COSMOGRAPHIAB INTRODV* CTIO /CVM Q.VIBVS

DAM GEOME

TRIAE

AC

. ■ ASTRONO MIAE PRINCIPIISAD

EAM REMNECESSARUS/

: Infuper quatuor Amend Vez j fpucq nauigationes» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’.

Vniuerfalis Cofmographig defcriptio.. “tarn in foUdo ^ piano/ds etiam infertis quçPtholomgo* ignota a nuperis reperta funn

DISTICHON,:

Cum deus aftra regat/æ terrae cUmata CaeGur Nee tellus nee eis fydera maius habent»

'MAXIMILIANO CAESARI AVGVSTO PHILESIVS VOGESIGENA.

Cum tua fit vaftum Maiefias facra per orbem Cæfar in extremis Maxmiliane plagis Q_uafol Eois rutilum caput extulit vndis/ Atej fréta Herculeo nomine notapetit: Q_uaq? dies mcdius flagranti iydere feruet/ Congelât amp;nbsp;Septem terga marina Trio:

Aciubeas regu magnorum maximeprinceps Mitia ad arbitrium iura fubire tuum

Hinc tibi deuota generale hoc mente dicauit Qui mira prüfens arte parauit opus,;^

DIVO MAXIMILIANO CAESARTAV GVSTO MARTINVS ILACO MILVS FOELICITA TEMOPTATgt;

Si multas adijffc regiones/amp;Spopuloru vltimos vidiflc/no fol5 voluptanü fed etiam in vita codud bile eft ( quod in Platone / Apollonio Thyanæo ^gt; atcpalijs multi's philofophis/quiindagandarürei^ caufa remotiflimas oras petiuerut /darum euadit) quis oro inuiftiflime Cæfar Maximiliane / regio nu atqj vrbium fitus / Só externorum honunum Boetius Quos videt condens radios fub vndas

Phoebus extremo veniens ab ortu: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«

Q_uos premunt Septem gelidi Triones : ^1^ *''**•*'“**^’*^

Q_uos Nothus ficco violentus gftu

Torret ardentes recoquens harenas» Q_uis inqua iUoruomniu ritus ac mores ex libris cognofcere iu cundu ac vtile effeinficias ibitCSanc (vt dicä quod mea fert opinio )ficutlongiflime peregrinari laudaquot; büe eft/ ita de quis cuiipfe terraru orbis vel ex fola chartarLItraditio ne cognitus eft/no ablurderepcti identidêpoteft illud Odiffeæ caput quod dodiffî Home.? mus poetarü Homerus de Vliftè fcripfit»_ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rus

Die mihi mufa vira captæ poft tempora Troiæ Q^ui mores hominu multorum vidit amp;S vrbcs»

Hinc fadtueftvtme hbros Ptholomçi adexêplar Grgcu quorunda ope ^ virili recognoTcéte/Só qua tuorAmericiVefpuci )nauigationü luftratóes adi) dec e/ totius orbis typu ta in iolido ^ plano;velue

ANTELOQVIVM

prçuiam quandä yfagogen ) ^ comuni ftudiofom vtilitate parauerim» Q_uê tug facratiffime maieftati cû terrarû dns exilas dicare ftatui Ratus me voti copotê/Só ab æmulorû machinamentis tuo (tan^ Achülis)clipco tutiflîmuïorë/îTtug Maieftatis acu tiffîmo in eis rebus iudicio aliqua faltcm ex parte me fatis feecifle intellexero ♦ Vale Cæfarindytiffi» Ex oppido diui Deodati»Anno poft natu Saluato rem fupra fefquimiUefîmû feptimo;

TRACTANDORVM ORDO.

Cu Cofmographiæ noticia fine prguia quadam 'aftronomig cognitione/ejJ^a etiâ aftronomia fine Geometriæ pridpqs plgne haben neqat : dicemus primo in hac fuccida ïtrodudioe paucula de Geo metriginchoamentis ad ipherg materialis intelligc 2 Deïde qd fphera/axis/poli amp;c» (tiâ feruientibus» ? De cœli circulis.

^. Q.uandaipfius fpherg fecundu graduu rones The y De quincpZonis cgleftibus nbsp;nbsp;nbsp;(onca ponemus

earundêcp amp;S graduu cœli ad terram applicationc

• • De Paralellis»_^ »^^//^^^^-^tr^f-^

• 7 nbsp;nbsp;nbsp;De dimatibus orbis;

• 6 nbsp;nbsp;nbsp;De ventis cü eoi^ et aliaiç reru figura vniuerfâli P Nono capite qugdâ de diuifione tcrrg / de Gnibus maris /de infulis/et locoRz abinuicê diftâtia dicent Addet etiâ quadrans ColmOgrapho vtilis»

Vltîo loco qtuor Amend Velpucq fubiuge«^^ * fedioeSfEt Colin, ta folidâ ^ plana defenbemus.

DE PRINCIPES GEOMETRIAE AD, SPHERAE NOTICIAM NElt;» CESSARIIS

CAPVT PRIMVM

VIA IN SEQVENTIBVS drcuh7circumferentig/centri/dia^_ metri/et:ld genus aliorum crebra mentio fiet : idco primum nobis fingiUatim de talibus breuiflime tradandum venit,

Eftigitur Circulus / figura plana vna quidenî circumduda linea contenta:in cuius medio pun^ dus eft/ a quo omnes redæ lineæ ad circûdantem lineam cdudæ adinuicem funt squales»

Figura plana/eft cuius mediû no fubfultat/nei^ ab extremis egreditur»

Cireuferentia/eft linea circulu continens ad qua omnes redæhneç a centro circuli eiedæ inter feTut æqualcs/quæ 86 ambitus/amp; circuitus/curuaturac^ ac circulus.a-Iôtini8/grçcc autenxpçripheria dicirur;

Centra circulf/eft pundus ille a quo omes redg ad linea circulu continente edudæ adinuicem funt gqualesgt;

Dimidius circulus/eft figura plana diametro dr culi 8c medietate dreùferentiæ contenta*

Diamater circuli/ eft qugcuqj linea reda per een

GEOMETRIAE■ tra drculi tranfîcns vtrinq? ad drculi periphenami deda»^j Linea reÄa/eftapuQÄo ad pundtû extenfio bre uiflima»

Angulus/eft duara linear^ mutuus cotadtus.Eft| | cm figuræ particula a lineg contadtu in amplitudi^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f?

^nemiurgens,

Angulus redtus /eft angulus ex linea fupra linea cadentc/Só vtrin^ altriniecus duos adinuicê çqua les angulos fadente caufatus:quêfi reAglineg conV tinent reddlineustfi curaç/curaus fpheralifqjdicet: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^

Obtufus êgêredo maion Acutus redo minor;f \ Solidu/eR corpus longitudinc/ latitudine/altitu'’^ ƒdineq? dimenfum»

Altitudo/craflides/profunditas idem;| Integrum eft res tota/aut rei pars qug fexagcnaria

partitione non prouenit»

^inutum/eft fexagefimajntegri pars»

Secundum/fexagefima pars minuti.

Tertmiexagefimafecundi/ÔC ita deinceps'

CAPVT SECVNDVM QVID SPHERA/

axis/poU SCeftridiftimeperdocet.

Antcatp aliquis Cofmographiæ notidâ bab ere

poffît/neceflum^vt ipheræn^enaJis^ognitio^ • ^ nemhabeat.Poftquodvniuerfi orbis defenptionê ;‘ '“primo a Ptbolom£o atq? alijs traditam/Só deinde

per alios ampldicata/nuper vero ab Americo Ve*

4 ■ *

INCHOAMENTA

fpudo latius iUuftratä facilius intdEgetl^X nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^^

Sphera(vt eâ Theodofius rnlibro de fpheris

nit) ê folida amp;S corporea figura vna quidê c5uexa ƒ « . Eiperfide cotenta/ in cuius medio putfius ê/ a quo ~ --.*'

omnes redæ'ad circûferentiâ eduó:^ adinuicé funt Çquales.Et cu(vt neotcricis placet)dcccm fint fphc ræ cœleftes fit materialis i^era adinftarodrau^^q ^^^ quodfteUifera fit aplanes dicitur)excirculis artifici cialiter adinuicem iundis per virgulam amp;nbsp;axême dium centrum(qu£teiTa eft Xangetem copofita»

Axis ipheræ/eftj^aper centrû fpberæ träfiens ex vtraep parte fuas extremitates ad fpheræ circû* ferentiâ applicâs:circa quam iphera Zficut rota cirlt;gt; ca axem carri( qui Ripes teres eft) intorqtur amp;nbsp;co ucrtimr/eftq; ipfius circuli diametrus .DeqMan^? lius italoquitus nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^anfi^

Aera per gelidum tenuis deducitur axis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Us* *

Sydereus medium circa quern voluitur orbis

PoIi ( qui 06 cardines ^ vertices dicuntur ) funt punefta codi axcm terminantia/ita fixa ut nû^ mo ueantur fed perpetuo code loco maneant. Et qug bic de axe ac poIis dicuntur ad oftaua ipberam re /^ ferêda funt,Quoniam in prüfen tiamm materialis fpberæ determiarionê/q (ut diximus) oftau£ iphe ræ fimilitudinem habet/fufeçpimus,Sunt itacp co^ ru duo principales /vnus Septcmtrionalis(qui 8^ Arfticus ^Borealis apeUatur/alter Auftralis/quc

SPHERAE MATE.

, AntarÄicu vocant /de hijs Vergilius aft;

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Hic vertex nobis femper fublimis /at ilium

Sub pedibus ftix atra videt manefc^ profundi;

.Nos ern in Europa amp;S Afia degêtes polû Ardli(? /cu^pctuo videmusro fie dieit ab Arélo vel Aréhi Iro maioreVrfa q èC Califco Só Elice nomïaf amp;nbsp;Sc ptêtrionalis a fepté ftellis plauftn/q Triones voci o .p tant :8ó fut minoris Vrfæ/quam etiam Cynofura adpellant»Vnde Mantuanus Baprifta.

-/Tunobis Elice nobis Cynofura /per altum

Te duce vela damns.dóe Item Borealis amp;S Aquilo /^ nbsp;nbsp;nicus ab eius mudi parte vento. Nautæ ftcllam ma

' ns vocarFafueuerunt.Huic oppofitus eft antarfti cus/vn Scnome fortit. Nam anti grçca diftio latigt; ne cotra figmficat.Is Sc Nothicus Sc Auftronothi cus dieit: atq? a nobis propter terræ circulu qui eft deuexus videri non poteft/fed ab antipodibus(qs ^fteffe copertu e)cernit.Vbi amp;nbsp;obiter anotadu/quod Deuexu/rei fphericc tu more 8c ventre fignificat. Couexuj^o eius cotrariu eft/et côcauitatê notât;

Sunt prgterca duo alrjpoli ipfius zodiaci /duos in cœlo circulos arfticû.fSC antarclicn defcribentes. Vern quia zodiaci Sc ardici atcp antarftici ( qui in cedo fût circuli)mentionê fœcimusadeo capite fez quenti de circulis tradabimus.

DE CIRCVLIS COELI CAP.TERTIVM;

Duplices fût circuli q Sc fegmïa ab audoribus

RVDIWENTA

dicunt in fpera amp;nbsp;cœlo no reuera quidem exiften* tes fedimaginabüesïmaiores.CÓÓ minores» , .

Maior circulas is eft/qui in côuexa fugficielphc rç deferiptus ipfam in duo gqua diuidit/ horu funt fex»Aequator.f» Zodiacus /Colums æquinodio^ m/Colums folfticioi^/ Meridianus /ßc Horizon?’ /v^

Circulus minor in (pliera ê qui in cade fplierg (u perfide deferiptus fpheram minime in duo çqua di uidit.Tales funt quatuor.Ardicus/ Caneri/ Capri eorni/Sd Antardicus. Ita fummatim funt decê de quibus débita ferie et primo quidem de maioribus’ _ dicemus»

Aequatorequi 8ó primimobilis dngulus/et gqui nodbalis dicit ) eft circulus maior fpheram in duo æqualia diuidens/fecundum quamlibet (ui partem ab vtroq; polo çque diftans.Sic dictus quonia fo# Ie ipium tran(eunte(quod bis in anno in principio arietis.f.mêfe Martio/Só prîdpio librç menfe feplt; gt;nbsp;tembric^tingit) toto terram orbe æquinodium '-amp; dies nodiæqualis eft.

Aequinodiu Mareq /arietfs/vemale;

Aequinodium Septembris/libne/authumnale» Zodiaeus/eftdreulus maior æquatoremin duo bus pundisequg (unt principia arietis amp;nbsp;libræ)diri mens/cuius vna medietatu ad feptemtrione/altera vero ad Auftmm declinat.Ita didus vel a zodion quod animal fignificat/qm duodecim anitnaUa in

SPHERAE MATE

fe habet/vel a20e quod eft vita:qufa omniSinferf oru vita fecundS planetary motus fubipfa effe dig -. nofdt Latim cu figniferu vocant/q^.xipügna in ft -* ö * ferat.Atq? obliquü circuIu.Hinc amp;nbsp;Maro infit Ob 'liquus qua ft fignoru verterct ordo» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^

In media zodiaci latitudine circularis lineaipfum vZ in duo Çqua parties et vitro citroep fex latitu. gra;

-“feliuqns ïtelligit:qua Ecliptica vocat/eo quod nült;» ^ folis aut lunæ deliquiû amp;nbsp;eclipfis contingat/niß comm vterep fub ea lineain eodem vel oppofitis gradibus decurrat.In eodem fi folarc futuru fit deli quiumJn oppofitis vero fi ipfius lunæ. Et fol fcmlt;j per fub ea linea médius incedit/neq j vitro deuiat. /y'^ Luna aut ÖÓcæteri planetarum nunc fub ea/ nunc eitra vel vitra expadati vagantur.

Duo fiint in fphera coluri/qui folfticia Só çquigt; noÄia diftinguutlta a Colon græce quöd mem# brum Ggnificat/Se vris bobus( quos magnitudine ,^æQ^» Elephantû Cæfar comentarioi^ lib.iiipin Hercinia filua elle ait) difti/qm ficut cauda bouis membru/ ereftafemicirculü 0e non complctu facit/ita nobis colurus femper imperfedus apparet.Vna em me^ dictas!videtur/cum alia fit occultata.

Colurus folfticioru qui 8e declinationu dicitur eft circulus maiorper principia cancri 8e capricorn ni p polos eclipticgparif 8epolos munditräfiens;

* nbsp;nbsp;nbsp;Acquinodiorum colurus itidem circuit maior

RVDIMENTA

çftper principia arietis adibræ/Sc mûdipolos tra liens,

Meridianus eft drculus maior per pundu verri cis amp;nbsp;polos mundi tranfiens. Tales in generalibus noftris tam folido ^ plano decern gradibus abingt; nice diftinximus, Eft autpûéiû verticis(quod amp;nbsp;zenith dicit )in ccclo pullus directe rei fuppofitus; » Horizoncquemfïmtorê quoCp diciint) cft fphelt;;^ ræ Circulus maior fuperius hemilpherium (id eft di midiû fpheræ)ab inferiori diuidens.Eftcp is in que fub diuo confiftentiû /circuducentiumcp oculos vi det obtutus deficere:qui et partem cœli vifam a no vifa dirimere cernitur.Diuerfarû autrepionû vari(? us eft horizon : có omniu horizontiu capitis verlt;gt; tex/ polus dicit.Nam taie pundi t omniquacp ab finitore atcp ipfo horizonte çque diftat. Et hæc de circulis maioribus/nunc ad minores veniamus.

Circulus ardicus ê circulus minor que polus zolt; #^ djaci ad motu primimobilis circa polû mundi argt;_ dicum defcribit.

* Antardicus/ eft circulus minor que alter polus 5 zodiaci circa polû mundi antardicû caufat atep de fimbit.Nûcupamus aûtpolû zodiaci(de quo etiâ . fiiperiori capite diximus )pundû vndecûcp ab edi ptica çque diftantê. Sût ein poli zodiaci axis eclips ticœxti^^^s^t ^ta ê maxîa folis declinatio(de g moglHuraXâta ê poli zod« a polo mûdi diftâtia

SPHEï^AE MATE»

Tropicus Cancri eft/cirçulus minor quem foi i^ principio cancri exiftês ad motu primi mobilis dc^*.-fenbit/qui amp;Sfolfticium çftiuû dicitur»

Tropicus capricorni/eft circulas minor quê fnl. .. initia Capricorni tenens ad motà primi mobilis de-' fcribit.Hunc etiam circalü brumçdicimus»

^, ■ Cçterum qaia declinationis mentionê fœcimus quot;nbsp;’ideo annotandS» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.TT;

Declinationêeffe qaando fol de çquinodliaîi ad» Tropica cancri fcandit/vel ad capricorni tropicau anobis defcendit»

- Afcenfionê pro cotrario accipimus/qn.f a tro«» picis çquatori propinquat.Licet acyros Sc improlt;gt; prie a quibufdâ dicatur afcendere quandonobis^ quot;pinquat/Sc defcendere cu anobis difcedit. HaAo nus de drculis/iam ad fpheræ Theoricarn otlatiorê qaandâ gradua quibus tales abinuicem diftent fpcgt; culationem accedamus»

CAPVT QVARTVM

Dequadam ipherg TheoricäTecundu t , graduurationes»

^hera cgleftis quinCp ligatur circulis principa*:-lioribus vno maiore SC quatuor minonbus/ArÆ«' coTcancri/gquatore/ capricorni / et antardico » qbus Äquator eft maior/alq quatuor minores»Hos Virgili ipfos vel potius qug interfunt fpacia authores Zo 'ws» nbsp;nbsp;nbsp;nas vocare afueuerunt,Hinc Sc Vergilius in Geor

LRVDIMENTA

gids ait/

Q^uin^ tenent cœlu zonæiquarn ma coru^co’ Semper foieruhens/ amp;Storrida femper ah igm eft Q^uarndreu extremæ dextra læuacp trahuntur^ Cerulea glade concretæ atq^himbnbus atris/ Has inter mediamq? duæ mortalibus ægris Munere coneeße diuü:amp; via feda per ambas Obliquus qua fe Ggnorû verteret ordo»

De quaru qualitate in fequentibus plura dieen^ Q_uia ƒ0 (uperius tetigimus cp polus Zodiaci’dr culu ardied defcribat:ideo pro vlteriori fpeculatio nefdendu hoe de fuperiori Zodiad polo ( qui in^ dd.gradu Sf.p.min.eleuatiois fitus ê/atep a polo ar dico.25i.gradibus ac.5i.mi.diftat)ïtelligi oportere»'

Vbi Se illud nonignorandû. Gradumtricefima V^^*^* figni partem efle . Et Signu duodedmam drculi» S^S^ At triginta duodecies mFtiplicatajdo.reddüt»_ Q_uare liquida euadit quod gradus iteru tricentc Oma et fexagefima drculi pars efle definin’ poflet»’

Circulum aut Am^dicum polus Zodiaci infc dor defcribitrqui in eodê gradu dedinationis fitus eftJet çque a polo antardico diftat ficut fuperior ab ardico»

Tropica cancr^clipticæ reflexio / fiuc maxima_ folis ƒfus feptemtrione declinatio(quç ab gquino diali ad.33:grad:8ó.5i.min,fita eft)defignat»

Tropicd Capricorni alia Eclypticæ reflexio/ fiuc

SPH^AE MATE.

maxima folis yfus Auftrum dedinatio (qugad to^, tidem gradus ficut prgdidafita eft) defcribit»

ƒDiftantia inter trojpicucangi S^jarQilp ardicu eft.^u. graduu amp;nbsp;aS.min. Totidem etiam graduS quot;eft diftantia inter tropicu capricomi amp;nbsp;circulum antardlicum.

Aequatorem media coeli amplitudo apolis mû di çquediftans efficit.

Hue vfcp de quinep zonis amp;nbsp;earum abinuicem di* ftantia.c5fequenter etiam f^dbm de reliquis qug dam trademus.

Circulu zodiaci eius ipfius poll oftendut/a qui* , ^ bus vfep ad tropicos(id eft maximas folis déclina* nes 8ó folfticia).5u:grad.S(Sa8.mi.fùt.Eftlt;^zodiaci latitude ab ecliptica ï^ius vtroi^tropicos fex gra* duum amp;nbsp;in vniuerfum.u.orad.

Coluros déclin ationu amp;nbsp;afcenfionu fignant fol* fticia Sc ^quinoftia/hiicp lub polis’mundi fefe per axem cceli ad angulos redtos fpherales interfecât» Similiter per çquatorê Sed per Zodaciû æquino* __^ionnTi coluri vadentes coftituunt angulos obli* quos cû per folfticiorum zod.redtos caufent.

Circulum meridionalem(mobilem quidem) axis idem fub ipfis polis continet.

Horizontis circulS/dcclarat zenitb.Ipfum enim tanep polus eius fuperior exiftês vbiep ab eo gque diftat,Atep diuiditidemoKulus horizontis/ hemi

'RVDIMEOTA

fphenunoftru ab altero per folis ortu 8C occafum; His vero quifub æquinodiali funtper vtrofq^ mu dl polos.Et diffatlemper zenith in omni horizôte nbsp;nbsp;•

ab ipfius circûferentia.9o.gradibas qui funt quarta pars circuli.Eft^peripheria horizontis quater di^ __ ftantiam inter zenith amp;Shorizonta fuperans»

Id demû animaduerßone no eft indignum axem mûdi in materiali Iphera diametraliter ab eiufdeni polis per centra mundi(qu£eft terra) tranfire»

Axis vcro zodiaci in iphera no apparet fed intel ligendus eft.5ó hie axem mundi medium ad angu« los impares fine obliquos in centro interfecat.

Hoc modo in ipfa mundi fabrica mirabilis feries -yv^ amp;nbsp;rerS ordo prgeipuus efle videtur:cuius imagine Veteres aftronomi defcribentes favoris ipfius qua turn fieri potuit veftigia(qui omnia in numero p5lt;s__^ dere amp;nbsp;menfura fœcit)fequuti fiint.Nos quocp ea de re traçantes fpaefi iniquitate fic exclufi vt ratio minutoru non vel vix poffit obferuari/Sd fi obferlt;gt; uaretur etiam tedium cum errore gigneret/ a plægt; nis graduum annotationibus circulorum pofitiogt;quot; nem fumemus. Nam non multum diftat inter,51; min.amp;Splenum gradum qui fexaginta minuta coit_, tinet ficuti fupradiximus/atqj inlibro de fphera SC aliubi ab harum rerum ftudiofis examuifim declaa ratur.Itacp in figura quam pro talium intelligenlt;j tia hoc loco fubiungemus ipfi bini tropici cancriX

$PHERAE MATE»

amp; capricomi/ att^ maxim? folis declinationes ‘ab ^quinodialia^ifgradibus diftabut^Q_uantu amp;nbsp;pö# liipfius^zodiad/fiue circuli arä^icus amp;nbsp;atardHcus a polis mundi font diftantes foper fcxagefimûfextw deuationis gradum foi»

Polus Ardticus

RVDIM ENTA

quot; De qümi^ Zorn's cœleftibus /canmdemip'î êfpraduü codi ad terra applications»

CAPVT QVINTVM

Hadenus breuiîTune de nonullis Geometric pn. dpijs/de iphera/polis/quine^ ZóniS/aïe^rpfis mu di circulzreruq? taliu quada Theorica diximus:nuc redo(ni fallor) ordine de applicatione horu circus loru amp;nbsp;gradua ad ipam terra fufeipienda determi natio venit.Ergo igit feiendu eft in terra quicp pla Oui.d»' gas per zonas prgdiftas diftingui*Vnde et Ouidi#» us in Methamorphofi aiu_

Vtcp duæ dextra ccclum totidemi^ finiftra Parte fecant zonæ/quinta eft ardentior illis Sic onus inclufum numéro diftinxit eodem Cura deirtotidem^p plagç tellure premuntur Quaru quç media eftjionefthabitabilis çftu_ Nix tegit alta duas/totidem inter vtrafq? locauit Temperiemep dedit mixta eu frigore flamma. ^

Et vt res apertior fiat /quatuor minores circuit aƒ Ardicus/cancri/capricorni/ Só antarAicus difterz ~ minant diftinguutep quinip cceli zonas»Vt(verbi caufakfto in feqnenti figura.a» polus mundi ardi^ cus/b.c.circFus Boreus/d.e.circulus Cancn/£g.cir culus capricorni/ji.k.atardricus/L )^o polus Notbi cus»Erit primazona.fBorea ardtieaq^ totu intcr.b a.c.interceptü fpaciû/quçperpetuo frigore rigens inhabitata eft, Secûda erit totuminter,b»Gct.d»e;

B üj

SP HR^ÄH MATO

intcrceptu fpaciû/temporata at^ habîtabiîi'sÆer«’

jao^s ecliptica defignat)ailidua volubilitate gyros duces fuo feruore ea reddit tornda atcp inhabitata Q^uarta eft totu inter.f.gxt.h.k. fpaciü:temperatai äc^babitabihs/fi aquaru vaftitas amp;: altera cccli fa Scies idimpune finat. Q^uinta efttotum inter.h.kuï interclufum fpaciû frigore femper horrens atcp in^ , Cum abt dicimus aliqua cccli zo« ?(liabitata» nam vel habitats vel inbabitata/hac denomination^ nemabmiUzona terræ illi coelefti plagæ fubiefta mtelligi volumus:amp;S qn habitata aut habitabilê di cimus/bene 8c facile habitabilem.Ciivero inhabit tatam vel inhabitabilê/egre diftictleep habitabilcni intelligimus»Sunt em qui exuftam torridamep zo nam nuc habitant multi.Vt qui Cherfonefum au* ream incolût/vtTaprobanenfes /Aethiopes/et ma txima pars terrç femper incognitæ nuper ab Ameri co Vefputio repertg.Qua de re ipfius quatuor fub îungentur nauigationes ex Italico fermonein Gal* licum/SC ex Gallico in latinum verfæ»gt;

Itacp fciendu quod (vt amp;nbsp;fubfequês indicat figu ra)prima zona q polo ardico proxima eft.23.gragt; dus latitudinis amp;.$i.mih» habet»1 Secûda qug antardica atep illi ipfî par eft/totidem Terna temperata»512» êCaS» min»

RVDIMENTA

Qu arta que par eft /totidem'

Quinta )^o torrida amp;nbsp;media gradus,;i7,8^,;tii niL

Sedhom quendam typumponamus»

SPHBRAB MATE,

CAPVT SEXTVM

DE PARALELLIS

Paralclh'cquf Sc Atmucantharat di’cunftfunt dr culi vel linegquoquo verfus/at^ ex omni parte æquediftantesZamp;S nun^ fi poHent etiam in infini* turn ^trahi c5currentes.Q_ualis eft in fphera çqua tor cum alijs quatuor circulis minoribus» Nó quia cuantu primus a fecundo/tantum fecundus a ter* tio diftet mam hoc falfum eft/vt ex prccedêtibus li quet/fed q? quilibet duo circuli fimuliundi fecun* du qualibet fui ptêgque abinuicè fint diftates» N5 enimeft Äquator ex vna parte altero tropicorn ep ex alta vicinior aut diftantior/ cum omniquaqj a tropicis ficut prgdiximus . 23. gradibus amp;nbsp;.51» mi* nutis diftet»Simili modo de tropicis ad duos extrc mos dicendum eft:quorum vterqjex omnibus fui partibus ab vtroeÿ »äx » gradibus èC,^^. minutis di ftant»

Licet gt;^o poffent paralelli ad libitum cuiuflibet diftantes defcribi nobis tarnen pro faciliori fuppu gt;nbsp;tatione conuenientiffimum vifum eft(quod et ipit 'Ptholomço placuit)vt tam in folida ^ plana Cof* mographiæ generalis defcriptione ipfos tot gradi bus abinuicè fecerneremus/quotfequens formula oftendit.Cui etiâ figura fubiungetur in qua paralcj los per terra verlep ad fpheram cceli protrahemug

RVDIMENTA

De climatibus caput.vq»

Licet climaproprigregiojnterptgtetur/ hoc ta^ men locö fpaciû terrginter duas cquediftantes apV pdlatur/in quo porrediflim^diei ab initio climatis vfcp ad finem dimidic borg vanatio eft. Et quottu aliquod clima ab çquatore fucrit/tot femihoris lond giffima eius loei dies iuperat diem nodti äqualem; ^ Suntep ipfonim Septemgeminarq^uis adauftrum no fit feptimum adhuc luftratum.Sed Boream ver Q fus Ptholomeus terram feptem femihorarû fpacio 3 hoipitalcm Só habitabilê inuenit: que feptem clima ^ ta ab infigni aut Vrbe/aut fluuio/aut mote fua no ^. mina funt fortita.

Primu dicitur DiaMeroes/a dia quod apud grg j cos per fignificat/Sc cafu patrio lungiLAtè^-Me roequgc Africç ciuitas in torrida zona citra gqua* torê.id.gradibus fita/iii quo paralello Só ipfe Ni* lus elfe inuenitur.Eius/óó iubfequêtium etia initia medium amp;nbsp;finem atq? inaxiinc diei in quolibet ipo rum horas generale noftrü(pro cuius mtelligentia bge fcribimus)tibiliquido oftendet.

DiaSienes a Siene Aegipti vrbe/quodê^uïcig 2 'Tbçbaidos principium

DiaAlexandrias .Ab Alexandria infigni vrbc _ J Africa: Aegipti Metropoli: quam Alexander Ma gnus condidit:de quo diftu eftapoeta.Vnus Pel Ico iuueni non fufficit orbis.

SPHERAE MAT.

DiaRhodon ZaRhodo Afigminons infulatquc êó Rn nominis in ea fitam noRra tempeftate dara duitatem habet/fornter Thurcaru efferos bdlicof q; impetus fuRinentem/atc ^ profligantem genero fiffime»

DiaRhomes /ab vrbe Europe notifTima/îter Ita Keas maxime dara/æinü’gni olim gentiû domitiü ce/atq5 orbis capite/nuepatris patrü maximi fede. ö DiaBorifchenes /amagno Scytharû fluuio qui eft quartus ab Hiftro.

7 DiaRhipbeon/aRipheis montibus qui in Sar^# matica Europa infignes Rintperpétua nine candê tes.

Ab bis infignibus Ïocis per quç ferme dimatum lineæ mediç tranfeunt feptem dimatacquçPtbolo meus pofuit)fua fortiuntur nomina.

ij‘7 — nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Ptbolomçus no pofuit/cum illud terrg '(quodeunqj efb ipfi incogrrttua nuperioribus lu/ ftratû fit.06 dicitur Diatyles/quodipfius principiu (qui eft Paralellus ab çquatore .zt.) rediffime per Tylen fît ^tenfus.Eft aûtTyle Septemtrionalis in Virgilio fula de qua Maro nofter/Tibi ferukt vltima Tylc. us. ' nbsp;nbsp;Et bçc de dimatibus ab çquatore Septemtrione :^Ris.Parimo dicendu eft de eis que fût vitra equi nodbalê ad Anftrum quoru fex contraria nomina babentia Rmtluftrata et dici poffunt antidiaMero

x^s/ anüdiaAlexandrias/ AiitidiaRbodon Antidia'''

RVDIMENTA

Rhames/ antidfaßorifchcnes: a grgca ^ticula anti Iqoppo{ituv3 cotra dénotât » Atq^ in fexto climate Antarcticn verfusZamp; Spars extrenia Africæ nuper reperta amp;/Zamähar/faua minor/amp; Seula inf uig amp;nbsp;quarta orbis pars(quam quia Americus inueuit Amerigen /quafi AmericTterra / fine America nurTAmeri cupare licet) fitæ funt»De quibus Auftralibns cli^ ge matibus hgc Pomponq Melig Geographi verbain ’‘'//. telligcda funt /vbi ait»Zonghabitabiles paria agut Popp* anni tempora/verSno pariter»Antichthones alto MeUæ ram/nos alteram incolimus.lllius fitus ob ardorein tercedentis plagg incognitus/huius dicendus eft* Vbi animaduertendum eft quod climatu quodqj alios ^ aliud pleruc^ fœtus pducat/cu diuerfg fût naturg/amp; alia attp alia fyderu virtute moderentur* Vnde Virgilius»,»

Nee vero terrg ferre omnes omnia poflunt __V^^êî^ Hie fegetes/iUic veniunt fcclicius vug nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hu^

Arborei foetus alibi/attp iniuffa virefcunt

Gramîa»N5ne vides croceos vt Thmolus odores India mittit eburquot; mittût fua thura Sabgi

At Calybes nudi ferrü:virofa( ^pontus Cofterea»Eliadüpalmas Bp iras equarû Sóo

OCTAVVM CAPVT DE VÊNTIS*_

Quoniain fuperioribus ventoru aliquando ingt; cidenter memores fuimns( cu.f» poluBoreu/polS Nothicu/ati^ id genuTalia dlxïmus)amp; iplbru cógt;

SPHERAE MAT,

gnitio nônihil momên îmo magna vtilitaté ad Cof mographiâ habere dignofdtadeo hocfubfequend rcapite queda de ventis(qui amp;nbsp;(piritus Só flatus dw / 'cunt)trademus,Eftigitur’ventus(vt aPhilofophis A^ definitur) exhalatio calida amp;nbsp;ficca lateraUter circa 7terrain mota 5lt;g nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;”

‘ ^Quia vero fol fecundu binos tropicos / amp;nbsp;ipm eqtorê m'plicê ortu atcp occafu /gftiualêT» çquinolt;? cbalê/ac hyemalê feruacet meridei fimditeri^ ipius feptétrionis vtrinep fint latera/quai^ï quolibet pro* priû ventû habct:iô fùmatim,xq.funt vêti/ très ori * ^ * jcntis/tres ocddentis/totidê meridei/86 medie no* r?Hs totidê:ex qbus qtuor qui î feqnti formula me* (diûlocû tcnebût prîcipaliores fût /alq minus prid.

Oriens, Occidens,

RVDIMENTA'

Poct^ tn mms prîdpales (q et coÏtafafes dient) ^ principalionbus ex licentia(vt funs fibimos eft) vfurpare cofueucrunt.Hinc amp;nbsp;Ouidius ait -“ ‘ Burns ad Aurora Nabathçatÿ régna receflit Perfidacp amp;S radijs iuga fubdita matutim's» Veiper amp;nbsp;Occiduo quglittora foie tepefennt Proxima fût Zephiro:Scythiam/feptê(^ Triones Horrifer iuuafit Boreas/contraria tellus yVZ Nübibus affiduis/pluuioep madefeit ab Äuftro Eft autê Subfolani aura faluberrima /qugafole purior èc fubtilior alps efficitur»

Zephirus Caloris et humoris temperiem babes montinpruinas rcioluit.Vn êillud Vergilj] Liquid tur et putris Zephiro fe glgba refoluit.

Auftri flatus crebro ternpeftatu/^cellaru Zat^ bimbrin pfagus êC^uare amp;nbsp;Nazo infit» Madidis Nothus euolat alis»,— Aquilo fuo rigore aquas ligat/atque conftringit Vir» Et glacialis hyems Aquiloibus afperat vndas Vitgi» Hts de ventis Gallinariü noftrü multc doering Gallina virn fequêtes quatuor ederc verficulos memini. f/us» Eu rus et Eoo flat Subfolanus ab ortu» Flatibus occafum Zepbirufep Fauonius implent» Aufter in extremis Lybiæ et Nothus gftuat ons»

Sudificus Boreas Aquiloq^minatur ab axe» , Et licet vêti feptentrionafes fint natura frigidi/ nihüo tarnen minus quando tOrridam zonam per aüq

COSMOGRAPHIAE

tranfeunt/mi'tigantur:ficutamp;Sc Auftro tomdam Zonam antcacp ad nos veniat tranfcuntc/copertu eft,Q^uod fequentibus verfibus infinuatur»

- Quoep loco prodit gelidus furit AufterZ amp;nbsp;ardtis ^Cb^aquas vindis/at dum per tomda flatu Sydera tranficrit/noftras captandus in oras Comeat:amp; Boreg feuiflimatela retorquet

At contra Boreas nobis grauis/orbefub imo Fit ratione pari moderatis leuior alis» Cætera mox varios qua curHis flamina mittunt

Iinutant proprig naturam fèdis eundo»

Hucuf(^ de ventis dictd fufficiat.Ponamus nuc '' bar^ omniu figuravniuerfalê:in qua fint poli/axes/ .Circuli CU maiores tum etiarn minores/oriens/occi^ dens/quinq? zonæ/gradus logitudinis/latitudinis Afr tam ipfius tcrrg cp cedi/p araleUi/climata/venti Äre»

CAPVTJX.DE QVIBVSDAM COS^z MOGRAPHIAE RVDIMENTIS.

Omnê terrgambitu ad cceli fpacium pundiobti nere rationem Aftronomicis demonfirationibus confiâtJta vt fi ad ccelefiis globimagnitudinê cólt;? ferat/ nihil ipacr jprorfus habere iudicet.Ethuius quidem tam exiguç in mundo regionis quarta fere ^portio eft quePtholomgo cognita^ nobis animan / tibus jcoliu Atq? in triS partes hadenus fciffa fuit» Europam/Africam/ÔC Afiam»_

RVDIMENTA

’ Europa ab occMetc mari Athlantico/a feptcBn tanko/ab oriêteThanai/Meotidepalude/etpoto: a mendie mari mediterraneo claudit/habet^ in fe Hiipaniam/GaUiam/Germaniâ/Rhçtiam/Italiam/ Grgdam/ êó Sarmatiam. Sic diéla a filia régis A§e^ noris eius nominis:qug dum virginibus 'Tirijs co^gt; mitata in marino littore pucUari ftudio luderet 8^ caniftra floribus ftiparet/ab loue m tbaui^ niueum verfo rapta iUius tergo infedifle /8c per equora poj ri in Crgtam delata terrg contra iacenti nomen de^) difie creditur»

Africa ab_occidente mari Atblantico/a meridie oceano Aetbiopico/aSeptemtrione mari mediter raneo/amp; ab ortu Nili flumine terminatur» Eain fe copIeóHturMauritanias Tingitanam 8ó Cæfarien fem/Libiam interiorem/Numidiam(qua amp;nbsp;Mapa liam dicunt)minorem Africam(in qua eft Charta* go Rhomaniimperq olim pertinax semula)Cyre* neicâ/Marmaricam /Lybnm (quo etiâ nomine to ta Africa a Libe rege Mauritbaie appellat ) Aethio' piam interiore/Aegiptu ^cEt dicif Africa quod frigoris rigiditate carcat.

Afia(qu§ cæteras magnitudine 06 opibus logiG fime vincit)ab Europa Thanai fluuio/attp ab Afri ca lfchmo( qui in Auftralem plaga diftentus Ara* big amp;nbsp;Aegpti finum perfcindit) fecemit » Hgc prin dpaliflimas regiones habet Bithiniam/Galatiam/

COSMOGRPHIAE

Capadodam/PampMiam/Lidi'am/ Cinda/At 'me (nias maiorê amp;nbsp;minoré Colchiden/Hircaniam/Hi* lt;beriam/Albania: et prgterea mftas quas fingilatim lenumerare longamora effetJta dida ab dus nomi nis regina»'

?Nûc ƒ0 æbç partes funtlatins luftratæZamp;S alia quarta pars per America Vefputiu(vt in fequenti bus audietur )inuenta eft/qua non video cur quis iure vetet ab Americo inuentore fagacis ingenr jvi cri^ ro Amerigen quafi Americi terra / fine Americam dicenda:cu Sc Europa amp;nbsp;Afia a muUeribus fua for “HtaCht noniina.Eius titirSc gentis mores ex bis bi ■ nis Americi nauigationibus quæ fequunt liquide intelligi datur»

Hunc in mods terra iarn quadripartita cognogt; fcit:et Rmt très prime partes cÔtinentes/quarta eft infula:cu omni quaqj mari circudata confpiciaf.Et licet mare vnu fit queadmodu et ipfa tellus/multis tarnen finibus diftincftum/amp; innumeris replctum ^•^ infulis varia fibi noia aifumit:quc ctin Cofmogra pbiæ tabulis cofpidunf/äC Prifcianus in tr^atione

■” Dionifrjtalibus enumerat verfibus»

“ Circuit Oceani gurges tarnen vndiq? vaftus Quihuis vnus fit plurima nomina fumit. Finibus Heiperrjs Athlanticus ille vocatur At Boreg qua gens furit Armiafpa fub armis DidtiUe piger necno Saturdde Mortuus eft alqs;

RVDIMENTA

Vnde tarnen primo confeenditlumine Titan nbsp;nbsp;nbsp;Mare

Eoum^ vocant atlt;^ Indum nomine pontum nbsp;nbsp;nbsp;Eoum»

Sed qua deuexus call'd û polus excipit Auftrum Indic»: Aethiopumq? fimul pelagus Rubrûq? vocatur_ Aethio Circuit o ceanus fic totu maximus orbern nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P*^!?*j

Nominibus varies celebratus»

Perfecat Heipcria primus qui porgit vndis Pamphilcucp latus Lybiç prétendit ab oris Sic minor eft reliquis/maior quern Cafpia tellus Sufcipit intrante vaftis Aquilonis ab vndis Nomine Saturni quod Thetis poftidet çquor Cafpius iftc finus fimul Hircanufcp vocatur At duo qui veniunt Auftralis ab çquore ponti Hic fupra currens mare Perficus efficit alturn Eregionefitus/qua Cafpia voluitur vnda Fluduat a ft alter Panchja q? littora pulfat Euxeni contra pelagus protentus in Auftros Ordine principiû capiens Athlantis ab vnda Hcrculeo celebrant quam mete munere Gades; Athlan Cçlifcraftp tenet ftans Athlas monte columnas jheum Eft primus vaftis qui pontus Hibericus vndis Hercua] Diuidit Europen Lybia comunis vtriqj nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;leum»

Hinc atep hinc ftatue funt:ambc littora cemunt Hcc Lybies hge Europes aduerfa tuendo. Gallicus huncgurges:qui Celtica littora pulf^ ' Gallici^ JZxcipit:hunc fequitur Liguru cognominFdï^us Q^ua domini rerum terris creuere Latinis» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• '‘'

Ad petram leucen Aquilonis ab axe redudus

COSMOGI^APHIAE

Qug fréta Sicanig conclude Ettore cumo

Infula fed Cyrnos proprijs pulfatur ab vndis;

Marc nbsp;nbsp;nbsp;Intra fardonium pelagus Celtumc^ refufis

Thyrre IndejfrUs tunn'dus Tyrrhem voluitur gftus Ad partes vergens auftrales/excipit iftum

Siculu Sicanig gurges folis deflexus ad ortust Qui pro cul effufus Pachynis tenditur oris Ad Crgten fumma( qug prominet çquore)rupem: Qua Gortyna potes medijs qua Phgftos in aruis Arietis banc rupem fimilantem vertice frontem Pro merito grarj Criu dixere metopon» Hoc mare Gargani concludit lapygis ora:

Adrian Illine incipiens extenditur Adria vaftu s: ticum» Ad Boream penetrans pelago folcmqj cadente loniu» lonius pariter finus hie perhibetur ab orbe/

Diuidit amp;nbsp;geminas diuerfis partibus oras^ , Quas tarnen extremas coiungit teririii^i^^pusj^y^ lUit^» nbsp;nbsp;Ad dextram parte protenditur Htyris almaï

Pofthanc Dalmatic populoru martia tdlus — - A Ad Iguam Aufonig porreAus continet Ifthmos r• Quêtria circundant maria vndiq^Iittore euruoquot;' Tyrrhenum/Siculum/necnonfimul AdriFvaftuS Finibus at proprijs exceptant fingula ventos _Tynhenum^ephyro:Siculum fed tub,dit Auftro»

Adria fuccurrens Êoo frangitur Eurer;j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.^Ai

At poft Sicaniam traftu difRindituoIto

Syrtis Ad Syrtim pelagus/Lybicis qug cingitur orisî (I

RVDIMENTA'

Maiorem poftquam minor exdpitîçquoraîonge Atcp finu gemino refonantia Httora^ulfant^^

Finibus a Siculis Cretgum tenditur çquor nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mare^

Ad folis veniens ortus Salmonidapofcens Cr^t£^ Dicitur Eous qui Crgtg terminus eile:

Pofthanc eft geminu marevaftu fluAibus atris Fludibus Hifmarici Boreç quod tunditur atris» Q_uod ruit aduerfus edfe departibus Ardi Q^uodprius eftPhariüjpcrbibêt: hocIittora tagt Pbanu^ Prçcipitis cafu montis:poftvndafecunda

Sidoniû eft pelagus:penetrat quagurgite pontuSt^Sidon^ 'quot;ïlicuTArdtoas ad partes çquore vergens» um

Non longe réélus: Cilicum nam frangitur oris» Hinc Zephiros pofcens vduti draco fledit vndis Q^uodiugamontiuagus vaftat:filuaflt;^ fatigat: Partibus extremis Pampbilia clauditur iftoî___ Atcp Chelidonigrupes cinguntur eodem’ At procul hunc zephyrus finit Patareide fumma»'

Poft hçc Ardoas ad partes afpice rurfus Açgeum/fuperat qui fludibus cquora cundat nbsp;nbsp;Aegeü

Difperfas vafto (pui gurgite Cycladas ambit Terminât bficimbros panter Tenedofep coerces Angufta trahit qua fauce Propontidis vnda Afia:quam fuprapopulis diftenditur amplis Ad Notiam partem:qua latus ducitur Ifthmos: Thrcicius fequitur poft Bofphorus oftia ponti: bolpho Hoc nuUumperlubent terras anguftius orbis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rus»

COSMOGfiAPHIAE

pimple Eflefretum dinmcns:hic funt SympIegades ardg: Panditur hieponti pelagus Titanis ad ortus Q_uod petit obliquo Boream folcmcp meatu Hine atc^ hinc medio percurrunt gquore coUes: Vnus qui veniens Afig de parte Carambis Diciturjauftrali:fed contra finibus aker Prominet Europa hune criu dixere metopon: Ergo conueniunt aduerfi giirgite tanto Diftantes quantu ternis tranfire diebus Eualeat nauis:bimarem fic gquore pontum Afpicias fimilem cornu quod fleditur arcus Nemo curuati diftento dextera neruum AfTimilatrredo trahitur nam linea dudu Extra quam Boream quo fcandit fola Carambis Sed formam cornu geminatis flexibus edit Littus:quodpontum cingit fub parte finiftra Meotis In quam Meotis penetrans Aquilionis ad axes Q,uam Scythig gentes circundant vndiep ripis Et matrem ponti perhibent Mcotidis vndam» Scilicet hic ponti vis exit gurgite multo

Thau * _ Cimmeriu tprrens per Bofphoron hic vbi Thauru rus Cimmerq gelidis habitant tub finibus imum

Hgc maris eft ipecies fplcndens hgc forma ^fundi;

Eft autvt prgdiximus mare plénum infulis e qui 5bus maximg amp;nbsp;principaliores iuxta Ptholomgum 1 hgfuut

jTaprobanain niari Indico fub gquatore

RVDIMENTA

Albion q^uç amp;nbsp;Britannia 8c Anglii Sardinia in mari mediterraneo Candia qu£amp; Creta in finu Acgeo _Sclandia,

Sicilia in mari mediterraneo Coriyca

Ciprus

Extra Ptholomgum

M adagafcar in mari Prafodo Zamzibar laua in Oceano Indico oricntali Angama

Peuta nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;In oceano Indico

Seula

Zipangriin Oceano occidentali

Hçfunt ingcntes quas cingit Tethyos vnda Inful^:adhuc alig diuerfis partibus orbis» Diuerfe plures famalatuere minores

Auris difficiles nautis vel portubus aptg

Quaru non facile eft mibi promere nomina verfu»

Cçt crû vt vnius loci ab altero diftantiam cogno feere poflis poli eleuatio tibi cuprimis cofideranda venit.Annotanduigitpaucis quod(vt ex iuperiori bus liquet ) viuentibus fub paralello çquincdiali vter^ polus in Horizonte eft.Eunti autê ad feptêi? trioncm eo magis fubleuatpolus quanto plus ali^ quis ab £quatore difcefferit,Q^u^poli eleuatio re^

COSMOGRAPHIAE

Prolo gt;nbsp;^‘^^^ ^ locom ab gquatore diftantta democrat/ . nbsp;nbsp;nbsp;Eft ein tantus loci o'aAus ab çquatore cuius mê*

—* furà feire’defideras Zquâta ècleuatio poli ad zenith dufdê ♦ Ex quibus milliariu numerus facilis cogni tu euadit/dû eundc p numeru eleuatiois poli multi /plicaueris.Vcrû tn no funtfeendû Ptholomçi fen* ^)tentià milliaria a circulo ?^uo (ftiali ad Arelo n vbi f^ getiu çquales.Nâ a primo equatoris gradu vft^ ad duodecimu/qlibet graduu fexaginta Italica mil liaria côtinet quçfaciûtaj G^manica. Comuniter 4 nbsp;nbsp;cm quatuor Italica pro vno Germanico reputanu

Et a.ix.gradu vfq? ad.xlt;;.qui|ibet.5p. milliaria facit quç funt Germanis.i5i.2.è»Atep vt res fiat apertior ponemus formulam fequentem»’

' Gradus Gradus - MilUa ltal. Mil.Ger

RVDIMENTA

Et ita quoq? ab çquinoÂïaK )^(us polos tam an« tarlt;fHcum cp ardicum graduu lantudinis cotinen« tia variatur» Q^uod fi fare volueris quot ab vno loco ad alium iniUiaria fint/perpende diligenter in quibus gradibus lantudinis fint talialoca Só quot gradus medientZ deinde vide in formula (uperiori quot milliaria talis gradus habeat 06 multiplica nu ^^ meru milliariü per numeru mediorü graduu/ atqs milliariu numerus relultabit: qug cultalica fucrint diuidas per quatuor/ amp;nbsp;Germanica habebis. Hfc ^ indudionc adjCoimograpltiä dida fufficiat C te modo amonuenmus prius/hos in depingendis tabulis typi generalis no omnimodo fequutos efle Ptholomçû/prffertim circa nouas terras vbiin car tis marinis aliter animaduertimus equatorem cofti tui ^Ptholomfus ffcerit.Et ^inde no debet nos ftatim culpare qui illud ipm notauerint. Confulto em fœcimus quod hic Ptholomeû/alibi cartas ma« riuas fequuti fumus.Cù ^ ipfc Ptholomçus quin« pf. to capite primi libri.Non omîtes continentis par« tes ob fuç magnitudinis exceflum ad ipfius perue« ^^'^^ nilTe noticiam dicat/ et aliquas quemadmodum ie habeant ob peregrinantium negligentiam fibi mi« nus diligenter traditas/alias elfe quas aliter atep ali ~ tes Te habere côtingat ob corruptioncs amp;Smutatio nés in quibus ,p parte corruilfe cognitf funt. Fuit igic neceffecquodipfe fibi enà faciundu ait)ad no«

APPENDIX

lias temporis noftn'/traditiones magis intendere; Et ita quidein temporauimi/s rem /vt in plano ór* ca nouas terras 8c alia quçpiam Ptholomçu: in fo/ lido veto quod piano additur defcriptionë Amen cï (ubfequentem fedtati Ïucrimus»

APPEND^

Annedlamus adhuc ïuperioribus antea^ recez ,ptui canamus eleu adonis poli atlt;p ipfius zenith ac ' centri horizontis amp;nbsp;dimatu quadrantê velut parer gon amp;Squoddâ corolariû. Quamuis fi reële con* liderauerimus is quadrans de quo dicemus non fit ad has res impernnes. Cofmographu erh vel maxi me poIi fupra caput eleuationé/zenith/Só terrç di mata cognofcere oportet.Formatitaep idem qua* drans hocpaôo. ,Diuide quêcunqj circulû in par tes quatuor/ita quod dug diametri fe in centro ad angulos reëtos inter fecent:quarü vna( qug altera fui parte pinnulas habet)axem polorû mudi/Sd ai* 'fera gquatorem îîgnîFicabit.Deinde ca parte circuit quç eft inter femiaxem pinnulas habentem Sc alte ram femidiametnim in partes.xc.diuidas/atqj op* pofita in totidem/figafqjperpendiculû ad cêtrum Z deparatus erit quadrans.Cuius hic eft vfus. V erte ’''eu ita vt p pinnuIaR tforamina polû directe vidcas amp;nbsp;ad quod dima atepin que gradû perpendiculû ceciderit/eo ipo climate et cleuationis gradu tua re gio/quinetia zenith atep horizontis centrù exiftiu

Hadenus cxequuti capita propofita/hic ipfas ton ginquas expaciationes fequêtcr introducamus Vc putrj/fin^Iorum fadlorum exitum circa inftitutu

tradentes»

PhÜ^Oys Vogefîgçna

Ledori

Rura papirifcro qua florentpinguia Syro

Et fadunt Lung magna fluentalacus Adextris motes (ut lus/Danehis/quot^ Mafcha niomm Aethiopes inferiora tenent Aphrica confurgit quibus e regionibus aura Afflans cum Libico feruida régna Notho» Ex alia populo Vulturnus parte ealenti.

Indica velod per fréta calle venir» Subiacet hic gquo nodis Taprobana circa Baffaep Prafodo cemituripfa falo Aethiopes extra terra eft Baflamepmarina Non nota e tabulis o Ptholomgetuis» CornigeriZenith tropici cui cemitur hirci Atep comes multg funditoripfus aqug» Dextrorfumimmenfo tellus iacet gquore dndla Tellus/quam recolit nuda caterua virum Hanc quem clara (uum iadat Lufitania regem Inuenitmiffa per vada clafle maris» Sed quidpluraT'fitu/gentis morefcp repertg Amerid parua mole libellus habet»

Candide fyncero voluas hunc pedoreleAor Et lege non nafum Rhinocerontis habens

QVATVOR AMERICI VEgt;

ISPVm NAVIGATIONEN

Ems qui fub fequciitc ter^ ranjm defcriptiogt; ne de vulgari Gallico in_

Latin«_ traftu

Ku

Dccaftichonadlcdorcmf

Afpicics tenuem quifquis fortanclogiam ' Nauigium memorat pagina noftra placeuse .

Continet inuentas oras/gentefcp recenter Lgtificare fua qugnouitate queant»

Hgc erat altiloquo prouincia danda Maroni Q^ui daret excelfg verba polita rei»_

Ille quot ambiuit fréta cantat Troius herösT Sic tua Vefputi vela canenda forent»

Has igitur leÄu terras vifurus/in illis

Materiam libra:nonfacientis opus?'

Item diftiebon ad eundent

Cum noua deledcnt famateftameloquaci Q.ue recreate queunthic noua leeftor babes

Dîuftriflîmo Renato Ihemfaîem' quot;æ'Sic^reô/dud Lotho

ringig ac Barn» Ame^

f ricus Vefputius hu^

mile reuerentiâ ÔC débita rec5mê dationem;

Fien pot illuftriffîme Rex vt tua maieftas mea îfta temeritaté ducaturin admirationê: propterea 'quod bafce lifteras tam proUxas adte fcribere non fubuerear/ cum tarnen fciam te continuo in ardu# is confilqs Sc crebris reipublicc negocijs occupatif JCmum.Atf^ exiftimabor forte non modo prgfum Jptuofus fed etiam ociofus:id mihimuneris vendis cans/vtres ftatui tuo minus couenientes non de# ledabili fed barbaro ^rfus ftilo (veluti amufus ab bumanitatis cultu alienus)ad Fernandu Caftilig re gern nominatim fcriptas/ad te cjuo€^ mittam » Sed ca qua in tuas ytutes babeo cófidentia/amp; coperta fequentiurerânec^ ab antiquis nec^ neotericis fcri ptarum veritas me cora.t.M.fortaflis exenfabunt; Mouit me imprimis ad fcribendum prçfentiù lator Beneuenutus,M«t.humÜis famulus/ amp;nbsp;amicus me üsdropeenitendus/qui dum meLifbong reperiret precatus eft vt.^M»reru per me qu atuor profedi# onibus in diuerfis plagis mundi vifarum/participé / facere velIem.Peregi em bis binas nauigationcs ad Jnouas terras inu eniendastquaru duas ex mandata 1Feruandi mclyti régis Caftilig per magnu oceani

finum occidente ^fus fccd/al^as^hias luflu Ma# nuelis LuÜcamg régis ad AuïFm.Ita^^ me ad id ne# gocq accinxi fpefls c^ ♦t.M. mede clientulor^ nu# mero no excludet: vbirecordabit pp olïmutua ha buerimus internos amieiciâ têpore iuuentutis nfg cu gramaticg rudimétaimbibentes fub ^pbata vita amp;nbsp;dodrina venerabiPamp;T religiofi fratris de.S.Mar co Fra.Citi'rgi] Anthony Vefputij auunculi mei pariter militaremus » Cuius auunculi vcftigia vti# nam fequi potuifTem/alius profedoc vt amp;Sipfe Pc trarcha aiL) efrem^^mVtcü lt;gg th fit/no mc pu# det effe qui iurnJSemper em in ipfa ytute amp;nbsp;rebus ftudiofis Gimmahabui delectationê. Q_uod fi tibi hgnarrationes omnino nonplacuerint:dicam ficut Plinius ad Mgcenatc fcribit Olim facetijs meis de# /r^ le^ari lólebas.Et licet.M.t.fine fine i reipublicc ne goeijs occupata Gt/nihilominus tantutêporis qn# cp fuffuraberis/vt has res cpuis ridiculas(qug tame fua nouitate iuuabüt)peilcgere poffîs.Habebis em hifce meis Iris poft curaru fomêta amp;nbsp;meditaméta_ negocioru no modica dekcaarionê/ficut et ipfe fœ niculus prins fumptis efculentis odore dare amp;nbsp;me höre digeftionê facere afueuit.Enim veto fi plus gq ^lixus fnero /venia peto. nbsp;nbsp;nbsp;Vale»

Inclytiflime rex fciac.t.M.quod ad has ipfas re# giones mercadi caufa primu venerim .Dumpp per qdrennq reuolutionê Î eisrebus negociofus effem b üq '

ANT ELOQVIVM

et varias fortune mutatiôes animaduerterem Zat^ vide rem quo paéto caduca amp;r tranfitorla bona ho minem ad tempus in rotç lumo tenerêt/Sc deinde .,ipfum prgcipitarent ad imu qui fe poflîdere multa dicere poteratîeonftituimecu varqs taliù rerum ca fibus exanelatis iftiufmodi négocia dimitte/et me^ crû laborum finem in res laudabiliores acplus fta^ biles ponereJta diipofui me ad variasnwndi par^ tes cotemplandas/amp; diuerfas res mirabiles viden das.Äd qua rem fe amp;nbsp;têpus amp;nbsp;locus oportune ob tulit.Ipfe em Caftilig rcx Fernandus tune quatuor p^abat naues ad terras nouas occidentem verliis dïïcooperiendas/cuius celfitudo me ad talia inuefti gandain ipfam focietatê elegit.Et foluimus vigefilt;’ ma die Maij.Mcccc.xcvrj.de portu Caliciæ iter no ftrû per magnu oceani finu capientesrin qua pro# fccEone.xvilj.confumauimus menfes/multas inue nientes terras firmas/amp;iniulas pene innumerable les vtplürimu habltatas7quarümaiores noftri men donem nullam fcecerunt. Vnde amp;nbsp;ipfos antiquos talm non habuide noticia credimus.Et nifi memo# ria me fallat memini me in aliquo legere/quod ma# re vacuum et fine hominibus elfe tenuerint.Cuius opinionis ipfe Dantes Poeta nofter fuit/vbi duo deuigcfimo caplte de infcrls loquens Vliflis more te côfîngit.Quç autê mirabilia viderim/in fequêne 'tium proccffu.l\M.intelIigetgt;

PRINCIPIVM

TERRARVM INSVLARVMQVE VAj riarum Defcriptio :quarum veftuti no memmerut autores Nuper ab anno incarnati domini. M.cccc xcvij.bis geminis nauigationibus in mari difcurßs/ inuentarû:duabus videlicet in mari occidentali per domin uFemandum Caftdig/reliquisvero duabus in Auftrali ponto per dorninu Manuele Portugal Eg fereniflimos reges/ Americo Vefpucio vno ex Nauckris nauiumq? prgfédis prgeipuo/iubfeque tern ad prgfatum dominu Fernandum Caftillig relt;gt; sem/de huiufmodi terns amp;nbsp;infulis edente narratio nem»^S

^. NNO DOMINI . M. CCCC. xevij.xx.menfis Maq die/nos cum üq.conferuantig nauibus Calicium Jexeuntes portum/ad infulas( o Ïim_^^ ifortunatas/nucvero magnam Ca nbsp;nbsp;•

* nariam didtas^in fineoccidentis ha quot;

bitati pofitas in tertio dimatetlu^ quo/ extra ho# rizontem earum/fe,xxvi).gradibus cû duobus ter tqs/feptentrionalis eleuat polus/diftäteftp ab hac ciuitate Lifbonain qua coferiptum extitit hoc prg fens opufculum. ecdxxx.leucis:vento inter meri#_ diem amp;nbsp;Lebeccium vert turn ipirante/curfu primo pertigimus»Vbi(nobis de lignis/aqua/cçtenfqj ne celTarqs prouidendo Tcofiimptis odlo fere diebus nos (faftain primis ad deumoratione) eleuatis de#

NAVIGATtÖ

Iiinc vihtotradiris velrs/nauigatioiiem noftrapd Ponente indpiétes :fumpta vna Lebecerp quartat tab nauigio tranfeurrimus yt^xxvfj.vix elapGs die bus terrç cuidâ applicaremus:qua firma fore exifti mauimus.Diftatep Canaric, magnç ab infulis. M» ' (vel drdter) Ieùds:extra id quod in zona torrida ''babitatû eft .Q_ùod ex eo nobis conftitit:q? Septê trionalépolu extra huiufeemodi telluris horizontê xvi.gradibus fe eleuare/magifcp ocddentalêdxxv» ^ magng Canaric ifulas gradibus exiliere côipexi musî^ut inftrumêta oîamôlirabat.Quo î loco(ia élis de prora âchonsklaffe noftrâ/Ieuca a littore eu media diftantê/reftare coegimustnonnuUis folutis phafelis armis 06 gête ftipatis/cû quibus ipm vfc^ ^adlittus attigimus.Quo ^priinû puenimus:gentê ^nudam fecundu littus euntem innumeram percept ~ müsZVilde nô paruo affèfti fuimus gaudio. Ornes cm qui nudi incedere confpiciebant:videbant quo iç propter nos ftupefafti vehementer effe. Ex eo fvt arbitror)qgt; veratoJ/alteriufcÿ effigiei ep forêt/ nos effe intutti ftmt.Hij poft^nos aduenifle co^ gnouerunt/omnes in propinquû monte quendam ^âufugerût:a quo tunenec nutibus nec fignis pacis ƒet amiddçvllis/vt ad nos accederêt allici potuertJr firuente vero interea nofte/nos elaffem noftrâ male Xuto in loco (vbi nulla marinas aduerfus procédas tuta refidentia foret)c6ftdere umenteskôuentinus

PRIMA

I nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vna/vt Iiinc(mancfado)difcedcreiliii6teyquirci't; inuf^ portû quempiam/vbinoftras ftatione in tu ta collocaremus naucs* Qua deliberatioe arreptaZ '^ nos vento fecundu coUê fpiranri traditis veUs/poft”

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’ qxvifu terram ipfam fequendo/atq? ipfo plagç in littore/gentes connue pcrdpiendo)cluos integros /%/ naufgaufmus diesdocum nauibus fati's aptum com jperimusJn quo media fantu leuca diftantes ab ari da/confbtimustvidimufq^ tuncinibi innumerable'

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Icm gentiS turbam/quam nos cominus infpicere/ //^ƒ

j. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;êó allo qui defiderantesapfamet die littori cü cyme

1 bis Sc nauiculis noftris appropiauimus:necnon SC tune in terram exiuimus/ordinepulcbro.xl.circiter

^ virihuiufcemodi gente fe tarnen a nobis 5c cofore” |tio noftro penitus alienam pr^êteJta vt nullis ca modis ad colloquiü comunicationemue noftra alli

■cere valuerimus : prêter ex illis paucos/ qs multos ' jpoll labores ob hoc fufceptos/tandem attraximus ad nos dando eis nolas/ipecula/ certos criftallinos 'aliacp fimilia leuia/ qui turn fecuri de nobis effedi/ ƒ 1conciliatum pobifeum/necnon de pace Sc amicie j 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;da tradiaturn venerunt, Subeunte autem interim''

;, nocic/nos ab illis nofmet expedientes (relidis eisgt; »noftras regreffi lumus ad naues.Poftea vero fube 1fequentis fummo diluculo diei/infinïtam in littoref ' ' virorum Sc mulierum paruulos fuos fecum veel ^..lt;ftantium gentem rurfum confpeximus^ cognouie

NAVIGATIO

muflt;^ multitudinê illam Ripelledilem fuam fecum deferre totam /qualcm infra fuo locum dieet .Quo Turn ^plures ^plurimum terrg appropiauimus fc metin çquor pro i]dentes(cum maximi natatores exiftenOquantus eftbaliftç iaeflus nobis venerunt natantes obuiam/fufcçperûtc^ nos humaniter:att^ ca fecuritate amp;nbsp;confidentia feipfos inter nos com^ mifeuerunt ae fi nobifeû diutius antea couenifTent samp;Spariter frequentius pradicauiflent : pro qua re ।tune per parumobleftati fuimus.De quorum mo«» jribuscquales eos habere vidimus )hic/quando qui dem fe cômodiras offèrt/interdum etiam interferi^ mus.

Demoribus ae eorum viuendimodis»

VANTVM AD VITAM/EOWM q nbsp;nbsp;qjmores omnes:tam mares ^ feemingnu

dipenitus incedunt tedis non aliter velt;gt; rendis ^ cum ex vtero ^dierunt.Hq mediocris ex iftentes ftatur^ multum bene proporcionati funt ƒquoru caro ad rufedinê(veluti leonn pili)5^git:qui jfi veftimétis operti mcarêt albi(credo)ta^ nos ex^ 'tarêttNullos habet in corpcpilos pterep crines qs

PRIMA

jpc^ros nigrefcêtcfg? gerunt/Sd pr^fertim foemifl^ quç propterea fût tali longo nigro^ crine decorç. Vultu non multû fpe œfi funt qmlatas fades taw tarrjs adfimilatas habêt/nullos fibi finunt in luper^ cilqs oculommue palpebris ac corpore toto(crini^ bus demptiskxerefeere villos/ob id quod habitos in corpore pilos quid beftiale brutalecp reputantZ' Omnes tarn viri ^ mulieres fine meando fine cur^ rendo leues admodum atq? veloces exiftût:qm(vt frequenter experti fuimusiipfç etiam mulieres vna aut duas pcurrere leucas nihiliputat/ amp;S in hoc nos chrifticolas multu prgcellunt» Mirabiliter ac vitra ^ Gt credibile natant:multo quo^ melius Deming _ cp mafculi quod frequenti experimento didicimus cum ipfas etii fœminas omni prorlus Giftentami^ ne déficientes duas in çquore leucas pernatare per _ (peximus.Arma eorum arcus Gant amp;nbsp;fagittg/quas multu fubtiliter fabricate norunt» Ferro metallifc^ alps carent:fed pro ferro beftiarum pifdumue den tibus Gias fagittas armant/quas etiam(vt fortiores’ exiftant)vna quoqjfepe prgurunt »Sagittarq funt certiflimi.Itavt quicquid voluerintiaculis fuis fed ant:nonnullifcp inlods mulieres quoc^ optimgfa^ gittatrices extant» Alia etiam arma habet veluti lan ceas præaeutafue fudes/neeno Só clauas capita mi rifice laborata habentes.Pugnare potiffimu affue* 0 funtaduerfus fuos alienigeng lingug confines co

NAVIGATIO

tra quos’nulïis parccndo(nifi vt cos ad acnora tor^ menta rcferuentOmultum crudeliter dimicât» Et eu in prglium properant Rias fecum vxorcslt;non bek ligerattiras/fed eorum poft eos neceffaria perlatugt; ras)ducut/ob id cp’fola ex eis mulier tergo fibi plus imponere poflït /amp;S deinde.xxx.xl.ve leucis fubuc y^*^ .here(proutipfi fçpe vidimus)^ vir(etiani validus) ' a terra leuare queat.J'4ulla belli capita nullofue prg fedlqs habent/quinymmo(cu eorum quilibet ex fc -dominus extet)nullo feruato ordine meant. Nulla regnandi dominiuue Rium extendendi aut alterius inordinate cupiditatis gratia pugnant fed veterem folum ob inimiciciam in illis ab antiquo infitam: cu iufquideminimicicig caufam interrogati nulla alia indicant niß vt Riorum mortes vendicent anteceft ^^ lorum.Hgc gens fua in libertateviuens nullij obe diens nee regem nee dominu habet. Ad prgliu ante (epotilRmum animant amp;S accingunt cum corn ho ftes ex eis quempiam aut captiuum detinent aut in • teremerunt.Tuc em ciufdcm captiui interemptiuc confanguineus fenior quiftp exurgens exit cito in plateas 06 vicos paftim clamitans inuitanRpomes amp;nbsp;Riadens vt cum eo in prglium confanguinei Rii *^? nbsp;nbsp;necem vindicaturi properent:qui omnes copalRo

jne moti mox ad pugnam fe accingunt atq^ repents 'tein fuos inimicos irruunt.Nulla iura/nullamueiu [^fticiam feruant :malefaftores fuos nequaquam pu

PRIMA

munt/quinymmo ne£p^entes ipfi'paruul^ ftios_^ «docent aut compiunt. Mirabiliter eos inter fcfc conqueftionari nonnun^ vidimus.Simplices injo quela fe oftentant.verumc^dymultum at^ aftu# ti funt.Perraro /amp; fummiHa voce loquutur / dß^ quibus vtimuFaccenribus vtentes. Suas vtpluri# mum voces inter dentcs amp;labra formantestalqs Vtuntur vocabulis ^ nos.Horù plurimç funt ydio/^ matSvarietates quonia a centenario leucarum in centenanu diuerfitatem linguarum fe mutuo nulla tenus intclÜgentiû repenmus. Comeffandi modu valde barbarum retinentmec quidem notatis man clucant boris/fed fine nodie fine die quotiens eden di libido fuadet. Solo manducantes accumbunt/0C ^ nulla mantilia nullauc gauTapa(cuIineamcntis parT^^^ nifq^ alps careant) habent.Epulas fuas atqj cibaria in vafcula terrea quç ipfimet cofingunt/aut in me? dias cucurbitarum teftas ponuntJn retiaculis qui* bufdam magnis ex bombice fadlis amp;nbsp;in acre fufpc « fis dormitant :qui modus tyuis infolitus amp;nbsp;afperi* or fortaffis videri queat /ego nibilominus talc dor mitandi modum fuauem plurimum iudico.Etenim cum in eifdem eoru retiaculis mibi plerumcp dor* mitaffe contigerit/in illis mihimetipfi melius Cp in tapetibus quas habebamus effe perfenfi. Corpore valde mudi fût et expoliti/ex eo q? feipos freqntiflt

NAVIGATIO

meïauantEt cum egeftum irc(quod falua dixcnm reuercntra)coad:i funt/ omni conaminenitunt vt a neminc perfpid poffincqui quidem in hoc quanto honefti ihnt tanto in dimittenda vrina fe in mun^ y dos inucrecundofq^ tarn mates q? foeminç probet/ * cum fiqiùdem illos nobifcum loquentes Só coram pofitos (ham impudidlTime vrinam fçpius eminlt;? xiffe perlpexetimus.Nullalege/nullû legitimû tho ri fœdus î fuis cônubqs obfemât/quinymmo quot q^t mulieres quifcp cocupifdt/tot habere amp;nbsp;dein de illas quandocùcp volet(abftp hoc q? id pro iniu iria aut opprobrio habeant)repudiare poteft» Et in hac re vticp tam vin ^ mulieres eadê libertate fru* untur.^^œlofi parû/libidinofLvero plunmû extât: magifœ feeminç ^ ma{culi:quarum artifida vt infa tiabili fu£ fatilTadant kbidini hic honeftatis gratia jfubticenda cenfuimus.Eç ipfç in generandis paruu jlis fœcundg admodû funt : neamp; dû grauidçeffedg funtpenas autlabores euitant.Leuilfimo minîocp dolore panuntdta vt in craftinum alacres fanatçqj ^iep ambulent:prçfertimqî poftpartû in flumen quodpiam fefe ablutû vadunt/tumcp fanç munda tçcp inde(veluti pifds)apparent,Crudelitati aût ac odio maligno adeo dedit^ fùt/vt fi illas fui forfitan exacerhauerint viri/ fubito certû quoddâ effidun t malcfidù:cû qpingêti ira ^prios fçtus î ^prqsvtc ris necâc abomûtep ddnde;cuius rdoccafioeikniti

PRIMA

corumparimli pereunt:Venuflo_5ó eleganti^pot_ tione compado corpore Kint.l£a vt in illis quicqua deionne nullo mfpici modo poßit.Etquauis diG»^ nude ambulent inter fccinina tarnen earum pudi# bunda fic honefte repoftaluntvt nullatenus vide^ ri queant præterquam regiuncula ilia anterior quaT* verecundiore vocabulo pedufculum imum voca mus quod S^ in illis vticp non aliter cp honefte na^ tura ipfa videndum rdiquit. Sed amp;nbsp;hoc nee quids __ curant qm vt paucis expediam no magis in luoni Vifione pudendoru mo^nt ^ nos in oris noftri/ _y autyultus oftentatione_. Admirandam per valdc rem ducerent mulierem in eis mamillas pulpafuc laxas aut ventrem rugatïï ob nimiû partû habentc cum omnes çqueintégré ac folide poftpartû fem* per appareant acfi nunqj peperiffent. Hçe quidem fe noftri cupientiflîmas elfe monftrabant. Nemigt; nem in hac gente legcm aliquam obleruare vidi* mus nec quidem iudgi aut Mauri nuncupari fblidc queunt/cum ipfis gentilibus aut paganis multo de teriores fint » Ëtenim non perfenßmus cp faenheia Vila faciant aut cp loca oTanoniRie domos aliquas habcant:horum vitam ( quç omnino voluptuofa cft) Epycuream exiftimo :illorum habitationes fin gulis ipfis funt communes . Ipfçcp illorum domus campanaruminftar conftruÂç fuut firmiter ex ma guis arbonbus foildate palmarum folqs defuper

NAVIGATIO

contcÄg Sr aducrfus ventos amp;nbsp;tempeftates tutifH me/nonulhfcp in locis tam magng vtin illam vnica fexcêtas effepfonas inuenerimus» Inter quas oAo ^, ,. ^populofiflimas effe comperimus üc vt in eis eiTent lt;nbsp;|habitarentC]^pariter animarum decern milia. OÓ:ê /mo quolibet aut feptennio fuas fedes habitationes Ue trannêrunt/qui eins rei caufam interrogati nam rale refponfum dederût/Æcentes cp phcbi vehemê tis eftus occafione hoc facerent ob id cp ex iHorû 15 giore ln eodem loco refidentia aer infedlus corru^ ptuf(^ redderetur:qug res in eorum corporibus va nas caufaret çgritudines quçquidem eoru ratio no inalg fumpta nobis vifa eftJEorum diuitig fuut va S.^ noru coloru auiu plumgaut in modülapilloru illogt; ' ru quos vulgaritcr pater noïEer vocitamus laming fine calculi quos ex pifcium oflibus lapilliiuc viridi bus autcâdidis faciût Só hos ornatus gratia fibi ad genas labia vel aures fufpendunt. Alia quocp firniß ha futilia 6ó leuia pro diuitrjs habent qugnos omni no parui pendebamus.Cômutationibus au t merci monqs in vendendo aut emendo nullis vtunf qui bus latis eft quod natura fponte fua propinat Au« nim vniones localia cgteracp fimilia quç in hac Eu« ropa pro diuitrjs habemus nihil eftimant Ïmo pe« nitus ipernuntnee habere curant.In dando fic na« turaliter liberaliffîmi furit vt nihil quod ab eis ex« petatur abnegent,Et quemadmodum in dando li«

PRIMA

berales funt fie in petendo 8c aedpiendo cupidifli* mi poftCp fe cuiquain amicos exhibuennt » Maxi# mum potinimumqj amicicic fug fignum in hoc per hibent q? tarn vxores cp filias proprias amicis fui^ pro libito babendâs'ônèrûnàin qua re parens vrer cp fe longe honoratu iri exiffimat cu natam eius 8C fl virginem ad concubitum fuu quifpiam dignatucz amp;nbsp;rabducitz 06 in hoc fuarninterle âînicîcn potiffi^f mum conciliant. Varqs in cord decedu inulticp mo dis exequijs vtutur.Pqrro fuos nonulli defunAos in humo cu aqua fepcliunt 8c inhumant illis ad'ea# put vidualia ponentes quibus eos pofie vefei 0C alimentari putant nullum demde npter eos alium planAum aut alias cerimonias efficientes. Alq qui# bufdamin locis barbariffimo atcp inhumaniffimo fepeliendi vtuntur inodo.Qmppe cu eorum que* piam mortis momento proximu autumant/illuin“’ eius pro pinquiores in filuam ingentem quamdam deferut vbi eum in bombiceis retiaculis illis in cpi*~^ bus dormitant impofitum Sc recumbente ad duas arbores in aera fulpendunt/ac poftmodum duftis circa eum fie lufpenium vna tota die choreis iirueil/ te interim nofte ei aqua xuAutp aliu ex quo qtuorj aut circiter dies viuere qat ad caput apponut/Sfde‘ inde ficimbi folo peudete relidfo ad fuas habitatio nes redeut:quibus ita padhs fi ifde egrotus poftea maduect et bibat aemde ad côualefcènàfanitatctp

cn

NAVIGATIO

redest ^ ad habitations propriam remeet illu dus affines ac propinqui/cummaximis iufcipiunt ceri* monrjs.At perpauci funt qui tam grande prætere/ *~äht periculucijeos ibîdèmnemo poftea vifitet qui Îfi tuncinibi forfan decedunt nullam aliam habent

poftea fepultura ♦ Alios quotp coplures barbaros habet ritus quos euitandç^lixitatis bic omittimus gra ♦ Diuerfis varijfcp medicaminibus in fuis mor* bis amp;S cgritudinibus vtunt quæ fie a noftris difere* pant èc difeoueniunt vt miraremur baud paru qua liter inde quis euadere poflet.Nempe vt frequent! didicimus experientia cu eom quempiam febrid* tare contigerit hora qua febris eu alperius inquie* tat ipiùm in frigentiffîmâ aqua immergunt amp;nbsp;bal* néant poftmodûi^ per duas horas circa ignem va* 'lidum (donee plurimû calefcat )currere ^ recurre* recogunt amp;nbsp;poftremo ad dormiendu deferut quo iquidê medicamento coplures eorum fanitati refti* tui vidimus . Dietis etia (quibus tribus quatuoruc diebus abfep cibo amp;nbsp;potuperfii^nt ) frequentiffi* mis vtunt. Sanguine quoep fibiperfepe cominuut no in braches (Talua ala) fedjn lumbis amp;nbsp;tibiarum pulpis . Scipfos etiam aduomitum cu certis herbis quas in ore deferunt medicaminis gratia plerucp ^ iiocant et multis alijs remedies antidotifep vtuntnr quglongu dinumcrare foret.Multo fanguine mul* toep flegmatico bumorehabundât cibariorû fuoi#

PRIMA

occaßonc que ex radicibus/frLKßibus/herbis/ya^ rijfc^'pifcibus faduLOmm ïarris granorii«^ aUom femme carent.C5munis vero eorum paftus Gue vi élus arborea radix quidam eft qua in farnnarri fa^ tis bona cominuuntZet hancradicem quidam eor5 iucha alq chambi alq vero ygna^’ vocitant. Alqs carnibus prgter^ hominu perraro vefeunt/iu quî_/Ÿ^ bufquidem hominueärnibus vorandis Ge inhuma ni funt ôc inmanfueti vtin hoe omnê feralem orn^ nemue beftialê modü Gipërcnt,Omnes em hoftes fuos quos aut perimût aut captos detinent tam vi^ ros ^ feeminas indiftinéle cum ea feritate dégluti« unt/vt nihil feru nihilue brutum magis dici vel in fpici queat:quofquidê ficeferos ïmanefep fore/ va« rijs in locis mihi frequentius contigit aipexiGè:mi« rantibus illis q? inimicos no Gros fie quoc^ nequa« quam manducaremus ♦ Et hoc pro certo maieG^ veGra regia teneat.Eor5cofuetudines(quas pluris mas habent)fic barbarç funt vt hic nunc fufficien« ter fatis enarrari no valeant.Et qm in meis hifce bis *Xgt; geminis nauigatioibus/tam varia diuerfacp ac tant a noGris rebus 06 modis differentia perfpexi idcir« co libellü quempiam (quê quatuor dictas Gue qua tuornauigationes appello)confcnbere paraui con , fcripGcp/in quomaiorem reru ame vifarû partem diGinGe fatis Ziuxta ingenioli mei tenuitatem/colic gi.Verûtamennô adhuc publicaui,ln illo vero qm

NAVIGATIO

omnia partioilaritcrmagis ac Gngitfatim tangent idcirco vniuerfalia hie folumodo profequens ad na u^ationem noftra priorem perfidenda a qua pau* lifpcr digreflus fueram iam redeo.

IN HOC NAVIGII NOSTRI PRIMOR • dio notabilis comoditatis res/non vidimus idcirco (vt opinor) ^ coi^ lingua no capiebamus prçter^ gt;*^'~noïiuliam auridenotantiâ/quodnÔnulla indida in telTure ilTa cHc tuonftrabät. Heccine ƒ0 tellus quo ad fui fitu pofitionêqj tam bona eft vt vix incltor ^q^at:C5cordauirnus aut vtiUa derdinquentes 15 gius nauigationê ^duceremus» Q^na vnanimitatc fufeçpta/nos dehinc arida ipfam collateraliter fern per ferlantes necnon gysos multos fealafcp plures dreueuntes 06 interim cû mîtis varrjf^p locorû illo __ruincoLis côfcreuti^jnliabenjes/taudê certos poft aliquot dies portui cuidâ applicuimus/in quo nos grâdi a periculo altitono fpiritui coplacuit cripere* Huius em modiportu epprimu introgrefTi fuimus quot;quot;pu^lationê vna corn hoc eft pagû aut villa fuper aquas( vt Venetig)pofita coperimus/in qua ingêz Tcs.xx.cdes aut circiferatin modu câpanarû vtprg tadfi eft effeftç atcp fug ligneis vallis folidis amp;nbsp;for tibus firmiter fundate/prç quaruporticibus leuati^ eq pontes porrefti crant per quos ab altera ad alte z'^gt;^^ ra tarn cp per copadifftma ftrata tranfitus erar.Igit

Timoi populationis incol^ Çprimûnos intuitu ita

PRIMA

funt magno propter nos timoré afïè(^i funt/^ob^ rem fuos eonfeflam pontes omnes cotra nos cleua uerunt Ô6 fefe deinde in fuis domibus abdiderunt; Q^uarem proipcdlantibus nobis Sf haud paru ad' mirantibus ecce duodecim eoru lintres vel eirciter/ fingtas ex folo arboris eaudice eauatas( quo nauiïF’-^lt;'jlt; genere vtunt)ad nos interim per çquor aduentarc confpeximusZquorû naucleri eHigicm noftra babi nbsp;»•gt;

tucp mirantes ac fefe circu nos vndiep reenmferen^ tes nos emimus afpiciebat.Q^uos nos quoep ex ad uerfo’profpicientes/pli^na eis amicieig figiia de# ___ dimus/quibus eos/vt ad nos intrepidi accederent/ exhortabamur/quod tn efficere cotempfert. Q^ua rem nobis pereipiennSus mox ad eos remigare in# cçpimus/qui nequâ^ nos prçlrolati funt quinym# mo omes côfeftim in terra fugert datis nobis inte# rim fignis vt illos paulifper expeólaremus ♦ IpGein cxteplo reuerfuri forent.Tumc^ in monte quenda /ç^ ^perauert/a q eduftis bis odlo luuecuf00 in lintri bus fuis pfatis vna fecu aduptis mox gt;Mus nos re# grefli fucEtpofthfc ex iuuccu lapis qtuor I finguP nauiunrai^ pofnerut/que faciêdimodu nos baud paru admirati tue fuimns/put vra fatis ppedere pt maieftas.CçterSep cû lintribus fuis pmilTis inf nos naueftp nfas comixti ft et nobifeû fie pacifiée locu ti fût vt illos amicos nros fiddiffimos eê repntare# musdufeaƒ0 ecce qcp ex domibus eoi^ pmêoratis

NAVIGATIO

gens non modica^ermare natitans aducntarc cçf pït:quibus ita aduenientibus Sc nauibus nfis iam .appropinquate incipientibns/nectn proindernaU quic^ adhuc fuipicaremur rurfum ad eanindê do^ i_ inoni eoR2fores/vetulas no^Uas cofpeximus qug • immaniter vociférantes 06 cœlû magnis clamori^ bus implentes fibimet in magnç anxietatis indicid proprios eueUebât capillps:queres magnâmali Hi IpeAionê nobis tuncattuIit»Tumcp fubito fadfum ^ft vt iuuenculg iUgquas in noftris impoRieratna^ uibus mox in mare ^filirent ac illi qui in lintribus ’étant (efe a nobis elongantes mox cotta nos arcus

(uos intenderent nofcp duriffîme fagittarent. Q.ui ^o a domibus per mare natantes adueniebant fin* 1guli latates in vndis lanceas ferebât ex quibus eoi^ ^roditionecognouimus.Et tum no folum normet ^magnanimiter defendere veru etiam illos grauiter offendere incepimu^ta vtplurcs eoru phafellos cum (frage eotu non parua petfregerimus amp;nbsp;peni tus in ponto fubmerferimust^pter quod rcliquis fafelis fuis cd damna eorum maxima reliais p ma* renatantes omnes in terram fugetunt interemptis ex eis.XX.vel citciter/vulneratis ƒ0 plunbus 86 ex / noftris quince dumtaxat lefistquiomnes ex dei gra tia incolumitatireftitutifunt. Coptehendimus aut SC tunc’ex ptçtaéfis iuuenculis duas 86 vitos tres ac dchinc domos eoru vifitauimus 86 in illas introi

PRIMA

üimusîvenj î eis quicq^( niC vetulas Suas et egro tantem virû vnicû) no inuenimus:quafquidem co^ rum domos igni fucccndn'e iw voTinmus ob id g» côfdentiæ fcmpulû hocjpRnn eflc formidabamus Z»^ Poft hcc aût ad naues noftras cum prçtaôtis capd uis quin^p remeauimus:amp;: cofdê captiuos/prçter^ ^iuuencuîas ipfas/in œmpcdibus Ferreis aUigaui^ mus.Eçdê )^o iuuenculç captiuoruep viroru vnus pemcniêti noéte a nobis fubtiliftime euaferût . His itacp peradis fequenti die concordauimus vt rehgt; do portu illo longins fecundû coUem procederen mus percurfifcpdxxx,fere leucis gentem aliâ quann dam coperimus lingua 6? conuerfatione penitus a priore diuerfamXôuenimufcp vt claffem inibi no ftram ancboraremus/amp; deinde in terram ipfam eu nauiculis no ftns accederemus.Vidimus autê tunc ad littus in plaga gentiû turbam.iiij.M. perfonarû vel circiter exiftere qui cûhos appropiareperfenn ferunt nequacp nos prçftolati funt quinymmo cun dis quç habebant relidis omnes in filuas amp;nbsp;nemo ' • ra diffugerunt.Turn vero in tcrram proGlientes/et via vna in filuas tendentê/^tus eft baliftç iadus/ ^ambulantes mox tentoria plura inuenimus q ibi dem ad pifcandu gens ilia tetenderat/amp; in illis con piofos ad decoquendas epulas fuas ignes accende rat/ac pfedo beftias amp;quot;nbsp;pies variais fpecici^ pifces iam aflabat. Vidimus autê inibi certû aflari animai

NAVIGATIO

quod crat( demptis alis quibus carebat)fcrpenn fl 'millimu tam^brutu acfüueflre apparebat vt eius no modicu mirareniur feritatê. Nobis vero per ea dem tentoria logius progredientibusjplurimos hu iufeemodi ferpêtes viuos inuenimus qui ligatis pe dibus ora quoep finibus ligata ne cadê aparire pof _fent habebät/ nut decanibus ant feris alps ne mor dere queant emci folet.AfpcAu tam fem cadê prç^ fc ferut animalia vt nos illa venenofa putantes nul latenus auderemus cÔtingere.Caprçohs in magnigt; tudine brachio vero cumedio in longitudine çqiîa Iia funt.Pedes longos materialcfqj multuac forti« bus vngulis armatos neciion amp;nbsp;difcolorê pellê di« ^erfiflîmâhabêt/ro ftrû^ ac facie veri ferpentis ge ^ant/a quorunaribus vfqi ad extrema caudam ie« gt;ta queda per tergu fic protendit vt animalia illa vc ros ferpentes eiïèiudicaremus/ amp;nbsp;nihilominus eis gens pr^fata vcfcicPanê fuu gens eadem ex pifci« quot;nbsp;bus quos in mari pifeant efficiunt.Primû cm pifci« ' culos ipfos inferuent aqua aliquantifper excoquût.

Deinde )^o côtundunt 06 copilfant amp;nbsp;in panes c5 glutinant qs fuper prunas infuper torret amp;nbsp;tande rnde poftea manducat/hofquide panes q^bâtes e^ bonos eiTe repimus.Alia quo qj ^mîta efculêtia ci bariacp ram in frudUbus cp in variés radicibus reti« nent a longû enumerare foret.Cum aût a filuis ad '^8 awfugerat aô recur« nihil de rebus eoruc vt am#

PRIMA

plius de nobis feœri fièrent Räufelte voluimus qui nymmo in eifdem eorû ten torijs per mita de rccuP nfis in Iods quç perpedere poflent derelinquentes ad naues nrasf^b node rcpedauimus^Sequêti ^o~’ die cu ex oriri titan indperctinfinita in littore gen# tê exiftere pereçpimus ad quos in terra tue aeceffî# mus.Et ^uis fe nn timidos oltendcrét leipos tn in' ter nos permifcueft 8c nobifcupradicare ac côtier fari cu fecuritate cepert amicos nfos feplunmu fo^ re per fimulates/infinuanteft^ iHic habitatocs eoi^ no efle/veru cp pifeadi gfa adueneràt.Et iddrco ro gîtantes vt ad eonTpagos cu eis accederemus ipfi ctem nos tâ^ amicos redpere vellent et hac quide de nobis côc^perât amtdeiä captinorû duoR zillorû (qs tenebamus)occafi5e/qui eoruinimid erat» Viz JV^ fa aut eorû magna rogädTimportunitate côcorda« uimus.xxiq.ex nobis cû illis in bono appatu cu ft» bili mête( fi cogeret neceftïtas)omes ftrçnuemorf, Cû itaep nobifeû p tres extitiftet dies Sc tres cû eis per plagâtcrrâ^iUâ extitiffemus leucas/ad pagu vnù noué dûtaxat dômorû venimus vbi cû tot tagt; cp barban's cerimonrjs ab eis fufeçpti Riimus vt feri here pennanôValëâtTvt^ita cû cnoreis et ƒ anticTs? ac plâdibus hilaritate et Içtidamixtis/necnô cûferl cuFdbarqft^ mlns.Et ibidé node illa requieuimus/ vbi ^prias vxores iuas nobis cû oî ^digalitateob . tukrt/q qdénos fkîportûe folidtabat vt vixdfdé

NAVIGATIO

refiftere fufficerenius/poft^ aut iUicnocle vna eu media die pftitimusZiflgês admirabiFep ppi’s abft^ cüóiatóe ftüpóre^ adnoslnfpiciêdos aduenit: qi^ l[éniófêsnos qcp rogabant vt fecu ad alios eor^ pa gos (qui logins in terra erât)c5mearemus/quod 8C quidè annuiinus»Hic diclu facile no ê ^tos ipi noƒ ~lgt;is inipendert honores,Fuimus aûtapud ^mltas eqrnpopulatioes/g integros noué dies cuipis eun tes ob quod nobis nn qin nauibus remâCerât retu^ Îertfocq feidcirco plerucpî anxietate timoret^ no Cminîo extitifle.Nobis aût bis noué leucis aut circif un eoi^ terra exiftêtibus ad n^es nras repedare ^^ jpoTuimus.Et quidê nro ïregreffuta copiofa ex eis virorü ac mulieis ^mFtitudo accurrit qui nos vfcp ad mare ^Tecuti funt/^^hocipfü mirabile foret.Cuep Tioftri quêpiâex itinere fatigatnin cotingeret ipfi nos fubleuabât amp;nbsp;in fuis retiaculis in qbus dormi* tant ftudiofiffîme fubuehebât.ln trâfitu quoep flu* minû quç apud eos plurimafùt amp;nbsp;maxima/ficnos cû fuis artifices fecure trâfmittebât vt nulla vfcp pc ricula pertimefcerimus.Plurimi etia eoi^ nos cômi tab ant rerû fuaru onufti/quas nobis dederant illas “retiaculis illis quibus dormiût ventantes plumaria videlicet pditia neenô arcus mftos/fagittafep mul* tas/ac infinitos diuerlorn coloi^pfitacos.Alq quo ~ coplures f^pelledilê fuà totä ferentes animalia

tua lua ducebat « Et quiddä admirabile dicam q gt;is

PRIMA

fortunatûfe ’fcdiccmc^ putabat quî in tfanfrnean#____ dis aquis nos in collo dorfoue fuo tranfuedarc po terat. Quamprimû a^ad maiepcrt^mus et fafe# ^^ los noftros confcendere voluimns in ipfo faielom’ noftroru afcenfu tanta ipforum nos cômitantiû et nobifcum afcendere concertantiû ac naues noftras vidcre concupifcentiâ preffura fuit vtnoftri idem fafeli pçne prç pondéré (ubmergerentJn ipîîs autê noftris elfde fafelis recçpimus ex eis nobifcû quotquot;” qiiot potuimus ac eos ad naues noftras vfcp perdu ximus Æanti etiam iHorum per mare natantes et^ Vna nos cocomitantes adüênerunt vt tôt aduenta^ re moleftiufcule ferremus .Cûfiquidê plures c^mÜ_ le in noftras naues licet nudi amp;nbsp;inermes introiuiG fent/apparatum artificiûq; noftrû necnon et nauiu ipfarum magnitudinem mirantes» Aft tue qniddâ riiu dignû accidit.Nam cû machinaru/tormentom tp bellicom noftroru quçdâ exonerate c5cuperë?_, mus amp;nbsp;^pter hoc(impofito igné)machingipfçhor ridiffime tenuiflent pars illorû maxima(audito hu^ iufeemodi tonitruo )fefein mare natitans précipita uit/veluti iblitç funtrançin ripa fidentes quçfifor taffis tumultuofum quicquâ audiunt fefein ^fun* dumluti latitaturç immergunt/ qucmadmodum et gens illa tune fçcerunt illiq^ eomm qui ad naues au fugerant:fic tune perterriti fuerunt vt nos fadino« ftn nofmet repr^hendenmuStVcrû dîos mox fecu

NAVIGATIO

ros effe fçcimus nee amplius flupidos effe permifïgt; mus infinuantes eis cp cü talibus arrnis hoftes no* ftros perinieremus»Poft^ aûtiUos ilia tota die in naulbus notaris feftiue tradlauimus ipfos a nobis abituros efle inÖnuimus qmTequetinoAe nos ab hine abfcedere cupiebamus.Q_uo audito/ipfi cum fumma amiciciabeneuolentiac^ mox a nobis egref C füt.ln hac gente eornep terra ^multos eorû neus gt;vidi eognouicp in quibus bic diutius immorari no jcupio.Cu poftea nofle veftra queat maieftas qua* [liter in quauis nauigationu haru mcai^ magis adrni randa annotatucp digniora côûripferim/ac in libel linn vnû ftilo Geographico coHegerimrquè libella quatuor dietas intitulauiZamp;S in quo lingula particu lariter et minutim notaui fed haAenus a me no emi fl ob id ep iUû adhuc reuifere collationarecp mihi nc cefTe efl.Terra iHa gente mfiapopulofa eftac mul gt;^ fis diuerfifcp animalibus 06 noftris paucifTime fimi libus vndiep denfiirima.Deptis leonibus vrfis ccr* uis kubus capreoliftp Só dâmis quç 8c qindê defor mitatê quanda a no Itris retinent equis acinulis aß nifep Só canibus ac oinai minuto pecore ( vt funt oues Sc fimilia)necn5 amp;nbsp;vaccinis arinentis penitus Îcarent/verùtamen alqs qjplurimis variorû genera aîalibus(quçnon facile dixerim)habundantcs funt tarnen omnia filueßria funt quibus in fuis agendis minime vtunuQuid plura;Hq tot wuLp umerfo*

PRIMA

rum modoru ac colom ^gênaruir^alitib fffundi funt vtid fit viel enarratüqijnn^iTe.Rëgio Gqui ’' dem ilia multum am çna G'udlift'ra^ eft/filuis acne monbus maximis plçna qugomni tempore virent nee eorum vn^ folia fluunt » Frueftus etiam innu# merabiles êó noftris omnino difiimiles habet, Hec eine tellus in torrida zona fita eft directe fub para# lello qui cancri tropicû defcribit: vnde polus orizo tis eiufdem fe.xxirj.gradibus eleuat in fine climatis fecundi.Nobis autinibi exiftentibus nos contemn platu populus multus aduenit effigiem albedine^ noftram mirantes :quibus vnde veniremus feifeita tibus e cœlqinuifendç terrç gratia nos defcendiftc relpodimus/quod amp;vtic^ ipfi credebant.In hac tel lurç baptifteria fontefue facros plures inftituimus in quibus eorum infmitiTcipfos bap tifari fçcerunt fe eoru lingua charaibiJjoceftmagn^ fapientiævt, ros vocantes.Etprouincia ipfa Parias ab ipfis nu# cupata eft. Poftea aut portum illù terrâtp derelin# quentes ac fecundû collem tranfnauigantes Së ter# ram ipfam vifu femper fequentes. Dccc.lxx, leucas aportu iUo percurrimus facientcs gyros dreuituft^ interim multos amp;Scum gentibus multis conuerfan tes praëlicantefi^.Vbi in plerift^ lods aurum(fed no in grandi copia) emimus eu nobis teiras illas rc petite et fi î eis aui^ foret tûc fuffîceret cognofcerc Et quia tunc,xiijaammenfibus in nauigatione nfa

NAVIGATIO

pcrflitcramus Só naualia nofira apparatuG:^ no# ftri ton pene cofumpri crant hominefqjlabore per fraélû Comunem inter nos de reftaurandis nauicu ? lis noftris quæ aquam vndicp recipiebant 00 repe* ttunda Hyfpania iniuimus cocordiarn^in qua dum perfilleremus vnanimitate prope portu mû era* mus totius orbis optimum in quern cu nauibus no ftris introeuntestgentem ibidem infinitam inueni mus qug nos cum magna fufcçpit amiciciâJn terra quot;aut ilia nauiculâ vnâ cû reliquis nauiculis noftris ac dolles nouam fabricauimus/ipfafcp machinas nfas ac tormenta bellica quein aquis vndicp pçne péri* kantin terra fufcçpimus noftraftp naues ab eis ex* onerauimus 8ó pofthgcin terra traximus ÓC reffe! mus correximufep Só penitj^s reparauimus. In qua re éiufdê telluris incolgno paruu nobis adiuuamê cxhibuerequinymmo nobis de fuisviftualibus ex ,affeftu largiti fponte fua fuere/propter quod imbi $ per pauca de noftris confumplimus quamquidem 1remingentipro beneplacito duximus cum lans te fhuiatuc teneremus CÛ quibus Hyfpaniam noftra nó( nifi indigentes) repetere potuiftèmusdn pomi aut iHo.xxxvqt diebus perftitimus frequentius ad populanones eorum ctim eis euntes vbi finguli no *kis Hön paruum exbibeKantlionorem.Nobis aut pomim eundem exire 8d nauigationênofträ rede* öftere concupifeentibus conquefti funtiUi gentem

Px^lMA

qiiamdä valde fcrocê Sfds infeftam m^ere/cftg certo anni tempore per viam mans in ipfam com terra perinfidias ingreflinunc ^ditorie/nfir p vim _ ^multos eoru interimerent manducarent^ dein^__ de. Alios ƒ0 in fun terra fuafqj domos eaptiuatos ?s^gt; duccrent/contra quos ipi fe vix defendere poflent nobis infinuantes gente illam quamda inhabitare infula quçîmari leuciscentû aut circiter erat.Q_ua

rem ipü nobis cû tanto affedu ac querimonia com memorauerut vt eis ex condolcntia magna crede^ remus/^pmitteremufep vt de tantis cos- vindicates? mus iniurijs/pjpter quodlUileetantes no paru effe diZ fefe nobifcum venturos iponte fua propria ob tu’erut/quod plures ob caufas acceptare reeufaui# mus demptis feptcm quos data condition« recepi mus vt foïi in fuis lintribusïpropria remcarêt/ qm reducendoru eorü curâ fufcipcre nequaqua intens debamus cui conditioniipfi cpgratanter acquicue rut.Etitaillos amicosnofoós plurimu effedos de rclinquêtes ab eis abceiTimus.Reftaüratis adtrepa ratifcp naualibus no ftris/feptê per gyru maris(ven to inf grçcû Sfleuantc nos ducente) nauigauimus dies Poft quos plurimis obuiauimus iniuUs quam quidê aiiç habitatç aJiç gt;^o defertç erat.Harû igitur vni tandê appropinquates æ naues noftras inibi fiftere facientes/vidimus ibidem tpmaxiniu gem; tis aceruû qui infulam ilia Ity nuncuparent quibus

NAVIGATIO

profpcdis Sc nauiculis phafdikp nofins vins vatt dis 06 machinis tribus Ibpatis terrç cidem vicinius) appropîquâtes.iiij.C.viros cû muhenbus cpmüris’ Kixtalittus efle confpeximus qui vt /de prionbus; habitu eft oms nudimeantes/eoi^e ftrçnuo erat/ rieenô beUieofiplurimu validic^apparebant/ cum fiquide oms armis fuis arcubus videlicet Ô6 fagit* tis lanceifcp armati eflet/ quorum quotp coplures parmas etii qdrataue feuta gerebât qbus fic opor tune fefe pmuniebat vt cos îiaculädis fagittis fuis m aliquo nô-impedirêt. Cumep cû phafelis noftris terrç ipfi cptus eft fagittç volarus appropiademus • oms citius in mare ^filienint amp;nbsp;infinitis emiflis fa* gittis fefe contra nos ftrçnue(ne in terra defcende* ^rc poftemus)dcfendere occepert.Oms veto ^ cor pus diuerfis coloribus depiéti amp;nbsp;varies volucru pc nis ornalTêrant/quos bq qui nobifcu vénérât afpi* dentes fllos ad prçhandû paratos elfe quotiefcuh* cpfic pifti aut auium plumis ornati funt nobis inû• rtuerût.Intantu aût introitu terrç nobis impediert; vt faxinomas machinasjioftras in eos coaci^i Hi cri: mus emittere/quant audito tumuitu impetuepvifo rteenq ex eis plerifcp in terra mortuis decidiflc pro fpedbs Zorns interrâ fefe recçpenmt. Tumep fado titter nos confilio.xlq.de nobis in terra poft eos c5' Cordauimus exilire 06 aduerfus eos raasno animo:

PRIMA^

ypngnare quodamp; guide fgcimus. Na tu aduerftirö jiïos in terrarn cû annis noRris profduimus / côtra q? illi fic fcfenobis oppolueft vt^^us fcrme7ho^ ris côtinuûinuicé gelTerimus beUu/pter id cp de eis magna facercmus vidoriam demptis eorü perpau_ cis quos baliftanjcolubrinarqœ noftn fuis interen merunt telis quodidcirco itaenedtu êquja^fdpfo.S anobis adäccis cnfibufcpnoftns fubtiliter fubträ^ hebât. Verütamen tanta demû in cos .incutrirnus violentia vt illos eu gladijs mucro nibufep noftris cominus attingeremus .-Q_uofquidê cü pIcnblTent omes in fuga per filuas amp;nbsp;nemora epnuerfi funt/ac ^os campi vidtorcs(intcrfedlis ex çû vulneratifqj _,Ä^ plurimis)deferuerunt.Hos aut pro dieilia longio/ re fuga nequaquâinfequi voluimus/ob id ep fati^ gati nimiutuc eflemus quinpotius ad naues nras cum tanta feptem illorum quç nobifeum vénérait remeauimus lænda vt tantum in fc gaudium vix ipfi fufeipe poffent. Sequêti am aduêtâte die vidt__ .mus per infulam ipfam copiofam gentium appro pinquare cateruam comibus inftrumentifep ali)S4^ quibus in beUis vtuntur buccinantem/qui 06 quo^ que dcpidi omnes ac varqs yolucru plumis orn^ ti erantJta vt intueri mirabde foret quibus percggt; ptis ex imto rurfu inf nos deliberauimus coffio vt b gens h^c nobis inimideias pgraretynofmet oms

NAVIGAllO

in vfta cogregeircmus videremufcp mutuo fempcr ac interim fatagcremus vt araicos nobis illos effv eeremus /quibus amicicia noftra no recipientibus ilk)s quail hoftes tracflaremus ac quotquöt ex eis eSprehendere valeremus feruos noftros ac manci pia perpétua faceremus/^tunc armatiores vt po tuimus circa plaga ipfam Î gyrû nos collegimusJU Ii vero (vt puto prgmachinaru noftrarS ftupore) nos in terrain tunc minime ^hibuerunt exilire.Ex iuimus igiturin cos in terram quadrifariam diuiß, Ivq,viriumguli decurione iuu fequentes/Sc cd ei» longu manuale geffimus bellum»Vcrûtamen poft dTuturnam pugnäplurimücp certamen neenô iiv teremptos ex eismultos/omncs in fuga coegimus Sc ad vfq jpopulation? eorum vnam profecuti fui mus vbi comprehenfis cx eis.xxv,captiuis eandê eorum populadoneigtu cobuffimus amp;nbsp;infuper ad naues noftra^cu ipCis.xxv .captiuis repedauimus interfedtis ex eadem gente vulneratifcp plurimis/ ex nris aut interèpto dutaxat vno fed vulncratis» xxq.qui oês ex dei adiutorio fanitatê recupcrauc^ rût.Cçterû aut recurfu ipatria p nos dehberato or dinatoep viri feptemilli qui nobifeu illuc vénérant quord quinep in prçmilfo bello vulnerati extiterât phafelo vno in infula ilia arrcpto cd captiuis fepte (quos illis tribuimus) très videlicet viros ÔCquatu qrmulieres in terrarn fua cd gaudio magno et raa^

SECVNDA

gna vinu noftrarS admiratfone regrefTi funNofc^__ hyfpanie vlam fequciïtés Caïidu tandem repetiui mus porta cum» CC^wji.caprin atis perfnnis.xv^ Od:obris die Anno dni.M.cccclxxxxix.Vbi IçtiHt me fufcçpti fuimus/ac vbieofdê captiuos noftros vendidimus.Et hgcfunt quç in hac nauigatióe no^ . ftra priore annoratu digniora cofpeximus»

De fecundarig nauigatiois curfu

VANTVM AD SECVMDARIE nauigationis curfum amp;nbsp;ea qugin illamc^ q nbsp;nbsp;nbsp;moratu digna confpexi /dieet in fequen

tibus.Eandemigit inchoantes nauigatio nem Calicium exiuinius porta Anno dm M»cccc,_ Ixxxix.Maq die.Quo exitu faclo nos curfum no* A^ ftrum Campiuiridis ad infulas arripicntes neeno ad infularum magnç Canarig vifum tranfabeun* tes in tantû nauigauimus vtînfulç cuidam quç ig* , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. lijs infula dicit applicaremus/vbi fadla nobis de li* ^quot;^»^ gnis 06 aqua ^uifione amp;nbsp;nauigationenoftra rur* lump Lebecemvêtû ineçpta eft.Poft enauigatos xix.dics terra quädänouä tandc tenuimus/quam quidê firma exiliere cenlmmus corra illa de qua fa Äa in Inperionbus mêtio eft/Sóqug quidê terra in zona torrida extra lineam çquinoêÊaiem ad parte Auftri Üta ê fupra qua mendionalis polus Ic.v.ex

d iq

NAVIG ATIO

altat gradibus extra quodcunc^ clima difhatqj ea/ dem terra a prçnominatis infulis vt per Lebeccium ventii coftabat kuds.eccccJn qua terra dies cu no Æbus çquales.xxvqJunij cum fol in cancri tropiV co eß exiftere reperimus .Bandé terra in aquis ok yio fubmerfam necnon magnis fluminibus pfufam kfle iuuenimus/qug et quidem femet plurimu vingt; Idem et procuras altiflimaftp arbores habenté mon firabatvnde neminê in iUa effe tune pereçpimus. Turn vero côftitimus amp;nbsp;claflem noftrâ anchoraui mus Îolutis nonnullis phafelis en quibus.in terram îpfam accedere tentauimus.Porro nos aditum in il lam querêtes amp;nbsp;circü earn fçpius gyrantes ipam vt prçtaérû eftfic fluminSvndis vbiep perfufam in* ucnimus vt nuf^ locus effet qui maximis aquis nô immadefeeret. Vidimus tn interim per flumina ipfa figna cpmulta quemadmodûipfa eadem tellus inhabitata effet amp;nbsp;incolis mfeis fçcunda.At qm ea de figna côfideraturi in îpfam defcendere nequie* bamus/ad naues tiras xeuerti côcordauimus quod ^8c quidê fgeimus.Quibus ab bine exanchoratis/ pofteainï Leuantê èc Scroccû ventû/ collateralif fecundu terram(fie fpirante vento) nauigammus/ pertentantes fçpius interim pluribus ^.xl. duranti bus leucis fi in îpfam penetrare infulam valeremus Q_ui labor ors inanis extitit. Cu liquide illo in late re maris fluxû qui a Serocco ad Magiftralê abibat Cc violent« eópererimus vt idem mare fe nauigabi

SECVNDA

^1B2£Ï£^^*^^^* Q.“^^^^ ^ogmtis mcoucnientibus___ conuhotacflo couenimus/vt namgiu noftru g ma* re ad M^dralê fefletfleremus^ umqjfecûdû ter ram ipam iritatunauigammus vt tandê portui vni applicaremus/ qui belliffîmâinfulam beHiffîmûep y^// find quendam in eins ingredu tenebat / iupra que nobis nauigantibus vt iniUû introire poffemns in* menfam in infula ipfä gentiü turbam amari quant or leucis aut circiter dirtâte vidimus »Cuius reî gra^ Içtati no parû extitimus.lgit paratis nauiculis nris vt in eandêinfulä vaderemus lintrê quada in quag fong complures erant ex alto mari venire vidimus ^pter quod tue couenimus vt éis inualis ipos co* prghenderemus . Et tue in iilos nauigarc in gyrum (ne euadere ponènt)circüdare ocegpimus/ quibus fua quoep vice nitentibus vidïmus7nös(aura tem* ~ perata manête)rcmis fuis olbus furfum erecfh's qua ft firmos ac refiftentes ie fignificare veUe/qua rê fie idcirco iilos efficere putauimus vt inde nos in admi rationem couerterct» Cu ƒ0 fibi nos cominus ap^ pinqre cognouiflent remis fuis î aqua côuerfis ter râ yfus remigare îceper»Attn nobifeû carbafû vna xlv.doliorû volatu celerrimu educebamus/qugtûe_ tali nauigio delata eft vt fubito ventû fup eos obti ncret.Cumcp irruendi in iHos adueniffet ccgt;modi*_ tas ipfi fefe apparatûqj fuû in phafelo fuo ordinate fpargétes/fe quoep ad nauigandû accinxeft. Itac^ cù eos prgteniflemus/ipi fugere conati lut»At nos

d üq

NAVIGATIO

nonuHis turic expedids phafelis/validis viris ftipa tis illo£tunc coprehendcrejputantes mox in cos in currimus contra qs bis geminis fere horis / nobis ^tentibus/nifi carbafus noftra quç curfu eos prçlt;gt; terierat rurfum fuper eos rcuerfa fuifTet/illos peni# tus amittebamus.Cum vero ipfife eifdem noftris pbafelis carbafocp vndicp conftridfos efleperfpice rent: oms q circit.xx.crat Sd a terra duabus fere leu cis diftabat/in mare faltu ^Glienint »Quos nos eu pbafelis noon's tota ^fequentes die/nullos ex eis nifi tantumodo duos prçhêderepotuimus alps of* bus in terrarn faluis abeuntibus.ln Untre ante eoru quam deferuerant bis gemini iuuenes extabant no ^e eorum gente geniti fed quos in tellure aliéna ra puerät/quoru fmgulis ex recenti vulnere virilia ab feidérant/quç res admirationê no paruarn nobis at tulit.Hos autem cuin noftras fufeçpifTemus nauilt;» culas nutibus nobis infinuarunt quemadmodu illi cos ab ipfis manducandos abducerent/indicantes interim quod gés hçc ta effera amp;S crudelis/huanaru carniû comeftrix Cambali nûcuparef.Poftea aut nos ipfam eorû Untrem nobifcum trabentes/ÔC eu nauiculis no ftris curfum eorû terra verfus arripien tes parûper intérim côftitimus amp;nbsp;naues nras me^ ^dia tantûleuca a plagailla diftâtes ancborauimus/ iquamcûpopulû plurimû oberrare vidifTemus in ; ülam cum ipfis nauicuUs noftris fubito propcraui#

SECVNDA

mus dudlis nobifcum duobus illis quos in Untre a nobis inuafa cÔprehenderamus.Q^uâ prirnu aute' terram ipfam pede contigimus oms trepidi amp;nbsp;fe* ipfos abdituri in vicinas nemoru latebras diffiige^_ runt.Turn vero vno ex illis quos probender a^ mus abire permifTo amp;nbsp;plurimis iUi amieidç necno nolis cymbalis /ac fpeculis plerifcp datis/di ximus eine ^ptef nos cçteri qui aufugerant expa« uefeerent/qm corû amicos efleplurimum cupieba mus/quiabiens iuflanoftra folerterimpïeuit geno ■quot; te illa tota .cccc.videlicet fere viris/cum Berninis multis a filuis fecû ad nos edu^s. Qui inermes ad nos vbi cum nauiculis noftris eramus omnes vene runt/amp; cu quibus tue amiciciambonafïrmauimus_ reftituto quo^ eis alio quem captiuu tenebamus Só panter eorum lintrem quam inuaferamus g n^ üiu noftraru focios apud quo's erat eis reftitui man dauimus.Porro hcc eoru Unter qug ex folo arboris trunco cauata amp;nbsp;multu fubtilitcr effeda fuerat/lpgt; ga.xxvi.paflïbus et lata duobus braches erat.Hâc eu a nobis recuperaflent amp;rtutoîloco fluminis re pofuiiïènt oms a nobis repente fugerunt nee nobi .A^ fcum amplius conuerfarivoIuerunt.Quo tam bar baro fado comperto illos malæ fidei malecp conlt;f ditionis exiftere coguouimus.Apud eos auR? duta xatpauculu quod ex aunbus geftabant vidimus» Itac^ plaga iUa relida amp;nbsp;fecundum cam nawgatis/

NAVIGATIO

!xxx.cirater leucis ftationê quanda nauiculis tuta repenmus/in quam introeures tantas inibi copengt;-mus gères vt id mirabile.foret.Criqbus facia ami cicia iuimus deinde eu eis ad plures eoi^ pagos vbi mftufecure mftucp boneftFab eis fufcçpti fuimus amp;nbsp;ab eis ïterim.cccccvniones vnica nola emimus quot;'cum auro modico quod eis ex gratia eotulimus. In hac terra vinu ex frurflibus femênbufq; expreffum vfciceram ceruifiamue albam et rubentê bibut/me ,bus aut ex rnyrre pomis valde bonis côfediû erat yex quibus cû multis cpbonis alqs fructibus guftui jfapidis amp;nbsp;corpori falubribus habudanter comedilt;? imus/^pterea cp têpeftiue iUuc adueneramus .Hçc cade infula eoiv rebus fuppelleftaliue cpmultu ha^ bundans eftZgenfep ipfabonç couerfarionis 06 ma ionspacificêti^ eft cp vf^ alibi repererimus alia,In hoc portu.xvrj.diebus cû ingenti placito perftiti# mus vcniêtibus quotidie ad nos populis mftis nos effigiemep noftra 8ó albedinem neeno veftimenta armacp noftra 06 nauiu noftraru magnitudinê ad* mirantibus» Hq etia nobis gentem quanda eis infe (ftam occidentê gt;^fus exiftere retulerunt/quç gens Jinfinità habebant vnionum quantitatê/qt cp quos /ipfi habebant vnioncs eifdê inimicis fuis in belligc ratiôibus aduerfus eos habita abftulerât nos qcp amp;nbsp;quêadmodû illos pifearentôè quêadmodû na* feerent edocentes/quorû dida vera,pfefto effe co

SECVNDA

gnouimus ^ut etmaieft^yfapofthgc ani^Iius nr telligere potcrit.RcliÄo aût^orm illo ^ fecund ^^ plagä eandë in qua connue gentes amuere jïfpidc bamus curfu noftro ^duólo portu quenda aliürelt;s fiaêdç vnius nauiculç noftrg gra/in quo gêtê muk ta elle coperimus/cu quibus nee vi nee amicicia co uerfationê obtinerc valuimus/iUis fi qn^in terra~ eS nauiculis noftris defcenderemus fe cotraaipere defendentibus/Só fi qncp nos fuftinere no valerêt in filuas aufuoicntibus/ amp;nbsp;nosnequa^ expeÄand 2^ bus/quoi^ tanta barbarie nos eognofcentes ab eis exhin c difccffimus.Juncqs inter nauigandûinfulâ quandäin mari leucis a terra.xv. disante vidimus quam fi in ea populus quifpia effet inuifere c5corlt;f dauimusdn illam igif accélérantes quandainibiin/' uenimus gentem/quçoîm beftialiffima fimpliciffî^ maeç/omniû quoq? gratrofiTHma benigniffmac^^ crat/cuiufquidê gentis ritus et mores eiufmodi fût^ De eiufdem gentis ritu Sf moribus» -^

11 VVLTV AC GESTVTORPO h ris brutales admodumVxtant/ fingulit^ maxillas herba quadâ viridiîtrorfum relt;gt; plçtas habebat/quâ pecudum inftar vfc^ ruminai? bant/ita vt vix quicep doqui poffent/quorS quolt;flt; Cp finguli ex collo pufilfas ficcataftp cucurbitas dû: as/ alteram earum herba ipfa quam in ore tenebât/ alteram vero ex ipfis farina quadam albida gipfo

NAViGATIQ'

mututifimili plçnam gerebant/habito bacillo quo dam que in ore fuo rnadefadlu mafticatumq? fçpi^ _H® i^SSP’’^^**^ farnnarepkta mittebant/00 dein de aim eo de eadem famna extrahebât/ quam fibi pofthgc in ore vtrumcpponebant/herbam ipfam /qua in ore geftabant eade farrina refpergitado/ amp;nbsp;jhoc frequentiffime paulatimcp effidebât/quâ rem 'nos admirati/ilUus caufam fecretu^/aut cur ita fa* ceret fatis nequiuinus côprçhêdere* Heccine gens (vt experimento didicimus)adnos adeo familiark ter aduenit/ac fi nobifcû fepius antea negociati Ri# ident S^ Iongçuâ amicicialiabuident. Nobis ante per plagam ipfamcu eis ambulantibus colloquen# tibufcp Sc interim recentem aquam bibere delide^ jrantibus/ipfi per figna fe talibus aquis penitus ca# irere infinuantes vitro de herba farina«^ quam in ^”0re geftabant offerebant/propter quod rcgionem eandem aquis deficientem q? cp vt fitim fuble « uarent fuam herbamƒar^nam talemin ore gefta# __ret intelIeximus»Vnde fadlum eft vt nobis ita melt; antibus 8c circu plagam eandem vna die cum me^ dia illos cocomitantibus viuidam aquam nuf^ in uenerimus/cognoqerimufcp q? ea quam bibebant aqua ex rore nodln Riper certis lolqs auriculis afini fimilibus decidête colïefta erat. Q^uçquidem folia ciufmodi rore nofturno tpe fe implebat ex q rore (qui optîus êXdêppfs bibebatzfed tn talibus folijs

SECVNDA

plrtll^ coru Iota dcfidcbant.Heconegens viÄut. airbus quçin terra folida lunt pcmtus carent'quin« ymmo ex pifdbus quos in mari pilcantur viuunt. Etenirn apud cos quimagni pifcatores exiftunt pi fdum ingens habundat copia/ex quibus ipfi pluri mos turtures ac ^ bonos pifees alios plures/vltro nobis obtulerunt.Eorum vxores herba qua in pre //^ viri ipfi gerebant nuf^ vteb antur»Verum fingul^ eucurbitam vnam aqua impletam ex qua biberent habebant.Nullos domorum pagos nulla ve tugu riagcnsli^cbabent prêter^ folia grandia quedam fub quibus a folis feruore fed no ab ymbribus fe^ tegunt/propter quod autumabile eftq? parumin terra üla pluitet.Cum autê ad pifeandû mare adie^ rint folium vnuadeo grande fecum quifœ pifcatu rus effert vt illo in terram defixo amp;nbsp;ad foils mcalt;gt; tum verfato fub illius vmbra aducrfus gftutotum ^çô fe abfeodat.Haecine in infula ^multa varioru ge^ nbsp;nbsp;-

ncrum animalia funt quç omnia aquarn lutulenta bibiït.Videntes aut q? in ea comodi nihil nandfee remur/nos relira illa alia quamdainfula tenuimus in quam nos ingredientes Sc recentem vndebibe^quot; remus aquainueftigantes/putantes interim ipfam_ candem terra a nullis elle habitatam/propterea q? in ea neminêinter adueniendum^pfpexeramus/dü per arena deambularemus veftigia pc^um ^malt;î gna nÔnuUa vidimus/ex quibus cefuimus q? li dU

NAViGAW

iSéiTi pedibus rdiqua membra refpondebaot/bó^ mines in eadem terra grandiffimi habituant» No/ quot;■feîTâûntapêr arenam deambulantibus/viâ vnam in teitam ducenté côperimus fecundum quarnjK. de nobis eûtes infulainjpÛLm inuifere parauimus , ob id qp non ^fpaciofam illam nee cpmultas in ea jbabitare gentes exiftimauimus.Pererrata igiturfc /cundû eaindem viam vna fere leuca quincp in coil vaUe quadam(quç populate apparebant) vidimus cafas/m quas introeuntes quintpin illis reperimus rnuliercs/vetulas videli cet duas amp;nbsp;iuuenculas très fquçquidem oins fie fHtura feeres erät vt inde val de miraremur,Hçaût protinus vtnos intuitç funt adeo ftupefaftç permanferût vt auRigiendi animo _penitus deficerent^Tumep vetulp’pfç lingua corn nóbïïcum blandiüïcule loquentes/et fefeomnes in cafam vnam recipiêtes pmulta nobis de fuis viftu alibus obtulerunt Eedem ƒ0 oins longiffimo viro Aatura grahdiores erant ^ quidê çque grandes vt Francifcus de Albicio/fed meliorc ^ nos fumus ^ portioc compaftg^O^uibus ita compcrtis pofthçc vna couenimus/vt iuucculis ipfis per vim arrcptis cas in Caftiham quafi re admirada _abduceremus/ quot;tn qua deliberatioe nobis ex^ffentibus ecce.xxxviV vel circiter viri mftoep fçminç ipfç akiores/Sf adeo ^S*'^S’? æpolîti/vtlUos infpiccre deleftabilc foret calam ipfamintroire occeperut/jppter quos tanta

'SECVNDA

p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tue affecH:! fuimus turbatiSe vt fatius apudnauieu^

1las pras ^ cu tali gente effe duxifïemus. Hi )8lt; ein ingentes arcus amp;nbsp;fagittas^ncenon^fudes pticaU^ Ue rnagnas inftafjclauar^erebant; qui ingreHiIo.^ ylt; lt;ï* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quebantur quoep inter fe mutuo ac fi nos compre

henderc vellet.Q^uo talipericulo percepto diuerfa edaïter nos tue fgcimus côfilia. Vnis vtillosÎ ipfa cade eàîainuaderemus/alqs 5^0 nequaep fed foris potins Sc Î platea/Só alqs vt nuf^ aduerfus eos pu ƒ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gnam quçreremus donee quid agere vellet ïtcllige

remus aflcucrantibus.Inter quçcôfilia cafam dlâ fi quot;nbsp;, mulate exiuimus amp;nbsp;ad naues nras remcare occçpi mus ipfiqxqgt;tus cftlapidis iaóbjs)mutuo lp loquê te? nos infecuti funt/haud minore cp nos vt autu* mo trépidantes formidine/cu nobis inirantibus i^ quoep eminus manerent/8c nifi nobis ambulant!« bus no ambularent.Cû)^o ad naues nodras perti«_ giflemus Pinillas ex ordine ïtroiremus/mox ocs in mare profilierunt/æ ^multas poft nos fagitta# fuas iaculati funt/fed tue eos ppaucu metuebamus Nam tum machinarS nrarü duasin eos(potius vt terreret ^ vt ïterirêt)emifimus/quarüquidê tumul tu peçptoZoês côfeftim in mote vnu ^piquu fuga abiert/et ita ab eis erepti fuimus difecfliinufcp gif Hi]oes nudi vt de poribus bltû êeunt.AppeHaui« rmufep îfulà illâ/gigâtû(objjceritatc eon2)îfuIâ.Nc» îbis atvlftus et a tra paulo diftanuftrâfremigânbus

NAVIGATIO

fepius internum cum cis pugnafTe nobis aedditob id cp quiccp a tellure fua fibi tolli nequaqua permit tere vellcnt.Et vtic^ quide repct undç Caftilliç ^/ pofitumiam nobis in mentem fubierat/ob id potif fimum qgt;vno iam fere anno in mari perftiteramu« nee niû tenuem alimentoru neceffarioruqj aliorü munition? retinebamus » Q_uç 8gt;Cquide adhuc ex vehementibus/qUós pettuleramus folis calodbus ia cotaminata inquinata» erât eù ab exitu noftro a Campiuiridis infulis vf^ tune cotinue per torris dam nauigauiflemus zonam/Sc tranfuemm per li neamçquinodialem bis/vt prghabitü cft. In qua quidemvoluntate nobis perfeueräntibus/nos a la boribus fubleuare noftris fandifieo coplacuit fpiri tui.Nempe receptu quempiam pro rurfum nouan dis nauali bus noftris nobis quçrentibus ad genlt;# tem quamda peruenimus quç nos eu maxia fuft$4 pit amiciciaZÓÓ quafquidem vnionû perlarû ve ori cntalium comperimus in numero maximo tenere/ ^pter quod.xlvrj.diebus ibi perftitimus amp;r.C.xix» vnionû marchas/precio(vteftimabamusXxL non ïuperante ducatos/ab eis cöparauimus.NänoläsZ fpecularia/criftallinofi ^ nênullos/nccno Içuiflîma cledri folia quçdâeis tantu ^ptvrea tradidimus^ Nempe quotquot quilibet eorum obtineret vnio nes eos ^ folanola donabat.Dididmus quocp in«gt; terduinab eis quomodo amp;Svbiillos pilcarentur/

SECVNDA

quiamp;r quidemoftreolas in quibus nafcunt nobis plures largiti funt.Et panter nonnullas mercati fui / mus/vbiinquibufdam.C.amp;S»xxx.vniones in quilt;f bufdarn vero no^tidem reperiebant . Noueritc^ maieftas veftra/cp nifi permaturi fint amp;nbsp;a conclu* Iqs in quibus gignunt per fefe cxcidant omnino ^* feÄi no funt. Quinymmo in breui( vt fæpius ipfc cxpertus fum)emarcefcüt/amp; i nihil redadifüt.Cu vero maturi fuerint in oftrea ipfa inter carnes(prg ter id q? ipfis carnibus hçreant)fe feparant/ amp;nbsp;hu* iufcemodi optimi fut.Efluxis igit.xïvq»diebus nee non gente illa quam nobis plurimû arnica effacera mus reliéla hinc ab eis exceflîmus ob plurimarum' rerum noftrarû indigentiam/venin^^ ad Anti* gliçiniulam quäpauds nuper ab_armis Criftopho rus Columbus difeooperuit inqua reculas noliras ac naualia reficiendo menfibusauobus amp;f diebus to tide permanfimus/plures interdum Chrifticola* rum inibi conuerfantiu contumelias pcrpetiendo quas prolixus ne nimiu fiam hie omitto.Eande ƒ0 infillam.xxrj.lulrj deferentes/pcrcurfa vnius men* fis cum medio nauigatione Caliciu tandem portu viq.menfis Septembris fiibiuimus /vbi cumhono re ^feAucp fiifcçpti fuimus.Et fiçper dei placitum finem noftra c^pit fecunda nauigatio.

De tertio fada nauigatione

NAVIGATIO’

• nbsp;nbsp;' FIN . SIBILIJA EXISTENTE/ ET m apcenis atlt;^ labonbus quos iter pmemo rata^ertulerânauigaiiûnes paulilper re perlanr terram remearetfortuna fatigarionu mcai^ncquacp adhuc fatura fercniflimo illi dno Manueli r^ormoalhç Re S* ^^^^ ^^^ œr(ne(ao vt quid) vt deftinato nuncio Ktteras regalesluasad me trâfmittéret quibus plu/ rimurogabat vt ad eCi apud Lifbona celerius me tranllcrrê/ipe etem mirabilja mihi plurima faceret; Super qua re nondu tunc deliberaui quinymmo ci per eundemmet nunciu/me minus bene difpofitu ^tunc male habere fign^aui.Veru fi quandoc^ recouaiefeerê amp;nbsp;maieftati eius regig meum forfan Zcoplaceret obfequiu omnia qugcunep vellet ex ani (mo perficerê.Qui rex percipiês ep me ad fe tue tra ducere nequirê lulianû BarthoIomeû locundû qui tuncin Lifbona erat rurfum ad me deftinauit cum comiilaone vt oîbus modis me ad eundê regê fecu perduceret:^pter cuius luliani aduentü et preces/ coadus tue Eli ad regêipum meare/ quod(qui me nouerant omnes)malü effeiudicamnt.Et ita a Ca# ftilia vbihonor mihi non modieus exhibitus exti/ terat/ac rex ipfe Caftihg exiftimationê de me bo/ quot;nam concgperat profedlus ium/Só quod detenus fuit hofpite infalutato/ ac mox coramipfo rege do mino Manuelemeipfum obtulrqui rex de aduenz

TERTIA *

tu meo non paru am vifus’cft conc^piHcJflßidiai. . plurimu me interdum ro gitans/vt vna cum tribus dus cöferuantignauibus/qug ad exeundum 00 ad nouaruterrarum inquifirione prgparatg erant prq^ ficifd veilem. Et ita( quia regum preces prgcepta (unt)ad eius votum confenfü

Tempus profeAionis tcrtig_^

IGITVR AB HOC LISBONE PORTV cum tribus conferuantig nauibus die Maq decigt; ma.M.ccccc.Sc primo abeuntes /curfum noftrum Verfus magng Cananginfulas ampuimus: fecun# du quas amp;nbsp;ad earS profpeeftüinftanter enauigätes idemnauigiu noftru collateraliter fecundu Affilé cam Occident?)^fus fecuti foimus^Vbipjfdu quo# rundam(quos Pargbi nuncupant)multitudinê ma ximam in gquore prendidimus/tribus inibi diebus moram facientes . Exinde autem ad partem illam Ethopig/qug Befilicca dicit deuenimus/ qug quidc lub torrida zona poftta eft/ amp;S fuper quam. xiüj; grad1bUS fe Septemtrionalis erigitpolus in climax te primo vbi diebus.xi.nobis delignis amp;nbsp;aqua pro üifionê parantes reftitimus/ppter id cp Auftrü V fus p Athlanticu pelagus nauigandi inibiineflet af felt;ftus.lta^ porta EthiopigiUu pofthgc relinquen

NAVIGATIO

tes tune per Lebecciû ventu in tantu nauigauimus vt.lx.et»vi).infra dies infulg cuidam applicuerimus quç infuIa.DCC*aportu eodemleucis ad Lebeccrj ,parte diftaret dn quibufqnidê diebus / peius ppefgt; Zfi tepus Humus tp vncp in mari quiC^ antea pertu^ Uerit/^pfventoru nimbonme impctus/qui ^plult;5 ^nmariobis intulere grauamina ex eo cp nanigium noftru lineç prçfertim equinocfriali côtinue iundu fuit.lnibicp in menfe lunio hyems extat ac dies no^ Eilbus squales funt/atcp ipQvmbrg nrg continue Verlus meridiem erant»Tandem Vero omnitorian ti placuit noua vnam nobis oftendere plaga. xvq. fdlicet Augufti/iuxta quam(Ieuca fepofiti ab eadé cum media)reftitimus/ct poftea affumptis cymbis nonuUis in ipfa viCun fi inhabitata effet ^HÀ fuigt; mus:quam of quidê incolas plurimos habitare re* perimus qui beftqs prauiores erat/ quêadmodum maieftas regia veffra pofthçc intelligetdn hoc ^o introitus noftri principio gentem non pereçpimus «liquâ/^uis oram ipfam per figna plurima( quç vi dimus) populo multo replçtà cffe intellexerimus. De qua quidê ora pro^fo fereniffimo Caffilig re* gepoffefforiu cçpimus / iuuenimukp iUa multum #mœnâ/ac vende effe 8f apparently bony. Eft au* tê extra Uneam çquinoêHaîcm Auftrum verfus .v; gradibus/ct ita eadem die ad naues noftras repeda oimus.Quia vero lignorum óf aquypenuriam pa

TERTIA

ttebamur / concordauimus iteruin terra altera die reuerti vt nobis de neceffarijs guidercmus: inqua quidem nobis extantibus/v idimus Nantes in vni# us montis cacumine genf?5 quç deorfum defccde* te non auderent/ crantqfhudiomnes necno confi mdis effigici colonfcp vt de fugionbus habitu eft» Nobis aut fatagentibus vtnobifcu conuerfatu ac« cederêt/nô fic iecuros cos efiiccre valuimus vt de nobis adhuc no diffiderent.Quorû obftin atiôc teruiacp cognita/adnaues fubnod^e remeammus relidis in terra(videntibus illis)nolis ipeculifcp no nullis ac rebus alqs, Cucg nos in mari eminuseUc proipiceret/oms deipfo m5te(^pter reculas quaa reliqueramus)defcenderunt plurima inter fe admi rationis figna facientes.Nec tunc de aliquo nifi de aqua nobis ^uidimus.Crallino ante effedo mane vidimus e nauibus gentem eandem numéro ^ an tea maiorc paflim per terram ignes fumofcp faciei tem.Vnde nos exiftimantes eg nos per hoc ad fein uitarent iuimus ad eos in terram/vbi tuncpopul5 plunmu adueniiTe c0ipeximus:qui tarnen a nobis longe feipfos tenebant/ figna facien tes interim no nulla vt cum eis interius in infula vadetemus. Pro pter quod fadu eft vt ex Cbrifticolis nris duo ^^ tinus ad hocparati periculq^d talcs eundi femet« ipfos exponerent/vt quales gentes ccdcm forent/ aut fiquas diiutias fpecieiue aromaticas vllas babe e iq

NAVIGATIO

pent/ipfi cognofcercnt:quapropter in tantu nauiS prçtorem rogitauerunt/vt eis quodpoftulabât an huctet.Turn veto illi ad hoc Fefe accingêtes necno plcrafcp de rebus fuis minutis fecS fumentes/ vt in de a gentibus eifdem mercarent alias/abierut ano* bis data conditione vt ad nos poft quincp dies ad fuinmu remeare foliciti eilet / nos etenim illos tam diu expeélarenius. Et ita tue iter fuum in terra ar ri puerunt/ atq^ nos adnaucs no ftras regreflum cg^ pimus vbi expedtando eos diebus » viq ♦ perftiti# musdn quibus diebus gens per multa noua dietim fere ad plagaipfam adueniebat/ fed nufep nobifcu 'collo'qui voluerut Septimaigit aduentate die nos zin terrarn ipam iteru tendentes/gentê illam muller !res iuas omnes fecû adduxiftc reperimus,Q^uâ gt;?o primu iUueperuenimus/mox ex eifdem vxoribus fuis ad colloquendunobifcu epplurcs miferunt/ fæ minis tarnen eifdem non fatis de nobis confidentie bustquod quidem nos attendentes cÔcordauimus vt iuucnem''vnume nobis(qui validus agililq? nie mium effet) ad eas quotp trafmitteremus/ amp;S tune vt minus fæmin^cedem metuerét itipauiculas noe liras introiuinms.Q^uo cgrefïo iuuene cu feipfum Inter lilas immifcuiftet/acillg omnes circumftantes contingcrentpafparentep eum/Sd propter eumn5 paruin admirarenturtecce interea de monte fæmie na vna valium magnu manu geftans aduenit quæ

TERTIA

poft^ vbiiuuenis ipfe erat appropiauit/tali eu vaf

11 fuiidlu a tergo percuflit vt fubito mortuus in ter A^ ram excideret: que cönkitim mulieres alig corripilt;? entes/illü in monteapedibus ptraxcrüt/vincpipfi qui in monte erat adlittus cum arcubus 8c fagittis adueniêtes ec fagittas fuas Ünos cogeietes tali gets noftrâ affçcerût ftûpore(ob id q?nauieuîç illgî qui ,bus crât harenâ nauigando radebât/ nec ederif au fugere tune poterant)vt fumendorû armorum fuo rum memoriam nemo tunc haberct. Et ita ^plult;? res côtra nos fagittas fuas eiaculabantun Turn vc ro in eos quatuor maebinarum noftrarum Elimina licet neminem attingêtia emifimus / quo audito to nitruo omnes rurfum in monte Eigerunt /vbiinugt; lieres ipfç erât/quçiuuenê noftrum quern trucidai uerant(nobis videntibusgt;in Eufta fecabantZneeno ïrufta ipfa nobis oftentantes / ad ingentem quem Juccenderant]ignem torrebaut/amp; deinde poÉhæc manducabût. Vin quo^ ipfi figna nobis fimiliter •facientes / geminos Chrifticolas noEros alios fc pariformiter peremiflè manducaffei^ inEnuabant quibus qui amp;nbsp;vtiep veralöquebäntür/ mHoc ipfb~ credidimus.Cuius nos improperij vehementius pi guit/cuminmanitatem quam in mortuum exerce# •bant/ oculis intueremur ipfi proprijs ', Q_uamob# rem plures ^ quadraginta de nobis in animo Ea# -biliueramus vtomes panter terrain ipfam impctu

NAVIGATIO

petentes tam immaiie fadtn tamt^ beftialem fero* öa vindicatu vaderemus.Sed hocipfum nobis na uiprgtor no permifit/amp;rita tam magna ac tam gra ueminiunapanicu maliuolo animo 8lt; fgrandi opƒ quot;quot;probno noitro(cfficiêtc hoc nauiprçceptofe nro) impunitis iUis abceflïmus.Poftcp aut terram illam

Tcliquimus/mox ïter Leuantê ct Seroccu ventum (fecudu quos fe cotinet terra)nauigarc occçpimus plurimos ambitus plurimofcp gyros interdum fe« élantcs /quibus duratibus genres no vidimus quç nobiCcîi practicare aut ad nos appropinquate vo« îüënntJn tantu gt;^o nauigauimus vt telluremvna nouâ( qug fecundû Lebecciû fe porrigeret) inuene rimusdn qua cu campüvnu circuiuifiemus(cui fan éh Vincent^ampo nomen indidimus) fecundum tcbecciuvenm pofthçc nauigare occçpimus» Di« ftatep idem fanÂi Vincenti ]campus a priore terra iHa vbi Criftieolç noftri extitertinterempti.cl, leu cis ad partem Leuatis. Q^ui et quidê campus ' viij. ^gradibus extra lineam çquinoÆalem verfus au« ƒ nrum eft,Cumigit ita vagantes iremus/quada die copiofam gentiü multitudinem/nos nauiumep no ftrarum yaftitatê miranouin terra vna alia ede co Ïpeximus:apud quos tuto in loco mox reftitimus amp;nbsp;deinde in terram ipfum ad cos exnauiculis no« ■ftris defcendimus/quos quidem mitioris ede con« ^ditionis ^priores reperimustNam Óód in edoma«

TERTIA

dis iUis diu elaborauimus/amicos tamenoflros eos_ tandeni effgcimustcum ^^Su^c§odandp _pra^2j^ cando^ varie»v»manrînius diebus vbi cauas fiftu^ las virides plurimugrofTas/Sc etiam nonullas in ar borii cacuminibus ficcas inuenimus» Concord^ui^ mus aut vt ex eadem gente duos qui nos eorû Iinlt;j guam edocerent inde traduceremus.Q^uamobrem tres ex eis vtînPornig^iâ venurnt nos vitro co_ mitati funt.Et qm me omnia prolequi ac defcnbelt;; repiget/dignetur veftra nofie maieftas cp nos por turn illumlinquentes/per Lebeccin ventu/óó in vi^ fu terrçfemper tranfcurrimus plures continue facilt;? endo fcalas plurefqj ambitus/ac interdû cu multis populis loquendo:donec tandemverfus Auftrum extra Capicorni tropicuTuimus .Vbi Kip horizon ta illu meridionalis polus.xxxqd^e'extollebat gra dibus/atep minorem iam perdideramus vrfam/ipa tp maior vrfa multuinfima videbat ferc in fine Ho rizontis fe oftentans :8d tùcper Hellas alterius mc ridionalis poli ^fmet^jrqs^irigebjimus /quçmul to plures mltocp maiores ac Ïucidiores q;noftri po] li ftdlçexiftût : propter quod plurimarû illarû figu' ras confinxi/amp; prefertim earû quçprioris ac maio ris magnitudinis erant/vna cû dedinatione diame trorû quas circa polum Auftri effidunt/æ vna cû denotatione earûdem diametrorû 80 femidaime^ troni earum proutin meis quatuor dietis fiuenaui

NAVI GATO'

gationibus infpici facile potent.Hoccine ƒ0 nauw gio noftro a campo fancti Augufeniincepto.Dcc percurrimus leucas videlicet ƒfus ponentem.c./et verfus Lebecciu. Dc.quafquidê dû peragraremus fi quis qug vidimus enumerare vellet non totidem ci papireg carte fufficerent » Nee quidem interdum magni comodires inuenimus demptis infinitis cagt; fi'g arboribustetpariter plurimis qug laminas cer^ quot;tas producunt/cu quibus STmiranda alia per mul^ ta vidimus qug fafndiofa recêfitu forent.Et in hac quidemperagratioe.x.fere menfibus extitimus. In qua cognito q?mineralia nulla reperiebamus/con uenimus vna vt ab inde furgêtes alio p mare eua^ garemur.Q^uo inito ïter nos confilio/mox edidu ruit ac in omnem cgtu nofïfu vulgatu vt quiequid in tali nauigatione prgcipiendu cenferem idipfum Ïtegriter fieret.Propter quod cofoftim ediximada uiep vbiep vt delignis amp;nbsp;aqua ^ fex menfibus mu nitioneomnes fibi pararente Nam per nauiü rna^ giftros nos cum nauibus noftris adhuc tantudem nauigare poffe indicatu eft)quaquidem(quam edi xeram)fa(fla prouifïone/nos oram illalinquêtes amp;nbsp;inde nauigatione no Eramper Seroccu ventu initi Sûtes February ,xifo viclêficet/cumfbl gquinoÄio iam appropinquaret et ad hoc Septentrionis hemi fperiu noftrü ƒgeret in tantu peruagati Riimus vt meridianupolu fuper horizonta illu,lij. gradibus

TERTIA

(ubUmatu inuenerimusJta vt nee minons x’tfgnee^ maioris fteHæ ammodoTiilpicTvalerent.Nani tuc a portu illo a quo per Seroccum abieramus «ceccc leucis longe iam fadli eramus,iip videlicet Aprilis* Q^ua die tempeftas ac pro cêlla nrmari tam veEë^quot; mens exorta eft/vt vela noftra omnia colligere 8C cum folo nudotpmalo remigare cópeUcremw pet __ flaute vehementiffîme Lebeccio ac mari intumo fcête Sc acre turbulentiflimo extante.Propter quê turbinis violentifTimu impetum noftrates omnes non _nmdico ,affèóbfuerun£ft^qre»^o(ftes quolt;s q; tunc inibi tpmaxime crant»Etem Aprilis,vipfolt;gt; Ie circa arietis finem extante ipfæ cedem nodies ho rarum,xv.efle repertgfunt:hyems cp etiä tûc inibi erat vt^veftra fatis perpêdere poteft: maieftas. No bis autemfub liac nauigätibus turbulentia/terram vnani Aprilis.i],vidimus penes quam, xx. circiter leucas nauigantes appropiauimus. Veruillam om nimodo brutalem Sc extraneam efte comperimus in quaquidem nee portu quempiam nee gentes aU quas fore c51peximus:ob id (vt arbitror)cp ta afpe rum in ea frigus algeret vt tam accrbum vix quiG qua perpeti poftet.Porrqm ^nmtojpericulo in tan^ tacp tempeftatis importunitate nofmet tum reperi mus/vt vix alteri alteros prç grandi turbine nos vi deremus.Quamobrem demum cum nauium prg^ tore pariter concordauimus vt connauitis noftris

■NAVIGATIO

omnibus/terramniälinquendi/fe^ ab ea elongan di /Sc in PortugaUiam remeandi figna faceremus Quod cofiliu fanu quidem etvtile fuit/eumfi inibi node folu adhuc illa perftitilTemus dilperditibms cramusgt;Nempe eu bine abqfTemus ta grandis die fequenti temperas in mari excitata eft/vtpenitus obrui perdite metueremus.Ptopter quod plurima zperegrinationu vota necnon alias Cpplures cerimo jnias(proutnautis mos efle folet)tune f^cimus.Sub lt;quo tempeftatis îfortunio.v. näuigauimus diebus ’ demiiïîs omnino velisJn quibufquidem.v, diebus cc«etXin mari penetrauimus leucas/lineç interdum çquinodiali neeno mari amp;nbsp;aurg temperatiori fem^ per appropinquando/per quod nos a prçmiffis en pere perieulis altiffîmo deo placuit.Eratcp huiufce mbdinöftfa naiugatio ad tranfmörïtanü ventu SC grgcu/ob id q? ad Ethiopig latus pertingere cupie« bamusta quo g maris Athlantici fauces eundo M; ccc*diftabamus leucis«Ad iUâ aut per fummitonan tis gratiam Mai ]bisquina pertigimus die«Vbi in plaga vna ad latus Auftri( quç Serraliona dicitur) XV« diebus nofipfos refrigerando fuimus«Et poft T^c curium noftrum verfus infulas Lyazori didas arripuimus/quequidê infulg a Serraliona ipa« Dcc» |amp;S«1« leucis diftabant/ ad quas fub lulq finem per^ ]Ucnimus/amp; paritcr.xv«inibi nos reficiendo perftigt; jtimus diebus.Poft quos indc exiuimus Só adLiG

GVARTA

bon? no ftrçrecurfum nos acdnxfmtw/ a qua ad oc dklenris partem.cccï^ofitiTeuds eramus/et cuius tandem deinde portum.M^^g.cu profptraûlua# tione ex cunftipotends nutu rurfum fubiuimus/c5 duabus dumtaxat nauibus:ob id q? tertiâ in Serra# liona(qin amplius nauigare nÔ pollet) igni com# buHeramusdn bac autê noftra tertio curfa nauiga# tione.xvi.drdter menfes permïînnus/e quibus.xt abfep tranfmontanç fteUç neenon Sf matons vrfç minorifue afpeétu nauigav^mus/quo tempore nof metipfos per a’iam meridionalis poli ftellam rege# bamus.Q^ug fupenus commemorata funt/in ea# dem noftra tertio fadanauigatione relatu magis digna confpexi.

De quarts nau^ationis curfu

ELIQWM AVTEM EST /VT r quçin tertia nauigatione noftra profpe# xcrim edifferà.Q^uia y^o lâ prelonga nar /tatione fatifco/et quocp hgc eadem noftra nauiga tio ad fperatum a nobis fine minime produfta eft/ ob aduerfitatem mfortunmue quoddam quod in mans AchZantid nobis accidit finuddctrco breuior fiam.lgitur ex Idfbonç portu cum fex coferuanj^ nambus exiuimus câ propofito infulam vnam vet fus horizontem pofitam muifendi/qug Melcha di

NAVIGATIO

dtur Sc diuidarum multam famofa necno naumm ömniü fiue a Gangetico fine ab indico mari vem^ cütmmreceptus nugftatio eft/quemadmodu Ca^ lidareceptus fiue hofpitale omniü nauigantiu eft qui ab oriente in ocddentê ÖC ecönuerfo vagantur , - pront de hoe ipfo per Calicutig via famaeft. Q.ug ' quidem infula Melcha plus ad ocddentê Calicutia ^o ipfa plus ad meridiem re^dt:quod iddreo co^ gnoüimus quia ipïain afpedu^xxxiq. gradun poli antardici fita eft.Dedma ergo Mag die. M. Ong; nobis vnde fupra egredientibus curium noftru ad infulas virides nuncupatas primo dixerimus . Vbi “Temm necefTariarn munimina necnon et plura di7 ucrfommodoru relngeramina fumentes et.xg. in# terduminibi diebus ceflantes/per ventum SerocS pofth^c cuanigare occçpimus:cSnauidominus no fter tam^ prglumptuofus capitolufcp prêter necef fitatem amp;nbsp;omniü noftrum vnanimitatém(fed folü vt fefe noftri amp;nbsp;fex nauiü prçpofitü o ftentaretgt; iuf fit vt in Serraliona Auftralem Ethiopia terram ten deremus.Ad qua nobis accelerantibus amp;nbsp;illa tan# dëmin cófpedu habentibus tamimmanis 8c acer# bafuborta tempeftas eft/ac ventus contrarius SC itbrtuna aduerfa inualuit/vt in ipfam(quam noftris ; ipfi videbamus oculis) per quatriduum applicarc non valuerimus:quinymmo coadi fuerimus vtilla rdidaadpriorem nauigationê noftram regredere

QVARTA

munQuamquidemnos per Suduefjiim( qui ven/ tus eft inter meridiêmet Lebecdû ) reaflumentes ccGpcrilIam maris artitudiné nauigauimus leucas Vnde faftü eft vtnobis extra lineam çquinodia/^ lem tribus pene gradibus iam tune exiftentibus ter ra quedam(a qua.xr).diftabamus leucis) apparue/ rit/quç apparitio no paruanos affccit admirationc /^ Terra etem illa/infula iiTrnedio rnarimultu altaóC admirabilis erat/quç leucis duabus longiorSó vna dilatatior no exiftebat : in quaquidem terra nuqua quif^ hominu aut fuerat aut habitaucrat/Óónibilo minus nobis infceliciflîma fuitdn ilia cm p ftolidu confiliû fuum amp;? regimen prefeeftus nauium nofter ^z, nauem fua perdidit. Nempeilla a fcopulo quodam. eIifa/amp; inde ^pter hoc in rimas diuifa fandi Lau/ rêtrjnoélecquf Augufti.x.eft)in mari 'penitus fub merfa extitit/nihil inde faluo manente dcmptis tan tumodo nantis.Eratq; nauis eadem doliorü.ccc.in qua noftrç totius turbgtotalis potentia erat. Cum aut omncs circa illam fatageremus vt fi forte ipam apericulo fubtrahere valeremustdedit mihi in man datis idem nauium pr^fedtus/vt cu uauicula vna in receptu quempiam bonüvbi pupes noftras fecurc omnes recipere poflemus apudinfulam eandê in/ uentû pergerê/nolens tarnen ipfe idem prçfcéhis vt nauem mea(qugnouem nautis m^ ftipata/ amp;nbsp;in nauis pericUtanuTa^nïtönöTntêta foret) mecu füq

NAVnCATlO

tune traJuccrê/fed (bîû vt cdixerat portû vnum in quifitu irein /et in illo nauem meaipfam mihi refti tuerat.QuaiufTionerecepta/ego vt mâdauerat(fû pta inecu nautarû meoru medietate)in iniulaipam (a quadiipdiftabamus leiicis)propcrans/ pulcherri muminibiportu/vbidafTem no ftraomnc tute fa^ tis iuicipere poflernus inueni ♦ Q^o coperto. viip ibidem diebus eunde nauiû prçfed:um cû reliqua turba expedlado perftitLQ^ui cu no aduenirct mo lefte no perum pertuK/atep qui mecû erant he ob^ ftupefcebant vt nullo confolah modo veUent.No bis aut in hac exiftentibus anguftia/ipaodlaua die puppim vna per çquor aduentare c5lpeximus/cui vt nos percipere poflent mox obuiam iuimus con fidentes fperatefepvna quod ad meliorc portu que piam nos fecû duccrct.Ö_uibus dû appropinquaQ (emus/amp;jziciflim _iiosjefaluta{îemus:retulerùt illi quot;nobis/eiufde prçfeAi nn nauê in mari penitus( dê^ pris nautis)pditâ extinnc: qu£nûcia ( vt côtêplari vra potregia maieftas)meno parua affecert mole ftia/cû aLilbona(ad quà reuerti habebà).Mdonge cxillens leucis in longo remotoep mari me eße len tirem.Nihilominus tarnen fortune nofmet liibrjci# entes vlterius pcefTimus/reuerûcpîprimis Humus ad memorata infulâ vbi nobis de Monis ÖC aq in co feruâtiç meç naui puidimus:Erat )^o eadê ifula pe mtus inholpitata ihabitatacp/mFea aqua viuida S^

QVARTA

fuamin illa fcaturientc/cmn infinitis arboribus in# numerif^ volucribus marinfs 06 terreftribus/ qug adeo fimplices erant vt fefe manu comprehendi _ intrépide permitterent.Propter quod tot tue pren didimus vt nauicula vnam ex ülis adimpleuerimus In ea ante nulla alia inuenimus animalia pterep mu res ^maximos/et lacertas bifurcam caudam hab ê /^^ tes cum nônullis ferpentibus quos ctiam in ea vidi musJgitur parata nobis inibi prouifione fub ven^ to inter meridiem 8ó Lebecciu ducête perreximus ob id q? a rege mandatû accçperamus/vt qualicun qj non obflante periculo prçcedentis nauigationis viam in fequeremur. Incepto ergo huiufcemodi na uigio portum tandem vnum inuenimus quê orn^ nium fancloru Abbaciam nucupauimus/ad quer^ (profperam annuente nobis auram altiffîmo)infra xvq.pertigimus dies.Diftatrp idemportus.ccc.ap fata infula leucis/in quoquidê portu neeprgfeduni noftru nee quemqtia de turba alium reperimus/æ fi tame in illo menfibus duobus amp;S diebus quatuor expedauerimus/ quibus efluxis vifo q? illucnemo veniret conferuantia noftra tune èC ego cocordaui mus/vt fecûdûlatus longius progrederemur. Per curfis itaqj.cc.lxJcucis portuicuidam alrjapplicui mus in quo caftellum vnU engere propofuimus/ quod amp;nbsp;quide^fedlo fgeimus reliélis in illo.xxiip; Chrifticolis nobifeumexiftentibus/qui ex prefedi

NAVIGATIO

noftripupeperdita collcéti fucrant.Porro in codé portu prçfatu côftruendo cafte^éó brefilico pugt; quot;pes noTEras onuffas effidendo.v.perftitimus men Tibus/oh id q? pre nautarü perpaucitate et plurimo ru apparatuu neceffitate logins ^gredi no valeba mus, omnibus fuperionbus ita perattis concordat uimus pofthçc in Portngalliam reuerti/quam rem 'për^çcû tranfmontanûcp ventumnecefte nobis erat efticcre.Relidtis igitur in caftello prefato Cliri fticolis^xxiiipet cum iHis.xp.macbinis ac alijs pluri Êus armis vna cu prouilione pro lex menfibus fuft ficiente/neenopacata nobifcum telluris illius gen^ te( de qua hie minim a fit mentiodicet infinitos inilt;gt; bi tue viderimus/et cum illis prafticauerimus. Na xlftere leucas cum.xxx.ex eis in mfulam ipfampe^ netrauimus* Vbi interdùm plurima perfpeximus zquç nunc fubticef^ns libello meo.iiipnauigationu [referuo.Eftq? eadem terra extra Imea cqmnodtia^ 'km ad partem Auftri.xviipgradibus amp;nbsp;extra Lift bong meridianu ad occidentis partem.xxxv.prout inftrumenta noftra monftrabant)nos nauigatio^ nemnoftra per Nornordenfiumcqui inter grgcum tranfmôntanûç^ ventus eft)cû animi propofito ad adhanc Lil bong ciuitaté^ficifcendi iniciantes/tan dem poft multos labores multaqjpericulain hunc ciufdê Lifbongportuïfradxxvipdics.xxviip lunip M,D,iii].cuni deilaude introiuimus^Vbi honorifi

QVARTA

ce multu Só vitrag fît cr^bile fefîmç fufcçpti Rn^ mus:obld q? ipfatota ciuitas nos in mari difperdilt;5 tos eflc exiftimabat/qucadniodu reliqui omnes de turba noftrap pfecti nri nauiu ftulta prgiumptio^ né extiterâLQ^uoJupcrbiâ modo iuftus omniu ce for deus copenfat . Et ita nue apud Lifbonaipfam fubfîfto ignorans quid de me fereniflîmus ipfe rex deinceps efficere cogitet/qatantis laboribus meis iam exnuiic requiefcere plurimu peroptarem/ hue nuncin maieftati veftrg plurimu quorp interdû co mendanst Americus Vefputius in Lifbonagt;,