Euphranoré circa plurium arriûfpés præftantéîfed i oibus qiquoq laudant eminériflitnûf Q_uc tamé K fuoçi hoies

-ocr page 411-

Duodecimus

tepo^ i'ccfïcre audebat:ut timidioré:5C Afianü:^ rcdundatc:amp; i re petitóibus nimiü:0^ iGlibus aliquado frigidûtôCicópofioóe fractu exukanté:ac pene quodpeul abfituiro molliorê.Poftca uero qtilu mralipfcriptóe eófumptus etpadlm qui oderanqiuidebat:qæmu labant :adulatoies etui præfenris potent no refpôfùçiluaferutJHe tameqieiunus a qbufdâatqpndus habeftnô aliterab ipfis inimi cis male audiretq nimiis floribus amp;nbsp;igeniiaffluentia potuittfalfum utrûcp.fed tame illa mentiédi pprior occafio præcipue uero prenè runt eû:q uideri attico9:imitatores côcupiebât,Hæc manus quafi qbufdâ facris initiatatutalienigenâtôC uiçi fuperftitiofû deuiÆûcp illis legibus ifequebant .Vnde nunc quoq; arridi amp;nbsp;exuei SC exanz gues.Hi iùnt.n.qui fueibecillitati fanitatis appellationêtqux é ma xima contraria obtendat:q quia clarioré uim eloquétiæ uelut folé ferre nó poflunt:umbramagninominis delitefcuttquibusqa mul/ ta amp;nbsp;pluribus locis Cicero ipfe refpöditttutior mihi de hoc defleren di breuitas erit,Et antiq qdéilla diuifio inter atticos atq^ ahaos fuit: üprelh SC itegritContra iflatiilli amp;nbsp;inanes haberenóln his nihil fuperflueret:illis indicium maximû ac modus deefïèt,Q^uod qui/ dem quorum amp;nbsp;Gndla eft:hoc putant accidilTetquod paulatim fer mone græco in proximas afiæ ciuitates ifluente nondu fatis periti loquêdifacundia cócupierinttldeoq; ca quæ proprie fignari pote/ rant circuitu cœperit enûciaretac deide in eo perleuerauerint:mihi autcm ora tionis diHerentiam fecineamp;dicenttumôi audiétiû natu uidenturiquod atticilimati quidéôCemudlimihil inane aut rez dundans fercbant.Aßana gens tumidor alioqn amp;nbsp;iadlantior uanio re etiam dicendi gloria inHata eft.Tcrtium mox qhxc diuidebâtî adiecerunt genus rhodiumtquod uelut medium edetatq^ ex utroep mixtumuolunt.nequn.attice preflîmeqj aftane funtabudantes : ut aliquid habere uidcantur gentis:aliquid:auóloris. Acichines eni q huncexilio delegerat locumutulit co ftudia athenarum:qux uelut fata quædam cælo terrac]p degencrant.làporem illum atticû perez grine mi(cuerunt«Lenti ergo quidam ac remiflitnon fine pódere ta menînecç fontibus purisînecp torrentibus turbidis:ied lenibus fta gnis fimiles habentur.Nemo igitur dubitauerit löge eile optimum genus atticorumn quo ut efi aliquid inter ipfos commune ideft iu dicium acre terfumqvita ingeniorum plurimxfoimx.Q ua proz pter mihi falli multum uidéturtqui folos ede atticos credut tenues ôi lucidos ôc fignificâtesîfed quadam eloquentix frugalitate cote tostac femper manum intra pallium cótinentes.Nam quiserit hic atticusf'fitLyfias:huc»n.aplecftut amatores iftius nois modu « Nó igif ia ufqt ad Coccut^ âtocidé remittemur.Interrogare tame ueli an Socrates attice dixerit:nihil*n»ta eft Lyfix diuerfum negabunt» At eius fchola pricipes orato^ dedit.Q uerat fimilius aliqd Hypi des atticus certe.At plus indulfit uoluptati»Tranfco plurimos Lyz curgu Ariftogitona:amp;iis priores IfxumtAntiphontetquos ut hoz mines iter fe genere difiSmiIes:differcntes dixeris ipecie»Q_uid ille

horridiora uetba : ita.n» hi loqbantur : id muta : quod ramen ille non potuic : 0C addenumeros: amp;nbsp;aptiorfit oratori :ipfa uerba compos' nerfid qfi coagmenta: quod ne graeci qdem ueteres faóti rarut: ia neminé anrepones Catoni» Hæcmanus qfi qbufdam facris initiata : ut ahemgenam amp;nbsp;uirum fug/ fiitiofum : deuidlumq ?illis legibus infcquæbantur: un de nuncquoep arridi Ôiexu ci Si exangucs»Magna fern/ per fuit inuidentium turba gemino dente aliorum fa/ mâdetrahétiû:unde Cice/ roeloquéciû facile priceps: detradiôe nôcaruitmâ tad tus fcribit Kuffum carpfif/ feciceroné tanq fupfluenté amp;nbsp;loqcévDe quo end Plini» i epidolisiSatirusruffus in»' qt:cui é ni ciceroneæmula/ tio:amp; qui nô contétus é do quétia fæculi nri luuena lis : Ruffum q tociés cicero né alobroga dixit : Brutus appellabat cicerone dum/ bern Si molléiCaluus uero attritû: Si cxanguem» Et antiqua quidem illa diuiz fio inter atticos at^ afianos fuitiqn ii pHi amp;nbsp;itegri: Con tra iflati illi Si inanes habe/ rentunCice» quo^ in li.de claris orato.docet hancatti co^ at^ afianoßi fuiffe do/ quentiam his uerbis: Nam utfemel e pyrrheo eloquen tia cuedadi; omnes pera/ grauit infulas: atç ira perez grinata tota afia eft:ut fe ex ternis obtineret moribus : omnemque illam falubri/ tatem atticæ ditiois amp;nbsp;qua/ fi fanitatem perdcret:ac lo/ qui pene defcifccret : Hinc afiatici oratores non cótcm nendi quidem nec fcderita te nee copiaifed parum pref fi : dó nirnis redundantes : Rhodii faniores : ßi attico/ rum fimiliores :Tria ergo colligit Fabius fuiffe dicenz di genera : Atticum : Afia/ nüióiRhodium» Trafco plurimos Lycurgum: Ari/ ftogitona : amp;nbsp;diis priores Ifou : Antiphontem : quos ut hoies ker fe genere diffi/

-ocr page 412-

Liber

iwilestdifferent« dixcris fpede» Nufg legi Ifaeü amp;nbsp;Antiphonem düs priores fuiflérneipfum qui dé fabiu legifTe arbitror : Ifæus enirn amp;nbsp;antiphon no ante deos fucrc:fed tempore demodhéis: cuius alter ifæus etiâ præceptor fuinquâuis Platoné quoep au^ dieritnis igiturkdærafa legrndû c:ut eos dicat fabius priores fu ifTelycurgo amp;nbsp;ariflogitone» Quid deni^ demodenesfnône cunétos illos tenues amp;nbsp;circûfpe dos: rublimitate:ui:tpetu : cuP tu :compofitione fuperauir» Quid Cicero de demodene di^ cat:hoc î loco feribédû ce duxigt; Nam planequidcperfcduni:6i î quo nihil admodum défit de/ modenem facile dixeris * Nihil acute inueniri potuit in eis eau fis quas feripfit : nihil fubdole: nihil uerfure;quodiHe non ui/ der»;nihil fubtihrer did: nihil prcfTcznihil enuclcate:quo fieri poditaligd limatius:nihil con/ era grade:nihilincitatum:nihil ornafum:uel uerborum grauigt; tatetuel fententiam : quo quicq effet elatius. Qaidpericleafß milem ne creditus lyfiacæ gra/ cilitan:quem fulminibus amp;nbsp;cœ ledifragon comparât Comici: dam illc conuicicn tunCorngc dus cd etiam hic locus : falfo.n» illc fcribitur:quâdoilli legendü fit: utad pendis dctratdores amp;nbsp;lt;nuidos refcratunqd ' Cicero ét fignificare uidctur his uerbis» Idorum enirn iudicio:fi folum illud cd atticum:ne pericles qui dem dixit attice:cuiprimæ fine controuerfia diferebâtu r » Qui fi tenui genere uteretur nunq abaridone poeta fulgere:tona/ rerpmifeere græciâ dictus effet»

Quod quando côtingit : ne/ feio quo modo hilanor proti/ nus renudet oratiorut î Zcphy ris:zopyrifquc» Quomodo hoc i loco renudet ucrbum po/ fitum ed:quando nihil ad rem faciat»Emendabiturenim fi re' nidet: non renudet legerimus. S^nificat enim réiderc lætum elle amp;nbsp;florétem:quo ucrbo fre/ quenter utitur Macrobius in fa tumalibus»

cuius modo fccimus mentionem Aefebynesf 'nonne iis labor Si audcntior Sd cxccIfiorfQ uiddcmq^ Demoftenesf nomen cun d:os jIIos tenues amp;nbsp;circufpcdtos fublimitate:ui:ipetu:cultuïcóz pofitione fuperauitfnon infurgit locisfnon figuris gaodetfnon tranflationibus nitctfnon oratione fida dat tacentibus uocemf non ilIudiufiurandum per cæfos in marathonc ac ialamine pro pugnatores rei.p.fatis manifedo docet prxceptoré eiusPIatonê fuinef Q_uéipiummu afianu appellabimus plcruq? mftindlis diuino ipiritu uatibuseóparadüf 'Q^uid pcrkleaffimile nccrc dimus ïyfiaca:gracilitati:quc fulmimbusS^ cadefti fragoricóz parant comicitdû illi cóuiciéturfQ_uid eft igit' ’cur in iis demuî qtenui uenula pcalculos fluûtîatticu faporé purent fibi demû thymum fcdolcre dicät:quos cgo exiftimo:fiquodi iis finibus ubenus iuencrint folu:fertiliorc ue fegeté»ncgaturos atticâ eflc: quod plufq acceperit feminis reddat» Q^uia hâc eius terræ fidc Menander eluditjta nunc fiqs nûc ad eas Demoftcnis uirtutcs: qs ille fûmus orator habuitîtamen q defuiftc ei : fiüc ipfius natu ra:fiue legc ciuitatis uident' ’adiecerittutaffectus concitatius mo ueattaudiâ dicétémô fecit hoc Demofthenestôé fiqd exierit nûc ris aptius fortaflê non poftït.Sed tarnen fiqdexicritmô crit atti cû»Mclius de hoc nomine lentiatxrcdantq; attice diccrc eé opti racdicereïatq^ in hac taméopinionc perfcuerantes graccos maz gis tulerimdatina mihifàcûdia:utinucntionc:difpoftrione: eóft lio:ca:tcrifqthuius generis artibafimilis græcæ acjirfus difcipu la cius uidct :ita circa róne cloquêdi uix habere imitatióis locu: nac^ ipfis êftatim fonus durionquado amp;nbsp;iucudiftjmas ex græz cis littcras nó habemus uocalcm altera confonantéïqbus nullas apud eos dulcius fpirant:quas mutuari folemustquotiens illo^ noibus utimur«Q^uod eu contingit:nefcio quo modo hilarior: Options rcnidet oratiotut iZephyris xopyrifqttquæ fi noftris lit teris fenbant^tfurdu quidé SC barbaat efficient fonutSé uelutilo cu c3C^ fuccedut triftes SC horridæ:quibus græciâ caret« Nâ Si il la quæ fèxta é noftra^ pene non humana uocc : uel omnino no uocepotius iter diferimina dentiû efflanda c : quæ etiâ cû uoca lem proximâaccipittquaftâ quodâmôuriq;:quotiens aliquâcô fonanté frangit:multo fît horridior»Aeolicæ quoq; litteræ q fer uûccruûqjdicimustetiâ fi forma a nobis repudiata é:uix tarnen nos ipfa perfequitur: Duras SC ilia fyllabas facittquæ ad côiûgc das demû fubieftas fibi uocales é unlistaliasfupuacua ut equos ac equû fcribimus:cû ipfè etiâ uocales duæ officiât fonû: qualis apud græcos nullus éîideoq? feribi illoç ilitteras nô pot « Q_uid quod plcraq; nos ilia qfi mugiente littera cudimus in qua nullû græcæ uerbû caditf At illi.n.iucundâ SC î fine præcipue qfi time té illius loco ponût:q é apud nos rariffima i claufulisîQ_uid qd fyllabæ nfæ«b.Iitterâ amp;.d.inirunffadeo afpetut picric^ nô anti quoÿ qdétfed tamé ucteç: mollire tentauerit nô lolû adueramp; ^

-ocr page 413-

Duodecimus

diccndöïfed iri ^pofitióc.Witterae abfona: amp;nbsp;fpfam:f. {ubnaecroï Sed aecétus quoq? cu rigore quodâttû frmilitudic ipfa minus iua ues habemus:quia ultima fyllaba nee acuta ünq excitaturmcc fle xa circuducióied in graue uel duas graues cadit fempJtaq; tanto eft ferma graecus latino iucundior:utnoftri poetæ quotiens dulce carme ce uolueftnllo^ id noibus cxornêt.His iUa potétiora q? res plurimæcarentappellatóibus:utcasneceffe fittraiferreautcircui re:êtihis quaedânata funt iumma pauptas:in eadé nos frequetif fime reuoluit»At illis no uerbo^ modorfed lingua^ ét iter ie difïè retiu copia,Q_uare q a latinis exigitilla gratia fermonis attici.det mihiiloquêdo eadéiucuditaté Si paré copia.Q_uod fi ncgatu eft fnias aptabimus iis uocibus qs habemus nee re^ nimia tenuitaté. ut nódica piguioribus:fbrtioribus certe ucrbis mifcebimusmeuir tus utracp peat ipfa cófufione.Na quo minus adiuuat ferrno: rcru iuentóepugnadu c:lenfus fablimes uarii eruat :pmouédioés aflè Aus erüt«Oratio traflationu nitore illuminadaé.nó poflumus ee ta graciles fimus fortiores.fubtilnatc uncimur.uaîcâus póderc:^p/ prietatis penes illos é certior copia:uicamus ïgéiotgræcoçz ét mio ra fuos porrushabét:nos pleruq^ maioribus uelis moucamurmali dior fpus finus nfos tédannó tamé alto ièmpferemur.nâ Si littora iteri fequéda iuntnllis facilis pqlibct uadaacceffus « Ego aliqd nó multo tamé altius iquo mca cymba nóconfidat iuenia: Nccp.n.fi tenuiora hæc ac præflîoratgræci meliusn coq; uincimur folo:Et ió icomœdiismô cótcndius.Prorlus tamé nó omittéda pars hæc ora tóis:fed exigéda ut optie poiTumustpolTumus at re^ mó amp;nbsp;in iudi cio eé fîmilcsmerboçi gratia qua in ipfis non habemus cxtrifccus céducéda eft.at nó in priuatis Óiacutis:5i nó afper Sinó idiftiétus K nó fupra modu5eIatus»M.TuIIiusfnóin.M.Callidio ifîgnishæc uirtusfnó Scipio:LxIius:Cato in loquendomelut attici romanoi^ fuerut:cui porto nó fatis eé:quo é melius nihil pótf Adhuc quida nulla eile naturalem putant eloquentiammifi quæ fit quotidiano fermoni fimillima quo cum amicisïcóiugibusmberistferuis loqui mur contentipromcrc animi uolutatemmihilq; accerfiri Si clabo rati requircntes quicquid hue fit adieétundede affeétionistSi am bitiofæ îloqucndo iadtanriærremotum a ucritatetfiCdumcp ipfow graria uerborum:quibus fold natura fit officia attributum feruirc ftnfibus:ficut athlxta^ corpora:ét fi ualidiora fiât exercitatóe : K lege quadâcibo^^mó taméeße naturaliaratcp ab ilia fpecic quæ fit cócefia hoibus abhorrere.Q uid.n.inqt attinet circuitu res oftéde re:ói trâflatôibus.i.aut plunbus:aut aliéis ucrbisfcu fua cuiep fint affignata noia«Denilt;ç antiqdimu quéq ^ maxime iècundu natura dixiflécontendunmoxpoetis fimiliores extitifTetétfi partius: fimi li tamérórte falfa:amp;]propria uirtute dicétesïqaidifputatóe nó ni hilueri énóq; nó tapcul q fit a qbuidâ recedéduautppriis atlt;p có munibus:Siqs tamé ut î loco dixi cópofitóis ad necellariatqbus ni hil minus é:aliqaid melius adiecerittnó erit hac calunia repræhen

Prorfus tarnen omittéda pars hæcoranoms : Sedexiz genda ut oprime poflumus: poflumus aurem rerum mo do:amp;in iudiaoeirc fimiles: Verborum gratia : quam in ipfis non habemus: exrrinfe eus concidenda eft:Depraua tam eße leótionéaffignaram quis non uidct ƒ Non enirn negandiaduerbium poft ta/ men pofitum : amp;nbsp;condienda participium pro cocidenda: illuftrem fabii fenfum amp;nbsp;ora tionem redder*

Non fcipio:Lælius:Cato î loquendo uelutattici roma/ norum fucrunt:quanta tue/ rit Scipiônis:lælii;8d Caronis facûdia docet ctiam*M*TuP lius ira feribens: ScdkC»Leli/ us ô;*P»Africanus imprimis eloquentes : quorum extant orationes ; ex quibus exifti/ mari de ingeniis oratorum poteft:Catone quis grauioc in laudidoZacerbior in uitu/ perandodn fententiis argu/ tiorï in dócendo edifferen/ do^fubtilior ƒ referræ funt ôcatôesampliuscentû quin/

?4

-ocr page 414-

quaginatarquæqdé adhuc inuencrim Si IcgenmÄ ucr bnÄ rebus illuftribus»

Vrefiis quo^ adiutoriis: que ab cadem funtnobis ne ceiTa natura : Nam lacertos excitatione conftringere:SC augere uircs: amp;nbsp;calorem tra'' here naturale eft»Obfeurior fenfus uideturdeprauatione huius diflioms necelTezEmc dabitur igitur ficonceftarno neceftalegerimus :deinde Bi copula poft nam ponenda ec uidef hoc modo : Vcetur iis quo^ adiutoriis que ab eadé funt nobis concéda natura; nam amp;nbsp;lacertos excitatide co ftringcre:amp; augere uires ; Si calore trahere naturale cft»

Acfuntqhæc exciratiora luraina etia fi dicere permit/ tant:3 compendis raméora töibus cxcludcnda arbitrcn/ tur:pudct me per hacc etiam minutilTima percurrere: fed quoniam dubium reddunt legentis animum : dcpraua/ turn hunc quoqp locuemen demusrquod turn fiet fi a co ponendis oratioibus non co pedis legerimus ne uideatur a compendium nomine de/ duci dcrradboncaditteræ»

Ideolj! îagedo clariflimos quofdänihupofteritatiman furifcp mox littcris reliquif/ fe:ut periclcm amp;nbsp;demadcm; rurfus alios ad componen/ dum optimos:3Ctióibus ido neos nofuifferut Ifocratem» Qd demades nihil fcriptu reliquerit oftendit etiamCi/ cero bis ucrbis»Huic hypcri des ^ximus Si Efchïes fuit amp;nbsp;lycurgus Sidinarchus: amp;nbsp;is cuius nulla exrät feripraOe inades:alii^plures amp;nbsp;paulo ante exritit igitur iam feni/ bus illis quos paulo âte dixi/ mus Ifocrates;cuius domus cundæ græciæ quan ludus quidam patuit :atqueoffîd/ nam:M3gnus orator amp;nbsp;per/ feflus màgifter:quâqüam fo renfi luce carueritzln tracp pa rietes aluinllâ gloriam: qua nemo quidem poftea f meo iudido confecutus»

Liber

dédustnâ mihi alia quâdâ uieïet ’habere naturam fermouuïgarîsî alia uirieloquenris ofo:cui fi res iudicarc mo fatis eilct:nihil ultra uerboçi ^prietaté elaborarettfeJ cum debeat deledlare» mouere.i plurimas aiumaudiétis fpecies ipelleretutcf iis quoq; adiutoriis: quæ ab eadé funt nobis côcefïà natura.Nâ et lacertos excitatôc cô ftringere:00 augere uires:ÔCcaloré trahere naturale é.Iôq^ in oibus gentibua abus alio facundior habeturtSC cloquendo dulcis magis. Q^uod fi nô eueniret oés pares eenttSi idc oés deceret: At loquûtî amp;nbsp;faluât pfonay diierimétita quo qfq; plus efficit dicédot hoc ma gis fecûdu naturæ doquentiâ dicit» Q^uapropter ne illis quidé ni miû repugno:q dandû putât nô nihil eé téporibus atqj auribus ni tidiusaîiqd atqj afîèétibus poftulantibus:Itaq ? nô folû ad priores me Catoné Gracchofmîfed ne ad hos qdé oratorê alligâdu puto. Atqj id fecinê.M.Tulhu uideo:ut cû oîum urilitati:tû parte quan dâ deleélatiôi darct:cu amp;nbsp;iplam fe ré agere diceret»Agebat aût ma xime litigatons.Nam hoc iplb pderat qd^ placcbat:ad cuius uolu ptates nihil equidé qæ addi point iuenio:nifi ut fenfus nos qdé di camus plures.neq^n.fieri pot falua traétatione caufæ amp;nbsp;dicédi au d:oritate«finôcrebra hæc lumia:K côtinua fucrit:K inuicé ofiece rint.Sed me haétéus ccdété nemo ifcquaóultra do tcpori ne eraf fa toga fit«n0 ferica;ne it0fum caput;nö fmaragdusatq} annuli cc tufmtcueoïqd 'fine » ad luxuria ac libidine referas: eadé ipeciofio ra quoq ifint quæ honeifiora»Cætc^ hoc quod uulgo fentêtias uo camusmeteribus præcipuecç græcis i ufu nó fuit:Apud Cicerone eniiuenio du ré côtineât K copia redüdent:amp; ad uidoria fpeététt qs utile negetfferiûtanimû.ÔC uno iélu frequenter ipellut : ÓC. ipfa breuitate magis hærét amp;nbsp;didóe pfuadét:At funtqhæc excitatiora lumina ét fi dicere permittatta cóponédis tamé ofonibus exclude da arbitrée«Q^uo circa mihi ne hic adem locus itaélus éomittcn dus:q? plurcs etudito^i alia effê dicédirónétalia fcribendi putauc rutuoq; in agêdo clariffimosquofda nihil pofteritati manfurifep moxiris reliqffê»ut PericIéamp;Demadé.rurfus alios ad eóponédu optiostadtoibaidoneos nó fuiflc:utIfocraté:pretcrea î agédo plus ipet^Icruc^ amp;nbsp;petitas uel paulo licétius uoluptates«Cómouédos enieße docédofq; aios iperitoçi»At quod libris dedicaf «0C iéxcm plu reddit ;terfurn ac limatû;à ad legéac régula côpofitû eße op portere.qa ueniatimaus doétoçitôC indices artes habeat artifices: qnilli fubtilesut fimilesac multi pfuaferut magfiwapcxSleejaoc di cendo evóüxiHjua fcribédo eé altius tradiderût»mihiunû atlt;ç idé uidef bene dicere ac bene feriberemee^ aliud eé ofo fcripto : qmo numéta aftióis habitæ.Itaq; nullas nó ut opinor debet habere uir tutcstdico nó uitia.nâiperitis plaeere aliquo q uitiofa fût fcio:quo differét igif’^qd* fi mihi des cófiliu iudiciu fapiétu : pqmulta red da ex ofonibu3:nóciceróis móïfed ét eius qui éßridior multo De moßhcnis:neq5.n.afredtus omo mouédi erüt;necaurcs deleétatio ne mouendæîcû étpcemiû fupuacuû eéapud tales Ariftotcles exi

-ocr page 415-

Duodecimus

Ideocp inftadiÏ iis q placere irclle/ xerisrrefilendüab hisq no recipiéf: fcrmoipfe g facile indicé doceat op/

tâdus:necidmiriî fit quû et teftiû p/ fonis aliq mutée: prudétcrgt;n,g quû îterrogaflet ruftiz cû tefté:atamphi/ on ncgat.Sigshûc locû non fateaf ce deprauatû'.eû ego cæcûramp;lfagicxp téprorfus arbitra bor:gs»ntn5uidcc refiliédûafalio nô a filco eôpofitûle/ gédûeéramp;fimpln ci Ifcribédû,error eft ct î poftrca par re lociafTignariinâ ubi legifac âphiô negat:icgédû é an Sphionanoflctrpo ftca fubiûdédû nc

ïlimeuNó.n.trahcnt' ’Us ilK fapientest^pprie amp;nbsp;fi^mficater rem idfcarc ^pba tóe colligere fatis e,Cü ^o iudex detur:autpopumstaut ex populo: latuiiq; fniam idocfli Ixpius atq^ iterim rufticitoia qux ad optinedu qua: itêdimus ædeflè credimus:adhibéda fût ca q Óieu dicimus q)menda:amp;cu fcribimus litdoceamus:qüodici oporteat:an Demofthenê malle fic egiflè ut fcripfit: aut Ciceronem:auteos præftâtiflîmos oratores alia q fcriptis cognofcimus melius egerutigicquot; ’an peius.na fi peius fie potius oportuit dici ut feripferut: fi melius fic oportuit leribi ut dixcrunt.C^uid ergo lp fic aget oratortut feri bit.fi licebit femptqdfiipediant breuitaté tépora aiudice datat multu ex co qd potuit dici rcciderutteditio hébitoia.Q_ux at fecûdû natura iudicantiû diéta fûttnô ita pofteris tradet' ’tne uideat ^ppofiti fuiflènó tpistna id quoq; plurimu refert quo moiudex audire uelittatq; ei uultus fepeiplc réélus eft dicétistut Cicero præcepit.Idcoqj îftâdû iis quæ placere îtellexcrist refilien dû ab iis quæ nô recipienttfermoipfe q facile indice doceat optâdust nec id mi^ fitteû et teftiû pfonis aliq mutenttpmdêter.n.q cû fterrogaflèt rufticû teftctan Amphiona noflèttnegattôC detraxit afpirationé breuiauitq? fecûdû dus nois fyllabâtôCille eû fic optie norat.huiufmôi cafus efficiunttut aliquâ do dicat alter g fcribiétcû dicere quo feribédû é non licet,Altéra é diuifio q 'i très ptes amp;nbsp;ipla difcedittq diieerm pode et reële dicédi genera iter fi uidéû nâc^ unû fubnlc qæ icryvov HÄoiov uocâttalteiy grade atqt robuflû: qd cô ftituûtaÄpov tertiû alii mediû ex duobus alii Horidûtnac^ id etvewpov ap peUât addiderûttquo^ tamé ea fere ró etut primû doccditiècûdû mouédit J’o^j^^’Jjg ^^ tertiû illud utroeûq; noie delcétâdi.fîuc alid'itcrcôciliâdi præftare uidef of icercampl^ona° ficiû idocédo at acumétitercôciliâdo lenitasti mouêdo grauitas uidcaf » Ita q; illo fubtili præcipue rô narrâdi qjbâdiqj côfiftettSed qd et detraélis ccte ris uirtutibus fuo genere plenûtmedius hic Si tradatioibus crebriortamp; figu ris eritiucûdiortegredïôibus ameeniis côpofitôe captustfentétiis dulcistleni or tame ut amnislucidus qdâ étSCuirentibus utriq ifilnis iumbratus t at ille qlaxa deuoluattóCponté idigncf^K ripasfibi faciatmultus amp;nbsp;torrens iudi cé ucl nitété cótra ferct.cogetq; irc q rapit.Hic orator SCdefüëlos excitabit: ut Apiu cæcûtapud hûc SCpatria ipfa exclamabit.Aliqdoq; Cice,Ïofone có tra Catilina i fenatu alloquet.Hic SCamplificatóibus extollet ofone ♦ SC ifu plationé qnoqt erigettq charybdis ta uoraxtSC oceans mediuffidiusipfe.no ta fût,n,iâ dudiofis hxc Inmîa.hic deosipibs icógrcdu ppe fuü fermoneqt deducet,Vos,n.albai tumuli atq; luci,Vos inq albâoçiobmtæ aræ facroy populi romäi fociæ SCcqles.hic na.hic milèricordia ifpirabit.hic dieet te ui dit SC fleuit SCappellauit SC p oés afïeëlus tradlatthic itaep illuc fequef, nee doceri defiderabit.Q_uare fi ex tribus hic generibusnecedario fit eligcndu unû qs dubitet hûc præferre oibustôC ualidiflîmû alioqn SC maximis qbuf q] caufis accómodatidimüfNa Si Homerus breué qdéanimi iucüditaté SC ^priaCld.n.é nó errate uerbis)ÓCcarété fupuacuis eloquentiâ Mcnelao de dit quæ fût uirtutes generis illius primi.Ex ore Neftoris dixit dulcioré mei le pduere fermonem,q certe deleólatióe nihil fingimaius pót.Sed fi i mare greflus eêt:uti Vlyxe faeûdiâ SCmagnitudiné iln iuxidèt cqi ofone niuiba hibernis SC copia ’^boiv atq; fpetu paré tribuit.Cn hoc igi^ nemo mortaliû cótédet hûc ut deû holes ituebût .Hâc ui SC celeritaté iPericlc miraé Eupo

lis,hâc fulminibus Ariflophâes côparat:hæc é ucra dicédi facultas,fed negj

Lehiórtnamp;am mslucidus qdâcft emédate i goufdâ exépianba fic Icgi turdéior tu ut am nis lucidus guida, Nâamp;homerus breué gdé animi iucûditaté:amp;pro/ priâ(id,ngt;é nô er/ rare uerbis) amp;nbsp;ca/ renté fuperuacuis eloquentiam Me/ nelao dedit:Idem his uerbis tradit Cicero Menelaû ipurn dulcéillum gdétradit home/ rus fed pauca dicé té, Sed negihis tribus qfi formis eloquentiâ eft.hic quidem locus fic male legitur : In/ clufa auté didiôe addita:utîquibuf dâ exéplaribus le' gitur:ledio candi dior crit : Icgatur hoc modo»Sed nc g ihis tribus quafi

94 Z

-ocr page 416-

Liber

formis inclufa do üs tribus qfi fórmisiclufa èloquétia ê«Na utïtet gracile ualidutj: terdu aü ^^^Nam^amp; fubtili ^^ eóftitutu eftnta ho^i iterualla fût*Atlt;$ iter hæcipft mixtu qdda ex duo plenius aligd at^ibus mediu c co^.Naéc fubtili pleniusahqd atq; fubtilius amp;nbsp;uehementi re fubnlius amp;nbsp;uche/ miffius atq; uehemêtius inuenit'’:utillud leneaut alcédit ad fortiorataut ad tenuiora fumit :ac fi propeinnumerabiles fpecies repenunf;qua; utilt;j ab/ quo momento interle dißerät.ficut quattuor generaliter uétos totidc tnudi cardinibus accepimus Harc.Cu interim plurimimedii:amp; eoru uarietate rez gionu ac fluminu pprie depræhédût'’»eadeqjmuficis ró é:qcuïcithara qn q; eóftituerut fonostplurima deide uarietate copiée ipacia illa neruoçi: attj iis quos îterpofuerûtnnfèrunt alios:ut pauciilli tranntus multos gradus ha beat.Plures igit' ’etia eloquétiæ facies:fed ftultiffimu quærcre ad qua reétu rus Ie fitorator.Gu pis fpecies qua: móreéla é habcat ufü:atq ? id ipfum non fît oratoristq? uulgo genus dicédi uoeät« Vtet «n.utres exiger omnibus: nee procaufxmófed q? partibus caufe,Na ut nó codemmópro rco capiris 85 in certamine hæreditatisrôC de interdiérisac Iponfióibus Si de certa crédita dicettSentétiaç: ƒSenatu ÓCcôcionû SCpriuatoç: côfîlioç: fcruabit diferimi namitâ ex differétia plbnaç::Iocoç::téporûqj mutabit:ita icade orarióc ali/ ter cóciliabitmó ex iifdé partibus ira amp;nbsp;mifèricordiâ petenalias ad doccdûs alias ad monéduadhibebit artistnóunus color peemii, narratiôis* argume toç:«egreflionis.peroratôislt;lêruabié ’.Dieet ide grauitcr feucre:acriter t uche méter:côcitate:copiofæ:amare:cômuniterîremiflè:(ubriliterïblâdeî lcniter5 dulciter:breuiter:urbane:nóubiq; fimul:fed ubi pars ibi fic fiet:cü id pp qd maxime reptus éufus ofonis:ut amp;nbsp;ut dicat utiliter:ÓCad efficiédu qd itédic poteterttu laudé quoq; nó doétoK mó:fed ét uulgi cófequat ♦ Fallunturm« plurimi:q uitiofum amp;nbsp;corruptu dicédi genus:quod aut uerboç: licentia re/ fultattautpuerilibus fententiolis lafciuit:autimodico tumore turgefcit aut innanis locis bacchaturtaut cafuris fi leuiter excutiantur flofculis nitet : aut

meti remiffus av ep ueheménus in/ uciS RcmifTius Ie gcdu effe facile ex ipo fenfu appareu Quum ois fpés qmóredaeft ha/ beat ufuna:at^id ipenofitoratonq ^idipdegédii ec id ipuni fenfus 6: grâmaticæ ró ex/ pofcit. FaUun/ turenim plurimi: quiuitiofu Sicor ruptum dicédi ge nus:quod aut uer borum licétia ffo jurat»Pro rcfolu/ tat legendum effe refulrat credendû érquûita etiâîqui bufdâ exemplari/ bus comperiatur»

Qualecuncp id qd'mô fe ipfi pof fe defperété habet admifationem»gs tara fcpetus amp;nbsp;ob tufus nôuideatde fperent legédû eé: nôdefperentem*

Si ifoelix ufque ad ultimû follici/ tudo perfequiâae oratorc macerat: amp;nbsp;coquitægrcuer ba uertét »Verteté amp;nbsp;ordo amp;nbsp;fenfus legédum eé expo/ feit:utad oratorc aegreuerba uerten tem referri poffir» Nitidis ille Si fublimis amp;nbsp;locu' pies circunfluenti bus undique elo/ quétiae copiis ipc/ rat» Si nitidus utî gbufdâ legif exé/ plaribus:nos quo que dixcrimus:ur fit nitidus noiati/ uinôdatiui cafus: ordo amp;nbsp;fenfus dP lucidus erit»

præcipitia pro fublimibus auctraut Ipecie libertatis ifanit: magis exiftimet populate atq; plaufbile.Q^uod qdé placere multismcc ificior : nec miror. Eft.n.iucûdioris ac fauorabilis qualifcunq^ eloquentiærK ducit animos na turali uoluptatc uox omnistneqj aliunde illi per fora atq; aggerem circuli. quo minus miru eft:quod nulli nó agentium parata uulgi corona eft « Vbi uero quid exquifirius diétu accidit auribus imperito^itqualecunq; id quod modo le ipfi pone defperent habet admirationem:neq;immerito : nam ne illud qdé facile étfed euanefcunt hæc atq; moriuntur comparatióe melioBz: ut lanatinda fuco citra purpuras placctrat fi cótuleris ét laeernæ cófpcclu mêlions obruaf:utOuidiusait.Siucro indicium iis corruptis acrius adhi beas:ut fuccinis lulfuranam illud qd* fèfellerat exuat mentitu colorérSé qua dam uix cnarrabili fœditate pallefcat:luceatigit hæc citra folé:ÓC ut quæz dam exiguaanimalia igniculi uident in tenebris.Deniq; mala multi ^bât: nemo improbat bóa.Net^ uero omniaifta de quibus locuti lumus orator optime tantumtled etiam facillimc facictrneqrenim uis fumma dicendieét admiratione dignatfi infœlix uß^ ad ultimum iollicitudo perlcquit ac ora toré maceratîôé coquit ægre uerba uertentem:amp; perpendédis coaugumen tandifq^ eins itabefcentémitidus ille ÓC fublimis amp;nbsp;locuples circunfluétibus undilt;j eloquétiæ copiis iperattDefinitmu aduerfa niti; qpuenit i fummu:

•i

-ocr page 417-

Duodécimus

fcandenti circa imaîaborcs.Cætcçi quantû ^ccflêris moHicf’ diucs amp;nbsp;lætius folû:Et quoq? hæciâ fuprema perfêuerâtibus ftudüs euaferiulnde fiuétus illaborati offerunt fefcÄ omnia fponte pueniunt:quæ tarnen quotidie nifi decerpanf ’arefcut« Sed amp;nbsp;copia hét modu:fine quo nihil nee laudabilenec Gluta re eft:Etnitor iUecultum uinlc:5C luétio iudiciü:fic erunt ma gna nó nimiu fublimiamóabrupta:fortia non temerariatfeue ra non triftiatgrauia nó tardadeta nó luxuriofanucuda nó dif folutatfortia non timidatSimilis in exteris ratio. Tutilüma fe re pmediu uia:quia uthufep ultima uitiû eft.

Qux poft finem ftudia.

Is dicendiuirtutibus ufus orator in iudiciis.confifiis. h cóciombus.Senatu.in omnideniq;officio bói ciuis:

fmé quoqj dignûôioptimouiro 5C ope faneffiflimo facietmon quiaprodelïe unquam fatis fittSi illa mente atq; il la facultatc prxdito non conueniatoperis pulchcrrimi qÏonz giffimu tempus.Sed quia decet hoc quoq; profpicere ne quis ldpeius q feceritfàciat.neq? ent feientia modoconftat orator, qux augeturânis.fèd uoce.Iaterc.firmitatc.quibusfraftisaut imminutis xtate feu ualitudine:caucndumeft:ncquid in ora tore fummo defideretur.Nonintcrfiftat fatigatus.nec qux di eet paw audiri fentiat.nce fe queratf perire. Vidi ego lógc om niü:quos mihi cognofcerc cótigit fummu oratorcm Domina Afrum ualde lenemtquotidie aliquid ca qua mcrucrat audio ritate pcrdenté:cu agéte illo:quem principe fuiHe quondam fori nó erat dubiumralii quod indignû uideatur riderentfalii erubefcerét:quxoccafioinis fuit dicédijmallc eu deficef q de finerc:Ncq; erât ilia qliacucp mala fed minora»Q^uare anteq in has xtatis ueniat ïfïdias:reccptuicancttSdiportu itegra na ue pcrucnictrncqj.n.mmorcs eumcumid feccrinftudio^ fru élus lequétur.Aut iHe monuméta re^ pofteris: ut.L. Craffus in libris Ciccronis deftinabat quxrcntibus rcddetiaut cloque tixcóponct arté:autpulcherrimis uitx prxccptis dignum os dabit.Frequentabut ucro eius domo optimiiuuenes more ue tcç^îôi uerä dicêdi uia uelut ex oraculopetent.Hos illa forma bit qfi eloquentix parest ut uetus gubemator littora amp;nbsp;por tus:^ q tépeftatu Ggnatqd fecundis ffatibustqdadueriisratis pofcat docebit:nó humaitatis folu cóiduftusoffjcio:fed amo re quoda operistnemo.n.minui uelit idn quo maximus fuit. Q^uid porro ê honeftiustq docere qd optime fcias f Sic ad fe Celiu dedudlu a pfi Cicero profiter ffic Panfam Hirriu Dolo belli i moré prxceptoris exercuit:quotidic dices audiéfq^Ac nefcio an eu tue btiffmû credioporteat:cu iâ fecretus amp;nbsp;colèz cratus liber iuidia^cul a cótétióibus farna ituto collocarit:éC fentiat uiuuseâ:quæ poft fata prxftari magis folet ueneratio né:ó£qdapud poftcros futurus fit uidebit. Cófcius fum mihi

Scandenti circa ima laborenfte fere nbicp legif: cmendabitur hoc modo fi laborer diuifenmus :amp; uero pamculæ/f iterpofuerimus ut Icgatur feandendi circa ima la/ bor eft. Similis caercris ratioan prepofitio uidetur addi debcrc:ut fit fimilis in exteris ratio.

His dicêdi uirtutibus ufus ora tor:In Calceoperis colligit Fabius oratorem ualdc fcnc rcccptui Ca/ ncre debere : docer^ qd ab eo poz flea agendum fit:Simul traditne/ mini debere miru uideri:g gt;orat0 rem plunbus difciplinis ornatum ciTe uelit:ut fir confumatinimus: quu doceat homines poffe id eO ncere:quodexigar. Sed qa deCet hoc quow pfpicerc ne qd id pcius q fccerit faciant. Legcdus eft aliter hie locus : aut.n.quis no quid:aut is no id fcribédû eft:utadoraroré referaf:faciantquoqin/erafa lega tur hoc mó.Sed decet hoc quo^ profpicere:ne quis id peius q feeez rit faciar. Non intcrfiftat fatiga rus : nee qux dieetparum audieri fentiat:fe queratur perire: Emenz datein aliis codicibus necaduerz bium fcribitur:ut fit nee fe quera quos mihi cognofcerc contigit : fummum oratorem Domiriuin rv Afrum ualde fené quotidic aliqd A exca:quam meruerat audtorirate perdentcm:quumagéteillo : que principem fuiiTc quonda fori: alii non erat dubium:quodindignû C uideatur riderét : alii erubefcerét: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;errpini

qux occafio illi fuit dicendi malle cum drficere q definere. Depraz uatum cffehunc locum quidam arbitrantur : 111e enim nominatiz uus alii ad illud quod rclatiuu ui/ detur trafferendusiac illis non illi eiTe lcgendum hocmodo:Quem principem fuiflè quonda fori non erat dubium alii quod indignum uideatur riderêr:alii erubefcerét: qux occafio illis fuit dicendimalz le eum deficcre qdefinere.

F 5

-ocr page 418-

Quclt;j operishuiafcè gratia potuerim iquireré : emédanus mihi legenda uidcrur : Quee^ non qnéty» Præterea q de elo quenna tradebatur adieccrim: quiep operi noftro necefiaria ré credeom^hic quoque nifi relati uumillud quialirerlegarur:ne ordo qmdem ipfe cófl;abir:qua re mihi legenda uidctar quegg neurro genere» Nacpqprima renuncient fibiiquata fit huma ni generis ms » Nanq^ particula hoc in loco mihi fuperuacanea uidetur:relatiuum quoep illud qui quid référât nefeiodtaçp le/ getur emédate hoc modo» Sed hi primürenuncient fibi: quan ta fit humani generis uis»

Quâç nullus fit hoc propo/ fito proemio recufandus» Qd prœmium reeufandû dicat Fa/ biusmô itelligo:illud certe fcio premio non proemio legédum eé» Vtipum iter ncqi iperiü: neç faltem dura purent: Qgis nu uidetimperuiû nô imperiû fcribi ßilegi deberefnâ iter ap/ pellamus imperuium p quod nullus pôt ire» Quid attinet ta mulns annis:qin more é plu rimorum»q particula gerninan da uidetur:ut fit qqudquod in nonnullis excmplaribus fcribi/ tur:amp; fine ca fenfus ncquaqcô/ ftabir» Oifeendt ratio talis:ut multos annos pofcat: Oya: liber enim plus exhis artibus: quarum habui mentionem in paucos libres contrahi folet ab ea infinite )fpacio ac traditione Opus eft » Hic etiâ locus menda non caret : corrigatur hoc mo/ do:loco difeendi hoc gerundia dicendi locandum uidctur:ôd non plus : fed prius legendum: amp;nbsp;huic relanuo quarum poft/ ponendum:deinde non aduer/ biumcum hoc uerbo eft quidâ ponendum exiftimantiac ira le gunr:Diccndiratio talis ut non multos ânos poicar:Quæ libet enim ex hisartibus:quarüpri/ us habui mctioncm in paucos libros contrahi folet:adeo infi/ nito fpacio ac traditione opus non eft»

Liber

quantum mediocritate uaîuiîquxq; antea fcicn'm î queq; ope/ ris huiufee gratia potuerim inquirerexandidc me atqj fimpliz citer in notitiam corumrfi qui forte cognoicere uoluiflênt: proZ tulifiëtatque id uiro bono fatis eft docuiflè quod feierit. Vereor tarnen ne aut magna nimium uidear exigere:qui eundcm uiroz rum bonum effetöcdicendi peritum uelimiaut multa qui tôt ar tibus in puentia diccndis:morum quoque præceptaîamp; icienz tiam iuris ciuiIis*Præterca quæ de eloquentia tradebantur adie cerimîqueq; operi noftro neceflària eße crediderimmelut ponz dus rei perhorrefcant:ac deiperent ante experimentum» Sed hi primum renuncient fjbi:quâta fit humani generis uis:q potens eftîciendi quæ uelit:cum maria tranfiretfiderum curfusmumez rofqj cognofcere:mundum iplum pene dimetiri minores amp;nbsp;dif ficiliores artes potuerint f tum cogitent quantam rem pétant: quâq? nullus fit hoc propofito premio labor reeufandus : quod fi mente conceperintîhuic quoque parti fteibus accèdenttut ipfum iter ne^ imperuiummeq î faltem durum putét» Nam id quod prius quodq? maius eft:ut boni uiri fimus uoluntate maz xime conftat:quam qui uera fideiducrit:facile eafdcm quæ uir tutem docent artes accipiet» Necp.n.aut tam perplexa :aut tam nu merofa lunt:quæ præmunttut non pauco^ admodû annoz rum intentione dilcanturdongam enim facit operam quod rcz pugnamus:breuis eft inftitutio uitæ honeftæ beatæcp fi credas» Natura enim nos ad mentem optima genuittadeoq? difeere me liora uolentibus promptu efttut uere intuenti miçr fit illud maz gis:malosefie tarn multos.Nam utaqua pilcibusrut ficca terre nisicircumfufus nobis fpiritus uolucribus conuenit:ita certe la cilius efle oportebat fecundum naturam : g contra cam uiuere: Cætera uero etiam fi etatem noftram non (patio fenceftutis: fed tempore adoleicentix metiamurrabude multos ad difcendu an nos habent«Omnia»n»breuiora redder ordoîôC ratiorôC modus» Sed culpa eft in prxceptoribus prima libentcr detinetibus puc rumtpartimcupiditate diutius exigedi mcrccdulas:partim am bitione:quo difticilius fit quod pollicenf:pattim etiam i icietia traded! uel negh'gentiatproxima in nobis qui morari i eo quod nouimustquam difccrc quæ nondum feimus melius putamus: nam ut de noftris potifiimu ftudiis dicamtquid attinet tä mulz tis anis quaquami more e plurimortlmtut de his a quibus maz gna i hoc pars ætatis abfumitur taceamtdeclamitarc in fchola» Si tantum laboris in rebus falfis confumerefcum iatis fit modi co tempore imaginem ueri diferiministôi dicendi leges coperif fc«Q uod non dico ga fit unqua omittenda dicendi exercitatio: led quia non fit eins Ipecie con(cneiccndû»cognofcere:ôi præce pta uidendiperdifeeretSi in foro nos eexperiri potuimus:dum fcholaftici fumusrDicédi ratio talis:utnómultos ânos pofcat: qlibct.nxx iis artibus quay prius habui mctione paucos libros

-ocr page 419-

Duodccimus

côtrahi folcttadco ifinko fpacîo ac traJitióc opus nó é»Rcliqua eftqux uires cito facit confuetudotrcrum cogmtio quotiJie crc fcindC tamémultorum ad cas Îibrorum neccfïària Icdbo cfltqui bus aut rerum exempla ab hiftoricistaut difeediab oratoribus: petuntur«PhiIofophorum quoqj confuhorumque opinioncs, Sicuti alia udimus legere neceffarium eflîquæ quidem pofluz mus omnia.Sed brcue nobis tempus nos fecimus : quantulum eniftudiis partimur:alias horas uanus falutandilaborralias da turn fabulis otium:alias ipedlaculatalias conuiuia trahut . Adii ce tot genera Iudcndi:5Cinlanam corporis curam ♦ Trahat inde peregrinatiotiura calculorum:anxiæ follicitudiesîmultæ caufæ Îibidmum öcumumtamp;flagitio fis omnigenereuoluptatcm ani misme ca quidem tempora idonea qua: iuperfunt» Q^ux G om nia ftudiis impendcrenturnam nobis longa ætas SC abûde fatis ad difcendum fpatia uiderenturiSi diurna tantum computanti bus tempora Si nodlestquarumbona pars omni £omno lógior edïadiuuarent.Nunccomputamus annos non quibus ftuduiz mus:fed qbus uiximusmec nero fi geometra: amp;nbsp;grâmatici exte rarüqj artium pfeflores omne fuä uitamtquälibet lóga fueritt fingulis artibus confumpferuttfequif ut plures quafdä uitas ad plura difcéda dcGderemus.Ncq; illididiccrunt hxc ufq; i fene d:uté:fcd ea fola didiciflècontenti fueruuac tot annos nó in præ cipiedo exauferût«Cætc^ ut de Homero taceâti quo nullius nó artis aut præcepta aut ccrtc nó dubia ueftigia repcriunt : ut He lium Hippia trâfeamtqui nó liberalium modo diTciplmaK prx fè feientia tulittièd ueftem Si annulu crepidafququxq; oia tulit manu Gua feeeratiufu habuittatq ^ ita fe prxparauit: ne cuius al terius opeegeret nullius rci.Gorgias quoq: fumx fcncclutisthic qrcre auditores de quoqfq; uelletlubcbat.Q^ux tadé arsdigna Iris PlatonidefuitGquot fxculis Ariftoteles didicit: ut nó fomq ad philofophos atqj oratores ptinet fciétia cóplcófccrct :(ed aiaz Im fatoruq: naturas omnes perquireret.Illis.n, hxcinuenienda fueruntmobis cognofcenda funt:tot nos prxeeptoribusttot exe plis inftruxit antiqtas:ut poultuidcri nulla forte nafeendi xtas fcecilior q nodratcui docendx priores elaborauerunt«M«Ccnfo rius Cato idem orator:idem hidorix conditortidemiuristidem return rudicarum peritiffmus fuit:inter tot operas militix:tan ras domicontentiones rudi fxculo:litteras grxcas ætate iâ decli nata didicitmt effet hominibus documcnto:ca quoque prxeipi pofle qua: fenescócupifïênt*Q_ua multa pene oia tradidit Var rofC^uod indrumentu dicedt«M.Tullio defuitfQ_uid pluraf Cu etia Cornelius Cel.mediocri uir fgeniomó folu de iis oibus có fcripferitartibus:{edamplius rcimilitaris:amp; rudicx et:0c medi cinx prxeepta rcliqritfdignus uel ipfo ppofito : ut eu feifle oia ilia credamus«At perficere tatu opus:arduuéïóCnemo perficit. Ante omnia fufFicit ad ex orationem dudiorum nó capere reru

Phiîofbphomm quoq;Con fulrorumcp opinioes ficuti aha uchmus legere neceflarium eft: quod quidem pored omniahta ut alia»hic etiam locus depraua tus é: ut nullus fenfus elici poP fjt:nam illud quod quidem po red omnia q prxeedenti fenful congruat non intelligo* Emenz dabitur autem redliffime : fi re/ lanuu illud quod legetur quae* amp;nbsp;uerbu poted:poflumus fcriz berur:hoc modo»quæ quidem podumus omnia» Quantum lum enim dudiis patimur»par/ timur a uerbô partiorponus q a pariovmihi legcndu uidctur*

Et flagitiis omni genere uo/ lupratum animisdn ajiis exemz plaribus reite legitur dagitio/ fus» Nee ucro fi geomctrac:0i grammatici caeterumque artiz urn profedbresk Oetetarum^ artium legcnduedc nemo non uider» Ad ea fola didicide co/ renti fuerunr»Dcprauatas ccna hie locus :quis enim unqua au/ diuit contenms didicidead ea^ emcndabitur hoc modo : fi lo/ co huius praepofitionis ad fed locaucrimus» Vt helium hip/ piara rranfcam;qui non libera/ hum modo difciplinarum prac fc fcientiam tulit » De hippia plura apud apulieu:cuius hxc uerba fünf» At hippias e numez ro fophidarum e:artium mulz titudinc prior omnibus : elov quentia nalli fccundus: xtas 11* li cum focratc : patria uel genus ignoratunôd paulo pod fcribit eum certamine olimpio pifant uenidê:habuidê^amiótui pal/ lium candidum:quod fuis ma/ nibus confccer3t:etiam pedum teguméta ciepidas fibimet co/ pegerat : etiam annulumin Ie/ ua aureum faberrimo fignacu/ lo quern odentabat:ipfc cius an null 0C orbiculu circulaucrat:0£ pallam clauferat:amp; gemmam infculpferar»

-ocr page 420-

MkCcnforius Cato ide or3lt;^ tor:idem hiftoriae coduor : idé iuris : idem rcrum rufticarum pentiflimus fuit:Liuius de beP lo Macedonico idem etia tradit his uerbis:Vrbanas rufticafque res panter callcbatnn bello ma nu fofriflimusrmulnfçp ïfigm bus clarus pugnisr idé poftqua ad magnos honores peruenit : fummus Imperator;amp; idem in pace fi Uis confuleres peritiffi/ muszfi caufa oranda effet do/ quentiffjmus:Idem etiam plu/ tarchus in dus uita*

Neepenim figs achillis glo/ riam imbccillis lequinó poteft aiacis:aut Diomedis laudé afp/ nabiturme^ qui Hômerinon tyrrci.Tyrtæum ego mutanoe F liquids in hanc mutam t Ic/ gendum conrendcrim : quâuis apud lulbnum cyrteus legatur fuit enim pöeta:athcnienfis ge/ nerexlaudus ac deformis : qué athenienfes lacedemoniis præ/ buere:quuni ab eis ex oraculo apollinis ducem contra Meffe/ mos pcriiffent:unde poftea fût uidoriam confccuthüèeo plu raluftinus libro tertio: huius etiam meminit Horarius in ar te'poctica Poft hos infignis Ho mcrus Tyrtæufque Mares am/ mos in Marna bdla uerfibus cxacuit»

Libcf DuoJecimus

naturâ.ut quiegd non é fadn nc fieri qnidem poffitcu omniaq omnia magna funnatq; admirabilia tépusaliquod: quo primu efficerent habucrit.Q_uâtû,n.pœfis ab Homero 06Virgiliotrâ tu taftigiû accipit cloquétia Demofthene:atqt Ciccróe . Dcniq: qequioeftoptimu ante nó fuerat« Ve^t etiam fi quis fumma de iperettquod cur faciat^cui ingenium:ualitudo:facultasîpræcez ptor non dcerunt:taméeftCut Cicero ait)pulchrum in fecundis tertiifq; confiftere«Neq:»n.fiquis Achillis gloriam imbellis cófe qui nó pot.Aiacis aut Diomedis laudcm afparnabitur* neq^ qui Homeri nó Tyrteiîqnimmo fi hanc cogitationem homines haz buifîcnt: ut nemo fe melioré ferc co q optimus fuifletarbitrale/ tur:iiqipfi funtoptimi nó fuiffeir.Ncqi poft Lucrctium ac Ma cfum Virgilius.Nec poft Craflum óC Hortenfium Cicero: fed nee alii poftea uiccrut.Ve^ ut trafeundi fpcs non fit magnattaz men êdignitas lubfequédi»An Pollio amp;nbsp;Mcftala qui iam Cieez rone arcem tenente cloquentiæ:agerc cœperunt:paçi in uita di gnitatis habucrut:pa^ ad pofteros gloria: tradideruntCAIióqui peflime de rebus humanis pduótx in fummu artes mcrerentur fi qd* optimum fuiflet:defuiflèt.Adde m magnos modica quoqj cloquétia parit fruólus«Ac fiquis hæc ftudia utilitate fola metia tur:pcne illi pfecte par eft.Necp erat difticilciucl ueteribus : uel nouis cxcmplispala facere:non aliunde maiorcs honores: opes amicitiasïlaudcm præfentétfuturam hominibus contigiftetfi ta me dignum1itteris eftet ab opcre pulcherrimo : cuius tradbatus atep ipfa pofteftio pleniffimaftudiis gratia rcfert: hac minorem cxigerc mercede more co^^iqui a fe non uirtutes : fed uoluptate qua: fit ex uirtutibus peti dicundpCam igitur orandi maieftaz tem:qua nihil dii imortales melius homini dedcrunttSi qua rcz mota muta funt oinnia:5C luce præfentitôé memoria pofteiitaz tis carét:toto aio petamustnitamurep femp ad optima : qd facie testant euademus in lumutaut ccrte multos ifra nos uidebimus. Habes Maree Vidtori qbus præcepta dicédi pro uirili parte ad iuuari pofte per nos uidebantur:quorum cognitio ftudiofis iuz uenibus fi non magnam utilitatem aft'cret:ac certe:quod magis petimus bonam uoluntatem,

M.Fabii Q_uintiliani oratoria:^ inftitutionum»Vna cu anz notationibus in dcprauationes ciufdem« Finis«

Venctiis per Bonctum Locatellum : mandata ac fumptibus Nobilis Vin Oótauiani Scoti Ciuis Modcetienfes Anno ab inz carnatióc Redemptoris noftri Chrifti lefu Optimi Maximiep« M»CCCCLXCIII« XVLKalcndasScxwles.

-ocr page 421-

Marcus.F.Q_u’nöh’anus Itomx natuseQ.Q^uibuscôfuîibus aut quo impcran te exrare non legûVcnïîïmacôicdtura adducor ut fidem bbrjs temporum non ha bearn:ubilegif ^uinnlianus Calagura urbe hifpanix oriudus.M.Valerius Mar tialis calaguritani agri alumnus cum hiberos memoria dignos fuis epigrammatic: bus inférât nullam de Q_uinti,mcntioncm fecit:Sed eum feparatim cü ueneratio/ ne nominat.Q^uinnliane uagx moderator fummeiuuéte Gloria Romanas Q^uin tiliane togx:ÓCiplè dicit quumeflètadolefcentulus cognouifTc Domitium Afru SC Scnecam«(^ui ambo fub Nerone pcriere.Scneca in libro fcxto diuifionum Q_uï tiliani declamatoris meminitt cuius adhuc extant multas dcclamationcs acutæÔC brcues fbllo aliquantulum remiflïore:Is anus fuit.M.Fabii Q^uintiliani qui Roz mæ multis annis rhetoricen cum lummalaudc docuittSCipfe memionem facit paz tris qui caufidicus fuit apud principemmeque notitia neque gratia caruit : Domiz tiani Cxfaris nepotum cura ei delegata fuitïDifciplinx cius caftigatiHime plenifli mum teftimonium Caius Celius affert:Q_ui fub tali præceptore tantum profecit: ut fui temporis oratores facile fuperauerii:Duxituxorem ex tiobili familia: ex qua liberos fufeepit quæ aeerbiflîma fatorû forte in primo iuuentutis flore rapta fuit; Alterum ex hberis quum librum de caufis corruptas eloquetias edidiffet amifit : po flea cum rhetorices libros fcriberet:Marcellumunicum paretislume: ac folatium rogo dedit:Tcftis Si ipfe ifœlix fenex fuarum lachrymarum eft.Eius filiola ex alia (ut credö)uxoreTutilii cqtis Romani filia gcnita:nupfit Nouio ceferi uiro claro. Q^uo tempore deceflerit affirmare noh audcotquoniam is qui tradit fide caret*

-ocr page 422-

Regiftfum


a .

mendauitkDdiberâc

ƒ dofe legitur

Raphaelis regif

h

nifi quod iUud

uideretur»SimuI

neqtftudiis

aliórum uitia

tus ut narrat

uideatur hoc ultimu

confequitur:quae

Dcinceps

Nam qui dicit

b

omnes confiant

aliquoqui

des ßculus

f

non extac

Qui namep

aliqua contra

q

knaperrum iïgnificat

ut habcat

Hoc tantum

Quid autem pcrgula

AËJü.oü»De fîne

alantaut

C

pecuniam priuatam

Deüllogifmo

appelIanrunNec

k

degerie pondo

ktin fenbendo

referipfitteftibus

r

celeriustlenius

Et refiquis prædicaf

mus:Repetimus

Et finite

cherema autem

uocaliorakNam

d

amp; fenfus eric

genitiuus afcribatur

pronunciationeuocem

1

reliquis membris

autguidera

Locum uero

f.

funt hæc

blicuSi domus

nouamlicêriam

picrunç accidie

Nec minus

JHic ergo redietur

c

ro définit

, legendum uidetur

probariones adhibere

m

Sinon prxdida

rupta iudiria

compiedamur

t

Ephigeniæîmolatione

Conatum lt;artificis '

Deindeexhcrcs efto

hane fuadam

nee feripfifle

qq per fe manifeßam

f

folum enthymema

ccremus palam

illis cacteris

n

cione ufus eft

teria dicere

fordes 6i fqualores

u

fedicuntur

Dediuifione

Locara:ut'quod

dicendi feientia

ipfum demônflrat

quandam uelut

g

meadaliquod

parum fludiofos

bus caufis

O

Quæcauo

proprium eft

fcribo ^caput

X

oneaut raunirione

titan in tabulû

muteunonne


Non quia negem. fiexiffe no arcelTille quid difdc y mihi uidetureradendus nr:ut non res amp;quæ maxime inaccernmum

Z

Pythagorcinter tuIilTe contentus dem remittentur to thefaucus amp;nbsp;titra uerba utrang? partem! folenuNam geftum nec ftragulet 9 ut fubfit copia nbsp;nbsp;*

refponfis expUcantuc clariiuuenes

dicendo:fed ftimet»Nón»n»’ fcandenti circa ima

FINIS - •



-ocr page 423-

-ocr page 424-

-ocr page 425-

-ocr page 426-

-ocr page 427-