-ocr page 1-

-ocr page 2-

Xlt;bér

Citultqqcdionum Iitgt;» bc antina Uriltotclie.. 'I^nmicaptmli pnmt libabeanima.

30rrumfeictitia be animacreedatomites alias feientias neapra reientiaömma in eertitudincbemórtrationia et Mobilitate fiibieeti.

l^trom accidena bueat tn cognitionem fubtectc.

39irom in omni ponflima bcmonUratione medio fit biffi niiio fubiecri aut biffinitio paffionis.

l^num logicus biffmiat foluin per fomiam.

Idtruin namralis biffiniatper materiam.

T^mni capituli fecundilibtibc anima.

Strum fubflantia que eft genus ptedicetur be materia z forma.

Strum bifTinitio afïignata be anima fit fufficiena.

• geenndi capituli fecundi libti beaniina.

Struin anima fit tota in toto animato cotpote c in qualiz bet ipfius parte.

Zerrij capituli fecundilibtibc anima.

Strem potentie anime ab inuicemzab anima realiter bi (linguantur.

Struin vegeiatiuum fenfitinum z intcllcctiuum in bomi nc bicantanimas fpccie biflinctae.

Üuarn capituli fecundi libti bc anima« Snum nutniiua augmentatiua generatma fint biuerfe potentie anime.

Äuinti capituli fecundi libti bc anima, Sn-nm fcnfue fit virtus palTiua.

Serticapnulifecundi libti beanima.

Strum fenfibilia cóia fint fcnfibilia per fc.

Septimicapituli fecundi libti bc anima: Sn-um lumen fit cotpus.

Stram colot fit ptimum obicctum vifus.

0 craui capituli fecundi libtibeanima.

Stram lónus fit realiter in aerc,vt in fubiccto.

Strum fonus fit motus aeris.

anonicapiiuli fecundi libti beanima.

Stram homo b;peiotem adotatum alij a animalibus. Strum odot fit realiter in medio.

®enmi capituli fecundi libti bc anima.

Stram bumidum fit obieciuni cóc tactuszgullus. Stramfpes fapo^p fint.vij.vel.Vlij.aut lub allo nuero.

Sndcctmicapituli fecundilibti bc anima.

Sn-nm tactus fit plurcs fenfus.

Strum care fit otganuin tactus. â– .fif.nant-

Strum fenfibile pofitum fupia fcnfumtacwl W

©uedeemn capituli fecandilib« ö^ *L^

Stram altquia fenfus cognofcat fua ^:i^

TPtimicapituli icrtij libti bcau^^- . ,■fpf, Strem omne recipiens fit benudatna na Strunt animaintellectiua fitfotma fobHannau» j^p ris bumant firn inbercntiam z infotmanonemj luiii firn apptoptiationem in opérande. ,. ^J'' Strü intellcctus polTibilis fitensipurs potawi« Strum crccllcns fcnfibile cottumpat feBWJ^ p/f-Struin intcllccius pofTibilis feipfum iotdh»

‘Secundi capimli tcrtii libiibean^'j^i Stram quidditas fiue vniucrlalc fit ptiiw’quot;’ tellecms. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.„^

Stram mtentio imaginanua fiue pWwfi”* i^' lis fitiptincipium per fe z immediate pt«’’“ del mtclligibilis in mtcllcctu.

iCertli capituli tertij libtibcanwa' Strum ad ptoducendum fpeciemintellig®*^ „f^af intclligcndi in inteHectu poffibili pteterpWJ necefianutn poncrc inteUcemm agentem.

Strum intellcctus bumanus fit pcrpcniua.

Quart! capituli tertij libn be anu” ' Strain intellcctus polfit fimul plura iidUS^' intcllccnonibus., Quinti capituli tertij libn be aaa^Jjacp'’' Strum inteilcctns polfibilio cotgi vniu«’ fit fubHantias feparatas.

Serti capituli tertij libn bc aniin?',..,^(pei' Strum intellcct^bumanuscoipoiivnitua''^'’

Strum intellcctus fpcculatiuus z itcHcdUSpi

potentie anime realiter btftinctc. , ,

Q ctaui capituli tertij Iibu bc an'a”'^

Sn-um intellcctus vel pbantafia fit animal motu firn locum q, appctitus yd d»quot; Xlont^apituli tertij libiibc anima' Struin viiiens fit aliquante in tempoieflata*'

Ærpltdt tabula buius übn'.


-ocr page 3-

*]^:miU0

Önclpii«ponno dariffimi T eekbenimi pbilofopbi lorA5?r~ • ®PS**°*“P*^*‘*”08beaïa Ànlîotelis pbi ,PPoy pnncipis grccoium fapicntilTiini.

Wadi fcpcnumcro: vt iu libïU5 be anima a^.omnium quidcm fubtiliiTimnm crpoü tioncsquafdam tibiedcrcm:quecum dario ’■cm;faciltoïê que rcddcrcnt. iRem ^f«to nam- nbsp;nbsp;*®“‘^'^ ^‘8”® petidufed longeimparé bumc fouh a'^””^quot; PloÏQÏfkgamiflimi viriqui in pbilo Æ • ®P*^’'®quot;’P^c*^**f™f^™®^*^” öiffi'^Hlfa^ apen/

• '’C’’lt;^®’ ”lt; ^^8'® ®quot;lt;^’‘* ingcniö mcó miinu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'taq5bin beftautipiudentius nc agere; iw - *”'^8’i’no bcncgarc;anopu0 tâ grande fub luicdar ' ^“’’quot;’'“^inter nosbcniuoleniiä aduerteré ma / k«^’^quot;”’*******®^ ’««‘••d’ûwdfi erponcreqj qeq; 'cruDui r quot;^*'’^® biminutn videru «Cemptabo itaqj per K.iamp;r ?^Î f’ypateticoç verba fracto remige nanigaz «hmKi?'’’'**”’^^®’’’ efflurcrit'tmi’ rei magnundini:tn ficteen ^“'.'’’fad boc incitadiafcribcrc vclis. Q«od WS’quot;**quot;' QBMdmodnmfperas latte feqcro non MiS^’'^**'*quot;’ P““® ♦ ^‘^‘^ veritatio baton qui vbi bUinv k ^ ”’*^tc’’r illuminât. ïVedpeigitur mi frater ea ^ quot;rcum Iibcllum:cuiu0 te non folmn Icetojc. ''quot;•otetn condiiot.âmen.

^lt;111119.

10 nonimbono:abiliunt nori namopinantes.Zlßgt;a0i»aöt. alteram altera: aut Pm certitu dincm : aut exeo ^ meliotum quidemi^miraWlionimeft ,p pterTtraqjbecanimebiftona rationabilitcr vriqjin pamte

3c liber qui be anima inferibitor eft ferme in online libiotam naturalium 2l^t. Stiuidif aut prindpaliter in boaepartce.f.in æbemium et quot;Wa .i(s'’'’^’*“”rdbi fceunda. *|^nneipium autquez W'na a ’®'’?u’i«»r ^ero tree continet partce in quarfi ''■Öorii ^-a^ auditotee bcniuclO3.3 n fceundacoe fa 3i,qy .®*3ntertia vero coofacit attentoe ibi fceunda. We ïïrquot;’®.®’« confidcrarcabitcrtia.0 nininoaut pcz ^»Wirit • *'’’®^’ '^■quot;”^ itcrumibuae:fin q , Sy. Wmo V’‘l’gt;cit bominc0inamo:em feientte bcanima •quot;ftót^® quot;®bfli«tc.lcfM® oceine vtilitate: ibi vide '^ ShhX ^^“.quot;®intenditoftendere q- (citntia bc anima bäi« S®'’®®lM9fdcntiionat»ralibu0 bigniot atqjnoz ^'•Intf “'’‘’’’■Suitlic«© mnie fcicntiaquc aliam créez ® ':9nti”ï?’‘**quot;®®'quot;’®’’8rationt0:aut in nobilitatc fubic litbein- ®^5®’”’®*^'^**’’ Pigw^ï^ftS nobilio:. (5 feie '’^«dit Si^® 008 alias naturales feientiae in bie buebua liibtttö, *f£™**’‘**'’^^'’’®’’**’'**®’’’® *quot;^ ’’obilitatc •'’litiamr^-”* Sgt;idt ergo:Xloeopinantce alteram ”quot;11bon v • Pdcntificam magie cftc bc numero bono ''quot;idinem r ''''^quot;' quot;iKi’a.f.noticia fdcntiftcamnt fm eer tmiraha;’ ‘^'”®8tarioni0:ant er co cp niclioiu, quidê •’'quot;dinehf ‘’^” P*® f»btccti:^ptcr vtraq 5bcc.f.tä eer ’*’quot;1irran ’’'’*'’'®‘*®’”®45 nobilitatc fubicetiate biftoz ‘’'quot;8int^'°-’*’’’“^' ‘.■wiftïïprfmwXpnnciprfcni ponc *'’00^^^®®“®.^**'’’”® naturalie : qb’intclligi bebct 3tttfiii ®''’‘’'^ictumcft quia via bottrine eft fcrta. Lotfis ’?**“”’ t”’quot;’® fmeommentatoxmcommeto RBoad^ - ”'®*®’’o®fl®ii’pn buiuerationie. rpnino '‘quot;•Ilovjta''’’'quot;’ ®'^® nóbifferuntad inuicé: niiïalte quot;i»:»»^?.*”®‘*®Ïf‘f.«’t fófinnattonc bemonftr«ioz uootiuatcfubiccti:autvtroqjmó.verbi gfa:qm

gcometna êrceditaftrologiam peêfirmanonc bemöftr« lionie.aftrologia aut creedif ilia nobilitatc fubiccti ; geoz nictria igitur vt poft patebit eertiojee b, bemóftrationee qjaftrologia . ©cd aftrologia que é bc cotpe ccleftinebiz Iiueb5 fubicetü qj geometria que eft be linca vcl quantita te cótinua.®einde quo ad minoic q gt;nbsp;manifeftu eft confiz dcrantibuetqm fubicctu buius feientie eft nobiliuealije. c fimilitcr bemonftratio eins eft magie firma.fed be boe videtur m dubitanonc. 3nlctl'gcndu5fm fanetü «Tbo ma^ oï0 feientia fpcculattua eft bona r bonoJabilietqm omne üllud cft bonum qtJ ponit babêo ipfu5 in ftatu per fcetionie.rcd oia fcietia eft buinfmoditeum fttpfeetio bo tninic fm q gt;bomo.igif re. 50 onü aut êbuplcrtquodda eft quod queritur pioptcr altcrum rtalc c bonum laudaz bile.50onunicnim equulaudamueq: fuauiter fcrt afeen foicm. aliud vcro eft bonu; quod querimr ^ptcr fet tale eft bontint bonoiabilc.Æû igitur omnto feientia fpc/ culatiua,pptcr fcipfam qucraf fcquitur quälibct talein bo noiabilem cftc. Artca aut meebanice r feientie piacticc.qi in optie ertrinfeeu oïdinantur funt laudabilce tiû.^ntclz ligcndii.tertio fm ZUbcrtiim cpvna feientia pot cë 6 me lioiibue r tnirabilionb’rebne altera. Æt bec biffcrenter: qin illa fctcnria cß be mcltoiibue altera: que eft bc nobiz lionbus rebuetqualitcr feientia bc meonuptibilibue bici mue bc mdionbue ce feientia be conuptibilibue.ged il la eft bc mirabilibne que é bc rebue babentibue catifae altioxs.t magie oeettltas.talie cnim quilibct fapieneinq rift admiraf. ^nteUigendn quarto cp feientia bc ania bic appcllafbiftona r in veten' tranrtationc narratio t nö feientiatq: feientia ,ppnc eft peaufastr in bac vt plurimü ab eff’ectu ,pccdimiis:9utqibcc feictia bictradita cftfum niatiin nonpueniendo ad finale r completam betennina tioncm omnium que ad anima fpectant. Copletur aut in fcquentibue fcilicet eine libne qui funtbc coipox anima to er quo paxtip anima eft bic fubiectum:r in fcquentib’ libnefubicctum eft coipuo aniitiatum.

(T'^idetur aiitemadveritatemomnem cognie tio ipliu9multum p:oficcre.marime 3ute5 ad na turamieftenimtan^puncipiuni nimalium.

ö7Tftunc El^.inducit botiüncö ad antoiê feientie bc ata er dus vtilitateir intendit oftenderequó feientia bc aniz ma eft vtilie ad omncin feientiam:!mariiHC ad namrale Quod fic bcdaratur. 0 mne illud caltert voie quod p:e betilli iuuanicntuin.fed feientia be animacnilibct alten feientie pxbettuuamentü:!marimc naturali.ergo re.

©icit igitur.Kidctur autctii r ad ventatem oiiinc5 co gnitio iplius multam .pficcrc.niarimcaut ad naturani.t. . feientiam naturalctcft cnim animatäqj pnndpiuin aniz malium. ^nteUigcndufmcommcntatoie cómento fe cundo:,p bcclaratione minons : q,iuuatncntum feientie anime ad alias feientias inuenitur tribus niodis. 2tuoz rum vnus eft Pin q -eft pars illius fcienttcnnimo nobilif lima ptium cius licut b; bifpolitionem cum feientia nam rali.ânimalia cnim fiintnobililftma eoipox gcnerabili urn t conuptibiliuni.Hnimaanicm eft nobilius omnib^ que funt in animalibus.Sccundus éqt bat pluribus fd cntij0 plura pnnripia vt fcienric moiali.f.regendiduttaz tes 1 biuinc.2lföoialt8 cnim fufriptt ab bacfdëtia vlifmü finem bominiain co qgt; eft bomo,i feientiam fue fubftanz tie que lit. ©iiuna aiitcm fufeipitab ca fubflantia fui fubz iccti.55ic enini bcclarabitur quontas fonnc abftractc lut intclligcntiett alia multa be bifpolitionum cotequentium intelligcntiamin co q^eft intclligcntia r intcllcctus. lier tins vrro eft communeiuuantcntum r eft facerc acquire re cofimiationem in pnmispnncipiistqm cr ca acquirif coguitio eaufarumpnmarum ptopolitionumttcognitio alicuius per fuamewfii eft magis firma qjfui elle tantii.


-ocr page 4-

X,fbér

InplüiUr ergo rctCMtiaöc antina inuat ad alias (cicnib 99. Ipiutiie modo ^m ^ cdps alteutua carmn ï nobi litÏuMa:e fitiuua(ad (hentia namralc znótarum luuat:t inocftncccfrana. Scfûdo méinuat ad alias fdentias {ribuendodsaliqua pandpia p boe ^aliqua bedarata i ca in alijsfdcnnjs fuppondtuitz üciuuat motalizbim/ nr:quoniam mozalisaaipitabca vlnmi ifines bois : fin $ bo g eil féUdtas.inam fdidtasconfidit dut in fpeeuJa donc fubOannarnabßractarü vt vult a^z.x. ^tbuautco filht in fopulationc intcUeens agensemn bdleitu poHiz biliivt vcUc vidcf aucrrois.terrio bcaiatzqualUercun qsdfz quo ifta fiat:quid fint fola Identia be aia bj often dcre. Simna etiam ab ea aedpit fubftantid fuifubieeti videlicet fubftätiasabftraetaseetz ipfa eile intelligentes pboe qj fûtin gradu iuBonad intelIcctH bumanij qui ein tliligrs zablh a.tustz fubftatieabftraete fût fubicetumi niddenoe biutne. iTerno mó iuuat iuuainctoeómuni ad CVS Ccicnnastq: notifieat caufas pamoy pnndpiotuj oiuin fcictiarum Vj ttcllcctü agetem intcKcctum polTibilê zrntetiones imaginatas. £ognitio aüt aiieut^ g faas can fes eftmagis firmaqs fut eftetin.Æequo pjÿlicet com mêtaioî g vernatem mtcHigatfoltî (dentias fpeeulatiuas Öeclarat, tn feientiam be aia etid ad alias feienttas vtikj tote. Sed eötra bicta arguif.ptimo g? no videf 9’ bee feietia fit vrilis ad feictiam iibti pbieo;p:q2iliaque fût po fterius nota nó fadunt ad eognitionc ptius notoir, fcd'ca ocquibus beterminafin Iibjo pbicoy funtpnus uotatqj que notificanfin Itbto be aia.igitur ze. H^atcteófcqucnz na ctfmaion.z minotarguiturtqt ptimuoliber pbicomj clfpainus via boctrinc in otdinc Iib:o;$2 naturalium: zfj eómeniatojcm in co bcclaranturtz ponuiit pnndpiacóia z radices totiusatris. Scrüdo arguitur:q2non videf Q gt;putna pnndpia beantcaufas qtfi balwrcnt canfascus bcmonftratio fiteo? : quotuj eft altera caufa fccundopo/ ftcrio^: .tunepjima pnneipia poftent betnóftranrpno fel fuiiKVt pj primo quot;fPoftcrioy.z.iiii.mctapbf’. TRefpo def ad p2niiü g ? licet dfeetus fit ptius notusqjfoa ca ; tn noticia caufe facit ad notieiâ cffêctus: non gdcin quia ê : Ij gjptcrquidc.©ie in ,ppofito noticia be aia fee ad notieiâ comm be gbusagitur tn Itbto pBicoy: nóquidé pri^ ba/ bitam.fed poftcrins acquirendam.Æt g boep5 ad argu/ inentiiÿ ncganda eft maiot. ild fm bicitur ep puma

ptinctpia bupliciter pofrunicófiderari.»nomó vt fût q/ dam entia fpcculatiiia.Slio modo vtfut fimilimdlnes re rum extra aiam exiftentiunn 01piimo mode acciptanf fie funt in infcllcctu polïïbili vt i fubtcctoizco^zea cffceti/ «a funt intellectus agenszintctioncs imaginate.Æt p:i/ opia fie accepta funt clïéctu9babcntco caufas g qtias pin bcmonftrari: vt'ró argucbat. ©cd fi accipiantiir fccudo nióq:ficfunt fiuulitudincs rerum extra aiam eriftentius quarum criftctic vniusialla nó eft alla cä : ió talitcr accc pta bcmonftrari nó poflunt:z boe voluit jrH^.j.poftcri. z.mi.mctapbp.ÿbane biftinctionë eolligcrc potes ereóz mcntatoic tertio be aia commëto quinto bübidtq .entia fpeeulatiua'bntbuplex fubicctû vnngqpfunt vnücntium in müdo.z ifto inó cófidcrüf:vt quoddafpcculaiiuü:aliö' gqb' funt vcraiz fiecófideranf:vtfimilitudinco rcrujcx tra aiam cxiftentfü ze. ©ubitaf vtrum fcia be aia cxcc dat oés alias feienrias excepta biuina fcia i bis biiobuf.f. in eertitudinc bcmóflratóis zi nobilitatc fubieeti. ar guif tpnó.piimo fie. ©dcntie matbematice bntccrtioics bcmonftrationcs qjfcia be aia.pj pnazaftumptü eolligi tur a eómcfatoie.lcbó mcrapbf.cómcto.xvi.onte. Æt nó 05 boicin querere vt modusfidet in naturalibus fit fient modus fidci i matbcmaticis.0emóftrationes enim ma tbematiec funtipuino ozdinecertitudmis zbemóftranoz nes naturales lêquunfeas in boe. ©ecudoalqtucp# feientie naturalis que ëöc nobilioïifubiecto qj feta ö’ am ma.crgo zc.pj cófcqucntia.aft alfumptu arguttiq: to'' feetum oetauipbf.cft primus moto: g eft nobilio: Qjaia quc eftfubiccnimfcia ltbïibcaia. iterrio fetaöe abcJ cedit iciam biumam inccrtnudme bemonftrationia tin nobilitatc fubiccti.igifzc,pj pna.Æt alßptudJbafzp«' mo be certitndine bemonltratóiaiq: ilia öcinonftratia « dciur ce ccrtio: que ,pccdtt ex notiotibus z ceriiotibuana bioqj ilia que ,pccdtt cxigno:atioribuo.fed öcnionllra/ tioncs facte in feia be ata ^ccdunt cx noiotibusc certot bus nobis qjfeetc in fcia biuina.igif.pj cöfcqitffw ^’J? io2.2Jamp;ino3 vcro bcclaraf q: bemonftrationcs fade ww entia be aia ^cedunt ex obiectis ZiOgationtbus patcnna' rum ate que fût fenfibilia:z nobis mani/efttota qj ma^f quibus,pccdût bcmonftrafocs feetc i feicntia biutna q^ç eft beabiiraitis a motu za materia fenfibili ta ƒin elk *1’ fm eôfidtrationcm.©ctndc4)baturairuinpiû qigt;aniu a» nobilitatc fubieeti quoniä fubicctû feientie öiuinc.cllen®i quantujcns:z ccriü eft ^ aia eft nobilio:qjene: vicna. quarc ze. 3tioppolitü eft eoinétatozcóniéto ■pan“’*’“ bidtq’iciabe aia ingat in bis buobus.fccrtitudnic«/ monftrattonis z nobilitatc fubieeti alias fctas pictcr ow; naiqb vmuerfaltter bjintclligigg exeeptione.exquf’; cftc cotradictio inter bicta côtnctaiono bic t in léï^ pbpficc cömento fugius alfcgato. 'Jpzo rcfpólien^ bimn piemiftcndu piitiio $ buplex ëecrtitudo beinfm tioniï.f.fimplicitcr z q ad nos. 3Ha bemóftrano^^^ fiinplicitcrq ,peedit er ccrndzib^fimplr feu quo adn* râ:vt bemonftratio p2optcrquid. 3llaautbcitiamka eft ccrtio: quo ad nos que,pccdit er nobis bcmonftrano q: ^ecdeno ab cifectu ad cam, gt;M*7L clionë innuitcómcntatO2.fceudo metapb/fice co»'“'.* legato bicens.tfertitudoenim biuerfefin cade fk'““' verb: gfa fmbemonftratione q:z cum bmerfaf‘d tij 9 biuerfis firn genus, IPicmittcndu feewfef'T tudinc limplicitcr vna bemonftratio pórafe ccrtio! * »no mó q:.pccdit ex caufis prionbus nó ita refeto“quot; bus: z fie öemóftraiiones feie biinnc funt ccdunt ex caufis fimplicitcr primis nó vltcrius rcmi^'-busz boe voluit üq:.i ^bemio metapbr.bübtein tiaru vero ecrnflimc funtque maxime piio?na «JJJ p9UCiO2ibuBCcrttO2C9 funt ex additionebictï:««^ Irieatgcomctnea ze. ©ecundo móiqt^’ccdifer.» quot;nbsp;notio2ibuo:z fie bcnionrtrationcs,matbcniätiec mm tto:c8 95 bcmoftrattoncs gg qö naturalesrq: earn ^.^ bus ^îcedût'bemonftrationes matbetnatiec Wdii»' fuifeftïetibus z quo ad nos:z quo ad naiuräwH ^^jj libuscaufdutfoln notioics quo ad naturaj. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i cómët9to2.i.pbp,cómento fccüdo:vbi bidt ö^'^Xani} cogntta apud rebus naturalibus nó fut lila nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' ta fimpliciter.i.naturaliterqö eft prul in nwibo™ r^ 311a enim que fût cognita fimplicitcr lilis zrï^,..«o; pilotes i cc fût cognita apud nos. nbsp;nbsp;Ipkiuide’duu, gpfubicctiifeieëmultiplcx.f.materiale fomwle adcq^,^ z nó adcquatn.Subieciü materiale c i’ludóqua gt;?^ dcrat nóacccpin fub róue fubquabc illoconfide«i • j^^ béus ë fubicctû octauipbr.qi be beo cófidcratlU pbj’fico^z.nóvt beus.fj vtpn'm^motoi.Subiectu ‘-^ Ie eft illud be quo fcia cófiderar fub »ppiia róuee mus moto: eft fubicctû octauipbfficoy. ^“^^^ujjifcr quatijeft illud qb’adequate totä Iciam fdnecrnii:d. ^^^^ co2puo mobile br fubicctû leie naturalis. öi»’*‘i^’ „j^ adequatus öffubicetum be quo folum feientie confîdcraf quomodopiitnus moto: elfluo j^^ totius feientie naturalis.^is picmiflis nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;5,r/rdit

bwij fcia oaia ces alias excepta bfnia aliq’k woe


-ocr page 5-

Tl^zimt»

fohe^bnobus.f.certitudtKe bemóflratióie ? nobflitate fnbiccti. Qö’öcdaraFtnó pno Ria bcaia cacdit alias fdaeicertitudic dinóftratóifqiw ad nofq:,pccdita ab cfïc Ouad cam i er obicctistopationibus aie ad ipfam aiaj hncohiccta t opatóes aie (ut nobie noriiTiniaz bc obiccria cndarn.©£ opationtbu0êtp5cüin nobisipfia crpcria W.qmtibctenij tfcipfo erpcrif q gt;nbsp;nutrif : augetur qgt; TemiFna bc alijs. Ætccdii étoée alias fdérias «ccpia bi oinain nobilitatc fnbiccti dïaia fit ene nobilms inter bc ^Mbu6ifcicnti)ocófidcraFereeptis fubllantije abflractif wQuibusbctcnuinaFin.rij.fcieticbiuinc. Quib^ba Ditw.1f\ndcf ad rÓnes in oppofim factas. 2ld piimü bi/ wriinwde rfidcri pórfm q» biucrfi vario móondut fciaj ^^^’‘quot;^fnimdmet nobiliiatc feias alias crcellcrc. dIberms bien Cciam bcaia effe certiffimarû bcniêflra «^üqm I5 aia quo ad nos fit occulta bnspnncipia: tam ’quot;bliep manifelii^ înatura q5 fonslongo ois cognitio b’®qöêlumen intellcetus agentifi ad illud enilumé eer Îÿwt qegdfdfTtue iudicaf uiri qn illieóueniens rcpiF. iP’cptcr boe ergo bcinófiratócs feientie b’aia bieuF eer/ ti-I?ß’^®® notifieaFluinê intellcetus agetis 4’ éera/ ™omnitt^ojn r oium intclligibiliü:q6 e ca oiuj cogni ï't *bqquot;cdo talitcr öecerritudinc beniöftratóis certü ®wnóftrsitioncsmatbcmatieas fupari in eertitudine ab 'quot;’®qucfiöilfda bc aia-Sed talitcr nó fuit locutus 8 eer ’quot;quot;dinccömenratoiiaucton'tatc fupius allegaia. ^ur ‘'quot;»aStbicii auctontaic cóineniato:^ Bpofita’bebere iicl bSicoHectiuc.ïnó biuifiuc fie v? q - fcia be aia fupati bis °quot;®bno finnil funiptis:puta cófirmationc bcniOHllratio ’quot;.airnobiiitate fubiccti ocsalias pictcr biuinä. nbsp;nbsp;2?namp;’ bwccrwadine bcnionflratóis feie matbcmaticc creedât J'*®inlicaia:tn piu6 jjponionabilif fcia bcaia fupatma nobilitatc fubiecti qsfupet in eertitudine -.9.quot;OmarioniB:i fie abfolutc ibis buobus fiinul föptis ^'’beaia fugatmatbematteas. ÆtinuenireF fcia alia enrt ’’’«’‘ie’’« fnambc aia i nobilitatc fubiceti fa oc aia piug ,ppo;tiouabilifcrca in crecderet in certi ïm' ^^P'^ifirationift fie Öieaf in alijs. Êr quibuspj fos ■ ^fbeoidia inter bicta cómentatons. S5pof/ Hilt;,^f'”.'®*bi*“i® eolligcnda cï bicti8 i bubio.fq’feie hin^!''®’ec fût eerlions eertitudine fimplicitcr Lia 8 a/ Piim *quot;''^'°'^“^‘*° be ’ab eertitudine matbcmaricc fût in O’dinc ecrtittidinis z naturales fcquunf castlj ille 'KiS^J’^l’coHMitttdiné i:»pnongraduiHi^ feit fcia niccrrimdinc quo ad nos fcia 8 aia ereedit matbc/ 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t^r?®'^®''’®'’®””'ale0: ‘t boc fufficit,p ay.pmêtato/

’ «ta- ^lt;1feb’ainronetndcf q»nobilita3feie non bét , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;penes ncbilttatê fubiceti fut qualitercüqs fûpn.fj •Squot;?®“*' •quot;’ fubicetiadequati vel nó adcquatifoi/ ' li3n S’''quot;F‘‘'.ficqoc6illa fcïa(n cui’81iqua pte pnneipa 'fit ai; *ÏÏ^? ’^’1“® fubiecto fonnalitcr fupto nobilion q5 otn^M- '^’üf‘””’alc ialia fcia plidcratnc illa nobili hunt«-^f^^ieetitcijuis fonc fuii fubicetu adequatu fit inua ^® quot;bbilitatis : Æt tune ad argumétü biciF q licet pn tà*r^‘*’ ?’*^^'*®i f’*”fMb(lanriam'fit nobilioi qj aia tfie®”’”’® ’ anima intcllectiua: liuueft ■ 'P’’’’io ti’oto:c:vi pnmus motor fieut nobi Ïl®quot;?quot;?’’* ^ intdligcrc qua moucrc. piimo niotu et oiim^r ””* ???®*® fittnon fm.£ter boe fcquif q, fubie ooïnïïÏ^ f‘^‘entie bc aia cd nobilius fubiecto foimali quia tl. x ‘^’^•“quot;'•quare te. adtertiä patet er bietis: tea m n,5'’’®quot;Ürationc8 feientie be anima fintcertio/ lgt;cn,fl«ff '1“®quot;’ bemonfirarionee feientie bluine finmiuquot; ®”°quot;f® tarnen feientie biuuinc funi certiores füabfolntc maio:. simili/ wS,?“’H’”»lt;’ctfnbttetum foimalc nobilms : qj t«ith’.Ïï • nbsp;nbsp;nbsp;quantum ad dus partem pnndpalioïé 1«wur in.iit.mctba.in quo confidcraF bc fuBijs ab

Uractis Pm Covgdditatcst opationcs pmaf.qre fcquituf epipfaclFnobilto: nobilitatc fubiceti q5 fcia bc aia I5 eins adequatu fubicctii Vjcnsvt ens fit minons nobilitans. Cr^nfiuinmus aötconfidcrarc? coßnofeerc natu ranupliuß 2fub(tanti'ani:poftca quccûqj accidût circa ipfamquopalic jjpne paffionee vidcnhaUe antem cómuncetammalibuemclïc.

cr'ilOic 2l.:g.4cddi auditoics boei es inanifcilódo oidi/ nein quo in bac fcia eft ^cedendû bi.q’nos trqutriWfi ne ingrendo intendim’ pmopftderare t cognofcre nam tfubftantiä ipfius aie.poften ^0 aceinia tpalfocs ci^qs quedä vidcnFede ,ppc ipfiaietqueda Ï’o cócs aie t co:pi ppipfasineïfccojpiaiato per ipfam aiam.ijntclligcndij ç palfionu aie quedam^pne bieûtur t quedam cócs. q8 qualitcr Zitate contincat biucrfi öiucrfiinodc ccponüt. t ?in.eómcn.5.bua8ponit erpóncs.quav putna eft q gt;ille paftioncs fut ^pneaiequas in bndo aias non indtgct eö vi funi palfiêca aie concupifcibilis ficut irafei t gaudcrc poie:vt eft miagmaripcr intcllectu ideft intdligcrc.(5 ille palfióes fût cócs aie r co:pi quasi bndo aia indiget co:/ t per nó indigcrc co;po:c inteiltgit nó indigcre altcratio ne facta in corpe.t eq p indigcre eotpe intdli^t indigcrc altera none facia in coipe.vn no 05 q »quiintdligit ealefiat out qo infrigidcf. Scenda crp0 pin .c qgt;p palfióes aie intdligcrc bcbcnius Ulas que pu 0 eriftût in aia : feeüdo 1 eoipc ficut fuut fenfus r imaginatio. '|(2gt;cr palfiones aüt cócs intcUigerc bebenmsillas quccriftut in aia pco;pus ficut vigilia 1 fomnus. ÜUbcr.^o bec bicit alicjualitcr ampliando bane ponit biftmenone cp aeeidentiü aie que/ dam fûtaecidenuap feTTquedâ p accidcns.accidcntiap accideno ga cafualia fut bilt cao beterminatas nee put eer nficari.idco bc illie in bae fcia nó bf eonlideratio.uceidé tia per fc quia bilt cas cas beterminatas pfit bc aia bemó ftraritbclUis bic fit in qlïtio.bee aüt fut buplicia qm qda fut ,ppcpalfioncj aiafm ggt;ipfa in fua fuba confidcraF nó cointcUeeto co:pc cuinfmodi fût intellcetus volwas r ró. Stuedâ ^0 libircotpou fût pafftöcs cócs in co q , co:po/ ri aia incft.î beeitey fuut buplicia.quia bopquedä incl/ piutab aia t crplenf p cojpus ficut vifuo auditus i oino fenfus• : vegetatie.Quedä aüt incipiût a corpore t redun dantin aiani ; vt fónusî ftigilia que incipiût a cibi cuapo rationcreffieiuntur ligamcmû autfolutio viriûaîc:liga/ mcnin quidcquantû a fomnûti folutio quantû ad vigiliâ ÎEcrtta erpóeft fi æbo.qui bicit q- paffioncs qipe aie lut palfioncs aic nntvi intdlcctio vei fpceutatio.liSalfio/ nc0 ^oeóc0füt qpp ipfam aiam cóitcraialibus infüt: fi eut bclcetatio trifticia fenfus t fantafia. Quarta ,ppó F Ægidij biccuns q- I5 q5diii aia écorpori vnita nulls beat opatione qua non cóieetcorpi t que nó indigcatorgäo co porali.altqua in c que b^i organo indiget magio per acci dens: vt intdligerc -:fpeculari.t bee bf palfio aie ^pria, Cliqua aût que magie plc b’o:gano indiget vtcócnpif/ cerciirafci.ctai is bf palfio cóis aie i corpori iet ipfiiif toniiicti. Quinta erpó poniF a 25urlco que e g - opera tio que in fola aia fubicetiue fundaE ficut volino tintcllcc/ tio elf ^paipfiaic.opatiócs ^0 que funtin aia -rcorpore fundaiurfifbieütur aie i corpicócs:vt ira timor vifio an ditto 1 vfitcr omni0 fanatio.fcd be ifto luoucbit pofl21ÿ bubitaiioncm in boe ^bciuio.

ermine antzpcnitus oifficillimcveft accise ali quàfidé Ddpfd./auû.n-fitqftio coie mulne alys Oico autta'qeft circa fubani7 ea que quid éfonai lie alicui viele bif vnaqdämetbodue cife Oe oibus pc quibue volunme coßnofeerc fubftantiä ficut ct\ eopqlutfni accideBO 4Jp:io^jocmonftrationem « 5


-ocr page 6-

Çreqrendû erft vri^ metbodöM 0i afitnon é vnaquedamzcóiömctboduo oceo qiquid é am plius Diffici'liu0ellncgoci'ari‘Opo:tebitcnim acu pere circa vnumquodcg quie modus.

07 3Uóc aïz.farit auditoxs artentos odendendobifTicnl taccin fcicntieöeaninia.'z Mutdifin Öuas parted.ga pn/ moodcndit öifïïcultatcm ciTe in fcientia er pre noftri mói cognofccndi.fecüdo oliendit óiiRcultatê ciTe in cadem cc pane re Rite:ibi tfnautinanifclW. 0e puma bicit $ effoino 1 penifusbiATtcilliino? aedpe aliguarn fidé ö’ipfa f.aia.nam eü fit vnaquctlioeóis be ca rinultis alijs quia be eibußqucK fubdantia cd inucdiganda.f.qóquent ip fnm 5gt;quid cçiplain büfinitionem föne videbif ahem eé ma quedäceiß inctbodua fine régula am via pucniendi ad eognofeendu biffmitioncs omiiiu quo?: iubdantia que rimuaifieut eft vua viaeôio ad ^bandü paiTionea be in iafubiecriß.f.bcinonflraiio.i: fi fie effet tue anobis ent q rendu habere iftam metbodu line via. si aut non fuent vna inctbodus eois venandf biffinitioca oiu5 quo?: Tub ffjntid cognofccrc intendiinu9:iue crit nobis biAkiUius negoeiari t inucdigare biffimtione aie aut alterius btffi/ nibihs.qm ee vnuquodqjbiffinibik oponebit pus aeeipe quio fit modus ffipnus inuedigandi fuam bininittoncs. lt;rjCü aütmanifeftü fuerftvt?2 oemöftratio aliq fit aut oiuilio aut aliqua mctbodus adbuc multas b: oubitatóes7 errotesexquibus 05qrcre.aliacni alicKp:incipia öcutnumcio?Z7 piano^z.

lt;r 0 dendit bilFieuItarem effe in feia be aia er pre rei feite îbiuiditurin buas.quia pnnio facit boe. feiudo fpeeiaiit mouct bubitarioue be padioibes aie ibi ©ubitauone at biit.]p':inia in buas.quia pino niouet aliquaseomingen tes circa ai am co mpaiundo cam ad alia -rilla alia ad mui ccm:ibifcciida ƒ otmidandum aüt.fnna adbuc quanno: RmO 'quattuo: bifficultatcs tangitibi feeud0 ’iPnmuaute femadis ibi tci tia tConfiderandûaut.ibjquarta nit vtruj fit fimilis. 0c pma mouct pjima biftieultatem que êgp bat« g, fucrit manifedum g, via venandfbiffmitioncs fit vna T fucritnomm que fit illa via vtru bcmondretio: au I biuifio aut aiiqua alia mctbodus.f.compofiiio adbuc re/ manentmuite bubirationcs i loca errons in inueniendo ;pp3iapnncipia rei quamvolumus biffinirc er quib^opo: tetqucrcre eiuo bifrinitioncm.quoniani alio?: bifftnibiiiu ficut alia funt piopna pnncipia numcrojum: î ölia funt rpiopna pjîncipia pUnozum ided fiipcrficicrum. 311/ clligcndum pzimo Rmeommcntatozetn commcnto quin to g,be modo inucniendidiffininoncs per qiias re? fub dantic notificiantur fuit triplcr opinio.j^dma fuit 3po/ eratis biecntis bilTinititioncs inucdigari per bcmondra/ tioncm.l3olebat enig 'ficutonmes paff onesbc fuo fub iceto pofTunt eencludiper bemondrutionem lie ■: oiffiuiz tio be fuo biffmito in co gp biffinitio, geeiida fmt TpMa tonis qui voluit omncs biffin itionea per viam biuifmain inuedigari 9 5arguendo ornnis bomo cd animal rationa le vel irrationale.fcd nibtl quod cd bomo cdanimal ra/ tionalc.ergo te. Ætbas buas opiniócoimpzobai a?:, deundo poderiozum odendendo g» per cas committitur petitie pzincipii. iCcrtia fint 2l?:.biecnii8 biffmitioncs venari per eompofitionenuqued qualiter fit intclligendû pod apparebit. Jlntelligcndnm fccundo fetundum có inentatozem cp bidinitioncs non eomponimtur ntfi er pn opiis ^p2i)sque funtin rc.Ær quofcquigpbantur biffi/ nitioce rcaicsiquod pluriminegate conantur.

lt;17 ']jb:imiim gutem fcJtalïïs nccellgrwm cd 01 uidfre in quo generumtquid fit.oicogutem vtru fit gut qualitgs gut quatitae gut fit quedeä 91iÖoi uifo^ ptedicämetöjt.ädbuf güt vtjt eojtq fût gt;nbsp;P'’ tetia aut magisêdclcd^ia lit.vt^j.n-n aiiquidpa?’ ®7^0ouct lecudâ bifficultatë ondêdo ÿêbifficilc cogna leere fubdantiâ aie p ei'- ’biffmtaonê î pzimo quâtii aJ S’ nus qz biffic île êcognofccre iquo genere fit aia:tgd ht. vi vtrû fit boc aligu t lubdâtia aw qualitao:auCquâiiMu aut aliud becé pnto?: beindc quanni ad biffcrcntia gmlt;5 vidcre q biffêrêiia puemat i vtru aia fit coy q fût * P?**” tia aut magis fitquedâ endclcebia. i.act^ r I»c.f.ÿwr tcntia:aut ggt; fit actus biffert no pai û.fcd itmliû.

Iigcndii.p2imo qz ül?:.bicit.lp2imuaiit foztj ffi3 igt;eccli riued bmidcrc.i.biuilim pfidcr3rc îC.g gt;locu[U0rui ƒ biiatiue lë.cà a biaerlis bmerfîmodeaffignaf. ©te ber.g’ lô b fccit xiy.qz aia né c bird te i genere lient gc nueipês vcl idiiiiauûJcd rcducii fient pzicipiû..^'*'”'^ anus poiétia t actue fut pzinetpia gcncru. Ip^iiop® “^ gcn crû non fut birccte i genere: qz g gt;êbirecie in lub genere:qz g. ê bircetc i genere club genere t P^ pia generû fût ante genera -: non fub tplis. ^8'.-A vult 9’ Uy.b facte qz aia non bj,pp:iâ biffmüwncqw» genußt biftcrcnt!â:qztalc Oiffmitioncbabcifclu^^ tie ?pofite.l5b3fûlü öidinitionep additainetû lié aeew, tia -c certc lozmc fubdantialcs que fûipfeenone lt;'’^*^Ù quaiû biffminonibns pomf ^pziû fubicctû: vt pj P biffmtnonc:quc mli a pend au Zl?:.i fecûdo bleit iplaclic actu cozgißpbpliei ozganici te.3”“^'^jjni fcbo fni p.nen.atoze pmento ferto g^potêtia i aduai bide renne que pcmgûi cibus pzedit cris 1 fût litc.3c)ultpmentaroz g 'poicntia t actus fût ôiIRre''^. tis modaleo t nôccntiaies.qz tue enocétgen^ quot;f^ „^1 b code venficari qb ê laUû.vfi et g. eus befeedit**’■'^^■1 Pactû 1 potcntiâ.vn oia gcncralidimappofita®^ 1 potenna î fimifr fpf0 iidiuldua. ©na aûfg«”- quot;L recta Imea pûtali.fj latere I5 no fit bocmôppoft*® « cd aci^ purus qz cüaiio caditppönc5. Ätcuöici'?quot;„ latoz g actus T potcniia fût bidcrentic valde oppcfi'i ’.t itelligu oppone pria pdictezia vlpoatiua.fj foi« lt;U ttôlidei andu gütîli ptibüis lit autmßi^Jf C aocuct tel tiâ bitiicuUatc bicens effe pfideräd« aia litptibiUs fj fubieciù fie $ i Omulie ßtib’ccW“’' bmcric aic.autlit ipiibuis fmlubiectû lieg ’ in ^’^(j pozc fit tih viiaaia. SiitclligcnduRiiipiiicnia^^ iiicnto.vij.g circa ptibilitatcmanime hue fucivi of ncs/Uamp;ziina fult platoma g pofuitaiain cc fubieem.^ta 9? pofuit tn codé aiata plures an'ni» 'r^^j dinctas in ptib^tn biuerfis.biccdoaiatn mtcllccn ^^ m ccrcbzo pcupifcibilé in cozdc ïuutriiuió in cf«quot; ;‘„ be alijs. iUia fuit jü?:.poncntis ill vno aniinä^ câ animal’s fuBani plurifieatas in Rni peKti«»^T jj ejJit Mît lit fimif Ipu oisaia aut d’^L^^%^m miripci.w/pfoiftcrgt sur gcnc«’*W*’^‘^lt;{ cm oicctcf2qrctel b gig q’ n vidcipf IE 2JIgt;ouet quattâ bilficultatc bicescffecólïdetfnci. ornnis aia fit ftmili6 fpéi.i.ciufdctn lpcifp0fi”quot;?S 3gt;,i(gt; tli nôomncs aie füteiufdcm fpéi fpâliffinic.icnJ H. feiütfpêitûc vlteii^pftderädüert be Illis.v'?^'quot; .^^i^ Iblü aiit no iin fpe.ßetiä genere. ^^^^“'^'nsiKroni gdaaniiquo?:ncglercrût ficut fuerûtpiaioHiciâc ocm at e ipem effe in co;pc bois quarc quot;'9quot;^''„-hjiur. minâtes be aia.bc bumana fold in intenderc,„g/ er boc putantce ft fimplieucr be omni anima co re. £irca bicta aliquc bubuaiiones oecojtnn • 1^ ma bubitanc edquia bic bicit Urido.fe pim® cognoiccre iiaturâîfubdantiâaninieî Pf,“*-®. Jfij dentia':paffionco.’zoppofitubuius facin quot;'®'“ƒj cu namni t fubdänä aie inuedigetg fuss cPquot;’quot; *


-ocr page 7-

*S^jiinu«

poead nos fünfnoriojee-t hoc fplbmet Zly.afferit infra in prnnpfo Aliusca. yicfcfTarin aut debetitem.bujbj rt.©aute opo«et biccrc vnüquodci5 iplt;0:5Z.vt quid fen/ linuumant inteilcftiuum autvegetatiuum pnus adbuc bi cendnm qu’d fit inteligere t quid (entire t vegetare.pno res rni potentic aetus opcrarioncs rationcm funt té:

Ctquibuo verbis fi bene confiderantur videtur ar, '’die huncojdinemefic obfemandum in feia be animaX ^’cr obicctis notififentur opcratfones t er operationib^ potentie t er potenrijs anime fubfiantia.t per eonfequës togntrioanimeque ad fuam fubdantiamcrit poHrema t wn ptima. geeunda bubitatio ed.quia 21 ?. videfiibi uictadnerfari. tflam fuperius birit q»fnentia be anima

°'’^® naturales in eertimdine.bte autem birit earn fnt be numero biffirillinio? mode ilia repugnareviden ™’’‘ Tertia bubitatio efi.quia videtur ^ biffinitiomue ngetnr per bmifionem.eam babito generc in quo eft bif

•pf“n’ biuidere per bifferrnfiaa befeen/ naoboner inucniamus genus pmrimum t pjopnain w.'^^’’*’®’”'^tboc videtur voluiffe 2lriflo.bum birit. btrs’k'’^ ®”f^®-^3^'® nereffarium ë biuidere tc. ild inn quot;nbsp;• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^ pnmum btruntqmdamq’

r?^® propter quid'p’ins babemr notiria be anima qj hir® ”’'” '’ff®”^® earum.t be bar bir log/ red'n'®''‘^ “fn®ffff^ tiuiaefl erouerlb.t talis noriiia ja .wtSk,infra vt birimr loro Cupja allegato. Sliter bi'

^ '“■’^frognitio anime quo ad fuam fubdaniiam ,poderioj in ereeutione cd tarnen pnot in intentione. t enf^''f^^''’t- ^‘^ *’'” ^nbium birit ISnrlcus q, fri fin'^a^®”*'’” ^’^^^‘®y^** ®’^’ facilis t biffeilio biuerz teff- .Wmoeni'ficd rcrta t facilis quannmi ad,p k-'quot;'’’9'*ia quo p:oredim’ad opcrationibus anime no «luan''^”‘*f*’’®»ff'^ td incerta : t bifficilia 8fuhn '”®^ P’^ceffum pioptcr quid econtra ptbeedimus 'Kntia anime nobis occulta ad cius operationcs: 8(i» 'fij^® *^'tntia be anima cd certa;t facilis quantuj tbiri.^’i**”’^”’ be opcrationibus anime t edinrcrta inc quot;'~ ® Quantum ad ronfideraiionem be fubdatia ani ferr r ’quot;quot;f® autem Pandanus ad idud bubium ta/ ths Cc r°’’‘’^f '’'d’ feientia'bc anima vrgctatiua t be ani ^iffiar ’'^(v“^PfaeiliS'fed (cientia be anima intcllertiua c ’’'aou rt ’'quot;quot;”” ffe bcrlaratur.quoniam fcietia be fot ftafu nf?'??Sne enrt nistbp operationcs cadétes fub i^'ati r *®‘f“'” nedra cognitio bobcat ongincm er tc ' o''’^ amma vegetatina t fenfitiua funt buiuf.igif •Ua («.'^^^quot;quot;‘iuni fir argmtur quia (cientia que cd be to: tJdfn quot;^ ^1^ Perfertio mitcnc.ncc babct opcrationcm ISuiiir ”? ’“^ ^”’1' '1^biffirilis.fcd anima inteUertiua cd 'fRnor'^'^^^* ^tem omnc qd rognofeitura nobis ^te.lca ''quot;^^‘'’^ '1^inactu.vt roUigitar nono metapbf **quot;gt;gt;icd '’'*''!*^®’® nodcr refpertu fotmarum intcUigibi/ quot;O’cos* ''r^ '^Pura potcntia:igttur a fe cd nobis biffirul *” pote t '’'®' ^*fimiltter materia p'.ima que c pu / husbiff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;materialium.ed tame mi/ quot;’uemr r^ftognofcibilis qjintcUcct’.iquia babet opa ’w fici’f• ’r *^'” ** tranfnutationem.vnde ficut opera/ ”’0 Pb^”””®quot;' fic'tranfmutatio matcrlam.vt er puz ^fur Corn ’“'” ^®**'Sti Pfted. Sd tertium bubium bi/ ''oncni f J’*^*'tqb ’biffmitto inuCdigatur per compoli quot;Palit » ^^'’'’® eum biffcrcntia tdquam per viam ptin ''quot;«atWi T ”’*‘^ ®^ ‘^'’'^ beferuientem licet ad illud be/ ’^‘’uicntƒv^ ’quot;^atiacJTfccundario modo tarto in ar/ ’’i’dawi ‘ u^^Pf'^ea birit SIbertus q, via ad feiendum *’ ‘Worb?'*^^' P'’^ ’■*quot;® î’tffïmrioncm ant cd piorcdedo 'Ua per bcmondrationcm. ficut birit bypocras

aut er poderiotibus per biuifioncin ficut voluit l^laio. aut cd coUigendo biffinienna p biuifionem t^cempofirio nem co? ficut birit S?. ©cd Joannes SB'andauus vult q gt;nbsp;Via venandi biffinitioncs fitcompofitio biuifionif cum bcmondrationc:quoniam podq, biuifimus gcn^re morom biffinitiifi bcfcendcndo inucnirc bcbcmus ptoz ptium genus ^ptiam biffcrennam cius per quotû vnto/ ncm adinuicem rcfultat biffiniiio opottebi l nos vtibenw drationc odendendo nomebcmondrationis ad omncm rationcm facicntem fidem.äamp;odus tarnen albcrti magif videtur eófotmis bictis aridotclis i fcrudo podcrio? vbi bane ntateriam tractat.

jOanidandum aute? quatenuß non lateabvtruj vna ratio ip’iuf eft ficut aniniahaur Pm vnöquod cij alteraivt equt canio bominw ociq5.?lnimal autem vniuerfa le:3ut nihil eft : aut poftcriua eft. fimilitcr autem t fi aliquod commune aliud p:edt cerctur.

drlpitoCcquitur moucndo alignasquediones circa cius anime potctias opariones.ac cttii obiccta copando eas ad' inuice. Jftrotinct buas ptcs. 5n quorum ptima facitqb bictum cd.3n fcröda odenditaccidentia nos bucerc i co gnitionem fubdantic ficut ccontra fubdantia nos bucim cognttioncm fuotum accidentium ibi fcciida. Videtur at non folnm.'lfbtuna in quattuo: firn q- quattuot quedioes adbucit: ibi Cccunda. Sinplms autem fi no muite . ibi ter tia.Æt vtruin ibi.©i autem opa quarta* 2?cptima bf cit fbtmidandum edc quatenus nos latest . I^irii fit vna ratio;vel biffinitio ipfius anime ficut animaLi.que fit bifi fimiio.generica aut firn vnüquodqi.i.fm vnôqnâq; fpez eiern anime fit altera biffinitio vt elf alia biffinitio cqni ca nis bominifgj t bci.f. 3ouis vel Æfculapii. Ætquia loz cutusfiicrat be aiali vt reijritat opinionciJ^j^latonis fub iungit cp animal vniuerfalc fiponatur fcparatum a fingu Ianhiis:vt fccit IfMafoiaut nibil cdaiit poflcrius cd.f.ip fis pticularibns quo ad nodram cognitioncm quo? op/ politum birit quot;(^lato t fimilitcr cd be quolibet alio com mum be pluribus ptedicabili. 3ntclligcndum ptimo quod ilia quedio apud biuerfos biuerfimode introducif. quidam bicuntqb quedio rd vtrii biffinmo anime fit gC/ rica aut fpcciiica.rboc cd (dem ficut guts quercrct vtrum anima fit genus vel fpcs fperialifftma.Æt buic videfade tire pmetato: pnicto octauo bu birit. ^û narrauit qb ne cede cd bominum buius arris poncrc fuam confidcrario ncm in aia vfis incepit bcmondrarc qd cuqucfiucrit bif/ finirionem aie vl’s opoitct non ignotare vtrum ilia biffi/ nitio fit be numero biffmitionû gcncrn autÖnumero bif/ finition um fpeuern ficutignotauerunt antiqui «.t tóe er ponenduo cd tenus vtrum cd vna rö ipfius aie fient am malisiquia generica autfm vnâquâq; aiam fit altera ró quia fpeeifiea.vted róegni autcams té.Albertus autem quedionem talitcr videtur itelligcrc.f.q -eauerc bebcm* ne nos latrat vtrû be aia fit banda vna cois ratio que vm uoce compctat omnibus animalibus.r.vcgctabili fenfibi II:t rational(ficut ed biffinitio animalis aut firn vnaqiii/ qj trium an imarum opoitcat querere ^piiam rarione fi/ cut alia cd pjopiia ratio cquitafia camstcJCt ido mo/ do fuit littcra introdueta.j£t bieirq, nceeffarium cdinqui rcrc idud quia vt podapparebu biffinitio cois banda be anima qbcd actus co:po;is pbyficioiganici tenon éoio

« 4


(

-ocr page 8-

Xihcr

Tnfno;a ffcut biflinmo gctifrfca.ncc ctwmfm vnäquä/ q5nnimain eft alicra bifrimno.ficut altcra ê biffmitio eg taitera canto tc.qma equus t canto biffininntur fient ba benna oppofifao öiflërcntiao.led vcgctabilio fcnfibtlts c rationahs tien fie febabent:fed vna inclnditnr tn altera fient triçonnm in tetragono. vnde vegctabilis includi/ tur in fcnfibili i fenfibilio in ratfonali.ïtdco bicit 21:p. infra qp fimilc eft biffininone anime t be bifl'initionc fig# rc.Scd be bce tllie ansplnio bifeuticf» ^nf^lfigcndum fênindo q’ be evpcfiftc'neillinoIittcrc.ZInimal antêvni/ uerfalc tc. varij repcrinntur ntodi bicendi. fient binerfei «eninntur opinioneobe ipfio vnincrfalibns.quidam.n, negant bari vninerfalia rcalia.fed omnia bictint cflc ter/ minos ci. •’-mîmes b'plunbus vniuoee ptedieabües.^t teitum pn sifrnm talitcr crponnnt cpanimal vmuerfilc mbil cft qtintumad vnincrfalc rcaie int poftcrius éip/ fis partienlaribno qnantnm ad vnincrfale : quod eft ter/ mimio be plnribns vniuoce piedieabilio. iCalc enim vni uerfalc cum eaufemra rebus particnlaribns eft poftcrius ipfio.aii)autem bis totaliter oppofitibirernnt bari vni uerfalia realia totaliter «tra intdlcetum in fuis tarnen lm gnlaribiip criftentia Vf hominem commnnem ï animal fommtme.t ita be aliis.qne volcbanteftc pumarta figni ficata renninoanm bc plnribns vniuoce peedieahilium. jftbijremmi eVy.lïcmtroduetmtiqi animal vnincrfale hibil eft quantum ad vnincrfale pdealeqS 'lpMato pone/ bat.cum non bentur talia vnhierfalia a fuis fingnlarib^ feparara.aut poftcriuseft ipfio pticnlaribno quantum nd vtHucrfilc conccpfualc finc qb'eft figmi bc plnribus vni nocc pïcdicabflc.3nóuulli vcro fucruntintcr bos medij qui 1 fi in aliquibns btffcranr.in fundameuto tarnen pun cipali conucnirc videntur.fient fnernnt Uuerroio 21Iber rnstfanems ffbomao.ae ctiam Ægidiuo.inam voIunt oinncs bi) viri g, radem reo binerfimode fumpta fit fin/ gularc c vnincrfale. Singulare quidem vt conditionib’ indiuiduantibuc fubijeimrï adefte fignatuj conirabitur fim cpbicitnr Sor.aut '|P(ato.^niucrfalc autem vt fm fc aceipitur t a eonditionibuomaterie per intcllectum ab ftrabitur fi, qpbiettur boino aut annual.Æt iurta bw ad uertendnm ad meliorem boctrinam g -vnincrfale fnmif buplicircr.23no modo pro tnfcntionc.2VIio modo ^ re. Si vnincrfale finnamr p:o intetione fine fit ptinia fine fie cunda:nomm eft q- quodlibet talc vnincrfale eft pofteri^ rebus particularibns.Ætbc tali vmucrfrli loquimr O menrato: buodeeimo metapbpfieibum bicit. ^niuerfa/ lia autem apud ift^^t.fnnt collecta er particnlaribns ab in tellcctu qui accipitinter ca fimilitudincm:tfacit ca metis ncmvnam, IJniucrfilc antcni fumptnm pro re adbuc triplicitcr fnnn confucnit.2ê)no modo ^ vniucrlali i eau fandototale eftepuus rebus partienlaribno eft manife/ num.Srcnndomodo aceipitur pro re fi, fc- t nbfolutc fü pta abfi^'conditionibuo matcrialibus : ç talc vnincrfale Iicct,fit idem cum fus partienlari realiter.ipfum ramen fi, fuaniformalcin rationcin accepmm eft co natnralieer p:i/ US cum ab co non ronuertamr fuhfiftendi cenfequentia vnde ilia res que eft So:- p:ioi eft fini cp animal vcl bo/ mo q5fimcp for. JCcrtio mode aceipitur vnincrfilc ,p re: vt ftat fub intenfione fiue primaria fine fccundaria - tta/ le eft poftcrius ipfts particularibus:qnia conccptio intel lecrvo que eft formale in co a partienlaribus rebus canfa tur.Æt be hoc vnincrfali loquitur commcntato: comcn/ to.oetauo bum bicit qp iplc fcilieet Srifto.nóopinafur q» biffininoncs generum-rfpccicrum lint bilfinitionco re/ mm vniuerfalium cxiftentium cnra animam. Icilieet fe/

paratarnm a paiticulartbus. vt *|{^!ato ponebat. fed fuj biffinitioncs return particnlarinm crtra intcllcetutn . fed intellcetuo eft qui agit in cis vniuerfalitatcm. iRca ergo quc iacet fubintentione puma vcl fccunda eft vniuerfulc materialirer m potcntia.fcd inicntto vniuerfalio facta p intcllectum eft formale in ipfo vnincrfali: per quod habet elfe in aciu.tbrqno pater qp vniuerfale fumptum pro in/ tewione totaliter eft in mtcllecm.fed vnincrfale acccpnij pro rc.boc vltimo modo partim eft crtra intellcctom:tß tun eft inintcUcctu. Æonnnetator itaqj omnia que hie bicit aç.conuertit ad opinionem platenis qui ponebat vmucrfalia a particularibuffcparaia:quc crcmpiaree fot masfiue pdeas voeabat: tea ponebat in mente biuiua: auf in orbe fignorum:vt in alqs placet. 3*^^ autciuli bi ad biio bifernicbant ad gencrationem t ad fdentiaiu. 21d generationem quidem quia biecbat agentia partial/ laria folnm matcrias btfponcrc i in matenebus bifpolV tis buiufmodi ) dcas fuommindimduomm fubftautwlef formas produccrc. Aid feientiam autem: Stuia feienuae be incorrnpribilibns.tumigitur indinidua lint gcuciabi lia T corruptibilia.pdcc autem in gcncrabilcs tmeorru/ pfibik-srcquiturquiabc pdcisquebicnnt totam fuonini quidditateni eft feienna t biftinitio.r non be ipfis nidiui/ dnis nifi per'arcidenst fecundario. ttt tunc bicit coniine rarer erponeudo verba Al:y qp animal vniuerfale sut ni/ bil eft quantum ad vnincrfale TJMatonicinn.cnm non tie turtale vniuerfale a fingularibu8 fcparannn:aiit l^l' rale ipfum poftcrius eft Icilieet notuin fuis finqulaiiM® cum fingularia cognolcantur tailbus vniuerlalibuere/, nifus ignoranoiquod non ccnugertt fiadeoruin quiaai tatcm pci Tiucrci : vt eft bifpofitio i materia t formatom' Ilium hornm oppofitum plato alfcrcbat. irUbertusW ro illamImcrain talitcr crplanat videlicet g? animal vniz uerfalc nihil eft qb'fit be quidditatc piiculai tax boeqaä' turn ad vniuerfale quot;l^latonicum vt paict er btctis: aut po ftcriuseft ipfis partienlaribus Icilieet formaliter fimipW/ T vt eft fub intentione vniucrfali abllractum per inidlc' ctiim. jÊgidiuo autem inter eoneeptum gcnciicumd fpecificum talc biHercntiam ponit.vuit enim q ceveptui fpccifico in re eorrefpondetvna natura vt huic couccpwi homo in rcrorrefpondct bumanitas quo eft nu natura. 7 ita be alijs.j£oncepiuiautem genei no bicit no corref' pondère vnam namram vt buic conceptui animal n0iO! refpondet in re animalitas que fit vna natura, fed a cor/ refpondct plnrcs naturc muli itudinem lpccicrtnnliiaru. 3deo genus non propric bitfinimr fient fpcctcs: propter quod bicit anfto.feptimo pbpficernmq’ firn genera non funt propric comparationcoqma in cis muite blent eqiti nocationcs. Ætiftnd videmr voluific ffhcmiftiusoii birit q. generis quidem eoneeptus fine brpoliafi er tcinM fingnlarium fimilitudine eft colicctus-r mteUigi bebet et renal fimilitudmcideft modiea cum minus conncniaifpc ries binerfe aut carumindimdua cr quoriim fimilitudnc fumitnr conceptus generis q, indiiiidiiBciufdcm fpctiei er quorum fimilitudine fumitnr cóceptusfpccici.^ipoll fnbdng-fpes natura quedâ î forma velt ce. tïtrin hoc anflo.mcntc.Ægidi^ talitcr bcclarat.vj ai«l vie aiit nu bil eft.fj ret 'r-quâiûad fiindanicnii îcûnôbifotvnâ iwj aut pofteri^ eft.f.pticnlaribns quaiü ad cocepin genen/ eu ab CIS abftractum. Sod circa bicta pmetatorie c bu biratio. Hbrimo qr bicit ep biHmitioneß bannir foin « rebus pticulanbi s ïbui^oppofitum bicit.vij. niciapbr ficc.vbi vult q- benf be rebus vlibus. Sebo qrnvK t panifularc fuut realiter idem quomodo bilünitoeo re^


-ocr page 9-

TIb:iniu0

^rtcularmm coftituentor « ^ïopjij0 pundpUe que fût 'nrezvt alleruit fupcn uoconimcntatoî commento quinz «,,.»«ƒquot;* 'quot;quot;on bcncapparct: TRefpondetur epeomz fd,?.^)? ’'u ’^’Scdus.f.qood Öiffifdrioncö öentur intriT H ™quot;® l’”’“c“Iaribn9ctillcntibB0 ramen ertra sma a ^'’’'quot;^'■•«Hicr tarnen accepno tintellcrtua a/ wis atqm agit ju do vutnerfaKtatcm’ipfa a conditioni/

'^ ®bflrabendo:non autein bantur be vniucr/ hUarVi®*® ®^ itiodmn '|^tonio.t boe idem vo/ attfji ’ '*** '® *'’^’ ’flllt;^Sato.quoniatn parriculana vniz fiiroJ'^^®”^??*^ “”' ® fondittonibus niaerric abdracta

^^ quibuo vultandotilcs babere feien/ »mnif nbsp;^‘^’”*”®”f® *^ patuitfupra.enm autem bidt gt;ÜHiun ”'’‘‘^''®‘* ^‘*^*’’^'°”'^®’^*^™quot;^ parrieularium co b«bnim\?^’°*”*’®P”quot;^’P*'® que fontin re: iftud fic nwiiacr ■ ^ *''*''^Q’’‘’d biffinitioncs rcrum panieula ®Pii8 or ’™'” ^' *“P‘ ® condituuntur er piopaj a pan 'itcff*^ P2op:io genererpwpaa bidcrentia que fût W adf '^ Pio.quanto fuut idem realiter cum ca faltem Mtrón? ï’”ï’^'^'’®'^d**®*’i® foanaliter rarioncin i yt ^Pimcipij ad innicemz a re bilfnita bidinguanf.

^^plWaaïc etü non muite anime fed près: Wetpduequereve totam animam:aiit autî barum oetermmare qualcs nate lint altere adinuieem eiTc.

i»nä*’*“‘'quot;'’'^quot;em feettndani lgt;ieen0 quodbato qö fewiA* quot;’f’“^’quot;*'”«mcodem animato fed vna tantum loiiJt ^Wam : babens ramen multae partes po ^irw-wne e* ^ bubitatio a cuiusmquiz dtinïï**”^ ^^caniMS»'''’!™’” PW® opoucat qucrcz •gt;18 mt p ®’'^'^ lubdantiam anime r podea ems potenz quot;» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘ '*^® bubitatio cd biffidlis. quia piiz incipimduu’ 9 fubdantla anime cuj i** fcbh f”'” P° tentiarum,1 lient res fe habet ad ede: ^'Mito ’**«’Suofei■ fccundometbapbydcc. ©ein •‘'noBiwr^'”*^*“ incipicndum a potcntiis quia fut quo ’''*08nd-s ® fubdantla anime r a nobis notioiibuse I^^ft ’’Ï'ffquot;* vterpwbemio libdphydeomm col z 'We'’ i^flf autembeterminare be bispotenrijs *8111101, । '^l’arum potcntiarum fuut apte natc cë ad Wnin»«, ^^ ^iffidlc* 'JntcUigendum fecundum Sucre Th ^quot;''oumiento norto quod öidieile cd öidin ^W4inn ’u^'ff^'^ntias inter parte® potentiales anime 'Winter■ ’^’” potentijsbidcrcnttc funtmanifedeff l’inné ®quot;®®‘«in « fenfnm cum pcrcipiamuo aliz Wmvi/- *’®^‘^'^ ffquot;fugt;” qu^ w®quot; babentnnaginatio ^Winitr’'^ *Wfff«w*in quibufdam autem latent nmaginattoncm cum intcllcct'’nó 'uiagmatione feu fantada vtinfra odendetur.

^P^tf^t querere puns partes aut ope aut nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;•''’f “Stelligere aut intclleetum:« (entire

'®’'*f’”’ que cd bafo quod puns '*«8 vtrurn r^^?'® P^'entias anime qnam eins fubdan ‘'«animepoXriak quot;°® P««® querere 1 inuedigarepz ^•ïvtrum wi^?^® ‘*quot;*'quot; ®P‘’’® iplarum auteconuerz f‘'‘gt;8mfcntire «^W'doererc intclligercautinieUez «lentu-e aut rcndtiuum.ïitaöeqhje.

(TSi autem opera pausiterum vtiqj oubitaWt aliquisl iobiccra bomm puus querendum ficut fenlibile fcnfiriuoir inteHigibile inteilectiuo.

Cr lPonit qucdioncm quarwm que cff Öato qnod pdus inuedigare bcbcamusopcrat ones anime quam fuas po tentias.adbne bubitabit aliqnis cum potentie operenmr circa obiccta vtrum pitus fitinucdigandum be obiectis potcntiarum quam be potcntijs aut ccomicrfotvt vtrum ptius fît muedigandum be frnfibili ant be fendtiuo; be in tclligtbili aut be iidlcctiuo 5 ntdligendum pumo quod zilbcrms bane quedionem aliter fonnat. vult cni5quod opcrationes ad obiccta comparentur -mon potentie- tue vbi puns per intellcctum - rfendtiunm potentie inrclligcz bantur bic opcrationes intelligcre bebemns. ^Innuit ergo hie aridotilis modum quo in hoc feientia cd placez dendum. ^ncipimus a/ognitione obicftoimmcer il lis ad opcrationes pioccdimustcr opcratiombus autent ad potcntia6;er potcnnjo vero fubdantiam anime muez digamus. 5”frff'grudnm fccundo fecundum tfoinz men tatoicm commento bcciino qnodin bac inquidtione oportet ire be do que magis funtnota apud nos ad ca q funt laicntioia apnd nos.rin boe bidcrunt feientie. gei ennarum ennn in quibufdam ra que funtmagis nota az pud nosfunt picccdcntiatvtin matbcmaticis e in qui z bufdam econuerfotvt in quibufdam que conrinentur in dienna namrali. H^onitcommcntato: bidcrcntiam in 1er matbematieam fcientiam r naturalem.quia in inatbcz matins caufcfunt nobianottoics cdcctibns fed in natiiz ralibns vt plurimum funt notioics edeenbu®. £t notati ter birit vt in quibufdam que continentur t cetera . quia in naturalibus non femper effeetus funt nobis notiotes fuis caud®.fcd aliquando contingit oppofittimtquoniam colot 1 fomis funtcaufe fuarum fpecicrum qua® ptoduz cunt in medio vel otgano fenfus-rtarnen funt nobio ei’ notiojes vt pater. 5ntclligcndum tertio quod 2llbcrz tus bic alTignatbuascaufaa ptoptcr quasidc quediones funt necefTarie: I^iima cd quia in quibufdam natu ra totins er nobi®magis nota quam fuarum potentiarû. 1dmilitcr potentia ednobi® magi®nota^quam fua opcz ratio:1 operatie quam dusobicctum dent pater in foipo ribu®lèndbilibu®. nam noopuusfnmu® naturam igz nis in toto -rper cam addifcimuodus potentiam^ opc rationem i id circa quod operator. Quedam autefunt que funt nobis occulta quannim nd fubdantiam- rpoten nam.fed ilia circa que opcrantur fit ntnobiomanifeda. e er illio beuenimus in noticiam opcrationemt-rer opera z tionibus in notictam potcntiarum er quibus podea maz nifedatur totumreuiufmodi funtaliqua circa que non caz dit fenfus vt fubdantic feparatc t anima e cetera.

©ccunda eaufaed.quia in blo nou fubiaccnt fendbus funtbuo genera potcntiarum.nam quedam funtactiuc: çquedam palfiuc . 5”9riquot;gt;i®flt;^’quot;*gt;® q*'®d potentia eanfatur abcdcntia foime: t opcratio non bat fpccicm: fed potiuofpcciftcamr a fotmatdeut opcrationem lucif bi cimusluccrc.-rin talibus rectus oido.boctrinc cd incipcz pcre afoima toting agcntistbcindc beucnirc ad potenz tia®opcrationesac etiam obiccta. 5” padiuisverocd oido nature pnoii contrariustquoniam potentie paffiuc carentfpecic per fe 1 obiccta agut in caofpeeies fuas deur oculii®nullam habet er fc vidoiiio fpceicmtlcd ein potéz tia eia vidlilia e eu aefu vider timeeo^oratnin ipmimurat


-ocr page 10-

X-lt;bér

teiimpnniitfpedem fuaj.ï in talibusebieeta que P’*^o bant fpedem opcrationii potentijs funtfecundum nam/ ram pxma artibusiactus petentij st potentie que reet/ plût fpecicm obiecti funt pictnc toti ficut pifmocd coloj; poOca vifio:peffea vifus:tÖcinde anima fcnfitiiia.Æuj igitnr vt^qs genusiftarum potemfarum in anima inenia tiir opouct querere be vtraque viarum pxdictarû in bo/ trnna bcaniina.fcd be boe jnfra quid fit fentiendum viz debiiur.

^dftur sût no fold $ quid c co gnofccrevtilc efle ad cognofeen dum caufas antecedcnhuni in fiibHarija ficut in matbemancia quid rectum:t quid obliquum : equid lincae quid planum ad co gnofeendum q 'rectio tnauguli funtequalea fedc ccnuerfo.^lccidentia cnim conferuntmagnd par tern ad.cognofeendum quod quid eft«

lt;r 0 fîendimr q- ficut fubfiantia nos bucit in cognitio/ nem fnomm acndcntium;fic accidentia nos buctint in coz gnitionem fub flantic licct modo alrcro.nain cnm piiufbu bita flct vtrutn tn bac fcicntfa fit pioccdendnm acattia ad cffccttimvel econuerfo ortenditvrramque viam ciTe vtile T buo facti piimo quod bictum efi.feenndo bedarat tfuin enim babcamua. ©epnmobicif gpcognoicereqbqmd eft -Iipfam fubftannam non foliini videtnr efte vnlc ad cognofeendumcaufas acetdenriumipfis fubftantiist- rer confequenti aeddentia fubftantiarum ficut in matbemariz cis cognofccre quid rcctum-tquid obliquum: t quid liz nea:-rqutd planum ideft fupcrfidcs eft vtile ad cognofz cendum qiaugulis rectisangHlitrianguli fimt equales. fed ctiam econuerfo accidentia confcrunt magnam parz tern ad cognoicendum quod quid eft t ipfam fubftanttam 3ntclligendumpjimoq’cognittoqu:dditatts fubftan tje que babctur per dus biffininonem nos bucit tn cogni tionem fuomm aecidentium pjopnomni. t ccontra: acriz dentia piopiia fubftantic cum fuerint cogntra nosbucunt in cogntrionem quidditanuam fubftantic:lcd biucrfimoz dequia in p:tma cogninone pjocedimus a caufa ad effez ctum cumipnncipia biffimnua fubftantte fint caufe fuaruj pa ft'ionum.fed in fecimda pioccdtmus cconucrfb abefte etu ad caufam:vt patct er biens.0ua!itcr autem er nott/ da aeddentis beucniat inteUecnis in cognitionem fubfta tic;in bubio apparcbit. 5ntcIIigdidum fccundo cp liz nca t rectum funt piincipiatnagulft per confeques funt caufe propter quas babcre treo angulos equales buobuf rents inertipfi triangulo.tdeo bfcit as-tpeognoiccregd Itnca r quid rectum tc.eft vtile ad cognoicendum ilia ^f fionem.f.baberctres be ipfotriangulo.

lt;rjCtim enim babeamustradcre Pm’pbantafia5 oe accidentibuoaut omnibus aur pluribusttuc?Ô fnbftantia babemus oicere aliquid optime.omnis enim oemonfiranouis puncipiuc q^quid efi.

lt;rS5ccIaratquod bircrat:rbito fadt.pnmo boc. fecundo oftendit quales bebcantcflc piopud bilTmitioncs ibi: qz re fecundum quafeunque. ©eptimabidt qgt; cum nos babemus nadere norictam fecundum pbantafia vel imaz gmanoucm bc acctdcntibus.f.jppuis omnibusaut plurf bus.tunc be fubfiantia babemus bicere aliquid opnme.f notificando cam per fuam bifftninoncm.r iupplcndum eft g- ctiam ccontra cum babucrimus biffininoncm fubz ftantic potertmus fua accidentia pjop:ta no^ft^,* caufa eft quiaipfum quod quid eftfubianc®!”®^^/ omnis bcmonftrattonis.f.pcr quam

fio be fubiecto. 3ntdligendum ptimo nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j^ mcntatoiem comcnto fccudo ip non omnia acciacw. cunttn norictam bifttnirionts « fubftantic rei qiJian (^ munia fed foluni ^pna.ncc fuffid'ieognofecrc l®^^.^ accidcns ^piium ipfius fubftantie.fed opo^f“ nbsp;nbsp;nbsp;,„^ rcoia aut plura.vndc per accidcntiacogntia^r^“ ginationis inteUigit commentatoi aeddentiaƒP' J^^ eflentialia.bidt enim fic. r non pparatur nbsp;nbsp;nbsp;® fubftantie per cogninone aecidentiû nifi eum^quot; ^^j cidentia,ppinqiia eftenriatia aut oia aut ptora^» «i^ji/ finget vttnducam’melioxm biffininone fube. ligcndu fccudo q, per biffininoncm qua ^?' pin omnis bcmonftrationisinfclligcrc b^ocniu fione quidditariua fubiecrique é câ onmin Pquot; w* fluenriû.vt?: auf in oi bemonftranone Plt;»quot;'‘'’quot;„t(ir. finirio fitmcdiü aut biffinirio paffionis poll C/Quarc fmquafcuq? oiffinitione»»*’'!^ git accidentia cognofccrc:f5neq? ociP»® ri factie manifeftu c qjoialetice fintV^Squot;^ 070 ftendttquaicseffe bcbcant ^prie b'quot;quot;’'?. jAdlH cas talcs ciTc beberecp per ipfas nobis “Pf’*'^2,«« w^ onu r^prictatu rcr biffinitay.quare firn 1“^rö nirioncs non eontingit cognofccre accidcntwu^^ j biffïnitc neque beipfis facile imaginari ®®S'L-,jB fif ocs’tale t funt biete bialeticc r vanc. ^^K .Lpditain commentatoicm cómento.rj.g gt;nbsp;onmis bimi™ '1L^z non cognofcunfaeddenria nó bicitur bilt! inuwn। ^ ^ cetaut ga in ea collocafaltqö falfunuautqu’? -si^cH caufis remotis aut accidcntalibus.crcmpln P®’.„,^3(3 aial rndibilc.ercmplü feendi vtbócft fubllad'*’” ^ fcnfitina.ercmpln terrij vt bócft aial coinpofiquot;®, -.jüil poK currente auf fedente tnaia rónali. ^^“’quot; snfltW bitationcs occurrut. l^rimn cft vtr äcridfi’^^^jur cognitioncin quod quid eft î'ipfius.fabftannd ^^n g pnon: IPrimofic.illud quod eft pa«d|^S^»ii/ diaeddens non notifieaiur p ipfnacddamp;.’O’f?^ dpium notificandiacdden8.crgo«.p3teteönW - z minot colligit in littcra vbi bicitur q- good ‘lquot;“'^-;irtc'' opium otsbemonftrarioots quod quidellantc^e^^ palitcr ipfius fubftantievt colliginjr ftpf^’’^'cf lit bcmonftrarione notiftcatur paflio be fubied» ^’„(^fiz poftcrio^z.2llbaioi aut piobatur quia fi iUudqu 1^p cat accidcns nonficaref p ipfum accidcns:tunt ^^^jo monftratio drcularis ? aÿ.pmo poftcrioj• fi aeddens buccretin cognitionem fn?^'®j„lifißit'sl'' aeddens effet pus notnin qjfubatquiiininiin , ,^,[,; nd nifi fit co piius notum:vt patct ce pmusPf' ^ confequensfalfum t contra Ay.vij.niflWK i^. a tern » fobftautia eft piioi acddcntc nature ounu „fj tempoic. ICcmo quandocunquc aliqua tttguJ biucrfis virtulibus vnunt non confert ad eog^^y tenustficut patct be colo:e t fono.Sed,fubnan dens cognofcuntur a biucrfis virtutibus. quia ‘j^p cognofeitur fenfu:fubftantia autem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;futti tnr fecundo buius.quarc fcetera, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fLobÀt' piincipia effenbi1 cognofccndiifecundo mowr.j ged aeddens non eft piindptumclTcmlifumwquot; jd tnagisccontra: vt eonftat.qnare if. 5”®P^jgm ell äriftotflcs in littcra. ^:o

piimo:quod buplida funt acddctia feww^^^ munia.tracddenspiop’inm eftquod Icqnu^ nate nd vnam fpeoem Ik quod non atom p««F


-ocr page 11-

^Î*^*”*’® ‘I*'**® •pweivtfe habet nfibüiraa -J^lccidenB nbsp;nbsp;c5ecd qö reperitur 01/

-libcdo i nigredo t rdiqiw b’i, bcricÖffn L- r *'®’’^® » ÎW fubHanria Kupier potbaz lt;le «.fM^‘'‘f®'’^^* ^ öiftiiicta.eonfufa habetur facti bó^ '‘’‘‘'’'‘annavdectpus.biftineta vero faendo q, é Ife'im *’®^^'^^'® Pii‘i*naponantur condufionc8 ß»mö» •^•®’’^’’*’®’ ®.ccfdenti9 coia non burnt 'inöifliii ’’’ifferr«'”””*'” ^“bllannc.patet;quia qöcrt ahqualitcr ■^naam ’quot;^^ ^'“‘^'’^as fperico fubdäric non bunt in biz •'ai'c^^^-®'quot;***””^'quot; ®f*^“'®® ca^erquo no’cll maiot ra ’tp’cmiir'^’ ^ alia.fed aceidétia eómunia fuut b^i : vt fo twabimv ‘‘^’'’^'*^f‘ Secundacondufio. aeddétta W.S/?^’’quot;f‘’*®’”'-‘'’Snifioné fuße. 3lt;^acondufio ^Biqucrr ®®.^* '’«rfimodc bcelaratur odendendoinodn

'•Ba óm •™’’^*'a'’ ’fuBc.Quidam enim bieut q ’ intdlcz *'lt;lgt;fatcn°'”f^'*'®f' ®™‘^*’’® fantafiatii vt albcdinéaurea/ *^efol^'’*’ ’^ ’“® P”’® ”’®“^^’'^ d’ fale aceidena def cjnfjn, „ ÿ^ *^11 emofubieeió en effectua natus IkTuain quot;^ndaha '^‘^'*^^1“'^' '^''’'‘^I*‘^‘^“® '’^noticia ilimfac ^•niftft .'^'’'’'” eognitionem fubllanrie. Uhi bi/ B'äfe vm!quot; ’f'^^ accidenaföefanrafiatur ab'dlo pbantaf Jibiljg • ’’’'‘^Wcouß ^S*^”f*® abdrabif fpccica intcUiz fn8Qs 'nr®*’®' '9'’a intcllclt;tU8 podibilia pmo inteUigit ÏJ'ifoie k “ P’wwn’n obicewm.« quia conceptus cHrifff I^JiitiaT' '’”’*‘'’'” -1 ’''“‘^^**^*^f P*^'‘P«‘*®''l‘8'’‘fi«f fub inctta•^’’^”^^”®-’‘*^® ’quot;tfl**^® bccognitóc,cniifo' fBbllan ’quot;'‘’Snitionem Tubflantic t aecidentiatfedppuo «•tó^*^«»«'«»«!«»« ercognitioneaccidentia co “’Bis r **• ■üutafiä'” bedneeturintelSeena i notiz ^fBi3frt' ’”' ^“brtantic. THonnuHi Vo ponut q ficut 'ftnuh' ”’*“’ ‘^''‘•’*'ft’focs infenfataa er feufatia.ficut ^luDiM °“'® '*^ ^ceicainimicitie er fpccicbue figu/ ''ftiWtaM '”®^“® '^ ’■diquie b^inta intcllcctua qui eft fcnrati?’^'’lt;’bilio: potcrit creonecptu afddcntis p:inf f®^°’’f‘^Ptogt;” lubftantic non fcnfate. Quidaj ’3’rfffiP'^^’quot;f®^''’® quot;’”’ •■cP’fIf•’t^i •ölum accidenafj ® «eeidenre t fiibftauia que eft dua fubieez *^«iiirt'- ^I^ d“®* * ptimo mouct.r idco puino fanta ^€*8 ’V’’®intcllccium non cftcoloj fcdcolo’arü r üa ’^jiw(‘'’'’'®.*5i*ur acndcn8in concreto cft pmo-coguitu f'lBbfc quot;quot;‘quot;‘Windudififiibacum intdlcctua illa buo quot;''Bteu''”^'-’ ^ ®^f*lt;lcn0 fimul 1 confute mica intellecrio 'tÇqiiP ‘'^•P^ffritfua virtutcintcr illa biftingucre : et BiotC^l’P’iûconecptû biftinctecompbendere. -r i3oc robL^quot;“' «Snitionê accidentia conferre adrognitiós hbeJr-^^^tótnrbiefnBam -raccidena biftinetceem '^bo?'!”''^?'’8’ ^’^^‘^^ biuerfiaeognltionibuetnon ante ’^tóHfinP’f '” •^™«do ptemiftb«pofitum fuit. iCerz '’»Be .^¥‘Wcntia ^pnabiknnt in biltinctam cogni ^Biula i**^ I^*^ rcnfibilia.btxcondufio a Roanne,be *’'*''tec'” ^*“^'‘*'ß queftionibua biuerftmode bedara ’’bjig ff nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;niodua cftfupponendo be mente eémen

’Miate •^®*® ß’b’^to.lriiij.q-virtus cogitatiuaq Ïhitionf.^^‘'^'’’‘•quot;’'^^•‘^do.piiio eompbendit vnica eo/ quot;'Bnibust ^'’“ ^quot;®‘ *’”'“' ™ accidétibuBj^jpaje ï co quot;BBfoluin %®’**cntibu8.lt;rnon folum'aceidenria quia ’'’Be tam ^^^ • “ ’’’®“^’’t'”':fcd tolnni aggregatü ra *’’eomi» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’“if”! virtue cogitatiua

’öBïh~f • ff’f*’'•:aggregatum ^ptcr eitje nobilitaz '’’'’tic^f*^'’9'’Potcil biftingucre inter idiuidun fub quot;Wone^ r '”'® «Ppewieoiair be ipfia biucrfae cog/ quot;ontói ”’^ 'P^Wfre: nee ante qjfaciattalcmbifttnerio / ’’'Bnin„'?5“’''^Ï •ntdlectum poffibilé.facta autem tali öi ’'::lxfƒ ■ ® - äfmatc illiue indiuidui fubftantic:ab/ ’flccifl a™*^® '’’’weHalia fucfpcciei repjefentariuaab in äjemetqua reeepta in intelleetnpoffibili in co can

rabitur intdlectio tlltue fpecicifiibftantte. 3de igifur eft pjimua modus fm quern accidena^pium bucit in bifti etam eognitionem ffmpliccm feu intuinuam’fubftanc fenz ftbilie.quia accidena ^puumalicuma fubcirnfibitie.faz citad hoc q talie fubftantia indmidualie cogitctur -a cogi tatiua quaff fine tali aeddente cogitari non potfet.rp pria facit ad hoc q acogltatiua biftingnente inter indiuiduutn fuße 1 accidena talc mdiuiduû Pm fc eogitef.bacaut fubz ftantia indiuiduali Pm fc cogitatattune virtutc intdlectus agentia a fantafmate feu intenrione imaginata ipfiuj rep fentatiua criftente in cogitatiua eaufabitur fpccicavniucr falie fuc quidditatie fpcdficc vn.ucrfalitcr repjefentatina in intdlcctu poflibilirquain eo reeepta mtrodoecturi ipfo intdlcctio illiuebctcrminatc fpcdci fubftantic fcnlinilie : cuiue illud crat accidena ^jpnü bucit tn biftmetam cogni tionem intuitiuam fubllanrie fcnfibilie. ^cciidua moz due cftpmittendoqfficut'materia puma êenfin pura po tcntia refpectu fojinav mdimdualium tam fubllantialiuj qj aecidcntalium:nee poteftaliquam fo:ma'm fubiiantiaz Icm recipe nifi pjiua fucrit fufftdenter pjcparata r bifpoz fita p fonnao aceidentalce (bi ^piiae.fic mtellcetua poffi bilis eltene in pura potentia in o:dtnc ad qmnea faunae abUractaa i vntucrfalce fine fucrlnt fpccica fubllantiaru fine aeddentinmmeque poteftfpeeiem alieuiue fubftantic rccipcrc nifi p:iue bifponatur per fpccico accidentium,p prionim iili fubftantic. ^oc liante patet qualiter aceiz dcnriapjoptia bucuntm biftinctam cognitionem limpli/ cem fubftannc fenfibilia.boc cnim faciunt pjo quantojpa cogitata coopérante mtcllcctu agente inipninuntin intclz leem poftibili facciee iniclligibilce ipfajum rcpjcfcntaii/ uaetquibuepjeparanturintcllcctuead rccipicndmn fpez cicm tnielltgibilcm illiue fpeetei fubftant(e:cuiue illa fik pjopjta accidentia mediante qua illa fpedee fubftftantie intclligitur.ionfenintigitur accidentia pjopjia ad cogz nofeendum beterminatam quidditatcm fubftantic : ficut agcne bifpofitiuumconfcrt ad actum ad quctn picparat ipfum rceeptiuum.t bcc vifuefuit veile commentato: eÓ mcnto vndedmobmn biritqnon pjeparatur nobie cog nitio fubftantic per eognitionem accidentium nifi euj fciz uerimue acddentia pu’pinqua cftcntialia aut omnia aut plura. ’KSoftetcriant ifta conclufio bcelarari modia limilibuetllie qui pofittfuntbc aeddente communi.öcd ifta pjo nunc vidcntur fiifficcrc. Quarta conclufio. Idccidcntia pjopna bicuntindiftinctam eognitionem bifz eurfiuam fubftantic abftraetc. 3H® conclufio bedara/ tur p:cfuppofito primo q gt;per aecidcne ptopnum non fo lum intcUigo aecidcne alicuipjopiium criftens in co : vt fupcrme bictum fuitifcd crtcndo ciiam ad opcrationem pOTpaam tranfcuntcm in almd. jlboc bato arguitur fie 3Hud bucitin eognitionem biftinetam bifcurfiuam fub/ ftantic abftraetc per quod tanquam per medium pjoba/ tur talcm fubftantiain abftraetam cflc.fed pcr aliquod ac cidcne pjoprium vt per motum primum vnifomicmr fernper continuum tanquam per opcrationem pjoptiam pami moioriepjobaturprimum motoxm elle : vt patet er oetauo pbj’fieojum.quarcreetcra. TPstctconfcquen na cum nunori-t maio:bedaraturtquia en per primo mo turn cognoucrimue pjimum mobile t primum motojcm in co q pjimue moto: pollca per bifenrfum r ranodniz nnijcrbof bcdndinnr tn eognitionem 'ipfine fecunduin quidditatcm t dlcntiam vt patet er buodecimo nietbapbi ficc.quoniain ciufdcm cft notificarc fi cft r quid cft vt fez rto mcibapbyfiec eolligi poteft.-z fccundo poftcriorum.ï finiili modo pjobanpollet qaccidentia propria bucuni (n biftmetam eognitionem bifcurfiuam fubftantie fenfiz bilio:qui9 er biuerfitate opationnm arguimus bmerfita/ têfannap t compofitop aquibus.pucniüf.r er tali epa/


-ocr page 12-

Xiter

Köne lakm foiitiam « taleeompolTwm.nam ficut trafmu tanofidt fcire inaKnamtlicopcratto foimam. ädröz nes piindpates. ^d pnmam quidam conceduutq gt;nbsp;óe mondratio ctrcuUns cd pod'ibilia.pmo m ömerfis gene ribua bemondrarionum vtarguincntu;odcndit.quia ac ddens notificat fubdantiam beniondrationc que cd ab ef feetu ad eaufarn:? fubdantia nandcat accidens Öcmódra none pioptcr quid que cd a eaufa ad effeetü. Seeûdo gt;eo dem genere bemondranonis fed in binerftfgenenb^eäy ft fi bemonfirarcturfanitas per beambulationê i ec5uer fo. ÏCertio in codem gcntre bemondranonis i caufe: fed refpeetu biucrfoy indiuiduo^ivifibcmondrarctur plu/ nu per vapoiem ie? vtrobiqj crit bcinondrario per eau fam matcnalem'fed refpcetu biuerfo? vapour. jCum aut £l ?:.biiitamp;cmondratoncm eireularem ede impolfibilc; intelligitin codem genere bemondrationia t caufe j ref/ pceru eiu filcm indiuidui.bce autcm rcfponfio non videf ranffaccre.quia bemondranones non fiunt be indiuiduif fed vniucrfalibus perpetuis t impolfibilibus aliter ft ba bere vt vult 21^lï.pmo poderioy.vnde in bcmondraiióc particuiari nulla pjcmilTa? öebet ede fingularic:fed vna bebetede magia vniuerfalio q, alia.Tfi aliquando fumif altera piemidarum fingularis i'lud fit graria exempli foz lum ad odendendum qrpjemidcin bemondratione parz tieulari nota fiintcqualiseóitatis fieut in bemondratione vniucr(äli.*|ßgt;xopter qtgt;aliibieuntid^t.veile q’bemonz Oratio eiretilaris non cd podïbtlis in codem genere eau ft-Teumargutturilludeiic podibilc quia bemödraï pcr vapoïcm -rccomicrfo in genere eaufe matcrialis.boc ncz gant quoniam bemondratio bebet edeer ^pofitionibus perfc vtpatetpjimo poderio^z.ideatit ^pofitióco er plu «ia fit vapo: auter vapoze fit pliiuia funtper acndens: fi cut idc er ente fit ensaut er acre fit aqua vt pate, per a:g. pmo pbpfieo:si.quarc -rc. Zlln qüt fucrunt öiccn(cs q»li ect aliquo modo bemondratio circulai is fit podïbtlis vt argnmm edtnon tarnen eireulationc perfecta ad qua fi re e)uircrctur q fi a bcmondratb t eeonuerft q boe fiat eid( intdlcetui r q-pzo tunc in vtroqj pioecifu illud cr quo fit bemondrario fit abfolutc notma tlh intcllcetui co q bcmo dratur.e confiât boe elfe nnpolftbilctquia impodïbilc cd g, refpcetu eiufdem pjo vnotcodem indanti a fitabfolu te notius btceonucrfoter bis eligc illam que tibi mcliox apparct. 2ld feenndam poted negari eonfequentia biz ccndo ÿ non opottet q»omne quod notificat aliud alieui fit cidem paus metum.nam fpeetes colon's cd ptincipiû videndi ipfumtr tarnen vifus non ptiuscognofeit fpccic qjeoloxm.-r fm pnnmmmodum bedaranditertiam eó rlufioncm po det tcncri cpintellcttug puus intelligit fiibz dannam q; accidcnsvt patctcr bictis.ftd firn ftcundum modü podet^cneri oppofitn.f.q»(ntcllccms pnus intelliz git accidcns q, fubdantia fieut paus eins fpeeiem recipit tcumaddncif auctoatas 21y.vü.mctl?a.^ fnbdamia c pao: accidenté natura bifftnittonc t tépotc. bicitnr q^äy. vult cognitie fubdantic cd pao: cognitiionc accidentis paoatatc pecfcciionia fed non paoatateoaginis tmo ma gis cconira. 2ld tertiam bicitur q, maiot cd vera quan do illc virtutes nó fucrintinuicë fubotdmatc.ftd fi fucrit iuice fubotdinate non opo2tet.nuncautfenfusc intellect’ innlcem fnbotdinatur in opérande ita q’ fenfusïubojdi natur intcllcetui vt infra patcbit.idro quiequid fenfus po «cd eognofccrc :intellectuspotedcognofccrc: fed non con nerniur. kid quartam paterquotnodo babeat mtelligi qgt;bicttur in fteundo mctbapbFficc.nain babct fic intelli/ gi g, omnia que funtpancipia effendi funt pancipia.cog nofcendi: led non conucrtitur. Sccunda bubuatio cd circa ^pofitiencm ây.omnis enim bemondratióis pnz (ipium cd quod quid ed.iöi? in omni potidima bemon

drarione medium fît bidïnitio fubieeti aut biffinitio palfa nis.JÊt quia bce bubitatio niagis pcrtfuct ad fcciinJu ? denos ipfambïcuiter crpcdtcndo «Wwamwlum J^ nes »babiliotcs que babitc funt circa ipfain.Xineon fis tenet q,folum biffinitio fnbiceti cd medium m pon , ma bemondratione, quoniam per 2lrido.p:tmo poii orum medium in tail bemondratione bebet oiecrcq ïpzopter quid r tale cd biffintno fubieeni non pa nis quoniam biffinitio fnbiceti bicit quid (übiccti r P quid palfionis 3tem dicit bic 2lÿ.quod quid ^'. iecii Tpancipium omnis bcmoudrarionig.igimr tu » dius autcin vultqgt;folum biffinitio palfionis fit mca , bemondratione poiidïnia.quia per nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P.^||^ omm.ratio pami termini idcd maioas diuin in bcmondratione potilfima.maioiautcin en, tas cd palfio cuius inberentia ad fubicctum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,jJ igitur TC. Æt ad banc opinioncm vidctur bertiis ptimo be anima adducens bane rattoneiu» ^^^ dium in oemondratione bebeteffe medium nun“ f.podcrius pamot paus fccudo.tale autcd öiHin«t fionis quc cdpoderi02 fubiccto;quodcd pmnuint palfionc que cd feeundn.Subdit tarnen qpn“quot;-p biffinitio fubieeti fmepalfionis nunqmient n'quot;’“ 'jri/ paa bemondratione nift pcr talcm biftmitionemW^^ at quid fitpaffio t cui inedTeplerquam eauwm.^ ^ pnuatio lumints in tuna non cd lufficicnß *”* „;,Jigt;C inondrandum perfecte eclppfim bc luiiaifcd requis totum videlicet panatio lumtnis in luna (PPK* “ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ip lem intcrpofitioncm terre inter folcm t lunam er _^ fins in capitc vel in cauda biaconis infra S' cos p2oucnicntcm.Ær quitus vidctur veile qoi i^^ pafflonis que bcmonfiratur mcludcnsomnia gener farum ipfius cd medium inbeinondralionepoiquot;'!.,7 aiij autcin plures opinioncsinfimul centcs q gt;nbsp;aliquando biffinitio fubieeti cd medw '?^^ drarionc potifftma vtqaando pamapaffio^“^‘^'’i/ bcmonfiratur per biffinirioncm fuam:aui rioj biffintno fubieeti bcmonfiratur per riatio pcr foimaletn.aliquando autem mediumeu' nitio paffionis vt bu paffio podcnoibemondrawr ^ iceto per paffioncm paojcm.alicplurcsadboe m““ politioncs.f.fequendo viani albcrti. ïW«»^.Jj pofitas rcfpondctur, Ud pamam bieuq ’quot;'™‘'jrai niondrationc potifftma bebet bicere quid t^tpm r fionis vt odenfum cd fnpza. àd q gt;biffintno fubieeti cd pancipium omniomocm । ^^^ nu pcrquas bcmondratur aliqua paffio bciuo non alitcr.ftder boenöfcquitur qp fit medium drationib’quia biffcrunt ede pancipium t ene vt patet er plimopoderiolum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, «fliumC

îâlbirationê authabentïpfllnof® vqïcóniunes fintomnee« haben“®® aliqua anime jjpjiaiplwe-hocenim pere quidcin neeeflaniinieftmóaut leue w aütplurimo|ïquidemnullii lineeoipoiep®“quot;^ facere:vt irafci confidere Oeliderare5 niarimeaotafllmilatur japiiointeUigerf-;' „ ïbee fantafiaquedamnon fme fantalia nen tingit vtKB nee boe fine eoipote effe• nbsp;nbsp;. g,

3eTemouct bubitationcs circa op«2SS paffioncs animc.t biutditur iu öuas.qr bunc bnbiutioncin pcrtraefat.fieimdoe ruralem t bialcticii bui’ipaflibnes biffert^^'ï^, ibi ©ilfcrcnier antbiflïnicnr. P»quot;’’.?2?«#^^ quia pmo mouctqucfiioncm.fteüdo foiuo iquot;


-ocr page 13-

T^umi»

nnw ^ ^quot;r ^^^’’’’Of’esanirnei coupon an fit aliqtia paflio jPpia ipli animeque nulle modo a cotpotc Öependentiä Kp ?*^quot;'quot;' ^*^ ncfciïanum aedpcrci inueftigaf ad fM ।j’”5*”'®’’’ ipfius anime.1 feire boe non eft leur: UM s r ™^’ i^idciurautem. Soluitöubitatio no 's l^'®^gt;i«PM’no qHOd bietum eft.fccundo folutio/ ou oedaratzibi ^identur autem t anime.puma in buz ».qma pmofoluit.fecimdo oftendit viiütaté buiuo ing nnonteabi Qiquidemigitur. ©optima biete g » muite aie paftiones feu operationca be quibuaeft manifeftû pauionefjcta in co3po:e:ficut funt iraicixönfidcre bcfide rarcztvniuerfaliter fenrire. ©ubiumtame eft bcintcl m ’^‘^wtur elfe anime pioptium teoipon nóeó 'quot;iini^ri.vcytamen quia intelligerc aut eft faniafia ; aut quot;®®wfincfantafia.ideo fine eoipote elle non poterit.

jnitdligcndumpume fni eommentatoiem commenta ®aodcdtiio:gj lt;Ài^.bie intendit öuas queftionca bc opez ™onibuBanime, ^naeft.vtrum omnea operationca ^iinc babeanteommunicationcmeum eo:po:e:aut non. ^eunda cft.bato g gt;nbsp;aliqua operatio anime non conumi aicctur eo3po:i:vtrum fitm rebua criftentibuain coipe: P®’^ fubdit Duae,ppohrioncö:quarum piima 'a-IPolTibilc cft vtaliquodnon eoinmuntcana eo2pon yillenaIn rebua criftentibuain eojpoze.ßccnnda eft ipüiribile eft vtactio alieuiua non communicano co;po f llit non eriftena in aliquo eonim que lunt in co2pc: vbi faipmcntato: per actionem communicatam cojpon Intel Willam que indigctcompote vt fubiccto vel inftrumenz ^.j?9iió redpitur.t per non communicatam eo:pon inz *l'i8itnoBindigcnteni cotpoxillo modo.'|ß'cr actione, ’Item criftentcm in rebue que funt in eo2pO2Cintdiigit il '”’’qnc 3b obtccto eo2po2eo iin co2po2c eriftente bepen ^^Per oppofitam oppofito modo. Intima igitur ^ z Pontio vmfieatur bc intcllcetionc qua intcUigttur lapia vF quot;Stiim.inacnim cft actio non communicata co2po2i quia '”^*5« co2po2C vt oblccto vcl mftrmnento erquo in

potentia non otganiea t non nùrta eoipoti:« ''terulcngin rebue criftentibue in eo2pO2C:quia bepenz « 9fantafmatc co2po2co t in corpoze eriftente vt ab obic iwu ®^^*’”^® autem vcrificatur be intcllcetionc etcnia r^° agentia: quia per p2op2lamfubftantiam feiptn '’telligit.iiijcnim cft acrio non communicantia coipoti . A919 intcllertua agene qui neqj cft co2pue neqj virtue in ™ipo;e:vtln tertio ortendetur.-r non efteriftene inaliz C02um que funt in eo2po2Cidcft a nulle eo2po:eovt ab ®Diwo bependenaterquo a fantafmatc non bependet.

lt;ïquibue patctintcllectu8 iHaaumqucftionum quas quot;1011« commentatot t etiam carum folutio.21Ibertua an bit pomt tree pzopoßtionce. 'IPtinia eft q gt;aliqua it operatio anime que communicatur eo2po2i.patctbc vi talijabuiufmodi. ©ccunda cft $ alipua cft opc inline que non communicatur eo2po2i fed eonunuz I^“’ ’®”.’’quot;””’«fant«co2pori.pattt bc intcllcetionc qua DOlP ^^J*'Sj”””*”triligitur.non cnim communicaf co:

’''» ”° rccipitur in co2po2e vt in fubiccto vcl inftn» canï* ^^'■*® fPPipititf vlfio’ fed communicatur communiz lm • ^’’^* •”® quanto a fantafmatc bependet vt ab ob z to ■^^^5l^*quot;lt;l*g«’tßco2po2C vt fubiccto vcl inftrumê nir^'™’PiopoUtio cft O’ aliqua operatio non comma catur co2po2ineqj communicatur communicanti co2po (nrSr*’^^.^*^l'l^’‘”’^’ft“*®®quot;i”i®‘’’lull’s’*flt;i®“’®l'Q*’® tenn ^xquot;^®*” ’I’l^tactam per fpccice dieitae a fantafma Ann “^*-i’‘^onfce;aut per lumen ab intdligcntia fibi i MkMJ f** contra ifta adduccrctur Ärillotilce bic ; qui ‘Vidaur g nulle fit operatio anime ad quam nulls modo conenrratcotpus. IRcfpoiiddur Pm ZlaerrolM g, bicrom Ïly.fic habet moderari videlicet $ nulla opez ratio anime noua vcl que fit dueoperatio vt co2po2i cft vnlta que aliquo modo a co2po2e non bcpendcat:qualitcr non cft be intcllcetionc ctcrna intdlcctus agentis. fin au tern 2llbcrtum bid potcft 21^.vdle q? anima fin nullam potentiam opcratur bum C02p02ieft vnlta a qua no pcflit p2oucnirc operatio a co:pO2C aliquo modo bependentiam babens.JCum quo ctiam concedendum cft q, ab aliqua il larum p2oucnirc potcft operatio que a co2po2e nullomo do bependet: vt patet er bictio. 3ntelligcndum fcciido quod 21?.bidttp intclligcrc aut eft fantafia:aut non eft ft nepbantafia capiendo fantafiam ^opcrationc fantaftica Xoquitur enlm fob bifiuctionc ^ptcr antiquos qui bicez bant intdlcdum non btftcrrc afcnfu fcu fantafia t er con fcquc nti intclligcrc ciTc fantafiari.quia adbuc non cft ma nifcfta bifferenria inter intdlectum t fenfu.fed infra maz nifcftabitur.r oftendetur ft ' I5 intclligcrc non fit fantafia ri:tamcn abfq5 fantafiaridie non potcft.

CTiSiquid igitur animeoperum aut palTionu ,p p:iumconringet voegipfanifepärarü fi veto nul lum eft jjpuummon vrique erit feparabilis: fed ft cut recto inquantuj recrû multa accidunt: vt tage re eneam fperamfm punctum:non tarnen tangit abbocfeparatum rectum, ^nfepabile enim ftqui dem temper cum quodam compote cft.

«70 ftcndit vtilitatcm bumsinquifitiomf.bjdt qgt; ex hoc apparcbit an aliqua operatio an ime fit abftracta vcl no.x bee cft queftio quam bomincs marimc bcfidcrantfcirc be ata.quia ex hoc fciri pot an ata fit a co2po:c fcpabilio: aut non.1 loquttur condilionalitcr quia hoc magifappcrcbit in tertio bi.qgt;fi aliquod opc? cft ^piium anime: til c illtf opiio eft fcparabilc.i. feparaiim anime coinpetens x co:/ po2i non comunicatum.SiiY»o nullum opcruj anime fit fibi ^p2ium:tunc illud opus non cft feparabilc ideft fepa ratim anime compcicns.Ætlxic per exemplum bcclarat: quoniam ficin lince recte multa accidunt fut O ' iinca recta eft.f.fm die quod habet in materia naturali : vt tangere cneamfperam fm punctum xtangit lincarccta non tanz git eneam fperam fin punctum fcparatum quin ad illud contaetum conenrrat corpus fubicetum:quoniam fin die naturale nimquam inuenitur ablquc co2po2C tea fapplc fi anima fit a corpore fcparabilis babebit opcranonc aliqua ad quam non cooperabiturcorpus. Si vero atitmafit a corpo2c fcparabilis nulla crit cius operatio ad quam corz pus non concurrat. ^ntcHigendumprimo epeommen tator commento bcciinotertlo mouct bubiibn contra moz dum arguendi 21?.quc eft tails, ßialiqua operatio ani me cft fibi propria ilia cft fcparabilis.ergo fi nulla cft fibi propria nulla cft fcparabilis.’Öidemr q’ bic modus arg« cndi non valcat.quoniam arguitur a beftruenone aiitccc dentis ad beftruetionem eonlcquentis.x fie arguendo co fequentia non tenet: fed committitur fallada confequenti«

214 hoc adducit commentator refponfionem Zbemiz ftij qui bidtgpqiiando confequens polTibilc eft die eö ' an tcCcdented-acdpif vt polTibilc vcl cótingés feg ex antcdc te:tuc l55arguf.rc a bcftructióc ancedcntisad bcftrucnojiê pntis:vt fi bocvjfibilc cft animal: pombilc eft vt fit bonio fed hoc ?ifibi(é nOn eft animal.crgo impofTibilCeft vt fit bonio.fed qiiando in propofitior.ibus bipotcticis cotinu arts confequens neceffariofcquitur ad antecedens : time ojargucrea beftructione conftquer.tio infcrcndo beftru ctioncm anteecdcnrts.argumentilafil a?..eftm^ipofiz tionibns erfitibus in blfponc prima.qre xc.bcc tn foluno no vf fufficere.ga ifta pdmöaliot^ialiqopatio cjipa aie


-ocr page 14-

Z-iber

taliecorporie «ut partie vt cordie vel finguinis aut taff« potcniie.f.irafcibili0ab boc quia ab apparent! paruipcn lionetgratia buius quia propter appentom bolorie in co trario feu propter appetitum pcnc in vindtetam. ^ntd ligendum g, in bae biffinUionc ire erpheanturpiarcs can fe iplius. ||2gt;:imo eaufa matenalie cum bicuur tnotua talie corporis quando fanguie aecenfus cft vcl parus.fi cordis quoniatn ira in cor primo mouctur eonilnngcndo bum homo conturbaturre poftea öilatandoöü quentpuf niiionem vel buius potenne.f.irafcibilis pro quanto tail corpori vcl parti criftit vnita . secundo caulacnio' ene bum bicuur ad boc.f.apparentt parmpcnlionc. nani tunc aliquia irafcttur bu n vidct fe apparcnier pacuipcai

ÆcnioVaula finalis bum bictnir gratia bums* quia^ pter appetitum pcnc in vmdiciam.

lt;L Jtt jjpterbecigitunam pbffid cft conlide« re oe anima dut omnibmuinioai.

lt;r Secundum cosrclarium.iad pbpficum pcrtinct conli derate be amma.'lProbacurad cundem pcnmciunlioc rare opcrattonctti t iliudcuiuseit operatio. icd paHioca predicte lunt opcrationco anmie t be Ulis CvUlidcratplrf fieus.crgo bc anima babctcc'nhdci arc. ^tcni adnaw ralem pcrtinct tonfidcrarc be palhonibusiquu in earum biffinittonibae pomtur materia wpatebu fetundobuioo igifur tcctcra. Sidcndumcftcrgo vtrum oinnisam/ ma fit actus ? per feet10 matcncraui non.Si fiematuraWa habet eonfidcrarc be omni anima que eft buius liUicdP fcctio materie. ^nteUiScndum primo ilrilloiilcni bice rcrautonmiaut bume propterinielligennaafupcrccldm que a quibuidam bicuntur efle animeeclorumsbc quil’*’* quoad propter quid t fecundum earum fubUantias non babci pbfiicue Ic iniromittcrc:fcd folmn quoad quw/’l T pcr comparationemadmotum crquo non lunt pcrtcdi ones mate ric aut corponsmec Iccundu die ncc fnicaruj primae opcrationcs. ^ntcUigeuduin fecudo g-ani«'® buplidtci poteft biftmin.iSno modo per mtrinio®®”' lumt' etabs bifftnitio pcrtinct ad biuinum. üno modeß crtrinfeca vt per proprium lubicetum aut pcropcranócs eiua.t talie öitfinitio pcrtinct ad naturalem: vtinlccnd*’ bums patcbit. ?Ötccaduntaliquebubit3ttoncs. IP«' ma bubiratio cftquia Ülriftoliles vidctur fibicontrariu« Iftam fupeiiusin itla partc.^nquirimusautem.öiïd i? paftionum animc quedam funi propricrtqucdain com« nes. bic autem veile videtur omnee elk cómnnce.argu it cnim licrStaliquaoperatio clfct jrpriaaic manmecn intelitgcrc.fcd intctligcrc non cft operatic ci propria quia intelligci c aut cft fantafiaraut non cft iinc fantalia.cuj ct go fantafia fit operatio organica : non potcrit fieri intdliz gerc nifi corpus aliquo modo concurrat. ßccunda but b itatio cft quia fi folmn forme t opcrattonee que fût pew ctionce materie funt pbflice colidcraiionis:vibu innuii jüi^.tunc fcqucrciur g? oc intellcetu no bsbcrctphpUcua eonfidcrarc vcl fc intromittere cum null lu 0 corporis fit ac Ins vt bidt iljr.in tertio buiua 1 neg, fit virtue incorpc vtibidc guerroie afreru.confcqucn0 aut cft falfum vtpj TRcfpondclur ad prima g»bupluitfr aliqua operatioW' ciiurcöis auf^pria.l^no mólUa operatio Öf ^pria anu meque in Iola aia fubiecfiHC rccipuur.ï iHa cemunis au 1 corporique in co mpoftto rccipimr vtin lubicrto propin quo.t boc mode conceffit Äy.lupcfiHsaliquani opera/ tioneanimc elk jrpnami aliquainfcniiiiunc.illie 1110 bjciinr aliqua cpi ratio animc ^pria ad quaj nulle modo coneurrtt forpus Pue lorporcu laqua fubiettn vcl organ« anttanquä obiecin.t iUaappellaf toifad qua corpus nue corporeum u iquo mode illoy ntodoyfccurnt. e boc mo do vult bie idriftotilea nullam opcrationeiu anime elk proprism.quia sd mtcIJigctc be quo maxima vidour gft

Slacd feparabiKaîautefl vcrarsmtnon.fi ficr^onfcQiics fcqmtur ölt; neer(Titate er antecedente . r per confequena oponebu argucre a bertmcnoncconfcqucntis ad öedrn / cnonem anKccdontia.fi nontfuncalTuniptutn Mrift.ent falfum, ^dca aliter rcfpondei Ægidtua bieena g »quan do condinonalia eft er terminia conucrtibilibue:tnevtro que modo pofTumua argucre vtpatct.ifie eft in ptopofiz to.quia ifta eonnertunrur operanoanime ptoptia r opera no anime infeparabilia.quare tc. ^nteüigendum feen do fm commentatotem epen 2lriftotilca bieit qgt;tinea re era non eontangit encam fperam feparata a co:potc loquif be contraftu vero i naturali: non be contactu matbemari/ fo.t bifferuntiftieontaetua.quia in nutbematieie que ie tanguntrontinuantur r babent vlnmum idem.Ged ina turaiibus quam vlfimafetangentium fit fimuhfunt taz men biuerfadjpftr biuerfitatem fotmap fubdantialiu biz nerfi vlrima fibi beterminantium.

CT'^idcnnir aurein z a nunqpalTioncf somnefeu co;potf elTc.ira:n«fuetudo:nnioj;z mifcnco.'dia confidentuMdbncg.wdiu:? amarettodire. Itmul fnim bie parifur a!iqindcotpns-^ndicarank’ boc «durieqntdî manifcffio palUcnibua cócidentib’ ni1gt;tl cracerbaruaut ntncrealiquddotaurr paruie roebilibua moncriqiifi accendarurcojpua.rfi lie fe babeat quit irafeirur adbuc niagifbocmantfeftu *»nullocnim ternbiiiimminente in palHoibue fifit bia aliqnidnmenteO'

IT ^ if bedarat ap.omne0 paATonea aie aliquo modo cojpoti fonmnifan Ijvna fit magie fomunicata altera cu ad aliqua crigafpbffica alteratie t motue localio fient in pa ftionib’aic eoneupifeibilis.2ld aliquä ^o crigif rolu5 alreratio fpiialie;vt in altcranone Icnfue.t biuidifibnaa quia pmo faeit boe. feeudo infert buo cojtclaria.ibi feeuda Siatit fie. t^e puma bieftq-omnee opcratfonce t paf fionceanime videntur efle eu rorporerqued marimepatj in palTionibue animeeoncupiffibiheefieut font ira mafue tudo timor miffrieotdia t rcliqua buiufmodi que non fiiit ■bfq5motu lofalieo:die bilataticnia -r eonftriftionie : t abfqypbyfica alterarionc:quod patct per fignum. quia f^ g-bomineefuntbiuerliip eomplerionum Tbiffcrenter at teranonem ineurruntin bie paflionibue biffcrent fe baz bent.Sunf cnim quidam qui fouibne c mamfeftieperiz, culio ruperucnicmibuenibilptouorantur ad iram propt comm flegmatieam eomplerioncm frigidam t bumidam ineptam cbulifioni.i aliq ui in talibue nibil riment ficutq mulrum fanguinie babent 7 cordacalida. 21lii autem alt qui a paruis t bcbilibuo caufîs fupcrucnicnribusfito inz ritantur ad iram vt bum corpus eft faciliter irafcibile tfe re ita blfpofimm vtin eolcricis aceidit babennbus corda dida t fanguinem Icurm qui facile furfum moucrur.

Jftadbuc boc cft magie mamfeftum in bie qui fuît in z tucntcs quando nulla cft eaufa timone vt aceidit in mclan coliciequi funtfrigidit ficei pauei fpiritne t modiei calo rioincotdc in quibueptoptcr vapojee mclancolieos ni / groe afeendentee pbantafmatarapparcntte terribilie fint induccntcs timorem.

lt;17:01 autem lie fe babet:manifeftumquonid paf fionum rationeein matend funt. quare termini ra les:vt tra fd.motueqaidem talie coupon's aut par tieaut potentie abboetgratia buiua.

«T^nfert buo condaria.fbifeeundu Ét propter' boet quot;^unm eonelariu cft q,crquocmnes palfionf6 aniz meeómnnicantur cotpoti t ad eae cooperator corpus ma nifeftum eft g, omnee babent biffiniri per corpæ t per mMcriam vtfibi biftmianir ira bkemus g* eft motus taUf

-ocr page 15-

^amu9

jpua fiuc co2po:cü - renenfioneoigani virturis fenfiti/

*’‘* inuUigir debetÖeaia icoj mcit vnia.fee aia awicjintcllcfnua Pm feaaepuzPm £t?^T^ ^''''^ ®^® dieendum.vtpaiebi tin tertio bui^ fidp ^”^ ’””^ fcpationem dus a corpoic Pm catbojica

f”*quot;’ *”æl*gt;S«P ipeg am habitus in co coCer curf*?“?*“”“^®*’ intdligentia fibiimmifln abfqj có darTs !f.‘’“'®f02P0tci:vtaltgt;t habet inquiri. Ad feeun/ fit Br f '**'’quot;^** Auerrois dicerci qp licet intellect’ no Ie8.^''®’®”’®^'’’^‘l“‘ ’ad efle Beut alte fotme materia/ fintw x’”^quot; ‘’“‘ '®d faam operarionem puma: tboe fuf anten *ÿ*^ ‘^‘’‘’*^ ^“’^ confidcrct pbylicuf. ƒides per iirf nbsp;nbsp;nbsp;.^ ^*ff’■ftipfum ciTe pcrfcciioncm cojpou» n-tt quo ad effect nófolum quo ad opa tÄMiisabdractóe oppofita ertenfioni t edu 'Potentia materie t non aliter»

3ff«rcntcraut oiffinH pbyficiw z oia Icticu0vnaquodcß ipfo?vtira quid é: bicquiô eni apperitûrecôtriftationis: bm • • ®“^ ^®’*^* buiufmodi.^Hc aücfcruo:c5 g,y^'fquot;öautaliquid circa cot.bo^aûtaüuc quidê fi-^f •’’»crtamtalnw vero fpeciem ï rarionc5. inM^^^gt;«fa”’’«PbFfW’5 differenter fe babere «»1«quot;^ ” bas anime paniones:t duo facit.quia p:i/ »In# quot;Ï*’3’’f differentiaefecundat feparat naturale ab '’rtfnbußnbi fccuda. am non eft aliquis.T^u / oftenTquot;^^ '’quot;” P’™'’ponit differenriam illam: fccundo bilfL-‘^^rttionem naturalem effe magis complctam fininn quot;' d^alctica.temo bifttnguitbiucria genera dif/ da.11quot;Hrt:vtapparcat que illarnm fit naturalis:ibi fecu tgt;!l^v’^‘l“*‘lfquot;’fnim:ibitcrtfa. gicut domus, ©c ^B * * ^ Pdpficus t dialctieus diuerfimode diffiniet finin'^’ ^®'^“'” ®”*'”^ paffionnm.''0ndefi debeat dif/ fomƒ^ ^” dialctieus ipfam effe appetimm rccontriffa ifff ’^^''”*0in contrario.inaturalis autdn dicct caj fitbi^^’^rtfancuinis aut fpiritufcirca cor.tnaturalis

P^’'’’’8*criamt dialctieus vero per 3'’Wligc»dgt;*’’'fquot;! commcntato2cm comen in Ni^^’’?*quot;’ '’*C0^*®^™”*“**‘fP‘’®*®î*’’*’® •’quot;^ I®*^*® ^imn r *’’^’’“'’ffi : quinism difputatozes diffinicndo itfojmgn^tanmm.namrales vcro dicunt materia?, tffeƒ“!quot; quot;Muralis fit artifer rcalis confidcrat foimd firn ^|w'’rtlc t vt b? effe in materia.^deo «gt; « per materiam (^^“’‘•‘‘»»woqKftartifei rafioualis diffinit ae dw• *?*quot;quot;’ rttionem t fojmamabfqj boc ÿ in talib’ 'Ponibns ponat materiam.

^*'”” '’ff^P^* rei^ncaiTe eft banc ea । ’’”f’^f^3 bmufmodifierft«

lain diffmitioncm naturalem effe magis compte diffimr ^^•'*’f’ • c’”” ‘^quot;*”’dirent dialeticum ftbdit *’'’’/®””a'tannim t naturalem per materiam: til tó ”*’?.’’“® quidditas etpumenda per diffinirionc '^ ^'””’® ff“* ^ ^*quot; ’■‘^'^*” materia : tnc/ bihin^ïquot;^** '’* 'Afw buius materia.i.in matcria fi/ RnnCn^va-'?®.*’.’ ^ ff’ fient aliquid fe babetad cc ita ad co ittfani nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-”’3‘*’:® dilRnitio de fonna que eft in imaz eTÄ-”’’’^*^'^ I’^^^^f® ’’‘fi *” ^ donatur materia.

'^^^ ^•’*®® f^f*® f|“*0quedajtalietquta co Pwbibcns conupnonce a vêtis z im iM^^,^‘“’*®^ ’’”»‘baa»tf*n oicit lateres zla tótnr^“^•®’w vcro in bis fpém ^ptcr ifta.que fun« *””'“ ''’^'•’^5 circa materiam rcnc5 ™'Snotane autqj circa töne: fomnuautcm ma gis que eftejtvtrifqjdUo^Jäutem quis vterqj. QT^iffingunt diuerfa genera diffinitionum:vtoffendat que eft naturalis c que no dicenf: 5gt;cynadiffmitio dom’ data iólum pcrfoimam qdeff coopcrimentum pzobibés co3Juptionc3 a ventis bimb:ibus t caumanbus.Alia eil que dicit Colum matCriamrvt^ domus eft lapides lateres tligna. Æertia wo eft que dicit fpeciem tfozmain i bis idcll in taliinatcria:quia lapidibus lateribus-rligmset pjopter iftaidcft pjopter lalcm fmem.f. vt ^bibeat co2!U pnonesic» Ættune querit Av.Que iftatum diffniiio/ num eft naturalis.aut iliaque dicit materiam tantum;aut ilia que dicit tantum jonnam:aut magis ilia que dicit viy qj.f.tam materiam q? fotmain. amp;t rcfpondct Aç.di/ tens q? vtraqs.i.vtraqj diffinitionum diccntium metcria oft naturalis.fiuc dicat matcriam tantum.fiue materiam 1 fojmam.diffinino autcm diccns folam foimam non eft naturalis. ^ntcHigendum pnmo fin Ægidiuj $ A?:, illam diffînitionem appellat foimakm que cft demonftra ponts pnneipium 7 que imponit ali] s necefftatem . illam vers materialem que eft demonrtrationis condufio 7 cm ncccffitas imponitur.xCum ergo fmioimponat neeeffitaz tem agenti 7 agens fojme 7 fozma materie.fequif çpdiffi nitio data per caufam finalem effieientem 7 fozmalem.eft fozmalis refpcetu diffmtionis date per materiam . quare Aç.loquendo de diffininombuo non diftinguit inter ft/ nein 7 fonnam.7Oinnes datas per Illas caufas appellat fojmalcs.vnde appetitus vindicte cft finis ire. 7 ^bibe re conuptioncs a ventis 7c.cft finis ipfins domus7 ta/ men ab A?;.dicunturôiffinittonc6 fomiales.dicitur ctiaj poftcq’illc diffnitioncs funtfonnalcsqidantur per for mam.licet cnain dentur per fmcin quomam fozma 7 finif coincidunt in idem vt paid per Ay.fccundo pbfficozuj.

3niclligendum fccundo fm commcnfaiozcin comme to.ivi.q’qui accipit materia in dtffmitione:7 dimittit foz mam in diffminonc dimmuic accipii.quiamcjaccipit foz mam 7 dimittit materia; extimatur cp dimiitat aliquid no ncccffarium.fcd non cft ita.quoniam fozma debet accipiî diffinitionibusfm di^ohtioncs in quibus criftit. '|^bf lofopbus ergo qui biffmit per materiam7 fozmamineli’ diffmii q; loicuo qui diffmit per foimj tantum, famé dif/ fmiiio Ictca per Cozmam tantum ê pcrfcctioi naturali que eft per Colam materiam. l^nde vt fccundo polleriozum babetur triplex eft diffinitio.^na que eft pzincipium de/ monftratioms 7 bee dicu fozmam tantum » Alia eftqncc condufio demonrtrationio:7 bee dicit tantum materiam. inertia vcro que eft tota demonftratio politionc différés 7 bcc dicit vtrunqj.

«ram non caliqms qui circa paffionee materie non feparabilcg.fedpbyIleus circa omnesquecun eg bumscotpouazbuiue materie opa z palTióee funt circa.quafeuntß autënôinquâtû 1? alius vt be quibufdam quidem artifer eft ncontingat vt in ftructozaut medicus non feparabiliu quidemiqua tu a meninon talis ccJpouspaHiones.fed circIlri ctione matbematicue hnaute; ^ommoo fepate pziinuspbyiofopbus.

lt;7separat naturalem ab alijs artificibus in mode conli derandi de paffionibue leu fozmie.7 tria facu.l^iimo 5» dictum eft.fccundo quia difgrcffionem, feccrat rcncrtif ad pzincipale pzopofitum » Tertio continuât dicta dicenz dis oftcndcndo,quaittrr deanima fit inquircnduimibi fe cnnda.Sed redcundumnUtertia. ^ntendentes autcm.

©c puma dicit ^ non eft aliquis qui confidcrct paffis nee 7 opanoucs cozpozis pbpftci infcparabiles ab co in/ quantu infcparabiles fum mfi naturalis quipfiderat ont


-ocr page 16-

Xfber

nes p«f!Ïonée materie naturaha: ^ ^ fuut pa^neset* a piindpio 4' ênatura.K^aincties aür qucinlunt corpo/ ri natural! ihlcpabiKtcr fin ^infepabdea fût nó quidem p pnnqptó q^é natura t er necelÏÏtatc.sed i^.artétw/ Jontaiêt córingenter rofidcrat arnfer inccbanicns ficutj flructor.t.carpcntarius t mçdicûb.f.cfrrUgicuaaqui có fidcrat forma inftrumenti nwnualis.Scd paflidncsnott fepabiksa corpore natbrali I’m cê fcdfólü fm ö^muio nein rófideratmatbemancus, jfa antque fût feß^a cor pore leu materia tâ fin cóüdcrationc qjfmelTe cofidcrat primus pbrlofopbno. 3nteHig^dü $ naturalis biffert ab artifice praaico matbematieo ç biumo tn cölïderando; quonta naturalis confidcratinfepabilia acorpe naturali: 1 fm cITc lt;nbsp;biffinitionê ficutformâcarmô aut oflio c fm «ÿ funt in corpcnaturali a principio q- dl natura. 21rtiki aüt practicus confideratpalftonca a corpc natural: ink/ parahiles:vt fupra que et infunt nó a natura, fed p artej ont volunlaté lient forma bomusiaut altcriuo rci artifici Blt6.alamp;atbcmaticuo confidcratförmaßcpalTioncs mle parabilcs a materia naturali fm elfe, fepabiks tarnen fj biffmitioncin fieut funt linear fupficice t rcliqua bumf. in quoy piffmirionibus fin q »be ipfis confiderai matbe/ maticus non eadit materia feniibiks. fed fold intelkgibi/ Ii6.23ndcq5uie matbemaaens abllrabat a materia fenfi bili.non tarnen abdrabit a materia intcUigibili.nô enicö fidcrateirculù abfqj fcmicireulis qui fûtpteseius quanti latiucri er confequenri materia inteUigibilis tquantiias be qua eft geometria refpectu fuaru patfionu bitit mate/ ria intclligibilie,linin’ veto confidcrat abftractaama tcria fcnfibiliû fin efie qsfin biffinitionem. t ctiam a ma teria intcliigibili: iieut bcu3 t alias intelligeniias fepatas licet cum boeconfidcrcictia mateiialia f5,qdditatC8 coy. lt;1705 redeundûiv» venit fermo.^iccbamns aüttppafTioneöiiniinc non feparabilcsa pbyfica matengaialiü inquatu tales eïifiöt : furo: rlintori -r non ficiitlincatplgnunt.

MinReucrtif ad principale,ppofitum bieens q?paffïoncs anime be quibusfiebat fmo infepabiks a materia pbfft/ ca aialtum fm q^infepobitee fût ticfuror t rimor.i.funt i fepabilcs tâ fmefleqp frn biffinitionemt nó funt feut li/ nea t planum.i.fupficirnsrboc cft non funt infepabilea foliim fm elfe:non aütfinöiffinirioncin.

Cr^ntfndenteegutcoeata necefTeeft liniul ou bitantes ocquibuc bene Oubitare oponct pträfe untes p:inie^ opimoncctóprcbcndcre queciinqj altquïd oc ipfg enunciaucrüt ; vt bene quidc Oicta acdptanius.lSiiverogliquid non bene:becvereg niur.^:incipi'u5aütqónie apponere q mannte videntipfi ine1ïc fm natura.ämmatus igit ab In giatomoiiobue niartnic oifferre vider motu ^fe fu*2lcceptmu6aütca .pgemtoubusfere ouo bec ocanima«

AT Continuât fc ad tractatu bieens q, nos intédentefbet minare beaia nceefte dl fitbubuâtes.i.bubia mouentes bc quibusbubijs abudarc 05p trafentes pricy antiquo/ ruopintoncs cóprcbendcrc quicüq, aliquid bc ipfa aiac/ nunciauct tint, vt li quafucrint ab cis bcncdicta bc aia ca nceipianius.gi vero aliquid nó bene illud vercamur,! rcnuainus. 519 ie occurrunt aliqua bubia.Tß'rimüöu/ bium évtru lotens btffiniat folum p formam . 2lrguif^ nó.primolic. 31ic qui biffinitpmateriam non biffinit folû p forma.fed loicusc bumf.igifîc. Tf^atet pna t ma ior.minor «ût arguifqr loieus biffinii ülogifmum ß pro/ pofitiones quefutdus materia;t fimiiitcr bcinonllratio

'nem p prima vcratimediatatt ita bc alijs. quare t2.

' secundoqui biffinitpeompolüus er niarcria tform» non Ötffinicpfólani forma.ied biaicticus dl buiufmodi CÛbiffiniatbonnnem p animal 1ónakzaialdl quid coin pofitû ci materia z fbrma.quarc ze. iCcrtio qui öilfinit p genuszöirtcrcntiä non Oiffuut folû p fennain cujjci nus bicat materia z btifcrentia forinae.ted loieus dl bn wfinodi.igitze. €tuarto fi loicul b.tfinird foliiper fo: mamnunc nonpollet cnffinirccópolita erinatcru fff« ma.eófcqucnofalfunnz pjplia qr forma non prcdiciwr be lUo cuius dl forma faliC in recto z bilfinilio OebetW inodo be fuo biffinito prcdkari.quarc zc. Jn oppom turn eft ay.in littera.^n bat qudlione inueniunmr p» res modi bicendu *|primuBdl aibcrti ponewisw birtinetioncm bc forma q »buplidtcr fumit.i^no mop» altera parte coinpofiti que matertam informâtz:pcrtictf-illio inodo funutur pro re fumpta fub qmbufdàluis 1« mailbus ranonibus feu inicntioiubus coinmumbusw ca abllracds z forma biftimti ik fumpü tft cadcm reß« toto bifTinito.fnmpta uinen fub raiionc priori znotioa-vif, cp imporidtur peeptu fui generis autaufpffP^ Jr biffcrentie.ptes cniin biffinitionis fuut forme, ^ndcic cet genus fm q-dl ps fpccici Ie babcat vt f®®'''®’?*; men btcit lotü te 05 vt forma zê forma generalis zow rcniia bicif fomia.ppna. jCum bien q ’ loieus non o' nu per p forma primo mé fumpta vt^poautaliqu^ ƒƒquot; fupcrmsadducte. ß bilfinitp formä fumpü *““7 „h do.f.p genus zbifferenuâ. Sed tune dl bubitj^, cum meibapbyticus dia biffiniat p genus z 5 tune inter cos nóent öltferentiamöiffinicdO; *L detur q- licet ta mctaplrpfuns q, loieus biffiquot;'®*J’?-^é' animal rónuk.biffèrcntcr nó plidcrantiUä qm mctapbylicus confidcrat illam ; vtöieif'l'*“’''^^ öiffiniti.loicuo vero vt dl inftiunicntn bucenstn®'“ fnnotiiiam biffuuti z confidcrat ptes biffiniu*:quot;*® nbsp;nbsp;nbsp;.

dinc qdintcntionco fcœdas vi fm qiiâ vna tera bifferentia. öccudus modus que P‘’'”*v‘^^|oi Sóandauosin quibulda fuis qudlionib^vbivu®^ tus biffiniat per fortnani vcrani ipfius cópctiH'u“ . non Oiffuut p com: vt babcat rationcm pns.ffdUlt; fpeculatur toia rcscópofitaqivt fiebs importatur pgenusz öiffcrentiaiB.i©ndc fin ma fubllantialis bidt totä qoidditatem eópofinzn^^^j nó eft pa qdditatis ci^. fcd fold ê biffètés gdd«»“ -j^^g» to eft fubieeiû in quo forma fundal z *‘’*’f^?^‘j^gpot modus fuit altquoy bicentiû epta naturalis flri^^pgmï bifftnire p formatm z p maienâ tmiz q ^?:„abolies bifferentias itcr eos quâtû ad biffinicndus aie pan.^ Volcns g» biaicticusitias biffini folû p fonuS' pnr' p matcriâ:qb ' pjp verba 21y.bâ blcit.PmefCd^'^.^^ biffuuet phyheus z bialcticufvnùquodqj'P^^iLid^ paffionû:vt ira zc.Ö.uicgd tarnen lit imbiw»»9^. biffmiendo entia rationis aliquâdo biffinit ß niait ^ vt pnmû argumentum oftcndit.fcd birtnncno^ ” “g £[ lia biffinit folum ß formam qr biffinit ca fein P ßfquot; «^^ biffcrcniiam.2tuare aütbiffinitio bats p«“’^L«)»/ nam bicanir formais tantum apparuii in ‘1“,”°”1 pn/ liter biucrfi id bincrfimodcciponunt. 21 dijnes r,^ mam patct. Udfebam fm aibcrtó paid dquot; aia v mal bidt toni folum lub fimpltd formait rónc dc omncsintcntioncs quinque vniuerfalmin iquot;quot;. pliccs excepta fmentione fpccici. Secûdum 5aaquot; p„ dauum aial bidtfola forma atalisiaeccpia »me ^g, tionctotius z ücquomodoenqj fumaf anima*’ j^igin cft fub tntentione generistant vt bidt folam Qm . ^^g, babentem rationcm totius bidt foUmformai^* quot;nbsp;' pofutiex maunazforma: licet tomen dia k® Q^


-ocr page 17-

'^Ibamii«

7 ®quot;*/quot;® ’^quot;’PO’' « 'wn lïf fimpla .^tß hnhm^n'^’^^P?”^® t8ïionc9 fcqucntc0. ‘5ccüdu5 s,nA^^ ’^ft:vtrn natvralis biflïm«t per materia. 2lrguif

'P’*'’'?™*St flaturalis amp;jffinfatgiuatcrw:aut cr Ro Pmatena mtditgibilcintaut p matenam fcnfibilem p nu- ïi* ^ ^”’*^’’5’»•non per matenam intcUigibilem: Rwap main binmitmatbcmatteuemcepermatcriam fez TOlmiqimaterie fenfibilis cftaggregamm er materia tl t”^ vr'’“? •enfibUibus.3deo fitalis materia poncre “ ’noHtinitfone naturaliitune fnbflattria naturalio büR (,l,^’P®'^'’od 9cnden8 tci:confequenn'p additamé m contra/4r.vij.metbapbffiee.amp;t patetconfequenz „;5’’'?.*''^?'ffinitio bidt bari peradditamem in qua po UWaliquid quad eft ertra genua biffiniti. Secundo «aturalisbiffinirftp materiarnttuneque nóbabctmaz uämnon poflimtbiffmiria naturali.eonfequens falfû: biiii^r”^''5’’*’ pelTitntbiffiniri a natural! cum fint'mo tikK2|*’*'’9’i:tarnen non babentmatcriam: vti plu nfe '-’*’''’'’ fomentatoj. ^ertio muite funt biffi ittco''?’”'quot;*”d''’gt;bu8quot;non ponKnr mâ. cr50 îc.îjîgt;a ’lire B?”'”’'’ '’’’’“quot;’Ptum arguitur be biffinitione na amp;B,B *®’''*'^*quot;^®P^rfieo^” ‘inodcft ptinetpiu z cau hi8nnr”'’’'^'’‘’''''quot;’“***'’’S0 tc. Ætbc biffinitôc mo lie biff- ■ ■” ’^’'° d »eft actus enns in potentia tc. nbsp;nbsp;Æt niotn *”- '■®quot;' tempoMSpofita in quarto Cf eft numerus tiiMff’^’’P''’tïbu6 talibuo. Ætconfirmat: qt matez quid quot;’®quot;' ®nmnralitqnod eft illtui er quo pifmofit ali idtmÄ^*“*^ 'amen no biffînimr p matcriamiq: tune qÜBn • nbsp;nbsp;nbsp;‘””’ feipfum.quare te. Stuarto illud tacüftvr’'^'^n’t'onc rcinaturalis bebet cHc notius W’nnïfÏquot;®” bemr vt notifiect btffinitumtreno tbopi non cft nono: re naturali quia nó quo ''tat^™”' ’'®0‘® nroltum occulta ,pptcr cius potentia z ’anifu^fi’’’ '^^ Paimopbrlico^e.ncqs etiam quo ad nam ’gt;nrtr”S‘'’O”'® nobditatis qj res naturales vtpatj. wuiiBii ■ 3noppofinimê2lït. zAdbubimn bicitur ^«ódr ^ ^ naturalis biffinit pmafcriain fcnfibilem. ploten ?^’ Po’eftfluia p illud biffinit naturalis qö’é ^fthfihr ®“quot;’ foune naturalis . fed illud cft matez '»idniR ”•”■80 «.Hamp;atetpnacum minoïi.r maioi'ë 'quot;ÏUffm 5”‘'**“d biftingnttnr naturalis ab artificibus 'Wnrin- ' Secundo per illud biffinit naturalis qö' ®qiioffi^ '’’^n^* «ognofcendi rcrum naturalium.-r ^ili8e«h .S^Wab omnibus aIi|S. fed materia feniiz

. •d»®« te. Sciendum q ,materia fenfibi »i«,^P' '’*'’Pl’töcr »ïgt;no tl’o^‘’P’® •’’•*”■“’’’^’' tü« S'“'*’quot;® fenfibflibus.aiio mólargiuspwquo MiSI*! P“!”»® biffinibili babentc naturalem babi/ quot;««rS » -ff '“quot;'vriqnictem. Sciendum etiam q» Mtóto' 'v?”'^ penmateriam fcnfibilem pótintlt; lligi '’^rin f,‘P^ontodoq -nwietia lcnfibilis erptefTe po •«rintjiy quot;‘quot;'nitióe.aiiomos» 'nateria fcnfibilis öe 'quot;’ioiwnih^^ *“”” i’iffinwionem per quandam confez •'*'’rimiinïï£iquot;d“am.JÈtmnc bicir q’licct naturalis vt ''®tftner^r P^’P'' 'niatcnam fcnfibilem pumo moz '’’b'Uconm ™^quot;‘^quot;’*quot;®quot; *””'quot; ^1? ’ ^ P'“’'® ”'*quot;' ’'quot;’ natural quot;quot;‘•Sed tarnen natumlts femper biffinit •quot;’ftnm»!rP^'”®’'’'’®’” iènfibiletn fcciindo modo: '’’’’Onon !).•»quot;''” ®’” Pquot;’ ftnandam pjorimam confez ’’'iinetnÓa quot;^’*° '’’ Ot tes naturalis vtficincluditaptiz '“«ttalerft ’'®^“quot;?*'’ ^idco bcbctbiffiniripfubicctû moz ’’f’Mtfmi quot;’^'■’’^enfibiliStfccundo modo.Æt bietz quot;''’«uraliH r”®'” lt;onfteutioncm.qîlicct in biffinitio ''’biiicn h« ” femper ponatnrcrpicfte materia fenfibi 'quot;quot;Potia in , '^'»’elligi er piopinquo vt p5 in biffinitice ’'’5lieahia ^^'^''quot;’ol®'» •’®’'’’ ’baturintcUigi mobile 1®» ^uodautem hoc fit verum oftendifin/ ductiue.yiam rerum que a naturali biffiniuntur . quedä funt fubftanne ?quedam funt accidenna.amp;t fubftantia^z quedam funt perpetue vt corpora celcftia. ttalia fut fubz ftanna motus eircnlaris,iSucdam auf fut gcncrabilcs t conuptibiles.ebarum quedam funt fimpliccs ficut mate ria t forma t quedam compofite er illis.t conftat ç maz tcria cft fubicctum reccpiiuum moms ertendendo momj ad tranfmutanonem fubftantialcm.Æt fimilitcr fubftanz tiacompofita cftfubicctum moms vel quictis . quarc bee omnia babcnt biffiniri per talefubiccmm.t ex confequen ti per materiam fenftbilemj fecundo mods fumptam cum pcr ipfam cognofcanmr i biftinguanmrab omnibus all is. Similiter forma fubftantialis b, biffiniri p talc fub ieemm cu fit materia cius propmqua. Ætidam bicendum cft be accidcntibus per fe i proprijs rerum naturaliu liz cut bictt 2lj2.bc ira.treliquisbutufmodi. Æt per hoc rcfpondcmrad rones. Sd primam patet quomo nam ralis biffinit per matenam fcnfibilcm.j£tcum poftca inz fermr q jfubftantia naturalis biffinircmr per additamcn mm.quidam hoc conccdunt ncc aliter biffinit naturalis. quoma biffinitio quidditariua pcrtinct ad metbapbpfieü. zdlij negant confequentiambicentes ggt;materia fcnftbilif fecundo mo eft o’.intrinfcca ratóc fubftantic_nâlis.nccoÎ8 biffinirio que cft pcr rcm altcrius prcdicaincnti cft padz ditamentum.fed, vltra boc oportet qgt; non fit be primo inz tellectu biffiniti.quod no cft in propofito. £ld firn patet qgt;corpora celcftia babcnt matenam' fcnfibilem fecundo modo fumptam vclipfamet funt tails materia. Md ter ham patet q p omncs illas biffinitioncs bamr er propin quo intdligi mobile qb cft materia fcnfibilis futn^a. fez cundo modo.T boc fufficlt vt bicitur in queftione . Æt ad confirmationcm bicimr q’no incqnuenit aliquid accipi i fua biffinitfonc.modo tarnen notiori qj ipfum biffiniamr

21d quanam bicitur qgt; licet materia prima non fit no/ tior re naturali tarnen materia fccunda cft bene cu notior t per talem biffinit naturalis.non,autcm per materia pri mam:imino materia fimpliciter prima. vt fic non c be ci® confidcrationcTcd mctbapbpfid.ncqj ent confidcrat fot mam fimpliciter.fed in ordinc ad matcriam IcnfibSc mo tuni 7 tranfmntationem quarc non biffinit p forma fimz pliciter fumpram.lcd ft biffinit p formatn boc cft cum idu Rone materie.^ndc vfbicit2l:^.in fecundo pbpficorunt confidcratio naturalis be formarft ficut confideratio ti fi mo.quarc tc. £t fic fit finis buius ^Ircmii ad laudem omnipotentis bei Ämen.

lt;17ƒinis erpofitionis Äaietanifupcr pjobemfum priz milibri be anima.


-ocr page 18-

Xibcr

a^Oifunt cniinquidam tnwrimet pumo elle animd »dquod cftinouensztrillimanKs aiitcm quod non mo/' nonripfum non contingcre inoucrc:al(crum comm que ., mouentur animam fie arbitran fuut cfie. vnde^emocr( tusqnidcm igncm quendam aut caloïcm elTcbicu ipfa5. Infiniti« igiturcrifientibuß figuriß i atomiß que fûtfpc cici rotundcigneecanimam bicit:viïacre moto que vo canmr becifioncßque vidcnturpcr poztaß in radijs: qua “ rum omnc fernen dementa bidt Democritus totius na/J turc:fimilifcr aüt X.cucippu8bommautcm fperiea ani/ ’ mam pmptcr id quod marimepolTuntpenetrare per om ' nebuiufmodi figure cmoucre rcliqua cum moueantur. cipfa arbi^antes anima clTc'c fficiens tn animalibusmoJ tum.

erdende Î viuenditerminum cfie refpirationem.£on/ Hriugente enim co ipcoipoia continet e'ertrudente figu/ raopjcbentcß anintalibus’motum er co quod non eft ip/ las quiefeere nnHatenueaunhuin fieri be foil’s ingredie tibna alij8buiufinodi in rcfpirado.piobibcrc cnim bao c queinfunranimalibus bifgregari fimul piobibcno et conftringens t compjimcns.' tviuerc autem qj biu pof/ funtboc fjccrc.

lt;r ®idemr autemt a prtbagoi ids bictum candem ba/ here intcUigentiam.Dircrunt cnim quidam ipfommani mamefie que funtin acre bcctfioncs:alii autem bas mo nens.bc bis autem bictum,eft pioptcr id quod continue ndentur nioucri:? fi fit tranquilitas nimia. 3n idem an fem feruntur t quicunqj bieunt animam efte quid fe ipfu mouens.videturaufem omnes bi crifttmafte motu5ma nine pmpjium efte anime : t alia quidcm omnia moucri propter animam:ipfam autem a fcipfa : pioptcr nibil viz derc moucns quod non moucatur t ipfum.

lt;r Similiter autem t anaragolas animam bicit ee mo/ oentetn.-r fi aliqins alius birit q, omnc mouct inKlicttus non tarnen penims ficut Democritus : ille quidcm cnim bint firn plieifer idem efte animam - rintellcetnm : verum cnim cfie O ’ videtur.vndc bene faccrc ^bomcru q, Ube Cfoi iaect aliud fapicns.non itaqj vidctur intellcetuo tan quam potenna quedam que circa veritatem. fed idem bi dtanimam -zintclleetum.

lt;ranaragoiaß autem minuß'eerrifieat be ipfa. aJöulto tiens quidcm enim eaufain duo gp benetrccrc bicit cfie intclleetum, altqui autem intclleetum bune efte animap. 3n omnibus enim ipfum inefie animalibus magnis et paruis t bonoiabilibust inbonoiabilibuo. non vidctur autem fm pmdentiam bictus intellcetuo omnibusfiiinli ter animalibus inefie.fed neq, omnibus bominibus.

(rQnûnnq; igitur in moucri animatum afpererunt:bi quidcmmarime motum opinati funt animam clTc. Öui eunq5autem ad cognolcerc t fentirc ca que funt : illi bi/ «intanimam efte pimeipia.aliiquidc fatientcs plura bee au| vero mum doc neut Kinpcaviu-oqniuv». ris omnibus efiett vnnquodqjcoium animam buen» cut terrain quidcm terra cognofcimufiaquam awe aq« • etlxrc autem erbe ra.fed ignein ignc manifcftumeltiff eoidia autem eoneoidia bileoidia autem bifeoidiain. lt;I7j£odcm autem modo 'I^lato in Ä^ttneo anima et mentis foot cognofei cnim Smile fimili:rcs autem etP cipijs efte : fimditcr autem t in bis que funt be pb^ pbia bicta beterminatum eft.ipfum quidcm animal «v fa vnius idea r er piima longitudine t latitudinctauu dine.alia autem fimihmodo.

lt;172tdbuc autem t aliter intclleetum quidcm '’'’*’T ‘j^ riam autem buo fingulariter autem ad vnum pljP*^ |^ numcrum ad opinioncm:fcnfuin vero cum qui quidcm cnim numcrnm fpecics t piincipia^n““'” .|k bant: funt autem er dementis, ^udicannirenim rea quidcm intcllcctu:slie vero fficntia:alic autem opim anime vero fcnfuifpes autem numeri bi rtrum. .^ 07 Sluoniam autem t montimn videbatur cognofeitiumn liquidem compleri funt r er vtrifqi‘.uj ciantcs animam efte numcrum mouentem fe runt autem t be pnndpijo que t quot funt.^®’’L|cj dem eoipoic faeicntem z incoipoica.bis autem tab vtrifqs piincipia referentes.btftêrunt autemîj multitudintm.biquidcm vnum: illi vero P*quot;'*JSiiij 07 £onfcqucnfer autem bis î anima affignant m ‘ enim Pm naturam pamoium eriftimaucront nanquot; .^j rationabilitcr.vndc quibufdain vilum eft '^n^'” .[,(p/ cnim bit in partions lubtiltftimuo cll:r madinf toium ineoipoicmmadbue autem mouetur quiat alia piimo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

lt;17 Democritus autctn bukius birit enunewna^ ■ boium:animam quidcm cnim r intclleetum (‘^^^'im autem piimoium tindiuifibilium eoipoic elle : 'r;^va' autem pioptcr fubiilttatcm partium i figuraw-r * j^,, rum autem nobiliftimamquc fperica bkutW*®quot;** tdlcctum cftcrignciii.,-^cain CSnaragoïas autctn vidcmrquidcm alten» mam r intellccmm vt birimuo puuo.viuur aukquot;' ,^,-|/ qS ficut vna naiura: verwarnen ponit infcllceiuquot;»r^ pium marime omnium folum:quia bicii ipfum « funt fimpliccm efte t immirtuin t purum:am^Jjjfoia virunqj cidcni pnneipio t cognolcerc ï mouct intclleetum omnc.

Ö7ï3idctur autem Kales erqutbus »quot;Omin'^^^îjyjniitiâ uum aliqui animam opinari h idem bicit lapm“ ^jyid babcrc quoniam ferrum niouct biogenesam^ altcriquidam acrcm boncopinans oinniuj‘jftjni efte r piiricipium r pioptcr boe cognolcerce m ^^.|p ma fm cppnncipium er boe rcliqua eognoiee» ,^ q’fubtiliftiniü crt motiuu cffc.i£r8clitus flulP‘


-ocr page 19-

Tgt;ïimu«

|.^. nbsp;nbsp;* gt;^gt;gt;gt; ***|/v'»i.ii| ^;L k|W tHlttWnilUUli tHKVi^V*« Ultimum autcin t fluens fempcr. ^uod vcro mo/ uctur mom cognofaun mom autejcffe que fuut tilk ar wiratua edcmalri. simiUterautembisz ^tlcbimcon anima- buit enirn ipfam imonalcs 4, picr boe q - atTimilamr inionalibus; boeauicmtn elle ipfi NquamoKRinpcr.aèoucri enirn i Öimna omniieonn nucfempfr:lnnä;folcm:aftra:iedn tomm magie auicj ^dmmi aquä quidà cnunciaucrunt:v{ 39ippo.ruadc/ cnim Till Cunt« genimra:qm omnin bumida dl: tna 95 äfSrntfangumem öicentee effe animas: qm genitura ™ncluaiigma.„a„(- autem eile pitmam animam : alij ’wemranguinem qucadmodum Æririae fpfum fentire ^imc magie pjopnum opinantce.bocautem indTe^ / natura; fanguinte. 0 mnia enirn dementa p:optcr nifiM-'’'*^”quot; ®ffcpo '’”’i''’‘*'’*^ ‘:’’fc*’ nuiü pjotulerunt nualiqma öirent ammaincITc « omnibus deinen/ ’'«^aiitoia.

^ffimunt autem omnee animamiribue vt dlöieerc:inotn:fenfu: ïieoipoteo bo/ rum autem vnüquodqj redueitur ad pn eipia:vilde tin cognefcendo biffmictee ipfainranrdcmentmn : auter dementie faeiunt:biecntco fimiliter inuiccin p:eter dn” -'^f*^quot;*'” fi*”**^ eognofci fimili. qin enirn anima n-S’^Snofeiteonllituunt earn er oibuspnneipijo. «|{^®’9*'’‘15 ‘|Utlt;ic’’”5*W'’”’® aliquâ bieunteaufâ: vt Plu^atu vnn -tanima, vnü ponuni: vtigncmiautaerc: Haoh ^^ ^'^quot;ff® paneipiarr aia; plura Öicunt. el na/ «iW ”®*'quot;’ *®’“”’ i’”P3*^ibilcmöieit intdlcetu5 t eóc ^jquot;11113110:52 babereïbuiufmodiaute en fit quócogno ^8q?'s.^'’ ’ ‘1quot;’”’ eaufamtneqj iUe birittneq; perea er Ipa”'®iu3 funt eonfpieunm dl.

lanta ’contrarictates faeiunt in ptineipije '^um ’'” ”■ ™”fu’‘'i® eon(lituunt.0.uieunq5autem al ^Hiiuf ®quot;r®rioajm:vtealidnm;aui frigidum: aut aliud

*y3n^ih*quot;’’^’ nominibu9eonfcqi!unmr:quiquidc; ea wZ f!'®‘1'’'**I’’®P^^’^ '’‘’^■^ viucre nominatum é ioii^'’'”^Sidnm pjopter rerpirationem:« réfrigéra/ Pcr n ’*”’'quot;uimam.iCradifa quidem bcanima t p20 ff???’®*« Wam« ^ ^« ‘“W* foil ff-wiidumautem ptimuin quidem be motu.

'j?quot;'^ui non lblu5falfumdl fubllannam ipfiue titrer ‘‘’’^ Qualem aiuntbieentee animam dfe quod itain i’quot;‘’“iquot;® aut polfibile mouere. fed vnü quod quot;on n '’^’’’•^'•quot;iniin die ipfi monim: $ quide; igitur röS''i-''f’’’°“^’’®'^*P*“”^ ”’^’**^' ^*^'*”'’ ^*^P’*’’ •wS-™^quot;^ ”’*’” ’’’®'’^' ‘ornnc:aut enirn firn altern: quot;tnnir^*''ff '^*^’ ’®’“^”’ “l“™’quot; bieimuequeeuq; mo quot;'gt;litcrS'^’ ^’quot; ‘^® '^'’‘’‘* ”1^“^f“’’* ’t nautc: non enirn fï quot;uur iiK '™“' ^naui.bee quidem enirn firn fe ipfaj mo

'quot;Item er dfe in co quod mouctur. al6anifc(luj autem in partibus eft pjopnus quidem mim monts pc/ dum ambulatio:boe autcin tbominum dl:non inert au temnaunetune.

er ©upücMer autem vtiqj bicto inoucrinunc intendim* bc anima fi per fcipfa; mouctur t participât inotu.0uaf tuoi autcin motus cum fint loei mutationis : altcrationis augmenti-t becremcntiiautfm vnum bomm inoncbif: aut firn plurcsiautomnes.gi vcro mouctur non fin ac/ cidens natura inerii motus ipfi:ft autem boe:ilocus.oin nes enim bieti motusin loco lunt.

lt;17 öiautem dl fubftanriaanimcmouere feipfam nófirn accidens inoucri ipfi merit fientalbo t trieubito : moucn iur enirn zbec firn accidens:cuienim bcc infimt moucmr illud cotpus.vnde non dl loens ipfoiuni . animc autem eritfiquidem natura mow pamcipat.^ (P^mplius autcin:« fi nawra mouctur « violcntia mo/ uctur.« fi violcntia « nawratcodem autcin modo fe ba/ bet « bc quictc:in quod emm mouctur natura « inlacie qc feit natura.in quod autcin quiefctt in boe violcntia : qua/ les autem violcnti mows animc erunt « quictes ncque, fingere volcntibus facile dl reddere . ^mpliue autem liquidem furfuin mouebiturignis erit.fi vcro bcotfumt terra.bemin cnini coipomm mows bi: cadem autem ra Ito « bc tnedtis.

IBoniam autem videwr moucrè cotpus ra tionabile dl bis mouere motibus quibus t ipfamouewr.fiautem boe «eonuertentib* biccrc verum q »fni gpcotpus moucmr boe « ipfa.eotpus autem mouewrfm loei mu/ tationem:quare e anima mutabimrfm eotpus: auttota: aut f m ptcs'tranllata. giautcni'boe contingit « ercunte itcrnni mgrcdi.adboc autein fcqnitur rcfurgcrc mottua animalium.’

lt;I7Wotum autem f5accidens fi ab alicro moucawr. bc pdlctur enim vtiq; violcntia animal, non opoactautem enirn a feipfo moucn Indl in fubllantia boe ab alio mo/ ueri nifi firn accidens:ficut ncq; quidem igitur fm fe box num:aut ptoptcrlhpfum:boe quidem pteptcr aliud eê: boe autem alteriuseaufa.

lt;F^nimam autem marimc bicctaliquis vtiqja fcnfibili bus moucri liquidem mouctur:at vcro « fi mouctipfa fe ipfam « ipfa mouebitur vtiqïiquarequoniajornnis mo tos er billantia dl dus quod mouctur f m q gt;mouctur:« aia vtiq; billabita fubllantia ipfius fin fc ipfam nifi fin accidens fc moueat.fed dl mows ipfiusfubHaniie per ft 07 Quidam aut « mouere animas bicuni eotpus in quo dl ficut ipfa moucf:vt ©eniocril^fiinilitcr biceno ‘ipbi lippo coiiiediani.e)ia(eolo:aitctiim ©edalü fccilft mo/ bilcm ligneó vcncrc infundcnaargentü fufile . Silraut «bcmocriws btcitimotas cni inquit idiuifibileo fupas: ptoptcr id qdapte nate fiitnufquainancre pbereqstmo


-ocr page 20-

X'bcr

nrr; «ïpu3 óumcïnoe aft fnterrogabimue fïïqmcfcf/ re fafft boe idej.quomodo aut fanat ötffieüc autinipclTi/ bilc Öiecrc . oimiino aut non fie videtur aia mouere aial. fed per roiuntatejqoandä 'n'ntdlcetij.

lt;r Kodein aütmodo t XimcuB pbpfiologßat aia; moz ucrc eoipno in co entm q ’dlmoueri ipfam:-rcotpuo mo lid proprer id quod eomplerum cd ad tplum : eondituta; enitr. er clementie: tbifpartitamfm armonieos numez ros quatenus eum naturalem fenfumarmonic babcat: et vromneferatur Pm eonfonantce motue afpeetu rectum i eirenlumrcfleritit biuidenscr vno in ouos eireuloe öu plieiter rootdinanteo.^terum mum biuifitin feptem etr euloe tanqué eiTcniecli motus anime moms.

IT T^jimum qiiidem igfiur non bene bieimr anima maz gnimdinem cfle.cam emm que omnis talem efle vult qz iisell aliquando voeatus intdleetus.JOon cnim relut fc fitiua eft ncq;vt befidcratiua bamm emm motus nodrz enlanoeft.

Cjntclleetusantem vnuo t eontinuus eft ficut intdliz gemia aniem fieur intdligibilia.gt;?ce 8utc co g^conlcquc ter vnimtfient numerus fed non ficut magnitude : ptoz pter quod quidem ncq; intdleetus fit eötinuus.fed baud Ftiptibilis autnon : ficut magnitude aliqua continuas é. Qnalittr cnim intcuiget magnitude cum fit quaiibet pz tium ipfius partcautem aut Pm magnitudincm aut P; pu numfi e^wtet t bee biecrc partem, liquide; tgitur P;pu ctinn bec aufcm infinitatmanifcflum cftquoniam nequo qua pertranfibit. Si rero Pm magnifudinemmulfetieno 1 infinities infeHiget idem videtur autem t femel contin gens.liautcm fiifrieicnsqualibct parnum längere quid epojtet circule meueritaut tomnine magnitudincm ba berc. .1

(T St autem neerflarium eft mtelligcrc fangentem tote circule quis eft partibuofaetus amplius quomede intelz figet partibilc impanibilitaui imptibilc ptibiii.nccedarió entern intdlcetum clTc rirculnm bunc. ^ntdlcctusquidé cnim moms intdligennatcirtuliautem circulatió.fi igitur intelligentie eirenledo t intdleetus Ttiq; crircireuluscu; buinfmedi circulatie intcUigentia fit:fempcr autc aliquid intdligcr fiquidem perpétua circulatie. T^jactirarum g z dem cnim intdligcntlarnm termini fmicemnes cnim al tcriuseanfam fuut:fpcculatiucautem rationifaus termiz nantur fimilitcr.iRatio autem omnis biIfinine cftaut Öe monnratio.!3emenftrat!onc0 vere t a piineipio funtiï babcnt quodaniodo finem fflogifmum autcm cendufioz ncm.fi autem non condudanmr.fed non reflectunf itcz rum inpuncipium accipientes fernper medium i erirez mitatfin recte p:ocednnt.rfd firculatio itcru;in pancipid rcfleetir.SbifFinitioncs autc omnco finitc funt . amplius autc fi cadem circnlatio multoiicns efttepabit multoticns tntdligcrc idem.21dbuc oiïtintdiigentia alfimilatur cuiz dam quicti ïdam; magis q;momitcodem mede ï Iriez gifmus.

C^lnipliusantcqm bicimusarmoniam in buo refpicié

tes marimcguide pjopna magnitudinum in babe;itib moiuin ï pofitienem tcoinpolirione ipfoyeum nc ?gru ant vt nullum cêgenemn ptctcrmittaiur.binc autem xco rum que mifeentur rationcm neutre quidemigitur mode rationabilc eft.eópofitio aut ptium cotpous niuUuminuc ftigabilis cft:multc cnim cópefitioncs partium 1 multi/ plieiter funt.euius igitur t qnomó congruitaceiperctnfd lectuin cépofttionem cflc:aut t fenlitiuum t appennuu;. (TSimilitcr aut ï inconueniens -rrênein mixnouw elle animain.nen enim candemb; rarionein commixtioCY mcntoxtPm quâcaroit Pm quâ os. 2Lccidei igttut tas animas babcre i Pin oêcotpos:liquidem ou er elf incnriscémirtis funt : céminionisaót i9*w armouia

Jade

(T^nueftigabit autc; bec vtiqnc aliquis ab Kitipe«^ vnnqnodqj.n.boium rationc quadam bicit igitur bec rario anima cft.aut magis altcrum aliquou«3 fitin ptibuo.ampliusautem vtrum eonco!diacuiuj‘’ mifttoms eaufa antdus que Pinratiencnui boe vtn»i» tio cfttaut aliquidpteter rationcm» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, ...

(T SÖcc qutdem igitur babenc buiufmodi bubi^nuu' fi veroaltcrum cft a mirtioncaiatquid igitur fim»w®|j nis circintcrimiturt alijsptibus aialis.üdbuc^L ^ quidcin non vnaqucq; ptium b; aiamtcfi nonj-^ tie eópefiticnisquid cltpjcptcrqö eonuinptturau

(T Slued qiiidem igitur non armonia; penibiK tb ^^ anim3m:neq;circuiaritcr mouei imamlcrtum dt |, ctis.Pm aßt accidens moueri ficutbixiinuscft rf’^ fcipfam:vt moueri quidem in que cft.Ixcautem iw„ ab aia'aliter autem nódlpoiribüc moueri firn nbsp;nbsp;nbsp;^sr CTRationabilius ant bubitabii vtiq; aliquiafe‘P'’ que mouctur in buiufmodi pfiderans.biciiruötnm .^^ mam triftari gaudcrc:c0fidere:ümcrc.ampliijß ä*'.f; fei Tfenfire tintdligcre.bcc auië oia inoioacHc vndc opinabitor aliquis ipfam moueri. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„j„c: lt;r39oc ante né cft necefle . ft cnim ïmafimt^, aut bolcrc:auiintdligcrc motno funtit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;» ucri aliquid.mcucri antcft ab anima vt co q- corpus qnodamodo moncfur.Jntdligefi^jjjpt tan bniufmodi eftalterumaliqued. boy “““’Li^-»li« alia quidem Pm loei mutationcm quoiudam autem Pm altcrationc.qualia anië ï quonió alter'“ f^öfiï» ' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;f inuieN/

lt;r©iecrc autem: irafctaniniam fimilc cft ï «ijji cat cam lerere vcl cdificareiïKidius aßt dl '‘’^kiic;I ccrc aiain mifecrttaut addifccrciautiniclligtre-«| aia.boc autem non laqua mom in ilia criflcnic. » ‘^I quidc vlq;ad illam:aliqn autcm ab iii’^'KjLtia| ab bto:rcinin(feentia vcro ab illatnionia quidem im fcnfibilibiis otganis aui qutctes. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.-^izI

lt;17 ^ntdlcems aßt videf in fieri fnbftanti'atn H“™ ^j^I tiens r no eottupi.max Imeaßt eo^nper vnq;w«i nbsp;nbsp;nbsp;j

feme bebilitate.nue ante lojtalfis quêadiuodüifi”'‘ 'j aecidit. Si enim accipiar fenie: oeuJuin luucnemw


-ocr page 21-

“^jimuß

^nqiic fifüi^ ’ inuenis.quarc f^nin noti eft in fuftinendo ^qw aiam fed in quo:ficut in eb:ietatibnatinfirmita/ ^BntcUigere autetn t eonfiderarc tnareefef« alio^quo/ tcHf ’™^™'® cœîupton'pfum autem impotTibtle cd:5«/ w^’’?f9’”’’®'‘C ‘rodtre non fnnt fllms padiouca fj la„ nbsp;'“’8 ‘llum ^m 9 ’ilium habet.quarccboeewiup/ .TO UTfmntamr neq5 amac.non enim mms erannfed lgt;cft™ftumdl.lntdl«W0aötfo:iaftÏ9 bi ^ualiquid efl îpafnbilctqb ’qiudc5igitur non poffibile wn anitnammanifedum dterbis. fi autem pcnitus *quot;antfcftum quonia neqj a fcipfa.

j - ?®wtnm autem bis que bicta funtin rationtbusbicef Ooffhr f’^S”“**’f? mouentem feipfum.infunt.n.bis ï ynma p’imo qutdcm er ipfo nwueri aceidentia.^pna 0to '^'® ? ^icunt ipfam ede numeç.Quomodoenij iinte ^’’’Wtem motam:! a quort quomodo 1.yïv?^quot;* ’’ ^indifferentem cridentcm.finanqjê mo/ ra**?’'® ^’IffttcopoMct.

HiB ^quot;*8”’*f’’’d“lt;***WB’ bicuntlincam motam facer tniM*?'quot;’™’” ‘”*^ lineam tmitatum motus lincc fus a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;otim cd mitas pofitionem babcns. nüc «wem quot;^ ’quot;*quot;”■ nbsp;nbsp;nbsp;8***^“’ '^*^ “^ pofitionem habet, apli^ qob ’r“'’’‘^® aufcratqmonumc^aut vmtatë rclin fart- 8quot;“merus.plante aut“ranimaliû multa biuiz ’ ’gt;dfnturcandcm animam habere.

JL^idcbinirautmiBnihil bifferre biccre mitâtes aut dam ’’”'quot;’ '^’•””‘15 ® ®cwMxritifperis fifiant pun dem *””* ’ötfolaquanntas crit aliquid in ipfo.hoc quiz ^^mcucnaaiii]J autem quod mouctur ficut in cotinuo Uitat”*^-'’'‘^ '’'* ^“'’^^*^ magnitudinc bifferre:aut par fcfffiB”*r9'’lt;’d bictumcfi;fcd quia quaniu . mde ntz hioufn ’''^’^’”’81*““ vnitamm. St autem in aiali hmn?®*quot;*quot;’8 “^ lb numcro.quarc non moucnstquod «-/’“’'fllanimated moucns folum.

uiim *quot;’®^ 8“'''” I””^ mitatem quodâmodo effc. 05 folibf^””’^”” ’quot;'H^Ipßbiffcrentiam ad alias.pucii ante ‘Wurf ''”' ’'’^? biffcrenria crit nifi pofitio. Siquidem ^7'*™’'f”^^*’’f®’l’®’^’”^*‘^® ’puctenn codé crût Iwm f”’*” '‘’™quot;’Pquot;quot;®'quot;^ tarnen quid ^bi ’quot;diuiftin'^ *0^ ^ f”' ’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;l®tn»

rotpoje pucta numerus anime: autfi qui enmf kï^8tpo2Cpunctoynumerus anime.quarc fi nó ^apl’tl’tntanimamcotpoia : puncta enim in omnib® kclïr’''' ^ '*’S*quot;fi'’’t9 .amplius autem quomodo poffib Ihr. ■ P”'’” pu ncta rabfolutacotponbus nifibiuidanf ^‘quot;.pnneta.

Poe^’^^ birinmsfiquidem idem biccre coi Wtemf ’'’’^quot;I’t'l“’'” partium ipfam ponentibus . fie Intóiifh^* ^^quot;’'’^^® moucri bicitab anima pzopiiuj ttcoïDft '’8**’A®ldcm enimedanimamomm co qö fcn «liau^'^- quot;ff*’*’^ '*^ *” ffttem buo ede cotpa fi cotpus aanima.jflnmeç autem bicentibus in vno pucto punctamultatf omne cotpusanima habere nifiquidam numerus Öifferens fiatit alius ab bis qui in cotpotc pun ctoium.

Olccidifq; animal moucria numero ficut r Oemoeri/ turn btrimusipfum moncrc.^uid cd enim bifferre bicc re fpcras paruasrout mitâtes magnaseaui omnino vni rates fcrri. vtrobiqnc enim cd necede moucri animal i co quod mouemripre..

Cr/Complcctcntibusigiturin vnum nume:^t morn bee quidcm accidunt t multa alia huiuiinodi.^on enim iöz him biffinitwne anime buiufmodiimpofTibilc ede: fed et accidcn9.39amp;3nifedum autem fiquis argumentauerit er rarionebac rcddcrc paifiones t opera:vt cogitatiöcs:fcn fustlcnciaottridiciastT quecunquc alia buiufmodi: ficut enim birinmspausneq, bininarcfacilced cr ipfis.

lt;17 ffribus autem modis traditis fm quos biffinintatam iAlij quidc niotu cnuciaucruf marimcin mouédo feipfam alt) autem coipus fubtiliffimû aut ineojpoialitnmû alioqz ?l3ec autemquas bubitationcs r fubcótrarictatcs habet ptcriuiinus fere.rdinquiturautem confidcrarc qualit bi citurcc Clementis ipfam cdc.bicuntcmm qnatcnus fenti atca que funt t vnüquodqj cognofcat.

lt;I73tlccedarium autem cd accidcrc multa tmpodïbilia ra tioni. )^oniit enim cognofccre fimile fimili tanquam aefi animam res ponentesmon funtautcm hec fola.nmltaw ro 7 alia.magis autem fouaffis infmita numero que funt erbis.

lt;17 £t quibusqutdcm igitur cd vnumquodqj bomm co gnofccrc animam r fcntirc.fcd compofitum non cognoz Rd neqs fcnrict: vt quid cd beustaui homo:aut caro: aut os.fimilitcr autem quodlibet aliud compofitoy.tion ent} quolibet modo fc habentia dementa homj vnumquodq$ fed ratienequadam TComi^fitionetqttcniadmodus bicir £mpcdoc[cs:o3:tcrra.qni8bumU9 coaptata in amplis biffufionibus buas cc ono parribus fonita cd.quatuo:vc ro vulcano bedenmi.offaautem alba facta funt nihil tgif ptofectus dementa in anima ede nifir rationes ineruntr conipofitio.ffognofcct enim vnumquodqj fimile.os aft aut hominem nihil nifi t bcc incrunt.boc autciti quodim poffibile fit nihil oponct biccrc.quis enim bdbitabit fi in crit in anima tapis aut bomo.fimilitcr autem bonur non bonum.codcm modo 7 be alijo.

lt;I72impl(u0 autem quum mulriplicitcr bicatur id quod cd.fignificat enim aliud quidcm bocaliquid: aliud quan titatcm:aui qaaliiatein:3ut rquoddam aliud biuerfomm picdicamcntojum vtrum er omnibus crit animataut.n. led non videntur cómunia omnin dementa effc. fi igitur quiecitnqj fubdantia^funt er hiffolum.quomodo igitur cognolcet ralioqz vnnquodqjtautbicctvniufcuiufqj ge/ nerts dementa edetpunripia piopna er quibus animam condare.crit ergo qualitas t quanritas 1 fubdantic . fed impoffibilc cd er quantitate dementis fubdantiain elfe lt;1 non quanniatem bicentibusitaquc er omnibus bcc z bu iufmodialia accidunt.


2

-ocr page 22-

Über

IT Jnfonufniensautem cd Öiare quidem »npolTibfle elle fife a fififenrireraut fimile fimilii eognofeerc finiile fi mili.Scnttrc autem pari aliquid i facerc c moncri poniit fimilircr autenitcognofterci fntcltigcrc. 29fôultaa au lern öidieulutce t Pubitationee babeme ipfo bieere fient Æmpedodea g» coipoieia dementia fiugula cognodun/ Inrit ad fimile tefiatur: quad nunc bietuni eft . £tuc/ eunque cniin infuntin animalium coiponbua fimpliei/ ter tcrraquot;vtofra:nerui.pili-3nibil (entire videntur. qua/ re ncqj fimiliait iamen conueniret. ? U

ampUua autem vnumquodqnc pnndpiotumignotaz ria plurium intdiigentia criftct. 4Zognof«t quidem eniin vnumquodlibetnmlta autem ignotabifomnia enim alia, aedditautem t Æmpedodi indpientifttmum efle bcum Solue cirimdementommvnum non cognofect bifeotdi am:moaalia autem omnia: £t omnibua enim vnuniqb que eft: •

0ninino autem pjopter quam eaufam non omnia ba bent animam que (tmt.quoniam omnia aut elementum: aut cj:c!emcnto:autvno:aut pluribue:aut omnibu9.gt;lc ceffe eft enim vnurn aliquod cognofeeretaut quedaj :â–  aut omnia.

©ubitabitautem vtique aliquisttquid eft vnurn fadz en0ipra.materie cnim eomparantur clementa.zftE»arime cmm pjopnum eft illud contincns quodeunque eft . am/ ma autem aliquid incline effetautiquius impoiTibile eft; impofftbiliue autem adbucintellcctu. TRorionabiliflimii enim bunc elle nobiliflimum t biuinum Pm naturam.cle menra autem bicunt elfe prima cntiurn.

0 mues auicmt qui cr co fcnrittcognofeit anima que funter clementie bicuntipfam tqui marime moriuû non bc omni bfeuntanima.nequeenim fenlîtiua omnia moti ua.videntnr eniin ciTe quedam animalium mouenria fez cundii locum.t tarnen videtur boc folo mom mouere ani ma animal.Similiter autem t quicunque mtcllcetiuumt fcnfitiutim faemnter clementie, videntur cniin plante ri ncrc non participantes lod mutationc neque fenfu t ani/ lium multa inteUigentiam non babcre .

ÔTSiautem aliquie i bec fegregaucrit pofncritqne intd Icclum partem aliquam anime. Simi liter autem t fenfi/ riuum.neque ftique fie bicet bc omni anima neque be to/ ta yd yna.bceautem fuftimiitt que eft moipbeide voca riecarminibus ratio.bidtenimanimant er toto ingrcdi refpiramentum que fertur a mentis.non poffiblle itaque planrie hoc aeddere: neque ammalium quibufdam fiqniz dem non omnia rcfpirant.

(T^^oc autem latuit ric opinantes.Stwro er clemcria animam facerc opottef nibil opottet er omnibus.fuffidz cue enim eft altera pars eonfrartetatis icipfam biiudicarc c oppofitam.TRecto enim -r ipfum eft obliqum cognofeiz mus.Jnder cnitn vtrotumque canon eft recto: obliquuj autem neque futipfius neque recti, r in toto ante quidem miftcriipfam bicunt. vnde fottaifis r Zbaleotopmatua eft oil effe plena bijs.boc autem babetquafdam bubitaz liones ptopter quam cmm caufam in acre aut in ignc ani macum fit non facitanimal tu mirto.rboc in bis metw! efte putata.Qucret.n.vciqj aliquis:qua ob caufamqud acre anima caque in animalibus meltottimoitalib:. , trâceiditautem wobique inconucniens t irrationabi Ie T nanqueanimal bieerc ignem aut aercm magis irraW nabdium eft -r non biccrc antmalia cu anima inlit incon^ ucnicnseft..,, AT 0 pinan aut videntur anima effer in bis quonia ton parribus fimilis Ipcdct.quarc necclTariuni ipfis ôiectee anima fimul fpcctci partibus efle fi intercipi aliquidcem tinentis in aialjbits aiata aialia fiunt.St adtaer quiW ^ bifcerptusfimilis fpcdct:aia afii billimilispanibus.^ quidcaliquid ipfius criftct videlicet aliud autnon cql» nceeffe eft igitur ipfam fimilis partis elTctautnon vnuin effe in qualibctpartc oiö.aöanifeftü igitur cr bienst® neque cognoiccrc incft aie pioptcr id quod eft cr deniew neque moucri ipfam bene neque bidtur. , ., lt;17 Quonia aut cegnofeere incft aie i fenfire îopwnM buc concupifecrer bdtberare toino appcfilus. lieadcm c Iccundn locu moms ab aiain aialibns. adbue ant an^ mentn r ftatus r beccrnitur vty tori aie vnuquodqneW rnm infitt omni intdiigimuBt fentimustaljoywnm quodq5 fadmus r parimunant partibus altcris alterti viuereigimr vcpiii aliquo bo^: fitvnoaui mplunbw in oibus aUt aliqua alia caufa. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.. „r

lt;17 ©ieiiuf itaque qnida parnbile ipfam r alio qsfdew ligereialio aut concuptfeerc.Stuid igitureonaeniianw fi partibilfs eft apta natatnon eni vtique eoipss:™;™ cni eontrariu magis aia eoipus conrincre.cgrcdtentt'n' fpirat r marcclTit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.,

lt;r St igitur altcy aliquid vnaiplam fadtiHud wsf^^ crit aia:opoiKbitaut iteqzillud querere vtyvnu antin» tipartni fit. fi quidc eni eft vnn ptoptcr quid «on ij*^ nimä vnii.fi vcro biuifibilc itcy ratioqucretqutdelte tincnstfic vtique pweedet in infinitu.

lt;17 ©ubitabit aut altquis bc partibus ipfiusnä poU»»». habet vnaqueq, in cotpoic.fi ent tota aia oeeoipuäWn» net conucnit ^ partiü vnâquanq5eontinetcfliquid edr ris.boc aütairuiiilatur ipoftibili. qualc.n.paric ad q»“ intcllectus conrincbit grauc eft fingcrc. .. ,,„. lt;17 Videntur autet plante beeile viuerc.r aialin qs^® indlby tanquä cande babentia anima fpeeic rßnd« mcro:vnaqueqj quids partiü fenfu habet t mouetur' du loco in quoddätepus. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, nbsp;nbsp;.

lt;I7S(autë non pcrmancrettnullu infonueniena^’ ftrumcnta eni non babentquibus falucntnaiura.i« bilommus in vtraqj parriü oco criftuntpancs-tim fpeeiei funt ad inuice r toti ad inuicéquidé fieutq» (eparabilcs funt:toti aut aie tanquä indiuifibiß^quot; jzg lt;r29idcturautem t que in plantis aia pnueiP'»^“,?“ , clTc bac.n.lôlum cômuntcant t aialia « plsf^^'^'v-fi»/ dem feparatur a lenfibili principto . fenfumauinuiinn

bac habet

Ærpliett tertus libri primibcanima.


-ocr page 23-

^^écundus

’^ndpit eipofino Äaetamfoß Pinôe 2lnima2lrifton'It0.

lïc.quidé a pnoabuc tradi ta flint Öab ofeta fût. ^feg autem tag5ci pnncipio re dcamu0:rentanteeoctermi narcquidellanima« quev tiqueeritcomniunilTinia ra -nqiplïua.

rIppnqua SlK.in pinno hbïo bcterminaiiit bc anima mopintoncaamiquo^z: nóc Öc ca betenninat Pm opini Hem ^pnain. ©miditur antbicliber in quatuoz tra/ ï™8:inquoKp’i'mo ilH.inncdtgat bifTimtiQcaanime. icwbctcrminat bc eins potentij3 oftendendoqnali ‘^w^ofnmantur biucrlï gradusanimatoqz.in tertio 6 mmatbepotentia vegetatma aqua Cumitur pnm^gra sanimatoK.f.vcgetatiHum . ‘^nquarto betenninat

®‘l“^ fumitur fecundusgraduflani/ hh iTquot; **^fH“ ffenfiriuum. 3nbtiobusautcm tracta gt;i8libïitcrtij in quo completurfcrmo bc anima beter/ tiua^*''' ^ ^' ’P®'*^”f'^ mtrUectma-rbc pofentia Pm locü mo ^?’^“®i3iii Öuo gradusammatoqz fumuntunf. in . ifmud T Pm locum motiuum. Secundus tractatus

Wtennarumflutem anime.terniip ibi ïUcccf j^pumantcm bebentem.quartusibi ©etenninatisaute ®' .Ißiimuan-actatuscontinct buo capitularin quo?: ^'oincHtgatur biffinitio comunidiua ipfius anime.in fern ^'^ quot;’V'l^batur biffinitio eins^pna ibi Cluenia au tt«'^'^^^*'®’ T^nmuin capitulû biuiditur in buas par ttifttela*'^'^“'” P”™ ^^».contiunat fc ad p:ccedcntia p/

f“®”’'’” Pecunda ptofcquitnr bc in Dïdii f- '*'*”’“® clique. S»c puma bidt que ö’ata aut^^ 4^ “”^3®*“^ ^'^ • ^‘^ ’’lt;’P*®*quot; ptimo libto nóc n^ . f’'”*gt;®ad beterminandum bc anima lanquaj

^ ”• ^ quot;*^** ^^ ‘^® ^fbiemm ab antiquia quod fitcin ''’^ T*^f®l«quot; tentantes oHêdcrc quid ipfa fittique dump i’ifRn*»®flt;”«’’i'”’'W’”®» 3'’^‘^I*'^ do hf ”’5°”’'”entat03cm eommento primo ^ in tractan Alm ’”*'’’® ‘”*quot;”’ bebemos fnuenire biffinirionem que enim ’ '’‘’Htuerfalia omnibuspanibueeins. ^Zognito ditfr temper bebet pteeedere p’opuam.gi/ Qtali ’ fommunitcr fumpta eft nobia puna nota tionr quot;' ’’**«rtn«':it« opoziet priusaffignare biffini/ iKSÏÏquot;’’c«gt;’ngt;«unar»m8m nobis notiotcm qjaffig À-A^ • quot;‘^ 'PP^'H aliemnsf“®? fpedeqr. onrf ^'‘’”” *^95^‘”” nuoddam genueeowm V 'utit fnbilaniianb butuß aiitem aüud qtiidem etnd'r’”^^^*'’® ^“^ ^ ’^ quidem non eÜboe ali Oiciï k^ ^”^^”^ foïinam 7 fpccicm fut quant 105 ‘larboc aliquid:? tertiainque er bis. £ft aute^ Ifcb^'^^k '’^‘^^’’* potfntwtfp^a^ö autcm eHende 0upliciter:boc quidem fient fcientia:

quot;flhrai P’^*'gt;'’*tur beintento quia buo facit.t pjimo in Vilinni» ?’t'®P®nendas in biffinitionc anime per viam 'fgo ^S^^”*^® “^*tquot;® ‘*’®*” foncludif: ibi ^ftecefTe cft '^sponr j quot;?’ abbue in buas,quia primoinueftigat p ?9t0iirM™” quot;’ ^’^nitione loco generis, fecundo iudli Wmn. ’?’*”‘*quot;® *quot; lt;^a föcobiffcrcntic ibi Subftaniic ^amp;ir 'quot;^' ^fpdma Slqz. ponittrcB biuifionca tncnpur f®'’“’’?*”''n biffinitioncanime erparte generif quot;M binir '’T'*^t ?‘^'U9 fubftantialis pnmus. I^ri/ »0 cftentis in becem pjedieamenta puta fubftan riant quantiratem quafitaiem te.exqua vultbabereqjaia eft lubftantia. Sceunda cft biuifio fubftantie in mate/ nam 5 fotmam t compolitüquaqz matena non cft boe ah quid ideft cns actu perlé crûs fed eilens in pura poten/ tla.ƒ onna aut eft illud per quod aüquid cft boe altqutd.f iplum indiuiduirx cftcndefecbia.i.actua lïiic pcrfectio. rertiu cftcompofitiï er biste erifta vult babere aia éac tus. ITcrtia cftbiuifio actusinprimum r Iccunduj.vn de forma que eft prindptum óperationis eft actus prim^ fed operatio ab ca proueniens eft actus Iccundus: fient fei cntia eft actus primus rcfpcciu confideratiomstr confide ratio actus feenndns. £t ifta vult babere q gt;nbsp;anima eft ac tusprimusmon Iccundus. 3ntclligcndum primo fini JÊgidiumepin biffinitionibusTubftantiaqr compofitaruj quia non fuutper additamenta.materiale fchabet vt ge/ nus T formale vt bilTerentia:yt patet in bac blffmitióe bo minis aial rationale ib qua animal eft materiale ç égen^r T rationale eft formale i eft bitferentia ceontra autem eft t biffininonibus formai fubftaniiaiium x occidentium que funi per additamentum x per aliquid quod eft extra elfen riant biffmitt vt puta pcripfum fubicctum.quoniam in ta libns formale fc habet vt gennsirnatcna veto vi biffcren tia.X^ndefi biffiniatur finitas ^cftcaiiitas nafi: cauitas que eft formale pro gciierc ponitur x nafus qui eft maten ale pro bifferentia.quoniä licet ois limitas litcauitasmon tarnen ois cauitas eft limitas fed folum ilia que rrpentur in nalbrx tab's eft biffinirio inueftiganda bc anima vt ap/ parebit. ^ntcUigendii fecundo fccundû cômentatorem cómento fecundo q -eft quafimamfeftu grata collocafur in gcnerc fubftantic.x fubditt 'Jp’oncrc.n.aia; acetdens eft inopinabilc fecundu ip bat nobis puma cognitfo naturae lis.quoma ad fenfû perdpimus aliquao operarioncs ab aia proumientesrque qd nullum accidens poffunt reduci tanqua ad caufa, efficiente principale: ficut funt nutntio augmentatio fccundû oê; biamciKfcnfatio. x rcltqua hu lufmodi.l^oftca bidt: 0 pinamur ent qrfubftantia cft nobilior acddcpfcix cpaiacll nobilior oibus accidentib^ eriftentibus.x poft acciditt SLuonia autcft forma cftixcü boe cft fubftantia. manifeftû cft cnt qrcÔprehcndit fcnfu. cft awe fubftantia quia cft pars luBcx lilt psb’fuBc cü au tnrraufcrtur induiidui fubftantia. Ærquibua colligmt tur bue rationes ad probandu graia non cft accidens.

ipTjima cft.illud quod eft nobUius omnibus accidentt bus non eft accidens.fed aia eft nobilior omnibus acci/ dentibusrigitur. secunda ratio, illud quod cft po lub ftantiemon eftaeddens. fed anima cft pars fubftantie. igitur.patci confequentia x maior.quia lubftanna non fit er non rabftantiistprinio pbylicoy.x minor arguittir.ga anima eft pars eópoütianimati que CU5aufertur : fpfi Jani matu avfertur.quare xc: Æt nota qr cömcnlator bidt qr aia coprebenditurfenfurquod vent eft per accidens ; aut quia habet habitudinc ad aliquod per Ié fenfibilc vt pbaii lalhta q iiantu ad intdlcctiuä :antquia habet opcraifonctti fcnlibilê quaniiï ad vcgctaiiuam x fenfitioam. TPotclï ctiam vcrificari pcr fc faltêbc anima matcriali ponendo ca propria fpeeïe multiplicarctvtquids pofuerunt bcqita libct forma fubftantiali pcrficientc matcriä : quod tarnen non creditur. 3ntelligendû tertio qr forma bieitiir for/ ma pro quanto materia informât.bieintr autc fpefies pro quanto batindiuiduo fpecificû elfe. 3ntèlligcndfiquar to quod cómenrator per actu primüintclligitfothtä actu er iftcntétfcd non opérante, ‘{(bcraciûauic fccundû intel ligitformam actu opcrantemrSed be hoc latinsinfra co memo quinto.

lt;r£5ubfi3ntic auteur raanmc videntur effe co: po;a.


-ocr page 24-

IKbèr

^nqui'rit partkulas penendas in ôiffmifiôc animeer parte biffcrentic fetenentcott Öuo fant.pnmo boetfeenn depiebar g’aninia non clî cotpiisnbi ^uoniain autem ert eotpns.l^Mniain tres ficut tres parnnilas inueftigat ibifecunda Æt bomm pbpfica.ibitcrtia IPhpfieojum au tem. ©e pjin« bicit g-be numéro fublîantiarum cot/ pota mannie videntnr efle lubftamte. 3ntcUigcndum ep boe bictum 'driftotthsbmerlimode erponiconfucuit. ©irrttamen 2^bomaoggt;gt;a :5:.bie c5parat fuB33 co:pcas Cubftâtias icotpoieas i vult qgt; fubrtâtic fotpotee fint ma gis fubfiantic feenndutn famofitatem 'rapparentiamfen fuakm qjfubfiantie ineotpotce.quoniam fubflantic eot / pojec perciptonror per fenfumtquod non contingit ö’fub fiantijsiHfOjpotcis fient funtintelligentie celefies.nen’ta men Tunt magis fubHantie feeundum vcritateinnnimo c conuerfo cgpfubliätieabfiraetc erquo funt matons no/ bilitansT pcrfcctionis qj fubHanac eoipotce Cunt ds ma gis fubftanttc. 'n^joptcrea birit 2lç.videnturt t no funt bitit. Änrlcns autemvslt q-ibicomparanturfubdä tieeompofite ad motenam t fonnam in que pnus biuifa fuit fubdantta.- tquod /Ariftotilcs intendebat ç er tribus tilts fubllantia rompofita eft magis fubftantia firn famo fitatem iapparenttam fm fenfum licet firn ventatem fot ma fubftantialts fit magis fubftantia cum fit perfectiö ma tena i ctiam fubftantia compofita.j£t beefuit mens com mentatonscomento tcrtioii puma colligitur in pnetpio eomentibum bicit Æum bemonftrauit nobis.f.ày.nu/ Hierum fublîantiarum incepftbeelarararc uobio que'eas fit,magis bigna vt babcat boe nomen.f.fubftantia.Sccu da pars colligitur ibi bum bicit q» coippta compofita ba/ bent boe nomen fubftantia magis ^»ptie firn q’ eft magis famofum. 2’crria ivo pars non babetur bie crpfle lcd eol figitur infra eómento.vij.bü bieii.becenim nomina vnu tcnstlï ptedieantur pluribus modis.tarnen pma pfectio inomnibus iftis.f.modis entis tvniuB.f.fotma magis bignaeft vtbabcat boe nomen vnumtensq, iHudquod efteongregatumer materia tfomia. congregatum enim non bicitur vnum mfi per vnitatem criftentem in fotma: materia enim non eft boe nifipcr fotmam. 3dem vult commcntatot cômcnto.viiii.'t.iiii.pbfficoç.commcnto. quarto t octauo mctba.

CT^HtboJum phylka ♦bec enim alioïum pan«'-' pia-

(T^icinucftigat aliam particulambiccns ep benuméro coipomm co:po?a pbpfiea idcft naturaha funt made fub/ flantfc Î magis q, eotpota arttfieialiatquod ptobat . quia cotpotanaturalia funt punctpia eoipomm artiftcialium. cum ergo eptpota artificialia fint fubftanric folum rahone rotpotom natoralium que,funt coxnn ptinefpia tfrquitur qpco’pota natnralia fonfcis magis fubftanric. 5ntelli/ gendum firn Ægidiû ç cotpota natnralia funt magis fub ftantic ptopterbuaseaufas. *|^jima cftquam àx.tan gitin littcra.f.quia cotpota naturalia funt pdneipia artifi eialium.namficut ars piefupponit natu ram.ira eoipufar tiftcialc,p:cfiippomtcotpus naturale^ficut enlteUus ferru. quarc magis fubftantia crit fcrrum qjculteilus. Siecû da caufa eft,quia fotmcarrificialcs funt accidentia vt ba/ beiur fccundo’pbrfifomm 1 tota fubftantia rerum artifi/ eialium eft comm materia.eotpota autem naturalia nolo lum funt fubftantic ratione materie fed ctiam ratione fot mc.ergo funt magis fubftanric.

CT ‘Yj^'byficowni autem:alia quidem babentt vi tam:alia autem non babent»'Bitam autem babe re oieimue id quod per fc ipfum alimcntum 7 aug mentum 7oecrcmentum:quia omnc cojpuapby

lieum participons vita fubftantta enttfubßariaä“ tem lie licut compofita'

lt;17 3nquint ternam particulam bicensq ’ cotpoiuif raliuimaliababcnt viramitalia non babcntvitaw» . , tam autem babcnria funi que per fe ipfababentaw^J idcftnutricarionem augmentum ibccremenium.ciH infertepemn eorpom naturalia fint,magi0 fuowtiw^ tificialia ï inter ca connumcrantur cotpota banen™. tpomnccotpus pb^ficum babens vitam eft quidem fimpler fed compofita. ^ntclligendom 9 1per ptimam particulam in qua bieebatur q *wW^’ dcntiir clTe martmcfubftanric vult babcre ^ eft actus corporis. IP'cr fccundam veto vbt g icorpora pbpfica funt marimc fubftanrie:vult anima eft actus corporis non cuiufeunque fed W^’^/ I^er terriam autem vbt bicebatur q? cotpo:»*quot; corum quedam babentvitam:tquedam non vult w ^. q gt;nbsp;anima eft actus corporis pbyfici non enin^^*”’??,», » tam babcntis. Jntdltgcndum fecundo a?- ’’‘L^,, dlud corpus babct vitam quod per feiplum bat’dw turn t cetera. Ét commentator bicit cffcntialitcr 'lt;l““ ^|j babere alimcntum «.per feipfum vel cftcntialiid gerc bebemus a principio intrinfceo. ZlnimaMeni ^^ intrinfcco nutriunturaugentur «.quia ab atiint» cat lore naturali que funt eis intrinfeearquod bUtrof a j^ rentiam quorundam inanimaiorum que ab 'nn''n'. ^^ geri videntur:liectimpropric t per folam iuua ficut lapides -rreliqua butufmodi. ^ndc eem’’ ' commcnio tertio fic bicit: Ét bint eflcnttaliter.q“'® nitur crtra viuum aliquid quod alTimilatur augnien biminuto ? non eft viuum.

C zönomam autem eficorpns 7 bnfef”’^^ tam babensinecB vrique ent corpus enimeonim que in fubiecto corpusiniag'®^'' eft ficut fubieemm7materia eft. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«t (Tillie probat q. anima non eft corpus tgt;fcen».»^f qu’d fit corpus qiiod non eft corpus fimptidf*^''^ TiW vitam:quod oportet efle talc per principium quod eft anima:quod quidem principium in alfl^Ä ribus vita carentibus non inucnitur.cr quo anima non eftcorpusiquod ficarguitur.lftu»“'quot;']j^z eft in fubiccto fed magis eft aliorum fubiccinni.i«^^,^j ma eft in fubiecto quia eft fubiccriuc in corps’^ HlKtcn/ quo opcratur.ergoanlma non eft corpus. 'as, dum feeundum commcntaiorcm eómento ft'’®?^?fcna non probatlt;f anima no fir.matcria:qnia hoc eflipe fum.cr quo vltcrius potcft fic argui.Zinima enH' tia T non materia ncqj compofitnm. ergseftfertnj flahrialis. ©nbitatur vtx fubftantia que eftgen ’^ bicatur be materia t be forma,argiiirurq gt;nûn. ^^J^j mo.nullum genus predicatur bc fais pnneipl^'. tcria T forma funt principia predicamenti f“!’™’'Ja «.patetconfequentia 1 maior.qnia principia gêner fünfin gencre fed ante genustt per confequens o 't.^ non predicatur genus.minor ctiam eftneta-quia nbsp;nbsp;nbsp;.^

t forma funt principia fubftantic compofite. S ^^^^ genus eftquoddam tomm.crgo non predicatur ni ^^ io.fi ergo fubftantia que eft genus pdicatur ^’’’L.fjgf forma cum ctiam predicctur bc fubftantia eefP*-,'z'Jg vnum totum cftc pliira tota. tertio '5®” i*?, ranoné magis pet fcctiim t minus perfectum non tollat generis: tarnen analogia firn caufarn 1 eanfaiwn _ tiene generis, fed fuba que pdicafbe ma î betö ri^ catiir bc illis fmcaufam r canfatumcnm ma nou 1


-ocr page 25-

^ccimdii3

IdiMm^s’’^*’’®quot;'®^*^'^®’^®*^^*®'*SteWfOfaÄ

Met MB » • “^S*^ ’'S*^quot; ft^nc ranqua iHma^ncipiaficut Itita,»^*’”!®® tftbnt ad ^enuo quäritatis.vndenö biz q8vA,’'ft””*‘^'^*®’'’’® fit^wSatfed birir qt funt ipfi’fuBe ’tätbef '’’’^ *”f ilKua ftndpta.ficrgol’nBa ^icatur be ^an/ • *?* '1*® ^ analoga t non (uamp; pdicamentalfs. quot;’«fri***'?**’”^ ®^''™ ^•bcr.W.qtbimfiofobftaniie in •»odto^'-j-”’”’’^ f’quot;’Poftn eftbiuilio analogi ifnos ’f^lW ’“^’'’””* gt;6naltcnus tônrlcus votcns cp p Per fx7 ^ ^'*bnare arddenribno fit modna oiuj que fût ’»tutT ”’''■?•“flt;*ffdmä i fo:ma non pfe crillunt. i^ tria ^*''’” moderne? Knuerot cpnon folii fuBc ’’'»fnbft *^®^“’’* P^^ ^‘ ^gencre fubftanlie: fed enajfoï •'’«funt • ^?'® ^^f^ff® vitcriustp beus tmatena pn/ ’'•tWniiS;”^^® P’fdicamcnrifttbftanrictqoed non reg Wi fn ’^f « materia if?ima fed er acm tpotcntii îffth?®’’®®”*^ ^^’'”® ^ubfiantiahs dlcompofita.

^quot;ne ” a P®’^”quot;* l^bH bucpnme rationes fuperi^ ad ®a« be f*** *®’’**®’*’fi argjeremr be fotma z compofito bdiaitMlï’”’®ï gt;natcrta 9rgiicbatiir.bic«nt cpfuba non h»ïB^f*?”’i8‘r compofito Pm caufam reätu : fed Pm ^ihoiii ^'’®’^ adifhid tendant bieta ?m. Sed’fine ‘wC^'=lt;‘P»quot;fiönon dlfuflrieieno.quia vult pm. Q-fi '’'tau^ f* ' ^’'’*® ‘PWMteria cdena anarfubdatia cp tra ^«JfWofitom dlens actu t fubdantia.i per có Wta '“®**”’fia p5edic8furbe iêim9 t compofito Pm feaS^ '•^ufatijm fieut p;cdicamr bc materia t fonna:q ^Nilloffr ^«’»mpofitum fit per fein genere q^foama W^1°quot; ^ Pquot; ^® collocanda.patei itaq, gpftma ’‘’'’étiolémagie tenenda»

^ceiïeeftergo anintam fubftantiàm eê

'Kilt rpcciem cotpoti? pbyficipotenna vi

'’muf j^ babcntie.Öubftann'am autem actua •TCo ?a• ®*^ coipone actuf*

f dbietisbiflTitirionemanime.tbuo fiot. ’’quot;’ibir-^1^doollcnd'team cflreconuentcntcr afrigna fe«i0f^“^’**flt;’r lt;|wd«*’ igitur-K^nma in önaè ga biibife quot;’^’‘Wffmitienem am'mc.fccundo cam beda '’’'«in^e quot;quot;“quot;’ ^'®‘”quot; ‘ buplWrcr. ©e pim,g bint '’’'fiibi) • ^’’’^•^ fitpenufnecerre dl ergo anima ’’^“f fpcdcin ideflfoimant colon's pby miceff’*“*’•”quot; pot««»«*'*quot;* animadl fubllärta ’’»«hK ®^*' ’”®’ ’fi‘ materia nequc compofitum idl inter ®’’*‘‘®’*'‘PbFfifi babcntis vitam in potenha ’’Wh f^'’”’ P’™® ^”’ commentatojemcommenz '“quot;quot;«na ^®’'’’®f“bHantfalio t fotma acddcntali« i boe Midet» ^’”’'’® *“quot;' *quot; (ubiecto.i piopter boequidam •''ac(itHr''!?'”quot;®'”f«m«m ede aeeidens.quia oiofotz ’^ ^®!inam ïï’'^''^ erraucrüt;i dl buplerbifferenha i quot;’’tlimifa ”• ’ntialemc fotmam accidcntalcm.'lP'ïi *^fcjmaf kn*'™®quot;®quot;®*^ pars fubllantie coinpofite .

'’quot;‘ia biffz • '’’*‘® ®^ P”’® fi'bHanne eompofirc.se ^*®!nia fïï” '’^9“'® •■*'® ’” fubicetobiciturequiuoec '’’'futis fquot;”’®9li t accidentetqnomam fubicetum ac '’’^tnein ^'’'’**f'”’’®’””®’®’‘'® tföJma tefl aliquid 'quot;*'quot; anten nbsp;nbsp;nbsp;”®'’*btï'S®quot;ü«n fnoeffe accidenté. Cubic tca 1'ïr '’’’^^^ materia que non dl actu nifip foiz ''''''niina quot;^Sttvi fit in actu rmarime pnmum mbiecz ‘*“'''^7”’^‘^”“9atur a fonna omnino. 3nteUigé *'’''quot;tliirt?^u“'”?‘^quot;‘®‘°' Pquot; babens vitam in potc ’’^'■atio^Q • Squot;® •®’'quot;a”a Pf Quatn dl in potentia ad 'quot;•quot;ttllfn ‘*^*®3«‘^fifeo:pu3 pofimm in biffinirionc '”»)cniiir^ 1/“? ?’'’’P®fi‘«m er anima t cotpotemee in wem bmerfimode Cumptum biffimre fetpfuni.

Jpgidiusautem per babcnovfram in potentia inrclligt*

foipus quod dl fubieemmammetquod licet babcatacw

vitam capiendo pjo actu pnmo feu p» dCcviuentismon

tarnen ponitur in bifTinirioneanime vtbabeat acm vitam

fic Cumptam fed vtbe Cc dl in potentia ad cam.ÆH criain talecotpus in potentia ad vitam Cumptam pio acm Cccüdo f.p;o opcrationc vitalicumnon Cempcraciu operd buz iuCmodi operanones que fibi fecundario bebentur t am

mepnncipaliter

GTlBocautcni Oidtur Oupliciter: alw® quidemfl

cutfdentia alius quidem fieutconfidersrc.manife

ftumdligitur ^ ficwt.fcicnriamcnftcrc enim aiaj

« Conus 7 Vigilia eft* j)po:donalc autem vigilantia quidem ipfi confiderare fomnusautejipfi babere

ïnonoperari.

tr^ie bedarat biuifioncm T btniditur in bustquiapaz mo facit boc.Cccnndo remonet buMum ibi TBnde po oj. 10gt;ama in tres;quia primo bcclarat biffinitionem quanz turn ad id quod Ce tenet er parte anime rquod pon itur Io co gcncris.Cccnndo quantum ad id quod Cctcnet er par/ te corporis - rquod ponitur loco bifferentie.tertio conduz dit banc biffinitionem anime dTe communiffimamribi Ce ciinda 2fale autem qnodcimquc.ibitertia Siautem aliz quod commune, ©e prima oflcndit 'dy.qualis actu» fit anima bicens g- cum bupler fitactus:vuns fieut Cdcn tiat-rdlacius primiis.alms fieut confiderare teil actus CccundtisrmaniCcIlum dlip anima dl actus fieut fdrntia idcll primus i non Cccundus cuinfmodt Cunt opcrarióc» ab ca proucnicntcsificut Comnus t vigilia que incrillunt corporianimato per ipCam animan’.barumtarnen opcz rationum quedam eftfitCdcntic Cecudum quaquis habe» non opcratur fieut Comnus in quo fit vacatio ab opcrario nibusfcnfits - tmotus.3.ucdam autcin dlfimilis ipfi có fidcrare ficui vigilia m qua CenCus Cuntin ercrritio t me bra motiua:in codem tarnen Cdentia dl prior via genera nonisqj confiderare t vniHcrCaliter acms primus qj ac rus Iccundus. Én quo patct g-anima dl actus primuCcor pons pbplid potentia vitam babcntis. 3quot;*®*I'S®®^®gt; primo Cccundum commentatorem commcnto quinto : g» cum prias fit animain cfTe iii corpore animato q; opera« Caltcm via gencrationis q ’anima qua quis babens non opcratur cflactuaprimus.Æilcnim actus primus pma pcrfectio a qua non proucnit actio que innata dl prônent re.Minima autemoperans dlactus Cccundus cum actu» Cccundus fitpollrcma pcrfectio a qua prouenit actio que innata dl prouenire fieut dl bc fcientia in ordinc ad actu confiderandi.0.uia ergo ad boe «p corpus fit animatum oportet earn opcrantcm cffe.idco benediemj dl cp anima Cccundum cffe pbfficum quod requirit in corpore namra ti dl actus primus «non Cccundus, Ætqnod bictum dl O 'non oportet animain cffe Cemper opcranteniT in pcllre ma pcrCecrioncrintclhgi bcbctquantuin ad CenCiini t voz luniarium motn:non aut quanta ad nutricanonequia ant ma nutrinua in animatie Cemper inucniturin pofireina fcrCectionc nifi quis ponat $ Cunt quedam animalia que aliquando non nuniuntur:fieut rane magneequidd Cer pentes qui non tbcCaurfjant.t tota bfcmc in lapidib” la/ icnt.vndc ƒ boc ponanir tue pcrfectio fine actus bicctur vniuoce bc amma nutrttiua e Cenfiriua.fi veto nobicctur eguoce fine analogice t boc fuffidt vt bifirnino iudligata fit couenics oi aie Sed tue bnbitalpmofi ata nuirituut Cemp fit in actu.Cecundo quomado refpeem dus befcribi bebcat actus primus.feenndoquia vidctur gp Cccundum befcriptionem Cuperio» batas bc actu pm» $ aw fcnfiuita


-ocr page 26-

Xgt;ibcr

Remopcrananonfit anima: quia tone nondlaetus pu/ tiiua: vt paw er ÜU Öercrtp(ione.qoare5c. ild pinuj tuet polRt^aetas pzunua refpeetu aie nutruiuc fic pollet Sdêribt:qö citpina perfceno a qua aliqua aoto iton ^ue/ nitiputa nutricatio fuinra aut polTibdis ab ca ^duci . nee meonucnirct eandcin foimam biet aetuin pnino5 refpeetu operanontatiendetartum fecundum refpeetu ficntiatvt tomlar. Ädfecundü bid pollet lt;p iUa anima fmt aetua pumna quodfuffidt p:o biffinitione. vet quod inteUigif in aetu vel aptuudine. ^ntetligendum fin iMbertu $ aniinalia in bpeine in cauernia latentiai non tbefauryâ na tient tunt vrbglprea talia pim a quäuia non fumât ci bum ab extra tikttamen nutriuntur er bumiditate pblcg manco vifeofa in cio eógregara tpc effiuo in quovotatioza reddiiiur ^zptcr calojê eoçbcbilemerealotc continentia vigoïan.vide ab co quia puicberrima bidt.

CXalc autemquodewwe otganic««organa aw ^planta^ partes luntded penirus finiplices: vtfo hum fructifericoopcnmentum:fmctiferuin aute fructus-radiccs vero on fimiles funt.vtraeß enim trabuntaiinientnm»

AT Déclarâtquale cozpus pbpReum titiliud cuius anima di actus bi.talc cfle cozpus ozganicum.7quia boc di ma nifellu in aialibus tlatet in plantis: idco otiendit partes plantay be qbus minus videtur cum lintfimplices i box mogcnce t ammalium cterrogcnce,ozganicaa eire:i ad bmcrla opera a natura die ozdinatas.vnde folum ozbtz natumeU vt lit coopcrimentum fructiferi.i.partte in qua fructifcy aut taetum di gratia friictus i radices hmild ozi tn aialibus trabunt nutriincntii.medulla aut cozdi^ppstz Cionatur.t ita be reliquis. ^nteUigendum q gt;non etan ta butineno ozganoy in plantis hcut in animaltbus:quia aiaUa perfeettoza funt pluriu operationum perfecnozum: i magis btlferentium ^ductiua.jPpter quod indiget plu fibus ozgania i magis bluer tisqs plantc.'jpiantc euam er limili canfaidigent partibns ozganicis quibus no in/ digent cozpoza inaiata.i tu boc totumbcclara.

lt;rSiautem aliquod commune in omnianimao ponet oicere:crit,vtilt;g actus p;imu8.co:po:i8 o: ganicipbyfici.

CT 0 ftcnditbilTininonein batam ot ate conoentre bi.q»fi ahqua lit bilfinttio cois omni aie marunc cntilla'q ’ é acz ms pzimus fu Balls cozpo:is pbplid ozganidJ' .babcntis vitam in potenna.t tie lupadditaciivna parncula que be fidebat in cius bilfinitionc ad dus complcincntn: Vj ozga nid. ^ntclltgcndüfm coiiimcntatozécómcnto.vij.qö’ £l:^.bidt fub conditionc ercufando fc a bubitatione: que acctdit in partibus illiusbilfinitionis:quoniatn pfcctto i aia ronalit in alijs partibus animefere bidiur puta,eqni uocatione vi poll bcdarabitur.idco biiit gp ft fucrii cocci/ iu q- ata babeai fcrmonë vlcm eópzebendentë cés partef (tus iilc fermo cru iHc bcc cómcntatoz,

Criände non opo:tefquerere fivnum eftanima zco?pu8:licut ncqj cera t figura necg oino vniuf cuiuftg materia.« id cuius eftmatena-boc enivnii ?elTe quo muUipliciter oicantur quod piopne eft aefue-

lt;17 TRcmouet vna bubitatione bi. q gt;non 05 querere neqj bubuqrc vty er anima rcozpozefut vnutficut ncqj que/ rendu eft vt^z créera t figura ftat vnu.t vriicr er fozma tmatens tui^ ilia bfefte lozma.ïïa cü cns'tvnümultipii citer ÖicantUlud qbgt;pzic rvere eft en»tvnué fozma.

3ntdligcndu $ banc partëaliter introdocit alfaerm^ tauter pin.ïplureseuni feqoentes. albcrtos yiwrif; öicere q . non eftbubuandum viruiu anima lit idemï^ pus licut nee eftbubitandü an figura lit ide $ ^‘■f®5?‘t inuicé fût magis ^pmquarqa forma t ma nonqamow dut in candë rë.vnde cueiiszvndfinanalogta bicw» bc fuBa z.acctdcntc.-i'fubitaniia biuidamr in niacr»» fozniam t compolituin.interbeciria nibU cllpw** pzic ens nifi fozma quia materia non habet eftewn fozma zitmilitercompofuum.idco unpolfibilc dl s’ ^jj ma fitniatcria:- !q gt;anima fit cozpus.materiacrtim '' ad banduin elk ticuifozma fed folum ad die etindmiduandumquoznm nullum dl P’'’’^“i|,/ tComincntatozautcinbicit /ü.?. veUcq'•“’”*'!.‘’%nu: dum neebubitandum vtruin anima z cozpus 'wd fine conllitoant viium ficut bc cera 1 figura. usboc bedarando bidiÿcum querttur viruin er^ z cozpoze fiai vnumzqucitio poidltriplieuer intdiis ■|12gt;zimo quantum ad moduin vmoms.z tu”^ fient agcnsxoniungiiur palfo firn cius virtmcnn’quot; „j a qua egreduur opcrari qzvnum z idem nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ÿn nëntic:tertio pbflitoç.fic fozma vniturvn“i ttaiii.zanima cozpozi a qua egreduur die ft“''’“ f^rjiii/ z tdcmfozmez materie z anime z cozpozis.q^re x ma zco:po:cper talcin vnionem fccunduind'‘^ ^ vnum clTe quod dlipfom compolitumanimä^ * j,fp) cundo poteft mtdligi qucftio quantum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^gniH”’ fccam.z tune bicendum eft q gt;moto: qui P’‘’““‘\| „ juJ in cozpozc cam vnit cozpozi zf.cii vnum er’‘'“izXeflR modi non funt ad pzopolim, *1?.

inteiligi quantum ad caufain intrinfecom ’•“hj-utit fit auqua caufa intrinieca cozpozi animats al*^ ^^jiierU cozpozc que vniatanimam cozpozi . aily.refpondet Oicens: $ non bebemosqƒ talcin caulanrquoniam nuila dltalie ou» quot;y“ , jqiU velcolla aut aliud liinilc que vniataniniam^‘’^7J,n« fc babeat viligamentum iigana zconiungrns^^ rcliquoadco frullra circt quercrc laicm non fitaliquod intennedfutn inter aoimam t ensca adinutccm:fcd ex boc foluniqiisd ^'’riiä z cozpus quid in potenna.ideo « eis fd’’quot;“^.Ù,•»f comra boc aliqniinftanizquoniam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fun' pofitioncs cozpus préparantes vt rcoptatƒ*“ ^ quoddam medium per quod animacotp^JJ^^' ptcrca bicunt Mrillotilcmvellc q gt;nbsp;iuiilc rft“ft“ j^jmi i er anima zcozpozc fiat vnumzquoniaui W^iï ^or fozma fubflantialis z qgt;cozpu8 antmanijd*'^^ pzopzia rtariin fcietnr er boctrinapziiui avnef mi bc gencrarionr que iftam pzoccdit quod cozpozi z quod«ets fit vnum. iPsHdtan ' deri quod Æ gidius intdligit bc caula pi*”^’ 2Jiiniil lialicozpozt animato z non tantum le bifpofitioncs. 3ntcl;igcndum RcunoU*” ,lt; tatoznn comniento fcpfiino; qgt; fi materia zpz nj^, in compofito criftcntia in actuztunc rsrnpsi''? ^^^urn cerctur vnum nifi ficutbicitnr bc rebus ft'^L^rtpW fini contaciü z ligamcntu ze. ribuscnllennb^iaetu no fit^^ vnu W^^L,nii^nilt;* zalte? in potentia vt er cis fiat r’erc„,.^111' non bicitur ensaut vnum pzopzic nifi prrvimquot;' re fozma eft magis bigna babere bscnsineu quam congregatumz multo magis qi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L^ii]

in potentia.nee boc dl fciltctt cnllcus mam,0cd contra qdeft perlêcriusdliu«^ _ pofitu eft pfecims fozma cu vUra pfeensurc^jH dat pfèctioncm materie.ergo zc.Srein ft‘’^g,g viid magis vnu qj quod eft Vnum in alib.fe «


-ocr page 27-

!^ccund»3

S?'?^?’® ^’fiim criftictfoimaen vnum in alio:qua/ fctc.TRcrpoufio paw miJitgenti:

Woerfatiter quidemigifOktti êquid fitàîa.eftcnim fubftanria q Pm róuem bocaötdlqöqMidcrat cé bmufmodi cojgi0:ficut fi aliqóoiganoy rbyfieuj r^^PF^^öol^’O'atquide emm oolab:c eé '«Ditantiaipfiuecaiabccoiuiïaaüt bacnó vtiqj smplmsöolab;a erihfedautequinocemuneautej «ipolabja.nôaût buiufcemodi coigis quiequide «ïro9ia:fed pbyficibuiufcemodi collie baben rSn'’’? P^napwm motus ïftanis.

tanf^“^*®’’gt;rto’’C9mme circcóucnïcnter affiçna tic ihr Jn ’’°”Pi‘ ^gcncns.^ccundoei ptc bifferen aafm \ “fï^*” nonabijffensanimam. Ißinmaiöu biiim vVP''0fcr bedarat vniucrfalucr atam cfle actu; buB nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ibi. £onfidcrarc atitem in pamz tQhWffi P^’na birita ’VnfMerßlitcr bicnä ell quid oia ^rS •®'’^”’ ftwacommuniflimam ig, ê fubftatia ilitaBfi''quot;»’^''’®^nniimr rS.tqoed quid eraffflf.UQd fchHan'^i quot;*'’ fojpißanimati. Æiqÿ anima fit actus circryff • -^”’*’® cotpiß animati a quo fumi tfpecificü libus n betiatat 2ly.pcrcmplum in arttficia feafi\i “”' *l’”’ ’lt;* ’*’® nof*®’® M5 natmlfa.bicenfcp fJle i«h f ®''“^‘^'^ co3pußarnficialc effet co3pu9nam bwham P°*®b:c effet fotma dus fubffantialis.qS fifwem■^’''‘^'ffta ftiafotma noampliuferft bolabia nt **’• ^H ^^^’‘'^’”” ^’’^^”® '“’ ^ojma effet fubffan/

P™*'’® remotionem rcmoucturfubdi f'^uihir*1’ aninn eft founa cajpods naturalis tftchBart P- *^*®”quot;a ciu0 fubftantialis .tper eonfez Slab'sfS^ ””® fiibrtantialis pumus. JOunc autem ga ''’ntialin ^^*’“® ®mficialc; fotma eius no eft fonna fub '’^•«ma x ’”” *ub(hnt{aliter t vniuerfahtcr ata non ’quot;'««9 »u quot;®’PoJi0 naturaliß babentis in fe ptindptu ’'’ffcinn ™^®*5^*^® n®” ‘’PO’Kt9? remota focma bolaz ^ipafn*^*”*^ ^°'®^'®‘ft*’®”^ ®^ '‘^'^**®^ ^‘ ^fubftantia '’''’leaff ^P*”^*^ O’ remota fotma artificiah fecuris rez ^itmibi^’’’ ‘’’'•^ f®f® *-*“® •“bftantia: r tta be religs. ’t’ltiati f '’’ *^'quot; ®*® '^’^^®mi5 fuhftantialé primn corpis ’'’futtnrc ^ ’’^ ’P*® remota a corpe animato ipfum rcz ^c0nt^,'quot;’'°'’i‘^'tT0iffinitionem.^ntcIUgendum I’tniaB« '®’^ fomento octauo.qgt; biffcremia eft inter •* • tan?^’*®’artifieialcß.qm naturales fiint fubfta '■'ealie fr ^’*'® **”* a^ddciia. £x bac bifferentia pin ”'”’ cIlÄ'’quot;^“’ '• 'I^i’na eft ep compofitum artificialc ’’”’tia Si ’quot;*^ quot;® ^m niateriam que eft rota dus fab ”” t fmma ^''’P®^**”” naturale eft fubftantia firn materi ’^attfr^’i- Sccunda bifferentia eft S’ cum auiertur ®'’’tfcinn nbsp;nbsp;’®’’®” ,pptcr boe ailfertur fua materia.vt ^'fnim.^j^””^ *®’’’’® iéeuris non ,pptcr hoc remouctur '“bRantia^*“™^*™’«'remanere feenris.f.fm fuam *'®gt;onctnrr'’^ ”®quot; remaneat vt quid artificiale.fed cuj ^''3 t now /’’’” naruraho remonemr dus materia.f.,p ^^itâq» o;'’’’®'’^!aliquid nifi equiuoce. ICertia biffez ’’’‘'“Hdin^?u ’quot;^•’fimna naturalis . time auiertur ••gt;®»K9S'‘T®’«««quot;«’*»amp;wmen t biffinitionem.

*^3 « ear quot;*s'omis t bifferentia.vtfi anfcraf aia fen ’”'*’ foim?*^ ’’x' ’‘‘^'’’®net rare nifi foite equiuocc.f5rcz ’^mäw« ”’’“*’** ’■emanctindiuiduii fubftantie noie ^itdis V' ttmota acutic feeuris adboc remand fcr ^''quot;0Httnifi- ’^®’quot;®ncre feeuds.qinome rd artifidalis. Ï’toiiim r - ’'’®’’^';’ós‘t feeundario compofim.t econz ^‘quot;n.ffraa !’®™tali8.pjimofignificat formam t c0po ttiaano qj ficut eópofitnnaturale nóeft in adu ni fip fotmatciuemateria bs ecpfua font’S; fie cépofirum artificialc no eft in actu nifi p fua matcriS.t fimilitcr dus foima.qtipfa eft accidenst- raeddenseapif ec a fuo fubie do.©emde fubdit cómentato ' g- indimdmi fubftatic no eft boc.f.aliquis actu nifipfnä forma, en eius materia fit enß in purs potêtiatt indiuidmi artificialc né eft boe aüz quid in actu.f.fubftamiali nifi p fua materiaq eft fubftanz tia nalis côpofitarnô aut p (nam forma eu ilia fie accidés. CrjConfiderare aßti gtibus 05qóoktunieft-Si cnim cet oculus aiaUaia vtiqj iplius vifus effet, bic cm fubftana eHoculi que eft fni rónem oculus aute5materia vifuscquo oefidente nó eft adbuc oculus nifi equinoce:ficut lapideusaut ocpictua. S^ ponetigitur accipcre q6 eft in pte in toto vine tecorpore proponionalitemdcB fe babet:ficutp6 ad pte rotus fenfus adtotö corpus fenfitiuum fut q ’bmufmodi.

credent oftenditp partes ipfiuoanimc.quoniam cade jpportio pus animead pccorporis /rtotius aniirc acto turn corpus, fed ita fc b; psanimc'ad ptein corporis q -ip fa eftdus actus fubftantialis primus, ergo té . probatur minoriqr bato q’ oculuseffetaialtqvifus eet animad’ tune vifuseffet forma fubftantialis oculi bansfibi biffini tioncmtfpccificumcffc:quod psquia remote vifunóam plius remand oculus nifi forte equiuoce;ficut lapide^ vel bcpictu0.crgo fequitur q.oculusbj cffc per vifnm tanqj p eius formam fabilantiaicm t actum primumit ita c be toto corpore in ordinc ad totam animam:P5 igitur g gt;ani ma eftactuß fubftantialis primus, ©cd bic poffel quif bubitarciqr vidciur q gt;non oporteat remoto vifu non rcz mancic oculum,quoni9m vifus eft acridens oculi ; qr po tentta dus vifiua.fed non oportd remoto accidenté q gt;nbsp;nó rcmancat (bbftantia que eft eins fubicctum: ficut nó opor tct q, remoto audim non remaneatauns.igimr té. 2ld iftnd poteft buplicitcr rcfponderi. Primo qb'a9.fuppo nil O’ oculus fit animaltt q ’ vifus fit anima dus’ivbl fie effet indubic ad remotionevifus fcqucrctur remorio ocu li: ficut bicebatur bc forma bolabrcit bolabra bato q gt;nbsp;eff; corpus naturale, ©ccundo bici poteft q, oculus pez tcft buplicitcr confidcrari. ^©no modo firn fubftantia^ fuam. SHißinodo vt cftmembrutn organicum c offiz dalc.gii confidcrctur primo.modo nö oportet remoto vi fu oeulum remouertr- tboe probat argumentum . ©i aut fecundo modo bene opbrtct o' oculus vt mcmbrum vifiz uum ineludit naturalem potcntiam ad videndum : cu am ma non poffitcffc immcdiatiim principium opationis: q re remota vifiua poicntia non rcmanebit oculus inquan mm eft mcmbrum organicn tofficiale.

lt;17JS£ft at nó obijeiens aïampotétiaensvt viuat. fed fphebens.Semen auté 7 fmetus potentia bu infmodicozpus eft.ficutquidem igiturincilio rvi fio ficïvigilâtià 3ctU6:vtauteni vifus rpotenna ozganianima:co:pns auté quod potétia. fed ficut oculuspupitla 7 vifus 7 ibi anima 1 cozpus aial.

lt;17 ^ ftendit biffinitionem pofits cé fuffi'denté ex pte cor poris pofiti in ca.f. babentis viram 1 potential# oftendê do talc corpus cffc i potentia ad vliam pro actu fecundo: quia ad opationcs vitales non autem ^actu pdmo.Jtt biniditurin buasiqr primofecit boe:fecundomfert quid er predieta biffimtione fit manifcftumiT quid immanifez dum (bi.Slued quidemigitur.E)c prima bidt q, quia bi ctum eft q , anima eft actus corporis babentis vitam in po tenriaiq ’ tale corpus cuius actuseft anima non eft abijtiz ensaminam.fcd corpus aniniatum actu hebens animas


-ocr page 28-

X-'her

eßurnen potftia ene vtviuat.idcflvt crcrceat opcrati® nca vitales.Semen autem animatü i fruct’plantarum nâ roln funtt porentiaad opatfjetiâadaîam. 5° nó fût cotpa aetu aiata.fed fold potenna:quarc nee eoy aetus eft aia.Ætqifeccrat mentione 6 opationibus t poicrijs.Sgt;f ut gf )lient ieilio copariogladij t vifio oenli ffc vtgilanac opatto aie fenlitiuc:tfieut vifus eft potena otgant: fie aia cRpotentia cotpiottiplo corpus aiatü eft illud qö’ efti po tentia ad opattones:l?aben8 tn aiani t aetu pnmn.iöii ft eutoeuluscft pupilla m vifuetfieaialeftaia ï corpus: qö mteUigendu ein p:edicattone eaufali.i.craiat cotpe.

5ntclligcndü $ öifftrentia eft inter eotp^ aiatut feme fn babendo vitj in potentia feu tn elfendo in potenria ad opationcs vitalestqni fernen cm poteria remota ad opa tiones vitalcetipotétia abijeiente aetumtfojmd que be bet elfe fllarû pjincipium ; vj’aiam. 3dec eft i potenria tâ ad actum pîimû q5fm vite:Toptera non eft aetu aiatû. Scdeoipuooiatü eft in potenna^pinqua ad opattoncs vitalcaup licet non openjrb5tarnen aiastforma que be betefte illarû prinripiU5.,3deo illiua aia bicifelfe actus, jforpus igif cuius aia eft actusnó bjvita in potentia re inota:nee caret aia que eft primüprincipiü vite.fcd bjviz tam ipotentia ,ppinqua:qt bj aiam que ëpnneipiu opa/ lionu vitahu.amp;(p vigilantiä no intdligit aït.vigillam æpric fiimptâ.fcd opattoncs aie fenlitiue que vtplurimn in Vigilia erercenf. Ætfi quismftarct cp corpus aiatuj nunq5 (it in potentia ad opatfonrs vitales:cn femp exer/ ecat cas. IPoffct bid q gt;licet lit'i actu refpeem illaru quas facit tn refpectu fiendarum:aut fieri poiTibilinm eft in pa tentia.

C/Öuodquidcni igiturnon fit Sni'nia fcgabilia corpereraut partes quedam ipfius fi partibi is ap ta nata eftrnonimanifefiam eft-quarundam cnim actus partium ipfarum.at wofmquafdam nibil p:obibetpropter id qiiod nuIUus corporis fnnt ac tus. iHmplias ante;imanifeftum li lit corporis ac tus anima fieutnauta nauis. ^iguraliter quidem I'gitur lie peterminetur î oefenbatur oe anima.

Iran une fnfert quid er predicta bifftnitionc fit manifeftn 1 quid immanifeftum; bicenscp er predicta biffinitione ê tuanifeftum qb’ anima non eft fcpabilis a corporcraut fal tern aliquepartes ciustfiuc potentie.Snnt enim alique p tes cius be quibus eft manifcftu:qÖfunt pfecrioncs cor/ poris:t quod funt a corpore infcparabileetltcet etiarn all / que cius partes: be qiiib’ poflet alicui viderfqb fint a cm pore feparabilca.^pter id quod nullius corporis fnnt ac tus. Srd vtrum anima vniatur corpori p inberentiaj « informatione nut non.fed fokij vt motor mobilii nau ta naui:vt plato opinabatur c btc in manifcftuimncc er p dicta biffinitionc icius manifcftationc cft boc fufficieter ç erquilite beterminatum. ©cinde cprfogat bicens.^ animafic figuralitcr.i.fupcrfirialitcr Tin vniuerfeli be/ fcribatur t ocfiniatur.bonce'in fcquentibus eins biffini/ do magis propria t fulfidcns inueftigetur. nam (empeâ tnunia bebrnt preecdcrc .ppria i fpecialia. Anteiligen dum O 'aia fm aliquae fui pres eft a corpore infcpabilis. Creo q gt;fut organjee i pfcctiones materie fientanima feu potentia vcgeiatioa fenfinua î fimloeuj motiua. Cliqua tn eft pars fiuc potentia anime vt tntdieetiua.que qr nul/ Imscorporis tanqua organi eft actus bicitur « corpore fe parari fie q gt;nbsp;ncc ilia potenria eft in organo corpeo neeepa tlo cius:cfin fidem licet bominc viuente anima eins in/ tellccrina fiiumcorpus infouiiat due operatioab ahquo

corporeo vt ab obiceto bependeat.tn poft mort«««?®quot; manct anima a corpore nullo modo bependensmec

do neei opando.fcd be hoc latius in tertio bicet. 5?' tdligendu ctiam qp licet fit aliqualiter tuanifeftum f aw ma corpori vnitur pmformanoncin faltemillaqof riip, fccrio materiet non Colum vt motor.qr tarnen m KQ“^ bus boc magis manifeftabitur.ideo bicit bic die inuu» fcftum. ©ubitatur vtruj biffinitio affignata fitfufttcicns. iarguiturq , non primo. AHutlq ’C’lt^ tentia palTiua non eft actus.cum be rationc f***^?^,/ uc fit pati.actua vcro agcrc:fed anima eft potennaf« , na faltcm fenfitiua i intcllcctiua.crgotc.

eft accidcns non eft actus fubftanrialis.fcd aia eft am. cum aducnit enti in actu. fcorpon organico pbFu^^L tc. ICcrrio actus fccundus non eft actus print»®t ftinguatur fm commentatorcm.fcd anima eft actii9'‘ dus cum ab ca fetnpcr proucnict acrio.f.nuiricatW' tl mam edfatio buius actionio eft mors.vt vu# tor oetauo pbfficorum.igitur «. Quarto f materie non eftarms corporis cum materia ft’”,. fed anima eft buiufinodirqr eft forma fubftaniwli® Vj forma fubHantialis c perfeeno matcrie.quarc rt* nbsp;nbsp;,j. to illud qb eft actus corporis pbffid eft forma pereonfequens natura.fed anima non eft ri®fquot;^®‘’^jia oppofito biftinguamr.igitur xc. ödtojiW^ que no eft actus corporis organicijgiturtc. l^\f/ feqocntia t alTumptiitn argoitur be anima lt;!*gt;ƒ?’%(/ ne que eft corpus bomogeneumi non organicu- -^ ptimo gp eft actus corporis babentis vita in lus corporis babentis vitam in potentia cum cm ciufdem non fit in actu t in potentia.

tus corporis babentis vitam in actu.f.coipon^'y“^ in tis vt notum cft.ergo ic. TfRcfpondcmrgpdnw* , ucftigata be anima eft fufficienotäqj biffinitio munls.qr compctit aic conucrtibiliter.î ipfa»’J**^n/ Cali notificat i per cam bilhnguitur a quolibet de per a cwmbiftinguimr a materia que eft pow^^f/ ■J^crTubftaniialem biftinguimr vniuerfaiitcr ac ^, ^^, dbuo t fpcciditcr a fuis potenrijs naturalibuerQ!* cidcntalcs.TPer primant biftinguimr ab 0P'^''7:,Lfc fuis que funt actus fccundi. l^clfm comment«®- ’^ ipfa vtopcramr qr anima biffinitur vtammaa^Lab dobicta-rnÓvtopcratur. f^cr corporis biftm?“,.^; babiiibus incdlcctualibus qui fût act^anime ino^ -z tarnen funt actus pniui refpeem opcraiionot»“ uenicntium.'l^cr pbyfici biftinguitur a libus que funt actus prinii in ordme ad aetionfO fed non funt actus corporis pbpfiei: fed artificial'®-organici biftinguitur a formis fubftantialibus ^»’^j-a/ inanimatorum que bicuntur actus materie i non Ç|^^ ris organici:immo ncc corporis qr non nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Àmpo crionem partium organicarum fm eompleriourtw® firionemfiguram re.in fuo fubiccto fitutM®*quot;quot;;^ pter cius nobilitatem,tbmerfitatem operaiionui^|j.^jj mam partem fieri non poftent.^nde ’'^.a?’-'^a cri per pedcm.ncc ambulatio per oculum. .^o^/^aii bicta eft actus corporis t non materie.lecontrafl ^ is formisfubftôtialib^. l^er potentia. vitamm“ ^^^ biftinguimr a forma fubfta ntiali cadaueris-ft»®® g|ii ganicum faltcm fm fimilimdmem.fcd non ellbaj -tarn idcft eperanonea vitales in potentia Ww“ qua.vt babet illud cornue cuius act^eft

jEtexboe folni pollunt argumenta fup^rtus ao^ ad primum biciturqb no ineónemtide efte P”‘^pj^/ fiuä 1 acmm refpectu biucrfor.fieu» ala éinfr' na refpectu co? q recipit.t actus refpeem eoiP'®^.^|i; mat.Ädfmbfgb aia non aducnit enniaem m®'


-ocr page 29-

^ccimdut;

^Wmoqnodrfqofrercturad boe g. effetafodenu. ad Kronm pjvtfup». adquanam Ôf g »eft actus matez ne wfubicctirernoritesjpfe vtfubfceri ^pinqui. ad qmmuinbrg'aia ê natura largecapicndo.f. ^pifnnpio niwua vel quietis. fed non eft natura ftnete pto pimcipto woiub ad vnam bifferentiam tantum, ad fertumblz nmtquidam g » biffmirio’bata bebetintdligibe anima to/ «11que non eft pars alteriua ^ no be aîa partiali. ^el J? P® a ^ ®*’”’’® anima eft indintfibilis Pm fc « g-eaz «que ellm came eft in oflet in ncruo t in toto corpote iganieo: fed be hoc infra . ®d bid poftet $ anima que ’Hneameeft actus partialis totius cotpoiis qö’efttojgaz be«*”’ • *^ (optimum bf qplicet corpus animatum ba/ «vitam in actu capiendo pjo actu ptimo: habet tarnen quot;’ 'n potentia pto actu fecundo:t lie capif i biffinitoe.

'^oniam anrer intrinfedsquidé ccrtiua aut fit ^ïfm róné notf temptandö éitcrö fie aggredi oc ipfa-nócnimPmcpo5 oiffimtiiió rónctn oftendere fieut plurcsrcr bem n.Munop oicunt/cd 7 cam ineffe 7 minware nunc ante ficutcéclufionce róncs ter quid eft tetragonifmue equate alte »^rtc longiojionbogonium eé équilatérale . ta ’’“tem terminue ratio condufioniatoiceno ant ’”*’^^® ^^ ’quot;^^^^ inueutio rei

^?‘’quot; fuperioricabituloinueftiganit bif ’l“(turin nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;®ngt;’’’e»’’‘”’f *quot; ‘ft® capitule pjofe

ilt;(litirf ^™8M’dobiffintó0nlt;mcii» pjopnam.JCtbiz •IfniSB • ^PäTecigJ pamo continnando fead piece 'Wcndu '’7®“ 'quot;Odum quo in bac inneftigatione eft p:o ’Am»- • ‘’^® P‘ofcquitur ibi.0icamnocrgo pm/ quot;'twnn'^îf^'’'^®’ ®^ piuia bicit g - be numero inz eliqqjj7'. ‘^Quod fit nobis certum;fit certum nobis p quot;’nein Z*quot;*® *° '’ ^nobisnotius fm rarionem.i.biflïniz quot;’ntfo '’^®° “’ ft‘ '‘’”” 'nuodigammus biffinitio team«’quot;’'quot;’quot;‘^'quot;’’’•'wquebicitfolnm quid eft anima, liuiliim'quot;**'^®« quot;«ificiittideo iterum efta nobis tenz fining ’®quot;‘*‘ ^’’ 'P^“ ’’’‘’’“ ‘n»eft*8«’d® pwp»« bif gt;Pfiii8 ?’quot;’'’'^‘“Q5parfumeinsque bicit ptopicr quid HmonV®'” ’^‘’quot;'Pltre bedarattqbfictptoducendo er po ntion«”??''^ ”®'’*® notioiibus. ®ndc perfecta biffi quot;itplur • “'quot; fobetbiccre quid eftipfum biffinitumifi Kreranr 'quot;^quot;‘“quot;'ur biffniiioncs.lcd opoilct ipfaj bi quot;itiiBcrn''’'''’'?’^*'^ ^*uonftrarc.i.p»pîiâ C8ufam biffi ^tmi«^?quot;?quot;’''’quot; fuutpaffionesiT be ipfobemondraf. mamMf z^’’' *’0crat be biff nitionibus biccndo aliz P»w» / *'’”’‘1''*'^ ^ft biffïniium taliguam bicere l'aóinSv '?ftruditper exemplum in maibematicis ta quot;Wnilroi- quot;’quot;'‘’quot;f®’' ‘ftquot;*^ bicens quid eft cóclnfio bcz feniBh^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;autem pioptcr quid eft bemóftra

’Wcahif a”'”*'’^ ft queratur quid eft tciragoniCmus •era ton Ι?quot;l’lt;’f:onium équilatérale equate figure al ^M ■ 6’5”***f^'ftinuio eft bicens:Colum quid eft AMma^‘® conclnfio.si autem bicatur ggt; eft innen W biff- æ'”’quot;^ affignabitur biffinitio: biccns piopter Wncini '''^’® P’occdcnüsiï que eft bcmonftrationis ^Ilfe ”'*^”‘*^ ggt;quadratum fitinuentio rci medic: flincr '^''‘''^uo er buctu alicmus lince in fcidfainq mam^'s” ^®P®‘*'®quot;alc inter bnas tineas ertremaszer lt;8» Mwa? ^''''’a in aliam refultat.quadrangulus eft » HMarain fit equate quadrägulo : vi poll apparcbif.

^rquoinnui videfq, biffinitio aie cóis bicens Columgd bemonftrarl poterii p biffinitionccius pjopnam inucftiz gandamibicentê pîoptcr quidapnon quâuis paus aliz 1er vt via biuilïua,fueritinueftigata : vt paruit in capitulo pjccedenti. ^ntcUigcndüpnmofm commcntatoic có mento.rij.g' ad perfectam cognitionem anime non fuffiz eit biffinitio inueftigataiqj ilia notificat ammam foluni in gencre.fed requiritur alia hie inueftiganda que notificat qualihct partem cius in fpâli.ï3nde lie bicit. 0 ponet $ Icrmo biffinicns perfecte non bemonftrct genus rd tan tutm ficut faeiunt plurco biffmittones.fdfermo biff nies bebet bemonftrare caufam rciptopaam^piopinquam cri ftcntem inca actu.f.foïmam non genus, ^ndc vtcom munitcr aiunttripler eft biffinitio. ®na bicens Coluj gd. 21114 bicens piopter quid.'Tterria biccnsquidtrpioptcr quid ex buabus plimts compofita. Ipuma eft conelulio bcmonftrationis piopnc binctt fecunda eft eins prineiz pium 1 eft pcrfcctioïpiima. Kenia eft rota bcinonftratio politione bifferons pcrfcctioï pjccedcntibus : harum ere pla ex littcra colligerc potes. 3ntelligcndum fecundo gp in cómcnto.rij.apud plurcs in vna parte cius inucnif tranfpofitioque vt pluriinü lie iacct.amp;tifta biffinitio quä modo querimus eft fimilis biffuntionibusiquc funt qua ft conelulio bcmonftrationis . Biffinitio at vfis pdicta é fimilis biffimtionib^q ft qh bemóftratio. H^ic e trafpolï tio:t vbi ponifqfipclo bmóftratóis bjponiqftbmöftra tioieconucrfo:-: gp ita.ütpj pcr cómcntum fcqueno ; Vb( comcntatoi fie bicit. aCu notificauii biffinmoncs animo vniucrfaliccrtx notificauit quantum bant tales biffinitio/ nes be cogninonc rci:i tp biminute tàciûtcognofccre nó pfeetc cum fint vnlucrfalcs non accipientes caufam pio/ pinquam-rquaficonclufio bcmonftranonisiï q,biffini/ no querenda in vna quaq5ptium anime eft firn lis biffini tionibus ^pnis que funt qoafi pimcipia bcmonftratióis te. addit viteriuscömentato: in conimcnto.rx. blees q» 2ly.non intendebat $ ifta biffinitio indueta in anima eft conelulio bcmonftrationis.fed intendebat g*eft ex gene/ re iflarum biffinitionum:feiliect que Cunieonelufio bemó flrationis:fm q, talos biffinirioncs funt vniucrfales : t idco birit funiquali eonelufiones. 3*1^ cnim biffinitio/ nes aut funtcomlufioneo aut funt fmnlcs biftminonibus que funt cvnclufioncs.3fliq5 intendebatetiain q- biffini/ tio querenda bic in vna quaque paiiium anime eft ex bif/ finitionibus que funtquafi piineipium bcmonftrationis: ira 9’ fint manifefto perle quia funtignore apud nooit via ad cognofcendum cas eft er poftcrioiibus ficut birit. fed intendebat q’ eft er gencre illarum biffinitionum:fdz lieci qne funt pneipium bcmonftrationis.tales cnim biCz finittones:autfunt piineipium bcmonftrationio:autfunt fimilcs biffinitionibus que,funt quafi piineipium bcmó/ ftrationis te. iJulr igitur eommcntatoi g biffnirio ani/ mcvniucrfalis non eft conclufio bcmonftrationis pio/ piic:quia biffinitio per quam coneluditur: non eft porie nota bo biffmito.cft tarnen fimilis illisquia biffinitio por quam coneluditur oft per caufam piopnam t immcdiata 1 fimiliter biffinitio cius piopiia non oft piineipium bcz monftrationis piopiic quia non oft per fe nota be biffiniz to.cft tarnen fimilis illis pio quanto oft per caufam piopii am timmediatam in gencre caufc finalis. ^^'’^I'Seu dum tertio gegidius bupliecm affignatcaufam : quarc biffinitio communis bicitur quia.t piopiia ^ptcr quid. T^iima oft quia biffnino comunis oft in pfcciioiqs bilfiz nitio piopiia.^pecunda eft quia paffioBcs anime no pofz finit bemonftrari be ca pcr biffimtionetn communem ni fi bemonftrariono quia cum bfeat caufam remotam ipfaz fiumt bcmonft ratio que eft p caufam remotam eft bcmó ftratio quia.piimo pofterioium.lßicr biffimtionemautó

C 1


-ocr page 30-

X-ther

piopiiam fum Meat caufain pjepinquam:? immcdiaram ipfurmn poflunt öcinondran piopter quid, quare ■ze.

Ær hoc vlienua alTignat caufamzquarc bilTinmo com munis Pidwrcondulio öcnionftrationis:öifriiuno auiej pjop:ia öiciturp2inapium fopponendo vnum q? videjur vdie commenraroî.f.q» 2ly.nóinucltigct bic mam Öif/ finKioncm pzopuain cum aniniam conuertibilcm.fed qgt; inuclhget quatttuoz Öiffmitiones partiuclares quattuo: fpecicbuöam mepjcpïias.f.vcgctaituc qö ’cftpiiinü piiii ctpium végétandefenfitiue quod eil pnmnm pundpinm (ennendl.fm locum monucqö’ eftpumum pnneipinfm locum moi’cndiïintdlcctiuc quodcft pumum puneipin tntelligcnd!:boc liante patet q, öiffmino communis non potcK concluderc affirmanuc aliquam bitTinitionum p;o ptumenm bteat caufain remotam refpeetu caruin i per caufain remotam non cóiingit bemóftrare affirmatmc: fed tantum negatiuc.phmo poUcnotum.îândc non fee quitur boe eft actus p’imus fubftannalis cotpous pbflï/ ei.ze.ergo non eft pumum pnncipium fenticndi.zita be aliis pcr quamhbetautem b:irininonum p:op:iarum poz teil concludi affirmatiue biffmitio communis vtconilat. jfum ergo caufa pioptie fit illa er qua fequituraliud affir marine -znon tantum negatiue:t piincipium z conclufio bemondrationis non bicantur piopne nifi be ptmeipio: c eonclufione bcmonflrationis affirmatmc fequitur ^ po fitum:videlicet q^biffinitiocommumocft bcmonUratio/ nis conclufiotz biffinitio piopiia cd bemondrationio pn Ctpium. ^ffdligendum quarto pio noticia litrcic. q- p oubogomum bebemusintcltigcre figuram quattuoi an/ gulozum rcctomm.nam bicituiaboubos grcce latine re/ ctiim z gonusangulus. ^f boc cd bnpler.quoddam dl cquilafcralc.idedquattuo: equaliuin laterum z appella/ tur tenagonifnius fiue quadratum./illiud cd quattuo: la terum inequalmm lie videlicet q, omnia latera immcdia/ ta funtinequalia.z appellatur figura altera parte longio: due quadragulio. Si quis ergo vellet p:obarc q? quadra turn cd cqualc quadrägulo.bocp:obarct p boe q iquadra turn cd inucntio ret medic.i.figura inuenta fine rcfuliäs er buetu alieuius lincc in feipfam quecd medium p:opo: tionalc:inter buas lincas crtrcmalcs : er quarum buctu vnius in alteram rcfultat quadrangulus lieutm numeris boe elarius apparct g gt;nbsp;numerus quadratus cd equalis qz drangulari . quando quadrams refiiltat er numero me/ diop:opo2tionaliin feipfutn bucto. z quadratus refultat er buctu vnius ertremiin alicrum cttrcmum.Sitigitur tres lince'inequalcs adinuieem,p:opo:nonalcs lie ^qua lis cd p:opo:tio maions ad medium.tails cd ^ponio me die ad mmoiem z depnma.vt.viii.feeunda vt quattuo:. ffertia vero vt buo.tune quadratum rcfultans er buctu li nee vt qiiattuo: in feipfam ided er quattuo: Imeis vtquat tuo: crit cqualc quadrangulo rcfultantier buetu lincc vt buo in lineam.vt.vni.i.er buabus Imeis vt buoz bua/ bus lincis vt.viij.fieut numcrus quadratus qui refultat er buctu numcri quaternattj in feipfam cdequalis nume ro quadrangular! qui refultat er buctu numcri binari) in numcrum octcnarium.qrvterqjicd vt.rvi. vt dc arguaf oiime rcfultans er medio p:opc:tionali iter buo ertrcma bucto in feipfum cd cqualc refultanti er buctu ertremt i er trcmum, fed quadramm refultat er medio p:opo:ttonali i ter buo ertrcma bucto in feipfum z quadrangulus reful/ tat er buetu ertremi in ertremum.igitur ze. Æt bee effet bcmemdrario per caufain z p:opter quid i quarum prima biffmitio quadrat! que bicit foluiii quideni cóclufio, z alia que bicit caiifamz propter quid cd principium. Æt limili ter cd in bi ffiniticnibus anime qzbiffimno ciuacemmu/ nis cd bcirondrabilis propterquid per biffinitie ncm pro p;iam:quarc fequitur qgt; biffinitiocommunis cdbcmenz dratio conclufio:propria vero eft principimii bctnonH« bonis.Æt quia qb bictum cd be biffinttionibus qiwdi® non pored plcnc tntelligi mfi ad gcoincinain fist r«lt;' fits, öigneinr figura quadrangulario cuius nuw»' linea fit.b.b.z minor Iit.b,c.tunc addaturinina:iiiaw^'' z condituatur Imca rccta.a.b.d.fupra quam bucatur niieirculuszapuncto.b.bucaturlinea.b.e.vlqja 'b ’f' ferentiam fcmieirculi.tunc vt probatum ell m vege«» trie linca.b.e.cd medium proportionate inter Iinlt;^'' ■ b.z-d.lme.b.c.fcd vi ibidem probatur quoiienf»®' tres lincc proportionates illud qo remitat er buctu#n in icrtiam cd cqualc ci quod reluttat er buctu uicditw ipfam.ergoquadraimn.b.f.^ ’fii er buitu-b.c.lwftl^^ portionalitcr medic in Icipfam cd cqualc quadn'Sy’'^^ ,g.quod fit er buctu.a.b.lmce maions in iuicamJ^.U'i b.c.minorcm.quarc zc.

intentions oetnmujaivL inaniniaiomviucüö.n)uldpl‘£*^^.L ipfo viueie Dicto^ii vnum rum infitfolu viuereipfuin oicimui? vt zlc'cmidusnioruszItarusfin tocuni' motue fm alimentum2 ocertmenium « ^«gw turn»

(T'l^rofcquitur inuedigando biffiniiionemanii^P^ • priam:z buo facit.primo boc.lciundocciup^tai P^^^^ as anime ad animam z ad umiccm mcuencie t’“‘_*' p.; tbi.©trum aiitem vnunquodq5.

quia primo odcndit per quid antmawm ab ‘quot;^quot;Sji/ Ifinguitur enumcrando biuerfa opera vitera qi«*^quot;^ uerti gradus feu modi animaiomm fuinnuwr« do oliendtt q'vegctabilia babent vitam. gp vegctatiuum poled feparan ab alqs graaibi^ 'tium.fcd non ceontra in mortalibusiz perfm gcre ita effe be fcniitmo refpeetu fin locum quot;quot;’“Tjivc locum motiuo refpeetu mteilcctui.£luai to oltcnflif»^ getatiua potenna ell : qua omnia vcgciabma » J^, fm tpbums:ihitcLUuUa.i)nuez vtgn-t’ilwi‘^.^ *5cparar!autcin boc.ibi quari8.2^egeia!iuä 8iiH iiii^

. mus. Sc prima bicit gp nos aaipicntcs plinci tcnltc 'ms nodre bicamua.idett ab foe quod miendimus q jammatum t’dlmgum»'®»' ^, to in viuendo.tded per boe g’babet aliqucu 0iquot; aHamturn viuere multipiidter bicalur.wy ^^j^ lint opera vite:eum corum aliquod mcli ^“cu viuere bieimus z elle animatumz non '’'‘”'‘quot;’' 0 pera autem vite per que btuerlunodi ^‘‘'‘■™“ .^m/ tur funt quattuor.quorum priinuin ed *quot;*‘'‘“‘ „..„jiiz tcliccnoifm ell fcnlus hue fcnlattoncnium dini uc darns fm lecumrquartum eh metus 1^^.j/ gumentum z bccrcmenmm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;r(util

re capilur buplicuer. iino mede p:o adquot; f’'”.J^iucn idem gp anima fm quern modum omtur g » viu libus cd die z in be louguudinez bremuucW 9» / ratio cd prima partidpttio antme nuinimc‘jj( turali: vita auum eft eius rei ngt;8nfio»i*u^* .Aj cat q jviuere fumpin pro effe iphus viucnnsjm tiaiia animequcj eenimut mhuitee.'pe:!vw •*l^gt; perntur vi fundanentum emni epi luo. »,‘_ ^^^ do aceipitur vmcie pro aciu in unuo if»“® '’“ ,, ^operaucnc vitali ab anima nutrirc fcniiieinttlligcrc zc.* iid turn bidinguaiur ab inammato per viucie pun


-ocr page 31-

^ccuiidns

mm nobteitanicn eft notfusq8 öfniguafpviucrc Öicta rclt;uao quot;'®:Q2 Hianifcftiyjcg funt nobio opanonca aie ^5 iplaaia.itttp epationcü illc funrquaüuo: generu:vicnu ’^f’Ï ।^‘*5 ^®9^»3ó bteunfquaauo2Cireaie fm fpe/ ociubaltema ï phndpalce ciua potentie inanimatia Öi/ uerna a qmbiia quattuo: gradua aiato:^ funiunt, ^ndc ^’'’^'^tiua potenria - iopabone funuf vcgcianuuj. Qatnacninn oibuß viuentibuß.ino:talibH8:tc.p:iniua Çfadua. 216 aia fcnfîtiua potentia î epatfone fumitur m(muan,.qifinuentf in oibua aninialibua.î eft gradua f«nduo. 216 anima fin locum motma potentia i opa Ii?^ r“*”^ ^”’ I®™’” monuum.qdinuenft folumiaia gt;(gt;ua pfcctia.tieft temue gradua. 21b anima intiUccri/ ’Potennatopanonc fumitur inteUectiuum qb in folia '^’’® ’^*ß'b”''i eft quartua gradua.Æt ifti gradua wbent fictifindudena tinclufum tficui magie vie: et n.^quot;*® ''^^**’^ S’ ^Wcnq5 eft fenfitiuum eft vegetatiuû. et weonpenif.t vbicunq5 eft Pm locum moiiuum.cft fen ^^ntin mojtalibuart nôconuerttf.Æt vbicunqjcft t/ 'Wianmin moualibus eft Pm locum motiuum mon ™lt;rttur.lcd be bie ampliua in fcquenttbua.

'-tlnde 7vegerabilia omnia videnturvinere vi “Wat in fe iplte Lnbenna potentia 7 puncipm ^9’ ’augmentüî occremcntu3fufeipi wtrarioßlocoemononim furfmnquidé au whoeotfum autem non eft fimiliter in vtreeg P^nitusquccunoj aiuntur tviuunt in fine quo ^feiPere alimentnm.

W■ r^“ **W'^bilia habet vita.arguendo fie, O ia fiN '”*’''® habet pnneipiü p qöaugent t biminuünir ilt;niif?”*'’®''” hm vit.ï.fed oia vegetabiUa funtbmue nahir ^’’•‘»•ouepinanimata nó mouenfPm a’pnaj oba quot;’^ ”* vunlocüri mtnoabeclaraf.qa vegctabilia neby”®^'' himmuunffurfmn t beoifum. t Pm om/ nee nn?^*'“quot;’ P®fin®™ß«3de® habent vita t viuüt bo/ (aio^quot;?®fe'Pe alimentu. ^ne'hsendü Pm comme/ Ii'er ,,n^’'’’'’’'®*’:***’*ft ’®**8’”^’’^®ft‘’ himinutiot fimi/ Plidau ■°®””^'’“f anime tnócojponinanimato fini hrad *”®®'ft’ '’‘■f quot;'’” habentnifi vfrtutê vt mouean tillii? quot;quot;quot;’ ^®®i tamü vt leuc furfumtgraue beoifum, -, motus fiuntad loca contraria.quare «.

Lrfßan at boe ab alije poflibilec • Sllia autab inh'’’°'^'^*^ 'ftrebus niottalibus manifellü c aöt r^f ’’fgetaftt. nrq5 enimvna êin ipfis potc ’«u aie vmere quidé igif pp boe pundpiu eft1 hohï’‘'“‘5’’”^*^*®^ ^“^^ pp P''”’“ ^ ”^95 que f,? .^fteuÏnetBmutantialocu babentia autem buiiif ^ ’?*^””u® ^ uf *viuere folum- vident at 7 natur k'^* i”“’*® céaialium:mancntia at eu3 lint dl^^^®’”5 ^ fenfitiuum at tactile pno in oifchf r 2fvegetatiuu5pót fepari atactu fab i• ”*^raetuß abalijß fenfibus.

«onuerf - *'®^‘’“ ftp’d ab alijs potentijs aie tnó fnienua 'quot;“quot;^''hna quoniü in plantia inuenif folum quot;mdiolE 8f'?ftuap quantviuunt- ique épitncipiu vi '’’m tîim *^ yfuentibuß moitalibuß.atal aut oft aial pfcn *”oucl^MSlk^ frnft’8*««tt8«Jft muemunfabqua aia/ mifunt,h®hrantfenfum: non tn moucnt Pm locumfi/ quot;’n« fenüi *quot;1^^“'® ^.P^ti is affila. Cactusergo qieft Sfl^iuu n'”’k°^ ’^ ®’‘*® fepari 7 nóceonuerfo ficut vc/ 7 115 ecóncrfo, 1*^19 fuivS- f”' fómentatojc eómcnto.iv,cp q:coi/ KctieiUa manifclk videntur moueri 7 inicUigert: fed nó nufrirc neq5 fenttre,5óbicit 21ç.i rebusmona' libus.©iritergo À:^.imottalibus vt pfeueraret fcaeer pojibus edcftibusiquc licet fint aiata.nó babent tn be po tentij0 anime nifi intdlcetiuâ7 motiuâ fcu befidcraiiua;. nó auf vegetatiuû vol fenfitiuam:7 pco;pus edefte intet Iigit.aggrcgatii cr o:bc 7 tntelligentia. Æt quo veile vr cp intdligcntia ntouenscelü fit aia vt be ca bic logf. 21v-ficut aia iutcllcctiua 7 marie Pm opinione Üuerrois. Æi in finc cónicnti aftignat comêtatoi câmiquarc 2ly.plan no nó attrihuit nifi potettë vegetatiuû.boe eni facit vt p/ dtcatbicentibus plätis icft fomnue 7 vigilia q: boe cfal/ fum:qm fomnuo 7 vigilia nó füt’opationcß aie vcgctati/ ue.fed fenlitiuc, 3ntelligcndû feeundo,Pm cómentato ré eómento.rvj.q ) boe nomen aial bicif beco ^'b5 pnnci piumfenfus.i co qöbs pnncipiü fcnfuo: 7nôinquâtû bj pjincipiü motu0 i loeo.7 ci^ fignü cft fpógia maris 7 mul ta er babennb^ teftâqbabentfenfû 7 tn nó mouenfP5 Io cum,7bicûtur aialia nó tâtû viua. £ómcntato: tn nó ne/ garet gpmoueanf fcbilatando:7conftringcndo. fed vult 3 )non moucanf be loco ad Ioeü7 m fentinnt: qrfi punga gantur rctrabuntfc. boe aötfultqrimpfecta funt 7 hab et nntrimentö coniunctu:ió nÓcgent alijs fenfibus a taccu: vt querantnutrimcnla a lógc ficutoponuit in aialibus p feens que babentnutrlmcntum remotü ab eis,

€7'0 egemtmujót Didmuß pté buiufmói aie q7 vcgctabilia pticipat.ai'alia dt oia vident tangédi fenfumbntia«^zopter$ auté cóm'vrru3q5bo^ quiacddit pofienußoiceniuf.nüc atitätü Dient fit fein q’caial bopq Diera funtpneipio^ 7 bis Deter minata eftneganuo fenfirino intellcctiuo7mom» ff7©cclarat q - potetia vegetatina cft qua vegctabilia oia pticipant.biecns q’ficutomnc aialbabct fenfum tactus. 51a omne vegetabile habet potentia vegetatiuam. caulc aöt bo^.infcriu8 oftcndenf.Ufluncaöt in tantü bictö fit 5» aia cft pnneipium bosque bicta funt:7 cis beterminatur feu biffmiiur.f.vegctatiuo fcnfitiuo fmlocü motiuo7in/ tcllcctiuo. ^ntcHigcndöq» 2l:g.bicp opa anime que ft nobis notiora qjfubftantia anime inueftigauit biffinitio/ nein ipfius ^ppnam que eft q- aia eft p:incipium.f.primii ad bifferentiam fuaruin poteniiarö vegctandi fentiédi P5 locum mouendi 7 intclligcndi.7 p bane poffumus piece/ dentem a piioiibemóftrare fiearguendo, omne piimum pnneipiö vcgctandifcnticndt 7c,cft actus piim^ fubftan tialis ic.fcd oisaia c buiufmodi.ergo cc. sed bicbu bitatur pnmoiqi nó vidctur q- beefit biffinitio aie ,ppiia feu fpccialiotqi cft ita cóis ficut picecdcns.30 ä quecunq; cóuertunï en codem tertio conuertuntur inter fc.fcd am/ be biffinitiones aie conuertuntur eu, aia communiicr fü pta,crgoconucrtuntur inter fc.quarc 7C. geeudo bu/ bitatur quia vidctur qgt;btfftnitio piopiia polfit bemóftra ri a piionrbemonftratione,pptcr quid^p ' biffinitionem communem.qm biffinitio cómunis eftpiiusineffe q^^p^ pjia 7 e cauia ipfius ppinqua cö paus fit aiam cc aancoi polls 70.353 ’ lit piincipiiïvegctandifcutiendi tc.£t er boe gpaia cft actus in co2pc,igitur7C, nbsp;nbsp;TRefpondef ad

piimn 3 licet illcbiic biffinitiones coniicrranfipnma ta/ men biciiur cómunis,qi notificatantmam folum in gene rc.aiia vcro bicitur piopnatqipcr eam bjftincic notifi/ cantur biucrfe ptcs animc'pcr fnasipiopiias opationcs vel paffioncs.fic q- er ca baberi poffunt pariieularcs biffi nitioncs piiiraruin fpederum anime: vt q- anima vcgets tiiia cft pitmum paneipiü vegctandi. 21nima fenfitiua cft p2imü piincipiö fcnttendi.21nimaPm locum motiueueft piimum piindpin Pm locn moiicndi.2lnima intclicctina cft puinü piincipiuintcUigcndi, l^fccinucftiganf bic fo/ e5


-ocr page 32-

X-te

Intu sic biffiniriotifspartkulaics:vt vult cgtdws.léd m ucftfgsturpunapolitcr vna.öiffimtio piopnacum aha co öcrtibilis in qua tlic quatmot parhcularcs includunf: vn de fi (n totali öiffmittonc li itencrct copulaiiuennc eet ag gregatu cc flits quattuo: öifftninonibusparticnlaribus.fi autem tcncatur öifuïctiin vtöebet teneri dl vna öiftinitio cuni aia coucrtibilis, Äd fecundû bicunt quidam q? ga caufc funtfibi inufeê caufetvt fecudo pbpheeç colligitur cum biffïnttio cómunis fitöata per matcriam.^ptia ante; pfmem q^vtràqs biftiniho poteftfumivteä refpcctu alte riuo;t fic vtraqj potdl a'pot te p:opter aliam bnnóftra/ re. ©id tarnen pollet q' quta finis cll caufacaufarunrr biffimtio öata per caufàm ncccfiïtatcm allant bteitur foi/ malis refpcclu bi Ifinittonis bate per cauläm neceiritatcm ■e ccontra biffinitio baia per cam nccclTitatcm bicitiir ma/ tenalis.ideo fimplicitcr î ablblutc biciniu a g» biftmitio^ pua bicit piopter quid refpeetu biffinitioms cois i cam a paon bemonßrat .■r non btcimue econuerfo fient câ ma/ gts î per puus bicitur befouna qj be materia emu founa fit perfdjtot matei ia t nobihot.quare te.

lt;17Oryautévnöq^ i30^ cd aia autßßaie:^ fi pc v^qiiidelkYt liticßabiiio rationc fclum aut in lOco./Oe quibufdam autem boy nó elf oitficilc videretquedam autem oubitationem babent.

lt;17 'Hoie mouctönas Öiibitationcs.t biuiditur in buas p testga pmomoueti fcluit bas bubitationes. fccüdoorté dit qtto per biffin.tionem .ppiiam poffit biffinitio eöis be tnonfltaritvclcpöiffmitloni propuc fuperaddcnda c öif Iinitio cótsvtcompletioj biffïnttio Iwbeatm :ibi duonia quo viuimus i fentunus. '[(^uina continet buas ptes. quia pumomouctbnbttationcs.fccüdo folmttbi ötem.n in plantis: ©epnnia Sü^i.mouctbuas bubitauoncf 6 potentiisanime; ‘fiOmna cft.vtmmvmunquodqï bo rum p’mcipioç i barum potential: anime fient fiint vc/ getatiuiifenfuiuu te.htalia.f.tota aut pars emo petentia Itsttfifit pars tnnecfl feeunda bnbitatio.f.vnaqueqj ca mm fit feparabilis^ab alijs rationc folnm t biffinitione : autnontfeb eiiam loco t fubiccto vt ’|j^lafc biccbat q po nebat nutnituam in cpatcurafcibilcm in eotde:^ tutelle/ ctiuam in ccrcbio.ï fubdit gp be quibufdas ba? : potetia?: non cll biffidlc vidcre q- non fcparantiir loco t lubtccto in eodern animato fiiutnutritiua t augmentatma in pl5 ta ; Tfenfitmat firn loin uiotma in aiali perfecto.;ßcd aliq flint be quibuscll bubtu,ficut bctntcllcctiua t fcnfitiua.g dam cnibicütintclkctü efiefenfum in boir.inc tab co no biffnguf.alii autenu poni i intcllcciûcflc virtutem abfira ctam 7 fenfum elfe virtutem fundatani in oigano.t p eon fcquens ab intdlcctu effe bifimeiû.

lt;ri^icut cni in plant’s qneddoimfa vident eviné tia fepataab îmcêtanquâ ctiftentembis aîa acta quidé vna in vnaquaqj planta:potentia aût pluri bus.^ie videmus î circa alias oifferentias aieac cidere:vt.ientomis occili6«7.n.fmvtraq3ptiü cc betÎmotif Pm tocö fiauté fenluj ? fanralia? appc titum vbiqindë.ndcnfusét trifticia z leticia êvbi auté bee funt exnccelfitatc oefiderium elb

lt;r Solnitfecunda bnbitationcicr emus folutionc babtbi tur fclutio ad pmû.quoniâ fcito quo fcparantiir: vel non feparantur b^i potentie fciri potent vty vnaqueqj carum fit tota aïa.f.fm virtutem:vel non.fed potius pars dus t biuiditur in buas partes.quia pmo ondit.'quo potentie aie non fcpaninr ab inuieem.fecudo oftendit quo ab inm' ccin feparaufubi bittod aut róne altere. *|ßgt;jimaadbue »n buqs.quia iuiio ollcndit quc fintfllc potentie begbua cftmanifeftó q- non fepantut fim fubicctam »«^^L tc.lècundo oftendit que fint ille bcqmburboeclto» ibi ©cintcllcctu ant, ©c pamabiciiffiwP -®'^^, libus impcrfcetis non feparantur potentie iceto.^batur panto be plantts quaç potcnticfunin «a augmentatiua i gcncratuia.^ftc cnim potent^»? tis non biltinguutur firn fubicctu ita g vna inueniw vna parte plante t non alia fed fut fimtil in totapw bcnic vna alam in actu:plutcs aût in potentta.go p?^,^ fi biuidatur planta t partes biutfe Pl^”^''’'“'iiS, pc» augebuntur t fibi fimilc gcncrahut:qö ' non cn« '1-,• illc potentie fimnl in tota »lantainucmrentur. ’“' -quot;„ Iur be animalibusimpcrfeetis fieut funt entonna i■ Icfa.pancscnim lUoçbiuife remanentfcnlinnoj ^j^j •rmotum firn locum quia fi purgantur fe conaapn.^. cuq5 autem eft fenfus eft fa n tafia t appctitus it (f cunqj eft fenfus ibi eft belcctatio aut trilliciait ^j„ trifticia non put effe aofq, fantafia t appctitn-^” ‘ ’S j^ fus motus fin locum fantafia t appctitus vnaquaqj partium animalis anuloß becifi left“* ’ nbsp;nbsp;(i,|, potétias fimul elle in animait i no effe biftmfW® i^ tectum. 5ntcltigcndü p2imo ÿbupliees lump aic.quedain vniucrfalcs queinuenunurinto» quot;HJ^ fieut funt illcaquibusfumntur quatito: S'quot;’ ,-jjj gic rum.ç quedatn particularcs que folü in ^‘^''''^,.L’C0p tnucniüf; vt fenfus ertcrioies ptcr tact»quot;’'V”a^ ter fantafiam impfecta. add jtpofitum bic ^^g|„ be potentiis vlïbus bü bicit cas non ïnon be pticnlaribus quia ilia bnt fubiceia „1«é 3niclligcndn fecudo fm?m.cómcuto.W'H ’ nbsp;nbsp;jjia fantafia.1. perfecta ïimperfecta.Iperfccta rcpcr«i 11, li perfecto iii quo habet beterminatû o'Sannf’fihbiiiii. yenti itnium cercbm'lxc cognofeti in abfenna„5 Imperfecta eût iimcnif etiâ in animalibus’'I'f .„„[um babens o:ganum bctcrmlnatum Icd cilfpana pc^ vbi eft fcnfus.i be bac loquitur hie ap.t•’^f ,/.„fu« bccditnifi tn pfentia fenfibihsîapudj^fcw cacnous fmeonucnienrta aut bifconucnicntiam tionc aut trifticia. ^ntcUigcndu tertio $“^ ®f^i/ aialta imperfecta babentmotu f111 locum I»lt;.^f „,3/ figt ft’ntoucnfin loco bilationto ant conftruwt«’uj, nien,ntouentnr fmlodi.i.beloco ad locn in‘ƒ“ ?quot;j^^tij uotcjuia hie motus arguit tertiu gradti aiaioi-’''.r inotiuu in quo non funt ilia aialia.,-.,njbil Cf/Ocitcllcctii autCY jjfpeenua P‘’v^ieeé adbue manifeftux eft.fed videf genus ^“^...j Îhoc folum cótingcrc fepan fieut gpetJJJquot; ^u ruptibili.'Relique autem Rtes aie n*®”* exbis cp no funtfeßabiles lient qu’lt;^3quot;’?'g quot;abw C©eclarat que funt illc potctic anime be ft“® i[j(t|, fail eft an fim ab alijs feparabilcs bteen 0çr^^ 'quot;Lmiaquii cct agente t be potcniia pcrfpcct iiia idefl fP^ * •an lit sb be intdlcctu poffibilt non cll adbuemamtctu’m^ij alijs potentiis anime feparabilcs fcilicet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;p0[cnz tiua tc: vt infra oftendetur.fed tarnen Iwc gen ^^^1 tiarunt anime videtur effe altcrum a genu 3 videtur contingcre fcpatan ab alq s’ ,^, me fieut perpetuum a cojtupnbili.

me vires fine potentie be quibus eft ^H™P’,X,m-in co eft gjnon funt ab inuieem feparabilcs rm w^gt;^ dem viuente 1vt quidam bicunt videheet piätonu • ^^^ ctiarn a coipoxpoffunt feparari. ^ntdligen« « ^.j.^ fin commentator m commento W«’’’®P^‘i?ß » fit pofinointellcctuo fit tails fcilicet vt lgt;i0t*'J*^L j^£fq alteri gencris ab alijs potentijsanimc nceclieei lus inter cep virtuicc aie fit poffibilis vtabiitai


-ocr page 33-

j^ècundus

^^'}”'”’^^“'*P3nhirpcr fuamcoKuptionem quemad inoau icmpitcrnüabdrabif.t boe crit ai qiïqjcopulafcü kV '^'’^’quot;copulac cü illoigif quia inteUcemaé^tua

* ”^ ®2ganka ïcctcrc aUc potentie int o:ganiec iplctu fepatua ab tllia.i.nóaftiirua ojgano fceü.pót etia reparia eoîpc crqiioêgpcrtjna îcotpnaeonupnbile. led tcKreaievires quia oagankefut non pütfepari aeo2ge: wccnatnadiuieéfcpanuvt 'lfgt;iaioökebat. gain eodc5 gt;110 vbieuqj ë fenfitinn i vcgetatiuüiï vbienqs, ê fenfna ^'Hppctituöeonei»pireibilio vi fupiua Öieebatur t nónh 1] coïde. SntcUigendmnfeeundo Pm eommentatoxm W’^ntfeHum cft er fermonibua pxdtena quot;wniijinoticaiccp alic partes anime non fnntabllracte. ^darawm cftcniin in vnaqiwqj ca^z ggt;eft perfeetio na/ Nllaeojpoiis oiganiei.perfeetio cnim eft finis r eople fcpB^^f^^^'f*”*® ®“fquot;'”’ fepamr a finito. vnde nceer '« vt illc partes aie fint non abftractc.alie ergo anime tiaT’'®'’® ^ **’* ^potemicqnia funt perfeetiones co:po (0), ®^ ^'*^quot;ä potentia ab co feparari non pofiui ; fed •nmpmmjrad iUins conuptioncm.

^.'Qued aiitem rationc altere manifeftum c fen elle et opinatio altes liquidem et fenti ƒWo et opinari • Iimiliter autem et ahosvnuj que oicta funt.

L”'^ ’ftoidw qualiter potentie aie fint ad mnkc fepa/ tic7p^widimrin bnao.quia pmo oftendtt g, tales potc ’'*‘*‘’’ ’”°quot; lep»«quot;“” ’ fubieeto:feparanftarnen Utrfi c 'quot;oncni rcft’cntialiter.fcenndo oftendit g’in Pi «o^v quot;'’'’ ^®”*“ öiHinttione fed ettain fubic/ tito ^’’’Wqnibufdâ. ©cpma bint g^bmufmodi tftnrP'f“*“ad inuieein altcraiionc.i.biffinitione $ Ïtó^ ““■^‘ß’ngoantur manifeftueftqnoniam carnni njim -‘’P^’twnes funt biucrfc.namfenfïmio i opi/ tiui n”*^“^™“® fl^ ol^^y cfte.i.altcra biftinino : fient «*P'iwi.1 fimilucr cft Pc vnaquaqà po naio ’*’^ ï’way.f.qp ab inuieem öiftlnguuinrlicut’eo to'mP’ f“”' ^'quot;ff’. SnteUigendü firn pm.cömcn ft fin f?P niamfcftu per feij ces ifte Flutes fut bluer •bnen a quot;’■‘•^'” operado’“® earum fenfibVes rinté tHinSir *'^®quot;*donein t per eonfeguens cftennalttcr •ioiicfi^quot;’'*'® '“quot;’aur a fojma.ig.tur que babeut biffmiz Mit»’”“”'*®® fownatoer biftinguutur c per pns eden/ Bfoon nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’potentie anime biuerfas babent biffi/

8’84 inuké clTentialitcr biftinguutur ï er •cttin • ** ’'’ 'Pfa aia.quia que fût clTentialitcr cadê vut ^**“ numero funt cfTcnnaluer eadem inter fe bilin - quot;f^ **^ babcant biuerfaß biffinttioncs p quas öiSkPquot;’' ’Pï 'q8‘81»bent operationc0 biuerfas pqs rann '’f '’'“dcnfum cft r potenrie biftinguiitur p act’ (^’’‘^‘’•‘«’’‘pv’itapatcbii.

ühtiv . ’“f*^“ Qdftidi^^»! animalium omnia m tem^’”^“^'^«*^quidam bo:iim:alterie au ainJ-’’®®*'®^’*’’’. lboc autem facit oifferentiam iiin’ft quot;Ï'^P^^'^ d“®”* 3utc5 caufarn lit factuj tirwr f^’^^^ndendum eft.»imiliter autem et 1 v^''^ c accidittaha quidé babentomnea: alia fiM» f än^Wdam veróvnummatimcnccef

^r ^ *’‘^^P”dpaks animepotentie in aiatis bi Piqued ''’}S’”Z8**^.«etfed ctiani loco t fubieeto fcpanf iwr r ^’®*'® 'quot; quibue bcc omnes potentie mue tiife„ï?’ 1l'’®*'dne» in gbus inueniutur vcgctatiuü aböBn”^]quot; - niotiuu 7 intcilcctiun.ï quedam funt in ÈftaiSt- ‘quot;“'nintur fed non omnes. nam in bjuim WHcnmntur trcs.f.vcgciatiua fenfinua t firn Iccu

monua. Sed in imperfectie inueninroröuc tantii.f.vege tatioa r fcnfitiua.t quedam funtanimata vt pL.nc in gut bus vna fola repcritur anima potentia fciiicct vegetattua Él . boe facit biffcrcntiam in animalibus. quia que habet ptunes Carum funtalqs perfeetioja.popter quam autem caufarn fit calls bmcrfitao iu fmc,terii| bums poftenuevi dcbltur.ÉI codem tnodo contingif be fenhbus ertenoji bus $ quedam aialia babent omnes vtammaUa ptceia. quedam aliquos fed non oca:vt talpa que non vidct firn pm.7quedâ babentvnülm maxime neteflariû vt fpógia marts.i.taetü. AjnteUigcndü g’quattuoj pncipales poz tennc aie be gbueblctnëfut genera fub fe fpeeks habecia Idndc fub vegetatiua ponutur nutriiiua augmentatiuaT gcncratiua.fubfenfuiua appjchcnliua appetmue 7 in loz co moriuo.fub fm locum monuamiotlua be loco ad toen: bcfideratlua 7 fugitiua.fub intcUeem intcUcctusagcno;» tcUcccuspolfibiliotc voluntas. ©ubitatur an anima lu cota in toto animato co jpojc 7 in quaUbetipfius parte Mrguitur g gt;nbsp;non.quia ft tots animaclfet in qualibct par/ tc co jpts aian : tue facta biuifione partium aikuiua coipis aiati que poft biuifione rcmaneat vlucifegf g. nota aia re inanct in viraoj piiu bmifay.7 fie vnüaiatù numéro cêt milita aiata numero.pus fallu.7 ,pbafpna.quia i illo aia to aü biuUionc cft feu vnaaia.autcigo facta btuiftöcilla remaneiiviraqjUlaymedietütfi-autopojtcbifi aliq ea^x aiam be nouo gencran.Tcd nó pot bleicp in aligua vel in vtiaqj lilas mcdictatü aia bc nouo geneiebga tnnep (0/ lü motum locale polfci aia gcncraruqb’êfatlü. ergo Icgf g gt;aia iiltus tonus aiati rcmanct m vtraq5lilo^ medtetate lüci go illa fit vna numero eóltuuct vnüaiatum numero 7 ecriü cft pjo lila funtbuo animate numero.ergo 7C.3n oppoluuinarguiiur.aia ê in toto coipc^iato 7 mqualtbet cius partc.7 firn nihilciuscft 111 aligua parte firn g » nó fit inoibus aids.ergo 7e.pna videtur nota 7 maioj.ga que Iibet parseo;pis atacteft aiata:quod nócftctnih haberet m fe aiam.nunoj^baiur.ga li aia firn aligd dufcêtivna pte fmep noncftciin aiiajtüeaia cêt Öiuiiibilia.aut ergo in panes guancttaiiuaotga tik haberetptes blucrfaç: ró nu.7 nóeilet limpltcifcllcntlc pauetojc fcx pncipioy.nec in pies quäntatmas.ga tue partes aicin nutrkaide ita bn Ducrent 7 reflucret fiem ptes mäc:7 lie aiaiü non magio inanciitidencc augcrcf magisfm fojmäqjfmmäjJp iXy.pmo bc gcncratlonc. ^tc in glibct parte cozpoiia aiati rcpiiur opaiio imanens aic.f.nuincatlo augmenta tio 7C.ergo 7 ipia ata.tenet pna.giopjtio imancs nöfe pafab illo euius ccpatio.quarc 7C. 3nhacqóne plu/ reo inueniutur modibiccndi.i^nus cft recitatus a plus q5eom incntatoje.ii.tcgni.ce*mmcnto.nj.qucm imgt;tarivi detur 2ilbcrtu6.i).öcanima. cjpmilo.vii. g. anima per cftcntlam.cft tantum in cojde vel illi piopojclonabtli in vi ucntibusnon babentibus cojaquo cil tons vite7 ealo/ ris guo anima furteniutur 7operatur in co2po2C.5n ali/ is autem parnbuß cft per fuas virtutes quas ifliinfluit cs tojde medtamefpiruu.7 guibus in ets opcratur ópcrafio nee illl conuentcntce.üjc pjo fe adducii bie modus Tkri ftoictes texium ab co poittum in Iibjo be motu animahü vbi dicit:Æxiftlmanduinautem conftare animal quem/ admoduin ciuitatcm bene legis rectam.^n ciuitate cnim cum femel ftabilitus fucrti oJdo nihil opus eft fcpato mo iiarebo quem opoJteat efle per lingula coy que fiunt.fed ipfe quelibet faett que iphus vt ojdmatiiê.7lit hoc poft b pjopicr confuetudmcm.tn animalibus autem ide hoc ^ picr naturam lit.7 ga natueft vnugnodgs fieeöftare face Ægt;pjin cp’ vtmbil op’fit i vnognog, cé aiam.fjiquoda pneipio cojpojis cxiHétc ipfa.alfa gdcviucre co ^ ad na 'a füt.faccre aijt opus ^pjiüßnäm tllri.igif voeat qndâ


-ocr page 34-

X.^bér

nionarfbfi ipfam aic c(rcnnäquc finguli0 iiicbns oidiai æpnüopuügvircôqseie influit.îipù ß fmcflcnnâcoj dis arec inbainucneiu mpnarebuß in medio emuatis eu ins né eflenna fed potctia lanw ademitans ertrema gue nit. i3cd ^ opuiltü mlhfæbâdo »f aia pecmiaciqu/ bet pte eoipio aian.pino qaaia noöatee aiieutcoipi nift fm qjdvmLfcdaia amp;atec cuilibj ßticoißis.crgoaiac ï qlibußic cojpiö.Sccudo aia no epafnid vbié. fed opa tiócs aieappent i qljptc coipis.crgo aiaêiql5ptccoipia 2;cino poicua rei no tipaf ab ctrennaeü fe beam dem lub tceiÜT^pa padie, fcd in qlibciptc eoipisaianépotentfa aie vtpj.ergo in qiibet pre ipd’êaie effentia inótantiii eojde.äuano oêeópodiuqö’évcre vnüic muß vnam fo:riia vt Pjppm.fed ereibus prib^quâtitatis eoipis aia ueoftituikopoïiiü qöêvere vnu.crgo ïlla^oimn ê vna founa.ï tails nó vr cc nid aia.ergo te. IPiopter bcct alla plura dut ali^ modus bieêdiquéinfcgt Àui.î eu rcz citai plus qjpni.ii.tcgni.cômcnto.ïui) .bi.gp aiadm q ^é fomia coipous nóvmftoti eo:pimcdiante aliqua co;pi3 pa:nee mcdiannbua fuis potcnnisJcd im cdtatc vnit to ticoipoji t cuilibct fuc partaqin aia clt fojuia tenus co:/ pens ? cuti: fkbci fuc pits:tfomiaimediate vntf fuc mae Vt oltenfu cd in ante bictie faltêloqucdo be mü,ppa Icuip pinqua vi cd ui^podte.cü ergo aia dtvnita cuilibct par/ tl eoipoiis bans illi cite ifpern dcut ^pa ipfaç fo:ma.05 necedario qgt; aia per effentiadtin qlibetptc co:po:is. alit er oibus pitbue coipis nó fieret vnü nili p cogregatione ficut bomus.tpjpna.ga bcrcntfomias biuerfas a qbus fmeffe 1 fpern biucrli faarcnf.29cçin côecdcndû ê ^ipa pneipalius cd ico:dc vcl ptc ^po2eionali:dcut m loco er quo eibaruit pncipale oiu5fuav vindmdfm.f.fpm t ca/ loic.t p boe polfcntbicta ily.modcran. öed ? banc via adbuc polfeiidari.qa d aiapcémücét mqljptc co: ponscü fue ^tutrs due potetie ab iuicê iab aia fpecifue bilhnetc ponafeófeg eltcntia aie dem Iüt,ppc padióes da tun feg vf gfiplednt vbicüq, rcßifccntia aic.fed i^ aie eifcntia cd in qualibj ptccojpis.crgo oés-^iutes ci^crnl in qlibct co2piß pt« de vidua potent a taudttma crut i pc de.tita be alijs.qb’falfü vf. iRndcntgda q-potetie 0: gamee bequibufbietü ê nó imediate fundâf in edentia aie led i eópedto ce aia t organe bcpüiato ad illiusepationc Üli| cocedutiotu ad qb argumenm beducit q^ potentia vi dua cd in pede re.t nó legt vltcn^ qpibi htfrudra I5 ibi aial nó podit vidcrc.ga no edadita nata illie epari pp oc feem bifpenu que ad iila epationcm füi rcqiiilite. £x g bus vltcriusrddeo ad argumentu pncipalctüof qgt;dvbi q5 in co:po:e viucntc effet aia dmclfcntiâitimc biuifo alt quo aiato in ptesviuentesvnüaiatum numéro effet plura aiata ncmcro.ncgaturpna.quia d tencamusanimam ba bere ptes quantitatmas er vna aia in actu p biuidoné fût plurco in actu;qma ptesilltus que pus crant in potentia : ctficiûfin actu. Si autteneam^qpquclibet aia fin fe Iit idi mdbilis nó bns ptes quatiratiuae vt melius vf ad faluan dû vnitatcm iiunicralêcoîpisaiari tcônnuitatcm motus augmcnti.’tûebieerc peirumns^aia ilia fm ede mdimdu alc co::üpiï p talcm biuidonctn r bue mdiuidualiier gene räfin ptibusillis I5 eifcntia fit eadéqpus.ncc illud mcó «cnit.fed ieóutniens eêtiÿ p metu locale fold aliq aia idi oidualis gnäref in ma in qua pus n ó fucritfmcifentiam

*^01114 aut quo viuimuô.î fentimua ou-piiorcr licutquo feimua.oidnmfaötboc quidéfdamnUud autaiam.'^tret^ en^ boj: oicimur fare fifr « quo fanamur. alte;: quidé fauiraaéaliud autpre quadaco:pia:aurï toto bo röaut feiaqjrfanirae founaçfpes quedaƒró: vt actua/ufceptiuojïbccquidcfciétificiiilla vo fana biT.videf.na patiete et oifpolitioactiuc^ieê ad’ ar Mije bemondratbiffimtó, aie eócm p^fma.ïbuoU cit.pnio boc.fccudoer bictis infert tjpbat aliqs pefoneff ibi Atpp boebene. l^:ima in buas.qma pmofacit ie mondratós feendo ca bedarat ibi iEriplicitcremm öit»

©c prima intend«talem róneï.quo.'ücuq5boe? wii qs bieitnur clfc aliquid vel epari: illud quo pine öiciinW elfe aut epari talc vel talc clt forma î aliud cd inaicna.f™ aia î corpore viuimus fcntimus Pm lord moucinurrnd ligimustt pmeaia qjcorpc.cigo aia cferma corpoa«’’ ucntis.r inanifedn q)nicdiu pq0 ,pccditur inba.ÖdW llratióc ccpaia c pinü pncipiü quo viunn^ï icnlim’ïC.qO cd öiftinitio aic^pa .jïócludoaut éq gt;aia cforma cwßia viucntis due actus corpis pbpdeiîc.qb cdbiffmuwanu nie c0i8.be bac bcmóltratóc boe mó^cedit wy: gapm® ponit bcclarattenc maionfbi.f.vno neut loriiwialleren cut ma: licutquo feimus bf buobus niedi0;ficuii^“e’bul bicimur Icirc.quo;^ altc^r efeiarr alley aia.r lifr lt;I®‘’'’i namur biciturbc buobus.quoy vnücltfanitas t ate? ps aliqua corporis vcl totiicorpus.r virobiqj vnu di*“” ma ï aitcrum materia.nam fcicntia t fanitas lumfote^j actu8lufccptoy .fcientia quidcm fctcn«fici.i.aic mq«ä '“ cutia recipif t fanitascorpojis lanabilis.quonia acme* tmoy femper fût t recipiuiur m paIfo bilpoWe ad ceran rcccpiienem.bcindc My ponti minorcin ibi. Cz-li4 autê boe quo viuinmeafewunu®“^^ ueniuiet Hitelhginiuoprinio..,^ lt;r ©t.q’aia êpinnpnciptùquo viutin’fetirinr rin moueft mtcUigmf-'.beindcinfcrtconclulieiibquot;^“.. lt;17 amp;7uaic to vtiq3 queda ent et fpeelcdn^®'' materia et vt fubiectuni

d. ©uq’ aia fc bj vt rôti fpés.i.forma fine t non hcui ma due fubiectû. SnteUigcndäqlj caiiiur Icientcs Ilia t aia t fani lanitaic t corpe *’‘’' - 'quot;cf^ bitfcrcnicr.na fcimusfiia formalitert Pgt;”^:®**¥‘^''Li|i tIccudano ^p quanto in fc feiam bj.lilr lanitaic wn'® ipnio lam bicimur.corpcaût mänterf feenndarisE^ O ’ bj in le fanitatcm.ita in ,ppelite vmmius fennquot;'“’‘' opa vite cierccmus aie 1 corpore.aia tanquapf'^'f '^'„ Ho ilioy 1 tanqua pme pncipio actiuoiHoyr Î forma corporis viucntis in quo cxcrcciunricciP' -’ tanqua Inbiccioin quotccipiut. Sedbicelull’*quot; .ip, fubicctû tortile ceagat in alique inó actmccécunai• mcopaiój. Md boi rndctatgidiusbi.g ’bc qoag • ^^ fm g^dt iii actu.i quia aciii8 principaliier ör £gt;cio.^ forma prineipalitcr btcitur agere.qma aui ma nf* -^-mlip forma cut con)ugu.idee ma non c ratio agen ^^ Cïpniirt qpipfa babcac alique mode rencin ageno dr boc g- actus aciiuoy non lunt nili in paticn« baP'’*? pna.non habet elfe nifi in ^rpria materia.tiuarc lie pria matci la rcquintur adclie ,ppric forme:ita rcqu ad Inum opcrai 1t ita ad fuam opationc aaquo mo ^^^ git. fuller tarnen relponlio clfei emtinguendo oc1• ^^ cp capitur buplicitcr.23ne mode pro materia pmquot; . forma abllracta be qua loquiiur Myced bicit ft’ c”^^ nerabiliu i cerrupnbiliû cd vua maicna.r quiaP nbsp;nbsp;nbsp;-

iiiodo clt vna in actu:nullo modo ad c'P****'-'’*’*’quot;jL-jaii currtt.Mlio niodo capiturmateria Iccutia qua forma fubllantiali vcl accidcntali potentia« quot;** 1 tails quia aliquo mode clt in actu bene cc'SHOly* .^/^ me operationem.'î be bac loquiturMy.eum oic«» t alia fpeeic clt alia i alia materia.' CT S^ripkdtcr.n.oicta fubßdtia lt;if“t®'^^^r ru beeqmde fpeeillud at materia almdƒot«J lt;B.bof âtniatia quidé poictwifpc«^^““^


-ocr page 35-

Secundus

fedipf3 co:po:ió cuwfdam.

rstoic^lUratluaróncm öicendo ca valcrc.nâ bictum ™it$ vimmuatfentimus tc.aia c cojpe z er boe nófe çhafniagia cfaia eilet actus Coppis 45 eeóucrlb.ió lub/ wg, quia aia viminus t fentimus ze.aia vt fpeeie tfotz '’i3.co'.pojcaüitanqua ma.ideo aia dlactus co:po2isz ?occonucrfo.anumptn aut bcelarat pbicta fupius. quia J'?’^’ 'bópliettcr;bc ma:be fojma'beeópolito er vtrilq, ^inoç materia eil potéria palTiua t receptiua.fpeeies^o Wactua .compofitü er vu ifq5.cu ergo aia lit fubUâtia tin Wneutmateria neq5compofiin er vtn'lqj quia aia éilub «Hot nullumeo? dlin fubiccto.crgo rdinquitur epaia « attuaz fo2maco2poïis:t non cconuerfo. Anteilige

ÏWuqj eraliquibus fit vere vnu:o3 g »vnnillojö gt;ioïmaaltcrius.quia ergo er aia z cojpo2e fit vere vnü: wt5q’aiafitfoïina eoipoiis vel cconuerfo.fed corpus J^’cll forma aie•ergo ze. xEtnotant abdit 21?. in öilfini n”' (Ppria aie primn bicendo tpdl pmüpneipitïquo viz tinor* ’^•lt;PP**^' 'naturales eins potennas quiöiis nóßn 'r'ttr fed inHraüter z fecudario viuimus: fentimus ze aJ'”tlhgcndu fciüdo q , pmnota bane parte alit intro/ ^tvult.n.q' 2l?,bic reuertaf itc?ad ,pbandüepaia é 'Wnafuhähg.z q, beerbet per buas bemóllranones A^I’nia bidt elle tm.z pcnif eÓmentorrntj.zeiltails. ^5“95aliqua actio cópctit altcui rónc buo? crillcntin in ii,'’*“*r‘ ^ '« '’t vnn lUo? fit forma z altcç ma.fed opa/ rópetut corpori aiato rónc aie z corporis er i™Öw illo.ergo nccclfe c alte? illo?ec formât altcru ’Hsin.beindcfub iHo hiroaccipit alia fiearguedo. cui |S'''’t®*’'’^’ugt;f actio pp matei ia z forma pmipali^aitrt ßß^fnä qj pp mas. fed forpon aiato anribuif actio W«amjeo5puüzpiicipalius æpter aiamqs ppeorz ^®'rrgoaia dl forma z corpus ma: c;ccüdabemonz ’ticneponit cômento.rrv.quâ bidt pm. biecre cam z ^^•33 nóbicit folü q, ita cfed ctfâ cam illins, z bec erpri tif «.P’^ftJfutis îprobâdo aiam ce forma fubalê z argu ’iJr-^ *!!®® ^ ’’^^ feuna velcôpofîtû.fed aia c fuba.er Wa c ma forma vel eôpofitn .fed nóc ma quia ipfa dl i^®'gt;ipotenttazanima non diensin potenna fed inac i^‘J?.ttiam compofimm animatû . quia compofimm ani J’?cipotena p eorp^fru masz ictu p aias.grdingf^ 3(t’zforma fnbaltscorpis z nocorpus aie.ga aia n Itirf’f'Hi’tO’P^.fed ceónerfo corp’ éin actu p aiam. z il dm ‘'^?Mc in actucactus iUi^.z beebemóflratio bat b^5 ‘^^^ga no folü ^bat q, aia c actus corporis; fed cum ^®at cam illiuo.f.qa corpus dl in actu per aiam. c^ ^’Plcr boc bene opinant quibuevidef neeg 5fo;po:e cfleneq5co:pu0aliqö aia.coîpusqui n-^ffiim non eftcorpojieaurem aliquid eil. pier 1^*^ ’^ pmillis buas conclulioncs.ibi feenda.£tdgt; ftiH.^^quot;^*quot;^^*!;^' ®t^pma infer! bâc eondulioné lit fin '’’'^^Pinatiliitgbusvifn eq, aia non fitcorp^neqs filar ‘'’^^•uo.n.e corpus quia no c ma fine fubiceiu.fs «-^«tdcorporis quia dl actus ipfius.

iPPicrboc in co:po;e buinfmodi? no lient V'oic6ad corpus aptabantipfam nibii oiffiniétes ton’* ^^“^'* ? vere cum non videaturaccipe qó vki - fquot;f'”®*^”® *’‘’ ®“^^™ fit 7 fm rarionc. ‘el ni ®iuf(B emactu0in potenti3criflcnti67 in ,ppa dn r®*£‘'® natU0.é fieri,cyquidé igit act” équi / *’®*’?gt;® t^ b’nwimateriamer bi0. fohnfi. ’^tuudâeonclufionêquc c qgt;eia c in corpe b^i fneo organico.z non fût ficutporcs pbtbe aia loque ban?ipfam adaptantes ad corpusz bicentes eä corpi vni ri nibil tn beterminâtes in qua yd qli corpeed.z verc ell lUud fieut nos bieimus gp aia no vf aedpe qbenqs corpus côtmgêsz indifrcrent:lcd bctcrminatii.z bocc rónabdc gavniufemufqs actus natus êfieri in jgt;pa z bcterminata mä.quarc 05 q? aia ê beterminato corpe rccipiaf.©emde epilogandoeoncludit q? mamfcfiü êer bis 4 aia eil aci^z rôbiîtis eê in potcntia b^.f.vuâ, ^ntdligcndûpmoqp aia êaetns agcntis materie z côpofiti agetis qdê taïqucs ipfam ,pdueêtis.materie aut hue corpis ga eft pfeeno 1111=* cupcfiti ^0 quia ipm in actu eóllituit, ^nteHigcnc'û fez eüdo fim pm.cóincnto.iKvi.cp bilfinitóes bcmóllratmc i natcfut bare cas oiusque fût in biffmintto.z fi btlfinitio n dl tails nó é biffinuio iuppie que fit nota bcmóllratio po fitione biffercs.pp qb'aducrtc qgt; tripler cil biffinitio. que dûdl folü conduho;z quedâ c folü pneipiü bcmóilratöis zquedâ dl nota bemonIlratio 'ótualiier.5næpofito bif fintno vhsaic dl ficutconelnho bcmonllratóts.z bilfmi tlo qrpa dl ficut principiüz biffinitio aggreguta er eis dl vutualitcr tota bemonllratio bificrcnefolu pofiiionc idc 1 ordine termine»?: vt biccndo q -aia dl actus fubalis priuf •corporis pbyfid organid poicntia vitam babentis jnptcr dlipndpiu vegetandi fcnticndifirn locum meuendi t in (tcUigciuÜ.1

fDtcntuip autem aie que oicte funt alijs - quidéinfunt oé0:alii0vo quedam barum ‘quibufdam vo vna fola ♦ ‘]pgt;otenfia0 vo oicimu0 vegetatiuumtappetitiuum: fenlitiuum: motiuum fmlocum:7 intellectiuum.

07 5 fte dlfeendus tractatusin quo beterminatur be po/ teniijsaie z be gradih'^aiato? g ab iphs fumûfeontinenf vnieü ca.qucd biutditur in buas partcs.in qua? pma co parat potentias anime ad fcindices.in fceûda ollcdit quo modo fc babcat biffinitio bata be aia ad fingulas ptes ci^ ibi 2)Ëgt;anifcllüigifctlqiïi. IPrima in buas.ga primo cnumcraipotentias.fccundo ollcndu qiiomodo fc confc/ quanf.ibi Jncfl aut plantis Bepma bicit q - potentta?

; aie’que fupra noiatc gbufdâ infût ocs ficut bóib”:gbiifo'a quedâ ba? ficutalijfaialib^;gbufdä aut vna fola ficut plu üs.z tncmanifdlai quid mtendat ppotentias aie:enurne rando.v.pne.pales aie potcntiasbi.g» ipfc intcUigitppo tenttas aie ficut vcgeiattuu fenlihuû appctitiuûmotiuum Pm 10CÛ z tnteUcctiuü. 3niclligcndü rinpm.cómeutp rrvij.q’ 21?.non voluit incipcre loqui in vnaquaqs vir tutu aie ineepit pmo enumerarccas effe.z q ’ quedâ alalia bût,ppcqujflä cay fill g.artifer point fuhifciü fuc arfis z poll rubdit:2lriifcr.n.potbcmonllrarc fub c iu fucar tis nee fpceics citis.ïliiltigifcómentator cpficut in libro pbyfico? non probat n’otmii die nee monmilocalem elle fedimpontur.z ita in fcicntia bcaia nÖ.pbatur q^aia fit neqsgpaia vegetatma fit aut g, aliqua eins poicntia fit fed fnpponütur effe tanquâ fubiccta aut frecics fubiccti iHi” fcicntic.quia nullus artifer ^batfnulubicciü dfe aut par tes dus fubicetiuastquod bebet jntdligi a priori, a polk/ nori aut non incoiicmrct aliqncni confirmarc fnuni fub/ icctum cfTc. vndc 21uiccnna in fcrto naturalium per ope rationes aie ,pbatipfam elfe.

CJndlauté plantio vegetatiuum folum.altene dr boc 7 fcnlimni.fi auté fcnlinuü7 uppetitiuus7 appetituaquidé.n.Odidcilü7 ira 7 vcluntaa funt 07 0 Ilcnditguomodo potentie anime fc eonfequantur z adinuicc fc béant.zbliiditur in buas ga pmo facit boc p’ vcgctatmo fenhnuo z cppciiiiuo.fccundo be ftn locn mo turc» z intcllcenuo ibi Quibufdam autciti, K^rltna i bu as.quia pmo facitqb biefum ê,fccûdo g» ce babene fenfu


-ocr page 36-

bahrta{)prtùû;ibi Zlhiiaaamp;.amp;e pma bütt^plän'sa.fo Ium vegetanoû alteria aut aiaris ficutaialibua incft vege tdtm» t (enfuim5:t fiincll de fenfitiuu ieft etiâ’appetttiuû vndc vegetatiuü feparan pót a fenfitiuo • fed fcnitnuónó pot feparari ab appetumo.ödnde fubdit $ appetitiuü fut lient bcfidcnü lid 1 volwas: JntcUigêdü cpvbinoftra tranflatio bj volntas tranflatto pm.habet volnptae.t tra ponit pin.cóméto.rtvü.t licfumédo P5 $ vbicüq5 ^ ^n litiuiit appentiuu fin oia dnsmcmbJd.quoma vbieuqs cd fenfitiuü bclïdcriü.i.appetitue coeupiKibilis feu copia centia tn .pfequendoeónemene t ira .i.appetitue irafcibi lie feu bifplicentia in fuga bifconuenientie tvoluptae feu bdectano.ï ftmiliter triltida. £i quibue p5 pmoqrca?: fupiue numerauit foln quatnot pndpakfpotentiaenó po tiende appentiuu: bic aw addit illie appetitiuu.na ca éqa fupiuscnumcrauit foln illae potcniiasagbue fnniüfbj/ uerfi gradue aiatojiquae 05 ad inuicc fc babcre talitcr^ ^edene fit magie vba qj fcquenst ab ea pfupponaturz nóep.bic dût enumerat appetitiuu vt olkndat ÿ nófic fc hcaiadfcnfitiuucperpne^noncóftiniat gradn aiato;^ ab CO biftinctn. *|0atct fecudoop bic non capitur ira cbultrioncfanguinia circa co: qa bcc nó innend nifi in aia libuepfectie:fed capif cóiter.f.41 bifplicentia. Si ante itenu ponat volütae: tue bicerc poirnm^a.y.bintdefap petitu aialcm in neeibuce fenfinnoe.f.concupifctbilcm-c irafcibile:-! tertin inicUccnuu V5 votnntatë. Anteilige dû fecudo op pm.pappetitu intclligitappetitü cibi.vn ap pctinie bf bc befiderio ira tvolütatc.t quia non crai ma ntfefin $oé babene fenfü bjappcninitdeo 2l:p.bocp:o/ bat. ‘I^olfctitn bic bubitari ga bicrü é^ in oi bnic fcn/ fü inuenifappetitiuu:vrp plancis infit etia appetitue.îàd qö rndef $ Öupler éappeiitue in generc.f. nähe g feqmf fonnà näliterimplTam ficutappetitue granie ad cc bcotfü t talie inucniftn oicoipenäii. illiusc appetitue aialie qui fcquif fonnà appbenfam t cognmonë.t bic itcyé bu plcr.quia gdain fcqnilurcognitionê fcnfus t appeUatur appetitue fenfitiuue qui öimdif tn concupifcifcllc i irafci bileni.'tbic inucniïfolu iii aiali. aliuscd fcquens opatio nemintcUectne i appeUatur volütao.t bic inuenitur fold tn bóibue. Üd ^pofitum applicandobr g, plante non babem nifiappeti'ünälcm in quo cóuenit cuminaiana.ß oc babcne fcnfumb5appetitü aialé qualis nó inuenitur in aliquo tnaiaio.appctitue igifaialie p quê bifiinguitur eidtü ab inaiatomcll animalibue t non plantie, Canmiaiia autemomma babentvnum fenfum tactnecuiautcnifcnfue meß bmezkhda e trifti cta:7 oulce 7 tnflctquibue btc 7 concupikentia. 15 lectabilis emm appetitue beo

lt;17 l^:obat qöpmlfcratv, gpomne babensfeufum babj appeiitum t quia omnebabenefenfum habet iactU5.idco ^bat 4* omne babene tactum habet appetitü.töimdtft ree ficut tree facit rónee:tbi fccunda Hdbucalimên . ibi icrna Sap^’t ^0. ©c^mabicit 4 oia aialia hut tacru5 cui autcni incft tadue incft Icticia ttrifticia.cuiant bcc in (uwincft coucupifccntia i per pneappetitue cü concupif cenria fit appetitue rei bclcctabilie. 3ntelligcndu3 fm pm.cómcnio.rtviti.^ necefte cft Vt cc aiat babeat fenfu per quem conuenicneapphciiddt t bifconueniene ex nu/ trimentis vt cipeUdt nociun t aitrabatiuuatiunt cóueniz ene fibit nature fuc.i hocfuit quia nutrimentü non en/ (litpptentia in pluribus rebue ficut cft in plantie.t idco plante non indigentfenfu quo biftinguitnrcibuni.ncccf/ Kcrgo fuii animalibue babcre fcnluin tactustnon plan tis.quia aialia fuutvaldc nobilta 7 indigent nutrimento tiiultn pcilécio quod potentiainuentturin paucie rcb^.ió paucio rebuspm nuirui7multie Icdi.plantc ant quia ig nobilce fût plunV reb’ pninutriri tapaucie ledi. nbsp;nbsp;, GSidbüC eût alimcti fenfubabct-uctne-n-alnik n fenfu0.ficd0.n.7buniidie7 candie? fugidisaW 013viuentt3«bo^ aütfenfue radU0.fcd aliojïkn» biliu Pm acddéemibil.nan alunciuü cofen ncig colo; neeß odot3tU0.bumo:autvnuaüftöy* tangibiliuÆfuriee aut 7 fins concupikend^^''’ ries 31 calidi 7 ficcufitis aütfngidi7 buniidi» 47 3dem .pbat fecundam róncm.quia oê babcuafwgt; tactue habet fenfum alimcntt.fed cuieuqj indlffquot;'’®^ menti incftefurtes « fitte t pcólcqucneappetitue pifcentia alimcnti.igiï 10.4 tactue fit fenfue alunt®*^ ^y.quia oia viuentia nutriütnrcalidie fngidie w'quot; 1 ficctequo^t cft fenfue tactnealitnêti.ergo 05 tuiw mr ciu tangibilin qualitatü.alia aüt fenfibitla per stdat^L dût ad nutrimentü ficut fonuacolo: 1 odo:atnB.i.eü ' fapo: aütfi altquid confert ad nutrimentü boe dlƒ cftquodda tangibilin.^ aüt efurtes t line

jibat ÜK.cï fuis bcfctiptionibus.quontam pctifuscalidit ficcci:fitis vcro frigiditbumidi., ? ligendu pmofin ?tn.cótticnto.ïivi{i.q’önittf '’‘“^(,j nutritur nifi per calidü frigidü bumidutti t trimentum cft loco due quod bilfoluitur cr d«’®’^ quibue componitnr neceflevtfenfue ufidnicniiw qui innamecft compriendere bas qualitatce.t1,7 fus tactue, öcd contra quia finmruio diet F' dot frigidoïc.tüc catidum t frigidü'ic.clicnt^* ‘ fc potentie nutrititic,confcqucn6falfum-quia W^Y obiteta fcnlue tactue, 3(cm nuinnientuiti dirJ^^; icctum potentie nntritiue .ergo uon calidum Hèndetur 4 calidü fi-igtdü tc.abfolute fuinpt® ^^^^ iccta tactue.fed refpeenuain o:dinc ad öcbiöH' funi obiecia viriutia nuiritiue.qmaaiaiuni ^l”?-sitiiuf non pótimediate nutriri « fimpltci. £1vUeriui« ».^ 9'nutnmentneftobiectü Virnitis nuiriiiue.erß® quot;7 -^ dü tc.ncgaiur?na ficut non fcquif:vifibilc cft eoicJ fne.crgo nó colo:.qm colot êobtcetüvifufabfdu™’ bile refpectiuü ficut calidumfrigidum «.Oebitc^^H cft obicctuni abfolutum potentie nutritiuc « «gt;•'’7^ „^,/ obicctum due rcfpectiuumcum includat rcf^’®^K, tentia nutritma. ^mdligendü fccüdofw mee ê appetitü ’calidi « ficci.calidtgdc po^jw^p uantio bigeftiu à t altcratiua cibt cü oio bigdw^ ficiaf.fleet aüt.i.cóftantieciquo po bcpdita oewe rcï.öit.s ^0 cft appettme frigtdi bunitdubuiu» ue quia cü ficcü per fametn befideraciuü non fitpoquot;^fj b:a fludbilc neqïrcccptibilc fotinc nicba per bon cü admirtü vebafad membja 7 reddatur bf”£'B. nbsp;nbsp;, frigidi^o quia fi cü boe bnmido eflciealidüaufrf _ o» fumcret parte bumtdi7 öiminucref ■““®”’^’’?’Ljajic liccü.zjèediet tarnen bicütbeferiptioncs ***®®ft/ here eóparanuc.f.9, famce cft appctttuocalidt i »1 fpcciu due qöappctitur per fitiin.t econira Iws ^ titue frigtdi 7 bumidi refpectu duo qdappettePw debt's antplura ad alium pernnct locum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;/.. cr^Sapo: vo vt oekersmentum bc? nbsp;lt;®L^ cum aüt ocbis poUcrius cftnucaütintanww fit g jannnalibiisbabcnnbus taenm^^ PP“ , in fit. Sóc pbantafidautem mianikftu'”quot; rius autem intendendum eft, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. , .-

ici0iuibufdam vo adbucineft 7 PmloeuinonD akerisautem inrellcetiuu 7 intcUectne vt wmin bus:? fi akcÿ buiufmodi eft autcbonojaP*»^-Q;)pgt;;obnt idem per tertiam rationéarguedolic. ow


-ocr page 37-

j^ecundns

liA^^*’’’*‘'*’*®^«‘^*^*’’ ®in’crrcntia: vt torn i^'**’ ^quot;®'Q“gt;® guflua eft quidam tactus.aftuin

i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;obicftum,gi*ftu8eftqtf

QSna« r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;appetunf per feme vel fins feeb • quot;^ ‘”””‘ ^babena guftu babcrci appentum dû n nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘^fquot;® guftuattactua t potendjscerrifican Oil Bh ‘^“ow capitulia piopnja.iß'w nueaut fuffi/ fec^''’'c^‘’'^ °’quot;quot;* ^babena (actum babere appetitu On S^’quot;’ nbsp;nbsp;Qualitcr fc babcat ad potentiae aliaa im ÎC. Ι'’ ' *^’*fd be boc pofteriua beterminabimr.^e S’fanwc'quot;-®!'”^’’”’ ^*” fómentatojc cómento.nvüj. «8^^v quot;^***'’ “^® ^*^ ^ cftcibua cft vnü modomm ’’laDar^”''quot;”” ’îf’^”ûje guftue eftaliquietactu8 Tßd ^Binn ^f^'^A^ia fapoifumitur bupltóter . ©no moz '«barn - **^ *'^^® refultante er pu'mia ficut funt bul ïgt;lBm( '^°’5•'^ **^ ^'^ obteaum guftuapcrfecti,rcpti '’'^nefi f®^^^ linguc.i fie fapoi,cft vnna modoç «.ga *^4» ®’^’^*^/ft tangibüe tnon conucrtif.alio mó

'quot;•»Dtr?’*'’’^ ‘^‘’’•*’’^* guftua.reperiwr criam in atali ''“ÏQB b* fiefapo: ctia ert vnua modo? re? tangibi hpt)4 ^'°‘l*gt;tt»r ?n».S«äda para pa.quia vbießqj ^’iii ft •§’’^® rcpcriiur tactuezT non ep. nbsp;3nidligc ''’Klmïe*'?” '“quot;‘^^^ *^ fenrua.f.guftua eriftit in or i“? tati^j '“®^^™®™®‘^“®*’(pedea ciua.puma pa ‘5b^- l“•W^gt;fen^tt perceptiuo conucnientie î bifz gt;iwers r” ’’’“rimento: non aut guftu perfcó bilcre *'oit«liH- '^^“’® ftpo?.fccnda para ctiamê nota ga ’quot;’quot;■^“ûnon é fpeciea ealidi fed quali fpecief ^'»«e‘^ *P^® tacmafed quali fpeciea. ^ntelli finan ^™■ '^omento codem g, fi fapo: eriftit in ‘?”’®5tn pmc qualitatee criftüt in co pmot ^erm Tiquot;® fignu eft q , cum aialbcfidcrat cibu non •niasnjfie '’Wnnifrigidn re.r non bcfidcrat bulcc cl dinier« nbsp;nbsp;• ïWniugunïeu iftie qualitatibua punna.

*’’''tomi '’’’'’^P’dterappctit calidn frigidu «.vt fût be ''^Duu ^’° nutnfationc.fapoîofum autcm fecunda ’'“ ^Mm ^I^SWur iUi® c facit ilia bdcctabüia.iófub ^^QUam ’’'?®***®'» funt caufe fapo?.! fapo: cft cd pio '’’’ifficol’”’'”®’ ’’*'^®’'cibo ^gt;ptcr bdectaiionc c0iuncz ^ fedf Tl^nmc igimr qualitatee fût caufc tnclfc fax ''noanf w^®^ ‘^äc vt calidu frigidu «.appctanfrd '*iqitoJ^.’PPO’€tgt;nlfCi:rcnotf ama?. 3ntdtigcn ^fc • ^^^ fantafia éimanifcftiicum tn fupcri’ ’’«bt6’'J***quot;® fenfum b5fantafiam.ibi igiflocutue *®e7quot;S’■ 'n’pffcia:btc^o loquitur be fan tafia perz ’'quot;faiun f15“*^^ ®®* ”lt;*“ ft®® ^*’’ *®^quot; nionunTinz •fililitefe 3**®° potentiae biccne gbufdam '“'quot; m^^ ’^Sdatmu fenfttmu': appctitiuu meft firn lo ’'’quot;utrfB”'””’ ^ alte potentie pmab co fcparari - :no ^*gt;iitdif ^’1”® ™®’” PJdcr pbicta meft ctiam intellect’ ’’'‘■icetnmrquot;'** ’’®niinibu8t aille fi fncrit aliud babêf Anteil/ quot;®' fwmo aut ctiam bonojabiliuebotninc ''quot;•ïïiint^’^’”’’ ^P”quot; *n*dlcctum bono;abiliu8boic i ''i’aklaak ’^tpHae autco:po:a fupedeftia que be poten P'®’®”*^®® ftnibircrnt bemonee cc anima '*’• fe^'’ '’®quot;’’’’® nobilio2a in rcgtóc acne babitan quot;'quot;’arealifTs'Ï**^ P®'®™® anime ab inuicem iab az '’'’'Wniofb ^™”®“?”^* Ädparte negatinam argui *’quot;’ftc.cïr '’'‘^”®®®*® nonfunt ab inuicem realiter biz TO m?*”'’' ’ ^ ”®”ï^iftangnutur ab clTcnria anime *'quot;gt;'cnonr ’ ®’'S“nur mulriplicitcr.‘|^iitno üc illc poz MBMn„!^®®«fitw bifttnctcqiraromcfti obiectü “•«umc funtb’i.igttur ïc.patct confequent«»

rum maioft.tminoj^batur.qma idem cft obiectum pOz tenrie nutritiuc augmentanue -rgcncrattue.f. alimcntum

TI poft patebit.fimiliter idé cft obicctn fcnfuoT intellect’, f.vlê.quonia obicctn vifue nócboc vifibtlc wlülud. fed vifibUcineói Ttalc cft vU.r fifreftin alije. ctiam idemƒ obiectum vifue tuii vifue mei vt p5.Tidem cft obicdum intellectue t voluntatiecfi nihil fit nolibilcgn illud fit in / tclligibilc c ccontra.quarc tc. cjccildo fi potentie aniz me realiter biftinguercnfboc eet ga bêrcnt act’btftinctof vt veile vf a?.fiip:avbibirit g - Icnfitiiiü eft alte? ab oz pinanuo.ga fentire cft alte? ab opinant. G cd argue g- n quia tue acme biucrfi fpede nó poffent,pucnirc ab cadem potentia in fpc ncc a biuerfie potentijein fpc poffit ^ucz nire idem acme fpc.pne falfmn.ga ab cadem potentia vi üua ^ucnit vifio albiïvtfio nigri quc fdtactue biftincti rpé.nmilit a vifu boio t a vifucanie qui bilTcrüt fpê,^ue nit vifio albi vtii’fpcdci.quarczc. *|pgt;:o fccHdo argui tur fic: 3dêcft pneipiu eflcnditopandi. fed aia per fuam eflenriâ cft pneipin drcndicoïpo2i6,atati.ergoaia p fuam dTentiam cft pncipiu opandi ciufdcm.fcd (Und qbeft pn cipiu opandié potenna vt pj.ergo aia p fua clfcntta c po lentia t per pneeflentia aie nó biftinguif realiter ab aia.

0 ccudo fi potentia aie biftingncrentur realiter ab aia: tóe eflem accidentia due vtcóitcr ponif. Sed arguitur ggt; nó ga nullij accidene c bifferentia cftcntialie alicuiue fnb ftäticvtpj.fed potentie aie fût bric fubftanticcftcntiatce: vt fentinü alias t rariocinatiim bominie.quarc ic. 3” oppofitüvidcïeficince Kl^.^qiftc cóclufionce tcncanf

TP'ïima g , potentie aie fut ab inutcc realiter biftincte^ batur multiplicitcr. fpijtmo fic.nulla potctia actiua toz lallten ? potctia paffiua totalitcn fütncalitcr idc.fcd aliqua potctia aie ê totaliter actiua vt potctia vegetatiua:t aliq é totalit palfina vtpatebit.igifTc: Sebo fioco potentie eiecént rcalit idédue vna bcftrncta oponebitcés,aliasÿ ftrui.pna falfii.qa flat vifu bcftrui rcmanctibusaltje aie potétije vt auditu r ita b’ aliis.qrc tc. S^ertio illa rcalit biftingiiuïquo? vnû c nobili’a lio.fed potctia?aicvna £ nobilioi alia.igif îc.p5pna t maio:.ï inino: bcclaratur. qinlcrnobilitaic actui iarguif nobilitae potentia?. ß vna potctia aie bj actu nobilio2calia.igftTC.vn pfecno2cofiJt actue potentia? cognofeiriiia? q, non cognofcltiua?t in ter potennao cognofdriuao pfcctio: cft actus intclicctufq; fcnfue:T fenfu8inteno2isq5crtcrio2i6T inter fenfue in tcrio2C8 perfcctio2 cactu0 cogitatiuc.3ntcr aüt fcnfua cr tcrio2C8 pfcctio2 cft actue ipfiua vifue ga fpualiot eft alijf 3ntcr actus potentie vcgctatiuc pfcctio2 cll generatio ideo infra appcllatur opus viuentiû nalidimn vt viuctia funt.qrc inf potctiasaic vegctatiuc pfcctio2 reputaf poz tenria gnäiiua.fcd be bis infra. Quarto ilia realiter bi ftinguiitur quo? vnû é 02ganfcu t pcliqud no. vcl fi abo lint 02gantca requitunt biuerfajotgana in opcrando. fed potentie anime funt b’i vt patct.quarc te. geedda có clufio.potentie anime funt realiter biftincte ab omniantz ma.piobatur p2imofic.illa funt realiter biftinctaque fût i biuerfis p2cdicamentt8.fedanima t fuc potenne funt bu iufmodi.crgo TC.patetconCequentia t maio2.T mino2 bc claratur.quoniam aia cftin ptedicamcnto fubftantic per 21?.t prn.fupia.cius aüt potentie funt in picdicainento qualitatis.futenim dus virtutco vdideneitates naiuraz Ic8 quibus critin opus firn ©impliciumT aibcr.ióftat auté tales elfenaies potentiae bc fccûda fpc qualitate« et æptietateeqnafdâ ab aiedfentia fluentes.quarctc.(3c tüdo.fi pctétic aie client realiter idé en ipfa(aia tue clfciit ccdc inter fc.?no falfum vtpj cfbictis, t ^baf pna: ga quccüq, fûtcade vut numero funtcadem inter fc.STcrtio illa non fût idem realiter quo? vno miiltiplicato reltqun rcmauettm vnû non multiplicatur.fcd potentie aie fut in


-ocr page 38-

•Âikr

f»3frt t port oftcnditur.igitur«. Siuartu fient Cc habet potenna materie ad materiamtita Ce habet poietia fotme ad fotmani per eonuenientemüniilitudinein.fed in mate haed potcntia bidineta ab eins elTentia tas abfoluta q; re fpeenua vtpater ei boctrina pttmipbflieoç.ergo ifotma fubflaniiali ifa en bupler potentia:qua? vna cö uattiral’ potentia vel ipotentia bc fcOa fpeeie qiulitatigfr altera é refpeema due o:doad opationes.eü igif aia fit fotma fub dantialia:fcquimr in aia elTetalea potentiaa ab ca realiter biftincta.qoareTe. Scd biecaduntbuobnbia. quot;I^ae mûed quo potenric aie fluantab due edenria.(écundum cd qualitcr bidinguanturab inuieem per actual perob/ kcta vt av.innuit. adpamu refpondetur ç potenrte aie fluutab elTenfw aie non ^Jpiic iper inotû ficut aqua fluiter valeauf caloiab ignein ealefaetibilc fed imptope J)quanto potentreaic bependentab anima tanquain fua per fe eaufa non quidem fcnmali vcl efficiente led materia li t lubieetiua ficut ptoptie palTioncô fluerc biewur a fuis fubiccna.iDn: autem potentie anime bependent ab ani/ ma fanquj a fua caufafinalnbona cd inquifitio in qua bi uerfi varia opinanf.flQam vult Joannes be ^ßadauoq» fie cum aia fit pcrfecrio fuis potentiia.i agens ptincipale leu rerpicicns rclpcctu fuay opcratioMum.potentie antes aie funt folum agentia feu recipientia fccundaria:i vclut indnimenra aie in opcrando beferuientia, gt;6'«altcrius eût SurlcuB oppofitu alTcrit.quia finis fit pot ' in intentt one:cd tn podenot in edc t erccutione.aia aut néépodc riot fuie potentijs fed ptiot vt patet; fimilitcr opationca anime funtciuefinea licet fint impcrfêctioîes ca.qnarcîc ZId fccundübfgppotcniitaic biffinguifpfua pma ob ieeta fotmaliter fumpta i per actus ftios refpeetu illotum marimcqaanfumadnodramcognitioncm.vndequia fo. lot 1 fomnue funt ptima obiccta fotmalia vifus iaudits* 1 vtdcre taudirc funt actus coy refpeetu üloy obicctoy: cum colot 1 fomnus vidcrc iandire bidinguatur fpecic Ctboccognofcimus q,vifus i auditusöidmguut fpecic,

Æt pteter bane régulantaffirniatiuam ê alia negatma: er qua arguitur bidinctio numcralis aut fpecifica potctia/ nim.vn^ Icqnitur bic actus ptodueiturab bac potcntia c non ab illa.crgo nnmeralitcr bidinguüf.ftlr fequif■ bic aetuß cd ptoductibilis ab bac potcntia ifibi fimilis ifpc/ fie non cd ptoductibilts ab illa.cr go potentie ille fpecic bi dinguütur.33tyautcin potentie anime realiter bidingua rnr ptoptcr realem ötdinctionem fuoy actunm tanquain fuoyfinium ptopiioytita q gt;bidinctio actuum fit firn effe caufa rcalls bidinctionis ipfarum potctitiarum: alibi mg rendum cd:i fpccialitcrin fccundo phpficoyvbi bc eau/ raliratc finia tractatur i ca quc illic bcclarantur fupponaf ad ptefens.Æiquibns refpondetur ad argumenta ptin cipalia. ad ptintü be obiccto potentie nntritiuc le.bici tur cp illc potentie habet« idem obiccnim matcrialitcr fü/ ptum fed non fotrnaliter yt pod odcndctur.fimilitcr non cd idem ptimnobicctum intclicctus i fenfus. quia ptintü obiectum intcllcctus cd engtquod non cdptunu obicctus fenfus fed aliquid infcrius:vifus eflet must viftm me’’: quia non bidinguufur fpecic non bidinguutur per obicc/ tatlcd per actus negatiuc numero bidinguutur vtodenz fum fuit in quedione, ©eintcllectn autem i voluntaz täte bicunt quidam çphabent biuerfa obiccta ptima.quoz niam cns tranfccndcnt fumptiicd ptimu obiccnim intel/ lectus.fcd ptimum obiccnim voluntatis cd appciibile qb cd infcrius ad cns.j£ffi quis vellettencrc ÿomne cnsê appctibilc: biccrc podct g’ inteUcctiis i voluntas habrnt idem obiectum materialiter:fed non fotmaliter:quoniam cns vtyeru cd ptimum obiectum intcllcetus.lcd vt bona fmnobicctn voliitatis.i boc fufficitvt bidinguâtur gob iccra. *ld fccundû cum bicitur $ fi potentie anime it» fonceditur.i cum podea arguitur g gt;nbsp;non quia tuncsema bidincn fpecic non poflent ptouenire ab cadent pctenna in fpecte.conccdo refpeetu fui obieeti pamifoanalwrwc pti 1 non aliter.vnde viderct viderc vt fie non biinngu“ tur fpecic licet viderc albui viderc mgsbilhnguanif eie.led idi actus non fumuntur refpccin vifibilw inW .pp’ijs rdtionibus.lcd refpeetuaibi 1 mgri que funiw eta vifus fccundaria i non p:ima.©c viiuaiitboniw^ be vtfu cams an binerat fpecic videtarbicendnn ' habcant actus fiiinlcsKobiccta cadein yclfimHw*^'. ficu g, lint an 'may fperie biucrfay.bic in fit paliter be bidmctionc potentiarü cidern aie öclcruien quia be bcferiHentibus animabus biuerfts Ilmgmitur. Ud tertiu concedirur gpata cdpotetia que cd pnncipale operas i remoiu. t^^ non fufficit ad opustum fubltantia ^jpter ciua ßfo non pode operari abfqs indrumento. idco pter aie 05poncre naturales cius virmtes ipfam fibi in opcrando befcruientcs indrumcntaliieNquot;®/ tentiasaic abfolutas voeainus.'rbas bictuineli’^’ aliter elfe bidinctas.i pter has ponendf funteo^,^ tie rclpeetiuc que in aduentu actum eoiaip actus numéro port ems conuptionem pfU« ^n contra /AndotUem fecundo be generationeî nc.t patctconlcqucntia.quia flat obiectumaßtno^

1 pairmil idem vt in Icnfaiionc.fi ergo P”'^”“ „LI^ouii U3edet cadcni:quod fit edci idem vt vult dcctmo methapbpfite. ad quaiturn »lt;®®”Z anitn anime fint bilfereniic clfcntiales fubdantia?'** -„j quia biticrevtie circntiales fubllanturum •'quot;’“'’L|(^ac/ babent nomina impofitaadeo nominaniuf nom' „p, cidentium ptopnoium illis fubdanti|6«i ' fito be fenliimotqnarc ic. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Jrndtld a.iufeitum i^rur eft quomanJ^ do vna utieg crttrattoaiwniw»^*®^ ter ptcdictao eft ftet ante} vtiqueîin ^Ä*”^ „.^ g tconinmnisqiie conuenit quidem omm^ j, pna autem nuUiue crit figure, linuüfff ^’’‘quot;’' Oietis animalibua..„.fado/ (ir^lbicodcndit qualitcr febabeat bifl ’initiö ’”^’[,j,p;i tes feu fpccies ipfina anime.i biuidiiuriup“’.Aiful mo fac« quod bictum cd adducendo cicmpMm * g|„ none figure.fceundoei limiluudinc anime Mi odendu fpccies pancipalcsanime ad nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'junim

1er fc habere fccundum pans ipodcrms cKm .j, clmlens t incinfnm,ibi fceunda öifr feauieb^^^fj itcrum in buas.quia pmo ollendit

nitio aie ad fpccies fuas.lccüdo ci boe rcpteWiw »' ncm.ibivndcridicnlolu. ©e puma öicitj 'rf.ifiniiic cd ÿ codé modo vna êbiffmitio aie ficut vna e» nbsp;nbsp;u,

figure.vnde mfiguris non é aliqfiguraj^er tnai'» ^jj 1 alias que ipfumconfequûtur.ita gLm fit aliqua anima pter vegeiatmâ renhtmâîc.idco flJ* ^, guris cd bare biffinitioncin cómuntm que conu ni figure tcnilibct fiie Ipcctei: lie g nullus ^®™’^frt pna.ita in picdicris animabus ießabebuqW'W*^../ii finirio communis omnibusammabufiquem»*'.^i piopiia. 3nielligendumfim commcntatoiem up/ to.m.g ’ bitfinitio anime i fimilitcr figure non “ . ca neqsvmuoca léd cd mulriplicuer fiue' -5 dl nusacceptû m ea.l.pfcciio fiue actus, vnde Jjiit equiuoca qua tue bilfinitiencs naturales i(ÿ/ client fopbillKc ptoptcr equiuocaftoflem;«”’''™


-ocr page 39-

^ccundns

*^oin '^r”“ ’’‘’quot;’«’ïrandfm rationcm cque pmo •faialigt; *quot;° 'P^”*^® aialio cquc primo conuciüut in ró/ ''fiesm-f °*'’'’^ ^'’’ncofóucnircntm candêdTcntufpc ^lèv^ . tournes bomtncs cóuenmt in'.bnmanitotc quot;iàtmi '’5 ‘^*^ falfuiniquontam non cés anime eonne ^»r P’*“’o gt;gt;'ïgt;gt;ffinittonc anime eûNeaturbe flits ^5Ö’ ’ P$ftcnu6.per pans ernj bidt be vegetatina K^”“^ via onginis te5munit«is 1, econtra fit via •tiod^ °’’*®•'^ Pt**’o ^0 fenfititja qs be inteUccriwac^cj ftiUiar ^Jï’’i*fri’nóomneö ak conennut in eandéefz S’iaïr quot;“•‘out fadfitindiuidna folo nnmerobna: ^Ot ■^'''® “^ Ifnfifiiia non foin nmnero bifferuttfed Sfr quot;^r 8‘^t’crr Cubaltcmo.Ä: ft g taUsbiffinitio ana Wiifiy 'quot;’tbce nota cnsvnüartua i potcnrin:^icta be ’®'’^ “^ '’”‘ ’fóneïfed inequalitcr t non pu *PCftt8 ud genus: nee pure eguoee fient 'i^tanis^'^ ^' P*“''**’“® ^”0 **®’’t t biuerfis rónibus 'inb'^ ’^^**‘“*“ ^^ qiKrcrc cómunérarionem

^“^ nullius cru co^ que fût ^ ’»ihiin '’■”'^^3^* .ppa'am ïindiuidoam fpedej tCu^^^^ßbuiufmodi»

’’’lgt;(thÿ'’5^Wt8Ccedttad inerepandû quot;^latoné qui '^ii8h- 'quot;^^‘•®^^ vniocrfaljbu8quasbieebatpricula 'gt;itiei,2°®’”’tnirc:ï bictt5p ridicnlofü cftqnerere biffi '’^0Mr^quot;’^ bia.faiabus t alterio ab ipfis que biffi ''’«S'“”®?«ró qucfttni ^iw.tfpóliatw Tlblato ^quot;®’'’ ad pfede biffiuicndü foffidtalfigna ‘PP’*’quot;’ ’ rpdiei indiuidue comienicntcj ^i^iiUB ^i’^'nibonc cómunc. rtranqj ergo ineftigare *”quot;'’* ‘^ndît conuenienté t nnlli

3Mi ^'” »näqtwnqsfpedcm ,ppaam t fpedaie. ?igt;€Oto ®^‘^ ? ’i”“ binmitn t bitfunno cóocrtuntur '^Mn n”?” Pdicatur bilfmitü nó pdicaf biffwirio emit !lgt;’ö(c^quot;‘''®’f« ^ quib’a fingularibus fepata be ’’'Hvni '*^5fdottiam t bandas elfe biffiniriÓes turn ’’’''Pinin^^rt^ ^ fingnlaribuS non picdiecntur leqbaf ®gt;«ribn '’f^‘®t®n‘8 biffmitiones illas vmucrfales fin *''’drc^•quot;“'’fôuenirc.^me aütoppugnat ay.biecs itqjfij ^^'f.Picr pameulares.i.a pncularibus fepatä

^^•'^Pri’dfequens ois biffinitio que eépent **1)11(1’^ ’quot;««riaiter füpKTCópctit ctiamfuis ptieu ^K^r ’^^wuerificef «böTinitö.wde biffmitiócs PÓft^“^ btnf be vniuerfalibus: fecundario tank eo te????'”'’’’»«.

Ä”“f‘^ ®“^ f* ^ babent ei qboe figwisertt lUtnt^®”'”*^ ßt-S’cmpcr eni in eoqócft confe '’ia£ ^ PotentiaqÔpaus eft in figuris ï:itwni «eni^^^^Sono trigonu eft: in fenfttiuo autc5 ''’ fp^ ?*’'”ilitudine ak ad figuraoftcndit q»pnneipa ''^p’w ’‘^''’okcconfcqucntcrfebabélefût otdtna ''quot;ttom ^^ P'^’^'trius indubes ac etu inclufumtt eon/ '’’*'100(1v^^'in pma facit qö bictn cft.in fccudabecia quot;^t^wL ’^j^wufem affignando ibi Ißitoptcr quam '^fiiiSt'’^? ‘” buastquia primofac it ß. fez '^''Ixihe, °*¥lanuibi Quarc- tfm.©e putna bidtq* '’'* 'n co « ’’*^“® fi*™ *n figuris:nam in vtnfqjfcm '^.'■'’”*^‘ï*’^''f^' '^ Pfl^d'Uö eft potentia.i. i^’ifiw ” '^^‘■’^puus.vndc in temagono qb eft pofte

^‘'■^'Ml^cr trigonó.qa quotangulos ba quot;-'^^rti” 1’ '‘•quot;’‘’Sonü ï plurcs.amp;ffimilitcr in fenfiti '’^Witii^• *^'’'*’*'Sdattuu:qoia quie(jd pelt vegetatiuü nntadbuc plus. titabc aiiia intclügcndü q»

Ä:^ vult et boe babete vna rationc contre ipiatonem fumptam er biens ab comä ipfc bieebat q, fi^ris cnu/ mens non concfpondebat idea quia ;3fcqucnter fc bnt-c oidinatc vnn poft aliud fic cppuns eft canfa poftcrious Tin co virtualiter indufumit boe putabat fuffteerc vt ö' tUis babcreffdemia i biffinitio:ita arguit iaç. gtuia aie fie otdinate fc bnt q in fenfinuoincludif vegetatton tn5 ccónerfo:ïin fini toen motiuo vegetanuu iienfirinüt nó ccôtratt ficöcintcliectiuo fcqmfep in cis non eft bands idea fepata:tpdfeques nee biffinitio eómnnis que non cópctat pticolaribusaiabus.

ÆÎnare fm vnüquodqj querendum quid fit vniofcinufq5:iitque pläte:ur que bonuniö:utquc beftie

«73nfcrter bicris up quia fenfiriuû fie addit fupta vegez tariiw aliquid ^piiû t fpcdalc t vnus grados aiatoy fit pia aliû eu (cmper pofterio: addit fupjapiioîê t er B ipî inetadit r eft co minus comunis:ideo no fuffidt inuefti/ gaffe biffinitione ak cómunctantn : fed firn vnaquodq; idcft vnüquéqj gradu aiato^t05querere biuifim ci’biffi nitioncm ,pp2iam t fpcefalem:ut que fit biffinitio anime plante.f.^cft piimû pundpiû vegetandiautbcftie.f.qr eft puma pndpiü fenticndi:aut bois quod eft pmn punci pili intclligcnditr boc ffet iueftigando biffinitioncm ate ^puam in qua iUc includont: ut vifuni c fupia. S)ubi tatnr quia Üy.vi delur bkaffignare folu tres grad^aia to:g.f.planta:beftui : 1 bomine:t tarnen biccbantnr ec ft» per ins quattuot. 3ic tantu tresfut ak in gcncrc. g tin tres lüçgradusaîaioç.pjpfequetia t affuniptn fimilitcr quia aia cotter fiiptaptinio biuidifin vegetanun fenfinun T tntdketiou. iRndef q, in oibus adinutcé otdinaris in quibus iueniunf extrema 05 q , inter flla adignef me/ din:in fpebus aütquefutadinmeêojdmate iueniuntur ertrcma:quoniä aie intcllectiua eft fnpius ertremû in no biUtJiC : l’ata vegetatiua eft ertremû infima.tin boc biffe rût:qnia aia intel icctina rccipit forma imaicriale intatert aliter:r ata vegetatiua rccipit found materiale matenaVr ideooportet bare aiam media inter Alas in pfeciiocque in vita conditionc coucniat cum vna iUa^ aiax t in alia CÛ alia:-r boc eft aia fenfitiua que redpitfounâimateria Um quia fpnaliicr;fed matcrialitcr quia on codittonibus matcrk.f.bic x nue. flares ergo fût anime quay vnaTa di vegetatiuü:alia fcnfintutit alia intcHcctiuû.Jfetga fen fitiuü nó ftat in indiuifibili fed magnâ habet latitudinem cuius ertremû impfëetiuseonndetbmtis impfeetts que l5fcntiantnon tarnen mouenf be loco ad locu.ertrenuiin am pfectius conndct bmtis pfeetis mobilibus be loco ad locû:idco refpeem ftnfitiui duo fiimunf gradus aiatom f.fcnfitmûtiîi t vitra boc firn locû motiuû.Àç.g enumc rauit bues gradus ertremosi per media buos alios mo dos mediosdconfidentes.^x quibiisfcquif c quattuot foie niatoy graduscquattuotaias firn fpcm:3 quib‘’fa mûtur t dmidendo aiam fenfitiua in buas fpcs.f.fenfia uam rantâttjfim locûmotiuû. Æx quibus patei refpofio ad argumenta.

T^opterquaautcmcaufain confequérer fie fe babentconfiderandû eft. Sine cni5 vc^etaniio fenliriun no eft-a fentitiuo au tcni feparat vegetatiuijin plantis-

«7T^tofcquif ortcndcndo qualiter partes i potctic aie babentadinuicê otdinc ptioiis -rpofttriotis mcritotcui’ ab cisfumnf quattuot ai4to:pgradu3:inquop pmopoz nûtur plante que be potentij0 aie non babent nifivegcta tiuâdn feeüdo fût btuta impfecta que vitra vegetatiua ba betfemitmä.in tertio fût btuta perfecta que vitra lüa buo babent motinafim Iceû.in quarto ■; vltimo fût bomincs d


-ocr page 40-

qui vitra iUa tria cnumerata habet ctia mtdlarn. Se cûdus ergo gradua indudit pnmuînôccôuerfo:tfimi/ liter terdus Ce b,ad feeundütîquamisad tertiü.ÆtCm boc biuidit bec para tn quattuotfm œôc pdidia quattu 03 gradibua bctcninnat.fccunda ibi ^tc^z cni. terria ibi jftfenfîtiuoy.quana ibi ÎSltimn ant. Égt;e pma bidtq, eu bictum lit aiata Cm biuerfitatcin rpeeiey aie cite adm/ «icéconfequenter le babentia ^pter quâ caufôm boceoz tingatî qualitcr boc fiat eft a nobie vltcnuoconfîderâdü j£t bedarandopmû gradu aiato^z bicit q jfenfîtiun no cd fine vegetatmotquonia vegetatiuu otdmafad conlcruan duefle naturale viuentia i in moitalibuacdfubdcntacn lu vitc.fed vcgctatiuûbcnccd fine fenfitiuo vt pj mpiâ lie. IpMantc ergo fut in primo gradu aiato?z.

lt;173te? autem line quidem eo quod poten tage re.atio:pfenfunni neeg vous eft: tactus ante line alijs eft.^JÊ'ulta ein animaliö neeg vifuni neque audituni babcntneq5odotatua fcnfiim»

lt;r SJcclaratCcciindü gradubiccne. q, inaiaü finc tactu non pot clTealiquiaalio:^ fenfuii: fed tactus bene potcll tfle fine ali|3,vndciueniunïmulta aialia non baberia vi futn audirü fine olfacin que tu babenttactûtficut fût aialia impfeeta carcntia motu fm locu.tbec fut in fecudo gra/ duaiato?. ^ntdligcndü^fenfue tactus cd needfari^ aiali quiacd fenfus peeptmus co? que ptincut a d confi licntià aialis er quibus aial cópond t nutritur.cilia aût fcnfibilia non conferût ad boc nifi paccidés:idco alt | fen fus non futnecclTari) aiali.tbtlj a?.in littera non ennz »ncret gudu:coiiietato3tarnen cometo.rrxi‘’ipfum cnuc/ rat bices. '|^lura cniaialia carent vifu auditu odotatu « gudu.T datim pod bubitat? fc biccns.xCtidc locus indi get confidcrattoexxtimafcni gpgudus ed vnus modo? tactusCm q-bixit Cupius. beindc foloit mipliciter biccns. Scd fi aliqb aialnutrii « . *|pgt;:ima folutio cdq non oe aial b, gufiu.vndc aialia que no nutruif p fapidafed fold p calida frigida bumida t Iicca: vt fût aialia impfecta non bntgudu bidinctum a tactu quonui ad ilia pcipieda fufficit tactus.^lla ^o que nutriunf per fapida bene but suddbidinetd a tactu per que ilia pciperc pdt.#3ic addu ci pot bidinctio Cupius pofita be buplici gudu;utp,. Qc cunda folutio cd ^ oc aialhabet gudu: fed nooe aial Iraz bct gudd bidinctdatactu in fme.jUc gndus bictf bidm ctus a tactu in fine qui potpcipere fapidd vd infipidum abfq5 boc q^tactus pcipiatcalidum vd frigidd îc.fed ille gudus btetf no bidinctus tc qui non pot petpere fapid d vdtnfipidd fed folum pcipitcóueniens vdinconueniés in nutrimento pcipicndo caltdd vd frigiddtc.-x bicêide cum tactu rcalttcr fcd redringit ad qualitatcs nutrimeti ■xbc boc bcbctintc lligi zl?.bdbicit epoeaial babet guz ddt- r9’ gudus c quid# tactus. jCcrtia folutio cd tcnédo q’0eaial b5 taetd fed no ocaial bj gudd. vndc aial Ims osp quod fumit allmcntd bj gulld.fed aial attrabcs nu trimentd p radices vtfpongia maris no b; guduin. lt;17Æt fenfitiuo:?: ailtaha quidébabétfni locû mo tiunm:alia veto nonbabent.

^©edarat tcrtid gradum biccns q, fenfitiuo? aliqua babcnt motumfm locdt aliqua non. ZIniinalia ergopfc eta que babcnt motum fut locum funttn tertio gradu. '33icbubitatur be vermibus an fint in tertio gradu vine tinm.7arguif qgt; fiequia mouentur Pm locum, Idefpon detur breuiter bicendo q^ funtin fecddo ï Imulitcr fcrpe tes -rcetera animalia que repunttquoniam motuscomm componif er bilationeacondricnonc icd motusin loz co:fed noncd momsbe loco ad locum deut ed progtef/ fiuus:qb requircrefad boc q-edet in tertio.

Vt bomo autbuiufmodi aliud./Quibuöew^ rócinatio cotmptibiliü bisrreliqua omniaifl“ J autéillo?:vmlquodqj non omnibnofocinat • quibufdéquidé neqj imaginatio: alu a ƒeu Tola viuût.^e fpeculatiuo autem *nt^**^*^ ratio eft. /Quod quide5igifoe bo?: bec.ppniftima anima.? oe ala ma»*«®'®^ n Stcclaratquartn gradd ^”gt;:^nsq gt;nbsp;vltiin» y'®amp;m tionts non adt pfectionis •xmmimdiquiainU“' Luf fpccics t paucionbuo aducniensed ’■^'quot;®®r!î„7iiKll ctnid,vndc co3po3ibusqulbufcdqj W5»’P’quot;2quot;®««it/ rocinationnfunti reliqua t non cóuemtut ’U® dam aialia que non fold non babentmteUed»ju itnaguiationcm.r aliqua que vtunffolajgt;quot;3SU^7jjc opibuo fills ablqj virtutc alnod quonu non fpeculatiuo adtintellcctu altera róeddj be m«^ di abmuice bidcrant vt infra odcndcf.pem“«^^ b.clTc manifedd q’ bec cd ^piijlTtma r^ ^®?*S quop qu(^5bo:^.(.pti»^?X8CtnspmH0COÄ?^ viuif lentit Pin locn moucf- xintdligif. .5” pmoPm comcntato3ê comêto.xxii|'’qb ’ ^^;; Äjil bufcuq5CO32uptibiltd ined r0cinatio:reliq«ä ^‘»^^ ditco33uptibilid vtpferuaretfea co3po:ibn^ be virtutibus aie no bût nifi côcupifcâiâ.nb^ ^jj virtutc x intcllectd.-x boc capiendo coipus iw ^ Jj,pi grcgato exintelligentia x o:be.nü coipaccW^ ^.jj} incortuptibilia no mdigucrdtpotctia intclligdtca que fut Pin fc in tclligibilia no boico at ga coztuptibiles fdt x intdli^trtd*!“ gibilia peraliax p bepédentiâ ad fcnlu:ndeoû' ,j^ni.^ aie potentij s indigettanq5pparatoiiisxinnquot;®. etui bcfcruietibus in opando qui ed vltima in oparioncnaturc xc. ^ntelligcnddlcboq’P''» g,-tioncfeu fantafidqiw bicit no ciTc in quolib£'®‘%fq/ git fantafid pfcctd:impfecta adt in q«‘’i‘bcti«« “. ^^ pms bixit. ^Intdligendd5 quot;nbsp;Pm comentato^n^j, de q, intdketus fpcculatimis be quo cd bic '?quot;'^pgi« tra idd naturd.f.aic.extimafcni q^ ucqjcft^w^^Lg; aie x inuit nobtlitate eins x biuerfitate ad aiw®^^ 0 pinandd cd cnitp ex natura fnEgt;'’’f”‘'Siatcllc vbiquidd biedt $ pintellcctd fpeciilatiudjnKW j^^j/ ctuui intdligcntta?. ged poted bietd cowa«^gif pom etid be intellcctu bdano qui pot bid e^®mopiiatî quia noeaia infomidacoipuslieutalicifeu W, in opando xcpfcctioiis nature vt podflV” nbsp;nbsp;nbsp;öuät bitat vt? vcgctatiud fenfinud x mtcllcciinu •” ”j^^-jf alas fpc bidinctao ficut facidt in aiatis bineryS- ,? q* de.pplus biflerdt nutricatio x fcnfaiio t nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;j intellcctio in boic ^5buc nutneatioes in plann^ ^• fpc?. fed buc nutneatioes in planfis bûewU cie bidingudfxarguntaias fpe Oidiiictas^gn^ fenfatio in boicx fill fenfatio x intcllectw »pebi. jj x argudtaias fpc bidinctas.pjpda.x maw:j^^ éno ga p nutricatóes facias i plans biucna?iF.gt;.^^ ranf ptcs biucrfa?fpecicrum quod quot;ejclw’’*”^ gj/ fpccie x p2oucnircnt ab animabus bidincnsiÇ • ^ dido fo2te3xcius caro fdt mdiuidua fubdau^ nbsp;nbsp;.j^-j

fpcKiquta ncc(02tc6c caromcccaro foa^fl fo2mas biucrfa? fix?, fed fo:ma Ibniseaiaw U^j ciusx fo2ma fuc carins cai8 ci^ vegetatiua.gvc». xintcUcctiod in fo2tc biedtaias fpc bidmcias.J” .»j, peffet be fenfinuo reptom ncruo.qrcxc. 5 m® ^-j uerfis gradibus aiato?bidingudt fix vtinuiiw». fed os x 11eruua fouis fdt in bidincns gradiD«»


-ocr page 41-

Secundus

gaosêm vcgctatinot ncruusin fenütmovtcólïat.g bi Uinguturfpccic.i ßpfeques cü line aiata fcqmï ^ bacee was öillitwaa fpccie quarc ie. i^uarco fi ihou n eet wfivnaaia RöniclTentiâ qeet in quiUbetgte.ei^ qjtita« »«•tuncfcqucrcc $ aia inteiketmaeet in pede.e aia fenfi twaeetin olTe vcieamc:«q uo cade aia numero eet vc ScUtma fenlitmaï intcllcctiua.pns falfum.qz tune pea Po’letinKlligcrc.q: infc pollet babere imdleetióem t li •filler 08 velcaro fentirc. quia in fe polletbabere fenfa ^iinaliKr frullra in olTc velearnediet aia lenlitiua.q / ai ^” °PP‘’*K“ •^•^^™® itUbertua q pomt in vno ^odTetrii vnäaiam rcamp;'inclïentia.plunfieatam infc/ Urn quot;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;POf^^ftätea d’ vtliipms fint on fum bein/ tóci^ *?•*quot; **^’‘’ Ö* ^ motuaninultó» nbsp;nbsp;Æi pot argui ac^'®‘^eodem aiaio effent plurca aie fpccie butin/

?*‘‘’^ ‘^’ï códitucrct indimduü in ^apna fpecie ftna ” ^ *”“ aiatuin numero eet plura aiata lpccie bi ^!lci^gt;?*^“'quot;®^ ipoflibilctquta ujc idc mdluiduu effet ■^licbif ’^® *P^*™® Ipccialnlimia ciufdè ^icamenti : ^óut ^‘■'^Pf'’f'dliiiuiloc codc vcrificarcntunqb dl 'quot;»fci’quot;'quot;®’ 5« bac ma plurca iucniiimrponcs. IPh ^ÜtoV^® ‘^“* Pofucrutm codem cópolito lubltan/ lt;1««^ - .*®’'’w» fubllatfalea quotlutpdicata be co gd ^‘‘^bilia qua? : qual’da gencralca elfe bircrunt ^^^’l'’^dlfubllantia vci cozpua.iiHia ^o fped/ 1'''Muü ‘^“’'‘*“®æ ***^quot;'“ Bqua dl in taltfpcvel tale i ’’'‘*” '’'’•^‘^^quot;‘®*‘ 'P^“''‘^® magia coca z mm'-’ ''’“t 3'’j cll cojpue aiaaiiaiaBqua dtcoip^ fenfi ’'''*'lt;1^ ^ ’*® ? ‘l““ *;*fboÎ illia fuperadditur aiatn • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^‘1'’® '^’^ bic Iw 1 I'oiiea vel plaio t cetera» t‘'mX'^ P®*•*“ ^*^9 A^i biierut in plantia vnicä cc ^ixiniv ^““®**” bmtia aüibtwa.f.vegetatma t Icn ^'quot;licn, - *’® *''*^® ^5 vegctatmâfenlitmâ i intdlecti Ï‘’'’tta'”°’*®libu9aiaienlitiua pfupponit vegetati u®Pf«BD f’^touam “^ O'”* ccontia licut.tctrago pitur. S*''*3onü T quatemarius teinanti tnó co/ » ^'’’Willa quot;^^ ^® '‘^quot;‘•^8’*” P*®'’”® ^*^ ’^‘’^’’® ®*^ b' S«atiu’^ *” bmua iniBteaia dlfolurnvna aia que r^* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«PP“^’' ^‘*’® nnpfectionci. fed in W^taifiti'*'® ^1^ folurn vna aia que cd fonna tetiua.i ^ quot;®quot; vegctatiuaiï peer lila tn eia fut aie w’^h- '”^ ^f*^*^ biffercntea quay quclibct dl foi tf’'’Ppar ’^ ^•’■’*‘® ®*^ ®*’‘® “^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ ‘^^’■’•^lt; v'*gt;ciitü?'^ ^•■® ®® »er®®® ïce-teraiabinuicé fpc fbMto ’ ’^ilbnsuötur.m bote aût pter talea foi ii2’'’'nfiti ^”®®*»s öuaafoimaoque funtfonne to V*“ 9uaM ®‘*’’®“» be potcntia materie z intdlecti lt;hfc'’’'^n7^ ^rtif»MifM*«‘q»w quidamfioniit v'*'iite8 a ’ ®®gt;®cral®d ' multiplicari.aiq autcm föm'’’'bii?*’'’^®^’ *‘^f*® ^^ ®’^ P®”“ vnicâm V^”' 4Uh*quot;®''^''®bikm tineonuptibilcs.Q-uarta tij].^*'iaia äs'* ’ P'®rgt;ü alioj eg gt;nbsp;in quolibet aiato êtan 1’m ''quot;ßteo ^^'■* P*®’'c® ^M'i®tce quanta quiequid 1^niur3‘ ? ®’3giö vmuerfaliö.pot aia pfeeno: 1Wquot;^ ßiXai* ^ ^®®’ boccxcdlcntms t plua. vndc 10*^1101 nbsp;nbsp;’’'^S^tatiua pot aia fcnlitiua t «cdlenti^ 12'^^niiiiiüh ““’*'-®®® angnientado t generano facta aia vegetMua plante t en 1'w^iW,, ®'‘potfentirc qbnopotaia vegetatia 1aia intcllccnua rdpectu aie 1'’C’‘'’*ni 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘l®®l®d ' in fcnlinoo dlin potcntia S ill ' ’’Oneen ‘^’■^-'”’ ionlitiuum’loquendo be moj/ tf*^™*^*“ ’” Ktragono irigomu vt lupc “oi.* M5***^“® argumenta fuperiua adducta ’‘^^Wnas’o^’*quot;””” tbgt;’«‘fb $ nutricano t fen « ö®^ n®tric4iionc8 plantay ömcruntfpetarguuntaias butuicwa fpc.fed ncgovltertusconlequenliam cum arguitur $ nu tneatio1 fenfatio in boic arguuniaiaa fpccie billtnctaa» boe cnim non fcquitur in eodc5 aiato lient fcqiutur in ani matte Öiucrlia.lcd folurn fcquitur g gt;nbsp;potentie quibua fiut ille opationca in boic fpccie btllingutituriz boe cöeejic.

ad lécundübtcitur q- caro fouto non dl per fe in juq fpecie pdicamcnti lubltantie cum non lit per fe eddenoï fed rcducitur ad fpcciem fuilouua tanquactua pnneq in materiale,lütvltcrmabici potelt ^ Ixc nota caro oa cc, funt cÓitoiaiiua bctcrminatay complcnoniinaturaimmz non pure fnbllantialtr.aluer caro dfet oa cum pcifc cadé aia ht in vtrifqs. üd termi bicitur $iHa que funt in bt Ilinctia gradibuaaniinatoybtllinguütur fpccie Iifuerint animaia totalia.fedhfucnnt partcadufdem animaci to talia boe non opoitct: vt patct er bictia.nam cade, anima eil in carne t olie foitia i ftmilitcr in nemo z tarnen ncr uuadlfenfitiuuaz non caro veloa.quia tn nemo dlpo tcntia fe nlitiuat non in came vel olie, 0cl biet pollet g lt;caro dl fcnlitiua quia babctanimam z potcntiauifcnli tiuain non tarnen potdUcntirc ^ptcr bcfcctum btlpolitio num que pro fenfanone funt rcquilitc, Md quartuni Pj et bictia quarc ante pes no mteiiigat videbimrinfra, lt;C*lHtxclbri0 aut eft oebétem oe bis ßferutario nem facereuccißc vnüquodi^ co^ quidé: 'jp^o ilea lie oe bitisraut oealijs mueftigare : fi aut upj Oiecrc quid vnöqöcg ipfo;z: vt quid iuleUcctiuu: 2 fenrtnuuxaut vegetanuu: 'j^wus adbuc oiccdii qd fitintelUgcrc; «quid lentiie,’Ub:io;ca.n,po:é tys actus zopationcs fin ratione fünf; fi aut lie; autb;e pïiocaoppofita ojeófiderare De iHia vtiqj 'jlSnmu opponebit oetennuiare pwpter caiiae caufam vt oealmicto 7 fenlibiluz intemgibili, lt;I7^llc ell tcrtinatractatua buius libii in quo bcicrmtaf bcpmno gradu viucnnuni.f.vegctanuo.itoiuinet awe b uo capitula:in quay pmo ponimr ozdo quo ell (Pccdeit dû in betenninando oe gradibua viucntii ieii bocquedu bcelarando be potétia vegetatiua. in feeiido determmat be vegetatiuo ondcndo que fint eins potentie oßationc» ac edâ obiecta vt er bis fetaf fubltannc aie vegetahue que eil cius pnctpalcpncipin;ibifceundu capitulu.qmauteni eadepoictia. 'li^amd ca.ptmet buas ßtes.ga pmo ondit quo oidinc fit jjccdendû in bctermtnädo be vegetanuoz alqs modio viucntiü.fecudo quedä pambula Oedarat ö potcntia vcgctatiuaibiiqrc pmobcalimento. ©c'pha bicit $ bcbentc faccre ßtcruiationc be bis. f. vegetatiuo fenfinuo ze.nccelTariu c pus aenßc gd ht vnüqoqj coy: poUea-aûtinudligarc be babitis.i.phter fc bniibuszah is ad ea fpcctantib^.z fi opoiteat biccrcb vnoquoq5ipoy gd fit vt fit tntcllcctiuu fenfihunaut vcgciahun.paus biccndu c quid fit intclligcrc gd fentirc z vegetate quo/ ma actus.i.oßatiocofntpiiojcs potétijsfirn toned, bilfi nitionez quo adnollra cognitione.z fiopoucatbctcnni nare be actibus phus opoacbit nos pfidcrarc be oppofiz tis.i. obicctis copter cande cam ga obiecta fût pnoia actiz bushmroncm hewfût alimentn fcnfibile z inteUigibilc

3ntclligcndu piimo ggt;pm.comcnto.rrriii.crponitil lam ßticulam be babitis biccns $ bcbcmus ßferntaripn mo quid ell itcUcctns z quid ell fenfusz deinde poll boc ßferntari be vnicuiqj contingentibus in vtraq5iflarmn virtutum vniucrfalibns z ^pais,verbi gfa vty virtus intclligibili8 polfit abtlrabi autnon.®cbcniu8 ergo pa us perfcrutari be viribus aie quid vnaquccß fit z ixUlca be contingentibus fine confequentibuseas:quoyquedä funt coin vt vty intcUectus fit fcßabilis autnifrtus z vty fenfus fit oenuus aut palTtuns.z quedä fût ^paa vt vifu


-ocr page 42-

X-ibcr

btdanh'uepdpere fou obfccwmqï faciat taftuoTfactum magia niatcrwlitcr reegeqjaliqms alter fcnfiia té.©e bemußcriagferutari Öcali|0ga öc otganio ipfay poten/ day. 3melligendû feeûdo fmpm .eojneto eodêq gt;via ßuemendi tn cogiiitionc fublianttc aie î fuay virtutü eft ircci eio que funt magie noraapudnoett funt pofterio ra inciïe ad ca que funt magie nota apud naturam qfût piioMineftë.ï^uttcrgo çquia potétieaie funt nobieno notes fua fubüantia z actue potential ipüe potennje z obiceta aenbus q gt;ptimotnctpianiBS a eognitoe obiecto? fient funt alimentum fcnfibilc intclligtbile;zei illis pioec dainue in cogninone ogationü.f. (entire vel itclligcrc. po dea in eognirionepetenfiaK:vtünfue intdlcetnozc. z vltimo in cognitioneni aie m fubftantia fuam.z appel/ lat il:p,obiceta oppofita quia oppondi iieutaetiuiï z pafti wótviinqnitpm. jglie fnt buo bnbia.T^jinin qn ia U;;:, bidt ^ piimo 05 fcire quid fit vnaqurqs potential aie:ct pofica be eonfiquénbus z alite, ©einde bidt q'pnue 05 cogneieere actue ^5 potentias:z obiceta 45^due mótda repugnare videntnr. Sccundu bubitiquia non vtdef a porenne eognofeanfg actus tanquâ g notieta fin rone fro bifTtnirionemtzfifr actus per obiceta. quot;iPtitno quia ca que funt pota in cognitióc fen bifFmitóe. fed poterie fut potes in elfe fuis actibue.ergo zc. Jtem ab cadé pote fia ^uenint actus bidineti fpccic: vt ab intcUcetu intelle/ etiobeequoz intellecrio be lapidctza potennjs fpeciebf ftincris ^ucniûi acnis eiufdêfpcciet: vt a viftua bominis t a vifiua equi que bidcrótfpede en fintfonna^tbiucrla» fpéç ^ucniut vifionce aibi ciufdem fpéi.ergo potêtic n cognofeunf nce bidtnguûmr per act^. Sedido arguif be actibue q gt;non biffinuitur nce bidin guûtur g obiecta: qm obiccta funt edëetneipfoçaetuii.ergo obiccta babent magie bidinirt per acrueq; cconucrfo.p5pria z adiiptu; ;pbatur bc alimento quod ^tif z tranfmutaf a virtute vc gctaliua.z gpna abea eauiaf.^æn’ciufdein obiectifunt biuerfi actue in fpede vt fenfatoee fenfuû erterio^z z inte rio^t: z ad eundé actum biuerfa obiccta eoncurrût fientad actù vifus nutrunentu fcnfibilc intelligibile.quarczë.

Aid pniû rndef eciter gpin noticia ^pter^ ptius opj fdre quid cd vnaquaqj virtue aie qj cognofeere ogatóes zê.fcd in noticia ga c:cd ecóuerfo.z bec cd abfolutc quo ad nos ptiot. ^cl öici potgjin bictis ^.nó cd repu gnannatga potentie aienó continue cóganladidemticd sd biuerfatquoniä ptimoeóparanf ad aeeidentia queipaf confequütur:polka ^oadactuszobiceta.igif zë, âd feeundä br q gt;nbsp;I5 potentie fint^otes acribus in gencre cüe effidentis .tn actue funtptiote 0 potentijs in gcncrceaufe fïnalis.cucrgo ^t cis notiotesfaltéqno ad nos potcrût ca notidcare z bidinire. £t lilr bicendnc be obicctis refpe etu actuü. Sed maduerte g rpotétte aie funtbuplieco.nä quedam fût aciinc in fua obiceta: vt potentie vegetatiue a quibus aluncntülranfinntaf.zobiccta ba^p potentiarum rnnt ^pinqua:vc ebilus fanguis:aut buiniditas fecunda refpectu cay zfuoy acinó funtcdcctus.Sllic aüt (utpalTi/ ne refpectu fuo? obicctoy: vt potentie fenfitiuc z obiccta ida:p potential refpectu actuü fno:pnófnt effeetnstß câe m buplid genereeaufe videlj effidentis z fmalia Qcd tik cd bubin ga pm.bidt g, bcbeinus ^ccdcre er pofterio ribus in ede: modo talia obiceta potential palHuay non funt poderiota in ede fuis acribus, fed ßouvt colo: êpus tn 3ctu q5vifio zficbe alijs. ^I’^f^P'^'^’tiiectaappel/ tat paffiua quod non effétnid oêe potentie ate effentaenz nein fua obiecta.quarelë ^iafimul refpondef ggt;ob icctum potentie bnpiiettcrfumiiur: videlsabfolnte z re/ rpccriuc.obiectn abfolnte fiunptum nó lêmg cd podert^ ineffe Cuo actu nee fong cd paffum a fua potentia vt argii winedbeeoioje refpectu actus videndi.Sedobject» re/ fpeetiue fumptubene cd podcrius in cfk ip^^doî^ j a potentia . iSnde vihbilc in actu vt iacct fab eeliil'^’^^ vifionem feu poicntiam vifiuamed podcrius in dlc'F vifionc zquoclämodo quid paffumavifiua potenW* tutius bid pot g, en bicit pin .ggt;in bac fcicniia ^ccau ex pofterionbus in effe boe intelligcndü cd vt plurwi fed non femper.z eu obiccta appellat paffiua intclli0*_^^ bet non bc oibus fed bc owcctis potentia^taie vege^ vndcinfra oftendet Üly.z bedarabitptn.g’

a fenfïbilizintcllectus ab inteiligibili.igitur zë-podca arguiiur bc btdinctionc potential g actusz^-^ per obiccta bietum ed fup;a quo potentie öiftiuguu^,^^ niatiuc per fuoa primers aciustz actus g fua cta fotmalitcr fupta.zqno ctiam biftinguntur ncg^w , dinidualitcr z fpecificc:quarc z lUue babeaiur recu gt;r S3 ie tn ponu ^nrlcma bidinctionêtalé ^^ P^Spi aie q^ rcgiunf in triplid biftcrentia.Slutda cm^quot; ^ te oppofite vt auditus z vifus:zide biftinguunt“'“ j^j' marine per a tus.zactus per obiecta. alueda wn ' fuboidinate fient fenfus exterto: z interlot: z WC guntur affïrmariue g fnos pmos acnis z fuaW^dt toanalitcr ßpta.^nde quia fcnfibilc cd pu'O'Yj^^fed/ fus cois z nó cdpmû obicetu vifusfed nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;etW fu0 ebio z vifus bidingunf. ülicaüt ucrlb gencre fc babentes ficutapplxnüuaz^p^é fientintcllectus z volwas ztnc fi adequenty^jj^asa dcndo z altera in appetendo nóbidingucnf^ifjmiH babebütidëpmû obicetu re z róue.©cd fi appbendendoexeedat appetitiua in 9PP^£*’\'|jpeq a^ gnuf per obiceta vt imediatc bieebai bc alfi®'L|j(ngaiit nodrü cogninone ga effenrialitcr z intrinficc ^jofi» per fuas bifferentias effentiaics. lit er IriSPi ad obiccta,

C/Quarcptimu oc alimentoï 0fn‘^^®’’^fl ff dum ed vcgetatiuaemm aiazaUjequot;’^^^Jnyiuf niapniecoïa potentiaeftatc PiHqnaw re omnibu6:ciriu6 funt opera generate rali'fïïmüeni opej tvinenribusdtJK» era znon otbarataut generanoné Ipon«quot; ,p,jni bent:facere altert quäle ipfum aiünw* fcnip^‘^ mal-planta auteni plantamtquatenuei^^^or toim'no 2 iniottali ede partidpentjw f oia ent Hlud appetützitti’ caulaagut aguntfini naturam

CL ©eclarat quedam pahibula gtinena wP g^ncrit^ tatiuam.zcótinct buas partes, ga pmoond i?^ffuitdc fibifik incd viucnribns g potentia '’‘■fi'^juJiicri ^?'' ondit graia ed ca cotporis vinentio m mpu » ., pjia fc ibi:Æd aütaia viucntis.Uprima itex 1”.^ jcfinf facit good biciücd.fceüdo quia tuSS^”^.mniodO'^'z ponitvnâ bidinctionê be ipfoibi: 5.^^' quot;?mqu»?“ ©cpma bicucontinuandofead fccw^ * j^u bicendn cd bc obicctis zactibnsq53cp^ ‘™^,„„pclli’i' cendü a nobis bcalimento qnod cd ciu»w ^^^ nerarione que ed cius ogatio. £ïdVegeta' W' ^,(,110^ eetcrisptioi z cóio: Pj.qma firn cäiquot;*^quot;^* f^aj nurç ., uentibus z eins oga funt vtiufin*quot;^'^ Ïa? Bonêzaugmentationêzgenerate.©08»pqÿtj* opus vcgctatiuc potcnne. ^gt;banir ;qnia ^^' „a^ä naiuraliffinin in viucntibuefmg’fuutvt ayiBcÄ lAt z non ozbata neq, generarfone bubcnt^ laificfi^, p potentia vcgetatiua.fed gcncrarc elt^- » nbsp;^^

^aiori.ga ficutfolapotcnriavegc»« '”'^quot;^quot;'


-ocr page 43-

VHtawbustnquantû viuentia funtr licoga eiue:^^ con equeus illud opus qS dt naturalitîinin t p^ctifltinu int Wtoia que infunt viucnttbus if.inert ds per potential

ert nota.rut eu res fintogattoco co nerth^ ’‘'’'’“’quot;♦‘••’‘’tricatio außincmatto t fibifinufgc niim ■’* ^®*®*gcncraiaial: t plan« planta ic.pfecno «iatafiu?® Sowrano»^* tuefubdu M^.fincm ^pt que nahir * u’*' gencrant5 tributaeft eis virros gencrati tinwi^fc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Qu^enna gticipent iplb femg die bino «cr^’^*quot; ^ Pplfant.1. vt alTunilentur in ginanentia Sia? ^’^‘’’P®^^**“ ‘“^ddlibua vieis polTibile fuit, 'luiend quot;quot;.quot;’wralia büc fine appetijt ragiit illius gratia 'fR^n ^‘ SlnKlltgcndu pmofm Àlber.tria ce opa tift^^'’'**”'’“®«f‘’’»nfc’Wgt;lt;”“5nlt;Bttwt0tneraiio 'fitiuaa '’'«ctatiue potentie illis cotjefpódentes. f.nu/ ’''nü nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 gencranua. Xlutntiua aüt po/ wpoJTirtlon^ cólcr febim, f^^’W^uecBlot naturaltaeoy Cuü buiniduj ^Piirdirt » ‘” “® partiubepditio nifi g nutrinuâ fieret quot;•«Kob? • ’’'^®**® ^*“‘^’'0 Bir^^’ ©edit auginentati '’^oi ’“’®’’® rPducit in pania quatitate vt polfitbe

I'^•0M nbsp;nbsp;• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;requmuau ogaiioncs giuicn -®’ 'Seserattuâ vt viuens er quo iindiuiduo '®h^j’’®^’®**^cgpetn8rctur in fpeeie.^ quo P5 ggt; a *^® °B9*i’”’f8 8d inuiccj via eómumtatis na I*’'^*‘ ’Â5 augmcntatio.ganutricaiio inert ’'’iHtbQ ^“^^dSdiociirtit. iilugmcniatio ant folum ®’^^””.‘”®f®*ifiit»dimóaugmcni4tio crt natural!

«viucntialiqn inert augmetatio nó ócd cconuerfo crt via pcrfect»niB,9a ^^'®'*’i augmentationetaugmétatio nutri ''^’»linrf ®'’’**'®^ ^ '■one fomie t mconfcruatóc’fpc ’’'W^’'f*'^’**® 8“ ^ augmentatio funtrónc mate Citation f ^ '''diuidui conferuationc.^il'iter in an Din ' P®''**altB generatio ficot in nutricatione: h^quSih ^*“ rcfolutii,pptcr qb’gucnitur ad intez a^**^ nierito cuius gfcctc ,puenientogationes ÿ'^nca ?™’^*'f^iuc.Æt parit cbieendû fi eóparentur ?•’’’tdific’^^'^'^noc ad oganoncs fenlitiuc autintcllccti « lt;6c8â‘^'’fi®W’C0fcnf*lt;i’’c « intellccnuc ls fint mi ^‘aatitii? ®^?ncB vcgctatiuc: funtin pcrfcctioics ga ^f^n* • ^^ uobilio:éïgco8 viuena magisalfi/ ^quot;'fl4» ^^Piö-t ira fijt naturaliojcs ad inodum lo *’“ Äy.fcd foluj B’^'ïöbia ® *^ fóibusoibos viocnubus gfectis «. bSüo 5ntclligendüfeendo g’bupliciter capif «*lt;* cX”® ’‘’ócóitcr ^ fibififis ^ductionequalucr Wy j^äminibus igné fibi fitem genei arc : t talit 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;S’’fabiiaK 'Secudo mó jjpiic ,p ^uetionc fibifitis 1 1 lt;'’’l8cnerM?’ '^*’®^^^0f '’**00““s;ibi.'cmodobie » h^^ncüi^^ 3*««U»0end«5’Fm pm.coinéio.54 f 1 S’ Rfiw. ?®'’'*8tertus aucetiqs gfcctat nó oiba i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;£^^'’°*ï*’* '’f*®8^8iato futnbu8rtantib’có liItjï?^ibuû^'’'*^B*’’’^9'**ludaiaittin fit gfcctô.i.ba/ a 1i|.’®8eiiôr«m ?“®:'^lt;PPKr bcfcctnboi’’eonditiói0puc li 1 i^^ÿahon^j.ôtciidaéÿ illud aiammnófit«batn li/ i f 1 Ir^iio mirquot;® I”*’®“ alquê befeetn in aliquo natu Ï t''âcannfâ ’'°®d gcncrationé.Æt 4gt;ptcr b^ pditôis F1ii^’'atiii, '}^,^L^*d^f*igidt gn3rc nópnt.Xertiaé($ ï* gt;S?tnÓM^!7“®Wwnélpontanc5. P nbsp;nbsp;nbsp;4h?®ioiiénïï^v®/«« feu g accidens ficut genita g

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^'*^^ i*^ gcncrarc. bee aütfitilu 'iS?’*^lt;i0aijm?’*’’fP®”^'‘^ hcui büaliga er fe fac W'**' genita nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;luterion coaciusillud fpontc bieif ^^'“'■etactionétquia nó babeno gene ’quot;''“GtKulaTCifcd fufficn ad illnd virtus ede.

^1 f Ü’ »^

dis eu bifpóne materiebieüfelfe genita IJxmtc. 3nfdti gendû quarto Fm pm.eodé comäo q gt;nbsp;irta vtrms.f.gcne ratiua eiirtu in viuotvt generabile t eonnpiibile cóicent CU fempittmofirn fuu polfe.doUtcitudo ent bina en non potuentfaccre ipfum ginanere fmindiuidun infena cei in bando ei virtuté qua pótgmanerc in fpeeie te. gt;3me türépugnare videt cp bidt pm.dj.mctbapb^cctvbibi dtcp beus nibilintclligit errra fe.vilcfceret eni inteUccius binue fi intclligeret fingulana:ga ergo beus nó cogno/ feit fingularia:vr q, be illis nóbeat folicitodiné neqj mi fcricordia en irta pfugpondteognitionê eins circa qö ba/ bcndaert mifcricozdia fiucfollicitndo. iKndef ^fievi fus nibil écolo: matcrialitcr tfubiccrinc: vi quantitate t fubrtanha que colon fubijeiüfiquo^ ^mû cd fenfibilc eóc t reliqun g aecidcnsificut beus nibilcognofcirtcrniiaitue tpmo in fc.quia tnoia alia fuc elfentic fubiicmnfiin ca rcluccnt.idco rognofcendo fe oia alia matcrialitcr t fut ieeriue cognofeit.tCiï ergo bicitpm.^intcllcctns biuinu* nibil intclligitertra fe:bebet intclligi ter minatiuc t g fpc cics rceeptasab cistga tuccirctinpotentia t vilcfceret^ 23e:ptn g ^pua elfenna fe intclitgcndo oia alia cognoldt móquo butu é.idco pot be illisfollicitus ede t miferico: diatn babcrc.

Cr^d dutem quid caufa fit ouplidtereftibocqw' dem cuiustiUudvoquo.quonümigitur cómunic# re non poffuntadeo Temper 2 omina continuatóe jjpter.id quod nibil continet co«upnbilm idem: Îvnü numero pcmianere ra cppoteft participa^ re vnumquodtg Iteeommunieat bocquidem ma gie: lUnd w minus: rpermanct non idem : fed vt idem: numéro quidem non. vnum : fpeeie autem vnum»

(TiPonifbHhncnoné be fine bicens q» illud niius ca fit aliquid.i.finisïbf bupÜcitcrïquonüaliqulséfinisgra/ ti3,cuiuBtaligs éfinis quo.^bi graan ^pofito cé gpcz tun éfmis gracuiusagöt oia que fût firn natura, fed co:/ po:a ededia in qbus guemfgmanétia gpctua aut bifpo/ lino gniancnRcg(»etucfntftnis que fintillcactócscoium que fuutfm natuia.fut eni co:gaedeftiafinis quoiga lüt in quibuséfinis graenius.f.cde gpetuii.eü cr^ genera bilia t couuptibilia nó put cade numero fcmg ^mancre nó pnt firn idéptitaté nunicrslc pticiparc ede bino t iino: tali-gticipant11395iUa fni cp fint cis polfibilc. f. Fm idem pritaiêfpcnficäi^juis qucdäco::uptibilia iglo cé gpetuo parncipét magis.tEtqucdä gncipét minus, ß^ermanct ergo quodämö cadétquodâmodo nó.gmancm ein ca/ dem fpeeie:tua vt eadem.fcd nó gmanenteadé numero ^ntcUigendü Fmpm.comento.nrv.^ erpofitóc ilh” partlsibocquidcm magisiiUnd vcro minus.^g magio T minus intendit geneneranuü t nögcncrahuu. Önde tam gencratiuu 95 nó gcncratiun participai biuino elfe t gpetuo.Æt ga vtrnq5gmanetFm fpccicm:magis tarne« gencratiuu 95 non gcncratiun.quia generation b5 fcmg boc.cftcni fcmg Fm fpeeie.fed nó gencratiuu nóbsfcmg elfe Fm fpcciem.fed m maioa parte temponstin plun/ bus fubicetio.vndc inucniinr animal genitum per putre factionéteui ftmilc in fpeeie nópotert er femme.tnó fg inuenitnraliquodanimal be ills fpccictfed folum vt pluri mum.quarc te.

St autem anima viuentis cotpona ei « pnneipiii.bee autem mu'tipliciter ei-cutunattamcn anima Pm oeterminatof tres modoscaufa weifintent vndcmotus caufa et: ; cuius cavfe:2 ReutfubRantia animato ç: co: d î


-ocr page 44-

pos anima caufa.

lt;r 0.iiia fußiuß öircrat Xl^.arttu generatiöntselTc a po tenna fine aia vegctanua.ideo odenditbieaintnä elTecaj cojponeaiari in triplkigencre eanfe.Ærrönnet öuao p/ tcßanqua^pnina fäfitbocan fcrüda er biens rcinonct quorda annquo;perrotesnbi Jâtmpedoelesaût. quot;(Pnina odbuein buas.qina pmopmitntintenni.ferüdo öedarat ibi Stood quidc igiF. ©c pma Öicit q’aia elt caufa eoipis viuennsc pncipiü.ÄrI5 ber mulriplicitcr öieanfga qdni plidtcnann aia dl ca ï pnndpió ecipons vincris Estres modes eaufa?dctcrniinatos.l.in (ccudopbffieoy. 2^n aia dlca vndeed pncipiümotus cojpons viuens.i.efft/ eiensttenioecatdeftcaufafinalis.-t fimtfubrtanna.i.fi/ cut (ubftanti3.i.c8ul£i fo:mali3.3ntcUigcndû fmpm.ee mcnto.rrrvj.q-cü bicil q raia dl ;aufa agens moto cotpo no aiari per mouipeflumuointclligcrc motu m loco r ge ncrarionê:non guidé tUiuu,in quo dl fed altcrius eifiris in fpeeiermotu in augmento r öiminutrionctguia aia dl caufa agensiflos ties motus in aiato. Alia criam écaufa finalis cius:quia cotpusé ^ptcr aiam tanqua jgt;pterfïné Ikut materia finaliterojdinafin fomnir dl caufa ei’ fo: malis quia babctdie per cam.

lt;r/Quod quidcigirur lit lient fubUantià moniïc ftum dl.JCflufafni iplius eirc omnibue fnbftâtfa efltvtucrc aut viuentibug eft elTexaufa aut 7 pan dpiû hop ammà’îlmplmg aiirem emo g ’ poténa ratio actuecll.'

lt;r Sgt;cclaratgd birit eptimo q,aia dl caufa fomiahs cor jgt;o:io aiari jppicr buao róncstgua^pnmac.JUudpgö' aliquid dl cnsdldus founa.fed cojçusviuô cfl eus per aîam.crgo aia é forma corpis viuenns.p^ pila cû maioti -r minor ^baf.quia aia dl caufa ipfius viucrc. fed viuef Tiuennbuß dl dfc.ergo aia cil câ elfe viuentiû t per con lègues corpus vimi dlens per aiam.i^cciida ré dl bec. Ôàia dlacius cnüs in potena.fed aefuoentio in potentia cil forma enrisin potcnrta.guarc TC.

lt;07 ZlÊgt;anifcftü antem eHtqrcum« gratia aia ca fient eni mteilcetusgratia bums facitreode modo snaturatî boc eftiplius finis buiufmodi aute5 in flnimalibus ammaîf’m naturd. ^mnia cniphp lica corpora aie iuftrumenta funt lient animahum fie 7 planta? tanquagratia anime enßentta- ^'’u pliciter oieit g? cuius gratia éî g? cuius; 7 gjquo. ScOo bcclaratqjanima fit eà fînalis corporis animat i. quia iUudæpter quod natura facitcorp’ aiatumeil eins .caufa finalis.fed pp animam natura facitcorp’aiaium. ergo et cetera.pater pfequenaT bcclaratur maior.gr ficut itdlcctus practicus non opatumifi.pptcr aliquid lillud propter quod opcratur dl finis arris et coruin que gratia Hiius fiunt.ftc natura no agit nifipp aligd ctillud ppqb agit dl finis näe.T iHop quc^ptenllud fiut a natma.qie flnatura facit corpus aiatum .pptcr .aliquid . iilud ,pptcr qO'fit corpus aiaiu ell finis ipfius.minor aut jibatur.f.cp nature ficiat aiata ^pter atatn t no folu aiata led ctia oi a alia corpa namraliarquonia oia corpora naturalia fine aia la fine inaiata jiuc fintcorpa aialin fiuc planta;;: lut in lira flic T funt ^pteranima.lcd oc qb' ordinal in aliud fang; inllfm ipfiusroidmafin iilud tangua in finé.crgo te. Æt tue fubditbillmcnonê be fine fupius pofitä q ,buplcr eil finis.f.fînis gratia cuius1 finis quorfmis gfa cuiuscor poris caia ga corpus é.pptcraiam.led finis quo iddl in quo dl finis gratia cuius ell corpus aiatum.

G72lt VO7 vndcpmicipniqui fm locu motus aia cßmon omnibus aut viuentibus meß potétiabee

Oaut alteràtio 7 augmentunifmagt;'‘'”^/cLit eniquedam alteratio elk videt;*lHibil3“^^ L^b gónóh babct anima.Similiter aöi ^^ ^’’^^i 10,7 oecremento fe babctmibileni paritur neeg au^nentat pbflice nifialaiur.*® wMquodnócöicetvita. , «iff

lt;r ffertio bedarat q » aia fit ca dfictcs motuu q«^^ ,„) corpibus aiatis vt fut aiata biccns.q ^ aia eitea vy^' eiptn motus firn locu nó tnin oibusaiatis:f‘•'“ i^-fifn^ vt pï.Jttq ’fitca agensaltcranóis ^bai E.*’^’„pfiift:l i.fcniirc videfqueda alteration bidfeabaia«*!quot; jje fentit nifi q gt;nbsp;aiam bj4» autaia lu ca agens ®“®quot; ,Jiiain' crcmcnti.filr P5P boc g - nibilangel aut buiun |^/ ralitcrnifi alal.i.nutriaftnibilnutrit n‘* ' at aiam.crgo illt motusfuntab aia. 3”'. ^.„iirsäH mo ggt;cü Aiv.bifitg ’Oia corpora namraUalui’“ p corpa naturalia intclligcrc öcbeinus da »rßs 1^,10 bilia TCorrupribilia quc Oicut inllra aic^ ‘i‘'^quot;J^iiii^ ra ad ipfain ordinanitinems vlu vel spai*'’’!’^j^3(iiM vel fût apta nata tranlirc. ^ndc dementa ‘’t‘„^0«“’ na T co;g .pductioné t niirta inaiata ordinal,quot; Tcos nutntione.'l^lanic autin aiaiiabrutat“ .^^^n,/ Tnutrianf. iAialia aut bruta confilr in bote *’’ .pjpçÿ corpusbninanûin anima iriicllcctiuâ.0*ad2 ^i^jjjj gcnerabilia Tcorrupnbilia tangua mltra ‘’•“'”i;,naiii.^ bunianà ficutfincco^z graeuf. iitdwrtd'' ^^;p’' aliter eépalcorpus göé altera po ad aüm « “ jiurf coplctüTconllitiitii ex corpcTaia. na corps' ’jl .^j,^ pscópaniradaiamllcut adfinc granacuius-quot; |^^|^( coplctu cöparatur ad aiam ficut finiscius Q®’• '|^ccc/ aia que é finis gratia cuius.vndcfie biot Pquot;*'“ ƒjiici^ mcnti.57.3lludeni ppgo iucnil aligud^^; u^jppi”1 quoy vnuoê illud Jppter qÖ iucnil ai'q’““’'^p^qii^’'^j cioaie ad corpus.t aims é illud cuius cbd iiicuifalignidiTillac ,pporcio aie ad aiaiu«'’*, ^y^d^ 1 q«aia «corpus virüqjnó funtnili lt;PP»T ^fllt;«’r1 tn bidt op aiaêfinis quo corpis aiamgaaiaei'‘ ,jf^gz 1 aiatn éid go ’dl cn fitcmsformafubiianiial*® ' .|,^(iijI petuu dl finis corpis aiaii gratia cuius lantU'ygj^juj illud:fcd grana iiliusagatguicgdagit. ■^/Lu.f’'quot; fc0 'o fm om.codcconicto g0 ‘iit;:.0cclarai»iit ^jgK ma cê cam moucnic firn oês modofinduu “K^dJ*’^ tofiuc vcros fiuecrillimatos ccbiofus^ß'(juficn' cc motiis intend« altcrationcanribuiafenn jt-jiucä?I fationc. ^kni bututaf.quia fcniaiw U” jyini’p^l''1 aia fenfiriua fed fold ab obiecto er quo fcniua ^|^|.y.o0.I ua: vt infra patebit.Aid boc buplioter ruse , j-ngfujb I ^I^rinto g pAly.I pin.non volui g » ‘quot;’'’^^Ófldiit^'*^ ^I aiarnce volutg «fit ^a alteratio fed loguudu ^j^aH^ I q« fi fenfatio cct verus motus vtantigjno'“ ^(ve tj ratio Tcct dlecniic ab aia:«boc viduitmue .'^^jr ba pin.oil bicit.Æt alteratio attributa lenW ’ j,«?«'1 rcpiitantfi conet iTerimuscâ clTc niotû cruß nbsp;nbsp;^jQij. cûdo rndct biecdo g»ad boc cpfiat If ’’•’’quot;’JULjc^ f.iinueario feniuß ab obiecto « g - fpea n”'; c.jiiciic^'’ ad organnquantn ad primü nóconcurrUa lt;nbsp;tu ad lccundii.fed be boe lanusinfra. , ^aaj^ällI lt;r^mpedocleö aut non bene oipt oW gmentii accidere plantiotoeorfum fiquot;*? Lj^J mittennbus jppter id ep terra lie lerwr*« furfurn aut ,pptcr ignem« Oimilitcr eni ^ 1 fiim autoeojfü bene aecipit.'lHon eni we nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;

furfum:7 ocorfum omm«fed .^.n3 lie radicee planta? funtrlicougiuitiniuJf


-ocr page 45-

lt;^CCUlJdU8

^e Mtcra ? eadcni opcribus.

Sfwcpatawiquoij afTerentea augmentatione; non effe «o smnwTcd abaliquo demetari piindpio.Ætcontinet PWapanca: qipmcrepat ^inpedoden: fccundo alios öiccntcaaugmcniatiótapnneipmmcHe ignenuibi 23i/ war at. ]j^tinia in öuaa ; qzpzimoponiiopinionem ^ni|xd«Iiß 1 ca ipzobatper vnam rationcin tfeeundo aliatn:ibi S.dbuc dt. 0cpuma point opinionem ^inpedoelia bteenna augmenttoné non fieri ab anima: Kaper motumdementomm igredientiü eompofirioné ’iucnti8 . ©ndcöiecbatplantaa angcriöcoz fuj er boe ^P^^s graue re terra taqua mouentur beotfum nam ^tcrPiu radiera ca?:augeriautem furfuj pzopter igné ‘acrein Pm ramoafurfum moucri fmnaturam : r boe _aitnobcnc.*|pi;inio cï boe g’no bcnc aeecpit furfum film s *quot; P'®wis:quonia in plantia non üecipiûfïur Hltöeozfum fieutintoto vniucrfo i fmmótü naturalé wwmïicuium:vtipfc opinabatur. jOee radiece fut be furf ™’”’ *“'‘^“ in da.fed magia ceontra radiées lut fjjj“” '5wmibeotfum.Q-b’ fie arguitur.3ta fe babcnt hrp ® *quot; plantia fieut caput in aialibus.i fût ciufdcj na ^ ® biuerfitate t cóuenientia opanonu argiiic (li„ .®®inflroy fed ad eonfitem opationc ozdmanfra Mn -quot;^”'*‘’ tcapiuin aiatibua.f.ad nutrimenti alTu ^^‘^«£rgo ie.fed in aialibua eaput ert furfum tpaop bcozlü.crgo in plantte radicesfuntfurfum carum ^;Munt öco;fnni.

*adbucautéquiacßcourincs in conn-aria que Wurignctn ? ten-ai^ißrabcntur enij nifi au ^htjpbibene.ïS'i went boeeß anima ï caufa fj^îaogmentû

^n r^^®' podtionéJÊmpedodis p aÜam rationed i ^ ”” ^n^‘’F'n cométo.ï7quot;fupplcndo l*®*^ furf ’^■’'I'nifib g jtÊmpedodesöiccbat.f.m plantia cë âbinV ^*’’fnni:ficutin mndo adbuc opouebit poncrc 1^ m elle pncipiu augmenti rnó potentia ddnemoçtqb’ 'Iwli^*^’^*^’ ”°® videmus gicadé pars viuêtia nno 'n furr^^ ®’8®quot;K® fcnfibilis tpeaugmenti fimulaugcf Sifit ”■ ^ *’^®’i“«^n* ^S® *U® P^rö d^ ^nica aut non tna111 '’'^ ''^®'’P^ '’”^^ founamii fie vmea dus fo2/ ttaiiy*’**“'^**'’’ '^ Öeejzfum.ï boe non pot effefozma ^1 ntqj in fimplid ncq5 in mirto cumipfa moueai Item?“ ®quot;*“’®ndcmirm fi moucatp namrâ demeti'eri i«j„ ’quot; eomouebuur femp Pm naturam dementi ^o to«* ®®‘®Po»cbitcrgo $ fitfouna nurti.ttalie in co:/ 81w“'“v ”°'1^”*^ aia.quarc te. SiautiHa pars babe afo ■ quot;’*'■1’8quay vna moueaf lurfumc aliaöcozfuj binequot;?® ^“d-fis-aut iltc eiütfimpliccs babentes founas minah^’”” ^“^ eópofite in quibusbiuerfa fimplida bo Pw^t? - ftitaétunequcrif quid bennet illa fimplida Xima!'^ *^’^® '’■9quot;' feparenftbtlToluant tendendo in rei fi^’“pffi ita drctteitofcparcnïnifi aliqd ^bibc biben^®®.’’® ^canf fcpari:neceffe éfllic clTc aliqöpzo 110 «ï .quot;'’*®f8*’ïl*c nópóidTe nifiaia in eozpe vi/ Jipzin ?'aefiüla que regit eozpnsviuü ïdïicit motus tationn'**^“ ‘■'^8° ai^ncntatio fit be illis feqmïaiigmê baf ” ^ ’^‘^fi'i“3buiufmodieffe ab aia vt fuplus bteez ^ntfih “ quot;’““■“demeniafi vt Æmpcdoclcs opinabaï. Kd« 1 '’““^^^quot;’♦bic facit tresróncsj gt;nbsp;opimone £ m boeeft ' ^•‘’’'’Étalis.Si augmcmarioficrct ab aia bua'aii^“®'^®*’*^’^*^ ’’Hiriinentnad lingula nicbza er qui tano J^’^^^’-enï vt p5.bocaut falfum.quia tue augnië manifrrt f’i'r“® ^®1^'W8 -rnon interns a natura : quod vivniJa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P5 Pna.ga motus traems c violcntus nem•Pl’rfiC'’?. Sccuda ro.dementa rema

Wmmofm fubftantra.crgo etia reonäluos mot=*

namralcsttp^fis ignis afeenditin co:pc viuo ttra be/ feendet rp boo moms erutea augmcniatióis. (Cerna ga in 01 aiato ptcs inferiozcs babcntnununenti^roiruj t tcrrcdrc.fapiozco ^o fubnle:i ealidü qb’ nó diet nifi fi crct auginentatio pafecnlü dcmcntoy Icuiüz befcenfum elemcntoç grauiù.Æt ereonfiricâ biecbat g»in fenibus ptcs infer iozes maiozea nutritif qj fupiozes.t in mulie/ nbuomagia ingroHant ptcs inferiozcs qj fupiozes. £t prinatciditin muenibus t viris.na in pmis piusaoun datnutnmcntütcrrcftrc vdaqudinn fecndio ^o fabiilc vel igncö.qrc ïC. Ibis autrndef g augincntü t nairi/ catiofiüt ab aia fmcipalitcr t nóab dementis; vifutgra/ uia vel Icuia.eóccdendüêm grauitatë ï Icuitatë nutrinié ti msilitcrt bifponc aliquo mó cócurrcrc ad augmêtattój ï vtmigisbcepa qj illa nutriaf vclaugcaturzcumnutri mentü Icuc fit magia patüfurlu moucriqj bcozlüguc aut bcozln qj furlü. Üdpnw ergo rónc ncgafq; augméta no fit motus violctius rg - nutrtmenm violent trabaf ad mëbp.qin I5täcms g fit ab ertrinfeeo pneipio fit violcma iractus tn qui fua »tute intrifcea tracio tribinaturalinó ëviolëms.©ndcfieut ferriinäluer moucfad magnctëp ^mië qua magnesimpff tin co fuc fozinceóucnicntë pp qö bicimrferru trabiad magnctë;fieut nutriments palfu ab ai a rnebzi p virtutë reeeptâ moucfad ipm 7 bieitur at trabifm natura, xid fecundu pjcpclcmëta fût mälia i in cozpeviuo r fie nó prit die pneipalc pzindpin motiuS ci,ppzioy.led talc elf aia que ë dus fozmale pncipiu. ad tertiû bf g nó ë vc^zg oësptes graues befeendâte lenes afeendâter nutrimeto: fient neq, in cozpe viuo funtoés pres graues beozfû tIcucsfurfû:quoniä in capitc fûtoHa valdc grauw r in tibij 0 ëcaro muUü Icuioz: ttta pj cc b' ptibus nutriniéti.jfucrütg partes graucsin cozpe aiato liiniil mirte cupariibusIcuibua fonn vel beozfû Pm cri/ gcntiâ opattonnipfiusiqb nó eët fi pndpalitcr a na dem tari 1 nó rónc aie fie bifponercnf.

«T'eUdet autem qiribufdamigmb natura fimpli citer caufa augmenti « âlimcnrieße 2:naneg ipfu5 videturïoiû conwy 2 elcmento? quod alitur ïau gmentatur.vnae 2: in pSanna « in aialibao putabit vri« quie boeeflezquod opcratur*

Time inerepatopinionëbicentiüfmeipiu nutricattoisc augmcti cë folu ignc.ïcotinetbuaoptcs.qa pzinio ponit opinionë di fua ronc.fccüdo onditgd ventatistigd fal/ fitaiis bcc opio eônncat tbt.boeaûicûcâ. 0cpzimabt citggbufdä videf g natura ignis fimplr.i.pzindpafitcr fit tâ alimcnti.i.nuiricatóia t augmëti.£tcoyrö fuit ga folus ignis be nûcro cozpoç tdeniëto ^ vfï marie appa rct eëiUudqöalifïauginentaf cu oia alia cozpa alterett cóuertat in fin fubUantiâ.i ^pter boe vfg in plantis^ct aialibus ignis fit illud qÖr^a opat.f.notrieationëtauz gmentü. 3nCdligcndS p g illi bilferut a peedäiopioc in buobus.'i^zimo g peedens opio ponitplura clcmëta dfe pncipia augmëtiulli Vo folu igne.fccüdo ga illa bice but clcmëta quantngrauia vel Icuia dfe pndpiü augmenti idiaut volutignc cc pncipiu auginétiinquantü ëactiuus 1 altcratiiius. jlnirifiS^dnfecndofmpm.eomëto.rl giftiarguebater buabus alfirniatiuioin fecüda 'ftgura: quoniä fie argucbót. ^llud eftpzindpiü augmentit nuz tricationio qbnutrif taugcf cóuertëdo oia in fui naturk fed ignis nutriturt augef-suertédo oia in fui naturam g ignis elf pnopiû augmëti t nntricatóis.mmozpj.quu fi cut caro fibioppofttn altcratt tranfmutatin fui fubllätiai 1 er boe rcddifquantitatis matozia 45 pziuo.he ignis fibi appofimmaltcrat t er co nutritur t maiozaf. 3u“*fi' duin tertio g Albertus fupaddit huas roes. *^zo opioc ifto^iquibus^bai g ignis nniritur taugcf.j^ziina cd


-ocr page 46-

Xibcr

iali8.311ud in qu 3 fit bcgditi rcdauratio « maioy gtimn qnj tucrint ôcpndnc'nmntur t augmentaf. fed ignia é biii’:aliiLr cttQ ßircf:cü cöiinuc j5tC0 eiuo materiales ab coeiit31cnttendeiido fiiEiu3.qrcTC. ‘5ccóda ró.^llöeoj pus qö cpojofum vr polTcinwiri zaugmentari : eü illa liatp mgrc frum altcriu9eo2ponsad infra poros corpis üugmentabtüs.red iguis ceorpus inannicpororum pp inteofain eins ifiecitate z plpieuitatcagif ■ze. Qmbus fax iilc rerpondd ’ld primd negandoepoc iilud nutnatur-'zc in quo fit Ocpdifi reftauraiio ze. boe ein nófuffîdt ad pro pria nutricanon. z augmentationê: fed vitra boe 05qgt;fi at fmquâlibet pté z ÿ notrimcntiun mgrediaï ad lingu las partes nu ntt velaucti.hc q , quc'iba pars numatur zaugeawr.taliteraüt non fit in igne.fed materia ei^pin i^a inflâmatur z in igné conuemt erquo priori iuzta po Iito veleonnnuato refultat ignis mator qj prior.quare iz proprie z no g mtns funiptione fed fed p iota iurta pofiti one ignis nuirinzaogmetaribf. aildfeeuda negaf cp ignis lit porofus.lj fit perfpicuus z fiecus.z vide beboe fed adbi.

07iPoc aûtîcujCiiifaqiu 'dcqiiûddinotioi 'ft; nó tarnen limplicitcrcauü.lcd magis aia. jgwe «nij auginentûmfinitô eHquouftg fncntcombuftibile TUduura autconïïaiuiu oniniu terminus eltêratio niagnitudini6aût3ugmcHti.boc iJutC5eft ai3; lcd no igiiiox rationis niagis^5mataie.

lt;L :atue bedaratquid verifatisz :gdfallitatic bee opinio continear.z vide dip.^sntocftca augmcntatöisifcd nö cft ca pncipalis. £t qui* fquifcpbeeopinio b5 aliquidvc rttaiis z atigd üllitafis. iüentatebsin bocqö ponit igné tlfc caufam augmti. ƒaliitatcg ^0 bgi boe gpponit ignë clfe pncipalc cäm lpfius.pcrignc tntdligcndo naloralé ealotéiquomâ nautralis calor nó cd principalis caufa au gmcnrationis fed inllrumcntalisicä aniprmcipilis éaia Sielt ci go tp ignis c cii tä quodâmô.i.câ mftrumétalis fed noii e caufa fimpliriter principalis fed magis anima cbuiof. xgt q jignis no ht caufa principalisaugmenz lationis declararat dy.per bane rocm.^gnis recipil augmétum in infinitum quoufq5 fucritcobnflibilc. gfi ignis fit principale principium augmentationis femper augebit Jquandtu babebit aiimentum in quod agar z ita inotus augmentationis n cct finitus z terminatus ad ali qiiam quantitate cerra in natura.fed bocert falfuj cj^uonu nlotus augmentationis cinufcüiß augmcntabilis etenni natus tn natura.0 mniu enim naturaconfianhü beimiz nata eil ratio z terminus magnitudinis z augincnnizp conloqucnsmows augmetarióis non c ab igne principa liter.j£t fubdit 21?.$terminusz ratio inagniiudisz au gmenn fut aoribuende aie z non igniz vmucrfalitcr for me z non inäc feuagcntiinßfali JntcUigedü fm pin pm. rl|.^gt; cxpoe b’vltime pris $ altcrarc ainuetü fin qd ealtarc trn 'attnbuiftgni.fcd iila alteratio fm q'bî fminn bebet atfribui alten virtuti cóiüctc cühgne. f.aic:ficut mol üficarcfcrruPm q, eil mollificare attribuifurigni.fed fin q - illa nipUifieaiio habet terminü nom i vnoquoq3 indro attribuimrvirtutt arris. £irca banc parteöubitatur ga zd^z.bic bieit qgt;augmenfum ignis eil in mfinitü perapz pofitionem combudibiliüiz perconfequens non cft bare marimiiigncm..^t poll ilatiin fubdit öiccns:^ omniu5 natura condantui eil beterminata ratio z termin^’magni tudinis z aiigment(.£üergo ignis fit conllano per natu ram;fequiiur q,babètctrtuin tcrminnin augmcnio.z g confequens cru bare marimôigncmrquod pruis bicto re pugnat. ïlduic poteftrefponderi buplieiter.'|pgt;2to Fm boctrinampm.biccndo q’-cum 2l:^.bicit q’ ignis crcfciii tnfiiutuni; non vult qignis peffitmaioran vltra omnej

quantitatcm finitam quia boe cft impodlbile, led mK^ ignis perappofirionem combudibiliti Fm portionem poteft erefcere vltra oinncin nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'« viuentis z corporis vere augmcntabilis. z boe funimƒ ratione fua ad ^banduin q in corporcviuö non cft ab igne principalitcr. itum autciiipodca öi»ï omnii inatura condantium zc.iniclligibebn folum bccorporibusaiatis bc quibus ifty.babcißt' ncinrqb’ pater per verba pin.fic biceniis.t^iinfendup terminu z menfuram vltima uaturalia que inuenuiiur1 quantitanbiis corpoqraugiiicntabiliu .Xicct ctia cenc, rct om.vt paterer bictis eins alibi q » tales vltimifern minagnimdinc z paruitatc fint aflignandiin torpor inanimatis.fcd bc b is ad aliu locum fpectat nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;u

Sccüdo poteft refponderi Fm tCgidiuniök^“*« cct ignis non pcffitaugeriin infinitum ptopter oficu befectum niatcricrquia nó batur infinita materu erci bilis,z er ordinc vnmerfi.quIa I5 align regnet «f;**^ augnicntatiuc.aliqn é régnât fteilcei^corrupriucnß^, tentes ipm adco mult iplicari q alia eorrupatz ?”9. fui naturam.net parte fuc forme nó répugnât iplu gen in mfinitü cii lit corpus bomogcneiî: quod non be fc terminü ncq5 figuram neqj organa ad bmeriaope ra beputata.Sed non cft liebe corpore viuentci que fit organicu z terminatum termino ^»prio z figuratif cundû erigentiâ opaiionüaierer parte lüeunqj erefcere:into habet terminfi quéptraniire Ær quo P5 q-in viuente augmenrü non cft principa , ignerfed ab fllo quod cft caufa terminatioiiia eius14 titatc z talc non cft igni0 cr quo fuc nature non repw crcfcrc in mfinitü vtIvltra omnem quantitatcm corp tmgmentabilis.fcd talced aia que requirit otffäwu nita vt in opationcs fibi bebifas créât. Sieutena in terminario in quantitate rci artificialis jjductenom in ftrumcntis artificis:vt fccuri vel mallco.fedcUao tifiee g cd ^neipalc spans in Getione bomus vda»^' . artificialis.^dcoeniin tails vcl tâta bourns $dud» quia artifer talc vcl tantam faccrc peonccpif.

’Romani aut cade êpouria wß^®“® ^ gencurmatöc aluncto nccflï^num c terniinare primu-Sepatur enimabaiiju potentijeopere boc.

075ftbquot; cft fccundu capitulum terrijtractamsin q“0'C| fialitcr beternunatur be vegeratiuo fin ordincm pa« -lt; etum.zcontinct trcs partes;3n quay pumabetenn beobiccto potentie vegetatiue. 3« fecüdaOe acnotiS^j tertia be potentia ibi fecuda 0U3ndo aütnibil-intcrn . 0uarc bui^atc.l^rima in buas:quia primo Euuoufu tcntü.lccûdo,pfcqnituribi ®idcf autein.Eie priinaoid cp quia cadcm potentia anime.f. vegetatiua cft wgerau ideft nutrinua z generatmaz fupplc aiigmcnranuacu ix omnes opcrationcs circa alimenrii babeant fieri: idcon eeflarinm cft primo bctcrminarc bcalimcnto tmquajO obiccto huius potentie. TH am bee pctentia vegetatiua if paratur ab alijs.f. fenfitiua Fin locum inonua zc.egeb* f.qb eft circa alimentum cum ipfa circa aiimentum opt• z non alic. 3'’folligcndum primo q icumbicit.ety'% cadcm potentia anime eft niitritma gcncratiua zc.inteiu gendû eft Fm genus vcl quanmni ad fubdannam annuc a qua fluütmon antem Fm fpeeiem. 3ntclligenduiecu do Fm pin . comento.rlij.q’ fubicctum ideft obifoum po tenrie nutrinue augmentatiue z gencratiuc idemelt.l.aii mentum, öed bubitaturquia potentie quay liiibtucr fi arms habent biuerfa obiccta. fed hax potentia? lulbiz uerfi actus.ergo habent biuerfa obiccta z per cofeqiicna non «ft idem obiectu cay.patetpna cum tninori.lyiia mi


-ocr page 47-

Secundus

tri« genfrareangere fuutóiucrfi aftue in fpecic.innioi tllnxa er Öictia lugiusiqma aliter actus nó Öiftingucrêt' pcrobiccta. Kverpondeturplient in arte vel feta éöu plet obieciü.f.matcnalc t fsmulc r öilhnciio artimnvel fcicnriay nócd per obicctü male eu in ills binerfe artesvl' feicnticcoMCidcre pdlRnt fed eil obicctü fonnalc: 5ta eft jnpotentijsate.nain lignu eftobiccru maicrialc artia bót «ùtoiietarris ftatuificc.alitcrtarnen tranfit in vlu vni’ aniaialiter alterinat penes iHud fumitur fonnale in ta tiobiceto.öndeeo vtitur bomifieato: vt habet refpeet» •dfoimâ ftatuc. Qiinilitertam antbnietrieus qjmalt 018 confiderant be numero.fed biftêrcmer.quiaarithme ficuseonfiderat be eoabfolu’efumpto. 21ßgt;ij(tcus vex roconfidcratbcco vt cft fonoius . 'tpatetitaqueqp ara Wificatoua non biftinguitur ab arte ftatuifiea plignû •Jbeil cayobicctuin inatcrûic cubc coclem polfmtcólide Ure.fed pcrobiccta cay foamalia: rer hoc 5, vt eft lignd btboia refpcctum ad founamftatue.t ira be ahis, ^le é ®fpotentij s aie vegetatiue que ponütur tres a coinenta/ ‘“^'ÿbabent vnumobiecrum materiale.f.alimcntuiii.t iHud né biftinguûtur nee operarioncs carum : b.ibct “'’'en buici fa dnccta foimalia in oidinc ad biuerfos fi/ •’^sperqucbiftingiiutur. TPiotHcrquod adaertendu Spotcnna nutritiua buta cft annnato vi pertpfam bebiz conferuetur.jldem in numéro vt fuperius bt J^îtur.naincuin continue in ea fiat refolutio nift p nu/ ”'®uwtficrctcr nundmento bcperdin rettauratio cito pi J®‘àlintcntuni ergo vt cft quid ideftnutritiuû t reftau/ ’.’•quot;lucilubiectü fonnalc potentie nutritiue. Augmenta P^ff® Ôata cft v;viuensad bebitam qnantita j^Perdueatur.boc autem non fieranift plus reftauref Ju 8cntblflç[qtmn,ergo alimentû inquamü cft augmen j^ ou cft obicetinn foimalc augmentatme. Äencratma conferuationcm indiuidui fm w '’^?quot;‘^'*quot;’''ï beeftper alimentû quod fuperflait er Wo tranfit in natricationem i augmentu bum in fc/ ’ ’ fequeftratur 1 mittitur in locum genera •«s.auaicalimc ntum vtfuperfluû modo picdietoc » neranui ôieitur founale obteetum gencratiuc.2Luia g ti^™'’’^’’Writiijn non cft alimentum vt augmenta 'irX^'' ' *^‘^'’*“” *''*® potennas effe biftinctas t actus autem efle alimentû contrarius conira ’quot;•’w omne aût omnitS'cdqueenqj connanozû ^nfolû gencrattonem babcnt erinuicé : fed î an 1^’'■’'i^i’'5mnt fni mnlta a miuccjifed no omma ^ntur:vt fanunt erlabctâtc.'elidciù neeg iHa 1 nbsp;nbsp;ouid'^ ’^’ ’’‘^ ‘’^^'^ ^^quot;^ alimentU; 0ed aqiia 1W^ *^’’’ âiiinentâ eftagnie ante nó aUtaquas. \ S’’^^®”’® quidesigitiir coJponbua boe die \ 8l^d '^’^^*‘“*lt;1“^ alimcntunualmdquod

1 ^idn° ’?”“'”■ beterminando be alimente.t primo po 1^udn ^^^’'‘■'* Pno afpeetu be alimcto. lecüdo circa 1fetu^j '^‘■'^‘•^••‘•ff’uem.ibi Subitationemautem.

1 •farim™ r^'*^* ^ quibufdam videtur alimentum clTc có 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tarnen non omne contrarium altcri cft

1 gt;crin^quot;''quot;? -*^^‘1*F’’¥«*nmirioyvnijeftalimcntig al 1WftJa^''^ '’^'’f'’^“'” potffter alw gencrari fed er co 1intu »«*'’®'V''’* ‘’rt.29nde faniimt infirinum füicó 1 tarnen nullum coy eft alimc ftiqnLi '3!’^ nullum coy poteft alterum.augmenta quot;»Ea n Parana fubftantic funt iUa quoy vnu unc ^ '’^ tUiaUmentum.Het adhuc hoc non repez 1’ktiiaSr*'’ ’^ •^^ff3fM0 fubftaniic ip vtrunque fit ai«ncntum:quoni4m aqua t ignis contraridtur taqua eft alimentum ignis;fedjgnia non eft alimentum aque. Geïnde in coiponbas fim^acibus marimc videf vnumeontrartoy fit alimcmum:vt aqua vclacr. alteruj l^oqbaliturivtigms. ^n cUigcndum piimo^lj hie iXy.ponatiHud quod comunucr apparetbeaUmâo ; alt qui tarnen er hoc traiount buts eonditiones aiimenlUqy piima eft vt fit contrarium alito.fecuda eft vt htapimn ft lud nutrirc r augcrc. 3ntclligcndu fcciido fm Alber* q, I5quas non tu vey alimentû ignis eu mbil vcrc ala ur nih aiatum:tarnen caufa ,p?ter qua antiqui bircrut cp aq alit igncm r non ccontra cit vcra:fi adapxtur ad verum alimcntu r veriialitn qnontâ caufam talc aftignabat. ®i ccbam ent ÿ alimentû bebeteftebumidû vt tâciitf patiat ab co qo'alitur t in aus fpem tranfmutarcc.id autqdalic bcbct cfle actluu in alimcntu.'rci rcfiftinuu que martini: fwi per ealidumt ficcn.quia crgo acr t aqua funilomni/ da 1 fikibtliicr pairibiJia.ignis autfm eft laiidus valdc x ficciwquarc mulfu aetiuus ircrtititius:idco bircrut inter coipoia fimplieiaacre vcl aquâyftcalimcniûngnê Vo cc iHud qb aitrur. I^antcr fi ad alimentû vey raUtû bee adl aptenf: paiebi tabmentu pati cm aliti naturam couerntz no ccontra er eofimilibuo caufio.

C'iamp;abitattondnautebabet. JSiciint enim bt quidcm linulc all fuwliificut î äuge ri.illijö antes lient oipinue contrario videtur ah contrarius eó^ nano lanqua tinpalTibile fit finiilc a Iinnli atimen turn mutant occoq'.u.2Jlgt;)utarioauteni Oinnis î contrarium ant 111 medium.

lt;7alamp;ouct bubitationem circa id qb’ pamo afpeetu videf be Aimcnto.r continet buss ptes;quia pamo mouctr ar guitad vtiäß pte.feeûdo foluit ibi Adhucautc. ©uz bitatio qiw mouetcifla.lSity alimcntu Iitfifc nutribili: gut ci eontrariiim.iarguit ad vtianq, partem.rpao pu nit rônemjppterquâ aliqui bird fit q-alimcnmeft life er non contrario alito que c bee.Simile alu luu limile rauz gmcntatipm.cótranü ’Vo trälmutatr.nöalit.gaiiment« ciirc nutnliili 'C nö Ötiü.2)Cindc ponit rationc ^pt qua ali| bird ûi q ialimentû eft pnut nó fite nutribili que eft ilia. Xlibii trâfmutatur a fuo limili.fdomne qb trûfm» tatur:tranfmatatiir a fuo contrario.fed alimentû trâlmt» tat a nutnbili.crgo ci pirariaf.patct pfequetia cû miozt er que alimcntu eónenitur in fubUantiâ nutrib.lis;quod die no poteft nifi ab co tranfmutciur 1 bccoquatur.inaiö güt eil nota.qa ois trófmutario eft becontrai io in contra riu aut medmm.t: lie eft ad medium eft ad contrarium cw vtriqj rnremoy contrarieturtr per confequens fequitur q p fomiaqnc inducitur in alimento a nutribili eft centraz no fojinc alimcnti.fcd ipfa eft fmnlis fonnc nutnbilio.g fomia nutribilis eft contraria femic alimcnti.r per conic quens nutrimcncucftcontrariunutiibili.

67ildbiic ante patitur aliqd alimentum abco qö aliturrfcd non hie ab aUmento kent nee inUructoz amatcria-Sed ab illo boc. inkructo: ante imitaf folum m actum er ocio.*^ty autem fit alimenta quod vltimo aduenit aut quod pamo habet oiffc renriam.£gt;iveto vtrunqsded bocquidcm no co ctunmUud coctum.vtrobicB vriqs cotingit alimc turn oiccre.^rkiuantum eni no coctum cótrariu$ contrario alitur:inquamum coctunufimile Iimili. /Quarc maiufcftusqö oicuntquodämodo Vriicß

7 rectetnon recte.

lt;raftäcfolint l?anc bubitationemr ptimo ptemittitquod dam quod valet ad folutioncin pjcdietc babitatitationio: quod cft 4’ neu cqualiier patitur alimentum a nutribili :


-ocr page 48-

Ulber

I nurribflc afaalimftounioalimcntó patif a ntitHbiliTfo «crtitur in fubflantüm eins. TH« oportet fernß g - agens paru? a pariente co modo quo panen o pottrur ab agente vt 05(öeearpentario ï ligno in quod 3§;ii. Xignu cni3 pa lüuraearpcnlano.fedearpcnrarïus no patifa ligno mfi bicani’ nanfnutationêquc erono ad opanoné elk palTÏ one . ©einde pointfoluuonCönbitanonio que eonfilht in Ulo ^alimcntn in pund^no eft öiirmnle t confrarium nutribili. 3n fine aüt cfinifletnon conirariu ei. Ï3n ali/ mentunt ÖrÖceo qbedeoitu, alimcniü eoetütbigeftum ertfintik nun-ibili.kd aliinentn nöeoemt indigcHu dlei bifTitnileT conirariu. tfrquo P5 ç opinio pus bicta bah, faliquid veritaris 7 akquid fallitatis. natUa que ponit qgt; alimcntij ell lireun boc vcrn bicit.lcd btcitfalfum in boe qd ponitaluncntu nullo móelk eontrariu niitribili.7 ceó tra eftbc opinione buie eótraria. ^ftd^'Se’ndü pnmo O’ pm.coniento.rrrrv.bnpliciter introdueit banc partes ildbucaiJt vfqs ad folutionêöubitatióio. (Pimo vtcon tinuclctiparic imediatf ^cdentcttlït remono bubitatio nis qua quis fâcere polktcontra opinionéötcentê cp ali/ mentumdl conirariu alno.quoniäfi ita clTettde vmtnqj patere? arcliquo 7 tranfinutarce in reliqud. boe aütéfal/ fuintquia alitü nó tranlinutatur in aluncntu. Sdquäöu bitarionem rndciur q-nuirimcniupatiturab aIitO7ab co fubllantialiter trafinutal.kdalitü nö patitur codé modo •balimcnto.jncc os q’ab oi patiafur agcno codé modo quo patiens patif ab agcntc;ficutöietn cIlbcligno 7 car/ peniano. Sccudo pni.banc parte introduefi vt conri/ nueiur.7 pmimtquoddam vtilc vaicna ad folunonébuz bitatjoia pmilk fm que modn ptma expolife fuit. 7 buic niagia adberet pin. rtpatet in antiqua tranHafioc.^ntel ligcndn fccndo fmpm.comcnto eodc qjnuinmcntus br buobua niodi0.X)no mo br nutnmenm be illo qb'adbuc non bigerif ncc trafmutaf in fubllantia nutribilia. 7 talc ell nutrimentn in potentia.f.ad foimam nutribilia. Zllio modo bicinir be co qb' ell öigclld:7träfmutat in naturaj tMitribili0:7 talcénutrimentd in actu.Cj? founâ nutriti.

'Domain auteni mbil alifur non pticipaa vita amniati ivric^ crir cotpuatqó alitur 1' quantti aniniatn.quare7a[imentil adaia turn eft7 non frill accidenß.

(Tîf^ie beterminat be aenbua potcile vegetariuc. amp;t bi uidif in tree ficuttree lunteiua actua.quontâin pma be/ terminât be nutncatiduc.m feedda be aogmcniatioc. in tcrtia be generationc.ibi feedda.amp;(iautem altcy ibi ter/ na.Ætgcncraiionis autein. ©eptima bicitg’qa nibil alitur Icu nutntur nifi babenfvitam cn Iblum co:pua ani manim lit babcns vitam.^o2pu0 aiatum ellillud quod alitur inquantu dlaiatu .JÈtqmanutricatio fit percouer fioncm nwrimenti in fubllanria aliti fcquttur ipm aWmen Id elk aliquid aiatum.fin potentia palfiua. 7 bocp fc libi eópetU 7 inquantu tale 7 non p accidés. ^ ntclligedd fin pm.comento.ilv i.q gt;co2pu0nonwril nififm q,bjaia: non fm q,cil co2pu0: quia tue oinne co;puo nutriretur. TPoll fubdit.3llaigitur Wio anribuimraie clfentialitcr 1 n6accidentalitcr:7 partis anime (ubllätia:cui attribuif ilia actio non ell nifi virtu0queinata ell babcrc ilia actio nem.Zum igiiur cognouerunuo bancactione ^pne idc cognofcimuo fubllanna Ulina vinuno,pp;ic:7 capit fub Ilantiam,large p20 clTentta:7 p virtute inte iligit potentia fegetanuain.

lt;C0 autem alley altmcnto t in angmentaro co fecundu enim cp quantum aliquodamniatii eft an gmentanuu.fm autemg ihoc aliquid 7 fubftantia almientu eft.jS 'aluateni fubßaftüä 7vfq5 adboc

eftquoulqj alatur.

trSletcrmtnatbc augmentatlonc Weensqidiai^quot; 7 altera ratio feubitfinino ipfi alimento I’fcltnumii«« vtdl augmentatiun.nam rmtrituid aliter alu:em' ^ gmentat.quonia fin cpalimcntnellaliquod animatum angmentariun.fmantq’cll boealiq^“J. Ilantia ell congruu nunicationi.2Xlimcntu cm w»“. Ilantiam nutriti bonce nutrini pollit fumerc ailing J co alatur , Jntdligenddfmpm.comcnto.rivibï « elk nutrimentd aut nutritiud aliud ell ab die äug'_ tiun.ïHutritiunbicitur fm q gt;conferuati“^’^®!’^?iliin.lt; tribilio neconnpatur.batenim ri aliquid ideo permanet in elk bd nurritur.7 cum edwj^ turn condpitur.j£ll vero augmentatiudfm $ PT^ ^^ maté cma namralcmiquod biminuitur in pnun1*^'1^ ptcr ncceiritatcm.JCrdilFercntta ergo qnain turn in eo gpalit 7 in co ^ augmentat: vt quant» re quid ell nmritio 7 qutd augmcniaiio: vt q’ conuerfio nutrimenti in fubllantid aliti. led cll beductio viuentia bcminoti quantitate ad q»®'’* matotcm. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^j|f

ejgtgenerationiß autem factiuu naturtilP fed quale id quod alituniam enimeft iP*® generat ante nibilipfum fc ipfunnfed I31uêf'^ d?©etenninai be gencrationc biecna if tionio.f.potentia vegetatiua nôdlciua I“*’“ ®“rticH® tail's qiialc ell illud quod alitur.quonia potent» gquot; j ua non eft pjincipid gdurarionis iHiua quod* [% - „„ lius in quo di:kd altcriuo qb ell talc quale clt»»“^g ell 7 libifimile tn fpccic.aft q j ita fitpatet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;itja alitur 7 que gcncrat cll.quod adtgcncmfiw^^S bil general kipm:fed aliquid bene falu.it î^4 idco potnla vegetatiua bii potnutrire 7 fal««*J^jj^ c. ^ImeUigendfi fin dlber.7 jfgidtu^quäl’^n^t quid alimcnm couertif in alitn:7 quanta ad »«®L ^^ in fernen.^Ilud qb’eouertif in alndtlacttadina!“'“ feruationc.fed illud qb' ba fit in Ibnéîfiwtadûw^ fpei.Scmen ergo c fipfind alimcnti ga éf“ß?Sion« duo in quo c. fed no cfupflun fpci ad cuius J ojdmaFiqrc fernen nóotdinaf ad gnätionc ill»»* fed altcriuo limilto fibi in fpccic.afi exboepjq“®^ Ä^j bf fiipHuitas vlrimi aliinentt.ellcni fupcrllnw®^/ pie nutrimenti que fupHuit vitra illam que ffunrin i^ cationc 7 augmcntd:7cll vtilis j gt;gcncranonc 7j alimcnri:qiiia alimcnti vllimabigcHione bige»'' amplins alibi. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.

C ^ nare buiufmodi anime panof^f^ ^1 poft'ilrili0.i5ufapiensipfam Pm 2llimentii ante pteparat opationein • turn alimcntonon poreftefte./QuomamaDti , tria quod alitur:7 quo alitur:««tf eft pinnaaia-quod vo alitur eft babeßWeW quo vo alitunalimentfi* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.. tnnûc beterminat be potentia vegetatfua.j^'l^(3j buas fm q? bnpltcitcr notificat cam ibi Iccuda* ^^jj/ autem a fine, ©epjima notificat poteniiamj »^^jjj uam per aetd nutririonts bteensq 'potentia veg nbsp;nbsp;nbsp;ri edprinripium inlli unicntale anlnw vegetab»^ na que potdl faluarc babens cd fm q’m» nbsp;nbsp;„rioniW pparat opcraiionem idcll matena pxgt;arata opew A-^ij iu0 potentie.13ndc ptiuatum alimento non psm nbsp;nbsp;^

ell biu indk burarc. ©einde fubdlttria concurr, ntitricationem fcilicct alcna quod alitur : 7.‘dl1 aicns ell prima anima 7 magio ecno.f vegtian«


-ocr page 49-

.^ccnndng,

potent« qnodalitur crt fO2pit3aniinatüttquo alit cdnu •riincntu. ^ntdligcndum Pinpin.coincnto.mrvitj. ‘riltc actionco.f.aniinc vcgciatmcfunt biucrfe ^in bijicr watemfuoy fininin licet fubiconin fitidcm.f.nutrimctiJ «tcit nccellcyt iflcactionc3 fiiitaKributc alicui virtuti anunc.t cum ita (it nccclTccd v iboc pancipimn anime, i.virtua nutritma fttvirtus que pot cóferuarc ma in fua A,?’®*’'? ^/p0neic. Èr quo fcgtur gpbiuerfitaß illaru ^tionu no cd er biuerdtate fui obiccti inalio: fed er biz

J’P*’*1*’’0?'t•woFobicetoy founalu augmetatio rgeneratio habet w80iucrfoa;i0biiiinguuLnäfinis nutritióia é redau «nobcpdirittfinia augmcntatioioe attingcntia quanti ^^ccte.finio ^o generatióis cd plcrnatio Ipccici. *“ ^uoniâ aut a fine appcllarioia iiidü eft. finis ’utdigeneraHeqiialcipfunKrit vtiQj puma aia

Jtseftribit feu notifieat potentiâ vegetatiua pactu gez Hin '^^'^^‘“M*^ in buao ga p:imo facit boe.fccûdo bi if^l^ ^ agënbua cócurrenttbus ad nutncationci ' ibi ^.- ’^ 3”®?'’f, ©cpuma bicit g gt;nbsp;ga mdücoia à fine au nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vcgctatiue e gcncrarcndco pda

,’n potenna.f. vegetahua ê generatiuü tabs aiati qua/ ‘'pin in quo êb’aia vel potenria.5 ntcHigendü vtfu/ WU8 bicebaf q.treofut actuspotétie vegetatiue.f.nutri “® 9ugincntatio r gencratio t fecuduo ê pfectio: pdmo tertius pnino t fccûdo. ©ndc ficut potcntia ™ntiua 02dinafin augmentatiuâ t ainbc in generatiuü ocactibue ipfa^jz que lût ab aia puncipaKterta fuis •quot;‘’•‘’inert (ccûdario:-t^pfcrca fiinul loquitur Ouar^^*’^ ^'P^nent'’» Sedtûc pollet quiobubitarc dit h ^•’’’•Rniuit potentw vegetafiuâab ope nutrien tan^. -^- 8®quot;rrâdi î né bidiniuitipfam ab opeaugme ratio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’“®'’’®’®quot;'’^‘ ®P’quot;® pfectioî t finalioj nutri fibiff '-ï‘^^P^®’ S’ ™ ’I'd pmetia b, plures opationcs leii nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^quot;’ “•no P ’1*’ l’®’ - ®’^ Pnpln* r’ pot côtingerc ^^‘ T’ b f*na iHaç opanonu incd lUi infcpabilitcr t ai/ rinar^®’^'^^® *’ '’quot;’ '‘'”^ opationu c ceteris pfectio:r inm-i?’^’’*5'’P”'quot;’ ö'lf'fita ê potctia vegetatiua p lion- ®”^ docilli infcpabilitenncd r nó,paugmenta dlo ''*’^ ®''3quot; nóincd. I^topterfceûdâ cam biffinita j. “Smeratione que é ceteris pfectio:r finalio: vt bictiij ’ÇSt’cntationc.qnarc te.

''yCnaüt quo alitur oupliciter ficut i quo guber 2 iƒ **’®W’8«tb^nw.bocqoidc nionenstmotij aulem niouée folü.amp;^c aüt alimentu necefia occoqui.ogatur ante occoctioneni caliduni ^womncaiatu babentcalozé^^igiiral 1er qui ^Jgtor alimentu quid fit oictu eft. xCertifian rl?\^ P®**lt;^'«8 Of ipfo in pwpaisrónibus. nóbeagentibuscócurrentibus ad nutricatio rnan'^^”® ^ ^^quot;'*“quot;•* dquot;® gubernaf naidscd buplcr.f. Mtoft*’ -quot;’*’”*'• quot;'’nuse mouens nónwtü.tbemoti fab '^^^^ tnotu.de buplcrêpandpiu quo aligd aliud Ie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ quot;wuens principale -tnó motu realidü natura Bil’dn quot;quot;’®quot;®quot;ö quot;'®t“ 1 indfalc.Æt qgt; caltduj fit indfm i6nS*!P’?!’d®drca alimentu gobat aç.quiaoé alimen ft jv^danüêöccoquifibebettranfirc in opationcm aie. «brin ‘Ï^’*f®®d'*gt; •ufi a calo:c:vt pj. ergo necede cd oé i.funf'^ff ralorê.podca cpilogat bieës;q^figuralitcr cèn^ *”’i'?' ‘he öictü fit quid fit alimentu, poderiuo aüt firn /?quot;'’quot; fHhe ipfo in ^p:i|8rónibus. ^ntdligcdn Priinf 'f°’”^quot;*’’''.*dÖ bedaratned bic q. aia nutntiua c ut bis '^“fquot;®'quot; cibot- cg, agit in cibop calmé per quem 'Scdio.i^ts aüt,opo:tcat g gt;moucaii uómoucatur a primo moto:c;boc beclaratiiéin fcrmoiiibu3 vfibus.i.i octauo pbyficoir.bedaratu éeni'iHic g gt;ois primus motor fi fucritcorporalis cóponimr er motorc nó moto ï motor moto firn q rcóponunfrcs er materia «forma.Jdam ids ;ppó ois primus motor corporens eópomf«c. nóë vcra nifi in motu locali. l^nde in motu altcrationis nonoj qb priinu altcranscorpotcü primo alteretfc: « ita cóponatur er altérante nó altcrato « er altérante altcrato : ficut in mo tu locali cis primus motor corporeusmouctfe.« iócom ponitur er mouente nó moto « er mouente moto.£üigif motus .pueniensab aia nutritiua in nutrimentu fit mo/ rus altcrationis nó vidctur q»per illam ^pofitioncj que non cd vcra nifi in motu locali podit bcdarari q^primuni mouens in altcrattóc non moueamr:« qgt; alte? fit moues motum. T^rcterea crcmplu él?.bc manu t tbemonc cd in motu locali: quare non vidctur ede ad ,ppofitn eu5 bic fitfcrmo bc moto alterationis . Àdboc refpondee ptn.buplicitcr.*|^rimo bcdarando aliter q. actus nutrié dieópleïper buo3 motorestquo?vnuscd imobilius « alius mouens mows« affumit pro manifcdo q» propin/ quualtcrans nutrimenmm cdcorpuscalidum« vlterius ^ipfum nófufficitad caufandu actionem alieratiuaj ter/ ininatam,nifi fit illicaliqua vimisquc non cd corpus fed in corpore.Æt er boe fcquitor q^corpus quodcdpumuni altcrans corporcncomponitur er altérante: quod non al teratur.f.anima:« er altérante altcrato.fer naturaU caz lore.« fie P5 qualitcr actio nutrimcnticompletur per mo lorcm non rnomm:« per motorcm motum. ÆtPm banc refponfioncm non indigemus ilia propofttionc bcclaraia in octauo pbylico?.fois primus motor corporcusc0po nitur «c. aiiter refpondct pm.bedarâdo q, m actu nu triendicd talie buplcr motor.Gnon motus « moms in fc quendoilludqnod in pnneipio bicebatur be propofttionc bcclarata in octauo pbpfico? bicendo q; ealo: naturalisft altcratcibum nifi primo moucatur in Ioco:quoniam mo/ tus localis antcctdit alios motus « manme motum alte/ rationis tcnninatum:quo fcüicet res aliquando altcratur «aliquando non:vtcdin propofito. I0nde fifpintusg generatur in corde bebetalterarc nutrimentum bidâs ab co oportet quod prinsträfmittamr adipfum quod fict g motum localem,Spiritus eniin non folum altcrat fcd at trahit « ctpcllit cibum.quia ergo bic motus altcrationis pfuppomtmotum localem:paiet$ propolitio Ä?,octa/ uiphplico? que eft be motu locali crit conuemens ad pro pofitum beclarandum.quia fi corp us quod alterst prias mouetur localitcrauta fc aut ab alio, si a Ce:ergo coinpo nitur er motorc «é,Si ab alio cum non fit p2occdcrc in ifi nitum:critbcucnirc3d primum motorcmcorporeu: qui mouct fe motu locali:qiii ctiam eft primus motor corpore us in motu nutritionis.«tabs componitur er motorc nó moto « motorc moto,quarc «c. lad illud autem quod bicebatur be ercmplo bicit pin,q’ crcmplum cdlargit ac ccptum:quoniam manus nó cd primus moto: in guber nationc nauis fed gubernato:,«poteft bicimotor nó mo tus:non quia non moucatur.fcd quia non mouemr a mo lore cm infcco.ÿlcc inconucnit ad bedarandualiquid in motu altcrationis adduccrc crcmplum in motu locali.

3ntelligcndum fccûdo fini pm.codent comcnto ^ er/ pofitionc illiuo partis. £crtifuandum autem cd pofteri® be ipfo in propri|S rónibus qgt;fcrmo be nutrimcnto « au gincnio non pcrficttur nifi in pluribus libris . nbsp;nbsp;nbsp;3«

libre autem bc gcneratione « corruptionc beterminatus cd motus augment!« bimminuiionis. 3n mctbauris autem betermmatifunt modicolorum « modi actionum vt Öccoqui « aftari.« cnam in hoe libro bcclaratus ed pri mus moto: in idis motibus.«iu libro be animaiibus Öc/ tentnnatu cd quoi lut indfa idius virtutis mvno^jaiali


-ocr page 50-

lt; quoniodo compteturacno pcr ipûnn'n vnoqueqswç

7 g quotmébia îC.^ulngit ?m.$ in mulrislibno natu ralibueÎxtminct de ntunuôc 7 augmèto:(5 öiucrlrmodc quonia betlIts betetininaï in libto bc generative zeo:tu ptionepeôpara tibnê ad inotù ortendendo q^nutritio i augmentario ëverua morua velnmiano.Jn libto beam Peontpanoné ad aiam odendendo q, font ptineipolit ab aia t non ab aliquo clemente.3» Übto metbauroy p côf parationetn ad eaioié naturale odendendo ^m biuerfos modes calons binerfae fieri bigeßiones ; vt eittanonem aHationë 7C.^n libto aut bc aialibns beterminafbcillis peóparanonead metnbta ondëdo nutneattonëtaugme lanonêcirc pmëbta tanqua inUrabcferuictia aie in ope rando:tquotfuntilla mëbtatqualitcr .ppoteionanf in tali opatione. àalijawp^^pnas róncs inteliigütlibtü de nutrimento t nutribüt.in quo biedt 'd:^.tradidilt;fefi/ ptiae róneebeipfo alimcnto.fedbielibcr ad nos nondn puenit, ©ubitaf vqz nutruiua angtnentatiuat genera nna fintbiuerfe potenrieaie. iärgnif q’nó. TPtimo iUc potentie funtcede t nó biuerfe quay cftidcaetuö.fed nu tritine ‘z^cneratiaedlidc aetae.crgo tc.pj pna tmaio: er dictis.mino: ante bcclaraf.quomâ fient nutritiuaequi general camé vel os be alts er nutrimento fie facit vin’ gencratiua.vt P5.qrc«. Steddo nutrinuataugmen tatina funt cadê potentia.ergo «.p5pna.taffumgiü jj/ baf-quia cadê potenna que générât plus be carne qjfuez rit refolut u pót generate tantû peile t minus, fed generâ do plus eft augmcntatiua:gcncrandoauf tantu peife aut minns cft nutrinua.ergo ic. 5” ad id faeitira ay.bi. in ftneipio buius ca.q, eadem potentia aie eft nutrinuar gencratiua. ^noppofiniarguif.quia illc potentie fût biuerfe que babentopationes biuerfas. cd nutritiua au gmen^ua t generanua fût buiufmodited o^tio nutriti ue fiteónertere nunimcntü in fubftantia nutrintt opatio augmentanne fit bcducerci^m ad bebuâ quantitates ope ratio gencraiiuc fit fibi file generate: vt fupius fuit often fum.quarc tc. 'Ipgt;;o qónc biccndn q’potcntia nutriti/ Ma augmentatiua t gencratiuacriä tn eodê viuente funt potentie ab inutccfpë dtftincteiqb ^bari poter argumë to flatis adducto. Sed fi vlteriou bcdaranóc fetendn qjbupttfumif virt’ gencratiua.ïïno mö^ virtuic qdä aie que eft in cotpe viuentc que er fupUuo nutriméto mb fopins onfogencrat fernen.s bee faite in aialibne pfectis babet ojganu bctenninatii . f.meby genitale. 2llio mo fumif Vinns gencratiua ^ virtutc quads in fcminc ^du eta a virtutc generanua ß modo accepta que fpcciali noie bicitur virnis fotmatiua pquë fcmen lj nófit foimalitcr aiam eftoia mebta in potenna acnna.rcft^ductiuii talis atati quale eft illud a quo fuit fernen bedfutn fi träfinittaf ad locum bebitû ^ gencrationccû bebitis cireuftantijs. ^oc ftantc öeclaraf pnmo qnutritiua s augmentario« tut vimitcs biuerfe er qua buplici bifferentia inter cas re pcrta yt bic refert /Albertus. Tpiiima bilTcrcntia c qa nuiririna generat fubftanria r indueufonnâ numti in ma notriineti.fed augmentariua generat quâtitaté viucti co ueniente ad bebitas oparioncs. vel faite poft nutrimenti conucrlîonë membia ertendit ad matoics bimenfioncs.

Sccuda bilfcrétia êquia nntriiina quantnêbc fc cqlit nutritfm oëni byamety:velfi inequalitcr magis nutrit ftn latitudinc. feb augmentariua nwgis augmentai ^3 15 gitudinëfm qoam manme attendifcotporio niagnimdo xCerria bifterentia eftquia augmentâtiua viitur fooio ri calidoq5nnn-itiuatquomä augmemanua bsertendere mébia bura:ftcutofta cartilagincssë.sfaccre nutrimció pencmirc ad ipfa ad que foirius requirifcalidu q5 ad con nertcre nntrtmenfü in fobftantia nutntiqd eftepusnu/

trinne:vt fans énotu. Suarta bifférenna ^fl^u lina fempnutrit beperdtnj rcftaurando.augiueni^ -^ tem non femperauginëtat.fcd babita ‘^óncmeutiq .^ täte que p angmentatiuä in tali viuentc intendWH^if

vinentetqm nutrinua imedtaie inducit aiainiunw j^^^ mcntali.Gencratiua ant que eft in viuctc ducit foima feminis que nd ëin aia in matena nu» tali. Sriffert etia a virtutc fonnatiua que ë 111i«^ %L/ virnis nutrinua ë fnbiccriuc in cojpc aiato: fed w • monua nó. Sccudo vim»o nutridoa n04’due«’^ p fc criftcns ciufdë fperiei cû nutrito.vnde nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^ ua cqui no ^ncit cqun I5 ^docat carnë vel os-w foimariua lie.quoniä virtue fonnatiuafcnua ftP . ^A lu ^xiucit came vel os fed cquutotalë. ^iyt róncs ante oppofitu adductc. kid pinna pj be gen nua quo biftinguutur a nutritiua.sfimiliter foiw®' eft in fcminc1^ oparionë biuerfam a ngt;«titiuä.l-)P“ (ndiuiduntotalë té. kid fccundû bf q vinna uj^ tranfmutatnunimentó in fubftanriä nnttibilm augmenri p lóla conucrlîonë nutrimenti nuqjnf gmentano nifi mëbia crtcndcrcnffmptesanW^j^ nouas:qdfitp virtutc augmentatinâ.er quo pj nbsp;nbsp;nbsp;j, tes elfe biftfnetas. ^d auctoiiiatëaütkly.öiew pncipio ca.qualitcr intclligi b3bcat.quarc té. nbsp;nbsp;nbsp;,

Ærcnninanô autbis oicamuöfou” fenfu.écnfu0autcj in moufn « pari accidit:ficutoictu eft-

enintquedam altcratio clTë»^“’^®^ quidam 7 fimile a fimili pari. IBocaótqoo’^ ^flibile autimpolTibileioictu eft invniuen»iP ónlbue be agere 7 pari. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. .^

er 3fte eftquannstractatus buius feendi capitula.in quoypmo betermtnaf vniuerfalueroe^ riafcnlîrina.in fecudoibi ^icendn auteft.©ttermin^^ be fcnfibili fcnfibili vfitcr.in terrioibi tfuiueqnyC. terminât fpalitcr bc viltbili s vifu t fuis aetibus- ihm ibi ]flóc qnidc piimü.Sgt;erermtnatur eodë modo» dibili randini. in qnto ibi Scodoic autto^’®quot;*^ terminât filr bc odoic rolfacm.in Icrto ibi ® tctn-Sinulimó beterminar bc guftabili ïgoH“-ibi ©etangibili aut.Sictcrminaïpanter be tätig’“” tactu.in octauo ibi 0 poitct aut. ©eclarat fcnfibus pticulanb’.in nonoibi 0uodaótnoWi quot;^onit numerus t fuffiriennä fenfuû P^tticulan“* ciino ibi 0uonia aut feufiriuus.©eterminatbe ct .^^ muni.in vndccimo ibi Qnoniä aut buabus.Pt^^ bc pbantafia.térgbno oibus bëbitor fttlTicicna. natio be fecudo giaduaiatoy V5 bc fcnfitiuo. Ik,. capitulü biuidii in buas ptes: in quay piima ienfus eft potentia palTtua.in feciida ponifbift«^^ tenria t actn ibi ©iuidendû aüt.'lp'iiina in q, fcnfus eft potentia palTiua.öccüdo‘’ftf’’‘J.*^^Jiart# fus bicimrbuobus modis 1 fimiliter fenrire fciUt“. 1 in potentia. tertio betlaratur modus fm in potentia elTiciatur in actu ibi feenda.Qu^«”’ “ . fcntire.ibitertia I^iimuin quidcmigirur. IP’?”, as fm q’tnplicttcr oftendtt fenfum clfe Plt;’'‘-..ti9’’’P uamibi fccMa ^abct autcmbubilanoncm. a bicit q, beterminaris bisque öteta bc vcgttatiuo ot» communiter be omni fenIU q-ienfus idert fenUte aaw fibi in iplb inouerialigdt pari:vt biciü cft.flw’^ PL^ coy.Ær quo vidcfq gt;nbsp;fenrire fit altcratio fegtur gpfenfus fit ^tus paftiua en ois ilia potctia W


-ocr page 51-

^M mins opado iaca redpitur £15 fuo patitateran. *tqnia locwiiafijcras Pc pdlTiocJubditÿgdü dwtiik a •’hpati.qöquö li. polTibix vei ipoiTibtic Oum êin róib^ vtibuoör agd£tpati pohiiampöcgnitioncïmfcims ®nJct.jjntJligciidü igt;inp,n.£Miêto.J|.^ fcimre fitper sliqiupaffiw.e t inotü m (endbua a fcnliöilibuo nóper WwncfcnluüinfcnhbiÜa.jOocenieftpaimti conlitkra iBöcknfu.f.viy liimnneratua in vimuibneacnnie aut P^ffiw9.0iiliigifp:n.ÿ fenfua paiiat a fcnlibilibuai ÿûô agüt in RnutnUarcumaoppofiw biccjat 'iPla.po/ JUo whoneftenenra mittende.Tboceltpuncipin een wandnin Icnfuquod cft potenna paffina.

^10 abet aut DuOdaticnC) J^pfer quid fenfuum 'Pfcum nó fit fenluôxtquart fine bwque font ex ^inon faciut few um menue igne et terra et ab)e tlcnientio:quojt ell renlua per le autfmacadena ^'-^aifeilu tgr cep fenfitiud no c actu fed pete bJtantu, vnde no lenciützjicutcombuftibüenoj ^antur ipfum a fciplb fiiic ebbftmo.cobureret ^'ftipfum et nibil indigcret actu igné eé-rS«ndo ^batfenfû elfe potenna palïiuâ pfohitioncnt “®^?ïmbuatioiiü:cjre piiiaé quarc len(u nócrtfenfno ita $icnltts fciinat feipin.öceudacquare fenfus nó fenrint ™txitriiifecia fenlibilibus eü babcantlenübüia cis een •Wlicutfantignis ïterra i alia elemcnta in fais oiga/ ^«nrtènaqne tütfcnlibiliapfciautfni aecidcniia ipo? «asbabitatióes folmt bieês nianifeftu elfe feiiiumnon njeinaetu öc ie;fed in potentia tin. idcoIcnfus non fen l'wltipfoa ncqjäliadalind nö peurrctcertcrioai fcnlibili ’quoinowant t an aetä bacotor:fient cóbullibilc nó co j’tnfäfeipfo nöcoeurrctc cïtnnfeeocôbmtiuo.aliterco wcrcteobnitibilc igne no eoburcntciqb no êve». Æï ^folimocp5 erpffcipfcnmsc potawpaUina. ^ntd quot;SOidn pno Pm pm.eomcnto.tij.Ç’fcnlnûgidâ attnbnif winponc vnieniq 5 clci1teiuo^z : t ilia fût ienfibilia j^ult itaqj pm.vt bf be icnfu ifcnfato q gt;nbsp;enilibet oigano

appiopnatrm pdommiu aliqb qnatiio jciemetoK «ndc m oi^no vilns pdiial^iq.in 0jgano anditus acr ^WganooUiictns ignis, in o;gano gmtns 1: tactus terra ^uigit itlaelcincnta lint fenfibilia nie reinanct feeäda bn ^lofugius niota qiiarc fenfus no ienlit dementns:qb ^«infuooigauo;vi vifuoaqua.tiia be altis’.bcc bubi w infra folaef inagis eoplete.vbiaffign abit eanfa qua dcnfibilc politu fnpu fenfû nó facit fcnfaiione. Ait finu pnia eaacuaoit in ca.be fcnfii cói vbi onder qpnnUa Wentia oiganica ë fnpia fc cóucrfitiua. 3ntdiigendu ^«Jo fmpmen.coincto paUegato g? fenfus nó clt évir actiuis que agis ci fc ablq, co g? mdigeât in actio ^Q«e ^uemt ab cis moto» cniinfcco. led ci Vmtib^ wniaia quc inUigctinotoic ertnnfceoi'rió nófcntiüt ci Wadniodu cóbuftibilc nócóburifer feablqjinotoic

। ^•^•*8«c« ^i qucadinodu cóbullibilc Ii eti cóbu wile er fc tue poffibilc eilet vtcóburcref fine igncertriz irrt “”?”’•*“ fenfus fi fentirent er fefm ^ fuut Vtutes ^cüc poflibilcclTct vt fentirêt abfqjCrtrinfecoÆt be 8iare ^ ^ clipnina bra qua virtutcs aie bifïeftabinz Phdcratóts be intellccm 1 öc ali|svir/ ^ws.ïdirtuaaüt nuthtiua manifcllum éci pjedieris ^'***’“®.*ruui8’ Momentum eil clay . ö5 l*ub»z afri?“- *^’^ P1’ ^¥«didt 3’ dcincnia fuiit ienfibilia ienfi^’”' '’''1'^^fäfiu.qma fût fubflanric t fobllautia eil lt;!»''ƒ ?acddensi vt patebit ni fcquén ca.Secûdoga le 91 f • ^^quot;^ S '*'^^nfns cétpotentia aeriua $ fentiret quot;° concurrete fcnfibili ertrinfeco.b; ni fcq '” ^det valerc.gacobuftimi é in potentia actiua ad cô burendûeti nócóbuht fc ace pot eóburcre crtrinfcco cô bullibiti befleiete. iKlidet ad pmû q^ aliquid clenfibilc p fc é buptr. iSno môqa pfe agit in fenfû i illo mó de/ nienta no fût fenfibilia p fc.fcd loin fcnfibiliajppna î coia vt in fcquënca.apparcbu. ütlio mó quia epfe fubicciû aliem^ qo p fc aguin fenfû:i fie demêta bieunl fcnfibiiia C le. ió notâter bicit iày.loquês be demêtis g, coy ê fen fus p fc aut fini accidentia bis té. aid feeundû br g gt;6 ab altquo nó pot ^uenire actio aliqua nifi cócurrateririn fceü boe cótingit ^pter altera buay cay . 1ßgt;nina fi actio illatranfeattn materia er tcrioic. fccûda fi lUud emus br iUa actio nó fit in poièna aciiua refpeetu illtus: fed (blunt palTiua.Ærlooc P5 ggt;fi fenfuselfec in potentia actiua rez fpcctufcnfanonis cü fenfatio rccipiaf in co 7 nó tranfeat i obicciü crtnufciücp neccflano fenfus fenttret nó concur rente crtrinlcco:quiancq5tanquâ aerie ncqj tanqua palfi uo.Jièrcmplüaütqóadducif nóëfit'c:quonMcóbulho n rccipitur in combumuo ftcut fenfatio in fcnfiiiuo. fed ier trtnfccnmn-anfit.quarc ie.

CL /Öutd aut fennrcoicimuó Oupiidter. porena en 1audiene et uideueaudire et uiderediemmsiet li forte corinienext quid lamoperanooupliciter wit® oicetur et Icnfus. bic quidc licutpotetiaulle vo lient actu.fuuiliter auf et (entire quodeg poten tia enamp;etquod actu.

( L0 tlcndit q.fenfus bf buobus mediolïfifr fenfire.f in actu i in potentia.vnbomneno bf vidcns r audiens in potentia. fed actu opans bicitur video vel audiens in actu Î fenfus nó ogatio br fenfus in potëcia refpeetu fen nre.fed fenfus aciualitcr fcnticntia bf fenfus in actu.Jn tcUigcndü finpin.conicto.lil).qigert video in obfeuro eil vidés tn fgt;otentia.fcdiHa potentia é jjpingoi actui qj poténaque cm vifubomiicnno.vtcrqj igd iitoyëin po tenna,ppinq ad actu vidëdi.fed in dJpmqmon c itlc qui ë in obfeuro quia faciims pot videre cü non indigcai nifi luminc vi vidcat.fcdbonmea idigctlumic t crpgeftcióc lt;r*^nmum quidcigitur tanqua lirideni pati et moueruet agere etmouere otcimuo.etnanc^ mo tu0cft actus quidainumpfectue tn licut in aiteria nein elf. lO ia aütpatiutur etmouetur ab actio et actu etc.vnde cü quidenitanquani a finuli pati:c aüturaoiHtnuli licut Oixunu0.pauturiqutqe5 ent quid oititinile:palïuniaüt1initie eil

070 nditqûo fenfus in potentia effutaf fenfus in actup mittendo p er bcdaratls j” pbpficoy g idë motus ë age re 1 pati mouere t nioucri refpeetu öiucrfoy.iiioiuaent dl actus impfectus qui c a nioiojc imobili. tfini g, eil a' niotoic bf mouere tagcrc.t f111 qöêimobili cmoucrit pati.öeiifus g nie mó redueü bpotetia ad actüqivjtraf mutaiab obiceio fcnfibili in coipiiincnte fpeni Inar pz mutate ipm öc poicntia fcntiêdi ad actu fentiendi;vu oia que patuil ab atiquo ente in actu mouent.r id gó patitur quodüinópatilaiitirquodâmoa dilTitï. nópalTuöü pa tttur ëÖilfifc agcnti.fcd poltqj palfü éfilé é lUi. 3ntclli gcndû pg’pnicn.tertû conienti.luii.tranllatôis antique aliter mtroducit.vultcnt Üly.ondcrcöriani elfe inter fen füllt elfe potentiam actiuain ripfuiii clfe potentiam palïï uatti.r point öuan öillcrcntias inter ciTc actiuit clfe palfi ui. IPmiia quia clfe palfiuicclfe tactu impfeeto ginirto cuiii potentia.Scdclfcacitui clt die in actu pfccto.i^cöa quia paifiuu firn g paff-uû nó barieteile nifi ab acnuoiga fiactiuü iion dfctmódretpaifiuü.fcd acriuühabet clfe ex 1c. 3utelligcndü fccüdofiniconientatO2ë g paifiuu an uqud patiaf dlconlranu agentur büpatri eUadminum


-ocr page 52-

« fiiuflcîfontrano.nô enîccflat Ön mouetur fOMüpi in co pars contrarijtficri parsftiniUs«.

lt;I7®icenduni autemoc potcnftat :oc actunuc cmm liinplidtcr oiciniua que babemuß oe ipfie. £ft quideni cium fuut fcuna aliquidduut ii oica muß bomincm quoma bomofcientiö t babcntiu5 fcicntiam.J^ftauteni Ikutiatn oidmuß feuntem babentem gramaticani-'^tnqj autcm bo^ nóco dcnimodo pülfibiliß cft.i5cd bic quidemquonta genuebume 7 materiaeft.^llc autem quia wiés poffibiliß eft pfiderare nifi aliqutd ^ bibcat ejeten’ (TlPomt öiUmctionë bepotentijs lactu/Jftbiuiditur» trce:qot%p2iino ponii öiOinctionê potctitic,lccüdo ponit biftinctionon ipfmspari Öc quo pnuo fuit locutus. tertio facit fuintn à co)^ que öicit in boe capinito be potciitia t b’ pari ibifccüda ïhó eftautfimplicitcr.ibi tcrtia.'jnûc autc lantn. '|p)2inia in buas quia piiino ponit biftinctioncnt potentie, fceudo bedarat bitferenriam inter mëbia billin/ ctionis ibi 3ain autcin confideräa. ©e pumabieu bi ittdcndücfjc bc potcntia ïacta:be quibu6 nüe limplr id eft vniuerfaliter bieainuß vt ^pofeo fpcctat q -buplicitcr •liquid bicif in pocentia pnta leiens vei aliud talc. 3e)no móbicimrfeiens in potenria fient ignoiäs tcares babitu feicntifieo aui ideo bf potcntia feiensquia ebenücro box niinû qui otdinanfin fcientia.xXlio modo bicif fcicns in potcntia bo bus babitufeic pnta grâmatiee: fed nopride rano p cü.« ! ifti nôfûteodé môin potcntia.îUdignotâs bf in potcntia fcicns:ga genus fun.f.genus boiugt; ê bui^ f.gp bj Iciam tc ma Icic rceepriua.fed alius fie eft poten/ ria feiens qgt;tn vult póteonfiderare nifi aliud^rtcrins^j/ bibcat.

lt;r3am autem confideranßaeru ene per fe ^ p:o pae fciene banchtteram a.2lmboquidc igitur pa mifm potentiam fdentes funt.fed bic quidem p öoe rinam alteratußefttt multotienß et contrario mutatußbabitu-bic autcm et co quod babent fen furn aut gramaticâ non agerc aut in agcre alio mo lt;I7Egt;cclarat bifferenttâ inter feiente in potcntia piiomo i fccudo mo bices.q’ actu pfidcrans per laabitn fde quej bj in banclittera a in gramanealibus c actu t ^Jgt;c feiens fed ambo pnu.f.ignows c bns babitii -tnoplidct as fnt feines foifi in potctia fed biffcretes qm ignotâs no etficif actu feiens nifi fit altcratnsp boctrinätfriam qua acce/ pitTmultoticns niutat’ccr bitu pno feie acgfitc.fcd bns babitii i no pfideräs no altcraf p boctrinä neqs feiam ac cip:t,vt'cfFiciaf priderästfed folu muiaf be no agcre i age rcft bcu pfidcrarc in pfiderarcp babunqueptius bcbat ■r boce alio mb mutari ab ülo quo mutai ignoras in bit^ BCgfitóc. Jntclligcndû fin comentatore comcio.lvj.q, feiens grâmaocu pfidcranco in ca é feiens bn virimäp/ fectione ttale bidm^ feics in rei veritatc.er quo fcquitur Ipmo g pfeiens in actu nóémagis pfcctc feics q, feiens in bitu tin.fforma.n.opatiói vnita pfeetiorimô fe bj qjbn c^bfq5oparióc.Seqtfecudo q fient buplcr êpotctia.l.re inota fieutignotaris t^pinq ficutbntis babitutnó eófiz dcranriotita buplcr cactus fiuc pfeetio Vïact^püinu8 -r actus feenduo fine pfcetio pnia tpfeetio vlrima. ƒ otma êpma pfeetio.fed opari ab ea ^ueniens épfcetio vlrima vel vtbirit fupius ptn.fomianóopansë pmapfectio. (5 oparióivnita c pfcetio vlrima. .(Jntdligcndn fecudofm pm.eodccomëto q ignoras miltabifer potentia m actuj cd altcrabifp boctrinä imutabiimullones er babitu ad bifpöncpria t erbifpóne pria ab babitii quoufqjbabituf fit firmus rfinis.Ætintcdit p bitü forma feiettp bifpóz né pria ignorantiâ.2dbiaduerte q buplcrêiguotätia.f. negarfóts ï bifpónis.fma üientf in no I’nrib nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, cri orein illi oppofiin.fccüdaautiaenitur in baDcni rem fcicntie:quarc te.

ClHou eft autcm limplicitcrneqjagercnWK ti: fed aliud quidem co«uprio que a contrario•, ud autem faluß magie eft ^ potcntia abco a» éactu.Ji:t limili lic:licut pûtcnri3fe batóad^. fpeculansemm fit babene feientias quod eft alteraridn ipfum enim additio eft t uiattuo' aut alteram genus alterationia eft.

lt;r ’|pgt;onit btftinerionc ipfius pari zptinettres pits, j pma facit qb'öictü é.in febaondif qtranfiés bcign • ad bitn fdc nóvere altcraf fiuepatif babitu ad actu pfiderandi.tn tcrtiaq bieu lui quot;Jrlquot; m étant ad intdleetn adaptai ad ea q fpcctatad fcnlo*^' da.33n nó bene ibi tettia Senrinuiaût.Sçptna wo » neqj agcre ncq5 pari éfimptf in vno mótrii b'”“quot;’quot; J, i^ri vno mó br pati bc palTióc eorruptiuaiga il® fno prio acqrëdo forma aliquä eu obicetócfermedj/-j aiio mó br bc pallióe pfcctiua qcfalus trceepnoaui“. pfcetóis abfqj bcpditióe altcri’ ab aliquo ciite macini' prio led fitciUiiquo fit rcccpiio fieutpotctia f®'’jy’ . 2^n fpeculäs p bitü quépus babnitnó verealtérai w parit pmo mó cii nó trafmutef a prio aligdöeß“^^ v; fold acgritz fie ipnibcducit in actu prideräduaut li pa altcy genus palïïóio a palïióc eorrnpriua gaepalriOE criua fo mó bicta. ^ntdligcndü pfni q boc noiiié palfio nó fignihcat candé mictionc lunw fed qdâë palfio q ceorruprio patiëtis a prio aquo fw palfio ealidtafrigido z bóidialieco.cü.n.ealidu aga’» gidü corriipit frtgidnz fit calidu.aiw aut cpaflioqueo cuafio dus qbêin potctia ci^ab co qbëin Mtu.zoen® plcr ga vtlccuafio a nó cc ad pfeetteuë pma fieuttPJ^ g nó bjbitnautccuafio a pmapfeerióc in fam fiewu«i bris forma pus nóopäa poftea opafiznulla i^ ® palfio fed folu palfio p mó füpta. ^ntcUigenduro » potcntia z aetiis opponafrclatiucreü bieiiÄ?»?®’^’'” milaf poterie ga cilli pucntësz,pporeionalis.qöm.alic? ornat z pcrficit fieut actus fe baba ad potcntia illi éconitc niens z^gt;poreionabilc.

erfinde non bene bâbet oicere f.rpientem cum fapiat alterariificut nequeedificatotem cum o» ficat. 3n actum quidem igitur oucens cïpot^ naente fin mtcHigcre z fapcrc non ooctrina: alteram babere oenominationé iuftuméuc• W potcntia antem ente addilccns z accipiens fdtn tiamab actu entez oidafcalo:aut neqj p3tioiccn dum ficut oictum cft:aut cues die niodoß altera tionistz cam que in ptiuatiu as oifpofitioncsmm tationcm:z cam que in babitus znaturanv nbsp;.

lt;17 0 riduqtrafiës be ignorätia ad bitri feie nó^ealt« feu patif.b.q nó bn bf fa picnic altcrari cri fapiat z adw bituïcie trafmutef : fieut nó bri bfcdifieatorê altcranOum pmutafad actu cdificadi.rôtir illc g pus buit bitri feie fed fuit oblitg.ri uey er fe vematiin actu fiii intcHigerc aut fd re nó bf boctrinari:fed iuftfi ê talc motationc alia bcnoia ri0C3bfc.f. rememoratój.fed illc g er ignorantia accepit feiamab aliquo actu ente z bidafcalo.i.ingfo bn fm 0«/ fnnatÓ5 mutafrfed vt bictn c nó^c patif feu altcraf.wut fitalis pari bieaf:trie buos mósaltcrato is ponanr .Cake ratioiië que ëmutafto i bifpónee puanuas que nlutpna pofitiua:z bcc c alteratie perfceriua;z alicraticncm que ê in babitiun z naturamideft in formam babentem contra num politmunnz bcc eft alteratie fcrruptiua.


-ocr page 53-

^3weiligcndü circa iUain parte.Slccipienafcicnnä ab ftuin bidafwto^ buplr aliquis pótaegrere ctrm* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’”‘’^* ’inagirtroïwcente ipfum t g Öo/ nemt’ - ’s’quot;’'*” Iwininc intellect US agentis-rg mtêtio team ‘^“’’‘•“^Bacquirat femperacquintcâ ab aliquo enz t'^'*'^“^*‘^addifcens in potentia.tboefotmal it bitfir nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;magilkr ê fotmalitcrlt actu talie g ba

virti r'^quot;^'’' *’’ • 3nkUcctus aótagens cd actutalis fold ’Hanifa æ^1”^”^® *” virtutc luminieems fiunt nobis twin quot;nbsp;°'’‘”’® P^’^P'® per fc nota in quibus virtuafr de n^ ®^® Mones. ÆtI5 in vtraqjacqiiifitióc fiatcoz tenu '’'*’‘:S^“®^^ pneipijsadconcroncs -tens in poz lia ^^^^^^^ ‘’^ ®^^ ’'’ ®'’A»o entc,afto:ga tn boecmaz küta quot;’'’^’^“ ‘” acqmfitióe iele peröoetrin a;idco folum Wnb nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^Ktnöub’Wf^ qaeremz •Ker '^lt;”0 vidcfeóueniens quonia cdifiearcé Wi '^ '^*?'P^ feientiécd quoddä pati.idco nó fegtur ftiam^'^’-^“ ^^‘^‘f®f quot;® alfcramrnee patir. g nee rceipiéf ’fat^ ^'“r ^*^1 altcraf.Sedo quia qö'bic öfvidetur co M nbsp;nbsp;''^’ **’P™® bieebatur vbiaderebat 2V^:.iIli»n g mut«- ’’’*'*’ cffcalterató per boetrinaji ntultotics afiti1r•'^ '’“^ ““ contrario. iCcrtio ga vidcf q 'aligna ac bahn - '’' *^’^® altcratio i paflio cottuptiua vt qn aligs Quifi !^'”*’*^ ctroneüT g róncsad oppofml faetasaez 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;TR'a’?^““ ’èicntifiedoppolim ilWt crroncuin amifir. («b ““ ’•* P‘’”'*iTI5ercmplu nó lit oino fikt tarnen Iita^'*ï'’^‘^'P’f’’d3 nniiliwdotqölient edifieatoa Dutra biluinr '‘*'^*W’d* fibil öeperdit: lie nee acquires ba/ tof '■'^'’’erito bui’aut tranlicns ad aetü conlidcrädi dicitii”’’?**”®***^’^' ^‘^''‘^P®”^ aut altcratur. ^d febm tra« ^‘^^ ■'’quot;'* bic g-aeqmren3 feiamnÓalterafalz ttfMquot;'^°’’quot;P^”’®*^‘'R*’’®®“f^ ’’’f Walkratur ipropc ^»ï «me tida nó repugnant. 2ld tertiuör $traliëns 'meh’quot;*“ lesatiois ad feiain nibil beperdit. tralicns tfiiOa Ï®'’?’''”**®bifpóniBbcnc pót aliquid bcgdcrcfcd l)L?1° '' ‘’t paiTio 45p;iafcd ip:op:iaïeo:tupriHa. ÏXd ^'(b /^^^^ püfTio æpncconuptiuâ pluo rcQuircrctur ’fo^n a® '^‘'^ cojjupatur.regrfretur cniq’ conupaf •«nLar '”'”*^1”^ ^f’*'' contraria t incópoljibilis qn I ^itibi s “^''’'’ eodem fubiceto qualiicr nóelf be ba 1 nbsp;nbsp;'1• ^ Pdiefonoy.na buo pdinoua pût limulcHc 1 I’d hi ’”*^ ''“*’”‘-‘^ ^”''' oppofit a quantü adcfle in lilquot;: ’ITcnr '^'’‘^quot;f''’quot; ®‘ ^ rcprcntationcin cquantuad cok ’iTcnh ^“quot;’’danintellcetus non poflit limul buobus Wuf quot;^^ ”“I5habitus verus connpitbabitu fallutfcd ft i ’quot;jquot;® eorüpiiur alter boe c er alia ca.f.^gptcr fiiiih nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;vtquia intellcctusipfii5refpuit nee 1^^ Pinampliuo conliderattfcd cius oppolito firniiMz hähitus illc continue ad cuanelêentia tendit ’*‘ttt«o5nibil«ur.

JkJ‘’^^®‘3Mcm ptima quidem potentia nm be i * ■r^^'^’^rantc. en autem generatumeft ba hiiiit • ÿfcüîî fcnrirclt;l«odattt fin actum lî baif J ^** confidcrarc.®iffertantcj quia fel c^* ^®“'^ opationio ertra fût vifibile c au rüa ^“*^ ^ reliqua fenfibiliü. tl^*** ?”‘^*?''f“n’ que bicia crantcirca feientiamtï Itiitci^T-’’?”**'’etbuas partes quia pnino oUcndit q, li '^’'nma'^'’^etum elf bare ptimain pet fectionem r feed ^iffertm '’‘'■“'’quot;'’P***^^’'^frea fenfum;ponendo ramen '^dneh o”'''^‘•’’'uouensinfeUcetum be pninain perfe s'’2‘'*®”’‘ï gt;”oucnoipfum fcnfuj.Sceudo bat Mman ’‘’’»fwic ibi Æaufa autem.©c prima bidt$ •«•««ZœïîÂ^L pninam perfez 9 générante ipfum tribucnicct vtrtutcmfenli tuiam'.fcd cum fenfitiuumgeneratu dlhattet lient feien tiamtita g gt;potentia fenfitiua elfpumus aetua feulitiui lï cut Identia elf primus anus intclleetiui. Sennre^o qtgt; dlfm actum bidtur fimiliicr ipli confidcrare . quta lient confidcrare elf actus fedidus fdentis ; ita fentire dl aetus feeudus iptius fcnticntis.^fltamc biffercntia in boe ga quemouent fenfum be puma perfeetione mfceundâ viz deliect opcratfonem funt ci ettrtufeea:vt vifibile audibtlc t reliqua fcnfibilia.fed que moucnt babcntem babitû ad actum eonfiderandi fnntintrinfcea fibi. ^ntelKgendum pmno fm comentatore comcnio.lir.g-prima tranfinuta tio fenticntis quc cll fimilis tranfmutationi boininis bc ignorantia ad feieniiam pcr boetorcm cll cranfmntatio g fit per agens:quod cducit viriutcs fenütiuas be potentia materie gcncrans animal r non a fentibilibus: r innuit biffèrentwin inter primam perfcctioncm fectam in fenfu tvitititam.^pinaturcnis Optima pcrfccno fcnfusfit ab intelligent» agente:vt bcclaratur in libro animaliu. Sez cunda autem perfectio fit a fcnfibilibus . vult itaqs comé tator g-prima perfeetiofenfua fit virtus fciilitiua que triz buimranimali ab intelligcnna agete aiittanq5 abagetc vniuerfali:aut quia iributtur a virtutc fozinatiua que ell: »n fctninc: vt bcclaratur in libro be 3nimalibus:quctdco appcllamrintclligcntia agcnsquia occultez niirabiliter opcratur in produetione animalislicut mtclligcntia.öez cunda autem pcrfectiofenfus ell fpceics fcnlibilis vellen fatio quc tribuitur animalia fenlibilibus. ^ntcUigendu fecundo fin comentatorem comento eodem ggt; putna gfc etio fenfus biffcrtur a feientia fcicntis qiiando non conli z derat actu in hoc gpmoucnsprimam perfcetionctn in fcn fu z ertraIrens earn in feeundam funt ertrinfeea fenfata vt vilibilia.fed moucns fcicntem be prima perfeetione in feeunda ell aliquid copulatum cum anima copulononc iit clTc. 31lud ergo quod beductt fenfum ad actum fentiendt ell fcnfibile extrinfeeumimprimendo fenfui fpedem fua fed illud quod mouetintcllectum poHibilcin babente, lia bitiim ad actum eonfiderandiell aliquid copulatum aniz me fin elle vt beelarabitur gt;n parte imediate fcqucnti. CiCaiifa aótquoniä tingulanù quidem fm aciuj fenfustfeientia autem vmucrfaliü.bcc enimiipfa quodammodo funtomnia.viideintelligere üpfa elkum veilt. jSennrelautem non eft in ipfa.'lRe celTariii eft autem elle fenlibile. ipmuliter autem 2 boc fe habet in feientu e fenlibiUum:«,pptcr ca dem cauf am quia fenfibiha lingulariu5mi:? eptc nopjped oe bie quidem cemficarc tempua fiet tinrurfum.

lt;17 ©eelarat caufam quare mouens fenfum in feeundam perfeetionem ell ertrinfeeumrmouens autem inteUcctum ell intrinfecum biccns g eaufa ell.quia opcratio fenfus é circa fingularia que funtiHi ertrinfeea.fed fdcntia quc efl opcratio intellcctus ell circa vniuerfaiia que funtquoda modo in ipfa anlma.propter quod anima babituata pot intelligere qndoenqs volucrit.fcd fenfus fmeanimanó potcU fentirc quandocunqj voluerit: cum ad actum fen ticndi oportet fcnfibile prcfcnsclfc, i0ndc ctiam in fd^ tljs fenlibilium propter conlimitcnrcaufam idem eontin git feiliect g :anima non potcll be illis fdcniiamlrabcre nili in corum prcfcntiaifcd be bis ecrtificarc tcmpusfiet in poflcmm.qr in fcquennbus burns libri. ^Intelligenz dum primo feeundum eomentatorem comento.Ir.gpfen fus in actu non inoucmr nilimotu qui dieitur eomprebe fio arcb’ pamenlarib^ fcnfibilib'’. z Ute fürertraaiam Intellect’ ’aut moncf ad vltimd gfcetionêa reb’ vfibus Ttile fûti ata.Ct dint z Ute gfi fût i 919qr poll bcclarabi(


-ocr page 54-

^* ea que lut de bina pfccttoneintellectuo (ûtquafi ienfibt lia depuma pfeetionefenfus.f. inboe ^ambo mouent tfunt intenttoes imaginabiles c iftc lût vniucrläles po tentia I5 non aenntideodint-rifti quafi fût in aia a non diritfu; quia intentio vfis noaha ab intentióeimagina ta . Æi quibus pj q- Icnfus mouef ad acrû fenriendi a fcn fibilibustt per eonfequës q, né opotteret dare fenfuum aehuu intrinfecnatali cuius eppontuaUquiponût. ^ntel lectus aût mouef ad acni3 eonfiderardi fine intcUtgendi tanquâ a motoîc ppmquo a rebus vniuerfaiibno I5 mo tôt fmcipalis intdlccnis pcffibilis fit intellectus âgés vt 1 poft oftendeh '|^tet vitenus tp vniuerfâlia^tic mo/ wentinrcllectû ad vlnmâ perfectionê fût intentioes ima/ ginarc:que quia né funtacm vfes ficurfpecica intcUigi/ biles que fûtabftracte fed folû potentiateti er ipfis lomie înteHectus agenris abftrabanffpés iteUigibiles aetu mi «crfalco.ideo nô funtin aia.f.inrellectiua fed fût qnafi in aia qa fût in fenfo interior inidlectui de feruiente ad aetu intclligcndi.Jfter boepj q -mouennainreUeetnad poftrc mû pfeenone funt copulata cû animacopulatione in eife quoniâ fim elle vniunf aie fenfitiuc.r ifta Gif intentioes imaginabiles utdictû eft. ^nicUigendû fecûdo q, com tatet mouet dubitarionem circa illud qö'dietüeftfcnftulc moucre aetu fenriendi. illud eni non apparct *CE:qa effe etus fpóalis debetbabercagens fpûale cû cffêctiîs afltmt Icnir agemi.fcd fcnfaiio cftfpnalisr fôtma fcnfibilis’ma terialis.quarc tc. Ädboc ponitcométato: duasrnz fiones. T^rima eft q » fenfatio eft fpüalis non róneagen tis fed róne materie in qua rccipif:qutaemm rceipitur i (enfu qui eft fpüalis vnde fie dicit. itpót aliquis diccre ^ fcufibilia nó mouentiënfusillo modo quocriftûtertra aiam.meuent eni fenfuafini q? funtintentioes en in ma lcria non fint intenfionesin aetu fed in potentia. Siez cûda refponfio eft q, fcnfibilc ,pductl fctifauonéranqnain agensinftrumcntalcrt qb’cfl dare agens fpüalc ertrinfe en a fenfibusaialiü a fmnbilibuspncipaüter,pdocca fcn fanonc rab illo capit fenfatio fuain fpnalitatem ficut cria fuit neceife in tntdlectu quoniâ pbantafnia quia ê mate/ riale nó pót vigo’c ,pp:to ,pd«ccrc in intcllcctu poflibili fpedéabftracta.quarc 05 aft iHius ^ductioné eoneurref intcllcctu agentem qui eftabftraems. ay.aût boe taenit in fcnfu quia lafct cû fit virtus ojganica î magia appaz ret in intdlcctû qui eft virtus a bftracra. lijnde eömenta totcodé comento renuendo ptimâ refponfioné fiedicir. Æt non pót aliquis diccre qifta diuerütas aeddat^pt diucrfiiaicm fubiceti ira qgt; fiant inrcntioncs ^ptermate riam fpüalc que eft fenfus non ,pptfr inototcin ertrinfe eü.33ldcliuocftcni crtftmiarc qicaufa in diucrfitatc niatc ric eft diticrfitas fotinay:non q diucrfitas materie fitcd diuerfttano fotniaV-t en itafit necefTe eft poncrc mototé ertrinfeeü in fenfibusaialid afcnfibilib’ ficutfuirnceefte in intcllcctu. ïlifu eft igifip fi conceflerimus q, diuerfiz t;i6 fotmax têcaufadiuerfitaris materie q, nceefte crit nio tote ertnilfeeû clTc. fed Sty.taeuit boe in Icufu quia latet tapparct in 1ntcKcctu r tu debes boepfidcraf qrfi idiget pfcrutarionc. tfrquibus verbis apparct cómentaiotcs non poncre fcnfuin agcntcni incriftent« aie fenfiriue vt aliqui diedt en voluifle fed potius ertrinfeeü a fenfib^quó plurcoputant efte quendamintdligcntiam fpeeic^t fenfi biliû çfenfationû ptincipalitcr ptoducri.nâ ficutdiett etu dcintcleetu agente rcfpccm fpccicçinteUigibiliû rintclz Icetioncm.

lt;I7*lH0c autcnitantum fit oiffinitmquoniam nt non fimplidter fitqó potentia oicitur.Sed aliud qwdem ficut fi oicamuspuep polk militarc.^lü

tld autem ficut in etatéendcntcm fie bik# feu

«7 ƒadt fummaror que dicta fût de P^itcn^ oftendendo qualitcr fe baheantad fenfum . «fren duag ptfo.qma pnio rcaffumit quedicta fünf oepot fecûdo de altcrari feu pan ibi Quon w aût pma didtq ’ nue fi tu dicta de potentia quod non oin ,^ piintcr 1 vno modo fed multiplieiter.quomam »'m ,^ dicitur in potcnria ,ppinqua fientin etafc artem militie t non opans fm cam eft in potentia »■ lirai,J.7 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CnifinnA nSallOUandO

öicebatur.zd;niinalcnicftin potenria fiuc illud «q '^^^^ ncraturaial eft in potentia remota ad fentirc. fed® actu'nó operans fin fcnfuin eft in potentia

€7 i© uoniam aûtinnominata eft ipo? ®’'’'L tia oeterminam eft ant Oc bis quoniâ alKt^f mode aitera.vti autem nccelTe eft ipia P®? rari tanqua depuis nominibus, ^enfiriu“ potentia eft;qnale iam actu ftnfibile ficuf eft. '“ß? atitur quidéigitur non fimilecns: P^quot; autem alTimtlatum efttr eft quale illud. . ^.j^ ^Vlac rea ftuinit quod dictû fuit de pan t'•'^^P-pbi fenfus diecns q altcratio feu paifioque fitinf, bet p’opuunomen impofitu tarnen c altera dl*® r-^ç c paflione jgt;pria rconuptiua.T iam oftenfum fimt altera T quo für altera.Xlue ant beterminando -fu nceefle eft vtiipfo pari r altcrari fen fusac fi ll“» ■jj pria noia ipfo?.i£ttuiic deferibendo fcnftiiu« ^vLci efte talc in potcnria quale eft fcnfibile in actu ”'P^ii oftcnfum.^ndc tciifiriuü dü patifa fcnfibili iioc .j Ie illi:fcd poftqj paftum eft affimilatûcft f®*5fl^jLdé lt;nbsp;lud. ^nKlliScndüq'fcniiriuü anteq5rccipiarir‘-(j/ iiitentione quam 111 co ipninit fomia icnfibilis uon -mile il li fed pottus diftimilc : fed poftq, reripitcan* eft fimile ci.idco dieif qlcnfitiuû eft talc in poKdd'Z^ eft fcnfibilein actu.t no dieif q. fenfitutu ffl P'-''7',7-ii ftbilc inactu:nam fenfitiuu nórccipit fenfibilciid^y .-cffieif fcnfibile led rec ipit mtenrione fenfibilisP*^^ cfftcif fimile illi - rtalc quale eft illud.vndefi color r‘û in vifur non intcntio colojio:tiic idcclTcteftccoioii aia r crtra aiam. fed efte colons ertra ajain no®®L benfto.ergo efte colons in aia fine in vifu no ^ . u,j bcnfio:qt)tanie'cftfalfnm.zt 'i bocponit pin.coid«^ 'gt; fub talibus verbis: aßgt;anifeftü,cft igif « I»* fl®.’“„|i(i q, feiens fimplictter eft illud qd eft in potentia adiw ^^j nem qua determinauimus de potentia p inicntwn fenfibilis in pfcctioiic.i.illud qdinnaul cftpcrtiOE ^ fioncs rcy fenfibiiû:nópcripfas res fenfibilçan tüc clfe coloris in yifu r in coipc circt ide.tfiuaci efte eins invifu nó cetcompbenfio. ^iquot;?*^'’^’^^Jnlii quod eft in potcnria ficut fenfarum in ß ntiUudqd ' eft in potcnria fcnfatû:qnoniâ fi ita eu • ide cftct cftecolorio in vifu r in fua maicna. vty fenfus fit virms paftiua.ilrguif q non quält« nibus bic inductis ab üUberfo er intentiocalioy. ma ró.qnq;aligna fie febabentq’vnûcftfopiua ÿ inferius in O’dinc naturc.fi infcriusrin oeefw ^ÿ a8cftactiuû:o3q’Ctiam fupiu8 fin oes fui acriuû:cû fupiori8magi8litagere qs inférions.'.. ma Icnfitiua in oïdinc nature eft fupioi 45 vege .j-j vegctaliua oeo fuas poten ias habetaetmasvtpa pta.ergoaia fenfiriua ocs fuas potentiaÿabctaL « ^^ Pconfeqnes nullus fenfus eft virtus P‘'quot;™^k„.^figt;é dirô.^nferius qd’eft materiale non agitm Iißc

il

H 5 i î


-ocr page 55-

j^ccondus

^ fi™tindrumcrum; t rcndtum; ftouai/r r ?”’®ftnfibili9cmf('rioï t matcrialia rcT/ 8®fo!m f*®^.’“* •’’ Icnfitius jê fupiœ t fójinaUa.cr/ fottria '*’’®^***®’’lt;”*98*t *« OW’” lenfittua ncc ifuaa qifi5ff®‘’^^®flt;^‘l*K’*ßgt;igt;Wa pwamp;i9 fenfitma cpalTiua •'’fooi i^- '” ”””’ ^ellcta fonrafcndbili. nbsp;nbsp;inertia ^rtP .?quot;f“® *wdicat öc fuo fcnfibili ^pno ^ non fening -’ ^f’.^’”*f^‘***’‘J*f9''lt;^C‘l“cdâacrio . crgo glibct ''^(S'^-'’“®‘^'’‘ ’’’‘’Hufent palïïimo. dnarta ró M»^r^?® 9^“*^9 9«ipifquonia oculimedruatarti 'dioi-*quot; - n'®^’’^ '’ ^fpecula.Toplibafilifd fpargunt •^tm” 1*?* werfidót.qnó fier« nifi vifuoagerct in ^Ç.»^’ .^^ ci'dnfcru;,qrc té. 2ld oppolituj fuut ^M«?’^®?’’.1^® fl9*‘”’f fnedn cp circa ipa^ varij hlfm»quot; - ^‘ ^••föli.auida ponnf ^glibrt fenfua dl ^Ü89Ha-^ *’“''*’^^ acnii’faltcj refpeem fenfatióis erte ^?93^-°.**'^””^^«9 fcnfibilc cöfpedcab cc» pro ^’^framp; '^^®^”® ^“flfïdétiaad educed« (cnfatioiic. Êllij *i^e?- 39''Ç”^* fenfuß fit palfm’ rdpertu fm actuß tu ''’.^cr^- ®®*’quot;® tmaginâtcafoimâ fcnfibilc folûipn '''fitfur”^ *^® ’quot; O2gano fenfuß quaiptdla tue fenfuf Ïloh *^'’”’ ^ ’’^ ^'” ^quot;^9‘^*^ 9^ actualc fcnlarionCj. ^iiO8fj 'J''quot;*9“d‘dpcctu cuiufeüqj gcncria fcnfibiUum ’'•hiamp;irf .®P®*'*^fût incdUcntcß aie fcnlitni c.vnu acti quot;”'’ttr*’” *®*'ï9W rccepriun ciufde, vt vifuj acti ^w'^^ P®*’*““ ■’^ wa be cetcriß. quay epinionü que '’®tfy ''quot;^da; Videiqudlióc inca fatie,plira qua füg hóet^omtato7 tu fugiuß aha epinione tetigit qua ^I^amp;na •cdipanilub bubio berdinquitq fuit w^k- ’^quot;“S’noiOTfpiritaalia cnrinfccua afenfi ^181pƒ ’fcnfibfliV qui fit ca ^ductina fpcdci fenfi/ ^^if^Kk-'^''^^'^ ’'^ ecqueda itclligcntia, na eu Sftid °^'® ^ Icnfatio fint effect^ fpidtualcß non go *’^ »«^‘quot;^WbicaKctti^ agetie fpiritualfß.talißät ’''fiiUfli, - ®9oibictosc.qrc 'fc. ^?acaut opinio '’'’die’P®Snat Zllbcrtue bice ß no cc ncee fTariunt »^'hrt??®V’*^inisq»e ein mulnenon fin róem ^Iibii(9„' ’’^^sfAniuecaS'icd efie fpiritualc fbnnc C’lia^^V^ inucnifinoib^eum vna fit fpintua ■ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;**“ ^’“®® tangibiliß f5 die materiale iucnif ’Ç'KioM *^®Ï”’**®‘* QUäUtao vibbilio foluin fcdin die ?*'^gt;lia« a-k-*^™“®’® '’ :9®^ babctadcs medium ficut pWiv *”®^'’^^’quot;® babent ipmfeb’m vna naturam •^ tnea''’ ~ ’^® ** *^® patebit.tfpirimaliuo betcc co i’’’’lt;ttvr ‘^®’’®9 « fön’ q, odo2. 'K^topterca vent’ *’0(loif ^’''^'’*®®*®’®®lt;’”’lt;’® ani affcrt vraullcrt ig Mfip^'^f® ^ P5 ergienria.'®nfcnfibilc qb Centif tS*aialina^‘‘^^® ®*‘“d elle c in eo2po:c fcnfibili. ^tffei« ®*-dto vfoigano qin in co;pc fcnfibili efl Q8in ’ir’'*^ ‘’-* '”®dio vd otgano feb’m cc fpiriz 5Wafnrj *? Pludb’ fenfibuß êvniuß röniß, Æt L quot;da ft iv ’Pj*”^ fcnfibilib’ talc die fpiritualc. iKc/ ^■Mo^. ®®® Auefl'o ficut fatun ê querere qd tri quot;quot;quot;•ènfo, '’“®* ^' acturn cu bic fit ,gpn'uß d’effez ï?’'’(cLa r2^cnfibiliß febm cc materiale .pdiidfa ge v*ttpOim i” '^‘^ •ptdtualc febm qb babct die fenfi S^tfeutof®?’?'®’”’ 'uedio vel O2gano fenfuß.cuipa F^fc. ”»'®'circ fcnfibiltßin feeundomodo bieenz ?'*'’rtfnniS^’’‘*® ®®^5 ®^” feufum dïc virtuté paf fc’ddtta^quot; ■ ’^™æquot;**’®®®d oppofitmnbaius^ugi cdoiTnk-ƒ^ P®®’® concede cpanima fcnfibilis c B'WiliQ. *cgctabili t tarnen non opottet qbfi » '’Hon«»'?®“’® S’fcufibüiß non fitgalTiua qj fenz h^d’ctctotokv’ ycsctabili. 23ndccutn pan fenfibif h.'quot;taniMr'kƒ®' biuerfap rationum non oidina maai ' ™*“®quot;^ vcgetabilie ifeeundumagcrc t ’'*»18 per hoc qb vbicmiqj ell vegetatiuum in lient motot pnnetpalis. ^n nutrttiua generat eamcm que ê medium i tactu. t gcncratiua ^ducitojgana fenfiz bu3 bderuictia quarc tc. 2ld febarn refpödet Zllbcr tu3 gtgt;fo2ma fcnfibilio no agit i aiam fenfitma’.fed io:ga num (iiuj.tn non meöuenitqb minuß gfcetum agatima giß pfcctum.3.die rtia5 bidt qblicct glibct fenfuß fit paf fin’, tn per fonnä fcnfibiliß eriflcntcin in ,ipo g quam fît in actu agerc pot ficut bno babitum pot eöfidemre. lEïfi quiß vellet tencre fenfuj die pure paffiuutn refpcetu fue pjopne cognitióio biecre poffet ggt; fenfuß non aliter luz dieat be fcnfibili nifi qbipmeognofdt:ttaliß eognitio re fpcctn dußdl palTio-inö actio, adquarta patetqb vi fußnon infidt fpceulum neq5 vcncnat acrcm.ßtaliafiöt 9 vapojibuß qui g oculoßcgrcdiunl t ab ipfißrefoluunf eu fini iter ccieraß gicg aialiß poiofiotc 9 t pallibiliozcß.

5ceiwuin auf eft fm vnmii quét^ feu nmi ocfcnllbilibus.pno ficif auf fenfi bile triplicitcr quo^J o«oquidéoidm* g fc fentin.vnüantfeendum accident zE’uo;: dût aliud quidé pjopuum cft.aliud auteni cóniuncomnium.

ATjIllud dl febm capitulum butuß quarti tractatuß in q ay. beterminat be fcnfibili vniucrfaliter. Ætcontinet buaß gtco. Quia pponit vnam biflinctionc5be ipfo fen fibih.feeundo bedarat mêbia tpfi’ibi. nbsp;nbsp;'©e prima eó tinuando ad picccdcntia. bidt pbieendû dfe febm vnuz queq; fenfum bc fcnfibiltb’. Senfibile aut dl tripler, t illoy buo fuut fcnfibilia per fc.Ttertifi dl fcnfibilc g acdz denß.t buoy fenfibilium g fctaliud vnmfcuiulq^ dl pio piium aliud vcro comunc omm. 5”tclligcndiî qb bee biuifio fie pot reduci ad bimebam. 0 nine fcnfibilc aut c fcnfibilc g fetaut p aendeno. Si perfe itcrum buplid ter qiaute.fcnfibilc^pnumtautdl fcnfibilc comunc,

lt;17 i^ieo autpeopun q aide qö non cotingit nite-ro fenfu fentin: ? circa qb non ptingit errarcvt vi fus cdo:is:-r auditus foni:î guftus bunion's« 127a ctus aut plurcsbabet oifferétias: (5vnufquifen »» dicat oe bis.î nó oecipif vifus qin colo:,necß au dit' ’qm fonus. [5 quidé colo:atû’aut vbi: aut quid fonans.buiufmodi quidem igitur oicunf.pp^a vniufcuiufcB.

fl?©eclaratmcmbia biuifioniß. Æt continettreg partes Quia pnmo oüdit quid dlfcnfibilc .ppnum, Sebo gd dl fcnfibilc cóniunc. /Tertio quid é fcnfibilc g aeddenß: ibifia. Æôia autcm.ibi tcrtia.Sccundum acddcng ât ©c puma bicit bcfcnbcndo fcnfibilc jipunm qb dl illlf qb non contingit altero fenfu fentin.f^vno tin. loquen do be crtcrioa.tdrca quod nou contingit fenfumillius perc^tiuum crrarc. vndc coloi a folo vifu dl perccptibi iiotfonuf a folo auditu t odor a folo olfacm.tfapoi a fo lo gullu, Qualitatcßautej tangibilcoq a folo tactu fiH pccptibilcß plurcß bifferentiaß habet vnicuni nomen n babetcß.t circa bee fcnfibilia fenfuß pticularcß nó errät fed vnulquifqj recte iudicat be fuo fcnfibili .ppno . t no bcdpitur vifuß bc coloic quoniam coloi neqj audituß S fonoqm fonuß ^ ita bc rdiquiß. Ærrat aut circa bineren tiä bomm fenlibiliu vt errat vifuß circa coloiatumquid dl aut vbi dl.tauditUß circa fonuß gd fit aut vbi.tcon fifr bc alii0.3 Ha igitur fcnfibilia que bicta funt«funt pio plia fcnfibilia fenfuü crtcrioy, ^ntdligcndum piimo febm comctatoicin conito.lriij. g»vnufquifqs fenfuü ia dieat fuum fenfatum^pdum mon errat in co i maioii parte.l3iruß.n.non errat in coloic.vtrumfit albuß vel nigcr.ncqsaudituß in voce,vtrum lit grama aut acuta.

e


-ocr page 56-

Xibcr

fed iftifcih 6 errant in föptebedendo bifferentfao idiui duo:? ifto? fcn(ibiliu5 .l^crhi gra in ppjebedendoiftud albii quod c mi.autbifferentias Ioro;u5 illoy.vcrbi gfa vteópxbêdiïtqö ’ ilhid albu êfupiufant ifenus. |0of futnusig^i biccrccopulando tc«U5ciïcoititotn ^pofito tnaquonun pinninè qjfenfus exterioj nóbedpiïdrca obidtu,jgt;p:itJ5pamu t adequate vt vifua qm colorxó

Sebm c 5- fenfua exterior nóerratcirca fenfibile pro/ prium nóadequatu in inaioripre ft vifus . vtru color fit albedo vrnigredo.^rrattn qnqsjrptcr befcctU5 aheut^ trimncódirionü ad rectum iudiciübe fpär^cotentis fob primo obicito rcqfita?.qnc fût bebita appronmano obic cri.bcbita bifpofitio medij.t bebita organi bifpofitó.^n ^rptcr bcfccnnn prïcalbn vifum a longe iudicafnigrü.t ^pter bcfcctu5fecundc albuin vifu5 per vurû virilem/ dicator viridc. Ä’t propter befeetu tertic rterieuooia erte rins ab co wfa tudicatcitrim coloria. Äuduio làlbcr tue bleat œ in nullo bo? iudido?lënfus ertcrioris fit er ror.quonia fenfus exterior nóiudieat be fenfibih firn elfe reale fine materiale qb’ bj in corpe fcnfibili.quia vt fie nó bj effe fenfibile.fed foinfirn erte intcntióalc aut fpiritualc qb babjin medio vlorgsno fenfua.^n licet color Tifua ab itericoi corpe fenfibili fit albedo.in oculo tarnen Irab, elfe alteratu ad citrinitaté .ideo talie iudicaf fient elli rei vcritatc.ftdbcc opinio cômunitcr nótenef. 3Ccrtinin eft q- fenfua exterior iHia etiam condmoib^ dantibus fre quenter bedpif circa bilfercnriae fui fenfibilia propri,, vt quid c coloratn aut vbitc. 3ntciligendum febo firn comcntatorcsi expofttione illme partia tenus, ©cd quid coloratn eft aut vbi te.ip zis.non ^intcndcbat q ’ fenfua fomprebédit effentiaa re? ftcut quidas exnmauenit.boe cm mê alteriue potetic que bicifintcliectua fed inrende/ bat fp fenfuaeu iro ccompreixndttfua fenfibilia propria comprebéditintentienee Idimdualee biueifafin gcncri bua t fpedeb^. tCoprclxndutigitur uuctionc5bui^ bo/ minia indtuidualia x intenrioné buiue equi indmidua/ liert vninerfatiter intenrioné vniufeuiufq, beecpicdica incHto?indtuiduaiiujri hoc videtur effe propriiifenfib!’ boia. i3ndc btdiÄ?.in libro be fenfu t fenfato ep leu/ fuaalio? awlinm no font ficut fenfua boia : aut fife buie fermonùÆtifta intentio indiuidnalw eft ilia qua biftin/ guit virtue cogitatfua a ferma miaginatinartexpoliat cd ab da que funtadiuncta en ca er iftie fenübilib’cóibuat proprijert rcponftca ln incinorattnart bec cadcnicftiiia quam pprebenduimaginatma. fed tinaginattua compte i^diteam cóiunctam iftie fcnfibilib^ licet eiecóprclxn fio.f.cogitatfuc virtune fit magiofpirimalie: vtalibi be terminatum cft. ^c quibue bicrie tria did polTunt. 'JP'rimum cft bifferentia Icnfuo ad intcllectum qm intel/ lectaecóprcndit cirentiae re? vniuerfaliter tabtlracte: fcnfiia eóprebendit folum indiuidualitcr t fignatc. Sc/ cundu cft bifferentia inter fenfua bominiet fenluealio/ rum awlinm cófterloquendo be fenfu.Jlam fenfua bo/ mime eognoftuntbifferenriaeindiuidualee oium becej inedieamento? vt fertemreum bac quantiiate en boe co/ or reum bac paterniratert rdiquie bumfmodi. Senfus aut cft bruto?caltquaebifTcrcntiae indiuidualefcogno fiatnó tn oium predieamentorum : vnde nócognofent biffe, étiae indiuidualee fubrtantic : aut rclarionie: aut nliae plnree. nbsp;nbsp;ÄTertium cft inter cogitariuam buinani

1 imaginariuam.nâ eogitatiua bumana cognofcitinten/ lioneni indlnidualc non fenfatam p fenfum exteriorej t cam biftinguita forma imaginata priuscogniH per (en/ fum cxtcriorcmt’x cxpoltat intenrionem indiuidualcma fenfibilib’ proprije tcóibue eiadiunetis. '(Jamp;oteft.n. eogitatiua cognofecrefortem : vt bic bomo nó appreben dendo eumremn J/aequantitate.nitcuinboe colore ; ïüa

be rdiquie t intcntfenejindiuidualé talttcrerpolwoiquot; rcponit in mcinorattua. Jmaginaiiua aatem intenaw^ indiuidualem non pottaliterexpolure; I5 femp Md« prcbcndit cum fenfibüib^ci adiüctie ipf45cóp!cboiJ‘i'

Æx quo fequitur «p cóprcbcnfio cogitatmc cnias«*?' ritualieiqsimaginatiuerqri, licet cognaiiuanópdWquot;quot;' fingularitcr eognofcerc:cum paudonbua tamcneêdiW nibue poteft cognofccrc qjaliqua alia virtue fmli®*' Cl Cóinunu auttmotustciuieernumeruKtifiu]'^ raagnitudo buiufmoefi cnini nuiliuc vmw^^P® paarfj cola onnb’ 23actui.n.moms atejeWf^ lif7 Vifuiytequidcigif fûtfdibilu bec^M^s lt;17 0 ftendit q funt fenfibilia cóia bices ip fciwbiW funt moms quiee numcrue figura t magnuudeM*' nulliuffeiifue fw^pria.fcd oibus laeaaidii i}’riquot;,j ^ndc motus cftfénftbiliga taan t vifu twofOWL bec funt fenfibilia pcrfc. JntcUigcndu pfni^’ï* torcm ?m.Initf.g-dx.nó intcndit q’ vnoq^® quinqs cftcÓc vnicmq5 fenfmisrvtinidlcxit.ï**“quot; 1 firn qb’ apparct.fcd tria eo?.f.motBS iq»*^“’?”“^ rus fût cóia oibno. figura aut tquantims lóif^'^;u tvifuitm. nbsp;0mdü tarnen bicuntq ’oia leuliM*quot;^ funtcóprcbenfibilta ab eibusfenfib’’:t 5'^’« ^quot; ^gni vtbirit ffIxmtftiue.Scd iiiotue quieeï nnnKru» pprcbcnftbilia bilimctc ab oibue fcnfibue. uS®'7^j{i t magmtudo funtpprcbenfibilia öiltinetcfd“5® tacm -rconfufeabalqetnbusfcnlïb'-’. 5”^‘,^|;nÿ1 fccuudo »5 comentatorê pm.eedeiq ’ fcnnbil^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1 pria 1 cómunta funtattnbina fenfib” nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;I nifeftu5cft.nó.n.poirumue attnboerc ®P^^.^p«f \ fenfuuj de alio medo ab co firn qncj1 poll fubdtt. qdacm, fût eóprcbcnlibiHaI funt fenfus nó fini 3, fût aliqui fcnlue.PuliJ^pfr^ n tator ^ fenfibilia ^pria xcórnunia fuut fcni*‘“?Llö tl qr funt fenfibilia a knftb^ in quantù fenfue: « J» . j, tl fenfusmodo infcnae bcelarando. ^^Ïc.fé«.f» H circa icxtujivtrü qumqst n0|gt;lura ßni fei*^^|i»l^I motus quiee xc.iftprie arguit gr non o« nbsp;nbsp;nbsp;^Èr I bilia c«a:qr omncfcnfibile cómnnc éfeufibi^r J,£,■ fii exterior1: fed non omnia : ilia funtbiiiuf»'^‘’7“ ^nn | ■^atet pda cum iitarore er Ä?.« ^:on«ntaK^^ nor probeï: qr lice be magnltudmc tfig“’®“ pd faluarimon tarnen vidcf pofte faluan'öcuuU’ -pppitt iMdiiiifibiUb‘’confiituifmoe a fenfu externa » bcnduniur: hinilitcr nee be motu be quo mhi inutatum erterquod ponimr induituioi» ‘(,jcjf ri nee be quicte que eft pnuano x non cue* ^„liics^ guitur cp fim plnra illis p perfpectionief bcccnixnouc. Secuiido dubitatur circa •* a,,^ ; co vf,contradictio.Xlä bicifin fme conicnn» ^j^jS cóia funt fcnfibilia a fcnftbus.fim q'funi feil'“ j^jfiH fequitur 3, 0,4 fenfibilia cóia funt feufibtlia^pz übilia.qr vt babef primo poftcrio?:fiiu g'y ponit be omni:x be oi iucludit vniucrfaluau' jn’dlf rum x tempo?! tarnen in prmcipio nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'Zfelu”!

oppofitum buius.f.aliqua fenfibilia cóuiofli» j^jiW' comprcbcnfibilia a buobusfenfibuß‘^‘’^^nitieiifi^'^ TRefpondefad primus 5’ plura illis qumqi'quot;^jjiifg^ lia communia: fed id?.bte folum ^f^’^’ï^aial”^ funt necdfario fubiccia imtnntationiß fenfiox' „«d»! rum neceftitatc propinqua aut remota, ^^„niui'*’ cft magnttudincm xfiguram viurt colon- j«»lt;/ tet:magnitudincmquidcn nceeftitate diatariS^ram vero ncccfftiate remota V'^^^idln' gnitudinem.Ætfife fe habet motus tefped“ ^lt; nu8 necefläriom „wm fenddur :î codes’ s**


-ocr page 57-

Secundus

J^icö fc bntref^ou alw^: fcnlibfltwn ^gt;p:ioç CU5ipa ^Klurio in codem tubiccovnianï cum inotu vel cum Wtc.thl'r omne (ubicctü ftnfibiliö ^prijcH vnmn vV vn permmicy étvnitatem inteihgerr bcbcinua. WHavero Icnfibilia comunia nó ncceflano vniunï fen/ «Sr j P’^P’*i? adbocTibnutct. ficut fimilitudo biffi 'tudo.puicbiitijdoï turpitude ^ rcliqua binufmodi. bif??” ”»***’*^^ ®*^ ’‘^ ***’ quinq5 reducunt. Sed euj ff’^ numcrua motus iqmes nófuntp fc fen/ cü f^ '’■quot;*’ ^crion.öfco 9? fentiunfpfc fenfuerterioïi oin quot;™'^[“ '''fenfus interiors -Einde plurahtas t bifti néo^^” ^°P’‘^l’f«dunt fenfu nifi eoneurrat intcrio:.fifr fttrtnni?®’“‘^ ™‘^ eognitione 05 eognofecre pn’ t po [^ JHbiluicem fuecedètia qö'néfit nifi peurrat memo U. '*J®®’'a virtue iterioteognofeitiua: idêert be ge/ ft»nfi w ?^”° ‘■^f^^•'''^fenfutn erterioxm eóprebende '’niiMp **^ ’’quot;’'f^ motuï velquietu 95ipm cöpxbcndcrc ^nranf^'^ 'numeymotu vel quictc. Euru aöt fit ca/ biliahf icnfibilia d^pna q5eómuma fint fenfi S’ c»ta’I*' ®**® ^ ®''® P®*^ apparebit. nbsp;nbsp;Äd firnbidtur ''''ribiiquot;''*^°’”^'’f'^’’^^^‘^*’‘^*fi'aeóniuna fentumtur a '^Hn^ cquot;^*^”*“ fenfusnó plus voluit nifi qpfcnfibilia WunbiTf “”^ ® fenfibus p natura cöniunc oib^ aut ^entitt» *^”’’^“® ®*“*” ’“f plurium aialms fpede biffe '’Mb»'^quot; *^dunf a fen fib^ vtaliqui fenluo vel alic^ ”quot;gt;1118 ’'quot;’^^ fsnen p naturam magis cómunê fentiunf *”®lt;lm '^ ^ Nmnerufqj magnitudo tfigura . qn'i mo ®ï”wn® f ’numerus Icntiunf pcrnahira eómuné oib^ '“quot;lUnf ' r ’’’®8’’Kude’t figura fentiunf per naturam ’^tium ***’‘’” ’‘fi’‘^ W®“*’ ^*P^ •** S ’ ^‘^’^9* ’’®quot; '’'nqnfa’^u!''’’’^^^^®*^*’’ figt;”^“® biScrunt fcnfibilia l•rcnfik’’“ ’Woiiionibu6indiuidnalib^que fcntiunnir 1^S ^'*'^^^'’* ^•^”fi’® ^* patebit in comento Rqucii. 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;acadeneaöt oidturfenfibilc:vt H

1wfi **^iam filius: fm accidena etenim boe I SmS'’*®”^”' accidit albe boeqöfentii.vnde I '‘quot;W c ’ '^ ® buiafmodidl 3 fenfibih.fenlibi 1 ^ fuhrt ”'-^^ P’op'ic pJopziafcnfibilia funt« ad 1 tïS^tta acta nara eft vnufcuiufcB fenfue.

1 fHcntei®^*l“quidfitfenfibilc per aeddens bieens 1ï^rtSi^’®^*^® «fi’fiwd ‘1“°^ aeeidit fenfibiU p fc 1 ^Wc«f c®^tóffenfibiliBper Beeidens quiaeddital ’I^tai ™”*^ P'' ’fe-óato q; bpani fili^ fit albus.vn t^fenpu^ ®“tóco vt lie nihilpatitnr fenfus.£t fub/ f ''ia jfo - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Pfifcnfibilia ,ppna fût p fenfibida. fen ?”taS‘®’’quot;*'”® fimtfecundo fcnfibilia.imcdiantib’ rS»8^'*’*‘’‘!®»’®fi Bfcnfibilia gt;p:iafvmufeui^q5 ”''ifi.vti'quot;™*®”*® fubllantia apta nata ê notificari t bif patebit. ^ntcUigcndüqpeoin/ r’'*tosv‘’^•’”®®et buas bubitationcs/fßmma có r*ifgt;ilciJ.’®'’?®fibc Icnfibilibus per aeddensiquia ü ii”^iliar ’^®‘^f”® ^ fi^®^ 1*^ aeeidit fcnfibili per fe cu k ”8vt motus figura -ré.aeeidantfenfibi/ |t0tiiGhi®fS®efont fcnfibilia per fc.fcquifep fenfibi/ hÏ®®»iie? quot;’™ fcnfibilia p aecidenS. Secuda bubi/ r”8(bin ^°?^”® ^ 'ibbietum eft be fcnfibilibuscómu liquot;Mian ïnfibWa pfciq:fi fcnfibilia eömunia funt I ?f”iioiifo - S'S?*® fentiunfabomnibus fenfibus.cu J’l'”ir Q,i„,”’‘^*®’^'wfe6ftnti8nfab oibu6fcnfibn6: fc iiS^ihS’?*’“® tndimduales lut fcnfibilia p fc.püf rK'’’i5ncoffcnfibiliad’piia ncc cómunia. ^af t-’^bof x ” , coincntaio: bieens.Jftpoffumus bi/ S’’rtiaSo«°Tr ’’quot;CB quo;5zvnns cqpiftacónwni ’'tÜ^K« '”“'fi®’'’® *™^fi^ pzopiioy fcnfibiliu. n®quantitatis . £oloz,n.n9 benudaf ab ca ï fimilitcr calot Tfrigus qne appioptianf tactui.celot.n.tt eft necefTe:vt fit i i^ocrate aut T^latonc.neq; neceftita/ te jjpmqua neqj remota. Ärt igiftanta cèmunicatio fcnfibiliujcomunin cü ,ppn'iscpfunt nceeflario fubice ta iniutarionis coy:fiue ad boe vt imutentvt fiipius biecba tur.Ein nifi colot effet i magnitndic Imutarc nó polfet.c ptopicr ^cfcnfibilta eómunia fntfcnfibilia pcr fc. fjnó eft tata cóinunicatto idiniduoy fubftätic cü aceidentibus ^ptijs. Hij licet accidentia ptopiia ^ fuo elfe natura li requirât fubftantiâ nó tarnen be fc ca idigetad boe vt immutent.Dato . n.g, colot eet in quatitate abfqjfubftä tia. vt in facraméto altaria eótingii.nibilominuB mediu iinutarcf t:oiganü pp qb fubftantia'cftfolü fcnfibilisp accides.t pboc folmfbubitatio ptla. Ipioft fubdit fol uendo bubitationé feO'am.£1 et fcnfibilia eömunia vtÿ clarabif.funt piopna fenfui cómuni qncadniodu ifta fût ^ptia vnicuiqsfenfum t eóptebenfio itentióis idiuidua lis liett fit actio fenfus cómunis.tideo pliircs indigent in eóptebenfioncintentionis indiuidualis vti plunbus vno fenfu.vt vhitiir medici in fdendo vita eins g cetitna tur habere rcplctiontm venarû.tame videf g, ifta actioê fenfus cómunis.nó fcöm g » eft fenfus eómunis.fed feed dum 9’ eft fenfus alicuins animalis. ï)crbi gra aialist tclligcntis .,3 ftc igif eft etiam alius modus mode? firn accidcns.fcbm q^accidit fenftbuo comptebendere biffez rentias idiuidua? firn g , funtindimdua nó fcO’m g’fiint fenfus fimpliecB.f) fcö'm g-funt buinani-tptccipue bif/ fercntic fubftantialis.vidctur.n. g, comptebenfioinren tionum indundualiu, CubftatiaK be quibusintellect^ con fidcrat eft ^ptia fcnfibu6boininu.Elult itaq?eoinentaz tot g ifcnfibilia cónnmia funt fcnfibilia p fc.quia futfenz fibilia a fenfu cómuni feb’m 9’fenfus eómnnis.i.a fenfu cóinunitcr fumpto feu p natura cómuncin oibusaut plu ribus Icnfibusomnium vel plurium animaliuj vt fupc riuB bicebaf.Differentie autindiiiidualcs tmarimc fub ftantialcsbicimtur fentiri per accidcns.quia non fcniiüf afenfu inquantum fenfum fimpliciter.fcd in quantü fen fus animalis intclligentis.cum folum fenfus bumani 3» ptcr eegitatiuaj que c intdlcctui valdc ptopinqua poflut comptebendere intcntionco indiuiduales bcccm ptedica mento? . Dubitanir virü fcnfibilia cóta fint fcnfibilia p fc.Zlrguif ’g’nort.'lp 'tinio.ßluod cft fcnfibilc pcr aliud non eft fcnftbile p fc.lcd quodlibet fenfibile commune ê fenfibile p aliud .f. p fenfibile ptoptium fccû coniunetuin igitur TC. Secûdo fi fcnfibilia communia effent fcnfibiz lia per fc aut per fc ptimoiaut p fc,non piimo.^fton p fc ptimo qt lila fiint fcnfibiliajptoptia vt dicit comentatot. yicc per ie non piimotqttune effent cadcni cffentialitcr cum fenfibilib^ ptoptijs que funt fcnfibilia per fc ptimo.

Tertio omne fenfibile pcrfc poteftptoptiam fpeciem imptitnere in fenfum.qt vt bicit 21?.in littera a fcnfibiz li pcr acridcns vt fic non patiï fenfus;ergo per oppofiz tum a fcnfibili per fe bebet pari pofte fenfus.fed fcnfibiz Iccommune non poteft ptoptia fpccic mulnplicare vt yi dewr manifcftu5be mom t quictc t numero:quarc te. Quarto arguiï fpccialitcr be quictc:iqt ficut fc h^et pri uatio fcnfibilis ptoptij ad fenfibile ptoptium:fic fc babj ptiuatiofcnfibilis communis ad fenfibile commune per conucnicntcm fimilitudinc.fcd ptiuario fcnfibilis ,PPtii eft fcnfibilis folü per accides.ab eofenfa a quo fenfibik ptoptiü eft fenfibile per fe,ergoipauatio fcnfibilis cois fed quics eft fiuatio motus qui eft fenfibile cómunê: qua rc 'rc.patct confcquctiaimaiot:’rminot babebiturifra ab ia?.vbioftedit gptenebta filctium tbuiufmo difunt fcnfibilia foluj per accidcs.'Jnoppofitus c a?.i littera ïconiêtator quialfignauitbuos modos firn quosfenfiz biliacommüia fûtfcnfibilia p fc oppofitosbnob’modi#


-ocr page 58-

Ïtihcr

^uiLutoahqntd f»icifrfnfibfle per acn'des. 23ii bupli etrcraliqind cfcnfilnlc per 0ffidcns.*(p';fiiio quia non fcnfibile fin ft.fed aaidentalittr roninnnur frnfibili ,p/ pno fit q’non cd neceflano fumn fiiWcmij imutaftonia neef(Titatc ^pinqua vd remora-t fieindmidua fubdan/ tie vt fo2tc0 vT piato fuut cnfib (ha per accidco. Seen do niodo aliquid bicitur ienfibüe p areidenc.qnia é fen/ libticafcnfibna non yt fenftw.fed wfenfno alig vt bo/ minio tin. t lie bifiercnetudmidunkofunt fenfibilco per aendeG. Ct buobuomodia bio oppofitio fenfibilia cola funt fenfibiba per fe. quot;Ultimo q; funt neecdarto fubicera innitanoniG fenfibilium jipnoK.Sicûdoq; funt fenlibi ha a fenfib’feb'm ip lenfuG r no vr aliqui fenluo. Sed tune polletaliquie bubifare quomedo fenfibilia ptopna funt fenfibiha ple.T Vtrfieadcin fit eaufa cficndifcn fibi/ k per fe in knftbihb^ .PPtOß ? eötnunibuG. Æfquânim ad boeimicniimr varii modibiecdi.SancruG Äböao bi eit qjquia fenfire eonfiftit in pari t airerari IpfiuG lenfuo: illud quod facit biffercniid in rail alreranoe efi fenfibilc p fe:quod ant in tali alfcratione nulla bifierenriam fant clTc fcnfibile p accidenG:5” alterationc aiit fenfus buplieitcr aliquid pored faecrc bifferenti.î.'ïtbno modo quanmjad fpeeiem que fenfui impnmiL’T fie fenfibiha ,pp:ia facint bifferentia circa altcrariocj fenfuGtqniaaiiam fpecies in» phinireclor-raliam fonuorr ira be alijG. Äho modo pored aliquid faecrc bifferentiam circa atreranone fenfuf no quantum ad fpeeiefed folnm quantu ad moduj actio nistrido modo fenfibilia eoia facitmt bifférentiJ in alte/ ratione fenfus ; quoniam aliteraltcraf fenfus a fenfibili proptio freundn quod ê in magnitudincmafon rd mi/ non motu rd quiefeente mms figure rd altcriusri ira bcali)s. nbsp;Ærquibno fequif ip cd ma generalis ratio oibus fcnfibilibuGpcr fe:qnarc funt ralia?f. faecrc biffe/ rentiam circa alfcratione fenfuo.licet bifferit in ration!/ bus fpiritualibus fenfibiria 4gt;piia a cotbus:rt datiin be/ elaratu fuit, ^ce tn ria plcnfqs foler moideri. '(p'jio quia coloj coniiietus inorm aut nibil iptimit in rifu nifi quod unpumit fine motuaut etia impumir aliquid aliud

Stnibil tune motus nullam fader biuerfitatem circa talem iinntarione .fi aliquid illud no pored effe nifi fpcs monis ^piiabidinctaa fpecic Jipifa colons t per conic queno nofofum fenfibilia ptopna binerfifieant altcrotio nem fenfus quantu ad fpecion fed ctiam fenfibiiia cornu nia contra pofirioncm. gecudo rifuscognofiir coloré magnitudtnc, figuram t motus per cognitiones bluer/ fafrt ridetur manifedum.fed cognitiones fie biitcrfc no prodneunf per main fpeeiem rt notum ridef. ergo pro ducuntur per biuerfaf: t ppns fcquitttr q, omnia ilia fen fibilta fine propria fine commua bitt fpccics propriaf. £t pro ido facitauctoritas gt;dr,infra ido capitule.auod at non fit fenfusirbi loquensbe fenfibilibus cóibusbicit ^ omnia bee mom qitoda; fentimus. àd bee fimilia potcd refponden.âd primus bicendo cp color mornscd dem fpeeiem imprimitin fcnfu quant impriinercrbatom quicfccrct.fcd cam iprimitalio modo:-rboe facit öiuerft / tatcm circa illam imutationem . ®ndc bum color quie/ feit imprimitfpeciem faamcontinue in eädern parte oen li.fcd bum mouetur earn imprimit fuccelfiue in partibus biuerfis.z fifraliter fen firn alias es figillar oculum bum coniungimr ml figure.t aliter bum coniungituraltcri. ira be alijs. adfirn concede tp rifus btnerfis cegnitio nibus cognofeit colerem motU5«.kd tarnen omncoillc fiuntmedianfc folafpecie coloris que befcruitad omncs fllas cogntrioncs ordine quodam ; qr per prins firn na/ turamconcurrif ad cognitionccolorisit per poderi’ad Cognitioneni fenfibiliumconiunctov colori. 21d aucto ritatem Xlp.conrcdo g »fenfibiiia cóia cognofcunfmofu facto in fcnfu. f; iHc non fita fenfibilibus coutmunibus p fürs fpeciceiBfit per fpeeiem fimfibifis proprij cm een iuuguntur. Ägidius ante tenet q -no folmu fcnlibilw propria agunt in fenfus.fed ctiam fenfibiiia cola qucnia fimtpropria materia fcnftbiliu proprioniit propria mate ria coagif eninfua fbrmarlicct actio fit prineipaliter afor mart feeundario a matcria.fcd tn lenlibilia cóia nonp' ducunt preprias fpeeiesrqr non laabcnirfcd iHas cafdcm producunt quas producuntfenfibiiia propria quth^m“ tur modo iam biero.t boc nititur bcclararc p ranonecqi pro nunc brcuitatis caufa rdinquo tfie oinne qb eflP» duetinum fpci fenfibilis l ergano fcnfusefinlibilepf'' c boc faciunttd fenfibiiia propria1)5 cöia.licetbiffirequot;'^ ZlIbcr.aittqucm Joannes be ^andaao ifeq uitur wn Ie vidctiir q-oinne fcnfibile per fc lit preductiuu5,PP’'‘’ fpeeiei in organo fenfus:■^ ex boc bicaf fcnfibile per le cui non putoer toto effe afknticndiiqr non video q“'quot;quot; fpeeiem babcat motnsreum bcipo non fit fimn lnifi •”“lt; ratum clTc qb' cd indtuifibile:ï be quietequi ellniotP nano ipfimetadcrunt ab ipfa vcritate eoacti q’p:op:i“*''j fpeeiem nôbabent.Jdumerus èt quiervniwtióusinüf mfibilibus ëcompofitus fpce ë propnam mulnplw^I potcrit:qnarc inagis tutuin apparctprima vclfecnndä 1 pofitioncm iuutdriq5ida5:ninquis auctoritatitanawI minus alficcrctur.Âomcntator véro coincto.lïiiii '^* - 1 cd tenuure mam elfe caufjin oibus fenlibilibuß perKM I refint talia aliäaprcdicna.f.qrfuntfcnfibiiiaaienlio“1 fiin q’fuutfënfust non feeundnniq’flintaliquifePiVI quod tu indifrércntcr intclligihabet be fenfibilibus^J Ims T p:oprijs:qin fenfibiiia cola a fenfibus partienliug bus fm 9'fimt fenfus cotter x per nanirain gênent ■ fusrvtfupra crpofinim funded fenfibiiia funtfenno ■ a fenfibns partieularibuor fireundum epfunf fenfusP -nrularcs x per naturam fpeeiei fenflts:Wf®*?^^?j bills a rifu vt vlfusx nd Iblum a vifu bominls. fede■ equi x caiiis:xita be all|6:x fie fe bj lonus refpeaua““^« tus:xpaiiter biccndum ialii0. Ätlxic cilaniwuue menrator comceo.lrv.bum birlt. Ätctiam fenfiMwe™ vt bcdarabitor funt propria fenfut côtnani.l'ff '’f“'’”' iierfalltfûpto:quêadmodu5 ida.i.icnfibHia ,PP^ '“^^ fl pa vniemqs fenfiiû. IfOls babins rcfpódrf^rande ante oppofitumfartas, nbsp;zld prima concede ff“ludU j cd fcnfibile per aliud formaliter noii cd fenfibde pi^''u fed fcnfibile côc non ed buiufmodlcum fm nafutain a * fit fcnfibile: tarnen lénriturper aliud cifecriue.f. cicin fenfibilis prop:i| lccimicomiinctiqueprln'dd!diueI nature facit coninnctioncmfenfibilisproprfi 'tn5und3I rio fenfibilis cóis. 3deo fenfibiiia propria fibflla:x fenfibiiia coinunla fecundarlo:vtbleiteomw » tor in finc comenri.lrv. adfecunda patetipfiy^'l| comunla fimtlcnfibiiia p fe fccundo:x tia cum infertur ep effent cades cfrcntialltcrcumlen!®I bus p:oprijs:que funt fenfibiiia per fe primo : quoquot;'^ fcnfibiln propria fintprimo fenfibiiia f«gt;quot;’^PSl Iirdtlo:nó tti fiintprlmo fcnfibilia p:iiiiitatccóirati0^q^^^

tarnen rcqiiircrer fi Ida ?na bcbcret valere.

ratur quod cd obiectin primo fenfibilc piimiratc to»'

TRudetur quod illud non babct vmjjftmplttjx/^, fed potcd eircilfnibirq’cd forma pflö^^dÄAcdl re altcrafiones fcnfiis:x tunc concede cdcntialitcr idem qb’ forma per fe nata xc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;

ncgatur qb'omnc fcnfibile per fe fit pioducfiiniÿP lt;, fcnfu:fed fuffidt tp producat fpeeiem vel blucrntit aerionem cius in fcnfuiqb'be fenfibili l’ttatÇ'dcna ,. contingit. 2ldquarram negaturmaior fioimod' limdo itdligaf : qin caufc ex qb^allqd bicit p felt c0pctutqufcti:x Htenebre vclfiieutio: vt paW»

ii


1

-ocr page 59-

«^ëcondu8

'tniu0quidcm eft vifu6:boc cftriliMc: vifibile autcm eft colo: quide5.tqövere eft 01cere, inommatos aut ciilht ctrenna nifertuniaûterit mgredientibue mavie vifibile*n» eftcoloj. boc out eft in eoqó fin fe vifibile . Pm fc aiitcm non Hnone:fedqminfeipfo habet caufam effendi vifibile.

3Und dltcrfimn cafn'tiiluj quarti trartatua in q aqz. ®«cMiiiHatöc vilibdizvif« z continet önaS partccu qx Piimabctcnninaföc colox t Öe bie que requirunïad la $ vidcawr.Jn fecundaöcterininaï öc vtfibüibuaino/ in ^'’®'”quot;*® autcin. ipJiima para Öiuidif

• betenninat bceolotc. 3 » fecunda i^Wbano/^ntcrtiaöcluunneabifccuda. Æftijitur ‘Wd birapbanij.ibitcrtia.Xumc aüt.Ipnina in duaa H- w puma ondit quid cd vifibile . 3nfecunda quid dl 0,« rk*-^*^ **fi*’tli0:ibi 0 ia.n.coloj. ©e puima öicn fejJr?**’^tfi *ll'’d cui«8tanq5 ptopjij obiccn cll vifue. 'nbilcaut dlcolOMaliud iHnonnnatu5: öequo mani wR^P‘’*^eriu9.JfolOTcmmcll vifibiliö creo qbé tin r *“'”'duni fc non q: vifibilitae fit in öiffiniiionc colo:babet in fc caufam vifibilitatie. ^'v ™gt;gcndijp:inio Pm comctato:c5 comêto.lrvi. opvifibi ?'”qijoddadl color.ï quoddasdlfibi fifetqö dl er re ïfni^**^ *’‘^^quot;i*”’ '” c^fcurecï tale non bjnomen cóc ei .®'0!i:ncc 05nomen fitnplcr cécotbua lalibua.fcd op ^'’^fiominccompofitoiquod dl ficut genusco:^ : r lila quot;'c* ^ videniin obfcuroir non in lutninc:vteflq .®Mbilio:quc dlitclla conebe marie ericcata. ïalia Wu i^** ^ïQ“® fcquitur cp multiplicia funt,pp;ia vij®°“'ccta nonp!iina. nbsp;i5nuinquldcm qt gt;nbsp;tantum iiiiw'^’'’*’””*”^* ^ccolo:. t aliud quod tantum videf trida -'^*’*^fqualitas vifibilis qua in noctc quereuo pu «utefl^’® -^?*^*'’^ ’■eüq»« buiufmóiluccrc videnf.Zdiud liJtii'’'” quot;’bfeurotqjin lumme vifucóptdxndif.vt ÿiUa '’‘^'’’’^lucido crilicns . £tet boe vltcrius fcqmc gt;11131» ”^ ^'’*’*'^ innominata appcllanfnó per eandej ïüDa ^quot;’’quot;’cro.fcdperöiucrlas m lutninc coioiata ^Wrent ï in obfeuro luceniia.vtru autcm iHa qualitao fitii?'* ^'fi^üia inominata in obfeuro luccrc videntur. ten fP''’’'‘ ’””'”’8 ^*”8 ^ in co:pn:ccoioato:nee ita itnaf *“ ^ *''-''‘-’^‘^^ W:8“e ^ quaütas fecutida biffe/ bto,^«®tmaeolo:c. fcd ctüm8laec vel Inmine. dind^^‘“'‘‘‘•‘o be qua infra tangcf, Jntclligcndo,fc fibfe ft”*‘*?’5comctato:c5 ÿilia ptopofitio colo:cvi •noMn P^*^ fenon quidem ipanto modo bicendi p fc, •cdW^^^^J eft be drenriafubiccti biffiniés ipfum. Picdi . quot;^b quot;wdo i quo fubiectu5 ponit in btifinttioc liciuf nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;feu idudit caufas vifibilitati C''^”5*“^ P'.c'pae paffionis.

moucns cft cius qh Pm 3ctu5 hort - nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘P^’ft® natura ♦.'^ndcquidem

1^n vuibiie fine lunnnc. fed omnio cuiufiibet co ’’'boicend ‘’ÿ^îopter qó oc luminc pa ‘•“^^ft colorvt dl vifibilis: blccnsqpom ‘^UMn J. 'quot;bbu^ brapbam recüdus artuj.i.aciualitcr ^ft^*“® nauiraipioptcrqb non dl vifi/ •niuniïM ‘®’^’*®!™'’*^* *5 oinnis cuiufcüqj fit colo:tin •i8amp; (J!'’^ÇJf?ft?‘ ’*ft lt;^*:ci'’3’’fölumine cll p:io öö\i.p:i Wcom *“*'’ innonunato . 3lntclligcndu5q)conicn/ tldta« quot;^•'’^'’•••*uouct bubitationem fupcrbocqb S’aiitn^-S’^?!?’ ”*”* envifibilis abfqj luminc que dl reriMudalç . vultjcotójce i^^çbkurojunt ui

actutT q'fi lur requiritur in videndo eostboe neu eft ni fi p:optcr medium.vt byapbatm, i potenna fiat byapba num in actuiaut vult q ^ lur fit needfana in videndo cox lo:cs p:optcr buo.f. vt colo:c s qui in obfeuro font in po tennafiant in actuir vt byapbanum in potentia fiat öya/ pbannminactu. ^Occ crgo dl qudlio vtrujlur fitne edfaria in videndo colo:co folu5propter medium : vtp lumen bifponaturad recipiendum fpeeiem colon's : aut fit neeciTaria non foluin p:optcriiliid. fed etiä vt colores qui in obfeuro funt folus in potentia ad mouendû bedut eanturad actum per formant aliquant a luce receptam.

Sid banc bubitationem poniteomentato: opmionem 2lucnpaccqui birit q, lur non rcquinfad vihoncmco/ lorisivtbfapbant Jin potentia fiat in actupro rcccptióc colons ten fpeciemm cius.fed vt colores qui in obfeuro funt in potentiafiant in actu modo prenuiTo. .Ct q» nó fit needfe dîe actu üluminatû byapbanuin.vt a colore mo/ ucatur Unenpaee fie argucbat.©is illuminatto dlaliqf color;cu color non lit nifi admirtio corporis lucidi ciico: pore byapbano.fj nibil rccipit colorent fi^qt» babct colo rcmiqr nibil recipitaliquid nifi f, qb'caret tHo.ergo bps pbanum non rccipitcolorcj f, qb eft acts illuminatum. t per pus non cft needle ipfum ciTc illuminatum vt mo/ ucaf a colore,Ctcum bicit 21».q^ color eft morimio bps pbani fin actnm.non erponebaf 2lucpafc.i. actualiter iHuniinatum.fj q- color eft moiiuus bpapbani be poten/ tia ad actt^.öemde arguit comdaror iprobando 2tuc/ pace quantum ad buc.ÿlâ primobicebatq ’ bpapbanuj illummatum non mouef a colore: poftca ancrcbat qp lut tribuit colon forma per quam niouct. Contra prirttü ar/ guit per rationes aierandri.ldtdciiius.n. q’mulrotica parietes t terra coloranf colore planta?: apud tranfituin nubium faper casiqbdlc non poftet:nifi acr médius ta li colore colorarctnr cû non fiat actio in biftans nifip nie dt'û.fs acr pro tue cft actu illuminatus.ergo té. Ctrefpö dendo ad argumétuj Elucpacecuj Öicit qtrccipiéscolo rem bs drc abfqseolorciqr rccipiés bebetefte benudann a natura rcccpti. boc cócdatuninio bec^pofine c perle mamfefta.qr nibil rcripit fcaut ê canfa alieuius t recipië doipfusitca viitur Äv.tä tn rcccptioc fpirituaUqjma tciiali.redpiens eni; vtrccipics non bjaliquid öc fpcdc reccptt.Ctfi in rcetpiéic nliquo muenitur aligd öc fpeeie rcccpti:tUud non erft ca illiuo rceeptienis: vnicmiffa ca liditas non cft caufa receptioniG caliditatis intenfioris in proprio fubieefo, Sed cum bteit Suêpaee q. illumina no eft aliqnio color; boc negatcomctator.b. q, licet colo: caufetur a corpore Incido: tn Öiftcrt ab co cflentia t biffi/ nittonc.Color.n.e vltimftbpapbani tcrminati.i.comirti cum opaco tcrrcftri, lOndc ex cómirtionclucidiignci cu bpapbano aero vcl aquco t opaco terrcftri busdementa veniunt ad mirturam color caufaf.in cuius productionc lur fc b5 tanqjformalertbyapbanitas opacitati permir/ ta vclud materiale:propter qbcolorata corpora fut vifus tcrminattua .^deo color bf effe vltimuj non qr tin fit in crtrcmo bpapbani terminati.fs qr tin in ertremovidetur ‘ zmouet.lur auicm cft complemetum bpapbani non ter minati.i.non comirtt cum opaco tcrrcftri.xSt bie non bi ftinguit eomentato: lunicnalucc.fcdlumcn luccm appel lat quod bicinir coplcnicnnim byaptani non terminatt: quia Pm omncni partem ta centrale qs cxtrcmalem mo/ uetx potcft vidcri.Iur autej fi fucrit in corpore fpiftc fub ftantic terminât vifuni: vt pafet in luce folari.fcd fi fucrit in corpore raro:vifnm no terminât: vt patct be lucc ignif in propria fpcra. ^tr u ant lurtlumccflcntialiter bif fcrant: poft apparcbit.lpatctigitur qi licet redpiens co lorein bs die benudatu a colore non tneffe benudamj a luniic.fcdmagio 05 ipfuj lumc babcre. tiöira fecudi


-ocr page 60-

Xlbcr

argutfwmentatoï. yiâ ar.acnpit pro pan' ’ q-color ê rilibiliapfcrt gibccpropolitio color eft wbHis ê ^po fitio eftentiaiie in qua fubiectûefteâ prcdican:iicut bicen dog, boino nócft nfibilisrnon qópjcdieatü fit caufa fu biecn ficut in tlla bomo érationalis. Æter boe fcquilg» Inrnibil tribuit colon ; per qöinoucat t fcntiatur: qm ft tta effet tmic coniparatio vifibilitatis ad colorem nó effet putna 1 cnmtialio . fedfeenda t accidcntalie.f.median te bitu fibi bato a luce ci aducniitio taccidentait :pne fat Ium:tc0tra 2ly.Tt pa»antcfuit oftcnfutti.t boc voluit Ïlç.cntn bint colores no cffe vifibile6abfq3 lutnine.G g, lumc rcquiritor ad bifponcndum fufeeptiuuj coloris, fed non vtfacial colores in actu:cum tpft be le fintviftbi les. Î^nde cum ià^r.cóparamt luccm mtcliectui agenti: 1 colores vmucrfalibus in potentia:buiti birit g, ita fc b, intellect’ agens ad vnincrfalia’ficut lut ad colores. 5rtö' eretnplum noti eft fttnilc oio t acceptattt c large filttudo: qtn eictnploirnon icquiriwr veriheano fed manifcftatio

Ætin boe eft (imilitudo g* ficut vniuerfale in potentia fine pbantafnia non mouct intellects pofftbilcm abfq3p fentta intelleetus agcntis:fic color non mouct bpapbanu abrq5 prefentia lucis.fed in alio c biffimilitudo:quoniam intelleetus agensfactt vniucrfalia actu intclligtbil ia bc potentia intcUtgibilibuo:vt oftendetur in tcrtto.Zux.au tern no facit colores aciu vifibilco ex potentia vifibUibus Tt fuit oftenfutn.öedcirca bieta comentat oas bubitatur qr videtur g,lur fit neceffario ad videnduj colores pro ptcr ipfos colores î nó propter medium : qb probaturp Iignum:quomafi color mobfeuro ponatur t oculus in lumine non vidcbitur color.St autem ceontra oeulus fit in obfeuro x color in luminertunc vidcbitur color quod effe no poteft nifi qr eft neceffariu; non propter medium fj propter colores. Sbuie rcfpondcf tenendo comenta torcm;qr caufa lilius biucrfitatis non eilia que tangilur in argumeto.fj caufa rft qrfpccicsimcdiatc feu b e .pxio a forma matenali bectia parttcipatinultu be materialitatc idco non poteft rccipi nth m medio mulnim illuminato.

31I3 autetn que mediate x a rcmotis muliiplieatur eft ultimum fpiritualiscum fpiritoalior forma producarur a minus material! q^ a magis materiali:quaf rccipi poteft in medio minus illuminato. Qi ergo color fit in obfeu ro non poteft fuam fpecictn in illo produccrc quia color ft lit in actu. fed folum ex medij in bifpofitionc : quare nee fpecictn multiplicabit in medium biftans illuminatU) in quo ponitur oeulus cum biftans nonagat in biftans nifi agendo in inter mediuin.Sed fi color ponatur tn medio illuminato in co fuam fpcciem cabit: -rilla mulriplicabit aliam fpcciem ca fpiritualiorem minori indigentem me/ dij illnminaiione in medium rcmiffiua illnminatum : 1 lie pntcr vfqs ad oculuui:quarc tunc vidcbif color. lt;170 igitur aliquid oyapbanä. ^yapbanu aut oico:q0eft quides vifibilc: non aotfirn fe vifibile: vt ft limplicikre^oicerc. ßpapier extrancu5 co Io:eni:bumfmodiautq eft acrzaquarz multa fob dojj:non«n.ftn cp aqua : ncqj fcciidii^cp acr oya-I^anu5eft.l5qin eft natura cadej in bio vtriftg:« imperpetuo fupcnu0co:po:c.

fl7 ©ctcrminatbc byapbano.b. bpapbanum cffe illud qb eft vifibilc non per Ie x ftm propriutti colorent.fed per accidcnst p colorent extranenmrbutufmodiautem funt acr t aqua x plura be numcrocorpoy : ficut criftaUum x vitrum:x reliqua bniuftnodi.^ft aqua non eft byapba/ naftnt qgt;eft aqua:ncq5 acr fccudum g gt;acr. led bee omnia funt byapbana per quandam naturam coctii in iftis rep tarn:x incorpore fupcrcclcfti. 3ntclligcndum g’Corp byapbanuntrfiueperfpicuutn elfcorpus quod elutniuts reccptiuum.£ttaltum quodda cftpuium •’«^**'’*^^1 non terminâ 0 vifum viacr vcl aqua, quoddaj ante noti tranfparens terminans vifujt vtli fuent^*““^ fpiffe Iubftantic;autcolor3tu5:vt vitrum vinde vc‘^’ rinum.ia:p.antbic loquitur be byapbäo qbeft proprium nicdiuj vidcndi.x non bebyapban cundo tnodo bicto.Zt lifr cometator eonicnio.IXViU' bicit q- byapbanum innatujcH rcciperc colorcsjcajj Iiitn proprium babcat in fc : x boc intclligi bj realiter intcntionalitcr. 3ntclligcndu5 feeundo Pm aaw corpa fupcrcclcftta:vt ignis acr aqua ifuntbyapi»j quandâ natura cóem innominatam in illis rcpcilan •h non eft pure vniuoca ncc pure cquiuoca .fedfm^ poftcrius bicta. 'per prius.n.bicitur be fiipcrcclcina • tanqjbe caula x porterius bc tnfcrioribus tanq)’£ fatis. 3dco bicit comentaior in befubHannao^ia-x quicgd ertbic x ibi ertquali cquiuocc.

'^men aut eft buiufbiodi act, opP mfm ^ oiapboni potennaautw^quot; bcc cft^tentbra lunie aureiiK eft oyapbani:fecûdu5qr actu oyapbanumj^ out buiufnjodi:vt q’ furfuin corpusÆ'wi'b“^* quid incft vnum:7idem.^ it ©ctcrntinat,bclummc. ^biuidtturtn buaai* _, quia prio oftendit quid fit Imiie.Secundo remb«®^lt; dam falfas opioncs be ipfo:ibi Quid igit ell ©epriina bicit $ lumc eft actus byapbanirm^ byapbattü.f.actu.3afibyapbanu in potentia quo eft boc.f.byaplranitasx tcncbra : lumcaufcmn, colo/bf’apbanuqö ’ eft ƒm actum.i. actu iHnntin^'quot;^ igne aut corpore fuperccicfti,: quibus incftluciduaaP,^ vnain naturam illis cóieataiit. ^ntelligendiip*’quot;quot;, cundu5 comcntatore comento.lxix.g gt;nbsp;byapbanujaiai do eft in actu: aliquando eftin poteriha: mneeßma qiiando eft actu illuminatnm:qrlumen eftquafiw:”quot; -. fpeetu byapbaiianorx byapbanitas qiiafi maKda.^ eft in potentia quado ilia natura cots byapbanitana’-obfcuritaie:tuc.n.cft priuata luie x eft in poiciia adip’ ficut materia bicitur effe in actu per formaj bunt cainj x in potentia ad ipiaj ameqs babcat earn .'vudc ficut color brapbam ficut.n.colorcfl actus bl^P“quot;• minati.ita lux vcl lumc eft actus byapbani•’lt;”*'‘'”L« li. ^Intclligcndus f ’O.fcciinduiiicoincniaiorcm^j-^। comcio:q, natura byapbanitatisiquccicorpfC^'ie, per affociat ci qo facit ca i actu f.illuminata . ucnitur cciu byapbani ii potétia ficut coiingii be q funt bic infcri’:q qnqj font illumiaia x ftgt;Mj cidu qnqjtcif pfis:xquqj no.G ills natura cclcnia ICK êiliuininaca:qrlucidu fp c ci pus. 5uf*'**8f . ß q’Ptuiccli qda fut byapbac vt orbesix qda lucide :w ftclic q fut ptes befiores orbiii fuor:. S’^rgoevW coisip qua orbes cclcftcs acr x aq byapbana bimiy vna natura cóisip quäprcs ftcllatcxignis liiciditaiei pût feu lucida noianf.X)tnl aut ftcllc alic a folc^pi^^ beat luce: aut ocslume a Cole fcipiâtft bic fj alibi bj 19■ lt;ï7iÖuidé igit oyapbanuj;:J£t quid1unit ’wd^ eft: qi neqj ignis eft : neeg «0eo^mo ne® HUO corporis illiuf:cflet.n.vnlt;g ahqiicdc'^’P^®' lie fi ignis aut buiufmodi aticuius pntia no:nclt;B.n-poflibile buo corpora in codcjee* dctur^iit lumc contrariuniefle tenebre : eftautej tenebra prinatio buius bims er oyapbanoiquuf*' palam ^bmuspntia lumc eft., lt;I7TRcmouctfalfafoptnióes 6 lunitc. ƒt?netbaasE qr p factt Irifo affignaicaj cuiulda bice ftipi’i ib *Zn


-ocr page 61-

J^ccunduß

U»^’^”®? amp;U98;f5^ÖU4ßr0c0facad ipiofaatiós fl ’ddiiä”'^’'“’-^’^-''®^^”^'^'^ ^WcdoclCB. Pcpna ^‘^® opwcs Snqy ÖInmieigb^erra -^födägponcbäurcßlpcBigfliö.f-carbond lt;oib5f^ ^7 öcfuda fuft iêmpcdodia ponci luinécc «miai ””’ ^'’^^*® ’** ‘^''’’^ iCcrtiafuit ©emocriri öi Mi^“'”*^'' *^®’ fl*’’Öanj bedfioneaco:po¥ atbomalius opi^'*-'’quot;’ ’“^P^’c luddo. kld Quälibetautem ba^i •Wwia*”''^'’'’’*“’^ **’quot;’^quot; ':®^ coipuaudeo contra oêa ftcon?^'^ lumen non fit cejpua buplidtcr. £i pfimo Phänu ”Î’^”'^°®‘^ Ptxdcntia bidtqööietn eil quid fit tua 'ihRm”’^ ^I'*^^ lumen.Süd nueptobaturq 'lumen non *lpfie ^‘’’P”® ’^A5 befluruaeotpia arguen Poiiai. *«^«•Sn^velebipusaBtbcfltti’ eotpo 'fgotc ’’‘^‘■fwjpufil’ed ipoiribile efl lumen cccozp^ S’liluA^f'^^^^^“ 'uawJiwbiaia.-i ptobamr mtnoj 'tiPto fforp’eû Imn fit idr cu co:pebiaplwo tóeouo

Under *■”* ’quot;”“* ^*” pcnetfatione.pna ellipolTibilc.g *‘’'iicnl?T''‘’’’‘^‘^^ '** lumen ec cotpua.2tuod autem •tins Tf quot;quot;quot;’^tucojpote biapbanor^batnr.ga lumen ê '’’’^ babitua m eoipotc biapbanonno fo:/ ”'’M *”’'**™”’^^ ‘■“'’’® ‘■^foima.£t ggt;lumen fit fin/ Uten®^®P*’®”*!gt;pblt;«ur.qui9tcncbj8 i :lumen oppoz Iit^^*’^*‘’*‘* tenebta habet fieri circa biapbanum ’’lu^i' ^lummiainbiapbano.crgo % lumen babet fie in«» • nbsp;nbsp;^ ’'«*Pfl tangua babituaewa.e patet pita

PUaiujcoppohta babent fieri area idem.

j^«t non recte JÊmpedodœ.iw fi'aliqu» aims tel ® ^f^iif lumenïextédatur in medio ter Oj^inêne.’iHoó auremlateat-boc cnim eftc

W3”'^'’^ '''*'®*^^ ventatétïerfa eaque ri sût in **^^ ^*^P*^® latcret noo. 21b ©nenre gt;ciSf®'f^®*3tcrtt magua quidèeftquefho ; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;rónem ^bantcm cp lumen no fitcot/ fióiii{); '’®^'’®''‘iïtcöirit j£mpcdoclc0:ncq5aligaali^ fcfefuD™^^'**^‘^ *‘*quot;quot;'*’ ^' lt;to:pu0;ï gppei aduentum *»fïm-f'”*^*^™ quot;ff^l^ feratur lumcn.i.loea uer mo ttipus s quot;‘*’”’rinfpado medio intcrterram t eódnés •to local “*“‘”35^bi Ar ‘lA® tóeoia illumiano eetuw ii»in^’®’,’“^’l“”’nófM:«tubfq5 motu locali.fed oio lioic ofiof r ^^tuipC’Crgo oia Uluminatioficrctintcm Iiwiter/,• “quot;'•l'’»fllninwMólt;’fi‘f^^Sue ttm f “'''’*^®‘® fit fnbito 1 in inllart:vtP5 ad fénfum 'ItiidoX'”^^®*-''^® «“Ibunc ralionc refpondebat:eoncc/ •nnona^ ^’’'^®n® f® intpc;fcd tarnen mnltooca la 'dponi -' ^’quot;°^® '’clorituK feu tßiabtcuitatcm.^äe Wen n”^ ’■‘•’’®’«lt; Âç.bcÿ bot certra cam ventate f^ttcHio '^’'’^'•'Wra iUudtqoapparetad fenfum. ga cp •wPat''*’-'*''’ ^^quot;^ iquot; P**® IP®^ «PP“' ’‘■“’® vclocitatc5 ^ile t^^A *^-® *P^“quot;’ menfuramia nos latcat boe pof/ fftaboïir 5’luccclfio moiua faeti p maimiüfpaeiü ; vt Wam ’i'ï''’’*’lt;^cn0 nos latcat ^ptcr caufam affig/ ’ P«ina • '‘'^®‘*'^'’’lutótmnmagna qucllio feu bubitano Wcarünt”^*''*^**^' 3welligcndum ijlumen multi/ •tnlanr ,’^’'P®’'^ fuffcmoe. t boo nos latere dl cara in venm ’‘* Ic^fum apparel oppoluum.£11 enam er f'il’mnüi *'''*’^ ^‘'’ i'abonc.quia ifiiUudaccidercpof/ l«cr(tbi,fi '”’^*®^*^’'®Plt;i' 'fP '’ru”quot; bleue, non tarnen 'Woeddr ''’7' P^^ manmum fpadunr. vt cilab onen/ Wfuerrir^^ ^‘’^ ^*^ *” P”'quot; mulnplicatlonc.najqma fo '’“11pa™'''* P’‘’‘*“^*ur licetbum multiplicamr per (pa '“iSUni ai'jquot; ^^'^®i“' 'fubito mulnplicaii.bum tame ad ii-^Bdfbiflanttam apparctfuecclTiuc mulnpliea tótfominv''''-'®®'°'’Sc pertuircnt arboiem pluncst fa i««audim2**®® videbuur ietusfecundus qj primus fo

®w:t erbotemdenter appvet geuerationc fo

m fieri fuecefTiue.5fa in piopofito diet be luminc' ft eins

mulfipKcatio ficrct fuccclTiuc.Jfrgbus pj j£mpcdocle in buobus erraffe.pnmo in bo eqb bititlumcn dfe coipus feeundo in boe qb birit lumts mulriplieationem in t*pc fieri.

. COaute m colon's fufeeptiuum ^ fine colour : font autem abfonum:fine colotc autem abfonum: fine colo:c autem oiapbanum.«miftbileäutc5 qô vir videtiirrvtqö tenebzofû eft:buiufmóiauté oia pbanum quidem cfimon quunt fit actu oiapbanuj red cum porentia.Æademeni natura quandoque quidem tenebJafquandoqueautem lumen eft* ör^lffignat caufam euiufeUm bien fupcrtuo vbi bircrat cp col« dl moriuns biapbani Pm actum bices g, fuleepn num colon’s eft quod eft fine eoloicit fufeeptiuum font ê quod eft fine fono.quia ergo biapbanuj ell be fe fine eolq re:idco non poteft reciperc omnent eoloicm t eft inuifibt Ie per fe per p:opnum colotcm:cr quo non babet autyir vidctur ideft g9ecidcns:vt tenebtofnm i ficut pimatio. Ét biapbanum non eft vifibilc per accideno^yt pnuatio: bum di in actu per lumen quia me babet babitum p qucj videtur: fed bum eft biapbanum in potentia leu tenebio fum.vndc cadem natura eft quandoqjtenebja iddl pa/ uata luminc;equandoq; lumen iddl bauens babitum lu minis: vt biapbanitas acris vclaltcrius talis; 3ntclli/ gendum q-aliquid poteft bid vifibilc per accideno bupli/ citer, quot;©no mode quia non videtur per propnum r natu ralem dus eolo2cm:fcdertraneum t aducntieimn.’r fiebi nt fupcrius 21».biapbanum illuminatum die mutfibilc per Ie: Tefle vifibilc folnm per aecidens. ©ecudo modo aliquid bicitur vifibilc per aeddens quia eft pnuatinc op/ pofimm alieui vifibili pioptfo quod eft vifibilc per fct lie medium actu illuminatum non eft vifibilc per aecidens. led bum eft tenebtofum c biapbanum in potentia. 23nd idem fenfiis babet eognofccrc babitum t pauationcm fi/ bi oppofitam:vt auditus cftfoni t filcntij.foni per fe t fi/ lenti jper aeddens.T^er aiiditum enim iudieamus fond bum auditue ab co actnalitcrimutatiir.filcntium ^o bus non imutatur all co. £tfimilitcr eft be viTu quod per/ ripit lumen burn all co mouetur. 3udieatautem tcncbiaj bum a luminc non imutatur ftantibus alijs ad boe rcqui fin's:1 fie vifus eomptebendit lumen per fe: tcncbiam ant per aecidens.'IDtmin autem talcs pnuanoncs folo fenfa crtcrioii eognofeanturaut eoncurrcntc fenfuinterion in/ fra oftendetiir vbi be ifto loco tractabitur. 3nteUigedo fceudo fiti pni.eomcnto.lrrj.g,natiira biapbaniiatis in coipoiibus generabilibus T Conuptibilibuo reeiptt vtra/ que bifpofirionem:fie cp aliquando tnucnitnr obtura : t aliqtiando iHumrnata.t buinfmodi natura in eoipoiibus ccldlibusfmper eft iliuminata:i nunqua rceipii obfeuz ritatcm:£t fiquis obiiriat be luna quctcmpoic edppfis oblcuratiir -rmagie r minus iUuminatur fin binerfitaté finiu dus ad folcm J2ld boe bupfr rcfpódc tcomcntatot *^iimo cp fi tencamus (pinna fit pure biapbana t no luz dda tllud quod bietuni eft babet veritatem be omnib^coi pojibuseelcftibus pteter q, bcliina:ita cp opoitctcrcipcre Innam. ejeendo rndet’qnllud qb bictii c b, itcUigi folu be biapbanis pnris no bntib^luciditate.Xuna aüifottc é er ilUs’buab^ natiirts.i.öia^jäitatio t ludditatis.t logt om.dubitanuc pp bnasopioncs.lunapma pond g gt;nbsp;nul In eoipiio ecldle babet ^p:ialucé nift fol.'rq’cïa alia fût pure biapbana tafele Iiimërccipiêtu.-i huiebderuitref ponfio jmia./alia ponitg ’aftra bntlucc ^piiättn rcmifz fas no bene peeptibilcfcnfli.t q^ amplius lumen rceipmt a Idle per quod mamfefte videntur :t buie adbcrct rnho


-ocr page 62-

X^bér

fc£unda:qnont3sn tunrinna babcrctnaturam lundi ratio ne p:op;ic liKio t biapbam pjout a folc tlluminaretur. T^pter bcRctum binua lmutnis in toto vel parte fieret dus cbfeuratio autin Inniinc öiminutio paopfet paden/ tiam ^r ipftusfitret lunetotalis veltnaioa illuminario. ©nbitatur vtylumen fit coap^. etrguitur g’fie.lß’ai/ mo:omncquod mbiieturlocaliter ceoapus.v) .pbpfico^ï fed lumen inouetur localiter Ödccndcndo a folc ad nos : bum fol afeendit fupaa cmifpcriu noll^a:vt patct ad fenfJ ergo tc. öeciido omne qb’figuratur eftcoapug; cu ft/ guratio non inucniamr nifi in coapc.fed lumenfguratur vt patct p quinta .pponem pfpcctiuc.3nddentias radio/ fits pangularia fo’amma tranfeutcs in obicctis coapibus rotudantc.ergo te. ÆcrBoocqtigenerat coap^tê co: puscu cftectns öcbcatlue eaufc ^poationari.fcd luinegc ncrat coapus:vt p5 in fpcculisconcauis cóburctibus a g bus lumen reficrû ad aliquodfaciliter cóbufiibilc gene/ rat ignc.quarc te. Quarto cc quod refrangift reflez Cfitur dlcoapusacu ille fint coapoais ,ppaietatcs.fcd lumé dlboiufmodi vt pj tertio metbauroÿ tppfpeetiuos.crz goto, adoppofiindl aia.in tcrtu.^Öicpmovidenz dû dl quid fit luflumentt coloa.t qualircr bifferût.Sez endoeft refpondendû ad qudlioncm.'lPao paimo öicenz dû ÿlur dl qualitas vifus,ppaic îmutatiua erillens icoa poae lucido nôbependés ab alio in fieri t cófcruari.et fi fucrit pura:ciusfubicctû no habet cumopaco terrdlricó nnmoncavtdlqualitas vifibilis aut folisaut ignis.Zu men sût dlqualitas a luccbccifaat in biapbano nmltipli rataaquod bcfc lucc no babct ncq5Coloacm notabilis intg fionis: vt in acre aut alio buiufmodi lucido in fieri t con feruari bcpcndcns.coloa autem dl qualitas fecûda mim' oncm confeques clcmentoK t actione t palfioncm quali tatu paima^ t bebitam cómrrtionéluctdtignci cum biaz pbano aerco aquco topaco tcrrdlri: vt fuperius bicebaf atequo fcquif qplumédl fpccieslucio repfentatmaab ca fpecifice biftèren s fient fpccies colons fpecificc billet t a co lojc’quains intcr fpecics qunlitatu lcnfibiliuj foli lumini cöpetep fentiatur. Sequitur vlterius gp colot Ipccifi'cc biffcrt tamaliicc q? alumine.Ï9ndc 21x:. beferibéslumé bintqp dl actus biapbani:fin q,dl actu biapbanü.Æt in be fenfu t fenfato bcfcnbédocolotcbicit g ’dl ertremitas pfp'cui in coipeterminato.£t pm.inqmt fupius ^luin éactus biapbaninótmiati. colo: atéact^ biapbaitmiati t bccdlcóis pbilolbpbantiüfcntcntia in piopofito. Zllij ^0 alias opinioncs uifi fant babuilfc.jUam vult Silber tustcplue 1 lumen non bificrantcfrcuiialiter: fcdfoluqn mmad modu dfcndi.l^nde firn euin cadcm founa dl t coipoie lucido zin mediotoigano. fed firn elfe biuerfaz firnboe varias rccipitbcnommattoncs. ©iciturcnijlur vtcfltn fiio punnpali fiibiecto vt fole vclignc.i: bicitu r turnen vt dl rcceptamaliquo biapbano nonbabente be fclucem:vracre velaqua t buiufmodi.X-umcnbicifra/ dius vt fm rectum inedfum multiplicatur SplcndotVo appellatiir vt ab aliquoobllaculo fcnfibilitcr t manifdle refrangitur:vta fpcculo marmoie vel ere terfo t polito : autaliquotali.Ætfimilitcr bicit bc coloic -rfpedeemsqö' iion bifIcrwt dTcnrialitcr.fed quclibct foima pfe fcnfibir in coipoiclcnfibili habetelfe materiale fine reale i feipaj nu’tiplicat vel genei at in medio feu oigano fenfiisfm ce in tentionale vcl fpirituale.Suit etiam gp colo2 quantum ad fuum foimalc non fit nifi lumen qb’infiuitur ad emc/ mitatem perfpicui fine biapbani terminan. 3dco colo: n Iiabct dTcfounaliter nifi in ertremoter quo ad ^fundiun cotponstenmnati non infiuitur lumen tin tenebta non dl fo:mali{crcolo: in co:po:c colotato: fed Iblum quanto ad cios materiam queefi exetus nitmonc ealidi fngidi butniditficci.l^bi autem eoipus diet perfpfciw fiatI*!’ pbanumfmtotum fic gp non fit tcrminMui per cómiw ncm opaci terrdlris tin .pfmido rccipiatlmucutnotjn turn icrtretno talc cotpusiliummatii appcllareturtW p:ic colotatumquauis quandeq, cduminecoloicaBiciw epaco tcrrdlrit non côcurrcntc fed perfpicuo er ews» Iitate lumen frangcntc vcl rcfiectcnte; vt in iridca^ Ærquibus velle vidciur q’ lumentcolo: non bins drcntialitcr;fcd folum firn clfc.t fimilitcr colo:non fpccies contrarias nifi fin elfe.têt ^ iHo vide que n^i fecûdo pbrficoy tractaiu.ii.ca.iti.vbific öidt.Äutq vna in eflentia fm quod cil in acret m coipozeternii toit tarnen tn acre dllumen tin cotpotetenmnatb lot albus vcl viridis vcl nigcr fin biuerfitatem «T,• tenninati: t in omnicotpote terminato dl vna tquot;^1' (-cismon tarnen dl vnuscolo: papier biuerfitatcmçw quod habet in biuerfitate fpedcig.t ,pptcr hoc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. lut cIl colovhipoHafisiT bipollalio omninedopcJ^ î id quod dlfötmaledl in omnibud colours ’^fij tarnen quia recipicns biuerfimode rccipit die 1^«' tur.tt'deo biucrfificantur coloies:t hot mode W' vna dl dfentia fotmalis contrarioj colo? albiv^tns ïpapier dfe biucrfum ctTiciontur fpccies contran ^^ te. tfgidius autcmtcnuitin ^apofito colotcinj’ , opacidtem emnetam fine obuminatam.t banc v » r^ mancrc in co:po:c colotato pofito in obfeureedid ^^ tuin corpus colotatumrt non tantû in fdrcmtratt ’^ rfam'^pottionem lucisad opacübintvanasiP'“,“ , lo? canfaii.10ndc vbimultum fit bc luce « P^?, ® L co rcfultat albcdott vbicconncrfofucrit.f.H’?®’‘,/,J|,5 i co tparum bclncc refultatnigrcdo.X^biaulcint“ ‘ ^j'1 fucrit mcdius cabir colot.tindubicfm banc^^ . 'jj f btflcrtdfcntialitcr alnec vcl lumine.fed accident ^ s mm:ncc habet fpccies dfentialiter billinctasWI cidentaliter:vt er bictis dl manilcfimn. »^^..flrf| autcin illa conclufiotcncatur q’ lumen non cI fct,pbari rónibuopofitis afa ar.in liticra qoj’ cc quo fuperius habite funt.vna tarnen alia add““ 1; ell tail’s.Si lumen dfet cotpusaut be gencrcf^-aut bc gencrc quantitatif per fufficicntcm blinl»” be gencrc fubllanrietquia tue fubllanria clTct bill's cum lumen fitpcr fe vtfibilc.pnsfalfuin ti fupta./lcccni dl cotpus be gencrc quannwu^d ^^^^'j’ tue omnia cotpota naturaUa client illuæiquot;®}?^^ üuoinä babcant in fc quantitatcm cotpotcam.onsnalwi“^,^. tune acr erillens in camera obfcurtirimacuet 11*“^^ ,,7 ï quod implicat contradictioncm. Ud rationes -f'^jJ mam cum bicitur q- omnc quod meuemr localité , ^^^^ pus. jfonccdlmrfimouctur per fc.fcd negawrff y jj moucamrlocalitéra folcad nos quandofolon™ • tune accidcnstranfiret bc fubiccto in fubicewm« nbsp;nbsp;nbsp;^j imaginari bebemus q? lur que dl in folc genera11 ^^,^ cotpote fibi contigus:r illud lumen sencrataituo nbsp;nbsp;(„ potc fibi immediato.t fic confcqocntcrvfqoeaa ^-u T talisluminis multiplicatio vnius ex altcro quot;*’^n: turn eft er parte luminis cum lumini nihiln^^TLnoian t non fnredfiue ueq; per motnm localcm.Ätou ter quantum dl ex parte lumimstqnia licet nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fer/

natura fnbito multiplieabitur: t aliquando fuw . ^ ffn tarn billantiam mulnplicetur:ficutb tro bnarum parafidum fmcircunfcrentiasfcec^.m, ÿ{ tium:quarum vna inciptct ab altera fupcrclew quot;jj^ Ilanter:tamen contingit ipfum fucceniuenW' jfn/ pter varias caiifas;vtquia luminofum Ibeed“'' tatur medio illuminabilitaut quia egt;bfiaeulu^ . rcnrouetur: aut quia medium fuccclTiue fupw ue bifponitur adcius.rcccptioncHi. Ätna «


-ocr page 63-

^ecnnduó

M'^cûnrcdcrc babûnuô cj-q^dto altqua pjrß Colis eft fnÿ’ ®”’‘‘”'^ noft^ÿUm cito tótu nicduiilluiinnat:quod »^^‘^••’Winarc:15 poftea perafeenß partis maions fi/ 1J nbsp;f”®f’^ niaiotad btHantu maiox.Öndc aliodeft ifnfucccffïac multiplicari t fuccclTiueintendt.t dat 1« wn tubito multiplicari t fucccffiuc mtendi.t boe voluit *sfotra Jtiupcdodcm. ad fecudam en bicitur 5? oc 1®BguraC ccorpus vcycfig fefiguraf.vbiaüt figurcf 31j - ÿ'’'’^*’^ wö 05.lumen autpcr aecidcs figuratur .

Cigwationc lundi ipfum mnltiplicantis.vnölu fin L'^ncu iinpcdiincnto bcducto ^ducit lumen fm ,^ra fpcricä, «Xltqn figurai fm fignrationë fubiceti: in on a 1^” '’^ sendens enenfü ad cïtenlionêfobteen li Jw lumen figuraffm figurarionêiplins. Üliquando Cmfigura loei p qua tranfit:quare radi* ’tran '7® ßformen tria gulare fi in parua Öiftantia poft fora qiü • ^li^^nlo reflectafineidentiä trlagularê canfabit: roiamp;ï®quot;” ‘^’’*f®wl‘8fici 'c*gt;’ffï®)’^gt;‘’incidêtia caufaref Wk ^’■® ’’’’*‘” ‘i“‘ ’’'*^'”®**®® fieret R foramen, d'au / 2’ï^e » pfpeenuis ga nó ptinctad bone locum «dk 'r^ ^“ ^“^ ^ ®^ 9^ gencratcorpusreft forpus-có tóf quot;c gêneras fmeipalcraliicr nó oporterct.lnnic at S'ütionê ignisvcl altcnua corporis täqj Wi printipaictga iiiud nö ê corpus Iuminofu:fed fold tm?'quot;®.’quot;*^’i®* ^*fquarts cü öf $ frangi t refleerin ^pnëttü metbapbonce t funilitu push' '7®^^ alteri a corpe.t fie cópctmlumini. na co: hens quot;^®quot;S’ ‘lü in plures ptes Öiaidic. radius aüttran/

•■arftatetbenfitate nóeftbiuifuf lidan v f'^^Si 3 pfpcnmis ga nó feruat rectü ieelTu lt;15 ref“'‘^”*^’Rpendiculnriaut ad ipfam fc cóncrtlt pp *nifo ”’’*’’’’^® ’«tmioresindicanfq, fi vidcréfpmediu - J^'c-quare benanus pestos in vale pleno aq maiö SiCr fi corpus vdoeitcr moto iueniat obftaculuj lWuSh^”® numero qnod mouebafad obftaiUlü appro i Mdiu ’’.P^'^wremoncfploscloBgando.fed bn reflectif ■fus S’ °^*i«eulo nó cft idé radius numero incidco^ ha»'^ reUerns ab co.fcd calius numéro I5 geni Paori.©cbis tarnen alibi babenda cft fpcculaiio.

^n onimaante vtfibilia imi'mliimmc : fedfolu vniufcuiults japnuocolor. /Sue dam cnini in luinincqmde non vicient .in 3otem fadötfenfumrvtque ignca vident ‘‘■icentia.non autcin noiata fnnt vno nomine vc 2!fp^P“Wlt;fe:como:apita p»fdü:roculi»Scd ^“Wyvidenir ^jpnuacoio; ^Jpterquacaulam ri?^^®*wratw-

as^'^””^”'”^^ ^‘ ^vifibilibus inotatis.t eonrinj bu dir^t?® P'”® fäcitqo bietiJcft.Cccudo er biens 1epben boaæ™^’^^'*^* ^f™da ado cni bene.'fp'rima iterd in 5icia’ u™° ^^’^ *1* ^^ cft.fccudo facit ISmâ Coy que »ifih,i™5S*^öc atitin t3ntij.Egt;c pma bidt g^nó omnia Wn9i-i7’*^*'® *” lummc.fcd foln vniulcuiufqj pro/ Hit vifikv ’^P'’^/ vihbilisin luminerantü.quedaautej gt;tüiw quot;^'^'“^’’^^dcfinlnmlne.intencbra aüt vidêf la Vno**’’’®^™ ’®quot;“ ^'’^ Incctia.T bee non fût nomina bqtiü,ru-'''2?.'’‘ -“ßlpDfredines qucrcno;cornu;capi/ fft'’*'’’etlt;oculi.'rnullus cor:,ppri‘ ’co alu r^nquot; f'^K^ïa:J’Picr quam aüt caufaj bee córingat 3nwi ^'^‘^quot;° IK* !*f’¥ ^ fenfutfcnfaio.t non bic» W^ ^dum primo qgt; ifta vifibilia querens putrtda Konioi ***'’’’'** i”Uü’uöquia non babent vnü WloMta1 - *P^® adequate eonucnicns.iifta non fut quot;wia«n viuiaque folmn videntur in Inminc neqj futitotida tantii vt CoIvelignis.fed lût colorata 1 ludda.c ranone coloris videnfin luie tfi t rcnebra t roe luets vi dH in tenebra 1 non in lumine. idco bfit in fc biuerfasq litatco viftbiles vtloperinsbiccbatur. - Ætfiqueratur be eanCabuius biuerfitans I5 gt;£l7.bieat ca ad boe locum nó fpectarc.©ici pótqgt; rónccoloris videntur in lutct fi iob fcuro ficut cetera colorata : ga color indiget forti lu cfibj naediumimutare.fed ratione lucisin obfeuro videntur. quia luriHa medtoin fufficitimutarc t organüvifus.Jftó autem videntur in lunnne.qmavt bicit pm.coméio.lrri) 3n cis cft paruin be natura lundi que latct veniente luce inaiorl ^pter ein 3 paudtatem ficutaccldit in lucibuspuis cum foitibus.^nde maius lumen obfufeat minus.t pro ptcrca'n bic ftcllcnó videnf que m videnf in node quo/ niâ motus maiorcoipediut minores vtin multis potcftvi deri. 3utelligciidfi fcciido fin pin.q?nariira colori3 ê anatura luets tlucidi:quoniam lur cft vifibilis p fc ita ep q- non indiget alio bifponente medium ad receptione fuz arum fpecierr.fed ipfa medium illuminât tipmtllnmmd do in co fu3 fpedem caufatcü lumen fit fpedes luds.coló aüt cft vifibilis mediante luce:quia lur rcquiritur ad vifi one colon's ad bifponendü media vt recipiatfpcciêeius. ClHuc autem m tantii manifefta fit:quonia5 qd q11idem m lumine videtor colo: eft.'Unde non vi detur fine lummc:boccni eratipli colon efte. mo tiuu elTe firn actum oiapbamractus autem oiapl^ ni lumen eft.S^ignö aütbuiusmanifeftum.fiquia cni ponstbabena coloxm (up ipfum vifum nó vi detur.iSed colo: mouet oiapbanu puta acrem.^ boe autem tam continuo enftente mouctur quod fenfiriuü cft.

(iriRecolligiibctminata bices g ’nucintantübietfi fit çft ludqö’vidcfin lumine eft color.vnde color non videtur «bfq5lamine.r bocefteêipfi colori e naturale.f.ipfù elfe monuû biapbani fin actu.actus aûtbiapbanicftlumê. et fignû buius.f.q’color fitnaturalitermotiuusbiapbäifm actûquot; nee aliud polîit moucrc nifi moucat.biapbanu iUu/ minatü cga figsponatcoloram imediate fup vlfü nó vi/ debitur.quia inter coloratütvifam nócrii mcdiu illumi nartqnod a colore moucaf. ergo fi color bebet vtderi: 05 q ’moucat mediu il luminatu puta acre velaliqö’ talc tme din motu a colorcmouebit vtruqjipm fenfitiuü Hue orga nö vifus cü quo bcatcótinuitafc.i.mcdiationcm.

lt;I7'Öïon «nï bene oidt boe Sgt;emocritu6 opinat* fi cHcr vacua cp mediu ,pfpici Vtieß certe: 7fi foï mica effet in celo.boceniimpolfibilc. eft patiente aliqaid fenfitmofitipfi viderc.ab ipfo igiturqui videtur colorc impofltbile eft.T^clinquimr autem cp 3medio quare neceftecaliquod elïe medium• lilacuo autem facto non aliquid certc.0cdoïno nibtl videtur ,ppter qui quidc igitur caufam colo rcmnccclïc eftin lumine vide ri oietö cft.Jgif aüt invtrifqj videtur 7 in tenebzatin lumme 7 boe ce neceflitatc.^iaplxmü cnîabboclucidûfit.

qr'SlOic 2lv repbendit ©emoentu.Tbuo facit, quot;^rim# b.feciido ondir q, ficutint colorcr vifu 05 ce mediu fi co / lor bebet vifu inuttarc - rqgt; viftbile pofitiifupra vifu no fa dt (enfationenta c in alqs fenfib^ ibi Æadé aüt ró.©ep ma q j©cmocrit’ nó bn bic in 15 qö opinaf q, fi eet vacuiï int vifibilc -rvifiiepipmindiusvldcrcf:-r q. p vacuüvidc rem^fórmica boro ÿeetïcclo.B.n.cipolTbile:qa vident fit ipfo vilu patictcaligd a vtfibili.fcd ipoflibilc cft vifum (mediate pari a colorc.ergo 05 $ vifus imediate patiawr


-ocr page 64-

Timber

a medto.tp'pnöiiecciïcéaltqb’cflenicdiu inter vifibile ïvifuiqb ii'cdnj panat a vifibili tagaïin vifuj. 23acuo aüt criftenk inter colo;éivifmnnóagctcoloi in nifdm ncq5mcduiin vifmn.quarc tóe nibilcino videbif/JPio pterqua dütcaufainncccfR ' fitcoloic vidcri in lunnncbiz dii crtlnpta.^ginoaüt m vtrifq, w.f.in Iinnmc z in te/ nebtatt bocaccidit er ncccHiratcqa ab igne byapbanüfit luddu. 3”rdligcdd pnio fnipm.eonicto.lrriiij. grad vilionc tria nceclTario cóenrrüt.f.mouenö no itietd r iHb eft colot,z niotd non niouenair illude vifns.rmouer.s morumtziltud citnicdinni inter eolotcin r nfuni qiiod niouemr a eolote r niouet vifum . Æi quo fcqmtur 5gt; per vacuum no pollet vifu9 vidcrc;ga vacuum no pollet moucreneqj mouen.’ride eftmtcUigcndi iin fenfatione alloy fcnlnu.vndcp taiigcnspm.intcldgit mouêsiï per tactu tntcHigitmotu, 3mclligcdi ifeedd 0 gppm.mouct bubuationc p tdy.na polTctaligoputarc illy.vellc ipin vilionc regrif mediuiga colot billat a vifu.Ttue polpt lie arguerc ivtlioc regrit mcdiiiga colot billata vifu. g li co lot imediate pocref fupta vilu polTet vidcri;ga die no reg reref mediu er quo colot nobiliarct a vifu. HPuieref/ pondetpm.gp i.’ly.non inrcdit,pbarc qb‘viluo idigs me diorqmacolot billat a vifu.led micndii ^tbarc g, vtlußn pot viden colotem biHinctc ft inter vtrdqj fit vacuii. illd quod jabanduaccipitq’ no vidct rufi permediuj: t iilud arguiler buobus fignWquotumvni idig?colot pofitue fupcr oculo non vidcrur. aliud ell cpcolot non vtdetur: fine lutninctlumen non ell mfi in biapbano. ergo inter vifu 'reolote opottj elTc biapbanutlluminatu.mediu er/ go no requirif er pre vifns in Ie: fed er pre vifibilia no po tetis imutarc vifu mfi pusimutet mcdiiitea buius mf'e/ riuoondif. 3nrclligcndu tertio fm pni.gr ignis vidcf in obfeuro i in luce abobtie:gacongrcgatuein cm vtyqs Cqiua facit mcdiii biapbant iin actu fm qb,e luetdusr mo BCi ipnt fmqb ccolot in cotpc Xlovnlt pin. 3’ in igne fit lur Tcolot. fed q-ciue lur fupplet vices colotio j tquanto imutat biapbanu tUutiunatn.

lt;Cquot; JÜ;adêautein rarto coe fonotoe odo:e . nibil cni ipfo^ tangens fenlitiun facitlcnfum.iS’cd ab odoxqnidc îlone media moucnte:abj?oc alitent fenfuiuo? vmiqj. iCu autem fuß ipfiini fenfitiuó aliquis apponit odorans am fonans: ncq5vnu fen fum fadet.^ctactu autemîgufîubabét fe Itmi liter« no autem xndeF,pptcrquameant poftcrius ent manifcllu.2Jfbediu fono quide aer eft. À0do ri ante innominatu.tConiumscniquean paflio eft abaere«aqua:licut oiapbanii colou.fic eft babeti odox quodêin vrrifqj bis. 'Vident cnianimaliii aquatica babere odons fenfum.fed bomoquid 05 7 pcdibus ambulantiiiquecuque refpirant ipotfi^ bilia fnnt odoiaremft refpirantiaXaufa autem ó bis TOfterius oicetur.

870 Ilcnditcpficut inter vifibile -rvifum opotiet die me diurn ft vifibile bebet vidcriiî ^colot pofitus fupoeulo non vidcf.fieconngit in fcnfibilibus alioy fenfun: bices 3 gt;cade ratio ell be fonoi be odote: ficut be colotc g nullij coy langes fcnluiuûfacitfcnfu. fed ab odote 7 fono ptio mouetur media î a mcdijs metis poUca nioucnf fenfitia led cn fupcr fenfitiuu ponatur odotaut fonus nulla fict Ie fatio. 7 fimiliter c in tactu 7 in gullu I5 no vidcaf 7 caufa jjptcr quam non ita vidctur be tactu 7 gullu crit pollen’ mamfdla in capttulis fuis.zlibcdmautcm fono ê aer.lcd meduiodoue inoiatum 7 ell quedd natura eónmms aerj

7ague rone enfue ambo funt media cdotitfinil^’^fe tao ell naturaeois pluribus cotpotibus que fût coloti.7 O ’ non folü aer fed etiâ aqua fit mediu buoii^jj Uy.quia no folüaialia que funt in acre odotai:f“5j7flj alalia aquattca bifl'cretcr tn.quta aialia aquatiea L^ non refpirando.fed bo 7 alia aialia pcdibus j.{ quecûqj refpirant no polTunt odotare ndi rcfpira«»• caufa buius pollcrius bicciur in capimlo be „^z tclligendum ptimo g .quia guHando 7 tangendo no quiritur mcdiii ertnnfeed notabibsquantafis fiOquot; ‘^^^ ticndo p alios fenfus.ideo vidcf gp tills f‘^'’b^“/ ,!J}f(i/ dio fcntiainus.fcd tarnen non ell ita:quia vtm dctur requiritur mcdtu lntrinfccii.f.caro. feeiido fni pm.eomcnto.lrrvi.g gt;mediumIn vocce^ non aqua:quia animalia que fuut in aqua non fin»“ per voces cadétes in acre crtra aquam.^PP^r^i*■” ^^j vor non fit er peulfionc cotpoy in aqua.cebuerfo^^ re.23ultigif pin.ÿ fonus no habet die nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.„ä re er cuius refractiöc caufamr I5 fpeclcs foni folinf h mnltiplicari p quas potcrit In aqua fentin fa be odote qui pötcITc realiter non folû in acre fedoj^t. aqua, sed côtra vidcf g » fonus polTit can er P®'. cotpoy in aq ua ficut peuticndoen rcmo lapide cm ^ in funds aqac.3Ut alio tali mo. ©tdf g cardbnus tangua incôtincntctfed no tangua iino fempentibi acr in quo fonus fiindabit.rboc pm. 3ntdilgcndn tertio fin pni.codé comöO g • -acr 7 aqua non rccipiütcolotc nifi rónc naturC5^^‘i -^j inds.f.biapbanitaiis.fic acr 7 aqua nó rccipinto»j fi rónc cuiufda altcrius nature cómunio que emf • ^j la nö habet nomen: tarnen vidctur g fit bû'ddo®' „j^ eutcolot habet buplcr cire.f.naturaieqb' no tcrnimato:7crtranciiquod habet In biapbo” on nbsp;nbsp;, mlnato.fie odot habet die naturale in Sm fijt 7 habet elfe ertraneus in buniido non fapotabum ^^^j acr 7 aqua.7 ficut blapbonn reepit colotc fin S’ ^, Innihabctcolo2cm:fic Illa natura cóinunisacrirw ^^j', eiplt odotcni fin g In fe nullum habet odotem. tatur vty colot fit pttniu ohlcctum vlfus.'^ltS“*’,’,^ ga oc ptimu obicctum alieums potentie nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nó ôia oblccta per fe non puma eiufde potcntic.lede j^j comphendlt in fe oia per fe vifibilia quia no W^ men neq5fenfibilia cómunia que oia funt per ft’ nbsp;nbsp;[(j crgo 7C. '|p»20 qucllione pmiitcndiipmo g ®io. plieitcr fumitur.lOno modo fumltur.pp:ft P-®®““? j, phani terminati.7 lie fumitur hie ab iäB.r mbe ft» fenfato bum bleit g colot dl ertremitas pcrfpieuiw« potc terminato.Qeendo lumimreolot colter ,pas“ pbani fiuc terminati fine interminan. e fie ertend«1 tra colotc ,ppttc blctu ad luccni 7 linnen:quodljoirra# cedensaluminofo non vidcaf fed fitfpcciestaniu: «» refiern habet ranonc obiectl vifibilis:vt ad fepe videmus 7 talitcrfumplit colotcm ay.mUbw 01 fu 7fcnfato bübirit g’oia cotpoMColotc pticipanl. » cudo pmittcndn gpalignid cllcptimüobicclü alimiusp tentic cognofcitiuc dl buplicitcr. ï3no modo g ntpn ptimitatc p2incipalit3ti9:7 hoc ell illud quod ell notw inter omnia per fe cognlta ab Illa poicnM.See“ddo . dog? fitpttinmn ptimitatc communiiatis:7 boemquot; quod continet tn fe adequate omnia per fe cognita an potenria. ^Pis ptcinilfis ponantur Hleconclunon•

-f^tima conelulto. Zur foil's ell ptimum obfi^ .„ fus ptimitatc ptincipalitaris. patct:quia dlnoW’ omnia pcrfc vifibilia. Secunda conduno. lt;0ƒ ptiefumpms niiHo modo ell ptimum obicetniny*r tct:quia nee pmltatc pncipalitaiis nee pmitaie cow nbsp;nbsp;a


-ocr page 65-

^ccundug

, irlt;rfiä confliifioeo[o2 c^ter Cumptue hom êpriinu ob Keten, vifu8 fimitaic (oïratts.p5:qnm nócórinet fenfibt/ ju coa que (ut per fc vifibdfa. étuarta cóclufio. £0/ WKoiter föptuocd pinü obicctü viCus ^p:iü pimtatc có/ jronitetisipjtga continet adequate oia ^pae p fc viftbi na hue oia a folo Wu per fc cognofcibilia ioqnëdo befe« ™u8ertcriojfou0, iètninta ccnclulio./ onna apta na/ « oinerfificare g fe altcrationê.vifusépnnrâ obicctü viz as abfolijtc pmitatceóitatis.pj quia taliefotma adcqus '’•compbendit in fe oia perfc vifibiló ta ^piia q, cóinn ™a:^notnc(l ex öictio fupiue.tperboe folmf ratio ad ‘PPefitöaddncta.quare ic.

^nc auté phmiïoe fonoïolfactu octcr Wmemus.O autéóiipler fonue.bicqui dem enim actu quidanuali’ auté poters» plu enim non oidniusbabcre foniuvtfpongia : wnani:? pilos* xö nedam auté babétvtee « que plain 7 Icnia (fit: quoniam polTunt fonare. ®ocawedipfinsmedij:raoditus faccre fonmn ?3(hdeft quariü capiiulü buius quartitractatuo iquo fc,X'*f^'’’in8t»r öc fönoiauditu.TContincf öuae ^ef y?9.P91c8;in qna^tputna betemunat befono in vniuer brij” (“?da betemunat in fpali be quadafpeeie foni: q K’oribi 300); g^t fonus. ‘^tima in tres.quia pmo dj ff’’’*'’« be gcnerartonc’foHi.fccfidobc n«:dio audien j^^ ®nu. tertio bebifTcrentijs fcni.ibi fecüda 39aeua eni Krug l^ru ant.TPünwßs adbuc binidif in gnqjßtef j iPnw ponitqueda biftincrio foni in fecüda enumeräf Raar ’‘^ gcu'raxw’né foni.in tertia bedaratur C* • quot;^ ffl^epewiene tßcolTntn vtcaufcfnotabilio ^^•m quarta ondifqb fit medui audicdifcnü.in qnta «ft fc”quot;”' ^^ *^”* ’reflero g bicitur ccbon ibi fecüda ƒit j* wuertia giau aütbinnnioabiqrta Zlmpliue audit ' dfi^'3'’f'*^cb®'’8»t. EDe ptna bicit pino bftemiinä ■ îtûf n . °'’® Tolfactnipus tan,en be fono qj bc olfactu (U» Y™ biftincnonê fonicpboplcr ert fonus.f.fon’ in •’S to ” -® *” potentia.32gt;ndc co:poy qnedd babétfo/ te, to nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;'’**’’ ’u® '’quot;' ^‘’quot;“ '*‘1’ “^‘“^ ”^1? P^lHuia ft

'’‘^**’* *^ fpógw tana t reliq b^.Ætcot tMi ’®*°quot;“ quedäbabét fotuiin potétia acriua vtco. fc*quot;? ''”ß’ ^»’^ Pl^quot;® tIcnia que ex boe folo bicütur infc f'’quot;.9® Pfitfûnarc.i.fonûcflfîccrc.qucdâ aût babent *1*” ’®“ ■*fo;n,alit t boe realiter vel intctfonalit HaiN nbsp;nbsp;quot;”gt;dini3.10 bidt qpmedi )tauditus éfaecreïo 9i«t^'’.*^'’ff ‘nfcfonnacwf«lM» Jntclligcndü’fn, ^virn nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘^ 21?:.vfoïdinarc confiderationen,

‘ - *^lt;00 fut, nobilitatê nófm natuta.iÓ ppo ’^^oÏ^quot;^^f ^**“ ^'‘1® lén(ïb-‘':bcindc bc audi,nrbein *^uitr f“ ■ ^uitena awprin facit in.vj.näliö.gaov ’’^4ob 'quot;”’’’f’” uafu’® tHÓfm pfeetioné p,no betmiz ^Mcas*^' uSiter pot ceteris: I5niSliot t tpfcctioï Wafc - 9’**’* tfieputcr. © ubitaf vrpcotp’ molle S^co»nquot;^'‘^ '^’'8“’^ ÏP^^’A® ^’‘'f I^ndcdo pannu; ^ftü é''’?^'^5ätur (onna vtad cipicntia pj.5n opz 5''^ttoi rT^•“’'^'ïorgnif rónc-ga adcaufandü foni, re té ■rR-4 V'*®*® ®^'’*® A eepus mollc cfficerc n pót inrfti- - ^ eoipu0 mollc nó pótg fc faccrc fonü nö ^tefii«r ®’5 óoc vult ay.p aceides m faccrc pót: vt *quot;’ Ktea®’^”^*/’ Auäto ad fulTionc pam fcgfvclox mo ^tenscri^^J” Hqnctiuüpäuü ne bet vacuü fc collidctin Ï«ramp;*7‘”‘8*^«ócptni aeri0 ad imec g fc fez ^*?ifƒer (cilTióc pani fohl g aceides.qpc té. ^hid^'^^^'^ ^ actum femper fono alicuiue ad waliquo. 'KbcrcuilK) cm eft facieno vn

de ipofTibilceftcó fit vnum faccrc fonó.3ltcrym» eH vcrbcrans:7 quodverberatur.^uarc fouana ad aliquidfonat-tangit enialiquidzquom auté ictu tangit fonat:3ctusäütn0 fitfinemotu.

07Ænunterat ilia que regrüe ad gnärionefon, vel vtplu riinü peurrutbicco g - fon’ g fit fm actu fgëalic’.f. ver? berâtis ad aligd.f. ^erarütt in aliquo.f.inedio^bcranz ,iot ^bcrati.ï0n geufftoefaccrc fonütipolftbilccft en fit vnn tantü fieri fonu:quoniä 05 alley cc Überaus talz tesqb verbcrar,pptcr qb fonds ad aligd fonat.f.ad ^bc ramquonia iem ragitipmt cü ^beratü ictu tangifa ^be rantc fonat.3cfuo aütnófitfine inotu.tvt fupplct pm. moms nó fitiinc mcdio.wf ad generations foni tria 05 cóeurrcre.f.gcutiésipenmï t mcdifi.Sbubitatpmo vty fg ad generarione foniopotteat iHa tria cöcurrcre.f.genz tiens:geil(Tun,:t nicdiü. Är^if g nö.ga h ^ga fomter bucaf g acre câbiï fonust in ibi nóiucnüitur mfi buo.f. i^’ga t aer.TRüdef 9, in cafii argumcn camrfonuo: quia gres acrio veloeitcr mfequetes virgd ne bef vacuüad iui een fc gcuttüt tcoUidüttcógregate port virgd ei refifhit in eins reflexionet refrangufab ca tineiafitfonust fic acr illc fracius tcógregatus ac ctid regeufTus fuppict vi ces buoy.f.gniffi t inediü. © ubitaf fccüdo qre lAy. betmiat bc gnätöcalioy fcnfibiliü fieut btininatögnatóc foni.lRndcf g , aliq fcnfibilra bnt cé gniancatftüi g verd ranonc.ISnde bc gcncrarióc qijalitatü pmayquc üitqua Ittatea elcmcnto: ^ pneipalitcr befminafm libro bc genera rice t cojmptiöc. ©c gencrationc gjcolona odous t far pons : ga fût qualitatrc feeüdc rcfultateserptnia befnuaf ,'n Iib;o bc fenfu t fcnfato.2gt;cgn3tiócaütfoniganon dl gmanés t fit g motü locale nó fuit ccucnicns in aliquoü fop locop bctermi„arc:fcd inagismboe loco.

CS’icut autcmDipmus non cötangcnttiï feta« eft.THuUâ cwmfonû fâciûtpflûz fi percuriûtur ß co:ïquccunq5knwccócaaalut-cequidé qnoma kne fH.cócauaautem er repcutTionc faduntmul tos poft ictus pnmu in potenti eure qómotu eft

070 nditqnalia bebet ce peutieno t get,(Turn vtfral noz bilio fonus bices 9’ fuut bixin,’ no er ictu quoyenqs cot pop indifiertnffu fonustga pili fi ad iuicc geutianf non faetütfonn fed est qeiuij coipaburai Icnia.1.planat co eaua fi geutianffaeiiH foim.ldndc co qili ê lcne.i,planuj multu acre refr.^ende facit fonü.£ojgaaut cócaiw rcgz cutiendoacretfaciédo in co multos ictus port pntusipfo acre intcri’ mere iw poteti crire in co vebemetc fonüidu eût. ^Hteliigendü in pm.eonicnto.lxr viij.9’ geulTd er quo fit fonuo er buob’modis aut Icnc buy fieut enpm am cócauü.Sonus igif fit a lent pg cxgulfionc aerts apb gculfionc a gribus eins cqlttcr. poll fnbdit gp ira c dfono in bje intentióe fieutc bc reflexione radtoy que fotrit apz parct in cotgibus buristga cqualit cxirtirin cis qgg con gregaf in eis vna actio: vt boles qmattrabut ponderofS a cotgibus aütcóeauis ,ppter reflerione aeris in etsfre quêtcr:ga nó póracr exire ab cis.7 ficcxpellif fleur expd In pila’a giere. iCotga igif plana cqualit erpeUendo acrej bene fondt.jfotga aiitafgafacim plurcsparnas act ia ex pulfiones ex gbus nófit vna acnoiidco nó bene fonant. JÊtü, bnccrt fimilc fieut,H lunumo reflexione: quod fi a cotpotc tcrfo r polite refleeramrrfit notabilic fplcdot,p prer vnionem radiotiun rcflexotnmquibusvna actio atz tribuitur fieutbü plurcs boles trabütidé pódcrofn.^W ^0 reflexio ficrct a cotgca^o 1 incqli tdtus fplédot non fkret.pprer fegatwné r^op rcftcropivt palet ad fcnlS


-ocr page 66-

Jntenigendö fccudo fin ?in .«de comento g^ Conus nonfit in acre ira g» jcr qui crpcl’uur a peutiente inoucf g Ce fingulariteröonccguemaiadaudiiô. Sed öebes fei re g? illud quçlt;ifit in acre Öc pcrtulTione coipojp ad iuicê cd finiilceiquod fï in aqua quado lapis,pi|eitur in aqua be nrculdtioiic.f.quia fit in acre apud pcunciitem figura fperiea am^pc fpcrieamicumseentx elf loeiispeumois pcrerpudicnan acns ab ills loco equaliter am jspe. lift figni ieins eft g * poftibik eft audiii in quohbri piieto acz ris cuius rcinotio a pcuucntc eft cadem:ieft rcinotio na turalis anus a cuius remonou noaudiri póf iila wrz ió oio perculfio habet fpcrain tenninatamtz fie eft be odof z bc coloic.f.qtita nioucnt acre er oibuoparub^fm iftaj figuram fpccificä,'||2gt;a;ct itaq5 gi ficut fi quts ,pi)ciailapi dein in aqua die fatit circulu in aqua circa fc.zdie circuit facit aliu maiotem z fie vitra vfqj ad certam biftantiain. i5ic in generatione Ibmacr crpellitur circularitcr circa Io cum pcufliois:z die aer circularitcr crpulfua erpdlit aliu circa fc faciendo circulum iiiaioiem:z fie vitra vfq5ad bi ftantiain betcrininata.£uiuo fignficft:quia 'onus,audif circularitcr circa locu pculfionis,£t fimdircr bicendu eft be oibuo aliie fonnie feiilibdibuog’inultiplieanf rcalit: quia vel intcntionalucr fin fpeneam figurant. Qÿ co ira’bato g, eftentbuo cqualirer voci firaiitco in biftantia moderata vterqj aliu audit ccqO’m non cétii Ibnusfm fa leo circulationcs niBltipliearcnfiquoniaiii cu cii eulatoca illc ficrcnt a tcrininio oppofitio in terminos oppofitofeu puemrent ad punctu media biftantic fc impediret: nee ad punetu mediii biftantic kimpediientnee vltcnua ptoeez derc poffent. ildboc biciitquidam g jcii eulationcoiUe poflent Ce non impedire z vltcriua,pccdere,pptcrea ga in puncto medio vna poftetalteram fupeqincare. Ailitcr bid pot g* bate g gt;die eiiculationcs fc impediant tn pücro medioterboe tamen nonkquif g 'Conus quieftin vna n pofTitaudiri in loco in quo alia inccpit;qal5vna tlla^ cir eulariontinon polfit fonueaufarc in acre in quo eft alia : nec cconuerCo.m Conus vnuo pófCuam fpedem multipli care per acrcm aitcriuo vfqj ad auditu zeeóuerCo.quia I5 Ibn us realist requiratmotu in acre fibi Cubiccto z betmiz natus fonuB beterminatû motum.fpccic9tamcn Coni in acre quiefeente: vel aliter moto poteftmultiplieari.3ma ginabtfergo gjacoîpoîc Conatc genet ctur fonusin acre ab co rcfraeto.z ^ab illo Cono niultiplicaf Cpco cius ad acrcm biftantioic nó rcfraciu ab codent Conârc fie g* licet vbicuiß eft fonue fitCpccics foniitamen ad aliqtiâ biftan liant puenitCpés Coni ad qua non puenif Coituo.

Campliue auditur in acre t in aqua.fcdininns in alt;iua:non eft auteni foni ^p:iue aer neeß aqua. Sed opoJtet firmer fieri rcpercullicnein ad nun cenrtaere.lDocaureni fitcii permancatpculTiis aenr non foluatur.vndc fivelocitcr z fomrer pen riaturifonat-/0poncteni preoccupare motunife nenne fracturain acrierficut li congreganone aut cumulu lapilloy peutiat aliqutolarii vclocirer. 07®eelaratqb'eft mediiiatidicdi Coniibteena g? Con” au ditur in acre z in aqua.fed minus in aqua.gacß grolfioj z noreceptiua foni realio fed,Coin intcnrtonatis.lcd ncqj aer ncq5 aqua e,pp:ius cffediuno font.fed 05 ad fonicau f9tioncmficripculTioncm firmo:5z.i.co:po:j: buro:|z ad in «iecin z ad acra.z boc fit ciiacr pcrcuftuB pmancat.f.rez Iiftendo erpeUenti ipm z no foluatur fadliter ctecdendo. lOndcfiacr vdocitcrzfo:titcr pcutiatur fonat.iJonure ripitquoniä 05motufenentto poccupare.i.pucnirc fracz turam acris.z boe accidit Itcutfi aliquid vclocitcr laid pz entiot cunmliilapilloy. 3ntclligcndiipmo g »ad J»duz etionent lont oponet tnofiicoip ons peutientie riTcifa ye loccni g' anticipct acrio fracturant ita g» aer pemiatur: ia foititcr antequâ foluatur z ccdat. vndc vnii coitus polfd ita plane poni fupcr aliud gjacr eedcretz bmiderefabfe violentia z tue no fieret fonuo. 3ntdligendn feendoJ Itmilc eft be eoiponbuo fc peu tien.ibuo z faeieniibtia w

nu ficut be cimtulo lapidu qui no eft natus bene fonarc. nant fi foititcr peutiatur faciet foiiu quia luc acr vcloencf z cum violctia rcfrangiiu r. fed fi motu lento id facial ga tue acri nullaviolentia mferetur nullus gencrabiror fan* ©ubitat vtx fonuB fit realiter in acre vimfubiceio.Ülf guiiur g? no-quiaidem itocft fubicciu aliemuo qualuaiis leitlibilisz mediufcntiendieatn vt videtur niantfeliuiii. fed acreft mediiiaudicndi fo.iii vt bieit Üy. in Iitt/ra.g no eft cius fubieetii. Md oppofitum eft My.z pm.in* tequain refpondeatur.ad boe quefitumpmo vuenciaaç moduB quo fonuBgeneratur.zfm g, coUtgitur ab d?-* Ira:SoiuiB vt pluriii.u generat ebeurrennbus buebuff coipmibus buns fc muiccin peuacimb * ’fnt ftiptukb'’ bills quäiitatiB z motu velod z utipdaofoer quo «*'''ii;f dins foatuer z violenter pellil z refiangif.zptalcmW lentiaiii scrisfractione tanquj per bifpontionc ^PPiW*” a peutiente z petiftb in tali acre quedant fcnIiOilis dudtur pcepribilis paudita que cöitcr Ibnusvccatur.** fin qb’ bidt Mlbcr.ad font .pdnctioncin 05quatuiai wn currere pcufTioncs. ‘[^unta c pciiirioeoipousp“®“ fcciida c peulfio eoipoiis petilfi.z er ifta feeiida taiilanw buc alic.f.tenia qua a peufto peutif aer fibi ta qua illc aer pus peuffus pceruiit aliu acré.*fiia^Pquot;j tales peuftïoitco tue necelTcevt aliqua pB acris quot;xi^aj peutienB z peuirum eonftringaFz vniaturrcfiftendo^ iiia fitfonus.iOnde quia aer eft fidliter rarcfactibjW denfabilts eftmäidonca ad fi ni rcecptionê'qönocd git be ignc japter eins fubtilitatcm: nee be aqua z terras piereax groffaatc.duod oponcat eotpoia *bU“iaui lia efle biira.p5quia mollia ad inuiec pcretifla non k 3deobirit a^c.g’Ojfinno^t peulfioncs fieri ad'it“’' z,ad acra.do ’ opoacat ilia fe pentere fm fiipncicm nv bills quantiratis pj.quia fi fm valdeparuafiiE'iOcii ’ contactiio Conus non fict.,pptcrca bieit My.infra, ƒ ’' tgitur ficutbietuni eft omne fonatqb verberaf z ver tans vt fi obiidaf.Mcus aeui Conat. quod iba?^,’] cufTiones illao cc veloecs ntanifertn eft.quonia ft » nbsp;nbsp;. Cent no fieret fônus.zqnantû ad pcnfTioncs coipbï , num bitit My.0 ponet eni poeeuparc nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. ƒ- ffäri durait! arris.qSaut opoacat acre foititcrpcun z in » per fignii pot oftcndi:quia coapota quein lua ibl*'’ .. multu babent be Cubtiliaerco melius fonat: *)“'’-” ejj, trementia z er boe acrcm melius refrangutz n*®**” crint eoneaua vt eapana. £t er boe appafffdi’'’''/ƒ„^ argentum z es Ciintcoapoaa valdc Cono:a.fta^gt;a aa ., plmnbu Curdii babcitt fonu.nam pnma plus baoc ttliaerco.lcciida Vo be aquco.zfimilc c betePquot;®“ gnis. vndc fagus optimefonat quoniä mtilfn babciwa conftantic z fieeitatts. ïôulfusaûtnô fie fontt: ft“’®;,«, habet bdgroflb tcrrdlri. Ætideo loques be acre in qƒ Ibnuo birit.^nde It vdoeucr z foaitcr P™quot;®nnia cautcla tn bietii Cuit Cupta Conn vtplurinni no ineoucnircnpin Cirret nonconeurrente mfi vne ca-P re burorimo ctia abCqj concuilu aliemuseotponsa*

I5 boefiat rariu6:aut,pptcr inirtionem aUcraiioiSiv tu locali: vt in Cono tomtrui.aut ^pier inagnamniai

ristin quibus er collifionc partium acris nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’i:

aque Conus caufatiir. ÆtCeias vt bietuni eltfupia^ peuriatur fundus aque z tHie fonus gencre tnr non in aq fed in acre fubiectiuefundaf:cuius fignii fünf ampul*


-ocr page 67-

lt;^cciinciu9

firml^rP^^f'*^“ ^doute. £t er hoc paiet refponlio ad que idM ' ■5’ænnsrealitercftin acre fient in fnbiceto.mó Uma Tr^“® ^'’”®’’^*’^ '^‘■f ®^ *'**® ^^ elïcetine.qï )patct ^uiamii Tonus effet realiteriacre tue eins pcrceptio non wl^ nbsp;nbsp;■^'^^^^ inuaref per renui:vt eft manifeflum be falfn ^quot;' ””'’ '’’ ‘^^‘^'” quot;’‘^dio nifi intcnrionarr.plequcB liiRa nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;**^c^w® Keniat a loco foni ver/ fhivi?’^^*“® fcntitur.fiauteeontra fentitur betcri’ ti^' - ^’^ ^'’”’’® realiter c in acre vtifubiccto. 2ld ra Pus ’^'”?’’®PP‘’filwgt;t’dicif $ non cenucnit idem co:/ diumf *quot; rubicctum aticnius qualitatis fenfibilis i me toar n’^”^*‘’®'”*^^'” Partes biuerfas.^n non ito/ Pem '^*°”*’® realiter vt Cuperius fuit oUcnfum.ßpto tcmffi’ (®”®quot;®ä bjeffe fonus realiter t ad longingo ®'gt;i8ntiam intcnrionalitcr multtplicatur tc.

Cbon aut fit cum ab acre vno facto 41 pter vas oeterminâôî jjbibenaoilfûdi . . «crumaerrcpdlitur ficutfpcraÆlide i5^î^“'^’”P^ fieri ecbon:f5certuetqîaccidit in fa °:ucut7inlumme : î dm lumen femprepentit: ?^'n.fieretpenituelurndß teneb:a extra folc3: wficrepcunturtficut ab aqua aut aerc:autab walio Icmum./Quare tenebjam facit:qua lu ^^^ûetemiinamus.

^°*f‘^dit qualitcr gencratur fonus reflemsqui ■gt;nuor «bon.bieésq» ccbon fitniab acre vno.ixó/ ''ana ^ '’’^^^ vas.i.obrtaeulmn eóeaunm betermi/ itwr P‘®'’'I’C8 acrcni itcrü.i.vltcrius biffundi fiuc^ fitri/h™'”®^ ***^ repcllif fientfpera. ^idet aut feup I^utidi ^ ^‘^‘* ”° certU0.i.nianifeilns.qï aceiditi fono ’fifin • quot;*'•^® l«ii’cn fcnjprqpcHnf fiuc refleetitur-P^. '’On temp rcflcctcrcfluinê:tunc,cCTra locum ad que ’Otcbr^quot;''- *^^*1 *^'*® incidentes nullibi ficret lumc (cd quot;■en Ck ”^quot; rótingit. Ulon tame femp fpercuntur In ’'” ere ''“^’ ’'^ niamfcdc.ficut bn, reperentitur ab aq ’«ç CrH?’^ aliquo bc numero co:po;jz Icuinm idol pla •tbüii ^PPloaliqnbcbiliter repcutitur.t tuncfacit tc/ Itcund''’'’®“''*’tn’amu0 lumen.^ntelltgcndumpumo ’iPne d ^'’'’’^afO2cm comento.Ira.q, fiimlc cd bc rcflc lapis n—”°quot;“ factarumtaqua t facta? : in acre. 3035 faptrii *’”’^*' ’aqua facit circaCcdrculoo modo bicto '’^0» ® ®”’oq5 eóplcafinucmant obllaculü qd,pbi M181 - • ®’^ lt;P^^*f‘”” ^”^ refleetenf ab obihculo quot;Xp 6frr c’”*'”’ püoccciditlapis mom oppofito mo/ ^«fo '^quot;’’^’^f«pu0lt;óltlt;lM pcunaf aliudin acrci ^a» ” *’^*’f* illo acrc fractiócs tmodum circulo? •i^ ?î^’ff®’’âKfict fractie» circularis iacre illicon lO’Pïio^ • 'quot;” P’’”’® drculo fict fecimdus circulus ma Wwef* ^^ fflttcte.f fic vltcri^ connue pl^clógado a contingat q, anteqj finianf tales acrif f'tftffio ® P^* ^ ^® *” ^® jPducitur fonus fucccffiuc fm ÏP^tf''??*^'?? nrcnlationu fcn circulariü fractioniun retcm ’^’’* chdaculo folido tconcauo babcnti aerê '’•t.antn ” ’** quot;^P^“ vafis.vt bomui antique in baby I ''«Kilitri {’.’nn^pfundo autcauernofitati montï ic. 1 '’®niti/™*®^'^’° ®^ *'''’ obltaculo reflectetur verfus 1hciM'’’£Pf’'™ffilt;’nifiitcrato refrangent feö’m filin' 1'quot;°^ P^*”* oppofitU5factas.cr qua re i^'^00 fin ’■’^“*obif fonus fcb’us.p fil'istfict talis ®quot;’X« coin '^'^'S!*/ P*l3 ad paricté ^iccta.q fifitudoïc ''quot;Ptllaf quot;^^O‘Cintdligibj no q»idem acr continuep I ’'iltSo n k ^®!‘opellaiur ficutcadc dl pila in p mom I'quot;’'PioueF« nbsp;nbsp;nbsp;r^? repugnat. fj qtficut pila bö reflect« “•O’««! Tf ® - * P•fomi. fic aer feö’m confimilc fra/ ’Suratione püo ipdlitur 1 pofte» rtfleent : t er boe contingitqpilic fonus febs qui bidf etbon eft fimi lis piiino. vndc en bidfgp ccbon fiteuin ab acre vno té. pcracrem vnuni incclltgcrc bebonus aerê terminatum tindufum in coiporc a q contincFt^bibcf ab critu fiuc 3b vlterion p:occffu.tillud cfobftaculus refleetés vt p, er bictis.t bcalia crpofitio buius pris ab lUa quepnus pofita fuit. Élgbus cuidétcr coUigipót eomentatojej veile qpfonus ccbon é alius numero a fono ipm ptceedé tc eui affimilatur quoniam ficut momfquoacrpamo mo uctur verfus obftaculiJ non c idem motus numero cum motu febo quo obftaculo refleetif.imoillimotuffûfoppo firiï reflcri.inter quofneceffariocadit ges media.t octa uo pbffico? colligimr.fic nee fonus primus qui cófcqui tur motöpuniü erit idem numerocu fecudo fonoqui fez cüdu5 inotn cófcquif:ncc cum co ptinuabif . fjcruntbiz ucrfi foni q?vnus f qucfad alium cum paufarione iter media. Ötiü autfint ciufdem fpccici vel nóad pns non eftopus bctcrininarc. Ætboc qbbidtcomcntatoj veruï dl qn ccbon dl rcalis.v öe tali intclligcdusêbum bidt qp ccbon dl iteratio Ibni conferuando fuajfigurâ. Æt g, bum audif ccbon auditur idem fonus iccratus.i.fimilif quafi rcfpondcs ptio.sedquando ccbon c intentionaf aliter c biccndii.na tunc ccbon c idem fonus numero cü paus audito.ptingit.n.cundcm fsiium numero ab codé audiri bis pao rate 1 podca reflere.t bum audifreflcrc dlecbon intcntionalts, ficut criam ide vifibilepótab co dem vidente vidcri buab’ vifiomb^. vna rcctc t alia rcz flera mediante ipcculo aut aliquo tali. Ætg^fimilc ^itin z gat in fono fit bcdaraf.qin ponamusg’ fiat fottis fonus iurta cauernam inotis vcl aliud tale.fic tn q, circularioes aerio in quo cfonus erdufiue termincnfadillam cauerz nain ita q’no .pcedcrcnt vlterius bato qjillic nulli Jeffet obflaculmn.tunc no fict rcpcrcuffio illi^aeris ab obllaz culo vt moti'i dl.cfic non caufabitur fonus refleruo fed folum rccms.fpceics til illius font recti ab obftaculo rcz flectenf ^’fus locum prie percuffionio. 3dco bomoiHic criftes ilium fonn bis audict.pao per fpccica rcctc ntulz tiplicatao, beindep (Has fpecies ab obftaculo rcfleras. t fic illicrit ccbon intêtióalis in qiio ptccifc fonuspainus audief. 5ntdltgcnduî fecudo çpfimilc eft bc refterióe fonit bc rcftcrionc lumiuis.nam rcflcno luminis aliqil eft fonts T vt fi reflectaf lumc ab ere vcl inarmoic tcrfo t polito 1 cr tali reflerione caufaf quidam fplcndo: ita luz cidus fictit locus quc5afpicit fol.ältquando ant talis rcz flcrio eft bcbilis vtfifiatab acre vcl ab alio reflectente b bilitcr.t cr tali reflerione fit vnibta inqua eft lumen biz minumm.aliter in ca no poffemus vidcre.'vnde lumen intenfumterminaf ad locu vnibic.SimiVr eft in foni rcz flerionc q-aliquado fit fonts reflectio cr font aeris repcr cuffionc.t me fit ccbon manifeftus. aiiquado autfit bez bills fic.qgt;no pcipitur ccbon.ß folum fonuocr recta fra ctionc cauf3tus.J2:t bicitcomcntato:qb ’ licet fonus febm ftguram fpcricam ^iducdtur.311a tn figura no eftpfectc fpcncitaris.quoniâ fon^fotristmaioicnt bidanria mul tiplicatiir t audif fecûdus bifferenriâ pofirionisadquam tenditaeris ipulfio fiuc rcfracrio quam feö’m pofitiôifop pofita5 rili. ficut fi cotpus fpericü babcrct vnain mcdieta tem lii ctdant t alia opacam d tnulriplicaret lumc fpcrice circa fe.fcd intenrius tad bidäriam longmquioté ad laz tusptis lucide qua prisoppofitc.quare inultiplicario iHa non effet perfecte fpcricitaris.

CT'Dacuuni enß recte oidf ptophu3 audiendi: videtur.n.cnc vacuum aertboe ameft faciée audi re cum moucatur contmnu® tvuns : fjpp tdq6 frangibilis eft non fonatnifi lenc fit qó p cutifttöc aut vnuofinfimulenim ^ptcr planum : mû eim


-ocr page 68-

wirbel'

eftkmôplanum.fottatiuujciufdcm (gif:qö moh'^ Mumvninß mis conrinuttate vf(^ audituy

IT ©acnmnat be medio audiendi fonu5. j£tbiuidimr In bnas.q: pHrno bcarminat bebuiufmodi medio.ode Aendo qnomodotmtwef a fono. ^n fefuda idem facit be otgano i^uoandmwnbiföa.ïludirus aür fónjniralig ©cp’ima öicitqö ' vacuuj.i.aer ab antiquio lie appel lamsrecte bicif j)p:mm medium audiendi fonnj. aer.n. videmr ede vacuii quia non êvifibilio’: t aered faciene audire enmrttoueaï continuus tvnusqui pp boe qpfra/ gdisé.i.faciliter öiuifibilif non fonatni(ï co:pus qö’ï co pcwur fit lenc.i,planü:rünc enim fitin co wus fonus quia fimnl fit ,pptcr planu.i.qufa fupfïcies c plana.nam planum.i.fupcrficics cotponslenis cd vnum. ift q:qü fupcrficicscotpotie pcreuffi c vna i regulan« oc9 pies aerievna ; percudïone fimul t rmtouniter refrangunf 1 fotnefit fo™0. 5,dco bied Är.cp fonannucotpused quedcd motiuüvnius aeriecôtinuita te vfqj ad audifuj ^ntcUigcndüpiimo fccudut comentatotem comewo Itrri .qpnecerte cd in faciendo fonu q? percudum fit lenc. quia mus fonue non fitnifi ab vue motu qn coipue p/ euduefucrit lenc.tune ergo mqt’ qui fit î acre fit ab ma perçu (Tone.qm in fimulctpelluntur parice aerie a dip/ ficic ciueqm fupcrfïcieercilcnieé ma qtiaptoptcr tp/ eulfio crû ma q ^ptcr t fonue erft mus fiipfidee auté afpera nócd ma fed plurcs fupfïdee ;qua pioptcr peuf fio crii plures.quapwpter nó fictillic muefonuoomni/ no ^pter biuerfitatem t'vnifojmitaK5 carum . tq:ma ea^non fuffidtin fadcdo fonum nee oceinfimul fiunl vna pcrctiirio.comcms c fatie da^z er bictle fiipenue.

Sceddo intclligcndn fcO’m comctato:ccomcto.!rrrii. 9’neccdeêcr bocqnod beclarauimuevt agcnefonu dt mouce mum acrem motu mo motu continue queufqj perueniatad audimm.Êfintenditper bocqSbirit vnu5 nó mum ,pptcr bidinctiene ab aliie parribue aerie.fed mum .ppter mum motu continuuj. £r bictis My.ibi Sonariuum qdem igif.tcomcntawzis bicputant aliqui toe veile q,fi fonue bcbet audirioportcat ^acr frangaf cqb fonue pzoducatur motu continuo a coipox fonante vlqsad auditum.quod ego verum ede nó pHto.quomä fonuscampanc nuUodamevente ad tanübidanriä au ditur adquanté non ludiccrctcampaiia acremmoiicrc.

©oluerunt ergo 21^. q’ comentato: er bicris cor nul lus ede Ka ptoptium medium audiendi fonum ficut aer quia nullum aliud c quod fit ita nams frangtmom conti nuo ad longinqua bidantlam.r vfqjad auduusficut ipc fed tfi volucrnfqb hoc fit nccedarium. Î3dbic0tiir ‘!: mchus q’ipfi volucrunt ^ncccdc cacrem motum conti nuo moucri vfqs ad audims non fimplr vtlbnue atidia rur .fj Vt foulter audiatnr.ficut ct bircrBtopozterc cojpuf jpeudutnede planum vtfiar fonus qbnocd verum fim/ pliciter.fed fold vtben’.fiuc intenfuodat fonue. €73uditU6dût cónaturalis eft sen : pp id anrem qO in acre cft:mofomcrion qö infra möuetnrtßß qóqnidem nó *bi(B audit aaîl : neps vbiqj trdfit qcr.'Ubneim vbiqs habet aerein monendape: 2 abtunt-licnrpupillabomidum.

lt;[quot;5flunc odenditquomodo otgannandims afóno tm/ mutetnr. tftbiuidifin bnas quia ^ facit qbbicfu;cd. febo ondit qlic fit aer ererioj.aer ttiotipcauitatc aurf co tentnfqui cotgnnn audiêdiibi.TPer lc ’qdes igif.©e pna bidt q,audituo ccónaturalisacri.i.bs acres eónatu ralcm fine coip^acrcus a pdominio ^ fnoptgano. t pio pterid qö’fonufein acrc ertcrion moto qöó intra.f.acr cónaturalie in concaiio aurie cridene ab illo acre etterio rimoto moucf.pp q, non vbiqs audit alal ,nclt;i5 vbipee netrataer erterioï.q: nó vbiq5pars mouenda a fono:f ipm aiatus bs tales acrem cónaturalc ficutbumidiiqi^o ein pupilla nó cd vbiqsin aiali.fsfolurn in pre biKrini nata.f.in oculo. nbsp;nbsp;5ntclligéduspfebm coinciatoïc co' mento.Irrri) .çf fenme auditus copulafcü fono.qiin ei’ cridit aer connniiuecu aer eririnfcco.g fi non effetmW fenrirct. I^id fubdit. aft qincccffc cd vtin boe feufuH* aer cótinu’cuacrc ertrinfcco in que cadit pcuffio . idw aial non poicd audire in omniloco.fed in lotis iqiiibn® nibil bimdit inter acrem peuffust acrem i fenfu auditua ncqs er omnimebzo .ppno audif.fs er omni.n’Cb» iM tranfit aer.f.auris.ädbuc pod fubdit.Jftfifr £^''W tio vident in coparatione ad bumotem glaeialc.r^noa vifio nóaptatur ci nifi per mebtns in quo ébn^t ‘’F*' pbanue aptus ad rcdpiedus colotes. JSerbi gra bnmy-glaciattc. Ær gbus verbis apparct comcntaioicniw cp ficut Olga nü tactustgudusc be natura terre to:gt num olfacms be natura ignistosgannvifns be um® aquc.fic otganii auditus cd be natura aerif: îapp*’® aer cónaturalie: nonqt fitaerfed q:c corpus screw pdomto.-teaqdas fubtilt pellicula eirciidauini niin 8 vocatatq bscónnuitatcm cü ncruo adcomann ^nf*® rebïo traiifmißus-iUbcrtus tn vult q* oiganumaw non fittalis acr.fcd potins ncrnus peoiieauus3quot;r® pafus. Jfitcli'S^dus lécndo fib'in ris nó fit organum auditus.tn befcruit anditui.* ^.^^ natura latera aurie bura vt pereuffaab acre in I“ j^ nus bene pennant organus auditus. £t fceiieiuo eu ra lata vt mulftim bauriantfont« . £t fceitdus W‘ ^^ tottuofnm vt aer iterior ^bibcafcrire tcstP® “ ca ingredi.pbibeantur. que auditue otgand eon« p podcnt.vel laltem audilum ipcdirc. auree purgafioné capitis a qdamïfnper*'“'®* ’^,3« que fui caliditate r ficcitatc auditus timpen«’'c^, ris in ficcitatc t buricie bs confcruarc. vtiHi em impreffio foni : ficut peilte timpani tebotdcm«« mclino fonätcrtcnfcqsrcmolitc. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„...U C'^p^cr fccmdcs igif infonabthcaf{P’T^,,^ qó facile ccflab’lie eft. Cujvero jib^KJJ„• re butufmodimotus fonno eft. fr?« a«^ ^'''-bue edtfl'catne: eu boe epImmobilie fit • ^*?^ivx; cerre fentiar oiüsoifierén'às mot”. auf7in aquapaudim’tqni nonigrcd’tut^“ L conaturalem acrem. ig^j ncqs in au/fwPPL.-nonceipfius.fCu amhoc accidamwaadit. »* fi mfringarficut que in pupilla Plt;Ilwtli^^. IT 0 dendifqimlie fit acr crtcrio: qui c lt;n™®|quot;,„.j,,». di.t quatffit intcrio: qui cd auditusor^nn.î®. in buas.qj primo facit boe . freunde odcditpcr g qgt; acr cónaturalie bs qnedam motiï fignum. ©e prima bieft q. aer crtcriojpcrKC nbsp;nbsp;«

bilte ^gt;ptcr id qÖ facile é ccffibihf.i. faeiÜö^? -J’ugjij cü ^abibeatur bifflucre burns mctiie fonnse.ian ^^^ motu fit fonustanqsinmateria loni,ppi'’Qnä-2^.{( quicd in auribufbedificatueé.f.inauribuscnw ^ «mobilise qrenue ccrre feinimne.i.vt fcnnaii', j fcrentias morne fine fonosreófequérium acre ertenori'. aft pp boe q.audimua per ralcj3 dificaium iauribustaccidit q^audiinus ma^'ä j^ mgredifaq ad ips acrem cónamralem óeUrnfoo^, mo ncqsingredifwraqua in aurespp tuofiratce aurie: vel repeuflïenes frétas aoƒere mli moto ptinne motu ei ^prio.fcd ca dl in aurem non audit aialncqscrias audit«,n»”»^ boret.ficut non videt fi laberet feu tnftwft ff*


-ocr page 69-

^ccunduó

Intmpill9 .^nKHigendó pjimo fcö'mcoincntatoicm co/ incnw. Imiij. j’ ficut acr crtcrie: non babger fcaliqué fonam vt poffitoëtn fonü rccipcrc:(icacr cónawralio g eft in 8«nb8ónó habet aliquc motum vi polTft fennrep fcacoca ntodoo motus factos in acre enrinfeco. ^urta HÖaduertendüeftq’ fient otganii tactile non c öenudatn hmplidtcrab oibus qualuanb^ tangibilib^.fcd fofiij ab «ccllciMiisquaB babel pcipcrc.hc oiganü auditus nöç benudatâ ab omni i. om eu babeat ntiu übt piopnu. vt bidtcoinêtatoun comento fcquenti.e tainê benudatum «bOmni tnetu hniai inotui facto in acre crtcnoti . t boe 'uffidt vtoes itlos niotus polTii peipcre.tbee elf intétto wmewous bic. ^nteHigcndü icöo q gt;ficut bonte amit

vifmnb^ptcr intinmtatc pclUs pupille àimtccret bumidû aqueu oculiqö c otganuin vifus.fic boino ainii •fret auduu fi perdcret acrcin eónaturalcin j^ptcr fract» •’cpninngeptinctis ipm cc introitu aquc vel act is ipe/ '“ofc nion aut alio mede, tbemêtato! m per iniringaj ’wdligit pciliculatn coopcrictctn ccrcbiui- t tenendoaere ^oiwinratcni ede oiganum auditus.qe bic bteimr dl fa/ quot;3 nenn .qin vtbuitcoinètato: animai cares illis inrtru/ ’’’bins caret Hits fcnhbus.ÖcdtcnCRdo via kilbcrti q, ’Wnui audit* ’ lie neru^ erpaius ad peauu auns bee c Winlms.iàttamé biet peicitçp adauditû regntur talie ^t.q:licet no Iito:ganu auditus iplctu auditusêaöco tonamralifacnqpno pot imcdiate moueri.niii a fonovl' p®9fpë in buius.i.acre ab acre txtcrioji jjducta . *|Pof «nmaà ouxrc medtâdo quodas mede q , otganüaudiz ™8ellacr cónamralie qma aggretani ex mtrmga pcllicu * auditui öeferuiente t corpore acreo in ca inclufo . fed ^'’On fit auditie nili in nemo per ilia peniculam bille/ J^natoftöu, paitem qeu illo nemo connu mir ficut ocu ÏV(^®’8*quot;“ vifnsti tn non fit vilio mfi i bumeic gla ^'falicni ineboatmeqb bico ^ptcr illos g voluut q? vi Wwali erutiatóc nemo^ topiicoy a cerebro ad oculof Jp^dentmm.^ öc boe alibi dl mgrendus.

*Sed lignum citaudiedi: aut non Dinare fern-waurem luutcornu . ieremp.K-quodaj p;opuo •’’otuaerniuneiur iii auhbue:15lenus tnrancue: ^notiproprnjó c.? propter boe outandire vacuo audunuö in bute Dcterininmn aercj.

JIPiobar per Iignu5 g zacr eonatnialis 155 quedä mo/ 5iPPJmmbiccas cp Iignu ell audtendi aut no audicndi ^raicni aercmconaturalcm ptimio motamoiu ^pno “ton fonarc ficut cornu.f.fuppelita manu vel alio ben .’dönro.quod accidit qin lemjxr acr conaturalisge Wnbus mouctur qdam niotu propriodonus tfi quern «iwneus buic aén- tno proprius.cum fit ^'quot;■'‘’^'^3''* ^^f*^V’utiw” it*f®' ^tpieptcr 13 “ntanftguinoeaudirc vacuo.i. aere citcrieri tanqj tai^-* ^ ionatiti.i.aerc intranco que fonatiuum bicebât ,^^®’8’n®»qni audimus babcntcotalf bctcrminatuin ^^®*’® auns. 3ntclltgcndum ÿ fi ha o^®quot;’P'’’P®quot;at anti audictur fonus ad inodum cor/ inuna ’^“‘Paerconaturaliscontinuo mouctur motu ’”* * natura lua aut a colore naturali aurf tc am f ^‘us.qrc continuo agitat acrcm qui cfl iau lirihu ^’''^ (Pbibitus dire ab obHaculo rcpcrcutif a la to 11^*“”°t: 'n r® *“ fonus. j£omctatortarnen come introdwot bac partcm.^ult cnicp iXy. tailsacr organicus in coca ^oiKra nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*^* -3’ I^abcntes auditum acutum ain^^f quot;*3quot;®’i9ni tinnitus in auribus vt medici bi litiniu **' - ^n'ngsappomicornu ad aurcm.talis ame anopoteft efic nifi m acre qui ell in aurc. fct caufa eius eft quia acr qui eft iaurc fempcr moue? motu proprio.ad quem motus fcquitur iHc tiimitus.'tquiaiHc motus dl ,pp;ius illiacricönaturali. t biflinctus a mon bus exterioribus qui fütertranei ipi organo auditus. Jó illc mows organi auditus non impedictmotus fiendos in eo a niotibus x fonis exterioribus. Sgt;ubitatur vtrn fonus fit niotiis acris.i videturop fie per ap.fn Ifa bi/ centem 9’ ciiin ^bibcatur acr bifflucie bums motus fo/ nus eil. Cjn oppofitusarguitur qr nullum fcnfibilc jgt; prium cfl eöe vt patuit fupra.fcd fonus dl fcnfibilc pro/ priujaud'tusiT mctns aerifcfcnlibilccómunc.crgo té, ^tem illa non fust idem quo? non fuutccdcm biffcrcn tic. fed fonus:tmotus fiint buiufmodi.igiftc.lß'atct co fcqucntia cum niaiori.t mi nor bedarat.quia biffcrcntie foni funt acutum t graue.biffcrcntie autmotus funtve/ lor ttardum:modo acutum t graue no funt vclox t tar/ dum.fcd ex cis caufanf.Dude ex vclocitatc motus acrif eaufatur acutum in fbno t ex tarditate motus acris caufa tur graue m fono.jfx quo patelg, fonus non êmot^ac/ no. fed ex co eaufatur t^jpofitio iiy.babel intclligii pre dicarionc caufali: vt patuit circa litteram.Æft tameaduer tcndum g-alic qnalitatcs fcnfibilcs qr funt permanentes licet^ducant per motii,: no tarnen babent effe complctn nifi poll motum que terminant.t ^pterca rcmanct ifub ieito motu cclTantc . fonus autqr cfl fucceffiuus a motu bependés non tantu in fieri.fed ettarn in côferuari abfqj motu effe non pot:imo ficut mediante mom acris^du/ citur fonus in aere modo fupen” pofito. fie bum motus illc beficit fonii5beficerc ncccflc ell, qm concomittaf fo/ nus motum illu5 ficut ^rpria paffio funm fubiectU5.Ærg vltcriua fcquif g jfonus no folum babct partes quanta/ tmaofiferillcntcsi qua« biuiditur ad biuifionem acris moti. fed etiam bj ptes fibiinuiccm fueecdentes que non funt fimul in qo biuiditur ad biuifioncj temporisipfum menfurantis.t illc copulanf ad endem terminuscornu/ nein ad quern copulantur partes motus qui ell fuu5iiu/ mediatum fubicctum fcilicct adniutanij clic:^ftcut partes loci copulantur ad cunde; terminum comunem ad quej copulantur partes corporis locati.^clpoffumus biccrc g-copulantur ad ^ipnumindtuifibilc quod vocari potdl fcinatuj die. Æt er boe etiam patet g; «icj fonus numéro potdllimula biucrfis audiri.qrjieet fonus non poffit cé abfqs luotu.tarnen fpceics foni per mcdiu gcfcens potdl multiplican.ncqsopj fonuin realiter peruenire vfqj ad auditum vt fupcrino bicebaf,quarc ab ejdej foiio pote/ runt öiucrfe fpceics multiplicari per partes acris billin/ etas ad varies auditus.t per cófcqucs idem fotiuffimul a biucrfis potcrit audiri. Ætfi obi)eiaf probando q- non oportet fonum audiri per fpcciem ab co inultiplicataj.qr ft auditus dfet vbi ell Ibnus realiter pcrcipcret ipfum 1 tarnen non pcrcipcret per fpcciem ctus.qr obieccus r ei’ fpceics nonfat fimul.'^mc bicimr g gt;auditus non fen/ tiret fonum fibiimediatu quia fcnfibilc pofitu, fuprafen fum non fcntitur.fcd fcntirct fonum biHantej per fpeciej multiplicatam per medii iaudituiimcdamp;tum.Kcqs incon uetutfpem vnmf fonieffe fifcuni alio fono.

5Crum aut Conanti verberans : autqó verberaf:autYtrunq} mode aut altcro

Æft.n. femis motue polTihilie moueri I?oc mode: quo quidej faltautia a Icnibue cum all quietratcrir.Tttöigitur ficutoictuin eft.0mne fonat q6 verbcraturiT verberâ^: vt fi ebitiaf acus 9cui:fcd 05qb perçutitur reguläre cllc:vt acr fubi to oiftiliattmoueatur.

lt;rgt;flunc beterminatbe biftcrentilu foni. Æi buo facit.


-ocr page 70-

Xîber

^uia pifino inoeetvnatn biibifJtiontm t Iblm'f. fceundo ^(cqurtur ï’cintcino.ibt rföïÖiftcrcnnc aûtfonantimn.

©cprima mouctbacöubiradonc. Î^irii ^bcrans fit flludqö ’ fonatiaufqS vciberaf. Æt foluitbifcndo cpaut vtnmqs.f.lbnannöautcj altcro.qin vcrbciiofonafac/ rem impelledo.vcrbcratiim rufipm bctinendo t rcfilirc fancdo. '^dcofubditq’ IbnußcfTmot^polRbtlw mo? Hcriboemo quo qiiideinciicntnr fa Itaimaalcmb^.cmn 8liqui0 rru(bnr.i.fegt;:iitcr perfti(Tcn tco:po2a 'lcma.X^nö fient bietmn énen omne qbverberatur autvciberat fo/ nat.vtfi obiïeiatur neusneut non fonat.f, 05 vtfiatfon^ qb pcreurinir reguläre efle.vt acr fubito biffifat ïmouea mr. ^ntdltgcndu primo feeilduj eometatore, romen' to.lrrrv.gpquéadmodii niotuo rcqr eiiafani.i Oltantiuj attribuitur penntienti febm agens ï pereoffio firn fubte etunnita fonueqm eftmenig aerigtab móattribuif per eutienti Tpereuflb.ßit per beend vult eom* tatet q-peuf fum fit fubteetUi.t .materia foni.fed fntcndit q -pcufluin fc babct fient fubieetu line palïuj refperra pcieufRéis ad qua fequitur fonuo. Jntdligcndófebo q, vtbietnm é fupia.ad boeqbfiat fortis fenuf05 ipmpereulTnjplnreo baberceonditioncs.'(pgt;nnia ed q^ fitbnrum.Seeuda dl epfitplanü vd eóeauü. ÏTertiaed q-fit Icnc r reguläre, Quarta cd q iin fm eópofitionc bjmultn; öc fubtili aero Sluando bceeia eóenrrüt er parte peudi,tune fi ad ipm peutiens tmpdlatacrcm foiti iimpetuefo motu peiiduj ipm betinebit nó permittendoipm viteriuatranfire ïfa cictipm falrare -rrefiiire.Taer fiefalrano t refikns uiten fum ïnotabilcm reeipit fommi.

tr^ifferentfeautfonannuj in fonoPm acriim oftendunftlicur.n.non videnfcoloice line luniic: fieneeg line fonoacumnurgraue-

lt;r ©eterminat öc biffcrctijsieni.Æt Öiuiddin treo.pii mo odêditqualitcr fintaeeipiëde bidcrentic fonâtiuj-efo noK.Sceundeonditq’ nomina iênantiu; t fenorum fut «ceipienda a nominib^ qiitams tangibilium.iCertio odé dit $ bidcrentic fenanttus ï feney babentfimilitudinej cum bidêrentiis tangibihbus.ibt fceüda.3?ec aüt Öieun lur.^bt tertia - Æt vidennir fimilitudiné. ©cpria bic epbidêrenfie lenantium fieuifuntaeutu Tgraucodendn tur.i.manifcdantur in (one febm aeutum . qin fieutnon Videntur eolotcs fine lumic . fie neqjfine fono fentiunf aeutum r graue, ^nrdhgédns firn eomentatotem eom to.lrrrvi.qgt;qucadmodubincrcntic colornon eéprebé duntur fine edemia eolotiajn sem tiHud entapud pre/ fentiam Iuei8.fie aeutum t^aueïIbnoqfuutpnmc bifz ferentic foni nó eóptcbcdunnir fine edrntia,(ëniin netu. Jfrquo P5 q- per fonum in aetu non foluj cognofeimua aeutum t graue febm q’e5pctuuteorpo:ibusfonafibu0. fed etiam leeüduj q gt;nbsp;funt bidcrentic lóni.^ndc bicimua illam ebotdasedeaeutâ qrfacit fonu aeutum. Villam gra uem quia facit fonum grauê.T fieut non cognofeimuo alt quem eoloicm ede albcdmcaut nigredme, mfi ille colo: fit t vifumimutet.fie non eognofeimuaaeutiem aut gra uitatem font nifi fit fonusacutus autgrauis imutans au dituum.

lt;I?IBec aid oicuntfni nietbapbo:aniab illie que tangunf-ïteutu eiminonct fenfum in panto rem pore ninitu5-srancaüt1multo rpepaneó- iHetg tn ve!oi cd acutnjtgraue aut fardum;l5 fit boe qui dempp vciocitatem buiua motuatilludautpjo pter tarditarenr.

(T 0 dendit qinoia fonantiuji'fono:p fumuturajiomi nibus qlitatuin tangibiHum.öieens q- bcc.f.biderciUic fono:5: bieuntur fint inctbapboja. i.fiinilitudincm ab lUif que tanguntur id cda quaütatibus tangibilibus ; qm»^ in tactu aeutum edqb mouctm pauco lepajemoltuinct graue qb in multo tcinpojc mouctpaucuj.fiecltin audi tu.05 tarnen vclor nócllacutnnnncq; tarduin cd gra/ uc.fcd acutumfit pp vciocitatem bui’ motus.tgraucia pp eiusiarditatcm. ^ntelligcndumq/acunijt g ^“/ aut fiuntcr viio motu:aut er plunbus motibus.i3i™f civno motu.tücadboc q- fonus fit acutu0.05monidiet vcioecm.ad bocaûtqb fit grauis eps mom cdcfarduin,-tboe cd ill udquod vult ay. ï)n q: vclorïtardulaat bric motuor acutumi graue funt bidcrentic foitidieBty nuo nócd mot’ fed eätur er inotu. fie aeutum tgrauen funi vclor ttardum.f, caufätur er cio. X^bi adtaeufu^ t graue fiât er pluribus pnbus motibus.tue vifonuaW acutus, requirif moiuo ede (pidbs : Vt autfit grams reg ritur motus ede raros.ïJnb ad crpcrictiaj p5qeb‘^‘^® bene tenfa. qjplurcs faeirmotiisiacrc ïmagwfpiilca fonum facit acuiiojcmfi peuttafqj ft effet male tenia, gn* bum cd male tenfa pauciojcstratio:cf facit motus ï uii nus acrcni 1cfiagit', t er pâti fonum magisgrauC5«e; C/iSrvidet Iiünlititdincj babere circa ractüiii cd aciito7bcbcti-^lcutnj.n-qual ipongi'ifbctwöd^ li pellit pp id qömouct boequidéin paoco: iliud1 nmlto-iöuarcgcciditbocquidévtiopilludffliKÏ rardiij clïe-z^c fono igif Iic Deternunafu hb 07 ©eelarat q, bifTcrentic fono^ :due fonaniium basen fimilitudincm cü bilfcrentijouigibiliusbiecnsq’-tic fonoy vident babere fimilitudiné cum acuio ïbiw que fut circa lactum.Ön aeutum itactu cqbpungitu*^ bes vcro cd qbpdlit.pp boe q- acuiuj moucti psucoic pojc multum:bebes vcro imulto tempoze mouctpaucu. quarc aeciditboc quidcm.f.aeutum clfe vcloruliudaw feilicct bebes idctardum.’gq; vifupja onfumcaiunin» in Ibno.fequimr motum vclœcmzzgraue inoiuiaiduiu op5 altquam ede fimilitudiné inter öidcrcntias fonomj -r bifTcrctitiasqualitatum tangibiliuj.t ficfit bctermiuw tiuum be fono i vntucrfali. 3nieliigcdum pqcagut bieuntur öc biffcrétiiscozpoqz lönatm.cuaiu btbcntin tclligtöc bidercutijs fonop.T ceonuerfo. qni öiöereniK fonop pjopojrionabilitcrofcquütur öificrcntiascoz^^ fonantium.nam corpus fonds non ö!ciiuracuta5,,uuui' facit fonum aeutum neq, öicitur graue uifiqinc“ 'f™’ graue. Æt ideo öc bis indidmetc hue iudiffcreuicr riy Öicta mtelligi öcbciit. 5ntclligcndnm fecüde rmeur bertumtpaeutum in tangibilibus nópzopucöüamrre lor t bebes due graue non pjopzie öuitur tarduut.quia tardum r vclor funt,pzopiet3tes motus, r acntumigi« uc non funtmomffed acuto attribuitur vclor pzoptcr vc loeitatcirt fui motus in penctrando id qbtangu.t beben feu graui attribuitur tardiipp tarditatem fui inotuf in pt netrando i taetum.t in boe aemum r graue lu lonisba/ bent fimilitudincm cum acuto cgraui iii qualitaub’tagi/ bilibus. quentam illum fcnrmaeuii n’voicii.ueiiui multum pungit vcloeitcr penctrando in audituni.jilluj bicimus grauem qui pellit fieut fi ladiitus fit. Pufonus acutusin paueo penetratad audifuin, lt;5011113 aüigrauil vir pungit in multo tempoze.quare aceiditaciito clfe vc/ lor.grauiautem tardum.Jftfubdit q» acutuin dllónanf in acre eondneto moto foztitcrquarc pcnelrado Icdiiau ditum.ftd graue cd in multo acre lente pulfo:ideo no le dit andituin.i boe dare pater in fillulis fonantibuoin g/ busque funt driettozes acute fonant. que vcro funtamz pliozcs fonant grauifTimcîë.,,,j

X©X3utfonue quidam eftaian : in ani matum.n-miHu wear; fed fecudujftmi


-ocr page 71-

fimäinfra oicitvociirf vttibiatf lira:«:qncemuB «lia maiator citenhonem bfittmclodiam ïlocu tioncm.^Jfnmulanir.n.quia ? voie boe habet.

(TSlnnc beterminat in fpcali be voce iHUcdigandoei^ biffmitiOHCm.Ætbiutdit i buaa. q: pao inquint particu ha ponendas ibiffininene roeis . Scöo cc bicriaillain foncludit.ibtlccnda. Dinare pcrcuffio (^nai quattuoz. q:pnmoondit q - vor cfonus factus ab aïa. Scöo cv eft tonus acrisrcfpirari. 2;ertio q »ilk acr ê rcfpiratus i bif Partib'’.i.circatoa8partes qiarea co:î pulnione.Sinar to $ iUcaer fic refpiratus peutîturad vocalcm artenani in vodspjoductioneabifcba. ïöfeulta autaiaüurn. 5bi icrtia.Sor aüt fonus. ^bi quarta. SOtganum aütrefpiz tätionis. ©c pjiina bidt ^ vor eft qnidâ fonufco:po ^«animati.f.folinsqb nö eft nifi q: eft ab anima.29nö' fiuHuni inaiatum ^pne vocat.i. facit vocem.t ftahqbin •woy bicitur vocarc.boc eft Mnpjopac.t fin (itmltindi Jdnad voeêaiati . fient tibia -elira t rdiqua buiafmodi ®'cunnir voeare quia fadntfonn babcntcni ertenfionem ^^iqdiam î loeunonc iptopne m qtaffimilanï voei qua

'”l’‘^. 3nteUigendu qp vor in tribus biftert ^älqsfiinptmb^ fonis. IPn'quot; c quia vor habet ertefio ^^•^'â'i’cuinfiatâb aiâ rcfpirante aercj 'z ipmretinê lit ta ^° foanationej r bcarticulationcm no cito trä/ no, .'’’^^ftuadam ^tenfionem fin aîcappctimni. fo Wn**quot;’P*^ ”0 fie ertenditur fed labif cito, geeun Ionu -'^^ ^*”^ I’S melodiam a confonantia.fiinplcr auté ” *’quot;’P*^' ^^ •f*'“ tadodiam que confurgit er icbah''^'’^ “^ débita ^ponione fonoy in acutic a grauita ^trrium cftqi vor bjloeutione.j,

•Üi8r '”’ ^ intcrruptionêi panibus ptoptcr varias S'SoiS^’^™^*®”*^® “ft bifcretione b5 vor 9’fit locmio tiSr*-'’^ ®“^ *” fimplicifono no reperitur. lEtquia ''''o iinn ^”’ fiinilitudincm in fonis tibic c lire reperiûf '^^ vocarc bicunf.i0n eomctato: come '^® inftruméta.f.tibia i lira tn vocifez

i ’iocutio ~î,’?''*®’'dibu9,îî5ee.n.tiia.f.crtcnfto mcio3 1 *'quot;'''®'lin^**'’™*”®*’'**''^'^™®^*^* ’” *^® vero per fiz 1^'*amp;^® ^“^animälw vocem non bntrvt que ^ fanguinembntium pifeef. hoc ‘’quot;''Oient '^■*'duidem aeriemot” fonue eft,Sj 1’^«aiir ’*’°^^tc vtqw in acbelco Tenant bra ' $Q8S®^’«altcro baiulmodi.

' h’P'r^^ ''oxfitcr pereuflîôe acris rcfpirari quod 1fcS’Ufc ^ '’*® quot;°” *’’*^ quot;‘^ rcfpirantia vn mul 1f®quot;'!«.^r''”' ’««» no babentvt iila que funt fine IJ'?''’0(q„^^'’®^numero babetium fanguineivt pi tm '®'’'gt;8^quot;'’’bent t Iwc rónabiliter fi quidcm p:o Pifee ''^’^^*^ motus.i.er motu acris.f.rcfpi ' ^iinif^^^'luibicuntur vocarc:vt Uli quifunt i aebez 'K^ntcih^’^bwcbisaut quoddamalio inftrumen ‘S'’*’aûS“3’ficut pcr ptempjcecdcte5 bénirip ' lis'^niVk £ ®^®^ aniinata babent voecm.ficp '‘^^ refpirwatiacris.p bocqlo ‘ '''M!S'’’b0lt;®’”^'* voecm.t qt pikes no refpirat '^^°flumi '”*.'^ fiquis iftarct be pifeibus g fut 1W’'«fed 6^® ^identur vociferarc bidt jä.y.q‘110 1w'’;^bîàfk quot;^ ^nt fonufimiiej vod pcreuticdo acre; 1^k'^ido fui^ -^^'®'*° iftrumcto.quia forte naz '’111^ in de- finitatem in ecrebro gcneratam ficut i'’^ .^nde bicifconictatonn finc noni • PiTciu non bicitur vociferatio nifi 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'»tniantur in co ilia tria genera que fût ncmna.i.mclodia t ybiacb.i. crienfiotlittrikdUt Hmiltt bis.qnia fpliabc t bictiones.i.loeurio . Æt ellbcrtus bit g -inuemuntur multa aialia cantanna^nó per acre refpiz ratuni fed percuriendo acrcm crtcriotem di bpafiagmaz te feu parte pcctorali ficut funt grilli tdeade.^nde bieit fc erperimento ^bafle grilles ß magnn tempus eâtafte poftfuoç capinim amputanonc, qbarguit cos no ranz tare p parte in qua êcapui.f, a bpafragma,

GT'elor ant fonus atalte eft:« non qualibetpafte jS5qm onine fonat verberante aliquo : î aliqm'd in aliqno.IBocant eft aertrationabilirer vtitg w cabnnt bee Tola quedqs fuTetpiunt acra.jam.n» acre refpTrato vritur natura in one operadicut Hu giiaÎin guftumz i Iocutionc5.û2uoy quidem go Itua nccelFarius eft:vndezin^unbue meft'. inter pïetatóaut eft pp bene cftc.^ic eft fup:a:tadca lœem iterioxm tanqua neceffariujXanfa autin alteria oicra:« ad vocem vt lit bene.

lt;170 ftendit qgt; vor éfonus acris rcfpfrati iattraeri non ad qjlibct partem I, ad cor t pulmonem bices g vor ell fonus animalis.f. refpiranris t acre aitrabcntis no inq libct parte ideft ad qualibet parte, fj fupplc ad corcpulz nione.vndc omncqb fonat.fon8t verberätenliquo-rad aliquidtm aliquo.f.aere:quarc roabilitcr bee Tola voca bunt qucciiq, fufeipuit hue attrabut acra. 23ndc natura vritur rcfpirato acre in buo opa ficut lingua vtitur i buo opera.Gin guftum t locntioncj quo: ^ quidem guftuf ell quid necefiarium pgqb plurib^ inert. 5nterpretatio art ideft loewio eft pp bene cc. Sic -rfpiritu idem acre refpiz rato vtitur natura in buo opera: quor rvnum eft nceeffa rium I eft ad calo2C5intcriorcin -r corcuentandusreuiu» caufa bicta eft in altcris.qr in libro be infpiratióe t refpiz ratioc.aliud ê ad voces toedam quod no eft nccclfarirt aiali fed faeit ad bene cc. JntcUigcndu p fin eomctato rfm coméio.lrrrviii.çvimpofTibile c inucnirc aial fono rum nifi babcatmebru er quo niebro fiat pcuricstgeuf fujt acre quern imittai in illud mêbrn;ï extrabat ab i^ T qö illud iiiébrnbabcatfiguram tquatitatcj cluns terz minamm.Wi nccertcert vt aialia voeifcrannai rei verf täte fint aialia que reapiût acre in intenorib^fuis t crtra bunt ipm.3n iftis.n.inucniunc illa tria er gbua fit vor inrcivcritate. Ætcr ilUs veile vidcfpin. q,aialia vo cifcrantia bcbêt babcrc tres cödiriöcs. K^rw q-polTint attrabere acre itra fcïrunde erpcllcrc « óecuda q gt;acr attractus ieiuscrpuUiócrefrangae a pcutiétc t peuffo re perms in mébro attrabétc acrcm ç crpcllentc. ifema mêbium in quo bj fieri vor fit beterminate qntitatis xlï gure 1 fie verberâs in 4gt;duefióe vexas cpulmo, c verbe ratn eft canna ci^ iid i quo fit Ÿbcratio caertqjuis j£gi diuag Aberas itelligat aiain. ,3ntclligcdü fetfog 115 gurtufncqj loeutio fut ncecrtaria aiali.qialiqua futaialia vtmultu igfecta que neqj gulhij neqjloeutiócj babcnt. q: tn plurtb^aialibus incftgurtus qs loeutio. ^dco guft* binfent magis neceftari^ aiali.loeutio aüt magia toef ad beneefte. ^ntclligcndu tertio qgt;fcr lut inftrumct* peurrentia ad voeis fomtationc.f.labia bcntcoligua.pa lotus guttur includcdoeónaj pulmóis 1 gutmrtpulmo fut fimglicitcrncceftaria ad voecj . calia qttuot tontad bene clfc.fs ad locutionc pier guttur t pulmonércgrun tur lingua t palatü tlabia ï bentes fadutit ab bn cflc.f. ad magis biftinetc r ocarriculatc loquédnin. ©ubitaf vt? loeutio fit namralis bomini. xXrguif q - fie q: prio po lirico? bicif qgt; natura bedil bominifn locutiócj fiuc fmo nej. 1 bic bicifqbnatura vrif lingua in buooga.f. gnftn


-ocr page 72-

Xibcr

îlxiai5c5.f5 qö'tnellboinims datura ê’flli naturale, er gotc. ^n oppofituj é qö fcribif p perpermimaa;v bt bidftpficutnee littcrc omnib^ cedej.fta nee vocea. l’,ult ergo ^ littcrc i voeca fik ad plaeif.ij t per pilaloquicrit ad piatituj tnó3 natura. ®uic rndet xt'gidiua bkce o - aliquid in fuc vniocrfali c naturalc:quod tn fpeeialttcr iumptujertad pladnij.ficut pontrcfurfsénaiuralc . fj punire ena perfufpendiu vel bctruncanôcj c ad placituj nam naturnlia fuut cades spud oca. que veto fot ad pla eftunfbiuerfifteantur.moapud oca puniunffurcalicjnö ■pud oca puniunfecdem mó. Sie in ,ppofito Icqm eil naturale bomini.qt quilibet bomobj naturalem inclina none, vfloquafî per fermonej altcriirpnmatqd mente ptfpit.fed 4’ talia erptefTio fatpbee verba vd ilia boce ad plantum. ^dco cuilibet bomini inert loqui qtnatura ieert.f, no cuilibct bomini inert loqui boe pd^otna vl'd lud qjloqui boc pdfoma vlillb no ert naturalc.fj ad pla ciriintT per hoc foluta fuw argumenta. Ætfi quia vellet biccrc porter qb ficutvoraddit fupta fomiquadam bar ttciilanoncfracnonta acrio in quo fit vor factamin cana pulntoni fie locurio addif fiipia vocem quanda bearricu/ iattenem t figurationcj ipiua ad pladtuj factam cu lm/ gUB.-tfic locntio licctquätü ad fuum materiale qbever fit natnralie.tii q.uo ad fuuj fbjmalc qbe bcarticnlatior figuratie ad piacuum facia noxrt nafuralia.

lt;’7 I0rganu5aiir refptratwn» wcalia artcriaeft Cuiusantcaufa becpf eftpcimc bac- n.paiTe p?’ bntealojcm pedibus gradientia alijs. indiget sût refpirarione:^ circa co: locus pdraus. 'indene eene eft fnterri’refpirante tgredi aerem-er 0 rtendkg’aer refpiratug fine attraetusin ^dactiac Tocia percurifabata fiue pnlmonead vocaicartenai-öi ecna cpotganu refpfratiÓ!» c vocaiie artcria r pulmo eft »Ha paatatiicmuaca crti^ vocaiie artcria qtii aialia pe dibufgradienna boc pre ideft circa béé pane, que c pul/ mo plue habet plue ealotem alijaaialtbue. 23n loeuf pnmueg indiget refpiratione ideft attractice aciiS edr a cot.cut feiheet appiopinquat pulmo. quare necerte eft acrem ingtedi ttcriue ad ilium ealotem eötemperandu ipo aiali rcfptrante. ^ntelltgendufmcomcntatoicm cometo.Irmr.^^ptcr ealotem co:dis idigetaial boc.f. an bditu ad tmittendus acrem frigidus pus ad refregt/ randus.r ^ptercaleicm pulmonis. Secudo indiget vt ertrabatipfumrbocquod bidt nccetTarius eft . 'iPiima rim ncceflitasin anbclitu e ad imittendum aere frigidu fecunda ad errrabcndti. '(ßgt;;ima aut êjipter cot t ft ba j)f«cr pnlmone;qni nifi cctcalo: pulmonis no idigeret aial ad ertrabendu acrem frequcter quote t?. tft port fib ditfi igif ptio befideratad erfrabcdi iacrem caliduj rfa emminutilej ad fuum refngenutune motus ci^.f. arris dum erpelkt non éer pccrotc tantu5 vtopinaf ^alien^ fed criâ eft er pulmonc.'|ß)atetigitur q »motus anbelitus ert ptmdpalit ad refrigerandücalotemcotdietqb ê mem btum ali|6 calidust qtpulmo ert ,ppeco2 . idee fccüdaz rie indiget refngerarionepipni anfoditum. Tp»2imu5 manme fii peraitractionc acria frigidi r febm pcrpulz lioncm acns caltdi..^tvult comentato: q » motusanbcli lue non ert tol» er pcctote vt opinatus ert Söalicnus fed ad ipfoj ctiam pulmoconcurnt.

CÄ^narc pcrculHorefpirati acns ab animaque rftin bis pfibue ad uocaiem artcriam wxcft. ffquot;^ondudit er öictie biflinitloncm vœis.Æt bmiditur in Öuas.qt ptimo facit boc.fcbo öcclarat vel addii vnas particulamsd cóplcndus Öifiininonfm vocisibi'. mon entra oinnis. Egt;c ptia bidt ÿ vor cö pculHo refpirati arris ab ata que in bis ptibus'idcrt que efreabaspartes fcilicct cot r pulmonej iacrem refpiratic attrabitquc per/ curtto aerie fie refpirati fit ad vocalcm artcriä.i. cannai» pulmonis.ïöcbct intclligiirta ^pofifiom picdicatiórc» liquia vomóertpcu i'io fcd fiter tali pcrculTux. 5” fclligendus q’ oer attrabif feu rcfpiraf g os î canna} pul moins ad pulmonê z cot.t portes pci' candcj via erpd litur z rctromittiï.z bum fie erpdlit percunturad vota/ lernartcriam z vor in co caufat.S^n per boc qgt; öicintrü’ vor ert pcrculTio acria refpirati, biffer t vor a fonoaüf^ facto cum acre no refpirato. Vt fxrcunedo vnam inanuj cu} alia.Jit per boc qb bf ab aia bift'en a fonis inaninia tox.amp;t per boeqb bicif in bifpartib^baturintciligimf b2U5 perennes, iti per boc qb bicif ad’voealcj attiTW batur intdiigi mcbium geuffuj.Æt p pm tieulamailfilik rtatim addif.f.cu imaginationc z appetitu ad aliquid fit gniftcandu biffcrt vor a fonis faetio ab aia in acre refpi/■ rato no pteerdente imaginatioc z appetitu per taleiii I^' num aliquid fignificandi qui no rôt voces ficHt tulfis lil” lus zreliqua buiufmodi.

€7'11Ioncim otr.nisaialis fomts wren: ficuf bid i»u0.O.n.T lingua fonaie:r neut tuiruW’f«’ 05313? file verberâô:7 cum imaginariocaliQ“^ .é;gnific3tiuu0.n.c]ii:d3ni fonue eftwr»*^®’’’*^ fpiratigens licut tuiris:'!^iftoverberaren lt;1® “* artcria ad ipi'3tn.i5ignu5ant eft nonpoff^^ re rcfpiranrc:nclt;B crpirdtcs;!} oettncntcjinoud eij ifto retinene* ^Ilbanitclhim aut«qfP^*“?®*''! vo.,e.non cim bntguttunbancautptenuiéraif ’ quia non rccipiuntaercmtncqj refpiranri^^“ bicunt Iic:pccc3nt:ppquanngiiuroafama“^* ratio eft,J CriAddit partieulam roplcmc vocio biffinirionem. Pre atiqui velint q* bcclarct iHam ab aia bite’s qgt; fi pcreuHn’l acrio refpirati b} effe vor 05 q* fiatabaia/VtaiaideUciij imaginatioc z appetitu ad aliquid fignifieandu.^»'”' omnis fonus aialise vor licut binmus.qin crt.i.ti’'’'''’ git Iwminem fonarc lingua aut fitere lient tnléiêfcs ne« picccdcntc imaginationc zc.z tune tails fonus iicncw vor.f} fi bjeffe vor opo2fct verheias cflcaüiuiii.ïid’ cere cum imaginatioc aligna picecdente qin vor fit dam fonus fignificatiu” z no ert fold acrio refpirati aw imaginationc fient mffis-f} aia où vult yoeifcrare vfiro irto acre refpirato z vcrberat illujqmc in artcria ad 1^2 j£t fignu tp vor fiatcum imaginatioc zerrtnon pedt care refpirantem.i.attrabentem acron nein crpiraiittn ideft emitentCj.I5folum b. tinentem ipm. qnl icnncs« rem irto retcto mouct cum ad vocis foiinatioiic.ƒni« manifertum e q* pifees funt fine voce qm non bjg™ quod eft inftrumcru} rcqniiitutn ad voecubz non habet quia non rccipiuntacre neqj refpirant-i’ qui biciint pifees rcfptrarc peerdt.pp qua «“ff”'^.,-pifees non refpirant altera ro ell no pcrtwicns adw. b2umf5ad liby be ammaiib^. ^ufdligci'dBWP’rf fecudumeometatore comento. Irrrr-cp nreerte ellimI do voccin vt percuti08babcatataniuiiaginafiua3'‘l.I non omnis fonus faa^ ab aialteftwr.vtfonBß?“ I fine voluntatc.i.appetitu apud fuffini z apOquot;'^™“”^(I esed vor eft fonus qui fitcum imaginationc z wion ideftappetitu z port fubdit rpirta.f wrf0Flt 'tiiroB^_^ ƒ virmribns atc.q? vnacrteoeupiiobili« '^®-'^j

Tirii«iiniöaic.q}ivn4cni0tur’‘iiu.,ii.y nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;i||

natiMa.tfrquo patctq ’Copleta bilfiniiio voci®crif ■.I imaginanoiiczappraw“

bus ad vocally artcriam cuj


-ocr page 73-

^ccundiis

«liquid fignificandmii. ^f'f^üiS'^H'iuiM fo faundum tomeutojej codenuomao 5 »pnmn moucne in wee ert «ijunaginatiuat cocupilabiua.i: id vorcftfcnHS Ülma piunimoiiäto z no eft tonus tnouctis acremanlxlatuj Kgt;licntanq5puiininoucti0 non eft (onus vt Conus qm wapud taffy fj motus in voce. f.ptimÄ eft aitod ab ifto Houcntc.quod.f.imcdiateniouet aerem erpeUendo liej Jwnmoucatnilip fpm. Æt per hoc no vult aliud tomen Wo: mfi çpptdcr mcb;c ctpnlfiuu5 aeris qö eft pamuj ™«C8imediatn in anbelini i aliud mouéfin wee quod ^‘pumti.f.virtus imaginariua t appcwiua que inouêt

cxpolfiun ad erpellendu5. nbsp;nbsp;JlnteUigendd tertio /’toinètatotcm^ nos non poffumus weiferare bum ^•■«inuo tut eipiram^.i.anrabtmus aut emitnuma ac/ ^uiouens cij in anbelitu tnftrumeto non vtit alio iil/ J?®» ab mftrumento pne monoms in pereuflione que ■ lonum fed iinpoffibile eft vimum vnoinUrumcto gt;iibiuerfis aerionib’ iu ma bota . £t poft fubdit q; f.®uómouenme aerem motu vons per Ixgt;emêbç q?i Fat t erpit at mfi qninclufernn’ipm anbclitiy 1 reddi iJ^fua ipin.f.memb? oeiofum ab ifta aetione que c an ^'*“’9« ergo eäna pulmoniftpulmo fik mftrumeta tgt; Ma adanbelimm aie 1 vocem.tvna non pót vu ft j“‘«dê inftrumeto d? biuerfisanionibus fcquif q : qua ’*ia vtifuil mcbio p» anbelitu pjo tue non pötvn eo fic \*^ neceeonuerCo. ®ubitafvty ois vor fit Conus ill ^^’** *1^Wf in litrcra. Ärgurfÿnoß JÔoend Ute ^°’’i^bieentem qp aliqua vor .eil figmficatiua -c uff* ”0quot;. TRndetur q’bupler dlfignifieario voeis ^(5''naturalistad plaeitum. JlaturaUs dl que ineft w^’^'^ Mite? cftbapler.Q.itedicffentialis q vor dta-!**^f’'W«ÄK qoclt;Uafcidcntalteft vor fignifieat b^JJu'rtra fe fient riruB gaudiuu5 t gemlFtrilhtia.tft l5f ’‘^«dem apud oc6 ftltein cffcntialis.i^n fiptofera Mte *” ■ ^*” 95^gt; ^*^ qucdäqualitas fenfibilis fui %ni nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’’®quot; ’’*‘**’reCpeoü ad eins fignifi/

tibir '■°®”nulc peeptum Öcfc in quolibet audiéte gene f’ftio ®8n»flamo td placitu, inert voet ab erffa er i/ 'Ïlt;Wo'’lr 1^ ”0 eft eadejapud cés.^ndebee vor bó ^I»**^Snifieat Ijominê t apud alios nóhgni/ ’«t{«7”’'’^ï^M’f«®to^ “^fS® *döubiuj q jomnis \u- ’’® figniftcarittuB aliquod illoymodo;p qaqn «ke?’?.’!’*«» voeem p ipamintendit aliquid fignifi/ v’'’Mo ipfamet vtfi bietm’ tapio boe nomen ‘’quot;»iiT“® ’ ^^•aliqu intendit fignifieare funj fignifi/ ^111 aac'^’*^ aeodentalc.vt bom ^dueit rifum vfplo ''’''iidifK • '^'‘^nndu letitiaj vrtrtftiiiani. JÉtaliquado '’m in®k-^’’ ' *““ rtsptfic’tiuü ad plaeitum. vt fi bi ^4 hn* ^ • ^’’' ^ides c fapiesjvd bene indatus re: ’quot;'bieitur qgt; autvoluit qgt; aliqua vor eft i^*®^T’*^‘‘’*^ ettra fctaliquado non.éïui q^ aecc non r ’^ '•’ ‘’”’'’* '®quot;® .Pdiieto ab oteaialio qua/ quot;nbsp;lU^tur in ^pofito.quarc «.

€ odo;c aatï.oHacnbili mint» bene à ^vnniiabilc eft oictio.’Ron.rumainte^ *gt;lttfik-i^’^^^ *5“^^ ‘1®*'^1’^ odo::ficut ionue: ’’quot;^Cho kT^*^ I“*^^ • JCaufaaótefttq: fenfum v.'^'’^n«gt;6certum:^ peioiemnwlrieaia ''‘'*'4^1 ^.“ï®^tlgt;* -iHtmhilodomodora Sr.E ^®^^’^^*’’fi^ fixrftte certo co qó ié *'’'tiré ÎÏ^**^^ «ôt fie: î fonce oculie colo:cf !Wfe ^’^’’•‘f’fÄW’pl*®^^^ Differctiascc* *‘*^5^””’^ ”’’’’ tenêtmmific sût î odo

C^iftud crtquintiimeapiquot;'. bniuBtraeiatuB in quo be/ terminaf be odote t olfaetu. Sbimditur aft in tres pref 3nqua»p:iabeterminafbc obicetoolfactus. Jnltnin da be medio.^n terna beotgao. Sauda ibi.eft aütoift teuf. iCertia ibi. £ft aut odot. nbsp;nbsp;'fj^:ia in duas.qi pao onditq» eft biffieitc bn b'terminare bcodo» t fuis fpeeie bus. SeeMo boectqualr fpes odoK Cuml bebcant . ibi ^idetur.n. Ebepaa bieit q-bc odo2c 1 olfactibili ini/ nueblieft beterminabUca nobis bicRsfcnfibilibus.f. eoloje î fono.qin non c nobis manifeftum quale quid fit odo: fient nobis manifcllus c Conus.r fieut nobis maifc ftum eft vilibile vt^z fit Inme vd eolo:. £5aut eft q: fen/ fumbnne no bemusecrtuin.ß petozem muitte aialibus ptaue.n.odozatbótr nibilodorat odotabilin finc letteia: t trirtitia.i.mfi ereellentia que peipitquot; en letteia t triftida. fieut.i. tanqj noerifteme certo co q, fennm^idc odotam* 35oc aft eft rationabilc.qm fieutCoacs oeulis.t.babetcf oeulos buroB vt pilées aeeidit fentire colotes ripis per manifcftns no cm bilfercnnaBeolo?nifi terrentium t it terrentiuj. fie boium generatio fentit odotca. 5utelli/ gendom p i’ni comctato:ccomcto,lrrrri). q-eapoquaj intcllcctuBbilficile copabedu bifferentiafodotu eft quia iftc fenfuB.f.olfactuBbcbilitcr copxbcdit bifferêtiafods rum CcnCibilcs.eéópicbéfio.n. biffcrcntia:t: re^rlcnfibi/ limn a fenfu c ci in eópzebenfione cay ab iikellcctu . -tio qui caret fenfu.f, aliquo a natiiiitatci caret intellectu illius generis fcnfibilimn r ide bicif in ß poftcrioy. 5*tclfc gendu feb'o feeudns cemetatoze qimulta aialw videntur cognofecre fur nutrimeta p bilfcrentias odoy fieut nos per Capozem.t non in boe tm erecdunt nos ilia atalia.f. in eompzebendendo eas.f.brasodozum.fed meopiebc dcndo caB a rcmoto fpatio. nbsp;nbsp;3ntelligcndü tcrtio q gt;er applicationc fenfibilismultn puenictis ad CcnCumcainr Icticia.JÉr applicationc aft multu biCcôuen’iéris ad fenffi catiir triftida- t2r applicationc vcroinodicn coucnientis t bifeonnenictiß ncq^lericia ncqj triftida catur.cujergs bomo per olfactum nopdptatodozcßnificurn Ictida vel triftida fequitur q* per olfaetu no perdpit nifi credlcntes t valdc intenfoB odozcs.^n intenfos odozcatbt'i redo lentes peipit cum belecfanone . fetentes aiit cum triftida remiffoB vero 1 interbos medioo no perdpit.‘S^zeptez rca bicit Zly-q-bcmus fenfum olfaetus incertu t pzauoj qz non peipit odozca nifi cum Icticia aut triftieia.i.nifi er trcmoslcu valdc intenCoo. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quarto q,c#

bicit ily.9' aialia babentia oeulos baros fieut pilées nS eôpzebendft biffeTcntiao coloy nifi tcrrcnitu5 t no terré tium.^ftb biuerfimode coCucuitcrpöi tégidius p cals res terrentes î non tenetes intclligitcolozes ertremos. Xla fieut pifees qui bne oeulos burosin quibus bifficul ter ipzimitur fpes fenfibilis non vider nifi colozcsertre mo0.i.crtcnfoo t foztitcrmoncteß. fieböqzbabctmals olfadum pp nimiäfrigiditatcm i bumiditatej fm ozgan» ipedienris bonatmutanoné ab odoze nó peipit aifi erne mos Î crccllentcB odozca. ftlomótatozaüt pm.lrrrruj percolozcsterrentcB t nótcrrcntce itclligit oncalctes t 1nconucnictcB.f.multü 1 in idem redit. /Albertus ^» p colozeo terrenteo itelligit colozcs eredlcntCB 'quoo iUa aialia cumterroze vident . zét per colozcs non terrente» intciligit colozcs illisaptos.quoB illa aialia pp maling fui vifuB vidct abCqsterroze. tfaufa aut quare alalia aq/ tica crecllenna vifibilia vident cum tcrroze fin 2ilbcrttiç dlifta.quomâtalia aialia bitt oeulos valdc bumidos ba miditatc aliéna.di ergoantenfe albnj vel Inddum ad ta/ lent oeulmn fpein fuamHinplleat.illa bumiditas moucf i bifcurrit in oeulo t Ipcm albcdinis vel luds intcnfe re ceptam biffundut biuancat fine ingroflat.ppqif repzez fentatiHud vffui niagnc tmórtrtiofc^martB t er hoc efi f4


-ocr page 74-

Ttfbcr •

fcroie vidctur , i£tct fin aufacontingit q - fi boininier föno frciiato fiibitolurne, candek ebijdawr ei videntur fffebeat lumen conufcatiöiö vel inagniincendij c bCmi vifuß terrebitur. .HIJ bumiditao indigcHa in fêno i ci^ eculianmlnplicata cr fubitü loinimeadtjêtupcfuloföif curres idem opcrabit qdoperari bieebamr bomiditafex trancain wulis pidiuj mnltipiieata. sed biebubifaf vtrü bemo babcat peioxiodoiatu, «lijs aialib^. ârgmï qd no. Tf^îto iUccdo;a[^ cd mclio: aliga qui plurca fpe/ de#odoy eognofdt.ß odojamebois cd buius refpeem »doianjum alio^z aialium.crgO Tc.patet pita Tmaicit mi not bederaf.qin bó per fmij adotatum ecgnofcit oCs fpe nee edomsquaoalia aialia cognofcuntqtfi dtretur ahq fpedeo odonsqj odoratoo bomini8 nó poirct eogncffc re tune bomo no poffer de illa fcicntiaj laabcrc:vt paret fu pta er diens perpm.tfie darefaliquares que eet bói na/ liter ignora:qd eft fallu. 'iPaiet erge q *odorants botseo gnefeit oésfpedesodos quasbmta eognofiit. fed eum laoe bóper fuitodoratümunao fpés odo;peognofdt quas brura aialia non put eognofcere: fietit Iimtodo:eo deleeta blies firn fe vt flor: talioy b^i.qm illas eognoftere ert 4»/ prin beis: vt vult Aïz.in libre de fen fuïIcnfato.igtrïc.

_ Seeiïdo illa potdia cpfeetiorïmelior que cnobiliorts aie T habet organ« melius oifpofiin ad opandii ali|0 par nbns.fed odoratus beiscpotena nobthoris aie 115 poten lie alioyalaliiïtvtps ‘rbî organn niclmodifpofitu:qd ^pz baf.qa quato redpiensé tnagis denudatü ab eo qd dj re dpetfantoêmcliusdifpofititad ilims reeeprionc.ideo di cit ^l ^jr.q’reeeptt Bu foni ds effe ablbnii-r reeeptiuû eolo/ ris djeffe abfeolor.fcd .ppriüfubieetü odoric eft ealidunt ”1fieen vt poll oftendef. § quato organ« olfaetus é niagis frigidu x bumidüttanto eft magis paffimi ab odorerilli^ reeeptiuö.fed bó h^ organn olfaetusfrigidiuoibnmidi* ceteris aialibusrvt poll ollcndcf.g habet ipm melius dif pofitó vtab odore patiamr.quare ■ré. ^m oppofitfi ell Äp. j^d dubiit refpondefpminedo p de intentóe Ïl;}: in de fenfatfenfato q-dnplcr ell odor, ètuidain eitim ell odor fin fe delcerabilis:tquidam ell dclectabilio per aed dcn6: 311c odor clll’iti fe dclcctabili6quf ell delcerabilis nongboc q’fit nutrimcnto eoniiictno.t talcni odorcldl^ bópdpit qdfeett.pBida natura vt peripmei fiieeurramr ne eadat in egntudines rcmnatieasin quas factlinoapt’ eft eaderc alt|8 aialibus jrpter ipfum I?abere eerebp ma rus alijs in refpeetu ad molcm tonus corporis c frigidi’ « buinidius faltc qnatitatiuc.^llc ^0 odor eil dcicetabir g acetdens qui er boe delcerabilis qaeoninctus eil nutri/ incntocuiuBoflcndit eóuenientiü qd eil delcctabile.î bof edores eognofeût per edfaetü non fold boics: led etia bru ta c aliq brute melius qj boiesrqd p, in eanibus venatiz cis:qui per öderem tHfcquütur fcram:qdboino népoffj faeere.T vultures r tigrides per magnuti diftannam iuc niât déamrqdfaccrcbói nócileoncefSmi. tbr bee omnia dare oflcnduntanimnlia illa pereipere illos odorcs fub gradibus valde rcmtffis fub quid’ab bonimc nullo mo poffeitt fentirir quod etiam ad odorcs fm fc delcetabilcs ertendendum ell.fep aliquod brutum eomprebendit per fecte 1 dilhuctc aliquem öderem nutruncntalcm fub gra du adeo rcmiffo ephomo perfuu odoratum null« odorej fub codem gralu erillcntcm com^ndcrc poffer. JEt ,p poreionabilitcr dieendum eil dc odorc trillali ; er qutbus alia erpofitio adduei poffet ad iHud quod iily.dicii eu vo luit tp homo non odorat nifi emn dleetatioc t trillieia.Ec nendo tarnen eum dictio prius q^ I5aliqua bruta meliusr billinctius odorent nutrimetalcs odorcs 95 facial bomo odoreo qH0lcnnq5.tarnen Iromo löge melius olfacii odo res fm fc delcetabiles vcltrillabilcs qj nutrimctalcs odo res. jeuneenini dioutn ay,fie erponitur videlicet 9» bo mo non odorat filiect eerte « perfecte nifi eum deketat^ •r trillieia.3dein nifi odorcsfin Ic delcetabiles vel tnlw biles.0 dores autem nutrimentalcs non recte neqjpert feete odorant nifi comparando ad ipfos fapores vt pelt dlendctur. t£r quibus tandem patet refponfio adoiu bium fetIiect qfgt;bon)omultis aninialibuB pciorcin babu olfaemtmemns caufa eomunitcr talisaffignatiir . qucnia bomo habet mains cerebrumalijs animalibus fngiow» •t bumidius modo quo dictum ell.habet etiam eanineut las mamillares que funt organum olfaetuscerel^ vai de propinquastquafi cotiguas propter que a eercore ip organo olfaetus magna frigiditas t humidiras e’'”'quot;“ nicatuninmlto plus th hoininc qj in altfs animaUbo• c er confequenti per banc creeffiuain frigiditatcm ? ditatcm.multo plus tndifponitur organumolwust mine VIbene patiatur ab odore.nam cunt odoimw^ in ealido T ficcoroportct vt organum olfaetus nbebcie’, bene paffibilc ab odore tfibi^poreionalc non cH frigidum t hwntduin.quij er hoe redderetur nitnosr lillens odori vt eómnuniter dieitur. tfuin ergo fit frigidiuo t hmntdius q^in alijoanimalibusrvPß ratum ell.fcquitur in hominc organum olfaetus elke rius difpofitumrzcr eonfcqncnii boiniucin baberc c'i eium peiorem.r econtra aninialia que babentecrcö?l cuin fine non multuin frigidumrhumidum uncy®. rant. Zld quod facit ep cerebrum cflmultuin *^*2 ■ , midutn ingroffantur huiniditatcs r opilanrur vidw llringuiimr per quas debet odor ad fenfuin olwtiw nirc^ptcr quod rcdditur illud animal bcicriorisoua' afttune ad rationes. Md piiinam ncgatur maioiq mam I5 bomo per odoratum plurcsfpccics feat:lilas timen quascaufis feu vullureognofeiuP nbsp;. etuis cognofeit. qnia bomo eognofdt folum gi'W“® „ fqs c et,primo:illa autem bruta pcreipiutodoreskos dibus valde remiffis t er maiori diilannaic boe cd pe ctiusoltaccrc. Md feeundä dicit g’odoratus 3 cffcntialitcr perfeetior 1)5 odoratus alioyanimaliu-'j^ ditnraceidcntaliter betcriorquantum ad operandmi'P-^ ptcr maiorem fui organi indifpolitionein:vel nam difpofïrionc,p opcrationc olfaetiua. Ki bidt viiei eporganum olfaetus non habet rccipcrc e'al'diiafcn’t” ciratem fed odorcin velfpceicmeins.r ideonono5gt;pi effe denudatum a caliditatc vclficcitatc fed ab odore.v . tarnen eft minus ealidmu r fiecüqjfubiedü odorio.

^dettir enfin ranâîegia bsbere ad gu^“ 7 nmiliterfpedeebumo:^ en? N® Q”?, odorio-Scd cernere babcniuagafiu pio ptcr id quodfpfeqwdâ factuseft-biie autem bab) bomo fenfuin cciTdTimn.^n ahiacniino^^ aialibus nmlris.^cêimdi! autem tactü pjquot;*-^ certificat:vndc ? pmdentiiïimu ammaliu cß« j? gnu autem in genere boniinüfm fenfum i}t^ fo6eire:7nó ingeniofos.fmaialiu autnullu • rieni5 came ineptimeute.tnollce autem carnefe

lt;73-3icdocctfumcre fpeeirs ipforum odontm.i ouw* in tres.quia paino oflcndit q- differentie fine fpedes 00 rum babentfimilitadmera eum fpeeiebus hpor euj declarando qp fpceics fapoy funtnobis eerte. fccüdow eet fumcrc fpceics odorum nobis incertas fm ^.wU'cM fiuc fpés fapoy nobis eertas.temo ondiiqualit odoak dl odorabflis t nó odorabiltsribifceóda lEft aöi bum^quot;: ibitertia Mdbueaütfieul. Bdc pma diciiq »odorante detur babcre anaiogiain.i.fit 'ttudinc ad gBiÎB.Tfifr n'


-ocr page 75-

Secundus

^sa.fapoÄ videnfbót ßridtdinc tu bis fpebus que fût ^ra8.(5c4lt;n05 babe»nus«rtio:c guftuin q, olfaettim fmTr^?***“® ®*^ ^ylâ taetno.buc aût fenruj.ftacni ho bj wiiluiiü vndfbôiolii 0fcnfib^.f.viru auditu t olfacru Cwa mnlno «»linialibus.fed fin raetum biffercter cer L^“r ab eis:quM taetnin Ixbetccrtioieni alqoaminall “^•^ndc homo elî pjudentHïùuuin amnialium•emusfi

*” Scuere bominum fin bunefenfum biei (3®'’^•nc8 ede tngenfofoa vel né ingentoros.fm au l'quot;'!uuumalium (t'nlhni a taetu tudieanuis be ingenio ka'quot;'-quot;^’*’'’quot;“'’®®^”* ^»»■•«'■•’CJ'wfPti lunt niente.mol sauicar^f.[jf„j apn mente funt 5'’f‘;l'‘Slt;^”‘f“ P^”® ^Pm •commto.kreniti.g-I,ide fenfue.Ctactus fit pfe dî^ I’®quot;quot;”^ d5 •” âfil3 anûnalibn0:tamen non fcgtur •“« vi fit in aüj0 fenfibue pcifcctioi: îmo biminuûtur là'Vquot;”’^® änn^alibua.«tfie vultpift .gp borna cm/

animaha in taetu t gulhiqniell quidam tactuo er My *” ’1'18 tribu« fenfibuo a multi« animalibus et fi^f '•■^’'‘^“'’P“*^f ^ *quot; partcfilfa funt carmina metri ^®^8qiu bint.Ïloa fus auditmlinr vifutfimia guftu ou a'*' ^ ®*^’«»quot;pcrilw aranea taetii. Æt quantü ad iUud j^W bintur bearanca bicit Albertus fllud vey non elfe ^'wl fpidi peuis fiigidecomplerioni« ivifeofam ha/ humid tatem vt cd aranca creeUit tacw: fed ponus ™niqnafi dupidum babct:quod paret erperimento: ga '’’'Oigne tangaror noneito fentit. iffad motiuûiHojû Woinintarancam creeUere taem et hoc fignotga ad ma wam bifiantiam fcntit vermiculastangentea fila rbetia ftquot;**quot; “*^ ” bonitatc taetus vtdetur accidere IRc ffi» s cyaranea non fentittaetu illosvermicro« 111^''''”°^'”” *“‘ '■1*^*8*’’parte vbiediquia mota pre

’^'***8 ’ vermeitotum rbetc moneturcum fit conti/ ^'*|uo motu pereepto et naturaliinfhnetu mouetur ad ^'rndumvermiculoa vt nutriamrcr ci«. einteiligen tllh/^’*®^’” pin-tp propterbonifatem iftiuo.f. tactua i’otno fnbtilioï t bifcretiotomnibus animalibus fm ^P^'PlenocouenicHa iUibonitatiidiua fenfue cóiienit jn '’'hohi intcllcctua. tCtfignü eóuenienrie cóplcrionio dnu ^“® ’'*eomplenonc intdleetu« cft:quod etui in quot;quot;f bominuquandoidefcnfas fuerit bonus: tune bo Vi/*^^’‘^^8^f^ói»er(b. Jftbonitao biferctioni« nó uiw' ^®'’*cd*n bemratem alioy fenfumn.bomoeni bo tiih ^P^’rilcflre indifcrems.T fimiliter bom auditus, uoonl tactus fcinpcr videtur ede biferetuo. 13ult pin -ƒ Wia boino habet melioïcm completion é alg o antmali l“®'tmpfr4tio:C'r mugis redactam ad medium:ip ideo

”’*1^’0« tactnm cö tactus confidatin mediocritate quot;om nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’’ngibilium:vt padodendetur.ifrquia cadé tem ''™ '1“'^quot;^ 8^ bonitatem tactus : facit ad bonita/ O’ii*?”‘*f””^ '^bifcrctioni«. fequitur fientbarna cd mdi ï)irJ,*'’’?’l'i8*n*”’®bbu8:ita cftmaioïi» pudentie et ftó a'k’'® ^' g-completiofacicns ad bonitatem tact^: «tnn ™ . ’’’'Stom bifcretionis intdleetu« bedarat hoc fi/ 1)^'*'® !” t”“'^ bominu illc gul habet inclteiein taciü : tiu^^r'^quot;^ inKlIectü:! ceonti-a. Scd quiabonitas alte •noh?''’® *^®* ^ bidempcramento cóplerioni» : ga boz quo Pr •’^*”’8 P3ttft cfle bon( vifu» aut auditu« er •na« quot;a ^'quot;*“® ”®” '3nfidût in mediocritate qualitatu pjî bom/”v^’ '*”’””‘’”^®*'^''’‘’8 fmfnsaUctu; nófequitur hiiir ®- ^®”'8 “^ intdleetu«. «pcd circa ida bubiz tiitai P''”’® ^'^ ™ b’onitate tactu« polfunu« argucre bo Snia quot;”'''quot;^‘•3. 0ccudo VIK et moHiciecami«pof liu®’'^8’’^’’’’*f’”P£™ntiâcamplerioni0:'tcreonfequê kalm '^f'^'” *®””® '’ •n’tcllectU0. nbsp;nbsp;Kerrio vty er bpinta *’0ii8 “®5”*‘‘3tacm paffÏmHö argucre bonitatem ttd ilttiRr pnmü bictuin arguitur. quia qua» ali ItlIm^- ®'^ ”’”frta!iaï:fanto ed mimi« bcfcriiicn«tn nk'quitd miaterrako.fcd tactuscdma«crialioï aü]« fcnfibns.ergo vel nihil vel minudaliisfenfibus intelkz etui befcruit.quart er dus bonitatc non pared arguiboz nitas intdleetu«. /Contra feenndu bieium arguitur.ga fi mollicica carniaargucret bonitatem laetusr intdleetu« cum mulicres babentcames tnolliozee viri«*tnneedent eis pmdentiozes imcliozis mtdlccius.eonlequé«falfum Tcontra iVg.pmo politicos bieentc . confiliu pucricêim pcrfeetumimulieris autem inualidij. tÇontra tertiû ar gnitur pzimocp er bonitatc vifus magis argui port'll bo nitas intdlecmsqj et bonitatc taetus: quia vifus plures rermn biderérias nobis adendit.pmo mctapbifiee. git cndo idem videtur be auditu cum fit fenfue bifcipline : vt colligimr loco allegato. TRefpondetur ad pninétencnz do ca que bicM funt $ bonius tactus arguit bonitatem intdlecms quia arguittemperantiam complcrionis i cox pustcmperatum crtbcnc bifpofinunvt beicrmat anime ad operandum fm pzudcntiain r intcUcctuin.qrc te . 3mmo bidt Albertus g, aliquipoflunt baberc coinplcri onem adco iempcratam t cqualem g gt;videbunf quidam bij terredres quafi omnia per feipfoo intelligentes efle. t£ibums bone cóplerioni« ligna funt tenuita« vnguiu t fubtilita«capilloqr.heecnnii arguütIpiritus ea:di« cë lub tiles ï Iiicido3:quivenientes ad ecrdrpioptime bclcrnint virtutibuo aniiiialibue'erquav bonis operanonib^pza dcns T ingcniofuß cfficitur boinaznifi per mertiam be/ ftmat at^itudinem fite nature. Mid fcciindu bieif g- car lies muliey^pzic non funt molles: fed laffe, öd polTuz muo bicerc g? bupler cd mollitics. iZtnedagt; que fequitur tempcraincntü r bebitâ cônnrtionë hmnidi cum fieco : et belt;'„iiiagi9 rrpcrimrin vins.itlliacrt quefequiturabunz dantiam fiegmatis:t her arguit eomplcrionem fi igidain -rbumidam t non bonitatemtaetus feu mentis:! talie in uenitur in mnlienbus. 214 tertium conecditnr gpbirc ctc in plurium cogniiioncm bcducitur intdlcctus per viz fum -iauditumqjpcrtactuin.fed cc boe non fequitur ^ per bonitatem vifus vdauditus ttnigia bebeamus argu ere bonitatem intdlcctus q? per bonitatem tactus: ga no erbocbiciturintdlcctus mcltotquta plura mteHigit : fed quia bc bisque intdligit patcflmdius iiidicarc: t per bif ciirfum vcritafcm inquircre.fcdquilibctbabcns bonuin factum hoc potcft faccrc ,pptcr temperanriam complcrioz nisivt pater er bictis.ZlÓati autcinqmlibethaben« boni vifiim bonum auditu te.ergoer bonitatc alterius fenfus a tactu non polTumusargucrc bonitatem fntdicciusficut er bonitatc tactus.

lt;rOaHtcm ficutbumo:bicquident hulde : illc vo ainaruetfic 7odo:c0 mnt- écd ahaquidé but ^potdonabilitcr odoremtbumotenv ^ico au . tem oulccniodotcin thulcenibuniotenit alia w contrarium.Siiniliterautcmtacerï aufteme et 8cutti0:7pingiuedïcdot.óed ficutoipmue pw ptfr id quod non multum pcmianifcfti fut odotes ficutbumoteetab bie accepcrütnomina Pm fimilt tudincmrcrumt^ulde quidemenima croco et mcüetaccrautern a tbimotbuiufmodi. Æodem autcm modoTinalije.

AT^lOie bocct futncrc fpccies odatuntfm fpecies fapomj biccns g r ficut bunioz ideft fapoz crt bic quidam butcisz à le vcro amarus:fie funttodoicó fcilicct bic bnlcis et illc aniarus.Scd tarnen dl bitfercniia inter fapozes ! odezef in boe g, aliqua cozpoza babentpzopozcionabiliter odozcj ! fapozcm:vtöulccm odozern ! buleem fapozcm.i ita bc ainaro intcllijatur.aiiqtm vero cozpoza habet contraria f.odozc buicet fapoze amaç vel ecauerra.Tfic fe babent bulcc ! amarz® bteutodowstnó fohl fapozes. fitiicr cft


-ocr page 76-

X‘bcr

•do: seer « anftouet afuhtaTpinguietgfuntmedijodo ree.t bialiquando.ppojnonantur fapeabus t aliqiwdo ftwrananhirmbtctum ê bcbuketamaro : que bicunt odojes vel Capoxs crtremoa.fed licutbirimus ^ptcr id q, non moltuin pinamfcdifuntnobia odoice ficut buino rea ideft fapo2ce:odo:ce aeceperntnomina ab bis.f.fa/ ponhua Fm cox funilitudincni.f.odox emn fapojib’.nd bulci8odo:btcituracrocoiinelle quc babeni lapox Öwl cm: ppoidonatum fuo odoii.aarautcm a tbinio bcrba vel allo buiofmodi.teodein modo ert in alija ^ie be bitatnr p:imo;qa crqt’O fapoiea funt nobia norioxs odo nboa bebui: ay.piiue beterminare qjbc odonbua-: fu ina tarnen eonlrarium feeit. Scendo bubimtur quarc al^oando odo:ppoxionarur fapo:i in codcm cotpoxic «liquando fontranator. Hd pmnu, bieunt quidam ^ odo: in confufo eft nobia magie noma q5 fapo::imoaliz qü per odo:cbciapo:c mdieamua.fed in notieia birtmcia, nobia magie cftnomaIiipo:q5odo::^ptcrca fumiinna' fjxcicaodoy ^n fpeeiem ftpomm:vt vult bic Öx.aüfcr bientalij g jjax.bic bcrerminatbe fenübuot fenfibilib* Fm oidincm nóbilitaiie.j£t quta odo: cd qualitae petfez end: qj Capo: : ficutodoiatue êft perfectio: guftu. ideo ic.

2ld iccuNdü bicit ifgidiu8(p l3po;fundatur in bumi do aqnco groiTo oliqualiter bigedo-odo: vero in ficco ac rco fjbtilialiqualitcr rontcperato.quandoergo bnmidn aqueum dl bene btgeflum (bbrilc acreucdbeneeontepez ratnm:ibi critbujeie fjpej i bulcia odoitcquando oppo fito modo febabentibi crit fapoiamarus todo: amarua léd fibuimduaiiucn fitbcncbigellum t fubrile acreü non Br bene contepcrarü aatecóucife:tuncnoii ,ppo:cionabif odo: fapo:!.! panter breendu ert bcfapoiibua t odonV medij a.bee tarnen fpecialiuainquiribabcnt.i.inlib:o bc (cnfu i fenfato.

CiMbucanré ficBrandittis^vniirquifq? fenruü bic quidetn audibihórnon audibili» : file vo vifibi kotnonvifibHieiTolfactu» odoiabtiré^ non odo rabilt6.*lHon odoJaWeautcm oltud quidcni ihn id guod omnino tinpoiiibik dlbabere odo;em: alto vo gnu babene rp:auü.iS'tnnlircr autcm ?nó gu ftabtlcoidtur.

lt;r 0 fiendit 5’ odojome dl odotabilie i non odoiabili# biccn0q’Vmifquifq5fenfii0cfloppofito?z. vndc ficut au dime dlaudiliilic t non audibllia't vifue vifibilie tnó vifibilie. fic olfactUBcllodoiabiliöt non odoiabilie.ncn odoxbilc autcm tripliciter bicitur.p:imo modocpipofliz bik dl babere odoxm vtcelum auf elcmentu pur. fccun do modo q gt;habet parunodoicm fini remifTum.tertio mó ^ habet p:aiiüodo:cm vtfctidum.i fimilitcr triplicit biz dmr non gullabilc.tita öealija. '^ntelligendum firn ?m.C0mento.lmTV).gf.vnurqu(fq5fcnfunm compichc ditfuum fenfibilc ^pnum t ciua piiuationcj.T^crbigra tia quia anditu a compbcnditaudibile t nonaudibilc tc. vult om.qpquia cadem potentia dloppofitowm q , codcj fenfn fcnriainua fuumfcnfibile ,pp:ium t ctua piiuatioz nem,^ndceoipfo cp nihil audimua iudicamua filcnriiu fine Inaudibilcquod nullum habet fonum.i bum retniiz fe audimua:pernpimua inaudibile quod psui jhabet lb num.Tbum pane atidimu»:pcrcipimna inaudibile qd pumii habet lonum.t fie in alije. Sed bie dlbubiumiga perdperc filentium non videtur cfTe audime fed altcrwo virmria fupenona cum hoc fiat per btfeurfum . Stem nollua fenfua enetio: fentitnifi burn imutaturcum fcnri re confinât in quodam pati.fcdftempotcfilentiiaud ituoa nuUo imutaf.ergo tue non fentit r per confequee no len z tiifilenrin. TRcfpondefq’in veritate audituo nofentB

filentiu neqj vifustenebu:vt argumeta pdicta oUcndii' 7 bicta auctor que ilhidvidentur oudere hebabeut mode ran V5 $ aial concurrcme auditu liicntuimdicate cooirz rente vifu iudicattcncbiä ec. ^dud tarnen iudicuitaper biicnrfum virnitia fupioiic lie arguendo. Sum inöifp» finone in qua auduem fonn fi hie fierct.fcd uouandio.cr go hie non fit fonna.t per conlcquea filemid.i fiinilima bieatur inalt|0.talem 3Bl bifiurfumen vcritaie non pit faccrc furdusifcd Ibiu habcna audiro.ergo talie coguine filentit aequirif eueoneurfu auditus.

i^t autcm olfactue per nidiumaut acre aut aquanutnaneg aquatica videnfƒo rent fentire.t^imiiitcr « quecuntB oifa« guine2 fine fanguinc ficuttque in acre»Ä’8inf bojtquedant a longe occurrentalalimeiuuj: qu« abodo;c nioucntuit

®7?^tc za:g.beterminat be medio fenfue olfidue.i Mill dif in buaa:quia pumo ollenditqbellincdimn in olfactn fccudo mouet vnam quellioncm ibi i^nde tbubm. ^^ {mia bicit ep olfactu» eftp media vi aercm autaquam-iu aialia aquarira videntur fcntirc odoiem in aqua line luc/ rintcujfauguine fine fine fangume licuttaialia que fut in acre fentiâtodoieiu in acre. £mud tigniiell q’ qœdâ an liü quc funttn acrc que ab odo:c moucnt a loiigc eurrdt ad alimcntu per odoiatumtlieutaped vi bieiteomcntai« ©ubuanir nr odo: fit realiter in medio.f.aerc rd aq iarguüur q jfie. lignine iilndqO inuluplieanir fueceuW per medin mulriplieatur m co realiter.fed odo: fneteliwc mulbplicarur per mcdw.igihf paictconlcquentiaciimi' noa.qma fi vnnm coipua meipiai fetcre puna fennctur odo: bc^pc qs in biltanua rcmotion.c maioicltneuga multiplicatio fpûaüüfit fubito-vtƒatetin mulnplicaitont fpccici colo«9 vcllumiö.quaietc, £5ceüdo multiplicatio ipcdif per ventco multiplieat realiter, owl ell b^.quarc tc.ptpna i maio:.ga multiplicatio ^ie«J ris quia c fpirimalie non ipeditur pcrvéiöd.mino: pjad eipicnna.nain fi go fiiciTi^pmqot loco vnde liaivenw® Teoipus odoufea bifiantiua,minus bene perdptefowi qs fi clfet ccontra:quod non iHet mli quta ventua cdoii® mulnplieanonc bsipedirc vel admuare.quart «. Ji« oppoi itu arguit ppm .comento.lrrrrvii.biecniej ïneut colo: habet bupler elfe f.cflc in co:pecdoiaioî boe celle toipale.î elle tn bpaphano c hoc celle fpüalc.itaodo: bj buplcrtire.f.tn coipc odoiabilt t cirem medio: ïb«ƒ cc co;paJc.f. in co:pc odoiabili: iillud fpiialc.fm medio tillud mïlc.f.pmüit boe ertraneu fine auciindii.l.fecudu jCtpfirmafga in ntillo fimplieielcmcto fütqliatea ^ceun de refültatca er mfruóc c actôc t palïiócqualiranipma? fed odo:çlapo: fut qlitatco leende.g no lutin acre fed folii in coipibuo uurtio.^dco bint fups?*’’*®',’quot;^ Irrtmi.ÿpfiritudo que c int odo2c31 fafioieaeiquia no iucnif odo: nifi in babcntc fapo:cm:nbedaratu ell inW fenfu Tfenfato.Tppno fcqmfq’ ficut fapoi c palTio mini bat odo:. 3n Imc bubiratóeiutiiiiitplnrca modibacz di. i^nua cimitarnoab Zluiceima ferto naturaljumg’, odo: nullo mo b, effe fpiritualiter in medio fed folii rwht non ga odo: realia fit in ocre vcl aqua win fnbteiioupo Id Ct hoe q- a co:pc odoiabili rcfoluutiir gdafiunifubnlea cotter bicti fumalre cuapoiationca in gbua ell odo: reahf qui medio fe mnicent.t ct bio puenientibua vfqjadolta cid odo:fcntif.tftpp hoc bint zip. in be fenfuî fenfato odo:cm clicfumalcm cuapozationcm.irJieaute} modna .pfcmulta adducwcrpimcnta. T^nmaê q^pomiiodo rilep biu odotani co::ugaf t leuiuaelfint qb nocnifi g eitracnoncpartin fubitltum ab co in quibue ell odo:.

-ocr page 77-

’''’««noo*^^ ^ ^ ptiira co:{gt;üjaquowm odo: feu ’'1 fiiiw» ”*’* ’^”* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;«pofita a quo fubtilicntur

lt;JMiif'„r/^’’'’‘**-’rwiwurquia(l olfactuin odo:em ècpo:gt;

Peru ”'’''*^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’^‘’* acaiiibu3 fugatiöum ad lo/ lilir»r5”'''‘nttn quoappetuut qmefcerc faciut plurea quot;wmai nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;öl’ CIO cralauomtcidpiatur ne per olfa/ Üaan '”^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*^ faciijtciinllinrtu nature gt;*gt;nfitr- v^*^3’C’dojeó vcnioy infieiutanunaUa quod ^Pmiù»*^'''* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fubrtsntia vendit beponarérur. 9?ac M1quot;''•’'‘‘’‘’^tpni.pin.lxrrrvii.buab/ róib’ . lPu hiniPt ’“^“’'ca'rtrgridcs pcrfcnliim edonovene ’’gremv”®^ ”’‘**” *®’** ^‘’^“ plirquöd aceidit in ter iotmn.||^^*^rc*i^i’Ci '90ltcino:nM.t tarnen non per f^iülcv 'P^”“’” I«crût multiplteati fuinil»béteoodo Ïfc,/’*^'“’lt;''uin:qut4 lnpcrin0oftcnluin cft 5:mul Giusto» °'”f ^cnfioiUafit futfisuramfpcricam. modo

“’*®^’’' eonuerfa in igncin cuiuo raritaoeft Pkrétt- ''” Pwwflcnt circularitcr totum iltud Ipanö im 'w« P*^*^ ^'’^ 'l'**^ fpadu futfletgaptus odo: illom •gt;11110/ü’^f®’®*^quot;'’*P'’‘«’’** petopi PdojiUe vbi no erat ’•il»! h quot;**® cadaucribuo refolums.quare Icquimr tpi liter « - ’''‘^*! crtodotintentionahter folumt no rea Naio . “*1’ •'S^c eftiquiabu refoluiturfumalto eua/ ^itfnd '^'■^•P^^codohferoautaer ccdit:aut non. non ert Wcst * ®‘^®^ P‘' 'tetum fpaemm qb eft inter co;p^ odo Wta •'^'”’*‘’'”* '’fP^f*^* ’‘ ^fenlum.ergo ft per totum il •th ii '?quot;’ effet fumuoitüe fcquercturq’buo cojpo:a cf IWh'i‘'’penetrauonem.f.fumuotaer.confequem» ^eeiuitur q» cum per totum illud fpaemm . mifu ’^*eniiri i|,alicubi cftodo2 fptntnalit foluabfq, öUif ’’ ^Hu» autem eft modus refpondendi come •troi ”’*“'* à’ fdotbabcat elle reale in cotpoie odoti Me 3’quot;^^'° ®»fcgt;n vtin aerc vcl aqua folumeffe fpinz top-ff ”‘edcretetiam’comcntatoj.3gt;aeo2po2eodonfe/ to^'‘“»f funu refoiui iimifeen media ei ptopinquo.in ftnnr -®'^®^*’‘' 'C9l*8f* ’”e’aliquod.eft co:pu6 eui^odo: ihilihquot;quot;^'^ P^ertabfqjtalt cuapoaiionc:vt be ibure z It/ Uonr ^‘ecbatun fed non eft neeeffe fieri talem cuapo:8

** °^'’’ fentiatur:vt patei bum coipus odonferii nfer k” tgt;‘Wfrtgida.JCt liftai cuapoiatio a eoipe odo r •••sfumiomquibuseftodot reaiie mulnpltea/ w. ^efpccico odoasad partem medij biftantioxabfqj ethpojarionc per quaaUlie potent odo: fentin ^Phfttgpeuapoano non eft necefi'ana adlcniatio Jhodo2ia;|cj (faeitad boe vt melius fennatur t ad ma/ •thiöilUnnutn. ü: ft igitur odo: alicubi realiter folum i n0?’’'*’‘*®gt;fferomltcubi foltiin fpirttoalitcr vtm parte ’“gt;i remota a compote odonfcrotalieubi partim realiter •pWtnalüer viin aggregato er parte medi) x fit (.^ftuapotatione piopc coipusodonfciumt fotte non fcinotum ÿ odo: vnius lunii multiplicet fpeciem fua5 rtwiuiifijmum:heutfonus qui eft invna pte aerts mul S*^?ffpectcniluam per aercm in quo eft aims fonus.z ^itlctur eUbcrtUbalfcniire volcnsfumalem cuapota/ Lr ?'’®lgt;Quando babcre mcdij rationcm.ittcï bis faci 'oluipoflnnt expérimenta Üuicenne fi quis benelutue “''• Jtlex eodcm fundamcnto foluipoftnnt rationes r-incipalestquoniamfuceclfio in niulnpiicatione odoiis: 'hs impedunentum per ventoseft ratione fumalium “hpoanonum in quibus eft odo: rea lis que fuecelftuc a t^te odo:3bilirefoluutur:z non ratione(pecieruj odo ’touteft be fono z fpccicbuo ab eo nmltiplieatis,

Önde7oubiuin videtur» iSiomnia quideni que fub odote fiunt:fimiliter odojent. ILiomo aut ipirans odc^rwu refpirane autem fed etpiran«

aut retmensjpiritum no odotat notg a longenelt;B j?pe neeß ii in nafum inmaapponatur.7hoc qui dein in ipfo politum quo fentunr in feniibile elfe omnibuecömune cft.jSied line refpiratióe no feu tire ^pnum eftboniinum.2lÊgt;anifellutn autem elltentantibuo.i^uare fanguinem nonbabentfa quoniam non»refpirant altert vtiqj ' quendam feu fum babentptetercos qui oicti fuut»

lt;E'211àouctvnum bubium q gt;nbsp;en aliquaaialia odorétrefpi randoz aliqua non.zilla que odorant refpirando fentuit odO2em per odoiatum.Idtrum lUa que odorant non rcfz pirando fentmnt öderem per aliquem atiû fenfum ab odo ratu z biuiditurm tree partes.m prima niouct bubium. in fecunda arguitad panem oppotitaj.tn tertia foluit ibi fecundated tmpoflibilc eft.ibi tenta i? idemrautebo/ minibus, ©e prima bictt ^ videt bubium. Öi omnia qmdem ftmilitcr odorcnt tdeft percmiant odorcm per cé/ limilem fcnfuin vt p.r odoratum,tetargmt $ non qa bo mo fentit odorcm bum eft refpirans.non rcfpirans autc ideft attractens Ipiruum idcftaercm. fed expirans idcll expeUens aut retmens non odorat ncq, a longe neqj a,p/ peril cq5 ft intus in nafum ponatur odorabile. z boc quiz dem politum in ipfo quo fcntitur in fcnfibile cifc eft comz mime omnibus fenfibus.Sed non fentirc fctlicct odorej line rclpiratione eft proprium bominum. 2töanifcftum eft autem boc tentantibus z experiennbus in fcipfiarqua re tanguinem non babcntia quoniam non refpirätalteru quendam fenfum babentrquo fcilicct fenriunt odore^pre ter cos qui bicti funt: videlicet vifumauditumz olfacmm

©ubitatur vt^r fit proprium bontininon fcntirc odorc fine rcfptratione.'E)icit iiUbertuo q-boc eft proprium bo mmirquia competit omni bomini led non copnit foil bo mini fed ctiam piuribus ali)3 animaiibus rclpirantibus. Ægidius autem vult q^ illud fitproprium bomini^uia co pentomni bomini z folirpropter quod bien q aliqua funt animalisi que non indigcntrcfpiratonc ncqj vt odorent: neqs vtbenc odorent vt carentia langmncquc babent or gunumotfaems valde bifeoopertum.amp;Utqua funt que,né indigent rcfpirationc vt odorent fimplicncr : fed vt bene odorent. vt ammaiia aliaab bominequc non babent orz ganum olfacms pcnitus bifcooperiu, nee penitus bilcoo pcnuni ftcutanlxlantia.Cliqua Volunt que que idigent rcfpirationc non folum vt bene odorent fcd'lèmplicitcrvi odorent.z bcc funiIwmincs quibus folum boccompeiit quia babent organum olfaetus totaliter ccopertuni.it ii queratur quarc bomo babct plus olfacin coopertdq5 ali/ ud animal biCtt boc die ex magnitudme fmeerebu pi^ lia bcntio be frigiditate z bumiduatc ex quibus bmniduatc» ingrotfantur rcplcntcs z opilanies vias olf^ctusrqb non ita contingnin alnsanimalious, kUbenuo autem vult q, animalia qucnon femiuntodorcm nili refpirando baz bentquandam peUiculam organum olfaetus coopcrientc que bcfc motum non babct.proptcrca indigent atiractaz tione acris per que, lUa pellicula apeiiaturrvt fpcctcs fen fibilis ad olfactummgredi poffit.

C’lckd impolTibue eft liquidem odorcm fentfut X0dorabili6emm fenfue ? maUodoraméti? boni odorainéti olfaetuseft. ^ImpUue autemtcouam pl videturafortibu6odo:ibiis:crquib^bonio co: rumpitur vtfuipburc 7 buiufmodt. lt;0 lfactU5qui dem igitur baberc neceftarni cftrfcd no rcfpirdtia lt;parguit ad partem affinnatiuam proband 0 biiabuera tionibusq «omnia adoraniis lentüH odorcni per odoratn


-ocr page 78-

X/bér

gant öifpóné.r quanta ad hoc q . ficut habentia deoldfl V' latos né vider nifi velamina remoueanf. bûtia aut cos « vclatos raliû remotióc no indigent.ûe bûtia olfaetâ coop lu nô fentiütodoié nifi bifoopianr î hoc fit per rcipira/ none, fed bûtia ipm bifeooptû remotionc coopimcniinon egentt-rppûsneqj refpiratióead boevtfcnnÓtodoicin. C77£ftâf ode: ficci ficutbuo: büidï. Bdowöun autcmfcnfiriuumpotentïabuiufmodieft. . 07510 ie beterminatöc organo olfactus bi. qgt; odo:cwn» cut fapor bûidi.odÔ2anuu aut r fcnfitiuu.i.otgann.w-^ rusépotcntia b^.i.cft talc in potétia qualia éodo21o® ficut vfr oc paffiuü êtale in potctta qlc éfun actiuin «™’ 3nrelligcndü fm pm.eomcnto.c.qgt; odo: attrib“!™ abûdantic pris ficcc in odorabili fient fapO2annbuit bantic pris buide in guftabili.nä ad gnuicnc odopîquot;lt; por in mirto qttuo2elcmcta côeurrût: biffèrent in.^a lt;* dut frigidû r fiecu in ^duetióc fapoç fût agenli8iant“quot;J fcdhumidûcactiuû-rpaflïuûtnô qoeûq^fêd folûâ^’ grortinn.idco bûidu aqueû in mirto c.pptiû faPf^Æ icetû. fed in gnätiöc odotis ealidû frigidû î buinidü/n'!, lu agentia.ficai ^Vo c actiun r paffinü:nö qolibct fed i^“ îgncû fubtile qrc fiecu igneû in mirto c^jptiüfnbicirö™ ris.î hcc intendit cômentato: per fua ^ba.quarc«.

'êlftabilc autcmcßquoddain tangibilc^ bec eft caufaquare non fit fenriMepui^ diumcmaneum coipus.'ö^ct^ enim » erne eft corpus in quo eft bumot.-qiiod eftquid ƒ ftsbile in bumido ficut materia.boc auto qiuudaj rangibile. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,,

lt;r^oc é fertu ca.h^ traetatus in quo bermwae « S“'‘* bill t guftii.Î Conner tres pies.in qvpma betminat0to dio guftus.i fecûda be obiecto.i tertia be organoJeenno* ibi.Sicut aût vifus.ibi tria 2lin aût bûidu. Iptunä 1 ou as : qapmo ül^r.adducit buascas ppqsguftibilcequoo da tägibflr. feeüdo cas bcclaratibi À3Û rli inoq-®5 P”!® bicit qrguftabile c qoda tangibilc r!ƒbcc é vnaea.q“^ guftabile nô fit fcnfibilc.i.nó fennfp corpus enraueu^ tanquä p mcdlü.ncqj.n.tactus.f.fenritpmcdiücrneu'ij äbo ht fenfus fentiüt tangédo:qo ’nó ê be ftiifibu’^j®* öccüda caêtga oc corpus in qé fapor g éqO’dâ h, ipfum in hûido ficut in fua m3a5pa.boc aûtbuidu ego datägibilc. 3ufdligcndû fin pm.coincto .e.j.3 ’to!p in quo criflit fapor nóé guftabile nifi fin g ,diewpo:en dit in co bûorc cui^.pponio ad illû faporé é ficut .PP®’“? mäead forma.■rióiftc fenfus.f.guft^nóopbcndit lap^^ï nifi ppbcdatbüorê cü fit ipoffibilc vtbenudef ®b^®^quot; hendcrc caligd tägcrc.vnirtc fenfus.f.g«û^'’r“‘'l^®^; crus.sied ftaii buUtaf.veg guft’ fit gdâ tactusvtlepe« eût av.'tpm.^rguifgjnö.gafi guft^cct 9d“f®‘ •** guftus eet idéCU taetu.' rfie nó cent nifi qtnio: feu'P® S% teriores.püs falfü.r Pjpüa;ficut fcgfbó cqbdaawi.gc fdceü aiali.r ita bcalijs. 2ld h pótrndeng’^*’®®® pif buobus modis.vnomójsfenfu alimcti.alioB’PPquot; fenfu bifcrctiuo fapop.fi p nió capiaftfie guftus rcpit in quolibet aiali: fie cidé realiter cü tacm:nótn cü coconucr nturiga nó quilibct tactuséguUus fed öeputatc ad bifeemendû nutrimentu cóueniés vc1ouccu neniens.ïió guftus fie fûptusnóéabfolute tact fed eg da tactusrga eft tactus contraems i bcirntiinanisBin» ptc obicctiqj er ptcorgani.qin talis guftus ytne no bj^ prchcndcrcomnc tangibile.fed foluin tangibilcTOtrune talc nee rcpcriwr per totiim organum tactus:fed parte eius vt bictu é. Siaût capiafguftus pro flip qu' faporibus iudicatiblccndum cft talc nonmueniri inquou bctanimalitlcd folû in aialipfccto.i bic En fieri fpceifice «

J?t 4inatmcd{9flt;antf arsi)furti liicratpei '9liBm7rcii*nin fcnnrc odoxm non rcfpirantia q, pcr odo;anjin.öifitülö' elle impofTibik Itquidcin odojem fcntiiint.f.cp fentiantß altuni frufum ab odoiatuzquoniatn olfactuscllfenfus et tnali odoMmenrtî boni odoiamCnti. 21inplius anima/ lia non rdpiraniia videntur conumpi a foiribus odonb^ frquibuöhomo connmpitur:w fulfurcr bums.ergo ne eene eft non refpirantia habere olfaetum per qnein fentiz antfojteo odo2es ficut refpirantia . ^mclligcndum gp Vnufqui(q5fenfuserterio: habet iiium ^n'mn (cnfibile

1 conumpitor ab crecllenn'ioeino.quia ergo tarn reCpirSz tia qj non refpirantia fenriut odoiej qui eft piopjimn ob icetum olfaetueJcquitur q, viraq5 fentiütipfmn peroiàz ffnm.tin boc ftat ratio pnnra. Ætqmafoncs odcjes qui t02juntpant hominem vel fimpliriter vel fin olfactû:ctiâ eo22unipuntaniinalia nô refpiranriaropoact aninialia no refpirantia olfaetum haberea fuper Ijoe radicatur ratio fc eonda.

lt;C''^idetiir autcni bomintbu6Oiffen‘eboc fenfi tiuiimad e3 Ciue alio?2anima(iu5 ficut oculi ad a que ouo:uni oculo??funt. Becquidem enfin ba bentphtagmatt ficut velamen palpebtastquas ali quia non mouene neqj retrabene nonvider.fonia at oculto nibil buiufmoibabenr:fed motvidet que fiunt in lucido.Sic igirortcoJotatum alijoquidé fine opereute eft ficut oc Bite. 31i|ovo aerem reet pientibuobabcre cooperimentum.-quodrefpiran ribus oifcoopcritur ampliatis venisîpojns- cj? pter boc refpirantia non odo:at in aqua. *Wecefla ritiemm odo:em pati refpirantia. boe autcm face re in bumido eft impolîibile.

€quot; Soiuit Öubioin per qnodda5 fimilc bieenscp hoe fen fitiuiiolfaetus vidctur bifïerre in hominibns ad ca fenii tiua olfacms quefunt in aliquibuo alio:^antinaliü.f.non rcfpirantibo6:ficutoeulibominu videntur öiffcrri ad ca 02ganaviüua que funtaialium buroruni oeolo:g. bccqui dem.f.oculi hominü ljabcntfragma.i.coopiincntaï paf pebtas ficut velamen quao aliquis non nioucns ncq5 ar/ trabens non vider.fo2tia autcm oculis nibil huius habet feoopcrimentorum fed : mor vident que font in locido, Sicigitur -rfcnlitiuÛT odo2atiuû.i.Organum odotntua aiijo quidé atalibue.f.non refpiranribusfine opercule c ficut oeulue.ali) ^o atalibus acrcm rccipicntibus.i.ref/ piranribus ficut fût botes necefie eft habere coopimentu quod ipfis refpirantibuBbifcoopcrituramplians vcnis'r f»0221'0.1. vijs ad olfaetum tranlcutibus per acria ingref/ um.Æt ^pter boc refpirantia non odotant in aqua quia hceeftarium eft refpiranria pati odorctn fcilicct rcfpfrâdo îbee ca faccrc in bumido eft ipolftbilc. 3nbocergo ftat folutio bubij q . I5 aliqua aïalia fentiant odo2cin refpiran do ïaliqua non:bot non arguitq,fentiant odo2C bcc vel lila per alium fenfum qs per olfaetum : fed folum er illo ie quif $ hûtotganû olfactus biucrfimode bifpofitö ficut'eo tingitenäöco2gano vifu9. ^ntclligendu q^pin.corné to.c.mourtbubiû circa banc fimilitudinétquoniâ non vi dcfbûtia olfacrû coopertü ita fe habet ad babenna ipfum hifeooperm ficut fe babent bûtia oculofvclatos ad ea que babent ipfoe nô vclatos.quia fi ita fc habcrcn£tóc eu haz betuia oculos vclatos tnelioré vifum babcant qj nô habe tia ipfos vclatos:fequeref ÿ'habentia olfacrû coopertum effent melioiis olfactus qj bûtia ipfû bifeooptû qötû c fai fum. TRndcfbtcuitcr q iZlK.nôaddufitillâ filitudinetn quanta adbonitaté vd malitiâ fenfus fed folû quo ad 02z

7

-ocr page 79-

Secundus

Um* *''I’ ^®^ ”^‘^’ ‘■'^ Wftue. pored ramen bin qinda OHM t r® -^ eaufiö,pnina cd quia fentittangendo fi/ km« ®1• ^® ^^ d^iagudabile cd quoddam tangibie (^h-'^'^^’^^^’'' ^•P'’’ quidl obteium gndabik nbamido ft in fubiceto gr cilquoddam tangibilc.ter Wgmhio dl quidam tactusmatcrialiter.dtcniin in I)“™5ucvtin fubiceto tfüdamento tnon alibi, iftcc qwnn ®quot;'*'^’ ’ ®d argumentum negando illam conic/ Sül h f quot;SuHusdlquidamtactus.ergodltactusrquia to f '■^^‘’”’‘’^^ fumpmsnon bicitur quidam taciua ^r«i'/*'^^ ^*’*®'^“'’‘^quot;’^*^'‘^ *^^“'” cccauüö nunc be/ Jêlnde funaqua clTemus fentiremusvht^ ap J^tum Oulcc.'fHon autej effet tune nobis fenfn incdmnifed in co quod niifccturbumido fient ’Wu.Colozamem non fie videtur co gjnuleet c®^ flurionibus vt quidcni igitur medium m ^^ivt autej coloïviftbile : fie guftabilc bunte:c utem facit bumons fcnlun ifine bumidita Jtababet actuaut potentia bumiditatc vt falfu «^quot;^fii liquidn ’ ipfumelVt Itquefacttuu lingue. 1 Äü ^**^'’^™tfäufa0 quarc guftabilc dlquoddamtan ' b*'’*’®’'® primarn que fint q ' guftabilc fentiturtnon ! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fnrancü fed tangendo bicena.g » fi nos elfe tfc 'quot; ’^1“’ ’'’“ft) fentircinuobulee appofitü ci ztunenó 1fcim”°^'® '^“*“0 '*1*“® buleietper mcdiücnrinleeus: fed ^ç^ kmus bulee in co quod milcdur bumido aquco per ' gt;iChf ® I^*®'” ^*ft5äd guftum ficut in potu. Æoloi aiit 1^ nevidetur in coqti mifeeturmediomeq, in beflueio tl|p••P'tbcfluiionce.33tquidcm igitur mediu nibil ç’itqiiantum ad medium non eft eomparaho mter'vi Soft 8“*h’m.quia vifua rcquiritmedium enrinfeeum : i hh ®’’’®quot; uonded quantum ad rationem obicenêco I kgt; ft '^quot;“ ''^“kolojeft quid vifibile.fie bumo: iddlja 1 n^ fv^“^ smiabile.'^oftea bedarat eaufam fécondas ^iM ft*®P®5«ft »nl»*n’*‘io fieut in proptia materia: . ell quoddam tangibilc biecna ÿ nihil facit fcnfü I)u lit®® '''eil ßpoug fm e bumidifatc.ftdomne tale habet iir„„ '®^’ »ut actu aut potentia pjopmqsa vt faifum. Ho™?’'quot;’^*^bau liquidum idcftfaciliter bumcctabile ita^^'’**‘tfift«tf3CRBlt;»J‘quot;S'’c* ^ntelligcndü pa fttn*^ **^fftum ft ’ Ijguftufl non babcaimediü ertrm/ J'’':babcttanicn buplcr mcdium!ntrinfecum.ï5nuin 5^'’‘”’Cllpar6 animali6:t eft bumiditaa faliualio in 'nie ™®“® cnftcna.a.liud cft quod eft para antmaliai' 1 *kii”^'ïm!®-® **quot;8“^ tf^u^“ '“ ft“» öiffufi ^r“ “ef“ib“^ iitJïu^®''“”’ed*nn’’C’’eaftariu ficut fcci»du:fed fa tefj?®^ t^lïe guUue ^ quanto partcaeotpozia faporofi

■ 'tJ'?^'’“quot;'*^“»fifali“3fi fubtiliantur t fluide ciRciunf^ w- -*'’*’® P^^fiRtad guftum penttrare: 3ntclligê/ Kif. r*’^®^'”e®mait3ioicmcomcntc.c.ij. q- nihil reet k ’’P”“® ft“* bicitur giiftua nifi fapo: fit in hu/ ■'” ‘■’* *quot; fapowfo aut in actu aut in potentia. , (,i^igratia; faifum quod cft bumidum in potentia pro jjavdocitcr bifloluiturt bilfoluit bumojca qui fuut lira ®'k’^ ^^^ pteparauitnaturam faliuam in ore:tpz iiM?*®’’'’^'’®® *“ bonunc ad congregandum illam hu $to ’'^ ^’ “*fdiantc guftarctur ficca.vndc bteimus in actu.f. quantum ad immutâdû forpote bumidoin actu.

j^Sicutautcnivifus vifibilis dlz inuifibilis : te ^^amteni iniiifibiliecihiudicat autcm 7 ipfam ■ iii'Ck’i^Ï“*; ^“*^'^* ^®l^ fplendididl.cteni boe wcftalio atmó arcncb:a’;Sirrót7 auditus foniqs 7 filcunj:quo:um aliud audibilc : aliud non audibilc7magnifoni:ficutvifus eft fplendidi cut enim parmis fonus inaudibilis quodammodo lie 7 magnus7violentus. Jnuilibile autem aliud quidem omnino oicitur ficut 7 in alijsimpoffibilc eliud autemquauis apnimnatum non habet : aut p:auc:ficut quod fine pedibuseft 7 fine gradu oi citur-Sic autem gullus guftabilis quidem7 non guftabilis.boc autem eft paruum.aut pzauum Igt;a bins bumo:cm:autco«uptiuö guftus (irXluncbctCTminat be obiceto gullua.i :biuiditur i b«/ aerquia primobeterminat be obiceto guftusabfolutc.icz cudo vt eft quidam tactus;ibi ^t'detur autem principiiJ. ©c puma bicttq?ficut vifus eft vifibilis quoni a tench:a ell iutfibihe t ipfum inducat vifus adhue fenfus eft val/ de fplcndidi:quod eft inuifibilc lj alio modo q5tencb;a. Siinilitarauditus cllfoni t fiientipqnomin aliud eftaux dibilc.f.fonu9:altod inaudibiIc.i.filcntiuin.Æftctiâau/ dims magni foiii ficut vifus t fpcndtdi.i ficut paruus lb nuscftquodammodoinaudibilis. fie ct magnuset vio/ Icnrus fonuseft inaudibilis. 3nuifibilc autem alium quidem bicitur ficut t in alijstqb oino ipoffibik êvidcri .iaiiud autem q quauis spmni nalum fit vidcritnon taz mcn habct.f.q’benc videatiir aut pjaucvidetur.^ndct uifibilc bicitur multipliciter ficutqb fine pedibus -iquod finccgrclTu bicitur multipliciter.Sic autem guftus eguz llabilts t non guftabilis.boc autem.f. non guftabilc c ha bens paruum humojem.i.ßporemtaut pzatiü aut gull’ conuptiuû. Jntelligcndum q, triplicitcr allqmd bic tur fine pedibus vel fine greflu. primo modo quia non énaz IU5 habere pedes aut greflum ficutlapis, fccudo mods quia licet fit namm habere pedes feu grcfliim n on habet vt 1)01110 carens pedibus. iCertio modo quia 1$ habcat pc des t greflum habet tarnen male:vt Iwbens bcbilcs aut tortos pedes.Sie in propofito nen guftabilc bicif tripliz citer, primo quia non poteft guftari propter earcntiam fa poris.T fieelcmeriturn purum eft non guftabilc. feemido g^bcbilitcrT prauc giiftatur propter rciniffioncm lui faz ports.tertio q non poteft bene guftari ^gt;ptcr intcnfioticj ■efortifudme fui faporis roue cuius Cguftus corruptiuü.

lt;I7'^tdetur gnfem pa'ndpium elle potabile 7 no potabile.guftnsenimquidam tactus: iSjboc qui dem vtpzanö7 corjuptiuü gufiiienllud fninatura Oautem cömunc tactus7 guftus potabile.

lt;17 ©eterminat be obiceto guftus vt eil quibam tactus bt cens lp vidcturautem prtneipium-f.immutationis gulf elfe potabile.guftus gdc eniambo.fpcreipit.fed hoc qui dem Icibilc non potabile vt prauum t corruptiHum gull’ 3llud autem feiliret potabile fin naturam idcft vt natut a le Tconuenicns.Æft autem potabile idcft bumidum fapo rofutii commune tactus t guftus. ^ic bubitaiur viru bumidum fit obicctum commune tactust guftus. Xlrz guitur 9’ non.quia potentie btftinguntiir per actus:actus per ob'Ccta.T per confequens potentie billinctc habet ac tus T biftincta obiccta.fcb tactus-rguftus funt potentie bt Ilincte:vt fupra bietuin cft.t infra ollendctur. ergo haz bêt act’ biftinctos Tobiccta biftincta.fed hiudiJc^prü ob tectum tactus:vt poll apparebit. ergo non cil obicctû g» ftus: femper loqucndo be gnllu pcrlceto qui tudicat beJa poribus. 3“ oppofitum vidctur bic Äy.tcomentatöt fupra comcnto.c.j.vbi bicit q -guftus non comprebendit faporcm nifi comprehendat humorcm cimi fit impoffibilc vtbcnudcmr ab co,te. Äd banc bnbitationem bicit' Ärgidius prcimttcndo prime q gt;flew öcierminata ferma


-ocr page 80-

fi fuexlie requint beterminatas Mtaten'am:fie 4) fuo ope ran ,ppfer quod agcre I5 pneipafiter attribuamr fomie: fe

cudano ramen attnbuitur niaterie:quia ergebumiditao eft ^pnum fubiectum laponsqb requirw fapo: non Tolu vtkt fid vt agat in guftum;fequitur^l5agercin guftu5 paneipaltler eompetat fapon: feeudano tameu eompetit bmmditan^m qieftfaponsfubictrmn. aêrquo rlttriua P5 $ bumiditas eft obicttum c0c guftui i laetui:t quod p ie fenittur ab vtioqj quauis biftcrenteriquoniam taetus fentitbunuditatem pmno t pnneipaliter.guftusauk^fc tudano^ quanto eft fapotis lubieetuj.Sed mdubie bee fentenha non apparet mibirera.vnde contra camargutt pnmo tie.OHluiliun fcnfibile ^ptiom vnius lenfua ertcri on's fentitur per It ab alto fenfu ertenon fed Colum per ac cideno:vt Cepe A:p.bleit, fed bumiditas eft p:opnum’icn fibilc taetus.ergo tc. Seeudo onme fenftbile p fe a plu ribus fenfibus enenojib^ eft fenftbile eoc vt patuit lupia ergo fi bumidita s per Cc fentiremr a guftu eu ettam per fe fcnriatur a taefulicqucremr q’c ikt fcnfibilc eôe.côlcqucs ßlfuin-ergo «.^dcoalitcr reCpondeo biecndo g? bnini/ ditao per fe fentitur a taetu: t per aceidens a guftu.Ætad bietum kly.bic bieo q'per potabile non mtcllcrir bunii/ ditatamvt opinamr ^gidius.fed intdleiit bumidum fa pojoftuirî bx pcr biuei fas qnalitates fcnfibilcs eft corn mune tactui i guftui:^ iia fit patet per eommcntatoideo/ niento.e.ft).in erpoftiione illiuo partis fie bieentem. £[ potabile eft commune tactui t guftui fcilicet quia fini bu/ miditatem que eft in co eft tangibile t firn fapoiem eft gu Habile, ad comentatozem cum bint q’ guftus non com/ pubendit fapozem nifi compzebendat bumozem:verum eft materialiter -rrationc taetus qui eft ctus fubicctu: qua re poft fnbdit comnicntafoz; £tcomp:ebcndcrc bunioze eft alfquod tangcre.vndc iftc fenfus fcilicet guftus eft all quts taetus fcilicet materialiter. Sicutigitur eft ex parte obiccti:ita crtcr partcactus ter parte potentie: cum ifta inuieem pzopozeionentur.Sapoz autcm qui eftpzopnuj obiectum guftus non eft in quolibettangibili: fed folum in bumido eommixtouta q-omnis fapoz eft in aliquo tan gibilie non conuertitur • fie omnc guftarc pzeCuppontt tangere x noti conucrHtur.vndc impoftibilc eft guftum (entire fapozem quin taetus qui eft eius fubicetum fentiat bumidUm'quod eft fubicetum ilUus fapozis. Ætfimiliter Omnis guftus eft in aliquo tactui non conuerritur. 1 fi/ cut pzius natura eft bumidum q, fapoz: lie pnus naturac tangere qj guftarc:i taemsqj guftus. '(pzopter ÿ feien/ dom q,licet taetus i guftus Iinguc babent vnum ozgaz num materialiter.quia tarnen funt potentie bifttnete in il Io ozgano habentbiuerfas bifpofitiones faeientes illud plura ozgana fozmaliter.i ficuttactuscft materia guftus nc bilpofitio tactiua cft niaterialio refpeetu bifpofitionio guftatiuc:quiatamcn bifpofirto guftatiua non eft in quo/ libct neruoi ftcut bifpofitio tactiua fed folum in ncruo lin/

guc.idcolicetin quolibet ncruo fittacms: non taiuen in qlibeteftguHiiszftd folum in ncruo Iinguc. zldargu tncntum autem fiiper quo Ægidius fundari vidctur fi fie arguerctur. 3 find quod neceftario eft fubicetum immuta rionis alicuius Icnftbifis pzopzij eft fcnfibilc per fe a ten/ fit cuius illud bicuur fcnfibilc pzopiium.fed bumiditas ê nceeffario fubicetum fapozisqui eft fenfibiie pzopzin gu/ Huo.ergo tc.patcteonfcqucntia i minoz.maioz autc col/ ligitsr beintentionecomentatozis lupza vbi pofuft vna5 ex Mufis.quare fenfibilia comunia font fcnfibilia per fe. quia funt nceeffario fobiecta immutationis Icnfibilium^ pziozum ic. iRcfpondetur biecndo q? maioz non évni ucrfalitcr verazquoniam magnitudo eft neceftario fuluc ctumtmutatioms foni vcl odoziozi tarnen non per fefcn titur ab auditu vcl olfactuiquo? ilia funt fenfibilia ^rpzia

cum felum fcntiantur pfr (cavifintaftoßfö^”^®^' Siem ^pofito öidtur gjfurt'irit cf’bmniditas pcrffic^ tiatur a tactu qui ell fubicemm gmlus.Jit ex bis P^'” nue qj Cup» quomodo guftabilc eft quoddam t?''2' •Igiiftus eft quidam tacius.iqualuer paneipiu -ma guftus fit potabile fiue bumidum wpoiofo.

^omani autem bumidum qoidtm^^

midum elk actu neeg impofliW^ midum»'|^arititfemmahquid guftus agu»^' fm ep guftabilc cft.'IRecelTariuj eft ergobuwf^ turn to:eqo polTitnle bumcctari faluamwi^'’^'’^ midumautem fenfinoum guftatiuum- ^‘^i’“quot; ainem neeg liceamenftentem lingua fentin®*® niulrum I?umidam.Bic cnim metua fit P®® mididicut cum aliquia qui ante guftauitf*’^^® moje guftet alterum:« vt labojantibuaainat^o ma videnturƒpter id quod lingua pknabi«“™ dibumiditate fentit. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■

lt;r©etd minat be ozgao guftus. 1 biuidiwr in. tes.qma pzinro oftendit quale bcbcatclfe buiija*’-»''', fcciido biftinguit fpccics fapo?: tbi ^pcaes awe _, moijt. ©cpmna bicitq? quia guftabilc eft bun jjj fie 9’ epoztet ozganum guftus pan ab bianidUaKQ p:op:ium fubicetum fapozis h bcbcat pan a Capb-f- ^^ nccclTe eft ozganum guftus non effe acta bunuuu ,^ tali bumiduarc fapozofa vt poffir omneo reeipercn poflibilc ficn bumidum tali bumiditatc.Jftau ’gi J. titur aliquid a giiUabili fim q- guftabilce.idco not ell ozganum guftus fozc bumectaiom b^'quot; ^.kfij poll palfionciii:quod ante paflionem P‘’quot;®“^%iBj(i bumcctari. 3pfum autem IcnIitiuum nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„„.Jb in fua namrali bifpofitionc nccdTariuin die uon P. tali bu1। Id itarc.Signu ante. f. q? ozgami gull wquot; ’ dfe bumidumbumiditatc potabilineqj ri tali bumiditatc c lingua cxiftentem fiteomn«”^ fapozctn.quia non poteft tietpecius bimtidic^,2 lingua mulrti bumidam eontingit fcntircrquia w.i-^ enftentc multiim bimiida fit tacius punit buniKli.i'ienw tio ta nua illius pmcbumiditatis muite que “y“. ptionem feu fenritioncm taenuam alia? buinidira» conlcqucnti giiftanoncm fapozem alia? Wnnlu®®ƒ guftus non paftitfcntfrcauquc tapPteni 'Hn w^ jI.■ Cil guftus fennatbumiditatc illius fapozis-^’n“‘'P, miilta bumiditatc lingueaecidit ficut acciduen®'9®3 guftamt foztc bumozc.i.lqpozcm flattm gullctalfcnu pozemze ctiip pztmtifipozc impedief « Kff“”’^ „Ï. fapozis. £t ficut ctia aecidit labozantiboeieoteeoieri • •gbusoia queguftant vidcnfamara iSaf lingua plena biiius buidiiatc.f.amara. -5” , ^cu pino g, ficut ozganum auditus babctaliquem quot;tf®^

^pzmm per quern qpia oniiniiusciimpi»'quot;« ' non impeditur a percepnone iflozum.fie linguaw nbsp;nbsp;.

quam bumiditatem fibi naturalcmique quia bi'iim bumiditatibuBerteriozibns non impedit Imguaui ptiene aliaKbumiditatum quot;Ipatctergo q’lmgua faluata in fut naturali bumiditatc nonnuiHuui lie, niultd bumida. quia a multa ftceitatc reddcmriiwVquot; . od pattcndum ab bumiditanbus t fapozibus. ^11»-pcr multam bumiditatem iinpedircturm^oquP p quia foznus fcnfibilc imp. dit minus fiue bebüms, ^ fim aibcrmm:nimia bumiditas Iinguc non u”“quot;«“^ entes fapozesin eampcnetrarc.fcd gua t abftergitzpzopfer quod in f'ancntiiiua bcleew


-ocr page 81-

Secundus

^ïS’Ï?’®’'?*“^'®^ ®®®'””'®*”^'^**^^’’® apparft. iliSf*^^'’’^quot;’ ^'” -fO’nentü.t. iwj.cp g guftarit ödf r nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;**** lingua futritbuinccta m bumete ac

acnwictufnó eópjebendet Ijumojc fapotio.ppuuin m ddnquot;quot;” ffquot; *■“'quot; ABälKMC ‘Üi«» P^inii bamone.i ficaez f‘””pI’C’’d«l*P«f’M*’i9 noncó j *nditmatcrianif^iiain öifpohttonc iUa fin giriert liw f^ ''‘''quot;® I^P®»» l’^t fil QPpaus öiccbutur g » babef »“am valdc bumidam bumiditate «rranca fiadueniz ^O291iqui0 nólcnticiiHu guia nófennetöilhncx buz ^'bituiguecftpïopjia materia illius Capone: fed aut ^ftnnetam eenfufefinml en alia bumiditate.

ƒspecies jufembuiiToruni Ikut î in coloiibnu Wicce quidem contrarie funtdicutonlcefama ™iigt;l0^ite aiiteni funt cuni b3c quidcin piguc ills vo falitu:nicdiajat boy ent acre:zauto .wntioimracutuni fere cnim be videntur die l^W oifferentic./Suare guftariuû eft potentia “Wiodi.guftabilc eft facriuû actu buius.

(i»®''^*’’0'«tfp«ie» fapoy biceno g gt;fpeeieo fapewmfi vi^incoionbue fimplieeoguidan t contrarie fuut beut Cfîamarmn.habite guidem bia.i.eonCequeMtcr i»z jj^faadiftaa funtcum bacguidcm.f.buici pingue. eii5 *ere.f.an«r0 falfum.mcdia ante boy.f.bulen» î pm Ht?®*®® latere îamari i fallt er altro funcacre rauz .“1” tponticum racutum.ƒere cniin bec vtdenf effe «?'”'quot; ’*^* 'fapommöitferentie rtiie fpeeieo. Jti tune quot;•dia infert quart guftatiuumideft enganum gulluoê 'Wh buiuöidertiftifapenco cum fit in potentia palftz f/’^®'*^*^ ’Pft fapoxs fiuc gnftabile cftfaenuijbuiuo 9^' ®®'^d8 actu ideft in actuiotgann enirn tcducitur ^Witabili öc potentia ad actum, ètubitaturvtrum ipc Üin'i-quot;’quot;’'''^*'^P*®'’’*riocto vellub alionumero, r quot;on,quot;'^^quot;’®®''-®d® ^ amantudo fint fpeeieo extreme bic äff'® ’litfmtmedic inter cao: vt Äp.7 £omcnia(ot Runf ”“’f'3’’fttia bubiiationc trc8 repCTionturtamo z 4ftquot;ibtim« fuit ÄK. guain £omeiitatO2 et 'lof^®*^ P'*”quot;®®®!’! infeguntur gpöiilcedoi amaritu »•oï’*'*P®?®®®itrtmi fimplicco x marimc coniranj: et iuut tuedij crtpfio ertremio eompofiti Cub hmr ''^’’'fttofioitaibedO't rngredo in genere coloz f9b» a ^'’'®^®® ertremi tomncB alii medtj er ertremif Snór ''quot;'® •'*”'ifl‘® compofin. £tcomentatot ennerat M'apoies mcdioo inter bulccdmcm tamantudmem.f ^*^ uiagio pjoinngono bultedtni: x falfum W P-opingnuoemaro.-r inter pinguem x falz ihin ”’’*'®®Infifet acutum ftiptteum x acetofum Üp. Iltru quot;’^’''•ftfaifum ponitgnaitnot fcilicet anem'a# f.lbÏ??”’'^'’'quot;‘t“eutuin, Älbcrtuoautem pomt gng5 bÆ''?P®'’‘*^“'”t duo0 Öicit magio apptopinguare taeutum t acetofum gnoe öicit magia öcfüda polirio fint .Ónlicni g gt;oih„x®'’''”^P'‘d®®*’*P®’“'quot;Cftrcm8e liirit notice fa ^ndä '''^''’’tä'närum.fed acutum x potuicum cuius •iwdp?^“ guoniamcaliditm xfngidum bluerfiz ipfoto r 'quot;quot;’’'^I’“”'i‘l**'quot; paftutn a ficco funt caufe ^kco '®'’®quot;quot;quot;'^'^®° ^”’ ercenum calons fupia frigus î^ifue*’quot;''*®'*'’* ^®'“t” tcmperanicntum babeni bilhn quot;tniH ®’^*P®9nin.3ncomparatione timcnadintrlio/ ftHi0„ *‘*®“'’’ ficco liucad nioduni fttbftaiuic mirti i «Kf®?“®’^'er boe fundamento poteft codiz •iic4ie^®*'^^’^’^“’*®P®™’”*'’ ’guefint ertreme: t guc *Wai,tf^!quot;l'’'’quot;’®i’P‘’t»W’«ttt cftc®lt‘i»ni in compieri ■*wtngtdum:awtcmpcratuin. Si cftcalidum boc

tripheitertguta aot ertfubriliofabftsntte: aut grolTe: ant niediocrto.fi eft calidum fubtiiis fubrtanticttmofapo: ell aentnotx bie fapoieft cttremuser latere caiiditatis. lieft calidum groflcfubftanncn iuo fapo: ertamaruo. li en car Itdum mediocrio fubitantie:ccus Capo: eft Caifuo.^i au z tern coipito fapo2ofuin tuerii fiagiduimiterum nipuciter. autfiibtiliofubftantie:aut grolR'aut medic. Qifrigiduj htbrilio fubrtanricttunc ciua Cape:eft acetofus, fi fngi.u grofle rubftanne:cius fapotcrirponticuo. tftbieeit all us Upoj ertremno matlinuin conicgucns bominium fri gi'dttatis.Si frigidnm mediocrio fubftantic;ciuo fapo.c ftipticuo.Si vero cotpuo babucru conipkrionis tempez ramentumtaut eft fubtilc.aut groflum:aut mediuj.fifut» tile fapoi cius ell vncniofus.fi grolTuin eft bulris.n inedi ocre:ert infipidus.jft licet bee pohtio fit latia appareno : comentato: tarnen comento.c.v.ipfam nintui imptoPare T^nmo quia fin iftam pofitioncmniinguam idem laz pot in fpecie feguerttur aiiquando bomini.gt;m calons: et x aiiquando Öominium frigon'o:vt pater, confegueno u men dlfaifum.srgo xc. Siuod cgnfeguciio fit failuin: ^ batur.gma neut alocdo aiiquando fcguitur caliditatem. lt;nbsp;aiiquando frigiduatantfic öulccdo x firnniterainamadd x ita öc ali|0. leunde in guibufdaimfructibus ameguani maturdcantinuemwr amantudo x dia fcguitor fngidittt tcin:x tn rebus coinbuttisinuenitur amantudo:x lUa fez c|uicur caltdtt3tcni.c3imiitter tn gumufdam fruc{ibnstin maturis inucnituröulccdoquäms fint frigide autinnpiz di gui poll ca per complcmcntum öigcitionis cHatuntnr amari.xquedam funtcatida in quinuoapparctixuccao ft egt mei x reiiqua taita. öcendo arguit comentato:: ibi Æt lignum nos g, illi fapoics. gicut cojpus non traiifz fertur öcalbedinc in nigredtncin vcleconucifo nih per aliqucin aliomm colotmn.x non fcinper fit caUo tranfint» tatio per oinnco altos colojcotncc fcinper per eundetn: fj arguiniuo g»albedo x nigredo funtcolors ertrenu : x ggt; OII1BC0alij funtinter cos.ftc bumfructus plantarum träf feruntur öc amaritudincad bulcedincm tranflcruntur g altos tapotes fni g’ portinet lUiamaro vd illi bulci quod non fieret mfi Öulccdo x amantudoeflent fapo:cs enrez mi x oinnea alq mcdii inter cos. S^crtio ibi.xEt li conccfz fcrinius.wrguit comentato: contra erpenenttam luper qua fubftencatus ert Taalienus,'gutöicitomne amaruin die calidum:guta oinne amarum inducit calo:cm tn co:/ pore bommis’x ita be alqs.guoniamlicct conccfTcrimuf ncclTe rcfpcctu co:po:is ljominiö:vtöint làalienus.er boe non lequimrtarnen fit elleer natura aen: x,cr parte ipfomm lapo:uni:guia aliguid eil calidum refpeetu bomi nis;guod dl frigidum refpeetu Iconis.t aliquid eil fngi dum refpeetu bonumsîquOd refpeetu altcnus animalis eil calidum.x per confcqucns non bcbcinus limplicitcr aHercrc bunc fapotetn vcl ilium elfe calidum vel nigtdi quia tailler operatur in co:poa bominis. Ær quo vite rius concludit comentato: quod vidctur ggt;fapo: tnagia fcguatur bumiditatcin x ficcitatem gj caliditatem x frigtz ditatem.guare needTeeft opinari al.guam complcrioncin terminatamec qua fit amaricudo x aliam er qua fitbulccz dotx $ ifte buc complcnenes funtcontrarie fm bde moz dum. 2,crfio pohtio eft Iduiccnncgnim omnibun viz dcturconuentre cum iôalicno pteter djin Iapo:e infipiz do.quoniam infipidum bicitur quod nullum babet fapoz rem:vtagua.x ^ipterea ponitfoluni octofpccics lapoiuj quaruin trcs fcquiiiur manilcftnmöominium calotis: ct ille calo:qui eft in ertremo calotis cllacntus Item fapo: ji jiberis: poll cum in calo:cfequitur atnarus: x poll amaz rumfaifus . 2;rcsautcm alic fcgtnmMir nwmfeiium


-ocr page 82-

Xiber

Öotiiim« frigoüo.i Aie g eft in ertrcino frigiditatia c pen tiens:vt fapoifmetns marimc ernbi poft en in fapoiê fc/ guitnr ftipncnazîpoft rtiptieu.aeetoru8cóiunnis aectoft/ tati crefteïacetontan accti. 3nter bas fer fût alicbne me/ dic.f.buleis t pinguis.fcd Öuleis eins attmet calot q, pi guis.t£tfuftmendo Toalicnü t 2lmeenna refpondetur ab rationc iAiicrrols. Ädpti mâ biescpamaritudofp lequitur ealiditatéibuleedo tempcramentü vel paru ab copealojcm bedinat.t nego $ tlli fructusimmaturifint amari imo funt pontiei vel ftiptid.i be aUjs nego gp lint bnleespoftiint tarnen eêinfipidi:autd’ptcr abundantia, bumidi aquei autcin ^ptcr grolfitic fnbftantic coy impc dientem impftïonem in gnftu. ad feenndam bidt qp ft la ró bencargnit gjbulccdocamarinjdo non fuifapojes imediati t q^ babcntinuUa media . led er boe non fequit 0» fintfimplidtcr ertremi. Üld ternam Pm ^alicnum fadlius eft rcfponho:ga ipfcpofuiteomplcdoncm bomi nis têpcrati cite mcdiu in vninerfa lubftantia. t per eon fcquens in otdine ad illamcetera babcnt gtaduari t me/ furari fie g, omne qb’ealcfadtbonunceft abfolniu calidu benommandu:? quod infrtgidat frigidum. t ita bealijs -rcetera.

Æ rangibili autéttactucadem ratio. i?i eni tactile non eft vous fenfucifcd plures nccdîariiiî tangibilia fenlîbi'ia pitira eé. Ït!gt;abcnt autem oubitarioneni vtp plurea lintant vnu0:î quidcni cft ’fenlitnmm tangibile vir caro ^inalije ^po;cion31e:autnon. èedboc quidem eft mediunr.paniuniautem fcnfiriuu5 ahnd quod damcftintiia.

lt;r3ftndeftfeptimü eapunluj buins tractams In quo be terminatur be tangibilt t taetu. /Continet autem boe capi lulu tres partca.m quay pma bctcrminatur be tactu i ei’ otgano.in fecuda be mcdio.in tcrtia bcobicctonbi feeun da.SJubitabit aüi quis.ibitcrna ÏTangibilcs quidcigif. 'iP'jimaadbucin buao:quia pmo mouct buasbnbitano/ nes.fceudo be inis agt;lcquitur ibi 0 is ctcni fcnfus. E)c pms bicittp cadcm ratio eft be tangibili t tactu; ga fi ract^ non eft musfcnfus fcd plurco:nceclTjriû eftt tangibilia -r fenfibilia pluraeé.-i fupplc fiaaetus eft vnus tangibilc eft vnüiccóucrfo.Ættue mouct bubitationcs.bi. babet autem bubitationem vt? plnrcs finttactuo aut vnus.Jft gd eft fenfinuü tangibilc.ï)t^tcaro in babcntibus carné 1 in alijsanimalibus non babcntibus earné^apotdona km earni aut non.fed boequidem.f.earo vel ^poteiona k earnieft mcdiu.'Kbnmu autem fenfinuü fine otgamim taetus 1 aliud quodda intus, f.ncruus vel p;opo:c!onalc ncruo. 3ntcliigcndum pnmo fim pin.comcnto.cvi.^ vCFtangibllc fitvnüautpluratvnoeft bubiu ficut eft be tactu 1 Icrmo in cis idem eft.-: innit per boe cam ptopter qtiam latct boein boe fcnfu t nÓlatetin alijsfcii(ib‘’.©c lilts eniquia ntäifeftü fuit cpfcnfibilc coat eftvnû in gene re fienteolotfon^zodot. jfuitena manifeftucos ccvnu fn gencre puts viluauditum rolfactü.3n boe aut fenfu.f tactu quia ignotatu fuit be fuis Icnfibilibns.f.q, fint vnû in gcnere.mitetiâ ignotatû be luo fcnfu.f.cp fit vnus.

^nfeiiigcndû fccudo qpaUqua aialia babcnt fangumc •raliqua nontfedbabent bumiditaté ^poxionalcm fan/ guini.babennafanguinêtbabent earnë-rneruû.fed ba/ bentia bumiditatem ^pojdonalê: babet ftapotdonalc car ni - Incruo.-: idcoloqmfay.fub biUiietionc.

lt;r/0nitiió ctcni fcnfus vniuscontrarictatis effe videturiYt vUus aibi jnigriiauditusgrauio ? acij ti guftueamanc öuleis.^« tangibili autem muite funtcontrarictatcsicalidum t frigiduin: buimduj liccuimouruni molle:talio^z queeun® funtbw« modi. 11? abet autem folutionemqiiandain adto oubitationemiï : epm alijsfcnlibusfunt contrant rates plurestvt in voce non folum acumen:Siam tas.kd7 magnitude « paruiras;^ afperiraew® tlinulia alia. iSût autem circa coloieni oiftf^ie buiufmodi altere.fed ^ lit vnû fubiectuni:licutai) ditun fonusilic tactui non eft manifelhim« nbsp;nbsp;nbsp;, nr (puofcquimr be bubitationibus fupius motia-.ioiw dif in tres.quia pmo arguil ad vnû parte bubitaiioisp me.fccûdo pertractat bubitanoné fecundà :cuius Iw eft nceclfaria ad folutionc panic bubitatióis.tertio tnnu« folutionê panic bubitatióis ibi fecuda Pty aut.ibi tem® Ê5cmonftrataüt. ©e puma ficarguit 0 islcnfusru vidcnfcffcvnius pnetanoivt vifus albi-i nign:»ult;iiws grauis : acuti: gulius amari-:buleic.led taetus «ocvnt contrariciatis fed pluriü:qö'j?batur quia in taugibuip“quot; plurcsinfut contranctatcs:vtcalidu bumidiifiigidtti'f' fiecu buy molle.-: côtrarietates alio:p quccûqjfûtbuiua i eutgrauisleuis afpcrilcnio.ergo -te. üd bane autoi rationcaddueebant aligguanda folutionc Meentes ffJ all)s fenfibus fût plurcscôtrarietatesquäutsff'W co-fit vn^vt in voce no folu funt acumen : graoitas: led‘ magnitudo-: ptauitas t Icnitas-: afpitas vocis-talwn Vt Claritas-: obfeuritas.Similiter circa odoic lontb modi bilferennc altere a pdictiB.f,q5albu t'^‘S'd^r fum remiftum puicb:umturpe -ze.-ctûcfupplcnweitï finuli modo1j in tactu fütplurcscôtrarietates er w^ni fequitur vtnólitvnus. HOane folutionêremonrao^ eit Âl:ç:.qi nôcftmanifêftûq 'fitvnûfubiectuni.i.gen iceturn tactui fient tonus auditui.q. bieatgjj^ni . plurcs côucniant contrat ictate s:boe nótollu tutus vu tatcm bûmodo omnesille babcant vnutn pwntuuiug nus quod fit obicctum tliius fcnfus fient eolo: vuusY' nus miditus.Fted tponines contrarictates taetus pane/ anttalc genus non vidctur neq^ eft manilrftutu.p^y apparct q. taetusnon fit vnus. nbsp;3ntdligeuduuipuiuu fm pm.comento.evii.q. fi fucrit beelaratum ff tenluow Ctus eft in came;ita q. porno eaims nd ipfuin Iitncutpu po2tto oenli ad vifum.manifeft um eft qJenfus taetus vna virtusiquoma vnum inftnunenfuin non ellniu us virtutis.gi autem fucrit beelaratum g i*^?.^quot;^”-; ntplurcs vna.necefle ell vt caro fitquail mcdiuuitt fitqnafi inftrnmentum. ^'d bte bubitatur quart ug caro eft inftrun entum taetns.crgo tactuseft vnost: men non fequitur ne runs eft inftrumentum taetus. g taetus eft vnus cum firn eomcntatoicm antecedens it rum- :confequens falfum:-: tarnen vidctur ffnP-''™ fcquentia valeat g teennda bebeat valere: qiiontam in _ dium per quod tenet puma eonfcqucntia l’iniomentwe. fft:quia vnum inftrumentum non eft mlivniuo vitw^ modo fantam vnitatcm vidctur habere ncruuo

TiRcfpondctur ncgando ep tanta vnitas linn nerue cut in caruc:quoniam caro eft vna materlalitcrclot _ ter per vnicam eomplcrloncm pcr quam cftcarodco uus licet fit vnummatcriafitenert tarnen plura foiui quia vitra eomplcrionem per quam eft ncruus babcip rcs bifpofitioncs tactinas biftinctas fpceificc fut uuiu tactuum fpecie biftinctomm in ipfo criftrntinm quibusi ftrumcntalitcr bcfcruitin operands, g^ed adbuc peti aliquis argucrc qinon folum in ncruo fed cnam fimt tales biucrfe bifpofitionestquoniam ficut eft be met dio^ertrinfeco ita.vf ce be medio intrinfeeo: led in luedu cïtrinlceo biucrfe funt bifpofitioncsad recipiendmu if


-ocr page 83-

iS^ccundus

^^C3 fcnfibilium dmerforam fenfuum ergo in medio

**’*’*''*’:''^rit»i per conlêqucno er quo fccundu j^™«02em aims ert tacius calidi t frigidi zaliusbuz ten 'V^^* fequimr Cf i came alia crû Oifpolitio per qui 0^ Taeles vnm s comrarictatis.î alia per quam reci r'Paies altcrius contrarietatis.quare té. Î^oia öcdu oiB*’’^^”’ '’wwa»‘rimino2colligiiurbe mente Ärill. J'’Ul' ® 3er rationc öfapbanitatis fit receptiuum fpez colons t ratione altcrius materie fit receptiu^ fpc ^quot;modons.i uaöe aliia. ^uicrerpondctur ncgi ^n'a^*^quot;’’”“ ^’^ fimilc in boe öcmedio enrinlcco. z Wu ''’ *™™*eco qt media enrinlcca non funtpnneiz fw *’^’P’'' 'fenfuo.nec funt media iUoznm fccundti5 puasnaturas.fedper naturas fuperadditaa in quiz Iiw r *‘*^wgt; ’ vt iangcbawrarguendo.fed incdti tj” ^'eleltcet caro dl pnncipalitcr pwpter tatwf wt ’“’quot;‘■n vtpofiit co mediantc alias vnlia pwfcz l(i2”’ä’”^’*8*:’’c»i cit mediumfecundum piopnaj na i *quot;gt; Jdco caro fecundum cius ptopnam cotnpicrioz lt;11111 '*f'écptiua fpcticm omnium, tangibilium qualita ^^■Qiwrc IC. nbsp;^ntdligendum Iccundo fecundum co i(j[i^^o:cincomcto.cvü).$ Ürillo.mtcndit bic pcr fub (^'Hcontrariomm genus quod Öiuiditur in bcc conz fiitrii^ '’®^‘l‘*e)d bint manifdtü cft.ncccflc dlenifi po ithir quot;^ S’vuus fenfus coinpjcbcndatmultos modos Hon?*^”® ’* genus fubiccium tUis modio fit mum ^^quot;''““••rcilaliquid dfccómunc tlü multitudini 'iiojr^’^**'’^*'’*“^ ab illo vno fenfu. ^t fi non cru bic 'l'r fenfus potcrit binvmif.quoniä mus

^•™® ”*'’ t^* ^ vnam mtentionem.duiliz '’^Plu '*^quot;*“® ^'*’® l’Obère vmi genus quod fit fuum 'finjji i5'’.^‘*“quot;’ adequate comptebendésomnia có *quot;11111 ^'^'’*rufu piopiie cognofcibilia .tquia non dl '’'‘^’‘^cdaatc compicbcdens ommacontrana ’'quot;armquot;®^**“**^^ wetus non dl vnus. öed con fsmcü '^*'^quot;'’'’ pi”® öififf runt quattiio: qoalitatcs ’'’lt;«4*®’'’'*'® ^ cailditas z frigiditas.fcd caliditati t ’'Sooai'””’'*^”’^' ^quot;“'” Senus adequate illtscÓc *'''Pni 0 ^“3““'gt;2 qualuanb^ pnnustangiöilibus.paz *quot;8nat • '’'^ ^“”’ maion er quo bunnditas minus re ^‘''quot;du?'^'^” ^5 fiigiditas 1 hmiliter ficedas . t idcj '''Haianl^'' ^^IP'*^ rcfpcciu fngiditaiis.mmoz ctia pa '•rvato ’’’**P«“’ ealiditatis z fngiditaiis non bare ''Wicatff r’’‘‘“® r*««®oppofiiu vult comentatoj.qmul '^iconrquot;f*®*®rtus fecundum muliiplicationcin pama quot;''«niüh ^“«umqualitatttmpiopae tangibiliuj tge ''«Mimi ’‘*’^'’’*® conefpondenttum.^tcj minus co ^quot;».iSï’ •®'®’ pwpaefuinptus^ qituoi qualitates quot;quot;ntiia J'*‘’rolojicompcnii3lc Senus . aliter vifus ''''^')quot;Pd • !’'’° l*:”*“®’ rrgo te. nbsp;nbsp;add paniü refpondc '*l’'iiinum ^*'^®”^ *’“'”*‘^”®® plus Ö’^rcrunt quantum S-qiiia quot;**'’'” '’^Sanum tactus qgt; caliditas t frigidi f l'if 01r^*^'*^® '^ buniiduas rcquiruntin illo bgt;ncrz quot;3iili4a h ® *’ ‘ *“P’®oUenfum dtï non caliditast ^quot;ä Plot ^ ^”*^*^ ^* caliditati t frigiditati polfitvmi iquot;’ ' • üd f”'” rojiefpondcrci nontn omnibusquat ^Wa8b^'^’^^’”’‘l”’' ’öiettur ftmilitcr q gt;licet lurtco '*quot;''’ Piffn quot;^ cflentialitcr q, qualitates piimc.minuf ^”quot;1.0111 ™ '1”*quot;®”' 3dimuundum medium to:z Xiiin»‘'’’‘’’^‘quot;’^diante lucc.fcd caliditas no ?®'*n#m ’'”’1® •’rrfi3ie«crgo te, X^nö fiquis bicerct ^quot;8 Kin®?’*’® ädequate couefpondensquattuojqli ï?8tiiaiv ’^^IH”^ ^'^ inonunatum, dlontra cmliz iv’Piimar”®®^ Plquot;*’ contraria condpondettantum ^''“quot;’quot;nlnquot;‘Y™'®®1^*^ ÄriHo.pjimo pbplitoç, led t '''•Mota nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;’‘lquattuo:qualitates pumas non co:

quot;Kuin vna pama contrarieras.fed bue qua?

nulla eft adjaliam reducibilis .ergo fllud comuncnócfi genus.iËtnmilia arguméta z folutioncs adduci polfcnt bato c f poncrentur plurco tactus q, buo .i plura pro puc tangibilia 45quattuo: pnme qualitatef. 3 ntcUigé dum tertio fin comentatoxin eodein comento q gt;necelfc cH fi tactus dl vna vinus vtmodis contrario^: quoscó picbendii fit vnum genus fubicctum ets quod bicttur b cis vniuocc:vt fonua qui oicitur be modis fonoyicolo: be modis colorurn.fed contraria tactus non videntur ba here genus quod bicaiur bc cis nifieqmuoec.qualeeim quod bicitur bc calido ifiigido grauii Icuinon bicttur nifi pure cquitiocc.r£ciilud quod öictum dl bc equiuoz cationc repcritur 111 boe nomine quäle quod bicitur bc fa p02ctcolore frigorc tcatorc todorc.omnia cinm bcc no nunata funt in predicamento qualitatis. z graue zleucc in prcdicaiiiento fobllantic.z idco ncccflcclt vt virtuscó prebendens coniranetatcm que dl iii graui t Icui non fit vlrtus comprclxndcns contrarictatcj que dl in calidoz frigido.crgo ze. Ærqbus apparct veile 5p prêter buof taciuscorrefpondentes buabus contranctaaous qualita turn primarum baturierttus correfpondes graui z leut, fed be boe infra.Ü;tcum bieit qbgrauez leuc funtin fub

Rancia forte illud bint . quia putauit q,graunas z leuiz tas client forme fubllantiaies dcincntoium vttcnuittn li bro ccliz mniidi. i^d fecunduj ïXlbcrtum graue z leuc ormniur a raro z b.nfo que luper fubllantia in noaddiit nili qucndam Ilium in partibus materie .

lt;J7'cfnum autem elltenlinuum uitus: an noniß moi caromullum videtur elle lignum fieri feuluj timulcumtactu.Jlft enun nunc li aliquis circa car nemcdendcru pellem:bfmen facicns.limiliterlc fum mortactum infmuac î ramen contlatep non elf in bo:icnlitiuum. iSi autem : cum naturale ft unttemuo vticg pcrtingent fenfus.

dTjfôie pertraciat oubitanonem fecudas “^ continet tres partco.3u primafoluit ranonem lUoruj qui biicruut^ caro dl mUrumentum tactus. ^nfceunda otlcndit qgt; carucin effe nobis eontinuam facit tn propofitobiifieulta tem. Jn tertio foluit bubitauonem oftcndcndo $caz ro dl medium in taetu z non inllrunicnium vel organs, ibifecunda. f^ropf quod tails pars, ^bitcrtla.J^e acre quidc. ©epriina 0ieitq gt;vtrum fenhttuumtacius dlt tus fcilicci neruus aut non led moe caro nullum videtur elfe lignum fieri fenlum tangibilia iimuleum cactu idcll tlatimeum tagit eamcm quoniam bato ^nune aliquis circa camcm cetendertt pcUieulam aliquant faeicne yme idcll coopcrimentumlinulucr tnlinnai mor Icnfum tact’ idcll per contactuni langibilis ad iUam pdlcin llatim fit fenfuf.z lamcn confiât q gt;fcnfitiuum idcll organuj taetuf non ell in.boc eoopcnmcnto.Ætfiquisinllarct bieendo qgt;nôcfi Innilc quia earodl nobifcontinua z ilia pdlicu la bifcontinua bieit iàç.qt boc non obitat quia bato ^U la pellicula ficret nobis conaturalts z continua Itcut caro tune non dfet organum tactus z taincn fiatim ea tactafie ret lenfus. fed tune per ca cuius pcrnngcrct fenfus idcll meliusficrct 45fiat bum cll biflantia. 3mcUigcndUj 3 gt;non fcquitur Ilatungaeta came fit lenfatio taetiua.ergo caro eft organum tactus.led magis fcquitur oppolttum quia vi bint arillo.fnpra bocdleomunc omni fenfm»j fcniibilc fupcrpolumn organs cius non faeitfcnfatiocm. C'lJlbroptcr ciD tails paracolons videt lie fe ba here iicut ft cireulanrer notns actus natus elljaer '^ideremur vnoquodam fentire:t fonum ? odo rem î coloîcm.î voue quidcni fenfus elfer audii‘’


-ocr page 84-

Über

camus tactum in lingua elk biflerewtem a gHHKP*^' bilkretian, obicctop qimiiis conueniani in organs’'_ omnib*^ partibus corporis bebemus indicate faaö»^ iicrfos pp bilkrentia tangibilium qjuis in orgaw' biiicrfifiecnmr.cu pcr omne partemq'jpeipinw^e t frigidum peipiamus bumidum t ficcunw ceier as'r biles quaiitatcs î ecóuerfo . nbsp;nbsp;3ntcliigeudu J,

bi eft laetns vbi no eft guftus.idco taetus ƒio“ a guftu. tfaufa tarnen qrc eft alius eft qicof?’''’®? flabiliu5ealia a cörrarictatibus tangibilium lie ^ƒjjp funt prie conrrarictates lagibilium quay '”’*1®’ 'JAfll feram rcdueibilis t qbHs plura genera cd cptact^fintplures. ©ubiiatur prio ^*™’^^fr|i/ plures fenfus. eXrguif q? non.qr tunc plures enen ^^ fus erteriores qgt; quinq5 coutra My.infra . JHeu’ inrtrumentuj non eft nifi vnius virtutio peouiei“ fed taetus babettätum vnuj iftrumctuiH fiuc i»»®t^-/ tur caro fine ncruus fiuc aliud.crgo tc. SnspP^’'““ jj/ detiir elk My.tcrprciTius comctator t 1ère ^^ g^ tores in irto coucuum q- in codej aiaii iu’''^**,j|jcli fpc bifticti.fed be numéro no concordat. ^^*^.,1^115 ergo q’qdam pofuei unt tantum vna potentiam' • ipam tu bircruntgt;cn biuerfis bifpolitionibos lu1;»^ biuerfa s cotrariciatcs tagibilium cognoforc.«’‘^^^ faludbärtactum aliquo modo elk vnu.f.qjfu'H^ t tiam aliquo mode elk plures.f.quatu5 8‘i '”^?,,.aniii firioncs.ci quo furtentabâtomnes auetoniafe“ ,^^|.„-[ elk vnumaut plures innuentes. Mill 9“^? tantum bnas potcntias tactiuas lurtanKHieya»quot;^^j, may bicentes vltcrius oia alia tangibilia euegt;“ '^,5 coia vcl redncibilia ad ea vel ad primas quaUia» h^ folas bicutelk propria taetus obiccta , 10«ß''®®, |0,( rcdiicuntad moiu fine quo nd pereipiunt ’IPf qjfne/ ad figurant buytmollcad ficen î biiiniduy9olt;l‘ ^ rum t lene end rcduci portunt vtponit ü^*P”*?'«b« tors vers fCrtiÜ tactum addcrc vfdcr.f.pcepuüiiß ^^^ î Icuis. Ét MIbertus infequedo Muicciiaj aaoUM , peeptmum biflblunonis cótinuitatis erverberea gemis autalio modo rali t fibioppofite conf«»®J H^ec enim om bieit clkprimo,tangibilia igt;ƒ”P^Jj^ priorem naturâ. Mdditetiain quinro5ftO‘‘'hP^K8ffi lectatio que eft in veneris-, led bic no eft priores fc partis beierminatc. 51IonuHi veto 0OÖ» tactum quo.f.percipif cóuenientia t bile^5l'’^ ;£%./ î pom fiuc belectatio t fibi oppofita bifpli^^*'®i’'.i^|f retiir clfet partieularis. ^Onne tn bari ucßaiquot;L Volcns cibu^tpotum non p alios taetus fentin qj qui funtcalidi frigidi tbumidi t ftcci.

quid fit blcedum ad bubitatione. Mdargum™ ad priiiiB Cum bicit My.feiifuseiterioree ^u*^™”“ q^bofintdlcrit coo biftinguedo folum fm ^’3*” ^j biftinetionc t no formalttcr.quia lie fimtpi*'J^.^' ^j-fecunduj patct cr bictio fupcrius. Oubtotlebs, caro fit organuj taetus. Mrgtiir q-fic. 'fl^rioiliii• ganum taetus quod pars aialis crillcne babei^^ nem magio redaetam ad meduis cü in tflm*“'^ jifu qualitatum firmay taetus confiftat.ciiin cnim U'^f ^ ah cis abfolui bebet medium optimcre vi nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,.^jj

cipere poftit. fed eoplb carnis eft magis nd eta 1)5 nenn' aut alterius tails quod l’ouït fquot;’'’'5‘^()fi, taetnsvtp, .ergote. 0ccundoficaronocnet-mentum taetus fed mediumrtiif priufimntaretur«' taetus.e per piis non ftatim tacta came f“?* oppofitam videmus in erpericutia . Terno^s“• mus fccundum qualibct parte ergo feow qjlibd^ .^| bebet elk organus taems.fjmbiicft qb'ii«ißt^gt;” (j turptot„mcorpucai9li0()5C3ro.igit«ree. w“’

f,vifuei^ olfactüé. ‘iMnncantem qnoniain ocrer inmaiuin eft pcrquod fmntmotue niaiHfeftafwt predicts feniUma altera clTe.in tactu autemboe qmdem nisnein inanifeftum eft.

örEJeeUrat g icninem efle nobis continuai, )facit biffiz «uitaten, in cognofeendo.virum ipfa fit otganum vet me ditim raetKS.t er confeqjenti vtrum taetus fit vnua vd plnrcs.biccs picptcrquod ideft papier ca que dicta fat tails pars coipons videlicet cars videjar fie ft habere, ficijt fi acr circularitcr effet nobisaptus natusidelf naw raHtercentmuatus tune enim vidercmur vnoquodain reiltcctotgano.qnta acre fentire t fonum r öderem r coz lorcmrvidcrctur vims quidem fenfus effc auditus r Vifue 1 olftcms. Xlnnc autcin quoniam illud p:opter quedfanquas ptopter mediumfiunt uroms ptedictennn fcnfuBUl eftbeterminamm t biflmcnim a nobis,maniz fella fünf ptedida fenfitina illomm fenfimm elk altera -r linnliter fenfus illos. ’1« lactu autem quia medium eins eft nobis continuum.bocquidc3nunc in mamfertum eft quoniam care vtdetur elk otganum taetus.r er hoc taci^ Videtareffe Vims-rnon plures.

lt;17Ær acre quidem cni5ant aqua impoflibile eft conftare animarum corpus ; oportetenim firmuj cffe.l^elmquiturautem mixtum ex terra:* exbis effevt miucrfaliter earo t proportionale. rÖua re nccciranu5eft r corpus elïctqó medium tactui aptum natum per qO fiant fenfus cuj fint plures. 07Soltnt bane bubitaiioncm fcb'am oftendendoip caro ert medium in raciu tiioii otganuni.fcd cmsotganum cft intus vtputa nciuns lub camecriftcHS.iti Öuitq’ er acre quidem aut aqua impoflibile eft conftare animatuj cotpus Icilieet t3nq5er parte quantitatiuc oponst ci5 ipm elk firmuj-t conftano . qu«rc rclinquituripmctk mhin er terra r er bis.f.aere r aqua r vntuerfaiiter eft caro vl' piopotrlcnaleei quarc neceffanuj eft t cotpus elk quod eft medium tactui.quod eft aptumnamm nobio.i. natu ratiicr continuatum perqb fiant fenfus.f.tactuaemn fit plures. ^uteHigendnm qpin boc flat folutio epme dium in tactu ert nobis coniunctum fed talc non poieft cf fc nifi caro vcl ptepojttonaic.ergo ré.Äaufa autcin qua re medium in tactu ert nobis coniunctum eft vt mcliufi dficattus fcdUainus ercellctias tangibiflum quebabent conumpcrc non folum tactum fed etiain animal : quod non contingit be crccllcntiis knfibilium alioy fenfuum 3deo fenfus ahj non indignernntmedio intrufteco.

atter eadcin caufa taetus non fuitin viia parte anima lie tantum led per totum bifleminatus vtper qiwmlibet partem pofkmus corrupiiua fentire r ca fugci c. lt;17^emonftratautem cp plures lint qui in ligua meins- .ßTJmnia enim tangibilia fentit lingua fecu dumieandcm partem t bumorem.Siqmdemigi fur calia caro fennret bumoremrviderctur xinuo cidem cflefenfus guftusctactnsmuncautem fût ono propter id qb non conuerritur»

CrSoluit puma bubitationem bicens q gt;nbsp;taetus qui ert i lingua bcnjonrtrat gpfunt plures taetus.qm animal fenz tit omnia tangibilta fccundum candem partem Iciiicet If guamt bnmotem ideft lapowm.fi quidemigitur r aim caro fentiret bumorcin ideft fapoJC5 vidctur vnuoride fenfus elk guftus z tactnf. nnnc amen, funt buo idcrt vi dentur elk buo propter id quod noconuertitur.aflam fc rundum ocm partem fccunduj qua fentit animal gurta bilia Icntittangibilia t noneconuerk. Siem ergo mdtz

-ocr page 85-

Secundus

faro non effet O’gannj tactuai. boe marie effet affcren/ duin er figno Öato ab kl^:. quod eft q» ftatim tacta carne fentmms ■rfenfibilc po(itu; fup:a fcnfuin nonfentitur. Sjbato iftofilrargni poffctqnod neruusno effeto:ga num taenia qinemo »mediate taeto fit fenfus.vt p,fi pu gaf.quare îc.iXd idem adduci poteft auctoritaa /Ay. in libio be aialibna r kXuiecnc ferto naturaliwm. 5nop/ pofitun»êbic /Ay.qiii vult $ earo fit medium i tactu . « non ojgannm.ßiUudcintna fubcarnej dlud énemna ytconmenutoa crpóit. jlnbac bubitatóe bue pncipalea ■nuentc ft politionca. Önac auicênetcncntiag ’ earo neruefaeft oaganutactuaïnon ncruua fimpfr.ad qua; mfitnedammotua fuit róibua fuperiuainductie.'dlia ê W5 a^t.t eommentato: bic tenentquod ncruuat non ®roco»ganum tactua. Æaro autemeftmedium. £t Hubertus kid bui’ bubiratónie bcclarationcm bieit q^p färncin intclligibjid quid ver earo é vel fimilc ei . Sife «item carnitripfr accipi bieit. IPnmo inodo bicitur fi/ nulc caniqb’c loco carniai aialibua carennV fangaine Secundo modo bicitur fimilc carni quod b, cópronem nmilcm cóplccionicaitiie fiuc vit.nó cuiufmodibicunf fêbentca.t öctca aliia offibufbiuttue crcicunt 'ri fenio quandoqj crtracti rcftanrant qbnon aecidu cralio nifi Vin complerione carni vicinicriftuntrquefola iter par tes aiali8 g totain vituni er nutrimcto reftaorata îflucre ïcffllucre videf. iCcrtio móbicitur fijilc cat ni quod car ni cvalde cómiemm ficut Öc quibufdam ncruie cótingit pp qb in cóplbnc carni affimilanfquomodoenqj accipiE fimik carni poteft cffe medium tactu. 33n betea funtme diumitactu. Êtfirr ncruicarni iinirti plus but rónem ^fdii qjo’gani./Êrqmb^ foluutur argumenta in oppo nramfaca. Àd pmnü^icif ^ ncruuab, cóplbnétga ttoicï tpfcctioicqj earot magie dppouionatâ topera/ tionetactiua. kld fcö’m bicend^ ^ earo paus imutaE 3gt;3ngibiliq5tactuo pjiontate caulalitario.ßnon ptionta tcicpone.vt bcclarat comtatot in lecnódcqucti. ad ter num binf q, mediü intrinfeeuj iu tactu plufös biffimdip coipueq, tactua til liid cearo.ad qtiuj bicitaibertus JntaganE ncrui ^pinqui cerebto a quo onunt qui car/ nino funtmini, qrtalco funtfimpfr otganûtactua non iict fcnfua.ß fi tanganEncrui carni mini, q»tales mcdij ranoni habet fiel fenfus.aiijöicut ^ quocüq$ncruo ta/ ^0 fit fenfus.^ no iptc ^rtina. q: illa fc babct vtmediu 'Vnpte biftante. 23hO ’ caro foliunb? mcdij rói.ncruua ^tcum boe $eft otganû mcdij ctidlo™ poteft fupplerc. ad auctotitatem aüt aç.m libto be aialibus bieit comc blot coniéto.cviij.q ’ fermo ay.bic écotrarius fer mon flue in iibj0 be aialibus.23n illc fermofmt firn ciappai r»it illic.f.q,iciuit bc mcbtieaialiumin illo tcmpotc, tue fmmadbiic nefciebat neruoe. 3dco illic birit qmftrum t^i tactua êcaro.fj fermo que point bic bat inftrumeta cucilliaaialib^ intra carnê.a: boc eonuenit ci quod poll ’Pparuitpanotomin.f.ip ncrui babcnt introitu in tactu Jmetu.quod igitur fciait bic.kly.rationc apparuit poll jcquentibus cum fenfu.

’^bitabit autem aliquietliomne cotp^ pcofunduni babct. bee autem efirerna magnitudoiquoy autem co : pop medi “weftaliqô cotpus non contingit ipfa ad inuicem ’ftangere.bumidum autem non eft line compote bumectam:fj necelTc cftaqua5elle: aut ba aquam:que non tangunt ad inuicem in aqua wima ettrema fint: ncceftane eft aqua5babe:e •’Koiumtquo repleta lint vltima: li autem boc ve fumampoftibile eft tangere aliquid aliud in aqua

Æode5 dutem modo eft in aère * fimiliterfe babct aer ad eaque funtinipfo.taquaad caque funt in aqua-latet autem magie noe: iieutî que funtina qua animalia ft bumcctum tangit bumectum.

G7^ic betcrminat be medio tact^. amp;tbiniditurin buaf qtptio betinet be medio extrinlcco t p accidês.fcb'o b’ me dio intrinfeco t pcr fc ibi(cciindâ.Sîmnino aût.’lpgt;tim3 itcy in buas.qt ptiina ptobat gp ad tactuscocurrit mcdiU5 crtrinfecd.fccudo qÿum ad boecopat tactu, ad alios fen/ fus ibi.^trû igitoium. Sgt;c ptia bieit tfbubitabit aüt quis.f.fitactiis fiat per mediu ertrinfeeuj. 2ld bocautej bedarandu accipit ^ omnecorpus bj ptofunduj.bec aüt fctlicei,pfunditas ê tcrtia magnitude quotûcûq, aût buo rum cotpoq tinedius cft aliquod corpus non cótingit ipfa ad inuicem fc tangcrc.f.imcdiatc.bumidus aöt no cft fiff corpore ncqj bumcctu. fed neceffe êaquam cffeaut babe re aqua que veto ad inuicem tagunt in aqua nifi fint fiées enrcnia neceffe éaqua babcrc medium quo repleta funt vltima.siaût boc vej r cftipoffibilcê vnum cotpustati gerealiud fine medio in aqua.Ætcodc modocinacre.fi militer cnim fc babct acr ad ca que funt in ipo taqua ad ca que funtin aqua.Xatct aüt magis nos S’ bumccfu tan git bumcctum.i. qiinter cotpa fc tangctia in acre fit me/ dmtn qj bciangctibus fein aqua.ficut aîalia que fût in aqua fupplc magis noflatent pp ipius fptffitudinc qs ais lia que lûtî acre. Jntdligcndn p q- in boc dat ró inter omnia corpora fctangcntia iaqua médiat aqua.t in ter oiafe tangcntia î acre médiat acr.ergo ois tactus fitp medium crtrinfccû.patctconfcquétia quia oio tact^fitin acre vel aquB.-taflumprü fifr ^ feba ptc.quia ita fc babj acr ad ca que funt in acre ficut,aqua ad ca que fût in aqus Sed ^ pria ^batur . qr inter oia corpora fc tangcntia in aqua repent bumiditas media.I$ büidttao non è fine coz porc.qrctc. JÊt pcr büidu; iiitclligit 2l^r.corpus bfis d^priam büiditatcm.p bûc^ veto qb’ bumiditate aliéna fi uc cxtranca c roratmnfine fugfufuj. ^ntdiigendü fez cundoqr bieit kXç.ÿ tangcntia fein aqua ncccffc’cllba/ here aqua tnediaj nifi enrcmacoç fintfieea . Ærponital bcrtns.i.qr extrema coy non fut fieea viad experientiam patct. nbsp;nbsp;Ægidius aût exponit nifi extrema coy fintfieea pp approxiinatione coy pri^ facta ,ad in nice in acre . tóe ciin I5 effent i aqua mcdiaret tn acr vt pri’.neq; poffct in grcdi aqua inter ca ^ptcr illoy comixtionc ad tnotee5t ftrictnraimc tûc extrema illoy vidcrcnE fieea qsuis cent bumida vfbuinccta bumiditate acrca. qr bumiditas'ac/ rca pp acrio fubtilitatcm no eft ita fcnftbilis ficutbumidi tas aquea fi vbifiat eôiunetio corpoy in aqtune neceffe eft bumiditate aquca n.cdtare. ^ntclligcndû tertio gr illy.îcomctatorbicvidcnl innere q,eft impoffibilc buo corpora bura ad inuicë imediate fc tangcrcin acre velin aqua que ,ppofitio fie inodcrari bj q.impoffibile eft buo corpora bura bifcontinua ad inuice imediate fc tätigere fecûdus fupfïcies cxtrinfccas in acre vel in aq.^t bicitur bura qr liquida bene pntimediate fc tangere . Æt bicitur bilcominua.qr continuaimediate fc tangunt.fient medt’e tales vit ge femiuiuc -rfcininiortuc.^t bieit firn fupucief quia fpcrificû imediate poteft tagcre planus ft” pûetuni Æi illa propofitio fit intellccta jrbal.quia ft non effet vc/ ra betur oppofituni qgt; fit poffibilc buo corpora bura bif/ continua te. £tponatur in cffetpbuo corpora bura bif/ continua firn fuperficies. 33crbi graria planas ad iui/ cetn imediate fc tangunt in acre vt buo lapides tincipiat nune vnus ab altero fuplcuari.t tunequcro vtyimedia te poft boe acr cireüftano rcplcbittotü fpacium qb'crit me dium inter lapides vfqsadeertû coy vel non.fi fie babif motufin non tempore ex quo fubito totüfpaein ptrafibif.

gl


-ocr page 86-

Xftcf

j^i rtóii tlt;infiarctnr var11115medium inter nice lapides 7 vtrnq5ilîo^: eft tnipoffibile te . amp;nbsp;quisin vellet oppo UtHin fuftincic ad boe argnniétnm biecre peffet. q’illud fpaeium fiiblto rcplcbifiir non per niotatn fed per fiibitä nnJiarioncm.fient fiate vacuo terra in co pofita non me/ ticrcf.fcd fiibitd niurarcf pp befcetu rcftftcnric. aiiterbi ■ enntalij q, infinita velcufare mouebif aliqua parsilliua aerie verfue cenrrouinaginitce tp qnäfo aliq pa aerie c 'pjopinqutoj lapidib’ tanto vdoeiue mouebif . î quanto ' ÄiftantioJ vfq5ad certu terminnm tanto tardiue.cuiigif in infinimtn ^pinq fitaliqua pe aerie Cequif q’infinita vdofirate mouebit aliqua pe aerie t rtia totue aer eatbe go;cinaticc.q; qncenqj vcloeitatc mouebif 'pare mouebi *• rur totum. «^cd contra via ia^r.T eometatofteargnitur pno.quia ra bata fenfep graue ftabit furfum nôipcditU5 * per tempne î no bercendetqb’eft ineóueniene.ï^abatnr ''pfcquciia.q: ponaf epfupcr terra ftvnuf lupie planus ;qni nt.b.tin acrc fit vnue aliue illi brametraliter fup/ pofiruefq fit.a.fic cp.a.befeendat verfue.b. T tue in fine motus qut.a.tmedtatc tangit.b.aut no fi fic eotra pofitio nem fi biccrctur g- no tune fcqoif quod iferebaf. ^tem iftud videtur elfe falfinn . q: maions poterie eft ilk lapie ' ad befeendendi i 95illc modicna aer fit ad refiltendn. igi turté. Jtein puncipio motue plueeftbe aercifra.a. çmaiotte refiftentie qj in fine.ß in puncipio ille aer non fufficit impedtre bcfccnfaj.a.crgo nec etiam infmcbo/ • nee beurniat ad cotactu m imediatn ipuis.b.qrc tc. Sc/ cundo qn feenris feindit ligna p5 q- ferrum imediate tan ‘ git lignn.qin ft mediaret aer tunc aer effet imediatn fin / * dene.quod no c verifimite.Ænâ quia videmufqpaliqua de eotpue burn figif in alio talitcr qp eu marima violen/ tia vir ertrabipot . bot ant non fieret fi inter ilia corpora effet aer medius.cn ipfc ficiliter ecdat timpdlaf vcl er/ pdlatur. 2ld bee t fimilia refpondef pmittendo prie g - buplieitcr aliqua corpora bicunffc tan gerei acre vlin aqua.vno mo imediate vt qn non medtat aliud corpus. Secundo mó mediate vtquando aliud corpus mediat. quod tn eft minimu5 a natura vniucrfali t er ordtnc vni uerfi beputatum mediarc inter corpora bura:ne alterum buoyimpofibilium fcqnatnr vt oftenfui eft fupra.J^ttne ad primum argumentusnegatur condufio qm medium eft minitnu5 a natura’beputatum. r io non foluni ipfum fed ctiam vniuerfaiio natura rdiftit.quarc te. j^tad fez cundani confirmationc fimilitcr bicif g -non folû illcmo diensaer rcfiftit.fcd ett'am vniuerfalia natura . Ûd tertiS bieitur g»in fine motus rcfiftit vniucrfalis natura.qudu refiftitin prindpio.quarc te. ad ferundû principale btei turtp licet acr'mediat inter ferrum fccuris tlignu.tn fez curls eft mediaturn feindensacrcm eft lignum.tprinciz pale eft artifer ea vtens.tper idem patet ad aliud. qin li gnum eonftringfns acre, t corpus in co firumt non cc dens eft caufa biffieultatis ertraetionis.

Crtfirnirn igiturowj fimilitcr litfenfire : an alio rum aliter fient nunc videtur : giiftus quidem ? ta ctufin rangendoialn aurem alongetboc autem no dt:fcd oururn « molle per altera fcnttmua.’ficubt fonabile 7 vifibilc:7odojabilc.f5alia quidem a Ion geialia verot^jprer qö latettquoniam omnia qui dem fentimufp medium.fed in bis latent quidc5 ficut oiiimus p:iu6:7 fi per pellcm fentiremnaom rangibilia ignorato.quoniam ptobtbet: finiiliter vtiq5 brrc’.ficut 7 nunc 7 in aqua7 in acre, ’l^a tamua.n.nonipfa tangere:7nihileffe per mediö. C'Æomparattactumad alios fenfus.tbiuidif inbuaf.

quia primo oftcndit taetum (entire per medtn^ omwIamp;Ç ficut ali| fcnfno.Sccundoaffignatbiffercntiâ inter lay 1 alios fenfuo in fentiendo p inedium citrinfciu.ibt«^ cunda bift'crt.©c pria bieit vtriiin igitur 01115 fenfwi lift fit fenfus.f. per mediti crtrinfceii53Ut a!io5t aIitcr . Iieut nunc vr guftuo gdcin t taetus fenfire videnf in tägendo alii autfenfus fentirc videnf a longe tp medium cftruiz fceuinboc autn0crt.f.'ggt;guftus tiaetns fcntiant noeoit currente medio c«rinfcco l5 vidcatur.ßburmn tiuoUc per altera fentimus.i.piHicdiü crtrinfccuni ficut t fon^z bile t viftbile todorabilc. S5aba gdem fenfibilia fc^' musa lögc.vt trianunc bietaialia ^0a,ppc vt fangio*' lctguftabilc.pp qd latet B talia fentirc p inedium cpri’’ feeii5,05oij gdem fentiin^ p médius extrinfeeu.ƒ? * 1”® latet cgdes.f.tangibili t gnftabili. heut birim^ pimßf’ß iiicdi) pmtatcj.vbii alijs msinfeftus eft pp niedil mag*’* tudiiic.öii in tangibilit filr guftabili ’aecidit fictif fiP^ pellein fubiUc nobis dreiipofitas fentirem^ olatägibiHa ignorato qin ,pbib5. r.imediate tâgere tune putaremW tangere fine medio crtrinfeco.filr vtiqs babemußfioiic mine in aqua t acre, pufjinus.p. nue ipfa tangere iinc' diate t nibil effe fenfatu p inedium crfrinlccmn-tL'i5cd oilfcrt tangibiic auiftbilibuuz fonatime qin ilia quidem fcntimnsicr co qjmedium nwuet q'.iqHid no0.tangibilia veto nonamediodj fimul cum medio;licut per t^lipeiim percufiußdionnj Opens pcixuirua pane perculTitiljfimnlaai dit vtiaqs pcreuti.

er 0 ftendit biffcretias inter factusxalios fenfuß ii’^quot; ttendopmedin cxtrinlcciT.b.q, bittert tägibileavilibm bust fonatmio.qiîi illa qdcs.i.vilibilia t ibnatiua fcnn mus er co quod mediii rnouef aligd.i.fim aliquid nafta gibiliaant icniim^ mon non a medio . fj fimulcu m^dio ab ipfis tangibilib’:ficut pcu ffuspclipcuiii.non.ii.dipc us peuffuo prius q, dipeatus pcuffit dipeatns . fedacoz dii vtrüq5.f.clipeuiiit dipcatuiii firp(utia pi uticntc.

^iitelligcnduin pfiiii comcntafortin tomento.erv.q’ actio medii in boe .fcnfn.f.tactus non eft font actio me/ di|in ilti6.f.vifu auditu t olfactu.icd faiigibilia biforiit a colonbus t fonisit fupplc odonb^in b g iiidigetme dio.qr fcnftbilia t lifts tribus.f.fenfib' ^prie agui m medi timibdndc mcdiuminos.iangibilia aut innlagunfin nost in inedin.Sed bcbea bie intdligerc per fit • nóqi in codem tempore patitnr médius t.lenfuo atangibil*' bns.t in illis.f.tribus fcnlibus bucbus icmpo'.ib**®-^? timatur .n.qgt;acrt vifus alterantur a colore in codan t Ifand.fcd intendit bie p priontatem t polkrioritatcjm 11 lis.f.tribus fcnfibus.priontatcm fim eâm.f.qma failibi leeftcaufa remota in motiouc fenfus.t medium eft au 6 ^pinqua.^ n taetu autem médius t ftnfuß meuentur fnlimnl a tangibiti.fcd iiicdiuniribil fatitm boeded^ aliquod aendeng er ncccdiiatc qr non eft needfe in die fcnfuslfieut medium eft ncecffaiui in cffealioy.^tpoft fubditifimukigitur bebemug iidligcre prinationespno ritatis t poftcnontatis in caufa no in icnipore. ;Slgt;ediU5 igiturcrtrinfccutn in vifuauditut olfaciu eft medtmnp fct priusiimutatur qs fenfus non tepore fjaulaIitate: ita q’ dus imutaiio eftcaufa per fc t neceffaria imutafioz nis fenfus fine qua nonfierct feufuo imuiatio.fed in tax cm tguftu medium crtrinfccum eôcui rit folum per aeci dens nee eft caufa per let nticffaria linmanoiiia fcnfiia fine qua non fieret dus iniiitario:imo fi non effetmedui cririnfecum melius fieret : fed cencurritfolnin er nccelfi tatc eorpo? in acre vcl aqua ertftcniui.qiic non poftimti mediate fc tangere:vt bietum eft . jldeo jungibilcliiuul


-ocr page 87-

i^caindns

P’ww medium t Wetoj non tempoic f; fanfaiiratc: ira q^ imutati? medij non cQ per feeaufaïmuütioniö tartua;li eet enneurrat per aceidens.fjmoues .pritnû per fe ta me dij ertrinfenq; aîalis tägenne eft obieetum tagibilciitcr flu^i1 aial non médiat aliud moues per fe ,primins. nbsp;nbsp;nbsp;, 3ntclligendu5feo'o q’ cometato: mouct eötra Ié bubin ^benullq t Älcrandn qSfacicb.lt ptra zip.in boe q’ bi In tactii nibil fentirc nifi p media, ertrinfeeu? bices.©i eant.n.^ nos ctfi pecUcrimus cp tangibilia no copjeben dunturin aquaT in aere nifi mediaribus iftis.f. aqua t äerequid poflumns bicercin eóptebefione qlitatn^ tan/ S'bilimn.in irtis buobusmedijstquafi bicant ipfi cp qli latfstangibiles aeris i aque eópaebendunf per tactum ®pm50eurfu medij ertrinfeei. lit bmerefpondes cornez öt« bleit cpomneaialqb inname cd ede in aquaant acre non fenntaliq;quahtatem caltdiaut frigidi icis fi fucrit 'n limplieitate qj bebet babcre: q: cd locus ci^naturalis iloent ied fimilis loeato:vt Oedaratil cd in fermonibns I’niucrfalibns: r id bedaramm cd q, fenfibiic otrarium Wante padionem: TCuita fit aialnon fcnitt ealo’cm aut insusin acre aut in aqua, nifiqn eu cis admifeenfco^ao Ncalida ant fngida.3 lb ergo cotpota fût alia ab aquai äßacrcnaturalut pod fubdit. tt ft acr e aqua continens Sliilia babcrentqualitate otrarii: tune ipedirent optebe fionem qnalitatujcótrariap ab aialib^. amp;t pptcr boeqb bjim’ non cd opinadu?aqua, ealefieri bum fuerit aqua pHtat neq5q. acrinfrigidcF burn cd acr pur’: fed boe ac feidit pptcr cotpota ad mirta cum cis cahda aut frigidj: ? ^frigiditas cd aceidens infeparabile aque dent caloi •Sni. Ono pnndpaliter bic bicit comenrato; in boe co Jnrnto. (Pnmildl q’qi acre: aqua fût loca naturalia ataz •mintt locus naturalis ed fimilis fuo loeato t einspferz lufiauB.'^dco acr t aqua non agnnt in aialta p funs qua **f»cfpumas:qtfi fie tune per cas ipcdircntur atalia a co Snitionc crecIlcntiaK aliop tangibiliu. fed fi aialta i acre *d aqua cridcntia fennuntealotem vd fngns no fenriut •■lies qualitatcf que fût acris vel aque.fed fuut in quibuf . dnncoioo'jbnsacri velaqnecómirnstficut fieraltanoz nes aquecómifccanfur:r vapoica acriiqualitateo dop coipoiuni fentiimfper acreni vel aqua tanqi per mediu Serudu^q- bicit cometato: cd qr aquaipfa remanéte Rmplic! t pura nó potceleficritq: fügiditas cd emo p;o pdipafTiotT fimilttcracr ipo remanente pure nó noted infiigidaritT its be alt|a:q2caliditaf cd p:op:ta palfio ei^ III act aciumaqua appatetcalida vd ignis frigidus be: cd per admirnone corpore ealidoy ed aqua: vd frigidoz mitom igne:r talc aggregatû non caqua para vei ignif porustlj spud vulgunt fie benominef. nbsp;nbsp;jlbec tame bi ctaimpugnataibcrtust- rpiio pumuy.qm qualitatesdc ntenio^fut fimpliccs vd faltcm t crcellcntii : qualitates wtminor ^ marimc aialium fuut rcfractc: t ad medfuj rcductc:vt pateter hbio be gcncrationc.crgo fcqofror ep eetraqua bent quaiitates ptrariaa quahtatib’ ’aialium ipcr pus babcnt ea allcrararc : r pofTunt per tacrum ab cis fentiri.Mlcc cd vcqz q’locus natural's olictuus nullo •todo habetaipfu5 altcrarc . fed minus alterat qj locus PWer natnram. Secundum cria ipugnat pno • q: aqua calcfacta nullo co:po:c ab ca rcccdentc ifrigidatur er na Iura eins ptoptia:quod noedetnificadci aquacd^moz do calida mo frigidaabüß admirrione co:po? : calidorr. Secudo nifi ignis purns abfqj tali admirrione podet infrigidari:raqua pura calcficri:tunc inter dementa no Ponct ede altcrario:r per pus nullum dementum pollet imcdiatc er alters gencrariotra aç.fiobc gcncralione. 0ifitcrgo q gt;non cd Vtrum q^ tactus non fentiat nifi p Mium erffinfeemntvt videfmnucrc comentate: . fed Pon fentit CO4gt;U6 conftansquin concurrat medium ettri fecumtr boe bicunt eVr.voliiide tenentes banc vlStbu; bidttbuqrrmolle per altera fentimusre. Scd 3obana ■Jandonus fupplct r moderat ifta bicta eometatoris biz ccndo pro primo q gt;nbsp;cometato: vult cp acr vd aquafmqgt; eft locus naturalis alicums aialts b; quaiitates adco ,p pinquas r fifes qualitarib’ illmoaialis ep ab illis no paz titur neq; cas fentit. ffbro fccudo bicit q’ aqua pura ilz la puriiate qua bj babcrefin q gt;nbsp;eft locus naturalis aialif non pot tpfa remanetc fie pura ealefieri caltditate cogno fcibili per tactum illiusaialis : r fimilitcr fuo mods bic# tur be acre, ©trû autcm aqua pura ipfa rémanente pura rablqscomirnonc alicums corporis calidi fccum polTit ealefieri r pari modo ignis infrigidari . bicit ad buncloz cum non fpectarc.^t er bis folni vult pofte ad argumcn ta fuperiusinductatquod qlitcr verum fit fubtifrconfide rantis induftrie rdinquatur.

2Jfgt;nmo videtur taro 7 lingua : lieufa qua^acrad vifumtraudirum ro'factu fe babent: lie babcre ad fcnlitiuu5ficut lilojum vniiquodqj:ipfo antes fenfitiuotacto:ne 05 ibimeqa bic fret Weß fenfue: vt fiquis ponat cotpucalbuni in ocnlum vltunum./Snare t ma nifeftum ^ mené fit rangibilie fenfitinum fie eim vtiqi accidet cpquidem in ahje.zlppcfita cinm fenfirioum non fcntiunt : fuper autcm carnem po lira fenriunttquare medium tactui caro.

(r5?ic betenninat be medio intrinfcco:r per feipfiufta dus biccns:q’omnino autcm.i.vfr vidctur caro qstnm ad tactum:Tlinguaqu,itii5 ad guftii, lie fe babcre ad fen fitunm tactusrgitlr ficut acrtaqua fe bnt ad vifmn au ditii 1 olfactuimt fupplc videftactus c guftus lie fe baz here ad fuû fenfibilc ficut vnnquodqj illov.f.,vifusaudi ms T olfact’ IS bj'nä ipfo fenfitiuo tacto.f.imediate a fen fibili neqj ibi.f.vifu auditu t olfactu : nee bic.f. tactut guftu fict vtiqs feufus : vtfiqms ponat corp’ album in oculum.i.fup oeuîû vltiutuj.i. imediate no videbif co:/ pus albutqitarc mantfcftnm eft : cplenfitiuuj tangibilfs ideft organaj tactus fit itit'’-qr neruus eft,! no caro.23n in taetu ide aceidit ficut in aliis fenfibus.ana; in alijffcn fibuoappofita lap fenfinuum non femiût.fed fuper carz nem pgt;ofita Icnrim aialia per tactum:quare fequir cp caro non eft organa tactus fed niediu. ^ntelligendu, ip fie aer T aqua fimtmcdia per fc -r ncceflartain trib’p:imis fenfibusad boe vt fentidt vtpriusoftcnfu5cft'‘rboeteft eis non per natnram ,ppriam alietuus illaKtrium fenfo urn .f, per natnram cis cocin.vijbicii eomciitaro::ita caz ro t lingua funt media per fe t neeclfarfa tactus t guft^ quibus indigent vt corp fenfibilia fentiant. 21er vcro t a qua rclpcctu tactus 1 guftus funt folum media per aceiz dens, ©ubitatur vtrum fenfibilc pofitû fnp:afnfam facial fenfarioem.2trgnitur cp lie. primo b'vifit : q: aliqn pcretpit vaporem criftentefin oculorr oeuloeoprelTo vi defur fulgo: in co criftca. €t mediantc fpcrulovifus viz det oculmn in quo eft. Æt vifiis vidct aerc iHuminatum vfqs ad vifiim.quare xc. nbsp;nbsp;fjecudo arguitur be auditu

qui pcretpit fibiiliq in sure, ifertio arguitur be olfictu qui pcretpit odoreni realiter pernenieutem vfq^ ad ipfuj duarto arguitur be giiftu febrieitäris: qui bulcia g re liquaalterius faporio ludieat arnara.qb' non et alio vide tur eóringcre nifi q: a fapore propnjorgani ipm perci^uë do ïpeditur a pcreepiionc alio? fapo?* ^iuinto argui turoc tacru : qm eaicfaeta earneque eft mcdiata organs tactus pcreipimusillius ealidiratcm.similiter bum ncr uus pungitur bolorofe fcntit pugentem:!^ fit fibiimedia tuurt ita be alijs. Äd boe bnbium bicit pin.crvi.q' in 55


-ocr page 88-

Xib:r


«mmbug'f. fcnfibuscunifnp f^ ffnticnc fucrit pofifuj ipm fcnfibtlc non fcnnctoiiU': aut fi fcntict male ientut:

2lli| autem bieuntlimplrÿnulle modo fennat. JÈt boetribuß beeaufia bcdaiat Æ'gidiuo . Tourna eil quia o:ganum fenfuebifTicilmfrcdpit ipiclTionca qj medium 1 q:gencratio vuiuoca eft fadlio: t babilio:qj generate equinoeatenm genereratio fpedei a fpede fit vnmoca gc ncranoautfpcdd afomia fenfibiH fitequmoea. ^deo licet in otgano fenlue non poffit fieri gencratio equiuoca que crt bifFicilioj.f.fpeiafomia ficutin mediotm in ipfo fieri pot gencratio vmueca.f. fpci a fpedet boc ê foluj quando inter fcnfibile t o:ganii5 fenfua ê medm5. ergo burn fcnfibile eft imediate fin die materiale fupcr o;ga/ no fenfua non fict fcnfatio. nbsp;nbsp;ßciuda caufa eft q: fpea

fenfibilia fpualiou modo recipitur in ozgano fenfue qjî medio.fed fpca ,pdueta imediate a fonna fcnfibili eft mi nue fpinmalie q, jiducta ab alia fpede. ergo in organo fenfuenopoteft imediate redpi fpeeiee a fotma fcnfibili qiiarc opottebit q, fonna fcnfibilie ptineagat fpem t me ditim qj pioducat ahafpedem in o?gano fenfue.qre tc.

iCerfia caufa eft q: fenfue ;?fiftititiquadam medtoen/ tatc.ergo lient eft medioeritaei bifpofitionc otgani fen/ fuenta oponct q ’ fit medioeritae er parte obieenqb’nó fit minue intenfum nee minue intenfum nee minne re/ mtffum.ttt fimilitcr crpartc appzorimattoio q-no fit mi nue biftane nee minus ptoptnqun. 2ld rationes i co/ tra rium.adpuma bidtur agbufdas q f vifue non videt Tapotem eriftentem in oculo:(cd bo per vtfusiudiear fc vidcre quodda nigrum fmiHam partes in qua eft vapor ;pptcr pnuationem vifionie fm cam er ,pbibiticnc trän fiius fpc:;: ad ipam facta a vaporc rccte co mo quo ludica mus tenebrâ in abfentia luminie. ilfr ctiam poftet re Ipondcn ad bäc rôem.fcd btefuffteiat . jfeprefTo autem eculo apparctfulgor er eoncurfu fpiritunm ad ipfum qui Cuntluddituon tn fit vifiom partc ptaeiaafpinitbue. fj in parte biftantc. ©ifus ctiaiUpfpccnlum vidctcolorcm fupcrfteialem oculi in qua non tft vifue.ßab co notabi/ liter biftatcum fit folum in ncruis opricistaut in bumorc Offtallino aut in vtroqs.leidet ctiam acre illuminatum fin partem biftantem ab oculo r non imediatd cc Sd fecundam bidf qjfibilue cdtnr in aurc cr afeenfu vapos feu vcntofitahmi ad aurcm vementiumr acr cft illie cr tcntemagtonimm Tad latera aiiriuj pcrcucicnrin.Æteû auditur no eft in acre imediato timpano auditus.fed bi/ flat ab co. 3.d tertium bf qgt;qn odor rcalis puenif ad oifactumnlle quiimediatus eft ri non fentitur.ß pa:; : re motus, adquartu bicitur cp amaritudo quam febriei tans percipit,c in vapo:c putrido er calore febris ad os clcuato:quic0mirtuebuiiuditati Ialiuali:que poftca cits eibie mifecturiomnia faeit amara iudicari. nbsp;adquin/

turn bicif q,cum ncruue cak fit ealiditas illa que eft i ner no ant earne illi immcdiata non faeit fenfationc in partc tlla:(5magis eft illiue impcditiua.fcd a ealiditatc ertrin/ feca multiplieaf fpedcsad ncruum ilium per quant ipfa fentitur: vd ab alia parte biftantc . 23ndc bicimus nos fenrire ignis caliditatcm t per vnam partem noftraj fen rimuo caliditatcm vel fngiditatcm alterius partis biftan tis. ad id autem qb bicitur be punctura neruipatct gp pars nerui immediate tacta a pungente non fentit . (5ps biftano inter quam t tilud qbpungit médiatearo.Æt co/ munitcr bicitur q, fi eapcrctur net uus vndiqs came bif/ coopertustpungerctur non fcntirct.


lt;17 5Cangibi!es qiiidej fgitur funt Oifterétie cojpo tis fecundum g jcorpus . àSfeo autem Elfteren lias quibus demenra oeteinnnam calidum frigi'


ÃŽ nbsp;nbsp;nbsp;dumtbumidunKTficcum ocquibusp:iu6ofetum

efimbieque ocdenientiß» J^enlittuumautem ^farom tp tactmuni : î in quo Icnfuß vocatueja ctue eft pamo q? potentia'buiufmodi pars e.ye tire enun pan quoddaj eft. tû nare faciensquale ipfum aetu buiufmodi ill ud faut CU5 lit potentie« (T inunc beterminat be obiccto tactusir biuidit in tres: quia primo oftendit que fint qualitatcs tangibilcs. Set cundo infertquoddaj er biens. îEcrtto oftendit q’ta«u® eft tangibilisr non iangibilis.ibifccunda.I?ndcli'ni/ liter calidum ibi tcrtia. Uiuplius ant. 0c puma binf S’ tangibilcs qualitatcs fimt biftcrenticcoipons Iccundu q’Corpustt funt bilfcrcnttc quibus clemcnta bctcriiiiw lur feu biftingufimr: vt calidum frigidujbumidum liet« be quibus prius bietum eft in bis que beclcin.niis.il« libro be gcnerationc r «orruptione . Scnlitiuum auKiu ipfoy tangibilium eft id quod cftiactimij: i in quoeUpn mo fenfuß vocaluo tactus:quod.f.tactuiuu i liuc organ« tactus eft parß animalis que eft potentia buius.f. quail/ rates,tangibtlcsmam fentire eft quoddà pamquare fenfi bile eft faeieno ipfum fcnlinuum talc quale ipfumeadu Îfacit iUud.f.fcnfitiuuni buiBfmodi.f.in actu nimfina Ie potentia. JntciUgendum fin comtniatorciu coinen to.ervj.q’tangibiiia vlr fuiit biftcrentic crUictes in on»/ mbus.f.communcß omnibus gcucrabilibus Tcorwplt; ttbilibus t itclligo p biffcrentias brias vniucrfalefta qui bus nullum corpus fugitir funt prime biftcrentic cruK in quattuo: dementis.f.ealidmn fi igidum hccuni th«'' midutn:î que funt er cis vtafperumiburüm « . ttt9 buß patct tp bilfcicntic tangibilcs funt biftcrentic coipo ris fill q, corpus non fimphciter fed gcncrabile î cor»e ptibile: vt ercludantur corpora edeftia 1 tile funtcaliditai frigipitafïc.q prio infuntdemetist'tfcudanoinlulmlr tis ratlone clcmcnto;um.3dco funteominunesoniint corporibue gcncrabilibus t corrupnbilibus.

€7‘einde fimilitcr calidujtfrigiduj : aut ourum 7mollc non fcntimußifj ecccilcntias tanqiw frnJ“ velut medictate quadaj ernte dus que tu Iciilibiu bus contrarieratis.Æt pp boe oifamât fenfinu? fenfibiliamiedinm-n.tnfcretujcft. ^it.n«8dBtnJ 05 ipfor alterum vltimo#.705 licutoebensleun re album znigiuj ncumijipfc^oebere elïcacfu p otentia vero vrrüqj«fie autem 7 in alijs«7mta ctu neqj calidumncqj frigidum-ltlmplius autem ficut viübilisï muifibiiis cratquodämodo vifus Similiter autem7 reliqui oppofito?tfictactus7 rangibilis 7 intangibilis . ^ntangibiie aut paritas omnino bnßoiffcrciitianitangibiliujtvtpamiac aer.7rangibilmj : crcellentie ficutcotruptiua fecun dnm quideniigitur vinnn qiiéqj fenfuujoictum cd figuraliter..

ör^nfert er biens i^ fimil itcr caltduj t fimilitcr frigitw autburum i mollc ideft ficcutn t bumidum non fenn/ mus.fed crceUcntiaß tanin fenfu tactu cciftentc vclutq/ dam medictate eius contrarictatiotcinsque cft in fenlibi ■ libuscius. jftpropter boe q-fcnfitiua fcilicct tscmscon fiftunt in quadam incdiocritatc bifcernunt feiilibilia fee«1 dam eorumercdlcntiao:medium autcrneftbifcreimnin I


t, f ’n


a

’1

*1 ti it


te


gt; lite' te te te H te


Ï tel te


rum vlumoram ideft tenet locum altcriuu ertrcmi.^foj ficut bebens fentire album t nigrum neutrum ipitetum


-ocr page 89-

îj^^^ P?’?”*'’ vtrunqj:tü» in alijs finfibuo: fieî ’Ijipctf'®*”'^'^^”*^*^’^^“*“ •’Sfr’Sitlü.fcacro.fs vtrun 'tea ' ff -S^lf^'Scnd»quot;’ P-ioqp q: ojganütact^ ê ’'lue r?^ qÜtaiCötägibiks qipm bebjimutarc ^ifimii '^quot;^” ^ '®^'“ ^“ quot;*'’’* ''finpotctia palïïua ad W'1*quot;^ I’äb£t aau : lequit g^ tactue non pot iiiliirrs^^ .^' ^”’*1^ '*fi 9“quot; ^ *” o-Sano: ^ptcrca ï 'idcn ^ '° ^^?9* file calidólYitV fngidü non fcnriin’: '’«nr Ar-'^' ^“’^‘’’ '”lt;’•'•'90'quida intciUgiit vt verba bwuid*-^•’•’^•'’•lt;quot;'gwtfi’-'f“''ï permolle intdligunt 5.r(J“'3ntclligcndü fceüdo fim ?in.eométo.c.rvüi. Sibils '^^‘“^ eoh.pbendittanin intenfioja er rebno tä Wfcnr®'^^°”''^® 3lii9flt;”fit’*’8 eö '”'o Icnfibilibus : qa ^Un' k '’lt;”lt;eogt;’ipbendüt medioeria fcnfibilia i inten quot;Kw« - eoniplxndüt. 5'’lt;lt;quot;'8lt;”lt;'“flt;rtio fmeo Utóor.^*''’*”®'’lt;**’®*Plt;’quot;’^”'lt;^^ earcat fîmphett 'Hdihi ‘''’'•eeotbiunido fieutfiiitin vifa eolorct in •iilia £”^lt;''lt;•^’’‘’•1idée Uli fenfuo eompbcndu ifua len ^•’m tomin.fenfaoaüttactus eompbendit ertrema: liS“®^®”**'^“ '” quada medietate r temperâtia qua btiKlJJquot;®^'”quot;®® ''’•’ *quot;'ö gradibuo mcdi) a nó compte nj quot;quot;cdfolii fubgradibuß intenfiotibuß. fedgaotga/ ''8? ”'’''“ I”^^* .pptium eolo:c:ideo vifus oco colo 'tinr r '^ E^'Peee''^ fi'eaudituo ces fonos.olfaetus an Idj^Wfiiuttactuß. 5nkUigcndiiquarto fin cémenta/ Stóp «^ lt;’5 ’’• “bS^ü fit bcq, calidu5 ncqs •isnƒ'^ quot;'®^“ 9*’'ponibilis ertin co.f. vtUta finti co «ihoi ”“ lt;Ppe cu unpolTibilc c vt benudetur ab ein itbc„'5'I'''**'”Pofl*bilc in iUi0 alt,3.f.viln T auditu.f. dio,„ ”^ *“’® lenfibilibuß re. £lmpliuß amê orte •«fin '^^^^ tangibilis tintan^biliß biccno. /Ampli^ nÄ*'*“® ^’’®’ 9uodâmodo vißbilio r inuifibdiß: vt quot;»«m ' *”'’•“•'lt; quot;*^ '’lt;''9 'eb''quot;® •quot;• oppofitor: fie ta/ iiifc^S''’*''® tintangibiliß/^btangibilc antc bicif t^.0no mó Örmtangibilc qö’omoë babenß (jd^''jöcbilc birtcrentiä tangibihütvt paduß crtaer. Ce 'HmÏ®*’^'^ 'btangibilc fient crecllcnttctangibilium r ft 4i3o ^■'” 'P**“® wetußtrfupplcri polïct tertiuß mo/ ^^ intangibile:qui3 oio puatu qnalitatib^ ’’’buqucqslenfü fie bi fer '^^b^WibUß feuraluer.t. vnincrfaliter vel Tu quot;•km ■'•'’’* ^lt; •”® fijrticicniiotc r beetrinâ magiß fpc quot;’•rädere pertinct adIb^: be fenin r fenfato.qre ré.

T'ottet dût vmueifalitcr oc omni fenfu accipererqnomâ fenfue eft fufeeptiu’ fpc jde? fine marena:vtcera ânuli fine ferro tii'i f^^'P*^ fisnum» Ïlccipit autejaureum aut 1'gnum:fed non inquantum au? autœ^Si I^®^rautcin 7 fenfue vniufcuiufqj abbabéte co Ii^ *”^ '’umojem:autfonum paritur:^ed non J^ntü vnöquodqjillo? oicitur:fed inquantuni SMcfttfmrarionan:

^'mdcoctauüca.b’ tractatusrin quo aV-bedarat q •»«111,®'’!'”’’®®*.'’“® fenfibuß.r bimditur .m buaßpteo: C^Fx’^®^9P '’'lt;*” ‘•quot;•*” f^bbdamouct vnaj bu Wm ’ ^quot;”’^“bbabit autaliqo. I^nna in buaefm g» Wft f«“*^® öenfitiun aut. ©e puma •^Ï^quot; -^® ®* ^‘ï’'“ ®«*Blt; quonla crt fufeepnud fpc/ '^0?”™^ fine inü:ficut cera rccipit figura annuli fine 1iUni -®'’«'P“ autaurrùautenen fignu;fcd non in/ ^feh quot;^ *” £®*fifr aüt r vnincuiufqs fenfue patitur antbumoië.i.fapo:éaut fonu.fed non fjquot; vnüqbqj ülov bicif.f.lapte vcllignü vel aliud ' *amquantu bfb^i,f.colowtn vel fapotofür fm foi

ma fcnfibilc. ^ntdligcndn ^nto ç J^gidiustripIieitCj bedarat g gt;nbsp;fenfuo fit rceeptiuus fpccicï fenfibiltü fine m^ IPumo cc pre fenfue qui rccipit fpccic fcnfibtlc fine ma tcria confire bifpofila: vt crt m eotge fcnhbili.ideo fenfue non dficif fimpltcitcr ipm fcnfibilc: vt m actioc reali eon/ tingit:ficut bu ignie eóuertit acre in fui naturam: quonid tue aer rccipit found ignie cd ma eonhtr btfpofita : quarc tdc cAFicitur ignie.fed fenfue fold rccipit mtentione foimc Etc fenfibir abfq5t^cgjeiriciafipni fcnfibilc.geeddoer obiceti.nâ Ij in actée reali ma coagai cd founa tn in actée fpdali fola forma bf agcrc.cd ergo obicetd fcnfibilc ,pdu at fpem in fenfn cd ilia fit actio fptntualie : fola fotma fen/ ftbilie aguddeo fenfue rccipit fpccic fenfibilë fine mate/ ria.f.agentie coagentc cd fotma fenfibili ad ilia rcccptiój.

2.enio er modo fcnfibilte in fenfu. ïHâ cum fcnfibilc agat fpiritualitcr r no realiter: vt fcnfi bile c per ilia actio/ né rccipit fenfuß fpcciê fenfibilë fine materia.i.modo fpt rituali r intcntionaliter t né realiter ; fin eflemateriale : gt habet elfe in fenfibili cojpoie.5Iid ifaqj littcram;Sifr an em îc.erponit ifgidiuomfcquëdomoddfm vterpo fits fuit. tComëtatoiadtinfequif inodd tertid.f.q gt;glib, fen fuß ércceptmuß fpeeiei fcnfibilia fine mä.i mtcntionalu î né fim elle materiale : vt rtatim patcbit. 5nteUtgendö fecudo ßmpin .comcnto.c.rri.g’rcccptio fotmay icnfibt lid ab vnoquoqj fenfii crt rcccptio abrtracta.fienim red/ pcrct cao cd matena:tde idë elle bereut in aiaz ertra ani ma.z idcoin aia fdtintcntiéca t compbcnfiécoit er 3135 nó fdtcompbcnfiöcß ncq? fed reo mälcß non compbenfe oino.'j(boft fubdit ip fenfuß non patifab co, f.coloie: aut fonofim qb'ertcolo:aut fonuo.quontâ fi ita crte contingc ret lp cd redpet ipm eilet colot aut Ibnuo né mtenrio: z 15 intcndcbatcübirit.öcd nonfmqo'bidtur vnulquirquc fed firn q? crt bcc inicntio.intcntio ent colons alia ert a co loze.1 birit firn gpcrt in bac bifpónczintênóe obferuädo fc ab intentióibus qarccipit mtdlcctnß.illcenifunt vni/ ncrfalcßiirtc autcm fût iilc.i.particularcß.

CS^emiuu autcm pumumcd m quo buiufmodi potcntia-Oquidem iÿtur idem fedclTe altermn eft.2llbagmtudo quidccm quedaj crit ^ fenfue paritur.lRó tarnen fenfitiuo clkzineqj fenfue ma gnitudo eft:fed ratio quedâ 7 potentia illiuo.

lt;17 ßccundum commune omni fcnfiu'quod crt clTcidcm fubiecto cum fuo otgano z bifterre ab co ratione. ©tut ditur autcm in biiaa partcß.in quarum prima fadt quod bictum cft.in fecundainfertquedam er bictis:ibi21lSani fertum aûtem. ©c prima bicit g ’ pzimuin fcnfinuu5 Id ertorganum fenfue in quo crtbuiue potentia fdlicctlcn/ fiiiua ertquidem.igitur idem fcilicet organum cum poten tia fcnfittua fubiccto.fcdclTc biffinitiHum ipforumert al/ terum quidem cutin id quod patitur z babel m fc fcnfunt f.organtun due crit quedam magnimdotnon tarnen Icn fuß:ncq5 elle fenfitiuo crtmagitudovel elfe magnitudimï ita cpfenfus non crt magnitudo'neqj Öilfinttio fenfuß crt biffinitio magnitudmißded fenfuß ert ratio tdcll forma z potentia iHiuß fcilicet magnitudinte. 5'“lt;quot;'S‘-’”dum fc cundo ^m comentatorem comcuto.c,wi.g’illud qö fcn/ litert aliquid corporiß z non fcntit firn cp corpusert ncquc fenfußert corpus:led intcntio z potentiaiUlußcorporiß : quod ert primum fentiens. ffria öicuntur fcniirc fdlicct anima fenfitiuazeeganum: z quodlibetiftorum crt aligd corporiß:z quod fcntit non fcntit fut corpuo;qtna non oninc quod fcntit eert corpuoincqsfenfuß eil corpus : fed crt potentia illiuß corporis puta orgamiquod eft primum fentiens.Æter bis veile videntur Ülç.z ifomentator g. fenfatio primo fundctur in coinpofito.


-ocr page 90-

Xihcr

Cr.ZlOamïcftn sût er bw:t ^pterquidfcnlibfliu «ccHétic co;:üpürfcfiriua.^i njq5fitfo:rio: fcnli hnc mottig folmturrario:boc auf erat fenfue ficut Îfympboniax tonugpeniTis footer cozdi'e.

iöic infert buonW Iffndü ^tjjpterqd . ®cp?ima bidtc^ er bis cmsniffrtn ,pprcrgd cr«nctic fenfibiüum cojïöpiit fdifïtina.ft na05 inot^a fcnfibfli ^pucnicB fitfö: tiO2feiilihBo.i.oitçano fcnföpfolmfró.i.beftruif a?po2/ 00 öebifa ad fenfu reqlita.renrug ndterai bec.i. eófirtebaf in tali róne i ppo’döc fiditT fiinpbonia.i.eonfonaria ï tonug bedruif eoidig foyiter peufTug. ©ubitaf quo/ modo creelles fcnfibiie eonûpat fenfû. Sgt;iccndJçp er/ cclleng fcnfibiie triplicifcrcoj:upitfenfû. 'I^iimo quant« ad wdiein aatne babendû be iHo fcnfibiIi.èccûdo quanriî ad iudicia babendabc alijs fenfibugtTboc vrqjad tcp^. tertio quantiiad potentia fenfitinâ t fp.mïafpiciedo inté fc fplendidn:vt folê cotalpi? iudicia bndu bc ipfp pvifum quia nó poTumus bcipló bene iudicarc.^oïïüpiFcnam indteia babendu bc aliio fcnfibiübuß vfqj ad tepnarquia vfqj ad eert^tepng nópodunnis bc alijg pvifü bene in/ dicare.fcd qcqd Tidein^eû quadâ viriditatevcl lucid 'täte nobig apparer. tf0”d^^fetiâ qnqjqnantû ad potentiâ fen finua en rr tali intuitu align boeccuo effciaF. £an(cautcj box in terrio buino biffufius bcclarabiitur.

^T/Er 4?ptcrqmd plante no fentiutbabentcequa dam parte aülê:7patiéteeatagibilibus .Æfnätß frigefeiit ? ealefcöt. iCaufa eninon babac medic rarem neeg buiufmodipnneipiiip ffibilc recipe fpedeo fenfibiliüifed patt cum ma cria* flr^nfrrt fccûdû biecng.tft^pptcrqd plante néfentiunt babenteo quandà pfemnialcmiga aiam vegetattnâ -rpa tienteg a tangibilibug t naqj frigefent realefcnr. tCdenij buina c né bfc tnedierate ncq5 b‘’i pneipiurquod polfibi/ le ê recipe fpea fcnfibiliû fine materia, led fôlum céringit cas pan cummij. ^ntdligendüq’ plante nôbabétcô/ plerioné redacfâad fllara medioeritatem qua recipit fcn/ füg CM fintniinio terrefiregnô non habet lênfû neq; rceiz pint fomiag fenfibiletinifi fin elfe materwie fient lapie vt alla inaiata.t bec c cailla quarc non Icntiût. erS^ubitabit Jut allquis fi patiaf aliqilïd ab odo reiquod impolfibile cilolfactû babere: sut a colo renon polTibile vidcre.fimihteraüt^i'nalii o « ^i aütolfacn 'bne odol.’fi aliquid facit olfactü odo: fa dt.rSuarc impofiibtltiiolfactû babere nibil polïï bile pari ab odo:c.Æ3dc5 aûtrario7 m alijc:ncq5 polïibilimfedinquantu vnûqôe^ fenfitium lt;r21lbouct wâ bubitalioné.T biuidif in treg qui# pumo tnouct vnâ bubitationc arguendoad vnâ partis.fecundo arguit ad iifiit.terrio foluit refpódendo rónibus facriß in eppofitunbi feenda Sed tangibilia.ibi terria Jfrgo nc il/ (a ©epinabicitep bubitabitant aliga fi aliquid patiatur ab odoxiqbipolfibflc cd oifaetü babere:aut a colo:e non polTibilc vidcrc.Similiter aût 7 in alijg.t nine arguit, ad partem negatiuam. TJï'iimo fi pro quia ode: eft olfacti/ bile fi aliquid facit olfartum idcft olCictiencm odo: facit : quarc impoiTibiliHiu olfactum babere mbil'inipoiTibile c pati ab odo:c.Æadem autem ranoed 7 in alij g unpolTibi lium ed.f.q inon babeng aliqucm Icnfum patiamra lend bili flliuß fenfua.iêd vnûquodq; patitur a fcnfibili in qu3 rembabet fcnfitmüilliug fcnfibüiß. Secûdoarguit ad idembiceng.

*17 Simnl ante manifefinm efi:7 fie neqj lumens teneb:a:ncq; fonuomeqjodo:nullu facit in co:po raded in qmbugdet acrquicuneg tonitrni fcmdit

Ifgnnm»

OZSmiul autem mantfedum cd idem.î1« d^b^^ men t tcncb:a neq, fonug ncqj odo: nullum'*-'quot;^^^c in co:po:a no babcniia fenfum per fc.fcd ilia w q“^ (-^ ipfum fcnfibiie podunt per fe agcrc in f^liawiga.* j-acr motuß qui cum tonitruo fcindit lignum. .5^ -dumfm pm.comento.c.rrv.q i idy.quafi lt;’P”'®^iJil/ etug cd aliquod contingeng rebue contrarijatangi , Î non opinantur q, olfactibilc cd aliquod bus contrarijg tangibilibusit non opinamr »an ^j Ic ed aliquod contingcna odo:incqj vifibtle namr qgt; olfactum edquafi ipfc odo: t vifibilc tp ^^^ ^audibilc ipfc fonuß.7idco fmtncccdcapuaip ‘b^.^» quod patiatur ab odote fitclfadcngifie rf Îa fono audieng■I non fuit necede vt;omne qa^ a tangibili fit tangcnot îbccmdigtt magnainp»quot;^/ 3p(c’cnim quafi opinatur q- ienfuum quidam mquot;^,igt; pitulo rclationie per fe:î quidam fuut in

lil N

l'*

’'fe

'llt ’%C S’*

’'St amp;

h,

1 padionio per fc:raccidit cig rclatio. ï’gt;'V”'3(cf lo: cdper fc vifibtlig t fonug cd per fc andibiliai'i g fc olfäctibilie.i idco nibil patif a colo:emnNP Lp vel per fc o:clinctnr ad vifionem inquantum Igt; ‘ r7^i; J£t fimili modo nibd patitur afono nifi NP®®®5 lt;11 vel pcrfcordinctur ad auditionciikt pariicr cd bc odo:c.boc autem cd:quia bcc fcnfibilia^“aiii intcntionalitcrtT talig actio p'r fc ozdinatur in im ’f ideo bcc fcnfibilia.f.vifibilcaudibile odoiain^m Kj| rclatiuart fimilitcrvifuß audituß tolfactug.^w^^j pzimacum fit actiua realiter non cd per fe tanSiP^u cd per le actiua cum poll'll agcrc in id quod ctum:ucq5 per fc o;dinntur in opcranoncm i*^ , men accidit rclatioad id in quod agit inquaÿ«’'.^ lia ed 7 fimilitcr fun oppofitumed per ff pamnöj. vero per accidena.accidit enim qualtotipnmf‘Ç^j^r 9» agat in tactü vel per fc otdinamni ad ipfum-ïnz accidit ci quod patitur ab ca g » fit tactuß vel ?dipUbr L o:dinatum.Ætpanter biccndum cdbe rapoictP ‘j^, bc boc fit btibium vt patct ci cómcntatoic m^*’.,7((/ quemi.idco bicitcomentato: qiqnidam fcnfusli”’' .j pitulo rdotioniß perf.f.vifugaudituö 't olnidn® ',^ militer bitendumedbe cbicctidcox.tqmdflnflni“ pitulo acrionig t palTionig per fe.f.tactuß t per fe in capitulo pa(Tonio 7 fua obiccia in «PjrLjit niß. fed eis accidit rclatio co? adinnice firn mw»^ etuni.f.firn q -funttangibilia vel tactiuatc. ,^quot;’%(,(f men vult q-fcnfibiie fotmalurr fumptum i'''‘quot; nbsp;nbsp;jf ,P qnocunq5 fcnfibili non agit nifiin ff*'f*”’'Aulf£ fell relatiuc.fcd fumptumâlitcrpét agcrc in non roffn fiim 7 fie loquirnr öcomnibuß vnifomiitcr. nbsp;,. C7i?cd wngibdia 7 bumozes fäciöt. 5'” aquo vriqs patienfinaura 7 alterabunw» lt;r2lrguitad partem adirmariuam bianat^i^n^^ 7 bumo:eg ided fapotec faciunt fcilicctaltcranoiKW po:ibuc non babcntibno fenfum.quia fi non a flu'Ll ^ parientur 7 alterabuntur co:po:a inanimataiqnam. nullo. ^nteUigcnduni q’comcntato:coniciifo - • ^ monct bubium be fapo:cbiceng: tfi hie quodƒmg, gibilibue cd manifcdum:fcd in fsporibusinoi? derationc. Tpiotcd cnim aliquia bicerc (jfapoifiƒPc^ dabtic ficut odo: cd tqfum olfactum. ‘P'on inquot; , Sod videmuß vt bidt Ublat oep fapoico habo* nbsp;nbsp;.^■

ribiiß non animatio padioneg bttierftß onit'infrigidaiioni: verbi gratia. ^rafpfmEy «uü tici 7 Icmficarc quod cd vn(Tuofi;7multa aha «•^ igifidc eliciudiciü bc fapo:c ficutbc tangmm '^^ v^. ficut bc tactu cum fapo: fitqtioddam tangibi'f ■ ^Squot;' damtactuo.

S

S St


-ocr page 91-

^trgo neriHa faciijtgut non oêcorpus pafTiuff 0(l«c ïfono;7 patiemia inJeterminata nóma iHUVtaer.fetet eni lientpaticnealiquid 0iud well o^jorc pictcr patialiquidaut odo:c fen 5gt;21er aut patiéeface fenlibilie fit.

(^Soluftad bubitationc rcfpodcndo rónibas in eppo unfaais bucus; zErgo nd illa.f.aliafcnfibilia a tangi r?8atobilifanüt.f.alïcriïticncitnnfo2po33 non ba/ liK'’J^^’’'”'t*nc refpondet q»non omnecoïpus cpaf Lw0(10«5 fono:tfuppkcolo« fientcpafTinn a qua/ jJöngibili.icd panentü ab odo« TfönolKt co7po;a in Xto .®‘’ '^ fluxibiUa faciliterpaffibilin que no niannu it?.’l“*1quot;^quot;‘*lt;’‘Bfetet tanquam aliquid patico ab odo Æ'’ reap« ipninufcibiliter autfpüalitcr. tfrper boe ^’“^’“I’ltationc q’odoJifonust rtliqua fcnfibilia (]^quot;!eo!po;a nô babcnria fcnfu.Soluif enâ fecuda ró V r ^^’ '^ x'do: 1 fonuö nibil facint in eoipoia i 1^5’ bec nonagülin quecuqj co3pa inaiata ; vc:;: VÄWin co3po3a flunbilia que funt media in rennen Wr ^*’P'^® bicebaf q? ida fût per fcrdatina:eq,nö Wquot; *™*? ^‘■'P*-’’ 1^ X’3dinariiin fenfü fuam opatöj gt;tte5? ^?'rndet ad pma rónem bi.^uid igif dl odo oilo3c.odo3arc aut aliquid dl fcnnrc.acr %»'quot;^ *’^'f^9b odo3c:mor fenfibiliBc.zEüergo ar Pjiji^rodo3cll oUactibilcc facit olfaetü.crfo 14aliquid '‘nStóL®^’*^ 'Hudbabet olfaetü.T per piio impoffibi/ ^SiM ^’’‘^’'‘^in’polfibilc dl pati ab odotc. TRódef ^«f» I‘’quot;*®9nam:quia in plus Iehabet pati 'ab odor ’'Pto 'quot;*”’*’ '’^ olfacicns panat ab odo3e; nó tarne WL®’^°‘lo3e olfKit.'^cl pótolfaccre quomä acr Wff’Ïr’^quot;'^ P^’ ’f^lë paffionênó olfacii fient babes 'Wn ^'’^^'Ifidolfaeribile. ^ntcUigendu f5?m ’'it^^‘®’^'i*‘l ’üaliquisqueficnt t birerit euolfacc

’ ‘’dO3isa inedto fit paffio ctiain que ®i«cr' - '’’^f“ inKrvba palTionc.bidmuseniin qgt; *“''nnfrr’™' ^*fl'’dKr a fcnfibili elficitiir per bde paf/ ^ho -^“quot;’‘liifenfiii.fenrus aat fit pcr banepainós ^quot;»quot;ofcnfibilc.quare ïé.

^.omam auré non fitfenfusaliup p:cter quinqj.a^nco autej bosvifumtauditum gt;,j,ç.olbctiim;gtifiiiin:iactü.Æïbie crcdct ali ''mtok^5 ®’””*® ^‘“^ ^^ '^^”'^“® tactusir bik **i5- ^’♦'©ée enitagibilcs inqiiatü tangibi w‘°^®’f®ctu nobie fenfibilce funt»THcc neqj O* '’^t aliquio fenfus: zowanuni nobia

%j(Lquot;f°quot;'’* '®*‘lu®’ 'fi'ft9ct«tus: in quo Ïlqz.ollcndit r^3t’ “^WioSipbandoqmÓébarc fcitil fenfü ^•ilo^ h- f®’’:»9’*'1ï''t ï’x toto «.intend« bic ra ^’hilïn*- ''*®°^® fenfuscrrcrio3cs:léd non habe/ L^'Cro 9gt;^'xo änt bos virüaudHü olfactuin gulln • •»ina ^^'Pï?quot;’tnün03.inaio3C autäk. gabar in 1 Si.Si ^.n®'’*® ”0 befidt aligs fenfus tintedittalé 'r '^ beficcret aligs fenfusiant eet ciufdc ge ®®™”’ ‘1“®® babemus qui cognofccret r w't quot;'•‘IffdinuUns nollerfenfus pot cognofce n’^imr '’^ Senens fenfibiliu cü bis quos noflri fen ^Wjiin r’rl'*^''bgt;Sratia:q gt;nbsp;nobis öcficcrctaliqsgt;i k'hoiih 'S 'P^”’ f®*®:*fl vidcrctquam notier vifusvi ^ite -•’''l^ffxt altcrius generis a fenfib® quos \^’'gt;8^^« ’''ff® fenfusencrio3g nee eet vifiis nee ^^icüai- '’®® tactus.fed ncutroüloq zmoK noz ’quot;93fcnfns.g •rc.p5itcy pna t'insio:« fuffiei entiÓiuifioné.niino2c aut a^ï.gjbat p ondedo g -nobis ff bcfidt aligs fenfus pmo mó:« feendo gjnobis non befit eit aligs fenfus modo fccundoribi Ætquecunq, quidcin.

©c pma bicit.Si.n.oisqualitao emus ê fenfus tact® fentitur a nobisitbüc fcnfum.f.taetü bemus. oés.n.tan gibilcs palfiones in quantó tangibileo fut nobis «cru fen fibilcsaó nobis nó bcfidtaligs tactus. t£t fifimodo ar/ guendu ébc aliis fcnfibilibusifcnfibus.f.crquo ocs co |O3C8 fin fpcciê fentimus t fonos t odo3C8 t fapoics: qd nobis non befieltaligsvifus nee aligs auditus olfactuo vel gutlutftqui.f.compbendütaliqua fpceicin fui generis fenfibilis q, notier fenfus nó polTit comphcdcrc.’lflccefïc eft figdé beneit nobis aliquis fenfustoiganü aliquod no bis bdiecre:quod tame falfü êvt poll ollcndcf. ^ntclz ligcndüfm pin.cométo.e.rïvij.g, mamfdlu dl^gi oc qö’ . fenfus tactus pôt^ôpicbendere ex fenfibilibus nes polTu mus compbendere t nibil bcfidtnobis ci eis que innata funtcompbcndi ab boe fcnfu.i litr öevnoqnoqj fenfu.f g- non befidtinnobis in aliqno aiaühabend iullü fenfum aliquod lenltbiliü que inata fûteomphedi ab co ita g» nul lus pot biecre g’ potcllinuemri aligstaetus in anitnali g compbendit tangibile:qö nos non pcHumus eompbêde re.ll^anifdlû ctl ctn pcr feepoês qualitates tan^btles funtfcnlibilcs a nobis tcompbenfe ptacm.t finnlitcr eft be qualiratibus vitibilibuß t audibilibust otfaetiuis.ék hoc patet contra quofdâ qpquâlibet fpem odotis olfaaus nf potpeiperc I5nóqb’libetindiuidmï illius.

lt;I7JHtquccûqj quidcin ipfitangcntco fentim’ ta cm fcnfibilia funtiqucm exiflimuababcntee: fl'U^ic probat g- non befielt nobis aliquis fenfus fceun do modo fdltcet bitlinenis gcncrc a quitiq, fcnfibuoenu/ meratis.tquod non eft bandus ferms fenfus. det boc jgt; battribus bcmonftrationibuo f’in comiiicntatO3cm:qua/ rum prima fumitur er parte mediotum. feeunda er par/' tc O3g!ino3um.ttcrtia er parte lenftbiltum: ibi fecunda Simplidum autent; . ibi tcrtia Sluare ft non fit. nbsp;nbsp;Egt;c

p:ima parte xlç.inicndit banc rationcin.0 muis fenfus Icntit per earnein tanquam per medium rant per acrem : ant per aquam.fcd nos babqnus omnes qui fentint per carncm.t fimilitcr omnis qtn fcntiunffcntiunt per acre vd per aguam.crgo 're.’lPatcf eonfequentia t maioi: ga omnie fenfus fentit per medium intrancum vet erdauen Si intrancutn fcntit pcr carncm.Sicrtraneuj fentit per acrem vd aquam.Sed minor probaturrquia omnes ten fus qui fennnnt per carncm funtguftuo.rtactus qui fold fcntiunf.taugcndo.1 bos omnes babemus. Simil« om nes fenfus qui fentiunt per acrem vel aquam fm« vifus auditus 1 olfaetusrrbos omnes babemus. Æt ggt; lilt tres fenfus lintomnesfcnfnsqui ïcntiunt per acrem vel per aquamrprobat ririflotilcs premittendo biias propev fitioncs. Ipiritna eft g,fi pervnuin medium fentiantur fcnlibilid biucrfa gut:neer c hns fenfinuu.ppotcinatn illi medio cc cognofciriun vtriufqsillop.^bi gra.atöediü fc ticdi colorét fonüc acr.ió hns organü fenfus^jpordona tü acricritpillud cognofeitiuü coloris t foiii.feo’a ^pofcr g -fipplura media feniiufidcfcnfibilc ficut color pacrc-c paqua bnsorganü fenfus pfonne altcriilloq rmedfomm autabob® potit Icntirc illud fcnfibilc.ter Iris nvult Zlqr aliud brc nifi g- ad fennedü p medin ertrifceü 05 organü; fenfus eê.pporcionatü illi medio ertnfeco pqb fetit. et er bis poftca arguit fie. 0 is fenfus g fétit p aerê vfp aqua bj organü pformeacri velaq vel abob®.ïppus pcife tot lut fenfus fcntictcs pmediü cxtnfceüquotmois pótfumi organü medio erfnfceo^porcióari. f; I5,folü tb® mótspff gnrga aut,pporcionafaq tin t fie c organü vifusrantsicr»


-ocr page 92-

Xilicr

Mntt^t fie orgaiuauditus:aiit ainbobustHe êorgannj olfaeius.g fcqmfcpilli tres fenfus fiintocs qui fentidt p aerêvcl per aqua.quareic: ©ieltg ïl^r. Ætquceuq, ipii tangcn'cs fentimns taetu fenfibiüa fut que crlftimns babentes fub tactu ineludcndo guftu:t fub tangibili guz ftabile.i per boe vult babere q ? nos babemus fenfus qui fcniidt per camcin. Feinde bidt:

C7uecüq5 vo p media 7 nóipfa tangentes firn pücibuó./©ico autern vtaere 7aqua« babent aut ficvtfiquidé p vnü pion fcnlibilid : altera abmui cêgeneremecellcbuté bmufmodi fenlinuu vtro

róiH fenfinui jcflcivt fier aere éfcnfitiun 7 efiaer mcdiu foni7 colou’s.iSi vo plura eiufdc fint vt co Io;is 7aer73qu3«vtracg cm Ofapbana 7qó nlte^ ipfo?ïébabésfo'ü.l^fnnet idquod g vtraqj; aut quodabambobus.

lt;rSeiliert crtrinfeea fentimuSTnö ipfa langentcs fenti mus fimplieibuotanqua mediis.©ico adt vt acre vel vt squatT tdepmittit pmd^póné bi.®abetadt fic vt fiqdê per vnd.f.medid fuemtplura fenfibiüa eriftentia altera adinuiec gcncrénceeftc cftbute b^i fcnlitind.i.organum fenfus iHi medio aaporcionatu vtroqjillor fcnfibiÜn etfe fenfitiud : vt fi fenfitiuu fucrit er acre en acr fit incdui foe ni 7 colorm neeefle ê ipm clTc cognofeittudcoloris 7 foni. T^oftpmittit ppónêlceunddbiccns: cpfiplurcs fint media ciufdé Icnfibilis fient acr 7 aqua colon's, vtraqjent fntbpapbana.ttde qdêbiis folfialtert ipfoy.i. oragmij fold altert illo^r medio:?: ,pporeionatd fentict illud fenfibi Ic quod p vtraqj media cft Icnfibilerautqö’ambobus me diisbjorgand,pporeionatdfupp!c fcntiet illud Icnfibilc. -tahis vliering ^cedendu in rónervt faetd é fupra. vn 2lr:.in boc ca.brcuitcr 7trdcatc loquif; ita vt Suieenna bircrit feipm nóintclleriftc. ^ntcHigendd fmpm.co/ mcnto.c.rrir.ep manifcftdcepêd pofiicrimuo ÿoc aial non fentit nifi permedidquod écaro aut acr aut aqua, fi p vnd iftoK medio?: caddtplura fcnfibflia plura vno i ge ncrcrnccclfc c vt oc aial fentiens per illud medid non ba beatbefenfibilibusnifi ca que inata funtreddiab illo me dto.fi buo:buo.fttria:tria./£tintcndcb3tp boe q- cd me dia fintbetinsta in numero.f.earo autacraut aqua. 7 fin fibilia que rcdddtctiâifta mc^'ia.i. que per ifta media mf/ tiplicanf fintfut numesiftey fenfibilid que reddunt me dia aialibuB que inata funtfintirc per bec media. £1 ma/ nififtd eft tpoc qö reddif per carné é aut tactu autgufta/ bileiaut per vtyqj c:autfonu6:auteolor:antodor. 0c •gitur fintirc êaut guftarc aut tangcreaut aiidirc aut viz dcrc aut olftecrc.7 pcrconfiquens ois fenfus cft aut guz dus auttactus autauditusautvifus aut oliaetus. quarc non ébandus firtusfenfus nee nobis bcfieitaliqs fcnP crquoiHosqnqj babemus. sed circa littcra bubitatur pino.ga bictd éfi plura fenfibilia cognofianf per idej me dm babensorgand conformetlli medio cognofectilla plu rafcnfibilia perillud organnm.boenen vldctur verum quia paeremcognofedf color Tfonus: 7 organd auditus cft confirme acri 7 tarnen per ipm non poiTumus cognoz ficrc colorc7fonn:fidfoldmodo fond. «jeeddo bnbiz tafiqiua bictd cft 3 organdolßctns cft ^rporcionatd acri: 7 aquc boe falfumapparet cd in libro bc fcnfu 7 fenfato bt etumcft ipfumefte benatura ignis, idd primum bicit Ægidius tp ilia ^pó fic babet intclligi.qb’fi plura finfibi liacognofcanf per idem medium babens organum conz firme illhnedio.f.fm qb' cft medid vtrmfqjillo?: finfibi lid per illud organdcognofcitilla fcnfibilia. Scd non cft fiebe organo auditus.nam aerfj fit medid incolore 7 fiz nO;non tarnen p candébifpónem fed p biucrfas.quonia fin ÿörapbanu« eßmcdiû in colo:e.tfin ^rarcfiÄ hsïcondcnfabtlis cit medin in fonoioigamjauK «ini^ eftdli confontic no fm5 « Öppbanua fed fmid rarda® bills Î eondenfabilts.ideo per ipm eognofeif fonua e’'^ colo2. militer bient alij g, Q.^:.pcr oiganu inicUigK’^'’“ vel plnra.nos aût babcniu6o:gani j andiiuscöfc:ii'e''f^ ri vt cftiiifdid foui tbabeitioa oigand rifus eonÇ’^jS ri vt eft medid colotis.nâ acrfin $ öpapbanußc 'J^ colons Toigand vifns cft bpapbann:tacr fin ffdln ctibiliscft niediufoni.-renganum auditu8cftulie Wf\ fitioms.quarc tc. äd fccundu bieitur ^oiganuif‘ . etus cft j»po:cionatmnaeri t aque.quia in aj«!*quot;®^ ftribug magie tendit ad naturam acriß.inaialiW ’'jj aquaticis magis tendit ad natura aque.vd/ialifl?'^ lia natnralftcr olfantia in acre t in qua iUa babeouf uû olfactuspt icipans be natura vniulqs «W quot;^quot;l^ non ita aerenm : ficut babitantia tantum in acre: O^j aqnaticum lient babentia tantum in aqua.

a utem quod aHegatur er libio bc fcnfu î fÇ”®!« ’ Î^ clTc ignee nature:fone iUud bicitur rtfpcenueeeinp ^^j, do ad oiganu vifusîauditus.lcJ bc boe ^iplidûaât crouob’bis féfirîa fj?“^*?^^ aqiiq/^tbiipiHaqiiid^n.aqueidiKiifut ’Voatf^ factue aût bo:^ alteriue é.^gHie auf auf •’““' aut cois oîbuaJHibil.n.fine caloff ^^'‘^“„ja/ Sierra voautnulliuß é:aurin wetu vndcrdwqutfnullii céfenfinuBf^‘’?’eùo» 1f?ccaut7 nóquedä babét babent a nójmßfectie neqj orfw«*»«“

7 talpa fub pelle babcnaoculoa»

lt;r'5Öieprobat 31 non cft badus fci^usfenins ^jj,p(f ganoK. £t primo Cupponit wdquod cft ma” ^-^'^(jntej

buo.f.tactus 7guftu8.7tuncarguitq gt;fegt;’ft’®.” oq/ medid ertrinfeed funttanld trcs.7 fic nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;jr?»^

dclicetq’ fenfus ertcriores fanttantd qnqj- gt;nii»qigt;* tic,tot funtfenfus fentientes p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mm tnï^^

funtcorum organa.fcd co» organa funt“™ go 7c.minor^bat.quia tot funt atguMiW.u^yÆi modis clemcntdaliqb'pÓt pdonünarünsHq nbsp;nbsp;[i-judd

ganoiz.fed filum tribus modis poteft dem nbsp;nbsp;^^gjuâ

pdominari in aliquo corum.ergo foluni'™ ,u^ciieî' illorum fenfuum.nam ant pdominaiur aqu®' ,j£f{ ganum vifusrautacr 7 fic cft organumauunu-pi^; aqua in alio tarnen 7 alio animaii vt f^ ’ 'fLiihWKl^ fic cft organum olfactus.29ndcöicit ^^'^„Unfeiii*^ organa finfuum qui fcntiunt pcr mcduuucn ' filum cr bis buobus b'numero fimplig“”' 'L(ri«:a acre 7 aqua. *|ßgt;upilla cnim aque auditu0 .^irt/l factus auicm borum alteriusrquia in aiiui’I’ nbsp;nbsp;gguifli 'I

ftribu8 cftacris:7 in aquaticis eft aqua. ./quot;-i(,ued nullius cft proprie organiautem earn”””’ ^„j® fällig ganis quantum ad partidpationem me q®»‘ ^cH* caliditatiB. yiibil cnim fine calorc eft IcuW / jjujoz autem aut nullius eft fdlicet organi a preoo , -„g;ciiiii turn ad qualitatcs fuao que fuutfrigiduast nbsp;nbsp;nbsp;^^j^/

ifte vice oppenanturraut in tactu maiimeu 1 ■ gviinfiaj j tum ad molem t fubftantnitga organutadu^, digetfirmitafc7 firione.Bndc relgt;”‘l“'^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ff.'“^.

nun,f. per medid ertrinfeed extra acrem704 nbsp;^(j^j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t

tem omnia nnc fenfitiua;7 qncda aialia^ i.jjjijlf, J lia perfecta.idco infirtoe8igiturfcnfu0WP .^p,r()3'( bus nifi in'pfccti8ncqj orbans.yude jWip ^^„ij Ii bens oculo8 fub pel Ic. nbsp;nbsp;5’’ffff'S^ • *'^” „.JatPi*’ '*

c.rxr.ginon cft fenfu8fcnu0.f.icii«cn0piiiföw,,


-ocr page 93-

Äccundiw

ii (2'r®^‘***^'^‘”®*^^4U’'i3crcquaniiî adAw ozgawniH bu' f ^^'P“® cvtniUicn Aniplct ab ilhabuobuo coïpon ßoffk1^ ^°!^“ ^'’'’^'‘* oigano talie fciifoo: quia int pbilccdinacnirciiinfin fcnfuo tail's er ignc autcr tcr tüir 'ÿ^^*^*--*^*^ er aquaauter acre uter vtroqj.et lit « nbsp;nbsp;nbsp;ifArox IciiAiû Amt temunafcin nûero necefle fliif- 1 ’''^ ^ptih.sic igitureiTetfertus Cenfus cóajci «ff ^æ*”^”'“ i^Ac vel gnta eaufani.fcnfus ent qui fut er iiii '' fr ’'^'” iStant vifus autaurisautnafus. 0 rga j .S'toltacfnsertfngidü r bumtdüquantiiad comple/ x ^'quot;'Offidentalc qua bs cr.ppinqnitatc eins ad eereb^r ouj -*quot;’'’‘'”®*’*’'’® babitantibus in aqua qj in acre I5 JNtn Jdcius coniplenonc naturalé tendat ad calidum {^‘■^^We blue ede be natura ignis. JnteHigcdû 3’ii.conicnio.e.rrtj.q- A renfus ferms effet oponcret tiii '*'”'ÏJ*“r bomineq uied eóplctiffimu aialiü. effet hidi”'^'^’'®”’’ ^’Pf‘^' '»«•i“s.t boe cd manifcfïi* Öc folici b{a( ?’'*”■*: i’’ï’lt;gt;’dlt;’^clt;tA’S'’wWbusadco q’ppter 15 ifi^ ,P* ^ ^'■^^°® ^ toopuit cos cutcicü n» indigeat cist äc?'quot;^ *“* ^15*'® ^^' ^^ ^®^ P^ confinnari ratio

- I^'* I^“quot;® fenfus iHcmuemref in bokqw c,ß/ 'ihmn aialiü.fcd bö iw bj fettu, fcnfuni. ergo iw baf fc'*^5’'’i'ioi.uiaio: bcelaraf er boe g, natura c valdc no .Î'quot; ^”‘*0 fenfusaialibns perfcensnófolu nceeffa Iog®''^‘^®*^^®dctcs ad bene cffc.l^ndc taipe bedit ocu U '’“’’® ^“'*^eooguitquia cis nóindiget in tnaioii parte ^öpanonis.jit vnlt pm.vt psinfpieicti eonicntum.c. ^4’ talpa non vigcat I5 iwbeat oculösiquta viASc’nó (S®'’*^fnb lt;cira.quarc (ividercretfua vifio effet j,^fua.ulbcrtii6 tatnen vult q’ talpa bit cd fupKiterrain S^'Aeat vifibiiia eoiicr oceurrenttattamen videt lu

’^'’^’■“ ’ P^-'^*quot; f®®®*f“*®® conpicte:i boe peipit ribh • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'boepoffel bin« Äuerops modéra k^f“ aßt talpa oeuloscute cooptes ne a krra Aib qua ^quot;dtoffenderenf1 vtföne lumc poffent tolcrarct fuit 1*1106 vteet magie pfpicua nó ^loibcs lutnis peeptó, 'öarc finonflltf? aliqó effco^puer palïio ^we nullius dleo:^ que fimt bic co:po:uni

• ’K‘Bvooetrilt;B oeficietfenfunb

êii'a ^®quot;‘*Â g jnobis nó befielt alige fenfus Aue qb' nó oWuefcnuoffnfiigcr pteipfoqt renfibÜ!«.®iiiidif at ^ttasptes.ga pmo te boe er ptc fc»fibiliu qjpox.fc/ Ü?“Jquot;/«*fibfl{8cóiU5t 'biat:^oncqï. ïöeptima ^ÏP tiócaliqd alter cotpus ab bis que in boe inûdo Wiin’.t fi nulla ê paffio due qlttas fenfibilis que milli^ to? ecipox que fût b’ neq; vnus vtiq; nobis befieict Â’^^“We n ealiqo ’ altcrcotp’ njqlttas CfibiT. g-tc ^tvo neqj comuniû poteft dîc fenfinuum’ali ^®A iÇp^nuque woquoiß fenfu fenrimue non ^awidens vt niotneiRarueifignri miagnituciis: winerivniuo.Jb^ecenim omniamotu fentimus: “niagnitudinca motu.qnarc t fignrnj: ^Ilbagni ‘»ao.eniniqnedam t figure cffX^ uiefeen® aufcm •fwqdnoninouerur. 'Ittumerus vo negatione tontinui.

^I^iobat idem er ptc lenfibiliu cótu5t biuidif in boas 9»pinc facitboe.feeôdo batcam qre feultbiltacoia fenti/ ’quot;tpluribusfenfibus.31ngretaut-'l^iima in tres fm^

®‘^*’ott,ibi fecuda Æt,ppts.ibi icrtia Sic ciw w* Bepmafie arguit.gipp fenfibilia eófa oponer; Im^ f nbsp;nbsp;’^”fuü boe ió eet ga fenfibilia cóia cónt,ppa illi tnülcnfni.fcdfenfibtlc ,ppnövnius fenfus fentif p acci ene ab aliis fenfibus. g fi fenfibilia cóia ecnt^piia iHi/c itno (enfuifentirenfpaccidee ab alii e fenfibus.?» s fallü ga fentinf p fe:©ifit ergo. ZltY’oneqj cöiuj.pótcS afigd fenfïfinu ^pptiüqtic vnoquoqj fcnfit fcntiniusmoti fint accidós: vt mot*’ flatus figure magnitudis nucrivni’ bce.n.oiafentimuoitiotu Î tranfmutatóe facta in otgano fenfus.1ppus non p accidens: vt inagnttndtnc motum quare t figura-ƒigura cniêqiteda magnitodo märrgef cens aut fennmquot;in co qb’ nó nioucf./lunicr^aüt fcn titur ncganóe.i.piiatóe ?ttnui:ï fupple vnit rcnr(ftn eoqb ’ cd gdeónnuü. ^ntclligcndii fntpin.comcto.c.rrnti. g» eonipbenfio gciis êpcompbenfione puatiome niot^.euj ent ppbenderit motu ccntialitcr.ppbcnditpuattoné eins ccntialr. f.geté.A'ompbcnfip ^0 iiucri rmultitudis a fc fibus ê compbenfione pnatóis córinui:aui qb' cinigmtu do ïia bedaratuse g^cotinuu coinpbcndtfccntialr.ergo ïfua puatio cóptcijcndiFcffcnnalit. 0 uarc aut fenfibilia cóinumaI5 aliqb’alior fit puanuu fentiuFpfert puatióis fenfibtliii,ppnox fcittinFp accidens bictü é fnp:a. ^cd bubnaF ga il?:.cnücratler fenfibilia cóia addendo bisq cnücrauitfupius vnii;qb'tn fup;a nófecit;bf ipvnn iel» diFtn micro trcduciF ad ipin. Sciendü tncpbnplcr dl nücrits feu tnulnnido.Queda c re?piinuar abinmeem biuifa? fifut bus? lapidû ant triu boiuj.T talie dl nwer^ pdicamcntalis.r be boclogf bic Aycii bf’q- nucr*’cogno fat negatój cótimii.j fik vnuqöéeins ps vel pneipium cognoiciF in eo qb' eónnun:. alia autc multitude re? indmifibilw vt biia? itclligëti3?.i talie c nncr’trâfccdëf g nó cognofeiFnegatióccótinui nee fibtcoïtefpödensco/ gnofcitur in co qbcontinnü.t be tali no ell fermo bic:ga non cllfenfibilccóc fed folu numerus ptimo mófuptus,

€7JHtjppnjffwufqf05 enimvnu fentit fenfus.q re manifdlumdlquoniam impolTibileeê cumflt bet ,ppuum fcnfuni dfebo^ vrinotus.

lt;raddueitfecuda róncque c talie.l^nu fenfibilc ^pu« nó fcntiFp fc nifivno fenfnerfion.fed fenfibilia cóia fen tiüfpfc plurib^fcnfïb^erfiotib^.^nöfutfcnfibilc ^ptiS 81ic’fcnfttscrfto:io.-rp ?fi6nóc poncdu6fcrtus fenf’’ ertcrio:.©icitcrgo.Ær ?gt;pi5.i.quâtû adfenfibilia ,pp:ia vnnrquifqj cni fcnfns fentit vnn.f.tamtn fen fibilc ^pmij pfe.quare manlfdlâêquoiuâipoffibile c eiiiuflibctbo?: vt inotue getie tc.effe fcnfuni^pnü.

OiSic enun ent:erir ficut nuc vifu oulce fenrim* boe autem cHquonia ainbo^b.ibcntcs ciiRimus fenfuiuquocuin ccudderit :cognofeuinio. 0tvo nontncquaquävnqj.S'ed aut nu accidens fcntic baniuamdconis fikammon quia Jdeonisdl: fed quoniamalbcr.Buicautcm accidit ftliua fClc onijscfreXóniHUiuauteni babcniuó iam fenfum j£óinuneninon fm accidens: ‘Ulon igitur dlp:o puus.lHcqua^.n.vfiqj fentiremus: 3cd autfic ficutbictum eftdcomeftUum nos vidcre. aduii cenienim .ppiiafmiaccidensfentiunt fenfu^non fm cpipft funtifcd Pm cpvnus cum fimul fiat fen fusmcodcm.'^tcoiera quidem amarac rubicö da/lRon enintalterius okerc g jambo vnu.PP’er qó-zbccipif.jSuod fi fitrubicüdii colcrajcpiaf^c (irjcldducfit roc5tertié pmiftcdo p biflinctios be fenfibiü P aeddca bi.cp fie erit b'fenftbilib^cóib^ fi béant fenfu ^r ptfu tab ali sfcufib^fcniifiFpaceidcotij tile fcntiaF pac eides fic nuefetim* ’bulec vifu.f.p accns.l? at cqm aboy f.bulcis t albicrifttmiw babentes fcnfuni cimi coincide/ rintin codcin fiibiccto cognofdmus fcilicct vifu fpfum bulec,fi^0 nó.f.babucrimus ambo? : fenfüvtbulcis pet


-ocr page 94-

giiHirn T albt per vifum nequaquâ vnqj.f. (ennemi bul « vilü.Scd aut fennebamus Pm aceidêo.f.fcnfibiha eó ninnia;vt £lconi6 filium fenrimns per accidenequonia fentunus ipfum non quia ileonis films eft fed quoniain albus-bute auretn.f.albo acndufiliuscleonis clTc.39ult ergo gt;a?t.qgt;fîfcnfibtlta eôniunia fcnnrentur per acct'dê0 boe effet altcroöuoKmodoytautfie vifum fentitur bulec pcracctdensfe vniucrfalitcr onine fenftbile ^pttü vniuf fenfus fenntur per aeridens ab alüsfenftbustaut fient elc cuis tilius fentitur peraectdenstt vniucrfaltter fubftan na indiuiduahs ent aeddunt fenfibtlia ^pna que funt fcn fibilia per lit. £t tue ,pbat kir.q-fenfibtlia eómuuia nul/ lo illor modo^ funtfenfibtlia per aeeidensbieeno q » feu fibiliü eómimtti bab mus iam fenfum eómunem nó Pm aeeidcns.i.fenfibilia eómunia a nobis fennuntur plurtz bus fenfibus non Pm aeddens.Ïion igifcftco:^ aliquia fenfus pjepaua. nequaquam enim vtiqj fentiremus.f. ca per fc pluribus fenfibus feu alüsab iilo fenfu cotu pto p:io aut Ite fieutbietum cft nos filtti clcóis vidcrctaut fiip pene bulce.quta per aeeidensenim fenfus fcntiit adinui cent ICnfibtlia coç ^ptta Pm aeetdens nó Pm epipfi fut ta les fenfus.fed Pmlpvnus.f.fenfus fentitfenfibile jjpttu altcrius Icnfus eum fimul fiat fenfus. f.illius fcnfibilis ^ pjij in codent fubiceto a fuo fenfu ^ptio: vteontingit bc colcra fi fitaniaraTmbietmda.ïlon enimeft altert^ fcn fuo.f.akeuiusvnius fenfusbiecre tcognolêcrc q -ambo f.amar t rubieundum funt vnutquia nullusfenfus ene riot eognofeit ambo illa ^ptcr quodt becipif fenfus mul totiens er boecpfi fit rubieundueoleram opinafclfc.l^n de Ijaliquando eowingat q gt;nbsp;rubieundum fit colcra nó ta men femper. ^btdligcndumpmo $ aliter per aeeidcf fentitur buleepcr vifumi vifumtt aliter filins Cleonis. quia butée fie (itntitur per aeeidens vifti q- poteftalio fcn/ fu pcrfe fentiri.f.guftu. led filius aCiconis nullo fenfu er teriotipoteft perfe fenriri.Äffer boe parct q jfcnfibiliaeó munta nullo illo;p modo funt fenfibiüa per aeeidens.quia nuUum fcnfibtlc per aeeidens fitte pmo modo fine feeudo cft fcnfibile pcr fc pluribus fenfibusertertotibus.fed fcn fibilia comunia funt fenfibtita per fe pluribus fenfibus er tcriotibus.quare ré. ^titcHigcndo feeudo Pm ptü .eoz mcnto.c.rrrtiti.q’ nosnon lentimna per vifum q- Iwc ê bulec nifi ptitis accident nobis in aliqno tempote ipeotn pbcnderinius cpincl efteitrintî t pcr gufttim cp cftbulec. cum ergo feetïdo feiemus ipfum pcrlolum vifum cê citri numtrtatim eompbendimua ipfum effebulec rmcl.poft fubditcp compbendcre per viftiiiiboe elle bulec fiiitquia eum vifu fuitconifictain cadctn rc.i.refpcetitvirtiis vni^ generis.f.fenfuB eum virtutc vifus.f.fcnftto giiftus.^u dicarcautein per vifumiftumcflc filtuin Gocrafio: acciz dit quia accidit q, in aliquo tempote fiutconiüeta cuiitvifu alia virtus.f.gencre a virtutc vifua.virtus cni qua comz pixndimus ipfumcflc Socratemautfiliuj Socratis lu pcriot cftad virtutem fenfus.fertenotis.rideo iftc mo dus vidctiir magts accidcnfalto qj fccudua.i.alius. vnb’ fimplicitcr bintipfum cflc aecidentalcmré. ^ultcrgo pm.q 'v.fus non iudtcatbulec per accidcno'nifi ptius in codem fubiceto fucrtt coniunctttm riibicudo vel alicui ta li r vifus eompbenderttrubicundn per fc r guftua bulec: tue virtutca vnius generis vniunwr refpeetu cinfdcjtqa ab codent tmutantitr Ij Pm fotmas biucrfas.Similitcrvi fus non compbcnditfiliu5Socratis per accidcsnifi pus altqua virtus fuperiott alfcrius gcneris.f.cogitattua vf intcllcctuscompbcndcritipfum per fc r vifua vident per fc album velaitud talcin filto Socratis rcpcrtum:,: tune vnictur vifus non cu m vit tuteciufdêgenci is quantii ad rc a qua ïmutantur:fcd cu, virtutc altcn^ generis.t quia filius Socratis a nullo fenfu ptieulari cft fcnfibilis per fe fieut buice taltabumfmodtn'deo magie aecldctalis c^ dus quo filius Socratis bicitur fcnfibilis per acewtaqj modus quo bulec bicitur per aeeidensfcnitbilc.^ï3^. patct vltertus q,omnia fcnfatio aliemus per 8CCiwi'»P lupponitlcnfätioncm perlé ciufdemvel conßiml'S'’-'• tam ab codent.5 non opottetgpbabita fitpcr eanden’ tutcni vt patct.

lt;r5nl“**'^ aUquiß cuius caufapliiresbawn”'® fenlU6*^cd « non folum um autquatenußm'”“ lateatconfequenria « cóniunia:vtinotusf»130® tudoznuinerus.i^ienim diet vifusloluP^^ alibi latcrentvtiqs magis:« viderentur cHc^ikw omnia ^jpteridquod confequürur Ie adinuicf® fimulcolo: 2magnttudo.'IHuncauteniquoniam» aliquofenfibili comunia funr:manifeftunifaai^^ aliud quidam vnuquodqjip(02 dt , . . nr^ftlbouct bubilätioncm bc fcitfibiitbus cottiunil ’Uß öi/ cens.5nquiritautem aliquts cuius caufa babemus pin; rcs fcnfuspccptiuos pcr f -fcnitbiliu eonmniii enoviw folu. tft tue foluittant ideft tdco 13 cftquatenus fcnlibnu ad fenfibilia ^gt;p:ia r comuniaintnus nos latcaiu: vnne tus magnitudo r numerus.ft cnint elTetlblus viftspect ptiuus Icnfibiltum comuniu ripfc enain eflet albiIisiffl latcrent vtiqj magie Icnlibilia cómunia.r oiuniavioy*: circidcin eum eolotc jtptcr id quodconfeqmitur ic Min' uieem fimulcolot r magnitudo.nuc autem quouttW»«« tcro fenfibili a fcnlibili ,pptio funt fcnlibtlu coiniiuins rquia per fe fenttutitr a pluribus fenmitur a piuribusicfi fibuo:quod non contingit be aliquo icmibiliJ’py^’*’^*'? cit manifcftuin q gt;nbsp;vniiquodqsipfox cft aiiud quoddai«» tc^r biucrfuin.nam optime fcquitur magniluds vdn* tus fentitur per fc piuribus fenlibuf. fed colo: fcnriiurpu’ fe lolo vifu.ergo colo: non cft magnitudo nog n«*“«' * itabe ali|8. nbsp;nbsp;3ntclltgendiïPm pni.coiiicitto.c.ïtt' ’-!l'

celoirquantitasconfequnntur Iibiiiiuicciu |iiiicciq“‘’'l colo: nó inucnitur nifi in fupcrficic t fupficics iouECît #5ic bubitaturpmo qnomodo fcnfnocrtciioi eegno/ fcafqmctcni eognofcendo non moucrialicmus. Suwe qnomodo numerus fentitur afcnlucrtciwa negMiócƒ tintii. ÜCertio vty fcnlibiiia ccmunia ImtjJpiwaïw« lot fus. kid pninü refpondetur mquics eftpau^io mw, nc.i5 poteft cognolêi nifi cognolcamrmotus quia tcaiic iudcr fuir obltquf.motus autemcognolcitur etboe(fab quid cognofcitur aliter fc baberc f111 paus tpoften' :aut f111 fitimiautfiit quaütatcm aut fin quantitatcm.idcoco gnofcturquics in eognofcendo aliquid non aliter Ie bat bcre fill p:iuo t poftcrius- zboecft ipfum nonmoneri. quaie bene bietum cft q^quicitcnc cognolcunrin boe ggt; nó motiefnu luotii opottet qnictceognofcit.Icnfus eitioi gn et zeurrat fenfus itcrio::vt1up:abicebaf. üdfctudii öf q-feufus citcrio: bü a pluribus imutaturabinmeêöifz continuis ïnon facicntibus vmi tlloç iiuincy autmuln/ tudlnc compbenditquIa ab flis bmerfas rccipitimuiatw nes er qiiibus non fit vna.ideo fenfus erreno:cognol® nutite?: er negatione feu ptmationc coniminiaiis t wita ti8 illo :5:a quibufiiiiutaf:iiuiiqua tainêcognofdinuiiicy gn coguofat vnitatcni:quia ipoftibile cft cognofecreinui ta quin cognolcaturvnü.fed 11011 cognoleit vnuatcj 0111 niu illo: u quoç nunter: compbendit euj iHa non lint vnu fed eognofeit vnitatcm alieumseo:^ in co qb cft quid con tinuu T non bilerctum. kid tcrnnin biciitqnidain q-lcn fibi lia comunia funt,pp:iuin obicetum fenfus cômunis. fed hoc eft (mpolTibile quia ^p:iiini obicetum alicut^ leu fus qufcunq5 fit iUccftpnmoeognoleibile abiHo Icnfu. t quicquid aliud cognofcitur ab co:cognolciiur mediate il


-ocr page 95-

Secundus

fed Icnfibilia coia no Cunt pn'ino cognoCcibilia a fenfo c5 muni turn puna ab co cognofcanf fenfibilia pzopiia fen fumncneno^j.i niediantibna cie ö'dueü in tognitioné fcnfibiliuin coinnniu5fient fit m fenfibuo crtcrio:ibnoa quibna fenfua eoie inmtatur.qre ic.^deo aliter bicédû ':li v5qgt;fcnfibilia c0munia nnUina fenfua fat ptoptimn obicctum t q, j^ptinni obieeiu fenfua coia eft gen’ ftgt;pin qunmad oia obiecta ^ptia fentuum enenoyqdnonbj noine impofitum.fsbe bia in fequêtibua latiua bicemr. vbi be fenfibua itcrioiib’agct oftendendo que fint ipo/ mmopera TObiceta.

'Bomarnant fentimua qövideniuez audimu9:neceiTe eftaut vifutii fcntirc quia videt aut altero.Siaur alrero:aut *Pfo eritquia vdetaut altero.f5idem crit vifus.r fubiecti colons, lâuare aut ouoeiufdem erutaut idem ciufdem.

C3ftud eft bccimucapimlum qrri tractanta in qagiwr fenfu cömnni. /fotmetaûtbuaa partes pancipalca, 3n qua? plia inueftigafnatura fenfua coia er boe q? fen (imua nos fenfire. 3n fecùda ^o per 15 q - Icntim’ bluer fitateminter fenfibilia ftaptia biuerfo? fenfuuj crterio? 'bifcb'a.^nufqfq5 quidcm igitorfcnfus.©cp:ia jà?. ’nouctiftâqueftionê viruj code fenfo fcntiant’ t fcntia •boa noa fenfire aut non 1'5altcro.^bi gra vtruj vifu vi dcamua colotcni r fentiam’ vifionc5colons fie g gt;vifus fennat fc vidcrecolotem r ita be ali|a autalio fenfu fenri mus colojc.i alio fentimus no s fentire colo:ciii vt 5 gt;vi •b vidcamus colotc -ralto fenfu a vifu fenti am’ vifionc “lotia.Ocbac aut quertionc iri?,fic ^ccdit.qt pargoii ®lt;lpatternaffinnanuâ.fo adptej ncgaiiuam tertio foluit •■äboni facte adoppofitu, ibi fecùda.jOabet aut bubitatio betnibt tertia.zJbanifeftmn igit. Ißna adbuc in buaofi

PJO pte affinnatma buaa ratioea facit ibi fccuda.ant Pljus autcin. ©c paap inouct queftione bices, ^uo bUj aut fentimusqb vtdcin’'raudiuimuoncecftccft fie fcnticntc fc viderevel audirc ant vifu fentire.qt videt aut atoro.f. fenfu fi aut altcro autipo critq videt qai fentit fc ■vidcre eft aliquo moalter a feipfo vt videt t :fiecrit alte mfebm gd.autboc crit altcro fimplieitcr. Jtttue Jal?, adducit prima rationem ^bantC5q, no altcro fenfu firn/ plicitcr fentimus t fcntim’ nos fennre.qt fi altcro fenfu Wercmuseolotc -tfentircmus nos vidcre ipm 005 tllo *cnfu quo lentim’ nos vidcre colotes fentiam’ eolotcm. fbue bno fenfusecnt ciufdcj obiccti q: colons.f. vifus t blt altcr fenfus quo fentirem’ vifionc coloris.qb’tn. eft J?lmin.aicitg,fedidc5.f.fcnfu8 ent vifus.i.vifionis c jbbiecti colotis ideft obiccti qb'eft colot.qrc aut buo.f.fc H FSf riufdcm obicefiaot ide fcnfus crit ciufdcs.i.fcn ‘''fmumactus t fcntict fc fcntirc. 3btclii5cndi5 cp ifta *Jbo no eft bemóftranna nd adducit ad-hoc q, idem cet Obicctum biuerfo? fenfuus -t hoc no cinconu.ntes.l^n

‘?*‘’Of*b?ftnfou5quo? nullus otdinafad alium nó ™'dcm obicctum ptoptiu tpfc tn biucrfoj: fenfuusq? 7’5’8 ad alium bene pötelfe idem obteetû ,pptiiim t per Jf ASbis non fitade qudiuj refpectu vtrmlqs tllo?.verbi Statia qt nullus fcnfusexteriot otdinaï ad alium. ió q?c auT''”” •’biect«5 vifufv^ colot nó pcrcipitur per Ie ab “abb t itq be ali|8.fed qt ocs fcnfus erteriotes otdind/ obu ’^’’*‘’”’fómuné poft ortende? . ^dco oia ptoptia luu • ^^5ibbJ ertcrio? per fc cognofcuntur a fenfu có/ fuD '^”^5 contenta fub fuo ptimo-r^jptio obiccto vt pj jP’a.nam quiegd polcft virtus infenotpót fuperioteü Ptini ’ * ^*”quot; '''®‘* *^”*“ oómunis fit fupcrio: ad oës _^glares fcnfus pótcognofccrc omnia fenfibilia ^pzia

•bunia que ipi cognofccrc polTuntr vitra hoc fcnfató

nes fenfuum exterioytbifFerentias fuo? pptio? obiez cto?qipfi ptieularcs fcnfus cognofccrc non pnt.qrc -re. er:Hmpliu0autem ftï alter ftrvifus fenlustauti infimtum pjocedattautaltquis ipfc fuiipftuserit iudejiquarc m ptimo boc faciendum eft.

Orïldducit fccudam rationê.b.apliusaut fi alter fit lenz fus vifua.i.vifionis fupplc ab co fenfu qui videtaut mfi nitmn jzccdit ifcnfibus x fenfationib’aut aliquid ipi lm fpfius erit iudcr.i.fcntictfuain fcnfationciqrc in p.f.fcn fu bic facicndiij ert.f.ipm fentirc fus fenfationé. 5btd ligenduj $ fi ponamus vifus vidcre colo:ctipm nócö p:ebëdcrc fc vidcre colozë.ls hoc fieri p alm fenfum.tue qucraf be illo alio fenfu aut fcntit fc fenfire aut non fibt catur q gt;non.tue fcquif cp ciusfenfatio fenriefpalium fcn fum ficut prins bicebatur be vifu tune qucraf be illo icrz tiofenfu vt?fentiatfc fentirc vel non.-rfic vitra Reeden do fcquif aui^ibitur in ifinftus i fenftbus quo? vnius fcnlatio fenticf ab altcro.amerit Hatus ad aliquë fenfum qui fcntict fc fentire. i5j fi ponam’ aliquë fcnfus fentirc fud lênfationcs melius ë boc facerc i principio non multi plicando cniia abfqs nccclTitate.g vifus no folum videt colozem fcd etm vilioncs coloris.quare xc. Ætbecraz tio nó ert bcmonlïratiua q: cft bcuenirc ad^vltimu fcnfus cuius fenfatio non cognofcitur ab illo fenfu lt;in bontinc cognofcif p intellcctus q: intcUcet’ëimatcrialts tfupia fc cóuerftuus T pót faaminicllcctioné itclligcrc . vt ondef tertio bums.alrautem cft be fenfu I5be hoc in quertionc vidcbitur.

er Il5abetaut oubitationem:fi.n. vifu fcntirc vi dere eft videtar ant coloj:autbabenfbunc:ftvide bit aliquis tp eft videns:^ colojem babebit pamö videns.

(TÄrguit ad ptem oppolitaj bicens id qb’ bictuséhabc re bubitationé. Si cis vifu fentirc ë vidcre ant videf mfi colo: aut bus colojë.tuc fcquif q- fi aliquis videbitqb’ viz det qjpfimiï vidës.i.ozganus vifus babcbitcolozcs.Jn bocergo ftatró ft’fi vifus vidcrct fc videreçu vifus niz bil vidcat nificolotem vel bnseolotë tune vilio cfTet,coz lot t ozganü vifua eëtcoloatus:qo ’ tarnen ëfalfum. Cr^JlSanifcrtum igitur qin non eft oio vifu fenri re.Æt na .15 cum non videmufvifu oifcernimusz tencb:3S2lumc.fcd non fimiliter.

lt;I7lt;5oluit bubirationcspmiftam ondendo ggt;aliquo mó codéfenfu fëtimus t fentimus nos fcntirc . t aliq mó altcro modo iferius bedarädo.Æt biuidifihuas partes feb's q » rationê facta ad pte negttiuä buptr foluit.ibi Àm pilusaût. ©c pria foluit rócs nunc facta, p negädo q’ nihil vidcf nifi colo: vel bnseoloics.©icit ergo qgt; matri fcftum cft qin vifu fentirc nó ert vnus.i.non bf vno mó tn 1 näqs cum nó vidcmus.f.colozcs vifu bifcernim’ tcz ncb:ao i lumen.fs non fimilr.patctigif q gt;nbsp;vtfueognofei mus tenebzas tlutnc quo?nullü cft colo: vel bits eolozes qreilla pmilTa fuit falfa. ^’’i^ü'S^duj fmeomentatoz rem comcto.crxrviij.$ nos iudlcamus p vtfum non vi dcndo eolozatuscum iudicamusobfcuritaicni elle obfeu ritatcm x luces cITc luces fs neutrum habet colozcin I5 nó codem mó iudicam’ per vifus oblcuritatcs ï luces.ludiz camuscim p vifum lucesp fc.Tobfcuritatem qz ertpziiia tio lucis.Almpliusalit. Secundo foluit illa rationë.tft biuidif in biiaszqz pzimoponit lólutiones cum vna eiue bcclaratióe. Secundo adducit aliain beclarationsm.ibi. Scnfibilis antactus. ©cprimaadducit fedam folutio nein talent q gt;id adqb’bedunus t,p inconuenierinon ert incomicniës.f.q ’ vifio fit aliquis colore i q’ ozgaimm vi fuo fit allqb’ colozatuni,ï3ndebicit.


-ocr page 96-

Xlt;bér

C^Cniplme aut tvtdcnß faquascofojatujc ifen firîHü.n-fufccpriiiuj eil fcnfibilte finematenavnû lt;lóq5:vnde îabdltibuo fenfibilib‘’infunt fenfu6î 7 fanrafic quibue fentinnt.

AT Ét vides cd tanejj eoloutusq^öedarat.q: vnuquod qj rcnlittuujêfnfapriùn Icnfibilisfincniatefia qo p3qï abcumibuö fcnfitihb^ ifunt fenfus c pbaalic.i.opano/ nes fenfitiuc gbufipa fenfitiua (enrióKqb ’nöf'icret infiw oiganis fenfuuj rccipcrcnfi refenprenf fpês fcnbbiliü dite marerta ßbusfenfibiiu Icntiunfin ipeq; abCentia ïf. 31nfdligédnjpf5 romemoje, 9’ portuin* 'peedere vifio gt;iciii tfli tolo:c5:vtdcs.n.qn £óp:cbcndit colojcin effinf q.coio’atum e.qtioiiió tlü ui bat c 9’ fcntiêo reeipit ftnli bikealïini(iaf ci.vilusct!;l icctpit colo2f5 qiic rcdpir co2 pus extra aiam.fj Öiicrût in boeÿ retepno (entieris eil non matcrialiß ; receptie co:pis extra aiani c inatcrtahs 3ntcHigcndü fo ,p folutionc bui'^ bubiranois qö feu/ fus cois fe bjficutctntrû rcfpcetu fenfinij ptieulanuni. ^dirus aiK pticulareo fc but finitdreiifercntia . Pn fie cés liijce jxracfc a eirnitdciitia dreuli ad centrum termi nantadipmeenfruit m covnitinf, fie oes inuitatiocs q fiunt tnfcnftb’pricûldnb* ’terminanfifen(05corm t in co vninr.r.Vfi ftnfibilu ertcnoia itnut.it prieularea fen fus vt colo: vifuniibn” auditif t ita be a(i|9.Scnfuoat exteriojee iinutati iinutât ipm fenfuj eómunc5.ï fenfuo cóisimutatus a vifu ci vniturt bfquodâmé vifus.btf fert rintjoe ab audim timutatufab a uditu civnitur t bi citqdâmôauditus.î fiii boc bifTcrt a vifu. ç fic in alijs fuciné. Äirgbus fcqmt p:io g-ni fenfuscöio fcntiatca a lt;}busimuiaturt ipe iniutatura fcnrati0ib*’fmfiiu5crrc/ noç 9’ipi bût cognolicrc no foluj obiceta fenfuu erterio nun tiue p fenfatiencfüias repzefentanf.fjetiâ ipCas fen fitiócs fci»luu5exieno;? vt vifionê qcû i vifu e andîrio/ nein que ë in auditu t fie be ceteris, nbsp;nbsp;öequi? fecûdoep Iicut fcnfus paniculario tognofeit bfajcótcntoqrfub fue fenfibiii ^piio.vt vifus bfani a!bitnigrit auditusgra ui t actui îc.fie fenfus cois cognofeit cóuenientia t biffé icnriatn biuerfoyfcnfibiliuj ^pnoy.vtqb’albuj crt bul ce.album no eilamay tc. Æt vltcri**tertio Ccquifqb' co/ dem vifu videmus paffiue^ vtimutaïa coloie i feuti/ mus nos vidcreacnne^ vtimutat fenfuscóem . ï5ndc nunqsplénfum cócm fentun^nos viderccoloics mlivi fus imutarctur a colotc t ipm nderct - rvifus vidës co/ Io2cm p yifioncj iipfo criffentem imutaret fenfum cóciii

Sequiï qrto cp,codes fenfu eëilêntim’eoloxm t fen timul nos (entire coloies.J0n fenfus cens imutäs a vifn vidente coloics femit ilium eoloxm ï fenttt ét viftouc co lonsqellin Vifu. xfxquib? vitcrius fcqiiif q^’alicro fen fu fciitim’coloiem 7 léntunue nos (entire eoloiem t boe fm gd.qb ps bupfr.’lPino qi vifus vt ipo^ntHuus nof vidcre coloicm actme^jut imntat,fenfum cócin aliq mó alter a fcipfo vt co imutato a eoloic paffiue fentim* ’colo rem. Sreiidoq: vifu fentimuscolojcin z fenfu cÓifen timus nos fcnttrcillus g licet fit alius a vifu tn pot bid q damo ides di ipfo vt ab co irnufatur v fupia bictu ell.qrc non fimpir alius vt ipfo fentim^ nos vidcrc colors fed Coin fin quid.Sied er oib’ biß.nûqs fcgtuqg, aliquis fen fus fcntiai fus ^ptias fenfarioné. Ss ■’•f bubitatur q: il;y.argHit ad vtranqsptem nccérpicrté vf quid vdit. Ï^trualigs fenfus cognofcat'fuâ ^pnaj fcnfatiôcÿ. amp;r/ guif9f.fïc.*1^2io vifus cognofeit fuam vißonc.ergo te. PSPna.affutnptum^xbaf 92 vifus cognofdttcncb:apcr ÓÏ:y.in Ira t pin.fs vifus ü cognofeit tcncbianifi cogno (cendo fe tió imutari a lumie. vt ps ergo vifuscognofdt fciió iinutanaluminc bü ab co nöimutaf.fj vifus non

poteognofccrc fc né imutari a luminc. nifi ptiu«eogrtd uerit fe imutari a lumie.cü negatio cognofcaf p affirma/ tioncs. ergo vifus cognoldt fc imutari a luntic bu ab eoj mutât rppits cognofeit fu35imutaiióes a lumie.fs dus imutano a luminc ê vifioqua videt Juinc vel faites add lam imutatiocs.confcquilcrgovilus cognofeit fusts vdi? ties. iSecudo (icutlebet itcllccmsad intclligcrc (te fe bét fenfusad fcntirc tertio bui^’.fs lutcUcctuscognofcitfuus intclligcrc: vt illic ondic.crgo fenfus cognofeit fuus (fW re. xtt,p bae pte adduci polient róesfaeteab itl^t. lulia quebicuitatss tâ rclinquunf. Sn oppolitü arguiffic. nulla virtua materialise ertenfa cpuerfiua fupiafeeß pus nulla tails pot fuus actus i ca intanêeem eognofccrc fed gilbet fenfus è biii*’.crgo te. patctcófequétia cusnii non.t matoi bcelaraf.qm cx boc q calf^ vutuscftaili^ ta materie nó ë libera nee fupia fe ipani conucrlma'. Jio nee fc nee aliquidt co critics pöteognofccrc. ‘^mnîrcus aliq virtuoc ertenfa non pot fc fupia fccóucricrc.qiauf vnapfeonudtcrct ad aliaiaut totum ad toiü.jiöpimiii qitune non effetcóuci fo ad fe.fj ad aliiid neefm.qiuic qlibctpßcóuciteretur ad qualibct ptcir (ie ocs pfcscciit fimul nee teru eet extenfus.cm^’oppolitü fupponif. i^ff bubiu bicuitci biccndu^ nullus Icnfus póreognofccrc fuam .ppiiafcnfanoné Imcfucm iterioi Iiuecrtenoipp rabone nunc factam.Æt i boe biftcrticnfus ab iicilcctu. qitieiicctus tuin (it viriiis imatcrialis t inertenfa pdfe fupia fcipm coucricrc r eognofccrc fc -tactus fuus T* '‘■*^ Kobuius patcfict. ÜSeiütamcn fenfus intenoipótco/ gnofecre fenlationéfenfuo erierioiic.ej^t vuus fenfuo in tcrioi pór eognofccrc fenfutionem altcrius (enfusifot(^^ ris fibi fubfcriiiéns.vtertimatiua vleogitanua imagina tine vlfenfuscois. ^tcg-nulluscognolêaiCuafcnf^ tionem pot fic a: gui.oc qb cognofdtnr ab altquo fenfus fc bs aliquid agcrci fenfum cü fenttre conliliat iquedda pati ipius fenfus a fenfibili.455 nulla fcnfatio agit in f^^n fus cui’cllfciilatioiqi’inilluo actus agii t.ppiiumfubie/ ctum.crgorê. ifmpliusnullusfenfusIcnntmliluuS obicetnm.fs fcnfatio no cobicctus fenfus fs duo opano quarc te. ad ratiées oppofitu. ad pmiâ bietnfutt*“ pia g- vifus.ppne loqucdo nôeognofeit tcnebiâ. fs aial bûo vifum bcbitc bifpofitus ad videndû lumcbuji^ no videt iudicattenebrä p virtutcfupcnoicm pquäiudi catvifum nóimutari a luminc. ad fccndasbr^iHuft nulitudo nó dl oio vcra G qstü ad boe bseóecdiqbïicut intclligcrc cd opatio itellcetus ad qua partiuccócurrit« refpeetu «i^pant pfcctiuc: fie fc bs lëntirc rclpcctufcfus, tóifibihs autactiieï.lcnlïisideni £(l:'2 vniue^/Eire aurem ipfotuni non idem« S2gt;icoaut vt fonus firn actum ‘zwdime fecudu5actum.Omlt;auditu5 bntm non audiïc: 7büß fonum nófempfonat.ituniau ogetufpof fibile audirce (onettpclïibile fonarc.tücfin acta audituß fimulfit;7 fm actum fonus./Quoÿ oicet viKg aliquigbocquidcm auditiócscfïci.bcc vcra fonationcm.

lt;r idluncaddiieit Hy.fceiidam bedaratione ad enden/ duin vifionc cffequcd^eoloicsT oiganü vifiiocdc quo daiiiö gd co(o2at«in.f.fpiritB«lr r inténonalf. dît binidi tur in baas pics.qi pßdtqb’.bictmn é.fofoluitcr öictis dfdain bubiiatiócs.ibi.j^in aut vn^. Killia pars adbue biuiditur ibuas.qi pondit 9? fenlïbilis t (enfitim ƒ vu - iidem actus fin rem licet biffcrât roe. .Secundoondit^ tails adufg pet biel actio tpaflio non crt fubicetmeiage te tpni vt in (cntibllc fed in patiente qi in ipo fenfiiino.i

-ocr page 97-

Secundus

«iif^?“'’*’'’®’l’Psrcb’t virtwequefita.ibi.fcïü .gi tgi (tei/”'?'”®*®^ 8^‘^P‘*“ 9’ Tcnfibilis adt aault fcn «lU quot;'^ ’'’*^*^*’^ **“* P’’? ”lt;’” '^^- ®^® ®*‘ *^ *® '(ïuf Ï*^5 ’ audu^ fccüduj acin.u bähet euwdej acta ^y *'*'?’®‘’‘5*i«m babemt^ nó audire tbns.f.fo uitmaf'” I”*®® reflua nófcinß fonatttunenócüipoy 'tiur^r ■ *5•°‘“ has ana opaaf.ideo bicit emit ant ope ^«iult; quot;‘c'*^ ä“^'^ 1 fonct poffiMlc fonarejanefim al tUe .’9quot;^^®”“® •tendus 3etn.quo:î£.f.3tidùuf ^*®* ^*’^5 aliquib bucgdcm.i.bae acium ^ rteiipf i audiiu.boc vcroa.büc candê

^*’'’**' t ftnCas vt fonua t aoditaa bupplr ac i’äto '”® 'quot; potenna vtqn nóopäiar. akomó ia,j“y'5'' opantar.Æt ba opantar tune ipfaa: cftidcs '’imi 5'^quot; ^^^ tft opario numéro qua fonuaimu 'quot;rtói ^^“‘•“^tmutaf a fonott ita be alqs. fs tn alia quot;'tali ^ ^'*quot;quot;“•0illiuo opationis vt elf a fono t cfiêcö Wa *'*quot;'?“tri’»e reeipit in auditu.narn vtcd a fono '^•'’nstto vtaatem aceipit at auditu biettttr

„ji^'Siturmotoe 7 actio: rpafTio in eoqó agit

•oœ rtVV®’’’”W ï‘üad;TU5:quifeeuJus actum i lila ■ dumpotciiaam eHe.Ïlctiiri.n.t mo 5^1^’^1119 inpatente fit:vndenon nccefle cSmo Iwquot;’®“^ * öoiwtim quidem igit actus aut fo

^ • Siuditiui aut aut auditue audirio (,^“Piiciter.nlt;audituf z oupiujter fowas.£a I’oit^^^'^^^'^ ^*^^‘.’' ^*1® fcntibuezfcnfibflibu«. 0-^ ^ P^*^*'’ •” paoentetz non in agente. 'Iquh ^^ ^^'^ ^ ^•‘^’**‘^“‘il* fenfitiuo eft. S'cd W^*** Abides z nonunatom cft vt fonatio jC'P^'iHquibufdam aut non nominatos eft.f5 ^/°‘'’iHo,n-oicit ’vifus actua. töuc veto eft co hu-’’®? i'onunatu cft.Jttguftatim guftu8eft.bu ncminatum cd.

kf^rki- 1^ ‘Ut “ttus 9 cd fcnflbilts t fenfitiui nó dl '’itwsf *”’quot; lenfitino fient vlr ntotnonon dltino Win ' ''^‘l*’”Hoto.JÉt bicit igiturcftmotus T«enoz isiiHïquot;^®‘l**' •gitur.t.moncf feu parit ’ needle cd tonus inT-’ü^l ‘’‘^fquot;”' «•^•f’ib*“quot;’** •*“ ^'P’rienes' is»,,‘'7 fm pwétiam.f.paffiuam rcfpettu'iilma qö dl s«’''^®’’.lt;ilxgt;c a?bat. aetiui.n.z moriuiaetus i ft»quot;tf™•’quot;denódl neectfe oê mouéu ntoucrieü non lo^'“• motoK I's in moto.Jfifnbdit fenati Hh^’®“ •®*® 1®”“®Ibnario.audiriut aut aenis i’naa f ’'®wd«io. ©uptr.n.audit^bf t buplicifer ’ter “’Pfiêtw.eides aótratio c in alita fenfibuo •gtnti-ü®*’”*®^® “^ P®®*® i“i‘quot; patiétez non in ’«tof c^^® ***'^^ quot;nbsp;^paffionc reali z conupriua.fic 'nf^fi • i’ll'® ^ fenfitiui g cd actio z partto fpirituaitsê l(lc|} ™“®*Sed in gbufdain .f.aetibusz nontinatumc kfcm '™'^l”’Pl*-' -nomen,mum refpeetu ageriaaliud hobt? P’®‘^ntt3 fient in actu font z auditns g vt fit a fo ihn^’®''®i*®* f’ttccipitur in auditu bidf anditio. .Wibufdaj 3ütaenV non nominams ell nifi alley.t. fgt;to *T^yquot;*l’ ^”’*5 noinc.aents.n.vifusque re/ hj V®!®« bidf vifio vt reßitur vifu.g in vcro eft coIo C-quot;IAstiim eft aeoloie no nominatusë id eft non tea/ Shlln ‘’’’P®*gt;do z actus guftirini vt gnftatiuieft bieif hiinah “^ ^I^'di® ft ant eft bumoris.i.fapojis non no ittef ƒÜ* 3nteUigédusƒfut eomentatoté cemeto iilu»? ®”'’® I' ®'^ditu3 qui luntin actu.i,actus audië/

•wwwqSdl m potcua fenJs.f.paiïiua quänim ad fonum in actu.f.pcuftus fient é'aer z qb’eft in potenna au diens.r.rcniils audicfquantiis adactiiiii audiendi.fon* igitnr ëft fnbiccriuc i care z nó in cotpotepeutiente 3 quo ^dudtur.z fiVr anditio eft in auditu z nó in fono. 3n teUtgendusfedo firn comëtatotcscomcnto.crm:. q» ficut acrio z padio funt in patiente nó in agente.,ita aetio fenfa z fcnfibiliumfnt in ptio fenriëteteusfcnfibilia fint vturce agentes.fenfus aut agentes z pancntcfl.'^timnautfcn hens eft pariés tin fenfatiottaqs non folum eft m fenfu, fed etianii otgano qö eft pumü fentiéscum etdie nature ptius iinutef.Ær quo feqmtur q gt;nbsp;ad (cnfationë pcurrunt tria.l?nücrt inouésnon inotü.f.fënfibile. Äliud c mo tuin non tnonens. f.otganü.Æt icrtin eft mouens zinoz tum.z boe eft fenfus g inouetur a fenfibili z mouet fenz fusimenotes.z pto ifto facit qb bicit cométaioti eointo. imediate pteccdenie bu bicit çp fenfus mouet virtutes in tcriotcsfieutfenfibiltaq funt citraaiam mouent fenfus. T^olfct etiani en bicit comentato: q , fenfus fnntagetes z panentes air evponi.V5g, fenfus funtagetes z patientef refpeetu (ppuay fenfationumimaginâdo vt tenet. Älbcr tus g,co in fuis oiganis receptrut fees fcnfibiles z fewfi bilibns Cïfc ciiciui actus fuos zin fcipis faas fcnfatióco ,pducnt, ^nrdlisçndum q’Vt tactus fuit bec rario fug buabusraliouib' ’videtur fundari. Quay pus eft $ fen tftbiiis z fenfitiui eft vnusz idem actus.ficut agetis z pa ientis z moueniie . z mon eft vnus acme fm rem licet fit alius roe. , ‘5ecnda,ppofitio ëletalis actus eft fubic ctiue i fenfiriuo z no in fcnfibili.ficut actio z paifio z moz ms eft iinoto z no in inoto;cp fcz fin g bui^. vt dclara turn eft tertio pbffieoy.Ær bis fequif g- buscolo: agit in oiganu vifuoc pidem ëactus coloris z oiganivifusppit mûjppoem qui actus vt recipitur in vifus '’d in ci^ oiga no: bicif vifio z Is fm ggt;eft a eoloic no bs notne in ligua gicca bici no p5tcoloiatio.z talis actus eft fubicetiuci 01 gano vifus p ,p|wmfcO‘3m.crgo fegtur g-eoloiatio rez ctpirin otgano vifus.fed oc illud in q recipitur eolotatio eolorator z cfficimr gd colotatu.crgo otganiivifes eft gd eolotatusz vifio eft aliquis colot qb ’ erat bedarâdus.z bi eiturnotätcr g vifio ë aliquis colot z O ’ otganum vifus crtaligd coloiatnm z nonbf abfolutc gpvifio eft eolott otganum vifus coloratum ad benotädus q’ iHa ftint talis folum fpiritualitcr z ft realif vtfeperms bint comtatot. 07/01101114111auf vnus quidem eft actue fenfubi lie z fcnfitiui:clTc aut altcruin efltncccffc eft limul conumpitfa’uari ficut Dictum auditum z fonum z bumotemigitur z guftu5zdia fimilitcr.Üi^icta auf fecund urn potentiaj non necelTc eft. S5 ptio reapbylofopbiboc non bene dicebatnibil op^na tee ncq5 album: neq5 nigrum efle fine vifu : neeg bumotes fine guftnfic quidej non Dicebant recte, fic autnon recte.^uplidter Dicto fenfuzfentUx Ihbisquidem feeunduj potcntiamtillio non fecun dum actum.jQgt;c bis qutdem aeddit qö Dictumc fed in altens no accidit. fed ilk fimplicitcr Dicebit oe Dictifnofimplicitcr.

OrSoluit buas bubitationcs.ibi fcetida.Si aut fimpivo ma.©c ptU bicit. Qm ant quidem eft actus fcudbilis t fenfitiuidfe autcm altcy eft nceeffe c igiffimul cottupiz faluari fit 1« bictum eft auditu; z fond z bumotem.i.fapo rem zguftii z alia filr.f.bicta fm aetum.bicta aut fm poz tentiam nónecefle eft.f.fifcottöpi z faluari.Qcd ptiotef pbylofopbi boc no bene Oiccbdi nibil opinantes ncqs al bus ”5uigt tfine vifu effe.i. nifi g videbit dfe talcs po Kntes vcyclfc in apparendo vsbuinotcm.i.fapotem eë I* t


-ocr page 98-

fine guftn.^,12)n li qiiidcni.i.vnóhio bid bant recte fie autcin.i.abfolute öiccb3nt nó rei tcöuprt'..n. bfeto fenf« t fenlibilia.f.f’in acitmi t poictias. btoO uidcin.f, bictia fm aetüaccidit qti bictuintft qp fiinul lä’maFrfil conupi? f5 in alterio qi bictia fco'in potetiam Oj aeciditboc. ^cd il liantiqui ftmplr bicebal ablqsbirtir icrioe q ’ fenfua rfen libile fiinulfaluäFtfimnl conuinpriniur. idco peccabant

3ntdligfndn feeüdum eUbei'amicpfcnlibiie t fenfuf fcinpta febm actus btennturad,iuiccnicorielatinc.idco fi ‘ tnnl faJuantur lt;nbsp;hnml co22U',npHnf.l?n bene fcquiF co/ Io2fll in aeiu inuifans vifninergo vifna c ann imetana a colore r ecouerfo.fonne eft actu imutana auditus ergo audirue eft actu imutatuo a fonorita be alga.r filr ncga noe.ftcd fenfus t fcnfibilcfumpta fcöni potetiam non bicantur adimiiccs corielaHucrquarc nófit 'faliianFnec ft mul coiiutnpuiiF.i^ non fcqnif color cflrcrgo vifua eil nee fifr fcqwtur nullue vifuac:ergo 11ulluacolor cfl.qre antiquiqui fimptrbicebât epfenfua ïfcnfibile fiiiiul fal/ uantiir tfU ' eorrnpuntur volentco niillii fenftbilc efTc niff qbper fenfuspcipitur errabâtbimittentea billinctioBcni vbi biftinctione vti oportebat.

CTiSigut^Hpboma vet qurdarn cft;.verautej jguditue eft ficut vnuni:^ eft ficut non vnumaut idem:,ppolitio auteft fympboniatnecefTe eft flau ditum rarionem quädam elfe ♦ X;tpropter id co: rümpft vnmiiqöqs eicellens acutumivgraucau ditum:? in bumoubiie gnftn5:?in eolonbus vifiij fouiter fulgidum ? opacu5.? in olfaetu fouis cdo: ? dulde ? ainarue tanquaj ratio quedarn (it lefw» 'tlnde Mcctabilig quidem funtoum oicnntüh cera ? mirta entra ad rationejvt aentumtantdul ce;aut falitum . 52gt;cIccrglTili3*n-tunc.ciogutma gisqömirrumeft fpnpboniaiqj aentum:?graue ^ÉactueaurcmcalcfacnWe îftgurab ilc.fed fen Tue ratio eft: crcellentiâautejeontriftant: awee: rumpunt.

erßoluitfccudam btibitattonem que eflqrc crcellcntic fcnfibdinin corrûpût fenfus’biccns. Si aut ffmpboniaq dam vor c.f.,pportionata TC0mcnfiirat2i. vor auf eau/ difue cfl fictif vnum î ides.fqnanfus ad realem tdépri/ latem fui actus teil ficut non vnutide pp biueifitatem d'us firn rócs.Simpboniaautcllqacda jrportio.t. firn/ pbonia que éoblcctü ,pportionaiü auditus r bsipm 1111/ mufaierpfillitin qdas bcbifa|^portióe .quarc ncccffecfl tauditü rjnoncquädam elfe.i.eofifiere i quadâ rcome furata ^po2tióc.^t p^ id q-fenfusequeda ratio’r ,ppor no vnüquodqs crcrllcs acutum r graue in fonts corrmti pit auditum beflrucdo ilia ^portione in q faluaf audits. £t in bumoîibns.t.i faporib^ crcellcntic corrnpimt gu/ Ullin.fimili mo r in coIorib’ fortiter fulgidu t fortit opa/ turn corrupit vifustolfactu fortio odor vt odor bulcis aut omarus tanqs fenfus firquedârô.i.quedâ ,pporrio que î incdtocribus fenfibilib’ faluaf:t crceUcntib’ aut coirupiF ^fi fcnfibilia finccra.i.liinplicia r mirta ctiam bus bf cntif ad roem i nicdiocritatcs fut guide Icnfui bclcoabi/ Iia vt acutumautbiilce aut falitus bclcctafailia.n.tüc fuut lêiitcet bus fuut medioeria t mark bn funtiuicein ^po2/ tionabiliter mirta rad mediubcducta oio aüt.i.vniuerfa liter qö’inirtiicfl magis efimpbonia -r^pprnonatum gp «cutu c graue fï fuerint fimplicia ? crccllefia. nbsp;nbsp;^nctne tuit calcfaciibile r fngorabilc fiipplc funt bclectabilia fi ad fcmpamctiïmedinsfuerintbucta.ß boeaecidirqr fenfus équeda ró fme jrpoitio . ercellenlia aut fcnfibilia qr be/

Uruuntniä,ppo;tionf5 ^tâ rcqoiril fenfus cötrißatij^r fciifuo autconupunt. ynïcUigéüum p fin ?in«wi''^’*® crrmui.cpnealTcévt audu’ (it aliq ^po:!^ ïV” ^pomofiinph' .9: crtimafq; ilta ^pomoqjWsWint®' pitmordaiiöio tn é^po;iio agéd.î,ppo2nonfsm ^ ^pojnöcs fût nó fuut agétcs.fj m co ^qlitatcs .icn“ƒ igUnmncrauf in rdatiôcvno mét in qliutfafü mw'^ Senfuö g nócd J)po2tio fimprr.ß queda^pi«« fideno mqdaj jjpoaióc t tepantia ^.itdiuj ptiäy - * ida virtquot;quccienfoe ftn qjênatuialiö pofcua rcc^“’ fcmanóió ast actiua 2 fenfus ucrioxcin pxduaiHïW*) lüatieJs fcö’m ÿ pfidit in têpanientoqluaiui P!”'’^^ ‘ in pdicanicto relatióis. nbsp;jjntcliigcdujléöo idwup^' inentatotc codé cometo q ? ede fenfits naturaliatgt;/Pr' none tëpaut enüla ^apottio fuent eoztäptr/fni»*’*^' in ilia ^po2rtóe fit femia fenfusqueadmadu fenwac'a ippcttioc teimtata inter qttno2 qUtatcertfuiHaJ’fa^ fueritco22upta co22Ûpcf famtaa mfo2nia.fanws eiW ^po2tionc tépata. Xicct igif faniiaefd?^’’'”® ta tepanicto qlitamm p2iina^:.q2tn ipm pftipP^’Wtup^ eins ,pp2ui fubicctu3.io btHruit iHo Pcitruiw . Xf hire be fenfu refpeero tepameti in q fundat. W Pgt;®^*’?.,® metatotie, gj bic otifbnbui quo cr«lkn«cf?»^ aiiop a tJgibilib” cottuput tepamets 'ipo? (enftiuöpn« ipoa fenfua cu ilia fenfibilia in organa lenfuus no vuw« agerc mfi fpirirualitcr r ad actioncs fpuadj•*’ f«!“*/™’ ruptio fU fit altcratio pfeenua. le^n eoioi no pderij Io colore reale fj fpêm tm.t fdr fonuaiorganoJudutó. todo2in O2ga»o olfactna 1 fapo2i02gancgafluoïü TRndefcp crecllétia fcnfibilia er fola acnonc fpirinw Winq5C022nperct fenfua Tcrntiï ipoa cornipnrtqi^rno fpiriniali piugiiur actio realia autad fpm pfc9‘;, ,^ fe.n.fiilgidu Öifgregat vifiij r iotdinatuj.n«®' Ip^ bus ponit ad qiic ipo: p fegtur refdurio. Jilacujlpin tua lundi fint fuo gandetea finiili celen?ad ertrainoum tur fuigido pfentato.t^ilir boic öiu itencbiiainoiatc ip? cicccan cónngit .qi fpfrit’ptcnebiaa ab oclbrcpdlunr oculusbefemuF pUringiropillari . qrc ad cyuîû nofW fpirit^ rifuia cerebro âpline mitti.ƒorris cria foniisWf grauisfuent fiue acut’ cß forti motu acris Vfiieaiwita catur.er quo auditus organu lcdi ofucud . ^mniederat enâ Color cü intefa caliditatc aut cuitciila frigidiwo™/ rtplicaf T fipor nóimutat nifi tu biiiditatc vtonfum luit fiipra. Xtvfr er acnoe forti fpnali ftquit in fpir^ 'quot;lt;’ tu 8 ertraneus t altcratio rcalis ad qua Icquil fenfusco:/ niptio aui bebilitatio.., mulq uifeg quidem igif ftnfuöfubicen ue fcnfibile eft:quieftin fenßtiuomqm rus fenfitiuum:?oifcemit fubiectilenh bill's oifferentiae:vr album quidem ? w^ v’ifu?* bulee veio ? dm3ru5 guftue.fimi!iteraütie bal’et boerin aliis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.,

Gr ^te nicfligat 3». naturS fenfuocóisp Bq ’fcntiin, bras fier fcnfibilia ,ppa biiicrfor fenfnus ertenore. i:tfa rinct biias ptes. qr prio ondit q, glibct fenfua piifiiöns cognolcit bram cófcto» fub fuo ^prio obieefo.ßanw end it g» er boe q »fcntim’ bras inter obiceta ppria!gt;•“ƒ foy fenfimscrtcrioy qua p fenfus erfcriorestópid^w re nó poflrim’^q ’ 05 vltra fenfus erteriores ban ahquej alitim fenfus roem peeptfuns oïom coy q Icnfuscricrio rcs cognofccrc pnt.ibi. sSmautralbus. ©epnabic q,'vnufqiiifqs gdcm igiFfcnfu9qcllifcnfiriuo.i.oigäHO fenfus inquatu fentiumn c lubtccti.f. obieeri fcnfibilia r bifcernfifobteeti frnfibilis bras, vt viluogdeiiiOificruH


-ocr page 99-

Secundus

^bum t mg^ törafn ipo^jt.gudue vcro bulcc tanurS öitraütfchj boctin alijs fenfibua etterlonb’ ifcnfi/ onioMa piopnioipoy. ^nteUigendü fcO'incométatojé wmeto.ernrüij.q ’ vnufquifqs fcnfiJU5 mdteatfuum fob ''^5,Pfgt;jió qd' edi ei fidm Çdl illud fenricstiodi/ ^°*,quot;?'’?t brao ^pnaa que lót in Ulo fobiecto ^jpno. «crbigfaqj vifua ludtcat colotcm ^pnumqotc fobie “‘bPMpUü d fedm 3 » c vifoa tlodicat bras otranaocri 'CWca m eo.ïderbi gfa album t nigro tinedia lîfr.Æt 'muiter audimamdicat fonn qui eUfuuj fobie cm; tgra *’ «ne “tmedia que fût biffercntiefoni Ä^.t cointatot ^itctiim fenfofappellat fubicctó pp boo. I^nmo qtfen wnofolompanf ab obiccto . fj etiâ iudicat be co.ficut ^oobieetó feientie bf duo fobiectojqi fubiiciaïfuc con Wationitficobicetó fenfusqt fubiidtur fuo iudicio bf “•«•biceiu;. Sccadoq: matcrialia et co qi ipfeetioz 'unt |pnalibu0duB fobiiciütor : t bicunfdfeipoqzfub •lotme aut fenfibUcs in obicctte habet elle natura/ tn^r^^^^ ^^ babcntclTc Ipöalcndco obiecta fenfuum ir“PPeUan polfunt.

y^noniam autz albujroulcc : tvnuqöqj fen öi'iuni ad vnüqóeg oifccruimusquodan»?fenti ^“3q2 oiffcrutmcceUc igiffeiifu.fcnlibili3gt;n«füt ^^3re manifeftuniqm caro noned vltinm; fend öiïc^' '^^^‘^^'^•'^*‘^'^'^^ tangee ipfum oifcernés ^®rtenditopoitere ban fenfo; eóem a co $ fentim’ quot;trciMia inter biucrfa fcnlibilia ,pp:i8 etterioa lénfuó ontinetbqas ptesiqj primo facit boe.fo nioiïetbubiz S!im*^e^' ^* ^’'® *P’fl^*’*lC»TÏ^n'na itcy in buastquia fim '• .9“‘’‘* bicminê,: febo inucUigat pditióee (enz ,tm8:ibi Ïleq; vtiq;. ©cpiia bicit.Slm aóttalz ”^ vnnmquodq; fenfibiliü ad vuüquodq; bi «.^^’’“^•’♦Wftinguim’quoda.f.pjiBdpio t fennmns Jj'quot;?“' needfe igif fenfo.f.aliquo Üla fennec t bifferc ton -’’'’^•'fpf’bilia.n.funttqnare manifcUü é : qm caro büA **'quot;”“ ^^'’dbuu; i quo fit vltinw iudteiu; be fenliz li (iff®'”®^ •^•^ '*•«lt;* ‘l’’'’d bac biftèrentiâ cognofeat: qm Mtr - ’''‘■‘^’’^‘^*^ ^‘i’ ’I^^* ^^'“ fageneipm fenfinuu biii»?'®***®’'quot;^” bifc«t'gt;Kf« 'ïbi(lingBcrc ipa fenfibi q,^ - ®^*’quot; “ïbulce:quod tu êfalfu;. 5 ntclligcdu; ^m5’^'’/‘’quot;'Pta épleed a maioti: boe mq albu;tbulcc tnr. ^«*a«gbra albi cbuldocfcndbilis : 1; nullus miMirk’'’*^”’*® Pót cognofcere bram albi i bulcis:t eren- quot;^ ®^'‘^”' fcnfibilis ad quodlibet obiccto fcnfibilc Imr ?**^' ^particulates fenfus cd bare aliquc vltenorcm 100quot;’?* *^”^quot;5 f^*” ßd”^ bas bifferentias poffumus i^'JorccrciTifte fenfus cóispót bid rltimüfcnfitiuu;: ? ’“'pin itmitanf cés imutanôes (ênfuu5crtcrioç : vt loen'^f” ’■'^ ^“P’® • ^^ nullus fenfus particularifpoffit fom - quot;^^^®quot;’ ’*^* '^ bulds -té . idrguit q, ii aliqe pof tina *^*’^“*gt;fbjs g cllfiïdamcntu5oio; fenfuu;: t fie ®f””3^® *’^^ obiecta Icnfibilia datirn bi Dear Ï^^“ bifferena inter ca.boe aótêfalfunnqr nee thlt; ’quot;tactü polfum’pdpe bram buldst albite ?ii9t^9 no cd vltim’ fenfus p que tales bras fenz Mrti!*®'^'^^ ‘^^’ SnnU'gcdu; firn pin.coinëto.crlv.q. *irm?^*^r '’’’“® ‘udieatalbu; ede aliud a nigro ê alia a revia r * .^■dquot;cadmodó virrnsqua iudicatipm videz fibiltó tf''^ ? virtutc vifibili.bfa.n.inter fcnlibilia ê fen imfun - ^’”‘ BJ*''Wttï qua vifus iudicarc tc.intedit ^n- /^”’9 P*^ ' bin quodamodo vifus: vt paton fup JW .* -’^ ^’f**’ fentimusbram albi t nigriif; ctiam ^'»m (w^plu’*^^ ^'^^'^pótvirtus inferior pót fupcrioK ^^eqj \'tiq3 reparatie cótingit oifccrncre g? al

rcru5 fitoulccab albo : ^ opo:tct aliqiio VNO vim tß manifeHa elTe.licut.n«zboc quidcin cgonllud aut tu fenttalt;mamïcftu5vnq; cnttqin altera adin uicemfunt*i©5aütvnuni Oicereqin altcrunb^H tcy.n.oulce ab albo./0icit ergoidem, lâuare fi cut oicit:fie î intclligitiz fentit. I©óigitur no pof fibiie fegatis iudicarc feparata palam.

öT^nuedigat boas códitiócs fenfus eóis’quay vna cd cp fenfus cóis c virtus vna non feparata.feba égin vno tepoze nó feparato:z fimul iudicat bram obicctoy.ibi fez eunda.21b' aut neqj i fepato. ©idt öpda.ncq; vnqj fnlicct feparati.f. virmtib’ptigit vtiq; bifcernere $altc rum fit bulcc be albo.f; 0; aliq vno.f. fenfo iterion vtra q; manifeda ede: boe auterquot; ondic . fic.n.cctfipbioerz fas virtutc a fentircm’ albuibulcc ficut c: tfi ego gde; fcutio boc.f.bulcc:tu amfentis iHud.f.albutmanifcdum vtiq;crii.tóe qm altera adinuicc fût bulcct albu;.fed tn bcc alter itas line bfa nó crit nota alicuinfmtnifi aligfno dró cognofcat viraq;:ió bicit. 0 p; aut vwn.f.nodrnbi eerc:qm airciz.n.ed bulcc ab albo. 5de g nody fie bic.f. app:cbcdêdo albu tbulcc tiudicädo albu alte:;: abold: fie î Idem intellect’ iteUigit.f.albû t bulcc bu; itdligitbif fcrêiw int ca.t idéfcnfus iterioj.f.fenfufeöis fie (cntit.f. amboüla obiecta bu; iudicat illa altera ccad tuiccaut ca de; i fubicctó 1; bfantfirn foimâ.qndibct ergo tails virt’ bjcdc vna.qrc fubdit g.igifnopoffibile fit iudicarc 4' da; fepata.i.biucria fepatis t bidinctis virtunb’.qnarw vna cognofcat vnütm.Talla folualind palâ.f.écr bied. jlntdiigcdó dm pm.cométo.errrrvj. ^ qucadmodu nccedc ê vt idem bó bicat boecc aliud ab boe.fie necede vt vin’ que iudicatbulcc cc alind ab albo fie cade vin’.

^ntclligcdu; fecudo qp 2llbcrt’ t plures alij alit hóe pafte urodmut namptinuat ca; cu wejmediate peeden te fadéics vna roem .pbatem bari (ciifu; eóem er boe 3» fentim’ bram iter biucrfa fcnlibilia ,pp:la tboe nó fend musp aliquévnu; fenfo; ertertozem vr,pbaftbidc; ne q; p plures fenfus ertcnoics vt bic ^barpfimilitudmé buCK boimn biucrfa fentiëtiö . ergo fegf g ^ vltra fenfus en noies 0; ban aliquc aliu; fenium .pqué buiufmodt bram fcntiam’.i bic cfenfus cóis.qrc-tc,

te aâ nod auf neq; i feparato rempox binc.ficut eim idem oicit g jalte^ boniim:7itialu;: fie 7 qua do alrerum oicit qin alte^ röc7 alterummófm ac cidcnsiplujqn • ^ico autem putanöcoico quo mam altert noiun quomam nöc altenim.öcd fie oicit 7 iiunc7 qin nunc fimul ergo.ignare in fepa rabde 7 in infcparabilitempote.

4L ©edaratcp fenfus cola bom iudicat alietatc; antidëz ptitatc; biucrloK obiccto;: cóp’cbcndi ’ ambo illa fimul c nó in icmpoub’ biucrlio.biccns.Qöaut ncq; in fepato têpoic.f. copicbcndit fcnlibilia cum cóparat inter ca bine cd manifedu;.Sicut.n.idc; bicit 3,altes cd bond t ma Ium fine bulcc t albu;.fie t qiiq;cd idc;tquobicitaltey ede bulcc ab albo.gda;eim altcy.f.cft.^dco tik tailed fcilicct iudicat 7 bic nó firn accides aeeipifipm qn. _Oi co aut 3.30 accidif firn accidens puta cu nunc bico qm alz icç non tu quoniâ nik altcy.fed tóe ISmif qn nó firn acci deus cu iudicäs alietatc; 7 nuc fie bicit.f.edealtcy 7 quo niain ê nuc f; alley ludicjf.crgo alictatc fimul t m code; têpoic ppielxnditvtróq; ertremoyquarc fequif qp virz tus fie iudicäs ê quid ifcpabilc.i. vna 7 cadem vir^ amz botópicbcndéo 7fimul7ifcparabili têpoic 7 non biuiz firn i biuerfisteinponbus. 3ntcUigendii firn comctaz io:cmcodccoinctO3 gt;êppicbcho.f.ötucrfitati inter aliq bï


-ocr page 100-

Xlt;bir

turn hoc 4’ eft vniws virtuti gt;5 chain ede in codes inftan inamfcrtuj eft qm qucadinodu viuisbóöiei bonmncirc oliud a male : fieen bieerttiaUcro 0uo;pefteahudi afiq in flanh mantfeftn c q^ in iftan in qno bicnn^ qgt; alteç coxc aliud in illo eodem bieim’m altere efte aliud eus alictas fitali^ua rclano:'t rclatma ifiiuulcriftunt iaetu.Æmon intdligo p ilKiöbociftano qd bieif aeeidentalitcr in co 3» illud c binifibilc; fieut iftans in q biçini’rôc cnnnleea cé aliud eu fucriteópxbefus ratióc irrinfeea elle aliud. 3n flans.n.in quo bienn^ ipm elle aliud êaliud ab iftanti in qno eopicbcd if ipm elle.aliud të. 0 uo piineipafr Bï rendit ?in. iPainu cft q , lient alictas aliquoy eu fit iTop fupponit ca finml cé in eodejinflahata cognitie iHi^alic tatisabaliq virtutc regntilla virtutesnlla adinuicé: alta limit in codesinftanticognoléere. Sceudus éi^bic ca ptturinftis ^inllantip fe:tnô,p inftâiipaeeidcno.tê't pinftäs per fc inteHigiteoinétato:ïllas idiuifibile. Jp’cr inftas autp aecidcs-inteHigitiftans biuifibilc qö’étem pus. dato ergo q- fenfuseóio in pna medictatc vni^ bete appicbcdcrctbulee t nó album: t in leeuda medie/ rate eiufdé botcapptcbcnderct albu t nó bulee nó polls boe liante in ilia I3023 app:cbcdcre bram inter ilia: qt no app’ebederetea in codes inftan plê.fs lelus paeeidcns; vbi aütapp:cbendcret ca 1cedes iftanti indiuifibili: tune peirctappicbédcrcbram iper. Ætboe itcllcriteomcnta to: eu birit:q-pinftas per aceidés itclligii inftas biuifibilc in que bicim^ reeertrinIcea clTcaliud ; rt q -bulee qb’fint in plia medietate bete éaliud ab albe qb ’ fuit i feba cd fuc riteéptebefus réc intrifcea elTc aliud:t talciftans biuifi/ bile in que bicimus ipm céaliud éaliud ab inrtâti idiuifi bili:tplc:in quoaliqd ?p2cbédifcé aliud. JTbemifti’ tn aliam erpécm bedu:q in bcelaratiócIfc tradita fuit re lés:^ tuneqn vcltépus aecipifpaceidés cd rcfpieitlbliï id quod biëit. I5 tune fumif p fc qü nfolu5qued bicitalic tatem refpieit.fsma ipm céalictahs.na aceiditrebusal/ tens q’uunebieanf altere. (5 nêaeeiditrcb^ alterf q^bns funt fint altere 'Vbt gfa. Sumafbce piopofiiio'lbi.bint nunc cpalbu cftaliud a bulei. finue betermiat Iblus illud A’bus bicit:tue aedpiefqn vel tps p aeeidés:t non osad lalc nuncbieerc albütbulee fifeITc autfimul fnifle app:c benla: I’s nli nue betermiat nó felus illud ^bus bicit: led enaiUnd ^bü eft:tüc aedpiefqü vdtépuspfeit eritfé fus 3’foitf nik bicit qgt; albus nue cftaliud a buldit ad hu. Ie nuebieerc regrif albu t bulee fit'efletfit'app:cbédi. C3t veroipoiribile cft limulcentrai 1001110 tue mouen ides autindimfiWte: « indiuifibili tem pote.ft.n.oulcc fit niouct fcnfuni aut intdlcctus: omar autem ptranetr album aliter.

lt;1* Zlèouct bubitatiées circa pdieta t bue facit, pne moz iict:fceüde foluit.ibi.i£rgo fiinulqdcs. Êgt;ieitbe pjïa bietus cft O ’ fenfuscóis cft vna virtue idimfibilis Indieaf eëtrajia dlc biuerfa ,in idiuifibili tépoïc.Ts boe cft iperti bile:q2 tik fcquif ides idiuifibile i indiuifibili tepojc fimf moueri lib's mot^ptrariosiqb ps:fi.n.bulee fie ineuct fé fus aut itdlcetusamaa: aut otraric talbü air t contrario mode qsnigr-eum bce fifmeucatlcnlus eéeimlcquif qgt; fenfuseóis firmoncffirn cótrarios motus: fi erge cftin diuifibilis babetur ,ppofirus. JluKHigédos fm Ægidf um 3’ btipliei be eâ àip.fepe fitloquif b’ fenfu t itelleetu in ifto eapro.1^gt;2ia 32 nó foins p fenfus eóem . fs per itcl IcetuspolTum^eognofëere bram biuerfost ebicetos:. Sc fimda q: ad bue nó cft pofita bfa inter inrcHcetu t fenfus crquifitc:fs boe fict in fcquétieapló.

CTJÜrrgo fimulquides7 numero indiuifibile:7ifc parabile qbludicatPnjefte autfepatum »Oigif quodamodoqöoiuifibile bimïa lentit.cftautgii diuifibile.fmelfe quide5-n«oiuifibile:loco autcj;? numero idiuifibile. Sût non polfibile poréfia qui demmudem z îdiuifibilecôtraria fin cireantiwo fed in opart oiuifibile.7 impoftibile eft 7albujtm grain efte fimul. iQuaie netg fpe's pati iptoF**‘ buiufmodi eft lenfusir intelligently.

(TSoluit bnbitationét biio facit: qi piie pouit quaJji” folutionéqua rcmeuct, Sceude póitveraiu foliKioncn’t ibi.SS fieut qb’ voeant. ©c piia ponit tales folutiene e p fenfus cóis é vnns loco z fubieete.fs cft plma fincw zfounalitenz32 cft aliquo mó plapótlimul mouerifw ptraiios motus.Sbieit itaqs ergo qued iudicat.f.lenlua cóis fimulgdem z numero idiuifibile z i Ieparabilc;dd‘ fubteeto.fin elk aut ideftfenualitcr feparaui.f.rii. Jgit cft quodamode gdem biuifibilc id qued feiiiit binila.cH autcs gdcin idiuilibiic.f.alio mófui cftcquidcciiii» öiz nifibilciloco at z nnmero idiuifibile.Ættue remoixnao baue folunoncs fubdit aur.autnó cft polïibilc.f. boe qui dein enim idem z idmifibile.f.feö’in fubkitübeiieö Imd in potena ad cêtraria.lêö’iu antcirc idclt iactmióconiiii gitaliqued talc fimfbaberceótraria. ß id quod é in opa ri reetpiéde motus contraries epeitet elfe biuilîbiktm lubiectü. Ætipeflibile é albus z mgrü.z 1cliqua muieciu contraria fimul elfe i codem fabiceto qreneqspoliibilo cftaliqued idiuifibile itb’m fubicews fimrpati icm ccipe fpés ipo;u cum fpész motusconti ai leç muiccs eoniraz ricnf.fcd fenfus.f, cêmunlo z iiitclligêtia cftbuiufiiioz di 3* fimul patif ab ebieetis piranio, ergo né cil gd vuu z indiuifîbile fm fnbicetnm vt biccbaf. ^nteHigenuBj fin Albertus 3’ifta bubuarie polîetfaciltïcr folui bieen do q? fpeties zimutalices fo2inai2 centrai lay non mtco/ traric:idee prit fimul elfe in codes • Sed ni qi inteliocb vidcrcqiiemó fenfus comunis cft vn^zquoiuônon ie aliter refpondef bate g- imutatiées fomiaÿ centrai wms fint eentranciz p:io bande folutiencm ad boiempoliias bieendoq, I5 fenfus cenmunis fit vnus eiganoliue fub icctoicrt tn piura fo2inalitcr imaginado qdicetwiuics fenfitusmerlon fint biuilci ergaiiis eUcnoiib^iviiiun tur in in o:gano fenfus cótcifie cp lenfus eoniunia non c aliqua vna virtiis . fj c aggregati ier vilu audiiuoHäaii giiftu z taetn rnftetibuoi mediate anicrio:t pnnii ventri culi ccrcb2i a queoriunf ncriii coneauipuenientcaadoi gana cncrieia: z per illes beferutur fpiis z vinujes fenli riuc ad ilia organa a ventricule ilIo ante nori pngs a pno fonte omniiï fenfuumerrene:^’. Ætb-àcfbluiionein ay. ipugnat tn lfa tanqs infufficietes z aliaadtungitnamraj fenfus cois beclaratcm be qua llatim bieciur.

C'i^c'dJkut q’vocantqiiid.15 punctujautvnuj: aur duo:lie 7 iudiuifibile.fccudusqöqui^f5*5*^“f indiuifibile.vnum oifeerncec7 Iimul-^ W’’ SP oimfibile bio vtifeodem figno fimul inqö^5fl“ dem igifp:o Ouobus vtitur tertio ouoludicantic perata funt vt ifepato.mquâtum veto vnuj uno 7 fimul. iEgt;c ptm”quide5igitur fcci!du tp oidni poffc fentire alias oeterminatu.sfir bocmodo. ffëÖat verä felutiéem ondendo feufum cómuncspone fimul a fomiis contrarijsïmutari:q2non cpcnitusyn licet.n.fit vnuo formaliter: vt fupius oftcnfnmelitmclt plura organiec cum oia organa fenfuum crteiloynbi be femiannz eis mcdiâtibtis imutcfyo 3510 eus propio02 gano babmieétinuitatemridce lie bicit. amp;d tout*« qb quidem voedtpunctiicftaut vnii aut bue;ßbüKßBwdc


-ocr page 101-

^ccuiidns

Jùimdiuifîbnc ert fenfua comunis 'zfupplc tnuifibilc: uctaliter t aliter fecim g, quidê eft indmifibilia eft bifeer ncn8 vnuin tliinul:(cöni vero qööiuifibilc tunc viitur wquia big code; figno limul.i.pnncipio fcnfitiuo. 3»/ Wntij; gdemigif aliquie vritur codé termino^jbuob^ «no iudicat fenfug comunio :'lt;tfepata fun fepate modo «cillioiudicat.^nquatus vero vnurn numéro pluraco/ Snofattfimul poftea cpilogat:i pj tofu ic. 3»tclligé “n'npg,q7fuit iiifRci(c iteUigere quoinö fenfugeóigeft '^pfaalio mó. 3dco Âç . boe bcclarauit •ndneendo crcmplü be pucto criftenteï medio circuit ad ^“5onineglincc 4gt;ccdctco be circûfcrentia ad ccntiüter obS^*^* ^'quot; talig punctugeftquodämodovnumi Wämodo ptura.eftem'm vnug fccuduj fe.fjfccüdmn - altering lince biuerfifieaf cu5ali ®at ipmede termini vning lincc;t aliudipm ede ter/ ifis?«PPOttiffaltter in fenfucóicontmgit: ó;m ®eceptug eftvn’ fonnahtcr . f,fmcpper biucrfa ewerto?’ bluerftg fenftbilibuoïmutanf j^uifieamr ftm fubicctum. ^n omnia organa Icnfuuj Khg^??’eunF o:gana fcnfng eómijnis pp eaufa, fupc *gt;iüfrf * ^f fenfnecómunie fm^ eft plura recipieng pj^tdo^fenfuu- ïmntatióeo plura iudicat. nbsp;nbsp;©iuili, t t«!gt;-’® Ifotibus moncri.f? fm cp eft vnug fimultudt As s^*®^ l’tl^'fentii vno iudicio. Jferquo pjqualit bebeât.f. qpfcnfugeömimigf’m q’cft Ujj ninbiUo c bikemeg vnua. vnant bifferenua, t finit iilcft^®9’bimfibili'a bi6 Vrif alquie codemfigno fit 'Mt f ?quot; *^”1** ® binerfigotganig fenfuujerteriomm tlei^'*^quot;^ l’*8''’t»ntur codé pûetofi Ipj accipiamufvt 1 Wtterfa? linear t mqnämm aliqg vtiturco/ feoio ïquot;® .Pbuobufideft febm cpfenfuo cói'g a bitter WS”'® *^quot; fenfibugimutaf buo iudicat.i. biucrfar Wn’ ^ ’^Parato.f.tudicio. Anquanturn :^o fenfus ^Wo «V*^ ttlem numero iudicat biucrfa fimulivnolu gt;gt;iii iÆr S'” folnit eomcntatoieométo.errrrviitj.bus liincóF*'^™^*’’ ^ vritur reb’qnc futbc ca.f. virtuté fcn ^8hn'^''’’’t't't''enia bclincig.f. fenfibuginquantu ba '’•teay ^'”’liîndinC5 : qtfie eft biuifibilig i plura iudi ’'8 tai f^^®® tudteijg biuerfig; î#m ip eft vna iudicat 'tn ca^*® *quot;'^ *“die(o. ^ntclllgêdum febo q, fenz potcft bidvnuOTplura. 13no ’Witra'’quot;“® ftibteeto q5tU5 ad piopjtu,; oigann; ^'nfutiv ætfag quag reeipit a fenfibilibuo biucrfou ’’Meff?**'®? ’quibug biucrfifieaïfccudum cflc: qin '’»fn,ri ^''’twfojmaf fpceiceolbas:« aliud vtifo:ma MfeTv ^’^ bc alijg . aitomópótblcl vnugfotz Attain ftSanig fcnfuus citcrioy fibi befcrutetib“’. ^’Qitafi - magigaeceptat bue modum fcbm biceng. 'quot;wbif '’'quot;®^‘*‘215z.lt;p virtue pumi fcnticiie meliug ?'”esD *quot;^^® ^”® i'amiat multa tftrumcrigcopulatf 1 ^rm ''”' ^anfeunt motug icnfibiliumquoufqjeopu ^'*lnifo,'’''®q5 biceretpam efte vnajfubiceto -r mttam f'quot;“8riir*®^quot;® ^eleribnnf tn ca. 3llud elm cflc eft biz ^^cteff^quot;? ÿeft tudteae.f.efte vnafoimatillud ailt 5ta (b^J^iquot;''®**^’ ''”’’êti3fccundum gp eft rcetpice «, Meran - ^quot;‘tcometatoiqi fenfue comunie pot buptreS ''’’Koita quot;® fe'dovt recipiee: t fie eft plura iftrumcz 'quot;’’It fir^'’ * F'’® 'fe’do vt eft iudteae biucrfa efte biz 'quot;’linda; yt’fteüduîfo’mâ.vnde qi reciperc aliquid m^'sbiu'lr ®’'®**l‘'ft’ 'jjdcoifta iuenmnf in fenfu cói r^Ub» ’®* nbsp;^^ quibua P5quomodo fenfuocoig ^’^18x3?°”]®^°plura. 3utclltgcdu5tcrriogpfen r'^’’licM Pquot;quot;”^ fentiêe: qj vt Hbcmiftiue ait ftati a'®8cnJ^*quot;^®V't“® otgano jpftuut fpng fenftriui ad ^f^e fin r^®5* lenfibilia benuctanteg vt in ipo iudiz ®piietatit idco bfprim^vifue pamuo audit’: tita be alljg. ^utelltgeduj quarto fm ?in.codcm co mcnto:q »ifta vin’,ffenfue coig iudicat intentionea qo fipne reetpit t ca? pnuatloneg: tfitr ê be virtute rarioz nabili.lcd btffcrunt inboc $ ifta virtug eft intentionum matenalmm:dla aut eft interionuj non mirtay cum maz tcrla: vt poftea bcdarabitur. ^onueniunt tgitur fenfus comunio t intciiectug : qicognofcut fcnfibilla teo^ pdz uanoneg fed bifTerum ; qifenfue eois eognofcit eu condi rionibuo materialib’: vtb 'enunc.fcd intcUcctue cogno feit abftracte fine talibug conditionibug.

^oniam aßt ouäbu6 oifferentija Oiffi muntmarie,aiam motumqöfmlocum 2in co qö eft itelligerc'îjoilccrnere :t fê Hretvidef aütï intelligeretïfapcre tanqjquo dam fentireefte. inun*!fqj enimbiaaia iudicat öliud:teognofcit eot q funt.

(173 ftud eft.rj.tvltimuj capquot;* qrtitractatue:in quo bei minatur be fantafia;tcontinet buae piee . in qua? pna 2l:p.biftmguit tntellcetU5 a fenfu.in fectida auf bctcrmiz nat be fantafia endende qd finibi fectida. Siigif fantaz fia. 1^:13 in buaotqi primo onditantiquoo credidifte intellcetu5 ede fenfus.Sceudo Iptobatondendo itcUcetu elfe biffercntéafcnfu.ibi fectida.Ættnopentut. *lPgt;rima adbuc in qttiiot biuidipfueuit fm ^ quadruptr ondit an riquo6 credidifte itdlcctus cc fenfus. Ïprioerbiftcretijs aia^. csceii do eropmioc Æmp. 21errie er 5t?otncriopi nionc. Quarto er möcognofcendi que aie attribuebanf ibi fectida. Ætanttqtibi tertia 3dêaiitbig.ibiqrta 0 ég cnim bi. ©e pria bidtqm autantiquimarie biftïniüt Ideftbiftinguutaiam buab’biffcrenrija.f. motu fm loco n'n coqricft itcHigc rc Tbifccrncrc r fcntirc.^ntclligcz re aut Tfaperc vftfle tanqs qôdâ fcntire:ivtnfqs.n.bis aia iudicataltqd reognofcit coy qucfiit. 3utclligcndü q -fiaia non biftinguercfnifibuab’ bnjs fieut bircrunt anriq.f.motu firn locn t cognirióc ; tücfcqucrctur qgt;ocg cognitioncg ptmerct ad fandes bram aie teftent vna co gnitio fm fpes-eus g tâ inteUigereqs fcntire fitcognofee rc:tuc itclligcrc eflëtfcntirc:i itcUectug eetfenfuo.

lt;I7?5t until ni faperc 7 fcntire idem elfe aiunt:fi cut /Empcdoclee oirit ad pus voluntas augetur:

•7 jn bominibus7 in alijstvndc femper faperc alte ra pjeftar.

lt;173*1^011017peropfnionc Æmpc.bt'cco: Ætantigfape re £fcntire ideeffeaiüt;fieut birit Ämpc.qm voluit $ ad pno.f.rcpuo volütagaugef in boibusilalijsfiiiliaba bentintcllcctusvndcdg pnotpgfm q »biuerfifieaffemp p:eftatfaperc altera qbfupple nöcftct nifi intcllcctufeét fenfus. 3utcnigcndüprioq’gt;ay.birit •ri aliig.fialia ab botninc habet intcllcctus,pptcr buo ; aut^ptcrponé tes fo:pa ededia efte aialta itcllcctualia: aut pp pigmeo» quifimt alalia boibusfimilia: nifi q,funt bimfnurilqsti tatctfimt.n. longitudimgvni’cnbirii a muftis ponunf here intcllcctus 7 btfferrc fpccic ab bolb’. 3,” telligen dum fcö’o : q, q: volütas eft appcrit’ intellect’ pna cogniz Bonesfi potcria volitinacffct oiganicatitcllcclnseétorga nicus'ïp pna cftet idem eu fenfu.©leere ailt q» volutas augcatur autmlnuaf.f. p fc firn pils tempus : en tpolcqf motumccUtcftblcerc q »volütag p fcfubijciaf motui celi fed otnncquod p fe fubijeif motui cell eft coipotaletojz ganlcu.crgofmiHud voluntas critoiganicatclilrfi biz ucrfitas tépons facit nos faperc altera p fc:tunc fcquitur q» nouiim faperc pfe fubiinturmotuiccli:cuiuftempus eft paftiotipconfcquês critopatio otganica:ridem eus fcntire t intcllcctus eus fenfu. I^atctitaqs quomodo er opinione .Cmpe.fcquitqö Öiccbat. kiduerte tn collect b4


-ocr page 102-

XXber

bteestg » neefIfeeft fivolumns Ipfos faluarc faut b^f^ vt quids bicutomnla que vidcnf effe vcra: 7 g aia n»^ï becipiaf:aut bicere beceptionej efte tartum.i.fieri g ß«? bilfimllis.Ijoc.n.f.bceipi pcr tactû bilfiiiiilis ccontraria ci qö eft cognofcere file fitl.i.per tactmn fills. 65I’‘’‘-rnfioncj remouct 2ly.0icca : g, cade; vf elfe becepne^ fcia ptrarioy.cn ergo file xbiffite fint ptraria:fi fimW“ net ad. feiaj end bilflmile:7fi blffife ptinctad becep^ etiam fife. 3ntcUigcdu5$ ft iftiannqui be gni^»^ 2ly.be ifuffictêtia redàrguerenftq: bircrüiqlraialiH,quot; cognolîit:7 non bixerfii qualitcr igno2at7 becipit :îgt;‘!Pk polfcntrcfpondcrc.löno mó biccndotvtgdain awNM’ rum volucrùt g - veyeft in apparcndo:7 g-gegdapparct eft vcy 7 nó aliud:7 firn büc modus aia nunqs ignp«''“ aut becipef:q2 non ops antiques log beaicbcccptionc.

ailo móblecrc poffent g,ficut aia eognofeita«*quot;®*^'' do fite:fic becipitur aitingcdo biffife: 7 fic nó opottuiiau tiquos bicere qlf aia bccipiï feu ignozatiq: co bueruico gninonc fieri p fimiletex boe fatis intdligcre bede™w ceptionem fieri pbiffite.Kbtimâ rcfpófioncs ??'quot;ƒ;’S p20bat:q2cftnianifefte falfa. 05 impzobatfcóaquot;',’'*^ do g » fi,fimile facit ad feietiâ fimilitcr biffilc:« fi bt'lilcß eit ad beceptiones ctianifimile:q2eótrariop cades dl«' fciplina.

quidcj^tur non,idem.fit faße ^’^Jïj ^lanifefium ell;bocquides cim in ommt’uß ‘^'‘''’ fadautcnira paucieaialiujcft’.l^ neqjtntdl®^ in qua eft ? recte:? non recte ./Ecctqqindcn' pi“ dentiatfeia autopio vcra «.non recte autfu^f^” , traria bojtneqj boc eft idem cu ipfofentire^^^^ Tuequideni eim jjpaojzferaperverufcfti^fiif^ nibusineft aialibue.mtetligere autcontmgif^'« fo;?nuUiincftcuinon ? ratio.

lt;r 0 ftenditintdlectus non efle fcnfuin. £föuo piitno bocp:obat per boe g»intclligere nó eft fentire.SC eundo per boc g gt;nbsp;opinari qö fcqultur indiciusintdlcda® non eft fantafiari quod fcqultur indieiu fenfusabi' tafia cïni. 00 intclligere non fit fcntirc'bupfrpioMt 1^2imo q: fentire ineft omnibus aialibus : non aiitcm• tdligcrc.Secundo q: contingit intdligcrc recte 7 non re etc. fentire autem femper eft rccrc:ideo bicit. ©ó fgltur non idem fit fapcrc? fentire:manifeftumeft^ quidem enim.f.fenrire in onmibuscft.f.animalib ' • gt;nbsp;lud VS.3 ntclligerc in pauas eftanimalium.6cdncib tdligcrc in quo eft recte 7 non recte : recte quidempin® tia 7 feientia aut opinio vcra non recte auteiiicontraria rum reqs boe eft idem eum ipfo fentire. fenfus dumcm p2op2io2uni femper veru6cft:7oiniiib’atiiinalio ma Anteiligere enim, contingit 7 falfo :,7 nulli inert cm non ineft7 rano. 3ntcUigcnduni firn comentatoicm com to.dl) .g, fenfus femper bicit verum in rebus, ptopril» falfum in vnmerfalibus. intdlectus vero «outrano.« vcy in vtibus 7,àlfus inæpujs : 7 en àm rebu s ypn^ magi burai fua veritas g; infclleetus i reb’vnb . 1^-pter göfnedu; g» circa illud i qö potéiia cogmtiua lerm tmediate nó eadu error fi bene caditerror circa mM fertur mediate . qz ergo fenfus imediate fertimew ,pprium 7 mediate fcnfibili,pprlo fertur lu fcnumiia1 inunia:vt patult fup.bic ê g- fenfus refpeem iPP»WJ?' évcrus:refpeetu ateólus p fepc falfificaf vtmagnima gt;nbsp;iodkido maioréaut minoré ds fit : 7 die niotä wdicgt;al gefccre:7 ita bcalijs.^cóma ^0 gr inii««fmw««^ nbsp;nbsp;J

Kef Ineóia: vt in pria pridpia 7 bignltatcs 7 ujSdianDu» nbsp;nbsp;nbsp;1

eis fertur i ^pria vtin ptieulare0 cóclofione6.io iteii«1 nonerat area Intcllijibiha propria 7 {’articular« * *

intcKectus ïvolunmstfnmlitfr w^zöperattamp;fnon per Cc lubiinantur niotuiali;tn mtcHigcrc t veile p aLadés etfubijeiunf ^ quanto a faniafniutc bepcndêi :^ niotui fcli per fc ftibiintur.ier boe nófcquif $ fintopatlócs o: gamee ficut tequeref fi per fe fubi|ccrent.’3ntclligendu5 tertio Pm coinctato:e5?eoincnto.d.5 gt;nbsp;Æmpe. bint3gt;fen fuseftidem cum intelleetu:ip2opter boe intellect^ ftmp tranfmutaï in eis.f.boib^ ficuttranfmutaficnfus:« itê/ dit p tranfmutationécrroié qui accidlt vtriqj virtuti:aui obliutonê 7 alia aeeidétia iqbuo extimaf babere cóieatio nemteométu; cd day.

fir^dcrn autbis vult:? illud qöeftbomerf- l^Ta lie.n. mreUcctuscftiterrenw bominibusquakm Ducir in diem pater woJutB oeoïült;B«

670 fiédit idempopiones ®omeri bices, ^de, « bis 7 id qb’eft^oineri.nâ fin enj tails îteliectus iterrenis boibus qles bucitiblepr viroruqj^ t bcoy. 3ntclli gendnœpboc qO''bicebaf.bonic.'q gt;bóbjt bic talé Intel Icctu5 feu talcj intdlecnbnéqlcj bicebat ei prboia, 7 bo ru5.i.fol cui^bniu5potlirime éinbic. 5?3betur.n.vo/ luiffe intcllecnip fe fubiici niotui celi;7pon8 efle virtu tem 02gamca nó bifTerentes a fenfu: 7 bicif fol pr bomi/ nunnqj bogcncratboicin exmanX« ? ß»* bfpf bcoy.i. planct8y:q2oc0alij pJancte ab eo recipiut Iumê:qre 7c. lt;r'^mnc0.n*bij intdligerc cotpcjcuslkuiïcntf re epinantur.Ætfeutire tfapcre limile liniih fi cutfm puncipia rationibue oetemiinammuö. IT 0 fienditidej er mócognofcédiquem antig aie attri/ buebâtblees. 0ës.n.bi.f.antig bicebataiasmtclllgere fO2po2C7 itdligcrc gdco:po:cii:vu opinanfaiain fapcrc fite fin ficut7fcntirc:ficut bctemiinauitnus in rólb^pun cipioy.I.factis in pno llbjo: 7 tue fupplcdu5eft g^qj boe efle nó pollet nifi iteUectus eet fenfuo.gantig crcdlderut itcllccny die fenfuj. nbsp;nbsp;3lt;itclligcdutn antlquoo opiates fuilTcoein cognitionétâ itcllccruale, qs fcnuialcni fieri p alfiniilarione cognolcentis adcognitu:7ió pofuerütalaj elTeeopofitain eroib^rebus lëdin fpcni: vtoïb^ reb^af finiiliarcf 7 res ocs pölfet cognofecre:vtqp effet eópofita exigne terrajaereaq re.7 gipignes in ca exiltem ignem rognofcebat 7 per terra; terra:7 ita bc alij6:7boe fi vey effet Pïqpintelkctus eff; cojpalis 02ganic‘^ ficutfenfus. Cu g intellect’ nóponafbifferre a fenfu nifi p boe g^,itelle etus nóeét otganic’ 7 fenfus:fic maiufeßuj cex biens il lis annquoylequi Intellectn elfe fenfuni.

lt;I7JCttn oponuit liraulipfoeoe oeceptione oicc rctmagis ^pnuj.n-efl aialibue:? plimmus temp’ IBboc pfidt aia♦^ ndeneceffeautvtgdam out omnia que vidcnf elfc veraraut oiflimilie factura occcpticnc5 elle. Il5oc.n.contrarium eiqö iiniiie fimili cognofecre. 'tlidcf ant ? öceptio ? feientia contrario?? eadem elle.

GTSmptobai bóeantiquoy epione5:7biutdlfur in boaf ptcs:q2p2io off dit ggt; aia no eognofeit fimile fibi:7gpeoz gnitio nófit per fînillitudinceotpotalêeognofeêtisad eo gnitu;:vtamig bicebat .,Sccndo offdit intclleetu nó elfe fenfu^ttbL^S guide igif. f0epda bicit prinuado ad p2cccdcria:g ’ antig pKIi bando modus quo aia eognofeit folum bircrnt quomodo ata feit 7 eognofeit.f; nó bircrût quafr aia ignorât 7 beefpif : 7 fff bicédo bc aie eognlrióc opo2tultipo3 fimul blecrc bc ei’ beceprione: q2 magis^ p2iuin eft aialib’tgno2arc « fare: 7 aw pfiniu; fcnip’pf fielt in boc.i.in ignotantia feu bceeptióe q; in fêia.pj.n., gr per plus tempotis bóeftignotas qj feiens. Æt tóe fub dit quadam refpófione; qua; ge ad bocadduccre poffer

-ocr page 103-

secundus

^ magis burdtvédtao fenfus irebuf c«??'^^’ ‘’wcHccihó in rebus vniuerfalibus : oö'indi/ fó^wationc.

jpjanufia mim alte?: eftt a fenfu ^ ab intellectu ©aJ”®quot; ^^ *’”^ fenfo:« fine bac non eft opinio ^UMautem non eft’eadeni pbantafia er opinio J?7'™’”’’.bec quidementm paflio in nobie eft: “quot;•voiunius.Jjbjeoculieenim cftfacere fient i iw« ^‘’’’^POftn'ttt’Jol*«« font facicntes.i0pi lautem non in nobisjcft.ncccflc enim falfu aut gmbicere.

«8110»?^^®'’’^*”*® quot;*” ^® pbantafia.! biuiditur i bu quot;«em nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hœ facit rationes.ibifecunda Sinplius fltaSà 1 '^bepuma pxmittêdo pumo qgt; pbantafia

’f^”*” '’^’^ inteUeew.! boe Riliect pban lui ” eu fine fenfuttfinebadnon ell opinio. • ^uod Ijç^^ non ell cadem pbantafia t opiniomanifêllum ell. 11111»'’’ P®^*** fcilieet pbantafia jin nobis dl eum volu / Igt;iitim ^ ®”''*® '””'’’ ^*^ ®^^‘ feilieet phantalmati ad li/ tUlr ’acft*^*3 pbantafmata client antcoculos fifuM f' ■ *P®^^ ’” recoidnnnû iddl volentcs reeotda nonf ”^^f® fibiidolumad plaeitum. Opinariautej »Dina °'’i®ffiqnandoeunq5volumus.quia needle cIl

quot;^^*quot;“”^ ®*’* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;opinari habere rattoncin i^^tem verum vel falfutn. 3utdligendum fini com/ fen r ^ f®uincnto.c.liij.q»iniagin8ri iddl pbanta/ per ^M? ^*^ ® Icntire lêiliect fenfu ertenou:! billingucre feme • æ”*”” ’^f® intdligere r iinaginari non fit abfqj g^^tabfqj imaginarinon fit eoneiliari iddloptnan.

'”’’ quot;””’*ibie alictitcm illarumtrium vritutû fin lt;WtB ^ i» natura.fienim fenfus fucrit non fc/ îfimi^ quot;’imaginatio.fed fi imaginatio trit fenfus crit. fo IR™** ^ ijitcllccnis crit:imaginario ent.! non ceöucr Pban c’'S'f“' 'S’ pbantafia non dl fine fenfu capiendo III quot;ßhanipjo operationc virtuns phantallicc tu fit no nóêK™’ ® fcnfiifin actum vt poll ollendctur.fie opinio tafln .’’'’’’’fâftâ*'’®'’’ finos inicUigcrcmuo abfqà phâ reu *^’‘^'gt;f ablg^ bilcurfu ! fimpliei intuitu quidditatcs lcip|ï®'’®’'f^fuÛ8:qnarcquot;tiJe bc illis non opinionc^ fed 0ûin .^’beremns. ideofi per intcUectum quia hebet cûtln '^•®P®-tet ipfum pbantafiari. 3’’^flösendum fc b«, ^Mbse cpaliquis phantafietur.non opoitct q^ha/ ten bieentem verum autfalfum.idco in potdla ijoitra ell pbantafiari cum volumus.fcd bebente opi/ pneedTe habere rarioncnt bicentc verum am falfum.t ft tu potdlate nollra opinari:;!quäuis ratio fa «bffl *^’’”' 'P^ft*'•^ indifferenter vcra vd falfa: tame

“to opinante opoitct q? crcdaiur cITc vcra.

^«mpliusaot cum opinamur difficile aliqnod .« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ftatim compatimur.Similiter aurcm

quot;tuconfidendum firn pbamafiam aurcm fimili yuonbabcmuo ficut ftciTcmueconfiderantcsin TOira oilRcilia er confidenria.Sunt auro eripfi ™3Ccept3tioni0 oifferenrie feientia ct opinio ct ^mtiria et côfrariaboKhequoç altera fit ratio ^teo aurcmquod eft intdligere quonia5 alters hr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^*^ fentireibuiue aurcm aliud pban t^f’'^ ’^’ideturtaliud opinio, ^e pbantafia oe

*^“- ^^ ^ altcro oieendû eft.

0.;,^®quot;'’dt ranoncfccnd«m btcens: Zlmplins autcj cm ta.0 quot;n”' ^‘•ft’dle aliquid aut terribilc llatim eópanmur Bn?„ ft®’’”’T*ft’’’ftftc’ 'autell ! fi aliqnod confidendum P nanmrjquia tóe Ictainur.Secndûpbantafiâ awes fifr nos babemus quanto adtrtnidatn rd letidam fiait fi eft mus confiderantes confidentia i bifficilia in picturts: agt; tóenon mulnim Ictamnr aut trillamur. jftfubdilfe er cufando ab vlterio;t beterminarione bebis acceptionib^ intdleetus biecna. Sut aßt r bifferentie acceprionis ipü’ wtdlcetus ffientia r opinio r ptudentia tcbtraria boy;Ö quo9 biftrentia fit altera ratio pijnen« ad.vj.ctbieo. po fïca,cpilogatbieena. ©e eoautqb cftintdligere quoniam alte? dlab co qb dl fentire bietn ê.bui’aüt. f.fequentiû in diaû'fenfus t iudieiüintdleetus aliud ridelefle fantafia I aliud opinio, ©c pbantafia fie beterminantea vt llatim fiet:pollca be altcro.f.intdleetu biecndudl. 5”tdligc diipmo q gt;ad opintone babitam be aliquo trifiabili vf co fidendo fcquif fouis palTio in appentu:vt tnHieia gaudin timot vd fpesiqbaeeiditiquiaercdiinua ita die fieutopi/ natnur.fed ad pbantafia be aliquo tali non fcquitur fouis palTio fini ^ßHa.quia raro eredimus fie die m re fieut fan tafiantur.t nmltottcs foimani^tiobis idola fini pbâtafiâ qbus feinius in re nihil conefpóderett bufingim’ móté imaragdütpalariiiaureü.t ita be alijs. ^n^'^^^iS’^^duin fini pm.eomento.e.lilij.q » imaginatio dl alia a eonfilio r dliniarionc:quonia en nos dlimaucrimua aliqblimotoz fS futuur quoquo modo patimur né palTióc aefi üludtimo rein ect pns.î fifr eu nos dlûnaueriinusaliqbaudactiun fuiu^: fiarim paticniur:fedn5 paticmur palTionc quali il/ lo audaettoo erülcntc pâti.eu aûiimaginati fucrimus fllb nmojofü Ilatim patiemur quafi diet pns Jft quia pm.pcr iniaginationéintclligit pbantafia r ^reonfillû opinions 1 Pdlimationc cogitationcm vd clhmationêt voit idé eê iudicin be edimatöcreofilio quantn ad ^pofitû fpeetafaó ewjbieiteü antimaginati fucrim’illudtimoiofn flatis ptWC mur te.videf cótradiecrc tertui g vult q gt;ad imaginatiój feu fantafia non fequaf palTio. TRndcfq gt;nbsp;eonfiliû t dit matio refpicint futuv.imaginatio aßt pnsrad eonfiliuji dliniationé fcqï fouis palTio.fed ad Imaginatiouê autnó fegturautbcbilis.t p boe póttoUi apparens cótradietio.

5 igftur pbantafia cft Pni quam fantafma aliqiiod nobiafïeri oicimu9: ctfi nóaliqó fini metapbotamoicimue vnaqueda po tentiacftIgt;9E àiitembabitus firn quaj oifcerninV* autverum aut fafumoicimua.buiufmodiauté fat fenfu9:opiuio:fcientia;etintcllectu0:

ar^ie befminat b ’fantafiaT Cöiinetbuasptes.ï qçpnn fcpat fantafia a gbufdä eu gb^ b? cÔuenictiâ.in febi^ndii gd fit fantafia ibi 05 qm moto bœ.pmaîbnastga ß enne rat ilia eu qbus fantafia b? eonenidiä.in febo ondit ^ nul Incoçtéfantafia.ibi ©ö'gdcigif.©icit be’pma.Si igif fantafia efim qua bicim^nobis fierialiqb ’’fa{afnia.i.aliqï apparitój: t fi n aligd firn mdapbotä bieini^.fcc fantafii f5,loginurb’ca^pc t n mctapbouce.ƒâtafia c vnaquedâ potciia ba:;zaut btt^fni quabifcernim’aut ve^: aut falfu b’ at fût fenfus opio feia t intellect^. 3ntdligéb’q» ois ills potétiap qua nobis aliq appétcétc potctia p qua bilcer/ ntm’vcç aut falfû.f? fatafia^ipe bieta ê po‘‘p qiw aliq,no bis eê appél eu bicaf a pbâoa qb c apparilio.iÿf peâ bif ecmim^ver aut falfù.tga p bec qtuot vj fenfu opione in tcllcetû t feiam bifeemim’ ét vc^s aut failli, lo aliqô ifioît fantafia ce vider.t b eapif itellea’ n^ potctia iulleaia fj ^ bituali eognitoc ipo^t pncipio^i vt billinguaf p fdamq cil babitualis eognitio eonelufionum: quod patet per'eo' mentatoicm eomcnto.e.lv.bum bint:Ættntcndit per in tdicetum vt mibi videtur pumaspwpofitiones.t per fri enttarnülud quod piouçnitab eis. Xft birit potenna aut habitusiquia alignod énumeratotum ell potentia .ali' quod veto eH’babitUsivt feientia t inteUcetns .

Sed une polîdaUquis bubiiare qre es fintpUires alq


-ocr page 104-

habitus intfncchuIcB Heut fapîentia ptudenria ars no fez dt £l:p.iiient:onein he ciG feßando cas a fantafia. 7Rcfz ponder g » hoc feciifga ilh aln babims intcHcctnalcs fuo tpe no crant nori.be cis tn fpalcin feeit tnentionem in.vj. crbi. -0C1pefTtmus bieerc g- cés biffcrentie eo^r gne baz bent cfTc in intcUccra ban? intelligi per bee tria que b cnn incrat Üty.f.per opinionéfeientiâ t intellcetû: ga omnis cognitie mtcllectus velêcerta vel bnbia.Sibubiarbatur intclligi pcr opimonc. Si certatvelellbe pncipi|e:et fie batur inteHigt per intellcetû.vel êbeconelufionibustt fie batur intelligi per fcicntiä:15 retype fit circa fpcculabilia non abflracta : et fdentia circa fpcculabilia abdrreta.

2lrs vero eftcirca faetibilia. t ptudentia circa agibtz lia;? fin boe bihabitue intdieetuales ad inmecni babent biftingui. vt eolligi pot er.vj-Ctbi.

lt;17 zQuod quidc igifnon fitfenfusmanifcllnmct bis eft.S'enfuóquidc eni auf pofentia auf actusc vt vifus tvilio.ƒantaliafaut aliquidznullo bop cnUcntctvtquc in femnije«

IT 0 (lendit ÿ nullijquattuoi enumerator: eil pbantafia î continet mes pres:in qua?: pma odendit ggt; pbantafian cd fenCus.in feenda g» nóeflfcta neq; ïtellcctue.in tertia g)nöc(lopinio.ibifccnd3 Üt^oneqj. ibitertia: iRelin quifvidcrc. ©epma itcrzin gnqsbtuidiffm niuncriï gnqsrónu quasfccit ad^bandü fantafiâ nóederenium: tntclligendo per fenfurfenfum cxteriO2c:quia notU3cd g» pbantafia c fenfus interio:fi capiaf^ potentia vel ei^opc ratio fi eapiaf45’opcrarione. ©cpmatntendit talem ra tionem p,pbantafia nobisapparentaliquain fbinnis : vt burn bonnimus 'ïfomniamus.fed neqj per fenfu in aetu neeperipm in potentia nobisapparctaligd in fomnis.er go pbantafia nóêfenfus in aetu-nee é fenfus in potentia 0ö’infomni3 nihilapparctnobis per fenfu in aetu.paz tct:qnia tue fenfus funtligati i nó futin’aetu.g gt;nbsp;ctia, nibil apparctper fenfu in potena notü é:quia fenfus in potenz tia non opatumdeo peripm nihil apparct. ©feit ergo ggt; quidcigitur pbantafia non fit fenfus:manifedn cd er bis quia fenfusquidcenim auté potentia aut actos.i.aut fuz muur in potentia aut in actn: vt vifus bidt fcnfiiin in poz tenria:Tvifio bicitfênfuin in aetu.jfantafiaturaßt aligdt nullo boycridcntc.f.illo pcr qd aliquid apparcat: vtque in fomnis.i. vt cin pbantafia que cd in fbinnis.

lt;17 ']^oflca Pm potentia fenfusquidé fenip adert viuentibus7 non OfbatietfantalÏa autem non.

IT Scenda ró.aialibus nó oibatis fcinp ined fenfus in potentia.fed illis nóined femppbantafia in actu.ergo re Æt bee ró fold ^bat g ; pbantafia in aetu non êfenfusipo tencia.©ieitigif,podea fenfus quidc fin potentia fcinp oded in viuctibustnÓotbaria.pbantafia aßt.f.in aetu n fempcr aded.

lt;I7£5iyo ei quod aetu idc: omnibus vti continge retbertiia fantafiâ inelle.'^idetur aut nó bertiis: vt foïmice:autapitaut vermi.

  • lt;17 ÏTertia ró:0 thus bedijs aliqnined fenfus in aetu. (5 nó oibus bedijsaliqn ined pbantafia. ergo re. mino:^ bamrigafoiniiceapiaut vermittalibus aialibus impfe cnsnßqna ined pbantafia.bidtergo.Si^amp;opbantafîa cd ide ci fenfitiuo qbadu oibus vtiqj bedijs' cótingcrct fan tafia inelTc. vfaßt no vtfoimice aut api aut vermi. lt;17 “l^orteahi quidc veri femp«fantafieauté’plu resfalfe.

07Qnarta ró.Senfus refpeetu^pnoy femp fut veri.fj phantaficvt plurimß(ntfalfe.ergo pbantafia nó é fenfus idcobidti 'I^odca bi gdc.f.fcnfus fut femp veri.f.refpe cm obicctoy jppjioy.fantafie autplurea falle.

lt;r^[mplius at non öicimus cüopemuiKlt;^rt^H'^^^ fenfibilequoniam videtur boe nobis boino«»™ magiscu non manifefte fentimus: tue zautviw aut falfus.Æt quidéoinmus apparent ïoo^iuitu tibusvilïones. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,;

(I70uinta ró:£ß rcrte fentimus bicerc P‘’UUfii rhó folfi g gt;nbsp;fie apparct. fed cum manifede pbantafiam nó podumuscerte bicerc fie ede (cd folß fie «PPl „i'^g P5 in fornuis.ergo pbantafia nó ê fenfus:bieit.AmP aßt efi opainur.f.ccrtc cótra.i.cirea fcnfibiliapfe™“quot;''. bieimus qm hoc vf nobisbó.fcdmagis nó manifede fentimus:? tßc fenfuscautvernsant' .^ fed fupple eß certe fentimus fenfus fempêverusr mus g, boe êbó:? ita be alifs.öcd en manifede po nbsp;nbsp;-

fiamur nó bicimus fic eê fed fie apparere.rqb ' musapparct? boimtétibus vifióesmaniicllc firn quas nó eertuê ficede fed folu fic eis apparct- , teUigendü g ’fenfus crtcrio: nnqua bedpif eirea 1«“ bile ^pnß damibuo tribus eóditióibus.f.öeNia W^^ 02gani:bcbita bifpónc mcdii:? bebit3 app:c’r*Ï’’^w;qj iceti.?tßc certe fentim^iudicädo g p boe cd albn w^L aliud talc. bi aut aliquaiday eoditionßödiccra no tiremus certe:vt fi vifibilc cêtlonginqunautmeoiii. biofß. ? tßcbe illo bubitaremus bicêdo g nobis vwï boe fit talc. l^er pbantafia aßt ctfimanifede circa fcnfibilc opcmur nó bicimus fic ede fed fie botmicntibus marimcaccidit. ged circa rónc ten bubitaf.ga ibibieit 21?:.g ^mesapes? iêumiee ”0 pbantafia.? h’oppofitü vf fupius biridciybiw*®®'i cuießqj ined fcnfustilli ined Öcicetatio ? midiew apF ? phâtafia. UOuie rndet 2llbcr.ö.g lübjici Kiren ? mufee ?ta!ia valdc impfeeta aialia nóbntfw*®'’*’'jL ct.i.apes aut ? fotmicc bene but b^i fantafia/ü ®*!®®’. artificiofe openfcafss ? fibi,puideant in fuW? muneópenf.Æt vltcri’ bicit tertu 2l?:.cr vicio danwo ris coimptß fuidc g nó intcllcrit noia aialiü que nó bfe fantafiâ : ? loco iHo:^ pofuit apes ? (öimieas- 5*!® aßt aialia impfeeta bene bicit bfe aliqua inuiginauone 11/ uc cdimatione ? er pnti fantafiâ impfeeta. ? be bac mit 10 euros a:p.fup2a:bicaßt foiü loquif be fantafiapree«-xCometato: aut comcto.c.lvj.ad b’bcelarationcbicit»« ?amp;b3:£:dimaf.n.g, nóoêatal imaginât. i.fanta(iat:?ro aial.qb' nó moiicfad fcnfibilia nifi apud pnna co?maew vt Allies?mufee:apc8at?fo2miec necedario iinagmat i.fantafianf.apes ^0 ppanificiß in faciendo fes catas. foimiccaßtpp bepofitionc nutrimén rcpti ? d^cogrega/ tionêin loco bctminato:fcd nócurafbecïcplo. Ärqß ïülbcrtû feeutß fuidc eómcntato2Cnifi inboevliimo.'qins vb icoinentato: bint ây. non curade be cccplo buvoluu ertplificarc be aialibus no hntibus fantafiâ enmnerando apes ? foimieas que but fantafiâ.ülbcrtuß hoc ipomtvi cio trandatotis. Égidius ^oillis poderio: innere vidci g aialia in tripliei b2ia rcpiunt.0ucdaeni fut que noco pben dßt fenfibilia nifi in co» pfftia:ficutaialia vaide upP eta ? bce hntfantafiâ fimplf impfeeta que repit vbicunqj élênfns tactus.?fm banc eonipbcndit cóueniens? öiico ueniens. zUlia autem funtanimalia valdc perfecta qucco p2cbcndunt fcnfibilia in comm abfcntiaiöato caain gno fint in actuali crercirio* nee fint picfcntta alia fcnfibilia ad illa oidmata.? ida babent pbantafiam pcrfectain fimphfl ter que babentbeterminatum oiganum inccrcbio vipoK apparcbit. 2llia veto funt animaliajmedia inter illa m pcrftetionc:que licet compbendant fcnfibilc in coy ablcit tia:non tarnen beds mcmoiantur nifi bum funt inacina li crercirio ? pfentibus aliisfcnfibilibus oidiuatis ad illa: ? ida babent pbantafiam imperfectam noninfimpltciter


-ocr page 105-

lt;?^CCl«ldO8

3n t«imo,oidmc fuut luinbud « mufee . 3n vlrimofuni ^mcB cqm -ze.fed in medio qui fuit vlttmo retirât^ fut 1^8 tfotnicc.yiain apes feidt per memoiiaj reuern ad ^m m quo ineepcrant fabticarct fomuce ad loediq ice grana rcconderc. fed tarnen bo? non memotâtur J'aoum funtin actuali crcreitio faciendicafas vd recon/ grana:! pfentibuo alijs fenfibdibus quc adiHaoi/ (aantur.a?.crgo cumb«iitfup2a omnia animalia ba/ ^fpbantafiain intelkrit be imperfecta fimplidicr que i ^®’89no reperitur cn tact»:inio a quibufda bicirar 'rcaliter idem cum eo.Æumaiït bic bicit çi » apeet fo: fl'^JJ®? tabent fantafiamintdlerit be pfecta funplicitcr. “^tvo neeg fcnipcr vera oicennu neqjvnaent ’J’oentiaw intcllectu6.cftcnim fantaf»t veta

^•’’’’*^'‘^'Pbantafia non cdfeientia nee intdlect^rga

gt;ta IT r'quot;*®quot;’-'et«‘ 3femper funt vera.pbantafia aute, po ic.idco biett:2lt ^0 ncq5vna-i.nnl/ to, 5®'’® ^™ be numéro fcinp bicentid vcra: vt fcictta «s^tellcctuoxn mini pbantafia t faifa.

^clinciuiturigitur vidcre fi opinio fit.ÿit enî » n^ ^•'® '^falfa.fed opinioni quide5mberet '^^flHcn enini contingir opinanteni oe qiiibus 1 £twnoncrcderc-'.!6cftununinulli!ncft fidee: 1^»tafiaautemmultie.,,

^ pbantafia non efl opinio.! buo facit?quia

1 ^U-a”^'f ^ pbantafia non eflopinio fimplidter lu/ quot;taf r ®^®'’‘^'f O’ ”bn efl altqmd compofitum eropi/ ‘'’‘»St h quot;^'’^‘’•*bi feedda Zllbanifcflum ergo. ’iPamtij ^nin quot;nbsp;'^‘*® fationibuaiqua? puma efl ifla. ' Êinlibct lij '”’Hnbcrctfidc0.fcd non cuilibet pbantafie inbcret ”‘’” ®^ Opinio.P5 confequctia i ma Wat ”°quot; ’?'’^'’8gt;* ”lt;’” opinantem nó eredere ea que quot;gt;»tóa -^ quot;””'’’ bedararanquia nullibeflia? icfl tide» ’«incft pbantafia.igitur te. fj^^^'’’®’**®*’’^’« opinionem confequâtur 'ihn 'fü quot;^ ®’^‘“’” fu^fu”’ ‘^*^‘^‘ fnafwnem autem J’';'öcftiay anten» quibufdam pbantafia inert: ’ta^'''®*^««ncmopinfenemfcquta*r ’r5 feu non ^!SS P^ttafia fcquif ratio.ergo tc.patet itc?pna'ina

quot;iflM • *‘fl'’®” ' perfuafum effe:! ad omnem pfuafuj I*’wquot;”-'^™‘'’''^tgo !c.21lgt;ino2ctiain nota cftiga mul ^kitf?*”®** pbantafia quibua tarnen non incft ratio, quot;’»ftr ®/®”'*quot;“3do fead pcedentia '^ cum pbantafia 'il^ • ^”'”»*9 vel intdlcctns.relinquitur ic;iturvi 1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;topinio efl vcra !faifa ftcui pban 'quot;^fhquot;^ ^.'^'quot;t9’ «O” bicens. Scd opinionigdej '’it nk quot;f®’^®” ‘^”* eontingit opinantem non eredere ^Win^^‘*®*'’' 'fibi.bcflia?aütnulli idlf:dc0 . pbata r^® b‘^fli|9 ineft.Àmpliua: Si ,p quia oemopi ^“® crcdulitas.fidc aut fcquiffua/ ’’^oi,ia-”^®®’'9**bttr ró.bcftia? aütquibufdä pban ' '*iiMn,S*'’^*''’'®b®9“tnbn. 3ntcUigcndü qpnul’ua Sar ca ƒ''^Lftfi per rationem aliquä illud fibi’pfuaz Sefi^ - quot;®”f 9“tiëquiFfïdc0 fiuc ercdulitas.idco I^lion^ ®Ï®P'’lt;’ïnó efl fine fidct! fidesnó'c fine per Sto’t^f onoeftfincrönc. JÈtbie nonVapitur fi ^aaoft,? 'quot;^® erudditate fine befitatione acquifita er

^«tfc mnigitur quonianineeg opinio eu 5 fenfu:ncq 5per fenfum:neeg complcno opinióia ■z fenriis critpbantalu. ']fSzoprer boet manifc ftum cp non alia qneda^ eftopmto.fed iHaque qui dem cuius ert? fenfus. /Sgt;ico autem exalbi opinio ne Îfenfu complerio pbantafia eft. IHon enim ex opinione quid eft albitex fenfu autem boni. 2lppa rct igituréopmari quodquideni fentitur nó Pm ac cidcns.

lt;r ondit cp pbantafia nócaligdeompofit u er opione et fenfu.! cóanctbuasptesrga § cnumcrat modesgb^ pot intefigi qppbantafia fit gd compofitu er opionce fenfu on dendo gs illo? modo? fit aababiliot.in fecudo ondit $ fâ tafia nó eft aliquod talc copofitu ibi: 2lpparetaut. S)c prt ma bicit q- manifeftu ci go eft qin pbantafia neqj eritopio Cn fenfu.ncq5opinio perfenfumeq^ copofitio opinioni» ! fenfu s. Æt^ptcr boc end inanifclhi écp pbantafia not alia qucdä opinio ideft altcrius obiccti ab co mi^ c fenfu» Sed ilia quoquidéeftiUius obiccti cuius ê! fenfus. ©t co ant q.fi pbantafia êcôpofirio er opinione ! fenfu ipfcê cópofitio er opinione albi ! er fenfu albi. gratia crcmpli. Tdloncntcft er opione quidem albi er fenfu autem boni. 2lpparerc igiturppbaotafiä Pmboccoptnari dus obie ctiiqö quidcfcntifnÓfmacddco.fed g fc. Anteiligen dû pme cp opinio ! feta funt be cóclufionibus ! p boc bi/ ftinguutur ab intcllcctn geft be pneipijs:!opinio biftin/ guif a fciarga feta aegrifg róncm bcmonflratiuS:opinio ^0 p rónê.pbabilcm.ti ergo pbantafia cctcópofita er opi nionc ! fenfu.boc tripheiter itdltgi poflct,p2imo q - fit opi moet) fenfu.i.opinio eflehtialitcr cuiänectif fenfus. feen do q. fit opinio p Icnfû.i.fcnfus cfientialiter on ânectitur opio.teitio q.fii copofitio opionio !fcnfiis.i.cp fit eflenti alii er vtrifqscopofita.Ætfi pbatafia bieaf eoponi er opio ne! feufunnagis ronabilc c up fit copofita er opione! fen fueiufdc obiccti 05 biucrfo?:vtbfinlfa. nbsp;nbsp;A^fclligedn feendofm ptn.cometo.cJviij.ip imaginotio.i.pbantafia no ealiqua iftait virtntfi.f.bicta?:quoiua fi eftet copofita er eis:c0tingcrct vt verc biccrcf be ea .patates illa?vir tutu.f.fenfus! opioniser gbuo componit modo medio Ifompofitii.n.craligbuo needTe ê vtin co crirtätquoquo modo crntia in coponentibus.’l^atefaut er bictisqjj.'ipc rates fenfus ! opionis no cópetut fantafic.ps ctia er come tatO2C bic cp ills quattuoi fiip2a numcrata.f.fenfus opio: !C. pnt indifferenter fumi ! ,p virtutibus ! ,p babitibus. ideo fupius 2»?.loeuras fuit fub bifiuctione

C^lppsrentr faifa oc quibus fimul.acceprioncj veram babciit.?videtur fol vnius pedistfed credi fus crtmaio: effe babitationc.Sccidir igitur aut abiiccre fuiipfius warn opinionem quam babe bar faluatam faluare non oblitum neeg oecedenté aut ft ad btinc I^abent candem ncccllc veramcfal fam.;0^cd falfam facta eft cumlateat tranfeeudea rcs.lRon ergo vnu aliquodbomm cft:neq3 ex bis pbantafia._

lt;17 Z»dducit roncad^bandi j q.fantafia no fitcopofita er opione ! fenfutga multotics bem^ optone vcra!fenfu; fallu be code: vt p5 iqntttatc folisg ad fenfu vf cc vnin« pedis:!p opione credit cc maio: tota tra bitabilf.fi g er tali opione ! fenfu bebeat Qlhtui vnu vt fatafia :opouebit q.opioqc^a ga pfomicf fcnfuifalfo.B at^cnopotit nt ft opio iHa cfficiaf faifa. Sed ifto bate tue aifo ifto? ptigit f.vcl epopinfo vcraa cfficiatur faifa facta tarnen mutati/ one in re opinatatnee in ipfo opmantc:aut cp cade opinio firent ^a!falfa.fcd vti nq; ifto? eipoffibilc.ergo ipofz fibik c q-1bantafia fit ccmpofita ex opinione! fenfu.


-ocr page 106-

Xther

feidterjto: apparent autan t falfa alkiua ad fenß5 quibma fiimt/ babentboks verä aceeptanonein.i. opmi encm.natn t Tidaurfol Tninepcdis fecundunt fenfum * fcd crfdituecftper opinioncm crti tnaio: babitarione.i. terra babüabdi.aeddtttgüur autabticcre Cmipfiua vera epintotuinqnani babcbatfalua re be qu# babebatur opt nio non obtuua.C^unt opmantem neq5becredenton: aut fiadbuc baba.bopinionan Tcrain candaii ncceffeé verant ïfuifani clTc. ted opinio vera facta eH falfa C05res tranfidenaa.n anfinutata be qua babecnr epinto latcat ip funi opinantcin.jfantafia ergo non edaliquod vnn bo^i pnußbietü^: neqj er biß cllcompofita. ^ntrUigendn; qjcuin idem non polTit fîntul effe vc:^ tfalfwn: fi fantafia effet roinpofita er opiniene ? fenfu:opo2teretq gt;âbo cent vera vel q, ambo ertentfalfa.fi ergo fcnfuß effet falfuß et opinio vera opo2terctq gt;nbsp;opinio eonfounaretfe fcnfui fal/ fb:quodeflc non pollet nifi opinio vera effiecrctnr falfa. 0piBioantc»n veraeffieitur falfa buplicuer.2)no modo per mutationemfactam in re opinât« vbi lateatopinante ficut üf02.fcdente opinarerie ipfum fédérera tune in ad/ uertente furgeret: t vtplurimü boe modo opinio vera cf/ fiefrarfaHa.aiio modo opinio vera eflïecrcturfalfa pmu tationem factam in opinante vt quia oblituadl opinióia vcre 1 accipit opinioncm falfam illioppofitam:ant ga nó ampliußereditopinionem vcram ^pter aliquam rarióc5 ad oppofitum farjam ï aeqmcuitopinion! falfc.2Luare pj tp iUud ad quod beducit rario xly.tanquâ ad incouemcß dlipoiribtlcjp vrraqj parte.f.q, pbantafia dlcopofira er opimone c fcnfuituc fiarct g ? opinio vera elficeretur falfa nulla facta mutationem reopinata vdin ipfo opmanrer epeadem opinio fimul fit vera ï falfa. Sed bie poffer «liqebubirarequoniä birfu dl q-fi opinio verat fenfuß fallus bcbcntronrtinierc pbantafiäitücopo’tct 5gt;opinio vera eonfojmetur fcnfuifalfoM er pnti^opinio vera ef ficiatur falfa.quia nifi opinio t fcnfua fint ad inuieem con lÖJinu nuqua er ciscondinictur aliquod vnu tcrtium.vi dctur aut boe neceffariu quia tails conlbtmltaeopinionis tfenfus potcfl aliter fieri . ipotdl cnim vt vidctur t fenfusfaifus eóftumari opioni vcre t ficcóHituere pbâ tafiâ. 2ld boe refpondefg pft opinio vera t fenfus fal/ fus bebent fieri adinuiecconfo2mcs:o5g - opinio confo: mcf fcnfuit nó fenfusopinioniiqd paterer buplicleaufa '^liino éga in multisnópótbabcri fenfus verua in qui bus pótbaberi indifferenter opinio vera t falfa: vt P5 bc qnntitate foils.nüquó eni per vlfn pótapparcre tante qn titans ficut ê.fdco opinio vcre intdllgibillbus pótfierifal la tconfojmari fênfui falfo.ccótra autfieri non pótcrquo fenfus falfus veriftrari non póf.geenda ca e ga pbantaz fiacfl mot^factusa fenfu ffli actuteflfimilis illi vt poft appareblt. ficrgo opio bebct clTc bc cólltturionc pbatafic quc eonfomiaffcnfin t afrimilaf:o5 g’opinio trabaturad modu fenfustemeiatilliconfo:mia.1ßgt;atct itaqjqpbâ/ iafia nóell opinio eâta erfenfu neque fenfus caufatue er opione neg} aggregatü ce opinione t fciifu.quarc te.

Æd quontómaeddit niotobocmouerial tcruinabboc. ^anra^a autem motus vi dcturede:? non fine fenfu ficn.^d ibis que fennütetquor fenfusteft gutem motum fieri ab actu fenfuszetbunc fimilem necefleeflc fcnfui entvriq5 Pbantafia ipfaniotue non fine fenfu con tingcnc/IHei^ cnim fentiennbu^inefl'etet multa eftfmipfam facerctetpatibabena

^icondit quideftpbantafia.t continet buaa partes, in qua^ ßma ponitdus bcfcrlpnonc.in fecndo caj bccla rat.(bi;£teffe veram aut faliam. ©c putna ponit«dé befcriptionem pbantafic ; $ pbantafia eft motasfacniea fenfu fimilisilli quam babcnsfin cam multaagaiR ©lelt ergo;gcd quoniam eft.i.contingic fenfu a fcnfibiliinoucnaltcy.f. vtrfutcm pbantaiwaj boc.f.fcnfu pbatafia aut motus videturelJec aonac ‘. fn fieri.fed In bis que fcniiutrquoyeft fenfuß lappin' pbantafia.^ft autcni.i.contingit motu pbantafic tien * ab actu fenfus.i.ab coquod eft fenfusaciu.tba^ waa^ needle c elfe fimilc fenfu.I.motu fenfus critytiqj y fantafie cótingcs n fine fêfu nj prigés1dfenIcnuc» Æt bns eam cft.i.connngit mnlra faccre tpafirdiP 3ntelligcndum pjimo ggt;2ly. bic befenbitpi»!’®’ j^-bcfcrmlnatam fine pcrfcctam:quod patet.quia'“l^“^j rit non animalia babcre pbantafiamtqnod bc lt;*”1^/ veritatem non babet. £apitenlm pbantafiantP^’i^/ tiener non ^ vlrtutc.qma feilfitlua intcrio. ’none11^ ws factus a fenfu.fed dus opcratio eft taliß luduß9 euffenfus mouctur a fenfibilibus:ltc fenfus uctiir ab crtcriojt facto In actu. j£t bic bus fi'^^rju-poir!int cccómcntato;ecomcnto.c.lr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Mifija bicit. tfrtmaginatio vidctur die virtue nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„ reb^ ab allo:t ggt;itnpoiribilc dl vt fit fine fcnfu-fw nbsp;nbsp;nbsp;^j fcnfibilibus r in animalibus babenttbuo fenidquot; E(.^|jj indent ergo veile q pbantafia bc qua dl bic fdn'^^^n^, inueniatur in animalibus pcrfccrio. tpcc“^““ ,j^j-m gitur pa^ tpoft bum bicit:'^cedTe eft vt‘'quot;^ßi^^jAoneä nlbilallud fit nifi pcrfccrio iftiuo virtutis per fcnfibilcs criftentes in fenfu fin modum fmlines ^^^ pcrfiduntur per Icnfibllia que funtcrira aium^ni. ^^^^^ eft notificiant pbantclfc ,popcraiióc. feinde c^|| tificatlone dus ^ virtute biccns. Æt ffiPP'enceen ^ puma perfeetio iftlus partis anime fit yirtns qu nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^ eft fcalTimilarcfenfationibus quc foquot;**’’.'Pf^%nndgt;e niunl.lpoft fubdit.gcd a^r.^palauit in -.fjjti» I^edcns.f. notifieatlonem pbantafic(Popccd'^^ryjpa it confcqucns.f.notiflcattone pbantafic tcntla.quia eft manifcftuintt quia poftbedaraoi r^^^ confeqneno modo perfection.ideo blmiftf cum co. gi tarnen veUemns g- ble bcfcribcrctutpw 4? virtute per fuam jjpjiam opcranoncm vimu« . f. tusttunc bcberct intelligl non in pdicationc iacmpi ^ eaufali.ficvj pbantafia eft motus 'ce.i.viriusm^“ momsic.gcd erpofitio eommentsto»»«^^.L„/ 3ntclligcndum fecund« g, Üriftoiilcßbicpc tafiam capiendo j»virtute intrlligu vnu comunca ,^, ginatiua cogitatiuam in bomine îcHimatiuamm• * quod patet.quia multoties bicit q pbantafia rcia des fenfibiliumt' rbot eft opusimaginatiue./n'ft autem bicit g’ pbantafia quedam eftranonalis «* eipium motus fm locum fimul cum uppefim « i® nbsp;nbsp;^,-que ftbl non compctcrct nifi pbantafia compbend quid tanquam joficuum 1 pjofcqnendumjauttaiiq ciuum r fuglendum.bce autcm compbcnfio clt op^ ^^piia cogitatiuc in bominibns - rcllimaiiuemplt;‘• ollcndctur.aiiter cnim cflli iis.bimmums in nando be virmribueinieiionbus cum in nulls minaret bc cogitatma fine dlimatiua virtute . musergo biccrc ggt; Äp.ln pjcccdcnti capuulo oci .^ nit bc fenfu connnuni:bievno fermone betenum ^^^ ginatma t coguanua fine dlimatiua quas pM”® . „,£/ pellat. ©emcmojanua autem bctcrnilnat in Iibt nbsp;nbsp;i. moua r rcininifccntia.licet aliqui velintg ’pcr pra ^^^ a^.intcUlgitomues virtutco interioics «qucui^ fum communcm.Tper fenfum fenfuscrtcrioicßu ^ fenfu communi in quo comm indicia pcrfiduntur. boe clara clfctbiffinitlo pbantafic tcetera. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,^

3ntelligcndum tertio gjlfta befirlptiop^uwi .( bus partibusmtej ratur.Ùuarum ptlmacllqrcitm


-ocr page 107-

^ccimdug

tous a Tehru fin aenjuKt per bocöiffcrtab opcratfoni/ bas Icnfuum erkrios que non Aunt a fénCu fed a fenfibi »•fonuemtantem mrn opcratione fenfua eonmiums ci alianim Tirtmiim intcrioiunu^tcoin biciiur if eft me/ fus fjerug a fenfu fin actum iiidigi bebet qui eft vel qui fb itinaciu;quia per fpccicsacccptagafcnfu qui fuit in «tu Poteft imaginatins aut cogitatina opcrari nulle fenfu pio ?quot;ƒ*quot;^^*'’«nftewcivt patct in fonmiantibuô.yiâ poft lt;15 tênfiie erterio: crifimo in aciu iminutamt fcnfuin có/ bianeuKt fenfu a commuHiöimaginatiuaiFït tinaginati b3cogitatioani:tccgiiatma memojatiuas.ftat fpedee fcn bbticg rcfcruari in iinaginaiina vclmemojatia: nulle fcn , JBcncrioii pM tune Icntienre: vt in bubie patefiet t ab il/ bo inoueri pitterit fegitatiua. Secuda parttcula belcri/ Wonigeft fimilig illi:t per boe ipmotus pbantafie id cft quot;^ginatiner eogitatinc vel eftiniatiuc fit a motu fenfua: pwcftfimili«nen felttin qiio ad ebicctum reptefentatü patquo ad niodum rcputandiqui cftindiuiduqlis bif/, 'bafpcde intclligibili Ttntcllcc^nciquc quia rcpicfene , ”quot;^™wrraliter non afftniilanf bee mode inotui fenfus ^ertia parnculreft fin quain animalia babentia cam 'waaguntt patiuntur fciiicet app:cbcndcndo ebicctum ^bratione cennenienna vcl bifconucnientie p:eficuivf quot;Wui.t per bee biffert ab eperanenc fenfus communis wnonappjfixnditcenucnicno vd bifeenuenfens t ab Pfrationc inemoialiuc quc no eft cognofcitiua, jerque pbantafia pie eperanenc fin if bic capitur eft mo ^’quot;b^iwtine t eogitatinc virlutia vd imaginanue -r .'marine, ged poftet bicaliquisbubitare: quia fupe 'apofuit 2lK.biffèrenttaminter opinieHcni i pbantaz Z'bbicens qpfm opinienein mulnim cópatimurautcoz ®”’quot;i8»r fniappetitum moueinur non autcm fin pbaii quot;’quot;'•fed fie Cumus nos babetea fientfi in piemrio afpi/ tf»T^f''^*^*'” aut cenfidentia «.bee aute5 repugns It, 1“'‘flfiquod bicbicinirq’ftnpbanrafiain animae *11« • aguntTpatiuntur. TKefpondetur qp babentes Off quot;?*bf® magis mouentur fin appetim r agurr pariiif ,j(-‘’P”’ioiicin que eft fequés iudiciii tntdlccnts q, ppba aiiiquecu fcquens iudiciii fciifns.- rbee voluit âquii tâi:Æ”^” '^® '^ plin-imSnon ftantin beterminatióepba tedh 'quot;iP^dnwad beterminationentipfina intelicerus fel 1 '’'*quot;®** Isabentintdlecrom ftantin beternuna/ uquot;fäfic capicn do pbantafiä Vtfupia -rFm ca mul »^Pariimninquare«.

Dfrk^1^^*^®’w rfalfanv11^ocautcm accidftp tü^ °‘^9’rcnfu6pïopno:iunquidem cft verus: t^^’^’^«nunt babeno falfum. £5ecundo au ^aeddere Iwcrboeiam contingit mentiïi. tolk ^‘^^ ^‘’^ ^'^^“”'”°” ntfndtur. Sgt;i au ton ^•-quot;’” ^'’^ aliudmientitur.Tertio 9urc5 confequentiam accidentia»quibus in ttóƒ^’^‘^ autcm vtmotuf7 niagninido ‘'Sfm^7**’”*^*‘^‘^ ^“^ eftmaxime iam oc ^m^‘^•'quot;'Wionc pbantafie.rpamo quo ad paz 'irtt«^’^”**''^S“‘^c ’ woad alias boas ibi Quemaanté '’•99f e **'*”quot;” ïlK.piobatqipbantaha cft mot” fa/ qiiod '’’ïï^b'amim eer banc rationcm. Omne illiid *quot;8in9 . ^”^ ‘' ^falfificatur firn veritatem t fallttatc fcn ''’“fjhw k’f' ‘’’^ ffnfusin ac n vel cft metus i effeews ab ce.fêdobantafia verificaturTfalfificatur firn 1 «rg^’ralfitatcïfenrnsinactnrnon eftfenfustactu I’^äit ”'®'“oia^aa a fmf« fm nctuimmaiejem non .p *''iuiicftbc fe nunifcfla. «Jed minoicm quo adp mam partem tripkeiter jjbat.f.pbantafta verificaturrfa Itficatur firn veritatem t falfitaicm fcnfusfm actum.pji/ j me er parte (ênfibtlium ptepn'oqt.fceundo er pane fenfiz bilmm per accidcns.terne er parte fcnfibilium eémunia bicens.£t fuppleconttngitipiam pbantafiamefte vcram Tfalfatn.boe autcm acciditptoptcr boe q, piopnomm qui dem fenfus cft vcrustauiqj paucilfimum habens falfum ficut ergo fenfus refpectu pwpnojum eft vt plunmumve rus r rare faifustquia nonmfi beficicnlc aliquaconditio nurequifitarumad rectumiudicium fenfustitacftb pba tafia quednon eft nifi quia refpectu pjopno^ tpbantafia verificatur t falfificatur fm veritatem tüUitatem fenfus fm actum. Secundo autcm beaccidcrc boe ideft circa fcnfibilc per accidcns t boe iam connngttmcnttri.r.ipa; pbantafiamfm q’circa ipfum mcniinir fenfus quoniam quodqaidem album non mcntimr fenfustnçe pbantaz fia 1 circa alia fenfibilia ptepiia rtannbus condirionibns bebitis. Si autcm bee album aut aliud vtfilius £leoz nis aut Oyanj.'r circa buiufmedi fenfibilia per aeddes bene menritur fenfus t fimiliter pbantafia. STertie au tem refpectu cótnuniu 'rconfeqncntiumcotpoja namraz ha quibus fnfunt accidentia ,pp:ta.Öko autcmvtinetu» r magnitude t rcliqua fcnfibiliacömimia que accidut eer ponbus fenfibilibuo.illa funt illa circa que cft tnarime ii bedpifill fcnfuin t ctiain fm pbantafiamtqued non cjgt;/ pier aliud mfi quia pbantafia quo ad veritatem vel falfta tem inCequimr fenfus.

CzH^otus autcm abuchi factus oifferta fenfu qui ab bistribus fcn libus.5:rp’imusquidem p:c fentia fenfus vernstaü) autcm ptefenris? abfenris cnint vriqg faili:? maptne cum pjocul fttfcnfibilc HrtHuc .pb^tfm parteininono.f.qi pbantafia no fit fcn fus fin actu tqa iHud qö plus falfificatur qj fenfus f5actu non cft fenfnefm actao.fcd pbantafia plus fiUificef qj fenfus fmactu .g ré.Sic g.^öoi” aut factusab actu idc pbantafia quee motus factus a fenfu in anu bilfcrt a fenz fu qui cft ab bis tribus fcnfibus.i.g cft fin bostres mós dos Icnttcndi. ^nam fecundum boo tres modos fenz tiendi vj Ccniibiliapaccidcnsi cóia biiicrtpbatafia afcn fu;ga in oibusillis plus falfa c Pbantafia q? fenfus.vndc ? pinusqdé fenfusft clenfibilifi .ppdov refpectu obiectt pfitistfemp critvcrus. Hlij antfi-nfus g fut fcnfibilin per accidco-zcSiujciut vtiq5falfi refpectu obiccti puns tab fentis r marimecu fcnfibilc fit .pctil.i.biftans.tEttüc fup plcaf rótp ga putia i.ppingfas obiceti fadut ad ^itatctn eognitióis.abfcntia^o t longingtasfaciutad eins falfiz taté'cu per plwntafia cotnplxndam”obiecta abfentia t ad magie longmquam biftantiam per fenfnm.idco pbantaz fia plus falfificatur qj fenfus.

iUjSiquidcm igiturnibäalium bobentque oïeta funtnififantdlia:boeaurem cftquod oictumeft» ''vantaila vtlqscritmotuo a fenfufccundum actu factus.

^?ic ponitconclufiouc öicens.S'gdcigitur nibilalf udbabct ca que bic» futbc Pbâtafia.bocaut cft qb'Öictum ffi*5 Qtpbantafia vcrificat t falfificatur firn veritatem t falfitaiem fenfus in actu:t q gt;ab co öcficit in veritate pM tafia vtiqï crit motnsafcnfu facia fimactum. . Anteilige dû pmo firn din.comcto.c.lri.q- córingitvt in imaginatóc accidaivcip 'rfalfucij fiimot’afcnfuqoiein actu er boe qb’narrabo bc boe qb'accidit in Icnfm Scnfus.n.quidcê vcrus in maioii ptc:rcft fenfusgcrc^ ^pda^t^’bi gra ha.boe cft album autnigrum tqmdem cft falfus in maz ionparte.ïcftöuobus medio ftüUcifenfus fcnfibilium


-ocr page 108-

Xibcr

acddentalm.verbi gratia ^iftcalbua eft Soitiovd^pMa tj.T fenfua fenlftilmmcóiuj. verbi gratwiquatHaS ' rmo (He quoiûâ in hiebuobue modie lenfibiliuin cadit erroa t eu fta fit: nceefle ell vtimaginationi accidat be boe illud qbaaidit fenfu t plus ec. Momentum eft day er bictio.

^nteHigcndomfceBdofm Æ^dium ÿ buefont eau/ Ce proprer quas plus falfiûcatur fanrafia q, fcnfus/lß»«/ ma eft quia pbantafia caufatur a fenfu t maicu aedditbe/ feettis in cfTecru qj in caufa. Seeuda eft quia fenfus no compbendit fenfibilia nifi in pidenria.fantafia8ntC5 co/ piebendit fenfibilia in comm abfentia fin quern modmn maiojaedditfalfitas nonfolum refpeon fenfibilium per accidens vc!conimunin:fcd etiam rcfpectu lenfibfin ,p/ puoîmn.Æt cum bicitnr fupta q- fenfus ^pitonmi remg eft vcrusintdligitur ftantibus bebins conditfonibusiga aliqua carum bcfidentiipfum falfari contingm vt bic in/ nuit 21:^.

CT/Qnoniani autcm vifus marimefenfaa efl:« nonicnalumine acccpinqucniam finctominc no eft vidercJ£rqnontamimanent « fiiniles finit fen fibus:muka fin ipfos opcratur animalia.^lHaqui dem quia non babenr intclleetuni vtbeftie.Îllia so ex velamcnto intelfectus afiquando paftlóe ant cgritndinctaut fomno vtbomifies jS^c fanrafia quidem igitur quid eft:« ,pptcr quid eft oictum fit mronrum»

lt;rquot;iPgt;ic bedarat alias boas partes biffinitioniB fan tafie: eg ’ eft motus finliiis motui fenfus c g»^m cam animalia mulm agunt i panuiuur.amp;’tquia puma eft daracr bictis nam er quo modusfantafic fta fenfu in actu fincamoru ipfius fenfus t cifectus fiie caufe aflimilatur faltem ,ppin ^mins fcquttur motum fantafic motui fenfusaffimilari. jdco inftat lily , in bedarattone aUcriiis partis que c ma gisbubia ptemittendo primo caufam ,pptcrqnam fanta/ fill eft fie nomfnata biccns:^uerriam autem vifus £ ma rime quia perfecritfimas inter omnes t nomen a luminc accepit ipiafmtàfiatqnoniam fine luminc non eft vidcrc i quomam imanent î perfeuerant motus fantafic -rfrit fi miles fcnfibueideftmetibsc factis in fenfu animalia in g bus ifti tnonJsftnntWKlta operanmrftn ipfos mot’ fan tafie.aUa quidemqnia non b3bcnlintellectu5 vt bcftic: alia-.vcro er vdamento intdlectus aliquando pafTione id eftaninu^vt ira vel gaudio.aliquandoegritudine: vt ifre ndt.caliquandofomno:vtbomincs. amp;c fanrafia qui dem igitur quod eft bictum eft intantum. ,5nrdligêdû primo g» pbos apud greeos idem eft g, lumen.tquia i lu mine omnia apparent vifui qui eft perfcaiflimus fenfuit; aWaos benaamm eft pbanos’quod idem eft q? apperitio ■quot;^banfitfia ergo quia bicitur a pbanoequod eft apparie no a luminc bicitur nomen fumpftftc:i fumendo nomen a luminc fine quo nibil vidci vilus bicitur er confequen/ ti etiam babuifle nomen a vifu. 3ntdligendnm feeödo g pquia animalia m^is operantur I'm mdicium virtutis Ibperiorisq? inferioiis CU5 intellectna fit fupcrio: ad fan tafiam fi animalia aliqua opcrantur firn pbantafiam t no fmlnteUectum. 35oc er buplicj caufa acciderc poteft.pri ma fitalia animalia non babenrinteUectum vt bcftic.^/ eunda fi babeant cum velatumtimpeditum vt bomincs t hoc triplidter poteft contingere.primo foui patribe ani mi: vt ira timor vd buiufmodimam contingit aliquejcÆc taliter iratum vt fere nibil fnidligat. Qccundri boe cotin/ gerc poteft er egritudine vtquia cOchrius velfreneticus nam patientes tales cgritudincs magif per pbantafia mo uenmrq 5 per intellcctum. Zertio boe poteft contingere fomno in quo vt plunmu ligatur intdlccustvigetpban tafia, /id dario’éintclliga nna t complcmcntó lupw® bicioybubitandu videtur bc numero fcnfuuinterioyï® binerfirate fuayoperationn r biftinctioneohicctoyfuo¥* in qua materia i hvarie apiidmodernosrepenantopj’ ncsiquia tarnen antiqmin c a melius fcnfcrutuftadapi’ nes ipfoy me tranfferä bedt ;randoquid m bac re icnic' rint bitres claritnmiviri.f. Aluerrc'is ÀuiccnnâtHWquot;’ Älbcrtno poftcrior illis pin Ittcndo tarnen aligna ad ein nes illoy opinionco viilia. nbsp;nbsp;Ætprimû quidcin dlgvir tutcs fenfinue funtbuplicct » quedamenim funtappid’^? fiucbcforis:1 quedam fut 1appbcnfiuc bcintus. Jlle tur appbenfiue que imcdia tea fcnfibiübua imnantur”? peedente imutationc alterit is fenfus que cadcin cd öicBUt lênfus ertcriojes bicûturctiâ fenfus pticularts quuvna/ quaq5cay beterminata cft ad cognoiccndumtauinvnuin genus fenfibilium propriomm: vt vifus ad coguolccnwj ifolum colo:cm:auditu6folum fonum:t ita bealiio, k' ii'tc funt quinqs bc quibusbiuifim in proprijscapitunolu pra beterminatum tuit fcilicct vifus «uuituseifjcwssn' thh9 Î taetus. 3lli^'’^to bicumur apprcbcnlwebcintus que non imediate imutantur a fcnfibuibus fed çxceden/ te imutationc altcrius fenfus que er eadem caula oicutur fenfat'intcriores.t bas ïlwccnna appellat virtuus«/ cuke cemprcbenliuas priores autem inanifdlcccmpW’ huas.1 de bis tractauit iky.in öuobus capuulis ate prceccientibus. Secundo prcinittendnin rmuiwr turn g’formaftnfibilis aliud elfe babctincon sie Uiilwk lilt aliud in anima aut vu it ns am organis eius.Jiaii* corpore fenfibili babctclfe naturale : in anima -Vo wee efle abdractum fin g gt;nbsp;cft duo cognuto fenfibili» am uHe ligibilis aut lpeeics tali cogmuom unmedtate bderuxiis buius autem abftractionis tojnic fcnlitiilisquaimor bwe duo repenuntur. 'y^rimos eft quo forma ablnai^i' a matcriaifcd non abftrabttui a prelcniu materie no. a ciusappenditiisn : hoc mode babetefle forma Icnl^m ill fenftbuo ertciioribus tjn ienfo comniwu qmicc'l’*“ fpecico ferrhbilium fine materia cum Iroe omni Icnimn' commune: fed tarnen non redpinnt mficninprcffniön* tcrie qu ia non mfi prefente fenfibilit cum condiiioiw^ fiuc appendieiis materie que finit bic-rnunc t idiqu »w iufmodi. Secundus giadusabfiractionis ÇÜ q80W»^ maabiiiabitur a materia t ab eins prelcntia led non a appendieiis materie, tboc modo non rcpfrinn’*® „ in virtutc imaginatiua qnc rennet fpeci s fcnfibilnnii1 ipforum abfcniia. ffertius gradus abllractioniscn Oii virtus apprebenfiua er fpcete tonne fcnfate elicit fpc^ii’ mtcniionis non fctifatc pcr fenfum crtcriorcni lwtbuin eftimatiua ouis er cognitionc coloris lupi motus figuret rcltquio buiufmodi icnfibilibus dicu fpeetem iniiiiicii“-ludicandoipfum mimtcum t fogicnduni: etita bcahl^

Stuartuo t vlumus gradus abftratticnis cft bum ■ƒ ma abftrabitur a materia t ems prcfentia t eius ^pcniu did]8.Î bune niodumabHracnorns babei forma in mid/ leetu qui Iblus inter anime vires rccipii vmuerfalntn■ « in terno patefict. £crtio prennttendum g » coruin qw cognofeunmr per fenfus intei iorcs quedam bicunwri« me Icnlntcrt quedam bicnntur intcntioncs non fcnuiu forme (cnlate funt fenlibiiw^pa ct coia que per feii™®“ tcriorcs cognolcuntur. ^iutennones autem nonicito^ fant quedam propric rates que inucniuniur in indmiaai* fubftantie fitnulcum fenfibdibue formis t non cognw icuntur per aliquem fenfumcneiiorcm : led bene poiftm eognofci per aliquein er fcnfibue inter ioribus fimulcuu' forinie fenlibilibusrvtpoftoflcndctur-biitulinodiäKi^ funtbomiasî nialiciaramiciria inimie uiarfaterntaa tiW tto:manfuct«dofiliatio:quando vbi:t rcliiiua bwiiwii'''


-ocr page 109-

i^econdtid

^t^iJ’^r'^'’ !f*’^lt;^rfBfleni rirwiiB«gi sj5'iafe'Bir^ P'-}*S®:'‘‘^äßbciic confcnHrc: qm ad ^'•‘»funrJf® - ^P rcccptiua Ppev regriföniuni bu Ï/^fcX/’^^S*^ *” cóplciionc fm oigani ga bütdi ij'^'ï som ƒP^quot;'®”?» I5 £33 male retincat : vt patct '^fOhC-r.Ï?“^'”’^'*’“® .gedad I)oc vtviitustali» Ï®Wh„ quot;ƒ’^^•^“''■‘Wr cconucrlb Dominium fiez ^’'‘'Piatni''quot;'“’'’^^'quot;•‘^“'’quot;‘‘^ficcumI5 turn bifficnî/ C’ Ijbia.ïquot; f®”*^P ’'wpeiit öiiuiuo raina:vt P5 in 1^Hcnm, ®ï'’.'’*“P”’’’di. ^513 pnnlïis bicendu Itt*quot;»! funV^ 'quot;^quot;^^ patcbiteomcnto too temj baia: S^fóiaff J'””^*^® •^»•’nuc intenotee. 'lp): ma ê •''“«tóiM, P''’®’’^'’^!*’’®^®'”“’’*® Pmpdicanóe5 ib'’ninittf '?^*l^'” '‘natatione cum ircSpiat innua/ ^''fibilio Z'’r’’***“ ‘•“***® oratio cftcognofarc omz «quot;’'rear quot;nbsp;quot;^!^’’''^n®^ f®''* «PP’'® Ä5 eónnmia 1 po b'^rcnfi«^“*'”*’-”“”quot; quot;ï bifferentiam i ai boe eegz

u-^^f“” O“*^®?: vt patuit fup;a m ca/ v®'ooijƒ'^’^ fenfuß non conferuat PpaicaeefTaH/ V^Hiftr/f*'-^^“’“® ^‘^^®® ^’^medietas anteriot pmi K?'non^’*' öeeiida virtue mteriot cd imagina ptPer ff f^®*^*^®’*^*^*’®^®^ ’■‘^•^''’’8’'lt;^fpeeies

“'” ’^ümunem in ipfo q-abfcntiai eeffan 2*^GÏk’f’*‘’®‘* quot;®» P^cit fenfuß commin;.c I?ac v'^“inicƒ• “''‘’8 fomiav Icnfibiliuui cuius fcdcfc v’^ogitah ?P’'aa vcntriculiccrcb2i. ICcrtia cd ^l8ïf„ ®'3bomincicdimatiua inbmtisque Cï '?^^i^ int ”^*‘’'’' fomw: ? fenfata» elicit fpccicot co

quot;®” PflPäfä? vtereognitionebui^ ÿüihJ ®*'*i9niagnitudini9 t figure talioy cius tÏ^Mlf ^‘^^P^amiu peruenit in cognitionê fuc ^”''''118 en ir’”®manfuctudinis treliquoç taliu. ?'''8cnht•^’’^ cöponit fotmas cu fomns aut in/ trMükv ‘^“’’’'•’a’taut intentiones cum fotmis C’“tb^ik *”” ‘^•feibocbulcctbuncamicum ede:b VMiuft ’ ‘dïc:buncfiliiï;-£ itain ali)s: entue fc Ilihï'’'iilts 9i *' ’’’'’^^'‘’®“'‘^’’’* ‘ '^öfdtatiucautem ÏhP®lodft - ^^’^'^notabilia attrib uit cómenuto: in '’v*^tc 1,ƒ'’’® ‘^’'^‘^fllentia beclarantia : be quibus eb liihf'8nioh ’*quot;''’quot; «PP’ijslocis. Sluarta t vliia ï!c quot;'’tf • n''*” ‘’’*“® ‘^’^ referuare fpeeies non fox vMrenrt - 'V^ ^quot;^^ ff*®’*' intentionn non Icnfatai:

^^i^^' tempolis in ipfoK ablcntiar cedan V'''Cp '‘’‘“’^ quot;‘’quot; faeiteogitatiua.quianö cd C’lfdcR a ^’S^uice bene recipcret bene rcrtnere;

Poflfnot ventriculus cerebn: tappella Sr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;quot;®quot; ^•®®?* ff^ ^^*”5 '*f•f*■ ils ’'buff ^'^®'’fquot;' ^ uerroim quattuotvirtutes ui w^dt|L °®?°*^**'’cfolü vtfcnfußC0niunts lt;rfo^/ f^if vtiiï***^*'^.®'*® ^**8 fef*”” refcruatiuc inó co i|«ï'f'iitin f'^'”^ - ^*” ®‘^* ’ uicmoiadi vel remitufeedi V'''cni0.^'’’”'®wribnsl5 fiant per fpeeies referua/ Öitïtibè«*!® '’f* imaginatiuaifunttarnen fenfario/ fcr^*5ai ®*^'”8**'’f virtutisantcm fenfus com/ O’ quot;’Oner ”’ ^f’^Pff’f8 referuate in mcmoiatiua » ’^Mt ’’S'fatiuam üc fpeeies in cogiratma enz C'''*Poff« ®'’^ff loiaginatiuä.iflle que fuut i ima W*quot;’* A'^ï^^fff lênfum cómiiné: bifficultss cd *0tiquot;Icbliw ”’‘*®”? f’quot;*” tenentg? de imoquod.plus l^l’o^m- ®^’^'^fquot;ff8*” ffffu eómuni vel oigaz O®cö|„,,*”quot;*f8' ’f'ffufnscrtcrtojeß tconfequcntcr te/f'^hte ®J^quot;^“8 cncriojesfmtalcm imutatiz W’l’^fifff*^*”’^ ‘f’^fff Icndbilia in coyabfentia :

.’rtntS^Sü®” Pfflfbtfthiinutattoncm recta,im

quot;oiHbus’pioucincntem, ÈtPm boe faluant

qualitcr’boJmientes neu facta perfecta opilatióc in mea z

tibus cerebn'podiint per fenfus crtcriojcs fentire 1 opez

ra vigilantinm crerccre. Ægo tarnen puto g, tutius fit

tenere oppofitmmquia fi fpeeies exidentes in o.’ganoeoz

gitanuc podctmoucre imaginatiuam cum in oigano eoz

gitatiuc fit fpeeies wtentionis non fenfatcimaginanua il lam rcapcre poircttimmo nnlla fpccicsciret in mcmoiaz

tiua cfuin fibi fimiliseflepodet in imaginatiua-xita pofz

fct Imaginatiua cum bifferentia ptetenti referuare: quod

non edeoneeflum. ©ieendumetiam cd cp fient fenfus erteriores non componunt nee biuidimt:lie nee fenfus co munis fed ludieatalbum bulcc vel album non amarum.

cita in alijsabfq, copula verbali. jCogitanna aute^vt

deEur non folum componcre x biuidcrc fed etiam ratioei

nari circa indtuidua fient intcllcetns circa vnuierfalta: liz

cct quidam vclint q’ folius intellcctus fit componcre x biz

uiderc x bifcurrcrc be pzopofitionc ad piopofmoneni.

j£ogitanua vero vd edimatiua bifeurrit non fonnando

^pofitiones:vtfonis amicus.ergo inuatiuus '[pgt;lato inf

micuo ergo nocmus, gt;10cc addcrc volui ad bonitatem

boctrinc. Uuicenna autcm bas virtutco quinque ede fatetunquarum puma cd. genfuseommunis x in bac conucnit cum paon opinionc.gecunda apudemu c fan. tafia que cd folum rcfcruaiina fotmarum fenfataru co mo

do quo apud lenfumfncnmt lient piecedens opinio bicit

be imaginatiua. »Tertia cd virnts que vt ci impatedimaz

tiuannvei vtipfametad fnam operationem peruenitope rationem appeUatur imaginatiira:vt autcm ci imperat in tcllectus bieitur eogitatiua.x bec^virtusêcognofdtina fen fatomm per fenfum eommunem x figmenta componit:

vt montem anrum (eu fmaragdinum ircoccrunm x rdiq

bninfmodi. Stuarta virtus cd edimatiua que non foin cognofeitfojmas fenfatas;fcd etiam intentiones non fen farao componendo x biuidendo: vt in paoii pofitionc biz ecbatur be cognatina.Æt barum buarum virtutum locus cd mcdiuo ventriculus cerebri inter quas cd Duplex DilTc renna. nbsp;nbsp;iPrima quia bee vltima cognofeit intentiones

non fenfatas quas precedentes non cognofeit. gecunda quia ad buiufmodiapprclxnfionc fcquufnr indicia (fmq non folum bcdic: fed etiam bominco plcrunqs fc regunt in opcranonibus fuis iudteando hoc ede vtilc x /pfequen dumnUud vero nociimmx fngiendum ilium edc filmmx biligendumilium vcro inimicum x odtendum.x ita ball is. 21d apprebenfionem autcm prioris tafia indicia no fequumr. SiuiiiM cd memoratiua cuius operatio x fez des cd: vt Dictum cd fiipra.älbcrtiis vero Iicct bas virtu tes bicat ede quinquetnon tarnen omnino conucnit cum àutccima.TJ^umnigitur fmipfamed fenfus comunis x in bac eomicmût omnes.gecunda cd imaginatiua que non folum rcfcruatfpccics formarum fenfatarumbato g» non fit m prefcntia : fed etiam cas cognofeit x maior cd cius bonitas in rennendoq, in rccipicndo. Æconfra ^0 fenfus communis maior cd bonitas in rccipicndo q, rett' ncdo. lEcrtia virtus cd edimatiua que foin nó formas fenfatas:fed etiam eras elicit intenttones non fenfatas iudteando ifium cfie filtum x ci edc mifcrendum din edc inimicum x3b co cfic fugicndum:boc cfie proficuun« et profcquendum illod noctuumxfugicndum.x ira be alüs propter quod bee virtus non folum ed cognointiua : fed etiammonuafm locum x bus tres virtutes Dicit reperiri in quolibetanimali babcure vnum vd plures befenfib^ crtcrioribus. Quarts virtus eft pbantalia cuius opus eft componcre formas cum intentionibns x formas cum formis x intentiones cum intentionibuo:quodad buos ft nes ordinär, gn’cmaiorcognitio pticulariü q bfipótlab aia fenfitma in qua pcrnlïiïmationem vel ncgatiotiê boe


-ocr page 110-

2tibci-

indtatur/ffe boc't boc (udicatur non cTc illud. Zilins fi nis ed opus circa ptieularia taliter cognita eligendo vnu -r refutando aliud.i£tbec virtus rcpcritur folmn in aiali bus perfcctis firn qua multa er cis per inodum artis faci/ unt cafas t fibi.puident be nutrimento per longutn tern/ pus,i:ita be alijs. Quinta ed virtus memo:atiua beq bictum cd ftipra. Êtfini Zllbcrtum tres fût iuterioîcs vir tûtes tantum eognofdtiue.f.fcnfuscómunistcdimatiua: -r fantafia.T vnatantum referuatiua.f.mcmoiatiua ïvna cognoftttita ^ referuatiua t illa cd imaginatiua. Jft in boc fit finis buius libii fecudi.

Sóratias altiffimo beo qui buie feripto .ôaetani fuper fccundo libio be animafinemimpofuit

Jnefpit erpofiriodariffimit cdcbernmi pbilofopbi -Gaetani ibienenfis fuper tertio libro bc anima Zt^z pbilofopbop puncipis greeop fàpientidîmi,

Æaprtc autem anime quacogno feit anima ? fapit: fiue fepabili erf Rente line nófepabili Pm magnitu dmcmtfedPmrationej eonliderâ dumquam babent Oifferenriam: 5:qnomodoquidem fit ipfum itd

lt;r3dc cd tcrttustibcr bcata in quo Zip. betertninauit bc vegetatiup t fenfitino. ttfluc ^fequitur beterminando be aliis buobus gradibus animatoy.f.intdlecttuo c fim locum motiuo.t Pm boc continet bic liber buos tractatus in quojzpiimo beterminat bc potentia intdlccti ua.in feed do ^0 be potentia fim locum motiua.ibi incipit tractatus feendus Quoniam autem anima Pm buas.vndc ficct Pm locum motiuu fiteomunius tprins qjtntcllcctiuu : qatn motu Pm locum nó ^juenit a potentia Pm locuj motiua ni fi ^ quanto birigitur in opcrando per appetitumt intdlc ctum practicum vt pod apparebit.ideo prius beterminaf bc potentia intcUcettua q 5 be potentia Pm locum motiua.

T^rimus tractatus biuiditnr in Per capitula, in quorum primo notificat inteUectuin poifibilcm pcr comparationé cius ad fenfum.in fecudo beterminaf be obiccto intellect^ podibilts.m tertio beterminat bc intdlectu agente odenz dcndo cius neceffitatem.in quarto beterminat bc opcrati onibus intcllcctiis polTibilis.in quinto notificat intelicctu poATbilcm per comparationcm ad fsntafinata a gbus mo uetnr.in ferto facit recapitulationem pusbictop.fccundu capituln inetpit ibi Quoniam autem aliud cd magnitudo Icrtium incipit ibi ^uoniam autem ficut in omni natura quartum incipit ibi 5ndiu(fibiliumquidem igiturintdli/ gentia.qnmm ibi.Sideturautem fcnfibilc er potétia en ftcntc.fcrtumibi.^uc autem be anima, 'fpriinmn caz pitulum biuiditur in buas partes, in qua^ prima 21?:.pz mittit intentioné fun.in feenda ^afcqiitf.ibi feciida Si igi mr intdligere. ^e prima intenditcp be parte anime in tcllectiua fiue feparetur ab alij 0 anime partibus fubiecto 1 ratione fine rationc tantum funtbuo confidcranda princi paliter.'l^nmfi cdquomodo bifferatintcllectiua ab alijs partibus anime.feeundûcdqualiter fiat fpm intdligere quod cd operario ci’. ®icit ergo be parte autej anime qua cognofeit anima t fapit fiue fcparabiliendete fiue no fepabilt fim magnitudinem.f.ab alijs partibus animc: (5 folum fim rationem t biffinitioncm confidcrandum ed: quam habet bifferentiaj ad aliasanime partes:ïquomo do gde fitipfum intdligere.^ntdligcndn primo gpmulz riplicitcr alique bicuntur partes anime. ï^no modo bi euntur aliquc partes anime cdtntialcs quomodo vult co

mentatoî

poffibilis fint bucfubftanticiiidtuifib 'C®^fcuJü^ aliter conflitucnK6anirnam V’*‘^quot;“?® amp;fnilt;I'JfjL do bicuntur aliquc partes anime P*”^” Lg ^ intdb^,j duin cóniunitcr biritur ^ intdlec^^tus aS^ polTibilis funt partes anime '!’'‘-’l'''\'3,ti-f-. .^ naturales potentie ab dus eHentia quot;’^„xna«*’^ modo bieitur pars anime be ßti^eiuj nbsp;nbsp;quedht’d^i itelleetiua biciï pars anime in lt;‘”’’quot; Ü’ ^m variât. ‘’P j modoç poten lurni pars aie in nbsp;nbsp;nbsp;'” ,partci’'’'t% ones. ^nteHigendu fecudo g? ®?^,,icllcrti''*'% cognofeit t fapitinteUigi pattern ««^„,. pet öpdjg,, cognofeere intdiigit cegnofempM^onf quf^ji cognofeere fpeeulatiuû. ßcd mtranfl fgKnigit^ mentatoî crponitbidttertuseognoKi^dt^ cit eomentatoî comento

per cognitionem fpeeulatiuam.c’ntóna S?o5Â’ÂÂïÿ X’«ÏS!a!^^ benfionem. aiq biamtg’Pfr‘^‘’*L.aPPJ*quot;^ pbenfioncm fimplidum.P‘^' ''^f’'^’‘ ’-niqiitin. ^'brf compofitor fm affirmationem îneö („tendft^^Lii addierpofitio qiiarta q ,percognou ^gfion#«1-pneipioK.per faperc autem q -öir't’'''5 bet cd tolcrabilis» nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-Lcni rabilt cridente fiue non ^ptftop«'!^ rnde;d^'“'’“ini: pofititanime partes fine potennasm nbsp;nbsp;nbsp;’qiffin'^V,,; imn'eem bifferre non (0111111 ^meM’^i^mi'*' ’ 'm« fed etiam fm fubiectumponendoint ^^^^vi^ concupifdbilcm in eoïdeinntnnnsn' Lopinie |. fint ollenfiim. l^uU stgo a?-^ . tonis fitvera fiuenon:q^illudnonM pofito qn femper be parieanime »«SififÇ confidcranda.f.qiialiter bifterat ^^^„ffiiißi-ndM“^ ï qnomodo fiatipfum intdligere.

10 fm comentatoïêcomento eodem J”ƒ nbsp;nbsp;.^jn tes biuerfe in bis bitobus binerfentur* perfcetione t in actione t pamoe ;ppt gt;â^hinm^ busfucrint biuerfe:manifefludigpne - »jgfifon} qualitatc actionis fi fucrint aerinraut p . C|gtcH'b' pa(ïïnc:aut vtroqjfi fucrint v‘™4’*^L«|ii ca? ’quot;S turn in piima ßfectioncfntdltgitbiucrfi• .^jmÄ tia.per biuerfitatcm autem in vlnmsp nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;„,p8lfi^ bincrfitatc camm in ‘’perationc-fmad j pjifica pïopïia. Ætfi fucrint biuerfe •'}?®^„7di:qBi»^'5 biuerfifieabunturm modoagcndiauf| quodr’ agir calidum t aliter frigidum:alircr pa nbsp;nbsp;nbsp;.i^quif^ï^ ^alitcr quod condcnfatur.ax.ergo ^i potétia intcUcctiua qualitcr dificra« vm pjgpalfi'quot; ginationis in prima perfcetione tn’,lt; »pna cuin ciusoperatio in paffioncccnin ■ S'iigtfeftiiuelligerc ficutfennre antp^^ utiqs erft ab intclligibili: utaliquwrno ^ impairibilë ergo 05 ee: fnfccpt 'n’t^'/LfÏnfiiquot;’ b^niói:f5nó hoe.Æt fimiltcr ^

ad fenfibtotfieinteHectuum alt;i‘quot;TÖW''!, lt;ri^2O(equiturbcintento:^nio ofiendfn^ tcilcctus biftrat a fenfu comparandointdl 0 „^qpW fBni:icontinetbi»ß ßtC0:qo»pmo«^^„,ila'^ fenfum firncéuenientiam: fecudofm bgt;“^tfquot; ^^rf de ncq; mifceri. Tourna itey in ^®^ .jSwi^c ueniennasponit inter intdlectnmtfcniu5•ƒ 1jgiiF edfecft inq;. *|^ïtma cóuenictia intcUectiw » ^^1 efi qgt; ficut fcntirc qO'en,pp?ia ope^nomn'osnquot;^i prie pari : fed eft aliquid fimile palfionnW intens


-ocr page 111-

Mertins

pwpiia operatic inteKectue poltibHi be quo bicbetermf/ wiur noeil pwpuc pan.ßeft aligd hre palTiont. ©te Rsigit ft p2oqj intcUigerc eft heut (entire.aui iBteUige ft wigs era aliquid pan ab inteUtgi auterit aliqb bumP «well aUey.f.ftfc paiTtoni: t q:fie c ÿ itelligcrc no c pto pile pati.f5eft hlc palTioi. Jie fubdi i inipafitbile g ops.G ipin intclicetü:fufcepttuu5 adt (pcdct.f.itclligibilitf:ï p«z 'iniia buius fpei.f.rccepnua.ß non bce.i.öe fenöbabef Wualiqöä fpémtt05 für fc babere fieiu fenfituus ad fen «“»i«:(ïe inteHeeuuü ad intclligibilia. JnteUigenduin ™ioq,ay.iji„fêdu ondere n intellcetuo polfibüiac ’'^«8 paffiua. Ætq: pa” buiuapiérutanóts éfeirc tnq ^acre ê mteUigcre:vtöiett pm.eoméio.ij.to paus iuc/ ^^tvtriiintcliigerc fit padie fieut fenfire anaeno: i fié r’^0 Wçliteûtràfinutaiiôc vteft pafTio fenfus'aut nó. «1 folucdo ad ifta vult q ? Intclligcre fit reeeptio im.t. Wluo ßfettiua abfqjträfinutattöe que ftt cü abiccttoc có •fäipqb eft qjinieUeetus nóêeojpus nee virtusi eotpe. Knlasantqjévirtus in eotpe :'pótpattnon Coins per fez ‘luc fjetiä coîîupiiue.qt ereedens lenfibtlc eoanpit fe. z vt Cuperius fuit oftenCus. 3” boe ergo #5 aç.c oijeniêtia inter mtelleetos i fenfus:^ heutfenfus nó bs 'dealiqua fpcm Cenfibilcs fs cft,i potétia pa(riua ad rcci TOdus eas ab obiccto fcitiibtliï rcntire iieft ^pae pati

WïWptiue.fs dt fife.qteft pari pfcetiue.fie iicUeet*, POHibilis no bs bc Cc aliquâ fpéiit intclügibtlê.fs eftî po' “‘’lia paflîna ad reeipiedus eas ab obiceto inteUigibili: t ««eiligere nó eft ,ppae pati.f.cottuptiuc. ßêhfe qté pa «ßfeetiuc:lóbirit Üy.q gt;nbsp;ipelfibtletn osipmede iteilcetii y '«tcHigi öj be paffioneconupriua : ier boe inmtur in 8110 clK bram interinteUeciût fenfus: vtbicitpm.qtiiel ‘Wuinóaecidit trafmutatio conuptiua ab intelleetotq: n «ivirtue in eotge:fenfuiaüt bene aeeidit trafmutatio coi o*h?k’ ’fcnlaio.qteftvirtus ieo:pc. Sinomo^o itclii 8* «beat fenfus edo virtutem in eoigc: inó intellcetó p’ ^Whbit, 3»tdfiS‘-flns fo fecudn pift.conicto (errio $«13panielait ülr fc baber pot bupfr introduce.*^:io y.™ Iiêpeluhoee p:eeedênb^ pelufa.Sceudo vtpipam ‘otirnicnnirpniiflrc:i fe béat per modusptincipi) . vs ep “Wi intcllectus ftc Ce babeat ad intclligibilia iicutfenfua «alcnfibiliai- jfenfusnóeotaipif a fcnftbili ^pojtionaz ®:ïeU fufeeptiu’ fpéy fcnfibitiünnlla bons be fc actu. pquot;«b iiitcliecme nóco:;i)pimrab intclligi3ili ; 1 cft fuz «fptmus fpéruniintelligibilius nullas be fc béns i actu: ^*«nc in feriiionc ent trafpoftrio. nbsp;nbsp;Îtfubdit pm.q,dl JPWellus P fc aut,ppc qgt; mtellectus bsbic ^ipottiones •bliiet ad intclligibilia fieut fenfusad fcnlibilia:t qiboc 8«quafipjünö ad feiedü ipm effe nó palfmus neqstranf •««labiles,f.eotmpriue.

^lücceire eft itatg quonia5onmiamteUtgit im fiiirtumeiTe licut oicit,Snatagoïa6 vtiniperct.

•’öcaüttni dlvtcognofcat odpectuin : irtruo ap

«Pbibebitenranemn:? obftruch

Iponufectidas pueniénâ inter inteUeetü t fenfunf: 1 ®iBiditm buao.'(^210 facit bot.secüdo pcludit ex bictj Batura polfibiiia intelleet^abi.^uare neqs ipfi^. Sc «ndaincóuemcita intellect’ t fcnfuséiq’ficut os Ccnfu-nfebenudatu ab omnib’ fo:mie fcnftbilib’:vt póffitoef “lae cognofccrc.ftc os intcliccin elfe imirtus t materia z «ni t benudatu ab oib’ fotmis matcrialib’. vt polftt oés, lotmas materiales cognofccreiidco bicit.jdecefte c itaqs' 3««tä intellcetuo polhbilis oia materialis intelligitipfuj «nutuin efle.i.iniatcrialcm ficut bixit iänaxagotao: fed ^naxagotas bint ipm ifrcimatcrialesivt imperct omni b«onwtcrialibus . 550c antert ideftideo cft tmatcrialis « WgnoCcat omnia nutcrialiatqt ft effet materialis : tic intusenim appares. i.fótma materialis tn eo eriftens^ bibebtt cxtrancus.t.altam fomrimaterialem in co rccipi: 1 obftrucf.i.impedict et’ cognitionc. 3ntclligcndum ptiino SP 0 alio intcilccm loquibaf zinarago:asxbe alio bic beterminatÄy.Jdain anaragoMoloqucbaf be itellc ctu biuuio: ponebat.n. vnum chaos cófulus pceffiffe mû di gencrattonétï quod bens fcqueftródoenita ex ülo cha os mundum generauit. ^t ergo intellcetuo biuinus pic ne bominaref omnibus matcrialib’ ipm pofuit pemtus imatertaiem . ièlriftotclesaütbic bctcrminat bc itdlcctu bumano:x vult ips elle imatcrialcs.i.non otganien neqs eductu bcpotétia materie: vtomnia alia matei ialia intclli gcre poffit. tütq gt;nbsp;oponebat tntcllectii humanus eff:im mirtü x tmatci-ialcin ad hoc qgt; intdligatoia matcrialta:b clarat JÊgidmotriplicitcr boe er parte rc:^ cognita?:nas ft mtellectus effet matcrialisicü femp materia habcat be icrminarc x particularijarc formas: mue intellectus vfb Urminaref ad cei tus genus cognofeibilius:vCfaltcm im pcdircturne poffsoes materiales formas cognofeere fi eut patet m vifu lactu x n liqihs huiufmodi.ïla vifus g eft materialis beterminaf ad genus coloris inter omnia fcnfibitia ^pria:qr tu nullum colorem in fuo organo ba / bet non ipedifa cogmtione alKuiuscolo:is.£actus ve ro quia pliftit in media ^ponionc tangibiiius quaiitatus non fold betermmaCad tangibilia.fs criam tmpeditur nc omnia tangibdia cognofccrc polTit:qin fimilitcr calidum x limiliter frigidum non pótcogitolccrc. abodent modo fimtclicelus effet virtus materialis: vel beterminaretur ad bctcrmmati tgcuusformax motcrialiuscognofeendü vrOUtemimpcdircf nc omnes materiales formas poffel cognofccrc. Sccijdo idem ondit ex parte modicogno fccndi iplms mtellectuo:quoni5 (t intcilcctus eft's materi alls nó recipcict nifi indiuidualitcr cd bic x nunc: ex quo tndiuiduaito c ratione matcrie:x per confequés non coz gnolcerc nifi fingularc.pns falfunuqrnoe ponimusbif ftrctiam inter fingularc x vniucrfale.crgo p aliqsvnam virtutes vnüqscognolcimus. vt patet ex bi.tis in capita lo bcftnfucómuni:x non nifi per intdlcctü. ex quo (enz fus êfolmnftngularium.crgo intellectus cognofcit vniz uerfalc. iCcrio idem bcclaratcx parte potentie cogno feentistqr intellect’ éin corruptibilis:vt p’oftcndcmrix patet etiaurqr fuumobiectus ^pïium.f. vniucrfalcéiti corruptibtlc.fed omnis virtus materialis c corruptibilis ergo xc. nbsp;nbsp;3ntclligédus fcuido q? bic repcrif buplcx Ira

cadcni tn fcntctiam cóiirics.l^na bicitintus apparéf.n. drbibebitextraneu x obftruct:x hukconcordattranllario antiqua:x ficexpofita fuit.iXlia.n. bicit befpetum appa rcrc ,p!?ibcbit criranen x obftruet:qu5continuando cum precedente crponit Üllberlas bicco q ’intellectus poffibiT eft imirtus:VIcognofcatomne befpectum ab ipo.bcfpcz ctus vocatidcuiusforma nó iformatur. ffJas.n.formas omnes bcfpicit intellect’ tanqs indignas fibiquafi^hiz bcnics ipm intclligcre.Qi.n. eft's aliqua forma informa tusad hoc'^eftet hoe aliquid:func hocipm^bibcreine apparcret ci in eognofeendo alicnû xcôtrarm ab illa fotz ma ximpcdirei omnis rci cognitioné que obijcifei qr côz trarium x biuerfus ab iUa forma recipi in co no poffs ; co q gt;neqs Cetraria neqs bifpata poffunt ciTc in codern .x ld quad ineffet ci non babcret in poiétia: x 10 fi effet ajiqua forma triixta impediref nc potetia inicUigcretomnia ma tcrialia. ^5« funi verba d’in quibua non multus bc wat a cométatorccoincto.iii).bum bixit loqucdo b intclz lectu poffibili.jilIceeffc é VIfitnô mixius corporib’:neqs corpus vt eóprehedatomnia x recipiatea . ôim.fuent iiuxtus:niHC cru aut corpus aut vinufin corpore.x fi fuc rit altcç irto^ibuomm habebit fomiâ ^pnam que impe diet cum recipcrc aliqj formain alicnam xc.Sicutigitur t


-ocr page 112-

Xibir

cipit colorcm ciufdem fpecici : vtli vifuscriffeno in vm pupilla vidcret aligned corpus limilitcr coloratum.igitur tc. Secundo. Cactus in fuo organs habet qaalitatcai primas vt caliditatem frigiditatem tc.t tarnen recipit al as ciurdemfpccici cxquocas fcntit:vt patet ad erperien tiam.ergotc. £ld boc bubimn poffet refponden add« cendo intclieetu mquem bat Joannes Jandonusilli pro polinonicommen . ©icitcniin cam lie intclligt 0cbe/ re videlicet q- omne reeipienseil benudatum a natura re cepticffentialitcr fie q-nibil ell idem ell idem effeiinaluer cum co quod recipit: vel cuius fpeeiem recipit: nd liahad eêtidccêntialrcüeo qo ’ recipit vcl cni^fpcj recipititiie ide reeiperet fclplum realiter vel fpiritualitcr: tunet idem 1c fpcctu ciufdem:tI’m ibcm effet inouenst uiotuin: quod eff impo flibilc. ^t bcc vidctur voliiiffc cominenlatoriui bieitquod li reeipiens effet be natura reccpti:tuiie rcare/ cipcrct fc t mollens effet motuni.t illud fufficitad ollcii/ dcnduni q intelleetus poffibilis non lit aliqua forma ma terialisrquia omnes recipit fin fpccies fças• S^e^M^ men viderur.q licct beclarano illius propolitioms nt ve ra in fc:iion tamcn fufficit ad crpamciidummcnKm co/ mentatotis qui vult non fblmn q nibil htidem cffemiali' ter cum co quod rccipit vel cuius fpeeiem redpfcfeîjctw 9' nihil babcat in fc aliquid be fpccic illiusquod recipit: quodpatetper dim vcrfusfinctn commcno bi ibicit ban do intcllcctuin illius propolittonis.'l^ropofino enim bic cens 9' reeipiens bebet elfe benudatum a natura reeepu: intcHigitiHius fpcciei rccepti non a tiatura fui gencria:ct ntarime remotir-tmarime dus quod bictum cil per equi iiocatioKcni.t idcobirimusqin fenfu tactus inucniiur Ifiedium inter contraria que comprchcndtt.contrariacm alia finit in fpccic a mcdi| 0. £ccc quoniodoyultcómcn tator lp nullum corpus reeipiens habet in fc aliquid ölpc CIC rccepti licet poffit habere aliquid ciuliie generiatt ma rime rcmon:tadbnc magis fi fucritgenus equiuoeu wl analogum. £t refpondendo ad argumentmu qb’poHj fieri be tactu bicit q’ tactus habet mcdiuin qualitatum tan gibilinm t rccipit folum ertrema contraria.modomediu biffcrt fpccic a contraiiisrnrcinis.idco taems ell benn/ dams a fpccic rccepti. «»cd bocqb’bicitcoimncntatorb tactu non videtur effe vcruin: quia tactus habet calidua/ tern 7 frigiditatem t alias huiufmodiqualitatcsiangibi/ Ies 1ub gradibiis medijsI rccipit cas lub gradibus mien lioribus.gradusautem mtcnfior t remilfionnealiditatc non variâtfpeeiem.T limilitcr in alijs té. 2ldidquida refpondentbicendo q^bupler ell bifferentia Ipccifica qua litatisiqucdam cffcmialisrtquedam accidentafis. ©lent ergo q. caliditaoinfcnla t caliditao remiffaquamiis non bifferalit fm fpeeiem cffentialitcr: bifferunttameu fm fpe cirm accidentaliter erquo babent gradus biucrfos-cfcoc fufficit pro intcniionc comcntatoas vt biciit. Älitcr pof fct refpondcri ad propofitioncm commentatoris vtbictu fuit fupra fn capitulo be vifibili bando fibibiine mtcllcctu videlicet 9 niilium reeipiens bcbct habere aliquid be fpe cie rccepti vt reeipiensell.t q? fit caufa iliius receptioms abfolutc: tamcn poteft habcicitu applica ab piopolitniu be intclieetu natural!.j£i er boc foluitur ad rationes. 2ld ptimam bicuntaliqui q’ pupilla non ell colmata: fed luci da.tftfi fieretargumentum betoipmc limilitcr lueiz doradduci poffct rcfponfio fccunda qua rcfpondebat ab argumentum be tactu glofando p:opofitioncin comuicu/ tatoiis. eXliqui bieunt ipfam non teuere nee effe vmucr/ falitcr verani. Äd fccundam fans patet ex bietis.

CT ^narc nep? ipfiusell effenatnram nei^ vna f5auf boc g jpombflie fit wcatus it3q5®‘^*quot;^^*'^ ctus.2?fee mit intelkctuni: quo oppiiwt : îinkl

fi ofuhie habertt aliqbcm colojchi per iliumwMpfdtreWf ne reeiperetcclozcs aiieß realiter i fpiritualuer.c er con fcquenti non podetillog eognoRere euj ornms buiufino di eognitio fiat per reeeptlonetn Jie fi inteUcetUß baberet in le aliquam founatn materialem fibiptopaam per tllaj impedirctur a reecpiione reali t fpirauali i er conlëquéti cogniuone aliarum foanarum materialium.t idem fequi für 11 tnrellecmaponatur laliß fbimamaterialie. 3”^ leiligendum tertio fin eommentafotem cômeiuo eodein: Qgt;xlç.bie ôeclarauit duo be intclieetu polRbili.f.ipfüeffe in gencre virtutum palTiuiiruin t tpfum cITc non tranfz mutabilem Icilifef eo2:uptme:quia ncq5 cfteoipHß neque virtue in coipoie.c bee öuo funt piineipium omniû que öicunfur öeinreilcetu.t p:(mum ficconfirmator: 0 mms virtus que moueturab co eut attribuifuridell ab obiceto refpeetu emus operatur ell palfuui. led intelleetus ell buz iufmodleum moucatur ab inteHigibilibus.'erog inrelle/ crus eft virtue palTiua.patet conlequentta t maioi.ga bee ell differentia inter virtutes'aetiuas t paffiuaetquia arti uc mouent illudcni attribuntur idell fuum obiectnm,paf fine autem moucutur ab eocnl artribinitur idell a fuo ob tccto.nuno: etiam patet.quia intelleetus mouctur a rcb^ (ntdligibilibus med'antibns intentionibus imaginatis: quas communirer pbantafmata appcHsmnstfiiut fenfus mouenir a fenfibilibustquia tarnen rec mtelligibiles non mouent intclleetnm poffibilem nifi moucantur ab Intelle etu agente quianfert cas a materijsfaeiendo be potentia intelleetisaetn tntelketa.ideo anima intelleefiua ell actiua 7paflquot;iua.nam fm q’intcllceta mouent cam ell paffma. ^ed Iccundum quod mtellecta moucutur ab ca eil actiua 0uarc nccelTc e portere in anima rational! bas buas bif ferentiac fcilieet virtutem actionistt eft intelleetusages qui ad Intclfeenonem aetiue concurrittr virnitcm paffio/ nist ellmteIlectns poffibilis qui ad cam palfiue cocurrit T vtraq; barum virtutum ell neqj gcncrabilis neque co: impribilio vt poll apparebit. 5’’f‘^l^^‘’'’‘^*”” quarto fc CHndum eommcnfafoicm codemeomcntotq ’ Zlx.bie j?/ bar g^ intelleetus poffibilis non cllco2pns ncq, virtus in corpote er quo pollca habetur q » ipfc non eil traulimita/ bill's p:op?tc:cum omnc talc lit corpus vel virtusin co:/ pore. Atilla bemonllratio ax- fundatur fiipcr buabus p’opoltiionihns.0uarum prima eff ip in tcllcerus mate/ rialis fine poffibilis recipit omnes formas materiales fei/ licet fpirittialitcr quantum ad fpceics ipfiruint quod pa/ teterquo omnes eognofcit.0eennda dlq’ omne rceipicf sliqmd neceffe ell vt lit benudahim a natura rcccptl t vt fna fubdantia non lit liibdantia recepti in fpecic.yiani fi rceipicns cflct bc natura rcecpti'func reeipcrct fc îiuo/ lienseffet motum.vndc reeipiens coforem opoirctcffc ü ne eoloie.Tira be alljs. Äphis propolinonibus argni ttir fic. 0 inncquod effcorpus vel virtus in corpore ba/ bet aliquam fotmain matcrialcmtquia eorporcitast vir/ tus in corpore funt forme materiales.fed intelleetus poffi bill's nullam habet formam materialem.ergo nee ell co: pus nep, virtus incorpore.minor probatur:quia intcllc/ ems poffibilis recipit omnes formas materiales, fed oin nc reeipiens ell benudatum ta natura rcccptl.ergo intel/ lectus poffibilis ell benudatus ab omnibus formis mate rialibus.quarc-rc. sed bie bubitatur vtKomne rcci/ picns fir brnudatu5a natura rccepti in fpecte: vt affcriteo mentator e ffe bc intentione ày. ïlrguitunpnon.pri/ mo quia vnus oculus recipit fcipfum fpiritiiafitcr aut pro prium colorcm bum vidct Ic perfpcculuin vffióercflera. ergote. £1 li biccictur ^pars oculi in qua ell virmo.f pupilla non vidct fc fed aliain erteriorem vt contunctiua vel corncaiii. Æontraïquia pupilia fine humorcbriffal finus erqus ell corpus mirtuin babctcolorcm t tamcn re

-ocr page 113-

rcrtfaô

ligitaia. Tlhbilêacta cop que fût ante ircHigrrc. Cïkinc concindit cröwis naturam intcllccme poffibi •8 öiccuaipfum nullam habere naturam rcru, materia hum ab co inteUigibnium.fcd folum habet naturam ipfa rain rcccptiuamfecundmn fpeeies fuas quarum nullam woet in actu ante fuum mtcHiaere. Onde fic Öictt. slua fcncqjipjuf.fjntcllcetufpefTibilts cftidcIleontingit eire ’’«uraiii neqsvnam : idedaliquam rcrum naturalidm: luiafupcrabudat ncgario.féd autp:o nilï q,itaq5anime 'iMclkctuo dl vocatua polïibilis.i. niü naturam qua dl ftteptiuusrerum materialium. ©ico antem mtclleetn 'ihaanitnaopinaturT intdligit q,bieitad hilierentta vir L?®^®S*f'’W“c que lucitur intdlcctuö pafTiuuo: ï bic m/ Well actu cotumque funl ab co intdligibilta ante iutcllt S^d’jntclligcndum pumo fceundmn comentito’cj co Wnio quinto cpillud cr anima qö'bieimr intdlcctuö ma/ ^fwliarnuKani habet naturam ïciTentiamqua eonditua San elle feenndumcp dlmatenalie nid naturam pof ''’ilaatia cum^benudetur ab omnibus fotmis matehali/ “^intdligibilibus. Æt turta hocpollet bubitari.

®truin intcllcdus polfibilis ficaltquo modoene in M cns in pura poicntia . fed be hoc videbiter poll.

Sntdligcndum œ comentatot in hoc coincnto poll ter W^edarationcm tacitvnajlongam bigrelTioncm que J'eipitibi.Æt cum ilia ell biffinitio. i potdl biiiidi in fee Wneg. 5npiima ponit biffinitionem intdlectus ma/ quot;fWiBTbiffcrenriam inter ipfum i matcriam pnmam. ^’’fecundaque ineipit'tbi.H^oc 'idcm indunt.ponit t i/ ^oatopintonem itbeophialli t ffhcmillij beintdlc/ '2'’'®*9'0l*agcntc t fpeeulatiuo.^n tertia que icipit ibi '^'f*” f^ '’‘’num impoffibiltummiouct qucllioncs Wttngentes in bac materia fccundum opinionem fuam wm'bicitefle änllotdis. 3n quarta que incipitibi. i^wandri autem fubllcntatur.ponit t rcpiobat opinio/ Jem aicr.bc intdlectu.3nquinta que incipit ibi. £lbu/ Jw autem t ânépace .,idcm facit be opinione 2lbu/ W®cr t auepaee. 3nferta que incipit ibi.amp;teuniem/ K‘'“^Plt;’flunt bici.foluit qucllioncs contingentes circa Pmm intcllcctiim fccundum ptopnam opinione, nbsp;©c Pjy^/siwrbicit cp ilia ell biffinitio intdlectus materia/ '“«’lie« q, di iUudqb dl in potentia oinnes intenno/ S.’^-manim materialium vniuerfalium : t bee er bac ^mitionc ponit buplicem bifferentiam inter mtcUcctuj ™J*etialcni T matcriam pnmam.Quarum pnmadl çi ewetua ell in potentia ad omnes intenriones fonnarus ''gt;ucrraliuin.,|,3tcria,autC5puma dl in potentia ad om ^foanas indiuidualcs fcnfibiles). Sccunda bifferen/ Mq’mtdicctus materially cognoleit founasquao re quot;Wtquia rce pit founas vniucrfalco.fcd inateria puma ®® cognofeit founas quas redpitiquia rccipit founas i l'quot;'diialc6:tifta fcilicct fccundum die reale: r nullij ta hcrccipicnsfognoleit. Senfustarnen cognofeit licet m'Piat founas indiuidualco:quia rccipit fpiritualitcr ta J®’ Ætcr his condudit comeutato: q? intdlectus ma t^c ’’°” *^’^ ^^‘ ^aliquid . id.ft neqs’indiuiduum neqj 'Piifncqj virtua in coipotciquia fi diet hoc aligd tunc (■».'’ffP*!*''« niff founas indiuidualcs r confequenter Jme rceepte in co non cflcnt’inteUcctc in actu fed folum fi..**®'p’’^’e quo bato non biftingucrci naturam founaru hndiim ÿlunt foune appicbcndcndo cas vniuerfali he a^'-ft'’®’“® tandem patet O' ,intdlectus matcrialis til? i r' sauere matcricrum in quibus materia puma Aiifar ''’’'^5® materia fccnnda:ncq5eft puma materia: • ficut*®’®™' ’matcricrum redperet codem modo dual' ■amp;’‘ ’’'*^™ ^® falfumtquia ipfe rccipiunt indiuii |... '^t.jntdlcctus autem matcrialis rccipit vniuerfal ''’ndc biuerfitas nature recepti facit biuerfitatem na/

turc reeipientis:r hoc mouif Up.ad ponenduj banc na/ turam intdlectus matcrialis efte aliam a natura materie:

1 a natura foune:r a natura congregati. Ætboeidcm.

'I^onitopinionem /TbcophMfti r /Clxmiftq rccitan do tria que ipfi bircruntir pûmum dlcp intdlectus mate rialis dl ctcrnus non gcnerabilis neqs conuptibi’is ; r bocp:obauerunt pcr rationemiquia omne gcHcrabtle t eozmptibile eft hoc mdiuiduum.Sed intdlectus materia lis noneft bqci vt oi'lenlum cft.crgo tc: Secundo qi bee fuit intentio Zly.vt patet cr duo bemóftrationeit cti am cr vcrbiffuio:eutn bircrit ipfum die impaffibilc firn pliccmtmirtum^quc gcncrabilitcouuptibili non pof/ funt compcterc. Secundo birerunt q’ intdlectus fpc/ eulatiuus dl ctcrnus:qno:um ratio fuit : quia intcllcdus niaterialiseft eremust Intdlectus agensetcrnus. fed cum rceipicno fuerit cternum i agens fucrit dcrmijinc edle eft cp factum cr bis fit cternum:t hoc eft intdlectus fpcculqtiuus. ergo tc. iCcrtio birerunt cp intdlectus fpceulatiuus non dl nifi intdlectus agens fccundum q» pel fielt intdlcetum materialem; fic qrintcUcctuo fpccula. tluus fit quafi compofitus cr intdlcctu matcnaliir er m/ tdlccm agente . idco rolucrunt q^ intdlectus agens erq eft etcrnus non bieitur agens mli fimilifudinanc: t fimi liter intdlectus fpcculatiuus cum fic etcrnus non bieitur factuo mil fimilltndinaric:t non in rd vcritatetquoniam factio non dl nili vbl ell gcncratio in aliquo tempote t Tbiin aliquo tcmpo:e aliquid fumit efte polTi non efle.

Ät fimilitudo fccundum quam intdlectus fpcculatiu^ bieitur faems dl ifta : quia ficut gencrabilia r conuptibi/ lia funteompofita cr materia r founatita intdlectus fpe/ eulatiuus eft compofitus cr intdlcctu matcriahit cr intel Icctu agente, aft fimilitudo feeundum qua intdlectus agcns bidturagcnoeft:quia tiitcllcctus agens habet ra tioncin actus r fStme. Ætbicunt cpcaufa piepter quam intdlectusagcno-intdligit quandoqs:! qnandoq; non■ dl mirtio cius cum intdlcctu materiali. Ætpropter |j folum fnlt coactus/Aip.ad ponendum intdlcetum mate/ riale: non quia ititdlccta fpcculatiua funt gcncrata. aft op intdlectus fpcculatiuus non fit ’nili intcllccws agens vt pcrficit intdlcetum materiale confirmauct untiktquo niam intdleciiis agcnBcftin anima noftrab qnia nos be nudamus fotmas a matcriis t facimus cas dle intdlc/ cta3'in acni poftq5crantintellccta in poten tia.fcd intdlc etus fpcculatiuusdlille qui fant be intcllc ctis in poten/ tia intdlccta in actu.ergo intdlectus agens t intdlectus fpeculatitmo non funt intdlectus omninobiuerfi. Qb’ autem intdlectus fpcculatiuus facit be intdlectis in pole tia intdlccta in actu probatur ; quia intdlccta caufantur in nobis r augumcntatur fccundtim augumentationem in tdlectuo fpceulatiuiiqb ’ non ficrct nifi intdlcctas fpccula tiütis cfïj caiifa agcns huius ai 'tionto. *lp 'ollea comcn tato; at guit contra bane opinicncm.‘'|pgt;;imoquia ficffs vera tunc p;opo;tio intcUccri in actu ad intdlcetum mate rialeni non eff, ficut p;opo;tio fenfati in actu ad fentics cuiusoppofimm vult ja:^.jt p;obatur conlcquctia:quta fccundum l»tic opinionem ab intdlceto in actu nihil dl factum be noiio in intdlcctu matcriali.fcd in fcnticnte ê aliquid be nouo factum a fcnfatom actu. secundoar guit fie:fi fomiare per intdlectum effet cternum : vt illi birerunt:tune formatumpintdlcetum eilet cternum.i. fi rccipcrcin intdlcctu materiali diet cternum ttune re ccptum in co clT, cternum. fed talc receptum m co be/ pcndet in confernari a fomtio fcnfibilibus. ergo forme fcnfibileo eriftentes crtra anitnam client cterne: tp co fequés cent in acm intdlcctct non materiales omnino qö’ répugnât nature ill arum formarfi. iCertio arguit Îeconfinnatio priori! rarióis.öüntentióesi intdlcctu


-ocr page 114-

tarnen comitxntator ÿ xtkrander aliter intetoitverba 21?.7: eine bcmonlli atiOKcm biccno ç /iç.^inon liv quitur be intellcetu matcriali: fed be ipfa prepatione que e nijCo voleneipfam cffc impaffibilem imnurtain te.7$ nee ell corp'-’nee virtus, incorpore preparatioj inteilige do potentiam que dl in intellcetu ad recipiendum inten« once tnidligibilce. ged contra hoc bietmnxAlewndri argnit commentator, |ß);iino illud quod dl commune omni preparafieni non appropriatur preparationique ed in intellcetu matcriali.fed noncffc corpue nee virion co: pore dl commune omni preparattom.ergo non appropri aturpreparationi que ell in intellcetu matcriali. 7 per con fcquene iAy.non loquitur ibi bc iali prcparalionc. St cundo arguit q, 2ly,ibi loquitur be fi!btccto,p:cparatio/ me puto be iplb intellcetu matcriali:quontaiii propofiiio qua vtitur iffy, in iua bemonltranonc feiliett omne reen p.cne bebet cffc benudatum a natura receptibabet ptedi/ catum quod non potdl vcriftcari be ipfa preparanonc led folum 0C due fobiccto:quoniani preparatio non efi rcei/ picne fed ipfum preparatum.quart oiuiua voba ^y.b intellcetu matcriali 7 non be due preparattocin^ligt 'Ira bent. nbsp;nbsp;Æt btcii couimentator q’ aliquidndii die eotpua

ncq5 virtutem in corpore bicitur quaitaor modis ■JPrimo bicitur be fubiccto (ntelicctoruin quod dl intiUe emo materialie.gccundo modo bicitur be ipfa prépara tiouc que ell in maceni 07bic modus cHpropiuquus uw do fin quern bicitur q? priuatio fimplietto ' iicq5ell corp'• neqj virtue in corpore. ; iCertio modo bieimr be materia prima.Quarto modo bicitur be fubicetio abllracue.Ikd Ilea commentator ponitvnam rationetn^lcian.propfcr quam biccbat q- intdleetue materialie bal’d inUruinciuu corporalcr7 q- dl gencrabilie 7 corruptibles » 7dlillaW finttio anime q- dl actus primuqeorporio pbfiid srgan d7C.cfl vniucrCalie 7 vniuoec competche omni anime. ergo fcquiiur q, intcllcerue materialie dl actus corporis, fieut alie partes eorporie.fcd alie partes anime luiitgenc rabilee 7 eorruptibiice.crgo ctiam intdleetue iiiatcnalia Ä'teonfirmatur quia cffc actum 7 forinam corporis vniz uocc eompctitomnianimc. fed in altjo partibus snuue cr co q, funt forme 7 fines bomtnuni ncneompctu lep^/ ran ab babentibue cas.crgo eriam intellcetus materiw non dl forma feparata fieut bieitur be nauta 7 nauc.lcdc forma corporis que dl gencrabilie 7 cornipnbilio uifiit corpus cuius pcrlcctio quemadmodum dl be aliisanime pai tibus, ?i3uic rarioni refpondet eoiiuncntator bices q? illud quod fuigit irUceandcr dl falfuin fcilieetqbimni Iio vniucrfalie bicaiur vniuoec be omnibus parnbufam merquoniam Uy.in fecundo buiuebiiit ^bcquibufda partibus anime ell manifdium q’ fnm actus corporis co dem inodo.fed boe non efl manifdium in omnibus uno videtur q fit aliqua paisanimc qiic fit perfeetio feparata ficufnauta dl perfeetio feparata ipfiuo iiauis. Ububa eberautem opinionem abubaeber r aticmpaee; quibia/ runt q’intcUcctusmaterialie ell virtue imaginatina rm q dl prcparata vt intentionrs que funt 'in ea lint iiucUe/ etc in actu.7 boe bint abiibaebtr vt fugcrctinconucnitns contingens alcrandro Icflicet q(ubicctiiiii reelpicns intel Iceta fit corpue vcl virtue in corporerquoniani fi id effet tune contingcrct altcrum buoruin fcilieetqaut idem emt effeformarum in.anima 7 crira animam.led ertra amina non fiint'comprcbcnfiones.crgo nccin3nima:7 lie am/ ma crit non comprebenfiuaraut fcquiiur qintelleetus ma terialie babcat inflmmcntnm corporale 7qfifviiius in corpore fieut fcnfiis quorum vtrunqj dl falfuin. ^ew mentaro: tarnen antequam impugnet bane opinionc olle dit qdl magie inopinabile quod Icquitur ad opimonem akrandribiccnstillud cffc hoc quod bint alcrandcr.f.q

mate iah cilênt ctcrnctmc fonne miagmate effent eteme mm Jntcllertuo ntbil mtdligat fincfonna imasinatma: et ritonneunaginate effent eternettoe fcnfationcsecntctcr neer fiiiiiii caufa.i li lcnfatiOBcarircnt eteme:time fen/ fata cffcnt ctcrna.eonfeqiicns autem elf faifum.-r patet vl Iima confrquenna.quta fenfationes funt ciufdem nature emn fenfibtlibua.ideofitcnfibilw fucrint gcncrahilia et connpribilia main Centationes ernntgenciabiles t cotm ptibiles niti effet poffibileq 'natura conuptibilte cfftccrc tur cternatquod nen eóttngit. U3oe igitiir clï vnü.nuc pm.nicuctqucihoncö que aeetdüt in bae materia Iß*:! ma ertquomedointcüeetus matcriahö ett eternua:t tam tntdicenio fpceulatimta non effetemue.quia tüagcafuc rit eternfictiam patiens ndetur effe etemu. Sceunda queftio que dl magie biffieilieeffquemodü inteUctt^ma terialie potdleffe mue omniii boininuvt fegtur er boe/ trina ü^.lHam inteilectue materialie ril eternuserquo etl imirtuetipaffibilia -ic.'rin eternis non ponuturindi uidiia lubvna fpcetc.ideo cftvnue oïuj^beminn.tContra boe tarnen arguitedmentatot. Ißinmo quia mtdlcetuo materialie cd puma perfeetto bois: vt patet er Öiffmiticc anime.intdketus autem fpeeulatiuuoeil podrema eiuep feeno.fcd poftrema perfeetto cilnumcrata vtconfiât, er/ go ctiam puma pcrfêcrio.vndc fi eadein effet pfeetio om nut laomimicum homo babcateffein lua.ppna pfemóe: fcqueretur epomnee bomincs baberent vnu t idem effe t fie ego effent per effe tuittu effeepeffernenquod tame dlfalfiim. öccHdo argmt’quia fi intdleetue materialie effet viiueemniü bomtnnttune fequcrctnr cpbó vt got tee vel '(Plato effet eue antequä cffct:qiiod implieat. r^ baiur confrquentia.quia quandocüqs dl pnnfcpfeetio ali cuiue illiid dlene.fed prima perfeetto fottie vel platonie fuitantequäipfc fucritfiintdlcctue materialie eil vnie^ TC.ergo «. nbsp;g'crtlo arguit quia Öato illo: boino nóeet

gencrabilie ncceormptibilisin co cp boino . pateteiquo forma per qua dl boino non dlgencrabilie nee eormpti/ bilie.nullum einm eompofitujö icitur gcncrabile veieo: ruptibtlc nifi p gcncrationë ï eorrupiionc,ppric forme

Suarto arguit cpfiintdlcetuo materialieeet vnieus: tnequiequid vnue bomo addifecrct quilibetaltcraddifee rett 'rquadociiqj altqiiio bomo obliuifecrcturctilfdcm.eo fcqucnöfalfum.quarc te. zücrander fubflcntatur.bic ponit opimonem zAIer.qui binttp intdlcctno materialie c gencrabilie t eormptibtlie t q »gcncraturcr mietiöc de mentorum t actione 7 paffioncqualttatum primarum ad innicemttq’babet inllrumcntuineorporcum fient fenf^. 2tuod autem fit poffibüc çp er clcinentie adinuieem mi/ rtie generatur virtue ita nobilie fieut funt fenfue 7 intel lectustbcclarat aicr.qimniam er prima mirtioncqualita tuin primarumadinaice que cd valdc parua gencrantur cntia valdc biuerfa.vndc er mirrionc caliditatie cuin fic/ citate generatur ignie:7calidifatie cum bumidifatc gene ratur acr:7 ita Öcaliio.crgo ermulta mirtionc demento rumcqnalitaium primarumfieutdliHa quefitin corpof bominie poternnt generari virtutce adco biffcrentco ab elemenno vf funtfenfue 7 intdleetue. ^flam opinio/ ncm ïllcr.improbatcommcntator biecne ramconuentre verbia ay.ncccius öcmonllrationi. 23crbio quippe 2l:^.non conuenit cum bicat a^.q* intdleetue materia/ lie eff abtlraerus 7 q,non babetinflntmcntum corporale t q?non cd paffiuus, ©cmonllrationi ctiam non con ncnit:quia /Ay.öemonfirauit «jintcllecrue materialie nó dl corpue ne05 virtue in corpore ficargucdo: 0 inne qö’ dlcorpus vel virtue incorpore babet aliquant forma ma tei ialcm.crgo 7c. minor probatur.quia intdleetue mate/ rialie rccipit omncs formae materialce. fedomne rccipi cne di bcnudatnmanatura rcccpti.crgo 7C. tSubdii

-ocr page 115-

Kennis

^imc pieparattonis? animcad intcKcfta t adahasportre ’’’as perfenionca furit resfacrea complcnonc no amo TOceitnnlfco:cntij0oppofitum eftfamofum er opinioc ^?.T omnium pcripatcticomm. £tpnmua prépara once aie intdltgitfomnientatoapu'maeciuapfeaionc« Çunt inteUatuo tfenfua . Xlamconftat a:?:. veile '’’irtntcaanime comp:cbcnfiua8:aut non pzodud be ™uo'autban a moto:c ertrinfeeo Vt a générante.®nde wn^a Alerandrum arguit lie commentator. 21fubfian/ 'aflementenimtnatura comm non poted fieri virtna ^nS“cneeompjclxnfiui.fclt;lfi eiretpoffibile vt a na/ wadementommrfine motoje ertrinfeeo fierent talc» J^nmeettunc eflet poffibile vt poftremaperfeetio:vtpu quot;'PrainteHeeta effent aUquod factum a fubdantia clcme ®’nm:vtfiunt colot i fapo: r relique qualitatcs fecundc: ^^Kquenafalfum. T0odca commentatotarguitcon/ ^^“«wpaeepjobando epintcHectua matcrialis non c TO virtue imaginatiua tc.^uia intentionce imaginate plient intellcctum.Sum cnim illud cuius ptopotcio ad -quot;lutcm rationalem cd:ficut ptopotcio fenfati ad fentiés quot;^■Soiplceffentillud perquod intellcctu» materialis cd ^^picnaintellcctattunc res rccipcret fc r moucns effet ^lum-quod cdinconucnicns. ^tem intellcctuomate ™‘gt;8 vt phus odcnfum eil non babct aliquam fotmam ^®trialcin ncc ipfa cd aliquafotma materialis. fed vir/ psimaginatinaî intcntloimagmata eft forma materia/ “’•irgo inteUcctus materialis non eft virtue imaginatiz it cum omnia que po ffunt bici:laic £ommcntato: ^oiiettfoiijitqi,(;fii()ncscontingentc9circa intdlectum ^™nduin opiniouem fuam quam biciteffe Äy. Tj^dz TO quedio eft quomodo intellccra fpcculatiua effent eterz quot;a non gcnerabilia r cormptibijia.qma quando agens S 'terw r eccipiencc ctcrni ict faetiiêctnu. Seconda qó et ®^(uina Carum eft quomodo poftrema perfeetio in boz Wnerd numcrata ad numcrationem indiuiduomm boz TONIS fnliectintcUcctus fpcculatinus.ct tarnen prima per f^ofdliect iutellcctus materialised vna in numeroom quot;“Usboininibns. Xenia quedio eft Xbeopbradiep TOnintcHcetuematerialis lit eno fi non eft forma neque Wofituincr materia t forma:tunc fcquitur agt; lit mate Wnna mû confequen»falfum.qa prima non eft eópre ^nua ncqjbidinama.iiitcllccfuo autcm materialis fie. Wrerf. ^jjj^jg queftioncs refpondet commentato ^®iniiri6qtjibufdam. iét primo ad primam que erat: ?duonio(lo intellcctuo materialis eft ctcniua : 'cfimiliter TOcUectus agens.t tarnen intellcctuo fpcculatiuus no cd wmus.Tbieit q. intcilceta fpcculatiuaconditiinntur per TOOlubiccta.quorum primum eft geticratum: r aliud no: Mbedarat per fimllc.quoniam formare per inteUcctuj ficutcomprebendere per fcnfum.côz Pwndcrc autcm per fcnfum cffieitur per buo fubseeta : ’’verbi gratia: ®idcrci iliorum vnum eft fubicetu5per qnod fenfuafd verus t illud eft fenfatum extra animant vtcolor. 2tljttd autcm cd fubicctiim quod rccipit in feactu Videudi vtquia virtue vlfiua.®ndc commentator p fob loctuin intdligit principium.t confiât q videre babet bu Plcrprineipium.®numcffeetiuum z eft color.5 alib ma male per quod cd cnitene teil virtue vilina.'ergo fimi “iwointellceta fpcculatiua conftitutintur per buo fubicz TOimc principiarquorutn vnum cdlubicetum per quod nnt yera t elf prineipmm propinquum connu productiz TOm:ficut funt forme que fut in virtutc imaginatiua. iili autcm eft fubicetum fine prmeipium per quod intcllez , ?,'I’®®l«fiua funt vnum entium in niundo:tillud eft » ^ctus inaterialia in qiio fubieetiuc fimdantur . ^n ®TOlt;rgodat rcfponfio ttonunentatorio q quia intcilceta

fpcculatiiiaimmcdiatcbepcndcnt fu fieri?cenferHa'-ia bupitn principio fetlicit ab intellcctu materuli t mtentioz mbus imaginatisrlicct intellcctus materialis fit eternuo: quia tarnen intentioncsimaginate funt gcncrabiiee t cor roptibilcs.binc eft q intcilceta fpcculatiua funt gencrabt lia 7 eorruptibilia. 4:1 per intellcctum fpccuiatiuum niteUi git intentionem eaufatam in intellcctu matenali a forma imaginata concurrente tarnen luinine mtelleetue agentia tanquam agentia vmuerlalis fiuc aggrcgjium er intdle ctu matériau t tali intcntionc,,Zciquia commentator com parauit ad intellcctum ad fcnfum biccus $ ficut fcnfibile moiict fcnfum ad fuumaetiitita intentio imaginata mou; intdlcetum ad fuum actum.^dco bieit qgt; ifta proporciona litas magis iuemfpfeeta infobiccifivifus t vifur obiez ctum intellcetus 'rintellcetumqsinter obieetum altcrius fcnfus î fuum fcnfum.Quoniamquemadmodum color qui eft obicctum non vidctur mil in prefentia lueisfacien tisipfum in actu podquam crat in pocentia quantum ad immutandum mediumTorganu . 3ta intentioncs imaz ginatc non mouent intellcctum materialem infi cfficiatur intcUecic in actu podquum cram intdlectc in poteniia . t boe fit per irradtationcm in cis factum per lumen inrcllc ctus agentie vt poll oftcndctur.j£tifta fuit ncceffitas po nendimteUeetom agentem vtfcilicct abftrabcrct formas a matcri)81 mediante intenttone imaginata fingulaiii ip fam fuo lumiiic irradiando produccret fpecicm inedligiz bilcm vniuerfalcm iu intellcctu material! per quamefftei tur in actu?beduettur ad aetuaiem intcllcctioncm. ? boe eft faeerc be potcntia intcllcetus actu intcilceta. /Aduev tendumtn q-licet in boc fitfimilitudo q lie vifus no moz uctur a colore nifiin prefentia lueis fit intcllectuo matez rialis non mouetur ab intenttone imaginata nifiin pre/ fentia lumminis intellcenis'agcntis.

lt;r5naliotarnen eft biffmiilitadoiqa lumen nullam far z mamiributt color! per quam cfficiatur in sent: led requiz ritur folum propter medium vt bietumfuit in capitulo be vifibili Quoniam color efi per fc viiibiiis. ^ntdlccms autcm agens bene tribuit intention imaginate aliquaj for mam per quam cffieitur in attu.aliicr non poffet inoucre intdlectum materialcm;quia mateiblc vigorc ^gt;?rio non poteft moucrc imniaterialc. ©einde commentator folz uitjqucftioncm feeimdam.prius tarnen addueit rationes probantes qpintcllcetus materialis fit vnus omnium boz minum:? q non lit nmneratus fecundum numerationej indmiduorum fpcriei bumanc. quot;primaiatio.fiintcllez ctus materialis effet nmneratus?c.tunc effet boe aliquid autcorpus am virtits in corpore, fed omne talc eft intctio intcilceta in poteniia:? intentio intcilceta mpotentia moz uct intcilectum matcnalcm.crgo idem «loueret fc i moz ucns effet motum eonfequens falfum. Sceimda ratio fi intcllcetus materialis effet nmneratus tunc effeteorpus vel virtus in corpbrc ? rcciperet fe vt iam eonclufuin elf ? fi rccipcrct fe non rcciperetfenififccundum q biucrfa fen biuifa idcfi virtus mdiuidualis eft tunc effet idem cum fen fut veliiulla effet bitferenua inter effe forme inanima ct ertra nnimam.^beceonrcqucniia vlHma fic beclaraturga fi inteilcctna materialis non rccipit formas mfi feeunduj qp funt bmerlc tunc non rccipit nifiindiuidaalitcr. «per eonfequens vcl eft corpus vel virtus in corpore, gi cll virtus incorpore cumomnio virtus in corpore cognofei tiua fit fcnfus crtcrior vel interior luuc fcquitur q intdle/ ctus material s fitidcm cum fenfu. öiautemeftcorpns cum corpus non rccipiatfoimasntfi fecunduw/ffe corps rale: vt lapis rccipit caliditatem ? acr frigiditatcm:tune fc quiiur q intcllcetus materialis non rccipcrct formas mfi corporaliter ficut rccipiuntur in corpore ianimato.? a for


-ocr page 116-

ffd’iidem flîct be fenfu.^r quo vltenus fequiiur q’ldej efte bjbrrci tonna in anima t ertra animani.f.clTc eo:po talc T vtnmqjiRoinm eft falfmn.

C’li^otka argilit comcntato: quo ad partem oppofitam piobando o-ititclieituo matcrialie fitnumcrattio quia ft eflet THUS omnium bominum tune quandoeunqj aligs homo acquirer aliquam fcicnriam quilibct alter acquire/ ret candcm.confcqucns falfum. t ptobatur coniequetia. quia cadem eft ptopottio panic perfectionis bominia ad (ndtuidua buniana 7 poftreme eine pcrfeciionis cum in diuidua bumana non babcant continuationcm cum po/ Ilrcma pci fcctionc nifi ptoptcr earum cótinuaiioncm eii pama.

lt;172?ndcintdlccta non continuantur nobtfeuj.nifi quia intcUcctue matcrialis in quo reetpiuntur continuatur no bifeum fient c be fenfatione t fcnfu.ergo fcquitur q» fi ca dem eft pama perfeetto omnium bominum q, ctiam e be poftrcma perfectionc fine fit perfverio virtutis anime aui virtutis cojpoae.cum ergo Icictia fit poftrema bominis perfeetto fcquitur q’candem eft omnium bominum 7 cp cum vnus bomo acquirat aliquam (cientiam quilibctaiz tcr acquirit eam.

lt;17 Tertio ad idem arguimr quia illie bato fcquitur q gt;nbsp;no fit nifi vnusbomo nmncro.pnsbcrifibile e . Tpiobatur eonfequentia.quiain animaris quomm pama perfectie ê fubftantia feparata impolftbilc cft q - in ma fpcinuenian tur plurec Vno indiuiduo fient patet tcoipoabue edefti/ bus in quibus moto: appropaaturtamum mimobili. 33ndc fi vni metott plura mobilia attribucrctur aliquod eomm effet ociofum.quia vnum agens non vnmr finiul pluribusinftrumentis in codcni genere inftrumentom: fientwnsnauta non mouctpluo vna naui in cadem bo ra.crgo fimilitcr fi intcllccms effet vnic^ 7 feparatus no bsberet nifivnujeotpus cni a pp:op:iarctur, 7 fie nó eet nifi vnua bomo.

lt;17 Æt confirmatur boe per id quod bicit Äy.in pamoft cclo q ifi’eifet alius mundus elfer aliud corpus celcftc 7 er confequenti alius moto: : quod non eft propter aliud nifi quia vnuo motor non poteft imcdiatc mcucrc fimul plu ra mobilia 7 pereonfiquens nee vniis inteUcetua poteft monercfimul plnra corpora bumana.quod tarnen conti/ gcrct fi vnicus clfct omnium bominum intcllcctus qua/ lis igitur eft via ad biffolucndum iftam queftionem bilfi cilein. E)cindc commentate: foluit bane queftionem bifficilem cuius felutie flat in boc'q iquannis fecunda p/ fectio bominis.einteiligere fit numcrata.non tarnen p:o ptcr boc icquitur q, prima perfcctio.f.intclicctns materia lis fine fubftamia anime intcllcctiuc fit numcrata.quia in tclligcrc non folum bependat ab intcllcctu.fcd ctiam ab i tentionc imaginata fiuc ab actu cegitatiuc. 7 quia bniufz modiintentio imaginata eft numcrata 7 plurificata.idco ipfa intcllectio cftnumerata 7plurificata.5ntcllcciu6au tern matcrialis aut cnamanivna intclicctiua non bepe det in fuo effc ab intmtienc imaginata nee ab aliqua alia vir lute feu intentionc enftente in nehis.inimo babefeffe ab firactum propter quod non multiplicamr multiplicatone cerpemm bumanerum.tCt pro bis bicit cemetator q ibe me non eft actu intdligcno nifi per conrinuatiencm intel Icctus in actu cum co intcllcctusautcm in actu continua/ tur cum bemine pcr cennmiatiencm fucitentionts ima ginnte cum intcllectu materialt. Andeer bee q?intentio Imaginata cauOrfpedem intclligibticm vd intdlccrione in intcllectu materiali cepulatiir cum bominc in quo c il/ la intentio matcrialis imaginata tarn intcllcctus materia/ lis q i intcllcctus,in actu produccns in intcllectu materia/ (i , Æt bicit commentate: q- cum materia 7 forma/opu

mCjfit vnum er intcllcctumatcriali 7 intentionc intdlccta in actu cum inuicem congregantur.quia quod componi tur er cis non eft aliquod tertium aliud ab cis ficut eft in alijs eompelitis er materia 7 fo:ma. Ærqnibus verbis communitcr bicitur clfc be intentionc conunentatoris lt;p cr intcUcctu material! 7 er intcllectu i actu fit magis vn« qser materia 7 fo:ma.

lt;17 Jt't bee a biuerfis multiplidter bedaratur.quia ercis non fit aliquod tertium aluid ab cis,Idne modeq er in tcllcetu materialt 7 Ipcdc mtdligibili per quam fit in actu fitmagio vnum q, er materia 7 femia.qnia er cis no fit aliquod vnum ternum: aliud ab eis quantum ad caulan tatcm fupcr p:cp:ium actus ficut fit er alia compoltiis er materia 7 fomia.namaggregatum er intcllectu materiali 7fpê intclligibili non babet anud genus,caufe rdpeem actnalntdligcndi qj babeat aliquod illomm be per ft. 15 omnia concurrunt fn generecaufe matcnali8:li^lt;^f nbsp;, Icctus matcrialis fit p:incipale fubiectum 7 fpccics mid/ ligibilis fit bifpofitio ipfum pteparans ad Tccept^nf’^ 3nalij s autcm compofitis iltud non'accidit. J^^t nbsp;nbsp;, rcfpcctu mot* ’alia caufelitate bj foima a matcriacn 'u tcria fit lbln câ materialis 7fubicctiua.fo:m3^9 - „c-ua.iino cópoluti er materia 7 fo:nia rónc materie ccans mails motus 7 nófo:ma.7 rone fo:me ê ca eiquot; encens 7 nó materia.^pter qft cópólitü rcfpcctu motus ali^oJ calitatem qj babeat materia 7 fimilf q, béat foima* mé erpomfp intcllectu iactu itdligcndoi?*^**^?!*^ er Iidlcctu mäli 7 itcllcctu i actu nó fit aliqö teef“*®';• cis quantu ad opationciinancnte.i.q-bcat opaiiouc manente alia ab vircqs.fedlialiis copofitis cr nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;lt;nbsp;ma refultat vnutcriiü qft beat d’Pim inoiù tâqj imanente alia a ma 7 a forma. , l^oftcagbuf» fins q dar3 funt.bcclarat comctato:?ucnicita7_oi» tiâ iur p:cpattonc que ci ^tutc imagiatia 7 ®**®®f*^ tiones q fuii vinutibus aic côpbcfiuis atiisab itdi»• ^ôueniêtia c b quclibet carû cft numcrabtits 7 8*^ bills 7 co::nptibilis pm numcraiionc gnänone^ es« ptioncidiuiduoç.65biffcrctia c q:ppano que ƒ1ww na:iua c ppano i moto:c vt fit moto:.ßPßano ftƒ‘?L cppano i rccipictc vtfitrccipics.7 talis clUaqcm*quot; leent malt. £t bee ppatccsbiftcrütficutcduin 7««quot; * lt;r j£rquo fcquiï p Uuempaec q'intcllcctus non cft virtusimaginatiua fecondum co:umcft p:cparatio actiua rcfpcctu intcllcctus mat •. imaginatiua. ^naltcro vcro quiain intcllcciu mat a cnp:cparatio p3lfiua.• lt;17 a£rquibus vltcrius infcrt conimcntato: ftquot; (ntcliccnua font bue partcscr quitus dfcnnalitcrcon/ flituitur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.• lt;E Siutrum vna cft intdlcctuo polfibilis tu quo tenPJ tur intdligcrc fc Ijabct ficut in marcria. ^taH^t®^' tcllcctus agens qui facit be potentiaintcllcctis actu me lccta.7l‘c habet ficutfo:ma 7 vn-aqj carum cft vm«. men rcfpcctu omniuni bominum abftracta fcciincw a materia indiuiftbilis 7 neqjgcnerabtlis neq? eo:.up blits.jftp:ctcr bos bues intcllcctus batur itdlccius culariuus factus ab cis qui cft aliquo modo ^‘^('’'{f= quo modo non eft cnim cternus quantum ad lum reripicntis quodcft inlcllcctuBmatcrtalt87cft gm lis 7 co::uptibilts quantum ad intentionem rcfW7 cft fo:mali8in co lcilicct fpccicm intclligtbtlem vd 1 Iccnonem.ct quia intcllcctus matcrialis eft ymis in nibus bominibus idco intcllcctus fr**™!’“““//rtnin in omnibus quantum ad fubiectum rcdpicno.ftu^ t rificants in biuerfis quantum ad intcmiottcs •lt;“


-ocr page 117-

terfws

^’'^ taKôbômîne fît afiatalia Tpe / v nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;»’tennoncimagmata cauiati».? er

'^’rX^^u ^?*’”’’fWaidïleitet intclketua fpceulan/ MÏr“quot;quot;“® ‘«dwiduivelinius fit gcnerabtlic et ^tK*’^*“*”® öinmn cd.fiuifQUiter tameM Icqné 'quot;’fett ”rk^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^P^^ifi^ bumanam ipfecHetem’ ftiir.c'’^quot;^^ Wfcnrioimagfnata aliquando forum/ ^'f^iv*™'*^^*’^^'^^P^^æ®mtcllez %ir ^ aliquaintentio imaginata in inagi %o' -*'®*^ *^ fow^^iucnri fpcfica intelligibilio ? in '”®!*^Ç’*’'”aKr«ili. J£r quo Cequitur q'boc ™” ^*”^^’® *“”'eternacfnennetartee.X^nz *'liiiSh -’”-*”quot; ^’^ pbilolbpbia tnuenitur in mnieji par quot;üiel^^’w onmitnupOK fienthomo iuenftur ab bo \iH'''’'’®’^'^‘^**®* Quoniam ficut intcUeetns agens S^Mó^ ?*’!^*^f ’ gencrandotcaufando fimplieiter lo i^iiiteir ” quot;’*^**f‘^®fi«t n®” femper in boe indiaiduo: ^iiMn” ?’’*^8W8 nunqnam ce fiatabiblute loquen ®'*^”®”^^^^^’' refpectu vm '''ifllS?''’’f®’’”’’^*’f^ 9«fdfr ad foluendumtertiam *^°’^f”‘^^‘^° ’quot;K'l’^fwm materialem non effe 'i«libiify*^’^’’‘^‘1ï ’ ’’®’f’ '“’’’ * W«nB*‘}’ fient t«® *'”Oon i f*^quot;“’ ^*” Pt®Plt;”e*®’’abflwiIlie feiheetin ptoz % nbsp;nbsp;nbsp;• *?' “^ p:opo;cionalf materie.licet ergo intel ^ion 1**”^'®quot;®” fitfotma neematenatefi tarnen ,p/ 'I’ibï '’’’®*tne.lt;:ifabdit^in omniintdltgentia ab ^nihr^'® ’’’’”’® qtgt;e ®*nngt;nocfifibcrata a potentia -r I’'quot;quot;Icm '™?“*S*t ertra (êell aliquid fimile fonne ialiqd ^quot;dc nb”^’’ ^ “on feefiet:non cff« in eis multimdo '*'’aiiiiii'f ’reti’oe Renas cntnim quod fdmiis in Teienz '^tem^-** intclieetuö polïibilisnon poflemus intcl •fh''^’*'”^'’’ *” i^abfiantijsabfiraens.

^'fitton “'” ’“tetn beeilrationem adaertcndinn q-eu; 'tlinwcquot;’^^*®*®’ ^ pnma inteHigentia que eft heus niz I'^idfiff ^quot;^^ fe.non bebet intelligiq - beue nihil intcl quot;fehnt 11-^-'^'^”’ *‘’i®nt fed bebet inteUigit epbeus ^8 feine ®*''^”’” ’^'“^ intdligatintclligendofc;qnonia Stndot- *J”**i*ß*t P‘^'i’'ntiam pjepaam t intellfz 3nifr*^’*’®“ onmia alwque in fe virtualiter córiner. wl,•^‘’nniautcm infenojes lieet intdligant fc ,p ’’'^enf *”1 - tfB fcenndumeomn'entatojeni.fiipiorcs ^tm^ 1Çtntiasintelligunt per ipfas fupenotes. totia • ftius bieit eommentatojq, in qualibctinteVi/ Wi n - Pnniam cd aliquid fimilcfömic i aliquid fiz P*’’’*’®*- ’non vult ipfas componi er buabus lt;l»elih ”®®''’^*’® -fie coinponitur anima intdlcetiua cum nifeh?’”’’”’’^ fubfiantia fimplcr carens partium biz *8llam i^f^ *’quot;®gin®’'i bebemuoq ^ bcus cd actus pur’ Wihfr ^”® Potentialitatein.intdlectns antcm noder ’'' ■gt;ncfV*^^^^*^P“'^^P®f‘^”^®'‘®*5ntefitsentic vcro i 1 •’Wend e quodammodoin aetu t quodammodo in ^ntfifrf ’’tenunmaetu refpectu inferio:um quaruin tutu9 ^etioncs.funtautem in potetia refpeem fupeno jwicnrt 'quot;^''^P'^efieiuntur.tfie in eia idem ed quod ed nitth«^’?’'®’i®^^***^'quot;®^®‘'t™*’®®^i^*” 'compo tllintfhquot;^^ ^ “’”* ^rQ“® vltcnus pater q , in eis no twbah' -ßpodibilis qui nobis appiopnatur. fed bicu tliqod '^^quot;’itUeetum polTibilcm pjoptereonuenientiam •ialibr k^™n’ entnnodrointdlcctu poffibili in poten ïiRenf' ^^ O'nmiinunonc perfcetionis refpectu panic intcl S'» ■^*”” ^fto podcabint commentatot q ’ nifief Pater v”.^PofitbiUsintdligentijs non edent muite . ÜSetL^ ff ® ^“®'‘*^ bebcatintdligi.namfi nulla tntdz * 'HU dfet potentialis refpectu altcriusnulla effet imp/ feetto:altera.tpérconfequens non effentbiuerfe in ipc' eie.tcum in eternis non ponantur plura indimdua fub cadem fpccic ttunc tantum cllct vna intdligcnfia. j£tcr eodem fimdamento patct q? finos nócognofcereinus in/ tellcctnin polTibilcm non cognofcercmuscaroni potentia Iifatcm matotem vel nunojem aut fccundum recedu a pa' ma tntdligentia.aut fccundum paopinquationem ad noz drum mrcilectum polTibilcm quiclwfimno in perfeeno ne in gencreabdractotum r er confequenti non eognofz ceronus carum biucrfitatcm fpccificain nee mulntudmc ÏSltcrius bidtcommentatot q, intcllcctus matenalis ï tdligitintdlcctum agentem.quia cum intdlerentfojinas materiaico bignius cd vt intdligat fomias non matcriaz Ics.Xindc refpectu intcllcctusagentis ad intdlcctum ma tcrialcin cd lient rcfixctus lucisad bpapbanumtirefpcz crus fotmarum matcrialium adtntcllecmin materialem cd fient refpeetns colons ad bpupbanum.fient ergoluré perfcetio bpapbanitfic intcllccnisagcnscd pcrfcctio maz tcnalis.t fient bpapbanum non mouctur a colotc nifi fn crit illuminawintfic intcllcctus matcrialis non rcclpit inz tcllccta qfunt bic nifi pficiaï p lumcintdlcctus agcnfquo mam non folum requiritur ç intcntioncs imaginate ülu minentur ab intdlcttu agente fi bebentmoucre mtdicctiï poffibilemtfed ctiam requiritur q? intcllcctus poffibilio ü iuminctur ab intdlectu agente vt rccipere poffit ab fntenz nbsp;nbsp;1 tfonibusimaginaris. jSffubdit commentato: g rcum inz tdlcctus matcrialis fucrit nobiscopulatus fccundumqtgt; per intdleitum agentemznme nos crimus copulati cum i tdleciu agente.r bcc bifpofitio bicitur intclIcems adeptuB bc qua infra biectur femento.rrrvj. irïJiltcrius commcntatot rccipii bubium contra vmtaz tem intcllcctus materialistbiccns q rli res intdleeta in te tin me fucrit cadem omnibus modis.quia ctiam quanta ad fpedem intdligibilcm tactum intdligcndiitnnc fcqut tur neceflario qgt; cum fdoaHquod intdlcctum tu ids ctiaj illudcalia buiufniodiimpoffibilia.Siaurcm resinteilez da in te t in me fucrit vna in fpeeie tbue fccundum indi utduumitune rcsintdleeta babebit rcmintcllcctamqucjp ccdcrct in infinitumiconfcqucns inconucnicns . S3anc eonfequeutiam non bccIarat epmmcntato:.Tßgt;oted tam fic bcelarari.quia fi in te t in mefuntbuc fpccics intelligi biles bominis:verbi gratia vel iutdlcctioneo ciufdc fpc riei 1 biuerfe numeroitunc ab cis contingcretabdrabere oliquam fpeeiem intdligibilcm eiscommuncsrabdrabas tu vnam tego animam fimilcm tucicum ctiam ide eonz ueniant in fpeeie t biffcranl numero cótmgcrct ab cis ab drabcre alias baas confimfliteri'rcrit pioccdcre in infini tum. Urguitur ctiam o ' iHo bato bifdpulus non addifz ccrcta magidro nififdennam quecd in magifiro effet ge ncransteaufano fibifimilcm in bifeipulo.fievnusigms gcperat aliuin ignem fibi fimilem in fpccicirboc ed imz poffibilciquia tunc feicntia effet virtiis actitia. confeques falfum.'rbicit cómcntato: ^bec omnesbubitationcs lol uunfbicendo ficutpaus fuit odcnfum q’res intdleeta az pnd tetapud inc cdmulta firn fubiectum per quod cd ve ra idcd fm prindpium eiusptcfuppofituin per quod intel Icetus fit veruc fine euf confonnatur intclligere confoimi tatcque ed veritast cd fönna imaginationis : t ed yna fim fiibieetum perquodedensidcd fecimdum pnneipiu eins piduppofimm per quod babct effct in quo fnbiectiz Bcfundatur.TiHtcllcctus materialiBiHon plus bidteom mcntatoi pto folutione idarum bnbitanonum.fed be bis in qucdionc plenius bifeutietur. l^lrimo quedam adz duett contra Slucmpaccqac bc fc funt fans manifeda.

©ubitaturpto bcclaranoneomniB pdictoy. Xltrnaia intdlcetiua fitlojma fubdantialis ccjpoMs humani fcbm


-ocr page 118-

Silber

I« c'vranJö *t tn fknfq5 lods ini)itpm.€targuilp2i/ me gpdniina inuUtvhua non fit infojnstia coipuo burns num id Tmta ticondum elle fed folmn appjopnaU.

USjlka Vo argmtur oppofttum fcilicettp ipla non fit fomiaabHracta -r fempitema tin'oinnibuo bominibus tantum ma. Mdpnnimn autem multipfidter arguff.

TPnnio fi anima intellectma effet fotina fubftantialia eo:pou0 bumanifm cfft vinta tikquereretHr bcilla opi nionc struin fit idem earn fubflantta animeiaut aeddêg eiuä.fi bieatur 9? fit idem cum fubffanna anime: tune fez quitur q pemit polf.monem bommis cuiiio lUa elf anima non fit ampliuo üia mioqttunc non entfubdantu iHius animc.t perconfequens illaanimaeritcojiupta. confc/ qucnsfalffm. quia anima tntcllectiua feparatur ab ahis parnbusanimo fieut perpetuumacoj2uptibili,vtMç.fez pt faictur.si autem Öieatur q -illa mie fit aeddensaniz metanifeparabilciaut tnfcparabile.lt;yi feparabilc euani ma non conflituat bominem in effe fpeeifico nifi fuo co3z pon'fueritvmtaaune fcquitur qanima conlfttuat bomi/ nom in effe fpeeifico per aeddens fcparabilc: quod fatis öeridendnm videtur.öiautem fit aeeideneinfcparafule cum poll monem alieuius bominisnon fit vwo fue aniz mead cinseozpus.fequitur q-,anima elustune non crit r lic eonompiturtquod ittrum cll falfum.ï patet confequé tia.quta impoffibile elf q p^optium fubieemmalieuius ae tidemis infeparabtlis remanct ilio aeddéte eonupto^.

Steundoargmtur fie.Si anima Intel! ettiua effet fotz ma fnbffantialis cotpons bumanifm effe mita •rune ipa effet fonna,materiali3.quiaomnis fonna que dl pertceno materie efl matcrialis.confcquens falfuin.quu tune non reciperet omnes fomias materiales cum nibtl rcdpiatvel fpcciem fnnpfiusvt fupjapjobatum cftteonléqucmcr fez quitur q non eognofecret omnes formas matcnaleo.cu5 omnis eins cognitio fiat per rcccptionem.confequensfal fum.ergoïc zCcitio arguitur. Sianima mtellccitua effet fonna perfides matenamtranc fcqucretur qipa’cet crtcnfafaltcm per aeddens ad ertenfionem cotpono t ba bercret pattem ertra partem:quod fue nature répugnât cumpoHatur indiuilibilio î incncnfa.Ætptobatur eonfe quentia fupponendotriaiquomm pumum elf q nibil dl figuratum nfli fit frtciiluni:bocpatet. feeundum efl q ma pma non potcfltffe fubicctum propnum aheiunsaceiden Ito d3pni t beternunatit creonfequenti non potcfl cc fub icctum ^p?uim figure piopni Ijominis.boe eriam patet icrtium efl qin ponune non fimtplurco fojmc fublfätiaz les fibipjopnciquaium quelibet bet fibifpeeifieum elle, parctquia ialia fonna in vno eompolito eil tantum ma. 5016 Ilantibus tunc fi anima inielfcetma eft fonna fub ftantialis cc.autipfa cft aliquo modo fubicctum figure,p pnc bominis:aut nu!lo modo.fi lic.crgo eft figura ; quia omiic fubicctum figuic eft figuratum:tomne figuratum eft ertenfum per pninam fuppofitioncm.ergo ipfa eft er tenfa.quarc tc.Sibicatur qnullo modo anima intcllecfi ua eft fubicctum figure ^pne bomints : tunequeritur qb' fit ciuop:op2iuin fubieciom:aut cftmatcria primat boo non per fecundamfuppofitfoncm:aut eft compofitum er mateiia tvnica alia forma fubftanuali bominis t boenó per tertiam fuppofitionem.opoaet ergo nceeffe bicerc q fubicctum proprium illius figure,eft compofitum er mate ria t anima intdlectiua.t per confequens q,anima intclz Icctiua parnaliter eft fubicctum tUms figure, quarckc.

Quai to arguitur fi anima intelirctiua effet forma fubz ftantialis corpori bumano firneffe vnita tune fcqucretur q ipfacffct corruptibilis.confcqucns talfum. 1 probatur confcquentia.quia omnis foriiia qnc rcquint öctcrminaz tas bifpolitioncs in matertiicorrumpitur ad illarnm coiz ruptioncm vtpatet iriductiuc.fcd omnis fonna vnita ma tcrie requirtur beterminatao ötïpofïiiones m faa mater? quia vniufcuiufiij actus in potentta ipfo actucrillcntctw æpria materia aptus natuscftfïcri per ilp.feeundo bu^ ms.ergo omnis forma vnita materie êcorrupiibilis.q“® re te. ïïuinto arguitur.quia baio illo fcquitur qtoiru ptio bominis noneffet iranlmutatio lubltantialis icdwr lum aeddentalis.confequens faUum.t probatur conlcqu tia.quia illa tranfinutatio non eltfubltaniialis in qua nul la fubftantia corrumpitur.fed in cornipiionc bominis nul la fubftantia corrumpetur fi opinio eft vcra-iguur p:ooa tur minor quia non forma lubftantialis dus, leilteci any ma intelfctuua:quia ipa ett meerruptibilis ncc materia co dem modo.quare tc. Seite argmtur qiHo baioaniz ma intc!lcetiua cffct co2:uptibgt;lis:quia cuinbcllruitur '* tiocftendi alieuius illud amplius non eit.fcd ranocll«»z di amine intcUecnuc bcllruitur cum bouio eonumpiiur» ergo tune ipfa amplins non eft.quarc tc.probatur inioi» quia ratio effendi animeintcllcctme fi effet formslubllan tialis bans cffc bomini ell q fit tllud quo aliquideu boz mo:cum forma fit iflud quod bat elfe rci cuius ell tomia, fed com bomo corrumpitur ems anima inttilecfu» no eft amplius iflud quo aliquid eft bomo vt patet • ceS^i“”^ dus ratio effendi bcflrmtur. Septmio argutt q Ii aniz ma mtcilccnua effet forma maierialis indiuiduaia tmw tiplteata muhiplicattOne indimduoruiii buiuanoruiii: me ipfa non redperet nifttndmidualitcr cum bic 5 nuncicon fcquens eft fatfum.qma flic non poffel iiucliigcrc vnioer falitcr.t paictconfcqucntia.quiu fonua iuaitrimis nonr dpit nifi indiutdualiicr. 0 etauo arguitur: S* sit*quot;'® tcllccnua effei formate, tune ipla effet iutcllceta in potm tia.fcd omne intcllecni’nin potcntia inouct aniniani intei lectiuam ad actum intdligendi bum ab ipfa 'intelligimt; ergo anima iniellcetiua moucret feipfani . cófcqucslauu 3110110 arguitur q ft U!o,bato fcquercnir q manuem/ telligcret. confequens inconucnicns.t probatur conicqu tia.quia animaintcllecttna eft mdinifibilis vttcommuin ponitur.fi ergo ipfa effet forma lubitantialis fm «“’quot;* fa corpori bumano tune ipfaeffet’m toto corpore bumano in quaiibci eins pane quantitaiiua . quia slitcr nonulis pars viucrett effet animata quod,eft falfum.

Æiquo polka arguitur fie. Mninia’intdlectm* eft in manu, fed vbicunque eft anima intellectma ibim poicntia tntcllectiua que immediate tundamr in lnblW tia.crgo potenna intellectma cIl mmanu.fed mquoeûqî cflpotcntia intdlcctiua in tllo redpitur inidligerc buniu Ic bomo intclligit.crgo in manu redpimr mteHigcrc. red omne illnd in quo rcdpitui intclligcrc:intclligit.frgoni8 nus intclligit.incc valet fi bicatur q licet potcntia micUe ctiua fit in manu m ipfa tarnen no redpiturinttiligcrc # eft in manu quia ibi non eft pbantafnia.quarc non fcquit qinanus intdligatquia falicm fcqucreturqccrebrum in tclligif cum ibi fit anima cum potcntia intdlcctiua îetiain pbantafma: quod tarnen neneft verum cum folum aniz ma intdlcctiua t bomo per cam bicaturiutclligens loque do be iftis inferioribus. Tenino arguitur q Icqucrcf q idem indiuifibtlc fimul mouctur i quicfcit vt funul mo uctur mon mouetnr:quod implicat. t probatur confcqn tia penendo qpcs vnins bominis quiefcatt titanu» ci moucatiirttunc fi eadem anuria tndimfibtlis informât ma tcriain pedis t materfaj inanus ftatim fcquiturqifla mo ucatur ad moruin inanus vd non mouctur ad quictC5pc dis.quarc: Ær bis iiaqj rationibuoaliisfiiiiilibus co nantur aliquiollcndcre^nimain intcllcctiuam no eflcfot mam corpori bumano feeundum effe vnitani bantcm bo mini fpeeifieum effe t multiplicatam feeundum mulnpli/ cationemindiuiduormn bumanorum, fed bientipam.c»«


-ocr page 119-

terend

feniäin abilrattam fmefle ab öttmi material ab omni co;p«e î folumapp’opziari corporibuß bumanis in cpc randorficut nauta apptopnotor nam-rintclligentia orbit ^uod nioucit ponunt cam ingemtam adinfonnptibilcm ïvnitaiii rcfpcctu cotporum bumanoninn £t bee fuit ’!”quot;^®nmwntatojio cotra qua multiplicftcr argui fokt

gt;3iino lie.Ünirna intcllcctina cd prima pcrfcctio bo/ ï^ihis vj patct er biffininonecommunt Öaia be anima ab ^^tamdligcre autcm fecunda pcrfcctio eins.com igimr 'ftunda pcrfcctio bominis fit in alio t in alio bominc alia J3liarcquitur q, prima pcrfcctio fitalia ïalta.vndc fi ca/ ’9” dfet prima pcrfcctio omnium bominucuin bomo ca ^tdreafua primä pcrfcctionc:fequerctur qgt;idcm eilet ''« üumiübominü.quarc ergo eilet per elle tui t tu clfca j'tfflcmcitquodcftimpolTibilc. Secundo arguif qgt;

I^Aoerctur cp fortes fuit antcquâ diet gcncratus. rwatur.quiaquandocutiqgt;fuit forma fubHantialis all/ ?‘«8 time die fuit.lcd intcllcetus qui eft forma fubfianua lorna fait antequam fortes diet gencratufcrquo é etc r quot;quot;opcrpofitioncm.crgO TC. iCenio arguitur cp Sor r ^noncllcorrupttbilis inquantumbomo. probatur. ga ^d1bo per in tcllcetum qui c ineorruptibilis. €lnar ^’fguitur g,quandoeunq5ego aequirercm aliquam fei/ yiumtu candem acquircrcst Tquandocunqj pcrderein ''ouam feientiam tu candemperdcres.-rpatct confeque idem iniclicctus eft tuns î incus,p'pofirioncm.

.“uinto arguitur fie.omnis pcrfcctio que eft fubdätia ^fata non habet nifi vnû perfcctibilc vtpatct in moto/ P™8ccldlibu8.fi ergo animaintcllcctiua diet fubdätia 'Parata non baberet nifivnû pcrfeclibilc.- :pconfequës Oil dTetnifimus bomo, confequës eft falfum. öcr/ ’äfguinir.qmatune fcqucrctur g? natura generis alieu Ji.sellindiuidHata.patet quia animalitas in bominc é in miduMacum fit forma matérialisa tarnen rattonaliras 'nellindiuidusta.ï fequimr vltcnus g, fpccics huma/ ’'«eompofita er indiuiduato t non indiuiduato:quod °n *idctiir verum. Septimo arguitur 'g ’ tune fcque/ JA’^’nius vimitis rcfpcctu dulde obiceti fiinul rrüt iinctiaetustquod vidcturimpodibilc.quir vnusvifus «nicro rcfpcctu ciufdem vifibflia non habet fiinul, pIuz im ’‘”’f?i‘^confegncria patct vbi fortes -tplato fiinul ilh '^™ '^^’^ intclligibik. 0 ctauo arguitur cp bata to I’ci^euctur iufticia bininatquia tune nófein ooniäliquando pmiarentur t tnalialiquandopumrê 'um vidcamus aliquosbonosq, vuurt pan aducrfiz 'ort ceontra altquos malos continuc habere'profperi 5nillaniatcria inter oinncs tresinuente funt fa ’norcBoptnionco.quarum prima.aicr.pcnentisani/ ^ 'i'uitdlcaiuam dlc formam materialem gcncrabilcm po^“i*®’*if'”i ’’“*tïC’ ‘9b‘lf ’’'fi™ffCKgt;'‘^^ '’rnic que be ®8'quot;*^ naturalîprodneuntur be qua i j^T^ito drum fuit, ßecunda opinio fuit Slucrrois g elfe *’*’’’?’” intcllcctiuam die formam abdractam Pin ®Pi’^‘’P^’**^”’ tarnen corporibus bumanis

* motorc.ppinquo t bane pofuitvni tj|iS”*'''’’*’’‘’’”’’ft’u® i”’”’8niscorpo:fl?Hs ci6 idiftaf into« ^’x^’^'iß*^*’*“ ’’i’* A'terd mouet ingenitam et Wuhn '-quot;’t^f ‘■«’^»rlcflcntialitcr coponi erbua i’etiifl ’quot;“i® indiuidbifijus'quarum vna bicitur intel ittt#l’®'^J®*.’''’'b“a ^0 iniflketus pclTibilis. Ætintel lisT^ . ilcmbidt habere folum natura potentialita/ gt;gfi»f?^,'*®J}'®''‘^it* ‘’”’Wf*igt;8Ü’*l“ ’ • 3ntcllcctuin ^o I'ltnSk-• ^™*'®”’ sdiua/prcicy intdligibilin lird/ I'ScuSa ”- ‘ '’V® efi’phontafinatibus. ß pbaniafma Intel f'iiiiam '’'^ '’^“ virtutn intcrioy intclkctui miniftranttn »■natmc cogitaiiuc i mcmoratiuc. Ætponitintdk/ ctu polTibilcpfiei per intcUectu agente lient materia p for/ ma pfieif:tinidketii agente die naturaquanda intdligi Icinfcnoris gradusgt;tcc(ionalis ad intdligciias edeftes Îfupiorio ad mtdlcetu'polTibilc. iOltcri^ vult vitra ant mâ intdlcetiuâ in boic alia cc aiain fenfinnä Opotetta ma terie eductäin gcncrabilc tcorrupribilem t maiiter multi plieatam atqs baano corpori vnitafm edc per qua ho re pomf in die fpecifico i é gcncrabtlis t cormptibiiis : be g ctiain vifum ê in cométo. ƒ'uit rtcrria pofitio eetcel tu tior 1 magio crcdcndo nó fold ga fides catholiea rpiano:^ ca tenet fed etiâ er Ictpfa.ga ponitaiam bumanä no’gcnc rali ab agente ptieulari cduccie câ be potcntia mac led ab agente fußnäli v, beo ipfacrcari er nibilo.tmäc ab agent le ptieulari pdifpofitc infundit corporibuano vniri P? cc Ætbicit vltcrius g’ipfac indiuifibtlist multiplieabir Pm corpo:5: mulripltcationn gbus vnk t imortalis.t g -ab ci^ fubftantia ftuüt potentie plurcsV) tntcllcctus agens quo actiuc cocurnt ad Ipcs intdligibilcs tintellccnoncsc m/ tdlectus poftibilis quo adpdicta pairiucconeurrit ? volü tas qua vdle t nolle libère poteft.baue autopituonem be fendendo faciliter rcfpondcri poftet ad argumenta ad ei’ oppofitû facta quâuis gdâ bcrctica prauitatc beeepti ca pu tentée bcmoftratiua. Üdpmu ergo eu quérir be vniôe aie intdketiuc ad corpus vq: finde cû fubrtantia aic vel aceidens dus bf g, c aeddens fcpabtlc rcfpcctu aie Ij fit î fcpabilc rcfpcctu tndiuidui.a£tcû poftca arguti çp tue ata mtcllccriua conllituetetboiem In die fpecifico 'p aceidens fcpabilc. iRndef g ’ hoc nô ê incouemens tangua p caufâ fine qua nô licet tangua p aligd quod nófit be ellentia bo tninist ficut formafubrtantialis ignis non cóftituit ignej fine caliditatet tarnen caltdiasnó eft be eftenna ignis.

£ld fcciidu cu ifert g»tile ala intdleetmacct forma mail's refpondcf g-buplraliquaforma bicitur malts.I3no mo tóitcr ga main informât.^ hoc mo conccdcndu c g- aia in tdlectiiia cforina mails ad b'.iam infclligcriavcdeftc qy nulla c aliguo mb pfcctior materie.aiio mo t,ppc bidt a: fie forma mails c lolu ilia g vlçore blfpónü qualitatioarû ab agente natural! be potenriamäc cducif. 1 hoc mó aia intcllectiiia nócforma inaliorvtpjcr bleus, fed quclibct alla forma fubliannalis que eft in materia benec hoc mó forma mâlia t quâlibet talé aia intdlcetiuâ pót cogiiolccf p reeeptione fue fpci.quare te. Üfd tcrtiücum inferf g» aia intdlcetiuâ cet ertenfarnegaf plia, tad ,pbationc ad/ mitto oia fuppofita.rSt cû po il ca quent be figura ^pria boisqtîtcius gipuû lubicctû.pmo bid poftet cpiHs Agu ranóeftaeddésjppriiibomj cüin alio inueniaf.Ci cada Here poll beismorte: autforte in lapide file figurato ab ar tc vel a natura figura fimilis in fpceic iUi-g ell in hole re/ pin pót. aliter ctiain bid peffetadmiffo qj tails figura fit aeddens .ppriu hoi g.ipfc bódl,cius .ppniifubicctum er hoc nó Icquif g?aia intcUcetiu afit aliguo mo fubicdum iHius figure: lient rifibilitas eft aeddens^prili hois:t tn aia InKllcctiua nulls modo ell fubiectuin rifibilitatis.t ita be nUjs multis. Aid quartiim patct ex bictis.guomä ne gandaeft conlcqueiia ditnfcrfcp aia intcllectma eftti tor/ ruptibilis. Æt eu arguif g- ois forma que rcgrit betcnnia tas bifpônes in materia corrûpif te.bicitur g, buplidt all quaforma poteft acquircrc betermmatas bifpofitlonco In materia.©no modo fimplldtcr ad boe qpipfafit.be tali c verum g’corriimpitur illis blfpofitionilmo corruptis: vt eft be qualibct forma cducta be potcria materie, t hoc mo do anima intcUcctlua non requirit betcrminatas bifpofi/ tiones in materia cum polTlt dTe abfquc materia t bifpo/ fittonibus dus:vt patct poll fcparationcni dus a torpoz re.Zilio mo pot aligna forma rcqulrcrc betmistae bifpó/ nes in mil non vt ipfa fit led vt fit in materia.t bocmobo anima intcUcctluarcgulrit betermimaasbifpof.tionesm


-ocr page 120-

X-iber

marIta-t te tali femm non oportet ipffleonuinpi adida rum öjfpcfiïioimm fomipnoncm.fcd fdiiï Ccqiiitur qiÖe fînatmateriam infonnarnquod confcdimr Pc anima itd kctiiia poll mortem, ädqumtum negatur confequenz tia.7 Öiciiur qiin corruptionc bommi6 aliqua fubtlanna corrumpitur leihcef bomorlicctnnlia fnarnm parni ieilen tialimn eorrumpatur.qtiomam corrnmpnur per fcparatio nemcarum ab minecm.tarnen homo non fie propre cor/ rumpitur fient aha quorum forme tabliannalce corrum z puntur fient nee fie propric gcncrantur. xtld fertum biz citur Ip ratio effendi fimpltcitcr animeintdlectfne non eft dfe iUud quo aliqmdebomo fient ébe aliis fornns fnbfla tialtbuaqnc funt propriemateriales vtgp ratio ecndi fim pheiter animecquieilq» fit’illud quo aliquid crtcquus.« ita be alqs. fed iHa eft ratio eflendi anime fntdlectiue in corpore bnmanortidee cum non eft illudquo aliqmdeft bonio non ampitue eft in corpore bumano. nbsp;Jdd feptiz

mu bicitur ep licet nulla forma que eft propric matenafis poffit reeiperc nifieum bid nue-rquo ad effet quo ad re prefentare:anima tarnen intdlcetiua quia non eft propric materialis fed folum eomumter rceipit vniucrfalitcr qn/ tnmad reprefenfare licet rccipiat eu n biet nunc quaniu ad cffc.t per boe bitTcrunt fpeeics rceeptem anima intel/ ketmaab ilhs que recipiunturin fenlb vd organs ant me dio inanimato.quoniam fpceies rceepre in anima intcllez ctiua licet fint res fingnlarcs:tarnen vniucrfalttcr repre/ fentant.fed fpceies reccptc in fenfn -rm medio frit res fin gularcs t folum fingulana reprefimtant. vbi ante, in itd ligentiis infra primatn ponantur fpceies vtvnltaucior b’ eaufis illc funt vniucrfalcs in effendo t reprefentando. aftquo patct tp anfma tntelleetiua eft medium inter fup/ edeftia t ifta inferiora gcnerabilia t eormptibilia per par tidpationum eonditionnm vtriufq; ertremoy in quo fu/ periora emn infenonbus eoniuguntur.^pter qnod bieit /Albertus ep ipfa eft in orisonte ctemitana r temporist qgt; ipfa eft fupcr naturam tinfra intdligennam per bee lt;p o' monftrans ipfa in perfcetionc medium gradumobtmcrc inter fupcriora tinfenora. ad octaunbieitur epaligd effe intclleemm in potentia buplieitcr poicft intdligi. vno modo qpnon fitacru intellcctn fed poffit effeaetu mfcllcetu t fie anima intcllccnna potcftclfe inttllccta in potentia: t non oportetomne talc mouerc ammam intdlcctmam ad actum intclligcndi:ficutpatct be fiibftantijs fcpatiot alijs que non babent proprium pbantafma nee intdligimtur p proprfas fpceica alior urn fcilicct fiiomm cfFcctuumvt poll oftcndctur.Sccnndomodo potcftintdligi aliqmdeffe in teUectum in potentia quia habet vel habere potcft ^ppriii, pbantafma aquoabftrahi potcft fpceies, intdligibilis per quam vel raiionc euius fieri potcft aetu intdlcetum t om ne tale eft motimj intclleetns fcu anime intcUedmead in/ leUigcndum aut complctincaut bifpofitincrfed hoc modo non cft intdlecta in potentia anfma intelIcetina: fed folum j)pric matcrialcaqnecaduiitfub fcnfu ertcriori vd inferi ori.tlicet non fit polfibile idem effe totalemoncns Tlota lc mofum rcfpcctu emfdem tfim idem mon tarnen ineen «cnit aliquid mouerc fe t elfe nioucnstmotum t fim idé trefpcctu ciufdcm fim biucrfas dus potentias vndcaniz ma intdlcetiua rcfpcctu fpciintdligibilis c moues t’inora agense rcctpicns.fcd fim biucrfas porentiasvt fuperius oftenfum eftrnce fola anima intellccn'ua eft rnouens: fed ctiam pbantafma. Æffi queraturquarc oportet anima5 intdlcctinam actiuc concurrerc ad fpcdcin intclligibilcm 1 itellecrionc et no 05 anima fenfitimi ad fpem fcnfibilé t icnfaiionem actiue conenrrere.©ieinir q- caufa eft quia fm q, intdlcetiua abftracta eft t non organica.pbantafma attern eft materiale Torganicum.idco non potcft in aiam inidicctiuam agcre proprio vigorctquarc oportet animas

intdieennam feciim cogère, fed non fie eft bcaniina fenfiz ttua:quia cum materialis lit organica pan potcft ab obic/ cfo matenali non concurrente alio genre, lad uoai ine gatur confequentia eus infertur q, manus intciligerci ant ccrcbrum:quta intdligcrc cftopcratioqiic iHbicctiue mi pitur in folaamnia intdlcetiua.ideo mibii beiioininaiuri tdligens nih ipfas vcl primum in ertcconrtitutmn pcani quod eft totus bomot non aliqua pars cius. illiterautc be ipCo f ntircquod in beterminata parte rceipfiur orgaz mea vt vtfio fit in oculo quod non eft in aure.quare no fa lumanimal fed ctiam oculus bicitnr vidcre. ilabeciz mum eoneedüt aliqui q, idem indimfibiie fimul tnouetur t qiiiefcit per aceidens in cafu pofito nee boc ineonucnit-fed illud effet impoifibilc per fe.puto tarnen qgt; Iniif licirct loqucndo illud poffct ncgarireonecdedo qgt; ilia anima ino netur per aceidens t negando q’qmefcat vd nonmoud at. 30 cc fcquitur.pca qmcfcit.ergo anima que eft in pede quiefeitrficut nee fcquimr pcs non tnouetur. ergoamma que eft in pede non mouetur.quia aliter bus inuiecm io tradicentia fimul verificarenturideft q’tlaanima moucf 1 3:illaanima non mouctur. j£rquibnspatct qargn menta iliaquealiqui putannnlolubilia bclcui loluuiutu* Sed fiquis iäucrroi niinis afficci cinr aui probabilita opmioncm befcndcrevdlct quanqs faliilfima lit«humw flgmcnfo poffct er cius argumcn us ad arguniitna anam ciuaoppofiium adducta talitcr rifpoudcrc. /id pnmu igitur cum bicitur q* fccunda pcrteciio honiimsdl nunc rata ergo t pfima.ncgatur confcqiiciiiia:qwa fecundaß fectio puta fpceies intdligibilis vd midligercbcpcdeia intentiombuo imaginatis t numcrafur per carum nimi rationequod non contingit be prima bois’picctoe.-ma non ineonucnit vni prime pci fectioni co:rd’P'’lt;'d^rc pi, res fcciindas pcrfcctiones vt vni intclicctui plurcsactuu (ntclligcndi. Ætcum poftca arguiturq gt;fi vna dirt puli' pcrfcctio omnium hominum cum homo capiat die a1 prima perfcetionc’vmini effetefte omnium bonimm iw if buplcr c prima pfectio hois. i)na appropnata 1 opt rando:teanima intdlcetiua tab hac non capu bomocne fpecificum.kllia eft prima perfeeno hominis inbereo coz pori bumano r bans el effe fpcclfici):t bcceaninwlrt'h“ ua cius nobiliftima interomnes animas bepotenua mar tcric eductas que anima cogitatiua appellat ' potcftæP't pfectiffimani ipfius virtutcm que eft virtue cogitam'“-hoc non cvna in pluribus bonnnibusfed nnuicranirr nmucraiionc indiniduoy fpieciei humane« Tpropierft eft in alio r alio hominc fit alia r alia aniquot;'^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;zc

quitiir q'altcrius 'raltcrms bominiscftal'udt aliua quarc non Icquitur q« ego fump elfe tui iiecquodmB effe mci. iild fccundum patct per idciuiquia cuiniP tes fit portes t homo per fuam animain ,eogiraiii'aiquot; e fiia anima cogitatiua non fucritantceim» productioncni er quo ipfa ell gcncrabiiis -r comiptibilis^icil'quot;™’^^ ipfc fucritanrcquam cffctgcntratiis . adtcrtimimz militer patetq«Sortes eil corruptibilis feeiiudmn ^ mo er quo eft homo per animauicogitaiiuain Quirl' r®« ruptibilis. xld quartutn ncgaturcoiiffqucniiacum n fcrtur q«quandocunque ego acqufrcrfiu aliqua ft''™ tu acqiiirercs candem îcercra.qma nulla feienna o' nir ab aliquo aequiri vd beperdm nift fucritbepenaeus a Illis pbantafinatibus ta fuo nem cogirandi. modo^ lift idem fit mtdlcctus tuns -rmeusnamen Hat O ’ he aui*’ cogité -tnon tu Ct qiameo aetu cogitandi producaturipe des in dligibilio in intdlcctu t er boc bcducatur ad inz tclligerc:t non er tuo aetu cogitandi:t tune ilia Kid/ tia acquircrctur rnibizt non nbi. tpcriHam ego noiuiz nabor inteHigcno vd feiens:^ :non to. t piopozcionafi/, liter bicatur tn beperditione. jerque pairt quod non ■

-ocr page 121-

fcrîiu8

Ito nl^ ^^^ f^ftqaenria.illa fcia acquirif in intclkctn 1inMir«”?'^”^ tibi.n« idn Gralla fcictia öcpcrdittir ab (M^‘'^P.-^'‘S03tç i)CQditur.fedad infcrenduin illaj 1feàm j'** '■’■ '*''® antetedfnnbôocpoircrcf addcrc il/ '1 »quot;Î^^’^lbbus g, fit bependene a fuis pbâtafmatib^. Hinii^ Ïquot;™“ '•“'” bicitur giomma perfectie que cil fubz t ^vci ’dc'^'® ””” 1”^^ quot;‘^ '’”“ ßfccribilc . potert biet' 'foriM r ” '■•*^ctfrmi vt dl in fupereelefltbus.fed vbipz ''abh r '^ Senerabile t coüupnbilc:nccclTe dllUi per ’feta- P”^®^ quot;^ etente plura pfectibUia ronefpondcre.

■n’^^-^f*’^^ intclIcctuTbuinaniscoipoiibns. bilmc . “^ %*''’ niaioi dl vera loquendo be perfeett '’coeede ggt;aniinc inteUectiue dl folü vnuj '''®^ ‘^'^ fpeeies binnanaquc tantu ma tirt6i, ^*$^aria:vt fojtcavel plate neu inconuenit quot;’'UKs j .^quot;^ fcïWntcenceditur illud adqued argu/ '’liao-f• ’^''’”^' '” beinine ,ppter bebituin eidinem *quot;gt;1^'videturcuin materiali vt non fiat trâ quot;quot;11110 T’^'”^^‘^ '^’■quot;'^‘^'quot;'“ quot;*** ^' '’'’^'»S* i^'^ *i^P“ *''quot;'rfih ’quot;’ quot;‘’Santcenclufionem iUatain bicentes g ’ eu ''S3ii r a'”'”'® iiteHigant idem intelligibile ipfuin intel quot;'quot;int' '^”’ ’quot;’ellccnonc'nuinero net» babentee ^ tneóz quot;quot;lia '^'quot;quot;^'lectio coufaHa pbantarmatibuovmue bo Sri .‘**'ffiSpcdc0 a pbantafii’atib^altcri^boinis.

■iiijb Pi’^f*^ ^'^’eencedendo cenclufienë vbi me ’'quot;iff”'’'” ^iwint biuerfe ficut dl in cafu argmneti eu C^Pbantafmata in feite talia in platonc que menet quot;quot;G”' ’^‘wellisendum idem intelligibile. Pbi^o ill ineto;c 4gt;pinquo;tunc bene veni WnT *‘quot;*“® rcfpcctuciufdcm ebieeti ’nen babcrct '‘’ïiv??'’quot;quot;’ 3lt;’quot;“'”- a^ œtauû refpendetur negan budo quot;”*quot;’^•lt;^13biuina.t bidtuw malus turpit ope (|JJ'^quintweia que fuut mala çfibipunitio fuoium Wiquot;’’'quot;'^■^-■”’i''’®’'*i^'”‘’^ ‘’f*quot;’'’”® IJfdabilib^ Wo ’^‘’“•'''Nuc flint ftbibenai picmium fue? per • ^^‘f '^ politie lie poffit eoleiart: mibi !quot;iaH a quot;quot;nbsp;^*‘’® P-’'-* -ßefingCHtium gmon,poffit ciu tiWe quot;’quot;i fcquanmr plura impolftbUia. 'tb uoma quot;*Âffï^ ÿnullusborne pofdl intcUigere.cenfeqns quot;fefm u 'quot;!“” intcUigere dl.ppna perfectie 'bomiz Wc’’'quot; °per quant attingit fuum vitimum fincm Wt ™^tcm:vt eolligitiir ab zAv.bffimo etbieo^ quot;Hfff^'’•i'qodttia.quia nu'ln eompolitu prifc er ant ^“’'feotpoic'inxlïigir.lcd omnis bomo dlpet »ii'g'^iftquo anima,intellcenua dl pars client,all» 'quot;^n ®® quot;“quot;quot;^ I’P^’^ intdligit.matoï,pbatur: ga bic i Ht(oi^'quot;J”'”ilequot;isit nilianimaitcllcetiua:vel pars ci^ Iquot;inff®quot;’”'” 'neludcns aliqiiod illemmtanqua iplius 1fleet, ’quot;P®f‘’'fï fullkicnti biuilienc.fcd eontpolîtû ptc quot;So-f quot;’l^Siratuia r eotpote non dl aliquedWeiu. ^fttetm' |®quot;™’’''e)frquitiir g? rationale non dl ptcpa Whj ®”’*”'® elfcnttalisT eonllituiiua . eonfeques •üj, ^™’” ponatur in dus bilfmitiene pure quiddi fiwio”? ^quot;’‘quot;ir o »dlanimal raiionalctquia certum dl ^py’”’'^ ^’^‘”'“‘’”‘ ^”®” PPquot;'^’”' .P gencrc.crz quot;quot;fjf^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;P-Pt’®*’”' confequentia.quia eis biffez quot;niamp;iir .’'*®®'ieuiu0 cópef«i crmatena t fetma fub ^’^infer nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' ®^ f’-isfi’^ii'a fubllantialicomponcntc il *quot;iiit' .1!’’'’”*^ eum non er alia eaufa talie biffe i' «tjfi«^’^L'^''*^’”®^Pf^'f‘‘'®‘*P‘* rationale non fumi WifJi. “quot;*’3quot;?alibomini8rcponcntc ipfum mpio 1'ittflfiiK7®®’^’”P”®’'^f*^^*^* ’^'’*®l’P'”i’’f® fpeeiftz ' Wf. ‘®'P?quot;‘^*^P’tle-qucniia eu5 maieii. -r mine: be

’ quot;fila Lquot;;®Pquot;”P’’em anima intdiectina non femia po 'quot;itieniinrptcjc,grc,jf,Icnie fequifg«eenz traria funtlimul in eodem fubicete-piimo ^ dl eetra na • turam contrariemm.ptobatur confequentia.quia licet jgt; pefitioncs contradictoiic non funtcontraric qnanmm ad dfclimul in eodem fubicetottamen alfcnfus firini buoz rum centradictonemm bene funt centrarij r inniccm inz compolfibilcotldco vnuo bomo né potdl limul buebus centradictoiiis alïenfirc. Iponamuscrgo ipQoitcs firmitcr per intcllectum alfcntiatbuic contradictoiio gjel dl maioi tcrra babitabili. ig’pio ïunc 'If^late limilitcr alfcntiat alten' contradicteno fctlicct cpnuUus fel dl maiö terra babitabili: tune patct g- illi buo alfcnfus funt limul i eodem intcllcctufm opmioncm t finît contrarij. ergo te

IPlura alra buiufmodiinconuenientia adduci polfcnt quebicuitatio eaufa relinquötur. ^flaenim fatis pfuaz dere videntur idoneo ad pbilofopbandum g »opinio illa non lit vcra.lt;5ullincndo opinionem eommentatons ad buc bubitandum vidctur: vtrum intcllcctns polfibilis fit ciis in pura potentia palfiua:aut fit aliquodcnsactu bc fe

Æt pjimo arguitur g» intellectus polfibilis fit aligs act^ fine cns actu.pnmo lie: 0 time fubicctum quod immedia te reetpitfojmam aicidentalem beterminataj eilens actu. intellectus poll ibiliscll buiulinodi.crgo tc.patct confez quentia eum maiorimuia in bec bilfertlubictum piimum foimc fubfiantialis Ttoimc accidcnlalis betcrminatc : ga fubicctum fomic fubllantialis'dl cnsin pura potétia.fub (cetum vcro foimc accidcntalis bctcrminatccll actus vel cns actu.Æt bicitur betenninate pioptcr bimcnfioncs in determinatas que immediate fundätnr in materia piima. minoi etiani patct:quia intellectus polfibilis rccipit fpeei cs intdligibilcs r intcllcctioncs. Secundo li intellect’ polfibilis clfet cns in pura potentia cui vnirctur intellecz tus agens:tune intellectus agens nobis vntrctnr in pan dpio contra c^mmentatojem in eommcnto trigefimofe/ no buiuo tertij. ^crtio fi intellectus polfibilis cet cns in pura potcnriaiautdfet cqnalis pcrfecrionis cum matez ria p;ima aut minons aut matons non cqnalis perfeetioz nis quia tunc dfent ciufdcm nature tfpcdci cumca. ncc minonsquia timeciret non cns cum matcriapnina lii in infimo gradu pcrfcctionali cntis.ciquo fmeommentato rempjimo pbpfieomm ell medium inter non cns tens 8ctu.fiautem dl maions pcrfcction(o:tunc babctnr pwz politum.qnia eum materia pnma fit medium inter non cnsT cns aenitfequitur gienni rcceditur a materia puma eundo verfns actum pninum qui ell beus flatim trahtur in actum fine cns actu.quarc re. ^neippofitum argui tur piobando g- intellectus polftbilfo fit cns in pura poz tcntia paîTiiia. IPnmo fic.lllud quod rccipit omnia cn tia in actu non dl aliquod cns actu.lcd intcllcdus polfibi lis recipit omnia cntta inaetu.ergoté, patct confequêtia tmaionqutaomne reeipiensdl benudatum a natura rez cepti.210 inoj autem piobatur.quia intellectus polfibilis intdligitomnia cntia in actu.fed intellectus polfibilis né intclligit mïiillud quod rccipit.crgo tc. secundo.31 lud be cuius potentia aliquafotma cducitur non ell actus cum boc ptopuum fit materie.fed bc potentia intellectus polfibilis aligna foana cducitur fcilicet fpecics intdligiW Iio.ergo ic. S'ertio illud er quo cum actu puro conlli/ tuitur vnum per fc ell pura potentia palfiua. feel potentia palfiua dl buiufmodi vt patcter bieris.crgo-tc. ^üic inncniuntur buc opinioncsbiuerfe.2lliqui cnim bicunt g? licet intellectus polfibilis fit in pura potentia pallma re fpcctu fpceicrutn intclligthilium:tarnen bc fe eft actus ct fonna cr quo eft pars anime intcllcctiue quc aliquo moz do dlfotma cotpotis bumani. Æt voluut vltcrius ep babct aliquam «•ettonem : vtdiccrc actionem erfpede: componcre ; biuiderc : r bifeurrere bc vno ad aliud.

lOanc tarnen actionem baberc non pollet : nifi paus


-ocr page 122-

ItilJcr


patiatar i rceipijtab infdiertu agente t pbanfafmatibus .ppicrquod niJSio igt;iciiurpoKntw p4(riua q5 potcria acti najerquefuj pnmacprratio cd partie. nbsp;nbsp;iUii autcm po

(acrunt intcUcttum peffibilcinclTepetcntiaiii incre pafTi/ lumökentettvli nosipfnm ad oinnca operationce da/ tun notninatas ifolum pafTiucconcurrercitbabent p30 fe ^^z.biccntcin intcliaium portibflem nuflani babere na/ lurain nifi illam quaportibiüa vocatus cd. xftcóincn iato:ponendo biffircnnam inter ipfuni t materia p3ima5 non birttipfinnede actum vel en a actaiquod tarnen Öiec re bebnidef quiadla fudTctmarimabidcréna inter ca re perta: iPm banc viam refponderi podet ad argmnëta in eppodtum facia, ad pmnücum bicitur 0 mne fubic emm Tcbicimr punie ^ illa mino: non cd vera vnmer filitcr nifi Öc feimis accidentaltbua rcalibus feu coipo»/ iibua qoalca'nen funt lUc que in mtellectu recipiûtur.©i ntur.lecddo çp fpcnee mtcUigibilcô nó immediate recipi untur in illa fubdantia que cd intellectna peffibilia. (5me dunte quadam dus naturali virtute tn ea fundata recipi untur que ,pplcr notninu carentiam cfia intcllectus peifi bilis appcllatur ? ^poKionabiliterjn fubdantia inkllcüo agentia petcd poniquedam vinna aciiua illi padme coï refpondenaque intcilectua agens peted nominaritb 15 tarnen nibil babcmuo a cómentatete erptcdtim quanuia aperte bieat in nnlla cdcdi inteliigcntia accidena ahqued reperin. ad fecundum biedt aliquifcquentra cemme fatojemcpintcilectua agena due peffibilia bupheiter no/ bia copulatur. ^no mede fmcffentiam.aiie mede fin operationcmadbuc buplicitcr.vno medo ptcctc.alie mó imperfecte.dloqnamur bc copulatienc fm crtcntiam per indidanriame artridcntiamad co^puaicuicopuiari bicunf fie in pmeindanti ede bominia alicuiuo fuo coypou copu lantur: I5 per puua fecundum naturam intcilectua peffi/ bilielqj inreHeciuaagena:vtpatebit cemento.rr. Sed d dt fermo bccopulatione fecundum opcratiencni impcr/ fêctam:dep:iuecepulaturnebia intcilectua agciia:qa ab drabere quod cd eperatto intcllectus agentia puua fit in nobia q? intclligcrc quod cd operatic intcilectua peflibir si ^0 mentio fiatbc copulatione fm operationcm perfe ctanudc p:iue copuiatur nobia intcilectua podibilis. t 15 vult cómcntate:comcnto fupta allegate- quia intcilectua agena non copuiatur nobia perfecte de ^cffidätur adez ptua nid podcompicram gencratienem intcilectua in ba bitu in intcllcctu po ffibili.fcdbbio iatiua infra, adeer hum bicitur ^ intcilectua ipodïbiliacd tnaioua po feeno nie qjmateria pifma.i negatur podca confequentia* cu5 infertur q»effetoctue vel ene actu:quoniain perfectie co: refpondena potentie padtue non datin mdiuidbili: f; ba bct gradua biucrfoait maioi competit intcllcctui polftbiz li:minoï^o materie pamc.

C'Hndc necß mifeeri c rarion.ibi!c ipfiim co:po ri.^Quali0cnitn ahqmdvtK^ fieraut,calcfactue: nut Ingiduetli o.’ganiitn aliquodent ficutfeniinuo nöcautcm nulluni fit

(ÇS^ic cäip.nMificat naturam intcilectua peffibilia per biffcrentiam eine ad fenfum:t biuiditur in quinqspica d tutgnqj bidcrentiaeponit inter intcllechic fcnfum.fecüz da ibi Athene lam bicentca.tertia ibi. 0,tioiiiain autcin non dmilia.quarta ibt ^um autem de dngula .gnta ibi : Jü d quidem igitur. optima bifferentia inter intcllcctn Tfenfum cdq gt;fcnftie cd virtueo;g3ntca:t intellect ’ nó. idee bicitur. ^nde nee cd rationabtle ipfum.f.intcllcctuj mifceri co2po2i.d eniin intcilectua mifceref eoipon 7 aliz quod etganicü cru ei dcut fendtiuo vtiq, fict ci ipfc.i. aliq liter qujliar7 aut quid calidu autfrigidum; quod tarnen ê falfuui.quare mie aiünulln cd.f.eigaumu ipdintdlcctm.


Sed poflbt aliqufe bubftare be condition^H flquot;f^ facit in Iittcra que cd bee: Si intcilectua cliei nbsp;nbsp;nbsp;jw

nica ipfe edet aliqualiter qualievt calidua velrn^“y^^^ medo valeat. 'jbuic refpódet tfgidme adigi’“,ƒ ratienca. T^iima ratio cdiquia dcutfo2ii’3‘l‘'f'„j m materia mediante quantitate c*tcnditurcncim quot;nbsp;y^^ titane:vt p5 bccolojcireliquia buiufmedi Iicd',^ff lum co2pus in que cd colocdcrtcnfutfedciri ^*’quot; ' tcnfus:ila feima que rccipitur in materia ditate frigiditatc 7 reliquia pnmie qualitatibu»»•j^' lum eejpuemixtum benudaturommnebicuur “ 7^,1; calida vel fiigida î non folumCeipue dbifubiciw 1 ntdlcctuacdet virtue o:ganica nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;mb«

ria mediantc caliditate frigiditatc të.ct go iP'‘^^”Lfp|»î liter calidua 7 fngidus scciida ratio ill lt;I»* materia cd fubicemm ealiduatie 7 frigidt«**®’quot; f lituin:7 per conrequena compodtum ercogano ctu d babetojganft cd lubiccium caliduatw ^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.j,/

quod effe non poted nid intcllecma fit 31*9““’quot;'^”^,4 cue vel frigidue. Tertia ratio cdiquw I*^“^^i cd in O2gano bicimr ojgantra:ita potent d**^ ne calide vel fngido biei bcbct potenaoig®'’**^®“’“-frigida. 3ntcihgcndom pme q- cóincnWWtƒ ‘j.^^ baue partem alucr mtrodueit bit it ciiim cuiidam bcmenrtrationcm adedcndcnduin9’quot;' ‘^^^^ inaicrialia ncq 5 cd cotpua ncq5viitue in guit do siintcilectua matcrialia tifet virtue in c mirte vteffetcojpua bumann:tune effet aliqu« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^^^

7 aliqua qualitao;7 per,confequcna auiclfci dn«*'“'j trtbuia complcrioni in ce g'complctio ant dWd in ceinplcxionc 7 addita eoinplcrioni.bancconi '9^4 ^bat cómentatoï biccnaede bcclaraium S ’ *’'quot;”*^,.(^5 eoipezc.f.minofm q^buiuIinodiautam ibuBni^^^ Iitatibu6.f.fo2mceomplcrieni8:auted Vinueenu' fo2ma eomplcrionali;vbieómcn.capu An»lquot;n*^'’,j(' vt ertendu fe ad feunaiu eompicrionaleiu 7 per dU“ ^^ anributam coniplcrioni feu foauam complenonaliii ligit ferntam inductam per mutuam aciioneniclciint 'ij admuiermK per qualuatem feu tóimain aidcntein tn1 plcrionc 7 adduam cemplcrioniauicHigiffoiuwin d“^ duciturin naiciiaccmpicr.oiifuas motoiecririnici iufmodi funt viitutea fcnfinucque oanturagentrann'* cerium cd q, d intellcciaa cdet virtue in co:po.’Ctompo te er dementia q gt;nbsp;aut effet fozma conlLqucuamuiuaa , nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;,

ncmdcmcntoip ad inuieem non concurrente alio mw-particular! ' crtrinfcco.aut effet feuiia induita in iiM*t mirta ab aliquo ertcrioji particulan 8gcnic.7 lie psfui fequenha comcntatouB.fcd confcquenudi taling v«*» ergo illud er quo fcquitur ert falfmn.fd ’ tntcileciuofitvi tuo in cojpeie: neqj etiam cd toipua vi patd ex quo ew 7fomia.ergo 7é.iâuod confcquenolitfalfuBiareuii lO mcntatoi 7 piimo edcnditq» inteUcctue iioHcdfoimsau dita coniplexioni'quia ft de luc elfet virtue oiganicauon fcqucna ed falfuni.quta Jmaodenluiu dlqnon ell iin mentum aliud ab mdrumcntio gnqs fcntuu loqueuooƒ indrumentis fenfuu cxlcrio?:7 q non cd bare fednj'*quot; fuiu extcrieicm. ^nde bicu comentatoi qfiintclJcci re virtue animalie in co2po2c.i. virtue cognefcinuaoigani ca;aut clfet fextue fenfue. f.cxieriouam diet confcducn» ft num fenfum due aliquid cuius ,ppo:cio ad fenln leiwi edet dcut ^po:cio imaginatiuc ad Icnfuin comunt 1117ƒ confequens cd manifedefailuni:qnia erduo nulluecMCt fcrtus fcnfue.inicllcctns noncd fcrius Icnluencc ad p^I babetaliquam ^po2cioncm.fcd confcqutntia pjobaiurlji fit multum occulta.30 amd intdlcciue drei vu tus cogna ( Icitiuao:gantca:aut effet aliquio bc quindslenfibußiue rioîibuotawt effet lenfuecômnnis am imaginauua 8111i«


gt;'^f 1*^

Illf s lóf


««J


«Ü


ijl Hl

t' M: Ü


*5| 'n 'ff

'Bi 'm


S' 'Bi 1»


hi


-ocr page 123-

Wertlos

9fcnfij9!90t 9l«n Wr/ (jji^bcs ad fertu fenfum fidit imaginanua ad fenfui ■Si^^Rfitniitarcnf a feito fenfu fient imaginatia i ’’sus * r *” ^“ '^f Pï’^ ’’’*'^ '^ Wmfienchkeile i^1^ W ^® ^^ Quinqsfenfibin3 crtcrioiib^: qm btuta i'iiiiiÏp^”3’ fenfna erfertoteg : im nó babentkcllce/ !^3 1^^*^ fenfu» eóiaqïf ntdleet^ cognolnt fnb/ ilt;ji80H'^®'^®‘^'’’’*’lt9 talia qi3C nó eognofek fenfus itl(rt,H ™’!’’9S5inatiua vel nu mo’atiua.qi identfolü S^iiinv -^“^*ff*^ ^*^ eegnofe mn”:»!« et c virtue co/ 5^0'n *rquot;*^?“® eognofcit v niuerfaliter t A’ws eo/ i«»tom r'!'^**''*^*“P’ '‘^' -9^‘^gt;5® ‘Ï ’fi’t^’Hectusé vir/ •ilc^f ,Ïiquot;’ o’S^nica qifit ferme fenfiie vel fc bus ^™* imaginatiua ad fenfu cêcin. nbsp;nbsp;Tßtoz ’’itoK r*^*®- ®**^’’** 9* ’feUfemo nó cdfoima copiez Hótftk - ƒ *’™’®9ttribata cöplerionitqiaia fenfirina gt;’ia tƒ.'’’®^i’C’'S® 9 foîtfoîâ nee ipfeintdlectne. Jft ^Wrquot; ”° ^’^ ^®’'”“ ™P’ erionalis ^baf q:fi fie eu '•iitfen lt;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;”® rccipiat nifi realiter’r eotpalitcr: %f quot;‘i’'’’9(cnfi tiua ciîrccipet fotniâ lapidio et ’•8fd' ^®*^5’'f* redpet ca finciTc cralcteoipalc: -tp '*t5» gt;nbsp;tefo’mclapidio1 aiar crtra aïsin.fcdtaia 1^ quot;‘^*’®''ffit l9pi0 cflctcóp:cbcndcn»:qamp;’c fal/ W(l(!k-^””^tc5inctato: alt;ldndt bubin quomdam Öc iw’'Pf'® ttcllcemo nó cd vin’ ojganicatqApfiopp »t||^-’'*^ton9 T virtue ec^gitatina funtide, : fedfm quot;tiiin?® ^ Pbilofopboevirtu eimaginatiuaeegitatiua r ''’int nbsp;nbsp;nbsp;^quot;™ ^f’Its eigamicc 'r,bnt beterminatae p W^™’®* 1*’''”*® fimânar .’ergoh'tdlcctne ê virtuo iq^'ta. adbecrefpondtt eómentafoi biccnenóec . 5^.5’itcllcctueT vinHöcoqitariua fiintidé : q: virt’ (^ nua nó bidinctuit nifiindiuidualitcr itcllcctue ante ^wvnive fafit^.. «vu vinne cogitatina non cd nifi ^'lt;an^ ^'^‘''S quot;■'Mitentionérci fenfibilie a Cuoidolo ‘® ^ *”® emue^jpomo ad bae bnae ^«^^•^•’“‘di'.iJi'ei'r a’d inrctionêfuiidolic fient Hj®^ . fuecóie ad-inten tioncoquinq^fcnfutKipcr “'’]''t* imagina! .•''fntditigitfomwfenfatatpintentio/ J^iddiintcUigk i, dligitthtctîonê nó fenfatâ, nbsp;nbsp;5» kf^^f “*tatndo fm èiixntatojc q, îlv.tn libio'be “tfenfatopofuit vi, tutcoindinidualce bidinetasm .Woo;oïdinibug.^nP-nlOpofuit fenfum eóem : dein yinutcnnnijjgiqajjuiv ijotndc ’cogi 'tatiua tnicntoiati/ m^Ï- - “’'Cincntoiatinâ magie fpiritualc:heinde coz j^wjîbdndeimaginatiuâi ijtpod fcnfibilc.i.fenfum ..^’tûbidtcômcntatoî q» memoîatiuaé magis j^Hlia qj eegitatiua intel ligibs quantu ad receptióes J^'tnmi fenfibiliiiotdine recto a fenfibus ,niultiplicata lj'''’?9*’®®ó fcquif q’meinoMtiua,wï pfeetioj cogitaz J^^'^toftitarina fitn obiliffiina virmtû:îo:dinc („•'’■•’^üfogitatiua iinmutamr a memo'arina rccipiat to '7®'® ^f^^'ts q5 babcat mcinotaiiua.1P»cr übmï tni öc fcnfn,ïfcnfato iiit'clligrrc bcbemu0puoo natu 'tsantcrquoo^puinustjipiticipalis cdlibcr denemiz quot;?™8*vtjdc 219.in libto be memoria t reminilcétia po quot;y'^tcniinifccntia pafTio dlcotpcialio: -teertuin cd q» - -^^ ^*^ opatio virtutio 03gam'cc:cu5 renumfei Domini eôpetatquâwôfiat p fpecics in memoria rcz .*’9' tfi virtue cogitac iua cd cotpalis e otganica et .«Uidiialis: a fottiori (équimrita ede ö'alij0 trinn0 que .quot;bninoiisnobilttaris.f.C) fenfu cóiimaginariua t me . W3tiua;qiie quaiitcr iccrc bjo fitucntur tque fint opa mk i” *-^*”? ftcundi buiuobidule fuit bifcuflu. 3n 'wndn tertio ^ cómentatot foluitargmnentü SÓalie lu' n•'''^’^'’°‘* ^“^ motue ad bicendiï:qgt; virtuo rogitatiz Hl mtcllcctua:vnde argiicbat fie: 3ntdlcctuoappioz •’•«turbomim-ïvirtH8cog,ftatiua fimilitcr.crgo virma cogitanua cd intellcctue:t bieit e0uicnfatot epargumcn tuin nó valctïqjfpcceatpfallaciacolcqucntie cum argua fur er bnab’ adïnnatime in fccunda figura: fient nó fegt, bo cd animaltcqnuscd aiaUergo equus cd bó.

C/Et bmeiam okenreafunt aniniàm cc locuj fpcdcrü.nifi gjnütorafedintdlectiuaneqj actu. fedpotenria fpés.

«rèceuda bidcrentia inter intcllccbt t fenfum dhg , kei kctug reefpit ifc primo fpccic0 intdltjibflc0:fcd fcnfu0 nÓ rceipiti fepiimo fpccicsfenfibileGttü ipfe redp anf primo i otgano fenfitiuotaut incopofito croiganotfen fu.vudc bicit rfiipplcantig bene funt.ia bicentcs atain ede locum fpccicru:nifi qinótota.i.fm omnes eiua poz tentiaotfed intcHcctiua.f.folnni.i.folüPmpotC'itia intel letiuam que nee cdactu bfc:fed potentia tambabeng bu iufmodi fpccico. 3^'^fi‘S‘^''^“P^’'”° •‘»’'I^aia büana cd medium inter foimao abdractae rfotmae fimplicitcr matcnalco:ió babent aliquas potentiag nó ojgauicao:vt funtintfllecius agcne intclIcctue polTibiliG i voluntae: ealiquas biotganicae 1 materiales:vt funt potenria vc getatiua r fcnlitiua:r ióqb’ rccipitur mediate potenna in tellcctiua ifola aia fubicetfue recipitur in qua imediate fu datur buiufmodi potentiated qb recipifmediätibus po tentij 0 alij0 que in cópofito radieâmrrnó p:ccifc in aia ineópofito t nó in anima rccipi bicunf.q:crgo fpeeicaï tclligibilcs rccipiuntur mediate potentia intcllccnua : et fpccico fcnfibiles mediate potentia fcnfinu8:bicell[lt;p fpc cicointdligibilcs i aia fpccico vcro fcnfibilco ippofito.

^lióbisit 2l^.qjanimaed locU0fpccicrum : fed nó rota.i.nonpm onmcsciue potenrias fed fold intdlcctiua idedtantum fecondum potentia uitdlcctiua-j. Ærquo fcquif q- fpccico intdligibilcs funt in aia intcllccnua: led fpedes fcnfibiles nó funtianima fenfitiua ficut in totalf fubiccto: fed in ipfe cópofito. 3ntdligcndum lecundo fccüdü cóiucntato:em qp 2l?.bir(taÏ3m effelocum fpeeie rum:q2 anima alnmilatur locoirecipiendo quauia non fit omnino fimilis rcccptio vtrobiqj fed locno biffett ab aia intdlcctiua in boe qplocus nibil cd cemm que criduf in co eu fintfeparatafcendüede: nee locus fit fubicctum locati. anima autcm rationalis makrialioquia quantum adintd-cetum polTibilcm cd fomic endente» in ca mate rialitcr e rnbiccttuc:qicd fubicctum carum non aetubfe fed in potentia.Ét freit boe,zäE.f gpbedit aliqualcm bifz ferentiam inter locum rintdlectü en bint. Mice in acta fj in potentia re, ne aliquio intdligat er bac befériptione: q- genus rceeptum in ca fit genus verum non rbetorieü: fed quilibetbpmocogitur in talibus rebus que non bcz ne intdltgonf nifi per eonfimilitudincm:vt notificei ca p talia genera rbetonea.

lt;17 (Quomain autcm no fimih'o fit impafTibilira« fenfitiui-ctmtcUectim manifeftum eft er o;g,imo et fenfu.fcnfuscnini non'pótfcntirc ervalde fen \fibili:vtfonum er niagnie fonis : neeg er fonibua odc;ibu67colo:ibu0:ncci5 videretneqj odotare. Scd intellectue cu3intdligataliquod vaide intel Itgibile non numiomtelligit infima, fed ï magis fenfitiuum quidem enim non fine compete eft bic autcm feparatu»eft.

dSiftcrentia tcrtia interintdlcetum r fenfum cd q.cv cellens intelÜgibilc non conumpit intdlcetum:fed creel' lene fcnfibile cor.umpirfcnfum . Änarc bicitiquoniam autcm non fit fimiliaimpadibiliras fenfitiniTintdlectini manifedum cd er ozganiar erfenfatq: non folum ozga num fcnfno verum tipfe fcnfuo patitur fine conumpif Ij


-ocr page 124-

tS cvalk'Mnünfibfliïqö' nonafadftipfi imdkftni. Cen/ fus cniin non poteft fennre er valde fenfibüi.i.poft vab dc fenfibilc:vtaudituß n0 potcrtaudirc fonutn er ma/ gnis rcntea.potlmagnos fonos:neq, vifus t olfaetus pöt viderc i odojare er fonibusodohbus t eoloiibos.ü poft fonce odo:co i colojcs. Scd intcHectus tu intrUigit ahqd valdeintelhgibile non corüpifautunpedltur ifuo Bctu intclUgendt:ftd vigojaf ncqj minus mtelhgit infiz Ina intcHigibiha'fcd 7 magts.Æ35 aut buiufmodi bluer Iitanafubdit a -a.bicfnsboceftciqifcnfinuum gdc5.n. non fine eo’pe cft finco:gano.blcaüi.f,intclleefu0 fepa/ tuecft ab oigano coïpo2co;ïbee eft eâ quarc fenfus paft tureonupiiue r non intellcetus. nbsp;nbsp;^f'tcUigfndü Pumo fni commematorem eónicnto feptimoiq - bec cft^ôditio receftana neceftarijs bemoftrarionlbus.f. vt apparêtia fenfuinon bifferant ab coqO’videtur p rênes. nbsp;nbsp;Ætidc bidt in œtauo pbyficoy'.t primo eelt rmundi.Æum er go ay.bcclaramt q’tntcllcctusnon mifccf corport poft Voluit notifcarc q»boeeêuenttapparentib^ fenfui bices: q -noncrtfiintltslmpaflibtlttas ftnfus fient intcllecnis: q: fenfus conumpttur ab erccllcnti fcnfibili: fed intcllcet^ non comimpif ab erccllcntiintelligiblli. 3”teHigcdu feeundo fini eómentatorem q »polfumus ponerc bunc fer moncm bemonftrationéteratimp fc.f.ad„pbandum ^ tntcilcetns noeft virtus i eorpearguédo fie. 0 mnis vir rus in corpe tranfmutatureflcnttaliter in üia oparionc,p pna.fcj intcllecnis nôfrâfmutatur elTcntialiter in fua ^/ pria opationexrgointellcetus non eft virtusîeorpe.ma to: patct induetittc be vifii auditu î buiufmodiiquceften tialitcr 1 imediate trafmutatur ab imoderatis obteetio et in fuig opationtbus bcbilitanf.fie q »vifus imediate poft afpectum fomter fulgidi vifibilc bebtic non póte5p:cbc/ dcrcnccauditus imediate p^fortes fonos bcbilcs fonos pcipcrc pót.minor cttabeelarahqr intellcetus iintclltgcn do nó tranfmutatur cflcntialitcr nee in opando imediate öcbilttaftqr fi fie nine eü intellciiftercrecHenß intdligibi •c ipcdircfinccftattm intelligerc poftet infimum intclli/ gibile qb’tarnen eft falfum. Æt fi argucrefq intellect^ tranfmutafiqr in intcUigendo fatigaf 1 öcbihtafilvr pats tn ftadiofis. iRcfpódcteóirentatoKq? boe nóeft elfen rialitcr T immediate, fed folumaecidentaiiter mediate æz pter tranfmntationêfactam in virtute eogitatiua imagia tiua Tmcmoratina:quc beferuiunt intcllcetui i opando: gbus cflcnrialiter i imediate aeeidit tranfmutatio : qr fut virtutes tn eorpe. Ætfubditeomentator q ’imaginatia eogitatiua î memoratiua non funt nifi in loco virtutis fc Jibilistió non indiget cis nifnn abfentia fenfibiJis.

ßcd buicaduerfari vr,q. bieit ifra a;g.vbtvult q-nc eelfe cft qnceunqs intelligcntc pbantafina aliqb ' fpceulaz riiqm ppbantafma tntdiigerc babcmus aetu'alieuius ilz larum tmi virtutumificui etiâ ppbantafias illas tres vir tûtes intelligerc bernns: vt biiiutn eft fupra ad iftud refpondendo vr q, no eft intentio cômentatonstq ’ intclz lectus in intdligendo no indigcat illis virtottbus nifi in ■bfcnriafcnfibiliumi-rq-pfin bus fenfibilibusintellcct^i mediate polfitmoucri a fcnru c0i:velafcnfu erteriori fs biccrc intcndit q’ad fentiendu fcnfibilia no indigemti 0 il lis virtutibnsinifi burn fcnfibilia funt ablentiaiqm Icnfi bilibus pntibus ca fentire polfumusp fenfus ertcriorcs 1 fenfumeóem. ©ubitatur ad mcliorc boetrina quäz uis be boe fepe bietus fitiiquê erceilens fcnfibilc corrnpit fenfum aut impcdit fiuc impfieu ei^eognitione refpeetu fenfibiliu mcdiocrin. ad qb’ bubiiifcfpondef ^ crcclz lens fcnlibilc fcnfum imutansfi rcmoucaf i ftanm fenfi bile aliudlenfui obijeiatur ipedit cuts eognifionc'q: fpcz ciesillius fbrtis lenfibilisi organo fenfusimprclfc rcina

nent p tempus t impendistiudiciu

tenus fenftbilis. Ætboe gbufdain (ignis pot nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;.,

prinuun eft qr fi bo velociicr rcmoucatbigUu» J ,• giius vidciplarcs bigiti.Secundûeft ft’fiWJ nbsp;nbsp;z^, ter bucat acum videf acus faccrc cireulii.i»!*”quot;“ -„^ culus ignit^’velociicr cireuducaf vidcbitur cirmus i» us:qb non eft .ppter aliud nili qr fpcs nwlopH^y. ^, enlo ignito bn crat ï fitu priori,rcmancntEKrnP , j^i,. gano vifus cd fpeeiebns que nmlriplicabunt 90ip j^, baculusignitu0 erit in fitu poftcriorftt panty’ ।^ ccnduin videf.iSndc figs intucaf folc î Pt^quot;® vcft vifibile bcbile no coprebendet ipfmn fub »PPt“L^^ npparebit tendcrc ad albcdinciqb aeeidit ,ppi'^' '* .„ oeulo unpreffum aliquddiu in eo tencriP£** vifuoa foie. Æter fimilica qui ftarentbim n^ ^^.^ mulrarutn rotaru cn rcccdnnt pnuni fonuiu-^.jj qucunt;fcd videf eis priorem fonuni aHtütc-Qtquot; ^^ motuoipediunt minores. scicndiitnq'9‘^^‘‘xz.j fibilc non folumimpedit am biminuitopanoneit’. qua babcrct refpeetu alterius fcnftbilisdiif “'Ag fen fum totaliter tollit t corrdpit quonwyI‘Oquot;»^ . ^(fj tuitu pot gs cffici eceus 1 er auditioncfoitn’JfJ'y cffurdusit hmilimodo tn alijsccitingcn pd*!^ non ^uenit er fola mutanonc •n*cntionali: ftd rationc rcali r motu illameoncoiniiäienw 'lw i£q pquern beftruitur 1 o t bebita ^rportio qnaliwmfgt; rum:iqua fenfus confiftittla!uatur;'vtiupiii®tii I, ritrqb qr fenfus eft virtus organiea. ^JutcHcdus a crecllcntt intclligibili noimpeditur in opcrandonc^ rumpiturtqr non eft virtus organicaifcd rcddity TO rofior:t cum intcUererit crcclles intclligibdcmclioar fcrlt:intclligcre infimn. Ä'rquotanien non Icqa«quot;^» in opationtbus intellcetus fit ^ecderejn ifquot;’’'®!’’’ ‘L-, 1S in opationc intellcetus non conringai bebfluano^ to fui poteft tarnen contingcrc^propter lalfiwdinef’ btlitatem eoniingentem in virtutibus IcnfitiuiainKn ribus mtcllectui miniftrantibus;t fibi ad funinopa® fcruientlbuo: be quibus in commento loquitut eoin® tatoi.'

CTCum ante fit fingub fiat vt fâneïmü^“} fecundum actum hoc autem confcHim nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;® poffir operari per fe ipfinn.,. 07 Quarta biUrrcntia intellcetus T fenfuseft if ft ip^ bus mteUigibiltbus gcncratur babimsi intcllcetu: I5« fpeciebus fcnhbilibus non generamr habitusJr iIcnw. S5ieit ergo: tCum autem intellectus polfibilis nctwi: nn gula intennonalttcr rccipicndo lingula coriim.tunc oicit vt leien 0 qui eft firn actum.f. primum per quern tl^ '” P^ tentia ,ppinqua ad actum poftremiim.bocaute cotifcftiin aeeidit cumpolfit,opcrari per fetpfum.f.bfucniendo an actum fecumdum abfqs indigcntia niotoris eprinfen.

3ntelligendnm primo-q’bupler eft aenw quo irtcuc ctus polfibilis qui be Ic eft pura potentia cfficitiir in adu feilieef primus t Iccundus.éûctus primus eft fpeeies in/ Iclligibilis fine babitns inintcllectu criftensquor nullu eft rormalitcr eognitiorfcd pquodltbet torus bifponuur intellectus ad actum fecûdd.âctuo vcro feeundus cftin tclicctio qua intellectus formaliter cognofcit.,2luoiiiodo autem bilfcrant fpeeies intelligibiies î habitus ittcHigt bilis.î vtmm aeritic aut palfiuc cencurrautad aetualcin intcllccttonem poft apparebit.

lt;173ntclligendum Iccundo firn commcnlatorcnicoiniue to octauo;per hoc gsbirit a y.apparctq eft binmn/ tia inter,virtufc0agentes propinquas T rcniotas. iPid/ pinque enim aetui funt que agunt per fettad boe vtagat non indigent ertrabente cas be potentia iaetn. TRciiioK

1 I

I 1

I

I 1 ( I i I i । i 1 1 i । t 1 1 t 1 1 1 i i

i t 1 t t 1 t t t 1 1 1 i i I i


-ocr page 125-

. Vertins

‘’** ‘^Wrabeme.’ Ær «pit epmmentatot “ƒ' «rge ,p opcr3ri:t g boe innuttg’ tntcücews öc Ce to!e ^I'”^^ remota ad mteUigcre «rindig« aliqnomo '■’Jf*'’C*^‘^® ''^^“'^«ikipfmn öepotentiaad actumpa tuin” ^^ ^“ ^*’f*’f ®^ *®*' B*P^”’ iKlligibUè vel babi 11» *”'‘**®'^^*”*®i*’: « une eft in potenna,ppinqua ad mei füll K ’’^^’’‘^•Sfi altqoo cnimfceo motore bedueenteip 0 petena ad aeimn.Sluis aüt fit moto: ^duecs fpe .MtcUigibiiétaut inteUeenonv in intcllcctu poffibilii '^ucntibusoftcndcoir.

^«’tftqmdcmigitur ïtunepotenna quoinno nou tarnen fimiliter ïate addifcere autmueni ^‘l’P*^ ®‘’fonfeipfum tune poteft inteUigere» Quinta biffereuna iicUcctustfcnfus êq »mtcHcetus ’Ditiiatas pot fcipCum intdligcrcifed lcnfus nullo mó Wnpfum fcniire ló bicitcótinuandofc ad ^edena.q«c Weigitunune ipfe mtdleetusquodamó i potentia.f. f’ireceptionc fpcii«ii i babituü inteUcetualiüinó m li/ Jquot;™tcr:ficutante addifcere ant mucnirci'r ipfc aut fcipfu ’quot;t poteftintelligcrc. 3ntelligcndu piimo q »intcUcz iolh*’®*’'*’^*® untceij recipiatfpéminteftigibilcm é t po

‘ntcu:sere.(cd có b5fpcm intdligibUcs ’ipabitum intdlcctualc fi noactutntelltgatiiuncé ipoz «i2ï*'*’P*quot;‘lua ad inttlfigere. ?l9abitum aut itdlcctu ^'•fluiter quia potacqrerc.®no méB boorinâ ad/ ™'fcndo ab alio.zaïio mópinuentione a fcipo: qualucr « to''‘^* ^’■u intdlcctus beat babmifiueß boctrinä liuc in ^tionê:tune nó eft eodem móin potentia fiewantquia b- h k’-'” P°'®niia remota ad confideranduin: fed cum M’abitnînôconfideratttunc eft in potcntia ^pinqua: bin '’^’'‘opue nó concurrente inoto:c crirtnleco : vt «uin êfup:a, JntcUigcndiifccundo Fm cónicntaio/ J'J^ä’in boe biffcrtintdlcctus poffibilia ab aliia fomus lim f ®*uintdligcnAj fc quntdlccluspoflïbilis tntcl »'•le accidcntalitcr.f.B fpcs intdügibües rcy ertrinfe ™iiiqua0i fc recipieqm intdligitfe pjma mtdligcdo j,’^plpc8alioç;vtpatcbit in bubio. Älieaäito:me ter.''•Intelligentie cdcftcs intdiiguntfc circluiali/ S- 'PP’*®® elTcimasïnonp fpês uiteUigibUcsims J^itiinia fupaddiias'cuin ets nulla linoaccidctia. i^nbquot; niiamp;tdj intcUectBS fueritt bac bifpónc, f. q- fit babim ™8:tunc ipQ inidligcrct fc fccudu q gt;nbsp;ipfe nó dl aliud ni noinic.rerütnquâiû ertrabit cas a materia quali igitur quot;'''elligitipfejno accidentali: vt bint Sllcrandcr.i.fim *’«Witintcllectus rcy:qgt;fucrintipfc.i.cllcntia ci’’ma 'Filterfubiectiue.Jfctboc cftccóncrfobifpofiói info:/ ^‘8abilracti8.^lle „.cum intcllcctu catiinotant aliud ''öinintentionep qua fuut intdlccta ittmo intdlcctus A*quot;.''® ‘tlcmeftinteilectio 'rintdlcctus tncdligunt '«entialiter.-r nó accidentaltteri'r boc Bfecuus inueni fripàmo intelligente qö nihil ttclliguenraie, nbsp;nbsp;©e

j .ƒgo magiselTcntialiter intdligit Ie qj alic mteUigen ^•Valtcintclligcnnc intdliguntcrn-afe'rnó beus:qb Filter fit intdligcndi i patuufupa incömento quinto. MweUigcdij tertio firncómcntatoiem gp poflumus er ^’’creiftum locum fccudu q »Älfarabiua birit ifuo tra/ i.^‘?öCintcllcctu zintellectoilcftiqpcum intdlcctusfuc ni'” ’''ntriivnumenfiumz potent intelligcrc l'eipfü ^™entioncm qiiani abftrabct afc feenndutn q« abllra/ bpL *?’’'*®quot;'o rcruin que funi extra aiam«r fit intdlectu 011 intdlccta. Æt nosportca perferntabunur be hoe ii lit ponibilc an non.3magtnabatur itóq5 ÏHfarabi^ *«m intdlcctus cftin actu p fpcciem iniclligibilcmal/ Il^^'?*®y'^ *’®*’ü'umintcllcctu8lem;iunc poteft abz j,j^''Pquot;’®nnmelligibilem afua lubftanti8 iplius re ‘Oentmam g quam poteft fcipfu intdligcic. jgvqua

infcrt cominentatbt q’intdfcctus bahcbit tnielledaiquii ficut intdlcctus potcritabftraberc main talcm fpem a fc vd tntclicctioncm ita potcritabftrabere btiao vel tres: qbvtnim fit p?lTibilc;bicit commentato: fc veile poft co fidcrarc. ©ubiiatur virum intdlcctus polfibilis feipj poUit itcUigcrc. Àrguif ^ néiptimo fi mtcHcetus pof/ (ibilfsintelligcrct te:autergo per fuam eflentiam : aut g fpcm ^p:i0:autßfpcdcin alteriu3ß fufticicntc biui fio/ ncm.nonß fuam clTcntianKqt tunc fctnper iteliigcrer le ficut bicitur be intdligentiis cdcfttbusiz hoc no eft veru vt pj.neqj per fpcciem p:op:iam;q: nihil piopdatn fpe/ dem habet niß habet prop num pbantafma a quo abllra/ batur:fcdintdlectu8 polfibilisinullum habetphantafmn erquonon cftfcnfibilisiquarc-rc. anec etiam inrdligif per fpem altcriustq: fpcs altcrius non bucit in cognino némfiiUiuo cuius eft fimfiitudotcum autetplh non fit fi militudo intdlcctus poffibilisifcd folutn;illius altcrius cuius eft fpccic8;fcquitur g gt;folum in illius alteriuc nott ciam bunt. Sccnndo'nibilpoteft inrcHigi ab intcllcctu poffibili qb non poteft ipfum moueretcum intelligcrc ri’ confiftat in quoddSpati tmouen ab intclligibili:ficut fe tire aceidit in pati z moucri a fenfibili per Xf:g.fcpc:f'cd» teUectus poflibilio non’potcft Icipfum moucre : quia tue idem rcfpcctu ciufdcm zfm idem cflet fimul ages z pa tiens in actu z in pote«tia:quod e impclTibile;quarc zc, lt;17 tertio;qb non eft fenlibile non eft inteUigibilc ab in tdlcctii ;polTibi!i;cum ncccffc fitipfuni fi bcbcat iMtdlige re phantafma'aliquod fpceulariizfm â?:.ita fe babcant phantafmata ad intellcctum ficut fenfibilia ad fenfum: fj intdlcctus polfibilis non eft fenftbilio:vt bictu5 eft : qua re zc. S.tiarto:intdlcctus polfibilis nihil intdligit ni/ fi per recepttonem cum be fc fit ficut tabula nuda feu rafa in qua nihil eft bcpictum:fed intdlcctus poflibilio no re/ cipit (cicumrecipiens bcbcat eflc benudatum a natura re ccpiiiz intdlcctus poffibilis’nó benudatu a fctpfoiqna/ re zc. ^n oppofimm eft jay.in littcra. Ipjo bubio ptemittendum pamo ® ficut Icnfito mnlttplicitcr bidtnr lie intdlcctusfumi poteft mnltiplicitcr. I0nomodop:o ata intcllc(tiua,2Uio modo ,p potentia intdlecttna, ^crz tie (p aggregate er potentia intclicctiua: z eins potentia ad intelligcrc. Quarto aut ^ fpe intclligibilt actu Intel ligcndi vd habim intdlcctuali : z plnribuo alijs modis be quibus infra patebit. Hdptopofiiuiu applicando ficut potcnria fenfitina non pzopzic fenrittfed c illud quo inftrumcnto anima fenfitina fine al'S fentit fie potentia in telleen ua non p:op7ie intdligit cum Pm communem via fit accidcus cofifequens fubftantiam anime intcUcctine: fed eft illud quo vt iuftrumcnto anima intclicctiua intdli git. Æthec eft btipler.Vgt;na actiua intdleetionis.fante!/ lectus agcnsiz altera pafl’ina.f.intcllcctus poflibiliotttn piopnc tamcn loqucndo coitcrconcednntintcUcctn pof/ fibilein intclligcrc:q: eft illud quo imediate rccipif intel ligcre in anima intcllectiuaiz fub hoc fcnfu ^ponif que ftiotvd per intellcctum polfibilcm polfumus inteHigc/ re aiam intdlecnuam cum dus natural! virture qua eft i tdlciTionis reccptiua zreucrtctur in idcm.’T^zemit/ tendu fecundo cp t intcllcctu poffibili biucrfa acddetia re dpi pofliint.f.fpcBintdligibilis intcllcctio z habitus in tcllcctualis. species intdligibilis reptefentat intcUe etui illud cuius eft fpcs z no eft eogmtio eins fed cam p/ cedit firn naturam.^ntdlcctio Vo eft eogmtio intellect^ mediante fpcrtc caufata i co qua fozmalr z actu itdligens benominatur.^abitus autcm intellectualis eft queda^ qualitas gcncrata i intdlectu er aetibusitdligcndi : que nóeftcognitio actualistfcd intellcctum habilitai ad pzó/ picz facfitcr coßdcrandumbcillisque per actus itdtt/ gedipzius cognouittquäuis nèincóucnirctcrvnoactu h :


-ocr page 126-

X-fbir

oiimce talce form^'^prfae Ipccice multiplicanifc W^I tPorgana fcufuum due fucrint fubllantielcs nue ftciae taicemotnomnce buiufmodi formaepearum fpeaQ» Iibitfenfue poteft cognofcerc:qr no qmiibet ell taute per fcctiomert rccipit fpea adeo fpualce ep lit futtinee adu/ lud:fcd boc fclum copctit vinntteoguatine que fcuhtiua/ rum virtu ê nobililTima. Æxquopj ep qndibet fotiua matcnalie alia a cogitatiua babcre pot ^prium pbautai/ ina - r^priam fpem tn intcllcctu p quam intcUigi pd. C ßic virtutc autcm cogitatiua.bicunt q’cuimpia iiU‘' diäte moucai lntdlcetunuquäuie proprium non caWquot; pbantafma ex quo non mouct fciplamtpotcll tu jrpriam fpemimediatemultipliearc p quam tutclto™® ipfam intdligcf. J£tcx bocpjfmeoe refponfio buanc cm. j^irum tn fatie vidctur ffft?’quot;*™®^ liaiie jgt;priant fpeciem multtpiieitcr ^ ptcr qo'alip**'™ $ Virtuecogiraiina non cognofcitaliquam fublwuiwm ^1 ferfed vitra accidentia que lù fcnfibilia »PP’*® niunta bene cognofcit aliquae intentionce udi»u'« Pfpee quae elicit er fpêbus formarnm funt bifferenne indiuidualee fnbflantiaruiu ”'®*^r~ ' in bane boniiatcm vel baue maltciamrbane paiemi«ic vel banc filiationcmrbanc actionem vei padiondn.tu bc alt) s: «non fotain in abftracto fed että in coucrew• ilium patromriftum amieum te . t (ecudu tftuiutntxits bicitur rccipere cogntnonem oium fubtiannarunimaic alium.f.fm conceptus aecidentalc art iHc diuidualce gbue confufc c fimul cognolcitur luoltawB eum accidcntibus quibue fiibijcif cói nomine pMMima appdlanturr-xab tills abdrabuntur fpee inieliigto“f®'U quidditateo fubHätiarum vniucrfalitcr reprcfcntani ca ab ateidcntibue indiuiduantibue benudandogb citop inidlectitoagcntio t iHie fpébueabftraetieiHc g*''“**“”, tes fubfiantiaiü vniuerfalucr intclligunt. ^tm»iƒamp;■ tatiua cr noticia forme fenfefc^öucié tn noriciam inicuno/ nia non fenfaterfic intcilcctue ex noticia fpecici intcHißi' bille que cft cftectus pbantafmatie bcduci potent in W' gnitioncm pbantalinaiiert random coguauuc viuond cuius ipfum pbantafma cft ^pria opcratlo. dufio a quibuida probabiluer pontï.intcQcctue pontl’i/ lie fcipfum intdligcrc pot p fpem due dicitam a pban/ tafmate non bcpendcntcmi^batur qr' virtue coguaiuia ex fpegt;ic forme fenfate clicere poteft fpem intcntionie no fenfatc : vt fcpc bictum cft.ergo a fortiori intellecten gut cft innlfum nobilior qs virtue eogitanua cx noncia fncfi prie opationie clicere potcrûfpém fuc edentic repniati/ uamrqi«.re tc. iQuai ta coclufio comniunitcr ponit:i tdlcciue podibilis fiuc aia intclicctiua bns itdlccii ipdit btlcm fcipfum intdligcrc pot p fpccice aliornin. SP^ eondufio bcciarafptnoduni aIfignando quo iftud fiat, nam poPejj intdleetue podibilie fine aia bumana recepe rit Ipccice aliorumtca cognoucrit vt lapideni tlignu vcl alia buiufmodi martrialia fenfibilia:tune potent fecou/ uertere ftp actum ^prium er quo cft virtaa niatcrialiat ipfum inteliigcrc. f.fup fpccicm intclligibileni t actum i/ tclligcndi.poftea ftp fuam porentiam qua rccipitfpccicj intelligibilcm t intcncctionem î ipfam cognofcerc «ten/ dem fupcr ^priant fubftantiani quc cd fubicctum lUiua potentie, fie $ p candcm fpccicm anima inieUecnna mtel ligit obicctum crtrinfecuin:x fcipfain:biffcnnter tarnen Î fin prmff'î pofteriustqueniam inicnigiiolnccituii er/ ' 'trinfecum p illam fpccicm ^quantoipfa elleuiecnccms vITuipbaniafmarie in gencrc caufcdiicitnttß ipfiue re/ prcfentaitua. 3iile!ligitautcm fep illam fpccicm pro quanto cft formaquedainXtbiinbcrcnet earn pficKna: t ab ca ficuta ,pprio fnbiceto t cius materia bependeef non folum poteft anima inteUcettua fcipfum fimpficun/

IflftHfÿéndKmuftuih i'htfnfó baWfum mt^crfoulc aula n. Äei'biß P5 öifffrcntta’intcriCpem intciligibilé t in tcncctioncni (ige bene aducrtidicet nónulli fpem intcl/ ligibicm firmaia tn intcllcctu babitum ede bicant:ß boe «0 crU vninocc en babitu ^piic Öicto. 1Pgt;.’ci»iincndu5 Krno:g )liejafa mtcllcctiua nbsp;nbsp;veriox opinienem fit tn fontwnßco2puebumanüteitnberena:qj tarnen nó eft educta bepotentta materie bj aliquae potentiae immate rialce c nó ojganicaatbc quarö numero é itdleemepof/ fibiiia:vt bictum ê Cupratt gzell cognefemnue modo fn giue oftenfo.Jdco pótcóuertcrc fe fupM fe Rucaia per «pfnmtqó non eópent icnfut.q: évirtue ojganica : vt pa tînt in capüulo be fenfu eói. Ipzemittendu quarto : gp bnpiceeftcognitio noUri intcUcau0.23na c(l fitnplcr t { ductiua: vtintclleetio lapidie pbnne conceptum lapis: et tta bcalijo. jsHiacrtbifcurftua vtquc aequirifp bUeur fu jKcdcndo ab cffvctnad eäm vclccóncrfo. ^ie pje nnfriS'ad bubid rndef ponédo aliquae pdufiócs.lP« ina pclb;itcUeftus pciribiliB ffiplu ‘intflligcrc pot jtbat peibiintcllectue polTibilte pctintclIigcrc cêens: fedipe «ft ens.ergo tc.pjpna:«min02.mai02etia arguif:qj in tellecfue polïibilie pót iielligere oê fótcnni fub fuo adeq 10 obieeto:fed oêƒne eft eótétn lub fuo adequato obiceto Vjfubcntc:qu3rc ïC. Sed^tbato ifto Icqucremr gpï/ fcilecmopoffibilie intclligcrct feipfó p edentiam ^piiaj pcómcniatourm eonuncnto octauo:g vult grintclligat fe móaccidcntali lecfidu epaccidit intdlcctie reru $ fucrint in edentia cius.i. ipébue intciligibilibuealianim remm q ifucrint in (uaedentia taquin ftibictto:^ J^batur confe qnentia:q; medium inter aliqua extrema cit ^pinquiue vtriqc citrcmcy qj fintorrema inter fett Pconfequens fiertrema funt idê:lcquifafomoji medium cdc idem ca ■vtroqj cxtrcmovtnunc autintelicclio cft medium interî tellectum t intclligibile:cn intcilcctue attingatintdligibi/ Ie per intdlecnoncm.fcd fi intcilcctue imdligat fcipfum: intellectuel intciligibilé funt idcnt:vtp5.crgo intclleetio eiitidemcu intdlcctu.quarc intdlcetue intclligct fe intcl lecnone qnccft idem cuj fuaeflcnttucrgo té. nbsp;Üdbcc

refpondetureum bidturtq 'medinj inter aligna ertrema «ft ^pinqume vtrtqs ertremoy té.g iboe dl vérum bc medio Pm fitumiaut Pm fbnpam : tq gt;eft medium inter «Iircma rcalucr bitfcrcntia: t non folum fm rationemq liter non eft m j^pebto. Secunda eódufio intcilcctue podibilie non mtclligit fcipfum peredentiam ,Pp:ia:ncc per fpeciem ab eine pbantafmate 8bftr3Cta5. ‘j^nma pa P5 per commentatoïcm loco allegato .quia boe cft »ppan mtclligcntijoomninoamateria libcratio . ßccunda pa fimiliier cft nota q: intcilcctue non babct,pp:iuin pban/ lt;jfmacrquo nÓcaditfub fenfu. gcd biebubitamrqj «1 boe fcqui vidctur q- intcilcctue podfbilie nó pofTit re/ tipcre omnee foimae matcrialce quantum ad fpccice ft ee:quodcft contra commentatOKm fupcriueiqjtune nó omneeillaaftjinae matcrialce podetcognofccrc. t pjo baturconfcqucntiatqi nnlla forma mattrialis babet pro/ priae fpee in intcllcctu nifi babcat jrprium pbantafm« a quo ilia fueritabftractarüd aliqua dl forma matcnalieq non iMbci ^prinm pbantafma.igimr tc.pj confcquen/ ria Cummaiori t minor. ÄrguimrJbe virtutc cogitatiua que cft forma mctcrialie:t tn nullu bj pbantafma cr quo a nullo fenfu cognofcitur.qr’non a Ie ncc ab aliquo alib î ferioritqr quiegd virtue inferior potcognofeere etia ftp or pot cognofccrcrquare fi virtue cognofeinua poteft co/ gnclh ab imaginatina vcl fenfu cóiet a fcipfa podet coz gnofeirqöeftfalftm erprcftê: qr’nulla virtue materialie ijorgantca fcipfum cognofccrc pot. ^uic bicuntgdaj q- Virtue cogitatiua pot cognoRerc ace formae materia ice excepta ifla virtutc cogitatiua imaginantes riten’ $

-ocr page 127-

Herting

tenone cognofTre: fed ffiant fépiera affirmatiua vel wqaiiuj vt q,c fublïantia i iipaflribtlia eonupriucfrcee/ Wui tarnen fpecierü intdligibiliumti q* neqjcd fO3pu3 ’quot;^®*”f®-pf‘f-öeciuspotentia edneta t reliqna ƒ«. Ærgbua rndefad argumenta ad oppofimm fa/ ^•^d pnmu bietü edcpintellectus intdligit fc p fpeeiea arguif q, non;qi fpes altoy non bieunt nifi in Minani iHo^ quÓK fnnt fpcfiea.bicendumï qivcrum c t1mediate;led fecundario t mediate polTunt bit/ ƒ'^in cognitionc altcriuö; 'vr fup2a onfnm eil. Æt fi wr^''f yf™*” ^P^^ intcHigibflia 1 fimflitcr mtcllcerioi ^'Sant intelleetionc ab eia bidiucta:Jputö dieendum cp ^'’•nteHigibiliaiq: noedfotmaliter cognitio bn intelli ^“’ ■'ntellcftionc ab Cabidicta.5ntellcetio anteqt c fój ^'5ctcognifio intdligif feipfaialiter iretur in infmitü;

quot;'»nuenica rcputatiir. 2ld fccundi t neganir q gt;nbsp;in itli **® ”ƒ” mfdligatnifiip memet feipfum pinouca in wp “?’ quot;ffdli^fndoillud quod in co inipnmit fpem in fit ®lâ’'Ç'’’’^t î‘idtur vlrcriu8 4J argumcnto q» licj nó M| '’quot;'Wk*cp idem rdpeetu ciufde fit totale ageno t to/ ’^recipicnaitti idem fin biuerfa pöt refpectu eiufdem iw n®^”® • ’■•:^P‘^’’® fi’”“* '3lt;^^ “^‘ potentia . Ti^ii aia ™cllfctiua cd fimul agensrrecipiena fpem intdligibilc ^[ptdlcrtionc: fm m biuerfaapotentiaaup cd agenopî ^'Muni agcntcrrt pododcndeFiT rccipiena p intdlc/ pofTibiicm Vf bictum cd fupta, àdtem'ü cn bicif yalad qS non cdfenfibilcmon cd intdligibilc:verü cd P'imotfcd fccundario t pteeedentc eognitionc altcri’ ta ^Pfne cd intdligibilctTcß bieif.^necede cd intelligente Pwtafma aliquod fpeeukri. TRndco q^ nóoptet itcllc ™in foeeulari pbantafma cuiudibct:qb intdligif fed fuf '^fpeculeturpbantafma aut illiua quod itdligit: aut '«fwaad quod illud b? per fc babitudincs. Sldquar

Pj fimflitcr cp mtdlccfua Ifc5 no rccipiat fpem fui re/ 'Pit tn fpem altering.f.gdditatte pbantaliatc ad qua ba/ A” ffI’abitudiné fient mobile ad fuum mototev t boe quot;Pint vt feipfum intdligat:fieutctiam p fpem motua .p quot;'ifti ab infellfc^cntia ad qucmbabct pfe babitudinem ft quot;‘caula cfficicnaad ciua cfrectum ptoeedendoab cfTc/ iJfiÿ ^•“'” ^eduedur in notidam ipfiua intelligentie : vt bicetnr:vbi be boe inquiritur.

Ionian!autéaliud eft magninido t m9gnitudinÏ8 efVetraquatäque clTe. îfic ill multif all) a non autem in omni bustquibufdaj enim ide eft efte carnio ®'.'}carncm fc^ut ergo alio «aut aliter babente ‘’iicernit.

g 5duded fceundnm fapitu’ubuiiia traeratua in quo ^S.beterminat be obieeto intdlcetua pofTibilioödende lt;^1^pumi iobicctum intdleetne.©iuidif at quot;nbsp;Piiae ptcotqt ptimo odcndit q’intdlectua pn'mo co/ ^°kt ipfam quidditatem raq; efua ppuum obicctum.

quot;’®”®f bubitationco ibi:©ubifabitautcm vn P'lPanta itcrum in buao:q; ptimo p’cmittw intentum: tando bedarafibi £aro enim non fine ma. ©c pn 71’ Pint ÿnun i muitte biderat indiuiduum ab eineqd/ “quot;quot;'c.ljnon î oibue;idco ata a pttcipio cognofeiriuo co/ wrdf indiuiduum t gdditatc i bieigbua biffcrutiquta

«Snofeit fenfu tqdditatem itcllectu taut fi co 'quot;^Ptiucipio ytruqs cognofcit.f.intcllectu boc calitcr ct quot;er:vndc bfeit.Quonia auf aliud cd magnitudo tma ^quot;quot;dmis ede taaita taqitc effe:ificimultfa alijatq: i ,quot;quot;8 babennbue fotmüimateria bintitr rca feu indiui

’'Rfmin oibua dee . ^tidui quot;Wacniin idem cd caro r carnia cfic.i.rca rciuoqddi “®'9i ergo fie cd q- m mulriabiffertrcaab ciusqdditaz

tc:fequitur q’in idioaia aut alio pnnefpio cognofcitiuo bifcernit rem:r cius qdditaicm;a’uteodem aliter fc babS te. 3utfH'Squot;udiimpHmo fim ÆgidiUyq’in oibusba bentibusfotma imateria biffert ree feu indiuiduum ab eius gdditatcttqjtä inatbcmaticalia qj naturalia circuit cemuntmateria qtiauis biuerfimodciqjmatbematiealia circuncernuntmateria intdligibilc:naturalia vero mam fcnfibile: io in oibue bio biffert mdiuiduü ab cius quid/ ditatciq: ergo magnitudo gd matbematicii bicit : r aqua gd naturale. Jdco'biffert magnitudo.i.indiuiduum ma gnitudinia a magnitudinis efte.i.ab eins gddttatctc fifr aqua taqiie edetrqtfi lie cd:ió in bis ata alia virtutcco gnofeit indiuiduumit alia ipfaj gdditatcqt fenfu cogno fcit indiuiduum r itclIcctu gdditatCm:aut ft cadcin virtu tc videlicet intcllccttt.vtruq5cognofcit boe crit aliter tali tcr;qt intcllcctu cognorcft gdditatembirccte t: ptiino af/ pcctu:indiuiduum ante cognofcit p reflerfonem conuer/ tendo fead pbantafmaendenoin fenfu. Anteiligen/ dum feenndo ÿ caro capif^p viito. 0iuum autem nófo Ium repitur in rcbno matcrialibootficut funt plate t alia fed etiâ reperitur i rebusîmatenalibuo; qm intclligêtic que funtimateriales viucrc bicunftqjuig,ergo vimij et viui edevt reperiunf in rebus materialibus bifferât vt tn in materialibus repiuntur viuum î vint ede non bif/ feront Vf a^. ponit î ira. Sed bic poftet aligobubita rc quomo in rebus materialibus biffert res ab cius gd/ ditatc 1 nó in rebusimatcrialibus . TRefpóde? q ’ fi vcra effetopinio 2lucro i8.f.qptnulla Itclligcntia fit aliqb’ac/ ctdenc.tunenulk eet i ^pofito bifficultas. f) fi teneam* tpinqualibcfintclligcntia infra putna cdaliqö accides. Vt pleng, fatcnf.bicctcs qualibcttalc intclligentiâ copo nt er effentia cede auf q, t eis cd cópofitio fubdäric t vir tutisttmic bifficultas cd maiot.Ætbâc via fequendobi/ eit Êgidiusepeii bicifur9'1 rebus imatcrialibus res nó cd aliud a fua gdditatc nóbj mtdligi qii cis nó fit aliud pteter gdditatöiqj boc nó cd verö nifibc piima intdligc tia i qua nitlla cd cópofitio:fed mtdligi bebet cp i cis Indi utdnuin nó cd aliud a gdditatc quantum ad virtntem co gnofeirinaurfic videl; iptudimdonm nó cognofeif per aliam virtntem q,gddita6 fed qcgdicis cdpfolum in/ tcllcctum cognofcitnr.fccusaüt cd in rebus matcrialib’ qtt cis indiuiduum cognofeitur feu t cius gddttas intci Icetu r deedaliud a gdditatcquätmn ad virtutceognofci tiuam:cüipfa folo intcllccfu cognoleatur. Zld bui’ aüt bcclarationcm nof3t ipfc^q.i fubdantij8 inatcnalib’ lut buplida accidcnria.f.fcqucntia pjincipia fpcciei vt fut ac eidentfa ,pp;ia.7ida non côpîcbenduntur fenfu t fegné tia pnneipia indiuidui vt fimfaccidcntia eötnunta t ifta eópjebendunf fenfu.Tqjida funt accidentia matcrialia i diuiduanria;i5iinmatcrialibus indiiuduum cóp:cbcndi tur fenfu.An fubdantiisaöt t malib’ nófnni nifi accidé tia feguentia fonnatpdeipia fpcciciquerere iipfio nibil cd qb cognofcit fenfu. Æter boc vult vlteriusbfc cp fi eet1fubdätijsmaterialib’ indmiduatio fit rónc materie fn qua funt accidentia indiuiduätia: r p cuius biudtoncj fonna que 1 ca rccipif(ndiuiduabter mulnplicaf.tn i fut» dantijsimatcrialibus iquibus nibil cd qb nó pertineat ad fpenem g ad gdditatem indiuiduatio cd rónc fotme, X^n qudibetintdligcntia infra piima feipia iudiuiduaf t cd bocaligd.be boctarnen amplios lugrcreadaliujp, tinctlocum. AtitcHigcndum tertio q’CÓmcntato’ com tncnto nono alr introdHcitbinc ptcm. Ï3ulf cnim epen; Äv.pofucrit fupins bilfcrcntiam inter fenfumtintdlc/ ctum materialem.g. bic ponat bidèrentiam inter (ntdlc/ ctuni materialem t virtntem imaginatiuam.Tintclligcn dopimaginariuä virmtejid qb' X^r.ifdligitp pbitafia. CHnani cü imaginatiua moucat intcttccnim t citimcf fi 5


-ocr page 128-

^ IMeUèns thichim fint ciufdcm fpccici vidcf ^ intcllc tfus’lü vinusiniaginotiua.boc nét rcinouct Zl:^.! orte dit 97 cumöiDci fa . qiviilus imaginatma folum copzebe ditindiuiduo.^ntcilcctuo aütmaicnalio cogndhrgddi rates.ergo fcqinf q, finit Öiucrfevinutce. ün öict tcom mcHtato: 97 eü fuei intöcelaraluin q^cntia fenrtbilia bim dnnfin öuplcr elfe.fin boe fingularc î fnam fozmaj.i. gdditatè necefleeft vt virtue crpcrtinentatma.i.eopzebc liua^ópzcbcndat ca aut p önas virtutes autp vnain . ß öuabuö öifpohtionibus öiuerfis.euin öuabBo aut vint* Mbuß cnt quädo cöpzebendit vträtß ifiarum pfe.f.foz/ mam üngulariter i fcozfum in indimdnuj tinguiariter. p vnam vero virtuté t bifpofitioncm bmerfam : vt quaz da cöpzebendit altetatem inter buo.f.indiuiduü t qddia Kn. 29uitergo eöincntatoj qö indiuiduü t quidditaa buplüiterpcffint eópzebendi. ï)nonió feozfum t öiui fini 1 fieeognofeütur biuerfis virtutibue vel psITunteo/ gnofei.f.indiuidnû fenfn t quidditas intcllcctu.ZUtoinó eópzebendütur fnnul ï quantum ad alictatein que eft in/ ter ca.î lie eonipzebendumur per vnam vtiiutc.f. intel/ leetum-qzlblußintelleetue pöi illä adictatc eompicbede re tmclUetui tn fomp:cbciidiigdditatcin tindiuiduu fub btfpolittonibue biuerfis.fieutfenfuo eóis eompzebendtt fenftbiJia ^pzia pcr bifpolttionem biuerfam fenfus plu/ ralis.i.fcnius extcrionsquiêpiurcs fenfus. jHaiit bi citconnnentato: intcUcetus eoptebenditfozmam.i.quid dttatem p fc ï no pzccedentc eomptcbcnlione cius in co 97qnidditas eftip fenfu.t£teonpebendit indiuiduü me dianie fenfu.i. p:cccdcnteems eopzcbcnfionc f111 q- eft t/ diniduiiper fenfunn jfgidiuo in alitcr boe bietum er/ poncret.f.gp intclleetuo eompzebendit gdditatem qipiio afpeetu p fpcm in eo criftentem.5ndmiduum aut medi/ ante fenfu.i.eon uertendofe ad pbantafma criftensi fen fu.fed be boe poft bifeu tief.f,quo intcUcetuseompttben datquidditatem t indiaiduum.

lt;17 iCaro enim non fine materia fed ficut finiuj boe in boe.fenfihuoquod igitur caiiduni ? frigidn iudicat:^ quotum ratio qucdani,:ci3ro alia auteni ant feparato;aut,ficutcircuflera lient bj ad feipfa cum ertenfa fit earni efle oecernit-

lt;r ïOcclaratqo bircrat.f.g ’tam in rebus naturalib*^ niatbcmaticio indiuiduu t quidditaseognofeiitwr alia V Wte vel cadcm alitcr fe babente t buo facit.qi pzimo be/ elarat boe in naturalibus.fcciido i matbcn1atieis.ibi.5te rum aut. SDieuergo be pzima.j£aro cntm no line ma terta eft led eft Iteut fpnu.t boe in boe.i.fonna betcrmi/ nata materia fcnlibili b'tcrminata.qb'pj quia anima 'gdé igitur iudieat leniitiuo.i.per lenfum caiiduni frigiduj et alia quo:çz ratio quedam eft caro.i.in quoy quadam ratio ne t pzopoznoncfomia earnisconliftit.iqz lif eftahoat autic^to.f.pancipioaia eognofcitindiuidunj t quiddt latcm leu earncmtcarnis c ITc.aut’ft code pzincipio vtru 95 cognolcit.tune aia in cognolccndo;camc t indiuiduü fe bj lient cirenflera ad fe tplam que cum fit ertcnlii bilecr nil t eognofcit carnis elfeiquidditatc. 5mclügendü pnmo fm Ægidium q’bie capitintur viuü t viui effe gl ter 95 fupza.jUla fupza capicbanf vt repcrluturircb^ab ftractis.bic aut vt recipiiitur i rebus matcriaUb^ . quakt fumendo viun feu caro eft ficut fymuiirqm ficut fpinum bctcrminat fibi fpâlcm materia fcnfibile vt nafn; fiecaro bctcrminat ftbi fpälcm,ppoaione calidi frigidi bumidi 1 ficci.r qzifta iudicâttirpfcnfü iô biciit materia fenfibi lem. £1,pptcr boe aia alia virtute cognofeit earncm et carnis clfc.qj tame cognofett fenfu.fed carnis ee eogno feil intcUcctu.vd li abo cognofeit inrcllecm Ixic^rit bluer iimodeq: intcUcttuscognofeit quidditaieertcnfe.i.birc

etc T pzimo alpcdn g fpcm Mniuerfalcin recepfam in id/ tcilcctu.5ndiuiduü am’cognofeit tinüUcic rcHcciedoß ad dus pbantafma qO’eft in fenfu.cù tu fe fpcm lingiiia/ rem no reeipiat intcilctms. JntcUigcndu fecudoq’co mentatot eômento bceinio iUam picm aut hew eirculle/ ram fe b5 ad feipfam tc.alitcr imioducit.qin tetuui illud refertad modü intcUigendi qmdditatem.c vult g’Wid/ lectus biuerfimode fe babcat in mteUigendoquidditaica ciufdem rci.qtioniam in inteliigcndo pmuaniquiddua/ tern que eft In tndiuiduo.f.fpem fpaiUfimain bj btipoli/ tioncm knee recte.qz ipfam pumo app:cbcnciit per fpd inrclkgibile, abftractam a pbatafmate idtuidut tlluis fpe cici . fed i inteliigcndo quiddi atej iilius quiddiiatiaend ditatem illius quidditatis t fie vitenusaoitralxndo gd/ ditaiq magie cócm a quiddiiatc mmus cot bonce adyd ditatem fimpltcem generis gcncralilfnni non iaabcwcni vltcrms gdditatem bj bifpofitioncm Imec IpcraUe.qtiia quodâmodo pzocedit ab code in idem eft fupcnoia imfe nozibus indudâtur vt bieit eômentato:. jUuKattc eft vt fomia.i.quidditas crpimetctur.t.eogncfcatp aiiqnd virtute 95 per itclicctum t boe ent er bac virnttc.awper bifpofitioncmfinniem knee recte:cu intcllcriip:*’.”a5leu mam criftentem in bac re iingutanautfm öifpoldion^ fimiiem lincc fpcrali quando fuertt reuerfa quercudo in teUigere et quidduaiemillius tonnCibcinde quiddiratCHi iUiu 3 quidditatis 9uoufq5pucniat ad fimplicem quiddt/ tatem in re re.

C^te? autem inbis que abdractione fût recta fictif fynium cu continuo enim cft.z2uodauteni quid cratelfeiz fi eft Î alter um recto die :îrecto alio. i5iremtn onatitasialtero ita^ aut aliter ba bcnte fc indicat: ^mnino ergo hcutfeparabilis res 7materia:fic7 que circa intellcctuni1unt.

lt;17 5dcm bedarat in matbematicis biccns. 3tcruniawe i bis que Iw ijabftractoc re? ; circucci nit main iniedigibi/ le.ficutr ffmu materia fcnfibile cücóhnaoenim fupplc é recrû.37aut quid crat clfc.f.ipfius recti li,pqxft altem abipfo recto vtalterü c recto effe t rcctu.io aiio.fpnnci/ pio cognofeit rcctua rcctu clTc.fic.n. bualiras quidditas recti nine fci^if q’altcro itaq? pnncipfo cognofeit buali/ tatem t rectii 9: cognofeit rcctii fenfu -i,bualifatciicllcctB. aut mdicat’fme cognofeit vtrüq? code pzmeipio.f. intcllc ctiialifcr tn ft babente vt fupiiio;i naturakbus biccbatur. lt;17 z£t fubditomnino ergo.t. vniucrfalitcr fient res funt fcpabiles a materia lie t que circa intcUcctu lient'.ego res circûccmütvcl notircuecmuni materia fie fw itctligtbu les ab intcUcctu. ^naturaliacrgo qi circtieernut mant fcnfibile eöfideraf ab intdleetn en materia fcnfibilt 5 ms tbcmaticafia qi no circüccmôtmateria fcnfibile fed intd/ ligibile ab in tcllcetii eófiderenf nócü materia fcniibili 15 intelligibilf fubftantic aut obftraetc qz niillo niocircBcer/ nunc materia abfq5materia eöcipiunf. 5ntc!ligenait pzimo O’ p ca que fût i abflraciionc;Üy.mtcHigit matte maticalia que I5 no cireüeermmtmaterid qoalc t fcnfibi/ lê.vt ealidâ vel frigidä ficut matenalia.eircnccrnuttaiiic materia qnâtâ qnc bicimr materia fmaginabilis fine itd/ Iigibilis CÛ nè,fintabfg5'cótinuo fm Zl?;.i Ira quarcm cis indiiiidun eft aliud aquidditate t ppns cogBOfowr alia virtute vel fadé aliter fe babente. £(enin bicit ay« bualitaiemeffe gdditatê*rccn loquifmo Iplaton» qpe' fuit numéros gdditates matbematieoK volcns vudawu ecgdditatcm pfieri.qz biffinicbafpvnii bualitatc gddita (c recti:qzlinea rccta^iffinft p buo cû bicif epeft longmi do fine latitudine cuiusertrema fût buo pwcta.tnnarium ant birit effe quidditatécurui.qz ad cnrnn tria engnnon' f.buo ertrema T medium bifcrcpanc ab viri^j. 51'


-ocr page 129-

JTcrKüs

fH.^cndiim fecuudo Pin^önicntiitoxin föincnto viidcd mo gpöifpofitio habita ab intdlccm que bmerfaf i coqü cop!ebcndit fo2inaö rc:ppninaö (cnfibilcö cftdpfenfus ïÖifpofitio que biuerfaf ico p coinpicbcnhonc quiddi tatia T fojnie êei öifpofitio ömerfa i fc nó g fenfua.no alTunilat klv-ipfuiulincc fegabili bac 0ifpofttionc.'|(ila to aut linee crtcnfc.i g Iwne öifpofinonc itdligit foimao tty nutbeniatiear« iu noaeeipiat mtclligcdoeae inagni tudiuem fenfibilc.Voluit ergo dr.q, intcUcctna in ud Hgendo baberct öifpofitioné Ïincc fcgabilio modo fügen Uoitpohto.'liSiato ante voluitcp baberct Öifpofitionej linee rcetc ineigiendo ab intdiigtbilibus er illis,pccdcn Joad fenfibilia femg giius inteUigendo magis vniuer/ Wiaqj minus viimerfaha. ged bic Öubitaf vtingd ^taa fiuc vniucrfalc fit ptimuiu obiectum intdleetus. ^«guitur $ nó pauw illud non dlpamü obicetnintdlc tins qö non cfi p2iino cognitü ab intdlcctu. fed gdditas 'rtbmufmodi,§tc.patct pffqucntia cü matoa i mino: “Maratur quoma illud cd pjimo cognitü ab itdlcetu qö' Pijnio mouetipfum.fed Iwcdl fingularc fiuc indmiduu Jl'feptcfentafg pbantafinaenftcns'infcnfu T non.gd/ ouaavt Pj.quarc te. Æt'eonfirmaf minor q: intellect’ 'Wog illudcognofeitqö’ dlfaeiliuseognofeibilc.fed' in “Sidun é buius.’ergo te.Vnde^ai.inprimo pollcrio pssfÖmuerfalia funt bifficillima ad cognofecdu. quia “ntafenfu rcmotilfima fingularia autfacilia q:funt'fcn “iPpinquilfiina. Seeudo fiquidditas dlet pamu ob Trittin Intdleetus tune fcquCTef tg indiuiduum nópoir5 ïï^tÿ eófequensfalfuin.qj intdlCctus ponit Öifïêaen/ ginter gdditatemj indiuiduu.crgo intdligit vtruqj. et ^äturgt;confcqucntia.q: Öiuerfo^z obicctoçfimt öiucrfc diitc8cognofeitme cü potentie Öiflinguatur per actus setusgobiceta.icd indiuiduum Öiffertaquidditatcivt

7 'tgo fi quidditas dTa primum obiectum intdleetus i J'duü non poffet ab co tognofci. Xertio illud qö’ nó Æ’libile non dl intclligibilc. fed quidditas non c (en 2i;*®'tfSo te. P5ona r maior qr vt babebitur infra ab ’‘•'ntellectnsnihil itdlijptfinc phantafmatc. ghantaf/

*’’*’tl*tudo feu^ognitio rei fcnfibilis in fcnfii cri S'*’*'”’’'tfiam pj per cómentatorem Iccundo buius «Dh f■i^’fcnfus nócóprcbcndit gdditatcs rein. 3n Sir nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^^* 2t?.in litte ra vt communiter Öiei/

I? IPw Öubio intelltgendu primo q’ aliquid dTepriz obicaü intellect’ nmltiplicitcr intdligi pót. K^’i iiiwrquot;’’''’f‘-tóttatis i dl illud qö’ adequate continet oia afi'®**'*’-©ccundo primitate immutationis 7 boe dl (S ’Wod primo mouet intdlcctum.Certio primitate er tiiii”'’ ^ ^ ®^“‘i Qö ’ a 1^*0 intdlcctu cognofeit. t talc öi

öbteetum ,pprin .Quarto primitate gz 'liiÄ®'^I”’-'fHilludQö’dlnobilius inter oh intdligi het« ।^*^^ bantÖillinctlonc gom golfunt infra feri Itiim» • ^®‘ IPu'usteóclufio cns trafecdcntcr lu Inuad *’’'”'“'” 'Obieetu intellect’primitate có'tatio . gj •Maf ‘*“’Ï eunniaintdligibilia continet. Qeeunda

i quot;nunY®”“ ’quibufdamjindtuiduü vel fingularcé pri quot;lijf '’^*“ Iptellcctus pnmifateÿmmutat onis .pats le


P’**”® ttwuefad pbdtafmatc ip quot;^Intn '’eprefentatino 7 p confequensobicctii pri Sd *^ ’’’’“läs'dl ipfü fingularc. afr bac conclu ^Ü pr'^^M’-bno qpprimafpes q rccipif i itdlcetu pof/ ^W r®^”Sulari3. Scqffccudoq ’itcllcctus gri’ ftifjƒ'quot;ugularc q; vniucrfalc 7 g’.ura fifta goffent in/ '':tiiin ^“^^^ banccoclufionc ficargiu folct. primnob '’ft tinH?^’^”^*® ^^'’^ ®^ mulcc ^gortionari. fed fingu ''’inwi ^^“® nöpportionäf cüfingularefit materia f’iribS5®®’lgt;'^’’lt;gt;tt“® «d ’go «. ftem fi intdleetus “® Primo intdligcrctfingularc non oportcret po/ nere intellcctu agentem p Zliir.ni capitulo Icqucntf 7 j»z batur eófequentia qrintcllcctuo agens non gomt nifi vt abflrahat quiddiiatc aconditiombim matcrialibns impc dicntib’cognitionêitcUcctuG pffiibilis.fed ficöditiócs materiales c (Tent primo mtcllcctc iHe nó igedtrent cogni tionem intdleetus polfibilis.ergoïnon oportcret poncre intdlcctu agentem vt a conditionibus matcrialibusab/ ftraberctgdditatë.quarc 7C. Tertia peropimediatep cedente cóitct ponif.gdditas ipbantafmate rdneentis c primu obicetn itcllcctus primitate imutatónio. nbsp;nbsp;5da co dufio q’ dl Öe niete cómêtatoris ficarguif.^Ilud cprimu obicetn imutas itcllcctü cuius fpes prie rccipif i itdlcctn fed gdditatistgbâtafmatc rdueens dl hui’, i^if 7C. miz nor ,pbar qr fpes itdligibilis qnc prio recipir iintellect» aut dl (gés fingularisaut vniucrfalis gdditatis rei im» tcrialis rcpiitatina aut vniucrfalis gdditatis rei mälisba bentio .pprinpbatafma. U^Jrimn öieinópótqr er quo intdleetus néébic7 nueiipfo nihil rccigi pótqö’ fit bic, 7nüc nee ét fcöm qr imatchalm nó itdlignt primo nb in z tdlcctu’fed i podremo vt poll onder.ergo reling?tertiuj er fufficicntiöiuiHonc 7 fie p, torna pclo. Ærqûo^priino fcquifqp quclibctfpés q recipir i itcllccru é vniucrfalis. fcg? Iccndo.qfmtcllectno pri’itdligit vniucrfalc qs fingu larc. igcd phoc arguif ^bado eg fi itcllcctus prio in/ telligit vniucrfalc ^ nnqjpót ifclligcrc aliqö’ fingularc. qr vniucrfalc é aliqualitcf idiffcrcnsad oia fua fingulaz na7 g pus g cognitionê vniucrfalis nómagis Öuccf iz tcllect’i cognitioncvni’fingnlario qs alteriuo.fcquitur ergoepaut fimul öuccf i cognitionc oinm finguIarin.qS dlfalfü.autnulli’7 boe cæpofitn. ƒorte öfg, I5 cogni tio vniucrfalis fit needTaria, öifpofitio tntcllcctui ad mz tclligcndn fingularc illius vniucrfalis igfa m nó fulficit: fed 7 regrifeóuerfio itcllcctus ad pbätafma illius finguz laris 7 qr nó emuflibet fingularis pbâtafmaci fenfu . Ij alicuiuo.ió intcllcctuspoft cognitionc vniucrfalis illud fingularc itellfgct ad,cuiuf pbatafmafc eóuertet.^Sed tune c Öubiu gdéilla eóuerfio7 qualitcr fiat. 'Vi^ vide? q iintellect’ ita eónertatfead gbantafmai principio ficut poll iidlcctionc vniiicrfails qj ta intellect’agcus qj pof fibilis femgfuntfullicicntcr gutes igfipbätafmati 7 niz bil aliud vidcf reqri ad buius cóucrfionct.qnarc fcquif O'itcllcctus ita itclligct fingularc in principio ficut vmz uerfalc.Ætgg boe Öicut alü ipintellect’ g candé fpcm in telligit fingularc 7 vniucrfalc indiflërctcr tn.qr vniucrlsi Ie itelligitp fpcm vniucrfalc fcö’m fefumptät vt dl vni uerfali6 rcpntaiiua 7 eandé intclligit 'fingu!arc vt cHcóz formis pbätafmati a quo caiifata efl7icófcruari öepenz dent, i^cd 5 iilos arguif qr boe bato fcquerefo - itclle ctim prins itdligcrct gdditatc q,idimdnfi cuiiisÓppofiz lü ipfijiiciït.Voluutcni q gt;nbsp;itcllcctusprinsintclligit acciz dens 05 fubftaniia7 q -prius itclligitindiuiduü fumptnj ÿfuppofito cü accidentibus fcnfibilibns indiniduatib’ q5 gditatc.amp;tfcqucla fie arguif qr intdleetus prins irelz liguilludqö'intelligit pfpcmabfolntc fumptü qsqö’inz telligit g cam fumptü i rdatiócad aliud videlicet ad pbä tafmacuidlcóformis intclligit indinidim vt opinio goz nit .ergo itcllcctus prius itdligit gdditatc q; indiuidun^ P5 ?na7 maior beehratur qr cc abfolutü abcuius pri’ c 05 cc refgectiuü ciufdcm 7(Ppns prius dl fpes fcöni fc fumpta7,putdl,gdditatis reprefentatiua qsfumpta lor dine ad aliud 7 vt dlconformia pbantafmati:quarc pri’ intclliget intdleetus illud qö’ pipfam abfolntc fumpta in telligit q5qö intdligit^g cafumpta i retationc ad aliud.

3 tem arguif fccundo fi intdleetus intclligit fingulaz re fingularitcr.auf tntcllcetione fingnlari aut vniucrfali. non intcllcetione fingnlari qr firn eosin intellcctu nó eft aliquod aceidensindiuiduatnmcum bic 7 nunc.nec itclz Ir 4


-ocr page 130-

X-ib-T

kfftowe WfiBfrùMqî g nltclkthonc vmuftfak îfclkctus folû vntuerfâliter cépicbcndir. ï)n «en apparct ven/ fimiic g’fbla fognltöc vnitjerfali fiiigtjiarc fingalanr ró p2el)cndaif.,pptcr bcc i alia biiiiifmod! öeffendêdo epiz nionem Cupius pefträ q; renn fides nfa öcaia ireüecttua mtbi vr Picendó q- non inemremret teuere fondani een/ (Inlionêptemiird bc inóitclltgcndt ipiïne itellectua. t£t argumenta ad eins eppehtuaddueta faciliter folui pût» zld ptimû igitur öfcpbintellectue no fit materialiö fi cut plura iteUigibilia ipia ti1 adinmec.p^xixionatur ficut mollens t morü t ficut actiuu t palTiuu mo quo fupta fuz ftoftenlu nbsp;nbsp;xXdfm bfepnoponif intellect” agensvt rc

moucat códitioncs indimduates fed vt cócurratad d’d« crionem fpeeiei itelligibilis quam pbantafma fe folo non polTct d’ducerc qin materiale nópótagcre in imateriale nifi virtute alterius agentis imatenahs. diiarta con clufio gdditas ell pnmû obicctu mtcllectns pamiratc erz dufionis P5er quo a folo Kcllecm cognofcif» 2iuita'co elufio bens eft pnmij obicctu itellcctuo pnimtatc pfectioz nis pj.qi cfipfecti flinni tutclligibifiu, 21d rones i op/ pofitii.adpümâP5er bictis qualiter vtraq, ps pot befe di.f.q5ptius intdligaffingula re t q, pans itdligaf vni/ ucrfalc. 2ld eófirmationébr g, abfolute fingularia fût facilius cognofc ibilta.q: faciliuseognofeimns p Unfum gefi fingularui qj p intcllcctn g bf die vninerfalium.Æt hoc voluit £l?.i auctotitate ptedieta. ^cd tn fmcandej virtute que pot vtrunqj eognoiccre videlicet fm intdlez etu facilius cognofeunt vniuerfalia qj fingularia apd ter tiam coclufione licet oppofinifit bicendufm fccüdä conz dufione vt patmtiquertione. 2ld Iccundam bf q* pita valeret fi gdditas cet ptimn obicctu intclicctus ptimitatc coitatisTfi fen fus t intcilcctuo no effent virtutes innice fubotdinate quov nentru efi veruj. 2ld tem'â bicifip mlta fût iteUigibilia:funt itdligibilia que no fimt fcnfiW lia vt fubfiantic abHractt accidentia que fût in aia intcllc/ oiua Trdiqua bumfmodi.ged qualiter intcllectus i itd ligcndo bcpendcat a pbataiinate ptius ^ ptc bictum fuit t port amplius inquirctur.

lt;C'.Sgt;ubitabir autcnivtiqj aliqwetft intellectus limpkr eft 7 impaffibih's:7nulli nibil b) coe ficut

bicit 2inarago;as quo intellfgere pari aliquid eft ^nquannim aliquod commune vrrifqj .hoc qui dem agereiillud vero part videnir.

CflÖic a^t.moiiet quafdam bubitatocs t btnidiFtn bu as ptes.qj pumomouet.fecûdo foluit ibi. äutpati.lPti ma adbiic i buss firn g » buas bubiratoes mouctibifccuz da.ampliusabt. _ 0cptimamouct bubitationempu/ mam que eft qnomqintcllccms intclligit,cû intdligcrc ró fiftat in qb’dâ pari t intcllectus er quo c ftmplcr t ipalfiz blits pati non polfit. Pndc bicit. ©ubiratur aût Vfiq5az liqms.z^iintcllectusfimplcrcftt ipaffibilismuUi mz bil babct cómune.i.cum nullo cömunfcatt materia ficut bint ianaragotastquomodo intdligetfiintdligcrc c pa tialiquid.nam boegdem.f.agens vidcfagerc. ^Hud vc rc.f.patiens vider patfimquanfus aliquod cft commune vtrifq5, ^ntdligcndn g agens tpatiens Ö5 eóieare i materia vt bedarafipumobc gencrationc.Xum ergo in tdlcctus fit mirtus materie nó vidctur eujalio imateria eóieare.^ p pus a ntillo potentpati.amp;t qt intdligcrc aez eidit in quoda pari fequitur g» intcllectus nó potent intcl ligcrc cuiustn oppofitüoftenfum cft fup:a.

lt;£ ■21 mplius aiitem fiintelligibilio 2 ipfe : autenï 011/0inent intcllectuetfiuon fecundum aliud ipfe fntclligibiliaeftivnam autem aliquid intelligible. ^i autem fit miïtum aliquid babebit quod faciti

tclhgibile ipfum ficut aha.

C 2)0oiict iéeundâ bubitationdit que eft quombdb iff/ tcilcctuo diintdligibilis q:aut eft intdligibilis p fc ipfu aurpaliquid almdaddifû fue effentic. öi P feipfu»’ ^quot;^ fequif g, ctia oia alia intdligibilia fum mteUigibilia fcipa cu effetintdligibilc fit ciufderonis iomnibus intdligit» libus.Scdnunc ggt; eft intdligibilc p fcipfu. intdligitjcr go omnia alia iteUigibilia inteHigêt. St eût litinrcHigi bill's p aliud ficut alia iteUigibilia tunc fequif g » ficutdbi tdligibilia no intdligunt fie nee ipfc inteUigct./St P5?'’? vtpnus.qi dfe itdligibilc eft ciufde ronis tn oibuouio vtrûqj ifto: ^ eft falfü:bicii ergo.21mpli^ aut fi iutciligibi lis eft t ipfc. f.intdlcetos aui ent altjs incrit intellect qsalia intdligibilia intdligcni fi ipfe itdlccmsc mtw bills no firn aliud fed p fetpfum qm efte intdligibilc c au gd'vnû fpêiciufde ronis in oibus mteUigibiUbua. »t aût intcllectus fit gdamirtû.i.bcataligd ancruP9°Ww tclligibilis tue intcllectus bebit i fc aligd qo facit iplutni tdligibile ficut alia intdligibilia.t fcg vf g-ficut alia no intelligent fie ncc ipfc intdligat.

Cr^lutpati fecunduni commune oliqui^ biuifi5 eftpn'us.quom'am potentia quodammoo^ quot;M” tclligi'btlia mtcllectu6:fcdactu nibil antequaiuin tellig3r:opottet autem fic.ficut in tabula nib»f'‘ fenptum actu.quod quidem accidititellecfu« ITSolmt p;cdictas bubitationes. £t pnmopiuw do feendam ibi.Æt ipfc aût.Solucndo putna bicit go pier cpaftio.f.eoimptma -rpfeenua.qb patitpuapd'' 05 bfc mam.fi qb’panffeba paffionc vt facit itcllcun 05 bfc main. ©ictt igif aut te nota folutofs patiqacn eoc afiqd biitifû eft pti^i feeûdo bui”.f.in counpiquot;» pfeerinû r itdlcct” I5 no patiaf cojmpttue er quo c 1■in’ nalis tn patiFpfcctiue qm intcllectus övtdimpwyc gibilia.f. palfma quâtû ad fpcs ipfoK.fj acm nib»0 c*-^ anq5 bellIgat. £t ftibdit 05 aût ficelfc ficut i(^“^Sa nibil c fcripta qb fidcaccidit in (ntdlccm. 3»'quot;''^-;; ggt;ccmentatoifcpbac folutionc fadt c0bkiii».Mlt;^ Quo bifgrediwliqualtter.^cuiuo bcclaratócpuo con randufm ipffi g,rcccptioquc fiti intcllcctn mali c01 , fa ab ilia quefttin rcb’materialib^.qtn P»’ ’’'’SLrte eft ca receptoia fimplfcû non fitca tcccptiomsabu ,^ t vniuerfalia que c fine abicetóepriißeft ca rcc^t , tranfinutabilia que c receptio alieui^founc fing“‘“t ^^ abiccfióc fojme illi eotraric. fed ca recepfiomefintpz ifta nJ.f. intellect” polfibilia. £x quo infcrtgcroo f. receptionis fimplr fuit poffibilc g co:po:c cclcma percnf fotmas abftracfao î inidligercntur eas cap ^ cozpota edertia j gt;nbsp;agregatio er otbibnsr int™'^ 'j biapptopuatis T g ^intdligcntie afiftrattc tnuicc.qm ttdligcntia ifetfot rccipit boc mo intci»8 -fupiotem ad quam eft potentialis ficut minus Piic (.^^j^ maiuspfcctmn.t p cam pfi'ettur t ipfam *1'^Sfljecf ftatmani ,pptiam illiua intelligentie fupiotis. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;, talis modus receptionis fimplr non clfet mic ri P r, ncqi rcecpfibile.i^ndc vidcmusg’id qb’cfifibc '» bac itatura intcllectus poffibtlis eft pumum im ^j qb c be”g ad nibil c potentta zu fit art” P*”'’quot;'^fl’„mns nbsp;nbsp;nbsp;, ponendo bac nam intella polfibir intelligere po .1 nmltitudine in founts abftracns.iquöm f*®quot;’g-tdii ( tdécûitelf 'o.aft boc iotû paritit fupiou ptncfo. - j gédû fibo er en Ur.pofutmodû palfioms1 imc“ ^ nbsp;nbsp;nbsp;1 tenali’cffc aim ab co g fitin rebus tn®lcri®»»””X «J' fio intcllectus e recentio tin fincträfmutatocjq» nbsp;nbsp;-^lt;

ab co auferaf.ß paffio rev inJliu c rcceptiocu tra none p qj aligd ab cis^bepdif. ^ólêqucnr ilm» •,


-ocr page 131-

tèhius

^ frfm|)Iu af«ptu»« «rdmo (cnftbÜibuscqS (5 non fff n ,j’?n””’'’®bct tarnen inultamfimilundmuncum co Woicitur öcintcIleftu.T fal s inodtjo tiocfrtnc dl nez quot;^nu8m buturmodt rebno oceukio I5 fit rixtoneuo. er J^plum aut dl q’ fient tabula nuda bn piiigitur rcctpit pigt; ^ramab'qj tranCmutationepcr quani aliquid beperdat tu ’™“'frt«6 pofiibilio bum beducitur be potentia ad ac J'”^®P*ï*pcctcp intcHigibilcs finc tranfinntationc per Wjauquid ab co auferaf.^n boe ergo dl fimflimdo ^5 /'quia ficut tabula nuda rcctpit picturam quam nó ba actu nee in potentia ^pinqua actunta intellect’ pof Ills reeipitfpedes inteUigibilesquao nó bj in actu nee quot;nbsp;potentia ^pinqua actui T per potentia 4gt;pÏnquam ac / ™intcmgitbifpofitionem mediant inter potetttiamremo .'’’JWimnactum.T,bane non habet intcHcetus poiTibi foiilla fitintentio intcllceta in potenria que non ell iin/ polfibili fed in virtutc imaginatiua . Ætft argue ”™t^limilitcr virtua fenfitiua antequJ reeipiat fpeeic; quot;hbilcm non bj earn in aetu nee in potentia,ppinq actui quot;tSaturpna.qm virtus feufitiua ell tn bifpóne media int Wcntiam rcmotant tvltlmu aetum cum lit in aetu rcfpc/ quot;Upotcmic remote qui fuit in co er quo animal fuit gene Wm tin potentia refpeetu iplïus fpccici fcnfibillo.5n/ oltetng autmaterialis non dl in tali bifpóneeumfitpuz Jäpotentia in gcncrc intcllcete nature nee babeatifuo ge J^fPotenttamremotioxm refpeetu eniuo fitin actu. ^n wo va dlbilTimilittido inter intcllcetit materialem r ia/ Jgt;'?iftnuda.quia tabula nuba bj be Ie foimam per qnam aetu.fc4intcUretuc matcrialisdlpotentia 'ptira.

stvdligcndü ipUlcr.voluit^ Ar.in boe cremplo co dr« intcllcefumalein pparanont que dl iu tabula nó ipü ‘’®ule;'tqj pfr inrellcetuin materialem intdlcrit pparatio ^ftquc dl in co non fubicetn pparatum.Ï?ndc ces ferz yi^o quo0 bic ponit Ar.be intdlcetu matcrtali vult in ^'Stbebere lólum be pparatione r non fubllantia citto; . Sedcoutra Alcr arguit eomentatofbnplieitcr oliede in ^^^; nouloquitur foli ibe pparatione. *(|b3imoq3 1en f f '''^*^*^ cognofecreaüqua ppararionem nifi dia co 1 nbsp;nbsp;wokäf fubiectum pparatu eum pparatio fit puatio aliqua !^0 nullam habet virtutem ppiiam nifi per natnram lub .^•ïpcr pparationcni intclllgitpotcntiam ad rccipicnz .quot;^Itqnidtqnc ideo bid 'tur piiiiatio qma femper dl eum TOtienc r talig bit'.crfificai»’r Pm biuerlitatem fubiceti.

^^® 9’ ^f poifibilc eognoficrc naturam ppa „tionia abfq5 boe qp eegnofeatur naturati pparati adbuc ^?.non benominarct nobis naturam^p:ic ^paratióis 15dl in intcllcftii.quia reeipcre fine tranfmiitationc c ft oinuneomni pparanoni in quoeäqj fubiceto fucrit.ï3n ƒAp.autintendit bentonftrare naturam ptpiic ppara/ ^’18 que ell in mtcllcetu autpparationis fimplfciter : non toir pparationis que eft in intelicctu quia êim i nibilc illam bcmonflrari fine natura Tubiceti cum pre ^^anopropiia vnieuique fubtecto eurrat curfu perfez i,f^f®'^f'’’’wc tlliiis fubiceti : nee naturam prepsratioz int II quot;PV™fr:qnia tue quod bicit Ap.non dfct^piium tel- ^’“‘•’^•wtotum eft perturbatio.mufta alia biefub feftquot; ^®'?twato: queer bictis comento quinto funt maniz . 3ntelligcndutn quarto q, opinio pofita a comcn dn'^ '” boclarando Ap.fuit opinio Ar.•z fi non fiiilfct 8opinio adbuc diet vera.qutajamen eft valde bilficir IbJ^**“quot;’ 'I^ ft’ ftfi A^t.cain inncniffet fuit bilFicilc ant aliæ quot;’’Polfibile q- aliquis alter cam inucnilTet nifi tuilTct t0ƒ’®'*®ftuali6 lUit A.y.l3ndc bicit comentatoi comcn qnartodceinio fc crcdcrc q’ iHe bomo.f. Aqz.fuerit rez ^onsquot; ”®*‘”'® quot;^ eremplar quod natura adimicnit ad bcz Hia *[“'’'®”‘ pcrfeaioncni bumanam in mate • • ©Iterius addit alia be opiniombus Alfar r Aue pace impolfibilitare conn'nuationis intelleetus noHri cum fubllantijs abllraetis be qua infra comento.rrrvi.bilfufc tractabitur.gt;

lt;174Etipfc durent intclligibih's eft ficut inteïligibi lia.^nvifu enint que funt fine materia idem eft i tcllectue 7 quod intelfigitur:fcientia naqj fpecula tiua 7 ficut fcibile idem eft.

(rSoluitqudlioncm leeundam.'rbno facit, quia piimo oftendit O ’ intclicctiis noftcr fie eft inteUigibilio qb criant intdligit.fccudo oftendit ep intdligibilia materialia fie fût intclligtbilia q. non intdligiitibi feeuda.Jftota autem fem per. ©icit be piima.j£t ipfc aut.f. intcllcettus polTibiT eft intdligibilis fient alla intdligibilia matenalia per aliqd a fc biftinetum r tarnen intdligit licet intdligibilia maten alla non intdligant. Cuius ratio eft quia in bis quide cni que funt fine materia ficut eft tntdicctus polTibilis ide eft intdleetns t quod intclligitur.7 feientia autem fpcculatiz na Tlie fcibile idem eft. Sed hie biibitatur quomodo i feparatis a materia idem eft intdleetnst quod intdligiz turTfeientia fpeculaiiua cum re feita.tftam licet boc da?: eft be fubllantiis abllraeris que intdligunt fe per ^pnas ciTentiaainon tarnen videtur elTc vcium be intdlcetu no dro poHibiliquiintdligit alia r leper fpedes alior ab da abllractas r non per piopnam eftentiam ollcnfum eft fuz pia. Ad boc bicciidum q? in omnibus feparatis a niaz tcria aliquo modo eft idem intclleetus rquod intdligitnr T feientia eum re fcita loqucndo be feientia quam habet tf feipfisrquod non contingitin rebus materialibus vt po Ilea patebit. ‘•5cdtainen boc ell biucrfimodc:quotiiam in fubliantijs abllraetis intclleetus r quod intdligitnr i fciz entia t res feita funt vnum i idem clfcntialiter.fcd rcfpc cm intclleetus nollri ilia non funt idem cITcntial'r.fcd biz cuntiir clTc idem quia eonllttuut idem per vnioncm vni’ cum altcro lie vnitur pcirfcctio cum pcrfcetibili t fomiajCti ruo fubiceio.Wnde pcr intdlecmm bebcmus intdligcrc Idleetum in aetu qui eft in ppofito ell fpedes intdligibif vel actus intdligendi.t confiât Illa clfc In intdlcetu polît bill vrin fubiecto t cum faccrc vnu. l^ioptcr qb vite/ nus feiendum q’iicct per candem fpedem intdligibilcm t per candem feientiam 1 marline fpceulatiua intclleetus noftcr babcat eognitloncm be rebus matcmlibus t be fc ipfo vt fupcrius oftcnfum cftln vna bubitatione. boc tit eft aliter r alitcr.qiiia be rebus materialibus habetcogni tionem per tale fpedem pcr abftraeiionc; ab cis quia ma terialia non funt intdligibilia be fe in potentia t clndutur actu intdlecta per abHrationcm b’i fpecici a fuis phantaf matibus per lumen intclleetus agcntls vt port ortendctur fed be fc ipfo habet intclleetus nortcr eognitloncm p tales fpedem p infomiationem r er hoc cp ipfam fibi habet vni lani.^rquo vltcrius patct quarc intclleetus nortcr eft lie tntclligibilis q.ctia intclligit;quia intclligibilis eft itdleez tu in actu fib^vnltii fomialitcr tomne tale intdligit, lt;nHon autfemper caufa confidcianda.Jnbabe tibua 3lit materia potentia vmiquodeg inteïligibi liüiquare quide illis non inent inrcllecfii6.fine ma tenacni potentia eft intellectiis talium.illnd auté intelligibileent.

trïflue oftendit tp intdligibilia materialia lie fiît intelliz gibllia cpnonintcliigût.bieens «peonfideranda eft ca no fcinp intclligcndi.pptcr qiiain non oe intdligibile intelz ligit vt patct be intdiigibllibus matci iabbusz b’ea cga i bntib’ maicria vtiuquodqj intclligibiliu ê Intdligibile fo IÛ in potentia.quare quide illif no incrit ijitdlcet’.f.t actu ncc potcri5tintdligcrc:qa mtcllfet’taliiiê poictia fine ma illud a»f.f.cbicctwH.f inatcnalc benc ent imclligibilc.


-ocr page 132-

’jtihcr

minor bedarai.ga fifantafiua ^iïucêret fpcin intcIligtW lc eu fpcs intdligibilis ^ducat intcUcetionc vt liait onluj uit:l0qucrcf cp fantafina actiuexoeurreret adtnicllecttoej fqa gegd cia die c rd catiiu code gcncrc tac.ciiaiit nooiz iiiruna opatio mtcllectus pofTibilis fit recipe inieltoW'Uf ïpalT'o vt voluit U^.-rpm .tagere aligd lit nobilio opa tio qj recipe illud.io legfÿ nobilio:cm calitatciu Inpro ligcrc î er putt nobiliore opanoj habet et fantafuw qj«“ Icctus :qo’erat beclarandü. nbsp;iCcrtio fi fawafma .pdpeg

retfpem intdligibilé in intclicctu p qua uitclligcrcpmi» queref qgt;aia tntcllccttua öüedetacorpe fepata poll nient bois no pollet intcUigerc.psn fallu, ga tue tiuilrarcl.ci opatio nobiltlfima in q conftdit dus félicitas iinovidcwf S’ tue melius bcbear intdligerc eu molle corpea non graz nd nee fenfuu blandimemts biucrtaf vt lcpcaecidub»quot;’ corpicd vnita.pna aüt pj.ga tücnóh^fantufiuata agwj renptat fpcin intdligibilc. Jn oppoltti iarguit.gaei» cdéctus nou^ bj habere aliqbagensiplma iincdiaic^® ctiuu.fed fpcs intdligibilis be nouo ^duot tn in^lleei“' ergo ipfiuscdaliqb’agens imcdiatû i illud no cdij^i» Ctus podibilis.ga ipfc ell fold in potentia pafiiua ad ipcm intdligibilcm p U^.in lra.ncc intelicciusagcna:ga ipie cd cd vhs ^duciiua oiu5fpcciey intdligit'diU'quot;^ fans in diget aliquo agente ptteulan a^pinquo bdtrininaic ci eJlitatcm magis ad ^dtictioncm vmus fpccici injdlW lis 45altcrius. fed talc agens ptictrlarc bdemiinaß î/P^ qui ino vr elfe my fantafina ret miilto.iô te. bio pmittendû pmo q^ brutes fcnlitiuc mterioresinun tes intdiccmi^fua opatóe btcuturcirc trcs.f.iniagi3Hlt;» cogitatiua r mcmoratma.Sut.n.fin pin-Quafi resqwP parant mam aitificij ad rccipiendü acnócs artifieia* gt;lt;nbsp;bis aiit cd bubiüquc ca^ imcdiatc intcUeciOt bcfcrmatgiquot; pmo vrepimaginaiiua en lepe bidt pm.inicllcdninewquot; ab mtcntióibusimaginiitis. ijeciido vriÇp inonoJaUB» en bint fupra pin.cä ede magis fpiialcin. itirtio vr g -w gitatiua cü fit ceteris pfcetior x iutcllcctui ^pinga;d''quot;i’ turapp qö’bf a pm.clfc róne aliquaqb bealiio no 1««» fed be ido poll appartbit.ga bill idle ell x ratio occulum^ l^rcmiltcndiifccudo ep p intcniocs iinagmatashuda tafmata benius intdligerc actus ^tutii interior intcllccz hit midrantili xopan potcntiu p notabilc tps in abfenna fenfibiliii qbiciitur vfia mpotcnria nopadiua fed aenuat vt damn patcbit.^itbicitpin.g 'ppaito enta in intents nibuo imaginatis ad res intellecta fiendâ dl ppaua Jmo tore vt fit motor. ’I^rcmittendu tertio g » CpesinKuiS'^ biles gencranfx corrupunf in intclicctu pombifi • P’‘quot;’’ patuit fupra p xVç.bicente intclicctu podibilccdc fpM« mteiligibiles no actu fed potentia.f.rcceptiua. Ät 1«^’ filicd nota:quia oc gcncrabilc ccorruptibilcit oc corruz ptibilc be nceeditate corrumpetur’ primo celt x nmndi.

I^rcmittendum quarto g .fpccics intdltgibilea reniaz nentin intclicctu cedante emocogmtionc.patet galitcrp feetc bormicns pod acquifiiioncm irabitus fclcntifictnon edet magis in potentia propinqua ad actumconfidcrandi 45 ante addilccrcautimiemrc contra ay.in I®f’'3. xpa tet pna.qma tune nihil remancret in intclicctu per qbr™ dcrctur bifpofitior ad confiderandum 45 ante cum ab co dem bependcantinjconlcruari habitue intellectualist Ipc des intdligibilis emfdem rei : quare corrupta fpecic intel ligibili : necede cd etiam babttuin fibi corrcfpondcntein edc eorruptnm:vt parum ante argucbatur. ^w prez nulTis conimuntfcr apnd omnes tcnctur ids condufio rcfponfiua gipbantafma ed’prtneipmm per fc t ate productuin fpeefei intdligibilis in intclicctu ponibin. Ged be virtutc fenfitiua'mtci iori que fit ilia cuiuspbanz tafma fine operatio immediate moucat:moucaiinicllecto ad fpeeiem intdligibilcm bene cd biucrfitasjiit öoctorca

'^ntelligcndu pino ei ’ qiita fpedcsintdligibWiat actus intdligcndi funt foune actu abdracte t vLs idco non pnt elTf nifi in re ami ablkacta î vlï.qnia vnaqueqj,ppa foi ma ,p fuo edercquintfuu ,ppnn obicctü.quia ergo mtclz go ipofribfliscftpotcnria ailn abdracta i vniucrfalis, vt odenfum cd. idco pótin fe reellere fpem incdligibilcm ^actü intcUigcndi.ï per pns pot intdligerc.rcs aut ma/ (males quia non funtactu abdractc t vles.led indiuidu aies non pnt in fc habere fpceieni intdligibilcjiinc actu in (dligcndi.qiiare nee intdligerc pnt.mde fient ntbil'poz red callßcere nifi fit formaliter caltdnactuafiter rd virtua liter, fie nihil potinteHigere nifi babcat intcKcctu in actu ri' pofTit haberc autipm mct fit intdlectusin actu. ^ntdli gendiJTccudo cpotn.cotncnto.rv.t comcntotrvi.iillber (no cn lequcnototam banc litteram aliter erponut.bicunt cni Zlt.pmo hie foluere bubitanoncnrfccundatn que cd quo intdlectus nodcr cd intdligibilis bicendo cp cd intel ligibilis fient funt intditgibilia ipfa materialia.f.pintenfi Onem biuerfam a fua fubdanna.in boc ramen cdbifFcrez (fa.quia in iplb intdlectn cd intentio que cd actu intellecta quia abdracta t vris.quarc non Colum cd intdligibilis fj etiam infc!!igerc poted.3nrcbusaufciii matcrialib^ no cd intentio feu forma intellecta nifi in potentia quia indiz ni-^ualis.idco Ij fintiutelligibiles non tarnen poffuut tnz (eiligere. ^uod aut intellectus nodcr fit intdiigibilifper fntennonem ab co binerlam - rnon per fefeu per fuä fubz dantiam bemondrat eVp.per boe.quia in bisque intdliz gut fc per fe ficut fimt intelligentie ededes intellectus cd idem rum intcllectotr feientfa fpeculatiua cum re fcita. er go fi intellectusnodcr cd intdligibilis per (c;tunc rcfpcz em ciusidem fdetinteUccfus 'rinfcIlcctiit feientiat res feitarquod cd impofnbile cum babcatin fc intdlcctum in fletu 7 feientiä que funt bidincta a fua fubdanna. ©ein de volunt cp in illa parte ^don'aüt femper intdligcdiiärz affignat cäm quarc intellectus nodcr nö femperiutdligit bi.q. caufa c qnia intellectus nodcr non intdligit nifi haz beafinfeintentionc intcUecram in actu: (öd non habet i le intentionem intdlcctam in actu nifi per abdracrione; ab mtdlcctts in potcutia res matcnalunn que non funtbe le actu intellectc.t huiufmodi funtintcntioncsimagmate: q reoportetfi intellectus nodcr bebetintdligerc g , fiat abz dracnoab intentionibua imaginatis rcK materialium fed non femper fit talis abdracrio cum non femp fint intentio nes imaginatc in virtute imaginatiua vt p5.crgo'nófcmz per intdlectus nodcr intdligit. Sepe varias erpofitionef adducat vt vnufquiTqjeligat fibi magis placrntcm. ffed hie occurritbubitatio vj vtK intentio imaginata rei mate rialis fine phautafma fitpneipiu per fc t imcdiatc produz etiun foccici intdligibilis in intclicctu p quam ipfc fit intel ligibilis Î etia intdligerc poffit, 3rguiftp non. primo nullum materiale pored4?duccre rctn imaterialem:g3 ca 7 effectua bebentadinuicem ,pporeionari.fcd pbantafma cd materiale-ipcries autintdligibilis tmaien'alfs:vt fcpc bicit piû.quarc-rë. Sceiido fi pbantafma ^duceret fpc clem inteHigibilem cum fpceics intdligibilis .pducal intel lecnonem in intdlectn;fcqucrctur $ pbantafma edet noz bilins iufcIIcctu.cor rcqucnsfalfiim.Tminor pafet.quia fi cut fc bi fpeefes fcnfibilis ad lenfaiioncrfic fe babct fpcciz cn intdligibilis ad intcliccnonc pcrcoucnicnte fimilitudi nc.fcd fpeefes fcnfibilis cd principiu imcdiatc per fc pro dnctiu u fenfationistn iplb ifenfu : vt in fccundo buius pa hut. ergo fpcs intdligibilis cd pneipiu p fe î imcdiatc ,p ductfufiintdlccnonfs in intcllectu.pna.ant^batur: quia oc illud cd alio nobilius cuius cd nobilior opatio nobilifz (îma’opatfonc altcriiis.fcd,fi'fantafma 4gt;ducerctfpcm inz (dligibilc bcretnobiliorc opanonc nobililfima opationc intcKecws.crgo edet nobili^ intcliectu,p5?na en maioji.

-ocr page 133-

tcrrtns

vt Vuk 5fo^nHC0^aHdonu9 ^rfl^enu fwufûîqîm Kllcfflontapino facte ininteUcciu'pofïïbif« öuc redpianf oirponcs ipfum ad vlnmu actu.f.intcliationc Spantes, p piagdem cfpceinteUigtbilte que in eo.pducif a fpeck re kruata in tinaginatina auimemotatma ^’tutc. tbec cöif pofino remota adarrinntelliscndiquc rcinanettn inteHc/ WicclTantc eins inteUectioc finit rcmanct fpccics tmagïa nuaaut mcmoiariua a qua eófemaf.gecuda ant bifpöefi , nbsp;nbsp;Pnalitas queda fpualis que ,pdunt in intcllcctu ab acfii co Rwjndi ^tntia eoçtitariiicbîto bc cadcm re cuius fpedes '''inia ginarina cöfcruaf autmemoiatiua.t bec efi bifpofi quot;O ppinqua ad intfcli^crc qua cü fuent pparamsinfcllcz ®i8 poffibilig natim w co redpifactus intcUigendi t bac «ndente p ceflanonemcogitariuc a cojutando deficit in/ l^«gerc.T fmadifpólargovocabulo bid pórbitus intel »«Malis ga remanct in mtcHectu poll eins intdlcctionfm ‘’’Mcllectns fp bj agenscófcruans fufficicntis püs.f.fpe h? '■paginatine vel inemOïatiuc ^Pnitisïqb ’ non cótigit [Mininc ^ducto in medio a coipèluminofo trdiqo b^ ™quot;i3 ^{le loqucndo be bitu intclligibili vt facit ÜK.m i'«bicm2 non bicaf nifi be babitibus.pdnctis in intcUe ^dactibus intcUigendicuiufinodi nó fût fpedes illc vt bh' • 9’”gt;90ibufi tenendü eftapud bane via q, fpedes Wnatiuc aut memoiatiue eftidud pbantafma qöpmo .quot;Mediate mouctintcllcctu ad fpêmwtdh'gibilcquc pmo ur''’’^^PWqumii8talfs fpedesnófufficiat ad actu in/ [■'quot;Sendiredpiendn^yt bittu eft pus. nbsp;«Cenendu efi vl/

-^18 tp pbatafmanócd bndptu actiuu intcHecrióis pfe/ quot;quot;Mclcöplcnun.qa ülud dlintcllcctus agens vtp^ap im*?** ^‘’'“ bifpofitioü TpparanuH.Tpntcr cp fpedef fel- ^'ö wo fócurrit cffectine ad actu in telligcndi; fed i quot;quot;’ahicr tbifpofinuei Tplura alia inferri portent fm eny '^' ^''i aut tenuerntoppofituv^g - foinsact'^ co \Wygt;tuti0 tmediate mouctintcllcctu pofi'bilê ^ducc Lp °fpêm intcfligibilc.l3olentc0vltcri^ cp fantafma öun^ff® *-?S’f8*”'f Ï’tntis ï fpés intelligibilis ab co 4?/ 'toUf . ^‘“f ccfurrütadintellecriöjnötnpndpalit: fed si, ^quot;^ado tinrtfalitcr.T befendendo baue via rfidef hiïJ®-’’’^’”® 8'1oppofird facta. Zld pmüen argtiif qgt; Uj . 1° pot ^duccre îmâle vt9 crt in ^tutc^gt;ßa : fed î quot;St ’quot;Moimïlionóincóuen t.tfic cflin ,ppofito: quo iniïi'^f*quot;'® ’Squot;^ lumen receptn ab intcllcctu agente gc quot;larlr'^''*^*’®f *”^’■8* ^^ feeüdneóarguifcp fantafz itHio .KvObiliusiniclIccrn.negaf pna.tcócrdi? epfoesj JyM's acriuc concnrrit adintellcetös t fifr ipm fautaf quot;118 '^’’‘’^*'*0’ê epanonénobililfimaopanouc intellc ®“ ^‘^^ negef.tcü vlteriusnegef qgt; agerealiz ’tow■ ^’^ opatio q5 redpc illudidc.fi ergo fantafna feniif ™f'**9’onc cümte’Icctus portibilis folü redpiatca Ïns - I’®’ ‘ ^'0 Polfi’ bupfr rndcrc.pmo bicendo tjg“Squot; agere crt nobüius q? redpcrefpectu dulde effeez ^^-‘'^‘^fmeipditer fit nobilius qgt; redpc pndplr ii8ro|-^^’”P''’’*in '.niófantafmat fpcB fiVrintcHigibi ’Sn« ■” - *'‘agüt intcllccrionc i intdlecms agens crt Wgig ’’'’^P'’'o’W’tdlecnjs aut portibilis crt pndpale red 'tiio ^'^ï* aifterpoffumbiarc q^Is rcff^ipii .'”’^® Que redpiturin intcllcctu poffibilt nobiz ii^'’patio f4ntjfmatisqïintcllccni3daofribili9 vt argn tf|Cplquot;adct:tn intcllcctus portibilis portquâbibitnnt^ 'quot;lito” P?'’0’?quot;8 uobüioics fua pmainidlcctionc ad qtias ^’8b 11*^*'' lanqua ages pndpale t fantafma fine fpe -^ibflis aut bitus intdlccwalisadillas folü inz ’Won °^r™'^™f ^“f frllogijarccêponcrct binidcrc 'quot;'«taffk • '‘^?’’’Iw wifer concedendû fold q-intellc quot;quot;*. n4*’quot;'^^^ *^ palTiuusgn fit end aliquomó aefi 'iSiiiMr '™quot;^ interf q’aiaintdlccriua acotpe fcpaz Wligcre.negef fiTr pna.qmUia fepata non mouef

«dactu intdiïgendia ftntafmali'bus lient bücoipoji c wï la.qualiter adttücintcnigat.t p qö’poft ortendetur.

Bomarn autem Iicutmomninatura eft aliquid boc qmdemmaten'a vm'cuiq; ge neri boe aurem cftpotentia omnia illa : al ter aut caufa7 factiuuquod in faciendo omnia vt ara ad matcriam fuftinuitt ncceflctin anima bas elle oiffeientiaaæt eft intellcctuabic quidcm ta lia in ovinia fierlnlle w in omnia faccre: ficur ba bituaquidemîlicut lumen» quodamcni modo î: lumc facit potentia eriftenteecoloiea actu co’otco lt;r5Ooc eft tertiü ea.b^ traetatusin quo Ely.beterminat be intcllcctu agente.g binidif in gnq, pteo.in qua?: pma Ûu.ortcndit necclîitatcm intdlecmsagentis. infeennda ponitcius ^piietates côparando ipm ad imcllccnim pofz fibilem fin couemenria î bnam.in tcrtia beterminat 8 in tdlectu in acm.in quarta ponitqfdâ condiriôcs ptinentca ad totam partent intdlcctiuS.in gnta rcmoucivnu bubiû. ibi fccûda. jftbic intcllcctus.ibitcrtia. ^dcaüt.rtiiqnarta ©cpatiis aütert.ibi gnta Xlon reminifeitur aût. ©c p ma tntcndit S^.bane ronem.in ci gencrc rey natura’iû in, quo crt aliqnid qüq,in potentia;qnqj in actu:ncceflc é poncrc aliqnid quod crtoia fieri filins genenst- raliquid quad crtioia illa faccrc.fcd aia jnteHectiua cil rcs naturae ns que quandon; crt in potentia ad intdlccfomtTqnqj in actu.crço neecrtc crt in anima intdlccriun elle aliquid qîî crtoia ficri T rccjpc re.f.intcIlcctiifpo lTibtlisttaliquid qS crt oia mtcHigibilia faccre: î boccrt inteUcems agens.erz go 05 bare intcllcctu agentem.tota bednerio P5.'rminoré nota er ûipifnlis pccdcntibus.maio: etiam pj.qwa omz ne palTiuu qîî crt align in potentia t align in aetit indigct aliquo actino qîîredueat ipm be potentia ad aetü.t boenó loin crt vet u in naturalibus;led ctialu in artifirialibus.vn arfcrt oïaartificialia faccre;materia aut artifitbiccta é oia artificialia ficri.idco bicit.Sluoniam autemmomninaz mra crt aligd boe guident vt materiavnicuigj generi idf fut vnüguodq? genus t boe eil potentia omnia illa.f.paf fins î receptiua. Xtltcy aût crt qîî'dleâ t factiuû omnium illins generis gb in faciendo oia illa;ita fc b; ad id qîî eft oi3illa ficri;ficut ar0ad m3tcriam rurtinuit. ifüergo ita fit in aia intdlccftua:ideo condudit q? ncceflc ert^tiam in z anima I^as cflc birtcrcnrias.f.inrclléctnm polTibilcm qui cft oîa iutcliigibilia rcctperc c.inicliccrû agenten» qui eft oia intdügibilia agcrc.i£t bic intcllcctus qui eft oia intdz ligibilia faccrc crt bims quids iquedâ pfcctio ficutlumen ejuodâmodo facit colores erntcs potentia actu colo’cs.fic intfllectusiagcns facit intdlrcta in potentia actu intdlccta ^ntdligendupino Pm pm.comcnto.ivii.qf’qucmad/ modunccfiTc crt in ynoquoqj gencrc revnaturaliû gene rabiliût coruptibiliû elle ma et natura'iHfus generist cii atn-ibuta.f.agens î paticns îfacturntita bebet cflcin îtd Icctu.f.qi betur intcllcctnoagcnsrinfellectus rccipienstT intcllcctus factns irtc crt intcllcctus in acni.f.fpccfcs intel Wbilis vel intdlcctlo ant aggregatû er ca t intcllcctu pofz fibili. 3ntclligcndü fecndo fm ?m.comcnto.rviij.gaj Sv.birit ç * inteilecios agens crt habitus quida q- Iwc ê biffinitio babitus.f.vtbabcna babitü intclltgit ptr ipfuj quod crt fibi ^»pnü er fergfivolucritabfig co q » indigcat in boe aliquo crtrinfeco.^t per bocquod bicit qnandovo Incrit nóintendit pm.qjacnio voluntatis femper pcedat actu intcUigendiintcllcctus babünatitguiatnc wacribus intdiïgendipioccderctur in infinitum. fed inteUigi bebet quando volucrit.i.fine pidcntia intelligibilis etterions neccflario rc-quifita.'t codcmó infcHigipöt bum buit cp


-ocr page 134-

X-fber

tnKHfrtamineWalia fuut redafH ad vofunmteni neftra. Tfimill tfr 211’.rum bicir o'mteHigcrc eftin nobis eu vo/ lumus TC. ^nteltigcndum tertio Pm ?tn.ggt;noH poiu mus biccre q - j^potciointcllcetusagcntis m animaad in teIlectum materialem eft fient piopojcio artificiel ad artifi nnm omnibus modis.2lrs enim imponit formam in to/ ta materia abCq; co g, in materia fitaliquid criftens be in/ tentione forme anteqnä artificium fceerit eanrenon c ira in intellcctu. qnoniam fi ita eilet in mtcllcetu tune bomon indigcret in componendointell gibilia fenfu ncq; imagiz narioncimo intellecta ^nenfrentin intdleetum materia / tem ab intellcctn agenteablq, co q gt;nbsp;intellcctus matcriahs indigcrctafpiccrc formas fcnfibilcs. yieqsetiâ poftiim^ biccre qpintentiones imaginate funt folc mouentes intcl/ Icetum materiale T ertrabentes cumbe potennam actum qnoniamfi ita cftctituncnulla bifferentia effet inter vniz uerfalc t indimduii.T timeintellcctuseffet be generevir tutis imaginatinc. ©no bic ponit cómeniato:. IPrimn cft cpnÓeftomnino fimilis ^poxio intellcctus agetis ad intdleetum materialemtartis ad materiam in qua induz cit formam artifidalcm.qnoniam ars inducit formain arz tificialcm in fua materiaabfqjboe ft ; forma ilia prefucrit. fed infclleetusagcnsnunquam indncit aliquam formani in intellcctn poffibilt qnin illa pcrfiicritfm effe intentioz nalc in imaginattua virtute a enius pbantafmarc intcllcez tus matcrialis moueiur.T per boe vulteommentator inn ere q?,foins injcllectusagens non fufficitad mouendn'” intdleetum poffibilcm:fed cum co requiritur ctiam inte« tioimaginata fine pbantafma.Secundum quod ponitco mentatoreft qWola intenno imaginata nonfnfficitad m'’ nendum intdleetum materialem t bedneendo ipm bc p'’ tentiaad actnm.fcd requiritur ctiam intellcctus agensqa fi fie:tunenon effetbifferentia inter vmuerfalc tindmidu um;T intellcctus effetbe genere virtutis imaginatinc : t tpbcc incónenicntia Icqucrcntur bcdaratur'qj filbla inté no imaginata monerci intdleetum materialem cum ipa fit indiuidualisitune intellcctus matcrialis iólum rcctpcretï dinidnalitcm per confcqncns noncomprcixnderct nifi indiuiduum.fed ipre eomprebenditomneenstquia oinz ne cns cft intdligibile.crgo omne ens effet mdiiiiduu5i nullum effet vnfucrfalc.Tfi nullum effet vniuerla!e: patj q jnulla effet bifferentiaïntervniucrfalc t indiuidnum.c codcm fundamcnto fcqucrclur qp intellcctus matcrialis effet be gcncre virtutis imaginatiuc.quia omnio virtns rogitatiua que rccipitfoluin indiuidualitcr eft virtns fen ütiua.ergo fi intcllcetufreeiperct folum indiuidualitcr:fc quitur ep effet fenfns.Tomnis talis cft bc gcncrc virtutis imaginatinccnm ipfa ftt fcnfus vt patuit fiipra.quarC TC. ^ntellfgcndnqnarto fm pin.qgt; quemadmodu, vifus non moiictur a coloribus nifi quandofucntin aetu.quod non complctnr nifi luec pfcnte cûipfa fit ertrabens cofo’ potenna in aefû:ita ctiâ intentiones imaginate no inouct intdleetum nifi qn fucrintintdleetc in acta:quod non per ficitur In cis nifi al'quo pntc quo fît intellcctus in aetu. 3nboeergo caeeeptanda fiRiudo.quia fient colores non poffuntmoiierc vifum nifi lumen corporale fit pfeno q , fa ciat colores pus cerites in potctia effe in aetu qnantu ad vi (fus ïmtitationc.ficintentióes imaginate non pntmoiierc 1intdlrctiipoffibilc nifi fiant intdlcctc in aetu poftquä crût ■intcllcete in potentia p pntiamlumïs intellcctus agcnns.

Scd in alioeft bifliritudo.quia lumen corporalenó tribu it coloribus forma aliquaper qua fiant in aetu. fed rcqrif foln ^rpter bilponcrc mcdiu vtpatuitin Iceudob^. ^ntd Icctus aut agens non impinit lumen fpiialc mteUeetoi pof fibiliquo bifponafad rcceptione fpceiciintclligibilis:fcd eti.i infentionibus imaginatis vt eo mediâte^rdueere pof lint Ipern intclligibilc. £n.n.ihtentióes imaginate fût in

diuiduates nó pnt ^idueece fpem intdligibilen ' nbsp;nbsp;nbsp;fS ftracta g vhs nifi per virtntêagcntis abftraetiT j^ lud eft intellcctus agens.t ^ptcr boe intellcctus ag .^ benudarc formas a materijs t abftrabcre fpceies m blies ab intentionibus imaginatis t taccre bc P^^” telIceiis aetu intdlccta que omnia rcucrtunnir m^ 'èjntdligcndü quio Pin cómcniatorcm q’fnil tribucrc Iras bnas actioncs anitiic m nobis.f.intcling intcllcetn:-rfaccrc cû.qnâuis agens g retipiens lint ' ^^ ftanric eternc ^pttr boe q gt;bc bue actioncs reduetew noftra voiuniatê.f.abftrabcrc uncllteia üdlig?''^”i .(|f ftrabcre.n.ntl aliud elf ^faccrc itctiócs eras poftqiia cfant in poicntia.^ntdligen^cniin u® ud eft qj recipe bas intentióes.abftrabere igiturd^K^ tio intdieetusagcntis.intclUgcrc Vo intdlcews P' ’^ T bc buc opcrationcs funtreduetc ad vo mutateno modo fupius crpofito : vel ad noftra voluutatcm.»' » tationé.aut fi volumusloq jopnebc volüiafc u'^'’ nbsp;nbsp;„j bet bc poffibilt T nó bcneceffario aut quanuiad een tionêillayopatiomînóautcm quanui ad cayretcp , TPoft fiibdit. ffu igifinucnimiis idéiranftcmm _^ bc ordine in ordincm.f.intentióes imaguwtasq«*^ tranfferri bc ordiiie in ordinein Cuo elle ,p ‘l“‘’Ï‘’;„\|,[i imaginate prins fût in fenfu polka tii effe fmdlc'f onalctt vtiii Ulo^reffe babciordmem adalmdvtP“^ ©irimusqincceffceft vt boc htacâageutcî 7 rceipiensigif cftmälis i agens cft cfficiens.ïemu« ^^ iniis nos agcre p bas buas virtutcs iicllectus cu v^^ rniiuoT nibil agit nifi p fua forma, tó fuit nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;herei re nobio bas buas Stures i intdieetus q cft ablirw telleciu T creare.n.ncccire cft vt peedatin nobia^j 2 eft recipe cü.t bocquantü adopationcinabfd^ ^ pofitii cft Cupra.©einde refpondetad vmi è’id't.r 'u pj. Jntdligcndn fertofmpm.ij’oiabiciaab ä^‘ fermone'fut illa q *vhanullü biit effe extra a'^m:qe. dit 'ipgt;la.qm fi ita effet nó indigcret ponernntellio » tem. 'iPla.ergoga pofuu vha extra aiam cffc.acw’ eta T a fuis fingularibus fcpaia.t p pus aetu ‘quot;f“ ’.jj/ lia nó indignit poncrc intcUeem agente qm neut acm du aut frigidiiqa eft aetu fcnfibilc fiiffictt ad nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘^' ctu abfq, boe q ponafaliqs fenfus agenslife'’^ extra aiam aetu intclbgibilia fulfieercnt abfq5“*? ^ moucre inrclleciû poffibilcm.2lç.aiiiqa U'-'quot; in que fût obiccta intdieetus polfibilts effe extra potentia t 111 fuis fingularibus cxnua.qa taft* * intclligibtlia fed foln potentia indiguif psucrc tute ^^ agentem g abftraberet acódmonib^müutii''yƒ’ aetu intclligibilta bc potentia inteHigibilibus. led a poft inquiretur.

lt;r 'Ætbicinrcllcctu6 fcparabtliet impi»’»™»« hmrrußffubftantiaactu cn0.i5lt;mpcr cquot;“quot; ’^quot;’ rabilmecft agens patiente 7 pnnapium materia. Cyiüc^óit Operates itcllectus agcnns q uit qiW; ^. tribus pints couenit cu intellcctu poffibiliü. qrta aufo uenit bi. tirt bic 1nicllcct^W.agcns cft fcpabiliiqa noug nic^ T ipaffibilis eorruptiiic ex cade cd. timixt 9«gt;W tus ex rebus mailbus vtantig pofuernt.t cft lufita tu cns.i.cftcntia qdd actmatppus exu»iac™ y, ,-rtuo poffibilis cft pura potenna recepnua.T ex b gt;9* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

alleet9 agen3 eft pfceiiorï nobilior inictlcetiipollib»i. fc ent cft nobiltus patiente t pneipiu cffceiiuiiip»nw • 3ntclligcndüpmo firn pm .œnicnto.xir.rP^y^ quarte japrietatis g. in intellcctu agente non cit pot ad aliqilid ficut in intellcctu rceipiente cft piendû forma8.3ntelligenna.n.agensnibu mfe»S cis qfût bic.t Bgdümodificat addendo cuiu receic


-ocr page 135-

tcilhiö

MK^’^Z ^® 90tUttd bfctnintdligunt vt facet. 5« Jha H - ”^® •ÿÿni.ficft'vnain dcinonUrarioné ad Ow •*” 'quot;ffUccrn agen^m effe non mirtn ftnnlc bemó W'quot; «il^ ^ “^ ,pbandü tmeUeetö pcfibilnn eé nö nu ihwr ®^’”®’’ßgt;'9t*lt;»tgt;e intdlfctu poffibiUcrt wIfa:Si ftiw nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fflfm’irWß t non abrtractus a mate

ioim ”faliquam foimam matcrialemtvel ipfecét “^^^ fequereFaltcy bn«:p;aut g, fpfe re/ npirt - ^””^ moto3 eilet in co (dem cumoto.ant g’nSre kVt^'’ ^'’'®® materiales.T■vtraqïiftcy dl impedihf inwr ^^^® fi’PCriBS.conlcquenti8antem pjobaf: ga «isr ® P®^^***® 901intertigeretfc;antnon.fi fie cum PnrL’p®'’’9ffn '9lifliiiaKrialiter inteUceta abinteUeem Kt»' - ’’’®*’®“tipfum tfitin coinedo fimUitudinie i re ■tff*^ ^ ^”^ ^quot;P’* comenratorfequif pnmô.f.ç 'n/ Se „®P®?^*ilt;8 reeipcret fc tmenen«effet mcrn.fi no itcfc?r’'’^«Pri-etft t fpfeeffetfo ’ma matenalia.ergc no ijÆ^omnea fotmas nîateriales.t bee F feenndâ. Si 'Hen ^^*^* ^^’ bcmcnllrano be (ntdlectn agente, qa fi ,5è• “^Wn« effet mirtns.tûe fequitur g, ant intellect* kih '”^^'''^f fquot;^ crearetfe.i.fâcerct be fc fntdleetc in po in 9ctB:antlt;}’non crearet omneo fonnae W ■ nbsp;nbsp;ttbe cmnibne intdleeftBin potentû intdleeta

Waj. .Jvrriiqs iß®? ®ß impoffbilc. quot;^jimjim qui'dem flh’fjtquot;quot;?’’”(fnale |jotcll facere vigote ^»pnofcactu ab tacir ^'^^ffquot;*quot;^^’ ^ ^^“f intdlcctua poffibilis c oia ^F'SHlia fieri;fic inteileenia ageno dlomnia intdligi iiiwr®^f'’ P®f®* confeqnenna quiaintdleetue ages ant foim ■ ’^‘^’■’^intdlcctn poffibilitant non.G fier omnif 'M quot;'“f^'is^ntdlecta ab intdlcctn polllbili effdf ab tt»ft-^’i^^quot;f® intdleeta io’aetn be intdleeta in petcntla. Mfr quot;’''quot;f^n® agens faceret feïntellcctnm m actn.b in/

]}!J**®’'tia.Siantcjn non intdUgcretur ab intel/ j^PPollibilieuniomnia iftdligatfacta intellect# in ecm Honf ^^in’potcntiauöcfcqnifBr ^intdlcctn« agens ßintdlecwni in actu be intdlcctoin pctentia: i^jtconCrciijeng nenfaectet be'emnibns intdleen's i po ^quot;^quot;’‘^’If^atn BCto: Ærbtcir eômentntci qjmirt dl ^™e9eoncediit banc bcmenftrationem be intdlecm a »• quot;”quot; emnee concedütaliam be intdlecm pcffi/ bt r*®’”^ ^”f®ß*^® fitnilce q-concedenté mam 'opoi v■ eoncedere.r boe bieif obniando Tderandro: g l)^k!?’'®’”’’’i’g«’t«n cffcabfir«cniin:intdlfetum ant ””‘^'’^‘^quot;’*rin»’ 't’’ '9ie™l«’quot; • TP^oHeafübdit 1wenutojman» aliam rattoncm ad ;pbandum q^ mtelz lt;!orƒ’® ”®” cfimirntstqnelcflÜla.XInHa^uns tart '‘ ■^fß‘’®‘^enipbendit rcs {nfinil9e fm nnmerö dl ^8! r’”’ quot;'®’®'‘i9ff®ß intdlectne materialis com^aédtt lean '.”*'’® ?•” numcy.crgo non eft mtims.pater con/ tal nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;intdlecm« materiaii« comprebé

J'inita in numéro in ,ppofitionc vnincrfali. ç maict »'Hr.quiaomm'e virmocempbenfina mdmiduaUs et quot;’non iiidicat nifi infmifa.crgo per oppofitSfequitur fo??l'’9 virtus uidieat infïnita gpMla non eft mfsta.^t 9’ ®nanpacc credidii qgt;wens p quam ^«inua Infinita effet intcUcetus'agens.r boe non éve liiM.n'”®’“^'”quot; fi’ißinrii® non atnabuutur in nobts ni wçilccttn materiali. 5ntdligcndû tertio fim cômen/ fcim rt*™-**^*“® 9gcn«biffert a materiali in co q- âges bit»^®?'®’’’™^®’'”!!« anten «tçqj ^pter re« que fût ta ae ”^ ^^° ^^*^® cômentatoî g, inîdlcctuo agen a cft tao^’^’”’*’® ’”®^® ’■ceipienstî g - intdleetue matez «aff ’^.^•^•?S‘’?® ‘’^rcapien«:^ magie fit recipiens Ittlcrt»”®-''quot;*’ ”^*^9 dl agens vtcétingic poll puma in z fidor '’^^“ ^fftumtcôponit t biuiditgn tue fit recipiéo “»«qndlrecijMcnsqn no cH agensvtaccidit in piima

eins intdicctione. ^ aliter erponitur g^intelfect* agens fempeft para acrio qufa fp iNrdligitresquasintdligir.irt tdleetos ant materialis cil vtrüqs ga ahqfi mtdligit r ali/ qn non. ^nteUigendô quarto fm comentatoic g » opiz nandum eftfin Xly.ggt;vlrimu8 intcl[ccruu abftractoy in Oïdine eft ifte inteUccins matci ialis.actio eni eft biminuz ta «b actione iUog cum acrio dus magie videstur ci* paf fio 35 actio:non quia eft almd per good biffcrat ifte Ïntdz Iccme ab intcileetu agente nifi per banc mtentione tantó. quonia qucadmodnnen fcimusmnltitudinc intellcctun$ abUracto^ nifi per biuerfitatem acuonn coy.ita enam no feimue biuerfitatem iftmointdlectus materialis ab intel/ lectu agente nifi per biuerfitatem actionn fuav.Jftqucad modum intdlectuiagcntiaccidit vt q'iandoq5agat in re» eriftcntc3bic:‘tqnq5nofi.i« iftt accidit vt qnódoqj indi cci,reserillcnteo bic:'rqBandoq5 no.fed bifferütiamcnï boe qgt;iudicii3eft aliqnid in capitule pfectioni« iudicie acz tic aut noncft firnilln modu in capitule perfetrionis agen ris. Æonfidera igitur boc qnoniam bcc cft biffcrenria » ter boe buoe intdlcctuctï nifi boe effet nulla diet altéras inter eos.TJ^odca erdamatcótra aicniiomni pater pic ter boe q, ludiciüquod eft operatio intdlcctus pofftbilts é in capitule perfeetionis iudicis.fed intdleetueagenrisae tio qiiam facitmVeoque fnnt bicnon cft codcm modo in capitule perfeetionis agentis.€tboc fie inrdlcefoq’Ope/ ratio mtdlccris poffibilis recipimr in co fubiectiuc tanqç cius perfccno.ltdopatio intdlecmsagenrisquam facitin res que fuiit bfc non fie recipimr in co vt in fubiectorf,,!« rebuo quefunt bic buabfirabit csio acondirionibus max terialibus. 5J3icbubi£anirvr:gad ^duccndófpccicinz tdligibilc r actuintelltgendii intcileetu poffibili ßter pbiï tafiäia fit neecffariópoutre intcKccnîagents. 21rguifq-n. fmo fi'opoderet poncre intdlcctn agentem autageret im mcdiatc in tntc!lcctij poffibilc:ant médiâicfantamiatc.nô pot bid cpîmediatetga tucfantafma non ogerct in inidlez ctuipoffibilêcétra fupius bicta.i ^batur confequenria g# né îmediatetga iUnd effet intdlcctus agens.nec mediate ga tucfantafma cet nobilius intdlcctn agentegm in eenz tialitcr oidinatis agens remotn eft nobfli’agete ^jpinejue nee pot biefçp intdlcctfagcs agatin itcllccmpoffibflc me diâtc fântafinntcîga tue intellect* âgés aligb ipumeret 15 tafmari pqd fceû cécurreretad actes erguo fut fin elle biz biftincta lient artifcraligd ip’imitfeemibnea vtifinopaz nôc.'r ita be aliis.boc aut cfalfu.ga tuciantafma fitcu^z tute rccepta ab intdleciu agctecênt ages,ppinquü fp€l in tdltgibilis rcccptci intcileetu poffbilirqbvr itx'flrbiletq« erguo fantafma c male r idiuidtiarn no redpirtn Ce nifi i¥gt; tuté male 1 indiuidualé i tale no pórce ^jpinqim pneipiS ^Jductiuij rei abUractc rvfis vtêfpeo uclltgibtf. Sceun do fic.fcnfibilia fc bnt ad fenfü ficut fantafmata ad fntcllc dû p Slrg.ï pm.fcd fcnfibilia lut fufficictia ad mouedn fc fnï cdueédo ipm be potétia ad actu abfq; boe erbef(enz fus aÿs WjpatHit fetfo b*.g fantafmata lut fuffieientia ad mouêduintdlecfii poffibilc îtpiimcdû (pern itdligWes •titdleeto; abfqj 13 gibef itdleei* ag^s .ff^ertio fi vTia baz beret ejeaiam fi idigercm* pocre Itdlcciu agente pom.fit p:a.fcd vVia'bnt ce ertra aiam vt c côte boetrina cn lint in fuis indiuidus q fin riTra aiam.gre tc. Quarto fi pocref iutdlcct*ages illc fp cctfufftcfentpnBT^poxionai*intel Icetui poffibili.fed agcte r pariere .ppm cionamslnufcc r fuffi'cicnfappiorimatist ncccffc c gp fit acno. gintdlcctus agensfp agcrct in intdlcctn poffibilc fpem intdiigibilc t actiïütclligcndi.r pjns irdlcet^pcffibilTp itdligcret.pnf falfu.gtc. 5noppofitü fuut Äy.i cómcntatoi velen tes i aia itdlecriua bas buaseffe Stiltes.f.’ïfeUcctu polfiz btlê Tintdlcctn ageme.rnarguif fic.ois pctentia paftiua que aligfieft iupotentia t eliquâdo in actu irdige aligna


-ocr page 136-

Xiher

Ï'ófftifij äCHvätcJu«iite ipfain f'Cpofctia ad afWm.fcd ntelkrtus pclTibilta cftpwentia paffiua que dlahquädo (n petentfa -tafiqn in actu refpeem fuc operarionis.ergoî diget aUqiio agente ertrabente ipfutn be potenria ad aitu fed raie non eftfolum pbantafma eum ftt inaterialc Tintel leetua polîibiliaîmaterialiô.ergo pîeter pbantaCma nc/ celte eft intelleeti jagentem abftranâ t imatcnalcni qni fa liâtintentioné abftraetam t vnincrfalê in intellcetu polti bib.STota budnetio P5 eum mlnon. maior’enani cft mant fefta.quta eoipfo g , barcfaliqua potentia paltiua cui nul/ la’aetiua eonefponderet bedoeena ipam bepotentia ad aC tu: fequeref «j ilia poteritfa pialtma nSqua bedueeretur ad aetum ad quemeitet finaliterotdinata.qma non a le nee ab abort fie eitet ppetuo fruftrarquod eft Ineonucnicns.

Äd bane bnbitationem iiicmüiurplnrca modi bieedt: qin ocsin boc couenfüt g’ad boc cpintcllcmis poltibilia fotpoti vnitns reeipiat tpedcin intelbgibilem t actum in telbgendi requtrntur buo niotoice:vnus matertabs quic pbantafma't alius imatenabs t hie cft intclleetosagcn» £luod reqmrarur mot« matcriabs pafct.quia etquo opc ratio inrellcetao poflibibe impedilipedimento eotpotis: vt in btbargiefs t pbantaftids cvidere.lcquitur cp moto: co3po:cns ad illain eonenrrit. Slued eriam requiraf nio/ to: imateriabs er hoc poteft oftendi.ga operatio intdlce/ tu ■ »poffibtlis cft abftracta t imateriabs.ergo nccrltario indiget alique agente imateriab cuius virtutc matcriaba t intdlecta abftracta folii in potenria cf}ici8ntur abftracta tinreUccta in actu.t hoc non cft nifi intdicents ages. 5” alio aût'bifterût.qnonid allqui voISt q; I'batafma c agens ;primfi refpeelu fpeeiei intclbgibibs tintcllcctusagesre motrim.fed refpeeru intdlectionis agens^rlmmu c ipfc fntcllectne agens fictpfpcciesintclbgibibs non concur/ Ht efffctiuc ad actu intelbgcndirlcd folum fparattuc.

2ïbiaüt wint cppbatafmata ma eum fpecic ihtelbgibt li fintagentia ^pinqua ipfius intclligcrc tcpintellect^ a/ gens fit agens remotum. £titeç in alio biucrfilicantur. quia abqui volutcp Infcllcctns agens impmat cius virtu/ tern f^antafmatibus rone cuius ^dueere poltunt fpecic tnteibgibilem.t fic bient infclleetum agentem facerc tf po tentia inrcllcctio acni intfllecta.qiiia er pbantal ’matibus,’i/ diuIdualibus tinteHectusfoIu in potenria 4gt;ducitfpccie8 intclbgibilcs mtucrfales t aetu intellcctas. aiiiautej volucrut intclIcctu agentem hoc facerc nifi pbantafmati/ bus inipmcndo.fed folum p cius pterentiam ad pbantaf tnata ipfa virtualiter coufangendo. ßcd gcquid b boc fit mibi videtur fore laris ^babile cp Iniebcetusagens fit agens rcmotuni rcfpcctn intdlectionis ficut rclpcctu fpc/ cicrintelligibjlisri cplicptrpecics lcnfibilis cft ^rimtun ages Icnfatóis.fic fpes itclbgibirrjjnmij ages itcUectoif çïp fatafma ad itdlcctoj imediarius cocurrit qj intellect’ agesi tenedo iftud rcfpondcf ad rones factas ante oppo fitum. 3d prima concedo qtpbantafma vnacum vir/ tute reccpta ab intebeem itgcntc imediate ^ducut fpecicj intclIigibilcm.T cum bintur g, ilia virtue cft indiuiduabs Îper confequens non poteft cffc imediatum principimn tei vninerfalis t ahftracte,®icit Joannes Jandonuf cp licetilia vimis fitindinidnabsteft tarnen tante Ipuabtaris tp fufficit ad 4?ducrioncm reiabftractc i vniuerfabs. 3d ßxundam eum bicitur ficui fenfibiba ad fenfum fie pban/ tafma ad intcllectnm refpondetur g gt;nbsp;non cft oino fimilttu do.in boe cnim tenet fimilitudogrficuffcnfibilta funtob ieeta fcnfnn beducenria ipfos bc potentia ad actn.fic pban tafmata funt obiccta Intellecfua polfibilis te ged t alio cft btftïmilitudo.ga fenfibiba funt actu fenfibiba extra ani mam tniaterialia ficut fcnfus.idco poHuntipfos moue/ re bcductoabo agentdeeii concurrente.pbantafmata au tem quia funtmatcrtalia 7 indiuiduabs non funt actu me

tclligtbilia nee actu abftracta ficut mrclleftu3tx5irïbilif’'q re non poHunt in ipfum agere mliconcurrataiiud agens quod abllrabai ca a materia 7 facial ca actu intcliigiöilw ö poicntia intcUigibilibustquod fit impmcndocts virtmei per quam polïtutagere fpecicm vniucrlalcjtactu abUri ciam 7 intcllcctain.7 boc non cftnili intcllcitus agens.

3d teniam bicitur g,vniucrfaUa non babcut elk «tra animamin actu vt bint Ifblato Iic g gt;lint bc Ie actuabfira cta 7 a ftngularibuBfeparata quw'tncclTcnt bete utfeUeew nee indigcrcmus poncre intcllcctumagenté.fed fût mk is fingularibuscriftrntia 7 in matcna.ideo non funt int tdlccta mli in potentia.quarc indigent aliquofaeicnttipa actu abftracta 7 actu intcllecta.7 ille cftintcllcitus agens: vt plane vuitiómcntator tertio buiuscometo octauo wgt; bicit lp intcllcctus agens facit vntuerfalitatcm in rebus.ï bcc cK neceffitas ponendiintellccu agcnicm.f. vt racisl0 poicntia intcUcctis actu intcllccta.quia fola pfratafina bsc faecic non futfieercnuvi paict erbicns. 3d quark 01 citur gr intcllcctusagens non cft totale agensik fnlrieu cnsad mouendu intcllcctum poiribilcm co:pegt;:i «uiucni fed requit dur criani aliud agens corporeü.t Hj»««‘*quot;'^ iio iHugmatiua fût fatafmata vt fnpi’biiit?u''^9^ ”’quot; fpifcnlu intiori feu pbantafmata.idco nó femper mow turintçlieetus poftibüis ad intelligendum.

C'jJdcin aiitcmfm aetum feientia rei: quarcw fin potcntianilempoic pnoimvuo eßfotatioj» tem necß tempo^ded nonaliquàndoqwdriuuêi ligirtaliquando aüt non intclligir» ,.

8. îftûc bctcrininatbc intcllcctmn actu poucndoei-p.o prictates que funt tres.^ßijima eft gp intcllcctus hue lit na fin actum cft idem eum re fcfta.öccuda elf ^ ,quot;L fin fotentiain cft p:io: tcmpo:c in codcj indinidus qji cnria firn aetum limplicitcrtaut é ceótra qj fcienna ’’in^» cft prior tpc feientia firn potcntiani. Icrua ellq in actu non aliquando tntclligit 7 aliquandanyn fed lem per iniclligitcnius oppofitum eftbc tutcUceiu in peieriia Jdeo bieit gpfeientia firn actucft idcjicifcirc.lcicniw/vo que cft fill potennam in vno indmtduo cft ^2 «'♦K'“*' tia in actu.oino aut 7 fimplr feientia m potentia negj1 tpe f.ertpus feientia in actu.led magie dlceóucrfog’kienM in actu fimpfr cft por tpc fcia in potentia. fed nó.aliquaas gdem inteUigit 7 align ^0 non intellistt.f.iutellecnm ia tu fed lp tuiclligtt. Jntclbgcdu g intellctins luadusi qn fmnit 41 fpecic intclbgibili vel actu intcUigcndi7 aliqn 45 aggregate er aw intcUcctina 7 fpecic intelligibi» ’’dA tu intdligendi.fi pmo modolumaftune infclicdns nueiCi entia in actu cft idem eu re läta.i.firquantü ad niinua rek nonem coyadtnuiccm.quia fifacntia fm aernjed resfci ta eft fc vel in fuis eaufis.7fires cft actu feita eins feien/ tia cft quod non contmgit’bc feientia 7 foto in poicntia gi autem funiatur fecundoniodo tune iniellcous in actu cftidem cum re feita quantum ad aoumipk?. quia coin cft idem actus ficut fcnfu67 fenfibile in actnfun tide quia babcut eundem aetum. jCommeniato: tarnen banc p^ ticulam continuât eum liltcra precedente uinnediate. et vult g gt;nbsp;in ca ponatur vna aba proprietaointcllcctus age/ tie in qua biffcrt ab intellcetu polTibib que cft quod Iticnz tia in aetu que imdlcctns agens feit feipfum dlideinenj co cum fciai fc per fubftantiam fuani.kd feientia in aeiu: qua infcHcefus'poftibilis leit fc non cft idem cum co : fed eft accidens ci luppcraddituin vt pamit fopra.

Secundo propnetaa cft fatis clara .quoniam indiub duam eft prins tempore potentia feiens qs actu focus: fimplioter tanien loquendo actu liicRS precedirtempo/ re id quod eft feiens potenna: .Éfum omnis potentia


-ocr page 137-

tentos

fcienscffidaturaau fdensab aliqud actu rcfcnKfo:ni9lit *dvimiahtcr.formaliter quidem fdenria que iarquinmr per boctrinam.vimialfter vcro mfeïentia que acqmntor Pcr tntcntioncmcr Iumtnc intdIcetus agcn tisqHi non cll rojinalttcr fed folnm vinualiter. iCertta ^pdetao ctiamc

^Separatue antrtn eft folnm in hoc ep vete eft ÃŽhoc foluni (modale 7 perpetumn-

^r^lîtc ponii quafdain fondirioncs quc adaptari pofliit M toQni partem intcUeaiuam bieens Icpatusautem ell. '•intcllectue.t bee folum ell id quod’vere ed t boe Iblum ell mortale T perpetuum. ^nteUiRendumqdUc ecndi/ Koneo rerifiearipenunttam be mtellcetu pctribiliqi be i Wleetu agente.nam vterqj coyintortalia c non organi/ e«8.limiliter vterqs c«*? wc fUtqma ita cd quod no po Ml non die Ijmagio verc (it intdleetus agens qj iutelle etus poffibilts.qnia iUnd quod cd ens in aetu magisvez •■f«d55niud quod cnslif potcniia.cfiam vterqj coy c im •nottalts t perpetuus exquo funt vires imediate eonfeqn JfodTentiam anime intelleetmc quced ppetua x unmorta •is.Tbicitur folum ad erdudendu vires anime fenfibilis ’ '’cgetabilis quibusida now competunt

^IRon reminiTcimur autcmquiaboc quidé im Pairibilc.‘^^lTmu6vero inteOectu# codnptibilif ’line bocniblintelligit anima.

^TRemouct vnum bubfum quod cd taletsi intdleetus perpetuus x imortalisvidemr q, pod'bonn'nis 11102105 “fbeatreminifd royqutfeiuitin vita.buicrefpodet Zly. ’Wndo q, mtclleetus pod mortem bominis 'non reminif ^rtqnia reminifei di operario virmtio organice tpadi ’quot;^iPp2ia pairionc cuinrmodi non edintdleefus. feidt J'lS^’q’intdleetus non remmifdtnr quia boe quidem.f.J wk ®?^ duid padibile.£t fubdit qj pafliuus vcro in/ mleetus ided virtue eogitatma que bicitur intdleetus pro K%''“s lt;PPinquitatcm ad verum intdleetmn cd,forrup ••Wieeum fit virtue organica t matcrialis.t fine boc.f. î paffinointdleetus bnm9nu6corpori,roniunetue: quot;'Mintelligtt.fed bc boe infra videbitur. ^ntdltgedu P^nto q mcmorari x rcminifei,pprie loqucndo funt opc Jänonea virtntis fenfitmainrertoris quefmnt per fpeeies ^feruatas in memoratiua.-rquia intdleetus now cd tail's ’quot;tue fibi non pored competere mcmorari vcl remmifd Witer autem fianttquomodo biffcrut videndum ed in h a ^'^’’’^'”'^agt;3 'Zreminifeentia. '®ty vcro intdleetus boniinio mortem tencat feienriam coy que in vita bt ®:tquomodo bona cd inquifirio.t forte be boe in feejn “«a aliquid bicctur. 5ntdligcndum fccudo q- comcn ^’’eommto.tr.erponit totam Interas que mdpit ^uc ermpotetia vfq5ad fincca.adduccndo pliirce erpofiti J'W.r biuiditur totum comemn in qnq, ptco. in pma po ,5,?P®fidonc 211er. in feeuda ibi Äbemidiue autem in Wt.ponit crpónê îTbemidij.in tertia ibi ÿloeaût eft quot;«niug.ponit vnâ crpo(iticnc,ppriâ.in qiiarta ibi: Æt Pj’'rtpPni.ponitallä.in gnta Ü3iÄ:tbcbes fcirc. cóparat ^1'^® ®P'*”’f0 ad iuice ®c pma ponitcrpóné Idler, fo'””®-^.'^ ^iy.b.queif’o firn potential, mteditq’ppa imr'u^ ’”-”'*:quot;‘^‘^ malt ad rceipicndii intcllccta in vno Du a -°^'’‘quot;’' fßfintdlectu agente, (cd m fimplidtlo/ J^uido intdleetus agens c portpc tlla pparionc ga intcllc (fik’^®^ßt*t’i“8*'tiU9 ppararioc corrupribiii8.i^t l]j 'otted noallein gdeintelligit re. Xogf bctntcUce/ to,?j^9*P intciligitfc.Ætcd vltcrtusbicit g. c fepatuer idncqb veie cppetuiirimortalc loqfetiä be intcllc/ “Senteq (blustut aie pte« c imortalis. podea cd bidt

«0 rcmimfciTant.öoluit vnâ qónê be intdleetu agfte f5 g. copulaf nobis r intdligtmuo ptilu que é g. fi mtdligi mus p intcUeetom agente eu intdleetus ages fiteternns: vr qgt;pod morte ita pipm bcbeamus tnuUigere ficutantc Ätbuierndet 2Vy. bicendo ^ intdleetus agens wo copii laf nobis nifi mcdiantc itdlccmmäh'.fed pod morte bots alieuins no cd cttis itcilccmo mail's erqu o c gencrabilisr corrupribilis.crgo tue fibi no copulafinteilcctuoagensiq re ncc p CÜtue intelligit. îTlxmidius aut. gt;?« póft er/ pone tbcmidii g p intdlccti iin potcttaintdlerif intdlceifi male abdraetu r ineorrutibilc vtconfii.'ipcrintcllcctunt auttn actu intdlcnt intdlcctii agente firn q-córinuaf eu in tdlectu müli.r bic é intdleetus fpcculattuus firn cu.r vult g, in vnoïndiuiduo intdleetus mails é ßo: tpc intdleetu fpecHlariuo.fimplicn tn intdleetus fpecularmus c por tpe intcllcctn mali.r cd bieii 2ly.tftnon qnqs ttclltgirr qnq5 non logf be intcllcctn agente fm g » cotinuaf cu’ intdleetu matcriali.r vult cp intellect^ agensfieaeecptus fp tntclli gu.rcd vltcrius bidt g. cd fepatus r g. boefold êppetuö rc.loquif bctntellcetu agente firn qipfidf intellcetd mate riale. i£i fil'r Ifa Icqucnonó remifetf rc.lntdligt bj bcmz tcllcetu agente fm g.c(órmain nobisr tails c intcllcetus fpcculaiuus firn cd vt bietd é: Kn bi.tlxmidi«s q. fi ïtcl Icetus fpcculatluuscdct eorruptibills tue be nous nó que reref bec go: ga manifedd clTct g. nó remtnifeef pod mo tc.ed ergo bic go be co queraf manlfcdn c iay.vdlc Intel Icetii fpeculatiud edc cternd.rqainitid b^ frrmonis fuit 5 intcllcctn agente ióopinatus c STbcniillius Äy.vcHc qd tcllccniofpcenlariuus fit intdleetus agens vt tangit intciz leefd materiale alia adidgit bc bac optone que dit be ft ma nffeda. Jdos adt ed vidcmus. lOic ponifvna crpo ^pa pin.g vult g. oi bi'clt 21y.q^ intdleetus ê fepatus nó mirttis negj padibtlis logf bc intdleetu agente.r in Illis condlttonibiis coteat fccd intellcctus matcrialis.Ætcd bi rit q'intdlcemsin potentia in vno mdleio c por,tpc Intel/ Icetti in actii cöpat intcllcem materiale intcllcctin agéri.nâ intclleetns inatcrialis relprctu vnius indiuidui c por Fm elfe am gcncrattonc g, Intcllcetus ages I5 non fm eontiz nuatlonc quantd ad opatlonc.fimplr m rabfolutc loque do intdlectus'materialio no c por intdleetu agente aliquo mo: fed co podcrior oibns modis. Sbeinde eij bieit . et nééqdqj intdligcs r qnq5 no logf ay.bc intcllcctn ma terialfq ed fii crit aeeeptus no rcfpccnt idtuidut.fed totino fpci due fimplr no qdqi intelligit rqnqi no nifi fpes bdaz na align bef elatiftd (ptntrlligit.r firrcdbc intdleetu age tc. Ætcd bidt. Æt di fiicritabdractus eft tantd n mor tails intendit bieerc q- intcllcetus matcrialis ed fucrit abz dractusnÓrcfpcctu b’indiuiduivcl h^.fed fimplieiterr refpeetu tonus fpccicl nóêmortalio rp hoe g-bltitidctn cd nó niortalis intenditVrcludcrc intcllcctn in babitu 3 nó inortaljtatc. 'jß'oftca cü blcit nó remilnf.rctiiouct Onbluj ga bietd c g . intcllcetus matcrialis c etemus.r fil'r (ut eter na.ió pollet aligsquerere qrc nó remémoraii.iir p^ mor tem cognitionn babitay in bac vita.Æt buieandet ZVy.bi cens q. rememoratio nóc nifi intcllcetus paffiuo fine vir tute imagtnatiua g c gnnhilis r eorruptibills.1?lndc bleit pin . Æt bicctur biffolucndo g : rememoratio fit per virtu tcs comprcbcnfiuas pad'ibilcs.f.nratcrlalcs.' rfuttreevn tutcs.Quay cfl'e cft bcelaratum in b'fenfn r renfato.f.ima gmatfua t eogitatma r rcmemoratiua ‘rc.l^idc totum fez quens quia pnlcby eft’. A't poted ctponi.bic pomtnr alia crpofirlo eomnicntatoris qaeeft q. cum bieit zAy.Æt non cdquandoq5intdligensrquandogj non vult q- tn tdlcctus matcrialis cd facrit accept^ fm ^ intdbgir no for mas n.atcriaJcs gcncrabflcs 'rcorruptlbilcs.ffd formas abftraetas a materia nine non eftguandogs intdligens 1 qnq5non fed fempcr intelligit vt burn Intelligit intcllcctn


-ocr page 138-

Xiber’

«gentan aim ecpukmir fcium poft complcfam generatie» ncin iiitcllefmsin bahttu.Ætcum bint q-eftfeparatue et imoïtalis loquitnr bc intellectu matcriaii fm ^pcrfieitur pcr agentcm.i boeaceipiendoin refpeetu liircteitnonm diuidni.vd loqmtur beintcllcctumarcrialifm cpcopula tumobileum pcmaturain. tfr quo mnui videtur per có mentatoiem (pinteHectuetpcfTibilis non folum continua/ tnr nobifeum fin Operationen) fed enain per naturam. ct quannnn ad ptimain eontinnationcin ptiuseonrinuaf no bifeum intdlcetus agens, ©cd quantum ad fecunda puf eonttnuatur nobifeum intdleetns poHtbilis vt bictum fu it fupia: £tfubdit eommentatoj codcni commento qiqua do quis intucbitiir intdlcctum materialem cum intdicctu agente apparebunteftebuo vno modoT mum alio mo do. funt enim btie per biuerfitatem actionie cotu, cü actio intdlectis agentia lit generate t actio intdlcetus materia lis fit info’man.fedtunc mumideftconftiiiut mum pu/ ta animam intdlcctinam fmcpintdlcetus matcrialis per f citur per agentcm intdligit ipfumit boc'modo bicim^ «pintdicctu ideft anima intdlcctiuacontinuata nobifeum apparent bue mtutcoiquaK ma eft aetma t alia paft-ua: ^pt-equod xtlcrander bcnc aiTimilanit animam intdlez ciinair ignuqueniam ficui ignis agitin cotpota per cius virm naqtnbne ctiam patitur.fic anima intdleetina p intdl um agentcm agit in ipfa intdlccta a qmbus rccipit inid run materialem’*|pgt;oftca cum biciti Tfton rcminif dim cc goluit queftionrn» que feeit antiques etpefiiofs credcre ir tdlectum qui eft in babitu efte ctemum.z Zder. opinari intdlcctum materialem cfle gcnerabilem 'teonu/ ptibilenrfeft quomodo intdlccta fpcculatiua funt no ct/ naerquo intdlcetus agens eft cicrnus - rintdlcetus mate nalis eft cternuo. Sd quam queftionem refpondent ip eaufa in hoc eft quia mbit intdligimus fine intdicctu paf/ fine idclt fine virtute imaginatiua que eft generabilio ct eonupribilis.^/^nde inuUata .fpcculatiua non bependet folum ab intdicctu agente t^ntclketn matcriali'fcd eiiam apbantafmatibus que funt gcnerebilia i cotmptibilia ct quod bependet a generabin tcotniptibili eftgencrabi/ le Tcojmptibilc.quare tc. IDIterius pouft commenta rot biftinetioncm be intdicctu ep bieftur quattuot modis. f. be intdicctu matcrialf.be intcllectu agente bcintdicctu i babituibe virtute imaginatiua. Jftbebes Icirc. ^ic commentate: comparât ad iimiccm opinioncm ffMatois /Tbemiftij t fnam.“tpatct. '33ic bnbitatur vtrnm intel Icctus bumanus fit perpetuus. Zlrguitur ep non. IPti mofi intdlcetus bumanus cftct pcr pctuus'cum homo fit eoi2uptibilis;fcqiicretur ipintdlcctnBrcmancrct p^ bo / minis mo:tcm a co:po2c fcparatus.Siedarguitur boc cc falfum mnltfplicitcrtquia cum mundus fucrit ab ctcrno: fm xlr.T infiniti bomines p:cccflcrimt:tui!c fcqucrctur ip infiniti intdlcetuseftent per fc crirtcntes.confcqucns i poftTbilc quia frullra ta!is intellccmummultirudo infini/ fa cum ad nullum lincm otdinarctnr a natura.çïimilitcr fni a^.in cternis non ponutur plura indiiiidua fub ma fpede quia fufficicntcr confcruatur per vmim.fcd fi intel icctus effet perpetuus ipfe elfet'ctemus.quia vt .pbat2l:;z p:imo ccii tmudi.omnc cternum eft perpetuum t ceon/ uerfo.quarcre.Sed fi intdlcetus poft bominis mo:tcm remanerct a co:po:c fcparatiio:timfqucrcrcturan ilia fe parano effet illinaturalisant violenta.non violenta qiiia tunc habet nobilius cffc ncc ctiam naturalisquia tiic vnio cius ad cotpus non effet fibi naturalisiquod tarnen c fol fnm. nbsp;nbsp;Älcrno illo bato fequcrctnr qp tails intclicctnfeffet odofus.confequens inconucniena.i ,pbatur conlcqucn tia.quia tunc non polfct attingcrc cius ftncm videlicet in fdligcrctqnod fie arguitur. Quia fi intdlcetus feparatu s poffet fntclligcre autintclligrrct perfubftanriam ^»pjfam auf per fpccics intdligibilco feu balritus in co confcrua/ tosmon per fubftanham ,ppjiam.quia hoc folum comp* itt intdligcntijs fiipercdcftibus.nee per fpecicB intelltgi biles feu habitus intcilccmalcstqnla omnia llla bependet in confcrnarl a phantafmatlbus;alitcr nunqiiam conutii/ perenturtquia non per eoimptioncm fublccrimec a cotra rio.fi ergo aliqiiando cottumpltur boc crit per bcficiuin agcniis confeniantis:Ttale non poteft elfc In phanfma a quo pjödueta fiicrunt.fcd poft hominis mo:tcm non re/ nianfcruntit aliqiia cius phaniafmata.ergo’nee fpeciesio tdltgtbilcs vd habitus intdlcetuales. quarc tc. Sem do arguitur pnnapalitcr fie* 0 mm's bcftructio compofi/ ti naturalis eft per bcftnictionem fuc fonnc namralis etij materia fit connptibilis prime pbpfieomm.fed homo eft cempolituin naturale quod aUqnâde bcftrtufur. crgoei forma natnralisquod allquando bcftruitur.ergoci^ w ma matcrialis quod aliquando beftruitur. fed talts no eft nifi intdleetns fen anima intdlcctiua erm pcripfaip^quot;' ferarbomo abaHisanimalfbus. ergo Intdlcetus allquau do bcftrniiur t per confequens non eft perpetuus. ITer/ tio pnc!palirer:0 mnis forma que biucrfificatur in ope/ ratlonr biuerfirate complenoniscorporis eft forms f?*”' plrrionalis qnc beftruitur ad bcftnictionem eoipeusî eitiscomplcrtonis vt patct. fed intdlcetus humanus cii hmufmodi. ergo rc.^batur minor.quia per ayafW“? be anima; 2llgt;olles’carne fiint bene apti mentcibun aui inepti.quarc tc. nbsp;ejn oppofitum funt j^ommentato: ZVy.T rationc arguitur fie:0i intdlcetus hoinanuscm corruptibilistaut per fe;!int peraeciden8.jl^on per legs omne per fe corrupttbilc ant habet contrarium auf fufo pofitum er eontrarijs.fcd intdlcetus no habet contranu ncc eft compofitus er contrarijs eum fitfimpler ergon cft corruptibilio pcr fc.ncc ctiam eft corruptibilis pee’ dcns.f.ad corrupiioncm alt.riue quod fit corrnpobup fetquia fi aliquod effet talcrillud effet corpus quodebc fubiectum a-priimi.modointellcctus non eft eoJ^^j cormprone corpo;is:quia omne quod eft corrupilbue c ruptionc corporis altcratur alterationc corporis petu’ pcr accidens.fcd intdlcctus non altcrat altcrati neeoi^ ris erquo eft fmpafftbilie vt bicit Sy. Sd bubiun pondetnr pmitrendo primo ep intdlcetus mnltiplietifei mirur.'Sno modo fiiniitur. panima intcllecnua. w'b do ,p potenriis cius naturalibus quitus aetioc t P®quot; concurrit ad fpeeiem intdligibilcm -r actum intclnfie que bicimtiir fntdlccms agens - rintdlcetus pombu'•

STcrtio modo 4? intellccfu in aetn vd babitu fpee“ .. no feu practice per infcllcetum in acm intclligends'’P -intdligibilcm vel acmalcm intdlccrionem;tperimei ^ in babitu babitum intdlcctualem. 0.uarfo tdlectu palfmo fine virtute cogftatiua que bintur mt, ctiis .pptcreluo jminquitatem ad intdleetuin d’P’': in pcrfectionc. îjfto pmilfo fit bee prima esieUm*^ 9ntcllcctns hûanûs primo móvd fecimdo fumpl petims T immor-alis;patct er biens multotiens- - / dä conclufio.3ntclleeniB humaniis tcmo modolump eftigcnerabilis t corruptfbilis.q ’ fit generabilis pat ■ .^ an ima intdlcctiua in fui prineipio cft fient tabula nu q nihil ê feriptnm.Quod fit corrupiibilis iarguitur • omne quod in eonfêruari bependet ab aliquo efW ' ^-^ li cft eorruptlbile.fcd intdlcetus in actu vi1*’®^‘'?® Ljet erquo pfupponitpbantafma aquo conferuan W quod cftcorruptibile.crgo re. Î’ertia eouelnW; ftus paffiuus cft generabilis t corruptibilts. boe wa tet.sed bc modo firnquem anima intdlentua psu paranoticm a corpore itdllgitvani ï’ti’erfa’enfem'-to pofuit q» omnium rey fpccics in a nima wielleo creaniur a bco.fcd bum coiporiinfiinditur nus im-pcdlturab operatlone firn fpccics illas.per pfentim 3 ererctamn bcdiicitnr ad acwalcm cognluonein c•


-ocr page 139-

^Tertms

(iMpïmsftinit 'r rcmiiiiltïf pjfuafdtoii.poftq, auf c^'' pugegredaeft no ampliue co cppicfTa pfpcG feen eon/ TOasintdUgit dent pnne facicbat untecius infufionem 'N c«pe Suicéna aûtvoluit inrdlcctn agcntcin cir^ jj^ oin.i intdligcrtäfpcrc gcncrabili» i conuptibiltö app’o P-iata Tdm ede fepatâ ab inteUcctu polTibiU que bifchat KaiamfntdlccriBâ. Ætvltcnusponcbat q-p irradi/ tioncfaaa ab ilia öccinta itdligcntia dip pbantafmata oi “mTgominum potcrätoco itdlcctus vntri fo:pibnß i ab fi8'inoucr!gt;r tntdIigerc,.R COÄ C0ucrfioncin ad fHâ intel quot;^entiamfic cp intdlcftnocotpivnituo non reeipit a pbä öimate nid bifpofitioneque tune edfibi necedaria vfcó “Wat ff ad illa bedma intelligentie a qua rceeptat fpem Wdligibiic p q, intdligat. ged büintdketne podibi ™cda co’pc fepatwa nóïndigetbifpodtione a pbantafz '’latibus.fcd erfc'ipfo p5t fc ad lilé beeitna intelligentie Wnuertcre lab ca recipe fpemintdligibilé.- rintclligcf. Înutte bicebat ede inodü p qucin intdicetiis fepatuo in/ *fquot;'Sgt;t. 3lij voluerunt ^aia fepata intclligat p eden !'’’’i ^pjîâ dent intcUigentia cdedis. ZUbcrruo vero quot;inuerc vf tp intdlecnio polfibilia polleins fepationem ’'^«peintdligatp lamina ab illis intclligcntijs cdcdi/ ’“8 recepta tpdus eouerfione ad intdlcetn agentem.

^oinumtcrtn bieitur epintcHigifpfpcs ibabitusgt f8feitianfcrnnt nóin 3etu eóplcto ficut buerat vnit^eoi ^’'qtqiianmm ad idl’d bcpcndentapbantadnatib’.ß 5’’wo femiplcnotincoplcto fin queginodi ipolTunt nó ’ipendcrc a pbantafmatibusc ppetuari -rfuARferc ,p in 'dlgt;Scrc intellcctus fepatiqjuis non fufficiant ^ intdlc/ ^8nc intcHcetus vnitixotpon qin time pPibus indiget.

er boc 05 quarc intellcctus bois babituati non fem ®quot;’feHidt ca eft q; indigetfpc eriftentdin at W complcto J“fjinantunt ad boc bependetab actu cogitariuc. to bu; ™SitatiHud be quo cogitât vel ad ipfum per fc babitudi/ bgt; intdligerc poftnon air.cqtnó fetnp cogitat to quot;° letup inrclligit. aibcmts tarnen bicit cp fola fped/ ‘? quot;on fuffieitintelleemi vtintclligat. ercd vlten'us reg/ ^teoniicrdo intellcctus adillam fpcnt.TqbrcferatcS

^em cniuo cftfpes tquia non fcinper ifta facit • to te; ,«d róncs tnbppofïntm ad pnmam ncgenir q gt;mun/ ™8fucrat'ab rtcmo.fcd fin'tni'bilo crcanisabco. ^tró ites iqj._fj(^j,i^^j,j^^ pf,ydcoK t pfimo ccli tmundi qH ^’'Olui bcbcant illie inquiratur. ^tad fccundâ eonfirz ^8tionfm coneedipotcft ggt; fepatio anime a eotpotc cvi

ió alias fier rctinio. Sd tcrtiam pger biens.

,'Adfcetindam rÓnem wineipalem negetur mafot qm ,'^'»0bedruifnó per beftructioncnifne fonnc fubflän'a/ «■fed p fepationem dus a eoipote. Sd tcrtiam fimi vJicgetur maioj.q:opario mtcHcetus biuerfifteaf per fniquot;^™®fS'’’eoplerionis cotpons non p 'c led p aecidcs quot;'’itrone fcnfiis interiors libi befcruientis no ope f^i’do.quarc tc.

’Illdiul'flbih'nm quidcm igitnr itdiigc ha in bi6 eft circa que non eft falfiini1 qnibaöaiitcnt rtfalftimwm r verum 11^1efticonipofirioqucd3tni.ini intelleen ^3boc efti^arntm eapitulii buius pnint tractat’i quo ^'.beterminat be epibus intcllccnto pclTibilis.t biui/ pur in buas.qj primo biftinguit buplicc epatione intel f7“8 podibilis.lccndo be vnaquaq^ carum betenninat quot;’'.•Sicut eo^ que vnu funt. Sbicit be prima er guidé ,?,!?*'^*?f‘i'*’^quot;*”’mdiuidualtuin.t.tntcllectuß ltmplict/ rar ‘■®*?^^’^*’^ rft ’n bis eirea que non eft falfum.nä dr fair P'”ic’intcllcetu3 appjcbcnfionc nócft veritas nee «i’iasficutbu comprcbcnditbommcm per bnncfimpli cem eonceptinnbotita be alijS. fed tlla tn quibits faffuj t■P'^rum cft ia quedâ cépofitio intcllcctuu cft.f.circa intel Icctum cóplcroiq t cÓpolïtoig cft veritas vel falftaf. nS quandocnq5intellcctus complcrc apnrcbcnditcnundait do aligd be aliqno p ,ppo(ttioncm affirmatiuâ vel negaz tiuam vtcpbó cftatnl vel bó non cft aval ncceftario in ta li apprcbcnlionccft veritas vel falfitas. ^nteHigedu er Àr.bic cnumcrat c biftinguit bupliccopa'ionëmtclz lcctus poiribilio.l5*na eftfimpler ciiiB apprcbcnlio qua ld v.appeUat intclligcntiam indinifïbtlinm t pmcntatoi formationé in qua nee cft veritas nee falfitas.alia cft ap/ prcbcnlio dus copiera cu afTirmattonc alicnius ö' aliqno vel negatione alicuiusab aliqno in qua cft vcritasvel tal (itas.tbcc ah 21».voeafintdligcntia eópoütor.a comz mentatore autappellaf fidesqj bu intellcctus ei aftentit cilts bieifttr efte fides. Îtertiâ aut intellcctus opationc addit quot;Doanes grâmaticus que eftbifeurfus be premiffis ad peroncm.fed iUJnöponirSlat.qr vt bifit cómcntatoi cómento.rri.jfamofc bifferentiä p qnas biniditur actio intellccfiis.funtbue actionesquaru vna brformatio alia vcrofdes. aft15 coDofitio large bieatta bCjppofitioz ne negatiua q^ affinnariua ^pne tff bf foln be ^pofïnóc affinnattua qm jrprie negatiua ^pofitionêcépofitio . f; biuilio biei bj.

C0icor eo:um que vnum fiunt-SicutVEmpe. Oinr-'^crentultoïumquidcm capita fine cerui ce.^?mc ceriiice gcrminauemnttpoftca compoli ta funtconco:dia:fic7 bee feparata compofita fût vtaffimetró 7 oi3mcnu3:7 vtfimetrumtt oiame tron.

Cquot;©ctcrtninat be bis opanonib^ intcUcctus.i triafint qr primo betermfnat be intdligcntia cópofitoic.fföo be » tdligcnna indiuifibi'liiï.tertio cóparat buiufniodi opatio nes ad innice ibifcba.^ndiuilibile ibitema.tfft at beo. 'ifbrima adbiieï biias qr prio oftenditquó intellect’ com penttres adinuicc. feeudo quo eópenit cas eu tpc ibi.Si antfietoîz.Etcpria arr.oftenditqao intcllcems compo nit res adimiicc p qnodda fimilc fiiptn er opinione.Æm pedodis q opinabaf d- i prindpio gnärionis mudi gene rabatur ptcs animaliu plantarû ab iuicc biuife pp mimi/ citiû que cratîter cas vt capita be p fct colla be p fc t its be alii B.*[|gt;oftca 1^0 pamintiâ congregabanfvt capita eucoirrcmracum pedib’-rc. gie eftdrea cépofitionC; intellcctus qr intellcctus prius intdligitrcs’ fimplcs per limplfcco caru eôceptus.poftea vero adinnieem compo/ nit. ^ndc prius intdligit biametrii O’p fc t limilit alfi metru beide adinuicc oponit cnud.ido vnu S rcliqno vt biametrii no affimcfrum ié bicit er fie cppofitio cox gué apud itdlcctu ppon uf lient c ppofitio conque fiit vun.f. entiu bu er multisfit vnu quéadmodû iPmpcdoelcs bi/ rit ip verc multo:i^de capita fine ccruiec germinaucrut. poftea ;5pofita ffit pcordia:fier bee que fût i intdlcetn pri us fapata poftea ppofita vtafTimctros t biamcfros.

^ntdligcndu er fi opinio J£mpedoelis ^»a fuiflet fimj 1c eilet be ppofitionecntiii er fuis prib’apud näm.^t.p prerboe folnidudt Îln.iftâ fimilimdinc.f.ad manifefti dû ^apofitn fini nó qivclit opmionc. ^mpedodis veraj té qr crcplon nó reorifvrrifieatio fola. Tloluit ergo Æmpc.näm ,pduriftci pricipio entia p ptes.ß non cntia tolalia vt fródcs fine ramie t ramos fine rsdidb’ t capi ta aialiü fine fcniidb’7 pedes fine erunVt -ita Ö rliis, bcc ani fie fepata poftea panneitw oitmgebâf nó fp ficbat taUn puenfes ppofitio, fialiqn ficbat bifêóucnicG.‘©n qn bcbita folia bebiris ramiopiûgebâf.t bebitirami be/ bids radicib’t bcbita capita bebitis colli's 7 fie vltcri’ be césficbat ppofitio 7 potcrattak vines biufaluari tfibl

I


-ocr page 140-

Ttlbér

RmlcgdlfMW (^m aut folia vfn’ô'ceiurtgcbafrartits öU te aufmcbnl aial vniuefpcdden mcbwaial alrcri^ fpC tuilücindccés fiebattaliu pnü copofino i talc atatu non föXfatjbiu viucre:^ cito pibat.yiec folij ponebat talcm poffc fieri^3po(itionê fcd étvolcbataltqnptcs plante co pont CB ptib^ alija vt pree vins en ptibuo bonis t fichât oliuigcné .t its be ali|ct talis erat peffima eópoütio. Si iniU tnó eft in intellcctu qin itcUcct^ pans bs i fc fimpliccf rcru coceptns ab innité fepatos vtcôceptû biametri non cétunetn altcricóccptui tfilr côceptû finicf.i. cómenfn/ tabiliö celle t côceptû alTinietri.i.ne^iticrnrabircollc et lie be religs.poftca ^e bos coeeptns ad ininee copenit fi uc ceiungit ifpoftioe afftnnatiua aut negatiua c bn; fit eeip beecns copofitto i ilia copofii^ b, ce veritao vt ft ft at ppofitio tails bianietcrêafTunct.bû aût fit cop eópofi/ tie mala c indcccs ica c finitas vi aceiditi bac cepolitöc biamctcr - raftimef. Ær quo P5 fimilitudinc iftamefle V8]dc confound t manifeftandu Äpunentem.

CL 01 aiitem factoniin:^ futuro:um tempoje co inrelli'senszconiponcna. faïfuni (nimm cempo litione femper eft.rnäq3 ßalbii5 »ob albo.autfi nonalbum aibo compcnit: contingat autcni î oi uidcntem oiftcrentic omnia-lk ergoeftnon folu5 falfuni autverum.gtalbue iClcon dl : fedvquod erataut erftvniuaut facieno boe itdlectuo e vim

C U0u bedarat qiialiter ïtcllcct’céponiïrcs cü tempo/ |■c c^ntend^toftcndcrc 3’CÔpo^cI■c rcs cû tepote fpeeiaf Bd intcUigcntiâcompoftto^zîbocfmc côponanïcû tepo/ re pnti fine eóponaïentempoteßtcrito autfuturo : ad qb’ ^Jbandn tnnuit talê róncin.Cóponende reo eu tempête pnti mnltonens aceidit ibi falfitas vtli album btcatur nó efte album aut nóalbü bicaf effcalbü fieut qpagnus nóc nlbusaut q-ccruus é albus.fcd falfitas nórepitur lufii cöpofitioncitcllcctus.crgo eépencre res cü tcmpoie pu/ lifpcetat ad intcllcetü eópenentc. zftfimilitcr bicaf ft fi atcôpofitio reçcûtcpoie ptcrito vei futuro . Öleit ergo Ii aüt intcllectus fäcte^z.i.p:ctcrito^:i futuro?icpu0co/ fnteUigens dit cëpenês.f.cft intclleenis res ptentas vf tfutuias cü tpcptcrito vel futuro t fuppic fic céponedo Bccidit ibi ralhtas.falfum cnimicompefirione femp eet nóin fimplici intelligcntia.^t naqi (i intcllectus album «i nou albucomponit autnóalbum.f.fm tempus plens ibi ent falfitas centingit aut firn biuifionem bteere oia.i. centingit intcllcetü oia biuifainuieem compenerc.Sic g cft nófeln falfum aut vcrü cpcicon cftalbus.f5 t g gt;nbsp;eraf But cril.bic aüt tntcircctuo.fcöpofitus cft facicns vnum qb’q5 intclligibiliü piiusbiuifoyvnum p compefitioncj vninsco:^cü aitcro. ^ntclligcndü pumofm comme tatotem commento vigefimo fecudo q . fi intcllceta fingu laria.i.biuifim babita fucrit rc^çz que innuatc funt ré aut In ptcrito tempote aut futuro tune intcllectus intelligit.cü tills rebus tempus i quo funt t pofteaconiponit tpfü CU5 cis.t iudicai q.illc res fucrunt aut crût, ^ntcllcct^ er/ go p;iuo iiitclligit fojtc be p fc talbcdincm be; per fc.po llca intclligit tempus ptcrimm i quo fouis fuit in albedo fuit in fette.bcindc componit res Illas cû tempote ptertz to bicendo epfottis tunc fuit albus. ^nteHigcndû fcöo fin cómcntatoicm commento codem q . fieut poflum^ bi ccre negationem 7 alfirmatlonc efle compofittonc fie pof fnnue biecre vträq5cflc biuifionem.l5anirmaflo magis vidcstor boe nomen compofirio c negatie boenome bi uifio.qm in negatiene componifpdtcaiü eü fubiceto.iaf firmatione aut ptlmo biuidlt intcllectus ptcdlcatü a fub/ fccio virüq3bintfim componendo ? poft cóponlt ea, £35 rrgo .ppofino affirmatfua ^5 neganua póibuicdufibfï^ tlo t biinfio.eompolitio qn vtraqs componit paicaiui« fnbiecto mediate copula ^abiii.biuilie nfuQt m vtraq}^ pdicaiûa fubtccto indiUuictum.qttn i ^pontienc ncg^ ua eft negatio p qua piedicaium remouettir a fubiccioo non in ^poliuoncartirmatiua:bincclt q.inagiB #P’.‘'’’lt;i’ pofiiio negatiua bf bluilio qj compoUtlo.t econiia ,ppB, iiiio affirtnatlua magis jfipiic bicimr compolitioqjb*“’. fio. JntcHigendiJiertio rm commentatoicni q vcnwi ïfalfitas non accidunc compofitioni i ^ponnonibus *9 bus picduaiu cit uome.f.folfi.fcd i cts« in gbuspdicy tuen ^buni.v.g.4302116 awfutt aut crtt.,tttcoiniiicuquot; to: .ppofitioncs be tertio adiaecnte vocut ^poliuonce in quibus pdicatii eft nomen.Jipofitiones aut be icenbi’W iacente vocat,ppcfitioncsi gbus pduatuin ell verbuim Ætipfc non erpoii bar Irani omnino licut crpotiß f«»’ fed vult ill ç.bic oftcudere q ’ veritas î talfiias non nine nlunf nifi in compofiticne intcllcetus.t Ixv bectoiatwm i compofiticne rci u adinukcm qj in compolitionc reruj cum tcinpote. kt tune f111 cum bicunt res adinnwm eomponi qn compolitionc pdicaip eft nomen vt buenoo bo eftaial qi i iliaaialtompenit cü boniinc.fcd ronf(O/ ponuigt;tres eu tpc qnpteduatu oft verbum vibucao lo: lis full autio2tia ent q: lépus ipouatu p vcrbumeoinps' nilfcü Ib:.quantu ad id qb cxplicamr 111 cópoliuone.J?) tcnente6aliü cjpofttionê bicut,qgt;itadtin compolmoeio poniinttrcoadimiiccin tcütepoic.lcd iiioiüiiic au 01/ uerfa q: refpeciu fubiccti t pudlcad folumfit cempolmo rcrum adinulccm frd rcfpctiu coyt oidinc ad eopulam vei balein benotante tcmpiiS fit cópolino rermn tu ic|^ re.3ntelligciicu quarto fin commétatoicin q did Qb fa clt bcc inteliceta finguiaria.i.binifimefle vnu peompon tionc, poft qjtrant mulciatctnic Icctus niaicnalis.Jlte cium biftinguit intellecta fingularia.i.biulluin tcoinpo nIt confilnilia.I.conucnitniia paflirinalioncni ï biuidit biucrfa.i.birconucnicntia p negaiioncni. 0 po;ittcniiii vt viirus conipicbcndês Iimplicia rcoinpofita fit cadé. CC^ndiuiliUilc autemquomam ouplicucr poté tiaaut actudknibil ipjcbibct mtclligcie indiuifi bile cumlongitudinein iteliigat.3ndiuiübili0.n» actu aii.cr du ï in tiiupo;e indiuiiibiluJS'iiuiliter emmtempus oiuifibuctinduiilibile longitudtni dimencnim dloiccre aiiquid in,mt'üiü intcliige re vnütß.non cnim cft nifioiuidatur »led aut po tentia feeufumwvinincß mtelUgcna oiniidio^5 Diuidit î tempus fimultunc.aut iniongitudinc.ii veie eft fieuter vtnfeg ïitempode ccpi viniqj. (T ^ic betcrmtnat bc intclligcntia idluifibiliH.r ina taz Clt q: p2io ondltquó itcUigif iqimlibile fm actü.feb'o quo itelligif Indiuifibile fin found.urtio quo iicHigifidiuifi/ bilc lunpfr.leba ibl.06 aüt. «Ccrtia ibi. 'Ipiictti auicin.

Sep2iaondit quo iteUect^ itctligitcóunmi f111 fe acec ptü ïquo iiclligittpfü vt accipif biuifii i ptc qin continuo 15 fit bimfibüc potentta.ê tn indtüifibile fm actu q: c actu Vnüitdiüifû.Æt vult q'qn itellect^ticl igit.v.g.lógitoz dlnéfni fe fuptaiüe itctligitidiuifibtlc.f.aciu eitpcindi mfibili codéinö.aUä Intclligit iplä lógitudmctoiâ tico dé inftanil.fed cn'iicUect’ intclligit longitudinc builden/ doipfäin ptcs i buasmcdictaics tuc intclligit biuihbilc citpc biuifibiU Infctllgcndopiius vna nicdiciaiê longi todinis i vna ptc temponstpoftca aluin medictatc len gitodinio in aha ptc tcmpoiis. ^nac intcllectus hmili/ ter biuidlt vel non biuidit longitudinein c icinpus.ióöi rit. £ttn autindiuifibilc bicttur bnptielier,cft chiih Indiz


-ocr page 141-

ftfibilc potentfa aut attu nibfl Thibet inrrHcctum intelIt Rte indiuifibile.f.aan en longimdinc itdhgat Mptani fiHecnun ipfa longitude» c mdiuifibilts aetu ti rpe in/ awtiibih.Gcj tune intcHigit itelleetus.X^nteinpusi quo intdiigit !ongixndoeft file iudiutiibiic’c Muilibilc longi wamujtlen igif efl Pieere cp iteiUgerc vtrüqs.i.totü Ion SHudmcfiinnilitinteiligcre aligdi medio tempons no wan c.i.eontingit Iwc mfi Piuidafipfa longitudo.fj aut Wtcnna.i.foinj eflPiuiiibiiie ipfa longitude z non aetu wintelligift^jg (^,„„1g^t^ (^jintcUcetus intdligens fc ■lu vtrijqjbiinidioy longitudinis1 eni biuidit tune tc/ ws nmm vt i longitudinc.gi vcro e.i.ecntuigit itdle/ ^inteiligcre longitudinc ficut aliqaqii eft ei vtrifqj.i, ™ui vnu cotinurt aetu indiudutunc efl.i.eonnngit q, Ion wdofiuc linca ßcaccepta intdligatur in tpequod efl er s'*’”-fP^ ^quot;^ continue r aetu indiuilibili. ^ic Uwat Ptruiii intdlcctug poifit fimul plura «eiligere Pi mw intentionib’.Ärguif ^ fie. TJ^timo bûintdlectus ^^nit pjcdicatü cii fubiecle fimul intdligit fignifieatum ^»dkati t fignificaiü fubteett er quo taliecepofttio fit fu inflanri.fed talia fignificata funt plnra aut poflut ^'^'’’rp5indiflinctio intcllcctionib’inteltigntur.f,intdlc “’uc^icati r intclleenenc fubtecri.ergo intellect’ pét fi pluraintdligere biuerfia intdlecrionib’. Secundo quot;«10:18 virturio r potennc êintellect’ q, fenfue. fed ide ulus poten fimul fenfire fenfibilia binerfa biflinctic fe «'onibus.ergo tc.ps pua di maien.nnno: bedjrat q: fu vifiia p0t fimul vidcrc albedme carte r nigredine tu ^^‘^’•'” 'oifionc.fj biflinctis fpc (omp:cbcdti Öiu'c^^”*'’ Poffibficeftq’ icogitatiua finjpbatafmata Iibr'°^°'’'^‘''‘’^ ^“*’^“-*^”f*^ “‘ ^mouendu mtellceni pof uf5 eque foma nine quenf vtru ab aliquo ilioy meue Uttdi*”'^quot;^®“® polfibilis redpiendo fpem itdiigibilcj r bef. nbsp;””-«w no.non pot bid tpnon cu nikil videatur jk '^^'''^^fiautbicaf cp fic cum non fit maie: re q? moucaf UHjflî ab altere fegt q^fimulab vtroqjmouebifad i

’SCudü quidditates 1II10 concfpondcntcs biuerfis in te. sïiiarto oio virtus que cognofcit bif P'*a itcraliqua fitnulcognofcit vrriiq; illor fub p?o/ din»!^”’'’*’®’^’'*^ intcllod’cognofcit bifferentiä int albe Wk‘quot;Srediné.ergo fitnul illa cognolcitfub jgt;p:i|0 ra 111«^°quot;°^ F^quot;^ ß,pp:ie0 conceptus t intdlccnbus bi/ tdlf”®* 3”fppofitnvidcturcflrc ap.bic g vult q’üi 'fusbiuidit longitudinc in Etcsintdligciido cas bi do ^ï'’‘*^**f™o nibus q »tune et biuidat tempusintdligê alia • ^f*^” •'’f’SÙndinio i vna pic tempenstaliam in imm '’”” ^Pf’Kcct ücas fimul biuerfis mtellcctionib’ ?Serc poflet. j£tidem veile vider feb’e tbopicemj , ^’ft.tontingit aüt multa fcireantclligerc aut non. ^^“^rP'udbapbifice btï bi.nibil.n. ronfingit intelli/ o^euointelligente vnum. adiftudbubiu refponde coitcrtcncnde gtem negatind pp auctontates iiüc al 8atas,^(rones plurcs addueunf p faneni Xbomatn ’uos adiflud ^bandum. iStuarum ptima c talis. mms virtus mdiinfibilio que eu ad aligd fe pucrtit ad bift *^‘^*'f*”’“’^™’quot;”’ Pficft fimul pluraintclligcrc ^acua intcllccrionib’.fcd intdlectus eft buinfmodi.vt

**^’‘’^^ caufis.ergo te. Sccuda ficut fc 1?5 cc/ (T’a oiuerfasfiguras fic fc bjintdlectus ad biucrlaf fpc fimiTr'''®'^'^® '^ intcllcctionc0. fed vna ccra non pot pJ''ugurari biucrfisfigurio.crge nee idc infcUcctHS fitnulinfoimari biuerfisintdlccrionibus. Sier ^ ”,'08virtufis non potefl fimulelfe nifivnus actus p (r‘‘'n de fcnfu tTcnfato.fed intcllcctio c act’ intellect’. Ü® «. giiiarto biuerfe ffêsciufdcgeneris nö put “1effe in codeni fubiccto fm idem cius.fcdintdlcctio lgt;tuerfarum return fm fpeciem funt biucrfc fpecics eiufdcm generis vt mrcllecfio albcdinis t intclfeetfo ni/ gredims.quarr tc. Ægo autcm puto q, eppoßtum bu tus bctcrminationis non fit minus ^ habile pp qb'ipfiij befendens refpondco ad iflao rones. 2ld p:im5 cum bicif.0mnis vittus indinilibilic que cum ad illiquid fc conuertit ad illnd totaliter fe connertit negaf ifla maio: fi fic intdlfgaf g? ad tlltid totaliter fc eon uerrit fic cp non ad aliud vt eft ad jopoßtü argnmenti.imo eadcm virt’ indi uifibilis pot fimul ad biuerfa fe coni'crtcrc ficut ide pun/ ctus indiuifibilts pot fimul elfe terminus biucrfarn line arum cl fccundäbicifcpnon cfloio fimilebcccra to: dinc adYigitras t be intdlcem in o:dinc ad fpcs intclligi bilc0rintdlectioncs qm ccra eft co:ptisr figura eft qua litasco:paliot needle eft fi cade ccra bcbct babcre btucr fas figuras ^ cadent ps eins fit in biuerfis fitibus.T hoc non eft polfibilc fimul. Intdlectus autem eft in co:po:c’ -rfimilitcr accidentia que in eo reperiunf. ideo intellect’ potcft fitnul biuerfa accidcntia^rceipc.quare quod ^ fimi li accipif non eft fimilc. 2ld tertiam cum bf ip vni’vir tutis non potcft efte fitnul nifi vniusacnis vcrnm eft re fpeetn ciuidem obiccri ,ppinqui.fed refpeetu biuerfoinm obicetor non eonucnit fimul clTc plurcs actus vnius vir tutis vt aeeidit in ,ppofito. ^d quartum negetur ma/ io: quia time biucrfc feienne non polfimt fimul efic vcre intclleetinquod tn eftfalfum. Zld auetoytates xlr. ad p:iniam rclpoandef q? illnd bictum Sr.intclligi bebct be contingcntt 1 non be necc fl'itatc.eontingit cnim intdlc/ ctum btuidentem longitudtncm fimul biuiderr tempus, fed non eft ncecftariii;.2ld feenndam biei potcft q, JXk. ibi vidernr innuerc Iblunonem ad boe argumentum viz dclteet.0mne feirc eft intclligcrc.fed eft mnlta feirc.crz go eft multa intclltgcrc.fcd omnis leien 0 leit multa . crz goomnis intdligens intdligit multa.ecrtiim cftq, non valet pua q: licet omnio fitentia fitmultc? er quo eft b’ co plrro.quarc bicit äk.Q ' contingit mnlta feirc vfr intelli gendo.i.q-omnis feiensfeiat mnlta . fed non contingit mnlta intclligere vniucrfalitcr.f.q^ omnis intdligcns in tdltgatmnlta. ^d tertiam pi jq-quinon intdligit vnu nullum cnsintcUigitippnontbtl.

CJ0 nod sur cm non fecundum quantitatcm in diniftbilnfed fpennrelligittindtiiifibi'i tcmpc:c? indtrnftbili anime fccundum aeddenfantnntT no mA uanmm ilia oiuilibiliatqnod intdligit t in quo tempotcifed inqnantuni mdinfiW'i.

öryluneoftendit rir.quo intclligi? iudiutfibnefm fo: main cbuo facit.p:gt;mo qb bictum efl.feeundo corn pati/ dnufibilc fm fonnam ad indinißbile fm actum quod eft mdiuifibilc fm quantitatem continuam ibi fceunda ineft atitem. Bieit be minin. 0-nod afit indluifiltile cno fi 111 qnantitatcin.fed fpceic intdligitnr indiuilibili tempo re t indiuilibili aie eoneeptu .Pn’neeidms«üteennngiti dinifibilc fm fpemfcii fomiam efic.fed indiinfibile biui/ fibile fim fpem qS inteUcctus intdligit 7 tetr pus in quo tciiipoie ipfuin itclligit intelligunfur ab intcllceiui quan turn funtinditnfibilia t non inquantu ilia btuifibilia fût. 23ndc in bac Ifa eft tranfpofitio vt bicif commentato:.

^ntdfigendum q- per indiuilibilc fin quantitate intel ligU Äip.niud quod efl vnnm fin quantitatem eontinui fine fit pmancno fine fuecelfinus. 7 boe eft mdiuifibilc ac tn licetpotentia fit biuifibilc ficut vnalinea vnum temp’ tc.‘fiber indinifibilc aurem fm fpcs intdligit id quod c vnnmp vnani foimaqbideo bieitiir indnnftbilc fm fo: mam q: eft aetu vnum 7 non plura fomialtter ficut vnu9 bomo vnus equus 7ita be alijs.tft talc licet fit biuifibilc p accidensp btutlioncm fubiccti quod fuc fo:mclubijeiz tiirt amen potcft intclligi totum fimul.7 in tempote indiz 1 :


-ocr page 142-

BifibflifiBC in imlanti itunetntdligiftJqj iiidioifibik c non Ûq5 biuifibilc.linit intdligif Cum binidttur in ßtea pnuaintciligcndovnam ptemepolka allante tune in/ frtligitur in tempex bimfibiii . £rquo P5q’ polTibilc eft q»illiquid fit iiidinilibilc fiii fonnam qncdiii eft biuifibi kPniquann 'taté.ficvnHa c. una eft indmifibiiio fin fos main móqnóöictum eft qui eft tn eft biuifibtiia fm quan tifafem eu babcat ptee quantaa acm eontinuataa admuiz rent fine non eontmuafas quanntatiue fient funt earnes olTacc, C.bpj quia btcitnrquinto nietlsapbificc eotiz nun fimtqnoy motna eft vm'a.fed Hat vnsm’ptem equi inoueri rcltqiM non mota.ergo non eontmuanmr adinz Mieem,

lt;r5ufß ftufem vnqsbwahqwd indioifiMc ♦ [5 font: non feparâMetquod facit tenipuevnum.T longinidmcninboc fimilitcrin emni eft Leonti nuo-7tcnipo:c 7 Icgitudine*

lt;C Comparât bunifmodi indmifibilta adinnieem often z dendo ft’ torn vim fin fbsmam q; vnum fin quantitate eft vnup alfqnod indiuifibile I5 bifkrenrer.Oicenftneft efir vfiqj bio be quibua ink bietü c aliqb'idtuifibiie qö'fa ntea vmi.ftd fouc indintfibileqb facit tepus vmi e lonz gitudinein vua noc fepabik e boe fimilitcr eft in omni continuo e tpe e lóg'tudnic.iêdfnpplc no fie eft be indiz mfilnli qb facit vnuƒin fosmam q: talc aliquado c fepabi Ic. ^ntclligendn psimo q, ta vnufm fonnä qj vnum fm quantitate eft vnu p.nliquod indiuifibile. 2égt;iide Ifnea eft vnup ptmetii qbeontinuat cino ptesadmuiccelepuo p iftana.modo punctno funt indiuifibilia ia actu qj poten lia bitiifionc rcali.^qinio aut vd lapis eft vn^p ciao fos ma que p fc indmifibilis ê lie; p accidcs fitbinifibilis ad bitiifionc fiibieeti.e omnia ifta indiuifibiiia funt i aliquo bmiftbili vt inftâs tn rpc pûctno'i linca fosmain materia tc.T flit ab cis infepabilia t rone iftox indinifibiliiij ilia qiios: flit indiuifibiiia btpknr’vtfupiaofttnfii fuir. 5” tdligcndu ftendo q, bitterctia que eft inter vmi ft 5 fonnä Î vmi fill quantitate no ê (cpabiic.fcd indiuifibile qbfiz cit vnu firn fösmä eft feoabilc.itl moderms erpofitosib^ ficeolucntt intdligi.f.qb’ indiuifibile qö ’ ftcit vmi fin qj ritatcnócftfcpabilc.i.non éea fcpationis t biucrfiratis benominatois totiueeonrinuc t fuaru ptiiiquâtitattuarû îmo oc0 ptes cotimii fm^ fût ptes continui t fuu totum candc babcnt benominationc qinqueltbct ps tpioetpa çqueftbetps Imce c Itnca t vR-qudibetpsqnâritatiua p finui c coHnua fiuc fucrit accidcs fine fubfiantia. Sed in dmifibiicqb 'facit vnu fin 'onna aliquâdoé fcpabüc.i.é cniepafionio t biuerfitatis öenominaföio totiusifiiarn ptiii quäriratiuarß qin i talib^ no oco ptesquäntatiueba/ bent candebenominatione oi toto vt ell vmi f111 fonnä. ï)ndc non qudibet ps quamitanua bois eft bo neequdi bet psquantitanua equi cequus 1 tta be alijs.Momenta to: ante eommento vigefimo qurrto boc aliter inter intel ligit no poncndo biffcrentia taicni qb totU5poteft, patere er notabili pteccdentc.

Cquot;Ibuncmm antem 7 ommaomilio : 7 lie iodi uifibilc nicnßraiiir Heutp:iuaho:7 fimiliaratio î alijs eft vrquomodomalum cognofeet aut nigra: contrario enim aliquo modo cognofeit.

Crifi'ic oftendit quointelligit biuifibile fimplieiter ficut eft pucrus.t bmiditur in buss q: ptimofacft boc.fcdido oftendit cp inteHectusqintdligit aliquid p pauan'one ale tenus fine p fotmatn fibicotrariä eft be fc quid in potez tia r non in actu ibi. 0 po:tctaut. ©icit aut be puma poctain auttomnio bniifio iqbeft fie indiuifibile.ffim piicitcr fioit piktiisjnonftratur.i.inldligttur fici« psi««

tio que intdligifur pbabitii ltbtoppofitu r Itmilis ródîf alijs pn'uaiiuls vtquöcognofeit intclicctus maii amniç, grû î refpondens bicit qgt; iteUcctus cognofeit inalû aut ut grû aliquomô fuo côtrario.i. p fuû conirariû.nâ nialom cognofcitp bomï qo’cft fuû eoiitrariû rfimiliter nigruui p albû. 5utcUigcndü psimoip pûctus bieifpiîctuf î öi »ifio punctus quident vtcaret pttbuo.biuifio vero ,p0i to fiip co fit biuilio lincc ^niclligcndufcciidofm com mcntato’ëeómcntj vigefimo quinto g -vniucrfahter ces pnuationcs nó cognofcutur nifipectiaria.f.pcegmtio/. nein habituaî p eosnitionébcfectus habitus î biciuic» débatp nigredinem p:iuationc albcdinis. Jta cnim eu bc lenfibusin iftis rebus fieut bc intdlcctu qucadiuoda enim fuit bictû lUie g,.vifu8 eépubendit obfeuruaté p co p:chenfioné bcfcctua lueis ira intclleetuaeopiebcdu pu uaiionem p côpiebenftoncm beféetus tonne.^ ^Itccrz go crit o:do i eognitionefenfus t intclicet’’qu1 pamf® gnolêiit fonnam.feeûdo cognofeit befeetuj tonne .tertio cognofeûtillius p:iiiationc. ©nde intcHcctus pimoeoz gnofeit aliquam magnitudinc.bciiide cognofeit aliquid non babere ptes qb bcterminat ipfam maguitudinc îp tes ciuscû non fit infimta.vltimo aüt cognofeit pûtiuip magnitudinceftpnuatum. aftquibus P5Pmno jm^ non capif pnuatio .p côtrario pofitiuo ininoaspiectiois q: talc poteft eognofei non p3ccedente cognitione cotrarU pfection6.fcd capitur ^p:ic ,p carciitiä fonije politique m fubiceio apto nato ad emo rcecptionem. ‘(paiet feenw do g’puetus nou eft pîiuatio eû fit piineipiü quantitana continue.fed tarnen intcUigi poteft fieut psiuano Ii aceipi atur vt caret cominuitatë.î psiuatio nomine iinpoitatur p continuum antcm tune intdiigimr vt fit fibioppomum vt habitus pnuanonufieuf bictu dl p:iuo, lt;17 x^pouct autem potenriadie cognomens:« eOe in ipfotli vero alicui non in cftcontrariu ip^ cognofeit fe iprum.ractn dl 7 feparabik» lt;I73tl«c ofteuditginteilcctusquicognolcit aliqutd per fiiuücontrariu dl quid in potentia biccns. 0 po:tciauto hums mtcllcemin quicognokii aliquid per fiium contra nun! elle in eognofccns potentia ï cfk inipk aliquomo ipfum contrariu pquod aliud eognofeiwr.fi vero alicui intcllcetui nomeftptrani per quod aliquid cognofeit vel potcnnälitas ad recipicndiî aliquodcontrai io^ipfuin fe ipfum cognofeit:tdlactu Icpabile vt cft iutellcitusiutd ligcutiarii TmarimccaufcpmiM:. 5”f‘^*'’®^ '”^“l’? ’’'‘’ fm cóinentatosem : g? opostet vt intcUccmo eognofcës ba bitü r fiiam ptinatfonem fit eadern virfus in fe qucadiiio dikognofcns obfeuntatcm t lucë dl cadem virtuo viz fus.Ætq. ifta virais cogiiokcnscompxbcdatpnuatio/ neni compicbendcdo cr fe cflciii potcntia cum fuerii in pofentiatr eompicloendat crfc vtiüqs.f.dTe m potétiat dk in actnit ifta cft bifpofitio intcllceius nialis . Bult igitiirg - fi aliqua virtue bebet compicbcndcrc pjûatioz nein p cóccptü hmpliecm t affirmatiuuin euiufinodi fût tcncb:a eccitas cc.ggt; illa eompicbcndai fc elki potentia pj:quia aliter non comp:cbcndcrci fe venire be notina habitus in noniiam ptiuationis t notäter bicitur percóz reptum fimpliecm talTirmatiuaimq:bc compiebcndêti bus per cóccptü eomplcrü t negatiuü:vt pIcritB bcfcëtbe lenfibus illud nócrpcdifiq: nullus fcnfuscftfapia fe fó7 nerfiuusiT talie virtiis cti3 bcbcteomp;cbciidercfeali/ quädo dlc in actu taüquädo i potentia cum coinpicbcn dat aliquädo fe habere nofitiam habitus:rnöadbuc p:i uationis.fed ipfam polka acquircrc creonfequeutit per bcduitioncmivtpoflapparcbit. ^wcHigciidumfccii/ r do fm commcntatojcmicp fi fucrit aliquis itclleetus qui nótnuciliturquandoqjintdligcns in potetw tquädeq}

it In

k

It k 8

8 ti

ii

-ocr page 143-

^crhDö

igcna in acniaunc Ük tuteneftus non intdligct pn’ wneoinninoninmo nibil intdltgct crtra fc:ïboc «ft lig '’!quot;-*'’’®quot;’fl’’ibuo bimdimr lAcintdlcctus.f.inatcna Uen *'’*^**f^“ agcntc.f.qgt; in boe mdlainiiiwrMli in/ tü nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3S’-’gt;it£ante»n actus tantum non peté/ teil’ *?'ï’’^“ö veile vidctur coinmcntato:;q? nnlla in agentia intdiigat ptiuationem: t ÿ nulla intdligcna ^‘•■gat altquid ertro fcequia qudibet cft femper actui ^“■gensîtenendo tarnen quälibetjntdligcntiam intdli “^'■^P’4uationes vt multi alTcruntbictum commentato/ » hepoftet glofan videlicet cp nulla intcUigentia intdli wpauationcm omnmo.f.ger notitiam biilinctas a noti «habitus fibioppoliti. ficutfaeit intcllcctus poftibilis: Jhoniam qucUbet mtdligentia per ptoptiam eftentiam ^dhgit vtrunq, videlicet libitum t pnuanonem . Æt .'^9p nibil mtclligit crtra lc:fic modcrari poteft q» 'hilmtclugit quin illud intdiigat mtdligcndo fc.fcdöc ^ainplius fup:a commento quinto.

*^lt;1amem oictio quod aliquid oeatioJkutaf ''inatio vera cft:autfalü:omniö mtellectue aurc ■^ omnis.fed qiii eftiphue quid erttfed in boc cp Muiderat effetveruo eß.z non aliquid oe aliquo ’M liait videre p;op:ij verumelt;l*fiautem bomo «“um aut non:non veruj femper.lie autem fe ba ^utquccuncß line materia fünf.

ibiccomparatinteUcetum fimplieium ad intcllcctum ^'itpofitomuKt öuo facit.ptimo boc.fccuudo rdumitq ®nibicta luperius ibi. 5dem autemeH. ^ult be pu/ ^^ïbcc fit oifFcrcntia tutcr intdleetum fimplieium ‘tin ^Iccdini compofitomnnquoniam intcllectus limpliciuj 'hipcr dlverus.fed intcllectus compofitomm non km dl verus.fed ê aliquando verust aliquando fallus ^''ucbt.amp;'iiaiitcmomiiisquidcmbicfio.i. eompofitio i Waliquid Öieiturbcaliquo: fieutaffirmario aut fupplc uegauo vera autfalfa.fcd non omnis intcllectus cft vc/ huƒel falfus. fed intcllectus fimplcr qui eft ipfius quod JJ’fU^inboe q’aliquiderat cftc.i.tpliuoquiddiians t hentic rei veras eil.1.femper: fed intcllectus compofit^ •h^ho aliquidbicitur be aliquo non femper eft vcras.fj «Mliquando veras quot;taliquando falfus. Ætboe bedarat ^dimilc biccnsgp ficut vidcre rcfpcctu piopnj obiccti ^hii8femper eft verum: lie intcllectus fimplcr be ipfo:q. Well femper eft verus. 29idcrc autem fi iUc quicftal Uhs fit bomoaut non : non ell verum femper. fed eft aliz ^handofalfmn;.! fimilitcr eil be intclleetu eompofito.ift Wca fubdit:qquccuuq3 autfunt fine materia fie fe baz hint.f.q, femper flint vera tnunqjfalfa. 5'’t'-l’*5f’’' hiiiiiq! commentato:eommento.rrvi.tllam littcram:fic •htem ft babentqueeunq; fine materia fut.buplieitcr «rz Wit.l3nome do qz lient vifuo rcfpeem fenfibilis ,pp2ij 'dnpcrdl verus.Kirca autem fenlibilc non piopjium: ■ihiarimcpcr aecidcns non femper eft verus.fedmuUo hfh3 faififieatur : lie Ie habet circa intcllcctum materiale: Well a materia feparatus $ ipfc i actione eins piopita: Well foimatio t fimplcr quidditatis cognitio:fcmpcr é I’erus.fcd in acitonibus aus per Beeidens t non ,pp’.i|3 pquibus aliquid be aliquo bicitur non femper eft ver^. u n“’®*'^quot;® falfus. j£tbee erpofitio magio adberct hännaiioni antique que eil in numero fingulari:videliej ! nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'^’^ Ölfpoluio eins quod eft abllractu5a materia: Jhanc erpofitionem inntatur ttgidius. zAlio mode cas «pomt comnicncato:biccndo q gt;licm vifus refpcctu ob z 1teil '^’'■P’*gt;fi’upcr eft verus:lie eft be bifpofitiombus iz l nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;hectiuimablb aetomm a materia fine ipfarum iniclliz S'nturum que in fuis actionibus femper vcre t nunqj fallc:eum in cis non inucniatur actio per Beeidens: que eft euin eompofitionc pjedieatfeum fubiceto. fed foluj ec rio per fe fimplcr t intuitiua tquia fuum mtcllcctu eft abz Hractumamatcria:i buic eonlbnat tran flano noua que c in numéro plurali.^ cam Sllbertus mfcquif.

lt;17 Jdcni autem eft fm actu5feientia rei: que vc ro Pin poteutiam rempote ptiotéin vno onmino gutem neeg tempotefiuntemmer actu ente oio. er TRefumit quedarn luperius bicta bi . Scicnna autem firn actum eft idem rei feite:fcientia vcro que eft firn poz tcniiam in vno cft p:io2q, feientia in actu. 0 mniuo auz tem.i.vniucrfaliter ncqs tcmpojc.f. cft prio: feientia in poicntia:feientia in actu.fed potins ceontra cnim omnia quc fnnt in aem,pollq5 fiicrunt in potcntia furtalia er co quod eft actu:t bee omnia fupta funt beclarata. Sed circa bicta cadunt buo bnbialittcralia. 'ß^umum eft quia vidctur q, Aly.ibicontradicat.yiam in puneipio capitu li bint;qpcirra intcllcctum fimplieium non eadit veritas vel falfitas.bic vcro ponendo bifférentiam inter intellcz etuin fimplieium i eompofitomm bi.q; intcllectus fimplt cium femper cft viriustifta autem rcpugnare vidcntur.

SIcetmdum bubinm ctl:quia Stip.vidctur veile q.pö dus eognofcatur per conrinunm fieut pnuatio cognokiz Wr per babitum fibi oppofitnm:boc autem cft falfijiqnia ptopuus cognofcimr piinetus qj eontinuumi’ rper eonz fequens non cognofeitur per continuum;ptobaturaduz pmurquia per Zfy.in ptologo libupbi. puncipiata coz gnolcuntur cr eognitionefiiotum pnncipiommrelceto/ rum.fed indiuifibilia fimt electa r puneipia biuifibilium ficutpunctus linccvnitas numcri inftans tempouf.qna re re. 51'^ui quod ponitur in biffinitioncalicuiuo puz uscognofeiturcum biffinitio notifiect biffinitum.fcd inz diuifibilia pommtur in biftinetionc biuifibilium fieut pa ctits in biflrinitionc.crgo’ïé. «Ad bee rcfpondetur.amp;ld ptimum bteendo q. veritas buplieitcrfumi poteft.f.róz muniicr t pjopne. tfommunitcr fumitur pro quaeunq; confonnitatc eognofcentisad cognitumtihocmodo fu/ initur bic bum bicitur q’intcllectus fimplieium femperc verus.‘|fgt;;op3ic autem fumpta fumitur pio eonfomiita/ te altcrius partis contradietioots: be qua poteftelfe bubi tatio vclccrtiiudoadipfamrcm;r boc moclo fumitur fu pra cum biciturtcpfolmii circa micllcctom compofitom^ ell veritas autfalfitas:fimilis biftinctio poni poteft Öfel fitatcr ficremouetur mftanria. Sed adbuccontra boc aliquis poIÏetinllarc piobandoq’non quilibct intellect* fimplcridl veras ptinio modo verdaten! capiendo.quia fi fie.tune euilibct conccptui fimplici intcllectus pollet in re aliquid concfpondercieonfequcns falfum be bis con eeptibusebtmera bifcoeeruuo.ergo te. iRcfpondcf ^bictum Sly.folum habet intclligi be intellccnonibus fiinplteibus immediate a phantafmatibus bependentiz bus;eonccptU3 autem cbimcre r hircoeeriii non funt bu ins.fed immediate bcpcndcnt a eompofitione miellcetns componcntio adinutcctn biuerfos eonceptue bifparatos abfqs copula vcrbali;ficut conccpttim birei cumeoncepz tu ccrai re. 2lli) tarnen bieuni cp iUio terminis voealib*: vcl fcriptis chimera bircoecruus no corefpondent imS tc conceptus fimpliecs.fcd eomplcri. lAcl fun bubium conceditur q. continuum puns eognofcatur qj punenis caret eontinuitatc 1 partium biuifibilt't.’ic:ficut vniucrfa liter habitus ptius cognofeitur q, puuatio. a?lgt;oc!u8 autem fm quern mtcllcetuocr notita habitus bcducitur in notitiam pjiiiatioms ci oppofirc talis efie videeur:qus niain intcllcctus piimo rccipit in fc fpccicm habitus per quamipfum cognofcit:bcindc intcllcctus fsetus in actu Per fpccicm habitus t dus cesnitionem redditur vigoz


-ocr page 144-

r*fioi Qj piius:! clTicttur potena bedueere fc ad fognoz fiendum oiiinc iHud qnod habet otdinem aut babitom il (urn./tont ergo pnuatio fibioppofita habcato:dinc5 ad ipfum ficut negatie habet otdinem ad atïïrinarioncni .ió tntellcctua habita notitia babitos t politiui per biicorfn bedoeuorin notieiatnptioatóis feo ptioatioi. /fr quo paaret gfper candent rfweiem eognofeitur pofitioont ï pa iiätiütint:fttefdrtnc tanicn 'rpcr panBpofitiüünt q; ptiz iiatiooitt, quot;|pgt;atet etiant gp I5 (ntelicetoe non poiTitin/ teUigerc non ens Pnt q, opponitorentitranfeendentis fó pto:qiua tone intclltgcrct non tntclligibile; good iinpliz cat:tanicn bene poted intelligcrc bone tenninum nóena tntefligir foloin cns negatiue tarnen. 2ld rationes erz go iit oppoiitom.Ïld pantant Öidtur cp in notitia pei fez eta qttc vltinto babetor paneipia paos cognofcontor qj paneipiata.t boe vult ibi eX^z. fedin notitia iinperfccra qnc in nobis eft paoKontingit econtra.Æt dnuUter refz pondetorod aliani.

^dcturautcm fenfibilc er potena ep fiente fenfitiuo actu agens : nonenim pariturneq^ alteraturade alia bee fpe cie6,motii6:niotueeniniimperfeeti ac tue:finipliciter 3ute5actus aliter eft qui perfecti.

C^oeeft qointutn capitolunt hot'us pnnii tractatus : i quo zAv.betentunat Pc intelleetu polTibili per compara tionent ad pbanialiitata a quibue ntouefur: 1 biuiditurt boas partes : quia panto ollcndtt qualtter fcniibilc moz uet rcnluin,(ceundo airnnilat niotu5'intellcetos ntotui fe footodendendo q- ita fe I?abcot pbantalinata ad intt Hcz etunt lient fcnfibilta ad itnCunt:féconda ibi. ßenttre qui dem igitur.©epama vult q’fenfibilc bcducit lênfutn ö’ potentia ad aetumtïq,motos qui fit in fenfu a fenfibili non cftjvcios motos qui cd actus imper ceti: fed cd ino tusimptopaebietusqui cd act^ perfecti.vndebicit.Scz fibilc autem vidctur er fenfttino endente in potentia ede agens actu.i.rcduccns fenfont öc potentia ad actontaió cni5patitur neqjalteratur ptopac.10ttdc.bcc fpccics nto tos que fit in fenfu cd alia a inotu ptoptic bicto. 2IOotu3 enintptopac bicfos cd actus imperfeeti teins quod duz it fuccclTiuc be contrario in contraritint t be fotma in fo: mant bonce pcrficiatur vt in tertio phplicotunt fuit oden fum.ßimpliciter autem aliter cdactus'liuc motus 'iUcq cd actus perfecti cuiufmodi cd ipfomfentire. .Jntelliz gendumpanto q’tranfmotatio que fit in fenfu a fenfibili fiuc fit rcccprio fpccici fenfibtlis fiuc fenfationis non cd motos ptopac bictua ptopter boas caufas. Ipitima cd quia ftnipcr in moto ptoptic bcó aliqua fotma abijcitur a fubiceto com fît be contrario in contrarium t in adz ucnm vnins contrarij altcrom abijciatur.3n iranfmuta none autem fcnfus non opottet aliquantabijd foanam: qtiia fotma que inducitur fcilicetfpccics fcnfibilis vel fcn fatio non habet contrarium. löndc vifoopoted recipe/ re fpecicm colotis ant vifionem nihil 'bcperdcndo,: 1 ita be alijs:Tft in rnutatione otganitactus rcali aliquid obij dafür illitd non per fc facit ad ciusimmutattonem fpiriz tuaient.fed niagio impedit pioptcr quod quäuis ptimai mutario fit vcrus motus: non tarnen féconda, jcllia eau/ fa cd:qiiia in omni niotu ptoptic bicto fotma que induct tor fuccediuc : inducitur immutatione autem fcnfus föt/ ma que inducitur vt fpccics fcnfibilis aut fenfatio fubito inducitur 1 in indanti. ^ntcHigcndom fecuudoq’Có/ men tatot commcnto.rrviii.moucf vnaiii qoedionem t foiuit quomodo cd tquomodo aliquid immatcrialc po/ led recipcre cum caofa receptionis fit materia, ßoluft

oieendo q materia non edeaufa receptionis liinpliciter. fed folmn indiuidualis qualts no cd ilia que fu in ilium/ tcnali.

erSentire quidenngitur limile eftipfioicerefo lumeinteiligere.

Gr^lffimilat motom quifit in intelleetu motui fcnfus id boo facinquia ptimo alfinnlat vnunt niotum altcri quart turn ad fimpler iudicium t fimpliccm apptehenlioncm. feeundo alfimtlat vnum motion altcri ptout ibi habetd belectatio aut inditia ptofccutio vel fuga:ibi. ÊuniaB/ tem belcetabilc. ©icit be ptima q» fentirc quidem igi/ tur quod cd fimplcr apptcbendcrc t iudicare fn t feufuj cdfmule iplt biccrc folum i intelligcrc ided iudieare er apptcbendcrc folum p intcllcctu3:quafivelit biccrc lily, q-ficut fcnfus aliquando apptebendit t iudicatabfqj hoc q jibi fit beketatio aut tridicta ,pfecutio vel fuga: lie tcir ca intellcetum contingit.vndc per biccrc intcUigit tudiea re per intellecium:per intelligcrc autem apprehenderc.

Jncelitgcndum ptimo q jfcnfus t intcllcctus in mul tis opcrationibus affimilaiur, intima ell fimplcrob/ iccti apptchcnfio,non iodicando ipfum conucniciia vel biffonucnicno:^ ad talent apptebenfionent fiue fiiin le/ fu fine in intelleetu non fcquitur bclcctano aut trillma et er confequentt nee ptofeeutio vel fuga, ßccunda eil apptebcnfio complera cum coufirmatione aut ncgaiicnc iudteando obicctu elk conuenicns vel btfconucniens:t ad talcm apptcbcnfioncin cuiufeuttqj fucrit potentie fez quitur bclcctatio fi obicctuin fub ratione conucniciirisjap ptebcndatiir:triditia vero fi'apptchendatur lub raneue bifeonuententts. Ær bcleetaiione autem pzouenit ap/ pctaus ad ptofccittioncm.cr tridiiia vero ad fugani rta dem per mbotdinationem moriue virtutis ad apptchen fiuam t appetitiuam fit moms ptofecutionio: vt bclceta bile attingaturiaut füge vt tndabile caucatur.öenfus er go 1 intcllcctus alTinnlantur in Iimplici obiccti apptchen fionc eomplcra iodicando obicctum fotc conucnicns’vcl bifcomienicns nt bdectatione vel triditia t in ptofeeuno ne aut fuga.t hoc vult hie üç.bedarate. ^ntelli^/ do feeundo q- pin.commento.rr vuj.bane fiiniluudinc5 intelligcrc ad fentirc aliter mtroducit. 23ulienim q in hoc lit linnlc q,ficut fentire cd per fc actio perfecta tline tempote t abfq, hoc qgt; ipfum ptcccdatactio bimiimta ita cd be intelligcrc vndc tant per fentirc q5 per intelligcrc cum fiant fubito r in indanti acquiritur fotma perfecta « non fotma bimimita que tranlcatad vltcriotcj perfectio nem ficut fit in motu ptoptic bed : r hoc marinieverum cd be actionibua ptimio r fimplicibus fcnfus « intellect caretibus compofitionc t biuifionc:vt fupplcl Albert’.

CCum ante odccrabilctduttriftetaut àffirmamp;i aut ncgans.piofcquitur sut fngit^ eft odcctari: ttriftari agerc fcnfitina medictate adbonumsut malumtinquantum talia ? fiigaraut f appctinwi bee que fm actuni:7non alteruin 3ppetinuittnt^ fugitiuunmeqj abinuiceni; ncq5 a fenfitiao ♦ «^d efte altcrumeft.

(ranuncalfiinilat motum intcllcctus mowi linfus Pin q jin his motibns habet elk bclcctatio autitrillina rpfeeo tio vcl fuga:« biuiditur in boas : q: ptimo onditQuebec babcat clfe in fenfu.feeundo quomodo in ttcllectu:ibi^n tcllccfiuc autem anime, ©icitbepama: zfumautcjbe Icctabile aut trifte apptebendit fcnfus aut offirinans aut neganoipfum elk eonucniesn vcl bilconiicnienstHC^tz


-ocr page 145-

tertfus

fcluiWr aw fugît.t edbdcctâritfriftart age« mediante virtute fenfitiua ad bonttni aut ad malum inquantum ta/ »a-J’ ’ugaautcm t appetitus piofccntionfe que lequuntur ^pjcbcnlioncrn belcetabilio vcltriftabihs perfenfum : 'lint bcc que funt fefundum actum.quoniam rtatim cum tenfaa appjcbcnditeonucniens vel bifeonuenieno cum «Icrtanonc vel trifticia:animal actu appétit ptofequi vel Were. ■|^oil fubdit ^ non eft altcrum appetitiuum z Witiaum ncque abinuieem ncque a Cenfitiuo fccundum wicctmu. (edefleeomm öilfinitumcft aliud . ^ntd/ «Sendum primo cp in illa particula:t eft bclcctari t trifta fïc.inuenitur bupler littera.vna bicit: Jfteft bdcctari z ^iftari agere fenfitiuà mediantc.z bee eepofita fuit, jillia Wf:eft bdcctariz triftari agerefcnfitiua mediante. z ^Ponitur ideft fenfu commun» qui fc habet ficutmedium Zentrum refpectu fenfuum exteriorum. nam Reut iudi/ ^3 ffnfumn exteriommcomplcntur hj fenfu communi lie 'ham in co eomplctur bdcctario zfrifticia que fcquitur er wiudido./Etbtciturad bonumautad malus.quia heet fiepneloquendo folum intcllcetuo eomprebendatbonu5 ’n malum fccundum quod eft bonum vel malum: tame ^fusbidturefte ad bonum fiuc ad malum pro quanto ^hftatur vd triftatur profcquitur aut fugit compicbcn/ aendo bonum vt bdcctabile z malum vt triftabilc feeun aim quod commentator crponit. ^ntdligcndum feeu ^hicominentator commcnto beeimonono illam partem *ffuga autcm z appetituo lace que fccundum actum alt/ ‘'r crponit.:@ult enfin ibi SVnftotcIcotnnucre biffcren/ '’m interappetitumlenfualcm z appctituin intdlcetnalc n'*^ ‘’’hPP'RR’f fenfualis fempcr eft fccundum actum 'adl refpectu obiecti prefentis. ^ntdligcndnm tertio per apprtfnnum z fugitiuum bebcmus intdligcre vir/ pm bdidcratinam bdeetabilis z fugitiuam triftabi/ quot;sque eftvna z cadem virtue rcalitcr:licct bilTcrat ratio [J^''^'”crfttatc aetun; refpectu bdcctabilio z refpectu tri «bilio.quoniam refpectutriftabilis appentfugamtz re/ ^'hi bclcetabilis profccutionem. l^nde fienteft cadcm

grauitatis per quam graue tendit ad locum beo:/ ^?fceedita loco furfum.fie pcr candcin virtutem ap/ Witmambefidcratur bdcctabilc z abominatur triftabilc ^Ppctitiuum ergo z fugitiuum non funt altera abinuiees quot;'2i’’yquot;'’dum fnbiectum neqj realiter fed folum rationc ©einde fubdit äriftotdes cp non funt altera a fenliti/ Jh^quod intdligi bebet folumfecundum fubicctumrquia '«liter bffferunttz non folum ratione;quia fcnfitiuu5 eft Wnofeitiuum.appenttuum autcm non eft cognofcitmuj ed mbordinatnr cognofcitiuo z in actualttcr opérande p “PPomtcogmnonem.z per boe biftinguitur appcttt’ani hialtij a natural! qui non fcquittir cognitioncm. 3.riftote « autcm birit appennuam z fenfttiuam non cftealta ab/ Weent fccundum fobicctum contradicendo ^(Matont g Wiiit potcntiaß animc adinuiccm btftingni: non folum «henc.lcd ctiam fccundum fuhicctum öicendo intellect»' hamcirc in cerebro concupifcibilcmtin cordenutritiuam aepatc.z q, fenfitina zappetitina fint fimul fecundu fiib Wuni /inftotdes fuperius fecundo buiufrationc firma w.quia vhicunqjcft fenfusz maximenetus ib» eft belc/ wTi?5 quot;ilheia fccundum q, obicctum fUcrit conueniens '',oifeonucn»cne:vb»eunquc autcm eft bclcctatio z tri/ Sa* '’^ 3PP'tiWö.crgovbicunq, eft fenfus ibi eft ap ^5nte![ectiiic autc3 aninic pbantafmatavt fen ma funttenmautbonum aut malum affirmât: ƒ hegat:? fiig(r:autpxofequitur..ppter quod ne Hwaquani fine pbantafmate mtelligit anima»

ir gt;?ic oftenditquomodoexappjebcnfiónc bclcctabilia anttriftabiha per intcllcctum fiunt bclcctatio vel trifticia: .pfecutio vel fuga Reutin fenfu:er boe quia Reutfen Rbilta fc babentad fenfum in mouendoipfum:Re pbantafma fc habet ad intdlcctum.z biuiditurin buas.quia pmo facit hoc.fccüdo quia menrionem fcccrat be mtdlcctutqucdam circa ipfum bctcrminnt.ib» fecuda tftoino in actióc. IP:! ma adhuc in buaß ga pmo ptcmittittntcntum.Iccudo be/ darat ibi Sieutcnim acr. © icit ÿpuma g? intdlcetiuc aut anime pbantafmata funt vt fenfibilia.cum ante anima per intcllcctum affirmât ant ncgat bonum autmalum:tüc fugit aut ^fcquitur,ppcr quod ammatntcllcctiua neqquä intclligft fine pbantafmate. ^ntdligendum pmo Rm co metatote comento.rxr.q’,ppo:cio (maginatiom» ad intel tectu materialem eft Reut ^potcio fenfibilium ad fenfum. vndc Rentfenfus non fcntit nifi pfentibua fcnfibilibus a quibusmouct recipiendo fpeeiem fcnfibilcmtfic intdlcc/ tuomatcrialisnon intdltgit nifi pntibus imaginationib’ a quibus moucfzreeipitfpeeiem intdligibile-z ga fpeetef »ntclligihilio actualis mrcllcctio bependet ab imaginatoe non folü in fieri fed etiâ in confcruari.idco fubdit pin.q» »ntdlccta vniucrfalia eolltgata funt eu imaginibuß zco::u pta pcr cotmptiolic coxz. quot;nbsp;^ntdligcndu feciidoRm pin, q, ^po:cio intdligibiliu ad imagines eft Rent ,ppo:eio co Ioris ad eojpuseolotatu non Rent ,ppo:cio coloris ad let» fum vifu3 ficuteftimauit21Hcpacc. 33tilt igitur c5mcnta tor q’ intentiones actu mrdicctc ita fc babcant ad imagics fine pbantafmata Rent febahet fpce»cs vd intcntio colon's ad eorpHseoloratu: z non Rcfc hnt ad fenfum'vifus.qm tntentfoncs actu intdlcctc non redpiutur fubicetiue i pbâ tafmatibns:Rent intcntio colon's fubicetiue reeiptt invifu fed ipfe cffecriuc ^xlucuntur a pbantafmatibuo Rent intez tie coloris elfcctiuc ^ductrar a corpore colorato.funt aute fubicetiue in intellcetu matertalcquia vt bieft comentator: Rent fut abftraeta a ma:ita indigetfubiccto abftracto a ma tcrin.idco fiihdit iSSed intdlecta funt intentiones forma/ rum imaginationis ahftractc a materia z indigent ncccfz fario in hoc efle habere materiamaliam a materia quam habcbant in formis imaginationis.Æt«^intcntio actu in tcllecta Rue fpccics intdligibilis non redpiatur in »mag»/ ne vt birit lelucmpaec.fie ergo arguitpm.quia imagines cffieiunt intellcefa vtiam oftcnfum eft.ergo fi imagines ca rcccpcrunt • tune rcs rccipcrct Ic z motor effet motum ita qpidem rcfpccm ejufdem z Rm idem effet moto: et mo turn.z hoc eft impoliibile.

lt;17 Cricut cnim acr pupillam buiufmodi fecittipfa autcm altcrum:« auditue limilitcr . Sled vltimu; vnumtvna mcdicraaieffic autcm tpfi'plura : quo autem Oifcernit:quo oiffert oulcc « calidum:oictu eHquidem« puuo oiccndum autcmt nunc. cnim aliquid vnum.fic autem « trinuarfed hoc in p:opo:cionali:9utnumero enovnu3babent fc ad vtrunqs fient ilia adinuicem»/Qno enim oiffert no bomogenea iudicarc aut contraria vt album «ni grum»

lt;r S»celarat'qi»c bt'reratz bno facit.quoniam primo beda rat pbantafmata fie fc habere ad intcllectum Rent fenfibi/ lia ad fenfum.fecundo autcm bedarat g,intdlectnsappre henbcns aliquid bdcctabilc vd triftabilc p:ofequitur aut fngit.ibi fccimda Species quidem igitur, *|pi:ima itc/ rum in buas.quia primo facitquod bictum eft.fecundo bieta fua in terminis nianifcftat.ibi : sit igimr finit.


-ocr page 146-

^iber

65 cit be p’tM-a 4- finit aer.f.alteratueaeelote feat pa piUnmolt;tili bMi^.CqualcmTfoIoaaüni per impffionc fpe del folc2i6 in ipfam tipfa papilla altera facta fen altera al fermn fccir qualem.quia fenfum commanéTauditus fiini liter iumtatuo a fonoimutat fenfum cómuncm t vfr quili bee fenfua partieularia imntatuaafuo fenfibili iinutat co nmnem fenfum.fed ipfe fenfuacomunie cdvnu vltimuj c vna medictae ad quam terminantur imurationes om/ wiu fenfunm particulariunn ficut emneslince Öuete 6 cire eunferenria Circuli ad cent:;: lerminatur ad ipfum centra » eft ergo (enfuscomunis tennmanaomnes illas imutaii ones miitn per eftentiam.fed ipfi funt plura efte.vnd vt bictum eft pans in capituio be fenfu eónmni. ©icedu antem eft.T nunc die fenfus quo anima bifecmitquobif/ fert bnlce Tealidum t eft fenfna eSmunis. eft emmaliqd ffonnaliter licet pcrfebiacrfificctur.- rfceft termin^vn^ ommi iimmutarionn fenfuum ertenomm,t hoc in p:op5 tionali.i.^po:cionabilitcr fc habet circa intdlectum fiem circa fenfum.quoniamintdlectus eft cnequid vnum nuz mere fe habet ad rtrimq?inteHigibiliu m ab co fient ilia fc habent adinuiccm.f.fenfug t fcnfibilia. quocnim biffert iudicare non bomogenea ideft qualitcr biffert iudicarc fe fibiha biuerfo:ç gencrum:aut contraria ciuldem generis vt album -cnigrum:fupplc non facitbiuerfitatem in,ppo fito ; quia vtrobique fient ft habent fenfibilia ad fenfum. fie ft habent phantafmata ad intellcctum. Intelligenz dunt O’ ficut fenfuo comunis ad quern terminanmrimuz tationcs omniu fenfuum erteriomm eft vnuofm rem. f, biuerfificatur fm elfe fin q,cft terminus immutaticisvni ns fcnfus ifccundum epeft terminus immutationis alte rius fenfustt ficmtcllcctusmaterialis cft vnus fecudus fnbftantiam ad quem terminanmrimutationca omnium pbamafmatum - iomnium mielligfbilium. biucrfificatur tarnen fccundnm cflrc zrationcm ftcundum q'cft termiz ' mis immutationis vniuspbantafinatis t altcrius.hoe au tem non effet nifiphantafmata ita fe habcrent ad inrellez tum ficutfcnfibilia fe babentad fenfum fine fncrini biner foç gencrum;vtcolot i fonns.fiue ciufdem gencris-reo tranatvtalbum t nigmm.vnde ficut per fenfum imma tatnm a fenfibus particulanbue poflnitf^cognoftcrc bifz ferennam colotis t font t albi t nigri. fie per intclleetn im nuitatum a pbantafinatibus illomm fcnfibilium poffum^ bifferentias illas coguofeere.t hoc vult hic Üç.bcclaraz re.quaretc.

crS'it igitiir ficut.ä.albuni ad.b.nigriini.g.ad.d. ficut ilia adinmccnKciuare 7 pcnnutatim.g.d. vni fintcriffcnna:lie fc babebunt ficut T.a.b4dcm qui dcni.efTe autem non idem t ilîud finnlitcrJ’:adc5 ratio efi f fi.a.quidem Oulce fitit.b.vo album. lt;r21Cgt;anifeftatquod bint in terminis ponendo q^a fital bum:b vcro nigrum:g fit pbantafma albi-r d pbantafma nigri.tuncarguitur fie;Sicut a fc habet ad b:fic g fc babj ad d.ergo pcrmutatim cóparaiido ifta ad potentias fuas fequitur q jfieutabimmutant candciii virtutcm.f.fenfum cómunctmitag dimutantcandem virtutcm.r.intclleetu: quod non effet nffi fie fcnfibilia ft habent ad fenfum : ita phantafmata fc habcrentadintelleetum.t ficut bictiimeft be albo tnigro que fuutciufdem generis t fuis pbantaf niaiibustita argucrctur bc fcnfibilibnsbiucrforp genera a pbantafinatibus fuis, ©icit ergo-fijgitur fient a alz bn ad b nigrum g ad d.f.ft habet fient ilia adinuicej.qua re tpnuitatim.ficutigitur g d vni funt criftentia ^tuti fa qua eius inotiua. f.intcllcctui bee:fie fc babebütabque et nmtiiiotiua vnins ^tutis.f.fcn fiiB.'^dem qufdcm éfcn fus firn rem qui imutatnr ab ab.elfe autem eis vtimutaf ab vno illor non eftidem euin effe eins vtimutaf ab alz terotÜIud lïmüitcr.i.ï fimilitcrcftbc gdrefpeetu intd

Icctus vtpatuit fupta,teadem ratio elf liquidé bul« ^t vcro album.

lt;rSipccic0qnidcm fgitiirintellcctus inpNnraf matibus intelligit.7 ficut in ilhe octerminafusw ipfiimirabilc t fugiendum ï :«tra fenfum: cumm pbantafmatibuo fucritmouetur vt fenticnaquoa fugibilc eft.quiaignia contranum cognofcitvi^ quodmouetur quoniam impugnanseft. aliquaw autem que funt in anima pbantafmatibua autitn lectibua2 tanqua videns ratiocinatur t oeuwrat futura ad p:efenria:t cum oircrit Vtibiletuni dut tnftc:bic fugit:aut fmifatur. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;...,

(rXlimc bccIarat q’inrclicctnsappbcndendo alifloy. ctabilc aut mftabilc affii mataut negat t ^fca“*wrw git bieens q . intcllcctiuuquidem igitur intdliWl^’ fotmas vcIqniddftatCB matcrialinm in Ætfienttu illis pbimtafmaribus beterminatamcitn P intcllcctui beterminatum inutabilct fiigicndnm ï fenfum ctim in pbantafmattbuo ideftcum fcnfibiftq cft crira fenfum ideft abftns fucrit a pbantafinatibus picftntanribns ipfum per modiim tcrribilistroncintc crus mouetur vt rcnticnsfiigibilctcaförno» jdcma dit dim fcnfibilc'cft ^icfens fenfui. t eremplaiowab‘ vtroqj bicit boe elfc.quia intcllcctu o videns q ^ ’S”'^. □; nctiir taccenditur in babftationc cognofcit commutu Tteómunfter faciunt omnes.quoniam ®l*®'®2?' pugnas ideft fignum impngnationto t piclij antnon pntibnsfenfibus tanqua videns pbantafnian autintfUcctibno que funt in aia róeinatur« bclibcratm ra vt pfentia.T dim bircrit.i.cognoiicrit refpeetu W“/? aliquidlrtüanttriftc vtibf.Tfieut facit rcfpcetii pntiu o fugit.f.triffc aiit imitaf.f.lctn. ^ftclfigcndtipnio cut intcllcems pnebus fenfibus pór conipbcndcre aH^ Ictu aut trifte timirari aut fugcre.fic facercpót ubfi’ubb fenfibus vtröparando futura ad pntia tiudleando bnp fisacfi pfcntia effent, ^i ’fclligcndii fccitdo f ’in biu.ro mento.ertiii.q.virms cogftatiua fient bcclaratucft mil/ bïo br fenfu t fenfato quandoinuabitfe cum infojniatto i.imagmatiua trememoiatina innata cft pfiffe rr mini o rev aliquâ qua nûquâ fenfitin ca bifponcfinqu?? effet fi fenfiffet cam fide 7 infoimationc.i.cognitionceo plcra a; fitnpltet.t hie intellectus tudicabit illas Hidicio vR.tfrintentio cogitationu^ nihil almd eft 05 0« f. vt virtus eogitatiua ponat rem abfentem a fenfuqn r^ fenfatain deft pntem.^ ideo eompbenfibilia humans 01' uiduntur in bee bno.f.in compicbenfibile cuius pncipm eft fenfuo17 comp:ebenfibilc cuius piincipium fftcbgniz tio.i.incomptcbcnfibilc ptcfcno t incompiebçnnbile ab fens, vel firn aliqnos in fo;tnam fenfatam vcli intently non fenfatam.fed ptima erpofitio plus befennt^poftw. Ætfi quis quercrct eremplum qiiomodo yirtiio eogitauz ua adinta per imaginaiinam t remcmmatiitain puenit ad eognitioncm alidiius puus numpia fcnfatiab illoeoguat te tale potcft adduci.©aro cnim q’bonuBnaturalis ecgi tct be grandine futura m cftaie:t per virtutcm inctnciati nam memoictur fe vidiffc poft talcm calotem efttuutn .et pofttalon nubein frequenter Iccutam fniffe grandmem. 1 per virtutcm imaginatfnâimaginctur bcftcnfum graiu nis tune per virtuiem eogitatiuam poteftiudicarc redo, vcro indicio grandinccffc cito futura ac fi cam vidcrctac tu cadere. 5”ft^'l’S^bdiï tertio firn ?m.q'non bcb;ali/ quis biccre q'virtuocogitatua componititclligibtlia fin gnlaria ideft biuifim intellccta quia iam bcclarafuin cft intclIcctunnatcnaliB Componir ca.cogitatfojntnó cmft Î biftinguedo idmiduahUoy itclligibilifiïpnUf caiana


-ocr page 147-

tèilfus

^iu(î effentapiîJfenfmii ? Meo ^nandofuerint in pfenna ’rod fenfunr tunecadet cogitano t remanebitactio intel WHS in eifi.i.refpeetn co^:. Æogintiua ergo compbedit mdiuidua fcnfibiha^rnain bafo ^ fintabfentia t futura et ppfentatintcllcctni ac fi effent ptefentia cóparandoca ad tea vtpas: ante fuit oftenfhintquc cum fiicrint plcntia ’pud tênfuin tune cadetcogitatio non g, nullo mojo tune 'usgt;fct be eió cogitati«9:fedqnia non ampUus cogitabit ^dfefutura t remanebit actio intellectue in ciü.i.refpe/ Ju cos bum imutabitur per actum cogitatiuc.

oino in actionct^quc'd line actione eft ve^ ? Wfuni in codeni genere eft cum honor nwlo.fcd if wquod fimpheiter oiffert r a qnodanv r^ic a^.qnedatn beterminat circa inteUcctiim. t biz ’'uimr in très partes.quia pmo oUenditquomodo intel/ ^®i8 fpeculatiuus’bifiert a ptactico.fccijjo oflcndit quo u’udointcliectusintclligitmatbcmatica i:narnraiia. ter/ quot;Pquerit vtx ititcltcctns pofritintclligcrc abfiracta fim/ Leiter yt fintinfclligentic.ibifccuda'3lbflracttonc aurcm Wa.ibi tertia 'Öt^autemcontingat . ®e p;ima vult y'WeUectus ptacticus t intcUcctus fpcculBtiaus fût ide ^ifcto.fed tamen'bifferut ficut vnincrfalc bifirrta parti Ï^'uri.vndcöicit. Êtomnino in actione.i. intellect’ ’p:a cm competit ageren opcrari:t quod fine actione.f ,ïï*f^ 't**ofpeciilatiuu(j cm comprit fpeculariî non age ■'Uppie funtidcmgenerc î fubiecto:quod patct.gj ve/ ujuienim 7 falfum que fpeetant ad intcUectnm fpecnlati/

in codent genereenm bonozmulo que fpeetätad 'cllccnim pucticmn.fed biffert i co cp fïmplicitcr biffert n3^”?'’»i’iffertintcllcctn6 fpccul9tiuu0 a ptactfeo fi/ 'quot;Uuipliciter biffert a quodam t vr.iuerfalcs particulari «“quot;’’fKUcetus fpeenlatmus confidcrat res vt habet Ij.'-uuiplicitert vniucrfa!e:intcllcctuo antcmp:3ctic’’cô/ ..'fat res vt habet elfe quoddam feu particulare. 3''/ WK®-'’'*'’quot;’ Paimo g’ per inteUcetum fpeculatiuii 21k. in fcnn ’^'’*'’ ’’’Klligendi vel habitum intcllcctnalcm qui .'wiplïö vniuerfalibns t fpcculabilibns cuius finis é hm ®iK’^*®S3rcgitam crinicllectu matcrialit aliqnoco IjjJ ’ IPcr ifttclIccfuin autcm piactieum intcUigit cölimi bii« !’'^”® Purticiilaribus habita a nobis be operanoni ®cuiao finis cd opus extrmfeenm feu bomim.Ærquo perid quod eil in actione tntcUigi habet intcücci^ J'^jeustper id aittcm qnod’eft fine actione intellect^ fpc füll**'”’®' Sntcifigendum feeiJdo g gt;ilia verumtfalfuj (j''ucodein geilere cumbono t male buplicitcr eöfae to ^f??**® no modo crponitur a commcntttojc comen int a “'•^^cndo ÿ verumtfalfum bomim î rnalû font j®ufl generc pdicamenti.quia omnia ilia fuut cogni/ j^ 's que Cunt be generc qualitatis.nam aliqua cognitio turn 'n ^ falfa^aliquaialiqua bona t aliqua mala, filr vc/

'^“'’'*'J3ui malum.S.lio modo crponitur q’yc:j: Jque biuidunt intcUcctum fpcculatiuutn funt ico Æ8cncrc ideft in codem fubiccto.f.intellect« materiali 'fut tarnenfotmalitcr vt bictum eft fupta.

F^bpractionc antem Dicta intelligit ficut fimu5 fimum non fcparatc.^nftuantum aute cur “fialiQiiodintellerit actu lmccarnc intel exit in orre “““’ ficutmatbematica non feparata tan ƒ’'^R®® ^w intdligit cu intelligat lUud. fO m “wautintellcctua quifm actu reo eft intelligene

‘’if^fi’'^”® intelligit matbematbicac „i^^iîua biccns. epabftraetione autem biota ideft matbc ** queabftarcta bicuntur mtcllcctua intelligit abftra

bends a malcrta fcnfibili ficut fimumfm g » fimum eft in tcHigit non feparate non abftrabendo a materia fcnfibili: fnqnantum autem cftcuruum fi iliquod intcllcrit acfu:fic camevriqjipfuni intdlcrit in qua eft curuum.sie matbc matica licet non fint feparata tanquam feparata lint intel' ligit cum intelligat illud ideft aliquodiHoiimi.omnino au tem ideft vniuerfalitcr intellectus qm eft fecimdum actum eft ficut res feilicct intcllcctc. 5’’Kfi'S^^’”’i ff /ftrift» teles per ifta quo bicit non vultaliud nifi qgt;res intcUigu/ tur ab intcUcctu abftractc vol non abftractc a materia fm O’ in fua rationc fncludunt vel non includimt marcriam. tquia naturalia in fua rationc includuntmatcnam fenfi/ bilcm vtfimum carnem nafitt ita be alijs.idco naturalia non pofluntabftrabi amatcria fcnfibili fed femper 005 ca intelliguntur.21Ibatbcntaticalia vers licet fecundum elfe Temper rcpcriantur in materia fcnfibiliiquia tameu i fua rationc cam non includimt fed fclmn matcriam intdligi/ bilcm videlicet quanntalem.idco fie materia fcnfibili mtcl ligimfinnon autem fine materia intdiigibili. vndeeur/ uumquod fo;mam mathematica bicit.fcd fecaudtimeflc in came nafi reperiarur.quia tarnen cam in fua rationc no indudit fed quantitatem’idco fine carne nafi intdligi po/ teft.fcd non fine quantitatc.qnaliter autem non feparata poffuntmteUigi leparate per abftraetioncm intcUigendo vnum 7 non aliud abüß mendaeio t fiilfitaternon autem per ncgationem vnum ab alio re nouendo: in fccndo ph?* fieoK plenius habet inquin.

fTeltr antcnicöringit aliquod fepararos intd ligercipfuin criftentem non fcparatii a magnitudi no aut non:confidcrandunipofterius»'

({“quot;ift linequcrit vnumtntdieefuo polfit intcnigerc ab/ ftraeta fimplieitcr vt ipfas intcUigentias biccns. X^truui autem contingit ipfumintdlcctum noftrum eriftentej no feparatum a magnitudmc intclligere aliquid feparatomj ideft aliquant fnbftantiam feparatatmaut non confideran dum eft pofterius feilicct in metbapbifiea. 'Anteiligen/ dum piirno ip folutis iftiusqueftionis pcrtinct ud tnetha phyfieum vbitractatur be intePigennjs.fed tarnen in nut la ipfius parte babemns bane queftionem folutajabXlri ftotdequia illius feientie eomplcmentum ad nos non per ucnit:aut quia tranft.itum non futt;autquta moitc picnen tu3 fententiamiHim non perfecit. nibertns autem bicit 2llpbarabium tradidilfc21k.bane queflionem foluiflc in beeimocihieoK vbitractat be felicitate conremplatiua caj ponendo in contemplatione bci T aliarum intclligcntiaK

Sed bubitatur quia hie bicit el’z.intcllcetum noftrum non clfe feporatum a magnitudinc fuperius birit ipfii c^ imirtum i immaterialcmafta autemaduerfart vidcntur.

amp;iccndum g » intellectus biuerfimode eft fcparatus et non fcparatus a magnitndinc.nam fuperius bictus fuit fcparatus a magnitudinc:quia non eft oiganieus nee cd« etus eft be potentia materie vt cetere foime matertam per ficientcs.hic autem bicitur non fcparatus a magnitudinc aut quia cam perficit:1 aut intbimatiaur faltem quia cam picfuppouit in operands: vt bictum eft lépe . ^ntdliz gendum fecundo qgt; t£omnientatoi fupcr boc tertu com/ inento trigefimoferto facit vnamlongam bigrefnonem i qua pcrtractat bane queftionem feilicct vtrunyintellectus matertalis fecundumqnod eft copulatus nobispclTit in/ tclligcrc fiibftantiao fcparafastque incipti ibi Op'?tet igi tur p;iu6 perfcrutari. Äi biniditur ptmcipaliter in buy as partes:in quaKpuma récitâtopmiones alioK be ifta queftione.mfeeunja autem pomt opiniencm ^ipni. ibi ©icatnus igitur quoniam.jpiiina bimditBr in tres ptes in puma ponit opinioncm jilepan.in feSa póft epimonê


-ocr page 148-

X-ibcr

ffbea’Wû.H1tdfM pdnifopimefiem ätimpäcc. iW fez ciindn.Sgt;imi!'Hö ig;tnrq ’ÉbcmdHuo.ibt tcrtia auepa cc üurcm.^i^f pnia pcnit opinioncm 'Alcr.cdcndcndop liX 'Q’fi fnirürrtiiQ niaffn 'alie Öfcatur cdcgcnerabtlis et eP7’Bptibwt8. vtfarit aictandcr ^nullomodo potcrim^ p ipfttni centinnarieum fubftanrifgabftractis.iitargnif fic.5 « rebus liberotis a materia iwcllcerno ed inteilertiï omnUrue modis vt ruperiuseftenfutned. ergo fi fubdä ba generabids t ee«uptibtlib intclligeret fezmao abdrae tasteffiecretur idem eum cisttune natura eoutingenscf fiecrenir necedariati boe edïnipo(ribilc.quareïc. Sd boe fette rcfpouderctaliqnts bieendotp Àlcrander vo^ lu'tcp etidentia intrUeetuóadept! in nobiaquo intciligiz mut'.fouuao sbdraetas non efrct infoimatio farta be ne/ coil intelleetu matcnalVfue ante non erat; itaqj tutedeez fiio agens non efïicimrbenouo fonna infeliremspoffibi lis f.d eopulatur nobtdiiadco q- -fit fotma nobio non in furtpio fed podquätnteHigiiuusalta entia. Sedrótra borarguifpin.quomafi ida eopulatio edet fiets poUqua non erat vted ncerdar!ü:tuncopojtebitvt in iHaboia in qua poniturciTe fitnanfuiutariom reeipirnteaufin rccez pre ant in woqj.fed impcfribile cd'vr fit nanfuuitatio in rezepfo.f. in turd(crm agente.ergo erit in rccipicut^.f. in fdleem marcriali.t fi in intedcern marcriaü fucrit trafinu fatio que ante non erat t non nid per vnionem intelleetu agentiö feenm vttonna podqnâ non videbatur.qrete Ï^nde nifi eftet talip noua rceeptio intellcefusagentio no bin ,ppna non effetbtderentia inter eontinuationem ciua nob'frû t ruin alijsentibnst inter rontinuarionem ciua fn vna (sota t in alia bora nifi ponamna eontinuationem intedemte agentia nobilcnm effe per alium modiim qsp fcreprioneni.t quioed ide modusquad birat non aims.

TPedea birit q’ Slcr.^ptcr fricnriam idine modi viz deturambigerrin bor.i bintin libtofuo be aia qb'intciz Icrtua quiintelhgitabdrsets non cd intcUerrua materiaf ncr intcHfctUG in babitno.quia intedert’qui intdligit ab drarta cd nrqj gmerabilis neq5ronnptibilia.dd tain in teHcrmo matenalie q; intedertua in babim firn cum c gc ncrabilie Trotmptihilis.qnarctr. ©eindcrum brelaz faintrp intelleetua qni ed in nobis irenigit fetmao obdra eras non edgenerabihs neqj coruptibilfa birit ipfum cc (nrcl'ertu adc^itum firn zA^r.t voluit idumintellcetum no eile virtutem neqj babimm aie:fed ede nobis ab ertrinfe co. Sed boc arguit pm.qncrendo qd intdlrgat dlcr.p intcI(crfiï adeptiï.aHt cnim inielligitintcllcrtum agcntem. dut aliumintdlcrtii.fi intdlcrtuni agentem;tunr re।nanet adbue bubitatio be modo rontinuatidis dus nobiftum S pouo 1 quomodo in podrcmo intdligiiuus per ipfuj fub fiantias abdractas - rnon in pncipio, St intdligit intclicz ftum alium ab agcntc;fimilitcr rcmanct bubitatio vtpno be modo quo nobifru continuatur vt fie arguatar. Si in bar bota fntdIigimHS fubdannas abdrartas per intdlerz rum agentem t ptius non intdligcbannia.crgo in bar bo ra inteilerfuo agens nobifrum alio modo eopnlamrqj pz us.fcd die nouns modus eopulationio non cd uifi noua rerepno.ergo intcL'cetus agens be nouo recipitur in noz bis vel in aliquo cridente in nobis fed omnc quod reripit be nouo cd gencrabilc t ro’tuptibilc.crgo intcllcct^agcs be nouo rceipiturabaliquo gencrabili tcottuptibili.ct p conlcqucns natura cormptibilis reripit naturam rtcrnaj abdrartam t vninerfalem. J£x quo vltcrius fequitur q, natura eonnngens eff ritur nrrefTariarquod rdtmpodibj Ic.T patrt ronfcqueniia.qnia abdrartum îvniucrrale no recipitur nifi in re matcriali t ineotpotea.? per ronfeqns cterna t nerefiana. U^odea cemmentatotadduntque dam bieia 211cxandrique pofuifupta in quodam fuo tra

datu be tnidlcdtiquc fapenue Men's repugnarc vtdeWr' birit enim illir qi rum intdlcrms qui cd in potcntia luent coinplctusitune intelliget agelitem.quoniam ficut paim tia ambulandt quant babet Isomo in natniitaic vcnitadar turn ambulationts pod tempustn quo perficiunntrt coiii plcntur mcmb:a quibus fit ambulationra intdlrctus qui cd in potcntia cum fucrit perfertus inicUigctea que fuut fini fuam naturam intdlcrta tfaeite fenfata ede armintcl Iccta qmacd agens. nbsp;Ærquibus omnibus vult g'iftm

lemis matcrialis non in pdneipio fed in podrcmo intclli gut intellcetum agentem r alias fubdantias abdraetaa:q repugnant biens in libto be anima. TPod in btcuiiob ligit eonimcntatot bicta Älcrandri bicens qprum aliquis aggregauent omnia bicta Älerandn videbit ipfumrpn nari q-quando intelleetu s quicd in potcntia fucrit perfet rmsitune intcUtgentia agens eopulabitur nobifrumt per cam tntcUigemus res abdractas r faeiemus res fcnfibir Ics edcactu intdlcctas Pj $,ipe cd fotma in ncbis.amp;t ’^ dctur intendcrc ixr bune fermoncm qjquando imcHcei matcrialis fucrit perfertus babinbus rpceulatiBia.x intel lertus in adu fucrit perfertus per cognitioncm omnium intclligibiliuin;tuiic eopulabitur cum co idcintclicetus a gens 1 fiet foima in eo.itunc intcUigcrnus per ipfum m tcHcetum agentem res alias abdraaaemonqinulleetua matcrialis pus intclligatagcntcm.-rjppter talc imcHigc re fiat continuatio intdlcetuo agenns cum co. fed pus W continuatio.g per talcm eontinuationem iniellcetus age/ riacum intelleetu matcriali podca intclligimus peripluj intellcetum agentem res alias abdractas. /it q Ixe fu Cl it mens 2llcraiidri beclarat commcntaio: ^r qucdain verba ab eo pohta in fuo trartatu be intelleetu vbi biniq quando intell cctus qm cd In aetu idelt agensfueritcau/ fa firn fotmam intellcctus matcrialis in actione ciua pw/ pda.fin abdrabendo r infounando ideditciligcndevna quamqj fotmamm materialinm in aleendcndo apiid ilia fonnam idedcontinue melius t plura intelligendo ciplu ri lumine rceepto ab intelleetu agentenunctittcllcc’agciis crit adeptns qui non ed parsantme neqj viituaamine, fed fit in nobio ab ertrintcco quando nos intellcrcriinua pcripfoni.qtiontain iunc crii,vltnnafo:iiia in nobis. ƒ'undamentum ergo merandn rd q inteUretns agens cd p:imo caufa agens intcliertum inatcrialein t mtcllce/ turn qui edm babim.tidco non eopulatur nobis eiipn/ mo. fed rum intellcctus matcrialis fucrit perf ctus nine a gms fict fotma matcrialis t eopulabitur nobifcum;' i ttel ligcmus per ipfum res alias abdracfasmonianicn qin tellrctuoqni cit in babitu intelligatbune inicKccmmagen tern.quia inteUcrtns in babituquot;cd gcnerabilisx roimpti bibs.intellcctusaut agcnscfl ncq5 gciicrabilisncq5coi/ ruptibilis. £gt;cd contra hoc arguitcomincniiito; vtptis fie. quoniam firn idam opimonem intelleeras agcnsc be nouo forma tntdieenio in babitu podquam non fuitt hoc p:oucnit,ab aliqua bifpoftione farta be nouo in mtcllce/ tu in babitu que prius non crat; que quidcni bifpojitio ell rd q itcllcc ’ages c fotma ifcllciioi bitu p'^qj n fuit t ilia bifpo vl'c rceeptio noua.vel alia bifpófi cd rceeptio nona ergo reeipiens cd iiouû. ïfie iHudquod cd gcnerabilc et eonuptibile rrripici cternnm tadimilabimrci.t per con fcquensgenerstum fict ctcrnum:qnod dl impeiribile.

Si aurem fit alia bifpofitio a rcccptioncqucriteoininen tatorque fit illa quafi bieatqnon pot effe alia arcreptióc ff Jïtfubiungil afommcntaioz ad boe opinionem aiz pbarabii in fui 3*] icboinacbiaiqui birit quod ed impofli bile quod eotruptibilis rcripiatcternum.t quia mtcllcet^ matcrialis cd comiptibilis vt opinabaiur.i•'co intdlcetuf matcrialis neerccipittntclirctum agentem.î er coftqucti


-ocr page 149-

l

tèrduó

(cftluefubftantiao abflradao.vndc pofiiit Q’intdkft’ ad nos fient feinta: fed feluin vt .Sfns.b’ tn contranu btrit in cpla fua be ttclkcw vbi re ^'»^?quot;*fllcd^.»n5lw pel itelhgerc fnbftäliao abflraetaa k, ^*”^*^P^”“ comentafe:vnam ratienem eontra po/ I/flea tntelketum matcriakm efléeternâ ti^ poffet intel ®re fnbftannaafcpatao.qnenidrr bio ftatini fequivi/ ?.'^i'5’fcnip in picrite intdkntcaa t fentp in future ild 8« cae :euiu0eontrarin roitcr ponif quenid tune, pner i inHantifuenatinitatio intdligcrct fubftantiaa fcpa ?’‘t PSpna.qma in pine inftanti natiuitatis pucri keum ’Putotur intcUeetua niäliß-fcd qseite iiitclIccru« niäiifeo Pwurnebiatâ cite übtTer pntinobis ceputafin tdleûg .Jena.rrgo té. ^anetamen rationein pm.buplieiter hlk^f'^?quot;^'’ Wcetwle^inidkctns niälis néeepulatur I??'8in pneipio,q«i8nêcopuiaf nobis nili per ci^cep« ^•otieai CÛ foimis itnagitiaris.i hoc non eft in pnte in/ Jntieffe pucri. ©cendo folnit bieendo q, tnodufeop« ‘••Onio infdketus inaterialis nobifen eft alins a me co/ tan'”® tnidketusaßentiseüintdketn tnäli. tp pris Jltilcrmsaqentfe nobilênni.quare non fequif qift abqn y'fopnkfintdketusinaterialis ep.p tune copnlef in 1Irctus agcno./Etbicirpm.tp ft eilet idem modus cop« wni0 vtriufn intdlcctus fed in alia T alia bifpenc: tóe quot;•«■rturque effet ilia bifpofino t affignari non poffet. . ^ddit vlterins cömctatoi altqtia 'rbieit /ancpaec mul j nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fnilfc in fblutiêcbuins qónio t bedaratóc ^wiltseentinuarioniaheiocunt fubftanrijs feparatis: ^Qnia faeilla fiintbieuiratiseaufa rcünquütur. 5gt;iea Jj^.iS'turq. ïTbcniiftiuo. UOie narratopinione «Tlx r^'isdducendo rationcinfuam per qnam ,pbat q^intd ^quot;18 marcnalis pofeftintdiigcre fjbftantias abftraetas « tenetper locum a maioii.- rarguit fic.^ntdlcetus ma ^^alispofeftabftrabcrc foiniasa materijs t intdiigcre «7 ffSoafsjtioiipét intdiigcre formas que befe lilt ab 3lt;tc a materia.patet pna.qnia intdlceruo inaterialis eu ‘3blïraetu0 maioicmcoucnientiam t fimilitudinéhabet iix’quot;”® fWis abftracrio q^ cumfonnis matcnalibus. H,r '^ ’’’'^^nc ^'^'comentoto: q' aut intdlceruo mate J?'®f?fo«uptibilt0:aut non.fi intdlcctus matcriar fît /•tüptiblis t virtus in eeipeie.confcquentia illa non va lj.fitutafimili non iequitur. Xinnc folio cft bc fc magia |.'l®i!cq; eolonqma colo: non vidctur nili per lumen fo yedvifns poteftafpiecre coloicm.crgomagio potafpi '•■twincn Iblia.patet ga non valctconfcqucnnq ^pt hoc ’*'•‘quot;8 eft admirtus materie. Si autcin intdlcctus mate ,,™8fueritinconupnbilio t non admictns materie: tune ^confcqucntia critbona.quia in eompbendcntibufqnc innrquot;”'®^”'*”® fatcric quod intclltgit minus perfect« ,'dhgit cnain magis perfectum :tnon ceonuerfo. Æt ^ncfolet erponi q’ in feparatis a materia quod hab^ na .^quot;Ic bdidcrium ad intdligcndum minus perfectum ba ‘“naturale bdiderium ad intdligenduui magis pfeetui: quot;8« ceonuerfo.quia eognitio rci nobiliorio cftnobilio: Wcam eft maio:indinario fin naturam. Sed ftatiin ^“tra Zbcinifhum moucteomentato: vnam bubitatiocj well tail's, jfrquo intdlcctus inaterialis poteft intdliz ptcintcllcemin agentem t alias fubilantiao feparatas q 'iquot;tclleetiisagcno noncontinuatur nobis in p:incipio I^'quot;*?’’8bilhim continnatur intdlcctus inaterialis: fed ^•quot;nuipeftremo. 3?ine qucftioniaddiicii comentaz ‘Viiam róuein ^Icr.fupenus pofitam que eft q» oê cns J^crafiim quandopucncritad finem in fua gcncrationc

Pf’^^«•ioiicm tune pernenietadfmcnitad co tWnti'in fn fua actione.«i fuerit er cntibus actiutfaut ^'W3 paffione ft fuerit er cntibus palfuiio: aut in vtroquc quot;«trit vtrunq5 fient patet be ambulante - iambulatione. fed intcfleetns in babittJ eftvnuin cns gcnci'atum . erg# ncecffe cft qjcunivencrit ad fmemm fua gcncrationc $ tunc veniafad finem in fua actione, fed actio cius eft ca«z fare inteliccta r intclligcreea.crgo nccclfc cft q-eum intel Icctus in habitu fuerit in vlnma pcrfcetiócq. babcat tllas buas operationcs pcrfcctc.lcd perfcctio in crcando intetz Iceta eft faccre bc omnibus intdlcctis in potenria intdleez ta in aetu r complcmentum in intdligendo eft intdiigcre omnia tarn non abftracta q; abftracta.ergo neceflc c q. eu intcllcctno in habitu vencrit ad complcmenfum in fua ge ncrationc q, mtdligat fubftanrias abftraetaslicet cas an/ te non intdlcrerit.quarc 'rc. ^n boeergo flat rcfpöfio ad illam bubitationcin ep quia intdlcctus inaterialis non in fua vlfma perfeetionein p’incipio.fed fn poftrcmo eft non intcHigat fubftantas abftracras nifi bum eft in vlrtz ina pcrfcetionc.idco non eft in pnneipio.fed foftim in p* ftremo cas intdligit. .Contra banc rationem eMerädri ftatiin arguit commcntato:. quot;i^nmo ip Xlkran. funds tur fupcr vna ptopolitionefatis bubia: jHoa cniin eft g fc manifcftuni quod compkmentnm opcrationis intdk/ duo in babitu que eft intdiigcre lit intdiigcre res abftia/ das quoniam hoc non vidctur vcruin nifi hoc nomeima ginari vninocc bc rebus abftradis t rebus matcnalibus fieut hoc nomen ainbularc bieitur vninocc be pcrfcctio:t 1 impcrfeetio:i.10ndciiianifcftiim cft qgt;fifoanc ablira z de effentimaginabilco fieut fo:nie materiaks cum ita fc babcat intcntioncs imaginäre ad iiitdlcainn materialem fieut fenfibilia ad fcnfum;tuiieintclIeetuB inaterialis intel ligcrct fonnas fieut intdligit fo:inaBmateriales. Sez cundo arguit commcntato:eontra aierandrum quotnoz do ercarc inteliccta ideft faccre be intdlcctis fn potcntia fn tdlcda in aetmquod cftopcrano p:op:ia inrdleetuoagcn ps attribni poteft intdlcdui in habitu gcncrabili reonuz ptibili vt facit xllcrandcrtquafi bicat non nifi quia bieat q.intelIcctus in habitu fitintclkdus agens feeundum q, pcrfieit intdlecnmi matcnalcmtvt birit îTbemiftius. aut ponat q- fotma poftrcma in nobis queabUrahinms intel Iceta r intdligimus ca eft compofita cr intdlcctu qui eft in babitu t intclledu agente vt Slcrandcr facitr Äuempaz cc.t vidctur cflc bc mtcniionc 2lriflotdis. Ætiam baz to gjercarc inteliccta attribuatur intdleetui in laabitu cr co pkmento buias adionis non fcquitur nifi eomplemcn z turn aetionio que cft intdiigcre illa midlecra Icilicct que fa eta füllt be potcntia intdlcctis actu inteliccta. r bee funt in tdlcda matcrialfa c non fcquiiur complcmentum adióio que eft in intdligendo fubftanriasabftradasquc kmper funt bc Ic actu intcllcetc:quia talc intcUigcre impoffibilc c vt attribuatur alieni gcncrato vt eft mtdieetus in habitu: nifi per acetdcns. quia fi fie: tunc gencrabile t eoriqxibi / Icfierct ctcrnum vt argutum cft:quod eft impoffibilc.

^tem arguit commcntato: conn-abirentes q -forma q ertrabimiis intelkda bc potcntia ad actum cft intdlcctus in babitu compofituscum mtdlectn agcnte.qnia tnnc itcl Icctus agensindlgerct in actione fua inicUcetu in babitu: ïcóponcrcturaim co. fed intellcdusagens eft eremus t intdlcctus in babitu cft comiptibilis . ergo cicrnum in fua actione tndtgcrcnteo::uptibili r cum co componcrez tur vt cr cis vna aeno p:oucnirct:qnod non vidctur pcfz fibile. Ele hoc atitcni bicit commcntato: fc poftea conz fidcraturum.quoniain ifta pofitio que ponit tp forma poz ftrCina in nobis qua crtralrimusintcllreta i fadtnuscac compofita erfmellcdu agente r intcllcetu in l»bitii vidc tur cftc prineipium t fundametituin cius quando poftea bicctur bc poffibilitate connnuatiotns noftrc cum rebus abftradis feeundum mentem ariftotclis. iff nein pace autcin. 3ftitc ponitopinionc Zlucmpaec qui fuppofnit primo aliquas propofinoncs. TJ^rima fuit a' intcUee»


-ocr page 150-

ÃŽtihcr

fpeaiWus Hint fam.öC'Wa lt;’önmeßrtum habet ejd/ dftatern. ÎTerria q »intdlatua natus cd ertrabere quiddi/ btem anufLunq5 babentis quidditarcm. £rqnibus fcgf qp intdiatus innatuacft abdrabere fonnas mtdkeromni -rqmdditatfG conun.ïSt cr irtü püfte9,pbauit cp intelkc tus maten’all6 poteftiutdlfgere formas abdrarras 2ld boe autem.pbandum biiao fentranoneavnam in libio 5 animatt ahain in cplftolacontiimationißintellcrtuscmn bûinme. 5” •*’” ^lt; ^anima.ppodrieni paus condufc adiimritirta 'm.r.q ’ûifdleftuGrcrum non aeddir multitu do nifi pcr mulnpiicationcm fonnarnm fpiritnalimn cuj qiiibug fuffincbimtur in vnoquoqj indintduo iddl fpcci tbusinteni^ibihbus vd artibuo intdliCsCndi non aeddit mnltiplicatio nifi pcr multiplicationem pbantafmatum i/ dinidnos a qtitbits dependent.! ^pter boe fuit q »intelk/ etuin eqtii apud meert aliud qjmtclketnm equiapiid te . Æt er boe vlterius fcquitur per eonuerfionem opportti q, ilfud intdlectum quod non habet fomiain fpiritualc a'qua furtenterurertvnuinapud me ! apudte idert,pilla Ipcci es intdligibiles vel intelleetio qua non bependet a phanz tafmak rei inrelleete ert eadern t apud te ! apud me: fed quidditao feu foima intellcen intelligitur intdleetioe que non bependet a phantafmate rei intcllcetc.quia quidditaf non ert indiuidualio.! per confequeno non habet pbanz tafma.quare requinmr q’ emo fpeeieo vdintdleerio non bependetab ems phantafmate eum phantafina fttfolum rei indtutfibilto.crgo qu'dditaainrelleeti inteiligitur intel ketione que ert eadern apud terapud me. fed omne quod inteiligitur intelleerione que ert eadern apud omneo c fub rtantia abrtraeta.crgo tu tdlcctuo intelligitfubftJtiaB abz rtraetaBi Seeunda ratio ziuempaee fiiif talie. ^ntelle z Ctue tntcUigit quiddttatenfalieuius rei facte quouiam ’talc quidditatemintdleetue ert narue abrtraberc! intdligere ralieautem vd ert fimpler vd rompolita.fibicatnr q'qdz ditaa rei facte ertcompofita habeno vltcriue quidditatem nine illam aliam quidditatem intelicctuo ert name abrtt a here t inteUigere Peutpmam ! tune itcrum querctur o' il la fecunda vtrum fit fimpler vd compofita t patet in tali bus abrtractibue!iutdlecttonihuetaut ^iccdit in infiniz tumtant nliquando crit rtatue.iirton potcrt bfci cp ptocedt fur in infinimnrquia fnnc intcllecwe faeerct intellectuel ftnitueidertactue intdfigendl infinitoe biuerfo in fpeeie pin Q’quidam corfuntmagielibcräti a materia qjqdam (deft magie abrtracti ! vniiierfalce.confequcne impolTiz bile. Sialtem bicafiir q, in talibue abrtracttonibue et actibue intcUigendt crit rtaiuead aliquam rem intellects tunc opoitebii cp ilia rce intdleeta audit quidditao fimz pier non habenoaliam quidditatem ! tune babebifur,pz polifiim:quia cum talie fit foima ahrtracta'r inteIligif ca; fcquitur cp intdlcctue potcrtintdligcrc fb:maeabrtractae autilla rco imdlccta crit compofita babena quidditatem. intellecfue non eft natne illam abrtrabcrc ! intdltgcre. ! hoc ert falfum.quia fupta oftenfum ert cp intdlcctue éna/ tue erttabcre quidditatem tii co q, quidditao.! per confez queneomnem qnidditatcm.aut ilia rce mtcllccta nee ent quidditae ncc habcne qutddtt9fem!hoc ert importibile. quia quod nee ert quidditao ncc babene quidditatem c pa uaiio fimpliciter î’nou cno.qu3Je!C. £ tconfirmatur.qa qnando non ^eediturm infinitum melius ert abfeindere ipfum in principio:vt kpe Zlv.bicitur.quarc re. iRcfz pondendo autem bnic rafioni 21uempacc bieft commenz tatoitp fi hoc nomen quidditao bicatur be quidditafibus rerum matcnalium ! bequidditatibus infellectuiiabrtra ctor vuiuoceitunc ^jpofitio biccnocpintcllcctus natne ë abrtrabcrc t'eo qddifatee q- fiint qufddftafeo critvcra.! fi militer fi,ppefin\\ bierns q?infcllccta funtcompofita ! q, mdiutdua funt compofita fueritvniuoca.fi autem eguoz ca tunc bcmonffratio non critvcra.fie vj q^mnenon lev quetur intdicctue.abrtrabendo pcrucnitad fimplice quia difatcm.ergo potcrt intdltgcre fotmam abrtractam.quoz modo autem hoc fc habcat ert valdebiffidle vidcrc-ó™ tarnen manifertumertq »hoc nomen qtiidditas non biw be do pura vmuocatione:qtiia quidditas immaterialis c ingcnerabilie ! incoruptibilie.matcrialis veto genera/ bills ! coimptibilio ! tale non ertaüquidcôumne vniuo/ cum vtpatct.r.mctba.ncc ctiam pura cqmuocationcquia tunc be cis non confidcrarct vna parspbpficc:quod pa/ tctfalfum efle cum be cis conlidcrctur tn metbannea• l^trumautem bicatur be cis mulnplictfcrquodcin^ diuin inter bid vniuocc ! cquinocc:indiget conlidcrati^ Ump.bato q^boe noincn quidditas bdllio ***®™’7u noce tunc accidit bee quertio fdlicct quomodo couupiw intelligit inconuptibilc tencndo intcllccttitn inaicriaicin die conuptinum.fûtt opinio ancmpacc.ant quomodo tdlcctus matcrialis potcrt intdligcrc aliquid be nonoq natns ert fcmpcr.intdligerc in ptertto ! m ipfum die ingcncrabilcm ! incoruptibilem- ^ criam alia quertio.f.ft intdlcctns inatcrialio barcrocn tura lua vt intelligit fubHantiao abrtractaa.quare non ita be intdlccrione q; habet be rebns matertalioos. J» intcllcctio quani habet be rebus materialibus ellli«™ fpcculatiua feu pars cius.non autem intcllcctio qua? bet be fobrtantiis abflractis .iinampace autem w'quot; ■j bubitalTc in bac quertione ! in cpirtola bifputaß*”’*® qp poflibilitas ert Pm buoo modos. f. naturalis ! oiu» Intcllcctio autem quam habet mtellcctus ß’^^^lwn-p fuhrtantijoabrtractio ert be polTibilitatc Ï**™^®Vfub fibilitate uaturali. ittper hoc videtur velleq□ ;-Rantils abrtractis non ert pars feienric fP^^quot;?'’'’äffende cpirtola continuationis birit q cum pbiloiopbus at rit alia arccnfionc confidcrando in intdlectum maua intdlcctumrtunc intdliget fubrtantiam abHractam-hoc intcllcctio que habetur be fubrtanna abliraCta rp feientie fpccnlatmc.f.fdenttatn natuialis.qualttcr, intdlcctufafeenditin intclligcndo port ita fit q accidit nobis be tgno2aniia 3licui fcicnnccit^P alteram trimn canfar.antquia ncfcinius,PpoWiot m|, bneuntuosad bane feiennam ftcut contingummu nbsp;nbsp;.

tifieijs que polfibilia funt. fed tarnen non igno:9ta:gvt patctin ^ductione auri per ant cris qnia ilia fhentia acquiritor per vfumz» «, in rebus naturalibu st nos autem adbuc non Wn ^^^ tum bevfu! crcrcitio quantum,requiritur ®“* ^qfc tic acquifitioncm*aufboc crit,pptcr ^’•mmuiianf’„ nature naturalitcr.Æt fi boc fuerit,pptcr bimm» nortram in natura tunc bomineo qm nan mP'quot; ® jjrj f, tiam acquircre î nos biccmur bomineo ’.j^n, hocaccidat ,ppfcr ignojanriam ,PP‘’lt;quot;“”’'!'’'lt;?i|,iici)cr in bSefeientiam tunc feienua fpcculatiua ß®“”quot;^-. ,^5 fccta. Si ^’0 boc accidatæpter inconquot;p^jitio crit japinqniici quod acciditjpptcr lt;S’^quot;'’^*?J^üoo nu bucentium in banc fdcntiam. ©icamus»^ h,. niam. gt;bic ponit commentato: opinionem ,PP-*.^ dcndo qintelicctuo matcrialis fm q rrtnobis vi telligerc pofTitlubHantias fcparatas.! in ^™®™ dtim firn quciii bec nobilis opcratio nobis comi^A tit’aliqua.quoK pnmum crtqintcllcctus nomrWj as opcrationcs fm q nobis attribuimr »rtom”® 7quot;® ■• namur.quamm vna cft bc gcncic pamonis ! dt miciu, gcrc.! alfa ert bc gcncrc actionis ! cft abrtrabcrc toimao a matcrij s ! faccre bc potenria intcllcctis actu intcllecta.t q bc b ucoperationcs competant intdlectum qui ert in no bis patct.quoniam cum babuimus infcllccfum m bobitu. in potcrt,uc nortra ert inkdlMgcrc quocwiqï'intciicctum


-ocr page 151-

27crfnis

*01ucrim«9.^ttrta o^ari« «}of (abUrabew icreare mz telkcta qcdopatio ^paa ircncemo agetie é pnejinobio 95opatio que camp;dligfre qiC epant ^pna itelleet’ poffi bills j£uóöirit Stler.^ bign’ cd befcribere itdlectó p actionêqj ppadioné q^ i padionepuenitintdlcetus eum tnulris alijs« vinutib’aliie.fcd be boe bicmmé fupia.

Sfcgt;ido pinitttt qgt;itdIecta buplidter fiBtï nobis.f.nt taralitcr i vdütaric.illaïtdkcta bieuffieriinobis nam/ raliter quo^teognitionéiwdketue natas cd recipere per luam naturam fine bifeurfu picccdeutc t quibus intdlez etusbifenrire non potedeognine terminis ficutfunt ,p/ pne ptopofitionesipnina pncipta be quibus nefdinua Cï nceclliiatc quandoeditcrunt in nobis t aecepim^ coz tuin cognitionem t vnde antquomododj be nccciTitarc fint in nobis ab aliqua quodcinldkctus libcratusa ma tcria- rcdintclleems agens.311a vera intdleeta bicunt i •tobis fieri wliintaric que cd in nobis aequirntur er pn •uis p’opofitionibus.per’bifeurfum pjeecdentem täqjco dufioncs er illis bcmodratc. £t be idco volnntaric aegz ti bicuntur quia uó datim Cunt intdketu manifeda . f; 05 Picccdcre bilcurfum ad ea credendum neqj inteUcct’ cis eisadentif mfi p volimtatcm fine er p:opofito ad ea ere z dcttda fuffieiens fnennt rocinatus itcllectu agete ad boc eoop3nte.23ndc no poted aliquis biecrc gp pnme piopo fitiones non babcant caulalitatc fuper intcUigmtia vo z •untaria ,ppterca q: nullus ea firmiter credit nid ipfa re/ ducat in pnnetpia per fc nota neqj etiam fok prime ppo fitioncs fudicitmtnr cumbedaratum fit omnium tdlium tntcllcctorum agens effe vnmn,! eternum. JÉrqno fe luitur g jcd neccik vti tntellcetum fpeeulatiumn fit aligj Sencratumab intclketu agcntc rpns ppofitiombuo.

^crno piêmittit g;quandoeûqj aligna acrio proue/ uitabuobusagentibus btuerfis necede cd vtvuu illoru fit quafi materia tindrumentn refpectu altcn^.aliud aut quad forma tagens principal€.cum ergo intelketus i1^ uitu fiiic noricia condufionio fitin nobisab intcUectua/ gente 1 prirnis propofitionibus vt bccliiratum cd fcquif ®ut g lt;prime propofuioncs funtquafi materia refpectu in kHectusagenfio rintdlcctus âgés quafi forma aut qgt; prf 'Ueppofinoncs funtquafi indrumentumt intellect^ a/ Sms quafi edicicns principale 1 boccd multuj fimile fiz Ue ponanir g’prime propofittoncs funt fie materia fine Hnt ficindrumentum.^tfimiliter fineponatur q,itcl Mus agens fit beut forma fine ficut agens principale. Quarto circa boc mouet comenlafor vnum bubinin gr uponatur g^primc propofitioncs funtquafi indrumenta 'utellcctus agentis tune fegnitur g -actio etema intellect* Bgentis prouenita buobus quo^ rvnum edeternu et alt/ Ud non cd ctcrntij.f. prime propofit ones.tboc cdipof nbile gr indmmenttnn etcrni bcbct cfk eternuj. Ætfibi fatur g prime ^pofitioncs funtetcrnetunc kguinir gr 'î/ tcllccta fpeculatiua fine conclufiunes funt cterna cui* op Mtuni bictum cd fupra. Siantem bicatur g. prime ,p/ Mnoncs fiint ficutmatcria fcguirur idcm g- pnug.fep Innt cterne r fimilitcr intdlcctus fpcculatiuus.gr itnpof/ no^cd g, gcncrabilc 1 corzuptibilc fit materia cterna.

ipro folutioncido^ r bicit commentator g cum bicit gr P’.itnc ,ppofitioncs funtguafi materia vclguafi idrunic ‘Uni intellccms agentis non Ö5 intclligi g rfintvera ma/ •cria aut vcnim indrumentum.f.^pinguum t imedia/ km.fed ggt;adtmtlantur matcrie t indrumento ita cp pro Portio inter intdlcctum agentem t primas ^apofitioncs c ™M,pporrio formc'ad'ma:criam\ agentis pricipalis ad •uilrunicntum. Æt boe vltcriufbedarat commcntator rondufiones T fimilitcr intdlcctus in babitu cd fimilis uiatcric in ordinead intcllcctum'agentcm î intellect* a/ Smafimilis forme ficut ggt;refpcctu3'intcllccm0 agentis

ad iutdketum in babitu eft ficut ’refirectue krme ad ma* teriam I5 intdlcctus agens fit cternus t intdlcctus in Ira bitu gencrabilts ceorruptibilis. 'Dudafie argin't com mentaror.^norueungs buoriim bsbcntiu idem fublccT» vnum ed pketius alio necdked vtrefpeetuo pfecriorio ad impfcctius fit ficut refpeetus forme ad matenam.fjt/ tclicctus agens e intdlcctus fpcculatiims fine in babitu babent idem fubicctum Vj intdlcctum materialem litd efus agens cd pfeetior intdlcctu in babitu.ergo rcfpcct*1 tclicctus agentis ad intdketum in babitu cd ficut refpez etus forme ad matcriam pj pnai :mafor.minor autcm be daratiir ^ prima pre pr 4? feennda cd manifeda.nädard cd g? intdlcctus fpcculatiuus fine in babitu eft in intdk/ cm materiali vt in fubiccto t mediante intdlcctu fprcula/ tiuo intdlcctus agens continuainr cû intdlcctu materiali 1 ci vnitur vt forma.ergo fcquif g tam intellccms fpeeu lariuuo fine in babitu q, intdlcctus agens funt vt in fub/ iecto in intcllcctii materiali q^uis intdlcctusagens fit dfi cicns intdlcctum fpeenlannum ficutlurt color firn efki tcntionale babent idem fubicctum vj biafanii c tgineluc effidt ipfumeolorcm.i.fpcm coloris apud quoruda opi/ nioncm. ^?iö premiffis bedarat commentator modi fmquern intdlcctus matcrialis intdligit fiibftattas bftra eras firn g nobis vnitur -rvult g » intdligat cas p intellc/ etmii agents fibivnit u vt forma gb'acdditin poftrenao c non in principio.Stuod aut intellccms agens nobis vni omr vt forma^abat commentator.or illud p quod aliguid agit p fiiam ^priam acrioncm eft forma eins.fed p intel/ lectum agente agtmus actionem nobis jjpriam.f.intdli grre, ergo intdlcctus agens eft in nobis vt forma. 3t^ duoautpnue nobis copulatur cd talisqm intdleeta fpe ciilanua c fimilitcr intcllcctns materiali» in quo rccipifjf copulatur nobis p formas imaginabilcs fine plwntafma ta ertdentia in nobis a gbiisfiunt intdleeta fpéculatiua -r in elk bependent. 3ntdlcctus vero agens copulatur eft intdlcctus fpeciilatiuis vt fuit oftcnfuni t mediantibus ï tdlecns fpcculatiuis copulatur cuintcllcctu matcrialVno/ bis vnito t fie nobis copulamr.yiam rä intellect* agens g5intdlcctus fpceulatiuc in code fubiccto rccipiutimr ea comprcbcdcntc.f.intellcctum matcria!i. X?nde quando omnia intdleeta fpéculatiua fnennt in nobis in potenria tunc intdlcctus agens crii copulatus nobis in potentia 1 quado omnia fnennt in nobis in actu tue itcllect*agÓB erit nobis pfectc copulatus in actu t quando aligna fuc/ rintin porctia t aligna in acm räcintellcctusages erit no bis copulatus fm ptc- rfm ptem non guod non bj intel ligiguantn ad copulanonem fm fubdantiam. fed quan/ tuin ad copulationcm firn cognition^ gr anteqs intellect* agens opemr in nobis non cognofcinir a nobis in actu t eu ^durent in nobis omnia intdleeta fpccnlattua tue pk ete cogn'kcFa nobis Pm omnes eins vim,tes actinast eaufalirates t cn vero aliqns produrcrit t aligna non tue eognofcctiir a nobis Pm aliguas virtures actinas t cau/ falitatcs fuox actuutn t Pm aliguas non.Ticl erponatur bc copulationc inteUcctus agent.» Pm Iiimfipfius. vtfa cit a.IbcrtU8 T tue bicif moucri ad continuationcm.f.có plctam cius nobifeii t eft ide motus erit coplctus.tuc kd lectus agens erit copulatus nobis oibusmodis gr tftc in teUtgemusipfum Pm ocs etus virtotes oenuas t caufalt tates otiim fnoj iactitu t proportie eins ad nos i iHa bifz pofitione cd fient proportie intellccms in babitu ad bob teft ira fit neceffeedg ’intdlcctus matcrialis eu: copula tus cd agens vt forma feu berne p intdlcchi matcrialnn intdligat p fubflantiasintdlectns agetis fibi preprii eia curia ficut intdligit per intcllcctii in babim gtiando fucrit continuatus eft formis imaginabilibus eia entta.£t ba' mo Pm huei,.odu affimilatur bee m co g- alique modeê m


-ocr page 152-

cmniacriM.f.fm cAc intentionale tquantum ad eonnn cogmoonc»tereo g-nliquomodo feit omnia entia ïen tu fm 5’ fuutinöco nihil lût nifi fcictia eins neeeâ entiû puma•rp:incipali(TimacaIiud q5lt;cicntia,bei. Æt er hoc P5quo inteHcftuß agensconnnuatnr nobis in pollremo ïnon in pnneipio qinon rontinuajur nobis vtfo:ma ni fieóomnia iMtcHeaa fpeeuIatiiia fiicrint in nobis in seen T hoc non ell ipnneipio vt pj.fed in pollremo.ergo fold in poAremo nobis vnitur vt fonna rcu fie vnitur time p ipfum intclligimijs oia que inteHigimuo ragimus p eus actionem fibi piopidi v; intcHigfre.Ær quo vlterino ap/ parct O' inteHeetio inrelleemsagcntis no ell aliqna feien/ tiarn fpceulatinaru.fcd é aliquid enrtens curfii rci gene/ rate namralitcr a bifciplina feiêtianîquafi bicat q- feienria que eft fiibdantia intdlcctus agcntis naturaiiter fequitnr in nobis feientias fpeculatiuao pquarnadcptioncm no/ biscoiungitur lumen t fubflatma inrclicctusagcntis ta q^cogitario nofiia vtfupM offcnfnm c r time bicitur in/ tdlcetus adcpfiis.X^ndc no c rernom q’botes admuct fe in bac tntentione t adeptione intdlcctus fient iuuant fc in adeptione Icientiaru fpeeitlatiiiaru per quas acquiritur eontinuatio intdlcctus agcntis . p itcllccta aw falla no co tinnatur nobis intdiecino agensqi non intendutur natu ralitcr.fed fnint a calii Tt monflra. linde rt alpbarab^ birit refpectus intdlcctus agcntis ad bominem no eft re fpeetus agcntis tm.fcd agcntis t fotme. Oubitaturla men circa bee bieta vtrû intdlcctus polTibilio cotpoti mi tus intdl^gcre poffit fubftaniias fcpataB.arg.q,no.pn mo lie qiituqj aliqna adinuicem eompattir fient,pp:inm agens 7 pd?p:inm pafluj 05 q^ actio actiui fit cqnalis paf fioni pair!Ui.fcd iMte!lcetU0agcn8 'rinteIlcetus po(ribili8 fc babent fient ptoptin agens r ptopdi ipafitim.crgo ac/ no intdlcctus agcntis adcquatur pa flioniintellcctno pof ftbilie.CB igitur actio intdlcctus agcntis fit abftrabcre -r palfio inteliretns poffibilis intdligere vt patuit fupta. fe qntrar qgt;tntelligcrc iiifcllcctnB polTibilis adcquatur ab/ firactioni intclicctns agcntis t perpns nibil poteftintd/ lectuo poffibilis intdligere nifi qO'poteft intdlcctus ages abftrabcre.led conftat q, intdlcctus agens no potabftra berc fubftantias fcpatas cii fitbe fc actu abftractc nee ba beat pbautafmata a qmbns abftrabi poffint . ergo nee in tdlcetus poffibilis cas potentintdligere. ßreudofii tcllccmocoffibilis eo’poji vniius poffct intdligere fnb/ ftantias feparatasT eas eognofeere aut nontia quia sut notitia pio ptcr quid non notitia quia quoniam Srifto. ferto metapbp.eadem ert via cognofeendifi eft fine quia eft 7 quid eft.fed intdlcctus nofler no poteft be fubftan/ tiis fcpatio cognofcerc quid eft'crgo nce eriam quia eft. Ætqgt; non pofftt cognofccre quid c bcdaratur q: tails co gnitio acquirif p notitiam aceidentium pioproiuj vt ba bituni eft piimo buins.fcd be fubftatij c fepatis nulla co gnofeimus ^pua aecidentia eû mouerc intdligere 7 rdi qua buiufmodi fint acridentia cay eommuma.quarc 7c. yicc valet fi bicerctur q-be beo eognofeiinus aliqna que font lient accidentia eins .ppna vt q^ eftpumnfimplidter inde pendens infinitns 7C.q2obicetom 7 potentia bebct adinuicem ^poitionsri.fcd finitum 7 infimti inon ^poj tionantur vt P5.crgointdlcctus noftcr qui eft finitusno poteft intdligere beU qni eft infinitus.Æiiam no poteft i rdlecms noftcr baberc notitiam pioptcr quid be fubftan Ujs feparis tame vt bieit 21ç.febo metbapbifiec ita ft ba bet intellcetus noftcr ad manifeftiffima i natura ficut fût fubdantic fcpatc ficKt oculus noctuc ad lumen folif quod verum non effet fi be ipfis notitiam pioptcr quid que eft ceteris pfectiffima poffet babert. xEi confirmamr quia notitia ^ptcr quid eft p cam.fed fubftanriarum fepataru nullam cognofeimos camtmarime bei qw eft pumacS mmigitur 7C. 5«oppofitum eft eomentatotconunett io trigcfimo fcrto bnius tcrtii.j£i,arguitur ét roue quo/ niam omnis cognitio fit per aftimulanoncm eognofeetts ad eogmtiim 7 per pus quod eft magis fimile noftro itcl Icetui eft ab co magis cognofcibiic.led fubftaniic ablira/ etc magis affmnlantur ci qjfubftantiemateriales 7 ipfe poteft cognofeerc fubftantias maicrialcs.crgoa foition cognolccre potcrit fubHanttas abftractas.2^udc bieit co memato: fccundo metbapbifiec q-fi fubftantie abHrae etc non po ffent intclligi ab intcllcctu nfoiuc natm a ocio ie cgiffctqi feciffctaliquid naturalitcr tmclligibilc quod a nu.lo poffet intclligi.ftd in modo fim quam intdlcctus poffibiliscoipoii vnitus imdligere poteft fubftaniiasfe paratas inter feribemiseftmanma btferepanna vult.n. commentato: 2lucroio q, intcllctus poffibilis poffit itcl/ ligerc fubftantias ftpatas inmitme 7 fm caruin quiddiz fates intellcetus agcntis fibivnitum vt fomia poll topic tain generationein intellcetus in babitumamcii intcUcz ctus agens fcipfum intdiigat p fubftantiam piopuaiu7 intdligcnrias fupioics per ipias fibi aliqualitcr vuitas fc quitur g’ cum intellcetus agens crit factus founa intcUc/ eins poifibiiis qbtûc intdlcctuo poffibilis pipimu intf*' ligatqmequid intellcaus agens mtdligct 7:. lunili inodo quod tarnen crit oidinc quoda.qm pumo intellcetus pof iibilis infcUigit omnia materialia beindc actumpiopuuj ptopumn polka ft ipfum beindc intcliectum agentem ct confcqucnteralecndcndo intclligi t inidligcniism oibie lune, polka mercurij pollea veneris 7 fie gradafim bo/ nee pucuiat ad vltimamintdligcnttani que c bcusgloao fus. 7 hoc mo intdlcctus afeendit in midligcndo be foi/ ma (n ftima bum eft factus adcptus i quo Itatu ponit bo minis vltimam fclidiaxcm.^3cc tarnen opinio a no mil lis multipliciter moidctur. Ipnmo quia fi iwclleetns agens effet fubftaniia fepata vt tj bee politic tunc no vni rctur nobis firn fuam fubftantiam.fcd lolom lumen cius fill gp pticipatur intellcetus fpeculatiuuo 7 non quanmni ad alias actieneo intdlcctus agcntis vt pe ffimuspboci tclligcrc fubftantias fcpatas htut bii videmuacoloxsil/ lummatoo a folc non vnitur nobis lubftatia folic vt pof fiinus agcre acifones foils, fed loin, nobis vnitur lumc foils ad vifionêcolons. ßcCudo arguuntqi bate qi tcllcdus agens nobis vnii ctur fni fubrtantiam fuam ta mé ' vt point 2Vucrrois non vnitur nobis nifi per iiuclic eta ipeculatiua remm mwerialium 7 p pns pertplum lie vnitum non crimBo potentes itdltgere nifi matei ialia.

21c rtic lutcUigcre omnia matcrialia vir contingai ah/ mi in hoc mundo vol paucis ft ergo in tali adeptione tn fcliccius effet félicitas bnmana fcq ueremrqpauei ad ft/ licitatcm puentrent bumana contra Ütiji.piimo cibicoiü bicentemq ’félicitas eftbonumeömune qpoteft p:ouc/ nirc omuibus non oibatis ad viriutcm. iSuarto qft licitas non fiiin continuationc intellcetus agcntis nobif cum oftendunt p 21?:.m.r.ctPicov volentê q ftliciiasc opaiio firn viriutcm pet fcctaii. 7 q maïima félicitas con fiftit in cegnitione maxime^: inteUtgibilium fj fapicniM que eft optima virtutc 7 puncipahllima Ilt; icniiai um fpe/ culatiuarü.quarc 7c. quot;Diopter bec 7 alia limita tcimcnit aliqui in bac bifficulfatc oppefitum ecimentatoiis picinit/ tentes.pjimo S 'buplci eft notitia ftmplcx 7 infoitiua vt cognitio que vifuseompicbcndit coloiem.aliacft copie/ xa 7 bilcmfiua p augmentationcm acquiritur vt pumiis motoi ert cternus.tticx bae ftquitur alia oiHinctio.f.q, be aliquo boplieitcr poteft babcri notitia.vno mo quatu ad quidditatem 7 effentiam ctus.alio mode qiiätü ad ci*’ effetopationco. *1^2cniittût fccûdc q’intellcetus no/ Her peffibilis eft inftnimo in généré nature infellceniaiif Udeo qcname moucri tiatm aliter ad itdligcndi i a pba/


-ocr page 153-

tcrfhis

''CrafTijcr-tt idco qïdm cd virms cojpojinihil inrdli/ ^ƒPM nifi ad aliud intdliftcdn moncri poftàâb aliqno ^arapiptf. ®ic p’emiiris ida3pon0t condufi0nfff. Jquot;na cóclufio.'^ntdlccfns pofTibilia non póf be fubrta .MPatkuntmnua notiriä habere c «am fin earuin gd '’tes bidinetf co^ofeere fm g » coïpo:icd wut^. 5da '’fliilïo ar^ii'ur dc.^ ntdleetna poffibilia fin (^ c vm' ®Cojpon mhil poredtnrdligeretneealiquomo nifi fin ^^moncri ab aliquo pbantafmatc.red nuUü in nobia Wcde pbantafina qîî podît mouerc intelleetum pofTi H 'n adinreüigendii intnitiue: ibidincte quidditaté fiib ’ntic fepate.ergo te 05 pua tinai02er fecudo picmidj

®^ PJobari podetpargumenta facta tnpnndpto liih» •’®’ Secada condudo iuteUcctuo poffibilta be “'lantiig fepans notitiam bifeurfiuâ t quantum ad ca/ ï!^'He vel opanoucs poted habere vt cosposicd vn«’. r^condulio pjqm per etemitatem motuaedi p;obari J'quot; motojea coïporg ededium effeimptibilea a magni ^nefepatoatcontinuo mouenica.vtpoted colligi er ^’Pbr.irriturtë. Sed contra idam ^politionc mul li™Wcr indant befcnro:es pjecedentia^opinionisi me 3®w»rationcs funt bue.*Iamp;nma ro n«lla foima im Jnir a fua opatione nobililfimapeiua viiionej ad fu M.Pwpnam matcriam.q’ tune iHa vnio non diet natu/ J®fed inteUigere bidincte quidditates fepatoui1 ma ^X?'’ ^ opatio nobibIfimaaie intcllectinc vt colltgif ,|„?no etbicor t co:pnobumanum ed fua matena pio/ Pvuionem anime intdlecriuc ad coipua

q ,nudantiarum fepatarum. ét fojte bicitur ad maio:ê uquot; '’foiina'impcd itur perpetuoa fua opatióc nobilif /’Peiusvnionemad fnam ^pnam matcrtaml; ali/ qj^^o podit impedin' modo.de é be anima intdlcctiua [0 « y'’’PÇlt;li3f««'a fua nobililfima opcranone bumco2/ Iiilj;'^'’.'”’'aguia tarnen aliguando fepaturab eoió tue hr»^*'’ff^*’^’'^ pffcftn’gt;'dlt;W0KB fubdantiamm.fez jj’hnun. Scdcontra haue rcfponlionem fie argu. •itc«r’quot;” *”'dlcct{ua poted bidmeteintdligere qniddi/ •nih f ’P**”'“ fepntara.aut ergo per fnam fubdanriä 'ctfn '*’*'^^”’ ® Phantafmatcabdractam aut per Ipecie; tiin,™?f’’l’ftantia fcpi!ta.Siper fubft3nt!8mfu8m tue C*quot; ^’quot;«»’Cinfcllccn'uead cojpusnon impediat ei’ oioi»'''’”” ’‘^d'*”' S’ quot;’”’ ifipftf''''’ ’Pf^m a tali intcllc/ •tiii?-^' **• ■ •’P^ abdraefam a pbantafmate 015 vnio liafn P^Ilcoineadcojpue non impediatreceptione ta ’'i3ih^^'**^P ’’’agio fit nccelfaria fequiturcp nee impe/ ^ic^ '’^quot;’'^^' inteUectionem.Si antes fit intdligat per Sfla^'P*”” ’ fubdanttalepata qi vnio anime intelle %r7Ï’P’’®f®l®gt;*”'«cpfO”f’ra ipedtre nópöt erquo ’ quot;'äeSr - tie fepate non reguirûtin fubiecto bifpofitio lüfinc ”?® ®'’® dwe repenutur in coipoie bumano ni !babetur intcnium vt pnus.igitur -re. !’litcrr '^°‘^'’’ddiraa fubdanriefcpate anted idem rcz Nh '’''^' 'duoautaliud.fi idem.ergo lie intellectus 'i»gn u’P?’’*’’tfll*gir cfrcfubftantie fcpaic fic itdligit ’’ihB '**^dn.Sialiud tücqueratur ab aduerfarija 1’®iihillaui alietatem autnon.ginó tóe loz Iihf/- ^’^'■'’Quod noncognofcut quarc pbantadicc lt;nbsp;% fv’* * ^^ '’^ ”'’” Pdquot; fenfum vt p;.crgo per (ntcllez 'quot;«lio ’''J'*'d'“oult;’n pötcognofeere biucriitatcin in d^Snoffatwfiqs iHotum vt patuit er capi ^’lohn- '^’•d'gointellectus cojpoji vnitus intelliz ^cm “5T'-^'^‘1d'Um quidditatco fubdanrie fcpate. *'’■1’^^'^ '” '’®^ materia mihi occurritque videf faz ^^ilhn *^ *’ bicendo cp anima itellccttua co:pori vni potedintclligcre quidditatea fubdantiaru fez paratarum non per vnionem intellectus agentio ad ftelz lectum podibilem vt pofuit commenratoj.fed fumedo alt udfundamentum.Dflafuperius fuit odenfum cpvirtus cogirariua er fpebus foimarum Icnfatarum eliccre poted fpes intentionum non fenfataru r non folnm cogitatiua in bominc.fed ctid crtimattua in bmris. ^nde errimari ua ouis er cognirionc colojis figure r motus lupiac rdi/ quoy talium elicit fpem inimicitic. éum ergo intellect’ fit vinus altio:tnobilio:qj cogitatiua a fotrioji fequitur gjipfe vnitus coipori fiinile facerc poterit.f.er fpcb’ feu notiti'i e effectum fubdanrie fcparate Tfuanim opationnj T^ppu'etatum eliccre fpeeiem fue quidditatis rcpicfentati nam per quamipfam quidditatem fubdantic fcpate intel ligcrc poted lient cumintellecnis cognouerirbe prima i tdlfgenria q’ cd eno fimplicitcr primum 1 independeo ac tus puridimus vigojis infiniri ac rcliqua talia -er bis eli cere pofcrit Ipern quidditario btiiinc repjefentatiuaj t pi ter in alijoedöiccndum.érquibuo fequitur g»dm o:di ncm nature non quilibct intellectus poted hoc faccre.fed folum crerciiatus in Icicntia biuina.£rinfufione autem ^gratia fupcrnaturali criam litteraruni ignanis quiddiz tates fubdantiaru fepatarumcognofcerc poted vt pluriz bus fanctis boibus eontmgit.fcd bc tali cognirionc non loqiiif in pjopolito. ét er bis ad argumenta Cupenus adducta pirito. adpiimum concedi poted cppalfioï tcllcctuo polftbifisadcqualur actioni intellectus agentia non qioéintclligibile fitabdrabibtlcq: aliquid intdligi mrqiiod non poted intdligi p fpem abdractam. fed ta/ men cliciram vt bictum cd fupta. fed qi fi intellectus pof fibilis vniwocojpo'ibjaliquid intdligere 05q?concurz ratampjccedat abdractib intcllcctusagenris iUiusintcl ligibilio vel alicuiusaltcrins ad quodiHud per fe babitu dinem babcat. 21d fm concedendü cd qiintellect’ noz der vtroq5mópoted cognofccrc fubdâtia8 fepatas ten bicitur q^nen póf be eiscognofccrc quid c.crgo necqjé negetur ans tmodus cbcclaratus. ét cum vltcriusarz guinir mintellectus nodcr nó pot be beo noririam babcz re quiafinitmn tinfinitum non pportfonanturtbicendû cp I5 non ppoitionenf in co fm q ,vnum c finitmn ealiz rid infinitum ^’poirionatur tarnen adinu'cem vt inotmn T mobile, étfimüiter bicitur qibefudanriio fcpatis pot habere notitiam pp^quid cd vna fit ca alterius.iauctoriz tas allegata er feenndo metbapby.non arguitimpolfibiz litarcm.fcd foIum bifficnltate^immo bicut aliqui q, ribes poffumus habere talcm notitiam quia 1; non habest can fam fibi tarnen,aliqiia predicata attribunntur bnbenria in ter fc O’dinem prions t podcrion'o t fe babentia vt cauz fa t efFcctiis.fcd be boc inqucrcndu ealibi. Eldarguz menta facta cotra alias vias er fimdamctis fins facile po ted refponderi quod breuitatis c3 rdinquo. t bee pauca congregarc volui be ido qucfito bifficili ad iimiommin troducrioncin.

lt;Incautem oeamma dicta rccapiru lautes oicamus itcrum:qm omnia ca que fuutquodâmodo c anima : aut .n» fcuRbilia que funt:aut intclligibilia : c âutem feientia quidejfcibilia quodammodo : fen fus autem fenribiliärquaiiter autembec fût opot tetmquirere.

lt;r3dud c fend capitulum huiiis primitractatus in quo 2l:p.rccapifulat prins bicta bcanima. étconfiner buz aoptco. ^nquarn puma ^s.odenditq ’ anima equo dammôoià. ^n fecûda vers od'nditq - anima nónd ligit abfq5pbantafmate.ibi fecûda, Quoniam aótncqj.

in buasquia primo facit qri bictum ë. gerands m J


-ocr page 154-

X«bcr

ftedsr« quod bircrat fci.Decatur tgitur fcicntia. Si/ dt be pnnuO'mine autdicta be anii■gt;a recapitulates ite^ bicamus q? ainequodamino oia ea que fumtqö ’ p5 quia ca que tuntaûtcnim faut fcnfibilia auttntdiigibilia.êaut Icientia quidcin liuc intcllcctus quodätnoda ipfa fcibüia feufuo ant ipCafcnfibilia qliteraätboe fit oponetingrerc. CL ideeJtur enim fdenna7 fenfue in ree; que qui dem potentia eft in ea:que fuut potenha : que ve ro actuun ea que fuut actu. anime aute5fenliriuu cquod feite potclhpotentia bec funt boeqindem fcibilenHud veto fenlibile.Tflecefte cftaute5 : aut ipfaaut fpecicaeffe-^pfa quidemigitur non funt non enim lapisinanuna eft fed fpeciee.quare am ma ficutmanaseftnnanus enim o;ganuni o;ga nowmtrmtcUectua fpeciee fpecieium.ï fenfus fpecies feulibdium.

lt;I70cciarat qb'bixcratoftcndendo qgt;aniina c quodam méomnia entia.pxmittcndo pamo ÿ intellcetus t fen/ fus biuiderc Pinpotentiam Taetum ficut res inteUigibi les t fcnfibilco. ^nde bicit fecatur igitur.i.öiuiduur fdentia fine intellcetus, t fimiliter fenfus tn rcod. ficut rcsintclligibilcs t fenfibiles vt feiemia que quidéé po/ tentia in ea inteUigibilia que lunt potentia, que a ut actu i ca que funtactu T panter c bc fenfu refpeetu fenfibilium idee fubdit. aHninic aût fmfiriuû.i. fenfusipotentia z qb’ fciré potcft.bintcllcetiuusin potentia fHntbee,f.fcnfibi/ lia z inteUigibilia in potentia boequidem.Cqb’póiéipfu feibilc;illud cüi,f.fcnfitiuum éipfum fcnfibilc, ebt qgt; i tcllcctusz fenfus fint rcsintelligibilesz fenfibiles moz do fimilitudinis z receptionis vt birit cominëtatoi.i.ba bcant résiliasin fe intcntionaliier ptobat biccns, Xle ecirc cfiautcmipfa.f.intclligibilia zfcnfibilia cifcin ani ma er quo ipfa bnouo cognofeitautfpceics ipfo?ten que libei tail's cognitiofiat per rceeptionë cogniti aliquo ino/ do, 5pf3 quidem igitur InteUigibilia z fcnfibilia non funtin anima fm clfe matcrialc.erunt ergo in ca fmeife intentionale idco bicit,3ilon enim lapis in anima dl, f, dus fpccics dlin anima quarefequitur q gt;nbsp;anima dl ficut manus.mamis cnim dl oiganum oiganommz ftmili/ terintellcetusdl fpcccs fpecicrum.f.intciligibiiium zfê fus dl fpceies fpceicrum fcnfibilium, - ^ntclligendum pamo 9’ omnia que funt aut funt fcnfibilia aut intclligiz bilia z anima per fenfum dlquodammodoomnia fenfiz hilia -per intcllcetû vero omnia itclligibilia vt Ilatim ofte fum flut idco anima dl quodammodo omnia eutia z biz citor quodammóq; non dlomnia entia fm dfe materia Ic.fed folnmfmcnc intentionale 4) quanto omnium en tium rceipiifpcciem feu cognitionej. Ætquia ficutres fcnfibilco biuiduntur per actum z potentiam quta quedä bicuntur fenfibiles actu q:actu Icntiunturqucdam ver» potentia muon actu fcntiuntur.fcd poffunt fcntiri. ita fé fus bimditurpactu z potentiam z fenfus in actu bicif g acluafiter fcntit.in potentia vcro qui non fentit actualiter fed pótfcntirc.ió vult 2l;?,g’fenfus in actu fit omnia fé fibilia in actu,fenfus vero in potentia fit omnia fcnfibiz lia in potentia.i^f fimifiKr ell be intcilcctu z intelligibili Vj g, intellcetus in actu é omnia mtclligibilij in actu z in tdlectus in potenria ell omnia inteUigibilia in potentia. Sndc bicitcomcniatoj vt resquarii bifferene fût cede.

3ntelligendüfecódo gjficut manusbicftur otgauiim ojganoqz quia quodlibetotganum potdl recipere z qb'li bet oigano vtiiita itellcctus poiribilio bicitur fpccics fpc cicrum intclligibiiiumtqtqualibet fpeefem intclbgibilein in fc rccipcrc potdl z ea vti in intelltgendoiz fenfus biz dtur fpccicsfpecicrum fenfibilium:quia cuionibct fenfi

biits fpccicm in (c rccipcrc potcfl z ea Vti in fentiendv« «L .ÖuOiiidin auKHineeß res nub eft pjeternu gmtudmeshkut vidtnturleiiiibiha lepa,au iip^ eiebus fenlibiUbasinteHigiDiaalunrizque o^ftf«’ chone oicuiitiir : « quccuiiqj leniibiuum baPiw* 7 paifioncs:;- ob hoc iieqj »0« fennentes nibilm bUvtiqj addileet neqj iceiliget. i5ed cum Ipcculc tumeccirelimul pbacalnuaiiquod fpeculan’5^ tdlnu autem IkutIcuhbiiia ium: picter®luiir# ne materia.

lt;17 tl3ic ollcndit^anim3 non intelligitabfq;pbäH(iii3/ teizbuo fadi.pjimolwc. fecuudo biitingmt ptaiiuinu ab intclleetu: ii:ilauicm pbätjfnia. Oepiuna mti^ ficut fenfus non fciitit nifi tn pidentia fcnftöilisiita iW“ Icctiio non intdligit nili in pidcntia prjaiitafuansiqm Ii cut fupermsbabitum eil:ua Ic oabentpbantafmaia ad»i teUcctum fiem fcnfibilia ad fenfum.tdco bicit. Öuonia? autem neqj nulla res ell pnmo inicdigibifisab intrUcai» pjeter magnitudincs fcnfibilco: ficut videntur.i.tntclli/ giuiiur fcnfibilia feparaia,i. abflracta per nucilecimi iin fpetiebue fcnfibilibuo.t.pbantafinatious fcnfioilia I“”, -zquc abUiacuone bicuntur vt niatDCinauca z quecunqj funt habitus z palTioncs fenfibilium vt naturalia. W”' de tam matocmatica qj naturalia non poffunt tnieWS*quot; ne pbantafufate p:opier quod lubditiz ob boc ncig iidj fcntics nihil vtiqj addifcct nee intcliigct liiperfluit Hein fed cum aliquis per intcUecfum fpeeutetur needle elf ip' fum fiiiiul pbantafmaaliquod fpcculai i.i.pb^iiwfon it buius caufadt.quia pbantafiuaia fimt ficut fenfibilwP ter 9’ plaantafinata lunt fine materia:fcnfibilw autemm cum materia. ^titeliigcnduiii p2uiio gnjiintcilcctu moucturad intelligcndom aphantaiiiianousiidcoiuuu bicitur pjimo mtelugibilc via generationia quod ImojiP pnum pbaniafma.boe autem eft magnitudo fcnlibuisiq re magnitudo fcnfibilis pnmo itciligibilis bid bebetmo tarnen vt habet eife in hoc particular! vel iilo.fcd vteab flracia per inidlcctum agentem aut fimplicitcr yi iitatbcz matiealiatauf ab boc z ab alio vt naturalia, ^'’'‘^I^'SÇ dum fccondo fimcoiiinicniaiowjcoiiinienfo.ïlïï-J™ co:pus qödfvmucilalius lutcHigibiliiini abllrabitur ab intcilcctu ^m vclocitatcm.fcd dlcriis in rcbus fcufibili/ bus: needle dl vt fomie fini cridcntco in intcllccturjw locitatcmz rem vcloeis tranfinutationis nou firaui z q^ file ccdcm lint ctidcutco crtia antmam in rebus lennbi libiis fill 31habitua crillit in babente habituni z resfi« dl in re patiente. a£r quib us verbis buo vidéturpeh fc eoncludi:quoium vnum dl g » cadcui founa ell in re fc ftbili crtra animam z in intcilcctu: fed boc elf biuerfimoz de:quoniam in re crtra animam dl realiter z fmdie In gnatum : in intcilcctu vero ell intenfionaliter zfin clfc abfiractiiniz vniuci fale. Zllniddlq p huiufmodifouna ell in re fcnfibili lira z velut babituotqi non bcpcndciiu conferuari ab aliquo agente particulari;in intcilcctu re' ro dl ficut res vclocis tranfmutationio non fira: quonia continue ab aliquo particulari agente in conferuari bepe det videliceta phantafmatc.

lt;C gt;£ft autem pbantalia aitcraj adtctioncffifö^ tioneXompkho cnim intclicctimmeftveriiaut falfum.'lfSnmiautem mtcllccms quidem differ rent: vt non pbantafmata lintiaut neqj aHjpban tafmataifcd non fine pbantafmahba«. ff'^iflmguit pbantafmaub intcilcctu per Bifcllcctumlt; tdligcndo actumintdligendi z p:imosb,intcilcctu copo fitojumtuecns:tCftauicm phamafiacapiendo p:oopcz

1 t

I I 1 1 ’ 1 f t

C « li


-ocr page 155-

JTcrtius

tStionc altcnij a bùtione.i.affirmatione t negarione ;có pofirto cmm inrcUcctnnm cd quod verum aut fâlf«5: qîJ fupple no cd be pbantafia.pn'mi autem intcHeetus q: dm pluestincompleriquid.i.in quo bitferunt vt non fint pbantafinata.lRcfpondct T bicit: Zlut neqj ali|.i.ncq;i Kllcrtugfiniplieco.ncqs alii.f.copofiti funt pbantafmaz ta;fcd non funt fine pbantafinatibus. ^ntedigendujq» intcUcctuscompofiri bifferunt a pbantafmatibuaiq: intel Icctug eoinponendo bidt rent elTetaut non ciTc: idee cibt tentas aut falfitaa:fed er boe q »oc aliquo pbantafiä: nó p;optfrboe bieimustllud ede vel non ede.quare hon cd ibi ventag vel falfitaa.TlnreUcetuo autem fimplicca bif/ ferunt a pbantafnwhbua.'l^bantafmata autem funt be rebuo particularibua.Æomincntato:vero per ptimoa ï tcllccwa non intclligit fimplicca intellcctna appiebenfio healed phinaa pjopofittonea que funt pama phneipta WrBplcra.pcr bictioncm ,autcm ïnegationem intclligit Jpffitionee äfrirmatiuaa vci ncgatinae quc cr illia con dmlontor. 5f?tc bubitantr vtrum intcllcetoe bum»n^ wtpoa vnituaiiiteUigcre poditabfqj pbantafmatc . Sr S®gt;turcp fie multiplicitcr. 'iPaino ad boe lt;p intdlcetua i •'^Higat fuificitipfum babere fpcciem intelligibilcin : per ^hamfitin aetu.fcd intellectua babituatua babct fpceicm ®*tnigibilem non bependentem a pbâtafmatc.ergo pot ^hteUigcrc nó concurrente pbaniafmatcrpj pna cum ma '°!i.niinot verocd nota er quid nominiatpfiuo habitua 'fcudo fi intcllcctue neder fan datum pntia vite in intcllt ?^hdo indigeret pbautafmatettnne fcqucrctur quia non ‘htcliijeretmfi ilia quomm pbantafmata dfent in fenfu: •Jhfeqnenafalfumtqnia intclligit fe t fubdantiae fepara a materia que pbantafmata non babent cum non caz ^ht1ub fenfu.tertio non minue bependet fentire a fen z qjintcHigerc a pljantafmatetp 'd:p,in Iitrcra.fcd i? '“««Hquando fentit abfente fcnfibili: vt pj be fenfu intez **oh.crgointellect^ fine pbantafmatc intelligcre potent. ..3n oppofitum c £l:c.bic i fepe fuperma. 214 bäc bn “hationem finit ad p;cccdcntc repenuntur biuerfi modi' “'fendi. Jp)timuo cd qui colligi poted be mete ilncr z foistep I5 inteUcctuo noder iicllcctione noua rfmlt;p vui !^tdcotpoh non podit intelligcre abfqj pbantafmatc: Wtamen abfolurc acccptuo intclligit intellcetionc etcr z ['’.hullatcnuo a pbantafmatc bepeudente. 'Karima pars Y^useonclufionis fic arguitur. Sluoniam fi intcUcctus ’''fuius bominis nunc tntelligit aliquid qbphus no itcl 'Sebat boceffe non poted:mfi quia ipfc intcllectu«nnnc quot;quot;hediate iinmutatur ab aliquo eridcntc in illo bominc ’nuo pang non immutabaiur aliter non edet ratio qua z ^'quot;agic nne inteUigcrct qj phus.fcd illud cridensi bo quo intcUcctus immediate imutatur non pot cdc ^hpba ntafma.crgo ad boc q’nodcrintcllectu» cotpoti quot;'his intclligat be nouo nceedarium cd cocurrcrc pba z bcductio cu maio:i.minoj ctiam cd clara : quia non poted clTc foes cridcs in fenfu erterioti vel co cumnon fit tantc fpiritualitatis vt fotet oppotmnn iw ^.'hKllccm immediate imutarct.crit ergo fpccies 'fogtiino altcrius intcriojtstt falls pbantafma comz 1, q“^ appdlatur ï a commcntatoic intentio imagina z •wcuda pars ctiam pj er fundamcnto opinionia com .quot;tatoao be vnitatc t fepatione intcUcctus : quonlam nP^tuit ftip;a vnlt^ intcUcctus agens fit’ fnbdantia ab Ptu ’continue fe Intelligeno per edentiam pto ttfu”’’®'*”.*'“'’’‘5 intedeews non femper fit adepius in (ioS?“^ '’*“®'’’diuidHi;t8mcn in oidincadfotam fpcz I’nd .”'®’’®fc’’’Pcr ed adcpms:q:rcfpcctu totiu3 niul tcii^*® '’®”’'’***f”pï’gt;ac perfecta.fcd quandocunqj in PolTkr '!^quot;depths “sens vnitur ipolfibili vt forma et '‘quot;gt;'8 intclligitagcnicmeadcm intellcetionc nuinez ro qua agensintelligit Ictpftim.f. per clTcntiam inteHeei* agcntis:- rpj taletn inteUecnonem cfTc eternam ad qua? pbantafma nullo modococurrit.quarc tc. ^tbuic qjz uis non in toto concordat Albertus biccn8*q’15anfe da turn adeptionis non contingatintcllectu intelligcre abfqj pbantafmatc: tarnen pod datum adeptionis bene poted videlicet podqj intcUcctus polfibilis totum lumen intel z Icetus agentis adeptus fuerit . l^ndc tunc aggregatum er vmoqj bicctur intclicctns adeptus. Seenda opinio ed faneti Zbomc bi.ede impolfibile intcUectum nodruj corpori comunctum aliquid actu intelligcre nifi ad pbanz tafmafc conucrtat:quod buabus cuidentiis odeditrquaz rum prima quonlam cum intcUcctus fit potentia no vtcf organo corporal! nullo modo in fuo actu impediremr p Icnonem organ! corporalis nifi ad eins actum requircrc tur actus alicuiuo potentie vtentis organo corporal!, fed certum cd q, inicllrems in fuo actu impeditur per lefiond organorum virtutum fenfitiuartim interiorum.ergo itcl Icetus pro fuo actu indigct actu alieuius fenfus intcrioz rumrt tails bicltur pbantafma.Igiwr « . P5 confequen z na r maiorrminor aiitem ad erperientiam bcclaratur.nd intcUigendo non folum be nouo fcientiam acquirendo. led ctiam vtendo feientia preaceepta per Icfioncm organi virturis iniaginatiuc: vt In frenetieis accfdit: ant memo:« tine vt in litargicis accidit. Seeunda cuidóna cd quia quando aliquis conatur aliquid intelligcre format aliquti pbantafmata per modum eremplornm in quibus quafit fpiciat quod intelligcre dudct: r propter boe cum aliquej volumns facerc aliquid intelligcre proponimus fibi erf pla be quibus pbantafmata formarc podit ad Intelligenz darn. ^Iterius addit q»quia potentia cognofcitiua ;p poriionatur coguofcibtii:ldco intcUcctusangeli qui tow liter a corporecd fcparatuo proprium obicetu, cd fiibdi ria intdlcetualis a corpore cd feparaiai- rper buiusintelz ligibilc materialia cognofeat.fcd intcUcctus bumani qut corpori ed coninnctusobicctum proprium cd quiddtta« in materia eorpali endens:i per buiufmodi return vifiz biliumquidditatcs fine naturas inuifibilium return aliz qiiatcm accipit cognitioncm,i£t quia be rationc quiddiz tatls rd materialis cum non fit abfq; materia corporal! € q-fit endens in aliquo indtuiduoiidco ab intcllectu noz firo corpori coniiincto cognofci non poted:nifi vt ed eriz dens in aliquo particulanrnon autem per fciifunt t ima ginationeni coniprcbcndimue parriculare:quarc necede ell nd boe qgt; IntcUcctus noder intclligat quidditatcm rei n’jtcrialis que ed fuum proprium obicctum: vt ad pban tafma fc conucrtat i fpecnlctur naturam vniucrfalcs «* dentem In pamcularl vbiobicctmn proprium nodri in/ tcllcctus edet fubdantia feparata vel quidditas rei fcnfiz bill's non cridensin particulanb’:vt *||ïgt;lato pofuit: tie oportcrct q, intcUcctus noder in intelligcndo fc conuetz tcrct ad pbantalma.îcrttusmodusfuit quorundajmo dcrnorum qui in intcllectu podibili bupliccs pofuerunt fpccies.f.abdracias er pbantafinatibus per actionem in tdlccias agentis:çdm tales non poted intcUcctus intcllt gcre quin concurrat pbantafma: 1 boe femper acciditin principlo bum intcUcctus incipit intelligcre. villas autej fpccies pofuerunt elicilas er prcccdentamp;us per operorio ncm iutcUcctus poffibUis fact! in actu : rfm talcs poted intcUcctus intdligcre nOn concurrente pbantafmatc : qt talcs non bependent a pbantafmatc ficut priores: fed rcz mancrc poduntin intcllectu cedante omni opcratione 1? Iu3:i boe beclarant per cos qui ertafim patiuntur qui fi piingantur non patiuntur er co q» a fenfibus funt abdra cti i t tainen intelligunt cum pod reuerfionemad opera fenfuum multa mirabilia bicant que ignoraucrani prinC

3dolunt ergo idi q? I5 femper in principlo quango inz m 5


-ocr page 156-

x^b^l

KlkdWó rncipit ititdligcre eonforrérC ' pbantafîua famé m^tcllijpollqjfattus cftin actii ctiam ante adephoncs tntclligerc poteftabfqj pbantafmate, Ärquibus om/ mlniß patftqnalibct mtdhgi babcatqdbic bicit ü^.viz rithcct q ’ncccflc crtqucCHnqi intdltgcntcm pbantafma aliqnod rpccularüquoniam ^m pnmuiu modum intdliz gt habet be intelligente inicllecnone nouait feeundû Pm vt verba iacccttfmtcrtmm'm punciptoquando intclle ftusincipitintelligcrc. Ïldrationes 311105 in pandpio adductasrefpondetur. /idpnmam reCpondcri pôt Pin vnam viam btcendo cp lpectcs rcrcriiatc in intcllectu nó fufFiciiint ad boc vt acmalitcr intcIlisat, fed rcqiiiritur et fonuerfiointcllectusad pbantafma per quam fiant i actu fompleto:vt bictum fuit fupta. 33elpoteft biciPm alid vlam q irequirunturpbantafmata taq5agentia a quibus fpeeiea totaliter in cêfemari bependét. Ætcum arguinir 9? tune non client habitus ïintcUeem . refpondetur nega doeófeqncnfiam:quial5habitus intellcctuales bepende ant ieonferuari a pbantafnnttbnstquia tame eonferuds qsdiu ertifcinpeftcis fulfietctcr ptclcnsquod non eon/ tingit be lunifnetlumiiiofot rcliquis buinfmodt : ideo non obdatquiniHi fint habitus, ad feeundametiar/ guitur 9, tune non intcUigerct intcUcerns: nifiillud emus pbantafma elTctm fenfu.negctHr eonfcquentia.jftapud vlam faneti ifbomc fulTint q -nnnq5intelligatintcllcctuf cotpotivnitusmifi in Icnfu fitphaiafma illiusqnod itclli gitunautalteiius adnuod ipfum intellcctum babitudi/ nem babcat. ©cmodo vcro Pm quem inteUcetns vni tns co;po:i inteliigit fubftätias fepataspatuit fnpia peóz mentatotem qui vult 9 peftqs t'intdicetu polTibili dleó z piëta generatio intdleetus fprenlatmi fine ïbabitu ; q »in tdketusagens vniatiir fibi vtfoima totum fuum lumen ncommumeädoit tnne polîibilia itdligit agcntein per fubHantiam ipfina intellcetus agentis: tquia intelleetui agenri vniuntur intelligentie fuperiotes vt inteHigcntia lune immediate:! mcdiantc ca midligetia immediate fn periont fie afeend^do vfq5ad ptinium t cas per feipfas intciriginideo mcdiantc intdleetu agente intdligetic vni imtnr cum itdlcetn polTibili:i ab co per feipfoa itdliguz tur.Æt fie Pm cum intdleetus polTtbilio Pm ftatuni vite ptdcntlaeogniiionc intuitiua nut mere fubfiantiali fnbz Haätiasfeparatas intdligcrc potcll.SaHCtuoautc ffboz mas in hot'2liicrroiaducrfatur biecns itdlcctum nollru rotpon'eoninncttim nullo mo fubllantias feparataa coz gnitioncintninua ac mere fubllantiali intclligc polie.fed folnm per bilcurfum t Pm eliqua ipfio aitributa ptoeede do ab effeetn ad eaufam ad quam eogmtionem pbätafma effêetusconenrrit.ïinde Pm cum eognofeuntiir quo ad quia cd per motum ecli vnifotme t femper continuum^ non potedcdc nifi a iiibdanna abdraeta t immateriali ! penitus infatigabilitpod ^ vcro intdleetus crit a co;poz rcfcparatusitime pottrit perfeettdime fiibdantias fepaz ratas itdhgcrc per lumina ab cis rcecpta. bee rteitarc vo Iuiad beelarationcm maio2cm. adtemum bicitur qp Ódx.pcr fenfum ibi intdligit fenfuni crterioiem qui non fcnntnlfi pjefcntc fcnfibilidj rcnfuc tntcrioi vitra fcnlu communem fentiatnon picfcnte finfibili.

‘^omam autem anima Fm Oiiae hifff niraeftpotforiae que animalium eft: 7 Oiraenogiintelligentie opus eft:7 fenfus 7 adbae in monendo Pm locum motum:oe fenfu.quidc57 intellect« octerminara fint tantatoemouente autem quid fo:tc fit anime ipeculandumeft.vtrnm vnaquedam paraipfius nt feparabilis aer magnitudine autróne;autom

ns animate fi pars aliqmnvtrum ptepda qucdaj fit pictcr confuetas oici:7 öuctas.aurbaium vua aliqua fiquot;.

(r‘0-''llq5 ax.in pïccedenti traetatu beterminauif tei tdlceiiuomnnéin boe traetatu.fccüdo bums tertij beter/ minat öc Pm locum motiuo:ï continet quaituo: capitula be quotum pmiio betcrminat be ptmcipio motiuo Pm Io cum mquircndo t arguendo, in iceddo be co bctcrminac Pm ventatem.m tertio comparâtadmuicem aliquas am me potentlas id cd vegetattuam ! fenfitiuam.in quarto odcndit q’cd iinpolTibile cotp^aliis ede coipus fimpier ibiPincapitniuin.i?idcnturautem buo bcc.ibi tertiU5. iiOcgctabtlcm qutdcm ibiquartuin. ânodautC3 impóf fibilc. H^uraum capitulum pnneipaiiter biuiditur in Ou as partesnnquarum pnma ponuntur i tnipiobautur Oi dmenoncs antiquotum be potciifi)samine, ^n feeunda bilputatiue mqutrit be ptmeipu Pm locum moliuo : ibi. Æt etiam be quo.’ni'Jima pars adbuc biuiditur in bual: quia pnmo pteiiiittit intcniutn contiiiuando lcad pxecz dcntta.3ecundo adducit bidinctioncsaniwiioJUj Oc po tentij 9 anime:ibi. gt;3abet autem bubitetioncj. ©leit be ptima.Quoniam autem anima que eft animalium cd bidinita id cd bidtneta Pm buao potentias : quia ïbifere tio quod cd opus intelligentie î Icnfus id cd fcniirc fût illa er quibusarguimur animani animalium Pm bi.taa potentias fciUcct intcllectum t fenfum bmcrlifieari adz hue anima animalium bidmguitur in mouendo motum Pm locum per pstentiam Pm locum morinam : be fcnlu qtiidcm t intdleetu bctcrmniaia lint tanta. 0cmouente autem potentia fpcculandum ed quid fotte lit anitiic. £( ptimo vtrum fit vna quedam pars iplius anime feparaz bills ab ali|s:autmagnitudineid cd fubiccto: r non folu rationc vrpoli!it 1^tato:aut ranonc fcilicct folnm id cd bilfminonctaui fit omnis id cd tota anima. Secundo n potentia Pm locum motiua fit pars aliqua anime vtri ifit pars animeptoptiaqs vtl pto etiam fit pteter partes eon fuctas bici t biotas aut fit vna aliqua baram Icilicct cone fuctarum bIci vcl bictai urn,

lt;ril5 abet autem oubitationcm mot: quemo^o opojtetpartes anime oiceretzquor. modo enim qiiodam infinite videntur.7 non folu3quas oicut quidanf oetcrminantesrationaiiuaiiutirrafabi km 7appctitiuam.bi autemrarionemlJakotc« 7irr3tionabilcm.

(f^ldducit bidinetioncs antiquomm be potentijs aro/ nier biuiditur in duas:qt p:imo poniiiUasbidintfiócs. fccundo cas rcpiobattibt.geeiiniiuiii cnim biSaciias. 0c ptima bidtiq’ mor autem habet bubitarionem quo/ inodo opottet biccrc.i.bidmgtierc partes potcnalcs am me:!quotlunt:quiaquedam ciiim modo vidcntur die infinite buiufmodi panes t non folnm illc quas quidam bicunt bctcrminantcs.i.btdingucntcs potcntiasaniinei ranoctnatiuam tinnfibilem r appcfitiuain.i.eoneupifci bilem, 5l3i autcm.f.81i )in ranoncm babentem îirra/ tionabilem ^ntelligendum ptimo q: ôày.bieitÿ pete tie animequodammodo vidcntur cdc mfinitciqt poten/ ticanimcbuplieitcr pofruntbidmgui. Kfiio ii.odoP5gc nera ftia.alio modo Pm fpectes fpeeialidimas. gi biitm guanfPm lua gcncra fic fut paucc nücro vtpafuit liipM. Siautem bidmguantur Pm fpccid fpceiahirimas hoc itc ru5 buplicitcr fieri potcd. vno mode Pm fc: -tfie nofunt valde multc vtpodiUpparcbit.alio mode podunt bidin gui pm fpcciftcam billinctioncm fuoy accidentfum,! lie

-ocr page 157-

tCh(U8

fimt Vüldi inulte ? quodumodo infinite non g» in rd yzf rtßte lintinfinitcdcd videnturdTe tnfimte.quia faim nu tnerua non ntli cum magna bifficnltate 4?ptcr ipfap mut Mudtnem fiiti poteft. 3Htrlligcndmn fecundo g- /Ari/ fl?tc!c8 boas pofuir billinctionesannquomm be poten/ i!j9aniiiie. '|pgt;:tmaflt;iit ’((Matonis fin eommentatojej S’ potcntiarum anime aha eft rationalis alia iraicibiiisit alij eoncupifcibilie. e^eeundafuit quomndani alioium «nnquotmn ÿ potcntisiruj anime alia eft rationaliot alia Irrationalis.

G^öccimdö cnim Differentiaeß quae bae fegat îalie videnr pree niaiojc bis Differentia babenref 5c qnibus î née,Dictum eft.'Ll egetatiua ante que tum plantie ineft îomnibue viuetibue î fcnfitiua lt;iua 'neq5lient irronabile neq3licut róncnibabétf5 PonctquÏ6Vtiq5 facile.

'TlRcpiohat illao biftinctionco: gt;?bimditur intreefinit täs repwbatptres ranonee oftendendo cas cffe infufti Ï^ntca ç nóeópicbcndercomnes petetias aieubi feeöd« ^dbucaut pbataftica.ibi tcrtia adbueaütappentiua. b’ W’» adduntpmSrönem que eft talie.'IfDotcmia vegetaz 'laqucinunufin plano's t potctia fcnfitiua que inuenif 'nbains fût potétic aie quay nulla êrónalis vel irrónat: focopifcibiiis vclitafcibtlis.quarc te. ®icitergo.fm eni 5quot;aspquae’ätig fepant ibiftingnutbas aie potenriase ’Jÿ videnf cc pres aie potentiales bûtes malotc biffcren ''^bis potctiiabc gbiistniiebietu cft in bifiinctioib^ft/ '®?anriqiioy.vcgctatiua.n.pegt;teriaqueTin pldtio ineft ^dbnsatijs viuetil-us.T fcnfitiaa.f.bmtoy finit irrona '^5‘'b^.qm fieqjfm rêne biitem ponetge vtiq; facile.f •'''quay ipfiK cc. Serf bic bubitaf vry ois pofcria aie 'quot; tonalis vcl irronalis.'tvr q» tic auctoritate /Ay.i erbi. i’®'’cti9illa biftinnionc tanqua fiiffieientc.TRndtt Ægidi ®?5i.lt;b fient rénale t irrönaic fi fumât vtfür bifferctic bf quot;Ibuc b gencre fubftanticbmidit idc genusputa aial nee '®Pctntnifï aialitfie fifumanf vt fâf bifrerétie biuifîue po quot;Ntiayaie biuidütfolu petetiasciufdéaie.f.aie bumane IPiopfcr qb'aduertendü g potennay aie quedu c réna/ elfcntiä vt intdlcctust volütas'qucda êrónalis per Pbeipationê vt fenfuscnppctttus q futceiKöch rénitap ^dobedirc.queda A’O cirrónalio p pneipatione: vt vc/ Sciariiia beis queconiügifréni'.fed nééapta ei obedirc. 31’alijsautviucubuoab boic no repif potétia^pc réna 'i39utirrónalis. Ær quo PSO ’né baf potétia irrónalio pdlcntiait er beeapoarct nifio ad bubiuv, gjilla biftin «''’potétiayaicfif fuffieiésad ^politü Sly.iii li.ctbi.vbi wgiur foln be potétijs aie büanemé tn cft foffieiensad,p pofitü ely.bicqloqf nälitcr bc pctcntiisaie. Äpparet Wniisg. nee biftinetio alia T^la.eft fulmines.gaficécu pifdbüe Tirafcibilc capianf vt blflinguüfp réne né rege nnfufli in boic quarc infuffinetio: eft biftinetio TPla.qj I'ia.qaljalia né ppbcndat ocs petctiasaie bûancn 'fta at bee ppbenditocs petetias aie nee ecs potents aie buma IK fed foln petentiss aie büane rénales p eftentid vcl pti/ epahonem vtp5er biens.

pïldbiicautcni7 phanraftica que per effe qui dem abomnibusaltera cft.iCui gutem bariini ca dem vel altera flint babcntmultam Dubitatienem naliqmoponat fepata' 'anime.

•radducitfeejdä rénemqnceg. potétia pbantaftica qc 'n Huns cpotetio aie i tn né cft aligna illay enumeratay pillos anriquos.quarc 'rc.©ieit ergo::adbuenütpban/ tamca petentia que per fcquidc.i.biffinin'onem cft altera ïPenitnlnjs alno potentiis ammetewi autan bay peten/ tiay anime.f.ratiotiali vVirrattonalififcadem vel älter« multam habet bubitationem.ï pto ctiam fi aliquis po/ nat partes anime fepatas.floco fubiccto: vt pofuit ‘ipia to t non fólum rattonc. 3ntclligcndu m g, pbantafiaq cft in bmtis non cft rationalis nee irrationâtis : vt pi er bietis nce concupifcibilis ncc irafctbilis: t fi boe vcy cft vbi biftingnatur ab altjs potentiisanime rattonc adbuc inagis boe verum crit vbibiftiiiguatur rationcr etiä fu/ biccto. ïlDic tarnen bubitaturquia vidctnr g^pbanta/ tafia cams fit rationalis per participauoncm.qutaeaniföt feiplinatus per pbantafiam obcdit bomino fuo qui cft a/ gens cum rationc.ergo re. TRefpondetur g. ficut bm/ ta non babcnt «ppne bifciplinain : fie nee babcntobedien/ tiam pjopne loquendo be obedientfa cum fit virtus iiio/ gt;nbsp;rails que in folo bomino rcpcritur. Si tarnen large Ioqn do eoncedere vcllcmus bmta perfecta habere piudcntiaj Tobedicntiain er co g .per pbantafiam beterminate ope/ rantur fient per natnram inelinantnr ant ab aligne inftru eta funtopcrari bcbcrcitunc biecre bebemns^ néer boe folo bicitur aliqua potentia rationalis per participationej quia poteft vcl cftapta obedirc ration!.led qufaconiungi tur ration! t cftapta et obedirc vt bictum fuit fupta.fic an tem non cft be pbantafia cams vt patcf.quaic re.

C7ïldbuc autcm 7 appetinuaquer rationc7 po rentia altera vidctnr vtiqjeffe ab omnibue:^ incó ueniens vtiqjbancfcqucftrarc.Jrrationatmà.n. volutas fit.7 in irrationabiliconcupffccntia 7 ira. 0« autcmtriamanima: in vnoquoqj crit appe titue.

lt;r1Pgt;on!ttertiqm rationcmqnc magis videtur p3oeedc/ re contra biftinaioncm 'ff^lntonio qnccft tails, tripler eft potentia appetlnua fd!loet voluntas eoncupifcibills et irafcibllfs.ci go male ponit foluin bupüccm.bicit igimr: JEldhueautcm appetinua que r rattoner potentia feUicef actiua vtig; vidctur effe ab omnibus alijs potentijs anl/ mc.rinconucnicns eftvnqi eft banc fegncftrarc fcilicct fo Inm In biias partes cum fint trcsiqnod patct.qula in ra/ tiocinatina aütaïa fit volntas.m anima autcm Irrationali quia fcnfitiua fitconcnpifccntlarira ideft eoncupifcibills r irafcibilis.fi autcm hcc tria funtIit anima ideft be trest tutesappetifmettune in vnoquoqj homine crquo habet atuinain ratiocmaiiuani r fcnfitiuani critappctii* tripler f.vniis intcUcctluns r bnofcnfitluf. IfAie bubitaf. qua liter in homine tripler rcpcritur potentia appctitiuair tri/ pier repcrimr appetitustrquomodo blftinguntur. ©t cendum g- fient appetitus naturaifo fequitur fomiam na/ mralitcr impteflam vt appetitus ad locum beotfum gra/ tilratcm.r ita bc aliio.fic appciltns animaiis fcqiiitur rot/ main ab aninia apptcbcnfam.rquia apptclaenfio anime eft bupler feilicctintdlectina f ftnfitiua: ideo puma facte eft bnplcr potentia appetitina fcilicct anime ircllectluc que bicitur voluntas:ramine fcnfitiuc.r fimtliter bupler eft appetitus videlicet I'nteUeetinnsqm fequitur cognittonc5 t'ntcllcetii6r fenfitiims qui fequitur cogmtiouem fenfus. ^cd vlterius potentia appetitina anmie fenfitiue.r fimili ter appetitus fcnfitluus cft bnpler.f.eoncupifcibilisr ira fclbills.r he buc potentieappetltiucfie biflnignlitur.quo niant ficutignis non per candem vinutem mouetur fur/ fum r agit in contrari’ que poffuntipfuni impedire tn ta/ 11 mom fed per aliain r alfatn.T^ndc per leuitatcm moue fur furfum per ealldlfatcm agitin cétrarlaipfius a tail mo tu ipeditiua.iie animalia né p cade ^tute appetinua beft dcrant ^fcq céuenicntia raggrcdi rcfiftentia r ipedimia ne céfequâf bonübrfidcrintfcd p bluet lam. vt Vbi gfa:


-ocr page 158-

Oer

’i cd per Mnärti vhfuteiH dppetittua; htfïderat moueri ad fibnin fibiconucnicnKin.tbcf tgt;ififor concnpifcibilt0,p altain ^e betidcrat ajgredi beftiasquemtunturipfu im pedire ne talcm cibom adipifcatur*t bee bidtiir irafcibilif ■z quelibet iftarum babcfjafceurioncni c ^pnam fugsm : qnontam ficut grauc per candcm Tirtiitcni rceedit a loco Curium z aeeedït ad locum öcoifmn.f. grauitatennüc afp Candon virtntcni appcntmam bcfidcrat t ^fcquirur qö' fuit appbédbile tanquaconuenicne.abonunatur autem t fugit quod fuit apprcbcnfum tanqua btlconucnicns Ôeü/ dcrium.crgo eft ^feeutio ipfiuo concupifcibilis t abomi natio dus fuga.î5iintlitcr per eandem virtutemaraudct ^ aggrediditùrimpeditiua ipfius a bono bciideraio bum ^crat pofte ca fupcrare.t timet non aggrediendo bu be Victofta befperat lie q*audacia t Ipc3 funt perfecutio tpfi’ (rafeibilis ;timo: autem t befperatio funt fuga ipfius. £t fi queramr quare appenrus intellecriuus eft vnusz indie uifusrfenfitiuus autem eft biuifus i plnriftcatus. iRef pendetur q’buius caufa eft;qu:a intdleetus appbedit bo num Cub rationc vnincrfalitfenfus A’o fub ratione parti cnlari.modo vniuerfalc agrégat que particularia bmidût

Ætfi vltcrius qucratur vtrum betur volutas actiua et voluntas pagina fient batus intcKceruô agens tintcHec/ tus poftibilis.Quidam tenent q- fic.fcd meliusvidcfefle bieendum q gt;nbsp;cadem volutas cft actiua 7 padua reipcctu c iufdem aetua.f.vobtionio vd nobtionis quem agit 7 rc/ ripit in Ceipfa ; née in boc requirit aliud beterminanfnifi le Ipfam.ESe boctarnen alibi plcnius inquirendum.

CJïEt etiani öcquo nunc feurio inßar: quid fate moiiensfm locum animal cft. S^ecundum qmdé i'giturausmcntuimoccrcmcnfummomm qui om mbusincft.'fcHidcbitur vtiq3nioucre gencratiuuj T vcgetatiuum.oc refpirationeautem 7 erpnano nc:ï fono:7vigilui poftemio p:ofpicicndum.Ba bentenim oubitationcm multam. S'cd motu firn locum quid litmonens animalfm pweeftiuu mo turn confiderandum.

lt;r9e»icinquint be pnndpio motiuo firn loemu bubltado 7 arguendo.ï biniditur in buas partes.qulapmoeótinu aifc ad biccnda.fccildo cicqiiitur bc intcntonbi Quodq dem ergo. Sic pma bieitq : ctiam inquirendum c be co be quo nöcinftat fermovidelicet qjfit mouensafmotu fe fmlocunuPuiquidem enim augmentum ïöeeremrntuj monim mouciuranimal per prindpin quod ineftomnib^ f.vincntibus.yndc generatiuum 7 vcgctaiiuum quodie cft omnibus viiicmib^ videbitur vtiqjmouerc.f.animal motu augn’cnti 7 beeremenri. g?c refpiranone autC5 t crpirarione 7 fomno 7 yigilia poftcrius perfpiciendum é babcntcnim7bec bubitationem multam,fed be motu fij locum quid eft mouens animal firnmotum ^grclTiuuin è confiderandum.

C^uod quidemigiturnonvegetatiuapotenha manifcftum.S'emper enim ,pptcr aliquid motu« bic:r aut cum pbantalia autappentu eft. THibil enim non appetitene:aut fugiens mouetur:fed autviolcntia.

lt;rTP»201equitur be intento rbiuiditui in quatuor partes in qnarum prima arguit q » principlum motus progrcHi/ ui In animali non cft potenriavegetatiua.in fecunda qpn cft potentia fenfitiua.in tertia q ? non cftintdlcctus.iquar ra q»non cft appctims.ibi fecunda Similiter autem neqj

ibitertfaZlt^o neq^ratioefnatina.ibiquarta SltVo neq? appetitus. amp;e prima arguit q , potentia vegeranurnó fit principinm motus^cclïtui.7 arguit fie: Oirnis ma/ tus p’occlfmns fitper appctitum 7 pbantafiam alicnt’cc trinfici öiftantis^ab animali.lcd potcntic vegetanue neu eompCtit pbantafia nee appctilus.crgo potentia vcgctaii ua non cft principlum motus proceftun.pater confequeu tia enm minori 7 malor bedaraiur in lirtcia. Ætconfiriw fur bee ratio.qma fi potentia vegetatiua diet p’incipiûü lis motus cum plante babeant potennam vegetatiua: tue, fequerctur qgt; plante motu progrdfiuo moucrentur. 7 per confequens baberentorgana necdlaiia ad faleinitiofuiu Vtpedes vel filas.confequensfalfmii.quarcïc. ©ieii ergo ^quidem ergo non vegetatiua potentia fcilicetW principlum motas procclïiui in animali dl niainfdlum. femper enim bic motus eft proprer aliquid 1 eft aut cum pbantafia quantum ad obicctaabfcntiaiaut cum appetitu quantum ad obiecta prefentiarquod probaiur. quia uibu nonappetens bdcaabilcrautfugicns ideftabouunaa tri ftabilemouctur boc motmfed aut violcuua fciliertmoue/ tur.

Crïlmplius2 plante vtiq5effentmonuewil uw tuTVtiqsbaberet al quam partem oiganicani ad motum bunc.S^imiliter a nremneqjIenlinuum• ^iSulta enim funt animalium que Icnfuni quidf babenttmanentia autem funtztmoWlw Pfrftn^' ;£ïiigitur natura fruftra facit mbil:ncci5in necelw rijs nifi in oibatisïimpcrfecti«. Buiufmodi au tem animalium perfecta? non oibatafmit.^ign“ autem efttquia generatiua funt ? augmentum ba bent ? öecremcntum:quare ? babent vtiqjpartes organica« ^cclTionis.

(Tsecundo arguit q potentia fenfîtiua non lit prinopin motus proccftîui.7 arguit fie. /Cliqua babent potenW fenfiriuam que tarnen non funt mobilia tali motu.ergoîC alfumptum para be animalibuo multisiqnc licet fini iuo bilia in loco firn öilationem 7conltriction£ni;non laiucn funt mobilia mem procclïiuo be loco ad locom.bicii tg'; tur: similiter autem neqjfenfitiuum fcilicet cft princtpiu motus procefiTiui.quia multaenim funtanimaliuj que feu funi quidem babcncmancntia autcin 7 iminobilwfunic fincmidcft vfqsad finem vite corutn.Æt quia aliquts pof fet caoillarc bicendo q talia anunalta licet babcaut prtnei/ pium motus firn locum videlicet poicntiam fcnlttiuäj no tnmoHómr tali mom.quia no babent organa-ad ipfuiti re quifita vt pedes vel aha buiufmodi.boc rcmouei öicens. 3git*rfi,p quia:natura nibil ftcii fruftra ncq5 befielt in neceftar'isnifi in impfretis 7 Oibatis in ,pprm fpccic. hu lusaufataliü be qiiibus argutii cft perfecta funtin fuaipe de,7 non fuut orbitales in cis. fignü autem biiius dl.ga quedam corum funt gencratma 7 babent augtneniuttt et becrementum:7 breuiter omnia que compctuni^ppric fplt; cici.qnarc li baberentpoicntiam fin locum inofiuam 14» ctiam babereni viiqj partes organicas .pedfionis. Alliier enim aut natura in eis aliquid icciftct ft uftra.f.bando cis potentiam firn locum motiua que nunquam pofte leeuri/ dam locum moucre aut bclcciflc in nceeftarijs non öau/ do cis organa qmbus potentiaƒmlocum motiuaindiget vtcicatadopus.

C^ltvcro neq^rariocinanua? vecatue intdlcc tus cft monée.^cculatimiö quidem igitur nibil fpcculatwactualc.ncqjoieit pcfugibili ? Jpßqui


-ocr page 159-

fcj‘Uus

bik-ibcmpcrautemiitdtüôaàt fugtenUd aut jïfc Wnti8akqmdcft.i5ed ncti3cani fpceuîatua tue he auquid buiufniodilanip:ccipitant.pfeqw aiit fugcrezpiKa cammulioticna intcihgic tenibilc ali quid aut odcctabilc ii5 lubct at tiniere:led co: mo uetur.Siautcin odcctabile alteraaliqua para.

CiCertio arguit q, intcUcctua non cUffindpiuni motua iPccfTmi.T buuditur in biwa-quia pzimo arguit öe intel/ kein IpecuUtiuo.fccundo be inteUcctu ptaeticonbi zlmpli us t piceipiente. Sc puma bicit at^o ncqs rationna tiua.i.intcllectiua pctenna -tvocatus intdlcctuo dt mo/ urns armom ptoedTiuo.i bocpiimo arguitur beintelle/ ou fpctulatiuo.quia fpcnilatiuuaquidciti cnim intellect* nibil fpcculatur actt»alc:idell agibiic cmn non o;dincf ad opua mcqjbintaliquid bc fugibili T.pfcquibili: idelt no fiedpit pwfecutionenivd fugam que fit per motum p:o/ tcUiuuiii.feniperautcni inoiu0 piocclTiuus eft fugientis aut piolcquentio aliquid.i£t fabditad ttiaio2cin bedara/ tiontni fucrit aliquid bunufmodi fugibilc am piofeqmbi lc.'jQeq5 P^o non wgt;n picnpit am p:ofcquiaut fugcre pu bnmltoticno intdltgit tcrribilc aliquid aut bdenabile no iubet autcnitiincre illud tcrribilc fed co: moucturfi bebet die fuga terribilio per virtutcm aliamab intdlectu fpecu latiuo.lt;5iautem bdenabile aliquis pzOTequatur mouctur aliqua altera pare videlicet epar.i hoc bicit ^ptcr oplni onctnl^iatoni3:quipofuit virtutcin tralcibticni in co:dc ïconcupifcibilcinin cpate. Jn boc ergo ilat via bui* rarionis q.quia intdlcetuo fpeculatiuus non p:ccipit p:o/ Icaitioncm aut fugam que fit per motum p:occlTmu. idco nondlpncipium iHiue motus.

^CampUue î p:ccipienteintdlectu: 7 oomiiwn leinteiligen ia fugere aliquid aut ^fequi non mo ueturtfed Pm'conciipifccntiam agit: vtincontinêa ^totaliter videmus.quoniambaUena mcdicatiiia non fanatur tanquà alterius ^ptium Utagere fin fcientiannfed non feientie.

eSderu arguit be intdlectu pzactico biecns . Stniplius t Piecipicnte intdlectu kiliect pzactico t biccnic aliquc fu gerc inteUigibiliaab eo.aliquidautcni p:ofcqut non mo/ ««ur.faiic homo erequendo quod pzeopit pzacticus intcl leaue cauendo mala cunitaudo bona.fcd niultoticns fc tunduin concupifcenuam fcnfualem agit t opcratur op/ Pofitunnvt incontincns. Æequo patct cp intellect* p:a nicuanon ell pmiapimn tails motus.î illud confirmaf einitotcles alia rationc Oiccns : /ft totaliter autcni vidc/ nmaquoniam babenfartem medicinatiuam non fanatur multotiens cnim medicuscgrotans non opcratur vt pze tipit ara medicine vitando nociua t lubcnuo pioficua. fj oppofitum facit in Icqucndo appciituin fcnfualenuquarc time non fanatur tanquam agcrc fecundum feientiam al/ lerius quidcm lit pzopzium lulicct appetitua:fcd non fen lire ^ntdligcndum q gt;ratio Hat in ilto:li intcUectus pza cticuscirct pzincipium motus piocclTiui:tunc bomo Icmg opcrarctur vt pzccipcrci pzacncus intdlcctus conlcquenf trpcninur falfmn in incontincntums^mcdieinis cgio/ tauiibus.

^2lt VO neq3appetitue buiufniodi motus oict‘’ eft-ablUnentesenim appetenteez cocupileenteo non operantur quommapp etitum babenttfed co *equnturinteilcctum.

lt;r Quarto arguit qgt; appdltuo nOn fit inotus pzocclT u ! bicenezgt;Atvcro neqsappetituscflbominuo buius mot*: quia fi lie:tunc bomincs in actionibuG fuis femper fcque rentur appetituin.confcqncno filfuni. ablltnentes cnim fimtappetenresappetitu fenfualizT Concupilccntcs venez rca vel alia biiiiifinodi bclectabiliam tarnen non opcran/ tiir ca quozinn babcnt appctittini fcd : Icquuntur in fuis opcrationibus tntcUectnm cuius ratio bicai oppofitum

©ubitatnr bic vtrinn intdlcctus fpeculatiuus t intclz lectus pzacticus lint potentie anime realiter bàhn'tc . zdr guiturcp fie. IPtirao er billinctionc flozinn actuü quia intdlcctus fpeculatiuus non pzecipit fugam antpzolccuti oncin.intcllectus autem pzacticus lie per ariftoidcm in littcra. Secundo er billinctionc fuoziim obiettuum.qa obiectuin intdlcctus fpcculatiuicil ens feu verum fpecu/ labile.intdlcctus autem ptacnci obicctu n ell vcruin ope/ rabile a nobis. ITertio er parte fuozuni finium.quia fi/ niG fpcculiliui intdlcctus eft vcriras: finis antcin pzactict eft opcratio ertrinfcea. 3n oppofitum arguitur.quia fi intcUectns fpcculatiuusi pzacticus efient potentie realiter biftmctcitunc Icquerctur cp emfdem anime eflent quattu/ oz intdlcctus fcilicttbuo agentes t buo polTibilcszquozu^ alteii eftent fpcculatiui t altcri pzactin.c/iilequens eft no conceftum.-rconfcquentia eft manifefta . ‘Ip'zo bubio pzemittendum pzimo q» intdlcctus fpeculatiuus fca pza/ cticus trtplicitcr potcft capi fcilicct pzo potentia intdlcctiz ua:pzo babituintdlcctualizî pzo aggregatoer vtrifqj.

'iPzcraittcndnm fccundo cper parte obiectozum intel' Icclus T voluntas biftmguuntur.quomam obiectum inz tcllectus eilens fell verum, obiectum autem voluntatis eft bonum. '(pizcnuttendum tertio cp fpecies intdUgiz bilio mnlnplicta babcni nomina fed^iuerfis rcfpectibus nam bictturintdlectus in actu vt per cam intdlcctus pof' fibi'is bncatur be potena ad actum.îbteitur intdlcctus in babitu pzo quanto rcmanctiH intdlectu poft actualemcon fidcrationem.bicitur autem intdlcctus fpeculatiuus ; vt ozdinatur in cognitioncm cntis fpcculabiliszvt funtcclii; dementumtz alia buiufniodi fpeculabiliazque vt talia no funi a nobis opcrabilia.fed bicititr intdlcctus pzacticus : vt in cognitionem cutis pzactici ozdinatur opcrabilif a no bis fecundum ip buiufniodi.Ikutfuntfenlasibomus: t rdiqua talia.T additur fecundumlt;pbuiufinodi.quia non inconuenit candem rem eftecns fpeculabile i opcrabile biucrfunodc.vnde ad candem fanitatemeificiendam con currit arsinatura.vt eft ab arte: eft cns opcrabile. vt vc ro eft a naturaicns fpeculabile bicitiir efte. *||gt;:cmittcn dum quarto ip non foliim fpecies intcUigibileo firmate i intdlectu babitus nominantur: fed ctlani qnedam qualita tes in intcliectu pzoductc « frequcntatis actibiis eins bu/ miliantesipfuin ad pzomptc ac faciliter pzodneendum co fimiics actus:vt funt babitus virtutum intdlectiialiunifi cut cr libzo etbicozuin colligi poteft.ibcc venus babitus tntdiccmalcs nomtnantur'q;fpecies intdligibilcs. Qui bus pzemilTis tcncri polTunt ifte condufiones Tpiziim conelufio tails eft:£apiendo intdlcctum fpcciilatiuum ct intcUcctuni pzacHcum foluni pzo potcntia intcUcctua non biftinguimtur realiter: fed foliim rationc.q’ biftinguStm rationc patct.fed q’ non biftingnantur realiter *pzobatur. quia intclicctus poftibilio cfl pzact'clis 'tfpci nlatiuus.cr gotc.patct confcqucntta.c afrumptum pzobatur.quia in tcllectus polfibilis eft omnia fieri, ergo rcdpit babi^ fpc culatiuos t pzacticos t cognofeit fpcculabiiia t opcrabilia fed vt cognoft it fpcculabiiia:bicitiir fpecnlaamistopera bilia autempzacticus . ergo 'té. ‘ActUiida conelufio.

intdlectus fpeculatiuus t intellectuelpzacticus fump ti pzo babitibus intellcctualibuc realiter biftingnuntur .

|Pgt;atct be babitibus feientiarum fpeculatiuafum : fie


-ocr page 160-

Ïlihcr

flint mftbapbvlîfâ niarixmahf« tnaruraliot 5e babitib’ fiienriay piaaieav ti fuut feifttenionïco medidna tabc binnfmojiqui realiter bißinguuntur. ffema conclu/ Po feqnitur q- intenectuefpccularius ç intdlcctuo ptacric^ fumpri 43 aggregatie er potenna tntellcctiuat babtru intcl lectnah reaüfcr bißinguntur .paterquia ineludtit fotmas realiter biftinctao. , Quarta conelufio rcfponliua intellc ctus fpccnlatiuuer inrencetueptacticuu non funt potene anlmerealiter bidincte paterer bictio. TRationeg autc ad oppofitum factc 'blum q- 4gt;bant bidinguütur ratione. t boe dl concedendu vi pater er bfctig.

jJiVnnir nuté ouobecmonenriaraut ap penrusMut mteUcctus. Siäliduwpban taliam pofufntliciirintcllccnijquendani Zlfgt;nïra cnimenim prêter feientfam fequöfpban Mfiap7in 'Jliw animalibuó non inteIlecnua : neqï róetfed pbantaii.ivtràqj.bee ergo motiuafm locu intelkctno rappctitus.

(T^ftud cd fecundum capitulum buiugtractamo in quo ar. beter minatfm veritatem bc principio motuefm lo cum.T continet buag partce f)ncipalc«:in quarum prima oRenditque fnutprincipia mouentia mom Pm lorum.fez cundobeterminat numcrum r ordinem corum que «on/ currnntad talemmotum ibi Qtioniam autem tria funt.

'I^rima in bnaotqiiia primo Picit quod bictamcll. fez cundo reuerriturad improbandum biHinrtiones potenti arum anime fupcritig pofitagibi ©midentibuo autem, Ifbrimaadbue in buao.quia primo ollcndir q, intcllez eme -rappetim o funtmouentia anima!motu Pm locum, fcctmdo redneitbee mouentia ad mum mouenoibi /üpz petibilcemm. Ifb’imaiterum in buao.quia primo pre m'ttit quodintendit. fccundo bcclarat ibi ^nteUcctuoau tem. ©eprima bint q-wdcnir autem bccbuo mouenz rin motu Pm loeum.f.aut appetimoaut intclleemg.r boe fialiquig pofuerit pbantafiam ficurquandam intclligcnti arn T cam romprebendat fnb intdlcctu.bico autem n aliz quif pofucrit pbantafmatc.qniamulta enim opcrantur bomineo prêter fientiam in quibiro fequunmr pbanfafiaf fuag tin alijoanimalibuo ab bomine non dlintcHigêna neq5 ratio léd pbantaba.vtraq;crgo brclimtmotiua Pni locum.f.intellcetuo tappetiruo. ^nteHigcndum cp fïz cut adapprebcnfioncmint.llecmemultonens fcqu'fmo/ tuo.iie ad apprcl.enfïoncin pbantafic mulroticno fequitur motuo.quare fi volmnua pbantalïam tolerare fub intcllc ctu ^rpteraliqualem corumfimilitudinem ad inuieej: fuc crunt btio prinnpia motue jpceflini.f vntocrfalitcr cui’z cunq5motuo pm locoXitdleet^T appetiruo Cd ft voluin’ bfHingucre intdlcenmia pbanrafiattuncerdt tria prineiz pia.f.mfcllectno plïantafia r appetttuo.

lt;r^ntellectu9 3uteni qin' ^Jpteralind ratiocinaf «quipjacncuo eft./^iflrertaijtenia fpcculo fni ft ncni:7appcntii0 ^pUT aliqmdomnisc'.^utus enim appetiniotboc pandpium practici intellect’ vltiniu autem principfum actfonierquare rationa biliterbec ouo videnturmouentiarappetituet in telligenria practica.

tf ©edaratquod bircrat oflendêndo q ,intcUectuo'praz cticue'Tappciimequia funt pp aligd.f.pprcr opus ertrin fertifunt prinnpia motue fm locum bicens. 3ntcllcctuo autem qui raciceinarur ^jptcr aliquid tqui dl ptanic^bif ferfautemafpcculatiuo fioc.quiafinie intcllccruolpccuz infini efl vcritao.finie auté inrcllcctuopractici dl opnorr omnie appetiruo efl ,pptcr aliquid enfm boccuiuo efl ap perftufl.f,finie eßprincipium practici intcllertuo.vlrimü autem dl princtpió acnonie.quarc rationabilitcr bccbuo

videnfur mouentia.fappetituotintdligenna practiefi ^nreHigcndum pmo fmcommcntatorccomcto.rlwii quod iHud quod bomiafur in iflo motur appropuaturn non dl rognitio cum mulfoticne moucamur ab belidcria I5 intellccmo ridernoe nóbcberc moucrinrqj cnajquoJ bommatur in iflo motu dl befideriutmquia multi boiui/ neo bdidcrantfed non conlcquumur befiderium fed in/ tcllcetum amp;Z quo patet q nee fblum intclleetue ncc fol« appetiruo dl principium motuafm locum : fed ambofi z nml funt principium in tali mom.,pprer quod fubditcoz mentarorq ’ motuo localio impofllbilc cattribui alteriifla rum virtomm fingnlaritcr.£tapparct euam q* waqoc illarum habet introitum in mouendo.motne enim no fit line befideno nee fine intdlectu aut imnginatione.lß’at} ergo qgt; fi debet fieri momofm locum: oportet q concurz rant intdlcctuo rd pbantafia qui comprebendant unrrn illiuo mofue.tappctitue facienditalem moninipptcr ifz Iumfincm:,pptcrquod bicit Xllbcrtuo qfufficicna vniz ucrfalio caufa illiuo motuo ell aggregata er buobito quo rum vnum beterminat -rprecipitmetumti dlintcnecrnS practicus rd pbantafia loco illiuo^altcrnni crequit moz turn t dl appctitus.lönde quorienfeunq; appctitus intel lectui vd pbantafic confenferit motum pcipientibus : me crif monte c talie qualio dl confenfne apperiruo ad intel/ leetum vcl pbantafiam. 5utclligcnduin fccundo p no ticia illius littere illud cuiuo per apperiruo principium in/ tellccm# pracnci t vltimum dl principium actionis rvf babemr fecudo pbpficorr.finie in operarionibue dl fienf principium in fpcculabilibuo.nam ficut intclleetue fpceo latiuuefmo babet noticiam principiorrbcinde per prmci pia venamr conclufionce.fic intcllccrue pracn 'cuo pmotac cipitipfum finem euiuodlappctitus.bcinde per ipium 1 uefligar ea que funt ad finem i vltimum inudligamä ent fneipiutn lue actionio. verbi grat a. appetiiuo benderat faniiatem tanquam finem:tunc intcllecnis practicus aeciz pit bunc fincn' videlicet fanitatem tanquâ pneipium:tP ipfuminndligatea que funt ad fineimarguendo fic.?3oc corpneefifanandum.fed non potdl fanarinifi per talcm bcrbam.ergo talio berba ell iueniendo.fed non potellin uemri nifi ciJdo ad bortuin.rrgo cundum dl ad borium, hoc igttnr q cundnm dl ad bortitm dlvlrimo inndligam 7ab iflo incipit actio quia pmo itur nd bortu poilea rcpit bcrba 7 vltimoinducitur fauitao.patetergo qiiomodo fa nitao que efl finis cuiuo cfl appetiruo efl pneipin a quo in cipff bilfurrcrc inrcllccmo bractrcusiueu iendo ea que lut ad fincni'T Yltenuoqûo vltimum idefl vltimoinuenmm per ralem bifeurfum eft pneipium actionio.i.iHud equoi dpit opario per quam bebet induci finis inrentuo.

Cxlppcrtbile enim niouet:7.pprer hocintdhgc Ha mcucttqnarc principium hoc cfl quÇffîH’än tafia af en moticatmómouetfine appenïu. clnu igimrmoneno quodqpperimuc.

lt;rquot;3? ic redueir plura mouentia ad vnnm principale nio ueng.- rcontinet tree partee. in prima facitquod bictume in feennda beclararquod birerat.in rerna oHenditquomo do in talibno mouentibuo pcteffefle rectitudo t quotnoz do non.ibi fecunda amp;nbsp;enim buo. tertia ibi ^pfellcdug quidem igifur. ©c prima a.rillotelcg reduritintcUec/ turn 7 appetitum ad ipfum appejibile tanquam ad mooef principale btcenor Xlppcrfbile enim mouert propter hoc intclligcntia inouct.quia quod eft appetibile dlprmnpiu Cilicet prindpale bniug motuorquod mouct omneo alioo motoreo.7 propter hoc intelleemo 7 appeptuomoueut7 pbantafia autem cum moucat no mouet fineeppetitu 7m fi mota fuerit ab appctibili cning cfl Bppen'tno.vmimigit eftmoucno principale icilicet illud quod eft appetibue.


-ocr page 161-

ter^fns

''tS?®?’^“ /•*! ?A.wmente.rife.^ intellectuc qui Mdrr ’’f*^“'^ ï’cfilt;lcrabtt per CÏ3mT mourbir p ’*ff”' **-^'?*^ intdlatu» fit mouenß Pm O’ %m nO’cftappbendenß ncq; Pm qpöefi / ft. quot;^f” ®'i® wtiwab intdlntn qucctiam dlmouens Icoto nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3’ wteUatuß non niowct folûPm

’tor • ''■^‘^F'” q’öctermtnatura potenria appditiua .i^^PP'””® ”®” woud »1 to q ? alfa virtue ab in/ w • '^'^ ’” ^^ ^ ^*^ coniiktitintdlcftut. quia potentia gt;111?» 2®- Wdil mfiqb pita cognitó fuit aü’nunqj ’quot;4- potcmiacogiatiuï rcpirct media que F^1enim one intellectuel appetituemouebat /otimncm vtiq5aliquam fpedem monebant: J^uteni intellcctue non videtur mouce fine ap ç™-voluntas cnt'm apperitueefi. XZuni autem , ''^tioneni niouetur:? fini volnntatc5niouemr. tfr “F3^'teni niouctpteterrationej.concupif tS®f’’’^ appetitus quidam efi.

ting * ■®'’®' Quc’d bircratondendo qjintdlcdue iappez Üj'ty”*’?™ Æ’Ptfrcundcm finem.f.appcribile. ©kir ér tu'?.'®* buo.f.tntdketoß arapperitue mouchant vlieg igi^uam eócuifpedem.i.fotma mouchant, nüc autem (i,i'^8 non vidctur mouens fincappetitu. 23olüfas fJj^äppetitna dl en autaliquis Pm rationem moucturt tij^mtatem mouctur.appetitus auttuouct prêter raz i(j^.£oncnpia eni qmdcdl quidam appetitus ^n Ij 'S^dinn fm ^m .comento.l.gp motorqui dl befidcraz Ito^ó'*^ ^® cétinget vt illud quodmouchitur ab co L^ffïtnouensanimabf.^tus befidcrariua fitvuum c k '®®*’f”’fcncftnautini3gtnatióPm gf vtrßqü dl hefi V^’^ftN’onoieawl diet hno.f.intdlcetus per fc: et uj'®Mdcrafiuapcr fc Pm^fimtbiuerPit'nme motus ®^ ”® ”‘^ acddcntaliter.f.p naturaj ^pllia huabuo ^tntibus que client alia ab vtraq? il/ 1 ^''quot;futenirn manno bertera Icuatpódus neddcntalftcr w^’ P®^*-^ leuaremanusfiniflra. tep.idco cis attri tiüj \quot;®*üb'8fót9 quclcuat pondus pre.f.;iamp;tu8 Icua Hin nbsp;nbsp;nbsp;f*'® ^® intdlcetu tapperim ft qlibcttllomm fine » r ’'’’euere al qb’non motwnifi acddcntaliter: et ƒ ’liüï’tnsciscóis que moucretp fe.pp qövltcri^’fub w quot;’'‘^quot;®®^® '’®*^ moucrcnifi voluntancficutimagi ’ne non vidctur moucrc fine befiderio -rbiflerctia inter ijWc1befidenn dl.qa qnvolutastbcfidcritl moucnt K^ntas mouctfmcognïrionê.i.coffnirioné intellect’ J«rinaßt mouent non Pm cognitionc: fed fupple feefi quot;quot;quot;aginationem. ^bic bnbitatur pmo quointdlectuf w ï”®“®ut Pm aligna fpëm eis eoem. 2ld qS j(?TSidiuopmittcndo pmo^q«otienfcnq5ad aliqua Ujj^ncioncurriitplura agentia illud qtïêpncipalius éq kf ® * 1tpcsaltcrius vtfi ad mouenduvifum coneurrit Ite'ce°- ’ft®’quot;’ ■ ®PUlt;”P8Ï'®- * mouedo vifu q5coloïcrit quot;‘AfifpcsTfbnna coIotis.Tei fooc lur br qdci réis fo:/ 1fc1 ad coloré.na lur mouct vifufub ^pa fotma.co /^omonet vifufub forma lucis. lue ergo-rcolot mo/ 1P'ivifn fubaliqua forma eói vtfub forma luds;ita Intel i^st appetitus mouct fub aliq colfpéga apperitus efl pPalwj ca iHiuß motus.’^ntdlcetus ^0 mouct pappc ‘quot;P^dfub fpe appetitus fittalismotuß.idcointcUect’ -r

’r®ucnt Pm fpem cis cöem.f.Pm appetitum, ƒlitcrtn t mcltusrndcn pot bicendo q,finis ciHa fpe cols Pm qua mouctur intdlcetu0 t appetitus: vt ba/ lörCfcndo pbfficorg.Pints -tformacotnddnt.t p21y.fe moana tfpés idé fimt.^ü ergo intcllcctuo ïappetitus ^wnt ^pter cundcm finem.f.appctibile:feqninir qrfi uenf. ©ubitaf feeüdo quointdlcctus non mouct fine appetitu.fed appetitus mouct fine intellcetufcmns oppo fini fepc bietû fuit ab zàv.ta prit. iRcfpondcf g, intel/ Icetuß capitur buplr.f ^pc « coitcr.'l^ropc fuptus bißin guitnr a pbantafia.Ped fuptus coïter indudit pbantaliam vt bietû ell fupra.T dlrbupltciter capipot appetitus . vno modo ^appetitu fenfiriuo.f. billinguendo ipfum contra volutatcm Pm quern modu a pm.appeHatur befidcrium » 2llio modo cóitcr vtindudit tarn appetitii intdleeriun q^ fenfitiuu.tue bicttur q, mtelicctus tappentus capiani eói ter neutel coçmouet fine altere, quia fola appbenfio obie cti fub rationc ,pficui vel noduinon fuffidt ad motum fed O5 concurrcre appctiriuûadillum motum.nee appetitus aialis be quo dl fermo g aliquoobiccto ’potbaberi nifi ip fum peognitum fucrit.t boe volucrütfupra idrg.t pin. t fimiliter befeendendo ad magis fpalia biecre babemusqgt; intcllcctnsjrpe fumptusnon pötmoucrc fine voluntatc eins bifferentiâ beterminaute neg, volutas ablqdntcllc/ du cü volutas non feratnr nifi incogmiü per intcllcctum Æt d’pordonabilitcrbieend^m efl be pbautafia t appeti tu Icnfiriuo.lt;5ed fi intdlcctus ^rpc futuatur t appetir eói ter vt biqarg.faecre vidctur:tüc pjverü elfe qö’bicit.f.^ intcUcctnsnon mouct fineappetiturappciituo tarnen m« wet fine intdlcetu.i verificatur ^jappetitu feufitino bruts rum 1 frequenter tn bótbuomeótincntibus filmoms i fc qn coneupifeentias fenfuü contra rcctn bic tarnen romf ip fins intcilcctiis. ïï^ts aütqnintdlcctustappetitus eon formantur m mouendo tfitmotus intdlectufreducaf ad appetitum tanquam ad pndpalius mouens vel econuer/ fo poll inquirctur.

Grjrnrellectus qnidemomnis rectos cflrappcni’ flutzpbautafia reetatnon recta-vnde Cemper qui dcm nionetappetibile.S 'cdboc cftbonu5:3Ut ap parendbonum-actuale autem eftcontingeuGzalt ter fe babere.iQuod quidem igiturbuiufmodipo tcntia mouetammeiquewcatur appetitus mani feftumell.

lt;rCIlcndit quomodo in talibueutouenribuspotefl die reetttudot non rectitude»t quomodo non bi. ^ntdlcem« quidem iginir omnium prindpionnn eft rectusiddl 0111/ ncs babitus,prmcipiorumopcrabfltum eft,rectus,. Zip pctitusautem - rpbantafia fimt aliquando recta t aliquan do non recta.vnde femper quidem mouct appetibiJe. fed hoc.f.appctibile ell bonum.f.criUcns ant airparcs bond 3non omnc.f.bonum criHens vcl apparens mouct intel Icemm practicum vd pbantaliam practieam.f.honum acz male ideft agibile quod bependet er opcrib us nollris;bo num antem actualc eft bonum contingens aliter fc babef lt;nbsp;rtunc conclndit biccns q- quidem igitar buiufmodi pote nam animcque vocaturappentus mouet mamfdlmn efl ^ntdligendum primo q, ca in que fcrtur mtelicctusim mediate funt principia que qma funt ficut loens iamieibo moquem nullus ignorât.idee in cis non caditerror neg; beceptio fine fucrintfpeculabilia fine agibilia feu practica: vt qfomnc bonum efl ,pfcqucndurti:o«mcmalum c cut tandnm.t ita be aliis.jrptcrea bidt Zlqr.q gt;nbsp;omnia intclle ctus cll rectus.pbantafia autem ï appetitus qnia funt dr ca bonum particnlsrc qö aliquando efleridens bonumz aliquando apparens mon crillens.idco pbantafia align cll recta t aliquando non t fimiliter appentus.t idem ac ctdit mtelicctuscuin non fiat in principijs vniuerfaltbu* fed fub cis accipit parnculariatquia in parttciilaribusque accipit vcl conclndit potctldfe rcctimdo vtliarguat fie: 0mnc benum efl fariendum.boe cll bonum.ergo boec ftdendum.pitet eni gr fi illud qö bcmöllratEr in minoM eflbonuibi eflrectitudotfi vcro nmtibincNcrcetitndo.


-ocr page 162-

labif

tet q’non (cquifuribonroeonti'nens non agît fin appf^^ turn (cnfiiiuS.crgo non agat fm appetitum.quoniainly non agat tune firn appetitum fenfitiuumtaginamen df»' dum intcllccfum fequentcm rationem intcHeeWS' tdligendum feeSdo cp homo febneitans pcriufellftnia'' iudieatede abdinendum a fructibus vcl aqua frigi^a^' pter vitare futurum malum quod inde potcd conringefC' fenfus vcro cum non fentiat niffpfens bonumt q«™; bclcetabilefbonum vt nue bieat edc bonum fimpl*^^^ fudieat cde ^tlequcndum -r vtendum belectabilibna^® boe patct qualiter in bominibus babenribus eogninow tempons fmbiuerfa fudiria fenfus lintcllcctna apiwquot; contrarij fint7 aduerfantur ad inuieem appetituainKlu ctitius 1 appetitus (enfitiuus.qnarc tc.

lt;17 Specie quidem igi ur vnum crit moueiis 4’ pctibilc;autàppetittiuâ: ptimumautem wniw'’ appctibile.boc enim mouetcum uenmoueturfo ep fit mtellecrmum autimagmanuummumeroii'’ tem plura mouenha»

tr Jt pilogat biccns;Quidem igitur vnument niouen fpecfc.i.fo2maliter.l'’.oppcribiIc aut 3ppetitun ’.p.’UUB^ tem omniS mouentium cd appctibile:quod bcelarat.d hoc enim monctcum non monemr.monetbico non q«» litermnqv fed co cp fit intcllectmn autimaginatumnui ro autem plura monentia funt fed Vnum cd puunpBie ^ntelligcndumfirn comentatofem eomcuto.Iiu|.gt;^ mus moto3 in hoc mow cd res appctita fm qpcItapfeB ta.res enimappetita peeditalia monentia t bet,'quot;?®'®. ilia monct 7 non mouctnr t Ida cd bifpoftiopfinu ui« ns.eommenwmed darum, ^iebnbitatur. i’t? i fcKcctus vel phantafia fit pnncipalis moucnsaimotui enndum locum qj appetitus vel eronuerd’.^t’•'3®®, q- intcllretns vcl pbantafma. T|Ï»riniofie. ^nmoufu ribus cdcntialitcr ojdinatie quod cd vniuerlaliusine« g cd ^neipaliu3mouensq5 minus vniucrfalevt eoHigu rt If. be canfis. fed intdlcctuf vcl pljantafia îappcRlus lunt nbsp;nbsp;;

mouentia clTcnfialitcr ofdinata vt patctcr bieiis. î vnizj ucrfalin8moucns efi intellccms vel plaantalia qj app«I tns cum intellcetus vel phantafia non concurrat ad mot I turn fcrundum locum nid pcrappetimm betminenturrt nbsp;nbsp;j

fnitodenfum t agensbeterminans aliud fit co min ’ wi uerfale.qoarc TC. Geeundo quandonJqj ad eundedtf etum coneurnit buo motojcs t operatic vnius pfnppoBj opcrationem alteriustiUnd cuius operatic p’ffuppomr ab opanonc altcrtus cd co p2iuo t puncipalius.brcetinfj nifeda' fed ad,pduccndum motum fm locum ecncurrumlt; inreUretus vcl pbantafi.i T appetitus toperatic appetif^ que cdaemalis inclinatie ad motumpfiippcnii eperaw' nem intellccms vcl pbanrafie.Ceogniricnem cbicctieui• ed appetitus. ct go té.^Jharet beduetioeminctbedarawr quantum ad partem fceundam.quia per hoe bidingutWf apperitus animalis a namralf quia ablis,fcgfc cgninoi’e ? non namralf8.7hoc voluit /As.in fine bninseapitufi : nbsp;nbsp;i

biccns q* appetibilc monct in co ep intcllcctumt imagina turn. nbsp;nbsp;Zertio fi appetitus edet fmeipalius mciiensibcf

non effet nifi quia dfet moucns imediawm e,priiraeni eiens iprtns moms Tqnafi omnea vellc videntur.ij bet ed falfum.qma ^apinquius moucnsedoperaf'e fm Iccu morins endens in mufcnlis t laccrtis quifuut indnuntn ta befcrnientta ad motum rim locum. 5”cppolifu funt qnafiocs vclcntis appetitum edc psincipalins mcues qj intellcetus vel phantafia;t tp intcllretns feu pbantafa re ducitar ad appetitum t non crenuerfo. tft idud nititur bedarare.bieit enim q- fieut infcllecmstdindine' rens ad oppofita intdligcndoeum per eandcm fc;mi5ap phenfam aliquandc iudiect fugam : laliqu^lccutiencm

^«FcKfjfMdiw fffUNd?^RdnotbUf hofiiim indiffez renter nioMftintcllcffuin pjactiojin vrl appentum, ga no bonum fonnminc omnibus quod edfcmpcr crifîcnsiac m vr bifircominfnMfo:.fedbonutn operabilc a nobisqS quia coutingens odeum noftro opcrahoncs fint circa go nerabi’u.idfo poffibile cd talebonum aliter fc babcre €7OaiA:ntib«0anime partes A fm potétias oi nidsmt ïréparant valde muite fiuntvegerabile;fen I^tiuum:intelleetmum:confiliatiuum:adbueappe tJtiuum.bec enim plus oifferuntabinuieem qjco cupiïcibile rirafdbile^

er'Äfuertiturad ^»bandumbidinctiones parneufarum «nitne fupcrins pofitas.t biuidttur in tres.quia pn 'ino ft n't quoded.feciido foluit rationcni Cupcrius adducta5 eó tra veritatcm.fcrtio epilogat.ibi fccuda 2lnoniani autc. ibi ffrtia Specie qn dcB iigitur. ©icit be puma q,anti quis biuidentibus partes anime fi fin potentiaseas biui damTfcpararc nt,time valdc multe t longe plurcs (St qj birertnfilIi antiqui.f.vegctabiIc:intfIlcct{uH:confiliatia0 adbucappctimiS.bee enim plus biflerStadinuieem qjeS cupifcibilctirarcibiffe. ^nteOigendum g-intdlectiuuin Pdfert aconftl'atio quia intcllectiuum potcdcde neerda/ riotum t non folum fijfurorum . fed cd pjefentium ct pre feritomm. confiliatiunmautemed folumfururoy - rpolTi bilinm aliter fc babcretc.

lt;17 xQuoniam autem appetitus fiunt cotranj ad inuicem.boeanrem acdditcum ratio ? conenpif centia contrarie fuerint.Æ’it aurem in ipiis fenfuj babentibus.^ntcliectus qmdem igitur ,ppter fu turum rctrabcre iubet.jConcupirccntiaaufem 4) pteripfum iam.videtur enim q?iam oe!ectabile2 fimpiciter oelcctabile:t bonum fimplicirer.^pte rea non videtur quod futuur.

lt;r Soluit vnam rationem factam fu perms que contravc ritatem nunc bedaratam fuerat bcducta. Wam quia vege tatinS fenfitinSedintdlectus fpeeulatiuus non funtprinci pia metus aagredmifine fm locumcd maniddn; fimilit tunc practicua intellccms non ed eauû perfefufricies feu ^pinqua in tali motu:fcd magisappetitus vt bictum efii p;a quomodo pofito appetitu datim fcquitur morns : nift nliud agt;btbcatt co rcmoto rcmouelur.ideo folum ad vlti mam rationem que be appetitu arguebated refpondedS, Ägt;icit ergo:Q,uomam autem appetitusin nobis fuerfnt Bdinuiccm eontranj.|?oe autem aeciditcum ratio idedap pentus mtellectiuus qui fequitur rationem t concupifcn tie (enfuales fucrintinuiec contrarij.fimt autem biappc/ ritus contrarij in balxntibus (enfum idcd cogmtione re/ pen's quia in bominibu8.3ntellecfusquidem enim pro/ ptcr futurum malum iubet reirabcre ab opcrationc inboz neda vt cd coitus velcrapula.tConeupilecntia ante t fen fus iubet,pfcqtii .pptcr ipfum iam idcd,pptcr illud quod nue apparct. videtnr enim ci q- iam idem nueapparctedc bdrefabile Tbonum fimplieiter:^pterca q, non videf ab ipfo fenfu nee percipitur main? quod eft funiK vf ed cgri tudo vcl aliud talc. 3nteIIigcndum primo ^ ratio fupf as facta dabat in ido homines continentes appetijt bclecz tubilia Ttarnen non ^fequutur ea quotum babentappez ritum fed fcquutur (ntcllcctum.crgo appetitus non ed bo minus in motu jfgrediuo. Weipondct A^. negando pnam.quoniam in bominefuntcontrarij appetitus.fin tellcciiuns i fenfitiuus vnius trahit t vineitaltey.î qua/ do vincit appetitus fenfiriuus: tune homo mbnetur feeun dum ipfum.fed quando vineit appetitus intellcctfuusttiie •fit fm rationem t appetitum intellectiuum.x^r quopaz

-ocr page 163-

^ertï«3

fiffdindifTcrenead oppofita in mouendotvcrPIoquê do intclicctuo non plus facit nifi g-nobio oldcndit aligd. fed in poredate noitracfi vchimua iflud ^fegui vel fu/ gereqjvt Ötdturtertio ctbico^p nos fuin‘’öontininodra/ mm opationû a pttneipto vfq5ad fmcin. eu ergo intelle/ etna fit be fc indiftercne ad oppodta fi bebet concurrere ad opus.05 nceclTarfo cp a voiütatibus bctcrminefvtina gis fiat p:ofeciitioqj fuga vd cconuerfo. 1 fimilitcr vide wr be pbâtafiazappetitu ftnfitmo.qnare fcquitur epap/ pctitnscll pnncipalins nioucna, iilinplius vt bicitur no no metbapbyfice potentie rónaica fiint ad oppofita. fjq; diu ell aliqmd ad oppofita t-idiu ell in potqitia vtagat et ft bebet ,pecderc ad opua 05ep beterminefp aliquid. enj Jgo polfc agerc oppofita compctat nobia er itcUcctu n« 4) potcriinua actn ,pgrcdiad opua nifi poffc ad oppofi/ Ubeterminctnr p volntatej. zßpnöfcquiturcü volutas boenninetintcUceti ig» ipfa eft mouena pancipale in mo tu Pm locum z cp intcllectua rcducif ad cam. nbsp;nbsp;aiij vex

to ad idem alia addurerut bedarationcm bicentea ^ in/ tcllectuot appctitufl confidcraripoflutin biiplici latitu/ dine.Videlicet i latitudinc cffcndi.z in latitudinc opera di.^n puma latitudinc intellect^ eft puo: appctitii z ap/ petitua rcducitur ad iplu ficut pofterius ad fumn puns fi bieircniialitcr p:co:dtnatn.i.fecijda latitudinc contingit teontra gpintellcctus rcducitur ad apperitu ficut in beter •ninatum ad fuu beterminana z fie via caufalitatie refpe/ oiimotua ptioteft apperitua quaj intcllectua z fimilitcr ASpbantafia.^ndctmaginaturcp in moto fini locum ap Petibile pamo mouet appetitu fub rone boni vcri vel ap Pîrcmia.secudo appetitua motna mouct intclicctii pta ttiemn vel pbantafiam ptacticam ad inucnienduj media Anibiie appetibilcpoftet attingi. ITcrtio intcllectua vel Pbantafia mouetmebta.Quarto membta mouent mate / fiam circa quam opantur inducendo ftnem intetum.

Qcd mibi vidctur quicquid fit be conclufionc in fc cp '’traqj iftaru bcclarationum accipit faHar fundamcntUj. ^am puma beclaratio iggidii fup ifto fundari vidctur S’ At intcllectua eft agcna vniucrfile z indeterminatum tefpectu momu bincrfoy z in opando inagiavnu qj ali/ »dbeterminatur per appctitiuu.idco appetitua eft punci Palio:ca bniufmodtinotumn qs intcllectua z eonftat q, to mm oppofitu Icquif fi quia tönern puma in pundpio bn bij pofttam bene conftdcrct.q:femper agena pofteriua z beterminana c ficut inftrumcntalc.pnua vcro z betermi naimn eft ficut punctpalc. Sccuda etias beclaiono me •imr eu ponit g, appetibilc puue mouct appetitu qj intel/ leetu vel pbantafiam cd appetitua animalia ptefupponat togmnonein appctibilia vt bictuin cftfupta.fctiHms op Pofituvult Zt^.blccns g,appetibilc mouct in co cp intel leaum autimagmatum quot;j^io mclion itagj cutdentiap dictotumintclligcndu pumo cp potentie anime in triplici genere reperiütur.quedâ cnim atmibuutur aie vegetati/ Wetquedä aie fenfiriuc: zquedam aie intcüeetiuc.'lfboten licaie yegetatiuc fût buplices.f.minillranteo z miniftra/ fe.21Ôiniftrantc9 funt quattuo: vj aitractiua rctentwa bi gclliua z crpulfiua.Zllbiniftratc fut tres numtiuaaugme tatiua z gcncratiua.'iPotcntic aie fenfiriuc funtbuoy ge berum quedam crtcrio;c3 z quedam intcriotca.Ærterio tes font buplicca.f.cognofcitiuc z nócognofcitiuccogno fdtiue fütquinqj vj.ißtfus audituß olfactueguftus zta «us.^Ulon cognolcitiuc fût bue appetitiua z motiua.ïlp petiua c bupler. f.concupifcibilia z irrafcibilis. £t fimili ter motina c bupler vjmotiua i loco z motiua be loco ad lofii.Tröten tie aût fcnfitiuc intcrioico fûtquattuot vt fen mseoia imaginatiua cogitattua vclicrtimanuaz memo/ tatiua.Ip'ctentie vcro anime intcllcctiuc’ fûttres vs itcl/ Icctu8 peftibilis z intellectuai agena z volutas , lt;50ter/

Îplcptcm fpcs potentiarum anime vegetatiue z tredeefj pcs potentiani aie fcnfitiuc z trees aie intcllcctiuc. qsuis multi non ponant potctia motiud realiter biftingui ab ap pctitiua. «Intclligcndû fccûdo cpbupler eft appetitust gcncrc.f.intcücctiuus g biclf voluntasz fenfitiuus qui biutditur in cocupifcibticm z in rafcibilcm.£t biftingun tur bf appetitua pamo er pte finis qi finis appetitus tn firme ê bclcctatio cotgalis.fcd finis appetitus mtclicctiui eft bclcctatio fpitalis quc marimcconfiftit in contempla/ tione fubftâtiarû fepatarum.fccûdo bifterunt er pte obic cri qiobiccm appetitusinrcllcctui é bond fimpliciter.fenfi tiui vero bonû vt nûe.tertio bifterût er pte opationis qt opatio appetitus fenftnui fcquifcognitionc fenfus.opa/ tio vcro appetitus intdlcctui fcgtur cognitionem intelle/ etuaquoniä ficut fenfus z befideriû font potentie aie fen firiue fie intcllcctns z volutas fût potentie aie intcllcctiuc, vt P5 er bictiSi ^ntdligcnda tertio g» ma b; buplicetn motû. quot;Ij^timus incipit a rebus erterioribus z termiz natur ad aiain. Sceddus incipit abantma z terminaf adipfa9 rc3.boe p5 ciuoniam fpcs rcrû que inducût eoz gnitionem be eis primo multiplieanmr a rebus ad fefus z a fenfu ad intclicctii z bic primus motus proncniens a rebus ad niam per quern aia accipit cognitionc be rebus poftea vcro cn annua coguouctit res z cas ludicauerit^ neuas vel nociuas.tûe p appetitum mouctur.pfcqucndo vel fugicndo.z bice motus fecunduo ineboäo ab anima z terminatus ad rcs.cr quo pj cp res cuius éappetitus z terminus a quo primi mows z terminus ad quern mot* fccundt. Quibns premiftio bid pot modû quo fit mo tus firn locum in aialiefte talcm.yiam inter mouentfa p ticularia primû moucns quod a nulls mouct eft appenbi Ic.tpfum autappctibile monct intcllectu practicu vel pba tafiam a qutbus iudicaf bond zdafequendû vel malum z fugiendum.bcindCpnaturalcm fubordinationem virtu tis appctitiuc ad virtute cognofeitina mouctur virt*ap/ pctitiua Z|bcducifur ad acm appetcndi dgt;fecutioncm vel fugam a qbus motû impcrantibus polka mouctur virz tus motiua que éin mulculis z laccrtis que i operädo il/ lis fubordinaf z bee fié mota tddem mëbra mouct firn cri gentiä finis befiderati z fit motus firnlocû. l^ndc I5bo z num vniucrfalc fit ,pprium obicctû volûtatis z appetitus fenfitiui bonû pticularcennqjtarnen mouct voluntas niff refpeetu boni pticularis ficut nee intelleerus practicus nifi refpeetu boni pticularis. qr opationcs z motus funttm circa pricularia.amp;t boe voluit Zly.cü bint q- non omnc bonti mouct.fed actualc qb’cft contingcns aliter fe babe re. Æt er quibus pj q. via caufalitatio motusfm locû pri or êintellecrus vel pbantafia qjappetitusz non folii qr/ turn ad cê.l3ndc lieer appetitus aliquädo moucat intelle etiim vel pbantafiam ad inueniendû media quibusappc tibilc poftit attingi boc tarnen no eft femp qr flat ilia elle prccog?iita zillud nuqjfacit appetitus nifi.prius beduct* fucrit ad actu appetcndi p cognitionc intclicctuo vel |Aai afic vt wiper fuit oftenfum Zluctorcs vcro cum bient tntcllcctû vel pbantafiam rcduci ad appetitum füg? ad prî ictpaliusmoucns p moucns prineipaliusinteHigdt mo/ ucnsocterminans z quod eft immediatiufmoues z boc crtconccdcndum zc.

CiQHontam flutcni.trâfiinr:vnum qm'dqmo uensifm am quonrouen^temumqiiod nioiicf. mouena autem onplwaliud quidem imobite : ali ud quod mouctur-eft aurcni immobile acmale bo nunumouena aniQ tquodmonctur appetitrou* mouctur cnim quod appetimrfm tv appétit rap petitustactiieaut motusquidem eft;quodautem


-ocr page 164-

Xfber

mouetur alias eft.quo veromouct oîgano appe ritusiam boe co;po:cum vndeia eónnmibus ani me tco:po;i0operibusconftderandü eft oeipfis» QT^Hunc Oedarat nnmcrnoidinem co^: que concurrunt nd uiotuin fm locum t Öiniditur in cuas■ quia pnmo fa/ ritboc.fcciinde betcmunat be oigano pimcipali mows Pm locum ibi.jQuncautem vtin fumma. ©icit 6 pinna qm ante tria fuutconcHrrentia ad motum Pm locum.

2^num quidem ctl mouens.Pmautéeffquo monct ipfuj moueno.ïtcrtium ert qb ’ mouctur.^löoucnsaiitcaöuz plee aliud quidemimobilctaiind aütquodinouctur .4:ft nutmenens imobilc actuale hond due ipfum appctibilc. nioucnoaüt qö’meucfeftipfum appetttiuum.i. virt^ap pctitiuaivtp appctitiimm batur ctiam fmeUigi intellect’ vtIpbantafia evirtusmotiua que qiin codc3 cft oigauo cumappetitiua non erptimif pioptcr bteuitatent. 5Hud enim qb’appdimouctur Pmqpappetit.tappetitus actua nut motua quidceft.quod autem moucturéanimal, quo vero mouctappetitus dloigano lam boe cft coipoteurn. Ï3ndcconfiderandü ê beiplis otganis motus in open/ bus cóibuo anime t cojpoiis.i.in libio be caufismotus animalium t quo bcrcrininatus be operibuscôibusatee cojpon. 3ntclligcndi5qO 'appetitus aliquando fumif ,p potentia e aliquando pto opationc fumptus p:o opera tionebuimr ab /A^z.clTc quidâ motua q: non eft motus abfolute t piopiic acceptus.fcd motus quidem.iampio/ plie bictuo qui eft motus pfectiuus quomodo fenfatioei tcllcctio ctiam bicuntur elle motus.

lt;1711lune autem vt fumma Dicatur mouens0:33 nice.vbip;incipii)m:7finis illud velut omni ^m girdmus.boceft gilbofum tconc3inu3:bocquidé finis.illiid veto pnndpinmgt;vnde aliud quod quie fcittaliud vero mouefiratione quod altera enna: magnitudmc vero,in feparabilia.oiimiaenim pul fu Î tractu mouentunpiopter quod 05 ficut in cir cnlo niancre altquid tbic incipere motum.

lt;r©ctcrminat be pnncipali oigano motus localis facti ab animali c biniditur ps fcquens in quatmoi pres.in q rum pnnin facit qb’ bictnmeft.in fecuda oftendit quomo/ do animain mouentur pappetituman tcrtia mouct que ftioncs be animalibusimperftetis.3nquarta fpccialitcr oftendit qualifcr bomincs mouenfppbantaüam tappe titumibifecunda. 0 mnino quidem igitur ibitcrtia.

^onlidcrandumautétbi quarta. Senfibilis quidem igitur.©epuma oftendit cot cITcpiincipalc otganu mo rus localis iplïus animalis bicens.nune autê'vt in fuma Öicaturmonens O’ganicc.f.pnncipalc cft co:vbi idem é pnncipium Tfinis motusvdut glingtfcimus.i.ficut cft in circuio bic cnim.fancoide cft gitbefum t concauii boe quidem.fConcauum cftfinis motusiillnd vero.f. gitbo/ fumeft ptmeipium ccconncrfo.Sndcin coidc aliud g dem quiefeit aliud mouctur 1 piinctpium t finis c motU5 1 quiefeeno funt quidcentia altera rône.i.biffïnione ma . gnitudinc vero fine fubiecto funtinfcpabilia oia enima. omncs ptes cotdis mouentur pulfu ïtactu.1 pioptcr qb 05 ficutin circuio mancre altquidin medioaialis t bine incipere motü ciustiftud cftcot. ^ntdligendum pnmo gpcot connnue mouctur pulfu t tactu fine firn bilationcj Tconftnetionem inter quas mediant parue quiètes t biz lario pioccdit tconcanoad gilbofi iipfius. conftrictio vc ro cconucrfo.Æt boe P5quomodo in coidc idem c ptin/ cipium t finis motuu.qm concauus eft ptincipium bila/ tionis t finis conftricnonistt econtra connerum fine gil bofumeft ptincipium conftriaiontsefinis bflationis.^ pterea bivi a^.^ptincipiuintfints tmotutquiefces licet lint altera rationc magmtudine tn fine fubiecto futii infcpabilia cü cadcm ps cotdia fif.piiucipium tfinis iiio tus î aliquando,moia aliquâdo quiefeeno.^utdligcduj fccundo S’ non Iblum refpeetu ptoptij motus eoidis idc cft ptincipium î finis motus.fed end refpeetu motusto/ tins aialis ipfum coimanems in medio vdm centrum dl tllud a quo ineipit motus animalis quantum ad crpulüo nein.T ad quod betermmatur quantu ad attraetionê.

^nde motus ptogrclTiuuscompoficus cft eepnUtoneï attraetionê vt babet vidcri in libto be caufis mows aUz lium.iÊtad bumsbeclarationc imaginari bebenmsfie elfe m mom aialis ficut in motu eirculi.bato enim q-mo totCirculi fit in centro ipfiustlüie quiefcens icncat cireu lum cü ma manu ex vno latere tcü alia cxaltcro volucn doeirculii bc öextroad finiilrnm.tücps $ er centro erif piicipin mot’ erpnlfióis circuit fui lat’berryt^ilat’fi nirtîter it finis ei’ attractióis ad ccntrij.^ic imotu aialis ptiino erpdlimr membtü vi btacbiuj vci tibia mediante neruo z ptincipium er pulfionis c er cotdc täqjer meinz bio piincipalifti x qbcft ptincipiüptimuni oiganieii oin tiium vitalium opationum que fiut in cotpoteanimalis t ad ipfain ctiä etl finis anraettonis f boe voluit 2ly.cuttj bicit qapter quod 05 ficui in cireulo inanere aliqmdtbici ciperc motum.Ær quo pj Ülbcrtimi iniufte reptebende rc commeniatotem in boc pairn biccndo cum menfitmn fuilTe cum pofuit in omni motu locaiiauimalis co: elle il ludquiefcens a quo cftpiinciptum crpullionis r ad qb eft finis attractionis cum,opotteat talc qutcfcens clTc eon tunctum membto qb bebet crpdli vdattrabi r conllaten non cbiungi tibic vci biacbio que tali motu bicuntur mo ueri.jiptcr quod opottet mcinbta firn locum mobilia f/ plia habere imobilia a quibus fiat crpullio e adque fiat attracrio ficut’manus mota erpcllitur i rctrahit ad mem b:u atirabit immobile r btaebmm motum cipcHitor ï re trabitur ad cubitü imotuin ï adiutotium inotii crpellitur ïrctiabitur ad bumerum inotii.x ita be 81i|s. Ùd boe enim biccretur ft ' zäucrrois non ncgarci öaritlla plura ï biuerfa immobilia ,pptta refpeetu bmcrlby luembto?. led vltcrt’pofuitvnü imobilc commune refpeetu oium nicbioq: infequendü xVy.opinionê bccotdis ptmeipatu. fup oia mêbta talc no 03inicdiari oiöusaltis mébtisatz’ traciis t crpulfisficut 03 be imobili,ppiiotluëbtoquob expeUitab co aut ad ipfum attrabitur te.

C lOmmnoquidemtguurlicut pjcdictuni edi quantum apperitiuumanimal Ik ipnus motiuiij eft.appctitmum autem non line pbanialia:pban talia autem ommsautem rationalis:autfenlibilis efttbacquidem igitur oe ahaanunafia par^pat. lt;L 0 fteditquomodoatalia mc'UCt 'pappetiiü bicés oio gdê igic lieutpicdictücatal inquantu t appcimuu fie cft motiuum fui ipfius.appetiimu aut non êlmc phautafia. 0 ninis aut pbantalia aut c rónalis sut fcnlibilis , Ubac qnidé igitur.f.pbantafia fenfibili t alla aialia ab bominc piieipant. ^nicUigendu S ’ ficut fupius XXqi.fub miclz Ictu collocaiiu pbantafiamtita bie fub pbantafia colloca/ uitintclleetum.nam pbatafia biciiur abapparifionc t q: per intcllccium aliqua nobis apparent : ideo mtellectus bid poteft pbanialia per pbantaliam: ignur rauenalem i Idligcrc bebcmus inldlcctum.pcr Icnfibilem vero ptan tafiam que ert vna cx viribusamine fcniiliue.iilibcriiis tanicn per pbantaliam rationalem non intdligii inidlez etum.fed pbantaliam rationi tntdlcctus obcdicnrciti:rp pbantaliam Icnfibilem mteUigupbantaliam que fenfus concupiiecntuin imitatur.


-ocr page 165-

ÎTeirtuô

^iConlidcrânduin autem t 6impcrfccn« quid moaens dbqaibuô tactus foluiH incft fenfue : v/ trutn conringantpbantaliam mclTe bis aut nou-aniTcoHcupifccnnc. vidciur cniiu lcndj îtriiV tiainede : lï aut bec î concupifcentiam nccelTe. ^bbantafiaaincm quoinô vtiq5 inent .aut lient •nouentur indeterminate:^ bec infuntquidem:in detcrniinatcautem infunt.

(r^ic mouct qii andain qucftioné ôc aîalibns imperfe nis bteens.confiderandûaût c be impfeetis antmalibus abus iweft folû (enibs tactus quid eft mêmes ca localiter îWrû contingat pbantalîam incite bis aut né züiiulircr ■’’trom cócupifccmia.i.appetitusconcupifcibilis cis infit

•ut non 1 ,pbat q»fie biecHs.î^idetur enim Ictitia aut tri Wna incflc ets qi fiappiorimctur eonueniensdilatant fe •■•P illud quod eft fignum Ictitic.Si nóöifconuenics eö/ Jnngit fe t boe c fignum triftiric.fi aût boe. fdctiriaitri/ uitia cisinlüt c coneupifccntiam.i.appctitum cócupifct / ‘fuinecefTc eft incite i tue intcrrogat pbantafia aut quo/ jnodo vtiqj in crit i refpondendo bidt aut lient ifta aia/ 'ia mouentur indeterminate'appiebcndendo betermina fum loeu ad quem öebent moueriita t bcc.f.cócupifecn/ •Ut pbantafiainlüt quidem in bcterminatcantinfut.

^ntdligendn q » animalia bcquibus eft bic fermo blew fur impfceta non qt fintimpfeeta in p’Opriafpccum con Ün cis nibil befieere quod fit regfitü ad pfeetionem pio/ Pue fpceici. fed imperfecta bieütur in gcncre aialiuj quia Pluribns carcnt fcnfibusqoi babeniur ab alijs aîalibns pfccris ncqj babcant foln tactum fient font alia petris afi n.treliqua buiufinodi.étbabcnt butufmodi aialia pbâ rifiam mdetermmatam timpfectam non biftmetam lal/ 'nuotgameeatactu ppquod fient non apptebendnt bc/ Iftminatc loeu ad quem bcbeatitmoueri lie - tindermma •emouctur.ä.ni'malia aut pfeeta babcnt pbantafiam be/ •mninati que ptoprin babcnt ojgann In ecrcbio per qua Determinate apptebendunt locum ad quem eupiuntmo/ tjeri.i.Tt bdcetabtlc ^leqnantnraut a quo eupiunt ^cc/ u^c vt triftabilc fugtant.fóficut beterminata; habet pijl friiam fie beterminate firn loeu mouenf. nbsp;j^ômentato:

•utbane ponit bifferenriam inter aialia babenria pbanta 'Wm bcterminatam tindctcrminatambieens ep anima/ Ib babentia pbantafiam bcterminatam mouenfad fenfi/ Ditia apud coy abicntiam.lëd iTabcntia pbantafia inde/ •fniinaram non monenfad fenfibilia nifi apud pxfen/ ton ipfo:p.öc boe ta men fup:ri’ bietum eft fatis. ^Scniibilis quidem igiturpbantafia ficut Oietó ffi-t in alijsanimaiibus in cfiioclibcratiua antem •nrationalibus iné.vtrumenim agetboe aut boe ’anirationimeft opus.? nccclk immenfurarc. ’’’aiu8enim imirarur:quarc poteft viium ct.pluri 0118 pbantafmatibusfacerc.? caufa bccciubq 'op Politioncs non putaribabcrc.qnoniâca que fillo 8gt;fino non habet.bee autem illam.p:opter quod ^libcranuum nonb^appetitus-Olnnefpccialitcr oftcndtt qnaliter boics mouenturp PMutafiam-rappetitum.ï biuiditur in tres ptes in qua ton prinw oftendit q » pbantafia i boibus biffert a pban/ •utin alijsaialibns. ^nleeuda oftendit quoin bot/ us moucatappctitus. qntertia vcro quóin cis mo/ ^tratiennario ibi feeäda.feinritaût altquädo ibi tertia. Wicntifienm giit.©c prima bicit fcnfibilis quidem igif TOntafiam fieut bictûeft t aliisanimalibns.f.ab bomic bî^'tlibcratiua aût pbantafia ein rarionalibus.i. boî quot;US lOlum.iateHm enim agens fit boe aut boe bdibera re iftud lamrationtseft opus tnceefle eft tune vno aü' quo mcnfuiarc que nobis obiiciunfqb 'fit régula ad in'quot; ueniendû quod fit magis agcndü.röiicm enim p 1II35 •* gulam inaius bonüimitatur quarc pot er pluribus pbâ/ tafmanbus fibioceurrentibus faccre t cligcrc mum per lygollifimut boccftea ciusquod non 05 putari biutuj habere opinionê quomâ non babcnt cd rônemque c er fpUogifino.boe aüt.f.rönalc autakl illam róncm habet ^ptcr quod appctitus in btutis nóbj Öeliberatiuum.

3 ntclligendu cp pbantafia fcu ratio öclibcrariua acet/ qit mû quo vt régula feu menfura méfurat plura fibi oc currenria ? illud q,tudicat magis bonû p lyilogifm à con dndit magis effe faciendum verbi gra.'lji'rimo aecipit ro bdiberattua boe puncipim 0 nine ma^s bonücmagis digcdü’: quo puncipioaccepto fioccurrantei plura bona quodlibet illoy butufmodiptincipio menfurabit ïquod iudicabit magis bonn concludcimagis cITc faciendu; er pluribus phantaliatts ptopofiriombus talê faciendo ff1/ logifmü.0 urne magis bonn eft magis facicdu. léd boe eftmagis bonum.crgo hoc cmagis faciendütr tune ap petitus mutabitur be öefiderando tcligcndo magis bo/ num.£t qtopinio caufafer rónc beliberatiua ? ffllogi/ ftica qua vnü pieeligituraliistb;uta non babcnt rónej beliberatiua 7 ffllogifticam cumin foils bominibus re/ periatur.ióbmta opinionê non babcnt ncqj appetim oc libcratiuum.i.confcqucntbm bclincrationem.

Celincit autemzmonetaliquando oclibcrano nem:aliquandoaufeni mouetfeipfum ficut fpc ra appctitus appetirumteum incontinentia fucrit natura aut femper que furfum pundpalioïeft : et mouet-vt tribus larionibusiammeueatur.

lt;E'0 ftenditquomótn bominibus mouctapperitus. na cumbupler fit appctitus iboic.f.intdlrctus t fenfiriuus quando vnus vineitrfupat aliuin tüc bó inoucf ab appc lifu vinccntc.öicit crgo.èincit aütalie.n appctitus fenfi liuuB î tuouct bclibcrationc appcririuû intellccriuû vtin conrinenhbus ttuncab appetint fenfitiuo bó mouctnr, ^liqn autappctitus belibcratiuusmoud fe ipfû.i.perfe ipfû appetitû fcnlitîuû.ficut fpcra ccleftls fupiot mouctin fcrioicimt boe accidit cum bó fucrit inconunentia.quo/ niam tücmotief abappetitu intcllcettuo t tails motus c oïdinatus.fcmp aût natura que furfumprincipaliot eft r mouct ita vt morum ab ca tribus lanombus moucatur.

3ntelligcndû primo q-qtotdo nature eft çpfempinfe rioia regantur t moucanf a fiipiotibus t nóccontra. fi/ eut P5 öc fperis celeftibus i abusfupiot mouct inferior T nócôucrritiir.iô eu intcllccfus fit fupiot ad fenlu t ap/ petims intcilcenuuo ad fenfitiiiûcû pbantafia^ appétit^ fenfttiuus rcgulantur a recta roue intellectus ? côlbtmâ/ tur appctitiui i intellecriuo.tûcmouct appctitus intcllcctt unszmotus fût oïdinati zregulati vt bebet vt p, in vir tuofis.qn aûtcontingit oppolitû q, pbantafia z fenfibilis appctitus vincût róncm intellectus z appetitû intcllcetuû tüc fit motusfm apperitiuum fenfitiuû ? róncm intdlc/ flus z tails eft jpuerfus z inoidmatus vt eft vidcrc i bole viriofo. ^toelligcndü fceüdoq’öirlt iriu.q’finp na/ mrajque furfum ê prinripalio: z monettrib’ larionibus. Jftud crponitïllbcrms blees q, natura fupiotqnc ein boic.fintcllcetus moucttrib^motib^ vicilTim, primo bi feernendo vniucriale becrctu motus luptaqO ’ omne talc faciendû c z hcceft ratio feu opinio ymucrfalis que eft fi eut prineipium.leeundo fub Ipfo vntucrfali men furando pbantafma ßtieulare z hoc fit fumendo minotem ptleul« rem fub prineipio vniucrfall.tertio impnlfum faciëdo ad opus p appetitû.Ûltj aût bicût q- fient 1 fperis celeftibus inferiot tnauef a fupiori fit vt moucat triplu i mow vt bj

nI


-ocr page 166-

X.^ber

videri in aHrolcgia.fic appetîtas fenfiriuns burn eft con/ foinii0 roni t reguUtur ab ilia mouct triplici inotu J.mo tu pwpHO motu appehtuo uitcUcctmi imotu róms .qm ratio mouçtappetirä intcllcctuum.' rappehtua tntcHccti/ und mouctappetitû fcnlittuuni.âppctituaaût Icuhtiuuf mouctfcipfuin ad ^toticnc:vel wgam/in pteceptum t beftdenutn velutitatis.’

lt;17Sdenrificum aurê non mouct:fcdmaner quo mam autem bee qindem vniuerfalio qalünianoz ratioialia vero pamculariöibecquod enftn oidt gjoponettaleni tale agercibecautem epboe qui dem tale.tcgo talianam bec mouet opinio non que vmucrfaliß aut viracg . fed bee qnidem quie feene magie:bec autem non*

trnftunc inaniftrtatquoin0iboniinibii0mouefró.cuj enim rô fit buplcr.f.fpcculatiuaipîacrica i vtraqs finte nij buplcr.Vj vniucrfalia t pticulario ro Ipcculatmo no luouet q: no iinpat ^jfccutioncm vel fugam nee róptacri ca vniucrfalte ntouctimediate. fed folutn ratio pticulario p;actica öifit ergo .öcicntifKij aüt.i.ró fpeculanua non inouer.fed manunieu mbit bicat be fugibili aut pwfequi bilf.qm antbee quidem eriftiinatioa. opinio a; ró ptaen ta e vniucrfalia.alia vcro pticularia.boc quidi cnini.f, ró practica vniucrfalia bidt q, 05 talé rale agcrc vt3» cuili bet regiert obcdicndiiquilibctpater êbonoranduo.T ita be alijo.bcc aut.f.rÓ ptactica pticulario bidt g* boe quidé Êtale.f.reo vel pater t çego turn tali.f.fubdituo vel fili UScbec opinio feu rö practica pticulario ia mouet t non ró practieaque c vniucrfalia aut vtrûqj.i.vtraqj ró pra/ ctica tä vniucrfalia q, pticularis niouct.fcd bocquidé.f, ró practica vniucrfalia eft magis qnicfecns.boeaijt, f. ró pracnea pticularis nonf..cftgcfccns.fed magie mouco.

^nteUigendn fin Ægidium cpftcutfiunt fpllogifmi in fpcenlabilibuo fic ctiam fiunt in opcrabilibus . Anteile/ etus igitur practicus talcm facict ffllogifinuni. cuilibet re gi eft obediendum irtc eft rcr. ergo ifte eft obediendus quandiu ftatur in pandpio vniucrfaliiUo fcilieet eutlibet regt eft obcdiendn nó fit motusqri cot acceprione princi pioy oca eonuemunttä opantes q, non opantes.fed eif fub pridpio vniuerfaii aedpif ilia pticularis ifte ê1er Ra pm ft motus ad obediendû. Hi quo pj q’,ppo(itio vni/ ucrfalio non mouetmlï eiaddatur ^poftrio pticularis q? motus topatóes fuutcirca piicularia pptcrea birit 2lÿ. q* ro practica pticularis ntouctcnon vniucrfalis vel q- li vtraq3 mouet magis t tmcdfatius.mouct pticularif. vni ucrfalio autmagis vidctur cHcquicfcens cum be fc non fit furticiensadmouendum -re.

lïgcfabilê quidcm igitur animant ne een?eflbaberconme qócunqs viuiMi habet anima a generaltone vfqj Inco: ruprione5.necefreccnimqdgeneratu dugmentum habere rftatum-T oecrcmentii. hoc autem line atimcto eft impolTibilc necelTc igitur ineflc vegetabilem poientiaj in omnibua genera tisrcotmpribilibue*

lt;r~3 ftud eft tertili capituln buius feciiditractatus in quo uä^.compatadinuicem potenrias anime magis vni«cr falis.f.pottntiä vegetatiuä tpotentiä fenfitiuam often/ dcndo q, potenfta vcgetaliua cftmagis vniucrfalts qj potenfia fcnlitiua. ^t fin boc binidituriftud capitulum i huas pres in quarü prima oftcnditqgt;'oé viueno genera/

bilct corrupdbilc babet potCntia vegefatiuam. ^n feeuz da ortend« q» non omnc talc viucns bj potennam fnfiti uain.fcd foluBiatal ibt.senfum aittnon necefTe, Be prima intendit q’necclkeft omne viucns gcnerabilc et corruptibilc baberc potentiam vegctatiuam.qb lie argui tur.Ditlecclfe êonine viucns gcnerabilc 1 corruptibilc ba bereanaugmentu ftatu vcl beerch.cntu.led ifta non pot baberc:mli vtif alimcnto t impoiTibitc c vti jluncntomi it q- babet potentiam vcgctatiua:crgo necefte eft ce viz ucns gcnerabilc t corruptibilc baberc potentiâ vcgctatiz uatn.qicit ergo.l^egctabile igitur quidcm, aiatn nceclfe eft baberc oe guodeùqô viuumtbjanitnam a generatio ne vfqs ad co:ruptioncnt.ncceirccftenitn id qb generaf baberc augmentn t ftatiii bccrcmcntn.boc aut intpolfibi Ie eft aliquem baberc fine alimcnto.igitur necelTc ell vc/ gctabilcm potentiam inerte omnibus vmentibus genera bilib^'t corrupnbtlib^ t bf gnäbüib^ t corriiptibilib ’ pg pp corpa fupcctcftia q viuût.î in o’ poicti)0 aie ii bfi tmli itcllcctiiia t öchderatmä vtfcpcartcntpin. J^icbubi tatur vtrum viucns lit aliquando in ige Itarus * iArguif 3 gt;non; primo fie. £alor naturalis vtuentis g cóuertit nu tnmctitü in fnbftantia nutrtti:aut cft ferns aut non c for/ rts.ö* eft torris:tune facit augmêtiiplus reftaurandoq? fuentrcfolutu.ft non cft fornsitüc tu öunmutio « boeÿ illud qö' reftauratur é minus prins refoluto.fed inter ca/ lorcm eefertê t non elfe forte non bat medium:vt pj.er go inter tempus quo viucns angel t tempus quo iplnm biminmtur non eadit tempus mcdiüiT per pits non bat tempus Ilatus in quo viucns ncq3 erekat neq; biimnua tur. öedido It barctur tempus ilatus i quo calor natu rails prccifetantu fulfiecrct reltaurare quantum beperdi tur:fit illud if pus vnius auntgfa exempli t tune quenf vty in fine films anm calor fit cquc fortis lient i principio vel fortior vel bebilior.öibatur q’cque fortis velfom« ergo ficut in principio furticicbat p vnotti anna fantuj re ilaurare quantum rcfolucbatur: tea fulfieiet i fine tllr an nitt ita pbuos annoo immo in infinitum bnraret Ilatus quod P5 limtliter arguendo be tcrno anno t be quartoit lie in infininitmqbtarnen eft falfum. tói veto bieatur q* in fine iHiusanni calor fit bcbilior qj In prindpto.ergo in allqua ^portionettpconfequens pans etiain crat be bilioriij in minori ^pomone turn non fiat tranfitus e1er trcmo ad extremum:nifi per medium. fed i principio an ni non poterat calor reftaurarc nifi tantuttiiquantlî refol/ ucbaiiir.ergo priusquando fuit bcbilior 35111 principio anni no potuit reftaurarc tantum quacutn rcfolucbatur: îp confequens tune fuit biminutio x no flatus cuius op/ pofitum fiipponcbatur. 3''oppohtum eft Äy m lute/ laxomncs mediciin idem conuemunttquod t rone lie poteft jpbari.3nter otnncs motus cótrarioseaditquies media.fed motus augment! t bitninunonis funtmotus contrarij.ergo inter augmentum x birtunuuoncj caditg es media.fed ois quies mcnfuraiur tpc.ergo inter tem/ pus quo allqnid augctur:x tempus quo ipfum biinmutf eft tempus medium:in quo neqj augetur ncq5Oiminutz tur.fcd continue fub equal! quatitaie eofcruatur: xboce tempus rtatus.quare xc. Iota bedueno ps:tartumptum colligitur quinto t octauo pbrficoy. f^jo bubio pre/ mittendu primo iripliccm tfte viucntis etatcm.f.pueri/ ham iuucntufcm xfeMcctutcm.lpucritia bicitir Illa das in qua merito ^pornonis calons naturalis ad fuum buz midum ellaptum plus reftaurari q, rcfbluatar.^nucnz tusaut bidturilla etas in qua merito proporoonia ealoz ris naturalis ad fuum bumfdum eft aptum prccifc fantuj reftaurari quantum rcfolultur.Scnectus veto Oidtur il la eras in qua merito ^portionia calons naturalis ad fuz Hm bumidum mmns eft aptum reftaurari ® refoluawr'

5 I' ( fl 1;

11 t Ii Ii f lt;1

Ii Ii

Ii fl 0


-ocr page 167-

ÃŽxrrtus

p;boe er biet’s »ncÄco’tjiH. If^’cmnknfiinii (écundo «pquadiu Hat vira (n co;pf animato gcncrabili t eomipti bittädin raio: eins naturaRs agit in fmim bmtndûipftij trfiaando i tcrrcUnficando bonce ad tanta ficcitatc per/ Hcniat gpnon camphas fiiffieicntcr ipfiug ealoiis pabu/ laniwiconfcrnatinnm;':mnc bcfteit vita, piiuetamere mittitur caio: naturalis in gradu q; totaliter ertinguatur TpJtug öcfim t aaigmcntMin fäecrc’qi rcmittatnr in gra/ diKeoHigrtnr hoc vt ptcecdens. Higt;2cntittcndM tertio Q’Virtue Tcaloi eotpoiis r vinentis gencrabilia tco:;« piibilia iplb naturaliter fc ljabente continue fö:tifieantur ’•qj ad medin inuentutia quäuia ealor mtendatur in gra 'dii;çpotoeontinae îicbi!it3nFvfci53d putnn nô ce col bÿtiir vt Tupia. Æt biaad biibiu bicendum eücp om ne viticna generabilc c eoniiptibilc qö er pucritia puez nietad feneetute pimapueniet ad tunentntem ftuc ad eta •einquc bieit'ir ftatusiqamp;’argamcrtto aiiicenne iie pót 4gt;ban:Pirtn3in p :icria fufFicit confcn«»reealo2cm 7 fa eercaugmcntiini 'raliquando nciitrij fuffieitfaecre vtin ienccnitc.crgo p;in3tantüal'enimillo^z fuiricit facerc.tc ncteonfcqncntiaiq: non cd manfitus Öc ertremoad er/ benuim niü p mediû.fed nópotcll Öici epatiquando faz nat augmentuj r non eófernet ealoierniq: boe cft impof libilc en calot non biminnoturniü in fenio. ergo aliqtian tip fuiTicit eófcruarc calotcm t non fuffieit faecre aiiginc ^ii'Tboc cntcmpiiß ftatuf.igitiir TC. Ädröncs fuetaa 'n pnneipio.ad ptimamedqncrif an calot naturalis fit fe'ujßiaut non.TRcfpondcf ep non femp,S?um calot ell ''^'.tisfaeit angnicntuiqt bclinit au^mentarc no ptoptcr nuo bebilitatc.fed ptoptcr tcrrclkitatcm bumidi redden •^ ipfuni incptum ad eitcnftonc; que requirifur ad vc '^^niaugmcntationcmtvt alibi bj vidcri. eld fm euin Jneritur vtrii in fine tempotis ftatus virtue t calot fit ita ^ttis ficut in ptincipio boe pot eoneedi: I5 tn medio fit fot quot;ottrenjpoflca arguifergo ficut in ptincipio potcrat p ’nnitm tantfi refiaurarc quatu rcfolucbaf.ita opottebit î ’‘ncnegaFpnatquoniam bifparitae cer pte butnidi.nl 'n ptincipio illiua anni 11 on crat butnidu ita terredre gn 'nm lluioti terrefiritate fuß ealoicm poffet cofcntare fub Rtadu fub quo ptius fair.in fine vcro illiue annierit bit/ nnduin i ertremo intenfioti latitudinie fieeitatie enm qua Potcficaloietu confemarc : cqt continuo cfficitur fieei^t •dec immédiate poft fine non ampliue fufficiet bamidu} ^I«tcin cólcruare fub code gradu.fed continue biminu ’^quot;nquarc nee potent tantu refentare quêta ^ tue refol/ “etitr.fcd continue ininue.igiFtf.

^Senfttm autem non necefTe in onim'bu« vine ^''’«ö.neeß cnnnqnotnni finiplcr cotpus connu Sitbabcre tactum : neqj fine hoc pofTibilc ee nul ‘'J”i an;mal:neq; quecuncB natura fufeeptu? fpc fine materia.

J^amp;cclaratq’nôomne viuce generabilc c eottuptibile quot;Ipotenriam fcnfitiuaintt biuidif io bnaoptes.^u pti/ ^3t4cit boe.5nfceûdjofiendit3gt;neccirc eft ontnc aial pwe fenfumabi.Animal aut. Elicit be ptima q, fen “'n tót non nceefte in omnibus viuenttbue effe : qt non '“Plantietncqj tnim quotijcunq; cotpus cft fimpler vt “quot;t clcinenta eontingit babcre tactum;t pconfequésne “»’liitni fcnrumncq^finc boc.f.taclu polTibilc eft nulluj ’“quot;Hal efte t fupfluit negatio.neqifupplc eontingii ten/ '”5b3bcrc’quccuo5 no font fufeepnua Ipceicro leniibiliti “ctnateria vt lapides r rcliqua butufinodi. Rutelli/ lY’du 9’ vt P5er pitbabitis tactus c media ^pottio qua Mun ptimarû.ideo qnecûq; I^bêt qualiratcs ptiinasi J® «ecUentia tactum Itabcrc no pefliit t boe fine fucrit 'W'pltcig vt elcmcnta:fiuc mtUa.fed niuna terreftria: vt lapides r plantcqne ptoptcr nitniam terreftritatem funt reecpriiia fpeeiera fenfibiliii fine mateiia it que non pof/ font babcre tactu nullum fcnfuin put babcrc cn fit aliom; fimdamentH:vt poftapparebit.tCómenfatot tarnen per co:p« fimp!icia intclfigit co:pa fupcrcclcftia quc funt ata ta 1 fcnfuin non babcnt.piiot tn crpolino vidctur magif confotmis bis que fcquunf.

C73nimalautem necefTc fcnfuin baberctfi nibil frufira facit natural:p;ppter aliqindcmm omnia que funt natura fubfiftunt.aut confidetia fum co rum que funrpwpter aliquid.Siigituromne p:o celTmumcorpus non babet fenfum co;:umpctur vriqji^ad finem non vtiqj venietqui eft nature opus:quomodo cnim aletur : manentibus quidej enmi ertftit qtvndenatura funt.

(fSlccIaraFcp nceefte eft omne animal babcrc fenfn : et biuidif in buas ptcstqi ptimo bcclarat be omnibus aialf bus mobilib^ motu .peefTtuo.giecudo tllud occlarat vni uerfjlitcr be oibtis animalibus:ibi. 21t vcrofi fenfum» Intima adbuein btiasiqt ptimofacit quod b^ctiim eft.fe eudo rcmoHCt vnamjnftanriam qucri pofletpronein fit amribi.ïftopoteftaûr. Ele ptima intendit tales rone. £gt;ianimalia mobilia motu ptoecfTuio non babcrent fen/ fnm quo pollentpeipere cor cottuptiua fibi apptorim« ta -rea fugcrc:TCo:HlaIuattua:’rca ^gt;rcqui Ta longe fibi querere alimenté er quo nutriaiitur-mnc talia aiahadto eottumperentur neqspucnirent ad finem ad que a nam/ ra otdinantunt p eonlcqucns facta fnilfcnt fruftra . eon icquens fallu cum natura mibi ficiatfruftra. ©icit er/ go. ea nfmal aut nceefte eft fenfum babcrc fi natura nibd facial fruftra.omnia cnim que fût natura fubfiftunt pto/ pter aliquod.i.ptoptcr aliqucm ftncm:aut funteonccdcn tia.i.eonfequentia ec^t que funt ptoptcr aligd: fieut pili g ottuntur in cotpc animalis in locis nó betermmatis ; vt fupplet ecimcntatot.Siigituromnc coipus ;pccfliuu n5 bs fenfum coitüpctur vtiqj.f.fcitoii nó vtiqs venietad finem qui eft opus naturetquomodo cnim aletur fibi ei/ bu querendotfi nó babcat fcnfumiquafi bicat ; nullo mS boe erit poflibiletct quo talia animalia babentnutrimen turn çremotu manentibusquidc.i.aialibus non inobilt bus be loco ad loeii criftit i loco fnc generationis aliquot! quod c.i.,pprcr qbt vndc nata fût nntriri. Anteiligen dû qzaialia perfecta eniufmodi fûtmobilia metn.peefrmo babent nurrimentû biftans.iô natura eis bedil non foin fcnfusqui fcnnuntpincdium inn-infccû vt fuge rent cot ruptiua t ptolcqncrcntur conuenicntia: ficut für tactus et gnftus.fcd etiam bedit alios fenfus qui fcntiunt g mediû ertrinfecû:vt a longe poflent fibiquerere nutrimentum: alircr rito pircnt nCqs pucnirctad opationcs pfectasiquc funtfints ad quem a natura otdiiiantnrtt fie fruftra fuif font p2oducta:qbnon bebetcbeedi.Hmmalibus aute im perfeetis t no mobilibus be loco ad locu: fenfus illos no bedit cum babeant nutrimentumconmnetum ; t fufficit cis babcrc folum tactum t guftum.

lt;17*111on poteft autem cenpue babcrcqmdem ant mam:« mtcllcctus amp;ifcretiuuni : fenfus autem no babcrc non mafiuujcpifteno . generabilc autem 5-It vero ncq5in gcncrflbilc.'qH3rc cnim no babe bit:3utcnim marimc melius autco:po:i. no aute neutramedibocqiudem no magiointeHigft . boe flutein mini erit magia propter iHud.‘iRullum er go babet animam coipna non manes fine fenfn. irilxcmoiiet vnam inftantiam que pofl 'etficri centra bi eta. aOam bicebatiw 3; Hcccftc eft animal pjoccffiuuin


-ocr page 168-

blb^rc fciifum Vl portctiumrc Cöüuptiua T ^iofcquico/ henicnria. Bouira hoc poltet a'tqius tnHare öfcodo ^ Iliad non erpedit.q; nibil p:occtTiuuin potciiilladfatcrc per folmn mtcUcctiim non habende aliquc ienfinn.$?óc caiullaiiondn rcinouet 'd^p.öücnoiqicrt impolTlbilceo’ pas alijspwfcituiuni fine gencrabik fine ingenerabilc habere intellcerum t non habere fenfutn, ©kit ergo. ?tflon potcll autem corpustaberc quidcm animam Tin/ tellcetum bifercttatnin fenliiin atitem non habere co;pn0 bko non nianlimjiii.i.proceltinum eras autem genera/ hiIe:aut Tcro neq5ingcner3bile:quod probat per tatem fationein.551 eorpuaanunalts proccHiumn baberet itel/ ketuMi T non fenfnimquareentni non habebit.f. fentum q:fi non babebit hoe erit propter melius. Qed arguitiir q’nonrqr autenij hoe entmelius anime auteerpori. nue autem neutru efl.boe quidem enim.f.anima non magis inteHigitproprer non habere fentumeu co mdig’titad in telligcndu:vt patuit.fupra hoe aiit. ('.corpus nibil entma gio.i.mcliuo propter illud qd caret fenfu.nuliu ergo cor pusnon mouens.i.^efttuum hj animam fine tentu.

^nteUigendu cp Û^.bkit q’oninc corpus ^eeltiuum babens intdlectum b, fentum fiue fuent gcnerabilc fine mgencrabikrTaddit fine ingenerabilc ^ptcr opinioncm ‘ipiatoniorqui pofnir aiam mtcllcctiuai.iconiungicorpo ri matcriali t grofto qd palpamus mediante quodam cor pore fubtili t fimplkioriiqdponebatede ingenerabilc ci meorruptibilc.yiam p5 q, fi cct talc corpus ip eltct imme diatum fubicetü aiimic mtcllcctinerq ’ in co eftent qualita ics prime magis ad mediü réfracte q? in corpore qrodoz matcriali t cóplcrio nobilior î pcontequens mclior taci^ quare nee in ipto pofteteê intellectus abtqj fenfurcomme tator tarnen t Albertus aliter introdueût reducendo ilia ad corpora tupcclcdia : vt pj per cos.

catwafi bab5ffnfuHinccclfc eft corpus effe aut funp1er auf imrtuni.^nipolïibtle aurem éec fimplex.taetumentmnon baberet -eft aiircm ne cefTe bunc babcre-boe anteni et bis nianifeftum. Ä^uoniain enini animal corpuoamniatU) eft. co: pus autem omne rangibilc.tangibile autemquod fenlibile tactn neceffe 7 animalie corpus'tactm 7 efte ft debet faluari animal. 2111)cnim fenfua per altera fcnriunt:vt olfactuo:vifue:audinisgt;. SCacti uum autem nili babcat fenfu non bee potent qui dem fugere:illa auté accipcre.fi veto bec impolTi bile eft faluari animal.propter quod ?guftus eftrft cut tactus quidem alimentum aut corpus tagiim pofnbilf.S’onus autem 7 colo:coder non alunt neq5faciuntaugmentummeeg oecrementu: qua re necelTe eft cguftum factum efle quedam.quia tangibilie c vegetatimifenfue eft.

IT quot;probat vniucrfalitcr q- nccclfc cd oc animal habere fentum T continet bims ßteorin quaruj prima facit quod hictum cd. 5n feeiidaodendit eröktis œ tactustguduf fnnt necefTarijomni aiali.alij autem fenfus nó fût necef/ fanj.fed faciuntad beneedcribi.^i gdê igitur. ©c pri ma intendit q gt;nbsp;ncccde cd omnc animal habere fenfu . qr necede cftomncanimal babere tactum 1 fimilitcr gudu: vt cd quids tactus.©ickergo. 2ltvcrofi fenfum bjf. corpus animalis quot;nbsp;nccclfc cipfum ede corpus aut fimplcr fint mirtum.impodibilc antcdipln ede corpus fimpier: cuius ca cd:qr tactilenimnó habcrctrcllaüt ncccde c cor pus aîalts habcrc hûc.f.tactumrboe aûi cfi manifedü er bis datim biccndis.^tn.n.animal dlcorpus animatn. omnc aütcorpUa.f.gcncrabile t cormptibilc c tangibWi tangibilcaiic corpus c qdelifenftbilc taciurquai'c nccclfc cil 1 animal effe corpus tactmum fi aialbebet faluari. aiij cnim fenfus a tactu fentiutp altera.i.p media «/ trinfcca:vtolfactus:vi(us:auditus;'rab coÿ fciilibilib^ non corrupitur animal; idco noncnccelfc aial illos fcn/ fus baberc.qualitatcs auttangibiles fifuermt crccilctcs benecorrüpunt atal.quare nccclfcêipfâhabere taciiiila rum peeptmûrpropter quod fubdit. Æajus aut nifi beat feutumtpfum anima no potent hoc guidé fugcref. car/ ruptma.alta vero aecipe feu ^fcq ui. r.puementia î falua tma.U vero Iwe fie fc iacat impod'ibiic erit aial faluarißß quod t guUusc ficutquidam tactus.cd cnim fenfus an/ nicnri.atimcntn aut cit corpus tangi polf,bilc. ^dcoeiia gultuse ncccdarmsanimali.iponus aHtTcolor cbolor no alunt ncqj faciut augmenta ueqjbccrcmcutii : ib lenz fus lUop fenfibiliu non funt fenfus nutrinich: nccquidé tactus ficut gullus:^ptcrea fubdit bicens.tluarc Tgaz dum ncccde c quédam tactu clfcrqrcit fonfus taiigioilis T vegctatiui.i.nuiritiuirqr ipftus nutrunenti. JnteKi/ gendi iprimo gpfi animal non baberet taeiuin no fentiret tangibilfan ita non fugcret corruptiuaqu-ido fibi appro nmarenfvt ignem vcl aliud talc;ncq5,plcqucrcf coucz niemia. hoc aut liante no polfet animai bio faiuari.fcd ci to,pcrtrct.oportct ergo hanimal bebet burarc t adfinon fumn per uentre ipfum habere tactu. 3uldltgcndi « fcz cundo qpqr omnc animal vtitur nutrimew quo nutritur augcf T mede conferuafrt ib oportuit onmc animal baz here gullum non quidébiferenuum faporuj : qr illc in lo lis ammatibuo pfeetts repentur.fed biferctmuj nutrime ti fm tangibtlcs qualitatesrqui qualiterconucniat vcl bi dinguarar a tactu:fuperms fccundo bui^ bidufc fuit oils fum.T hutufmodi gullum non oportet planus inelfc^z uis alimeto vtant pp ipfaru imgfectioncm.

cniOi quidem igitur neceftarij funtanimalirquo «mamfeftu cpnon poiribilc iinc tactu annualec. ;?llij autem propter bonum 7 genen anunaliuni iam non cmcuBcß . fed quibufuam vt proceiriuo neceffe ineUe.’Bncnim oebet faluari non loin oj tactmn fentireifed 7 be longe.

IT 0 dendit cc bictis qgt;tactu8 t gudus funt necedari) omni animali i non all) fenfus. ittomidif in trea pics, in prima facit quod btciu cd.in fccuuda ortendu quomo ali| tres fenfus fentiut pmedium earlnfecum fua Icnfibi ha.in tcrtia cc bis que biccrat rcdargmiopinioncj ipia toms poncniis vifioncni fieri ectranuftendo; ibi lecuda. 1l3oc autem erit:tbi tcrtia. 23ndc t be repeudione.0c prima bicit. 7101quidem igitur fenfus.f.tactus t gudus funt necedari) animali quo.(.propter quod i mantfedu} cd op non cd poffibilc animal cc fine tactu t fimilitcr guz do: vt cd quidam tactus.kllii autem fenfusinfut anima/ li propter bonum t non be necelfitatc:t win non needle cd inclfe cuiquam generumammalium.led qmbufdam animalibus vt animali procclfiuo.li 0115 oportet animal proccifluum faluari oportet ipfum non folmn fentirc tax etu.i.taugendo per tactum t fijdum.fcd be lengc per all os fenfus: vt fupw fuitodenfum.

CTBoc autem erit fi per mediu5 fenfitinum fue ritreo tp illud quidem a fenfibili pariatur:7moue3 tur ipfum abillo.Sicut enim niouenafm locum vftg olicubipermutare facit;7 oepellcuealtcruiu


-ocr page 169-

Mertins

heit vtpciLiturrr eft per medium motuf« p:imu quidem moucnaoepellit ? non oepcHitur-vItimn autem folum oepeUitur non pdlena.medium afit vtracg:multa aiitC)media fietin alreratione. pie ter q? vnum manens in eodem loco alterat : vt lii Cera tinrent aliquis vfqj ad id mota eft:viquequo tinrit.lapie autemnibilrfed aqiiatvfqnequo .pcul aerautemad plurimusmouetur î facit 7 patitur fimancatîvnua fit»

tramp;cdaratquûinodo vifueaudtwaT olfactus fcntiunt a longe foa fcnfibilia öieena.Woe autejent.f.q » animal pîoccirinum fentiatalôgep renfus aliooatactn t guftn fi renfittoum fucrit fentiena per medium ertrinCecum: co ^ illud quidem.f.medtum a lenfibili patiatur t moueaf iprum aut.f.lënfitiuum ab iUo.f.medio: r boe bedarata fimiliin mom locali bieens-Sieutcnim mouens firn loz 015 facit altquid pcrmutarcalind fient alicubi.i.ad aliqué locum T bepdlens altc^zfacit vt bepcllataliud ttalie mo lue dlper mediumtpiimumquidem monena oepdlit tnon bepdlitur.vltimum aüt momm bepcllimr folumT non bepdlif.alÓcdium autcm vtraqgt;;q: bcpdlit t bepd litur.aiónlta autcm media.i.non bifiert in pjopofitoifi/ œ multa fint media: fine vnum tantum qi femper mediü dlmouena 7 momm.'5dé odendit in altcrationc öicce. Sic in altcrationc.f.dl fifut in motu locali pietcr tp in al teratione vnum manens in codem loco altcrat : quod nó tontingit becotpox qömouct aliud mom locali: vt fi in Kra tinrent aliquia vfqsad id mota cd ccra vfquequo ti xit.lapie atitc5nibil rccipit talie impidTionia p.’opter bu ndem ciue.fed aqua pioptcr ciufnwUiciem cd buiufmo di impjcdionie rcccptma vfquequo .pcul.i.ad maioiem l’iftantiamqj ccra.Élcrautctn ad'plurimum.i.ad maio ; ’’em btdanuamqj aqua r fadt’-mouerc r patitur propter one raritatej fi mancat indiuilue propter obdacula t fit Vniiö. 3ntctligcnduinÿficut in motu locali quando *nnm mouctaliud per medium:vt bum bomo mouct la Pidem mediante bacu!o bomo cd pellenetm r non pul/ fus rlapiovel acr cd piilfue tin tnon pcllcna.bacnlii« *cro cd pulfue ab bominc r pellens lapidem. Sic cd in altcrationc:cp pmiitim altcrane cd altcrans non altcratiï Î virimum altcratum cd altcratum non altcrane. mcdul Vcro cd altcratum t altcrane: vt pjialtcranone ccrc: bu lingitur fuccedtuc ab aliquo altérante.ïdam altcróe pit/ wnm non altcramr tpeccrc vltimo altcrata no altcrat. ptes vero piiue altcratc funt alterantce parte? vltimo al tcratam t altcratc a pumo altérante.in hoc tarnen cd bif ferentia in motu locali z in motu altcrationie q» pcllcna î tnotii locali fi fucrit coipoieum moucflocaliter : quia cox Pnenon potcd moucre aliud !ocalitcr:nifi moucatitr . fj altcranepotedmanerc continue in codem loco. Jfu? er Sotranfmutatio fenfuum a fcnfibilibue fi quedam altera bo fpnalie:tdco bum fenfua fcntiunt per medium ertrin fccumtpiimo fcnfibilia impnmunt fuae fpccicet rnedin: podca medium immutatum a fcnfibilibue impiimir co / rum fpee in fcnfum,i fit (ënfatio.t fic in taltaltcratöc fcn fibfliifuntmouentia non mota fenfua vel otganum cd motum non moucne rcfpcctu fenfarionie crtcriona.me dium ycro cd moucne fenfum vel oiganum,imomm a fenfibilt:i boe voluit bic ay.bcclararc.

^Ünr[c7oc reptnfHone eft.mcliu9:q5 vifum fgredientem repefcuti acrem pari a figura : 7 colo re vfqiiequo quidem fit vnuo, 3^n leui aute3ê mi nuö.pjopterquoditcrum bic vifum mout'bit.Si cut vtieg fi in ccra figillum ingrcdcrctur vfqjâ’ finern.

lt;r £c nunc bcclaratie redarguitopinioncm *I|Matont'e ponenrievifionem fieri per egtcdum radios ab oculo ad obicctum vifibile7 comm repcrcuifioncm ab obiccto vifibili ad ocnlum ipfum obicetum vifibilc vifui reptefe tanuum.aHam p? er bitie non fieri boe modo vifioncj. fed co Cf obicctum vifibile mnltiplicat fuam fpeeiem per medium ad ipfum vifum.©icit ergo. ï^nde r bc rcper culTionc vifuequam pofuit *I|$»lato mcliue cd acrem pa ti a figura t a eolotc r rcliquie buitifmodi vfquequo quiz dem fit vnue c continuuoq? vifum egrcdicntem ab oen lo rcpcrcuri a vifibill vt pofuit Tp'lato.tn leui autcm vt» acre plano vbi non cd obdaculum ipfc cd vnue piopter quod itcrum boc.i.acr motus a vifibili mouebit vifum fi cut vtiq? fi in ccra ingrcdcrctur figillum vfqjad ftnem.

^ntciligendum q ?mclius cd poncrc vifioncmfierip rceeptionem fpcrtim vifibtlium in vifu ad ipfum ab obtc cto per medium multiplicatarum q? poncrc ipfaj fieri p radios egredientee a vifu ad rem vifibilcm ab ipfa advi fum repcreuffoetquoniam omnc agens agit per fonnaj per quam cd in aetuivifue autcm non cd in actu per raz dfoe ab co cgrcdicntce.fcd bene cd in actu p fpedee ab obicctie vifibibbusi co impicdas: idco,pcr illas poterit agcre vifioncead hoc fi ponamiie fenfum agentem . Si autcm tcncamue fcnfibilia cde actiua fcnfattonum crtez riotum vt magie puto:fiinc p? cuidentiue vern? edc qb bicitur be boe tamen in puncipto libabc fcnfu i fenfato latiue biicutiendum.

'tied autcm impolTibi'Ic fit fimplci ce vniucrfalie corpustmanifeftum eft: oi co autcm puta igneum aut aercum.fi nc quidem cnim tactuni : neeg vnum conting’tanimaUum fenfum babere ♦ coipue enij tactimim animatum omnc ficut Dictum eft.

075dud cd quartum capitulum t vltimum buius feeuz di traetatus in quo 2Vy.ptobai cp cd impolTtbilc cotpuo animalisedc cotpus fimplent biiiiditur in buis partes in qua rum ptima ptoponit quod intcudit. in feennda bcz darambi.ÄIia autcm. ©e ptima intenJit q-quia omnc cotpuo animalis habet factum t tactus non potcd rcfcrz uart in vno fimplid clcmcntoiidco impcifibile cd cotpuf animalis edc coipus,fimplcr;vtigncm vel acrem ; t ita be alljo.©icit ergo. Quod autcm impodibilc fit cotpus animalis edc fimplci manifedu cd er biccdta. ©ico auz tcm:puto aut igneum aut acrenvaut aliud talc: quod ps quia fine quidem cnim taetu neq? vnum.t.nullum conz tingitanimaiiti? fenfum habere cum tactus fit fundamS turn omnium aliotum fenfiium. jfoipus cnim animalis omnc cdtaetiuum.i.babens facnjm ianimatum ficut bf ctuni cd:tunc fupplcnda cd ratio fic. 0 mnc cotpus aniz malie tebct tactunr fed tactus non potcd falnsri in vno fimplici clemeto. ergo nulla cotpus animalis cd fimplci ^meUigendum q tquia tactnsed fundamentum omz nium aliotum fenfuum Tfctcrismatcnaliottidco factue potcd cdc in animali line aliis fenfib^. led altj Icnfus no poduntcc fine taetu ptoptcr quod fcquimr g*cotpus qS non habet tactiim nullum habet fenfum.

Caiia antem pierer terràm : fenfirinaquidê vti que fienf.omnia autem eoq ’per alteruni fenrirc faciiint fenfum ? per mediumiractiie autem cft in angendoipfa:p:opterquodï habet boe nomen :

n4


-ocr page 170-

tdmenabj fenfustactu fenhunt : fedycr hltcrigt; bicaurem videwr folus per fe ipfiim.

07 ©edarar .ppefitum 7 ma facicq: pnmeodcndit qua rctartua babuit boe nomen', fccundoöcdaratgp in vno fimpltd cicmcfo nópótraluan taet^ïïg pne ncqjco’p* aialis.tcrno mamfdiat q- quanto aiaha pnuaturtactu ne rent eft ca mo;i:ibi (cnida.Quarc bmusnbitcrua.aàa nifcftu igitur. ©cpuma vult q:foluo tactuß fentitimme diäte tangendo fuü fcnfibilcablqs cóeurfu medij ertrinfe fiaóbabuittalc nomen bidt igitur. âliaaût.f. fcnfibilfa tl tangibilibuo fcnfibilia vtiqj fictpaltera.i.p media er/ frinfcca.oiaaufatia fcnfibilia fenriurur co q.Getunt feu/ fum (entire p altcni.i.pmcdiu cririn(ccü.taetu8aiifcrt in aetni rangendo fua fcnfibilia imcdiatcr^ptcr qö' t babet boe nomen taetußt r in alij fenfus Icntiunt taetu.ütangé do:fcd p altera r eóeurrente medio ertrinfeeo:bine autej folua.f.taetuß videfp feipfum fentirer abfq5cóeurfu me dijcrtrinfcei. JntcHigcndüq’qiomnc fcnfibilc fenrif p boe tp ab co multiplieaf eius fpêo vfqj ad fcnluin ideo qdlibct fcnfibilc bieitur fentiria fuo fenfu tangcudo .fed ramé q: inter alios fenfus a taetu r fua fcnfibilia eadit me dtu enrinfeen ió non bientur fentirc tagendo imediate^ pterqd nee taet^appdlaf.taet^autl.? fëtiatp nrediüertrï iccü qbcdpoalij8 vtpatuit.fceüdo buius q? ramen non coneurrit medifi erlrinfeeü nifip acndens:vtfupiuß fuit ofîenfumriô fentirc biciftangedo imediate p pauatione wedii crtnnfeei ad cnis opationc eflentiaiiter regfiti pjo pferob T babuirbocnenien taetus.

lt;17 tOtiarc biitfmcdi clemcnto:um niiüum weg ent co:pii{täfah0.THcq5 itatB teiTcnuni:cmniu5 cnim tangiMum tacnieé.licutniedictae? Tufte phuue fenfus. Ulon fdum quetuntB oifftrenric tfrrc funr.'fedcaiïdi 1 fngidiraliowm oninrü tan gi poiribiliuni.j2:fp:opterboc offibusT capfllis: tbuiufinodjpartibus nó fentimustquia terree fût 7 plante 7 ob boenetg vnumbabcntfenfutn quid tciTce flint:fine aut racru;neqj vnuni poffibi'c eft aliuni eflc.bic autcni ftnfus non cft netg terree: neq; alius elementoarm nullius.

lt;r©celarat q’in vno fimplicicrto non pót faluari tact* neqjeo:pu6animalis bieens.Qiiarc nullu baiufinóielc inétov vtiqj criteoHmsaniinaÜsrncqj itaqî terrenû ent coïpus animalis be quo magis videf:tafo2tio?i neqj al tenus eftox : q- of qiomniü enim tangibilium qualitatu taeruscftfieut medietas que nórepitur in aliquo cltomm cum babcanfcas i crccllcntiair taetus cd fenfuß fufeeptt nus non föló biierennanï quccûq5 funtbiffcrenne terre: fed ealidir frigidi'ralfop omnium pofTibilium tangi.i. fentin ptaetu.^tpioprcr boeoffibust capillisr buiuf/ modiptibtisnon Icntimnsrq: terre fünft plante ciiam «ob Ijoe milium babcnt fenfiimtqj terre fût. fine afit taeru neq; vnin.t.nullualmd fenfumn poffibilc eft ce i aliquo coupole.bie aut fenfus.f.tactus no é ncq5terre ncqj nul nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;j

lum altcrius eltov;vt nupcr pjobatnj eft:7 fuperfluitne' gatio;vtï plerifq5 loei8eófuctiis eft Zlv/jccre.q2fÖ2teî nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;(

greeo ad ornaru eonfert. ^’’f^il'Scndp q^taetuseonfi/. Hit in qtiada teperanria t medioerifate oium tangibilium qualifatfi;vt feeundo buius fuit oftenfum. fed nuHu elcz mentor bjocs tangibilium bilTcrcntiastetiam caequas^ b5 nonimcdioeritJtc b5;fedicrcellcntia:idco nullii elcz nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t

mentep pór taetiiiii babcre:t p pus neqjalium fenfum. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;g

Jfrquo inferr 21ig.q,corpora que funtterrca a predomi nio no babent tactum eu carcant medioei Itarc tangibiliu * qualitatum. filed contra boc bubiu oeeurritiqi in omz® uimute pfecto ptedominatur terratquod r:q: fi nature nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*“

Ï. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;fuc bimittatur mouefbcorlum . fed corpus anliiiafts eft

mirtnm pfectum:crgo in ipfo bommatur terra: 7 tarnen a habet taetiiin.qu3rc7c. kld boc refpondctur îâlbcn’’ 0 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;biceno:^icorpore animalis boininatiir tcrraaiitbinctri

* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ec:qr plus bj be terra abfolute 45 be aliquo aliox deinen

c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;tore.fed in co no bominaf terra geometriee eu proportio

a nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;naiitcr bobcat bclquolibct quatiuor clcmentorp quantum

c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;copent fibi vt fcntiat:quod no contingit be alijs inirtis.

c nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;filter bici pór g » terrain bominari i aliquo mirro congit

i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;buplieiter.l^no modofm molle 7 fin qualitaté loealiter

/ moriuam. /Alio modo fm virtutcß 7 qlitates altcranuas -*1^211110 mo bominaf terra in corpore aialts viarguinen 1 tû^bat:7 talc bnium non tollit fenfum.Secundo modo : nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;non bominaf terra in corpore antmalis:q2tale boniinin;

tollitfcnfum:7be ifto bic loquif icl:p.

(L'2ilgt;anifclhim igiturquoniam neceife boe To Io priunfa fefu anmulia moti. ‘UktB.n.biic polît bile eft babere non animalenftcs neeg eu funtam malia.animalium necefle êbabere preterbûc.

lt;r 0 ftendir O’ animalia nceeffario moriunfeu taeru priz Hantur:quod be niilloalio fenfu eoiitmgit:7eoritinctôuz asptesnn quarum prima ftcitquod bictunicft. Jn fecu da infert aliqua raqjfequentia er bictie ibi. amp;t^ptcr boe ©eprfma bicit.Quod manifedu ell igitur qiii nccdfce animalia boe Iblo fenfu.f.ractus priuara nio:i.neq5cniin eft polTibilc non crûs animal babere bue.f.taciiiin: neqj cmn fit animal nccc flecftipfum alium fcnfuj babere p:c tcr bunc vjtaetu. 3nteUigendu gup taetusaut cólcgf immcdiatc cftcntiam animc fcnfitiuciauttcmpamenruiii requifitum vt i'pfain animalis iorpO2C confcructuriidco ü beftruitur laettishoccritaurqr anima fcnntiua öcllrur tur vel a corpe remouetnr:autqr beftruitur tcmpaincntii fine quo non pèi in corpore eöfeniari. fed quodcuiy iHoz rum contingit:ncee fte ë animal mori: vt P3.ergoeus ani mal pnuatur tactu ipfum neccftariu eft mori. ficd bic bubitafrq: ftipms birit zAlz.buoo fenfusefle nceeflariof animali. f. tactum 7 gufturbie aut folum tactu bieir nccefz fariü c(rc:m0bcc rcpiignare vidcnf. iäd bocpj infio p bleta fupius qin gull?bupfr fiimi eôfueuit. ^no mofuz medo^ fenfu bi erenuo fapey7 guft^lie lupt^ no énecef fan^aiali:7 boe mo eft bic act ipit^y. Slio 1110 fiiinif gu tins vt cfcfii8alimcii:7 vtebifcrctm” ealidi ft igidi buz midi r ficeirno fiiiipif.fcd vt rcpiunfialiincto fm quoin modn bf qda tnei^ no biftinet^ab co rcalii: fed fold fj ro ne 7 guft^ fie fuptus c ncetnari^aîali'7 tee ino locntuse fupra be guflu.Äter bac,biftinctioncps foto bubiiatióis fi quis bili gcnter animaduci tat.

CrJÜtproptcr bocquidcin alia fcnfibilia crccllé tv snon co«umpiintanimal: vteolortz odo:: do nus. iSed folu5 fenfus mlil'm accidcus: puts fi li mul cum fono,ccpulfio fiat:tictus.quot;? amlis.7odo re alia moue tur que tactu cotjumpüt7 bunio: au rem Tm gracciditlunultachuum eé fi comunpit. Xaugibiliü aille crcdléila.vrcalidorum7 frigido rum:7 ouromicormmpit animal. Ä^mnis quidé enim fcnfibilis fupcrfluiras comimpit feniuni: quare 7 quod tangi poreft tactum.boe aut tactu 0etermmatu5 c Yiuerc.jSmc enim tactumouftra turn eft. grimpoflibile cftanimaleffe. 'Bnde tan gibiliumcrcellcntia non folu co«umpöt fenfum fj animal.quia necefïe folum babcrebunc.

07 il?ic ifert aliq er bictis fcquetia 7 biuidit ibuas: fieut bus bic ifert:ibi fecuda.Ïllios aut fenfus, ©cprimai

-ocr page 171-

^(l'Crxncticfenfibäiuahö;^ a tägibih'b^ : irct conum W’l»0fcftisai4ctn:nö tn fonnpntß fcipf« ahl.ß b co: Wboc cp’jfridca; fj crcdlcrtctägibtlin nó foin p ft co: .yuiHcttj.f^ étipfij aial boc fcgfcr pn’bedaratis : qi fi ^'16 tiiftij8 ênccefTan^ aiah:fcqfqgt; ilbid qbpft cosmpit ^fiiwInt erccllfHtictasibiliiiprcconupitaial: qö'ätco: JKa!iu fenfu no o; cor.apcasahcr quo fine co pot aVcc jiifO’iHpitnimJ crû paerns rone altcri’fccn Incri:vtp; 'fetnrio bint. £tpp boc qdc. f.O’’alt) fefuea tact« non ^ucccflanjaiali alia fcfibilia a tagihilib^ crcdlctijs fin's quot;’?R«pnt aial: vtcolo: odot t fon^.ft folu fenfuo nifi fi, 'lt;nä:puta fiPcß fono^bigfa tonitruifiat’bcpulfio t ict^ “ffoiniatonitruipotfrit cormnpcre.animalpcr acddeo ''fnc moms aen's vd futminis cut coniungitur. ^fâviluîOdote aninia'ia tnouentartque.f.vifus to/ quot;ifotnnnpunt arfiinafiatactu idcft tangcndo fine tnqn 'flinttangibilia c non inquantii funt vifibiliavd odo ^w.bnmo: autem idefi Capo: fit conumpit animal fini ?™iul aeddit ipfimi ede tactiuum idcd tangibilc -r non pnvteft gudabtle: tangibiliumautej crcdlcntic vt ca Wium frigidoium t buromm conumpunt animal fcili '^perre.Omnisquidem cm-;fupcrfluitas fcnfibilisco: ^fipitrciifmniquarcTquod tangipotcft fi fupcrflucns . rt?:c«tunipit tactum.boc autcm.f.tacm bcrcrminatu; ^Pincrc ipfi animali.monftratuui eft autem q ,impoffl/ peft animal elle fine tactu.vnde ideft.ppter quod creel 'quot;'lt;’9tangibilium folum conumpunt fenfuo tactuafed et : pfal.quia necefTe eft ipfum animal folnm babcre bunc I/Jfttn.f.taaum, ged poftet quis bnbitarc quomodo ^fu6t odojconumpunt animal ficut ca queeonumpunt

gt;5uic refpondeo ç cómunitcr biciturcp bafilif/ ^^interfieitbominem vtfmTq’in ^ndia funtquidä fer pea qui afpicientes poma ca talitcr venenant q gt;nbsp;ca gu/ .’quot;tes poftea modunturiquodncn cft intdligcndumvn 'ft verba pjoftiuntar.f.q’avifibus illojumanimalium ?^ta tranfinutanturad rcs vifas’fim q, vifus funt. quia ■'fatione vifus non cft aliquidimptimcrein obicetotfcd

ab CO rccipcrc vtbedaratum cft.ged bebem^tma wriiftud contingcre japrer boctpbum illa animalia af ™iint aliquid ab cotum oculis valdc potofisvapotes alt w venenofi cralant t egrediumur qui acrt'cómifccntnr ’yuminfidût r venenantper partem poft partem vlqj certain biftannamtcumacr lie infeems pentcRcrit ad ^inum vifus contingit ipfüm per anbclimm t rdiqo .y’Potis po:ofitatc0attrabi ab co ï fie vapojes lUt ab ocu ƒ 'Ho?animalium egreffibominem tangentes mterftd venenant ad ca pcrucnlcntcstquod non fa/ ^ititnifi adcontaetum venirent. JÉtfimilitcr cft be co:/ ™codoïcm babcntcautfapoïcm;quod poteft venenare 'nterfifcre non firn qgt;odo:abilc vd guftabile tantti' fed ft’ fimulaceidit ipfum effe tangibilc per refolutioncm Wmm vcnenofa? ab co perucnientium ad ilium quivc ’I’atur.i boe voluit a?.eu5birit:Æt a vi(urodojcani 8113 mouentur que taetu cotnipunt.

^2^1108 autej fenfwebflbet animal ficut oictum

^’prcrcn'c:,fcd ^jpterbene vtvifum.qwa Hacre?aquavt videat.^mninoautcm quantü öiapbano.gunum autem babent ^pter oelccta He7 trifte vtfentiatquod in alimentoîconcupif ®Jnioueatur-auditum autem Vt figniftceturali ‘pfulinguam autegt; habet quatenus fignlficat ’’‘flttid alten. 51018.

alf) autem fenfos non fût finipVr neecffîMi animali: fed fa dunt ad bene cflrc.®ieit ergo:iiXlio6autem fcnfiis a taC tu habet animal ficut bictum cfttnonæpter efle ideftnon ^pter boe i^ fint nceeflart )ad clfe animalis:ftd papier be ne cftc vtvifum cft.quia vtvidcat que funtin acrerin aq onmino autem ideft vniucrfaliter.quoniam vidcat ibia/ pbano guftum habet,pprcr bclcenbilcr trifte: vt fentiat bclcctabilc r triftequod cft in alimento;tconcupilcat ali/ mentum rinoucatur ad Ipfum.Äuditum autem babetvt ipfi aliquid fignificcmr ab alio lxr fermoncm.lingua ait tem habet quatenus fignifieet aliquid alteripcr vocum^p lïtionem. Scd bubitarar vtrum alti fenfus a tactu funt nceeflartj animati.r vidctnr ^ fie.quiamulta funt anima lia que'babet ca er quibus funt apta nutriri in loco fuc ge ncratióis.fdco talibus aialibusfunt nceeffarii fenfus alit a tactu vtfib[a lógc polTintqrcrc alimcm.iRndcf q, fenP ah ) a tactu nó (ut neceflarij fimpfraialiifj'folü fût nceefTaz rij cuidam aiali.f.animali pjoccflïuo bcbcntifibiquerere cibum a longe.tactns autcmcft fimplicitcr nceeffarii ani malfquweuilibctanimali. '^tcm fenfus alij a‘tactu nó funt neceflarij animali pjoccffiuo nifi ad biu burandum. tactus autem cftneceflarius fimplieiter ad efle . 3tem fenfus altj a tactu funt neceflarij auimalip’.occfTiuoquo/ dammodo per aecidcns.f.vtpoffit fibi querere alimenta tactus autem cftci neceflarius per fc .p quanto qualitatcs tangibilcs quarum tactus cft perceptiuus fuut per fc b’có pofmonc animalis.non auté fie cft bcqlitatib’ fcnfibilib* paltosfcnfus. Æt hoe fit fmisr eÓplcmentüerpofitióis libu be anima adlaudcm beiomnipotcutis. Simen.

1^’cclarifi’imipbilofophi TSactani ÏCbicnncnfis ^i ccntiniicómcnto in tria volumina 2lK.be Ülnimabco fa uentemarimo finis impofitus cft Wenrici be fanco Ï^r fo tmpcnfiingcnioqj biligcntcr impicfib rfollcrti cura cmcndato;ï /ieen.jclnno ab incarnatione bomini.SÖ. ccee.lrxrv|.ij.£ar.octob2is.


-ocr page 172-

-ocr page 173-

^Hdpît quéflto ócsenfu Agente oifputata per '^aeranuin be iCbicti «io artmm tmedicine Öoctoiem fa/ moftmnmm.

Öcntur vtrum pjofenz fatione eaufandooponez atponcre fenfum agente arguitur ^fic pamo ar/ gumento quo vtitur zAri flotilcs topnnetpio tertij be anima ad ptobandum Mceelfitaté intcllcctti3 age ris.^rgui^cniin fie. 5« Omninatura in qua eil ali quid quod ell omnia fieri ., nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;eftaliquid ell omnia face

^'bane relinqnit pto manifefta. fed in natura intdlectns ?*®'gt;quid quod ell omnia fieri videlicet intelleetas polfi qui refpectn foimarnm intcHectuum cll pura poten quot;9 cum nullam naniram babcat nifi q? poffibilia fit voca Rs t fit ante intelligere tanquam tabula media in qua m/ ^acllferjprum. ergo in natura intelicctua babitur ctiam quot;liquid quod eft omnia faccre.talc autem eft intellcrtuoaz S'na qui eft Ixmoiabilioiintdlcctu poltibili e fubftantia ena:vt innuit aç.quarc ic.

rSimiliter in piopofito arguitur: 3n omni natura in J“9 ell aliquid quod eft omnia fieri; eft ctiam aliquid qb' 'u omnia facerc.fcd in natura fenfua ell aliquid quod ell Junta ficri-vtfcnlua palTtuoa.vnde Xlriltotilea feeunz uobcanima loqueno be fenfu bicit:Opo;tct autem vniz quot;tnalitcr be ommfenfu accipcrctqnöniamlênfua quidej Ju mfeeptiuua fpeeierum fine materia.ergo in natura fen '“8 eriam eft aliquid quod eft omma facerc.fcd talc non Poteft efte nifi fenfu 0 agens: ergo opoitet bare fenfum a/ Sfutem.

ft^Seciindo nullum agens materiale poteft vigote p;o/ Puo ptoduccre effectum fpirirualcnn nifi concurrete alio Agente fpiritnalicum fcmpcr cfreetus alicui fuc eaufc p:oz Peicioncfur:zpïopfcr boe pbantafma quod eft materiale 2°« poteft pjoduccrefpcciem imenigibitem que eft ab/ utacta tfpiritualis in intclleetu pollibili nifi eonenrrete in idiccm agente qui eft fpintnalis. fedfonna fenfibilia c ma Icrialtetfoccies autem fenlibilio ell fpiriinalia fenfatio Jfiam in fenfu caufata. ergo ad ptoducendum ipceicm fen ubilcm T fenfationcm in fenfu prêter fo:mam materialem [cnfibilemtoportcbit concurrere aliud agens fpirituale, i we biectur fenfos agene.quare nc.fbrtc ad laoe biccretur S-illa fpiritnalficr efivetua eft rationc,materie in qua reciz puurque eft fpfritualis videlicet animefenfitiuc t non ra Poncagentis.

Sed boc rcmouct commentator fecundo be anima co menro ferto bicenotÆt non poteft aliquis biccrc q’ ifta bi Uerfitas aeddit per’biuerfitatem fubiccti ita q«fiaiit intenz nones propter matcriam fpirttualcm que eft fenfus non propter motorem ertrinlecum.melius cnimeft crtimare »caufa in biucrfitatc matericcft bincrfitas formaruin, t cum ita fit necelTc ell ponerc motorem enrinfeeum in fen fibnsqm faciat intentiones que fentit potenria in fenftbiz liactu intentionis alium a fcnfibilibus ficut fuit necefle in intdlcctu. i@ilum eft igitur q-fi couceflerimuB q» bluer litas formarum eft eaufa biuerfitatis materie q »necciTe trit motorem erminfecum efte. Sed ariHotilcs lacuit hoc in fenfu.quia latet i apparct in intdlcctu.er quib^ver bis polTumusbuo colligcre. Tßrimum eft ÿ fenfus é fpiritualis quia forma que in co recipitur eft fpiritualid.■? non econucrfo. secundum ell q, eft bare fenfum agen tern crtrinfecum a fenfibus pafTiuio alium a fcnfibilibus. fed be ifto infra biceiur. Æi confirmatur cadcm ratio. quia nullum agens principale per fe producit effectum co nobiliorem r q, fuam fpeciem tranfccndat.fcd opcratiocs vitales cuiufmodi Cunt vifio anditio re.tranfeendunt fpc cicin obiccri materialis crtrinfici t funt co nobiliores.cr/ go babcnt alt ud agens a fcnfibilibus r fpeciebus corumt -t boc crit fenfus agens.quare ic.

lt;17 iCertio: jUobiliori forme nobilior operatio bebetur:f; potenria fenfitiua eft nobilior potentia vegetatiua.ergo fi bi bebetur nobilior operatio.cum ergo agcrc fit nobilms qj part r operatio vegetartue fit agere: vt aflcrii ilrillori/ les fecundo be anima t primo be gencrarionc.fcqnitur a fortiori q- operatio virtutis fenfitiue eft ageren per con/ fequcns virtus fenfitiua ad fuam propriam operationem qweeft fenfatio concurrit actiuerquarc ell,bandus fenfuf agens. Æt confirmatur. quoniam cuiuftibet forme eft agere.fifut enim proprium matcric;efl paii: fie proprium formccft agcrc.fed anima fenfitiua eft forma, ergo habet iftam actionem fibi propriam.tails autem non poteft efte nifi fenrirc vt patet.ergo fentirceft affectiiic ab anima fen fitma fie crit bare fenlum actuum^. j£onfirmatur feeun do idem fie: 3 mnis actio immanens ell in agente.^ fen fatio eft actio immanens vt vult zilrillotilcs nono mctba phflice qui btelarans q gt;nbsp;actio immanens eft in agente, bi citur ercmplificando vt vifio eft in vidente. ergo fenfatio eft in agente ipfam.cnm ergo fit in anima fenfitiua fequic animam fenfiiiuam agcrc fenfationcm't per confequens in ipfa efte fenfum agcniem. 13ndc lieut anima fenfiti ua non poteft rcciperc fenfattonein nifi fit bifpofita per fe firm pallmum fie. 5ftee potent ad cam actiue eoncurre re nifi bifponatur per fenfum actinum.nulla cnim fublta tia poteft immediate ad operationem propriam actiue aut pamne concurrere. fed femum aliqno indiget intermedio vt inductiuc poteft ollendi.t bee idem volniftc videf 'Aii ftorilea fecundo be anima bum bieit q,anima eft eaufa cor port's viuenris in triplici gcnerc eaufc fcilieet in genef cau fc formalis cfficicnitsi finalis.JQonautem ell ciuscau/ fa dficicns quia ipfum cfficiat vt patct:fcd bicitur efte cau fa eins rftcetiua quia eft eaufa effcctiua motuum propriorg corpori animato.t boc bedarando arillotlies indueit er emplum be triplici gcnerc motuum fcilieet be motu ,pgrcf fiuo 1 beaugmcniatione propria î be ipfa fenfatione qua alfcrationem quandam bieit vidcri;t hoealTcrit ctiam eóz mentator bicciis q, anima eft eaufa moucns omnium mo tumn corporis tarn vcrorum qj cftimatorum per mot’eHi mates tntelligcndo motus improprios t perftetiuoareu/ iufmodi funt fenfatio t intdlcetio.

«7Stuarto fmeipaliter arguif fie: JOifi barcf fenfus âgés er actu fcnriendimaior arguerctur perfeetio ipfius obiccti qj fcnlHS.confequcns falfum vt eonftat.r probatur eon/ fcquentia.quia quandocunque ad aliquem effectum buo eoncurrnut: vnuin actiuct rdiquum palTiuc er iHius per fcettone.niaior condudimr perfeetio actiuiq, paffiui rum a principio aeriuo maior fit eaufalitas fupM ipfum cffec/ turn q; a prineipio paffiao. Sed fi non barctur fenfus az gens ad actum lent endi concurrerct fenfus folum pafii/ ue 1 obiectum actiue.ergo er actu fentiendi maior perfez crio arguerctur ipfius obiccti qs fenfustquod crat pro / bandum.

Ö73.uinto arguit vnnsboctor. Tflibaretur fenfus a/ gens fcquerctur q gt;fpecics fcnfibilis effet nobilior ipfo fenfu.confeqtens falfmn.quia virtus fenfitiua eft virtus anime illi propna.fpcciesiiute fenlibiliom inaiate reptf


-ocr page 174-

vt margiimetiti'a. quarétc-tfonfeciucntiaiM aren't fie. qnandocunq, alloua Ono babenteandem nobtidTima opc rationcmillad cdaliü fimphdter nobiliuaquod ad illam nobilioicm habet califatenubcc cftmanifcda.qa potenae cosnofeunimr pactiis;ttHa potentia biettur aha nobitio: quia nobihojc habetopcrarioncmiaut fi candcni b; opa/ noné nobihiriniâ lupu illâ nobilioteni habet eanfahtatej fed fi nos barurfenfua arnnus:tune fpecica feniibtheim mediate i per fe piodneit fenfanonem in lenfu.i fie fenfa tio eriMiobUifl’inia operatio vtriufque feiheet fpeefd fen/ bili8tfenfij3.euni crgo ad t!lani nobiliO3CiH habet eau/ fehtateni fpeeica fcnfibtlis qs fenfua tr quo fenfua eoeur rerct folum paffiuc t fpecica ItnfibUie actiuc. fed nobili^ eft agerc q, pari:tune be nceclTitatc fcqueretur fpecié fen fibilcmeffe nobihojcin fenfu: 5Oanc rationcm ponii il Ie bocrot per verba fatie piohra ptcmittedo quattuo: fup pofiffonca:via tamen cma eft ifta. Æt ft biecrctur cp a/ gena pnndpaic refpertu nufdem nobtliftiinc opcrauoia benceft nobilma pafToTiion autemagene inftrumcntale lieut eft fpecica fenfibilia. Kontra hoc Imuhtcr argucf befôjmatnateriah fenfata que ponitur agena ptindpalc fenfationia apud negantea fenfutn agcnicni cp ilia eftet p fectien qjfadaa fient eftet albedoaut alia fenlibihe fonua quod tamen eft faifum.

lt;1’ Sertopicdictua boeto: ad idem ficarguit: Illiquid eft per Ie T immediatum ptindpium aftcerioum fenlanoniec iHudaut eftfpeciea fcnlibihaeaut fenfua agena : vt patel aducrtenti er fufridcnti biuifionc.rcd illud non eft fped/ ce fcnfibîlia.crgo eft fenfua agcne.qujre tc.q--illud no fit fpedca fenfibilia ptobatur fie: Jflibil poteft elfe per fct inwiediamm pnndpium actiumn t receptiumn vnius cl ciufdem vt patet.fed fpeeica fenfibilia eft per fet mime/ dtatum pnndpium rcecpfiuum fcnfationiarergo non p:o ductiuum.piobaturminoî quoniam tpfiue fenfationif eft aliquod immediatum t per fe piincipmm rcceptinuin : t illudant cftfpcdco:antlenfua vt eenftar.fed nen eft fen/ fue.ergo eft fpecica.lt;j gt;non fit fenfua piobatur.nam vnn 1 idem non poteft elle pnndpium immediatum per ic re cepnnum biucrlbimn quoiwn vnum ad aliqmd per fe ot dinatur ficut vtdetur eflemanifeftum. cum ergo fpecica fenfibilia per fe oidinctur in ipfam fenfanonem t fenfua per fe T immediate redpiaifpedem fenfibilem vt omnea fatcntnr.fcqmtur q- non redpit immediate ipfam Icnfim'/ oncm:qBod fnitp;obandum. Ærquo vltcriua fcqmt. ipfcnfus rcdptct rcnlationem mcdtantcalioT no infime diantealio c non mfi mediante fpede.quareté.^n bedn etionc bniue rationta picdictte boctodongia vtitur ver/ hie que bieuitatta canfa omittuntur. fdd oppofitum et pro parte ncgatiua queftionia molhplidrcr arguitur pd/ mo ftc,0 mnia virtue que non erit in actum nilt p ages ertrinfeeum eft pafflua per Ariftotelcm nouo mctlaapbf fice bicentem up potentia paffiua eft pnndptum tranfinu/ tandiab allere » inquantum alterum cfl.fcd omnisfenfits eftbumfmodi vtpatctintucnti.quarc ic.£t confirmatur qnia omnie virtue aenua emus nperatio non tranfit I ma tertarn crtcnoicm poteft cxtre in actum non concurrente alique ertrmfeeo.enm ergo operatic fenfua non trafcat i matcriam ertertotem ft eftet virtue aetiua polletcrire in actum non concurrente obicetocrtrinfeco:quod tarnen é faifiim. Sccundo.ltbaretur fenfua agena tune fenfiri/ num eftettn potentia cficntiali ad fenfire quia omneqb’ re ducitUr ad actum abagente per fe eft.in potentia elTcnfia li ad ilium: vt colligitur oclauo pbyficomm i quarto celt, fed fi eftet fenfua agena per fe ptoduettmte fenfationia : mne fcnlitiuum rcduecrctur ad actum fcntiendi pagena per fciquarc zc.eonfequena tuinen eft faUUmf quia lieut

graue m aetu non eft in potentia eiTcntiali ad vbi bcoifu; fed aeddentalt' folum:fie in piopofito eft be fenfitiuo in ac tu.vnde antequam fenfitiuum gencretur bicttur efle i pot tentia clTcntialiad actum fcnficndi.quia fi bat ipnun red/ perc oponct fenfitiuum eflcHtialitcr tranfmutari.fcd pdf qj eft in aetu eft folum in potentia aeddcntali.quia li ocOj redpcrc ipfum fentire non opoitctipfumirannuutarid/ fentialitcr fcd folum aceidcntalitcr rcetpiendo lpecic, fen fibilcm.Ät er boe patct bifttnctioncin pofiiaiu a Joanne be Toandaoo be potentia cHcntialt inutilemî fupcruacu amfoie. iCertio fi eftet fenfueagens: tune nonomnia fenfua diet fufeeptiuus fpceicruin line materia cotra tart ftotdem loco fupertue allcgato 0 postet autem vniuer falitcr aceiper bee videlicet fi bieatur vt Joannca began dauo refpondetqucgt;d Sriftotdea in Iccundo be anima to lumbeterminat be fenfibus pafriuie.qBOnian» vt bicit co mcntatoi lecundo bc amma eomcnto fccagclimo : niagta latct tp brtur fenfua agene qj vt betur intcllcctue agene, fed kfrtftotdee in feeundo be anima inudligatar intdle/ etum agentem.ergoa foitiod in feeundo be an ma voib terminât be fenfu bcbmHet inueftigare î nonficare fenfa agentem li barcmr.quarc re. £t p:o bar parte '^ a'l/ ctoMtatee non paaec Äriftotelia r eommcntaioaa. Saidt eniin tànftotclca.Scnfue autcm in ipfo moucrirpati ac eidit. Jfem in illo eapitulo: ©luidcndnin autem be pete/ ria T aetu loqucna be ipfe fentirc bicit: cp huiafmodi ope/ rationie aetiua liintertra vilibile audibilc t rcliqua fcnn/ bilium.t in mnltia lode fecundi be anima bicit cp lenma redndtnr a Icnftbili be potentia ad aefumtquol uondÇt nili confequena eilet virtue paffiua t non aetiua. t^o' mcntaio: autem bicitcp nccclTe eft li fenfue diem yirtutef actiuc vt feutirenter ftz non indigercntlentire alique er inn^'co.Jta bicit gpmouce pninam pcrlcctionein in fez ennllam fuiit crtrinfcca fcn fjta.r poft addit ip fcnfue no moitetur mli mom qui bicttur comp:cbcnlto arebue par ticulanbue fcnlibilibue Tille funt enra auimam. iconic to quinquagdimotcrtio inquit: tf um beclarauit g » fenfus eft er vlrtmibue paftiuie non actiuio.iifta babentbnpliz citer efle Ictlicet efle in potentia antequam viriutce ciue 2 fictantur a motose ertrinfeco :tdfe in aetu quaudo fucriit perfecte 1 intente vcniciTtce tc.

073n bar queftione talie o;do fci uabitur.qupniam puz mo psemittentur aliqua pieainbula:bdndd ponentnr co elufionce be quefito. 0uanium ad pnmnm fdendum eft piimo cp be fenfu agentcan betur: vane opinionce fu crunt. 0 uidam enim bircrunt ban fenfum agente er trinfccum fenfibus palliuie quem bircrunt iutdUgentui quandamdlc.^nde lieut pofucrunt mtclligéntiam pdz mum mobtlc nioucntcm die intcllectnin agcntcm.ncwz lueruut vltimamintdligcnriam feiheet mouentem ozbciii Itmc efle lenfuin agcntcm.bf tamen bipartiti fucrunt quo main atiqut volucrunt obiectum fenfibiic in medio r eiz gano fpedem fenfibilem caufarctbcindc intclligcnliania gentem mediante fcnfibiii fpede fenfatiouem in fenfu ,pz duccrc. aiij vcro qnibua minus ell credendum bitez runt intdiigcutiam agentem fpedem fenfibilem pioduiC re. beindc fenf^bilc mediante tali fpede fenfanonem cilice re.t bane bicunt fuifle opinioncm eluerreis Iccundo be anima comincnto quinquagdimonono biccntis ^rifto. crponendo. 0 pinamr enim q- puma perfedio fcnfus fit ab intelligcntia agente vt bedaratur in hb:o anunabu, Sccundaautem perfeeno fit a fenhbilibusibcinde fub dit in fine cornmenu.fed puma perfectie fenfue biffcrat a Identia feientis que eft in aetu quaudo non cofidcrati bee O 'menenspniam pcrfcctienem in fenfu i crtrabês câm feendâ iDt crtnnfcca fenrata vt vifibiiilis imoHcs fcicutc


-ocr page 175-

w *'?î’’.t*''^lt;’’’^ »’fottiKfawfuntêrtrlnfcca fcnfjh _i^^bilia tmouews fdcnïcm be puma pcrfcetfone in Ce ^ndam i aliud copubtum cum anima copulanoneicITc ergo commentate: vr Öicunt ^ fient habitus intdle .quot;1118Ru fpecicsinteiligibiliïcd p:ima eins perfectiotfie ^ficßfcnfibilis eft prima perfcetio fenfus.t bcefit ab in ‘^quot;sentia agentes lié mtdligere in actu cd feeunda pfe/ Pintellect^: fie Icntirc cd feeunda perfcetio fenfus.t bee 'ab obiccto fenfato.bifferentia tame c quantum ad âgés quot;’trfeeödä perfcetiSjféf?': fas'pfccföjiitdlcctus qin ages 'Sudani perfcctioncm rcnfuo -rcrfratjens cam er {nna ''‘Wriiifcctim videlicet obicctum fenfibilc. fed ageno fe 'quot;quot;dam perfcctioncni mteUcctu®cd éi intrinfeeum teoz hbtinn fecundum cdc. eft cnim intdlectns agens qui co '’quot;latur polTibiii ficut fbjma materie vt bedaratum cd in be anima.

LScd contra antbasopinioncs fie argut'tur:0 mnia in Absentia fupcrededis refpcctn bomm cffcctuum particu ’pum eft ages vniuerfakrt femper inter agens vniuer ?'f ÎcfTcctum particularem opo:tci cdc ahud ages par / Jjjlare intermedium limitans agens vniuerfale magis ’quot;bunc particularem elfcctnm qj ad almm.ergo fcquimr »quot;Ulla intdligentia fuperccledis cd p:wicipmmimmedi '''pJoductiuum fpcciei fcnfibilis aut etiam fenlationis . Ipbirtc. ^tem contre fecundum modnm quern attri/ quot;piMtconimentato:iarguinir fictltflobtlierifanfc nobili ’i'nêcfMB bebet artribui.fed intdligétia cd nbbilto: i ma pfpiritualis q; fbima fcndbilis.crgo intdlfgcntic nobi ^’tfpiritualioj effectus belict attribut qjfonne fenfibfli ™iquot;crgo fenfatio fit nobilio: fmagis fpiritualis q^ fpen/ '^lênfibilis potius bebet adignari fenfatio intcHigfttctfpi pioï tanquam dus piopnus effeetnsq^ fpecics feuß/ 'quot;8t ccontra fpecics fenfibilism^s anrtbmtnr forme 'quot;bte tanquam immediate eins edeetus 45'pfa fenfano. ,'Ctciim bicuntillam effe opinionem Æommentatoris: ’’ted negandum.qiiomam vult coinmcnrator q» fectinz /Ptrf«ttofcnfuocd fentiret illam faduntfenfata’ crrrï /ölicut t fpeeiem fcnfibilcm.fed non voit q’ prima per ^gt;1fenfus fit fpecics fcnfibtlis: fed cp fit ipfa potentia fc ^quot;3 Ut «mma crifteno medtantequa fenntvtnamrali ei’ ’’’'niitia rccfptina.q-’bec fit eins imenrio apparcterprede Principio illiuscommenn bum commentato: bidt: jft P'fquot;iatranfinutatio fenttentio que cd fimilis tranfmatatio ’'bonunis bc ignoKintia adfeientiam per boctorem cd ’’quot;fmiitattoque fitper agensqued edudt virmtes fenfi ^38 bc potctia materie generansaialtnon a fenfibilib^ ^^ßiirandumcdergo bc idts bominibuo quitta falfcî ^quot;iintcommentatori iliud catns oppofitum bidt erpref f^t cum Viterilla inquit commentato: q, prima pcrfccz quot;? 'enfng fit ab intdiigentia agente.iditd fie bebetinteUi/ o' Rilicct qi prima perfeerio fcnfusfita generante quod bi ptintdligentia pro quanto agîtpropter beterminatum 'quot;cm birectum i rcgulatum ab intelligentt) s -tfuperiori quot;s Vt alibi babctvideri. ©c co vero quod bidt conimê «kr commento feragefimo:q? necede cd ponerc motorej 'WriMftVum in fenfibusahum a fenfibiübus infra bieeï. ,Secunda opinio fuit ^oannis be ^andauo ponenrif quot;omina fcnfitina bupliccsnaturales potenfiao quarum ^oldam bidtede dnfus padiuosrquafdam vero actiuoa ^Qiiain condufionibus ponendis bitntictur. ïcrria fu quot;epinio Joannie Xoridaniponentis animam fci^tiuaj r'edenriam propnam abfqucahqua natnralipotentia il “'quot;peradd ta fpecic fcnfibili in organs inducts ad fcnfa/ ’quot;em actiuc': padiuc coitcurrcre be qua etiam pod beter ■“'quot;abitur. äducrtctamcn qgt;licct Joannes 36ridan “8 Ponatfpcctem fcnfibilcm redpifubiecrine in organs

c non in aninu fenfiriua. flip tarnen bicunit forte vez rins q’fpcctcsfcnfibilie redpitur eriam in compofitot in anima fenfiriua cum fecundum iVridotelcni fendis fit fuf ceptiniis fpccicriun fine materia. £luarto opinio que veritati propinquio:apparet r mcntibns auctorum eófo: mien ponit tp nulle modo non fit bare fenfumagentej re fpectu fenfationum fenfttum exteriotum intrinfeeum aut ertn'nfccum.T qgt;obiccta fenfibilia funi fufficicntia ad pro ducendum fpeeiem fcnfibilcm in fenfu t tandem fenfano nem mediante fcnfibili fpede abfque concurfu alten' ’par ticulans agentis . *||gt;:emittendnm prime qpfenfun qui dam ertcrtorcs t quidam inferiores, ^reminendu» ft eundo q- buplcicd fenfatio feilicctettcrio:!intcrier.fen/ fatio cncriorcd illa quefitfn fenfu erteriori: finit vifio an dims olftcrio gudatio t tactio.fenfano vero interior cd ilia que in fenfu intcriori canfaturrficut apprebenfio ftnf^ comunis aut cogitatiuc ’f^rcmitrcnduni tertio q, fenfus equiuoce fumitur.lQam aliquando fnmiturpro anima fc finuart aliquando pro potentia in ca cridenic mediante qua fentit laliquando vero pro ipfo fenrire hoc patet eiva rqsbictis auctorum.

lt;17 Quantum ad fecundum fitbec prima eonelnfis . Hdnl la intdligentia cd fenfusagens refpeem omnium fcnfa/ lionntn crtcriorum aut fenfibiltum crteiiorum tanqnaj az gens principale propinqnum. 5fiquot; eondufio ponttur contra opinionem primamcuiiio prolutio er illius opint onibus iinprobatione acciptaturbrcuftatiscaufa . ©idf antem refpeem fenfatienum crtcriorum.quoniad ad fenz fationcmintcriorem quandoq, concurrit intcUigenria tan quam agens principale r propinquum.vndctcttipore fóz nimultiplicatintelligcnria fuum lumenfpirituale nedum ad intcllcctum iinmo ctiam ad fenfum interioremrqui en? fit fpiritualis: fenfu erteriori cd illiusamplius fufeeptin* tune ergo ipfo per fenfibiliam fpecics non bidracto fientt vigilia contingitcanfat in co intdligentia per Iiimê quoi fibi imp:imitactum fentiendirt tune foinnia caufanï que biuina a medicis appdlanttir.tftaliquando tempore vigt lie talitcr caufatnr fenfatio in fenfu intcrioribominis babe tis animam denatam non immerfam materie a padiontz bufqj fcmotamrvtcolligt poteft be mente ziuicen.Quar ta fern naturalium r Älbertiin libro bcfomno t vigilia. Ærconcilfatorc ctiam bificrenria qua querit an fomnia co ferantadeuram. feeunda. yiuHusIenfnscrtcrior ad fenfanonem particularem serine concurritrfed obteclû er trinfccum cum fpccic ab co can fata. 3da eondufio ê bi partiterenins prima pars aqnibolclam fic arguitnr. Çïii anima fenfitiua prefer fenfum paifiuu; poneretur alf to fus ad fenfanonem erteriorcm aeriue concurrensraut tile edct eognofecnsraut non ce^olècrts.non potedbiei ^ effet cognofeensrquia tune luperflucrent fenfus palfiuiq tunt cognofccntes.nce ctiam ed non cognofeenorquia tile fcnfns palfiuus effet co pcrfcctior cu cognofeens.fit perfe ctius non cognofccntc.boc autcm ed falfum.1J3uic refpS det Joannes be ^un.btecns q- Ij fenfus palfiuus inqui tu cognofeens pfeertor fit fenfu actino inqnatn no cogno z fdi tn fenfus actin'’fimprr t firn fuBam c ^ecrior qj fenfaf paffiu^ nee vfr cognodés éfiinpfr nobili^ na cognofêête Sled bee rnfio no volct.qm p moévey q- fenfua palfitj*’ cognofcat efi fit qlitas be fecuda fpe qluansvs niilis poten tia vtipfe fatcf.nulla a fit qlitas cognofcit.vn miradfi c be eo qb'bircritfenfô paffinfi cognefecre tcncdo alia q ipc co cedit, tft fi aliqs auctor bidt fenfu erteriorc indteare ßue pgfeef cap't fcnfB.p ais fenfitiuar n peifc 4» ei^potetia nüli 3te arguif q, vlreogfees fimplr t firn fiibam ê nobilta:n eogfcctc filti, fi fuerii ejufdcgnio nalis vt vrpqjcormpri büc aut vtyq5iearruptibfle qm cr^ecióc opatiótssrguff


-ocr page 176-

uefufnfartio fine pamo/ed cognote re dlopano nobiltojq^ fitahqua opcracio tllmsquod nó ccgncffir.crgo cognefeenseft nobilms noneognofcéte. y'’^j;””J^f*‘y’’^düt {pfi«inic4 dlnobilio: eoipc celcm unelligcnfi4 Kdu(a-boe tn eoncedefe nöoj.quia cclmn t fozmica »’2quot;*^quot;f?*«Wcm Scncrio n3turali0 cum cduin “Ïf.•^’’’»noant fifconuptibilia. ^cd alitcr dlbc renia adiuotbe fenfa pafliuo fiamboponanwrin anima fcnfifmaiqma tune ambo conuptibilcs dTent.ideo n panïimo cfldeogm^eens t non aenuna mfaHibi/itcr ft queremr q , paiTiniis effet fimpfidter nobiliot fenfa artiuo qiKM tarnen ipfenegarc conatar.ideop» eadcï parte alt td - üc argmtur.t?ieilet ftnlua agens rcfpcetijfenfatiois ftntire fenfa eacrioziab Irme lenfibili.eonfequensfalfum.T contra ândotclê o / batnr conleqiientia.qina agcntc namrali app2opinqD3to paft «ejeffano fitacnorweoriigitur er pmnobe genera ^one.ftdnbfente fènlibili Tbate fenfa agente tune alias habet in ft virtutem artiaam fenlâtioms erteriorisz paf/ finam.ergotune fictfcnf^o.qaarc tc . £tlï bicatur » requiritur (peeice fenübüie que pioducitur ab ebiecto vt bnponat lenlinn paHimimad recipicudum Icnfationem: ^Mnne«. /Contra boe argnmenz turn q’falisfpccicspolTitp’odiiria fenfaagente. Ülain qnod fuffint aliquam fomiam mdaecre i fab «^1165r“*quot;quot;quot;* quot;'^ •^»«tn’inbirponcre p;o receptio dm w fh^»'/^ ^'’^fquot; ‘quot; ®'‘'® *quot;quot; ‘quot;animatis qjanima ns.win bmto z planta zignc zalijs talibua.ftd per ipm in anima ftnfitmaeafenüts agcnefnfficiéa tndacerc fen Done’leo'nnh^^^^ pairiuo. ergo enam fufftdet tpfum biO rtnquot;^ ^*^' nbsp;nbsp;®'rceepnonez perconfeqacne sfpedci fen ^teenfinnatur.qaia beat fe ha/ poffibilcm in pzodu/ enene inteAcetiemianta fe baberet renrüß aetiaae ad fen/ bnnpaffiuamm pzodaetione fenfatieniß . «cd intellec/ meagenepwdaatin intetlcctu poffibüifpcaem intSi biftm que intdftcno caufarar natie carinfece cenearren/ te. ergo bnahter fenfaaagens pzeducet tn fenfa paffiao '^quot;®’.®quot;quot; ‘j*“ (cnfatio eaufanr.tenet eetffeqaen ^quot;'^^f'^lt;^'gt;^c.-z nanet colli/ eniß Rc etohatur^'- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;cenclufi

^»irtr »iL’ jf“*^* ^ 'quot;’«»cffêetuspartinjlans in acm re *^n'™ j ‘^r”^ agens pamculare in adu z inUrumenrimi altqued ipbuß agentie. fed fenfatie atcriet dleffect^^r sSü^é animaraat obiectmn fenbbilenrr ^lt;^nfuiua.aattp_a fed nen dlaliqaa inteUiaentia ^rJtr^^'^^bwfioné, nee rirtusaliqua aÄSw!??’'?“.P”quot;“’ ^^quot;‘J*'f«gt; tem baiuacenclafienin rti^n^n^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'P’*™ P“’’

elfer agens pzincipale icd inbramcnmn.^'- ^^Îή quot;^ vt tenent ipfutn penentes.nee ctiainctl‘ vt in rcqucnttcenehiüencebcndaw^^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;;

tanum bandu,n effc videlicet illud effcobtca^'TKa^ ipfius autein inbrumentuni non botebefr/ ftbilis abce pteducta.q^re zcquot;

3eannem bc ‘3Sandaae q, fpcdcs^nr,bili^‘i'^'^“'^ ^°^'^^ tme ad actum fcntiendi z non^anSÄS^^^ «XSgSJ^ss»^ 5SS!^‘Sr1f '“‘''*‘»“‘ “Sta

fc‘l««*lt;*WMai«i„5g^^


bi nariiralitcr inenrtentd tuncin antma cUctaüqua 'Vfii« natnralis qua vrentur vt inllrnmcnto in piodocttone fen fationis.talisautcm effet fen fus agens qucin taaien non bad piobatam cd in pama parte féconde conclulîôifboc liante tone arguitur fie.ânima fenhtiaa non concurrit ae noe ad fenfationem cetenozem vt none argotnmdlz ad eandcin concurrit palTiuc vt omnes fatentur.ergo anima fcnfitina ad ftnfanoncs ecterioics pnrc palliue concur/ nt.zper cenlcqacns in ozdme ad ipfas ellpotentia pure palfioa.

trU^iöbabitis refpondetorad rationes ante oppofitum facias. nbsp;nbsp;^d pzininm com biciturepm omni naturam

qoa eb aliqoid ze. TRefpondeo q gt;nbsp;iiii/lotdes non vult il lam pzopolitionem elft vnmerlanicr veramifcd com bac modificatione ftilicct q gt;nbsp;illud quod ell omnia fieri pollitb dneiad actum non concurrente actiuo crtrinleeo. boeeni liante : tone in cadcm natura bene mtaliqoid quod com nia ogere vt efi bcmtcllcetu.quoniam licet in pdneipio eé currat pbantafina caufatum ab obiecro erterion ; poll ta/ men babituationem potdl mrcflcctns nioueri ad intcllec/ turn : nullo pamculari crtrinfeco concurrente com tone in porcllate nolira fit intelhgcre ewn volocrimoa.ipicao tern non ell ôdenfu erterioa quia ftrnper m fae aeto fen ticndi pzefiipponit obiccruin ertrinfecom. ^d fccundu cum arguitur q, materiale non potdl vigo2c pzopnop:o/ dueerc fpintuaic.boc ell negandumimino fotma materia

11s fen fata cr fc pteducu ft Ipintnaliter in medio aui otga no pteduecndo Cpceiein fenlibilent aut fcnfationcin non

hof

831 lite

; Ml

I let, ’icn

• ’it

, Ha

«Oi ' foi lia i ^c

concurrente alio particolari agente mli foztcpcr accidcns Hevne^tnud uibiccrum foodie fecum coa^crci ^t ^d co firmatienem cunt bicitor epnaUam agens pzincipaJeagit vlfra pzopziam Ipcciem.wruni ell in gencrattone vmuo ca : fed in generatione cqumoca vt inptepohte non in con •’‘^'’{^^tqufd agens aliqoid perftenus fe pzodoccreim/ ino furieus in quodam fuo quolibeto tenet q »qualitas potcb vigoze pzopzio pzoducci c fózinain lübllantialem z tanquaniagenspancipale particularc vtcaiidilao fozina lubflannalcm ignis.z ita bc alijs. '

f^’^^f pao argumcnto m non omnino *? “^^i ftnfibiie ad fcnfuin fitut infclligibile adinteile étant.jHam intclligcrc videlicet pbantafma fine intentio n^^r^r^a^- ^^P^ *’‘ ^ intcUcctum pofftbilcmtqood nó eitbc fe funiciene ipfutn nteucre.qnia pbantafina ell ma tenalc z crtcnlum.intdlectuoautem poffibilie etlabtlra/ ^ns zincitenfue.idco pbantafnta nen ell bc fe in ado re fpeeto intclleciionis z fofficientcr bifpefitam.fed in poten na foluin pzoptcr quod opoztuit pao intellecnonccanfani da feu fpccie intdli^bili in intdlcetu poUibili pteterphan talma concurrerc intcllcctuin agenten epri irradiant fan tanna-zfaeeret ipfuminaetazet co abllrabcrct fpcciem *?*f]!^S’biIcni.ftnfibilcaotcm ell be fc in aetii refpeetu fpe cici,ftiifibilis aut fenfationis tiende.quoniam heet poten/ ba fcnntlaa fitenefpiritualmßqj ftn/ibiiis fozma: ciita/ men petctia otganica z ertenfa fieut fotma fcnlibiiis; qua re tn ea potdl rccipi ipceics fcnfibilio z confequenter Icn fane ^fque aliqua abllrarrióe z abfquc concurfu altcriof agcntis particularis fptritualiozis q^ fit fotma fcnfatalpte ftrtfm cum Ipecirs fenfibm^ z fimtlttcr fcnfatiolmiceten quot;^^^teriaU conditiene participantes,

07Jn boc capit fimilitudo.qoia fieut intelUsibUc mouet intcilcctunttifa fenfibilc inourt fciifum.

07ad terriam co, bicitur q» nobiliozi fozinc nobiliot opc ratio bebctur.hoc coneeditur z vlterius bics er nobiltot ê opcrario potenric ftnfitiuc q^ vegetatioc fit acno. 'Jilec vniucrfalitcr agere dl nebiliue öïpati nifi fnermt «of dem ratienis,

’m’

j foi

’hl

01

lOr

M;

; fib '01 ’ll

â–  fgt;0

?8

•h Cf fll ’li


-ocr page 177-

^biantcmRjcnnt öiucrfarum rationum ftatwonuerfo: ''ÿ palîic ccrta actione fit nobilio: vtin ^pofiio qiionia5 Wio fenfiiaeff fine tranfnmtafiöematericemn fit pafiio witualisqBc cftfaluat perfectio abfqicontran ’iabice / ''Onc.agcrc autemvegefatme potentie cÜ cum altcrationc ^üopnuat eum tranfinutaiionc materie.qiiarc cil imper 'Wiu8cj5 fitpan ipfins fenfira. Æt ad eonfirmationcin PWmemn öicimr g’cuiuflibct fo:mccllagcrc:boe nc/

Curieus capiendo agerc ^pnequama concedendû “Capiendocôninnitcr agere videlicet boe modo qpemufz ^forme eil baberc actum fccundum fine ilium a ft baz “«Itucabnlio. 'H^'oflemua tarnen concedcrc g’CuiuC quot;•’Ct forme ell propne agcre : tgpfenfus crtcrior propric ’8«non quidam in productione fcnfarionis ertcriona cu ’Gillam pure palTiuc concurrat.ftd in productionc fpeci p'cnfibiliaautfenlationis in fenfucommuni • quoniam Was communis immutatur a lenfu ertcriori informato 'oiMtionc.Jarillotclcs autem virtutem vegetsnuam voz ^actiuam t fenfum vocat virtutem palTmain nommado Jrtiiteo Illas a fuisopcrationibuf primia.vndc Ijvtraip quot;WfHIMagat 1 patiatur: vegetatiua tarnen virtus per pri/ ’’agit q, patiatur:i econfra virtus fenfitiua per p:ius pa w a fenfibili qj agat vt patct er bictis. ad confirma ^cui ftcundam cum btcitur gp omnis actio immancns 'quot;‘n agente, conccdo capiendo agens communiter pro ’Pctantc tactionem communiter pro opcrationc fine ta/ eperatio fit actio fine fit palfio.tboc modo ccpit ariz “'fdes loco ibidem allegato. löndc fenfatio ell opcratio ^fosquanig non fiteffectiuc aTenfu fed a fenfibtti.fi ta ^‘^.'’capcreturagens proprie pro produccnte. t fimilitcr '®®:tuncnoii eftverumqp fenfatio fit actio immanco.

ßunttamen aliqui btccntcs ty fenfatio ertcrior non ell iinanensfcd fenfatio interior que ell cffcctinc a fenfu ^uofubicctatnr ell immancns actio vt bum cogitatiua Jciirrit aut bicit vnum er alio ficut prima intellectio que .quot;quot;’intcllcctu polfibili noncll actio immanens quia ad Jnon concurritactiuc intcUcctus polfibilis. fed shq Wcrior q5cfficit filogijando' vd abllrabcndo bebet biz quot;'pimanen» actio. r£t vltcrius pro auctorilate 2lrillo dis coneedo ep anima fenfitiua eft caufa actiua fenfatiois /’’Ibidem ertcrioris fed intcrioris. ad auctoritaccj .®cin commcntato:is bicendum q’commentator non bi ■quot;S’anima ell caufa cffectiua omnium motuum pioprio quot;ai eorporianimato:led omnium modorum taUum mo ™“'^l3ndcltftera commcn tatoris trigefimofccundo:re J quot;dobc anima ficiacct. ©eclarautt ctiam eam ftilicct ?»gt;iam cflc caufam moucnicm fccundum omnes mo z ’“ainotuum crillentes in animato fine vcros fiueefiima ad veritatem burns fufficit ÿ alicuius fenfanonis (J’“*? cffectiua.t fie be alijs modio motuum proprioruj •Pori animato.Sed ad id quod fupcrius biccbatnr coz Ucaiatorem vellc bari fenfumageniem ertrinfeeum a fen quot;spalfimg alium a fenfibilibus. iRcfpondctur.cp li Kommentator ad illam prrtem bcclinarc vidcatur illud ffKn fub bubio relinquit buni loqucns fub conditione forn ’f'^'^*quot; ^^ ‘S^*”quot; 1’ I’ conccfTcrimua cp biuerfitaf toif ”””ƒ*1Kaufs biuerfitatif matcrie.’Q ’ necclfc crit mo lquot;ui cnrinlccum clfc.bcinde fubdit: Siu autem,bebcs ceoniidc-arcquoniam indiget perfcrutarionc. j23idcz hijn^'i?™*'’^ ^ commentator imagmatus fucrit effcTa z fimr 1 • ^*^-S’ K“™ obicctum fcnfibilc fit materiale t fen in Jf *’®’*®«f fimilitcr fpccics fenfibilcs t fenfatio que fiter r Ç’pducKintur cum fpiritualitate forme productc no cuih 'Fï™*’®ffK'’Kc fubiecti q-adillius productionem vna alis . KKKgt;fenfibili concurritmotor/rtrinfecumfpirinj Icttii'’'*' '*^ ^’“^® fpirimalitatis forme productc ficut intelz ‘*®agens eft caufa fpiriiaaUs fpeciei intelligibilis : ad

cuius productionem non fufficeret pbantafma quodc ma tcrialc.- tiurta banc pbantafiam ficut pro intcllectioc cauz lands ponimusbuplicem motorem ftilicct pbantafma qtgt; eft vniucrfale in potennaiquodammodo babct elfe in in tcllectu agente ftilicct per cius abflractioncm t rcductio z ncm ad actum ab mtcllcctu agente qui fccundum effe vni tur polfibili. fie rcfpcctn ipfius fenfatiois buplice pouim’ motorc ejetrinfecu inlt;afenfu palfiuo in quo fenfario caufaE videlicet obiectum fcnfibilc tintclligcntiam agcntem ipz fum Icnfibilc birigentem t fccum concurrentcin tâ ad fpc cici feufibilis qj ctiam.fcnfanonts productionein.banc ta men intelligcntiam particularitcr ad fpccics fenfibilcs t fcnfationcs concurrcrc non video die opportunnm z op pofitumteneo iniqucllionis bctcrminationc. Ud quar tarn rationem prineipalcm nego q, er actu fcnticndi ma z for arguatnr pcrfcctio obfecti qj fcnfiis.tad probationer cius ncgatur maiorimmo er actu fcnQcnti magis arguiz tur pcrfcctio in lenfuqj in abiccto : quia actus fcnticndi re cipitur in fenfu z intrèifccc pcrficit ipfum z medfanre fen fu cIl per ipfum anima cognofccns formaliter qualités -no comingit be obiccto fenfibili. eld quintain rationcj pu tatam elcbillcm a priori tarnen parum biftrepantem. ike fpondco negando Ccqui gp fpccics fcnfibilis fit pcrfectior fenfu. aft ad probanonem cum bicitur quandocunquc aliqua buo babent eandem nobililftmam opcrati oncmzc negetur ilia maior.bcnc tamen coneedo gp illudell nobiz lier caufa illmf cum quo tarnen flat $ aliud fit cns fcinper perfcctius quia per illam opcrationcm magis pcrficuur, ©fco igitur gpquia fpccics vd forma fcnfibilis nobi!ior2 habet caufalitatem fupra fenfationem qjfenfus quod eft nobilior caufa illius.quia nobitior caufa ell agens qjmaz tcria.fcd quia fenfus per fenfationem magis pcrficitur qj fpccics feu forms fcnfibilis tanquam per nobililfîmâ vtn ufque opcrationcm er boc fequitur fenfum effe abfolutc z fimpliciter pcrfcciionem fpccic vdforma fenfibili. ÏHi ter pollet refpondericoncedendo maiorcm.fcd negando gp fenfatio erterior fit nobililfima opcratio fenfus crtcrio riscum fenfus ertcrior actu fcnticnoimmutet fenfumcóz muncmz ad cius primam opcrationcm actiiic concurrat que vt patct nobilior eff qj ertcrior fenlâtio. Eld fertaj z vltimam rationem rcfpondctnr gp fpccics fcnfibilis cIl principium iinmcdiatc z per fc productiuum fenfationis in fenfu z non fenfus agensrerquo tails non batur z ncz getur vltcrius cp fpccics fcnfibilis fit principium immedi ate per fc receptmum fenfationis immo illud ell fenfus.z cumarguitur gp non z vnum z idem non poteft clfeprin cipium immediate per fc rccepiiuum bmerforum quorum vnum per fc'ordinatur ad aliud. 2ld boc refizondetur bicendo g z illorum quorum vnum per fc ordinatur ad afi nd:vt materia autefficicus.'fi vt materia be illis propofiz tio ell vcra.l^ndc quia quantitas per fc ordinatur ad coz lorciii vt matcria.idco non aliquod fubicctum effe vtriz ufque illorum immcdiate rcccpriumn.fcd fi rccipu colore ipfum recipit mediantc q#antitatc.zcr confcqucnti quan tftas inco immediatius fundatur. gi vero vnum illoruj ordinctur ad aliud vtcfRcicns idem fubicctum potcll die vtriufqj immediate rcccptiuum.z lie ell in propofito. naj fpccics fcnfibilis pcrfe ordinatur ad fenfationem vt effiz eiens z non vt materia;z tarn fpccics fcnfibilis qj fenfaz tio immediate rcctpitur in fenfu mcdianie fenfatione bifz ponente ipfum ad talcm rcceptioncm iicc cconucrfo.z er bictis intelligi potcll patere.


-ocr page 178-

IJnnpft bfqudhenibus cónmnfline bifpuWa p S#e tenurtj be ffbicnnicarnumiincdianebocWin.

13crifur:10r5: Icnfibilia'fómunia lint fen fibtlia perfc. Zld parte negaritü arguic J’mo fic. Stuandocüqjaltqua partie rópe rit altqmbuöviü per fetpmoti alten' pfc tnon pmo.Ttuneilludtui eompetitp fc tnon piuno idcrifirafurilli fui eonipctil per fc tpnmo.fêd vifibilitas eompetif colon per letpa/ mo capiendo coloxin large cnin fit paitinm obiectum vi^ fus.ergo fi compcterrt mssmtudtni aiit altert fcnfibili co tnuni per fc t non'pamo vt coniumter poniturittic fcque rctur O’ colo: ï magnitudo effentidcin.confcqucna cd fal fum:vt patct.confequentia’tcncf z niaioi eft manifefta.ga bum palfio comperit alicut per fe t non panto: tune illnd eft fupertna vcl tnfcrinsad illnd cm comprtit per fe t pa mo fient patet be nfibilitate qnc compctit altert' ant fotti p fc t non pino.qnia alias effet fiiperins ad hominent t foa tes eft infenna ad bominein cut compctit ptedicta partto per fct {nno.notmnantemcft q pfupcnns tdctificatnr fno inferioa:! cconnerfo. Srecundo argniinr fpecialiter Ö mom tqnteteqm nonfnnt fenfibilia pcr fc:qnoniam mil Inm per fc fcnfibile a fenfn ertertoa*poteft ab co cognofet nifi pus in cinspfentia fit.! pcr conlcqncns nifi ptoptiaj fpeeiein in fcnftim imptimat . quia aliter porter comptez bcndi t'n eins abfcntia.lcd qnics nnllam fpeeiein impmit in fenfnm cum fit pura pauatio.fimiliter neemoms en be eo non babcainno fimnl nifi mntutnm crtcqiiod ponitnr indinifibilc.ergo non funt Icnfibilia per fc* qp antem mo tugnon mnltiplieet fpeeiein permntatttm elfc vt quidam ■volncrunt: jJbatnr.nam illo baro fcqticrcmr q? ant idem inotns nnnicro infimtis vifionibns totalibns vidcref ab codcm oenlo in qnanrnctinq; modieo tcmpote:aiir qpvide rctur, per fpeeiein infinite intenfionisit fic cffct infiiiita in tenfio Tifio;qnod ^vtraq.; eins parte eft inipoffibilc.t ,p batur eonfequentia.quia qua ratione vnummutatum effe muliiplieat fpeeiein cadem rationer alind. am ergo illc fpecies t vifioncs cis mediantibus eanfate remanebunt per tempus in oenlo: aiit quelibct folnm pcrinftans. St feeundum cum infinita ernnt tafia inftantia in quantii cunq5modieo tempo:c fcquitnr ßma paru bifiûeriuc illatc ftp infimtis vifionibns idem nntfatnm effe videbif tc, jgi pninm tune fcqnitur epeeillig infimtis fpeeiebus rez fultabit fpecies infinite intenfa.'r fie vifio infinitc:quod c altera pars bifinettnc. 5'’ oppofitum eft ax.feenndo beamma ca.bc fenftbiltbus vbt ponittam Icnfibilia pto/ pria q5comunta effe fenfibilia per fc.quia funt nccetfaio (nbfceia imufationis fenfibilium ^ptioK. 5lt;^lt;^m ^“35 affirmât ÏUbcrtnsaffignans altam canfain videlicet quia per japtias fpecies fentiumnr. Ætfanetus ffbo. bieitq? funt fenfibilia per fciqnia modificant imutationcs frnfibi limn xPptioK fieq? per co^ variationein fenfibilia ,ppa bi uerfimodc'iinntant. £t ratione fie poteft boe perfuade ri.Senfibilia comunia per ptinsfimt fenfibilia q? fenfiz ,bilia ^ptia.fed fenfibilia^ptiafunt fenfibilia per fc.ergp T fenfibilia comunia.,pbattir maioj.qnta fenfibilia a fen/ fn vt fcnfns per ptins funt fenfibdia q, fenfibilia a fenfn vt quidam fenfuo.fed fenfibilia comunia fiini fenfibilia a fenm vt fcnfu8;T fenfibilia .pptia vtquidam fcnfiio vt bi cit eômentaiot.qiiare îc. ^|bto bac qiicfticnc,p2imo eft pnuttendum ipfenfibile eft tripier:vidcliet ^apniim comz mune i per aceideng. Scnfibilc ^aptium eft quod no con tingitur altcro fenfu fcntiri.i cireaqnod noneotingit fen tin ab omnibus t eii ca quod non contingit fcnftim errarc vt colot T fonus.Scfibile cóinnnc eft quod eotingit a plu ribue fenfibuo fentin:vtmagnitudo r figure qnc fût fen fibilt'a a vifu t taetn vt nnmerus moins t quic8 que fuut fenfibilia ab omnibufcricnotibnc fenfibus.fenfibile per aecidens eft illnd quod er boe folnm eft icnfibilc.quia dt fubicctum fcnfibilis per fc quäuis non eotiipbcnd.it a len nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;( fu erterioti firn cius conecpimn.'tfie fubftaiitia bicifur len। fibilc per aecidens:vt ©iarij filing. rCoiltgiiur hcc bunU ctio ab xty.fcendo bc aia ca.bc fenfibilibus Secundoj purittitur q-nullumindiuilibilc feu ptmatum ninltiplieo ^ptiani fpeeiein in mcdio:aut otgano fenfus- patet bie», quia fpecies eft qualitas pofitiua bmifibilis tertenfa per inedium Pm figurent ppramidalcjaut fpcralein inulnpu plicata vt volut perfpeetmi.mode nullum indiuilibilc aut ptiuatiuum poteft aliquod binilibile autpofifinum luquot;“*' pliearc quia tune be vigote ,pp:io agcrct yitra fpccic fuaj quod,p impolfibili reputatur. ffertio pmittitur cp lenz fus crtcrio: folnm incomplere appbenditabfqs eoinpan tionc ï biuifionc.patet boe.quia componcrer bimderc co petit folnm fcnfni comuni r aliis virtutibus imcriotibu» vt eolligitur rccudOT tcriio bcaniina. ^bispinims ad qncrtioncin fit bee fmia eonelnlio. Scnfibtlia coninnia non inulrip!ieant fpecies .pptias.fcd cognofeunmrafmz fibus erteriotibus per fpecies fcufibiliuitid ’Pt*^?^A*gt;*:r® fnntc0muma.bcc conclufio,p ptinia parte arguiiuf lie* 'iQuHuin indiuifibile aut jinaluin nniltiplicat ptiam pci-fccu ndnin fuppofituj.fcd numcrus clt aecidc indiuifibile vcl aggregatum er bis.r quits eft niowap» uatio.g tiullu looi^lpccicm^ptia muliiplieat t ipfa fat fibilia coninnia,quare ic. Ætconfimiliter licet non n fie manifeftum biccrc polTumuo be aliis fenfibus coiling nibus i plerrim be motu bequo fimulnibil babcinuanin mutatum erte vt biccbatur ptiuo.t fie ptinia pars patet.ƒ fecunda jabaturiquoniam fenfibilia communia eognoP cuntur per- feufus erteriotes z non nifi per fpecies otgaz ms fenfumn nnpftae.quod paid.quia interpoluo obltaz culo non caufaretur coy fcnlatio.fcd non cogne feuniur per fpecies ^ptias erquo talcs non babcnt vi.pbatum c ergo cognolcnntur per fpecies fciifibilium ptopaoiuquc cis coniugimtur.tenet eonfequentia.quia almd vidct pel fc fpeeiein impmerc in fenfuni nifi aut fenfibile piopnum aut commune.ipncipalc aftumptum toUiwrab Ay.loeo aUcgaro in pmo fuppofiio vbi ipfc cnumcrando fcnfibi/ lia per fenfuo erteriotes enumerat fenfibilia conininma Sccunda eonclufio.KQumcruofotmaliter fiimptus no compbenditur per fcnfum crtcriotcm: fed mnltundo res numcrata^t.bec conclufio ,p pina partceft manifcfta.quo mam naiimu indiuifibile veler indiuifibtlibus aggrega turn fenfus crtcrio: poteft compbendcrc .pptcr emsmaz tcrialitatcm.fed nnmerus fomialiter fumptuscft buuiiz modi.cigo îc.Æifecunda pars patet quoniam per fcino crtcrioicin compbendimus multitudinem buni in eo plu res iiiiiitationcs caulantura biucrfis obiccnsin ciuso:/ ganumimpmentibus. ffcrtiacodufio. 2l0otus tgc3 feu moucri r quicfeere non fcntiuntur a fcnfu encrio:i ni fi eoncurrat fenfuo intcrio:.bccc0clulio,pbatui fie. 2100 tustquics non compbcnduniur nifi compbendendo pit us tpoftcrius rcfpcctu loci.tquicfeere eft rem non ficaii ter fc habere fin ptiusr portcrtus:p:iu8antem r poften US fie fibiimiiccm fuiccdenda non comp:ebcnduntar mil fiat rcfcruatio pcr mcnionain.-reoinpofitto vcl biuifiop cft£matiuam aiit cogitatiuam mdicando rem effe in alio li m q; ptius. fuit vcl non cftc.quarc fcquitur ad talein com pbcnfioneni fcmpcr concurrcrc fcnfummterioicin.

Quarta conclufio.fenfibilia comunia funt per fc fen fibilia a fenfibus ertcriotibus quia ab ciaeognofeuniurp pmoo ipfo? conceptus, bee conclufio argmtur. quoniam nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;1

fenfibilia comunia funt per fc fenfibilia a fenfibus crtcri otibus:vt vult cA?.loco fcpc aUegato öiuiden« fenfibile


-ocr page 179-

^r ft a Rnfa «terioji îfcnlïbnc pjopïiu icó*. Slot ergo iuiitper fe fcnfibilia;qi iTmlHplicant piopK3a fpes. Zlut Aï liint ncceflanofubiecta imutationts fcnfibilium ,pp:io niin.£lut q2biucrfiftcant co^inodoö ïmutandi.2iut ga tdpmnfaiênfibus erterionbus fm.ppnog coy con«/ tgt;tU8pfiifFidcntê öüu(ionc:fcd non piimo mó:vt pbatn cftîncc fccûdo inodo qi quies nô neanario rubi)fitcolon Bd bcc vtimutetcucoloz motiis fentiatur: nee motus er fi itiih camee et tertio mo qrbifpofitionesmedijautotgani omcrfificant modes ïinutandifcnfibiliü p:opnop: q5Hi3 ”0( 1fint p fc fcnfibilcs.rehnqtur ergoquartu 105 ; qgt; idco ftufibilia cöia funt fcnfibilia per fc;q:p piopnos co^ có/ féptuaafcnfibns crtcrio’ibus lcntiütur. 2ld rationes in oppofitu.ad pnma5bicitor q»aliud pót biet pamo vi libilc buplicitcr.10nomó pamitate imutanomstT fie co / lot cd pamo vifibilistq: per paus imutatur virus a colo *■€qîab aliquo alio. Secudomo bicifaliud pamo vifi Me pamitate adequationis: t fie colot no bicif pamo vi/ fibilis cn aliad a colote fit p fe vifibilc: vt magnitude figu fa TC. Sed hoc mo bicif pamo vifibilc ipottamm p banc otationem fotma apta nata comptebendia vifii firn pto/ paum eins conceptu • ^tc^boc refpódef ad argumentu; cn bintnr.Quandocûqj aligna paffio copetit aliquibus. «.Beril cd capiendo pamop pamitate adequatóisifed fiecolot non cd pamo vihbilis:vt bictS cd.lt;51aut capiat Ptimopto pamitate imutationi«: ills maiot cd neganda.

Sd feeundä P5 er bictts in quedione. ad aliud cu Irguimr p alia pre quedionis q » fcnfibilia cóia p pti’ fut renfibdia q, fcnfibilia ptupaa concedif ptimitatc cóitatif: qt a pluribüs fcnfibus funtfcnfibiliamóaijt ptimitatc i/ imitation'«idco fcnfibilia,ppaaigt ptimo ïinntant bien/ tur fcnfibilia per fc t ptimoit fcnfibilia communia q cis immediate vniunturïunt fcnfibilia pfe e non ptimo.

(TQuedio be intcllcctu bifputata per Seiactanum be tie nisartium i medicine boctotem félicitermeipit.

Beritur vtrum intcllcctus bumanus fit ppc/ tuus.Zlrguif qgt;non ptimo. 0 umtsfotma et tenfa ad ertenfionem cotpia cdcotiuptibilistï tcllcctushumanus cd bmufmodi.ergo «.p/ tatnr minotiqin anima intcllcctiua aut cd fotma ertenfa: aiitêfotma indfm fibilis T inertcnfa.fcd ipfa nó é fotma indiiiifibilis -rinertenfa.ergo cd fotma ertefa : pj ona cu maioti er fufficienti bimfione.^t minot pbatunqili ba/ to oppofito fcqinf ida cócltifio.f.q» aligd alictii termino fi ro cótimie per ccrtuni tempus efficcref ptopitiqui^ a quo p idem tempus cótimie efficcref bidantiusipno cd ipof/ fibileiT feguela fie ptobaf. Æt ponam’ focraté fuo capi tiquiefcentimanum eins bertcram cótmentie p botamp pinquiotcmfacerc.finidram vcro bidantiote; t tune fcq turfiaia focratis cdindiuifibilis ptoiu cotpus fit infira: tad anotu manus bcrtcre continentie p illam botam fff! tif fuo capiti qilicfcenti ptopinquiofrep ad motum ma/ nus finidrc p idem tempus efficief continentie ab codcin bdantiot.guarc te. ^'^fiBuima intcllcctiua indiuifi/ bills ernapcotpusbumanuininderef aut fuccelTiiic aut finnil ptotuin induccrctur.St fuccediuc t ptiasad vna ptcni 05 ad aliamtmncfcquinir cp aliguid moucref locali ter nee p fc nee p acens.pnsimpodibile:ipbatur pnait fit vnumcotpus pcdaleip quod bcbeat infundi aia intel/ lectiua fueceffme fie q infufio incipiat i aie terminef ver/ fus b ertremutftue arguif fie. ^ n pticipio infufionis bu lila aia edin aertremoupfa bidatabcrtrcmottinfincin fufionis erft i codé ipfo quicfccntc.ergo mouebitur locali ter j nópfc cum nö fit coïpus nrcpfe crns ncc ciiaj per acenstqtomnc motum localiter p acensmouctur ad moe tum altcrius motipfe.fcd ibi nenedahudad cuius mo

tuin mouetif cv quo cotpia cui infimdttur ponifquiefte/ rc.crgo re. similiter fcgf q-aliquod continiiu biuidcref in infinitum pj be cotoe fuccedino ab ilia aia infotmädo p ptern anje ptcin infinitü.ïnam ficur peedetinfotmatio fic fict bilcótinuatto faltim fotmalisl ptis tune infotmatc a ptc quc pto’tunc infotmata non crat.quarc tc. Si bi/ caturcp aia intcllcctiua fimul ptotum bumaniï cotpus in fundctnr. Kontra qt per ide podet fimulp bidincta cot/ pota infundi:t tune redibit pofitio Zlucrrois be vnitatcï lellecfus.Bndc bato q cade aiabimiana bidinctis cotpi bue fimul infimderef tune effet bifficultas bâtis biiab^ta libus cöpofitioivtrn effent vn^homo ervnitatc aie intel lectiuc:aiit biio er binerüratccotpoy. £tfimilis eet bif ficultas be mondro qö’vidit Sllbcrtus magnus: puta bc biiobus coipibus bumanis que pod tcrga adinmcccöiü/ gcbanturtaliter q -fepari nö porcrant: vtrü vnita aia ifot marenfautbinerfisfrvtrü effent buo boieo aut vnus, jftfimilitcr bue aie poflent fimul ride cotpoti infundi 1 tunevhi fie effet bubiû fbtctivtrn cflcnt ibi buo boics i cotpc cóieantes pp bnas aiasintclicctiuas. 21 ut effet vn^ bo Suas bits aias. Siciit ctiain appel be hole in cui’cot/ potc malignus fpiis tngrcdi bf. Xlam i Alo remanet aia ptiot fuum cotpusinfotmanstrrccipit nouam que idem Coipus Infotmarc v defier quo mediate illo opatur opa/ nonesbinerfas ab oparionibus ptimc aic ptoducendo. Sude mdieanmn cotpus littcrnriipenitusignarii p in/ greffum fpiis in ipfum perfepe littcrali loquif fcrmonc o' futuris ,pnodica:ur:t talia crercet opa que aie ptimenue attribin nó poffunt. £'outra hoc ét cd medico^: fnia po nentiû rnebta ptincipalia ptiiiq aiariq^ alia cmarimc cot qbponimr pti mo vinerc t vltimo moti. Sceiido ptin cipalitcr arguif. Siaia bumana cct ppctua cum homo fit cottupnbilis.tune fcqueref ipfum cottupi p fepationéaie a cotoci g pod eins motte i ede fepato rcmancrct.fed ar/ gtiif q'noiqm talis fcpatio aut cctmatcrialis fpfi aid aut violenta nó violcntau.pguandccügï aliqd tranfmutatur bc rcimpfcctioti ad cc pfcctlus.illa tranfmutatio’non cd violenta.fed in fepationéaie intelicctiuc a cotpcipfa traf mutaf bc cffc impfectioti ad ec pfcctius cnm perfectly efle babcat bii cd a cotpotc fcpata qj bcbat bum crat eidc vni taiqt tiic molc grauabaf.crgo fequif cptalis fepatio nó é fibi violcta: nee et cd fibi naturalis.yiäquotucuq; buotr oppofito^ vunc alicui naturale ; rdiqnii é fibi violctü .fj fepano aie a cotpc t vnio aie ad cotpuffiii oppofita.crgo fi fepatioaie a cotpc effet fibi naturalisitiic vnio ipfi^ad cotpus eet fibi violcta.pns cfalfumiqt podlêcüda vnio ne aie intellccriuc ad cotp’ que fini catholicos fiel i bic in dieij ipfa imppctnu remanebit fibi vnita: 1110 nullû violen tutu ppetuii p Är.Ptimo «li.crgo fcgfcptalis vnio non crit fibi yioléta. ^té fiaia'itcUcrtiua remanereta cotpe fcpata;tue eetbubiüquó patercf ab ignc matcrialf fié po/ nuttbeologiipfo psui. lCcrtioptincipalitcrarguif.Si* teUeents buinan^cctppctuustT er cófcqucnti indiuifibi/ lisiinfufus p cotpushuanü:tue fcqueref qgt; fèincl co’tu/ plu naturalitcr poffit reucrtiideinumero ? idat. fccödq bc genera.t,pbaf pna ponedo (berate vna ptc die carnif comedere er qeadéps redanrarcfii tue fcgtur ilia ptern pti’cottupi in eins abfetfionc t rcfiduo bcinde itcruin re gencrari in fccûdainfotmarioncciufde materie ab eadeç fotma. ^iciurta boecét bifficultas ? via catbolicotu: bato cpvn’bófntcrficiatur.'r altcr bcftiis carnib’ come dat alTumendo bc eins materia cum qua motiatiir : quo/ modo in refurreetionrqucfict in bic ittdieij vninfeuiufgj iHoK aia fuu, cotpusinfbtmabitter quo cotpota ilia i ms tens faltim pticulariter communicabunt. 0.uarto ptin cipalitcr argmtur.Tinam fi intclIcctus humanuBcffet per pctuus: time btntnm perfecti’ fibi fimilc generarct q, bo mo.ptobatur quia btumm in generatione fibi fimilis gee •


-ocr page 180-

ncrat fonnam (bbftantïakmtbÓ auf non générât aîam îz tdleenuam eü befene vemat.fed folû öifpomtmateriam : inodopfcetms cftgcncraro fonnain fubtîannalê qj biC poßnonco materie introduecre tin ipns sût falfi vf.qua re te. £ïuinio pnndpaliter . Siintclleetuo bumanus cc.tune (equeref q,qndibetintdlccno in co caufata eetin finite intemioniö't erbnti'tnfmitc pfêctiouis; pns falfuj cd.ptobaf pita fopponendo pamo q gt;nbsp;inidkctio fitqualiz tae jradualiaintenfibilis t rcmiflibtlis. fopponendo fc condo epintcnfie fiat p additione ptia gradualie qualita tis ad ptem gradualem m code fubiecto p?ioTtraq5,rcnia ncntc:bce p5 erercitaris in pbiaiqboö fiantib^arguif fie. Si a fntellcetio que cd îintdlectu too effet adequate ertéz fa p viium pedalc:ipfaeffet aliquante intenfionis: c ft per medictatc fie q-medictaoquc cetin vno femipedali effet addita alten medietati altcritie feinipedalisttueect in öu plo intcnfiorc ficin inftnitürvtp5Calculantt fu adiuto2io fuppofirionum ptemiffarö.ergo kquif ^ fi effet in fobie/ cto mdiuifibili effet infinite intenfa.fed ia pomtur fn aniz ma indiuifibili.ergO 'tc.c boc póta fimili bcclarari ficut be caliditate arguitcalculatot.c aliieqoalitanbuo materia libns.j 3” oppofitn c a^t.fccudo beanimaponés bifz ferentiam inter inteHeetum c fenfum c alias potctias ani me otganieae bicens. Sfpaturaut boeabbeic.f.intellez ctos a fenfu ficut pcrpctHU5a eonuptibili. J£t tertio Ö ani ma loqucns be iutcllectu bumano bicit.Sfpatus aüt éfó lom boequod nature cic boc folóêimmottalc c perpenj um.xEtidem aflcritcömcn.Zlucrrofsi magna bigreffio nc cómcntiqoind tcrtij be anima.c pluries alibi: eiuod c rationibusfie pót pfuadcri.pnmo qt nulla fenna eo’iuz pnbilis c reflenua fiipta fc. fed intdlectu s bumanus c re fleriuus fupta fecum feipfu intdligat.crgo te. Sceun do q: omnis virtuseonuptlbilis ledifab ereellentiebiez cto:vndc eredlcns fi nfibüccot’ópit fenfom. fed intcllez crus nó ledifab credlenri intdligibilc.fcd magis pfieitur quare ce. Zcrtio qiois virtos eonupiibilis fcncfeit in tempojci intellcctus aiit nofter no fcncfcit in tempote. fed amplius vigoutur.iócc. Ip'to’bac qudlione iptcmitz tendom ptimo ep fomie be gcnere fubdantic in triplici re pcriunfgraduqueda cnim cd fotma materia mfoimans ebr cins potentia edneta vtfounabjuti c plante : cbcec gcncrabilis c eotmpfibifisialia efoima oio Itbcrara a ma teriarque no matcriam info:mat nec be cios potentia cd eduefa'vtintdligentia mooes eclu5: tbec apbilofopbis ingenerabihs ponitur c inronuptibilis.alia cd focma in ter bas media co no fit tranfitiis be ertremo ad ertremu; inarimc bidane’nifipmediumtt bcc maertâ infonnac. led no rd cdueta be cius potentia.ceontra aüt non baf.f, q- fit aliqua fonna cdueta be potentia maid fc que ipfa no infonnct: Vf in pbia erpertis pótpatcre, 'H^temitleduj feeundo q, intelleetus multipliciter fumif.Ûliquando cni aeeipimr ^ anima intdlccrioa cuiu s ^p;ia opatio eft inz tclligere com bifeurfu.Æt aliquando ^ intdlectu agente out poffsbili q funt naturales potentie eonfcqucntes cftcn tiam aie intdleetiue gbus ipfa rcdditur potens ad fpemi teHigibilem c intclleericnem aetiuc t padiuc eoncurrcrc; Sliquando vcro fumifinteHeetus^intelleetu fn babitu vel aetu fpceulariuo fcii p;affico:p mtellccti3in aftu intdli gendo actum inteHigendi quo intelleetus actu intc!ligit:c pintrllccimn in babitii babitont iintdlectu caufatóquoé in potentia ^pinqua ad intelligcrc p intedeetum fpeeulaz tiuum actum feu babitii intelleetus cuiusfinis eft veritas p intdlcctum veto ptacticn ilium cuius finis eft opus, ■^310 ptemiffio fit bee ptima condafio. Snima inteHc cftE3eftpcr crc3iioncmbco ,pductat materie fniira.^ba tur fie anima intdlecnoa eft foima materia infonnans • c non educta becius potcntia.ersoéabco crcata c infofa

mäteiie. pjona;q’ er hoc ^ materiam eft infomiads bä/ buit initfu c non p naturalem generationem cii nó fitedu cta bc potentia matcric.crgo pcrcationé.creatio autciu fo li beo attribuifur:quarc pj piia c aflumptujpiobatur : q: aliqua cd foimamfoimans materia non cdueta bcci^po tentiaictalfa non ed intclligcnna nou fenmaertenfa'; vt P5 er pornopicmiffb.ergo fequitur bocfolum bcaia itel/ lecftua verificari. Srcûda eôclufio.3ntclleetusinac(o vel babitu fpceulatious fcu ptaeticuBcftgcncrabiifs c cot ruptibilisijpbaf oii.nis actus vd babitus quiiaiiima,p ducitur pod cius vnionem co coipc cd gencrabilia t cot ruptibilis.fcd intelleetus i actu vd babitu fpeculatiu^ vd piactkus eft buiufmodi cum aia intellcctiua in fui puinoz dio fit fieuf tabula noda in qua ntbil fenptum e per Sy. Î clucrro tertio be anima.quarc tc. Zerria eóelulio. ânima bumana cü fuis namralibus potennised perpez tua t immo2ralis:,pbatur.0 mms fomia fubftantialiaq ^ fiii effe nó peefuppomt bifpofitfones materie c imino: tails anima bumana eft buiufmodi.ergotc.pjpua com inaio:i:q:fo:ma fubftantiali8 n0co2:üpitur:nifi adeo:.’o ptioncm bifpofitionuad fufcife regfitarn: t minotcnain P5:q:15 aia bumana p:efupponat bifpofinoncscoiponet vtipfum infó:mct:nó tarnen cas p:cfupponit: vt béat cc ficutiiotu eft bc ca poftq, fucrit a, co:po:efepata. üld rationes paneipaics.Üldpumam bicitur g? iicllcetusbu manos eft fo:mamdinifibilis -rmcrrcfait per totnco2p’^ bomanom iijfufa:-rcóccditiir eóclufio ibidem illata : nee incoocuit ide alieoi termine continue ftro pzopinqui^nc ri:t ab code eötinuc fieri rcinotiuo:p aceno tarnen ƒad inornm alioq tvt bc aia intdlcctina argumentum oftedit» jftvlterius cii queritur vtru aia inicllcetiua fueedfiue am fimul per totn eo:pus bumanum indueat:br q - viruz q5cft bcfenfabileivnde pot tenen ipfam fucecffiuc infun dfrpuns vni ptiq, altcri:cr quo non fcquif ipfam in ta ifindorionc loealitcr moucri.fcd folû pilusvnâ partem infenmarc q, alia: nee fcquif ctiam cotinmi in infimtiibiz uifuin co.fed folum in infiniitifaetam fmffcbifêÔtinuaiio nem fin foimam quams nofmmatcriam : pófctiam tex ncri aiam intcUectfuam fimul toto bumano eoipou infun di buobusbiftinctis eoipibus coecditur bc potciia bei ab foluta.fed nó bc potentia oidmatait tùebiccrcî bato n’d mulp boo bidmeta coiooia ficifufa ^ lila buo indiuiduä font buo boics in aia communicates: r q - biftinctio nur mcralis bj attcndi penes biftinctionêeoipous totalis no erntis ps alteriusquantitatiua. At bc inódro ïllberti poftet blei qferat buo boics biftinctas habentes animas cótinnati firn materiam:ficut connngit bc virgacm’ mez dictas eft viridis -rmedietas eft fieea. Similiter pollet bens baas animas vno coipoiiadcqtc infuiidcrc: er bis tarnen nö rcfultarctnifi vnum eöpoliiü. 0cbominc aut in cuius eoipc eft Cpüs bfq, fpiis file quäuis operemr in co:po2c illo nótarne eft foimaibibäs elfe. Ätadaucto ritatem mcdicoçbiccrcf g ’tncmb:a pnneipalia pifuf ani niantur nóclfcntialitcr. fed apparctcr tquätum ad opaz rionis ^ductionc. iàd fim p:ineipale bf: ^fcpatio ani me a coipe eft fibi violenta: î cpappétit ci vniri tâq5 pioz piio organs t pfcetibili:i eü bf q ’65 perfeetms ce bum ƒ fepata q, bum edcoipoii vnita:fo:tc boe eft veni bc plia vnisnc qua vnitur cojpoiiimpuro.fcd nô eft vcruinbe fecunda vnione:cum tune bepurentur corpora : vt P5 cr biens tbcologoy. ad tertium principale cóeeduttbeoz logi rcfiirrectioncm.frd naturalitcr.Ioqucndoquâuis nc garcf g? eópofitum p fc Icorfum erno femel eonuptum ,p pria corruptionc pomt redire idem in numero: illud tain cóccdcrcf be partiali cópofito i bntibus formam fndfuifiz bilcm:vtargumcntüoftcndit. Æt envltenusqucrebût qnomodofmcatbolicos i refurreetionc vnaqucqj^anmi#

-ocr page 181-

i„?^^'*'îî''®’PUô:pofifo'5'Cadérti materia Ötucrlb^ bo tan ** Æ ^quot;^^bf lÿ materia iHa 9 beo niulripli abi *^quot; ®'’*”’3 bamnatt ante fecundam vntonem parit ibte ^quot;’‘‘trialt medtantc fpcdc wtcHtgibfli mee ab ip let ' P’^dijfta. 2ld qiiartuin p2incipaie;fo2re non ei* ^^’leonucnicnsconccdcre txgt;mincmiiiiperfcctio2i moz tuin'^TaStneranone fibifimilis ifpecie q^bmz aha ?”^^ ‘’^ '’^^ S’ •’‘’quot;’f **'perfcetiozbiutoiruffkit $ binf.p ^’ffßättoncs nobilioKö q; fit aliqua operatio Rett * quot;f“^ S^ mtcHigere feu fpeeularf.pófetiam bicicp bo ftant^V ”’° ßf^tion ^5bniró: q: ij no ,pdiieat fonna fub ante ^”'*’tut bnitumbpdudt tarnen bifpofitioncs fact Mir^^ '^*’^ perfection's fotme w materia tque in finem u^ ff''*” ^^tJiiwntuf d5 fitfotmabtntitc fm boe vhen tlk f ‘^^’^ediaïwdacens: vtintdligcrc feu feiiciter tipaF^^'^”’’*® f”^”” f^'’'’*^3»bäli btiiti. Äd qaintû ptî ad ar ’’'®*'®’ ‘eondufio lUatai i^adiniffis fuppofitionib^ tb^^quot;’^quot;™™ rcfpondctur’negando coniêqucntiam, kus ''*”^9’,Mis modusarguendidj teneat be qualitati?

p®'''**l*^‘’3-ïgt;c qnaUtatibns tarnen ’non extenfis t iion^®‘’*d*'*‘fi*’*'*^)gt;-'**^^”^“®®*^ ”’® ‘**’®.®’ 'S«t** ‘i

perpetuitate intdlcetnsï *4w ‘^’f’''® ””’^f® Ideologie « pbilofopbie fubtilitcr

-ocr page 182-

«SÇS/sTÆ

-ocr page 183-

^5nnpit en^fitio fupn tifiM'b^ fubffantaóihis 5o»n ’M« bc Cóandauo pbflofopbi picdarifRirü

TRboctrartaw intédimuamp;perfcrata nörebus ciquibus'componitur co: pus celefte.i©eclaratuiné enim co: pus ceküccópomeinatnris ouabus ficutco:po:agenerabtlia f co::upribt lia-iSed tarneniiftis fait oeclaratnj bas baasnaturaselTc per generahoneni r co::u Ptioneni:7eïreinuenrasm ci0:in ccleßibus autej PWermotumlocalem.

rZiber idc qui intitalarnr be fubdantta Olbia bim'ditur •naibcminrcrautionemqtic tdpit ibi. 'll^ 'amn aBt. £ir fa a^bCimû fie p:occdit:qipiimo piemittir Zluerro.quod ^edaratu f ab Äy.t fwe libn'e be naeoipojia ctledis.

Sccodo cr litis elicit ca erquib’ bctcrm:naturua € in «ac lib’o ibi.^n boftraetatih /Circa pnnmm.b.p.pe. ^ana intentione? fua generaliter picmittit iliiid qb 6 da ritatueab âv-becc?pe ccleih, Secûdo tangit rones ÿ’usiUBd fuit oeelaratn ibi. Sluia ent bcclaratu c.l^jio weit ÿ in boe iraetatu intendimus ingrere be rebus er g bus coponif natura eelcdis cojpis;j q: fupponit corpus tclefiecflccópofitnnr.qb ’ bedaratûêày.aübi er buabuf ’»turis fie cotpa gnäbilia't eonuptibilia f^ biuerfis vijs tappctib’fuit iuctatbctcrminata eôpofitio generabilin î conuptibiliû ripfiuBcotponseclefits. 303 betemnna/ hi; c gcncrabilia lt;nbsp;eonuptibilia baberc huas naturae.G •nateriä r fonnain in Cubdanna cc que bf generatio t co: ruptio./Cojpoiaant eeledia baberc buao namrae.f.mo/ hgt;ïem T motufuit bcclaratu p motunt localem, yiotan •Ium q ?ficutappet er ptimopbpffcoy natura,materie pn •heinnotmt ptranfmutationebefonna infomiâtrio bi/ fitur ibicp materia cognolhf in analogia ad fotmam . for hravero innotuitp opationenurtbicit cómentato’.viij. hictapbrficciq ’ ficuttranfmutatio facit fcire materia; : ita fperatié fomiaut . « igifapparcantfibi fuceedcre inuice; hiuerfos actus:tomnis aetue é fotmaificut bicit ï'bemi IHus in tertio bcanima.impciTibile é tranfire bc actu iac h”n nifi fubeüte potentiag befcrat actum ilium.ergonez fefic êilia elfe compofita er materia t fomtaim gbus bi/ “crû actus fibi inuieem fueccdunt.

lt;n ’Cu!«ienim occl3r3tu5cftbec co;po:a moiicri «rennloco efre3mpliuefp illudquod mouetur « fe componitur a ouabusnaturis.Credpxnte z ögenretcumocclaranini fitonmcm motum babe •finofotem.

Fffangit rónce qnibus bictacd edum c5|»oni er bua/ I’ns natuns:r ptiinotigit róncs.Sc.'ndoeóciuditinten himn'bi.jfn bic inq; ita fit. ad boe auetot tangit pJo bu as rönes.ßecüda ibi üinpliuö aliquod. *fpgt;:io bicit eoi pota cclediamoueri er fc’oirncaüiqb moueï er fc eópoz to é er agente motutredpiente: cuius bedarationê fub dit:qtomnemotu b; motox. ^’’fdligendü cd ficut ap parct.vii.pbyfieotujiomne qö ' motief nioiicf ab aiio.

3tcm circa pjindpïü.oetaui pbpfieoK odedif g’omne RSinoucf er fe bimdirip fcmouenstp fc motu;:! ficut •I’pctfecfido edit mnndi:ccln monernfer fc:! ióbieitnr ’uiitiatu: er quo eócludif qgt; ccltim bniidifin p fe mouens ÎPfcmotum t fie eópofitu cd er buabuo.

^Ïlinplius aliquid efTc motum mouens eodem modoimpofTtbile elTe.

^tingit fecudam rationem bicens q? a’igd cd cffe moz Pens r molH cd impoffibüc.jH ciandilj- mouenefm st biiius cd ïactu .motum vero in porentia edaliquid autre in refpectu ciufdem:!codé móactu fimul rpotcntiâ ciz polfibilciq: actus r potentia funtbüferentte vatdc oppo fite:vt bicit eómentatot in .pbemio bc ata:rideo eü tdu; moucatur er fc t föpple moto:tmotü fût biucrfaineeclfc cd celü ede compolitum er biuerfis natuns.

CfCumbocanquam fitocdaratum cHcelunt co pont erouabusnatuns.

Cjfondudtt bieqb'bietum cdiapparctin Ifa. ©einde cum bicit.

lt;r3rnbocergo tractatu pcrfcrutatifumusöcbis Ouabusnàturis er quibus cojpuscelcftecomponi tunvtrum fint fimilcsilüs natuns er quibus gene rabi'lia contponutunquarum altcraoïciturfotma alteramatcria.f.vtrum becmateria « fomia que: funtbic funt eedemcinnillis:aut oiuerfe firn ma gis 7 niinu6:fcd fi funt oiuerfe fpecic:tuncequiuo ce o!citur oe cisco:po:eitas :3ut fm paus rpo' flerius.

lt;r Ær bictis elicit ea bc quo beterminaturusciboe libto feeundtvçaligna be a^pofitis futquafi manifeda ca abij eit a rua pfcruiationc.Zcrnoeócludifca que fpälitcr funt bie beterminaada tâq; minus nota.feeunda ibi. Qmaöt bc bue.tertia ibi.Queeiiq; autem pferutado. *)Jbjimo bicitinfcrendoer pxmiffis qtin bôc tractatu pferutabiz mus bcidis buabusnaturis bequibus eóponitur cotp* cclcdc.vtru fint fimilcs.i.ciufdcin generiseü illis buab* naturis er quibuseoponunf gcncrabllia r cottuptibilia quefunt materia !fotma:ita q-fût eadê in genere iifpê omnimode bic iibitaur idc nature fût biuerfe i generec ifpé icelo:Tigcncrabiltbus ï tottuptibilib’ boe fimplici ter vel falte bilfcrnt fine magi«tmin’. 3fli multurcfcrt q: fi idenature bue.f.materia tforma fût biuerfe fpccicii cclo !ln idis infcn 'o3ib’co:po:citas bfequiuocc be idi» vel Pm prins Tpodcri’tq: corporcitascdquafi gen’ vet natura i qua eóueniütidc bue nature. jHota firn q gt;bft pdicamctis:fpc6coequcue lût fnb genere quanto ad boe gen’r ró generis Sipfis cqualit pdicaf:! ió mquätä bur lus êvninoeû ad fuss fpcstnió eorporcitae p pïi’ bf 5 cc lo q; b’idisinfriorib’rqr eorporciras eelt éca eorpsreim/' tis Klop ifcriop:!eü aliqd bf be eütcaufato p Pri’ bf bc cJq;' bc caufato:vt p; prio podeno.tfecüdo mctbapbpli cc. Siigif ma ! forma celi iidop iferiop faeritbmerz fa ïgcnere:certü élt;pcorporcitaBbfbe eis cguoec : rhPm natura folû.^i aût fucrintbiuerfe ifpc:pueniüttn i bac natura coi taq;i genere 4 c corporcitasrtüe ergo öicef bc ipfisPm prius-rpodcri’.autergoidebue nature er g/ buscóponifcciü -rtdaïfcnoanófüteadê.f. eiufdê fpcz cici: aut corporcitas deis bf cguoec: vel faite Pm prl’t po fieri’ CÛ nó pnt er biuerfe fpes fub codé genera: itota r5 ê qr corporcitas p pri’ bfÖcclo q; bcilhs inferioribu«. lt;17/^uoniam aut bc ouc nature antes in bis ge Bcrabilibusïcelcftibus coipibusnó fût côucnien tes fpé:manifeftû c pofito co:picelcfH ce igcnera bill ticonuptibilitr co:pibns q fut apndnos genc rabilia 7 cojmptibilia.tCaufas-n. co:pp:10 genera bilisrcojzupribilisirctcmicc cafde îpoffibüeë» lt;17 0 dédit manifedû cciifüs bua« namras.f.materiä t fortnä generabiliû ! corrupnbiliû no elfe eiufdê fpccici ci* buab’natunser gbus eóponitur corpus eelede: iió bic aPiicita fna cófidcratione taqjnotü bieensrepbe bue na turc crûtes in bis buobus.f.in eelo tin infenorib’ nou fût cóuenientes in fpc.i.non funt ciufdcfpceici: ! bic eil inanifcdó fi ponamuBcorpusededecêingenüütineoiz

0 S


-ocr page 184-

reptibilcq^ .vbatu eft pjiino eelf tmudu it li pcnattiuf cojpoM que fotapud 1100 generabflia t conuptibtlia r qö’ .pbat piimo be generatóet feSo cutus rone et fubdit: tp generabiltij t comiptibiliû ’t ctu cternoy impoflibile ec eafdê eaufaa.f.itrifccaG. Xlota vt ffribtf.io.metapbf. Qgt;co2niptibile î inrei’upnbilc plus bifferût qj in gcncrc: qi biffert p baberc materia t no bfe.iuergo eein fit icot mpribucafta ant inferioia für eonuptibilia.vt id bictu eft bifferût generc t plus:quart ipolTibtle eft q gt;béant cafdé caufaa intrinfecastî bieo eaufaß intrinfeeas er gbus res tóponif. ireitatu anteéeludit ca bc quibus bie intédu innrere bieeußiip erdtatu ebaß bnaß naturafergbus eó penimreoïpuoeelefte nó céeiufdé fpeciei:nee éteiufdem generißtü bnab^ naturi» er gbuseóponunfgenerabilia •r eo;;uptibilia.ifconuptibilia imo eriaro binerut plufqj fuo generc.r fie non eft mquirendû vtrû bifFerant eu; fit quafimanifcftutn.

CTxedatigitnrpcrfcrurärioe ciß oc quibu« be one nature que funt in co:po:cedeftioifFeruntab cis que funt in cotpote gcncrabili î couuptibili»

lt;r 5ft*s ’” qnibus be bue nature que fïïrin agt;:po2c eelez Àibifferunt a buabusnaturis qae funt i generabilibusr eo22uptibilibu8.boceft ingrcre que rquales funt ifte bue nature:cr gbue e0pcnitnr co2pus tclefte:ergbuß apporc bicin gbus bifferût a buabus naturis iftoy generabiliuj toi;uptibiliû.-r in gbus conueniûtbee é fententta leetioni piobemij.

Kmeipiuj quidçperferutatôfs î-iriflo. quidé cü confidcrauit indmidua emtia ‘Pfe bec que voeâtur fubUâtie rranffer n oe vna oifpofitione ad aliâ : î hienit banc trâfpoffionconobucmcdis. Îlut trâfmuta tionc Îoifpofitionibußcrtrinfccis a quanntatibuß fnbftanti'arû ernriùpfcqnô facitilla idnndua bif ferétia illas oifpolitôec trâfmutarit noie nec tuffi ninonctficut fût oifpofitôcsqtiicuntiir quâtirarcf 7 qlitates:r alia ptedicamenta q oicuntur acentia» Jlut tranfniutatione i^oifpofitionibuß q fadunti duidua oiffererfa ipfos trâfmutari note 7 oiffini none que tranfmutatio oicitur gencratior conn ptio.

lt;rƒinito ^benno Jmentatot ereqtur.t q? ^pofuît fe be temunaturû be buabus naturis er gbus eopenifeelum: c be illis in gbus bifferunt î eôueniûta buabus naturis generabitiû t eo22uptibiliü:ió fie a’eedinqtpnmo beter/ minât be natur» cell firn epeoponif criftis buabus natu/ ris.fmotener mobile ondendo qliter ide bue nature eó neniût t bifferût cû ouabuß naturis generabtliu r eonu/ ptibiliû. fïeeûdo betêmnnat beiftis buab^naiuris.f. mctojermobili in ^pjia,fôîina.i.bquolibeteo:p perfe: ibi.Siuia bcelaratû é.ürea fiuéhbji g fatitbuo. I^rïo oftendif qualis é foana 1 materiaecli wlmotoi î mobile Tqlis fit forma generabiliû t eonuptibilin:t quo tonne/ munt r bifTenit firn iftaseflentras. Seeüdo ondlt in gb^ eóueniütt bifferût quâfûad acentiatibi. TRemanet autej pfidcrare.ürea pnniü buo fatit. TJS'rio ouditqrqualis eft fubftanna eelt quantn ad materia ïforma opando ipfS fubeóuenientia t bfia ad fubftanttam generabihû.Seen do qftendit qüoé tópofino teil er materia r forma copara do ipftill adeôpofitionégencrabiliûz conopttbUium es fua materia t fus forma:tbi.'ljï’erfcrtiundiï, it qruaW/ ra generabtliu r eorruptibiliu cit magis nou quantum act formarquantu ad materia qj lit ipfuin ceiumao fit proce ditrg’primo oltendit qlis lit matei ta r forma gencraöiiiü «. Secüdo qualis eftniiteriar fbrmaedtnbi.iäigi tur fuennt öctUirata.'lpJrima i buasrqr primo facit: quod bietumcrt.ôccûdo remouet bubium i£luiccnnc:ibi.l3n puiauU Äuucit.circapnmum buo faut;qr primo oftcdit qualis eft materia generabtliu rcorruptibiuû. Secüdoq lts eft forma:ibi.J£t qr forme mote .Æirca priuiuiu buo fa cit.*|p:iino endit quads é materia gcncrabiliu «.fin fc. Sctudo oftendit gualis cin ordme ad rtc.piédû forma, aEicum inucmt fubftanttalcs formas, xldbuc circa pri mum buo facit.lPrimo pond bimfionc vnani g quaj no ttftcatur natura materie gencrabtliû t corrupnbiliuni. Secundo ci bac biuilione côcliidit natura iph” inatcnc: ibi.î?iidc natura btii=*fubiccti. Udbue inbuas. ipn mo ponit ômilionem.ôecûdo ofteudu coniicntrnttarn c bifferentiam inter niebra bmifioinsubi. Æûaiitcôlidera uit. ll^rtmo bien g- pnncipiû ßlcruunotuß in boe libre f« pie ht bic:ÿ AXy.inuenil inuemt indmidua lubftwtfic q funt per le mbhllentia iräfmutari be ma bifpofiiione in cl à viditiranfnmtatioiic fierfùuobus mociisictit mppl*^ in bifpofinomb^ accidcnttb‘ ^ g quarum tranfinutationem nec tranfmutaf nomen nee öiitinitio reulicut elf trâfmu/ ratio in quantitate quahtate t 111 alqs acudeniibus vcl p/ dicamcntio qne vocant aeciinarautm bifpofitiomb’ ’gq' rum tranfmutationem noincn eft bitfinmo illius eft indi uiduircuius bifpofitioncs tranfiiiutatit bec iranfmutatio bieitiir generatio tcorruptio: t lie eft bugler tranlinuta/ tio.f.fnbrtautialis elle in fubftanna i tn acudennbus.

iild eiudcntiam buius nota S ’ bf.dmnto mciagbyn/ eert pin.primo pbf.ins bieit be fubftanna î^ccidente: iiióvt br piimo pbplicoyioio iranfiiiiitatio ad aliqb cns intcndit:t 10 nccelfceft buos modes die tranfmutatióis fim buos modos accidcntiuin.f.tranfmutatto fubllaniia its 1 iranfmutatio accidentalis. 3'^ ^’^ S’ fanimutu' Iio q mutai fuü (ubicciù noie t bitfinilóc é traimuiatio fab ftantialis qii nomc e biftmuio côprebédittotâ fubâiii rei: I talIß tranfmutatio lêdu ad fubäm prie t ad accus « co fequeti Tl pin.bien prio pbgfkoç c.v. mciaplryficc : fed Irâfiuutatio q no mutai fukicciu fuü noie î ùitfinuoe teuz dit foin ad acenstîiô bf accidentalis vie irafniutatio ad qualiiatc î ad alla accntia vt bie bicupmcuiaior; t primo pbfiitoruni.

CCiCum dût côfiderauit boeouœniodœ trâfmu tationiennuemt î ciecôia 7 ^'pna • tt'ôiu quidcm fût q nüq5mlunitrâfmutatoi lubdli 7 uccnrali. dl cni cóecie coß baberc vnulubicoù rccipicß tranf niutanoncnu

lt;I7 jfoniparat membra biete bimfioniß fubconcenientw 1 bifferentia:! primooftendiiin quibus tonueniuj^ Secundo in quibus biff'eruni:ibi.S3iffcrunt ame.Tpn/ ma In quinqs firn g gt;nbsp;qumqj que ponif 111 quo eonucniunt. Secunda ibi jdmplius tuccflanum.iertia ibi.Siiniliter inuciiitur.quaria tbi.ïlmpliu0 inBcnitur.quinta ibi. £t babetur idem genus. TPrimo bicii g, Üriftotilescon/ fideramt bos Onos inodos tranimntationis lubftantia/ lis i accidentalis: inucmt in cis atiqua coniinuniain qui/ bus eonucniunt t eRqua propria in quibus bifferunt, 7 fubdit que funtilla in quibus comicntuut:.? bidt g funt gnqj. TPriiuüë ggt; in wags trâfmmaiôc.f.fubali 7 acenz lall ncceffe c vt lit diud vnü fubieciü dö iräfnintaf 6 vno ad aliqwd 7 g fuftentetträfnutanene. Jnttllsgenduj


-ocr page 185-

Meut bidt0m. Vifj.t pmopBicosicoio eotentioomm« pftott fuit Q’j’t nibilo nibil ftt.fed ee qS.pducif o;« aho ncri:qj p rctb no radicafcr nibilo.fifr 05 aliud eëquod ^nfnutanoné rcnpiat.T hoc ide Weit îTbemilîmo tn.j. öfaü.f.qgt;ipoiribi!fctranfirc {gt;e apf!tiidtnc in artum no 'uhitrienre inatfria feu potenna que Öifferatilium actum: îboe eft rationale: ©einde etiam Öidt.

^?tmplmfneedT^nfi cftnonefte p:ferdfre effe pcneribiliP7corupribilfoin eis cêemoqö fit. *lH5 enim firnifnüud quod non eft.

ft~Tf^onifCffundijin qnoeóueniuttég. ioi factióe 1 tra lintitqh^nr nó ene pedir etus qö’fitvel genera? pceditvlr T’gnâlrfni fiiûeire ouia nôfttnifiqiî nóeft. 5”frijgen dner fient bfpmo pH for q ; oia motuscbe prio in ^riS Tcbepnopunno qa nihil motiefad aliud qdbj.t ideo fi 9'imtid fit finefibUmrialitcr fiuc aeeidenalr non eflevm »erCdlitcr perdit fuû cHe.

^S^imilirerinneniturpofle pîecedere in fubiec tncftencfcftaniiin vtrotg niodo factionis qô eft imnAffihflffifit.

*''''lOo-”tfcrfiii in quo couentnt T 'fftqipolTe perdit efle cföi^qb’f't:gan!bilfit nifi qö’pótcflc. Xlota vtb'dtur tertionhicor -mono metba.nihil p fc vadit ad actü fed p «liquid enfimsin aetm fie fimplicitcr actus prédit poten hä.mû ramen in rodfpusënliqd in potenna antequä in «ou T fir poréfia peedit acfû.t fie nrerfTariu ê ^ i.'oUc pee / ï»tcirein fubiceto. Jlota vtbicitur.

^ ?(mpliu0inueniteiTeactio id ex quo eft factio il I’»o rdrad quod ritenatura.

'’quot;Hbonitquarrn-rëiÜudq’er quo aliqindftt lillnd qK fttfnnt pria in ftroq; tranfinntatioc ^Hota Q’ fi aligd traf ’'warrnir ab code in ide rran^utatio eilet fruftra quod ioolfibiic.-rideo 05 q- fiat a pno in pnu.frd irta pnr re rfrefa rorrsria vel non pfecra.perferta fût que marune bi I’anr vt aIhû a nig' -bulce tamaytalia enrema inter que ril tranfnmtano no perfecte für que babcnf aliquid contra hetatis fient aiquid mediiien ertremo Vteómenüto: bidt Snto phyfieoy çgntometha.

Cquot;)Et babere idcnfgcnu^tT cp iftacontrarictae re dncihirad contrarietatem pjima5.f.non elle7 fo: trip''nirrm.v.qua franfmutatione8 behenf baber tdê Rfnus fubndbilrT pbabilr -r q. illa contrarieras rcdtirif ®lómam querü nórfrclgt;oc cpuatio-rhabitus. THota rbeb rótraria bffrtdrm genus pdieabilc ad inuiceiga oir bus 5ri|c cftvuu genus pmntfubieetü ad qb’oia cctrar na redurütnr -rnon folu contrario? cftvnü genus pnirn lubicftn-ad qö’ oia cÓtraria rrdueütur ï non folu contra z dos cft vnü genus pdieabilc fed fubijcibileqö ’ cft fubiecz Mptin’übifpónii priai: vtapparct qrto metba. ïHota rila q- oia piia redneuror ad pma ^0 cótraria funt qma ïime biftantTtalia funtpjiuaiiue cótraria tad ca oia alia reduentur vt apparct pnio pbffico? cquarta mcftba.naj psario T habitua eft pma radii conraric?.

^zSiiferût anrem in boequoMiaminuenittranf ’uutationem indiniduo: ^ in fine fublbnrijs cogère fiibirctum non eireeneactuï nonbabere fo:nia5 ftuafubftantiatui'.S’icm'mb3bcretfo;niam nulii

aliam recipcret niüffla oeftructa.wàm enim fo: mam babere nili vnü fubiectum impolfibile eft: t fi efTet fubftantia fimplicitcr eriftenó in actudiie cf fct impofTibile 7 non receptiuü. zQuod enim éac tu non recipit aliquid quod cft in actu.

lt;r0ftcndii in gbusbfferut pdicte tranfinutatfones i p tno ponit biffcrrnnâ.fccûdo d’bat cam ibi gi.n.babcret foand.I^iimo bidt q. Ij ifte tranfmutatóes cóueniltvriâ iu'etn ctbiffenit tametga fubieetü tranfmutationts non eft ens actu fed folu in potentia ita q- be fc nulla hj fotmajq fubftantiaf in acm.-trtatim dpbat cum bteiusienim habe rrtfotmä. biiabns rónibustqua? fecundatn jwnit ibi Sé elfct fubftantia fii^tf.TPtimo bidtfi fubieetü tranfmuta tionis fubftanrialis habcrctfoimam be fein actu nulls re cipcrencuius bedarario c.qiua impolfibilc cft cp vnü fuh iectü babeat nifi ma fomtam fubftantialem t econuerfos vna fotma fubftantiaülnon cft nifi vnius fubiccti. Jftoz tandn eft hic cp fubiectum tranfmutationts fubftanttalis opoitct q- fit ens in petena.quia fieutéin tranfmutatóc ac cidcntali ita tin fubali. led in aeddctali fic c fubiectum ^ qnqgt; rtatfnb vno accidenté qfiq; fub alio tnüquä flat fiÄ vfroqs contrarior fiUquare codé modo in fubftantiali it* actu ad qua pus fuit in potentia -rtarnen fub vna in actué ad cius opationéin potentia -rno in potentia fif. 5^^111 notandficp fi fotma effet be effe materie T q. actu eflej i ca ieouerrf vd ip bue fotme fubftantialca effent in code acti* vel cpaliqiudfiereter nibilo quo? vtrnqj eft falfum quia fi fonna effet be rffentia materie tue non poffet aliqna foi ma fibi aducnirc nift ilia puma beftrueta t fi tlla puma be ftrucref effe materie: tunc 05aliam fieri er nibilo vel bare cés fimul actu.Jtt fieffet fubftantia fitnplrr.lf^onit 'fccnz clam rationcm ad hoc bicens q-fiqind fubiectum q ffund fat tranfinuts rionc fubftantialem effet fubftantia finiplcc in actu triftens tune non patcretur aliquam tranfmutiôeç nee effet rcceptiun.quta nibil quod'eft in actu recipitaligd fut cp eft in actu. THotandum cp ficut bicitur fee udo be generatione t tertio be anima I^nuquodqjagit per fore mam ïpatimr per matertam t redpitried cum alia î alia receptfo argnit r aliam t aliam fotmam.

CT'Ll ntie n attira buiue fubicctireciptcno fo:mao fubftanrialce.f-pjime materie eft natura potentie fep potentia eft eins differentia fubftantialis 7lOo nulla habet foxing ppnamt naturam epftentem in actu-S’cd cius kibftatia eft in pollet er boe ma I cria recipit omnee foxmao.

fl~£oncludit er bietts naturam materie pîime. lt;nbsp;primo facit boc.fecundoremouetbubium ibi flcd quo primo

©idt er quo ita cft qrfubicctum tranfmutationia fubz flantialto non cft ens in actu necelfc eft cp natura hui’fub iecti fcilicctmaterie prime fit non polfibilc ita q- potentiaê quafibifferentia fubftanrialis eins.t er hoe cft q »nullam , habet ptoptiam fotmam necaccidentalem be fc. fed ciu» fubftantia eft in potentia vel in pofTett er boe habet g - re cipit omnesfotmas fubftanrialcs t accidcntalcs.thee eft btferiprio materie piiine. ZfHota cp licet intdlectusT fenfus 7 materia puma fint nature rcceptiuc bluerfimedetame rccipiunt vt bicit cemmentafoi tcrtio beantma.iquia intel lectus non recipit fonnao indluiduales ficut fenfus 1 msz teria prima.nee etiam recipitfonnatfeumconuprione con trarii ficut ’quot;’ter w puma neefenfus. Similiter bnc faz cit.- rideo iftc receptiones funtfimilts quanlum ad aligd 7 biftimiles quantum ad alia.


-ocr page 186-

^fem nwa vtbkftM^terri# alt -rmfidt:« boe 5- maz tmapma cdcnsfolum poténa cr boedl ^ recipitomnea fermas be fua nawra.i Ïdeo buit pin .ibidem $ cum de/ menta fintaliquid btfe in aetu ideo be natura fuanô Cunt in potentia ad oê«fonnae fed folnin ad fotmas mtrtotHm qne funt in ciein potentia fokï.fed tnateria puma eft i pn ra potentia ad ocafotmaa ita ippnino recipitfonnaaimp fcctae.f.elcmento:^:b£(nde pfcctaa.f.fubftantialc9 mix/

1«. Z^ertio t vlrimoaccidentales fic ’etiam intellectua ü bebct redpere omnea fotmasintcllcctualeebebet cé bc nudatna ab omnibno 7 nullam babereapud fe vtbicitur lertiobeaia aplïot cómentatOK.( lt;I75'cd pollet boepquod fubllantniatur boe fob tectum oiffcrt a natura fubieerî quodfubfUtiuatur per boe polTc m boe quod polîe ’oicitur refpee tu foîme. JRioc autem fubiectum eft vnum en num epiientium per fetquœum fubllantia c m po tentia.

lt;r^ic remouetbubiû.fimo facitboe.feenndo crbictiati fert concIarfüibi Ætideo btfficile pnmoqma bircrat rtatî qfnaturam materie pme eft natura potentie er boccrede/ ret aliqui« q-materta t ipfa potentia effentciiifdcmcfTcii tie prime en natura peteiitie.boc remouet 1 bicit qb’ pofte quo fubftanriuaiur boc Cubiectum.f.potcntia que accipif quafi pro biffcrentia fubftantiali ipfiua materie prime bif/ fert a materia pma quia maftria pma eft fubflantia tens ^m fe.potentia ^0 eft quidam refpectaet babitnario ad formas t ficut materia eft bc natura fubftantie: babiiudo ant be natura accidentts r rdationisr-r ita biftert materia pmaifua potentia. Tnotanduqpcum bicitpm. qgt;potc tia non eft be natura matcric.ratio buius eft quia funtbiz uerfoxpdicamentoqr Tnu.f.fubftaMtie cfttaliud rdatiois: t qb' vnû corrnpitur taliud manet.materia eniin permaz net: fed potenria femp corrnpitur.Älia autem roc ad boe quia ilia bitferutquoç vnu multiphcatur 1 aliud nó.moz do potentia mnitiplicatnr 1 biuerfificatur fin bmcrlitatej forme.materia aut pma femper eadein tvna.

CfEtidco oiftkilc eft mtcHigcrc vd imagmân ' ni ft m comparatione ad altcrum ficut oint à?r. (T^nfert corrdanHer bictis bicens çpinapma lït falum enain potentia.t ideo bilTicileeft cam intdligcrc nifi t cô pararione ad al'gd.f.fonnâ vt bicitOm. Xlotandii dl qa bicit bicitbiepm.r In pmo pbpfico^ g, ni materie prlz nie nô é bene intdligenda fin fc.ratio ê.quia gcquid Intel ligiwr pmo vd cactus rd in actu.fcd mä pma noncb^i ideo nôbene intdligiffmie. Ætcft notandü q gt;ipla in Idiigifur per analogiâ ad altep.f.ad forma.ga ficut in arz nbtis forma intdligif in cepatione ad aliam forma que iâ eft in actu vd faligd qbeft fub taii forma, fie eft be inreHe ttu materiepmc:quia non intelligirur primo fed cr confc/ quenti co qb bc fc non eft actu nee «ctns.glc funt flla que non babcnt materia que materia eft impedimentum Intel Icctionia vt bens eftrfefata a materia que fimtactus puri t bc fe maxime imcllcciiun.

22 cumtnuenit fubd^nrialce fomiaeoiwi dtfm oimfiouembuiue fubiccn.^iuifio autcin non eftbuic fubiccto vdinbac fub ftantia nifi inquantun»habet quantitatem fciuit çp puniuni eotumquc pteeciftöt m hoc funt oiuifio neo que oicunturcotpuo.

C Tjhoftqua beterminauit auctor bc nature materie pme gcncrabiliii t corruptibiliû fm fc.bic beterminat beca in esparatione ad formas fu bales.t oftendit in ordincrrez fpectu fe babcigd formas qb’idêeftrera qb'buofaclt.pri

ino'andft gnafitcr ^bimcnliöds indeterminate ^edutff forma vnaquaq, in matena fm indiuiduürt q ^ binicnlio nes terminate Icquüturformam in ma.fccudo reddit fp/ liter ad bedarandü q'bimenfioncs indctcruunatcnùquâ fepanc a mafena ibirit gainuemtomnes formas, puma in buas.pmo beclaratgeneraliter t biincnfiócs ternuate ^edüt.lccudo q, biincnfiócs terminate Ccquumr forma 1 iiiâibi aÊttamcn iucnif bimcnfiombus . TJbriino bicit 8»eu Äy.vidit Óiuidiformas fmbiuifionc fubiccti iquo fut.biuilioaüt fubftantie non bebeï nifi pquantitate, cuj ergo fubiectum hoc 8 materia fit fuba t prias naturalitiT bmidtf45 babeal forma fcquitur ^ pus naturaliter criftiit in boc fubiecto bimenfiocs très que bmidûteorpusqs for ma.i pcr confcqucs qjaliquid aliomm quefcquiit torn a t Ideo bicitabfoiute g gt;^ncipiucoy que criftnt in bis fubz iecto funtbiuifioncs. Dflotandi i vtprh.bicit.ir.meiba. g, tarn in mulntudinc gcncrabilmm r corruptibiliuiuab vno gencrantc.f.indtuiduoç eft multiplicano ad materia c biuilio in pies tn quas agensagit.iiiergo forme non 01 iiidantur mil per biuifioncin materie z mabmidaur p 01/ mcnfioncs.ergo bnnefiones adueniiit matcne qsbcctor ma vcl llla.z etui bicit vüi.pbleoç ^quatitas imediati adberct materie.©cd obiectio quia oimenlio.serquo fill accidentia no babcnt clTc nilt a forma.quia vt bicitur fcpn ino inetba.accidentia non funt cntia nifi quia cniis.quarc non vidctur g ppcedani formam in ma. ïdd boc bicarb bunenfiones vt fut infcrminate bebent cc mac vt aüt lut terminate bieatur forme z idco bimcnhdco fût in copolifo terminate rone formcrindetenntnate ^0 rone materie.^ igifbunenfiones no blit efte extra aiam accidetalitcnfcd fût indeicriuiiiatc. fic nee mä pma bsefte extra aiam fed in forma vt bicit pm.xij.nictba.cfleniia in materie cab ellen lia forme z côpofinrheêbe bimcnliombns.ga I5 Imtfonß betermmate in re extra alia tn eft eftentiafm bioinone vt fik bimcnliones bntcs terminos.^a lantu recipiüt a fora eftentia tainen binicnfioniinunqua corrdptiur cum corn» pnone bumsz tllmstfic nec cftcntia materie corrupiiur.î idco ^ccdui ad formam piicniarc z ad i.lam.

^/Et cum mucnit in bis oimenfionibu® comum can fomiaetquarum quelibet habet ,pfuani quart ntatem terminate fciuit oimcnfiones terminaw Ultimo actu non poll eefTemfi pollqudtoftw *^ub ftantialis eriftit m co ficut cft oiipofitw oealiia acct ennbuc eplkntibue in actu.

570 ftendit ^ bimenfiones terminate confcquiitnr for/| ma in materia.z boc beclarat tribus rónibusquay feeun da ponit ibi tftcu iucnlt.tertia ibi rti cuacccpit fignum» ^mo bicit ^eû iAç.inuenitoês formas cöicare iifus öi menfionibus quelibet ant forma bj quanutatem termtnaz tarn jrpriam mamfeftum futtct 8 bimcnhonca termina te non poffunt in vltimo actu z pcrfcctioneeriftcrc in tub iecto m h poftqiia forma fubftannalis in co futrit ficut nee alia acddcntia in actu perfeclo cxiftütnififmfo-uias-^fo tandum vfpin. bicit vi.pbpficoy ficut vnaqneque fore ma babct qualitatcs betermmatae ita babel quantitate be termmatam ad mimmijz ad maximum, z boc idem biot fccudo bc anima.3? omnium natura conftanimm termiz nus eft magnitudmis. z idco cum res quatitatis fit fonua bimenfionn manifeftiigp bfmenfioncs terminate fm^ac tu babent termines ^prios formaqr confequiinir formas fubftannalcs mwatcria. ^foiu notandum 8 palfionca z accidentia be fc futlntermiHara.z babetur ex ociauo me tbapbpficenerminata ^0 funt a forma.quia omnia tenu» nus dl a forma;vtbteu jCowmcnt3iö,5.«l|zmudi.


-ocr page 187-

C€tinuentteuim fubiccta onimumaccidenhu fndmiduafubHantie que funtin acru ocquibus oc fcrnunafimifuirnbcodît ’compoliM o:fo:mi« et iubifcro:quod eftin potcnria.

(r amp;cclaratbfcfccudani rationeni bficns Tubifeta quod oninfu amdentiu funtindiuidua fubHanric.lcd bimenfio ues fut öc numero oeeidenrifl crirtent uact» tn fubiato.g fubfeetü coK vel fibflantia crût indiuidua fubrtantic. fed indiuiduafubfîantte fut rompofita er mä. ergobnnenfio neo terminate poflcrioteo (utfomu in materia qa accidca eflpodcrius fubieeto naturalitcr. ÿlotandncrtficut bi cit pm.tertiobcaia q’^foMna fut^Iisr acridcntalis in 15 conuenfât q- funt in fubieetoibifTeruttii quia fo:ma fMbftä tiilio non regrit qb’grillât fuû fubieetü neqj aetH imino ipft bat actu eflendi.fonna Vo acddentalio non regrit qtgt; périmât fuû fubieetü neg, aetu imo ipfa bat actum efTendi fonna Voaccidcntalis non pótcriftcre niü fubieetü lit in 8rtu Cf cam in aetu rccipit faltcm fed pnuo.rita cd be bi/ menfionibus terminatio.r boe cd qb’ bieit?m.vij.meiba Pbi.f.g, indtuiduüfubdanne perdit indinidnüaeeidcntiü Vil) . pbyfieo^z.T fie bieit epvia fubdantic ad effe pecditma adedcaeeidentium.

trj^racceptt cridm fignum er boe ^boc fubke turn recipit accidentia contingentia in corp no eft fimpler.qncniam ficflct fimplcr actu no poffet re cipere accidentia»^jbaticnim contranum eft ipii actui.

(T Sgt;ieit hoc idem tertio.b.qb’fignu ettam ad boe 15. f. q. bimenfiones terminate fequentur fonnam in materia cd qbillud fubieetum qb’ bebet bimenfionea terminatao reg tit accidentia contraria r cötingétitiita q ,qnqjvnu qnqj aliud modo illud fubieetü qb’ qnqj rccipit vnü:qiiq5aliud non cd fubieetü fimplcr in aetu cridcno.quia reetperc rd quoddä pan.illud aüt qb ' cd fimplcr actus cd impadtbilc ?uócd palftbilc ga pari cétrariû ê aetni.ergocrit talc fub •cctüeópofilü er fbuna que c accideno rma que cd in Po/ icnna t ita fubieetü bimenfionû terminata»cd compofitü tr matcria.quarc binicnfionestcrminate fequenffoimaj fubdantialcm in materta.

C'jff quininuenit omneafozmaecómunicare in bimenfionibua non terminât» fciuit ^ piinta ma teria nunquâ oenudatura oimenfionibuo non ter •ninatie.quoniam fi oenudaretur:tuncco:pu0ect «non C0:po:c:7 bimenfio exnon pimenftonc.

lt;r©icitad bedarandü fpceialitcr q gt;bimenfiones inter/ Uiinatc nûquâ feparanfa materia.tpmc bedarat ratione fccûdo bcclarat da fupiadicta fmfu t ercmplo ibi: r boe *oui contingit.£irca pnmüpemttbuas róncs bedueentef ^incóncnicntia buo.fccüdü ibi £ttüe fonna conuptibir. lP»:iniio bieit cpomnesfotmecómuntcant in bimenfiont bua nóterminatis.nom omnisfoima materialis regrit quantitatem t bimenfionem.t idco manifedü cd q» mate ria nûquâbenudatur a bimenfionibno non terminatifga fi ita effet ^ benudaretur ab eis tüe bimenfio ficrct er nó bimcnfionibnoteoïpu8tr nonco7pojc:qb ’ cd impodibi K.quarcfequitur q gt;non benudatur ab cis ^flotanduin O ' fient bieitpin.fccudo ce.tmü. £ï quo aliquid fit er ma •cria pma 05ipfuin ede fituatu in vniuerfo cuius bedara/ fio fit.qnia er materia non fit aliquidrmarimecoipus ni fi per tranfmutationem.nibilaüttranfmutat materta mfi «ïpuevt?m.bieit.vij.metba.fcd illud qb ’ tranfmutatur 8b agente cotpotcobebetbabcre fient beterminatu invni uerfo.ï idébieitqrto pbfficoïs.'r plas pmo be gcncratióc tripus agit per eoniaetû.quia fi aliquid fit « materia ipfa bebeteffe fituata in vniuerfo:fi tarnen non baberet n5ch bimefionata.ideo iuipodibile ed aliquid ficri.f. ad eo:p^ a materia non bimenfionata.

lt;r Æt tune fonne coxpotales client cótrane7 fuc erdentee tibi in boe fubieeto ficut eft oifpofitio oc fonnis fiibftantialibuo.

C0 dendit aliam rationem B.b.q’ fi matcria ptimt be/ nudarctura bimenfionibus interminatis me fegueref q» fotme cot:uptibilcs effent fibiinuieem contrarie rfuccedé tes fibi in codcm fubieeto boe cd epcozpoicitas contraricf co:po:citati:ita q« ficut vna fonna fnbdantialio contrariait alten' faltim per qoalitates r bilpofitioncs ptopuas r vna coimmpit aliam.fie vna eontrarictao eotiumpcrct alia, t aliam.boc autcincdfalfum: quare fequitur ÿ matcria pn ma nunqua benudatur a bimenfionibusinterminatis.

Xlotandißcp co2pojcitao que cd in matcria vel fonna eo2po:citatis non opponuntur ad inuieem nee contrarie nee ptiatiuc.Hdon opponüturpnuatiuctquia oppofitomj pnnatiue vnum cd pcrfcetumtrcliquü impfectn. mó cote porcitas non funt talesinquantü cotpoicitas. Xlcc oppo nütur ciiam contrarie.quia contraria marime a fc inuieej bidant.modoin bimenfionibus vel incojpozeitatibuf nó cd bare marimü vel minimü vtapparct pmo pbpfieomj. quarc non erit marima bidantiair ponsnee eótraricta» ergo bimenfiones contrarictates non conüpunt fc ad in e uiecm r ita non fueccdütfibi inuieem in codcm fubieeto» 5tcni quantitates non funt be gcncre Vtum actiuav « *l pm.bieit quarto pbpficoy.t ita bimenfiones non agiinti fc inuieem. Ær quo ergo matcria pjima uüquant cd fi/ ne bimenfionibno fie nee fine fo;mis r bimenfiones non fueeedütfbmie fubdantiales fequif q »nûquâ benudetur a bimefionibus vt funt interminate ga termini bene fucecz dütfibünucc :eo:;üpifad bimenfiones fernper.

€7^£t boe return conuenit fcnfui.'^idetui'cnini gjfouuacaliditatiö quandoagit'iu aquam incipic aqua aiigcre tcrefccre in oinicurionibue 7 vicina ri öinicnfionibuo aen6‘CU5igimrßuenen't ad ma Xiinam quantitatem aquatunduwectum benuda bitur 3 forma aque7 rccipietfounam aeris 7 quan titatem oimcnlionum ^pua^z fotmeaerie. Æni militer facit contrariû frigidiratia in acre cp oirnen fionce acnenon cellant oiminui oonecerpolietur a fua fonna 7 redpiatfounam aque.

®75ï»ietotü bcclarat bietum funeréplo.? pmo bccIarafS be bimenfionibus terminatis bi.g- boe totü qb' bietum cd infinuatur Icnfu.nam videmus q, er aqua fit acr ab agen te pcr canditatemr aqua ineipitaugeri in bimenfionibus t appiopinquare bimenfionibus aeris. cü aütaqua vene rit ad aliquam ertenfionequa aqua poted recipcre tüe vl terius .peederit actio agentis conüpitnr fomia aque t fub iectum fimul benudatur a fonna aque r aquantitatc^pjiii bimenfionû aque 7introdueitur fomia aeris in quâtitate ^pat terminis ^pnis bimenfienü aeris 7 de cd agens per fomiam fuifleiens quando er acre fitaqua.f.q - biincn fioncs aeris continue biminuûtur bonce fubieetum crpo/ lictur fonna aeris t introduectur fomia aquecumteriniz nis aque jppiij s.beinde cum bieit.

C7/©inicnrionco autem fimpliceoqueappellanf corpus fimplcr non oenudantur a prima matcria fi cut nee alia accidentia cómunia omnibus cojpoxi bus conn’arijstaut ouobusco:um:aut plus, verbi gratia.oiapbanitatem in qua cómunicant ignis 7 acr. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;..


-ocr page 188-

CÖaUratbictum fuurn er btmenßonibos intcrmfna/ lis bicenocp öiincnhoncs funplices que appdlanmreo:/ pus nunqjam fcparantur a maieriapHma tonnas,bafnó bietf feparan a materia puma fient nee alia aeeidentium : fünf fommunta omnibus fonniscontranjs velakquibuf vcl piunbuo.quia tanc licet vna forma connmpatur per aduentum forme contrarle.accidens tanien quod eft com mane ambabus'fbrmis noncorrumpitur vt apparct i bia pfanitatc in qua communicat ignis:r acr que non corrn/ pimtur quandoefigne fit aert cconuerfo vt apparct prix mo be genfrarionc. 3lt;Totandum q- ficut bicitcommenz tutor fccundo be anima capitnlo be ooiccto ignis habet ra htate n rnrrimaurbcindcacrtpollea aqua: ita iÿignisé eft fins raritatis.icd en, in raritate fua eft latuudo ad ma iuseminus ita q’fi er eo fit aqua vcl aer.potcft fieri mie mis rarusrmagis t minus.tIic tota tranfmutatio fit m biincnfionibuepropinquis ignis vfqj ad finem tranfmu tationisquando corrumpitur forma ignis t introducitur forma aerie vel aquerita cpmateria femper eft fub bimen fionibus.fed non cft icmpcr fub cifdcm terminis bimen/ fionuni.jflota cp ifta fucedfio non fit in forma fubftantia li:fed magie in bimenfionibue t qualitatibue’formarum fubftantialium.ïboc cftquod commentator bicit feendo 1 ferro pbylicorumquod forma eftindiuifibilis tranfmu talionis non eft in rebus biuifibilibue.'|fcgt;riino pbf’licoy ctfam bicit cp in fpermate apnd generanonem bominis non ceffat pai tee fpermatie rcccdcic t panes bominis fi eri bonce forma bumana perficiatur fi torma recipit par/ ntioncm.^uaiircm non illud nccc flario IcqiiitHr in acri/ bus .ppriie forme generate.-: hoc vlnmo eft eft verum fi cut biciripfe poftea fccundo T fcxto pbfiicoium . 3tem nota Qiin generarioni fubftantiali qualitae fyinbola non corrumpitur fed contraria corrumpuntur vtvult pbiiefo/ pbus primo be gcncrationc.t ideobicit in fecudoemfdé 05in babentibns Tymbolum facilior eft tranfitus.Vbt gra tia:ficut bicit cómentafor in codem feendo quando er acre fit ignis calidirae queeft qualitae conmnis vtriq, nocoz rumpitur fed magis intenditur -tc.

Xquiaida foinia.f.fojma oimeufionis non terminataxcpilittn prima materia pa mitus ^fucceditltoiin ea cum lit nnpolTi bile boc fubiectum retincre ouae earum in elften ria terminate quanritatto. ^t^eoimpctTibile eli a fubecro oenuiari fannam: vd fubliantiam ocnu dari a formanifi per forme odlrucrionem.TRec ell eriamimpclTibile ipfam fieri in fubiccto : mfi per agensergrabene illam oc potentia inactum. quot;îâln de nccelTe eft bas formas effe cotrarias'adco gjal tcra cormmperfuarn contrariamrt fubiectum red perct formant fimilem.

UrTPoftquä auctor bcierminauit be natura materie gene ncrabiliu x corruptibiliü.bie bctcrminat be na forme ipoy circa qb buo facit.qa pms facit qd bictujcft.fecudo er bis que betenuinata fûtbe nâ matcrictforme gnabilintco: ruptibilium conclndit cas gnätionis- rcorruptóis ibi 0e clarätn eft igif.adbuc (gt;main buas ga; pmo bctcrminat ^natura forme, fccudo er bocinfert buascóclufióes ibi fenforme dementeur. Ißrrimo bicit cpifta forma inter minatc.i. bimêfioncc interminate que appellâf cù aligb’ forme corporeitatis criftntpmc t ma pmo bimenfioes ter minatc fucccdût fibiiuicc a ma cû tpolfïbile fit formas fnb ftantfalca que bût Jgt;ßo6 terminos t biftinctos fnay qua titatû fimul criftere in carûdé portione materie, idcoim/ poffibile cft vnam formâ fubftantialê bcnudaria fnbiecz lo vd fubicctû benudaria forma fubali nifi percerroptiés ferme iniua eu qua Ilfat introdudf.neeetiâ potentie e fieri in hoc fubiccto:nifi p agens ertrahens ilia bc potentia in actu.1 idco necefte eft formas luBalca elfe prias to ÿdie ra corrupit altera cui fucccdii vel agens: gcncräs vuafoi inacorrupit jliampus enftentemttune lub.cifu5 rceipH forma fimüc.i.ipfi agenti Xlotandum eft $ m materia prima fuut liinulbinerfe forme ,pptcr boeg ’ m ipfa mate/ na natura,itcr puaexilltii öuiienliücs iuediöiibuo gb^ öi uiduur t reupit in biucrfis ptibusfuisbiucrfas formas: fed in cadcm portionc materie nunquä fifciillanl biucrfc forme fuBjlcsrfcd fuccelftuc.f.modo linormodoalia.th iucorga vaa priât alientcorrupitca.fed fubicctû eil com niune ad omneo vt infra paiebit: ^le nota $ forma eo iraria no fit bc nouo nilip noua actionet bifpóné agens cóirart|,p quc craiin potentia craiaciiua t ma inpoteiia paftiua.t hoc eft qö'cönicntator bicit buodccimo mciba. cponmes forme que funtin materia pma in potentia pain ua fiini pmo in potentia actiua. ^tem bicit cómcniaioz g gt;necefte eft q-iftc forme funt contrarie: vt prime 'begez ncrationc.gcncratio t corrHplio runt limul natiira.tcoy ruptio'coniraria quia gcncratio vntus dl corruptie alfcz rius.t ideo per candcni actionem per qua agenseorrnm pit vnam formam general altam t cconuerfo g » no aducr tunt Oucentes in otimi gcncrationc funpliciter lui'Ps^tie ri rcfolHiionc ad inatcriâ pma ita g gt;nbsp;omnia accidena qput fucrantcornipant fimptr t alu bc nouo fin lotûftât q“'* tune gencratio mms non diet corruptie altcriosrledms tus effent biUinctt.

lt;E’'eltide fotmedementor funt contraries i^® OicunturpaHtua quodainodo cfle contraria ? quo dammodo funilia.

AT ^nfert bnisconclufioncsrfccüdam ibi Pndefiaiiq. IPrinto bicit q- c* boc apparet g - forme ekmento? fulp/ ric qma mutuo fc corrüpmit.t taco palfmaquodénobun turpria circjquodämodo finnlia.nam palfma fuut in pnei pio cótraria agenti in fine ^o fumlia; vtapparct pmobc gtiicratioue-t.vij.mttbadh. Ïlotandumglcribic.ril ineibal B.g’contrariabicuntur que inannic biftaulfm,? prias 1 non foluin fin magis -tminua.-tideo cu Äleraii. crcdiditqualuates primal die formas clciiicnto: ^buude mcnta fubftantiamcr elfc contraria ad iuuiccm:vi paictic cudo be gcueratione t quarto mcibaurojr.fcd hoc no eft vcrum bcforimsfubUaniiai.bus quia fubUantie lufilelt contrat lum.fcd fi accipiantur contrat ta elfe unproprie et large fin pei fcctuin t impcrfcctutnunnc eiementa vt lit bene funt co'ntraria i mutuo actiua- rpalfma per qualita/ ICS ftrprtas: vt apparct prims bc gcncrationc capuulo bc actiuistpalfiuie,

Cinndefi dliquafo:po:a liniplidafunriqnCrBm fo;ma caret contrait,o.-connnset gjifte fonue lût nee gcnerabilee nee coKiipiibiieeuH’c ft babtnica fubiectumcêinunc»

ff “3nfértfccundamcondufioncî btcens.g gt;nbsp;fifintaliqua corpora fnnplicia quorum forme cairntccniiari)S huiul/ modi formas non dfe gencrabilcst corrupnbilcs nw ba here fubiectum commune contrarijs vt lum formecelc/ lies. Tflotandum g-genciaito vdeorrupno vd natura gcnerabilis vd corruptibtlis noH funtvbi non ell con/ irarieias vd fubiectum commune : vt patci ex libro bc lon gitudinc t brcuitate vite:quia natura non ponit 8iliuu5h nc palftuo ncc cconuerfo. quia fi fie: tunc aliqutd Icciirct ociofum t fruftra.fcd beus t natura nihil faciu tfrultra vt bicuur in primo cell ic.


-ocr page 189-

^î^ecUratumcftigitur ®cànffl co»uptiof3 en humt factioniß eoycll contrarietas tjiUensÎfu *8.ro2mi0:t cóniunefubicctum quod nuUam'babct ÿpîiam fœmanrfcd potenria recipient numeruj mfoîmas oiuerfas mfpedet :numerum Pm fo: hiaa omcrfaôuumerotîque Pm magie 7 minus* tÆromnibus pjecedentibuscondudit caufas genera gt;nbsp;nodis t eonuprionisiftomminferiomin.t pnmo facit15. TOindo er bocibi elicit quandam conduüoncui aliam ibt lt;tqwiaidud. adbuc circa pamam buo factt.pn'mo et «ictis condudit caillas gencratiôis.fecundo et biais olld oit quomodo pjtdicta condufio infertur ibi £t caulâ toz tins. H^iimo bictt ^cr picdictis bedaratnm eft quod P^dl condudicrbictis ^caufaconuptionis entium tfa ttienis idcftgcncrationis fprojum cftbuplcr.f.contraric I’s que cd inter fomiao fubdantialcs.cfubicetu ni quod ^commune omnibus fomiisidcft materia puma que c ^Potcntiaad omnesfomras nullam babcns befc;fcd c •^tipicns numerum fccundum biuerfas fonnas numéro ^(pecietî fccundum biuerfas ibimas fccundum magisc quot;’'nusided q-ipfa materia paima cd redpien« numerus ^Pcrfermas biuerfas fccundum magis perfectumtrniz quot;OS perfeaum coins font foimcdmplidum t mirtojus.

’^:€rquin buius totius eft quia boc fubiccrum re ^Pitpumitue oimenfitnes recipientcs oimenlio

?®lee fozmas oiuerfns numero: neefotmae oiuer fpeeie in tempozibue oiuerlis.fcd in codes rent ^æ non inueniturmfivna fbzma:^ eus boc q? ci” quot;'3ten'aeft vna numero: fi non effet multa poten quot;®non oenudaretur ab ilia vna fozmaqua reeipit ?fffctfozma in fubftantia illiue fubiecti:7iftudfub '^um effet impoffibile vtoenudaretur afua foz '','?oninino:aut cozzumperetur ilia fozma: 7 fieret «9.

F®denditquomodoülnd fequitur bicensqpeaufa bii/ Jj/'^lw fubicaum cd in potentia recipient fomiafbi 1789 in numero Tfpeeie cd quia illud fubicctum.f.maz ƒ’ puma reeipit bimenfioncs interminatas que funt in ƒfutia ad binerfos terminos i font recipientcs bimen pts inierminatas que dint in potentia ad binerfos rerz ,'008 tfuntrecipientcs bimcnfioncs terminaras. ‘|pgt;er ’® 'ut'm biincn iioncs intermmatas eft fubiectum mul i^iupoteutia.jCuius ratio eft:quia ft non babcret biz-v'^ones quibus biuidcretur non podet fimnl recipcre ^88fotmas nee fpeeie nee numero ndi in biucrfis tc iPObns fucccdine.fcd in codem tepore non effet nifivna in tots matcria:quia materia fccundum fc eft in nu ft non baberet bimcnfioncs non polTc t biuidi er ™itqtiercturq gt;nbsp;non'edet multa in potentia nee bcnuda fi®^?”’^®””® qjpodrecipcrct i tune fojuia effet m kJ^™'® ''*'“® fubiccti ided effet be fubftantia iHius fub „^'aeft effet be cffcntia cius ita qpeffetimpoffibile be/ ij^n ab ilia fomia omnino quarc ilia fozma nunqua coz ii?Pfrctnr nee alia gcncrarcmr. Êrquo apparct cppbi iç^honco interminatas materia pzima eft multnm in po iii•, iXdintcllcemin buius nota çp cómentatoz bicit WÏ*”^ dlma numero t etiam pbilofopbiis in ^9loci8 eômentato: feptimometbapb.oUcndit quoz li^ö uiatcria prima cd vna numero ï quomodomum ^fto poteft inueniri in plunbus.led tllud quod cd in potenriatl tale bicitur vnumnumero perpuarionê biffe renria^t tndiuidua^z per quas biffcrunt lingula ab iuice: T per pnuationem ctiam forme per quam rca etiarn bieif ede vna numéro t er boe etiarn quia caret foznn bieifcóz niunis omnibus fótmis.non igitur cd idem numero:led quia caret bifferentijs formai indiuidualid t er boc cnas cdeöis pluribus quia nuUatufomia habet in actu r lie ma teria prima eft eôisoibus fozmis fmipcftfoluin in pote ria.ita cum cómunicario materie prime cum oibus forints non intclligitnrnili pcr puarionéomniu forma? indiuiz duahü.T Va Ida cóicatiocd pura pnuatto.fcd materia pri maeum fitquoddä ens ertra aniniam quia cd fubicctü in diuilibile fcnfibilifnonb, effe ertra aniniam fin q,babét medium.led ertra animam fmtpfenritur autfnb formis T paffionibus.intcfligiturautem cffcntia per pnnationej omnium fotmax.t boc cd vcra imagmatio materie pme vtidcin bicit cómentator.

♦r’Ærqma fubiectum non reeipit nniltas fozma« ftmulnili ex boe gr reeipit oimenliones tree pzimi tu0:manifeftumeft g!fifubicctu5aliquod fitqaoci non reeipit nift vnam fozmamfemper cp cius fub lectiun eft vnuj numéro fimpiiciter. Ætquia mul titiido eft in co omninomec potentia in actu : 7 cp non oiuiditurfm fozmamznec fozma per eiue oim fioncni*

er Ær peedenti ant q0nc elicit qiiand.i aliam pclbne circa 5’buo facit,pmofacitqb bictu cft.fcctido odendit quo biz cta conclufio Icquif er pdicris ibi. tStca in boc. pmo bieit cp idem fubicctu qb eft mäpma non reeipit multas formaf fimul.idco jiptcr boe non rccipiflblmcnfioncs.j.f. inter minatasigif eft manifedn li lit aliqaid fubicctü qb non re cipit nili vna forma que femp eft in co talc fubicctü efimz pliciter vnu in numcro.f.in actuiin potentia ita q^in eo non eft aliqua multitudo nee actu nee potentia nee biutdif talc fubieai iper formas nee forma cius biuiditur dm eins bimcnfioncs.

CÆtcp caufa in boc eft : quia non reeipit quanti tarent pzimoante receptionem forme : quam ft re ciperet effet oiuifibilis Pm eine oiuifionem*f«Pm oiuifionem fubiecti 7 finiri actusfm finitatemilli 110quanritarió:7effet poffibileillam recipcre ma iu07ntinuG:7p9rtem7totuin.

lt;17 ©atcam b’ qónis vel ondit quo iuferfer bictisi ^mo ficit 13.fecudoonditcôuerfâidi^ ibi Çîi igifaliq forma c, 'iPriino bicit y ca b^êJ.qgt;illud fubicctO qbno reeipit ni fi vna forma cynüfimpfr nuHâbns multitudinc nee actu nee potctia ê biuilibile Pm formas: tota ca c ga nó reeipit quäritatc p’ at receptÓ5fozma?.f.bionc.nâ fi rccipct qnz titatc flus nalr tüc illud fubteciü eet biuilibile Pm format ga er 15 béret p qb biuidcref.f-quatitaté in biuerfis prib^ ci^ poffent rceipi biuerfc forme in fpé 1 lie illud fub, bint dertfpformas: farma ét biuifibitis eet Pm biené ci^ ga i biucrfis ptib^ci^ poffetreeipiforma cade Pm fpej 1 fie bi uidcref forma Pm bioncfuBi.âd 15 ét cü forma itrodurif fn fuBo bimefionato cadéforma idiuidualis ertederef Pm crtcnliÓ5 fuBi t fic act’ccnt limitatt tfinitiPm fmitateq n titatis fuBi:crquo fcqrcf q gt;nbsp;tails forma poffet recipe mags 1 min^ «a er in matori corpeeétmaior falté Pm 'Y’tiité 1 1 miori minor ét béret ptettotü ga eét biuifibiiis Pm biuiz fioné fuBi.snotandn q? fié appeter febo iqrto metba. in vnoqq5gencrc é bare pmüqb fit ca illo? in illo genere i ctia in genere biuifibilin é bare vnü pneipiu t fie cü qntiz tati i fuße bcbcFbiuifioqntitarf:bcbcfp1 plc:fuBc ^op accidés.gapquâritaté vt apparct.vi.pbificoçipapm.


-ocr page 190-

lt;r^i igtturaiiqua foJma ertquenon rcdpitmai^ ? mmue per ïnuilionem fui fubiceti: nee fubieeti^ biuiditur per otuifionein foïme’fcilicet per «us oi uerfitatcm.2JÊgt;3nifelïuin 31in fubiecto iftiua fo: me noneriftunt oimenfioeepnmitue : fed poUqj fo:maepiftih J6rinrelligo pollen elïc non poft têpueificutcft bifpolino in ommbue accidenribus inpnmamaterüX gjnoninueniuntur in eis nift fm qjhabet fomiani eriftentem in actui

(T odendit«nlequcntiam öme condufioms bteena qp fi cdaliqua fozina que non rccipitmagis i'minuóda fup/ ple 5, non Öimditar per ötatdonem fui fubiceti nee fuum fubicetum öiuiditur per founao biuerüß fpceic vel nume ro.2dl^anifcdmn cd epin fubiecto talie fount non eridût bfinendonee pumituß idcdpuuß ^5 founa fubdannalis. fed podqjfotma fubdantialiß in co cridcrit7 fubditad t tclleetnni buiuoquod bicitep podquam cd founa z criant quod intcUigit ep bimendoneß etcunt in tali fubiecto pod quant founa fubdantialiß cridcrit in co pod feeundû ede: idcd fut narnrant non pored fm tempuedeut cd be om/ nibuß aceidennbuß eiidcntibue in puma matcria.f ^ no (nucnitur in ea.f.in actu nid dm q -babcat founam eride/ tem in aetu.Sic igitur materia in qua bimendoneß natu radter pecdunt baefotmam fubdantialcmtrilla cdmulz ra in potentia t founa in ea cd dm biuidoncm fubiceti.de ad bedroerone confcqnenrio:d aliqua forma non binidif biuidone fubicen nee fnbicetu p founae: talc fubicetu non feci pit puuo naturaliter bimcndonce q, founaernce for/ htae pcr bimcndonco:fcd magiß econuerfo bimendonef recipiunt performaß. Xlotandum cd q»dcut bieitcom incntarorquarto celi Tmundi:agcno tranfmutans ad for mam fubdanrialem trandnutat ad aceidcutia propria for/ tnc.f.ad quantitatem ^priam tqualitatcm dmul tempo/ re:fed non dmul natura.nas caufa prior ed natura dmpli citcr fuocdtcturliect non fit prior tempore tc Sequitur lubrica.

TRde putauttSnicenna ep oifpofitio trift oinicnfionum criftentium in materia firn pliciter.f.non termin3taru5 eft oifpofitio Oimenfionum terminatarum in eatqua ,ppter oii fr ncceirc eftp:imam fo:ma5 enfterc in puma ma teriaantequa oimenfioncn ciiftant in ea.

lt;r*IPodq5 Commentator bedarauit naturam materie et forme gencrabilHmi r corruptibiliu5:boc crcludit circa er forem.icenndo ibi Cr quibuß accidunt.bietum cd priuß qp bimcndoCB terminate fequütnr formaj in materia quia omnia aeeidentia nunquam inucniuntur in acru perfecio in materia nifi podquam forma fubdantialiß fucrit in ea: bicit modo q, äuieenna ideo putautt q, bim endoncß dm plictter funt bimendoneß intenninate que crcunt in ma/ tcriarcreunt in ea fient bimendoneß terminate, f.podquâ aliquam formam commnncm.t ideo bint Âuicéna q? nc ceffe cd primam formam eridcrc in prima materia ante/ quam bimendoncB cridunt inea. Jdotandujed bic qgt; fient apparcter primo traetatu fudïeicntic Ziniecn. capita Io fccundo opinio Zluiecnnr fiiit qgt;in materia ptima fit for macontrarictatiß per quam formam infutitin materia pri ma meß bimendoneß. ^deautem treabtmendonefva riabilea funtfin vanctatcm fubdantialium formanimrfi eutceracum inter bigitoß mulripltcatur mnoluitnr t com plicaturmultaß figuraß rceipitupfa tarnen femper ma/ neteorpuß per formam corporcitatio comunem omnibus illißfiginiß.ita biecbat in materia prima effe corpus per qnancum formam eommunem eoniequütnr bimendonef fntcrmtnate.bec äntem corporeitae fin fevaeua ed ab bde forma in aqut ab illat fient eins aptitude cd reeipiedifor maß fpeeifieaa coberendicts fin fie aptitude eius redpi/ endiformas fpeeificas ed buplcr.f. vniuCrfalis c3? paa. ^muerfalts veto cd fm qjconddcratnripfa eorpozeitas 8bfolutc vt cömnniß cd omnibuf.IPropua vero vt ida corporcitas per aliquas bifpodtiocs apptoprianir quibnf dam formia T non aliis.t ita corpus in co q corpus ba/ bet bic principaliter fnpple vninerfalc t formam corpord fans Bfuit Zluiccnnc.

CT/Srquo accidunt cimalta irapolTibilia:qHOtuJ pnmum eft fo:mam no oimdi per oiuifionem ma tcr1c.'qua,pptet non recipict oiuifioneincipfa^ ce etcma no oiuifibile p oiui fid} fui fubiceti % ipa non habere contrariHni fuccedens fibi in fubiecto»

ni3mp:erer ift3m fibi\pp:iani... , tl'Creludit idam opinioncm biccns qcr ida opinions ZAniecnne accidunt multa ineonuenientia t ponit d“®®“ or ineonuenientia que ad cam feqinitur. l^nu'quot; S’ forma que ptceedit bimendoneß non biuiditur fm bioin oncm matcric:t fie nulle mode biuiditur.quia fitm ^pp ret er fimo pbfdeep biuifio non bebetur alteui mfiEd® titatcm.pmo e» ,quo igitur forma corporeitatie u®™''?. peedit bimenfiones t quantitatem t ipfa forma fin n n btuidifnr nee materia in qua forma rceipiturßn#^*'^ cundum fe non bmiditur.cr quo fequitur impedloHcr q’ipfa forma fit ftema.nam cr quo non crtcnditurrin tenfionem fubtccii nee btmditur:nce fubicctum per ca niditur nee rrtenditurrfequitur q non eorrumpimr gan pattatur er quo Pmipfum non ertcnditur.ceqne nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' quimriertium inconuenieno.f.q illa form« contrarium fnceedens fibi in fubiecto co qued pMWP. d per fubieemm.-rbec funt abfurda fnpple qued diet qua forma matcrialioidorum infertormn que non bin rctur biuifionc fubiceti c qedetetema non babens co trarium fuceedens fibiin fubiecto.Udda ctiani d“’'^? meennenienß fi ita effetq-marenam nullam alwmw^ reciperctbabendo illam fibi ^priain.nam er eue ut maedet fubdantialiß qjfcqucrctur accidentia fm om fioncs baret ipfi materie aliqucm actum edcndit«p Tideo aliam formam non appeteret nee reeiperotlaigt; edéndum in aetu.fed fi rccipcrti boeedet ^picfquot;®? edert tunematerfa repcrirefur vel poffel nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;‘Aiofo/

rcali fine onmiforma fpccificarcuius oppofitum po‘ pbus beclarat primo be gencrationc. Jlotanduu q boe quod biciteömentator non cd mtcHtgcndum $ fioncn interminate pedantinede actnali fimpl'^i^r’jj ncm formani.quia ncctpfa materia ua fimpdcitcr formam.fed bimenfiones abfolutccum fit er P®'!^ i.-. rie cómuncs funt omnibus formis.r idco preceem formam vcl illam.Pm vtro q » babent bctcnninafau q titatcm q? ido:jrterminos babent a formiß jopni®’ quntur formas ^priasrvt fupra bcclaratiim cd., CTiCinn igitur fucrint occlarata Sjî.ifta lt;PP;'?f^ bus gcncrabilibuß 2 conupribilibue er parte iuui cti 7 er putte forme erqmbnß acciditiftio^tiw» generano 7 corruptio. f.indimduie eritoiPua per fe.Ær fuit oedaratuni ci oc cerponbna cdcltipu» ipfa effet nccgcncrabilia nec eonuptibilia negau ca habere fubicctum rccipiene nuincrum 7 ou»« oncm per cpftentiam fimplicium oimenlionujm co primo ante eiiftcntiam formers ipfum die 110 tentia mulfum ? vnuni numéro.? negauit fctuia«


-ocr page 191-

fOîpojum cclcfhum oiuidiper Muffionem Ïw' fub Keti 2 elle fmitaruni acnonumtpwpter quod fin»* lâtcm eo:uni co:pojum : quoniam potentia tori-116 in fo:mi6 oiuiftbilibus per oiuilionemfm fobie Öl 'eft niaio: qs porentia parris.

irSHendit mode quatqualia lit materia eoipo:^ celez ftimn.i pnmo facit boc.fccûdoeendudit intentionem bu iuscapirali bctcnniiiatam;ibi.©ecl3raramell, 5n fine buiue libii circa pritnü Öuo facit.qt pumo ortendit genez falitcr quarts ertmateria t forme edeftium corpo? p gez nerationem cok que fuut.pp'ia gcncrabiliV t corruptiz bilious.fecudo boe idem bcclarar p ea que fuut ,ppria ipz fie corporibus cclcftibusribi. THajfi forme coy erirtciêt in materia.TJbrimo bicit'qjcö fuerit beclaratum ab 21p. caque fupra dicta fût cfïc ,ppria gcuerabilib’z cornipnbi libus tam er ptc materie qïer pre forme er gbus .pprijs contingitirtis genernbilibu«rcorruptibihbus getterario îcorruptiort fuit etiä Öcclaratü corporaceleftia non ec gc nerabHi8 T corruptibilia igifncgauit illa ^gt;pria eriä in cor poribuscdcrtibus.Ætfubdir recapitulando ilia ^rpriaq iupradicta fût.f.neçamtcorpora cclcrtia habere fubicctuj tecipicns numcrn.ubiuilioné p boc qrnon ernt in co bi z •nenlionce fijppliecs.i.intenninatr prmsan illam forma filbrtanttalé boc eft öietü qgt; fubieetö corporücelcftium no elfe biuifibilc fient materia generabiUum qrnó ernt in co Pnmitu6bim'’nfioncs intermiate gbuafiat bmilurc ante recepnonem farme ippne non ertmnltu in potenna . f5 tilvn mriumero ucgnutt et forinaseorporr eclertinbiui dipCr biuifiortemfubicctt cr be'e ftcit q’ipfn non b5 p qS hnidariante fufepnonej forme namralttcrrnegauit rtiä trcodon formas corpoyedeftiam cde fmitarn actionuj P f nifeten'fuo^ fiibicetoypctcntia totiuscft maior pete tia ptistita finitafforn.cpfinitatem fubiccto^ z vniuer falitcr vidcf fic argucrc.SUbicctutn i quo primo trin biz menlioncs fimpliccs que für in potentia ad biuerfosterz minrs mediaiitibiio qbus bimenftonibus recipit formas fubftanfwles talc fubtetum ell t multa potentia r cr boc eft fuilecturn generatiems r corrnptionie non recipit pri nio biinenliones fimpliccstS. aóetandüdvt bicif in ^gt;betnio be animatacetdentia magnam pfem coifci fir re. tutu itritur in eorpotibus eeleftibus vtin irtia mferiorib^ tepertanWr biucrlimode btmcnfioncs T arta accid^rta er biuerfitutc accidennuj arguitur rónabilitcr alia r alia ng tara fam forme q; materie.

C'Hlamfifoduccoaim enftcrentin materia oi Iiienftonibu6medianiibu6:tunc potentie co:nni firent finite ptopter boc cp oimdunturper oiu'lto nem ftii fubicctiXum igitur imicnt coram actio nee efle infinitasicondufit commfotmae non eri ftere in fubiccto mediantibuo oimefionibne.f.eao non die potentiaain corponbus: r ocmonftrauit er oim-rfitarc potentie totius 7 partie in fb:mi6 oi uirib’libns per oiuilionem fiii fubicc i impoflibile eft elle potenriam in corpore finito:quc agat actio nein infmitam : autpotentiam infinitam in corpo re finito.7cum fingebatunniftis proporrionibna inucnit porétiae ccleftca agcrc actionem infimta condufit baa virtutes non efle in corpore omnlno necbabere materiam recipientemeaa mediantiz bus omunlionibuarnec materiammultaj in pore tiamec rccipcre magnum 7 parnuj ncc babcre co irariunr.t totnm boc feqmtur ctboccj forme cojt Sännt actionem infinitaj : teft omne boc probat»

in naturali pbilofopbia.

COrtendit naturam corporum edertiu pea que furtt,p pria ipfis eorponbus cclertbus.- rprimo oiicndit formas edeftes non bimdi per biuifionem fuoi p fubicctoruj: ncc rua fubllaiitij rccipcrc formas mcdiantibus bimenfiont bus cpeonfequens non reetpifit primo bimcfioncs. St cundo ortendi tquo ca rceipiunt ibi.tqr manfcHficil fen fum.primai ouas fin qjöuabusrömeus .pbatcorpa ce Icrtia non recipe formam mcdiaiibusbimefionib*^ ncc ba here materia multfi i potentia tbi. ^tefi fuit pferutatus. H^rimo bint qd öietüeft q gt;formaedeftes no crût i mate ria p bimefiones pecdentes qrfi fic effet tue carû potentie cent finite.1.finite rirtutcs 1 finite acrtcis co 9 bmidant fmoinihoncm fuo? fubtcetorum.cucrgo actées forinay lint infinite i burationc: £óduditur iplas nocc in fubtez cto mcdiantibus 0imcnfionibn67 ira no fût potentie icor porib^ ncc forme inaleiialco t boc öemórtrat Pm 2l}r.cE Öiucrfitaic toti^ c ptis qéiformis ömifibilib^ p öimfiécs fuoy lubiccio:p.nü ipcffibilc c $ icorpefintiocrtrtat poz tctia corpea qagatactió, tftnitü vfepuerfo. £c quo.n. biuidif f.biuifionc fabiceti necefTe éipfä finitan vfifini tarif5 fini aitcné vel ifinitationefubiectoç 7 fubdit q^cü Xlç.figebat iiltisjjpofincnibus ficcuidctitibust yidû potenna vel formas celcrtes agcrc actione infinûâ cócluz dit Ulas vu hires no ce i corpcneebfematenâ recipictent cas peedetes Ömiéfiones cc quo Irgrur q -nóInit materiÜ mutm i potentia nee ipfcrccipiut magnücparuü.i.nó cc Icndäffm intcn ivnc rubicttuta ^in maion pte fubiecrf fit maiorps virtutis timinori minor nee nias tlk forme bntcétrartn qr nó-ffit palfibilcs ci quo nólubli ut 1fubic ctot oia üla fcquunfcrbodpirtc formcagüt actione infï mta vt öcclaratü é in naturalipbilofopbia.f.in.vij.pbfz fieo^r t fimtlib^ifh^ réis pot fic förmari.iUemotor vl'ilia forma nó biuidif Ömifionc fui fubieeti vel moucf que agit p tempus infintürmotorcs edi vel ferme fuut bniuo.erz go té. ^tem notandfi q ?forme natuiaies Öiuidunfbiz uifione fubieeti fut vt albedo qè in pieté biuidif p biiiifio ne pictis.t be talitus virmrib^ femp é vnü Q’ê maior in maioricorpetminoriminoriecteiis pib’vt ^baf.vii'i. pbfficoy. 3tê notandüep ficut,pbaf i.vitj.pbffieoç E poffibi'i; c potentia ifinitâ vel vit nuccrifterc in corpc ita vt fit materia vel qrcünullü corp’ poHit cê infniiü vt^ / baf tertio pbfficoy t primoedi.t müditpotentia vel vir tos corpe eriendif cncnlionecorpis in quo confcqf oêm vinutceorporcâ cê finuä.t fenó agitp tempos nnitum ep igif agit p tempus mfmiiü nócnlhi in corpore.

lt;r.ltt cum pcrfcrutatuo oe natura iftommco:po rumin pancipio cditmundi fuit oedaratuj ipfä clTc fimplicia:eKboc 9Jmo:u6 comm fui# limpS ce0:7 cp natura coïuni eft natura nee grauw nee le uie.i-mtlira penumaraDifponi per grauitaremr leuitatenuJirt cumfuit occlaraiu ci q ' corpora gra uia7 leuia funt contrariarquia motus coruni funt contrari).2lmpliu0,tg?motus corporum celefti» non babent contraria: cóclnfit bec corpora efle gc ncrabilia 7 corruptibiliatî ipfä nó babcre fubieetö recipiens oimefionc« prima receptionc;ira tp fuc forme oiuidantur per oiuifionc fui fubieeti: 7 bic intendit cum oirit mprmcipio celiï mundi grfoz me borumcorporum carene contrario t fubieetö qneadmodum condufitboe idc5eriboc gpmonte eorum a principije qui funt in eis funtinfiniti.

(T'jlbif ponii Iccüdüróoêad boe bice« q-cü ap.fûit per ferutat’ be natura cojpoy celefhu i primo eelttmüdi fint

P


-ocr page 192-

niani'cffu ilia co2pacfltfi’«tgt;Hna g hoc ^motus for ßt lïmplKcg ïrtiâ g ^ co:? natura nócgrams t Icms : fcit et Hiatus cotpagrama vel Icma cc contraria p boe cpmet’ coj: funteétrarij Tq:motus co:po:neclediü no bsprium igitm-fmtetinantfcrtn ipfa eotpacclcdta nó bre ptrarin. ^aöt non bjprin cdtgencrabilc t ineomiptibüe. t ideo cóeluditco;pa eelcdia cc ingcncrabilia t icotmpnbilïa tp fa etiant nóbrc (ubicctuni ^ ptimo redpiae öimenfïones mediantibusquibus redpiat fotmas fubdantialcs ita ggt; CO? : fotmebiuidatur binifione fubiceti acfi fie argucrct 11 lud qbnó bjrótrani tnee efl gcncrabiledcc eoiiuptibilc, T eutus fubteetü nó rccipit ptitno bitnenfioncs ita q ,fua fotina bimdaturpbim'fioncm fui fubicctt eclü cd bmns. ergo teboe edqöintcndebatpbsptimo ec.tmun.eom bidt q» fotmeido?: cotpor nó babent cétrarm t caret có/ rrano vel fubiccto.cr boc volcbantcóclndcrc candé con dufioncq5 cóeludit.vi|.pbyfico?fr ifinite act0is. 3flo ra cp in cotpibnsfimplicib’ motus arguit naturâ.qt ficut in minis opatio arguitfotmätträfmntatio materia i (n cclcfiibno motus facit fcirc natura qt alius t alius motus orguit aliam t alia natura tpnni’motuspnmä natur35. ideo a^.pnnio cdi Tmn.er namra motus eircularisq: cd aimsamotu recroîtq:épnm’ inter alios t fimplidfli inu8,nó bits cotrariutarguitnatura alia coipoç ededifi a naturisido?tmftrioy ptietem t fimplidotem î fine co rrario t cottupticne.

CTjlHt quia ntanifeftum eft fenfnf cp co:po:a cdc/ ftia redpiunt oimenfioncstr eft impcflibile eas re cipere oinienfioncs teninnaras fm fuas foimas: nec recipere foimas medidnribus^oinicnfionibus intertnmanstfteut eft oifpofino be foimfs genera bilibue f coKuptibihbus nceefTe eft ca.recipere of n^enfiones tali modo:er quo non cótingit feunas eojumeflcgenerabilesf eoxuptibiles que eft ep mareria eorum redpiar oimenfiones paina rece phone medfantibus fuis fournis ? nó recipiene foi mas mediantibns oiincnfionibus eriftentibus m ew potenhafcilicct non terminatisrficut eft oifpo fitio,in oimennombus que funtin puma materia cumfo maiftiusmaterie. 0ed oimenfionesque funt in materia telefti:funtp:op:ium p:op:io:um eins.

lt;r Odendit quo cotpota cefefta rccipiut oimenfionest cd ipodibile recipe bimenftenes tenninaras nifi p fuas fotmas ita ^barü ciam q.'nórcdpiunt formas medianti bus binwndonib’intfrminatac ficut fadut generabilia. ergo necede cipfa corps ededia recipe bimenfiones tali mb er boc no coucnit cos ec gcnerabiles t cormpribilcs 7 datim fubdit idu modn biccns.q? inateria cdedis reel/ pit bimenfiones fuas prima reccptoe mediâtib^fuis foi mis 7 nó redpit formas mediantibus bimenfionibus nó interminatis.i.q ' cdcdibnocorpibus bimefiones nó pre cediït naturalifcr fuas formas nee terminate nee intermi/ natc ficut i bifpofitio i bimenfionibus.f.itcrminatis que funtimateria pria q precfdut natu raliter vnaquâq, fore ma ipfiüs matenc.f^ biméfioncf q fût imateria eclcdi fût ;pprin ;pprioy eins.fed ê bicendu q. bimefiones cdi firn ph'dtcrfnt ficutaccntia ^ipric ^priaq cófequunf forma » matcriali. yiotandojq - ficut pm.fcribit circa fmee.t mö.in natura cclcdi cd fimilc forme naturalic forme ab/ dracte.efiimdaf.n.forma cclcdis forme naturali co q, ip là barcorpsri fuometii circulare r: ita e icorpe q'inonetp ipfî. SS’dmiilaf forme abdracte qr forma tails nó biz uidifpbmifionéfubfcctt i quo pp qönóbf bre fubieems nee prium ipfa matena cdedis rccipitp forma ccledeinï adunatur cum ca fine aliquoad cuius adunationein na/ turalitcr cófequufbiincfiones corpalcs hcut 7 alia actus qfût idc numcro.vcrûtnnôfûlicclo format fonnatu idc numero iia pfette ficut i forints abdractis rccipics 7 reet ptuin 7 intcUigês 7 intdicttuen bui’adunatióes iterfot ma celedé7 matenä fuam.7 qifomta nóiCobcrctmaicnc fuc mediâtibus bimmftonibufficot forme gcnerabiles 7 corruptibileo ; 7 ió ilia materia cclcdis bidcrt ab alijs for/ mis.7 er boc feqmf étvi fubdit ibi pm.qride forme no bt uiduf biuifionc corpts ficut intdlcct’.7 lofim natura ml intdligibilia 7 ai3ta. Xlotandu g ; bimeufionesq lutin materia pria fût i potcntia ad mulias figuras 7 tcrminos qr vt fûtinterminate nó bnt ede aforma.fjmagls font er pte materie.bimefiones vero ededesnöfuti potétia ad ccledco nó fût i potcniia ad plures figuras vt tcrminos: qr totü fuueécü naturalitcr poilfonua. ^ó cónicutor in prio cc.7 mn.bicit 3,cé detnento?: .ppnus êad ec mate/ rtc 35ad cc forme.corpus ait eeleße ccólrario. nâ fun ce ^pinqui’ idc forme: 7 cr boc êq, cdû up pôt bre majore quantitate ve1minoré qr pótfintias inucmri t reb’p for' mas 7 illud bidt cómétatorcirca.4.ccli7 mondi.

X cum fuit oeclaratu ci oc coiponbus ccleftibus comm fonnae elftere inlu^ lectm fuie rali eriftentia qr non oiuida tur per oimllcncm fubiceti. Æt q eau fa inhoe eft:quia non enftiit in/ubiectiefm g? fut oiuifibilcerfuit oedaratum ci gnfte forme non co ftiiHuntur per fubiectum:immofunt ablfractc in cllc:quoniani cumenftunt in toto fubiectomon oiuidunturpcr oiuilioncm eius:contingit q’ufu conftituentur per fubiectum. Illon eniin epftunt er eo nee in toto nee in partc:7 vniuerfaliter nee» tndiuifïbtli.

lt;r'|ßgt;odq5bctcrminanft 7odcndit f0rma8 celedes non biuidip biuifionê fuo?: fufaiccto?inee bre fubiectn i paté tia pntcr bcclaratbujufmodi formas nófublidcre meep fua fubdannä nee ecóuerfo circa gd buo facit prio facitqd bictû é.fêcûdo drca boc crdiiditcfrorê quoriictâ ibi gbi/ ciitindpi. ]^;imai boas prio facit 9’ bictüc. lebeer bbc infertquädä pcloe, ibi. Ætcü ita fit.'fl^rio bidt g eus fuit bcclaratûab /lîr.be natura eorpornedtdiû 9 gt;eo?: forme ernt i fuis fnbdätiis tali mó.f.9 'nôbtuidâfp btaifionCm fuo?: fnbirctonij 7 main fuit ci g? câ bui’ êçp nó ernt bu/ fus forme i fuis lubiccns medianb’ bimefiones er quo fc gf g » no fût bmifibfes ió fciuii bui’ formas nó códitni in ede p fua Cuba prio fût forme abfolutc inec.näcû findto/ tofubiceto 7 no biuidäfp biuifionê ei’: fegt g fundfe no fiep fun fuBm ncc fublnt ppte neeptetür ifa no fut quan tû ad fuû fubfidere i pte bimfibili cr et feqf S ’ but forme nô bât cc fimplrfuio fubdâti|8,qr ois forma bat elle fus fubiceto pditmfmec P fubiecin 7 ió tail's forma nó peedil fuû fubiectû. Arteta vt bidt pm.fcb’o pbyli.mä 7 forma mutiio fût fibi raufe ita ÿ ferma bat materie «tû cendi7 materia fubdétat forma 7 qr corpa ededia né bnt materiâ q ßt i potctia ad actû vt babert pot cr.viii.pbj’.7.iii[.mc tapbr.7 prio ce.7 mû.a pin.nô rccipit formas mediâtib’ biméfionib’.iômanifedû êformas nófubfidere meirep maicriä nee corpa ccledia recipe actû edendi a fuis motori bus qbicâî lue forme. ^Ic nota g?pm.bicit. vuj.pbp. g, motorcs i nulle corpe fût 7 boc bicit 9’ crifiâl i toto fob iecto fuo bid b, tpitclligit bic bao formas 7 i toto ^tüad influentia 7 motnsque in deinfluant.vnde in.vii|.bicif g gt;in nulle funt fubiecto quanfo ad cridcre nee in ptc biui Iibilincc indimfibili.


-ocr page 193-

Cj£r cumita fit ncccHTc cdvtfo:ma qua mouêf fitilia adqtiamonen€gt;^n fotmieenijcoftitutis g tua fubiecta oifferunr.f.çp fotma qmouétur nó eft iHaadquâmouéturtrcîs fc^mabuius.f.q niouet ad feipfam pficieda p alia fotnia uecefTe ë vt fuu5 hioncrc fit finitu cü nó mouetnili cumouehtboe ét cft vnib /Que mouenât Sri.adopinandu cpfo: iueco:pop celeftiü nó funtpIKtutep fua fubiecta: qm tune motus eo:g eflentfiniti.

jr^nfert er bicris quads pclenc circa q , buc facit.T^^a facitqd bictü é.Scendo circa pxdicta odbnccócludit qf/ da obicctÓe0'’que put fibi fieri vel refpódetgbufdä tacitis qónibus ibi.Ætnócbicendii. I^timo bicit q? cü ita fit.f. jeu fojineceleHes nó conftituunfinerte p fubicetü. ergo neceffecd q, iedertibuGfotmaquaftt mot’fit cadécü illa ad quafit mowsiinferiotib’nócilla ad qua fitmot’.fed founa qua fit motuaiinferiotibua nóédia ad qua fit mo ms.i.dfteicG t finis öiffirót et boc ^bamfiati qjois for/ ma que numero ad gficiendn femp aha fomia fuü'moue/ te be neccrtitatc cfinitu. Jfuius róéqi buius fotma non mouet nifi mota ab appetibiliqdêipc finis.tió babito il/ fo fine ad que fit moms certat motuftquiefeit q, moucha mnvtbf piio be gnänone.babitib’cni eriftentib’ i ma/ teria ccrtat mot’ ietfubdit q- bic fuit mû q-mouit 21v* ad credendii q’fonne rotpotedertiu nóconrtimüf in erte Pfuü fubicetü vtfupple motus coyeffent finitiacfi äy. fimulari fit nulla fomia córtituta iHcê pfuü fubicetü mo/ uetptépus infinitü.fed foîmeedertes moiicnt p tepus î finitn.crgo tc.quare nócórtituunfinerte p fuü fubicetü;. 3fiofandü q,ßcut bf.n'j.mct3pbf.q)i ftpatis a inatc/ fianóöiflêrtfinis t effieicns.fed i matcrialibus bilTcrut Ida buo qb mouct nosi loco biffert ab il!o qb'ell dfietens motu:Tqbcfinis mot’.vcr.gfa.balncu bupliec b; fo:/ ma vt ibibcclarat pine.fin awiicrtraaiam. fcdpillam foana quc ein aia bcfidcram’baincij.t io bce lbtina cft agensbefidertutmotn.fonna aufqeft ertra aiamêin re finis motus T nó agens:: : ió fomia balnci nó eetimate/ fiattuneipfa cademouerct : Pm agens : Pm fine ifie cft mtcllfgendü bc motorib’eotpohbus celeftiü. Pm cniin cp funtfoiinecoy-fcd bic lut agentes motü.Pmvero nó but aliquid cé.f.matcriale 1 fût fines coy nobiles mouentes fft finis.

Cn’Ætnoncftoi'ccncIu qifo:mc'qHi'bu6 mouétur cojpacdcftia fint alte ab eis ad quaemcnétiinnl , leqóebétcë not materiaoiot^q/qcarent fitu fut fotme adquaamoucnf.’cû ille quibus mouent fint fojmcin matenjatr fi fint oinifibilcap omifionce earmquoma fiita eët:tücfile founeetifterct ï fuie fubiectiatî mouerétur p motu fubiecto^j7 lie onn derétur p oiuifionéfubieeto^z-motü-n-fi mouétur eficntialitcr crit Oiuifibile eftentialirer : ?fi pacci denspaeddee.f-fuii eé mdiuifibili p aceno.ergo nibilëïcotporibus celt^ibuequo foïmaq c moP biffcratabeaadquac motusrimo fût eadé fonna 2 nó oiffenit nifi oifpofitióe:? fi ita cétttûc fuü mo «ere rót finitü:q6enimouenqn mouetapolTibile cvt fitpuncipiu motuacterni:vtbicit Sri.? q: in triligéo7 itellectü idëico:pibuoccleftibuett totuj I’oe oictncliinaÜio.

IT^reludit circa bicta buas bubitationcs.Secunda ibi. ^1 nó fuit bictü.Æirea piimnponit obiectione bicens S’uóébicendüqamp;'fomteci.mouêteclü fiue co:pa ecleftia

luntalic abeis ad quao ïnouentnfa q’illa fomia ad qua; fit motus fint oio imatcrialcs forme : earctes fitu. foime Vcro q carcnt motü ertccnue lnifo2inein materia ç biuifi biles p biuifienéfubfeetoy in quo fût ocindc ercludit bic cû bicit. Quoniä füt.a.bi.qifi ita cetvtiü bietnetue fe qucrcfiÿ illc,forme efficientes inoiu fiibfifterct inerte per fua fiibiceta : inoucrenf p motü faoy fubicetoy fient cft bc aia noftra que co mouct coipusnoftrü ipfa motief per motü eojpis crquö fcquercf qi bumf. forme biuiderctur pbimfionê fuoy fubicctoy.nä ocqO'moocfc biuifibilc: qd.n.moueffimouef ertentialrieftclfentiafr biuifibilc. ff Vero mouefp aecidcstc bifibilepacenstt q’bie funtipof fibilia in formis cclcftib us.igitur appel q, cadc; é forma in cclc ftibus qua fit motus : nibil cft in quo biftcratiim/ mo funt cadem non bitferentes nifi bifpoltiionc . nam fi bifferuntrtiine fuum nioucrc cfTct finitum.quia fie monc/ rctur quando moucrcttquando mouétur quads mouct: impolfibile cft vt fit principin moms cterni: vt bieit 21y. viij.pbf.tidco intclligcns ‘rintcllcetum idem funrin cor poribus ccicrtibus.it't itcm bic bcmuin aliis: : in.viij. pby.io.metapbf. hUota qnuouctur cft biuifibilc: quia omnc quod moticmr cft corpus vd in corpore, led corp’ mouetur per fci vt appct.vij.pbffi. 't:idco corpus eu; fit continuum per leeft biuifibilciquodautmouétur in cor/ pore poteft crtc biuifibilc p acens : co qibiutditur p biui/ fioncm eorpis ctiani bcclaratu elfin.vi.pbf.que tameni cotinuatione motus cft ipfi 5mobile quaniiieoq; continua tionem b; vel p fe vd p acensfm biuifibilitatem. Jfto tandumeft fient vultcómcntator.vii.mctapbffi.ï fceüdo• ce.t mnn.etema lient forme cclcfles fût,: corpora cclcftia agimt.pptcr fc prima mtentionerc ,pptcr infenora feeuda Intcntiemc.ifûigitur formccclcftes moucant eorpa cclc/ Ilia : ipfa non moucanf.motus ant earn eft ,pptcr fc pria intcntionc.moucni cigo ad fctpra0.i.vt fif fimilimdo ca/ rum ad primum principium que : in ciseöferuef: : idco non mouctad aliud npuu acquircndu.lcd ad eonfcruatio ncm fiic pfeetionis t Cc : vt babeno finttatcm bcambulat ^ptcr eofcrnatiotiem ciusivt bieit pmeta.rii.metapbp. 1 er boe non ecrtst motus earumrqr non aliud nouuni ac quirendû:er quo p; cpforma clfcctus motus : y ad quant cft motus in edeftibus lut cadent.

lt;I74:tnó fuitöietü «lu bfe aiam nilï,pptcr appe litûcxntë i,co 7 niotu localc:appcritue ante qui ci hoc corpe no c nifi quië corpus edeftevnup fe ap petes pfc nó pppotentia ernte î co oiuifibilë p ei* Oiinïionë.eflet.n.generabili7co::uptibi:7 Oicituf eë motu p pn'neipiö fepatu qöëieo:nó p pn'cipiis qóëps i co:7 becmó oidt viuü 7 intclligcs.2!;t,fi eet inreljtgcsp pten co nó eet intelligësp fe: 7 eët finiile bóliboc.bó.n-ëintdligcs p ptë in ipfo7 fi^ militer ëviiius 7 appetens 7 motus in loco.

lt;17 Ærdudit feeundam obicctioncm:: primo facit boe.fe eundo er boe Infcrt feeundam cóclufionc; : vlr . quot;|pgt;rimo oftcnditqr bietum fuit prius q iformccclcftes non fubciit per fua fubiectaralfquis poffctbiecrc qpimino q,corpora cclcftia non bieuntur animata nifi pcr animam criftentej in ipfis.f.,pptcr appctiimn : animam mouentem locali/ tener boc concludit biecns q? corpus edefte bieimrefani matum:quia cft vnum per fc : appetens per fe non par/ tc fui: vcI per potentia; criftentcm in co. drei cni genera bilc T eomiptibile. f; êvnû : motu ppricipiû t fepatü.f. inerte quod eft in co indiuifibiliter.il per prtnetpium iqb eft ps in ipfo.fed bieitiir bic vnum : intclligcns. fi sure; ertct intclligcns per partem non ertct intclligcns per fc 7 primo.fcd ertct finiile bomini:co.f.q 'bomo einteiliges

P J


-ocr page 194-

^èr partem fui: rMeo homo non efl intcHigena per fc to turn patrio t codem modo boe ell vnins tappetcs ïmo tusinloeo.f.per partemfiif. Jflota ficut öidecommen tatoseirca pnneipium eeli ‘imundu^ iamfiipta piealTutii ptum cd in eotpoabueceledibus foana t foanatum funt idem numéro maioa adunationc q, in idis inferioabua fleet non ilia perfectione vnitatia ficut in fozmia abdraetif reeipiensî rceeptum vel inteUigens t intellectualtteati fa buiusadunationis maions ed in ecto qs in idle inferio ribuo.f.q’fomta ccicdiß non cobcret inatcric nicdiantiz bus bimenfionibus.fed per feipfam t bimenfionesfim/ pheiter confcqimntur fennaintr er boc cdtp forme no bi uiduntur biuidone corpoa»:r er boc Icqud ^ buiufmo/ di formefunt intellcctine que non funtbmilibdcs perma tcriam:qiita biiinfmodt corpo!a fin numerum funt aniz mata t intel!igibiira:t ita fût animata per fe t primo t no per partem.

crJCtciuia vniucrralitcr oedaramm eft acrtone5 ilUuscorporb^ elle etemamtoedarabirur formam ctus non criftere per faum futnectum:7 fuunifub tectum efle finipler non compor»tU3er materia et fomiarquomam ft ira effct:clictgenerabde 7 corm ptibile.

tr ^t vnitierfalitcr infert cr bietis quandam eoneludoz nem:tcd g? bedaratum cd artionem butus corporis.f.ce fedis cdc cfcrnaimfeqiumr er boefórmam non fnbddez re per dium fubicetum:fequitur etiam fumn fubicetuj cc timpler non eomtiodtiim er materia t forma.edct cni5ge nerabilc t eorruptibile. be boc autem quod vltimo.f.fubz leetum ee!edcn‘‘'ncdc compofitum er materia r forma: tatiiis apparcbrt infra in lUo eapitulo. gtuod beelaratom cd «.vtapparuit in prima quelllone.

lt;L / -Et epoicutnrincipientc6 pbifofopbari^ ani me iftorumcorfwaim celeftium funtforme in ma teriistr ep acquirunt etermtatem er formis in ma tcrij0:nibii eftXontingit enim g) illudquod non habet naturam efiendi etemum acquirat eternira tem ab aiiort totum boceft impolTtbile. iHatura enim generat r corrumpitmon recipit ctcrnitarej ßb a!io;7 boceftnianifeftumei qui cenftderat fun damenta Jiri.

trÆrdudît eirfa bicta errorem quorundam bicentium g» anime cclcdcs (informe materiales t be fc eorrupnbilcs caequinint ctcrHiratcm a fornuo no materfalibus. f, boc nibil ed.i.falfum cdomnino quod bicunt.nam fi ita ciTet Tt bieutitteontingeret cpnon habet materiam edendi eter num aequirerei eiernitatem ab alio.led boe ell Impolfibi Ic:quia natura gcnerabilis t corrupttbilis non argrit cter nitatc ab alio.fed boe cd mamfedum ci qui cendderat fu damenta 21?. Knotandum deut apparetin fi.primice. •mnin.bee opinio fuit plaronieornm prime.f.q, aliquid fit crernnm quod tarnen potcd eorrumpneommentator bi cit circa finrm.viii.pbpfieorum:aicr.in quibufdani fuis traetatibns birit be boc corpore celedi fnpplc ipfum be fe cdc eorruptibile . fed acqiiircre ctcrnitatcm a fuo metore 21nierna r^o audice ^ba 2llcr.opinat^ ébupler cdc nc cedartu.f.necin cr fetr fimptr ncciu er alio: ptiges tame er fe vt commentator bicit in bicto loeo.f.viij. pbplicoru. fed 2l?.in fine primi ccli r mundi multipliciter t fufficie ter probat impodibilc Cdc etemum cum fit in potctia ad corruptionem.bicli cnlm ibidem: ^mmo ^ctiatn omne fpnupnbile be ncecditate epratrnpewr.

CzBgt;cdai'àtum eft igitur.cv boc fermone que eft fubftanti a celUzboc quod fuit bic Dictum quiddaj due inueniturptobatu ab Jlri.in fuie libn^tî quid daj fequitur ej fuie Dictie.tded apparet cy-verb» JIri.giiam oedarauit omniaifta i Itbrie qui non p uenerunt ad noe.’^ocetur ergo ifte tractatue fer mo oe fubftanria orbie.oigntozencm eftboc noie quod intituiauit boctituio.

07 .ioncludit mtenttonem buius circa beterminataj’ vd cpilogai cum boc in ponendotitulum buic libro biccns: 0.uod bedaratum ell er boc fermonc.f. iam bicio: queé fubd3iitia ecli:t boc quantum^ad naturam fui rubiciti ci fuc forme cffentialircrrr fubdit: gp boe fuit bicium be Iubz dantia cell t Oe all)s quibufdam accidentibus inuenitur probatur ab ZXy.in fms Itbriscrprcll'e : r quoddam licet non inucmatur crprcdc ab co poied haben er verbiß«^ Sed apparct nibilominuo er verbis Mnltoii. g gt;omnia illa betenninata funt ab eo crprcde que non pememunt ad nosti fubdit:qgt; vocetur tiactatuside be fubdantiaoiz bis;boc cd bictum g -er quoin ido libelle rceoUiguntur omnia que 2lndo.in pluribuslibris bedarauit be fubz dantia orbis.vocetur ergo ide liber be fubdantia o:bi0. nam bigniueedintitulan boc nomineqj alio.

JErfcrutandum igitur oc natura co:po riecelcdis 7 quid mteUigunt cum Oicüt ipfumcITe ftmpler 7 non compolitum: 7 ipfum elTe nee graue nee leue.

lt;r'|Pgt;oflq5eommcniator odendit que ? quails ell fublla tia ccli t natura comparando ipfum ad fubdantiam gew rabilium c eorruptibiliom:in boc capitulo odendit que« qualis cd fubdantia edit natura er fuoTubiccto t fuafor ma comparando ipfum ad comparahonein gencrabilms er fiia materia ■: fua forma.j£t primo facit boc.Secundo bcclarat incidcntaliierqucdanibubia. Eeitio rccapitul« brtcrminata in boe capitulo.fccûda ibi.Æt vidcim ^coi pu8eclede.tertia ibi.Ô.ooniam igitur cclum.üldbuc pu mo bat intentionem fuam.fccundo ereqmtur ibi. 0icaz musigitur.l^rimo bicit q iperferutanduin ed öc natura corporis cclcdis ided poltq5 bictumcd t odenfum quet qualis ed fubdantia cell er parte fubicctit cr parte forme id une inquirendum ed be natura cell quantum ad fuam compofirionem t quomodo intclligcndum cd cum biciz tur.i£clum non cdeompofitum:t quomodo non fit inz teUigendiim ibi vtrum ctlum fit compofitum cr materia tforma ficut corpora fimplicia:vet ficut animalia er corz pore i animait quia ad cempoftiionem forme cum mate ria fequitur grauitas vel leuitas que funt forme fimpliciz um aeeidentalea: vt patet quarto cell tmundi:tidco fub dit inquirendum cd quid mtcUigitui eus bieitur celum cde ncc leue nce'grauc.

C.^icamu0igitur o ' illHd corpus non componi tnr er materia7formarPm qp corpora genciabilia 7 comiptibilia componuntur. ‘Utullaemm poten tia eft in co omnino. /0mncenim in quoclffW tia non eft pctenna mfi ad ©no contradicioria Icili cet potentia quo eft in fubflantia.

(T^tprime odendit corpora eelcdia non edc compefita ficw gcnerabdiatcorruptfeilia fcilicctcr materia t foiz


-ocr page 195-

Rd folum ficut animaha crcoipojc t anima comparand^ ipfum ad fubcenucnicntia t bilRrcntia:fccunda ibi-Sed cum nos infpcrcrHnuc.£irca pnnumi buo fantquia pn ino oftendttcduni noncfrcfompofitumcr materia tfoi matficut limplida gcnerabilia î conuptibilia.f.er mate/ ria î feuma.Secundo erdudit ipfum componi er anima Tcojpojctibi.TRcmanetautem. Æirca pnmuin buo facit f m q pbupliciter pobat cdurn non componi er materia t fosma ficut ilia generabiha r co22uptibilia:i pnujo ponit boc er parte fubiccti ipfiue cdi.fecundo erpte fo:mc: ibi. Ætmaiùfdîmn cfî.pîtmo bicit . ©icamusigitur cpillud co:pu3cdcffcnon componitur er materia t fonna ficut gcnerabilia r conupttbiliazcuiue ratio ell : quia omnc ilz lud quod habet potentiam ad effe habet potential ad buo contradicto:ia.f.ad elfetad non efietmodocdum no ha bet potentiam adgt;on cflTe.crgo ncc ad clTc que cd in po/ tentia ad fubicctait ratio ilia poted componi fie . 0 rune illud cuiusfubiectum non habet poicniia5ad ciTe taic nô eil compofitum er materia r fo:ma.cdum dlhumfmodi. ergoïc2)0 aio: dlmamfdla bc fc:cum enim pjopsiafot mabatelfe ipfa materia bcfe non habeteffe. nam fihabc rct:tunc frutlra componerctur cum fo:ma : quia iam ha/ betet actum clTendi : ’t ira cuius fubicctum non dl in po/ tentia adiCATe non eil compofitum er materia tfoima : mi nozem beclarat fdlicct ^ fubicctum celi non babcat poiê/ tiam ad die:quia tuncenam haberct potentiam ad nócé Quodautemedum nonhabeatpotentiam ad non ecip/ fc bedarat.piimo celi i niundier hoc:quia fi habcrct illi potennam cum nunq5coizumpamr.pzopzia autan opera no cius polTibilis dI altquando coiJumpi vel tranfire bc fomtamfounam:quod idem dl:tune fcquccrctur $ illa potentia elTct frullra:quta nunquammduderctfmc quc5 nata dlincludcre icilicct pzopziam opcrationem . hoc aüt dl inipoiribtlc:qnia beustnatura nihil faciunt frufira.

CÆtmanifedunt ert q’ fomia qua mouerur non eftgenerie fonnurum elemento:uniqiiattuoz:qm li dlcnaat effetgraue autleueirmoueretur et fc 2 etiain per accidens;vt ocelaratur in’ octauo php licojum»

lt;17 I^onit fecundani rarionem ad hoc:r argnit . 0 mne quod 'mouetur localiter aut mouetura foima naturali: «utab anima.cduj’dl fic.crgo mouetur ab aniu.a:huiu8 rationis fupponit maiozem « minozem ponitin littcraig hoc gp fózmam naturalem que dl pzincipium localis con/ fcquitur fernper grauitao t Icuitas que funtcaufe 'imme/ diate motuslocalis.dligitur cozpuscclelle fic non gra/ ue nedeHczfequiturq! non mouetur a fozma naturali.

3tcm fi mouerctur afozma naturali;vtgrauia r Icuia poïiq5 funt in actu complete:vtbcclaratum dl.viij.phf ficozum:rpleniuo a commentatoze in tertio t quarto celi tmuudi.quarccdum non mouetur afoztna naturali.

CT^emanengitur vtnaiHra ciuc ïd generiena tureaninie.

(I7Ær quo liatim concludtt quod rcmanctqp natura ein s fii natura gcncris animc.i.vt natura mouens ipfum,fit anima. THetandum vt bicitcommentatoz tertio celi et mundizq’ caufa fozme clementozum dl locus cozum: ga non dlita be lotis cozpozum fimplicium ficut dl bc lotis compofitozum.loca enimin dementis funt caufe locato/ rmn.3n alii3autcm cozpozibuo dl cconucrfo fcilicet q, loeata funt effe locoznm.fcd tarnen dlfirn pzius t poften' u8;ita gp compofito2um illudquoddl maius tkaia p:i indiget loco firn fmiin d1e:tquod dl remotms minus in digct be hoc coir hoc eil quia fozma clementozum dl be minozi; r ideo accidentia accipiuntur:n tplioloco öilFcrc tiarum fnbftaniialmm .cum igitur pcrfectio deinen to/ ruu5eit lotus needTarium fuit vt formas clementozum grauftas r icuitas que funtprineipia motus localis qui/ bus mcdiauiibus habent mclinationcm mouendi ad lo / ca pzopzta cum violenter fuerint ertra ipfam natuiam.fcd loca funt magis dfeniialia vet minus fit r fint accidentia ad perfeetionemelementozum qs tompofitozumtpoirunt tarnen aceidentaiiter a iocis pzopzt)S feparari. 3gt;lotan dam ficut apparct er feptimo phylicozuin tertio t quarto edi r muntli aeommentatoze cozpoza fimplicia cu, lint er tra loca pzoptia mouentur ad ipfa a feipfis per accidens: quia cum in eta non billinguatur mouens a moto moue ret ipfa vt nauta mouet per fe.fed feipfum per accidens: Vf pleniuB beclaratiir tcrtio celi r mundi . quare bic con/ cluditmigp li cdum mouerctura fozma naturali mouerct fc per accidens vt cozpoza fimplieia grauia r leuia. £f quo Icquitur cp non dfet pzimum inotum;quia omnc mo turn per accidens rcducitur ad aliud per fe.

C^edcumnoe i'nfpcxcrimuèanimae que fünf bicnnuenicmusin eie duo pancipia ouo:um mo niuiuquozuiu alterumeftpztncipiuinmoiuerccii fcilicet mot116 adinfermaauraa fuperiüó.S»ecun dumeft pzincipium niotiie Iocali6:ïinuenimue ifturn motumeife contrarium motui occlinatio^ ma motu6rectiqui eiïclïentialie in cott accidit ei felfitudo;2 cogetm adquietem.Æ•.ideoneceIfeé vt pzincipium moru6 co:po:i6 cdcltie lit generis anime tantum:Tgimorue que habet drculariter lit morue pzopzmeantmetfin $ eft anima»

070 fiend it quomodo cdum cIl compofitum er anima: T fubiccto comparando ipfum ad compofitum animaliz mn fub conucnientia î biHcreniia : circa quod buo facit. iPzimo oftcndens compolitionemcdi comparai ipfum adanimalia fub conucnientia. lt;3ccundo comparât fub omntaitbi.Scdqmaaniiua que ell in to;po;c.iirca pzi mum tria fielt. JfSzimo facit quod bictutn cli. Secundo concludlt quaiictam conclulioilcm. Tertio refpondettaci te quertiom fine refpondetad quoddam öubium ; Iccun/ da ibi.ittcuj ita fitiieriia ibi. Æt anima que hic cft.‘(ßgt;:i ma in buss. pzimo er motibus naturalibus animalmm ollendit naturam compofitionis cozuj. Secundo er hoc infert natura compofttioms cell, isndeibi needleelf: vd potcft legi continue t melius.nam pzimo bicit . 3am bictum ell pzms immediatciqinatura mouens cdumeft anima . rlubdit epeunt nos coniideramus naturas quc funt hie inuenimus in ca naturas buozum motuum.

13num ell pzincipium motus rccipicntis fcilicet ad in feriustriftc motus eft er partepzimozum noiuralium fd licet cozpozis:qua firn naturam eft dem cnii pzcdominau tis: vt patct pzimo cell t mundi. lAliud eft pzincipium motus pzogrclfiuizi irtc motus pzogreiriuus conmarius eft all] motui recto quem motum beciaraiioni» vocatpzo pter hoc q, per ilium motum inclinafur cozpus ad locum dementi pzcdonnnantiszi quia irte motus pzogreflinus contrarius eft motui pzogreffiuo rccto:cuiuBpzindpium ell aniina.ideo accidit animalibiis fclFitudo in mom pzo grelfino:'!cr hoc eognofcunturanialia quicfccre: er quo condudit ftatim quod necefle eft:vt pzincipium motus ce

Pgt;


-ocr page 196-

kill'd (iattamin3:f qgt;motusdrculari0 quod babci fit^/ pïiuo ^m O ’ anima eft : fed quia in mom eckfti non acciz dif fcffimdouice mtcrcipitur quiefeere q, non babeat aiiz nd piineipimn motus quam anima Iblum.mmi ft babe/ ret confrarictur motui anime:t its connngcret ci labo: in moucndo: quarc quiefeere 7 vltenus cum non babcrcta liud ptinripium morns nift folam animam ; nee eft refifté tia er parte mobilistr motusciue eft eireularis. feqmtur igifiir^’motns anime p:op:iii8 fm,q»eft anima efteireu/ laris. JOota fieut bicU commcntator fceuHdoccIi mifi di caufa labor’s motus tn animahbus eft potcntia motus eppofita potentie moucntio idcft indinatio'naturalis et potcntia moti fupia moucnfisn 'ta q’ftt ibireftftcnna: tue caafatur labor in moucndo:quarc ergo in celo non eft la bo: in mouendo.ergo eondudit ibi non elTceaufam fane tern laboiem.

#

lt;I7Æt cam ifa fit:feqiiitur qp ilia natura fit que fa citipfum effe co:pu6nee graue nee leue ? moueri drenlaritcr..

lt;r zSrbietiseoneiudit quandam conduftonem : bieit q» cum ita fit lient bietum eft fcilieet q- puncipinm motus fit animatfequitur O ’ ita eft namra fcilieet anima cius que fa cit ipfnmefle nee graue nee leue : que facit ipfum moueri ciiculariter. i^cd notandutn vt bieit commentator priz moceli r mundi:formc biuerfarum naturarnm natc funt biuerfas matcrias:quia biuerfitas formarum eft caufa bi nerftfatis magnitudinum reeipienrium formas : tmariz me eft caufa qualitatum biuerfarum:t hoc primo be amz ma:^ membra vmus animalis non bißcrunt a membrif altcrius'nifi quiaanima biffertab anima. lt;uui igiturcc Imn baberet animam folum prineipium fm motus r non Blind r teriam anima eins biffertab anima infcriornm: vtinfra patchitmccefte eft q, babeatalmd fubicctum:r to eins fubicctum nee eft graue nee leue.

lt;17 Æ’t anima que eft bic non contingit non moue• ri circubritcmufi quia couftttmnir pcr coepusqö mouetor motu rectors fiecemponitur ocdinatio

IT TRefpondet queftioni tacite : quia bietum eft prius q» motus eireularis proprius eft anime fmq ?anima eft: ali quis poftetbiccre q-h boccflet vertun fcqucretur cp amz malia moucrentnrdrcnlariter:quia babcnt animas:qö' tarnen non videmus ad boc erentiendum: commentator refpondet q jideo anima que eft bie non mouetur circula z ritcr: quia babcnt animas que conftituuntur in effe p coz pus qgt;motor naturalitcrt mow rrccto 'rfie ftbiopponiz fur indinatio : boc eft q^eoipue quod fubftcntat animam mouetur naturaliter motu recto fm motum dementi pre dominantis in iplb.animaautem vellet moueri dreulaz ritcr fm fe. fed refiftit fibimotus T indinatio corporis: et Ideoer iftis buobusmotibns fie biflerennbus t quodaz mods eppofitfs caufatur moms medius qui eft motus^ greftiuus quern vocat burns bedinationem : -r fie motus progrcffinus caufatur er recto t drculari. Jflotandum qp motus animalis eft minus er motu drcularit recto :i: qnodammodo eireularis queniam eft ab codem in idej: vt patet per fiftolem zbiaftolem cordis:? talie eft ab ani ma appeiitiaa a qua indpit’motue:? adquam termina/ fur:neu tarnen eft purus eireularis propter refiftemiam corporis.fed anima eeleftis mouet cireulantcr perfecte: quia cius fubicctum eft limpler non babens mtlmatione conirariam. 2e)ltcriusuofandum q- fient apparct.pn/ moeeli r mundi motus eireularis eft primus ? limplieif fimus ? pcrfcctifttmusrt ideo propri|ftimceompeiû corz pon fimpliciirimo ? pcrfeetiflimo,

lt;Equot;i5cd animaque eft in corpore gräm' non eft in nata moucre cucularitcrrtunc quod eft iniwtu mo ueii circulanrermon eft in co animavt in corpore gram am lcui:fed ipfum mouetur er fe ? animator go babea animam tantum:?,non habet almd pan cipium./Ht quia mouetur circuUnter feirnmg’,p priumifttue animefm q? eft anmiaeftmouerc cir culariter

lt;17.1^ontparafccli compofitione ad ifta infcriora fob bifz ferenna ? prime oftendit inter cduin ? animam er parte compefifioniB.Secundo oftendit biftcrentiam inter corz pus edeftet corpus animalium:tctiamintcr Bnitn8nice leftem ? inter animasanimaltum öiuilim:ibi. i^ed quia natnra corporis, iprimo bidt q-anima que eft m co:poz rc graui 'ilcniit eli littera corrupts : vt vidctur: ? hebet elfe anima que eft in torpe edeftt non eft nata moueri dr culariter idcft non nata moueri ad motum fm fubiectiiqh' per iplum mouetur fiufupplc cum anime antmaUi imo/ uentur ad motum fuorum fubtcctorum:iddreo non c ani ma in ipfo ficut in corpore grani? lcui:idert in corporib* que eonfcquuniur granitatem ? leuitatem:aut fuoni lira pltdiim er qmbus componuntur.fed ipfum corpus celez ftc eft anima in ipfo fieui in corpore grain z Icui : idcft in corporibus ammalium que eonfcquuniur grauiiatcmet Icuitatemraui fuorum fimplidum erqmbus componun/ tur.fcd ipfum eorpusedefte mouetur er fe canima : crfe mouetur fubicenuc fm q 'mdiriaticncm naturalem babj ad ilium motum qui ipfum mouctanima luat non ada/ nimalutm ? mouetur ab anima clfcctiuc:? er bocconclu/ dit q .tobetanimam tantum : t non aliquod prineipium motus actiuum: ? fubdit q-mouetur clfcniialiter moiu cuquot; eulari.cr quo cnim non eft tbi aliquod priudpiuni in«^-nee eft ibi aliqua rcliftentia ? cftcnualitcr fie motum Icqm tur:q 'proprium buius amine lu mouerc. ttondudUetia$ vltimmmq’natura buius corporis non eft mfi corporis mouentis in loco:que omnia lam hcclarata funt fupenu» fcilieet qualuer formeeelcrtes non toftuuuniur indleper fua fubiccta:? per conkqitcns non moucnwr motnliio^r fubtcctorum.

CTHatura igitariftiu0co:po;wnon eft nifi naru ra anime mouentis in loco, i^ed quia natura cot pons eft alia a natura animc:quia eft compofituni ? eft necclTenwuene? motum oiuerfa eilet lHe celle eftconfiderare oe natura iftiuscojpoiie,

(röftcndithificrcntiam inter animam?corpuBcdi:? inter animam ? corpus animalis biuihm, ? pan**^« Wf

fcti wci ►aiii »on

Ub, h

^1111 ^■( S’il ^0;


-ocr page 197-

! ftroitiam inter eojtm« ceii t cotpota aniitiahuui.feeundo Wer animae cell i animae ammalimnabi’ Acquia öeda Mum eft £irca pnnmm bno facit.phmo bat intentio/ hcitifuam.feenndo crcmpla ibi zCt quia bedaratum eft,

T^nmo bicit:Æi quia dictum eft q, natura iftiue cotpo Hateil natura anime meuentie in loco, t fubdit ftatun ÿalia eft natura cojpojia a natura anime in cclo tquia cc Ium eil eompofitHm « mouente t motu : moucne autem ttnaium dl efle biuerfa.ideo neccftarium cft confidera/ feöc natura iftmecoipoaeiquod cft altera parecompoz liiifdlieetipfum motum.nam totuin compoittum feitur a Jatara eomponentiumtvtbicit connnentatot ptitne pby/ quot;eoiutn.

^Æt quia ocdaratuni eft boeco:pufcHcingcnc fJbilc ïincojjuptibüetapparet g^nt ’celTc eft vt fit toipus fimplernoncompofitum er materia ? Jo: itia:rquw cft indiuiduum oemonftratum tene oc »lonftrarum m actu ïbabens vnam figurd. tom nia ilia funt in co:po:e per matenam 7 funt in ma Jffia pjopter fomiammccclïe cft vteotpud eelefte litmateria anima'ium ecleftium que mouëtnr cir tulariter er fe:7vr fit: perfectinemedio ceteris ma ifrie/Ulon cnim cft incoerpotentijonifi tantum toentia in loco:ï ermotu locali nobiliusomnium ‘filicct circubrie : quemadmodum babet nobililïi 'Hani 7 pcrfectiirtmam figurarum fcilicet fperi «m»

J^5dic frcquftnr bicenoig^bcclaratmn cft tam erbictta '“Pia ^ boe coipuo fciliccteeleftecft ingcncrabile t inco: '“ptibile.idco fequiturneceflario ipfum efte ftmplec i nó '’quot;ipofitum er materia 7 fomia. venitamen quia cft indi JiHuum betcrminaiumrenein actu bemonftratn ad fen babens beterminatam figuram r alia accidentia fei/ ''fftraritatcin 7 benfitatem.t cum bee omnia Cunt in co:/ ^'^cpcrnaturainKfunt in materia animalmm pjopter ™!niam.crgo neccfic ell vt illud corpus eelefte fit materia ’limaliumique mouctur er fc circnlaritcr.ifta tarnen ma *'na eil perfectie: omnibus aids niodis: quia in co non 'I'aliqua potentia nifi potcniia in loco 7 be motibus ba/ ’’fgt;iiobilio:cm fcilicct circularem ficut babet nobililfimaï ^Krfcctilfimam figuram fcilicct fpencä.r fieapparct na ••'■s buiu9co:po:is edeftis in babitudinc ad fuam anima f^quomanifeftum cft inquo a natura co:po:um anima/ ‘'“nbiffcrat. Sednotandum feenndnm commentato ^dn prime ccli-rmitndi.qma cellin’ cft ingenitu m t ico:/ ''^Ptibilc:nceefle cft ipfum elle ftmplcr 7 non compefini; dmateria 7 forma circunfciipto fuo niotere.nam li elfet Wmpefittimcmnmateria be fcnóbabetelfc fed ctiam in t^tenna ad c(Tc;7 per confequensad non clfciquare b’fc '^cejjuptibiiis 7 ideo be neeclTitatc cojmmpcrctur ; vt wbatur m fine p:imi ecli 7 mundi.bic igiturconfequen ^feqnitnr q’fi non e(rctco::uptibilc non eftef compefi/ Ï31tcriuo neiandum ficutbicit commentato: feeu “‘’Pbrfieomm q’fo:mc 7 accidentia bependeta materia ï q -funt in fubiecto 7 bicentur be fubiccto.materia vc ™lt;?P»p:famrnbicetuMi.£um igiturin eclo appareat quot;wis figura fcilicet benfitas 7 raritae 7 alia accidentia ne *«quot;«» eft in ipfe inteUigcrc matcriam que fit fiibiectu ac eideiittu’u« ^fem bicitur in fceundo ttietbapbpfiee: 3« omni co quod mouctur neeefic eft intelligere matcrias.a cidentiavero non funt actualitcr in materia nifi per forma vtapparct feptimo mctbapbyficc:7 er fup:adicri«.qnare eogimur celnm neceftario biccrc cftc coinpofitum er ma/ teria 7 forma.fed in fempitemis non eft potentia ad cor:» ptioncm.idco in cis non eft tails materia ficuteft genera/ bilium7Cortup{ibilium:fcdfoluin babent matenam que eft in potentia ad vbi non ad formam ficut bieitur octauo mcibapbyficc.7idee materia talium etcrnornm eft aligd eA.tllens in actu fcilicet eorpusiquod bignius eft fccundu qp babcat fubicctum qj matcriam: vtbicit commentato: Ærquibue apparct materia animaliuj ccldlium ita gpno erit aliqua compofitto clfentialie nifi motoris 7 mobilis : 7 iplum mobile eft fubiccntni accidcntiu5-7 accidentia für in mobili propter mobilttatem 7 non propter aliam formS que bat cflc.7 bee clivera imagmatio be eclo feeundunt intcntioncm pbUofopbi 7 comentatoas.

lt;rjEtquia oedaratum eft oe fonnis edefttbus ip faß non baberc ccnHitiinonci per cojpo:3 cdcftia *lRani fib3bcrent tuncnioiieienturer fc per acct densit indigercntnioto crfc p:iino7 elTentialitcr S^edaraium eftemm in octauo pbyfico:u5 cp meta er fc que lunt bic vna effentialia in fpecic re ducuntur ad moucns per fc cITcntialiter7 motum: 7 quod fiecompofitum nvno mouentec moto pit mo.7 cp illud niouena non fit potentia in co:po:c onimno.Ætidco vidctur er fo:mcco:po:um ede ftmnK7 marimefejma coipone vltimi côtinentie funt quodamniodo anima : fcilicct ptopterapperi turn criftentem in eiß:7moucre 7 quodamincNJoî tellcetusTcft fomia fimpler puma per quant ant mal eelefte eompoijitur ex vno mouente et vno moto.

lt;r 0 dendit biffcrentiam inter animam celi tanimam animalmm.7 primofacit boc.fccundo récapitulât biffcren tiam iam bictam cell 7 animalmm tarn er parte forme qj er parte fubiccti:ibi iCorpus autem eelefte. Tp^rimo ad buccominuans fc infert prop:ietatem vel matcriam am/ mc ccicllio.fccundo naturam aliorumanimaliumribi Æ/ cenuerfoert be aniinalibuc. 'iPrimobicitcp iam biciuj eft q , forme ccleftes non conftituun tiir in effe per corpora ccleftia.quia ficonftituerenmrmoucrentur er fc per aceiz dcneiquarc cclum non diet primo momimfcd indigeret alio er fc primo niotore 7 cffcntialitcr. nam ftcut bcclarat octauo pbylie oruni 210ofa que (unt a fc bic apud nos vt vna dfentia in fpccic idcft que funt compofttio er moto/ re 7 mobili: 7 bee buo faciunt vnam dfentia in fc redneaf ad motum er fc primo 7 dTcnttaliter q- motum er fe eft co pofitum er vno mouente 7 vno moto primo:cai’ moues non eft in corpore potentia.cum igitur cclum fit potentia primum motumtideo videtur q? formé corporum cclcftiz urn 7 marime forma/rorporis vltitni fcilicct primi celi fit anima appetma 7 intdlcctiua propter appeutum qui eft i eo 7 fuum moucri eft intcllcetns idcft ab intcllcctu:7 idco buiufmodi anima eft fmiplcr per quam aniinaledcfte co P nitnr er motorc vno 7 vno moto.


-ocr page 198-

5tcin lücndum non Öicitur ociano pbiftcoium anima noncftphnmsmoto:animalium. fed aliud cnrinfccuin aducnicne coupon.quia ft aninlt;a diet pnnme moto: fini pliciter qui mouctur non mouetnifi mo motu tantum. et quia in atnmalibna moto: ' feilicet anima moucrctur per aceidene videlicet per motum fui fubieeti . ideo animalia fimtmota et fe per accideno.quia moto: eo:um feilicet a/ nima non ell moto: p:imuß:tideo opo:tct ilia mota ex fe per aeddene redueere admotum Cc fccflentalucr qui no tnucnitur nifi tneo;po:ibus eeleftibus.

lt;r 3tcm notandum qgt;cclum vltimmn marime videtur effe motum er fc p:imo.311am licet commentatoz bedarat octauo pbylîeoç q»alii oibes infcrio:c8 mouentur a mo/ tote fupciion's oibis p:cter motum quern babenta p2op:i is moio:ibue:idco videtur motibustmotis aliqua aucio ritas motus inede.nam bimenfio motons eft vt fuu, mo turn moacriab alio.ideo concludit ibicommentato: q-pz feedo: mouentid eft motus biuturnus cn hoc non acciden tia.Îboc inteUent cd bidt Ætmaxime fonna coippiis vl/ ttmi.

^Itcrius notandum q gt;ficut patct tertio tertio banima omnis fo:maabllracta que fupple cenftituitur in ede per fubicemm eft intcllcctus.t idco commentato: buodecimo metbapbydec bidt q? be virtutibus anime tantum babent befidenum t iniellectnm.

CÆconuerfo oeanimalibue que funtbic.,2fppa retenim gimouensmidie compemtur exoucbuf mouennbue.f.ci anima ï oe re oefiderata eptiinlc euemouente anima:? ideo motuin in eie inueni turcompofitnmnon runplex.

lt;rQ.uia bictumcft gdam anima edeftis cft fonna lïm/ plex per quam animal celcfte componitur exvno moto:c Î vno moto:nuncoftcndii cpeconuerfo cft bcanimalibuf que funt bic quia moio:in cis non cft folummuoammo componitur ex buobusmotonbus feilicetah anima t ap pctibili.appetibile autcm cft pnneipium iiioucn o anima vtpatet tertio bc anima.t quia mouenstmotum bebent efte p2opo:donata.mouens autcm compefimm cft m ani malibus.ideo contludit ÿ motum in cis cft compofitum 1 non limplex.

lt;I7iCo:pu6igrturcelcfteeßquafi matcria ift^fo: me abüractc:? cftmateria criftene in actu? ideo non alTimilatur materiemilimboc tantuni: quiac materia fixa ad recipiendum formam:? ideo oigni usoicitur fubiectû quo materia.2jlgt;arcria- n. que cftbic oicitiirniareria:quia eft potcntia fomia fa eta in co:?oiciturfubiectum:quiaeft fixa fomie ? fit compofitum ex ipfa? fonna«

OnRccapitulat biffcrentiam iam bictam animaliumeelo Ilium x infcrio:nm tarn ex pane anime q5co2po2io bices g gt;nbsp;cO2pU8 fo2mc cclcftis cft quad materia ipfius fonre ab ractc que non conftituitnr in efle per fubicctum vt pni’/ ft me animalium.x quia bixcrat q’ cft quafi materia : fub/ dit bedarationem bniufmodi ÿ cft materia cxiftens in ac/ tutt ideo non cft vcrc materia vt affimulatur materia nifi' in boc q ' cft fixa ad recipiendum fo2mam.xidco bignius cft ipfam vocari fubftantiam qj matenam.x boc idem biz cit commentato: octauo pbfficonnn.x fubiungit caufam fmc rationcnrquoniâ materia q eft buiufmodi bicif maz tcria p20 co q-efthn potenfialad foimam que be fc non ba/ bet actum.bicimr ctiam ilia materia fubicctum co qclln/ ra foimc recipiens fotmam.tficeft pars compefiii : nun cxipfa fit compofitnm ex materia x fo2ma.modo fupple cum celum non cft in potcntia adfo:mam x actum effendi quia in ipfo non cft potcntia nifi ad vbi. x idco non coin/ municat cum materia ifto2um infcriomnupioptcr qdim P2op2ic ipfa vocatur materia;nibilominus ipfum cclnnt cft fixum fubicctum ad recipiendum fotmam abftracrain. x ita communtcat cum materia iftotum infcrioium ^pter quod vocatur fiibiccfum:quarc bignius eft ipfum vocari fubicctum'qj matenam.

lt;17JCtVidetur gjco:pu8 cclefte non cft necefisn um ifuo effe fua foima :ficutcft oifpefitio oc co: poubue animalium quefunt bic.^c animalibt’« n.que funt bit videtur cp animeeo:uni fimt need farieinefte fuo:umco;po:um:?g)non faluarc'ur nifi per fenfibilem animam î imaginatiuatn « io: pus autem cclefte quia eft fimplex? non tranfmn rabiie ab aliquo cxtrinfeco no indiget in fuo anima fcnfibili nee imaginanua fed tin indigo animamo uente ipfum in loco ? virtute que no fit cojpuonee in co:po:e ad largiendumipfi permanetia ctemaj tmotum erertm quod no babct pneipin nee fine«

(r'H^oftquam autot oftendit compofitionccclicxantmc x co2po:ccomparando ipfamad compofinonem antina/ itum ex anima x co:po2C fub conucnienna x btffcrcntia.i parte ifta bcclarat quedam bubia incidentalitcr bc nature cell circa quo fie p2occdit.p2imo pieminft quandam binC rentiam edix animalium que iam potcft babcri ex piece/ dentibus ex qua bfeit dubia que intendit. fccundo beda/ rat ilia bubia ibi Ætbebes fcirc. TPtimo bicit Pidcn/ dum cft q. coipus cclefte no indiget in fuo cHe fotma Que cft ciuf moto: ficutcorpoia aîaliû que fiintb’i indi^etUin fuo eftefuio aiabb’aia nccariu i fuo co fnoycoiponi.qwa coipa aialid non faluarcnlur in efle tali pictcr aiain fenz fimiam per quam fcnttuntx viuentia x Icdcntta.x pcraw mam vcgciatiuara,quam imaginatur ca x ilia needfana acquirunt x conumpentia fugiuntivtapparctfecundo bc anima.Coipus autem cclefte cum fitfimplcx mtranfniu/ tabile non babenscorrumpens intrinfccum nccindigct i fuo cftc anima fcnfiiiua ncc imaginariua.x be caBfc impli cite bicte funtp2ius.Sfd ex boc ipfc fubiungiuquod inte dit bcclararc cnm bicit gedindiget anima mouente ipfa in loco x cnam indiget virtute qiic non cft coipus rd co: poiea vt bet ci permanentia cternam x motum ctemuni: que non bbbcnt piincipium neque fnem. 3ftota ctiain ficut apparet fccundo be anima:fcnfus ractua necefTariuf eft omni ammali ad faluttmanimalis. emne autem ba/ bens fcnfum x motum ncceffarium cft vt babcat brlidez num Îimaginationem.nam vbi eft fcnfus ibinecclR eft bclectationem x trifticiam x appiebcnfioncm rci fciifibiz It's vt ex boc fquatur motum ad p:ofcqucndum bdecia z bile x fugicndum triftabilc.xquia coipus cclclle cft malz icrabilc altcrationc coiiuptinaiidco nulls iindtjer fcnfu: nec imagin8iioncad p:ofcquendumaliud vcl nigiendn.

lt;J7j5; toebee feirelt;pfftud cotpus celcfte non indi get virtute mouente in loco tantum fed ? virtute largiente mfe 7in fua fubftantiapmflncntiam eter namiquomamîfi fit fimplct? non babct poic ia


-ocr page 199-

^iJcoïnipnoncm tarnen eft finite actionts virtu© ’’feelTarto quia eft ft nitarum ointenftonura « 6rer piinatum a fuperficic continente ipfumtomnc ta æcum intcllcctu© pofuerit ipfiint criftena per fc 3Wq5 co g jaliud largiaturipli pennanentid ? eter •’itatem necefte entvtita lit oe finitate fuc penna nantie licut eft oe finitate fueactionis-Æt idco ne tefte eft intellectuni potentiam elle bic largientcj •Püpcrmancntiam cternamqucmadniodumla r Ötur ipli niotumeternum«

J~amp;cclaratÖc natura cekftitnrea quodbuo facit.Hbno w quad öictum dl.feenudo in bac bcclarattonc a piepo ™o Piincipali fecit bigrdTioncm:reuertena aliqua beiam ^ti8;caltqH3a'fditnbi 3ani induntamoj. Hbunioad Pne Duo fadt.piimo bedäratiUa bubia.feenndo er boc in ^quandam condufioncmibi 23ndc videmusedum. l^nma in buas.pamo bedaratednj indigerc virtute lar Sienteübt per matcriam eternam.fcundooftendit ipfuj 'ndigcre virtutdargicntc libipcr motunt ptopaum t fi/ Suram t motuin ntenfuram otdinem i qualitatcm agen/ ^Übi ^tnon habet tantunt. 'Ip'nmobicit q, feire bebe »ms q.fotFUOCcIcfrc non folunt indigetvirtute que mo/ »et ipfantin loco fed cum bocindiget virtu c que mou; ip lui, in loco.fed cum bocindige; virtute que bet übt per/ •mnenriam i burationem eternam fdlicet quantum ad fu 8tu fubflantiam.quia quanuis cclum fît fimplcr non ba/ Ivns potenriam ad comiptionenrert tarnen nibilominn* '’ittutis finite inagcndoiquod dlfinitc quantitatio. Hn ’’tagnirudme autemfiniia non potedeffe virtu« infinit« Wuatvt p’obatur octauo phyficorum feenndordi imd ®.omneantcm talc quod eft finite magnitudinto t virt« •is in agendofi inteUigatur per fc fine abquo baute fibt g •»anciifiam eternam:neceffeeft q » ficut cftfinitum in vir/ Jpfeactina q 'ita fit finitum in buratione 1 permanétia fuc ™njHric.quarc apparctcp edumindtget virtutc largicn •ffibiinotum. Trtotandiim quod vidctur (pcommen/ •quot;to: contradicat fibiipfi bic t m buodedmo mctbapbificc 9’ in cotpoïccelcfti non cftpotenfia yt conumpatur fed g ttianens eternam per fuain fubllantiam.motna ante ciuf Pfteftfojjnmpi.t idco cterniras motos eftciue ab aliott Macanfa eft.quia moms edi habet contranum.f. qmetc •life quantum eft be fe poteft conompi. idco eternitaté ab ’Ko pór recipere.fubflantia veto edi non habet contrarut 1idco be fc eft ineonuptibilioT fi effet coruptibilia ab al o »on peflftprrpetnari.qnia fibftantic eft perfe criftercr'T •dec fuum effe quantum nd burationem eft er fc licet oti / S'lnlitcr t fneboatiue poflitefle ab alio.i idco fi fubftan/ •® cell freundum fccftct eojuipnbilis non poffet ab alio g PctUiiri nifi natura poffibilis motarcturtn natnram neref wii:quod eft impeff bile vt piobatum eft in fine pmi cc/ ’•tmundi.r tdeoenam commentatoj cirea finem octaui Pbyfieojnm bieit cp in edo non eftinfinita aetfua-fcdi co •Kpotentia rceeptiua infintta fecundum fc re. ^tem vi »tbir biccrc primo eelttmundirin fine buins fibeUi : q» ttlinn fecundum fe cft infinite prrmancntic:quarc vide/ •ft fibi ronrradicerc oiuntbu s lupradictis. ËXeendum ïficut bicit Commentator quarto cell r mundi tu fubftan/ »is fempiternts non cft agens nifi fecundum fiinilitudi/ Jtm Icilicct inqiumtom cftformaconfcruans vt fims.^fi Mcommentator buodcctmo mctbapbyfice. modocö bi ••tcommentator (pedum indigct virtutc largicntc fibi g/ •»ancnttim eternam fine cternttatem permanentie intcilt pepifta forma fit finis r non effieiensquafi biccret q» il Mquod cft finite virtuRs in agendo:t cft twerminstam in quantitate finita non eft ad elfctidum per fc ItnipItcifCf abfolutum ab alio ita qp fit priue imino be nccclfitatc eft ^p pter aliud proprerquod tanquam propter ftncln fie eft g/ tnaneno etcrnum fineco:ruptionc.i ita ordtncm Irabctt bcpendentiani ad aliud ficut ad fincm. 5ntcllexit veto in predicnslocis ediwn habere permanentia; er fc forma liter non ab alio efficiente.t boc intclligitur ex verbis ej’ « xita non eft coHmadictio bic nee tbi.

lt;17.181non boctantu^ifcd ncccffc eft boccile vir tutetn que largitur eimotum ^phum fue actioni ; que eft eterniraa inter ccteros motuaï.localémo turn in circuitu e figuramj^paani iftimotuiiï.fpc ricamT menfuram .ppnam coipori iftomm co:po rum7 conuenlentiam inter ea ad inuicem tn otdic rquantirate:ita g»eromnlbue pfuitur vnue act:’ f.totua mudus.'lHulia enfm indigentia virtutis ac tine in omnico:po:c fimplici vno:auti vno coipo re conipofiro er co:po;:bu6 fimplicibus buiufmot 7indjfteretcr fine iUud corpus fucrit generatum ft uc no generatum

lt;170 ftendit eelumindigerc virtutc largicntc fibimotum aaprium t figuramordmemtqualitatcm agendibicens: lp ceUim non indigct virtutc largicntc fibi eternitatem g/ niancntic vttambictum cft etiam cum boc indigct virtu/ te baute fibi moiam fue actionique actio fixâ t eternitas tdeft ctcrna.inter terminosautcni motus localis circula/ ris eft qui ,pprie poteft effe cternus:vt patet quarto phy/ ficoruin.5ndigct etiam virtutc baute fibi fórmam prppri am t nccelfariam fcilicttmoiuicirculari t videlicet fpcri/ cam etiam largicntc fibimenfuium propriam vniemq; or bi celcfti in qualitaté actionis ï conuementium t ordmem Bgendiad inuiccm:ita «ÿ er actione omnium orbium tfu erum moniiim peificiatur vuns actus qui eft totusmnn/ dus. Æt fubdit lp non eft bifferentia in hoc vtriim celu fit corpus fitnplcr aut compofitum quantum ad boc vt in digcat virtutc per quam poflit agcrc.quia vniuerfalit cm ne corpus fiuc fimpler vci conipofitamtgcnitum vel in/ gcnitum femper indigct virtutc que eft alia effentta a fuo corpore per quamaguntrt ifta virtueeft ab alio. Hlo/ tandum fecundum eommentatorem feenudo cell t man/ duqj actio biuina eft prima intentione propter fc.fecunda vero intentionc agit propter alia.Tquia actio fua eft pro/ pter fuumeffe:r quia fuumeffe eft eternitas.ergo fua ac/ no eft ctermtas.x hoc eft etiam quod bicit hie : jlotan dum ^ eelumreeipitamotore motnm t qualitatcm moue di r conuenicmiain motuuni.quia ab alio t alio motore c alia 7 alia vdoeitas motus.7 b elt propterea hoc pbilofo/ phus fccundo editmundi: q- fi in primo edo eflent plufa ftdlc vel maiorcs vel non monerctur eelum:vel mouerc/ tur tardiu8.7 binufmodi ratio eft quia corrumpcrctur ;g/ porcio inter motorem 7 mobile.tidco ficutbicit ibi corn / incntator.quia biuerfi niotores babent biuerfas virtutes 7 biuerfas proporefenes ad biuerfa mobilia, ^tem mo tuBbioerforum orbiumfunt bincrfi in vdocftate ttardi/ tatc.7 quia proprictates corum ad fua mobilia funtordina tc:ideo eft ordo7 couucnientia inter motus.7 buiufmod» ordo eft a primo o;dinantc.7 quia momi ctcrno primo ea Henitfigura cirenlarts:quccft prima aptiffima 7 perfee/ tiflima ad talem monnn.idco figura eins propter talcm motum ab alio habet figuram tanquam a catifa fmali pro pter quam eft. 5'’•^'Kgcnduni q? omne corpus firn .• plex vel compofitmmgenitum vel ingenitum femper in'


-ocr page 200-

fndigctalto largienie fifctvirtutcmagentemrer quo cnim non poteft cHcpndpin fimplcc fed indtgetalio in fuoclfe si eniper fe poffitagerc abfqj quocHnq5alio pofl5 fabü ftcrc ita gp elfer pneipiu Ampler ,ppter quod fit eins effen lia q, ,ppter finem vtbictnin eff fup:a:feqaitur neceffe ^ alió,indigelfibibaute ^tutem agendi.

Gr'elndc videmuecelum babere vnamvirtutem non tantum motjentcnioniniaifed agenten^ có feruanteni oinnia:ficut cftoifpolitio i co:poze bo minis 7.in corpore facto jjptcrfinem ^pnuni.:^! nis cnim figmikat agens lignificatióe nature ficut motus fignificatmouens.

ATtfr^ictio inferteondufioné tpino facit boe.fceundo fubingit quanda biftinctione beagcntibue ged be nue/ ro agcntiß: 'iPnmo bkiig’oécotpue indiger^tute fua bantc fibi virtutc agendi.er boe conclndit gpideo nos viz dcmu6 celum nófoiü nioueri ab alio:qiie aerto folu appa refer ouo föpple mototetfed etia videmusipm agere oia irta infcriota tcólcruaicca beducedo ca ad bebitos fines ficutapparel in cotpc bumanotin cotpc facto appter aliz quem fine.illud eni qö’gencratcotpufbumanó non gene rat ipfom quocoqj iiiodo: fed er mö quo feqturfineppter que off. Ær quo ffqHitq »illud gcncranenó folumouci fi cutvnncotpusmoto ntoiietaliud:fed agitotdinatc cófer nandotbeducendofpmfinem bcbitü.titafuns fieret no bis agensficut motus fignificat metotè: jftfacit biepm. bifferentiâ intcragentét monentem qn agens intclligit il lud qbin fine otdinatü beducif per mouentetqb'fcltimoz uct ficutmotû eft ab alio:ficntapparct bemouere locaiitcr qb’aliud mouet per fuum motum.cr quo vult babere qgt; cc ld nó fold ê ficut motd a fuo mototc fed cti.i agitconferoät dotbedueendo in fini fine:er quo apparct qgt; habet virtu tem actiua.tppoo qgt;ipfum rcciptt ab alio quia dl coip^.

^Iterins notandu q, finis fignificat agens fignificatóc neccffaria.ganulld agens agit nifiqtptcr finé.alitcr actio effet fruftra vtapparct er fecddo pbFfifo?t.T ideo finis eft qui iponit ncccffitatê agendi. fedqnqjfmis dl acquircrc qb’ non habet in iflis inferiotibus qnq, confcruare babiz ta vtin fupionbus fioc fepatis : vtpm.bicit fecddo metha pbifice. 3ntclligcndum enaj q gt;ficotpota ecldlia agdf jjpter finem:neceffe dlede aliud agenseóptebendens ft neni in ^tuteemuo agat.t hoe bicitpm.in fecddo ccli et inddt.î in.rii.metbapbifiœ q’cojpota celcfta non agimt nifi mota ab agcntibusnooiliffimisquc fünfbeos i intel ligenrie.

GTlS'cdocnumero agcnttumquoddsm efl pjius tcmpojcpfins aero:?comne quod fit m fpera mû dit tltiu6 3geti673cti p:iuscä naturahrer tempo re:ïeft o:bisque fequitur tempus7cut ' accidit? a gensoibenuf-faciens ipfunun oifpelinon 'bus iie ceflan'is in muentendo finem ƒptcr quem fuit.

lt;r Æphoc bat bifiincticnem vnd be agentibuo t miendit tfiam bifiinefione q’ be numéro agcntid quoddaergeno folum r non aciiodir qoodda cfl agens actiun;. fed idem biHinenoncm non bat crplicite.fcd ratio bat earn imeUige re per hoc g^ ponittnebta due.fed Ilatim feenndum mem bmmhuius biuifionic fubdiuidit biccns be numerbagé tium acriuo?t:quodcfi p:iuo tCntpotc actu.t fupplc nona tura.r tali'a fupplc funtagentia inferiota que funt in fpcz ra mddi.f.tnferions.Quoddam ^o ell agens ptiustem poxt natura qj fuum actum.t15 ell Otbis quam fequitur tempus t tempus accidit.Ubxtcrea fubidgitmagis pmd membtum pome biutfionis biccns: Jftagensothem eft agens actum quod facit ipfum o:bcm in bifpofitionib^ne ceffariis ad finem acquirendum ,pggt;ter quern eft. .^tc notandum cp non facitipfum non factionc ptoductioa: vt bicif buodecimo mc;bapbificc.lcd ell fibi quafifonna con feruans t perfieiens tanquara lUud per quod habet euer talc cffc intclligit ÿillud agens non ptocedit ab co actu iz mediate tcmpoxifed folum natura. Jflotandum gr ne vult eommentatot œtauo phpficotum agentia particulaz ria vet infenota fuut agentia per accidens. tideo pzeccz dunt actum fuum tempox folum non natura.©oitescnt qui generat flamp;Iatoncm pieceffit ipfum tcmpoie non natu ra. hoc enim fuit accidcns.potuitemmcffc gplplsw P^z ceffiffet t genuiffet Sottem . l^lterius notanduj $ re cuuda agentia reducimtur ad pnma agentia ficut artes le eundaric ad artes piimas.t boe bicit connnentaio : Jccuit do mctbapbificc q gt;nbsp;agens actum non agit nifi mediate vir tutc piimiagentis fcilicct non actm- zideo bicit commenta to: pitmo cclit mfldi $ gt;celum eft medium line quoddam ligamcntum inter gencrabilia-r conuptibilia t ipfuj Pquot; mum.quia neceffarium quod inter ipfa piita eterna ere» tcmpoialcs fit cns quod nunquam in fua fubtlantia trani mutatur:tranfmutatur tarnen in loco. 3icm, notanoUj gfipfum cclum quod dl vnum bcagentibus acuuts pr ccdat fua actiua fine fuoseffectus ab co rempote t natur cp ipfum cfleternumt-zfua acta funt gcnerabilta t ca^u ptibild.

lt;Ï7 /Ht cum hoc ignotaucritquidamtfte Of oP’i* one ^Inftorihs oirerut ipfum non oiccrecaufam^ gentern tantum fed tantu caufam mouentenr*^* iftud fuit valde abfurdum 2 noneftoubiuminw* g r agens ipfum eft mouens ipfum..quod endquot; m* uetipfuw motu ^aptioicft illud quod largiturfl Pquot; mo oifpolttiones per qiias.acquirit motuin ^Pquot;“ /St ifta virtus eft ilia qua? laudat Z-lnflokes inm tis locis lib:ifui oecelo 7mûtioiî vidit ipfam nobiliotem celo7altiotem.

(TtSrdudit circa bicta erroxm quomndam bfcens$™ quidam ignotauertt hoc effe bc intentioue iarillequot;l'® eundumeffe aliud agens faciensotbes in bifponquot;oquot;*® neceflariis ad acquirendum fuum finem : ideo bircrum» xlriffotilcs non bedit caufam agentem lotuin nuc eau ? Vniucrfalcimfcd folum beditcaufam monentem.^boe abfurdum valdc bicere a pbilofopbo-t non dl bquot;uimu hoc gpillud quod eft mouens ptimuin ipfum celum u eftagens ipfum.quod cnim mouctipfum uioi»p.bP • ptimo illud cfl quod largitur ei bifpolüioncsç per quam acquirit motum ptoptiutn.Æt fubdu ^»ra tus fcilicct que bat cclo bifpofitionts quibus lt;’tq‘'quot;''^”’• rum T pcrfectioncm piopiiamit illam quam laudauit flotilcs in multis loos libti fut bc cclo z mudo:zfciuttip famnobilioxm t altioxm cclo ficut caufa dl nobtliot i« cffcctu. Æt femper notandum dlgpipfum ptimuin p. cipium eft agenscclum ficut fepe bictum til nonvt pwo cens:fed vt fotmaconferuans-zvtfmis ^picr que er bet pcrfectioncm. 23trum autcm ptintum Pn^pP?; moucat cclum in genere caufc cfficicntis vel ftnaUs na bet fpcctalcm qucftionem. Scd cfl manifdlum 3''quot;® net in co q :largitur ei virtutem per quam acquirit motum ^pzium non bicirur ptincipiuin moucnazquiaab ipo cc/ pendel totum in cffc zin moucrc vtfmis.

CT/Ht faminduntnos amo: cjcplanandi boe face re oigrelTkncm a pnncipaii.f.oeclaratione capo ris celcftisquc eftoccelo tanqua corpus ab aiali«


/

-ocr page 201-

J~Snpiuo;5ifi.t»lt;chratioe qilô2Ûdâ inddefnlitcr bittet Honefcerut a ^pcfito.idco tn ilia pre redudtfe ad pnd/ Pa’c .ppofitû.dreâ qSbuo facit.ptno redudt’ ad ^pofituj fignificansft btgrcdlonc ftdffc.ftcudo refumit quedäö hin biens vtaliud addat ©icamuspmo ©idt pms 5» amot Öedarandi boc.CqÖ fupia Öütü dl qualitcr edu idi S« Stilte largicntc fibi nwfu ipinancntiä etemândud ft en nos bigreffione, facerc a ^polito pndpaliiqb’ cratqüo ttlum eft côpofitû amowîct mobili fient aiaha er anima teotpett :in gbuseóueniebat t: biffcrebäciö ft pple faeta •Ha bigrclïiócvel beelaratóc:rdcam’ ad pneipalc,ppo(itó CÀ^icamusigitnr co:pub edefte eóntunka^ cojpoubuegcncrabilibuß î conuptibäibwß mboe ÎP eft er tribus oimenfionibus.

triReftmit ciuedainfupins bieta beeouenfentia t bifft / •■eiitia edit ataliu vtaligd addat.tpmorcftmitea in gbuf eóneniütcbüftrutedüraïalia er pte cotpo^z.fteundo er ptcaiay ibiÆlfubilantie eridentes.pmoreftintteonue/ •Henna er parte eo2pov.fcendo biderentiâ ibi ged iueni •quot;118 ftbam. TJbumobidt ©teamna igif.i. peftqunm •’Osredurimus adpttndpale ,ppofitu bicamus ^ eotpuf telcllceóieateü gcnerabilibns r eonuptibilibus in boe ggt; edbabcns trcs biinenfiones.i.fiiBam reeipiens bimenii ones ira ^ vtraqs fubllantia eotpota generaböta teonu/ Ptibihaeelicil ftbicetûtriû bimenfionâ. 0ed noiandü fmpbm pmo^c.t mn.foldedu eftmagnirudo perfeetc ea Wnifibtle fit pocs menfuras.tnenfureaüt fine bimenfio/ ncs.f.longü lam t^fundû fine gbus non poteffe cotpus ideo cia cotpota in boe cóieant.

C^ed inuenimuß fubftanriam öeferentej onné fioneßtoiinenfioniß in cojpote.gcnerabili cornu ni co:poabuß generabihbuß 7 ’conuptibihbuß can •Jeni numero in potenria non candem acru.f.cp oi inenfioneß cömnneß omnibus coipoiibuß genera bilibu^î co^upribihbuß funtcodem modo in pore to quod eft cómune omnibus rebus generabihbuß !conuptibilibuß«5^nucnimiiß enim idem corpus tranfferri be foima in fomiamt? ex oimendonibuf inbimenfioncsaüißmactu-verbi gratia-gj cojp’ quod eft aer tranffertur in coJpuß:quod eft ignie. exefumit ca in qbuc biffernt er preco;pOK gnaftlimn tcottupnbiliu.fceudo tägiteöditiones in gbus bifferunt erptceotpons eelclh'sdbi £o:puB?t’o ccldtc.£irea pti quot;metiâ bnofaeit.pme ponii conditionés gcnerabilium -c tot’uptibilifi.ftendo erbee monct quandd qonc.ibi Quc tendu c.^irea pmucna faeit bno.'pmoondi tfonditioes Kinamras gcncrabiliu.ftcndo ^pbat cas ibi Si igiOjoc totp’.'lPno bicit ita.©ictu cd g- eotpuee defie r gnäbile 'n hoc cóieant gibabentn-es bimcnfioncs.nfic bieit : lt;55 •nueninins fwbftantisnn bieenté bimenfiones caidét actu 'iutncro;Tboce(l^jpnu gcnerabiliu g- ft bm in quo fut bi quot;'cnfionesiT etiamipfe bimenfiones jjut fnnteSes oibuf Snäbilib^t comptibilib^ffit cade actu. t ita ficut fHbieetu binirnfionn cd idem numéro in potennair ita bimenfio/ quot;es fm g’ftntcomunesomnibusfoimis generabilibus tiforupribilibuo fûtcade numero in potentia r non i ac/ •quot;.r hoc bedarat in cremplo.videmus enfin idctn cojp^ Tanfferri be fo7main fotmam.t be bimenfionibus' in bi •quot;enfionibus in bimenfiones alias in actu.i.eadem 'natn J^roipo’citatis qiic ed cr ftbiccto -r bimenfionibus firn •eaeecptisitranffcrtur be fonna in fotma: que bat alium WdTcndi.- rper confequés aliost alios terminosipfis «inicnfiärtibns.rille bimenfiones bitumr actn. ^bigfa t’Wqdóaer tranffeitur in co;pusqb,eft ignis.i.eot/

poteitas que c fub fotma ignis.t ita fl fuBin qjbimenfio ncs ^ut fliteocs oibus fotmis futcadc numéro in poten tia r nom aetu.qualifaûtmâ pma c cade nuero bedaratû edftpta auetotitatc cómcnro.ni.metba.tetiâ be bimêfio nibus bcelaratû é fnpta.ftbditcû boc,pbatum eft gpfunt cadem in potentia r non in actu.

lt;r ;S'iigitur l?oc co:pußc0mune fojme 9eris t ig nis eftet idem numero in actuttucfomia cfletacci deus.7 ft efleut 0110 mactu r traufmutaretur vnu m alterummeccfte effet cotpoteitatcm oeftruioc co:po:c conupto ad non corpus 7 co:po:eitate5ge neratam generari exnó co:po:e.vndcncceffeé caf babcrenaturam cómnnem co2po;3lem.

(TÏOie ,pbat conditioncs gcnerabiliu bicens.Si aliquis vellet biccrc boe cotpuoqb’cftcöc fomie acrio rignis ftp^ pic eotpoxitas que c er btmefionib^ r er ma que traffert be forma acris in forma ignis fi effet cade in actu firn nu/ me?ituc fcquerctur 9’forma adueniens effet accidens ga educnirctcnttm aetn.r fie forme fubalcs ccntaccidcntiat etiâ gnätio nóbifferretab altcratóerqb ’ éineóueniésvfpj pmo bc gnätöc. ©i^0 aligs bicerct ggt; illa na corporcita/ fis fttbucin actu.reuma tranfmutaref malia tue opor tcrct corporcitaic corpis corrupi nó in corpus r corpciraté corpto gnändi gcncrar: er nó forme corporcc:r ita coipuf fieret er nó eorpc:qd eft ipeffibüc. tfrquo concludii g gt;nbsp;nc ccffceft illa corpa que ad innieem tranfinutanf babcre na mnïeorpalc cóemutag’ fitcadê in potentia r non in aetn que oia bedarata fût pus.fl » aüt corpus flat er non corpe : hoc c ipoffibilc vtappet p be gnatóe.c. be aeriuis r paffi/ nis.r gacorp^n pótagerc poftqjcorpitascêtcorrupt#. cr^uerendum eft igitur vtröifta fit vna aut plu res.T ft vnaivtïï fit vna potentia aut actu. zfi plu rcßlimiliter.

lt;rz®»ouctcirca bieta quandâqóncm.r pmo mouct.'fte» do foluitibi Jfogimur igitur ponere.TJ^rimo bidt gp pro batü eft gjgcncrabilia babcntnaturam cócm corporalem: mó bic g- querendü eftöcifta naturavt^r fit vna:vtr? in ac tu.rfi fimilitcr fint plurcs:vl?rfint plurcs in actu.

CtCogütur igitur poncrc vnam actutplurcs po tcnria.SScdarabitur igitur Fm cp bec corpora que funt bicrfunt gcncrabiliaz corruptibihi ipia cópo ni er fubftantia que eft potentiatî om, cnfionibu« criftentes in caque funt potentia rctibhi illud cot pus quod eft vnum potentia 7 malta potentia CU5 exiuerit in acrumrerit materia in actu nifi Fm epvi detur ficut forma non habet effe in actu nifi Fm lt;5 intclhgit.

lt;r Soluit r bint ^ cogimur ponere g? ifta nanira eft ma in poteniiarr plurcs in potentia eft ma in potenria p pri/ uanonem omnium formarum indinidualiumr efl plurcs babitudinc ad formas bnicrfasi vt eommenrator bicitbno deeimo metbapbificc.r fubdit csmclufioncm bieendo g.ÿ clarabitur er iambietio g- corpora gcncrabilia fünfeompo fita er fubiceto quod eft in potentia feiliect materia prima: c bimenfionibus criftentibns in ca que funt in potctia ad biuerfos terminos t actusbmerfarum formarnm:tq. ft/ ludcorpus quod eft mum in potentia contincns materia c bimenfiones in potentia cum exigit in actum per formS t materia in actu t fimilitcr bimenfiones. l^nde ari/ ftetilcs er bietis infcrt condofionem mam bicens g? ma tcria non habeteffeill act« nifi fccundum g -intclügitur.


-ocr page 202-

snorandom ficutbidturßmo begoierahone marerfS non effe polTibilem crirtcre fine fonna liât poiTitcfle fine bac rd ilia, per fonnamautem habet actumciTenditeffi ctturfubicctum in actii accidentium per que accidentia ipa eft fenfibil(3:z ita non habetefte in actu fine pafTionibua e accidentibusquibus fentitur.fotma ^o eftin materia per bimenfionca t conditiones materie,nam fie parricu/ lata non eft in acrurfed cum per virtutem agentem abftra bitur a condin'onibuo materie t fie intdligitur in actu: vt habetur tertio be anima,

frjCojpus to cclcfte quia non trafmutawr need fediipfum cemponicj: fubftanna in actu ? oimcn fionibusitnactu’r ideo cllgencrabile t coKupnbi If.7 cum ita lit cotpaoedefteeß materia rccipicns fo:ma5cell hoc modo qui occlaratufcßoebacma tcriafoc ciuecoucmcntia cum materia gcnerabi It 7 co::uptibili in aiiquo 7 oincrfiratc eiua ab ea in aliquo 7 vfraq; cß etiam maten'a.JS^t limiliter etii I’m cp inufnitur in cis pctentia ad monmi in Ioco7 mco^pote celcßinencßporcntia ad tranfmutati onem.

07 Pangit condiiiones er parte co:pong.quia birit q? ge nerabilia funt er fubiccto t bimenfionibuo in pofctia:mo do bifit: jCojpua '^oceJefte fu fit intranCmutabile firn Tub icctum;nccf (Ie eft ipfum cemponi ex fubiccto in actux biz menfionibos in actu,quia bee eft caufa quarc quod notra fmutatur in fnbftantia:vel q» fit ingeucrabilc - r incorupti bile,f, non habere matcriam que eft in pctentia ad ce nee bimenfionea, J^r quo cendudit biceno:cp cu m ita fit fit pic vt bictom cftcotpuecdeftceft recipicne fcnnamceli. f. motojem duo hoc medo quo bedaratum eft viddj fin bifleremtamx conuenientiam einead materiam generaz bilium x eonuptihilium.x quia vocauit cozpuacdeftc ma teriam:cum fubditq’Vrraqj pored be materia tarn corpus ediq^ matena'gcncrabilium.namvrraqj cd fenfibdis fal lim fenfn vifustx vtraqj eft in pctentia ad vbitlj in cojz pcrecdedi non fit tranfmutatio in fubdanna ficut in gene rabilibuo.

^J£t fubßanttc’crißenteä ! in fubßantijo erißenti bue in co:po:e celrßi non funt pctentia ad trafnin tationcm7fiibßantic erißentee in fubßantiia en ßetibue in corpore gcnerabili 7 co:juptibili:7limi liter cß in corpore cc|cßi..©cf!ar3tHmcßenim oc eie cas eße conumienecum formic gcncrabilibue 7 cormptibilibue in aliquo 7 oiffcrentceab eis iah' qnorfeibocmodoiliud quod congregatur bic ex anima7 corpore oicitur animal cumIwccp congre garur il!i6ctcorporc7anima oicif animai cquiuo cc.f.fm prins 7 poßeriuo«

er TRcfumit ca in quibao bifferunt er parte animarum.x primo facit hoc, deunde ex boemfertqnandam condufio nein ibi £[ideo necede *|^rimc bicit q, x fuße erntee ï fubdantiioque funt fientin cerporibus gcnerabilibufxcS ruptibilib^, i, forme vel aie q lut icorpc cdeftix aie edeftes bedaratum cd be eis qualitcr font ad inuiccm in aliquo:x bifferuntin aliqucrita qjillud qucd aggrcgatum ex aniz maxcorpore tam cdcdibiis qjin idie inferioribus bicif animal non cquiuccc;fcd fccundnm prinsxpodcriuo.

IDedaraium cdenim a precedentibue q^motorea celez floß 'fonuemutcum animabne animalium in hoc bat fu ia cerponbue metum localem ita cp txr ipfaeanimae ce / leftce celom mouctur ex fc x habet befiderium xintellecz tamxfiguram nobilifTimain x njctiau drcularein perpcz mum xaliao perfectioues ita ^ itludcotpue eft mafia ani malinmedeftium ficut corpora ammalium,led bitfemi in boccp anime edeftes non fubcuni in efle per lira corpora nee bant fuiecorportbn«tflc,xideo animalia celdhacoz ponntur ex fubiccto in actu x actum in animalibus vfmo toribue fuie, aialia vero infirriora cöponütur ex anunab^ x fubiccto in pctentia,

CT/Btideo needle eß intalibuônàturiôvt p^ fit caufapoßenoriörvtoictuj eß oc bac natura ali bi.vcrbigratia.^üa que oicunturXaüdarfedoiucr filicantur firn magie 7 minus

or 3 ufert ex bictisquandain ccnelufioncm biccna q »fli® ncccftecdq-in tailbus naturt8,f,bicti6fm priuB r pctle rtus vt priuefitcaufa podcrioy ficot bictura eft alibi beta It natura videlicet gp iliaque funtcalidabifunturftu maz giox minus:netedecd ^lilud quod eft prune calidu5 ft caufa calorio in omnibus ali)8,quia vt Oicitur fecuudo ft quarto merhapbificc priu« in vnoquoqj gencreedcaoiu mum pcftcric^t.,

lt;r i0uomamigiturcelum componitur ej rforma 7 materia ficut eß oifpolitio in animalibuequcfüt bic:oeclaratum cßampliuf in quo cenuenit forint ißorum cum formte illoruni:7 etiam in quo oiftit vltimue motorum ißorum ab vUimo inotorc iilo rum.

nRccapituIat bcierminata in boc capitule biccnaft’^^^ lum non componimr ex materia x forma ficotsnimalia.q fu nt bic, Sgt;Cflaratum eft etiam in precedentibue in quo co ucnit forma iftorum infcrtoruin animalium cum fomww penemm icclcftium,bcclaratum eft cii8m in quo bincrt vltimuo motor iftorum inferior ab vlumo motorc ccly ftiuni.nam beelaratum eft fupra q?motor animalium inn noy cempemmr ex buplici nictorc,f.cranimaxrc belt/ derata ertrm fcca exiftfntc ,ppria antcin res btliderata dl pmum moucns quod mowet animamvt patct tertio oaui ma ipfumammaleelcfte compóitur ex vnc motorc x vno mofo:x I5motor celi mouct: mouct tarnen ,ppter id quod intdligux befidcrat be primo principto quia cum illud q* intdligat be primo idem eftc habet intellectu fu® lt;nbsp;m?^* 8 gt;vtrnqj eft intdlectus abdraben9,f,tam rccipicns qjre teptum cificiutur vnum x idem vna perfetneneata g? U5 lud quod mouct x ^porcio qua mouct idem eft.xideew mouct ad aliquid acgrcdnvt rupra bietunied.x ideo mor eft eine connnoua x eternno.

Æmânet igitur conlidcrare in Q^o conne munt bee Duo genera oe accidcntibue7 in quo oiflerunt.

CTPoflquam, commentator betermminauit be buab na turisex quibns cdum componitur flu ^ conueniiitt buz fernnteum bnabnsnaturis gcncrabiliumx corrupnbiiiu quantum ad efTcntialia coy,bic oftcndit quomodo birtcz runt x conucniot quantum Md aeeidcniatia cotnunia.clrca quod prime ponit intcnnonem fuam,fccundo exegtur tW ÈDifferunt, T^nmo bicit: TRemanct igitur perilware ft lie confiderare in quo conueniiit bic bno genera be aecide ribus rrrum quod beelaratum eft cdum die compolnutu ex fubiccto x forma ficut animalia quefuntbic* confidera dum eftcnim quo ad fuum fnbiccium fcilicci matermx ter ma iftorum inferiorum quantum ad elfcnrialw comm.

:^uHC rcmaHCt confiderarequomodo flle nature fqlfz cetcclumx ifta inferior cotmenumi x bifferunt quantuin ad accidentaha«


-ocr page 203-

CS5iffenint enim in naturk painaä:quc cd alte ratio. IBec enim alteratie Pm g, tranfnuit.it fubda tiam alter.iti:vidctur clïe p;op:ia coipo;ibuó:quo rum fubdantie admifcetur potentia:tfunt co;po ra gcncrabilia t co;;uptibilia.

lt;r sokerequiwr tpnmotangit accidentia in abus ilia ïgt;iio gcncra.f.celû i ilia inferioja oio öifFcrunt. fccûdo ta git accidentia in gbuocouenmnt fm côuenientiâ t biffe / rcntiainnbi. îîccidentia vcro.piiino öicit q’cdü Titïa infcriouötfférut in natura palTiuaq Öicif alterano.i.öifTe runtiqualitatibus palTibilibusque fût be tertia fix quali fans.na alteratio velqualitas Pm oia tranfinutaturi fub Mantia altcraii.i.qucpquandâ trâfmutationê introducif Ka q.aliqd abiicifialiquid inn 'oduciî bicûtur elfe ,pp:ia cotpotibus quo:?: fubUantic admtfeeï potentia cêi talia co:pon fut gcncrabilia t cotiuptibilia t talis qualitas nÓ cóuenit cotponederti-tbic bicitpbo ptinio cdii mndi^ alteratio palftua que eft en conuptéc prij non é in celo q: bee bifponit ad induetioncin fnbftantiaÜsfotmc . altera/ do vero pfectiua que nihil tolktco? : que paus eranttalis eftin cclo.

(Tîtecidentia vero que non tranfmutant fubdan tiam oeferentiotfuntcótraria vtriq3co:po:i:t pa' inumino:u5eftmotus localiôîoiapboniraa t nó biapboniras7 quantitatesquas fequuntur ida-f. raiitasTOenlitas. 'l^lidctur enim fere qt raritas z benfitas fuut caufe Diapbomtatistied tarnen oicü turiu vtroq3compote fut prins zpodcriustficut oi nturcorporeitaa:

(rSftcndit accid-ntia in qbus eóiieniunfr cóieant edu

1 ifta inferioza Fin côuenientiâ t biffercntia.piio oftendit accidcniia quecóieanticclo t in iftls inferiotibue Fin pa U0T pofterms.öecüdo oftendit accidentia que côueniût ci8cgiiocc;ibi. Sinullfcr qiic pueniunt.pnnio bieitqac cidentia que nó tranfmutantfubftantiä biffèrentio t mb/ iecti lut cóia vriqj eoipi.f. gcnerabili tedo.i pjiinû acei dentiii iHo? : dl moms localisa biapbanitasietiâ quali/ tatco qua cófcquülifta biaplMnitatc que fût raritas ï ben Iitasifunt fupplc in genere talimn aceidentiu que nó traf/ mutantfubftantiä bcfcrcntis.iqi bircrat q, raritas t ben liras fuutqualitatcs que eöfcquuni biapbanitatco t non biapbanitas.ió fubiungit bcciarationcbuius^ fotte vi/ detur 9’raritas i benfitas fint cê öiapbanitatis t bicit foi tc q:bic n0a?bdt pccrtitudincin fed majisin fecudoce. tniü.tin ptc Icqueti bedarat aliqualiter eü bicit ç illa ac etdentiafut cóia vtriqj.f.cclo teoipoii gcnerabili.Sub/ iuugit bifferciitia.b.q'vcriitainc biffcrunt illa necnai cc lo tmiftio infcrioïibus qiöicif be cis Fin puust pofte/ dus lieut co:po:citas. Jftotandü lieut btcit eómentato: fccûdocc.tmû.5nter accidentia que no tràfmutant fub/ icetunt eft motus localis.tu cnini aligs loealitcr inouctur nôtranffortur i fc.ita qiconüpatur aliqd be bis que pn^ erant.1 iógeneratio teonuptio t qucêfucedfiua i que eft in tpc que bf alteratio palftua tranfmutat fuü fubicctü conumpendo aliquid be bis que pans crani.t to genera tip t conuptio füllt finis altcrationifvt bicit pm.vj.pbf.

Secundo notandû q.motus in ccloirai iras t benli tas m Illis inferionbus bieuntur analogpccquia raritas tbenfitas in fuperionbusfuntca in illis inferionbue.

Similiter t motust bic cftca qgt;in edeftibus illa non fufcipmnt niagis1111111110 lieut in illis infcrioabus.

Xlain lieut bicitttrin.viij.metapbf. q-conuenit caufe 7 eaufaio nobtkon modo compentcaufe qj eaufato.

lt;r£t limditcr conuenmnt in illiimmanonc tob fciiritatcifed bec magio videntnr Did equiuoce: ÿfim prius^pofteriuo.

er 0 Ilendit accidentia que coueniunt eclo,tillis inferio ribus cquiuoce.'rpnino oftendit boe be colore . feeundo belumineabi.t£t aecidentiû.'lPnma in bnaf.pnmo oilc dit quo biuerfimode repcritur i cclo.fccundo q ’in parti/ busnbi.Ætptcs biuernficantur.primo ,pponit .ntcntum fuu5.fccundoercquif:ibi.Xurenim videtur.Tanino bi cit lp lintiliter côueniûtcorpa edellia T bce infenora in 11/ luminatione i obfeuritate fient fupplc conueniunt in bia/ pbanitate t rarttatet benfiratc.fed bec illuininofitas ma gis vidciur bicibc'eclot be illis iuferionbus cquiuoec: qm Fiii prins 1 pofterius.

erXuremm vidctur fieri bktco;po;eigneo oia pbano fimplid quod dl iu concauo orbte lune:qua do agit in co;po:e ocnlorz admifcetur cum eo.Æt ideo vidctur cpca.ifailluminariomo partium co: pouscdcftis.f.Üdlarumeß oenfitao ilüns partie oljpboncmactu cr cibcrz boc apparct in lldlia: cclypfant iead inuicc5:7 boebene appàrctîluna: et cum ira fit ßcilarum et fubßantic edi eft eadem natura:Fm çp omneeantiqui oiciit:vt, zinfto.nar ram; in libre cdi et mudircr corpus cddle firn hoc' eft oiapbonum per fc in actmecontrario corpori-bus oiapbomaque funtbicque funt oiapbona in actu apud prefeniiam lucio.

q ©eelarat,ppofiti: .b.qgt;lur videt bicficri,i.apparctq fit in corpcigneo fimpUet biapbano q* eft in coeano orbis lunevbi eft fupplc fpcra eins t locus naturalis qn agit in corpore benfo.f.terres t opaco t admifceturcum co c lie lurcaufat luccm ter adinixtionc ignci biapbanueum ter reo.f.eum biapbanuin tcrniinatur p öcnfumrz idco bicif q,ca maioris iUuminationis cdi ptiiij quomndam.f.ftel laiurn eft bclitas illarum pttum que funtbiapbanc in ae/ tu: Îfubditq bic apparel qgt; fient Ilcllc bcnfe quia cclppfan tur a fc inuicem cu vnaopponitur altcri tapparct benei tuna que edypfatur Fin alias ftellaf. ipfa ctia cu illmninaf a facie fiipiori lumen non pénétrât corpus cius.immo tue ipfa eft oblcura i facie que eft verfus nos.t fubiungitcuj ita fit;vna eft natura ftellarum 'rfubftantia cdi Fill q’bi' cunt omnes antiqui vt manifeftatin libre. 21^.ce. îmii. fcqinf.ergo q corpus cclcftccft biapbanu g fc in actu.i.er alio enun caufa maioris luminis in ptibus Ildlatis per fc in actu.i.er alia cniin caufa inaiori luminis in ptibus fid latis non eft aliaq, benfitas illarum'non cómirrio ignea cum tcrrca quia corpus edcllc eft fimpler t no eft comini Xtuin ex biucrfts i cadcm natura omnium ptium edi.igi mriCOrpuscelcftcpfe in actu lucidum totumcft biapba-num t fubdit q gt;nbsp;cconucrfo eft be corporibus inferioribus que funt biapbana in actu non Fm fc; fed apud prefentiä vel eommiinonem ignei cu terreo. jOota vt bicit come tator in fecundo cc’t mu.x inde fcnfu t fenfato q in illis inferioribus mbildllucidu bc fc fiinplicitcr.ignio cni5p nimiam raritatciii non lucct in fpcra fua x multu minus nee terra nee aqua ucc act;quia lux in inferioribus eft gra tia ignis vt bicitcommentator fecundo be anima . xidco quccunqsinferiora lucent bee faciunt poll inirtione ignis cum opaco terreo.ednin aiitcm lucidum eft be ft non par ticipans lumen ab alio nee per eommixtioncm quia nen eft in co commixtio. ^Iterlus notanduni qgt; neut rani x benfum que funt caufa iUuminationis non bieuntur eq uo.c bie x in inferioribus cumlmninofitas x obfeuritas

ft


-ocr page 204-

Wcnnror'fqinuüfc btctfbi. IPn'mö'^boe Iumêfît er c5 nutaonc ran mm bcnlb in cclo vero non cd nifi per fiiaj naruram (imphecm InnnnofnmrXIa vt vult pbilofopb^ Teemmentaroî feeundo cell t mundi totum alum eft hi/ •umofiim be fc licet partes bifterunt fm magis î minus quod eft contra intentionem quoindamaftrologoiuj qui birerunt foie efle in medio planetarum fie ibi regem in re gno vt omnibus virtutem tlumen influâttJ in rupcrionquot; bno q^infenoiibuseum commentato: non negat cp alie ftelic non rceipiunt lumcn a folc'immo tfre lumen habet cum totum cclum i ftdlc fintciufdem nature biapbanum in«cm.

lt;I7Ætperpartes OnjcrlificantumibilPiapbaniz rare 7 non oiapbanirare:fra cp,q0 in cie fir aliqnid finulc colo:i:ficut in ga!aiia.J!:r quia luna videtur oenfa 7 obfcura:7 recipient Iucc5ex alio fdficer fo Ic:oiar21n.in libjooc animalibue epnaruradua vnigenca nature rerre plus epcderarmn fteilaruj 7 faire eoipoia eelcilia oiuerfanrur in oéfirare 7 ra riraretque fût caiifeilluminärionis7 obfeuriraris: I5boe non inueniamrnifi tanrum in luna.Secun dum boeigitur cHintelligcndum vtnnbi videtur oifpofitio inilluminàtione coipomm celellium.

C“ 0 ftenditquomodolumcn reperitur in biuerfls parti bus edi.b.q -ptcscelt biMcrfificâmr m biapbanitate tnó biapbanitatc:ita q ’in aliquibufptibusinucuitor aliqnid lt;ïmilc colo;{:7a!ique prco bfapbane fuut qufadmodum vitrum tp vidcutur babere beterminatum coloiem vt fût «agist vifibilceq5alie partes vtapparel in galaria que videtur babere eolotem lacteum vel album intcr’alias pz tes non ftcllatastt fuhdit q-luna videtur efle biuifa ifuo fubiceto qb' bicit,ppfer m3cnlam qucappcfin ca etiam c reaptenslumc ab alio.i.a foie.vude zAy.in libto be ani mailbus bicit 5gt;n3tuia cius vnigena vigenonatura ter/ rcplufqs natura aliaruj ftdlamm.tfubdit qpfone tftato fa biuemtas in luminofitate t obfeuritate partium ecli^ pter benfitatem in raritatc t benfitarc que funt ca luminif lt;nbsp;obfenntatis.ftd boe non inucHitur nifi rannt in luna.f. qpipia fm fe fitobfeura rcetpienslume equahter m omni bus fuis ptibus.t bicit boe fottc. q: fiipcr hoc no indneit róncs piobanfes.tfHbdtt q’boc inrdltgcndn eft bciltuz minatione eoipo?edeftium vt fibi videtur. ydets g-p tes ftellate que funt benfitas t raritas intrinfeeum fût ma gis luminofc vt lam bictum eft qj pres non ftellate,fed î ter ptes non fteUatas cft bifferénatquia alique partes fût benfioicsahis vt apparct öc gabria quia galaria cft 1'02 bc: vt bicidcomcntatoi.tcû hoc eófo:datantiqua tranflaz tio t pamometbauroyltq noua aliter babcat. ©cd no tandum q gt;nbsp;luna biffertab alqs ftdlis in boe q- minus bét lumcn firn fc t magisreeipit ab alio . ita «p ficut terra eft fex alio;pdementoytbc fe magis cft obfcura .ita lunaê feromnium planctarum quia magis fft obfcura : tïboe alTïmilatur terre, t etiamïn co qb eft Infima inter omnes planctas.iö Slip.inde generatione animaliumbirircp in ter alias ftdlas magis aftimi'af terre, vtrû aut tuna babj aliud lumcn de fc ciia5 queftione: i credo q . fitbebile. quia ctiam cum in rade qua bj vcrfusnos tllummatur a folcividef a nobis : licet bcbilitcr propter modicumlumd cws,Wefi eût macule eins nócbic actio éius inquircda q: in fecûdo celi tmudi fuffiefenter inquiref. fed boe rft te nendûçp ficut ibi bint cómentato: tarnen dus biuerfitas ptiom liine in raritatc t bcnfitatc.ita q-aliqua ps cita ra ra qb nó rccipit,lumcn a fole firn modü receptionis aliard ptium.tiflcptes faciunt quädä figura in fupficic luneq apget ficutobfcura.

lt;r.i£f aeddentmmcommumum coipodcdcüi'.t gcnerabilibu5.7coimpnbiiibus dlcalefacerejift ärillo.videtur ep coipoia celdlia non calcfaciunt fill grfunt calidatfedfm vdocitatem motus : 7 ra tiocinatur in boeter boe gracciditîfagitta oirceta 7 bidtmnietapbrlica g;non fcquitnrvt fiat acci dena er fibi fimihtnee in fpecictnecin generctficut legitur m qualiratibiis que funt fubllanrie. tr0 ftendit quo calcfaccrc cópcritedo cquiuocc t-iftis î ferioribuscirca qö tria fdcit.piimo^pomt pp calcfaccrc é cóe celo t iftisinfcrioiibus en corpoubus gcncrabtlibus ggt;ad fenfum cft mantfêlïü. fecûdo inquiritad p:obadu; vtrû corpa cdeftia calefaciant co^ funtcala ibi.PiÖ?:. videtur. Kldboepumo adducic rónes ad vtrâq5 ptcm ^bandum fecûdo beterminat veritatcm ; ibi. Jti feit« corpora cdeftia. üdboe primo adducit buds rónes ad ^bandum qpcorpacdeftia non funtealida licet cakfaciâr feeundo adducit rónes in oppofitû.f.g gt;nbsp;calefaciant vt/az Iida ibi.t£t forte prima m.li.fin buas raiioncs . fecunda ibi.Æicrpofitorco.rtrca primn fit .peeditqr bictum cft Ifa tim q »calfface;e cft bc aceidentibus cólbus celo tinfcrio ribus.móbicit eóiucntatorcp 21k . vidü g -corpora cclcz ftia nó calcficiunt firn q? cala.fed magiocaidaciunf vcloz citatefuimotus t ad boe adducit rónem fcnlibilé. Ju fc endofdi c müdi.v; cnim q-motus cft coy que caldäcinl Tinflamani etui corpora folidatbura.vt p, i fagittis plu balls que cü velociicr tad mniram'biftantiam impdlunf licet in cis plumbü ab inflamationc eaufata er vdociwte motust'rqrallquispoftetirtärónem ipedire bicendo^ boe nó poftet er motu qrowme qbgcnciatura fibi fimui in fpccic vd in genere general. Äd boe crdudit î fub dit là y.induntimmediata.f.tn genere q? omne accfis quod fie flatafimUi In genere vel m fpccic ficut fcquif bit fubflamijs. Sic igitapparel q. I5 corpora celcftia calcz faeiantnonin funt callda. 3)lotandu q,ficut 0icif.vti|. pbf.g’motus gencratcalorcm qr motus eft vita omnluj corum que funt firn naiura vt b mamfeftu apparct Iignc vt cómentator bicit fccundo cc.ïmun.qrcum ignit mo/ uctur.fcd no extinguitur t fie moms cft pfcctio omnium corpo^ r maxime pcrfecrio corporis calidi. £um igitur cor pus calidum fcccrlt mom, crit in vltima fut pcrfcctionct cum fucrit in vltima ful pcrfcctionc crit I co calor ficut oia accidenna confequcntla formam funt in fua pct fcctionc co ilia forma quam confcquuntur in fuotfle ptecto 7 per mo turn ralor perficitur.x ctiam redueitur be potentia I actus in corporibus tn.quibus cft calidum fopitom. fed in cprz psribus no calidts naturaliter gcncratur calor per mcmj ex boe q’ per motum aeris t actionem acr calcfaciat:x acr calefactus ealcfacit ilia corpora vd enam Ipfa corpora mo ta fi funt biuifibilla rare fiunt per moium.in tantum enaj ^ igninntur. nam raritas vltima eft propria bifpofitio ignis.

C7Æterpofitoifg pant caufam fecundam fdlicct Iliuniinationcni-ildicunttniiiitp lupin eoguodc lux videtur calefaare guaiido rftIa 'titui:7Dkun€ gr non eft oc aceidentibus piopnjs ignirfed be co munibue aceidentibus igm ideftcoipoii cclcfti. lt;r T^onlt feeundam rationem ad boe.b.q, cxpofitorca a^.bant fecundam eaufam propter qua eclû caldacitet non cft calidum î eft lUuminatio.bicunt cniin q’ lux eft in co 1 lux videtur vniuerfalitcr calcfaccrc i rarclacoone lu minisrx blcunt q, hoc non cft be accidentib^qrprijs ignis fed be aceidentibuscommunibus gentrabUi x corpori ce lefti S’ poteft referriad luccin.ita ^ lux non cft proprium


-ocr page 205-

«ddena fgni.fed cemmune fibi « féb tidem bidt pBs» 'eendo be anima vel póf refern ad Incétita g » ficpefe ap/ Parct dboc.f.g calefaecrc nó eft ^jpuu igm.fed coc fibi tcelo.pnmü tarnen magie videfadintentionem littcrc.

. Xlotandnçp fieutappet ppm.feSoce.i mû.tad fcn/ quot;quot;’’•P5 $ lumen calcfæit.nâ videmusp rarefactionem gt;^£1109 luminisignem generariteetpa inflâmari : vt ap ^rct in fpeculioardcniibus.videm’eni loca vmbx cc uigida.cu ant cojpuealiqnodterfum t politum er eppoz Warmbie pontf: ita radi) luminis ad loca vnibie refleetó tur:tuc vidcmnsitlü locü cakficrigfucrat frigidue. Idh •eriusnotandü fni eómentatotem g lumcm ealcfaciat po left elfe öuplcx elfe q:fi lumen fucrit pfectio cotpis ignei *el calidi:tuncbicemus bc ipfo motu.f.g coipus natura ■lier ealidücu fit illumincln ent ifua vlttmapfeetione aal Öicctur g gt;lumen ftdlarü pfuam^pnetatc befert ealoum Îcalot eopulatur en refleetif tarnentremoucip remotio bem rius.

’C'JÉtfone oicendum dl,adboc:g?non eft remo turn vtaio: oicatur in de cquiuocc per boe fignu fcilicet cp actio cos oiaerfatur. Calo:enim ignis conumpit2 oeftruitcntiaxîmàrime ignis ülumi hatiicalo: vero co:po:nm cclcftiumlargitnr vege tâbi!£mfenribilcni7animale5:îPmboc ealo: crit Ouobusmodistcalo: qui eft oc qualitatibua palTu uioiquc tranfmutantnr fnbftanriam inqua funt:z calo: qui non eft oe qualitatibua palTiuts Ikutcoif tgt;ofittoinoiapbanitatc:Tnó oiapbanitate fcilicet qjquedum fequitur qualitatem patTiuaniisque dam non.

IT ©eclarat bmuseppofitü t ptimo rationc.recudo auz Ootitatetibi. Æonfiderâteo: quot;Bbiinio bieit q, fette bi fendu eft ad boe.i.qö’ aligs fotte pótcótradiccrc Cuptadi/ flia pbee g cotpa eekftia ealefaeiuntfm g calida.fcd ea/ 101biatur be cis x inferiotibuscguoee vtpjpboe fignuj 91biwèrfaêealefaaio qua facit ignis t alia inferiota ealiz ^.nâ'ealot ignis eoitûpit t bfftrultinflâmando. Æa/ Jot vero edeftis largif vita inftämando vegetabile} x ata lem.i.fcnliiinain:qtigif er biuerfitate aerionumarguitur Mutrfitas fotmarn.ió altcrtus nature c ealot ignis tedi. ’fubdit g Pm boe eft bupler ealotgdé bc qualitatib^ paP finis g trâfmutat fubftantiâîquaétbic cealot ignis xg ilam êquc cftqualitas pfeetiua fubHanriexbeft ccli fient ^awi ia bktü eft bc biapbanitate x nó biapbanitate:ƒatu •■nqaidem fegfqualitatcs aetiuas x pafttuastxquedâ uÓ.

Ét videte bic bc biapbanitate iactu que idc cfi g in lu ’nittatio.bc ifta cniin iam bictu eft g.cguoee bieiï be eclo Îinferiotibus. nä be inferiotibusbfpmirtioucm ignei ™niopaco tcrreo, 3neclo vero eft per naiuram fimpli/ cent.

ÇïConfideranteô autem acti 'oncs ftcllflrum î an «quo tempo:e vcrc oicunt ® qnedam largiuntur C3lo:cin î ficcitatemiz quedamcalotcm î bumidi jlatemit quedam frigitatem tbumiditatcm:t que ‘«m frigiditatem ? Ikcitatemit fic quattuo: quail fates connuunes celcftibus co:po:ibus t deinen ^squattuo: oicunturcquiuoce:aut Pmpuus 2 po Hcrius.

^-^i^ufirmat hoc idem anctotttatt aftrologotr.b.g’Con fidcrantes aetlones ftdlarü quasaguntiifta inferiota ab antiquo tepotc.ÄftrologibientqÖ vere quedâ ftdle bant •afcriotibns ealotemx fiecitate x quedâ ealotem x burnt/ quot;Wem xc.ita’qö ftdle iftc bifponunïiftis qualiutibus «

ifte qualitateeeomunes flintedoxiftis inferiotib^ttamé bieûtnr bc cis cguoee vcl firn ptiusx poftcrius.qnarc vf auetotitatc aftrologox cdü cc ealidü. yioraq ’ptn.bi/ cit feb’s ee.x mü.q.aftrologiattribuuntbiucrfos effeents biuerfis ftcllis.fcd tn quid fit vcritaiis in boe pho in quo dam libcllo g voeatur be regibusedeftibus ait.fcd^com/ ineniBtot bieit ibidccp firn veritate ftdle no ag«t frigid U5 fed calâtes fimilcs vnieuiq; clemcnto: p x cöplerionatotö x ita no agnt frigidn fimplicitcr.fcd in re ira q. ftdla bicif faccrc frigiditaic que facit ealotc bcbile qb’ intciligo fic.g, oes ftdle moru but x lumen.moms out x lume caufantca loiem: qi vt bieit pits occ ftdle faeiüt ealotc x nulla fimpli citer frigidn.fed qb aliquc ftdle p ;pptictatcm fuam babe ant commeta.non ncgat.

CT /Hrfo:re corpora eddha largienturcalojcnult cerin fe non fint calida.’lHon enim fequitur cp om ne fact cue aliquod accidens oifponatur per tllud: verbi gi’atiaiquonidomne quod mouetocbet mo uenivr omne quod nigrificat hebet elle nigrum.

lt;r ©cclarat Zitate circa qbbno facit.ptio ondit cpcotpa edeftia babet largirc ealotc 1; no calida Imt.Sccüdo ofte dient boe cé nccelfario.f.qbtcncntealotcm x nó fint eali/ da.calida ibi.amp;tboectappct.ptimo bieit q. eotpota celez ftia fottc largiunfealotê:!} non fintcalida.x bieit fotte^ tanto.qtifta ratio qua pomtnó ^hat needfario.fed .pbat gp pótcflcqt iiófcqnifg,oc faeicn8 aliqt!od aecidcns bif ponaf Pm illud.vt vcrbi gfanó omne qued inouct bebet moneri nee omnequod magnifieatbebet cflcmagnns.ct ideo a fimili non omne qued calcfacit bcbct elfe ealidü;, yiota Pm pbm.vij.mctapbr.^iptiü eft fubftnnticinz teralia ptedieamenta vtantc fobUantiam gencratä fit alia fnbftanria gencratä cinfdcm fpcctei vcl faltcm generic agt; pinqui criftensque general Plajbomobomincm'. afani mal.fcd non nceclfc eft vtantc qualitatem gcncratam fit qualifasagens que actti criftat.fcd nceclfc eft vt ante qua litatcm gencratä fit al gd g. fit in potentta qualitas x beeé materia . er quo apparct ggt; nóomne qued facit aliud aeci dens bifponamr per illud;xidem bieit eómenta.^ que/ dam fünfqualitatcs que gcncranf a fibtfimilibusin fpcz cic qualitatibus: vt funt ptimo qualitatcs clcmcntov. alic funtqttarü gcncratio fcquif fotmä mirtionis ptlmarutn qualitatn x füt fccimde qualitates.x ita nól'untafibi finnz libito. 30ota dia er bis nó fequitur que bieta funt g qz litas bc nouo gcncrecu aliquod indmiduu fubftantic gez neref fient bicitur g » ante qualitatem gcncratam fuffieit g» aliquid fit in potennaqualitariox boe eft materia, quia ft z eut bieitnr. vij.metaphy,I; fubftantia fit ptio: omni atciz dente co g cum aufertur fubftantia aufcruntur x acetden ha x cum ponitur ponnnmr alia ptedieamenta.ideo quod non eft fubftatitia matcrialis g. fit in co aliquid aecidcns g. incft er natura materie;x boe marimc eftquätitas que eft bimcnfio cotpotcitahsnunq; fit bc nouo Pm totuj fut elfc.vtbictumeft,

lt;r/Ht bocapparetctiam erboc:^ fi alteratü eet cr alterato:tcalidum ex calido.tüc pïocederetur i'nfnfinitum:tnon inueniturp:imum altcrans : fi cut fequitur in motu.TReccffe eft igfturperuenire ad alfcrans per aliquam oifpofitionem in co $ nó babctcaufanuïtfta funt corpora edeftia.

«70 flcndft g nceeffeeft cotpew edeftfa calcfadanttx ta men no funt calida.^timo facit boe. Secundo beelarat quoddani bictum ibi. sedquia biffcrut . T|(htimo bieit boe bictum eft $ eotpota cclcftiapoffuntcalcfeccre: 1; nó q i

-ocr page 206-

fint cafida.apparrt $ neecflé eft tta'qifi femper mn;æz adenefteret a fibi fimili in fpedeauneeffet ^xreffus tn in finitum t nunqua muenirctur punmin caiefadens ? per tonfequcna:ncc p;itnum alterä3 fieut in motu loeali. fifé per vnuni mouerctur ab alto moto pioecdcretur tn infiz nitum in mobtltboatmoits qö’c impoffibile : quare nez eeffeeßbeuenfread altcrans non altcratum ; finit ad mo nena non motu tiUaeptpa celeniacaSefaduntt non font ealida. OTota gpomne gencrane eft vniuoauni vel eg/ Bocum vd metba.modo gencrane vniuo.eft ci tifdej fpe deentn gencratot gencrane vero equiuocu^eft qdnon é ciufdem nature.ni generate fonnaliter.fed conucnientia babene in virtutc cum gcncrato moto Öidtur.iiij.t.viij. pbyficoy ^ generansequinoeiiant imtapbflteuni q: ge/ nerane vninoenm cd fofiFidene generane cum foluin fit gencranepaeddene t boe edtqt talia gcncranti'a t gene rata fnutequaiie gfeenenis.' tidee in talibne gencrantiz boe bene jtecdif in infinitum.lidco ncecffe cd beticniz re ad aliud generaneta'terane in altcratum ï ingenera tungt; fieut ad moocne non motuni.

CTj£t non inuenifnr phntum alteranc:ficutfeqw turinniotu. 'iHccelTc fftigifurpcrucmic adalrc rans pcr aliquam oifpofidcncmineo Cfnó batet caufamte ifta funtco:po;a ccIcßia.

Kr S’cclarat qiioddam bictuiii tmmcdtatc in parte p3ece dentt. tpiimo facit boe.fcnmdo circa buiue bedarationé mouetquedionem: t cam foluit Ibi. ©cd Ida bifpofiz tio.pnmo quia bircrat ftatim qlt; neceffe cd beneniread al Krane non altcratum fubditmodo bifferentiam inter alz tcrationcm ïmotum localcm.b.cp moucnein loco nóp ucnit ad artqmd mouene gpfirn tctum non moucatur nol io moto qtio mouet alia.fcd motue localie puenitad moz torn er fe pnrnornemponitur er vno motojcrvno moz tott lie illud ad quod puenit motuelocalie non caret feen dumtotum illo moto quomeuct.fed talteiationibue pót peruenin ad alteratie.t fedidum totum non alreratur tlz ia altcratione qua altcratur.fcd alterat pcr aliquam aliaj bifpofitionem in ipfo ï illa alteratto nó bjcaufam fibt cóz Iimilcm in alterationc-r,buiiifniodialterantur c funt coiz poïa celcdia.quepaiiqiiain bifpefitienem in ipfiealtérât ida infcriota. yiotandn fm eonunentato. fecódoccli et mundi cotpora celcdia nófnnt altcrabilia alterationc cor rupnua.tbc ida altct at;onc loqtitf biccum odendit cclti; non effe altcrabile.fcd cd altcrabilc alterationc perfeetiz na fieut appeta kina redpiente lumen a foie.

lt;ri^ed ifta oifpofitio que eft in cio feite eft et ge nere eine quod agit in aliud:? fotte non .verbi gra na cp.calefactioquaj ;facitin inferioJibue eft er na tura neeealida nee frigida:fieutmetus eius eer na tura:necgraui:nccrcui.

lt;r^ic mouet’quedionem.t pnrno mouct.fceundo folz uit.tertio folutiotifjconfirmât rónc.fceunda ibi. Scd bic magie apparct, Tertia ibi. Utfi ponatur. ®icit ergo gjbictum cd datim in ipfie er boe mouet ,bubitanoz nc bicene g .illa bifpofitio cd fo2tc er gencrccme g -agit iilliquid, fed aliqiud fui gcncrie.verbi gra calcfäctio qua faduntin idle inferionbnocd er natura nó ealida nee friz gida;ficnt er natura nee graui ncc Icui.ridco boc birit qi foite aliquiß poffet bicere bato g, co:poia celcdia in altera do ida infcrio:a caDlant aliquam qualitatem aiicuioe fpe deipquam ipfa bifpenitur illam tarnen altcrationcmfaz duni pcralitjuam qualitatem quc ed eiufde generis qua indocunt in id.eiufertonbue; finit videmusin multiod per vniim qualiratcm vniue gcncrie inducuut aliam duf drii; generis.là non ciufdem fpedd vt aliqua per ealotcj fitum indocunt nigreflinem in alije:tcuiaboe pofoitb« bitando. f. $ pofucrateffe vci non cffc. idco foluit b cum bidt.

tC£t boc eft magifquod appétit ^ apparct:?q: ifte quattuo: quabcated funt actiue ? palfiue ab alt is necelTc cft perucnire ad qualiratcs aenuas non palTiuaeitapparcnriuoe?oigniu6:vtifte que fût bic non reducantur ad qualitateaque funt fui gf/ n:ris.

C ©erom cotpoia celcdia alterant ifta infenora ß aliqua bifpofitionem in eis que no fût ciufde generis cû qualira te quam indurit in idle infcriojibus qö bcelaratcómeota toi ggt; idc qualitatce panic idoq zinferior: lut actiuc rpalfi Bc.rióneceffe eft pucnircad qualitatca acnuas tanni ita qb’non fint pa ffiuc t boc cd apparcnttus i bignius.f.vt ifte qualitatce inferiojum redueuntur ad qualuates fui ge ncris.

CÆt fl ponatur Okifmpane 7poftcriu8 : kque returemmvt œ,genere.qualitatum palfwaruro lit aliquod palTiuum quod eftremotum.

QT/Confirniatfolutionem rua rationc rpnrno facit boe. fecódo crbictisinfeitpcroiié ibi. Zippet igif. ^-‘^ bidt^bietóe danm.ç melius cd g .1de quautaics dl«“ inferioq: nó rcducótur ad qualuates ciufdcgciicris.cófir mansIwc fubdit g fialiqs biccrct gute qualuates font ciufdem generis cû qualuanbuslupionbus cû genuseil analogû.quat e bicif be eis fin paus î poftcrius: lu^k' queret gÖgencrc qualitatü paffmarü cctaliqua gualita» né paffiua . er quo cnim ifte qualitatcs r fupioice dient ciufdem generis.tifte fût be gencrc paffiuat 0:iid f**E'* res qualitatcs migj pariant.tune aliquid bc geocre qua« tatuin crit no pafftuu, qb eft ipoffibiletquarc appel gil“ qualitatcs redueûtur ad fupio2C6que nó fût fui generis. iJlotandü fient bicif.tui.metapbf.t tertio 0'aia omne agens iwbilius èpjffo r actus ctia p:cccditacium linipb citcr.qractus rtducit potenria ad aiium.appetctiaj etw dem nono g- padimim bjrcfpectü ad aetiond. tW^® quot;5'' ccffc cd viriuics paifiuas rccluci ad actmao fimplieiter 6/ cut potentia ad actü rimpfectum ad pfectum. t idco fie e tn p:opofito g virmtcoinferiore que fût actiuc r pafliuc reducunïad fwpioics que fût actiuc fim^icitermó Ijqw tales infcrio2C6 babeâteâm in cë bic infcrius.f.nwtenaj Îforma in altcrando.tn fupius bj cani fimplicittr puma vt appet er intëiionc pm. Ïlota g fieutipoffibilc e ah quid cë bc gciicrc cozajpnbiliumtnóqjcounpi nature ter loqucndo:vt ^bamr infinc pnmicc.r mü.ficimpolz fibile cd aliquid cë bc genere paffiuoy qönon fit paffin» fiucgnun^pati.

irapparctigitur er boc g iignk non eft pamuj calcfackneiqmacft pafliuueiied necefte eft vt pa mum calefadens calefaciarperqnalitatem elften tem non pafriaam;ficutp:imum mouene mouet per oifpoiltioncm nonmobile.

tCóeludit etbietia biccs g appet et bictio g ignis non eft ptimûcalefàdës co g paffiuust qualitas p qua calera dtëpaffmatq: igif qualitatcs palfmc redueuntur ad actie wasfimplicitcr que mipuojcs.cis ergo iicccffccft g p«/ itió calefädcnsp virtutc nó paffiua fieut mourns mouet iocalitcr p bifpofitionë.i.virtutc oio imobilcjtbuiufmo dicalcfadciis cdceluin.gautem ignis fit paffiuusappet er pnrno bc gcncrationc:q2 cemumeat cumalqs inmaz Ktialj magie fit actinus qj alu.


/

-ocr page 207-

täia Ofdâràtuj cftco:po:1 cdeftia c5 poniermotoîCTmotoTî g? mouenei cis dl non co:pu8:ricutdl DifpofirioÖ ceteris metis erfe;7 iboc vltimo octa no pbyficotuni in quooedaratnni c q 'motus quo mouctui boc corpus dl etrrnus: in generabilis et incozniptiWis . jEtquia boc oeclaratum fuit iHic ff iftudmouens non dl virtue in co:po:c:ficu -dl in animalibus fcilicet quia mouentia ipfa funt vir tutcsinco:po:ibus«

IT B^dqî'cômfn.ôctcmiinatjit benatura edifm 9lt;f5/ pofmi eft er moto2C t moto t aeddfntibuscius(n compa tienc ad gencrabilia. HOic öctcrniinat be motojc'ert inoto in ^p:ia foima.f.be quolibet coypfe.i pjio'Ö ipCo moto.RÖo 6 mo ok ibi. rCû fijcritbcdaratum. Ziel boc pao refumitpetone ^batâ i5rbedaratâ lupine i in ^ül.pbf.vr etco ptmuet.fjad öiccda.fcöo ptinuatfeque tia ï bcdarat^jpolitu ibi. itcnita fit. adbue pumo tfunntqónêfuü ad.ppolitn i,quo fuit beclarata.fiöo iez famitbcciarationéibi. '^;opolït o aüt. 1^no bidt q ibcc aratn f q -cotpaVcIcftiacéponöf er motOK t moto Îqtmoto:ïcisnóécojpue lientïali|« motie er fe.f.in aialib^t boc fupplc cü fucrit bedaratü i Röolibw tViipta ab 2lï.i fine.yii|.pbf.i.que.viii.bedaratü é q-mot’ cc li êïgenerabilis -r iionnpribilteqb’ fuit fHptn'ad ^pbaduj »noto:c nócê moto2c ico:pc. _^JÊi fubdit qm illud fuit 6 daiani i.viij.pbr.q: p buae rónce:quay altera é. q -oia *irt*ï materia êfnite actóio.feba cftcpi^tus qéico;po/ te edeftiêfinite motóie vel nócfinite motöie ergb* có/ clndifcp virtue qcft i coipccclcHfnô eft in materia. Ç^r t boe line ponendo ouas pjopofitionestqua hi vnaeft ffomnie vertus in materia eft finite mo tionis.JUreraautej eft.ep virtus quean compote cc lefti eft infinitc mohonis:er quibns conduditur ff Virtus que eft in cojpo:e ccleftidl’infinitc motio.-tiis.’^edaratur igitur in octauo pbyficozum per crcmitatem motus t tempozis oicens cp cmnis virtus in materia dl finira dlmanifefta er boc cp omnis virrus in cozpoze fcilicct virtus materialis videtur oiu di peroiuilioncmcozpozis: fimpauci memr multitudinem.0iigitur omne corpus fit finitumzvt oeclaratum eft in tertio phyficozuja im Jofftbile eft virtuteminfinitam eiTe tn cozpoze: et Jocmanifdlum dl per inductionem.Æt zlnftoti es labozauitin,octauo pbyficozumad oedarandû xgt;cer,fiindamcnti6 oedararis cr ipfo: fcilicet ff oinnismotuf dl in rempoze er quo intulit ff fi vir lusinfimta diet in cozpoze finitozcotingerct illud corpus moueri per ill am non in tempoze . Cozpo ta enim non erceduntm velocitate î tarditate ni fi erceftu eozum in virtutibus mortuis matenalir bus:7erccffus virtutum fequitur crcdliis cozpo?z feil'cerff corpus cuiusvirtus dl maioz dl vdocio ris motuszer quo fequitur ff fi aliquod cozpus ba buit virtutem infinitamzvt moucatur in non rem Pozc.fed cft,oeclaratum onmem motum die in té Poze.lllam in omni motuc pzius z pofteriusque Win tempoze.

lt;“TR.dunu't bcclarationc ifl9rn ppofittonn bic usq.^»/ politio q bicit ^icoipc cdcfti c^tus tfinitc motoio ilia fit it bedarata i.ytij.pby.p cternitate mot^ - rtpis. ^polino auf q bidt^010 aptueqciinac finite motois fuit bedara ta B bq ’ oie ^'us coißca bin idit bionccotpie.ita q, i ma iozi crii maioziminoii minsz cctcrie pibne.rum igitoc cozp’fit finitnzvt ^jbaiii ê tertio pby.rpiiocc.t mu.er/ go ipoHibile cclTc ^tiitc mfindâ in co:pc • qzeft quolibet cozpe bate ptingat bare mai’fi aliud cozp’bfet virtmem infinifâ:tûc î alio maiozic maioz ^luetfic eetbare Aztu te matoze '^utc inf nita.qb f ipe irtbilcu boc cft man fe flu p inducnone}:vt biot, ^tfubdit ff Zly.labozauit ad bcclarandub.f.ffois^tns icozpc fmirac er fudamen's beclaratis ab ipfo in.vi.pbpli.tbi.n.bedarauitff 010^/ nioin tpe 7ficétmftnira icft5Ïcozpcfinito pilgeret il!0‘ cozp’mouen p ilia i no rpc cuius bedaratio cft qz cozpoza no ertenduffc i velocitate vic nifi percelTn fuay ^tntmn moucntinqfumuffin ,p poztioné cayad fua eozpa mo/ ta.ita ff cozp’cuius ^tus cft maioz refpcctu cozpis mo/ ucndient vclodozis mot’.i^i ergoaliqb cozp’ finitum babuit virtute infimta mouebifi no 'pc qz,ppo2tionabi/ liter fna vclocita s Creeditomnem alia vclocdatcm ff non elf5 nifimouerefitpe.qztegfff moncafi no tpe.'tqz boc eft ipolfibilecu bedaratü fit ff cis mot’ fit iipc, id tactum cft ffi mow fit pn’ t poftermszqz fut i tpc. io ipolfibilcC Virturc infinita dreicozprrboiaia acta fût fupius ma/ gis bilTufte.fcd btc récapitulai ca bzcuiter.

lt;rj£r cum ira fit dloeclaratum ff cozpus celicô poniiurer motozc 7 motoz7 ff ifte moroz non co« ftituitur per rem motammeceriftit in eazfed dl ab folutus ab omni material ft qucrendum oe boc quod niouerur ab cozfcilicet cozpoze celefti: vtruj fit compofitum ermarcria 7fozmazficut dl oifpo lino cozpoziimzquc mouentur apud nos er fe a pzi momótozezqui dl in eiszfcilicet cozpozumanima Iium que mouentur ab animazautéfimplerz7nó éin eo potcntia omniszfcilicct fozma a qua pzouc matacrio pzeter fozmam mouenré que non condi tuitur pcr ipfumzfcilicet que largiturei motum et mouere in infinitum.

lt;17 Cónnuai fe ad fequentia. tft pzio lädt15 .pponês iten tionctua.fcö'obedarat intcntn ibi. ©team’. 'Hbziobt tit ff cü ita fitff rozp’ cclefte pponifermotoze t motozet qb’motoz nócóftiwifin cfTe pré mota.fj qjtüad efle eft abfolurus ab ei materia.5dco querendum cft bc iUo co: poze qö'meuefab ipfo motozc videlicet bc cozpoze cclcftf.

^trum circunferipto motozc ipfum fit compolitmn re materia 7 fozma ficut font cozpoza que mouentur a fe apt» nos a motozc qui cft in cis.vffuntanimalia que mouen/ lur ab anima actu.cozpus cclcftc cft fimpler ita ff non cft in co potcntia omnino idcft materia que cft in potétia ad clfeznec per confequens cft ï eo fozma a qua perueniat ac 00 aliqua pzeter fozinam que moucf ipfum que non con/ ftituitur in cITc per ipfumzncc bat fibieffe.fed folu, bat fi bi moiuni continuum 7 infinitum, ^'c aliquis poflct bubitarc bc boc qui bicit commenta, ff querendum cft be cdo.vtrum cft compofitum circunferipto motozc ficut fut cozpoza animalium que mouentur er fuo motozc qiic cft i eis fcilicet anima.vidctur cnini biccrc ffcozpoza anima/ liu n tuntcoinpoßta er matcria 7 fozma et'reunferipta auf ma per boc vidctur poncrc gradu; in fozmis. àd boc pcteft bid ff er verbis cius non babetur ff corpus fit có (Vittitnt et materia t fozma eircunferipta anima, ©cd ft l


-ocr page 208-

qn;ritttr vtrum «liiin fit » .0»«polîwm'cireunfcripro moz füic qm non bat fibi clTc nccconftituitur iHcffe per ipfutn lient fo:poïa anunahom lui cópofita er materia t fomtaq dlaiat motor ciusqui bat fibi cfTc- ifie intdligcndaeft^ pofirio faa.fed qrfm pfimum intcllcchim ^idetur btecrc in.viij.pbr.T.tiij.ce.-rmü.f.eotpusaialis eU aliquid in aan prêter aiam.-i iö animal pötbinidi in mouena t mo mm non ert be grauibua tlenibua cin fiinplinbua.

3tem folnafata « pöt bici g-corpa aialinm futeópofi/ Uermebnaöilïimilibno.tboe idco elfqma forma aialiü regntmultaa opadones t plnrefrmó qtióto pfeetior elfj» pter quaeindiget pluribua infirumentta t organia vim quodq; aut mebrum organien vr bfe bilhnetam formam ab alio 7 fpeeifieä vteorab épate recrebro.ti ali|3 elfbt Ihnetio vt oa biftingnif a nemo rearnc.bce tnoia prout font in codé aiali no biffcruntforma fpeeifieä fimplieitcr. fed blifetût bifpofitiombua^prite matèrialib^ reeipienti buo biuerfas pféeiionce ab vna forma.ita grbiffciut for/ mis aeeidencalibua.funt tn aceidcntia ^ppna. t io videnf effe forme fubflantiales pp qb’ ct introducif in fine altera tioniai inltanti fieiit forma fubllanrialiavt pm.bieit.viii» pbrfico^ïr.ïió file forme membre» offieialiu. r etia alloy bilfmnlin no fvint forme fubllamiales pfe banteo elfeab folute 11110 formia.fed effe elf forma totiua. bigituacni, t earo mortui bititur eguoce tu bigito t tame viui lieeat ba beant eandc formamateidentalet Bell Inta phi.vq.me lapby.ante vltima eapitulu puum.ftp aiit 05 bittre in ilz lo pagrapbo.21lbarinie aiit vtiqjallgo. Si enim no effet vna forma elfenrails totiua torpio limpUeiter itune non gcnerartfab vna forma ernte In vno mebroj. forma e i Heute in terde.quia bitif.vij.mttapbp.vt ftpe bltni efti generatlone fuhllantialt feing qb generafa fibi fimili in fpc faltim immediate formaliter vel virtnte . nueaut fieut pba betlarai in libelle be morte r vita eor eft membru pri mo generatli in aialibus babeniibue eori prime ell aiatu cipfum generat niebra alla.-nogentratiemebrcyalio/ rû bleit quedâ ânefeentia .er quo appet g^ ferma fnbUäna lis eerdiseil forma alleymébroy.fed i ft bilferunt bifpo finonibus ^prifs tappet talie bilfercntia i rebus eiufdé fpcl vel maler fitut bift'crcntla fcriiti vt maftulus vel fez niella : r fie fpetlalis folb potcll ad bot bari g, Ipfe bleit in vit'i.pbp.i in.uii.ee.1 mu. $ iaialibus pöt öillmgui mo tor in aetu g’intcliigfg’tn eis tfi vna ps motoris r pars iroa.1Pars antprimometicns,ïémota alio gencrc mo tus.f.niom alferanonia ï fi mcutatur lctalittr bet atti/ dit fibl.Tidco ibi biUmguiFmouensamoto ratione. pót ctlam bitlep terp110 uialis firn O ’ ellmirtum er fimplitib^ quoyformenon manenCIn attu purornet cio lunt term pteallquo modocorpus bininguiturab aia ratiene.ß pri ma folutle melier ell.

C7 /Sgt;icamii6 igitiir gp fifucrit concenumgj om me virtue in materia dl/initsmulla oUïercntiaêi hoc gjfit actiuaautpafiiuatfcilicct receotiiià. igitur cotpue celefie rccipit niouere in infinitum: vt occlaratiim:ncaflecftvtnon fit cempohtunt ermateria 7 foematî vt fit fimpler fcilicj fubicctu fimplapumomototumiqui c fo;ma ipfiue.^m ne enim eonipofitum er materia t forma efi finite receptionie nccelTario : fieut eft finite monome in afiud.Oigitur proprium ifti moto er fe quod eft co:pueeelefte hoc quod moto:ipliue non tn mate na : Îg jiUnd quod mouetur ab eo eft fimpler non compofitum..£t fie mtendimu^veriftcare p:opo fitionem in qua pofuimue g?emnievirtue in cot' pore fimm mouerceftfmitum :7fnum moucrieft infinitum.

  • lt;17 ©ctla rat intcntu.t prime eflendit g,ecluin dreunftri pro moioreell,fimpler t non eonipofitum.letiido ceeafio ne bietoy mouet buas qóncst eas bilfeluit tbi.ged ell quellio be bieTfi pceffcrimus. Æirca primum ell no/ tandli g, er eifdctn ronlbnsquibus probat ily.iii.vnj. pbp.g- vlrtus que ell In cde non eft virtus in aia qua lu pra iam refumpfit er eifdcj ipfe probat 15 corpus eelefteee fimpler i non elft eonipofitum er matena t formaibi.

©ieamusigitur. ^5fi eencedatur vna be ,ppofi/ tienibus ,pprijsairumpti8.f.ggt;oi6virtus que eft in ma/ terla eftfimta.tune nibii rcfcrtrvtrü alia virtus fit aenua v.l palTiua vcl rcecpriua.na qaelibctlftarli tam aetiua qj palfiua. er quo eft in materia eft finita. ITune lubiugii illain ^pofinonem preaftumptam. Si igitur torp*- ’ ce Idle bjetemitatem mows.ergo uceelle eft vt corpus cc/ idle non lit eonipofitum er materia t forma.fed folmn fit fubicetum fimpler fuo prime nietorc.f. Immediate bans fibi metum.led non clic.qula emne eompefituin c mate/ ria eft finite rcceptionis:fieut ê finite actionisco.f. quod fua format virtus in materia.« io tarn actie dus qjrcce/ pao cITcntfinite.quarr ergo corpus celcfte reeipit moue/ re infinitum.Idee non laabctformam in materia quia no ell cempefitum er materia t forma. Ælt Igittir ,ppri/ um bulc moto er fc ggt;eft corpus eddic.quare motor ipz Imo non ell i matenart iHud quod mouetur ab alle muz tore eft fimpler t non compefituni t bicunt B proprluj cc cde inter alla meta er fc qualia font bee meta coinpolita I.cut lUa g. motor corum eft iii materia t ceniiituitur in cd per fubicetum t bat clTc fobiecto.lÊtfubdlt ggt; fieut verift catie ^pofitlems qua bicitur ^ oinnis virtus in corpore fumti mouerc eft fmitum ’Sed notandum fieut Icnbiz tur prime be gencratienc quccuntß babcnt formajtma teria t quecunq, agunt rcpaiiuntur.cuniigitur corpus ce Idle fit inaltetabile timpairibitc:nianifdtumcft non ba here matcriam cum forma, ^foti letundo be generaz tionc bicitur agere eft per fermant, pati veto per matcriz am.cnm igitur agens fubllat per matcriam t materia ter Unnatur per formam. Siew ergo cntlens in materia eft finita in agendo.fic etiam materia cm finite rcccptiois t ita materia t forma effentfibi inuiccm caule mutue fini tationis fciliect g. forma crit finita retionc materie g fubß flit per earn t materia finita per formanucum et go eeluni finite actionis eft in agendo vel rctipiende niotum yniz formcm t perpetuum t non eft cempefitum er materia t 1 fomia.

lt;17Ætikcóccftenmuö g jincorpore cdeHi eft vir tuefinita alia avntute inotma:que non cin coma conftituitur per ipfu$.verbi gratia, 'elntus p qua intellectue oicitur babcrc ad motum circulaie5li cut grauiaîfeula ad niotuni rectum per luam to: mam oedinatio oe qua oiciturefknee graue nee feuedicct ilta virtue fit tn tnatena: îgp id qucd co gregatur eripfa^matcria fit corpus celeftc:ficut oicit 2luicenna:contingerct nccefrario vtin etcr no fit po lie ad corum compofitionem abfqj eo gj co::umpatur quod ocftruitur in vltimo pumitra ctatuecdiïmundi.

  • lt;70 fiendi tB idem ranonc bucente ad impoffibile.t pri mo facitbee. secundoacludlt guandam biftmetionem Àuicenne ibl. Jfircigiiur nctcftarium. T^rimobiz til ^fi cenccdimns $ in corgc cclelti fit virtus finita all*


-ocr page 209-

a virtutc tnohua.{.alfa a motojcqui nófffin co Reut foï nu marcnalio in materia nee eófïitui? in effepipß inotü. verbigfa.ï't bicamus cpin,eclo pxter motojc éaha vir fH3pquamipfumcclnmbieitnr'nee elle graue nee Icue: tilla virtue eft fóima matcrialie.fta q? illud quodaggrc/ gatur er ifta virtutc t fua materia eft eotpueeclcfte q: re/ eipit motum a motoje t fie edum babet efle per iftam vir tutem tanq? per feunum fubftantialem fieut bint Xtuieen na:tune Tequeretur q gt;nbsp;bata fit ei poffibilttae ad eonuptio/ nein abfqï co q’ eonupatur cp ptobaturfalfum in fine pa miec.ïinu. ?lflota vtamp;ieiteómcntatorptimoec.ïmn. Siin edoeftetmateria que effet in poterttia ad eo’iupno nein r tarnen nunqj conumpetur.t tune aliquid effet fru ftra in natura quia actio ptopna materie que eft in poten tia ad cffe eft tranlinutatio be fo;ma in fotmam fient p;o/ Pnaaeno alieumegladii eft feiffio.Si igitur nuiW5 tranf mutarctur tune effetfmftra’tamcn nunq; atringerct pto/ pnam opcratiouem quc cft'ptoptcr ipfaj tanq? ptopter fi nc^ vr babetur primo ee.r mu.fed bcuornatura nihil fa einntfruftraquarc non apparctedum non habere mate/ riam que eft in potentia ad cffe r per eonfequens non eft compofitum er materia r foima.

lt;rgt;£iTeiftitiirneceirananon cftmfi öuobus mo diumccefTgnuni.ficr fett'nccelTarium er alto:ct pofiibilc ft fetficut poteft aliqm's ertimare tco:po rc cclcfti:fcilicetipfum habere virtuteni fimtam: tacquircreneceffitafem a virtute mfinita fepara fa a materia:vtopinatur jtmeenna: eftmiatur cc opinio Slerandriin qiiibufdam fuiatracratibue: 7fuper boc fundautt ^mcenna fuant oedaratio Item oe p:fmo ptmeipio efie fine oedaratione ci’ onod eftmotuni eternum cfTc:? eft oedaratio fun data fuper ptepo lirioneg inftabilea: lient tu video

ft“Ærbietis ereluditquâdam biftietioncm auiccn.b.q» cffe nceeffarium eft buobus modiB.f.nceeffarium er fer limolieircr 1 neecffariip er alio poffibilc tarnen er ft fieut voluit Xtuicen.r aliquis poffet ertimare beeoipoic eelc/ Ib.r. cpipfum haberct virtutem finitam 7 poffibileni er ft fed aeqairat ab alio uceeffitatem.f.a virtutc infimta fepa ta a materia.r bee opinio fuit Ïtuicé.t videtur fuiffe epi m'o alcr.in quibufdam fuie tractatibue-rfup bocZluic. fundanit fuam bcclarationcm qua piobatprimum piinci pium cffe abfqj Bquod piobatipfum cffe per eternitatem motue fieut facit ïXïz.viij.php.15 cfttp a materia . piobat primum prindpinm cffe cternnin per hoc qgt;cclum ceter num.rcumboc ec.f.eternuin nó babeaterft oponet ba re aliudquod per ftcft eternum bane alije eternitatem aliter effet pioccderc in infinitû.rfubdit cp bcclaraiio ifta contra pioccdit a materia repjobando piitnum pnneipin cffe infinitum fuper pjopofitionco inftabilco non haben tce virmtee couclndi piopofitum.vttu vidce.i. quilibct potcft vidcre cp autrui coipueedefle bc fc aliunde perpc tuare non poffet piobamrfufficicntcr in fine pritni ccli et mudi.vndc oftcndit qinaturalïtcr orane eouuptibile co: rumpcfur quta nanira non facit acriuum fine paffiuo nee econucrfo.

Æ'deftqufftiooe hoc quod oicir Sri ftotücoin cdotniundo tfdlicet ^ vir tiitce coiponim celeftium funt finite ac tionisequia cotpotaceleftia funtfinite fictioniequantitâtfe: erbat p;opolïhone oedarà uit ^ cotpota celeftia funt finite quentitatis : 7 oc ditcaufani in boe cp otbium celeftium quidam mo uentvnam ftcllam:7quida pïuree:?writ cp fi fteJ Ic que funt in otbe ftcl'annn firarum effent mino ree vel maiotce: non poffet eae moiiere vniuerfa liter.JEtoedaranit illic vniuerfahtertep fi virtutce que funt in cotponbue celcftibus effenti calefäct re 7 mouere vniucrfaltter infinite mouerct co:po raquefuntapud nooininftanti:7 boe facit ertima re qtin cojporibus celeftibus funt virtutee actiuc finite*

CTP^oOqs betcrminaBit eo’pne ecIeftc dreunferipto fuo niotoic cffe fimpler non compofitum er material fomta 15 oecafionc piedictomm mouct,qunfdam queftioes reas biffoluit t biuiditur in buau fim ijbuoemouett foluit fe eunda ibi. Ætpoteft aliquis. ad hoe primo mouct queftiones que factunt bubitarc fecundoVoluit casibi.

Æt ad hoc bicamus. Quia bictum cft puns tp^ppii/ um cft cclo bie fiipple g’moto2cius non fit in materia ct illud quod mouemraniotoic fit fimpler 7 non compofitii Tmotoi bat fibi motum continuum tinfinirom r fie vide fur q . motoies ccli fiit virtutco infinite.ideo circa hoc mo »ct qncfttoneni.b.g’qucftio cft B q -Xly.birit in lib:occ. g mu.r videtur ci contrariarij.f.q . bictum eft Bbirit in fe eundo ce.miu.cp virtutcs eoipojum edeftium funtfini/ te actionio co q. coipoia celeftia fnnt finite quantitatis qa cp mouemr a virtutc finita i tcmpoic bctcrniinato. fihoe non effet finite quantitatis non moucrctur in tcmpoicbc tciminato vna reuclatione integra r q jifte virtutes fintfi nirc actfonis bicitq’ 21p.beditcaufam in hoc.Bin fignifi cando non in cffe r eft quia bc numero coipomm edeftiu quedam mouct vnam ftellam rqnedam plurcsr birit^q. fi ftdlcquc funt in oibeftcHarum firarunieffentminores vel maioies motor iftius orbic non poffet mouere^ cao na turahtcr r bcmonftrauit vninerfalitcr illic.f.in fccundo ccli r mundi q ifi virtutes que funt in eorpotibus edeftiz bus effent in calcfaccrc t mouere infinite moucremr cor pora que funt apud nos in inftanti.fcd in tempore, moue tur idco ertimatur q’in coiporibus edeftibus funt virtu/ tes finite acdonis.

CÆtad boc oicamueb:cHitcr cp infinitum wo tur ouobusmodistquommvnus cftivirtue infini te actionia 7 paffionis in tenipojc:7 cft finita in fc: fdlicct m vdocitatc 7 vwotc.Seeödua eft virtue infinite action ieautpaffionw in fc.

(PSoluit predictam queftionem tprimo facit hoc. fecun do crcludit quafdam obicctione6quc poffent fieri ibi.

afton ftquitur.primo foluit queftionem.fccundo er ftia folutionc crcludii conucnientiain t biffcrentiam inter cor pora edeftia r gencrabilia t eorruptibilia ibi. .Corpus igitur celeftc. /Circa primum tria facit . primo premittft quandam biftinctioncm er qua habef folmio queftionis. fccundo beclarat membra iftius biftinctienis applicando ad folutioncm queftionis.tertio concludit folutioncm bc daratam.fecundaibi.5@irtusanicm.tcrtia ibi. ^nfinitn igitur.®icit primo q .bicamus igitur breuiter ^ infini/ turn bicttur buobusmodis.vno modo bicitur virtus in/ finite actionis t paffionis in fpede.i.buratione cft tamd finita in ft vj in vigore.


q4

-ocr page 210-

lt;n3[!rtud5uuminfinitain actioneipfa autpäf/ fioiK non criilitin co:po:c:liue fucrit edefte liue gcncrabilexaut co::uptibilc.boc enim non accidit co:po;inilifni cp cftco:pu6 finituni : z ideo oibea mouent 2 niouentur in tempoze.virtutea vcro in finite in actioncant paffione. in tempoze elkne ceflariuni eft co:po:ibu8cdeüibus: palTione autê quiafunplidtertunt limpüda:actione vero quia fuc foznic non conftttuuntur per fuiini fubiectuni 2 vtmniH eftimpolTibile in cotpoabue generabili buo 7 co:zuptibilibuo:quia funtcö potentia ernia tcria^foana.

n7©cclnrat inciubu ifliue biftinettonis appluando ad rolutioncmqucftionio.ö.virtue infinita fm fe in actione aut pafTionc fciUcct infinita in vigoie non creedat in coi/ poxaliquo neecdcllincc generabili nee eonuptibili ga non eonuenit. fed aliter eo:poa fcrticet,virtutein infinitas ni(i co;puo eirct infinitumqd eft impolTibile vtapparct. tertio pbffkomm.t ideo bidt gpo:bis niouctt mouetur in teiiipo:ee)uod habet virtutcsfïnitasfm vigoïcm. vir tuteojvero infmitaa in actionein tempoje ideftburatione ede in cotpoiibus celeflibus funt vinutes in palTionc bu rationia mfmiti quia eoipoia ecleftia fütfimplieia . tideo ipfa funteonuptibilia quia poftunt infinitatem redperc actionem t,motum fmrempus.ied gr fût in cis virtutes burationis infinite in actionetlaoe patct cr boe epfuc fo:/ me non conftituuntur in efte per fuuni fubiectuni.t ideo cu$ fintfotme feperate non babentes contiarium nee fub icctum per quod fubfifiant pefTunt agcre in infinitum té pus.JÈtfubdit cp vttunq, iftemm cft impolTibile in co:/ ponbusgcncrabilibus t eonuptibilibus babere virtutes infinitasmddratiene t vigoïc nee actionis nee palTionis eo qjgcnerabilia ç eonuptibilia funt compofita er mate na t fotmaideo necciTitatc conumpümr.qtiarc vcro nee agcre polTuntncc panper tempus infinitum nee actione^ mfioitani babent in qualitatc actionis.

C7 ^nfinitum igitureffe in vigoze cuius caufa cft cozpus fm cpcftcozpus cftmipolTtbilc in cotpod bue ccleftibuser oincifitatc motozie t nioti in cio t cozpozibuegcncrabilibus t cozzuptibilibue: r cft impoiïibileïcozpozibuegcncrabilibus 7 cozzupti bikbueæiUia virtutescotummotiuc funt materia iceiïcozpoza fuaque niouentur ab eie componû tur er materia tfoznia.

ATJCondudit folntionem fuam bedaratam.b.q, infinitu in vigotceuiuscaufa cft cotpus fin tp cotpus eft t cft irn pelTibilc ideft vinntem efte mfinitam in vigoic eni^ vir/ rutis cozpus fit caufa fdlicet fnbiectma ideft que fit fozma sifenfus cojpozis b eft fiuc fit foipus edefte fiue ahquid quocicunqs quia omne cotpus eft finitmn ideeelTct pto/ po’tionata actioni virtutis infinite.fed vinutem ciTe'infi/ nitam in buratione in eotpotibus ccleftibus eft nccelTa/ rium ptopter biuerfitatcm que cft inter cotpota gcncrabi lia 7 eonuptibilia 135 er patte motozis q, er parte moti vj quia moto: in cclo nen conftituitur in efte per motu 7 mo turn eft fubieetnm fimplcr non compofitiim ex materia 7 fotma 7 eft impolTibile c(Tc infiniram virtutem in burario nc in cozpoitbus generabilib^ 7 csnuptibihbusquia vir

tutes eoium motozum lunt niatcriales.f.fcmftiwfc in c2 pcr fua fubicctateojpo’a ctiam quc moucntur abels funt compofita ex materia 7 fotma qma inoto: in eis non bat eUc moto.t ideo quia be nccclTitatc cozmmpuntur no pof funt mfinuum tempus moucrc nee moueri.

lt;rCozpoza igitur celeftiaV generabili a:e cozzup tibilia conuemunt in hoc cp actio ? pâlît0cnlîctes in eie flint finite in Ic:tper boeniouentur in rem pozcT funt quedam velociozaquibuldam cuj boe q’ virrutce eo;um motiuc non funt materialesiqz rceipiunt ermodo ifto receptione finita in tempo rean tempoze veto receptione infinita.

Cifoncludu conuentennam 7 bifferentiam inter cotpoz ra celcftia7 gcncrabilia7 eottuptibiha.b.igitur cotpota edeftia x gciicrabilia 7 cozjuptmiiia conucniunt in boc^ actio 7 palfio tdeft vinutes actiuc 7 palTiuc cxiftentes tn cis funt mfinuam in fe fciiicci in vigoze pzopter boe mo uentur in tempoze 7 quedam niouentur vdocius quibuf dam fill qjin rnaiozi pzopoztione viitus monua excedu fumn mobile 7 ftatim fubiungit cum btcit bic q’ virtutes motlue cozuni cozpozum cclclhum nou funt matcrialcs.c ideo redpiuntinfinitatem in vigozc.virtutes autem ge/ nciabilium 7 cozzuptibiluim funrtnatcrialcs.idco nullaj iufinuateni redpiunt nee induratione nee in vigozc.

(ri’:! non fequitur er boe g? in cozpoze cclcfti eft virtue finira ipfa actióe 7 palTione:vt in eo üt vir tue finita in tcmpozeaiec fequiturer boe givirtuf finite actionis 7 palTionis clr:vtfit cozpue polfibi’ Iczï cozzumpatur:aut vt lit compolitü er materia

7 fozmaipolTibilitascni.non Debet elk nili er boe 1 g ivirtue finita in tempoze lint in compotuin.J d^jfrduditquafdam obirctioneo que pclTunt fiericipa’ us ponit obicctioncs cxdudendo.fecundo oftcndil quo/• modo non concludunt ibt.J€teftmanifcftu5. pzimobicit1 O’ ex hoc $ nos biiimus fdlicet 3, in cozpoze cclcfti fit vir

tus fin.tarn in qualitatc actionist palTionisideft in vigo' re non pzoptcr hoc fequitur 3. in eo fit vinus fini» in tê/] pozc licci foz[caliquie polT5crtderc.ncc fequttur pzoptcr, hoc 3, virtue cft mfin.ta in vigoze vt cozpus illius fdlicet, eclcltc fit cozzuptibtlc aut compofitum ex materia 7 foznia. non auicmex fimiatc virtutis tri vigozc.' lt;r.ß:teftmanifeftwn ^fiponcremue cozpus ccJ lefte componi er materia 7 fozma fequitur in ipfo elkvirtutem infinite actionis7 palTionis in tern poze.Zl; tcft mamfeftU) gi ft in cozpoze compolito’ er materia 7 fozma elktvirtus infinita in tempozej fequercturin ipfeelk virtutem'infiniram in ipfa f acticne autpafTione.Ætcftimpofribitc qnod intu

lit Hriftotilcs er politione virtutumquibus moué( tur cozpoza ecleftia in tempoze.

t^eclarat pzedicta.t pzimo bedarat çfi cozpue fucrit,|

-ocr page 211-

tôjnpcftuni er materia t fojma fequfturipfu babere vir latem Hnitam in buratione.t fecando bedarat q, fi eo2p’ babctvirtuiem finitam invigoze non pjoptcr bocfcquiiur ipfumefleeompofitum er'inatcriat fo:ma.tertio erwin/ Mibus predictie récapitulai Iblutionem piedicte queftióis Tecunda ibi Jüteft manifcHuni.tenta ibi 2}öouctautcj re (eptioma. Ißtzima bicit Hóanifcrtmn eftq gt;ft pofucri/ Minacotpua cckflc compofitutn er materia t forma fequi turipfum babere vinutem finitamin buratione.quia om Mecompofitum ex materia t foima edcottupiibilc.omne aiitcin cotaiptibilc be nceefTitatecotmmpeturvt ptobatur primo ccli i mmtdi.quare omnc compqlitutn er materia t'fotma eft finite burariottia. Ætfi biccrei aliquio q- in totpo:c compofito er materia t fotma eilet virmeinfini/ ta in qiialitaic actionia t palfionie ideft infinita in vigote quod eft iinpolTibile feiliect q -in aliquo cotpoic fit virtua infinitain vigotc.r bocimpoffibilc me dit a^.erpjopo donc virtutumquot;moucntlum cotpota edcftia in tempote b’ tenninato.quia feiliect cuiafeunque motua eelcftiequan / tuntcuuque tardiad motumbiunmm qui eft vcloeilfim^ aliorum eft ptopoxio beterminata.quare non eft impolTi bile virtutem cclcftctn efte vigotia infiniti. Hlota q’ rd Miotcria qj fotmafintte funtrlimitatc in actione x in palTi one T in tempote.xidco quodcunquc fucrit eompofitunt « materia t forma materiali crit finite buratioma: nbsp;3f telligendum ^ fi aliquod corpus compofitutn er materia t forma babcret virtutem clTc infinitam cum buratioeba Ireret virtutem infinitam in vtgore cuius ratio eft quia co pofitum er materia t forma eft corruptibilc.fi ergogma/ Met tempore in finito i cum corrumpeno conttnuc.lt ergo lt;M infinitum fua viitus rcfiftit corrumpenti. boe auté no tfliinifi infinitum fua virtua erccdcret virtutem corrum pentist non in aliqua propordonc bctcrminata cum cor fumpens continuctur non folum idem numero fed idem in fpccietneeclfe crit virtutem lUius corporis candem be bilitari in tantum q gt;nbsp;creede rctur a corrumpentc.quia i re fiftendo fempcr aliquo niodo bebiliiarctur c crorumpitur quarc Icquitur fi corpus eft compofitutn er materia c lot/ ma babcat virtutem infinite burationis q-babcat infini/ tam virtutem in vigorc;t quia boe eft impolTibilc. ergot Prinium.

CjHtcd nranidij ep'et non fequfturer boe q6 reci pit paffionem finiramin fe non inTcniporetaur re «pit actionem finitam in fe infinitam in tempore JWlit compofitiinier materia ïfoima; licut fequif boequando actio aut paffio fuerint finita in’tern Poic.pftmum cmm conringit ei Pm epeft corpua fantum.fmautem fecundum cp eft coipufcompo fuuin.

tr^edarat q, fi corpus babcat virtutem finitam in vi/ Sore pjopter boc non Icqutiur fpfum eompofitunt efte er materia t foima.t bicit q’ manifeftum eft q,er boc qpcor j Pus rceipit palfioncm infinitam in fe iideft babet'vtrtuz ttm palfiuam infmitam.m vigorc non finitam in tem/ fore ideft in burationc.quia primum eonucnit eorpori fe mndum q,corpus feiliect babere virtutem finitam invi/ Sore.t idco omnia corporacompofita q5 non compofita tmateria t forma in boc cömunieant feiliectn babcrcvir “Jtm finitam in buraiionc conucnii corpori inquantum '«eonipofitum cr materia t forma.c proprium eft com/

pofitia babere fioinnnclftbu rationie,

lt;r2jfbodu0autem oeceptionie in bac quedione rquod fecit^lriftotilcs putari contradicere (ibi eft equiuocatio iftorum Quorum nominum finftuni^ inrmitum.quoniam eumnon oiftinguftur finitas r in finiras contingentée er tempore a finitate î ab înfinitatc contingentibuo cr actione zpalTionc có tingetida ambiguftae.t er bac finitate in qua cóuc niunfeorpa celcftiatmàterialia oeclarauit vniiier faliter elfe corpus finitum non er finitate accidéte corpori er boc quia eft er materia î forma:^ epboc abfeindentur oubftationca contra'Sy.

inixccapitulat fuam folutionem bicens q gt;modus bceez ptionis in ilia eft cquiuocatio buorum iftorum nominum feilicet finitum îinfïmtum.quia cum non btfttngutntr ft nilas t infinitaoafinitatc t infinitatc in vigore.idco eon ucnit ambiguitas in fermonibus pbilofopbi cum quan/ doque bieat virtutes celeftes efte finitas quandoque infi/ nitas.t fubdit q, be ifta finitate in qua eonucniunt corpse ra ccleflia cum gcncrabilibus c eorruptibilibus in vigore bedarauit a^r.oninccorpusclTc finitum non crfinitate contingent! corpori cr boc quod eft compofitum er mate/ ria r forma que eft finita in buraiionc.^ per iftam biftin/ ctioncm tolluntur omnes biibitationcs À?:.

CÆl poteftafiquiß oicere grcum omne corpus agit per aliquid tpatitur g aliquidmccclTc cvt on» ne corpus fitcompofitum er materia 7 forma.

1

(T^lèouet aliam queftionem.t biufditur in très, primo ponit queftionem arguons ad vnam partem. Secûdo foluit ibi Äd boc bieamns. ffenio cr fua folutionc in fort condufioncs ibi Æt ad boc. 23idctur primo gp ali/ quispolTet bicercq ?omne corpus effet compofirâ cr ma teria’T forma;quia omne corpus agit per aliquid fui t per aliquid patitur.iliud vcro per quod agit eft forma ; r .per quod patitur eft materia:vt pater fccundo be gencratione quia omne corpus compofitum öfter materia t tonna.? p confequenseclum.quarevidetur effe eontrarium ei quod bedaratum cftin precedentibus.

lt;17 .Ct ad boc oicamusboc effeverum, fed corpo rum quoddani eft compofitum ita gr forma confti tuitur per materiam.t ita gr materia eft fubiectnj tantum non materia emus elle fit in potentio fcili cet corpus celefte./Etquoddam eft compofim « materia que eft potential forma que conftituitur per materiam feilicet corpora gcnerabilia 7 corm ptibilia.

07golnit bicens q- bicamus ad boc quod eft vernm fci/ licet omne corpus eft compofitum er materia ? forma.fj be numéro corporum qnoddam eft compofitum cuius for ma non conftituitur in effe per materiam.? fnpplc no bat effe materie ita q.materia eins eft fubiectumnon materia cuius effe fit in potentia ? actui effendi rccipiat a forma.ct boc eft corpus cclcftc.aliud eft corpus quod eftcopofitum er materia ? forma:que qualis materia c in potetia ad ac tfi cffendi.t forma ciuaconftituifin effe qmain.?ilia fiit


-ocr page 212-

Î(enêrabi1ia t wnuptibflia.tira par« g » tam cdcftia qj in erioia funtcompofua er material fomiat.fed biuerfimo dc.quia actio arguit fojmam t tranfmutatio matcriam co mentator octauo mctbapbpficc.t to alia t alia actio i traf mutatio arguit aliam i aliam fonnam t matcriam.

lt;rj!!;tcibocvidetur q tco:pufoicitur oecie cqui uocc:t cpctcmumjioon etcrnum no conueniut in allquo omninoJ£t hoc apparet ctiani ex boccp coipu9edefte non oaturei fubicctum nifiproprer motumlocalem rantum.JCo:po:ibii6auremgene rabilibneïeormphbilibuo oatur materia proprer generationenjtcojtuptionem.fotma aure, oatur fis propter actionem:fed amp;tffierunt«c|ui9 in altero eftinfinita in tempore:^ altero finita-tideo ilia fût non ni3terialia:7iftamatcri9lia.Pra boc tgimr-ba bet beequeftio quant ignoraui oiu antdongani g ferntationem.

lt;r 3nfcrtquafdam conclufionca bices q? corpus vdeor porcitas bicitnr be cclo iidis inferioribus cquiuocc.t pa let cum quid corporate i cternum non conueniunt in ali/ quo omnino enim erquo biffcrunt tarn er parte forme q; et parie materie que font principia eflenttalia rei non pof funt babcremaliquo dmiiirudinem omnimodam.er boe ctiam apparct bene tpcorpufcclcdc nö bicitur babcre fub iectum proprer aliud nifi propter motum localem tantum quia fuum fubiectum non cd in’ potenna nifi ad vbf Cor/ poribus gcHerabilibus i corruptibitibus batur materia propter gencrationem Ticorruptioncm:quia Tupplceoruj materia cd in potentia ad actum effcndi.fcd forma bàtur cis.f.vterqr ramcelo qjgencrabilibus -tcorruptibjlibus cd forma finira in buratiée.iidco corpora fupplc cclcdfa non bicuntnr materialfa :ida veto gcnerabilia i corrupti bilia biennmr matcrialia.i fubdit q? fccundum-bocopor fet mteUigi ida qnedio quam ignorant biu ante longam p fcrutanoncm. ©ubitari pored be boc quod commenz tator bicit epin edonon bicitur cdefnbicctum vd materia nifi propter motum localem tantum.quot;JOidetur ctiam q’b bcatur fibi fubicctum proprer accidentia tantum alia que funtrarirasTbcnfitaoT iHuminofiraa' que non podtint edc nifi in fubiccto materiali.! poted bici gp commenta/ tor intcndir boc pcr'fubicctum matcriamtque foliim edlin potentia ad vbi.quia bic comparât matcriam edi ad maz tcriam gencrabilium i corrupribilium.modo in cclo uon cd ajiqua potentia nifi iblum ad vbt que fit in potentia fez endutotum cclum.quia licet in.celo fint aliqua accidentia non poted tarnen fubicctum cdiinteUigi in potentia ad il la.quia potentia intdligitur per tranfmuiationcstvt patj primopbyficorum.3n accidcntibus veto edi per fe non cd tranfmutatio ncc mtenfio ncc rcmiffio.qnarc fubicctu; eins uon poredbici in potentia ad alia accidentia. Qb fi quis indaret be Inminrtquia ad lumen non videtur ec tranfmutatio.©icendum ep ida tranfmutati® non cd n toto cclo fed in parte:! er boc non poted attribuj materia tori cclo fed ctiam tranfmutatio fequitur motum localem: ncc ctiamcd tranfmutatio corporalis tin re qualitatum iliaque arguitpotcntiam materie:quia per accidentia alia a motu local! non biciturcelum babere matcriam. U)c quitur rubrica Ûit fuit tc.

'^mflutem oedaratum fuit àbl^riftotilc cpmot’edi épjimusf ex boc fuit oedara turn gjmotus eftin moto :fequitur vt boc

quodmoucturboemotu fiteternum.Si cnijcITct gcnerabile îcoKuptibilc:tunc motusnus non cct pn'mus motus.

(T'podquam commentator beterminauit bc corporibus ededibns fccundum fe.bic beterminat bc motibus celo rumappropriatis.fecun do beterminat bc motorc primo tertio redit ad beclarandnm benatura corporis ceîedis in babitudine ad primum motorcm vt er boccomplcatur fci cntia bc cclo i bc dus motoribus.fccunda ibi Jficum co fideranit.terria ibi ©cmondratio. jfirca primum nia facit.primo premfttitquedam valentfs ad bcclarauduj na turam motornm appropriatornm.fccundo t bic naturam beterminatibi it cum confiderauit . ©icit ergopriz mo q»cuin fucrit beclaratum tertio pbyficorum qpmonia cell cd motus primus.! cum fuit boc beclaratum terno pbyficorum q .motus cd in moto vt in fubicclo:fcquif er bis buabus propofirionibufq » illud quod mouemr 15 mo tu fcilicct ipfuin corpus edefte cd etcrnum.quiafi ipfum crlum edetgcncrabilc ! corruptibilc:cius motus non eet primus.Ætfubditq -ïlridotilcsconfiderans res Icilicct pod'ibiles in motu cell ! quictc: necede fuit propter boc ep motus effet primus ante ocm alia motu vt cius motus fit ctcrnns, Jflotandum vt bcdarat commentator octa no pbplicornmrq ifi effet cdum generabilc ! corruptibile ita g pbc nouo fuidetifcqucrctur q-motus non edet pmus quia nullum corpus poted gcncrari bc nouo generaliter loquendo nifi per motum ! tranfmutationcm.! nou folu per tra nfmutationcm factam in ipfo fed ctiam in genera tc qui gcneratnr bc nouo illud quod quandoqne non'gez ncrabit ncc numero ncc fpccie.fiigitur cdum be nouo fijit gcucratum tranfmutatio foil facta in fubiccto genera to cum fccundum pbilofopbantcs cr nibilo gcncrari no potuit.jfuitetiam tranfinutatio in gencrantc cum be no uo produrit effcctum quern prius non produecrat.!w idi motus fueruntautc motum cell, quare fcquimrq lum tlfet gcneratnm motus cius non edet primus.quare er oppofito antecedenrisinfcrt oppofiium confcqueutis.l 9’ fi motus eins primus cd:ipfuin cd etcrnum.

C^iEfcnm confidfrauitpofTibilcs in niotu rius? qnfere fuit iKccnccria3p:opfcrboc gr motus ei’ cd primus ante ccin ilium motum vtmotus ei’ fit etemus.J!6tcum oeclarauitida fcilicet boc corpus cc etcrnum motu perfcrutabiturp:imooc moiucc 11.7 inuenit ilium moueri avirtutence grautnee Ie iii.7 quia omnis virtue grams aut leuisexiditjco: po:egencrabili 7 conuptibili aut animafi fucrit eu bac matenamcceffc fuit vt bec virtue que eft gra uis nee leuis fitin corpore iimplid:^ ipfum non ba berc fubiectum nee cótiarium:7 vt fit anima necel farionon admtxranature: fed animaco:po:i6eter m.7 vtifta anima fit nonabftractaa fuocorpore:? cum boc feparata ab ipforinquantum boc corpus non indigetipfa quia eft permanens per fe:ficut c Oifpofitio oeanimabus que funt cumvirrutibiis n9turalibus«Ætvt ifta anima fit in eo.nam omne motum ex fc mouctur per virmtem exiftentc in eo


-ocr page 213-

ÇrScclarat namriMn môtôiuiii appiôpjïatojum. £t pjl •no ortend«buiufinolii motors erte animas non 'mate/ Wales fed feparaiaa quantum aderte: fed coninnctas tn fuis motonbus quantum ad operationes.feeundo orten ditqualesfuntfmfuas eflcrtt(30;ibi jftcum eonfiderds 'll^nmo bicit ^cum a,?:.eonfidcrauit ifta que btcta fût be co:po:c eelerti.Cipfum erte etemnt motu ptius innpit Pferutari in octauo pbpIteo^t be motu ems.t inuenit irtuj Wotumfieri a virtute nee gram' nee lent idert a fotma qua fcquitur vt graiutas lemtaa fupple bieantur fo:me: antfir granitaoaut leuitas font a natura generabilt t eonuptibiz Ii idert a fotma materiali in m arena que ert generabtlis t fO’uipnhilis.t hoc fapple fi grauitas t leuitas fupple no bieuntur forme fed qnalitatcs comuncs formis t materijs aut graa iras autleuitas ab anima.Si autem fuerit mate Walis enrtens in materia gcnerabili t eonuptibili.corpus igiturederte cum non fit gcnerabile t conuptibilc necerte ertmotum ertefieri a virtute nee graoi nee lent, be irta ra Hone tantum ponit maioje in lfa.fcd batmino2em intcUi gerc t conclufioncin per bocquod fcquUar.Subditemm ÿnecerte eft q, bee virtus que nee grauis necleuis fit in cotporc fimplici.i tp ipfa virtue vel forma no babcat fob fectum per quod V5confirtat in clfc.nec per contrarium a quo.f.comnnpatur.erquo enim virtue grant's t leuis eft in corpore generabili t corruptibili.confequens ert cp cor pus quod non ert gcnerabile ncc'corruptibilc babcat vir/ totem ncc grauem ncc Icucm.t ita necerte crt g^tlla virt’ que mottet cclnm fit anima non admina materie.fed ani/ macoiporis cterni.T ita necerte eft qgt; irta animaedertio n lit Ceparata a mobili fuo ncc fubiccto ncc loco.tcum hoc q-ipfa fit feparata ab co quantum ad effe co.f.tp eorpno cclc lie non indiget anima ad fuura erte:fed crt'ixr fc ipfn, cp natura non rcciptens erte ab ipfa anima ficut cotpota ani tnalium inferior: rccipiimtciTe a fuis virmtibns materia libus idert a fuisformis vd animalibus.-rita anima celc Hio nunqua feparator a fuo mobili licct fii abfoluta in erte fed feinper cftin fuo mcbili.quia omnc quod mouctur cr feunouefurper virtutem eriftentem in ipfo.ciiin igltiir ec Inm marimc moiicmr er fe.crgo virtuo mouens ipfu eife etiuein ipfo non crirtit. Tflota lt;p be nnmero grauium-r leuiunnquedam font fimplicia:quedam mi.ta in inferio/ ribus.grauitas t leuitas videbantur erte forme fubftanz tialeo eo ep mediantibus lt;10 mouenturad loco ^pria eoj «tra I'pfr fuernt.fed non qoalitates confequcntrs formas fubftantfales;fed grauitim tlcm'ummtno?:qiifdam fût animata:qncdam inanimata.Tqucciiqjmodo fit femper Sratntas T Icuit asfuht qtialitalcs gencrabtlt'uni t corru z pttbiliom.

fTJEremn confidcrâucritïn iftie virtutibue oeda ratuni fait ci ipfayec virtutcm appetitiua 6virtu tibus anime tantum.

lt;r0flendit naturam motor:appropriatov qiiantn ad fu as eflentias bieens.q. cenfiderauit à^.naturam iftorum motor: appropriatovrnotnm fuit et' virtutcserte appenti/ nas tantó. tSlotandó fient bicitcômentator octauo me/ tbspbpüce operano arguit formam.coni igitur in virturi bus corpoy eclcftinm apparctopcratio appciituf.t'dco ap petitus primo mouens in moto bicintr tertio be anima, t tóntctntor.rt).mctba.idco nccclTc crt motorco edertes cc Virtutcs appctitiuas.led qniain formis oino abfbitiris n ert virtuo fcnfitiua matcrialis ï abfoluta:vt apparct fecó/ do bc aia.idco in motoribuscclcrtibus que font forme ab fo lute eft appetitus intcllecttu us buiufmei : ideo anime ba bent virtutcs appetitiuao t vo'ontarias.t boc commenta tor bidt buodecimo mctbapbpficc epbe virtutibus anime folum babent intcHcdum t Voln ntaicm.idem rtiani intel/ ligitbic: licet non bicat bc intcUcctu qnia bic intendit p ap pcritum T volontatem que fcquutur inrellceta.

fUJ£tcumconftderauit oe virtutibueuppetitiuif ccleftibus vidit cas mouen adappcttbile nobilius ipfius.

lt;r©cterminat be morerc primo t ^ponit ^ propter mo tores appropriatoseftalius motor nobilior cis fecudo be terminât ilium motorcm erte nobiliorcm 1 pcrfcctiorcm ei ibi.£tconfidcrauit. ^umobicit tpcHm pbilofopbus pnio confiderauit in iftis virmtibns celcftib’ appetirfuas andit cas moucre ad aliud appetibilc nobilius be ipfif co mouens nobilius fic moto t agens parte.fed tarnen appe ribilc mouct ipfum appcrinim.crgo ipfum appetibilc noz bilius eft ipfo appetitu.t idco appetibilc mouct firn nobiz litatcm in rations boni ita ç nihil eft bonunt vcl fimplicit vel bonuin apparcns.vndcfi appetitus t intcllecms fut rit coniûcta magnitudinc î feufu: appetibilc quandoque erftbonum apparcns ï non fimplicitcr eo q »in tali appez titu poteft error contingerc.iéd fi appetitus fuerit intclle ctus feparamsrtunc eiuoappcttbüc eftbonum fimplicitcr t boc appetibilc necertario nobilius ert ipfo appetitu.qma appetitus ordinatus nunqnam tendit in villus fetfed fern pcr ignobilius.cr qtio apparet q’appctibilc ,pptcr quod mouct vtrmtesedeftes cß nobiltus cis.

CÆf cum confidcrauit oe virtutibue àppetihow celeHibuô inuenit eue elle infinitarum potentiarü Æt cum confiderauerit in connmiatióe motus eo rum fuit occlaratum ei g? caufa conhnuatióie non ert ifta quamouentur fed iHudquod largitur cis co tinnationem eft illud appetibilc.

trOftenditilium motorcm efle nobiliorcm alljo t perfe ciriorem co q .ipfe ert canfappetuitatis i continnitatie mo tust alij ad boc non fulliciunt.fccimdo oftendt'tipfum cé nobiliorcm t pcrfcctiorcm co qert caufa in erte non folu; ipfi motui:fcd ctiam omnibus alijsentibuo:ibi £t fuitK daratum.iCirca primum tria facit,primo ortend«motoré die fuffieientem caufamc primara continuitatis t pcrpcz tuitaiio motus.fecundo oftcndit naturam iftius molhui fe.tertio récapitulât omnia fupradicta vt ctiam oftendat q liter 2lrirtotilcs complctierit feientiam be cclo.fecuda ibi Ætquia continuatio non perucnit tertia ibi.Æt cum con fiderauii. Tf^rimo bicit q gt;cum a riftotilca betermina z nit de iftis virtutibns appctitiuis fcilicet in motonbusap z propriatts inuenit cos erte infinitarum potetiarum.t boc cum beterminatam proporcioncni virtutts Irabent ad fua mobilia que funtfinite quantitatis. Ætcum confidcrauit in connmiitatc mows quem faciunt virintcsquia videli/ cet mot^côtinu^î ppetu^fuit cimanifcftun’ q’Caufa conti nuitatis motiis proprie non ert lilavirms que fit caufa mo ms cffacniic nulla iftarum virtutum appetitioarum que c ertectma motus furticil ad caufandum mbturn continuum t prope nobilius cis. Uftotandum eft q .finita virtue in quantitate actionis non potertefte per fc abfquc alio pn cipio motus cternirquiaqued per fc nópotefterte cns ab folutum ab alio ita q. fit principium non potert efle per fe fine alio canfa motus ctrrni co q. ertenria rd prior natnz ralircr cftiua actione.fed nulla be vinutibus appctiuis cc li prout ert eno abfoliitum ab omni alio omnino quod eft finite virtuusin vigore.t ideo lie ut eft be fuo vigorc: ita erit bc fua buratione ficutbictani eft fupra bc cclo « mudo


-ocr page 214-

Dili effet aliud Pieter quod elf a quo habet ranquam a fine buraiioncni pretuamiquarc bcnullia virfuiibaa apperi/ nuig etli pot effe caufa tufftaene p fe ppetuitarie tt'Otue.

3tê iUnd ;pptcr quod aia eft vt lam tactu eft tup;magis tft . er quo eni moueipp alind nceefle efte vtfm Öifpónc illfae ^pter quod nioucfmoueant ita q gt;fi illud æpter qd aliterfe habcrct vno tpc qj alio:vcl qgt;öcficcret cibefufet « moma.t hoc eftqd pm.bidtutj.mctba.^ ’ motoxo eele He« pnt femper moucret no inouerc. pnt cnim fp moue re fi illud ,pplfr quod mouent fucrit rcccpnbilc tranfmuz tationis aliemue motug cutufeuq; fit tranfmutatio.O pnt moucre feniper fi illud ^t^er quod fucrit intranfinutabi/ kaliqao modo.minoj bcdarata eft fupia.f.q, motoxfap piopnati qui funt vinurcsappcrinHc non mouent ^Jptcr ahud.quart nianikftum eft q, peffunt caufarc motiippez tiiu. Ziel hot bieendum q » pinuo niotot tft tanfa in efte motno vt apparcbit infra ; fcqoitur q» fit caufa in conrinui fate mefua.quia motuo eft in continuationevt infra bteef per tÓmen.er bis que bicuntur bic manifeße. 2lpparet kcundo cflc bcintentioneeómentatone bcquibueinariz nie aliqniconfueucrntbobitarc.vcy,cft q’pnmu pneipin non mouet in rationc canfc ciricienfio Ccd folum in ratiöe fmis.biot enim boc qd bdaratuin fuitab 2ly.q?caufa qn titatidmotus non eft ilia foimaqua fit motus:fed,illud qd largitur ei eonfinuaiionem cft aliud appetibilc. c confiât hoc appctibile effe pnmum pnncipium:quod eft aliud a fonna concurrentis clFcctiuc fm q»bic apparet cr intenz lione comentaiolis.Sccundncft q,pumu pnnctpium tft Ifinimm inviso2c:quod eft bc eius mtentione. ©iciteni boc qj CU5 Sly.viuit virtutes appctitiuas coipoy ecleftin motoicsappiopnatos cflc potentiarum finita? tvigozc» infinii:7 vidit motus cormn cflc continuotionis pcrpcz tnc:idco fit cimanifeftnm q-canfa continuationis motus non eft ilia fonnaquentouet cffcciiuc fed aliud appcribiz leer quo liquideapparct be intcniione eine cflc q-puma pnripium non eft finitum in vigoze. er quo cnim appzoz puatt moiozes ncn funt caufa pcrpctuitatis motus qa fût filliff vigone.îgîtur a bcflructienc confcqucnns fcquitur O’ fi putt n puncipium quod eft caufa continuationis ppc tui motus qui non cft finitus vigoze. ©cuidc eu bicit: ^riftquia centinuario non j^uenit nifi a motoze pen mcto:ffc|uitiir cp iftiid mouene nócft cozpiie pcc perenria in co:pc;c 7 gzcft inrelhgcnria abftra eta:quod ctiam ocdaratum cft in libJo oc aninia.f g zomnequod eft talc eft IntcUigentiaabftractar gi iftud corpus ccIcftcintelhgit banc intelligenriani. Anteiligere cnim tranfm.ttit ipfum adiftud appc tere.

f0 ftcndifquaffs fitmoroz pzimusfm fc. î quia bictuj eft ftatim q’ appctibile japter quod eft motust eft ia con z tinnationis moius.mic bicit q, quia continuatio non ,pue pit nifi a motozc non moucnir: fcquitur q.iflcmoioz a quo cft continuatio motus nóiCcozpus nec virtue in co:pozt ; fed cft intclffgentfa abftracta.7 hoc bedaraium eft in tcrz tio bc anima q-omnis fozma que non cft in cozpozc fed c abftracta intcliigcntia.t bee intelligentie intdliglt cozpus celcftc T5 per fuu motozem appzopziam.T hoc cft intellige re qicotpus eelefte habetbcipfa intdligentia abflraeia qgt; iranfmitttttpfu ad aliud appctibile idcft.pptcr hoc q-cot pus edefte per motozem ,pp:iumintclligit pzimum qgt;om nine ft pararum cft quo bepcndcti mouet ^zptcr ilkdap pcfcnsionfcniarc pcr fcctioncm i fiinilitud’nemqiias ba bd dim co. yiota ftp ficut bidtcómentato: $ moto: qui bat perpetuam continnitafcm non cft cozpus nec petenti'a in cozpozc fed intdligentia abftracta t ideobieitphs qua r to pbftico?:q )non foluni mtclliguntq gt;nbsp;fttabftraetus: qa non cft virtue materialis ncc fiftit per cozpusquia cft coz dem modo motozesappzopziati funtabfoiun.T ideo eonz tradtetio vel natura non cft ^pter inoucri pzimoßfibi co uenit 1 motozibusalij s edeftibus.ftd intdligut cp motoz pzimus cft otno abftractus ita q- non cft fozma materialif ncc imerfa materie ncc fozma abfoluta appzopziata alfeut mobilised oino eft abfoluta.t ita per boe bifleruta moto ribuoappzopziatis qui licet fint abfolutt er fcifunitaméeó iüeii per operarionc t appzopziati ad bcercta mobtlia.t er boe in confidcrationc opoztet buinfmodimotozes plurcs opinariquiequid bicitur bc motozibus abftraetis in cé fo luin q* bitatur bc pino quicftabfolutus fimplieitcr tceöz ucrfo.fed non cftita cft enim bceeptio firn quid ï nólim pliciter.t ideo cöincntatoz fcpe motozes appzopziatofpo nu in eozpozibusedeftibus vel medium ccli vcl bdideri urn ccli: vt fupza oictnm cft in queftionc quadain. ïHoz ta qjper motozem appzopziainm intdugitipfum pzimum motozem qui cft pzimus.t ideo firn biucrfitatein mouenz linin appzopziatur biuerfis ozdmtbus t funt biucifi graz dus,tutcllcctu8 ctus.lcd ipfum pzimum fitvnum ommb^ modis ï fimpliettcr.quia vicömcntatoz bieit.rij.inctba. non cft idem.quia bc pzimo pzmcipio intdligit motoz pzz mi inobtti0cum,co quidem bc ipfo tntclligitur motoz faz turnt 1 imclicctuszquod cft idem quanw ad clTcntiaiti. et boe ideo cft quia iflt motozes appzopziati bilkrant tn per fceiioncttn cfl'czvc eómcntatoz bicit feeundo ecltzinüdi.

GTJEtconliderauitcriam w caufo ctermfatis es li:7 Dedarauit in vltuno pïimiccli tmüdi in fovc ro potentiam exiliere cmnino.7 oeciarauit etiani oe virtute qua niouetur celujlocaliter.l.animaa^ perinuaipianinonbabere inatcnani nifi materia que eft in potenha in loco tantuniXum gimr fei Ult bas irescanfas eompleuit fdentiam oc cclo ocelaratuin ex hoc toto quod oixitetiani in pam® cei7miidi.f.® ft in edo effent plurcs Helle aut ma ioîcs cellaretmotus ant nuno:es.7 lie cellarer co tinuatio motu8.2ÏÊ'Otu6enimeft necefTarius in continuatione*

Cnftccapitulat pzius bicta biecns q-eum driftotiles coz fidcraiiit in caufa ctcrnuatis ccli.t beterminar in fine pti ml cell 7 mundi q* in edo non cft potemta ad non cflc fuz licet quarc ipfum Iceundumle cft ingcnerabilc timozzuz public:t bedaramt ctiam be virtutc qua mem tiir edujlo caliter q- non habet matcriam cui bet elk led foliim fub« num cui bat motum cum lciuitiftas trcs caufas complez uii faenuam bc cdotr intclligit per ireseaufas fubicetuin ccliquod cft qiiafi quinta cflc ntia t motus appzepziatus que bicitur virtus appetitina dus.c bee buo remanent.« tertia caufa cft quarc motoz pzimus qui eft moucnsoprc nbilt omnino immobile ablotumm be quo pzius loque z bamr.t fubdit qgt; hoc lotum bedaratum fun pzius er Ufo quod pbilofopbus birit feeundocdi 7 mundi qfi in edo effent plurcs ftellc vd maiozes vcl mmozes ceflaret mo/ luscius.t per confcqucnscontinuus effet in continuatio ne. THoiandunidlpcr hoc quod bicii-r fcilieetqnn ccz lo client plurcs ftellc vcl maiozes vcl minozcszcctci a ecf farct motus eius.intelltgu vtur bc caufis pzcdietis fihtet bc ipfo edo 7 motozc appzopziato qui eft anima dus .

31lam er pzepozeione betet miiiata ifttus morozisap/


-ocr page 215-

ï»??«?!'»!! ad fuu mobilc.^bat pBs 3?fitent pTures Rei Ie velmaiojes eeliarctinoiwa vel non fier« in code velo/ ntaecquando fit niowd. Ætiniplidte Oatur imelligttertta caufa que dt pninus moiot ilia öieta caufa öedarata eft a pbo.viii.pB^üoy.t.iit.inetba. ©einde earn Öidt. ƒ lt;Cj£t fuit oedaratu} in omnibudirtie g? oaco:co tinuarionieinorueeft Dato: motuaceü. j£t ii ipfej non diet oeltrncrctnrtIk motus « cdmib celum enim dl.ppter motumfuütt fimotus celi odtiuc fetur motusentiü infmitoyï ficmundua.^iquo venfieamr ijDaturcontinuâtlouismotwé pato: eflcaüjsentibuo»

C0lkndftinotO2Cpmü eflre caufa oibu«ali'j8,©icü ^ bedaram futet omnibus illis que immediate fupta bteta funttp mouctur qui bat motü eelt t continuationê.kmojS pnma bat tffe moueri quirnouef be genere luccctiiuo}: t ideo fun continuû elf fuum ciTetquod apparet.quia 9 oat continuationê motus bat elle motus.tmit ipc mouet qui bat continuationê clïctbcdrucretur motue.quia cü ceflaz ret etus continuatie cefTarcicius clfetz ft beftrueret moz tos celibcllrncrctur celum per fuü motum.quia vniiquod 95 quod habet opcrationê ^piiam eU^ptcr opérationeiu tanqua ^ptcr fmemtfccndoccli t mundt.quarc Öcllmcio mom celi bcllrncrctur cclü vel clfet frullra. 7 lubdit qgt; be tlrucrcmrmotus dloy infenoy: 7 per confequenscima. quarc bcllrncrctur tomm.cr quo apparel elfe vcy q »moz to: qui bat motui continuû batdfeomnibusali|s entibus 7 eil moto:pnmusquia omnia habent elle per ipium.7 li pnmmn nonclfectalia non client 7 ua ommaab ipló bcz pendentin elle perfeenone tanquam a fine.7 hoc cxpxirc apparctmotusÿm quem caufa puma bat elfe ommb^wUz is entibus in cternis 7 necclfanis be fc Pm mtcntione phi lofophi 7 tlliuicómentatous.qma hoc non ell hcuttaufa eft’cctiua7d’ductiua bat circ faocltcctui i)oll in effetfed ii cm,Ppter quern alia funt7 Iicui conferuans 7 pcrficie s

3gt;loiandum cll qgt;bicit:libeftrucrctur momscdi 7 tue bcftiucrcnmromnia infcrio!a.7 hoc idco qma cclum noc folum caufam in die illis inferionbua fed ciiam in cc»erz «arl.uamlicut apparet fecundo be generatione 7 comme latoi aflumit leiudo cc.7mu.motus foils in oblique circa to til caufa gencrationis 7 coituptionis.motuo alia biurz nueell eaufa conrinuitatis 7perpctnitati8î confematio nio ctci ne in re natu raU:quarc patetedu elle caufam iilo rum inferior non folu in die fed etiam in confciuari: fed beilmcta caufa conferuanua bcdruiiur dfectus.quarc be Ilructo motu celitödlrucrentur 01a illa inicrtoia.

CT/^emonUrdtio aürquavlußdlin vitimogt;vv|. pbyficoy.f.g?viitusmfinita non cnlht in co:po:e finito line fuci it virtue materialisUiuc non pluies indurit erro:eni. Alrt niultonens loculituinuis oc OilTolurionequellioniscontingentis in ea-TItmi liter,iocutifuimus oe hoc 9 7contingit erhoc gjp:i mû motum er feîer alio eft per motu5.']^er acci dene per naturam moto:te lui -î boe intendimus Oeclàrarc.J’èt eftmanifeftiini gjqui nonoeftrurit feieutiam caufapiftop triumquetiioj z ep non com plebiturm eo fcientia celi-

07 £luare rcditad bcclarandum be naturacojpojts cde ills m comparationc ad moto:cm pzimujtcirca quodbuo facit.pumo pumit intentionem fuam.fecundo bcclarat iz tcntuin ibi*|ß*crfcrutandum.j£trca p:tmum pmittit buo ci quibus citcit piopolitum biecns gp bcmonltrauo quavi fus eftûy.m octaco phpftcotum.f.q gt;vidua uifmiia né

fonfifh't in co’po5cfinfto Hue ilia virtue fiterft maKnalis: fine non iquc bemonftratio plures buntin crrojetmcmnl loticns fuimus iocuti be biflolutionc qnefftois cönnuäits fn illa bcmonftrationc.7 inteUigti per bcnionflrario ne be terminatis in materia.f.,ppofinoncm quealTumpta c puf Videlicet gp virtus infinita non eft in coipok finita.7 fub dltijgt;itmilifer 7Iocuti fumus be alio quod fcquif be ifto puns biao.f.qgt;pnncipium et fc moueturter alto per acci ilcns ideft peralmd.f.pcr naturam niotonssppiopuatt; fecundo ex bbe Harun elicit intentum fuumieimi bicit f.-i hoc intendimus beterminare quomodo pmutii motujet fc quod eft cdo}:et allo.r.a,inoto:c piimotk hoc pei'.Hatti ram fUi-lnstOiis appiOpiiati.t fubdit q- manifeftum êqdl vidu induit fonnamiftarumtrium caufarum .f.Ricntfam eontingennùm qudlionum.circa iftas très qudlioncfnó toi^lcbunmr in co fcientia corpus edefte quod eft quinz ta eflentia. gt;nbsp;3flotjndumqgt;pcrilta n'ta complcbitur fcicn tia edi: t,pptcr mbtUm fnum tanquam per ,pp:iam opez ranoncmimotus ’autcm cius eii ^iptcr iuuin mototej ap ptopiiatnqui mouet’ ipfûcfiôctiuc. nâagêtia bina nona gunt nib 4gt;pter intcnltonem vtipfe bicit fecundo cc. 7 mû dumotoics autem appiopiiati funt per mototem pnmuj a quo bependent in dfe 7 moueri vt fupia bictum dl. Æt pitdicte fetenue alicuius non habcantur nib per cognitio item omnium caufaroin: vt bicitur pumo pofteriomm: 7 pniuo pbfbcoiuin.ci go fcicmia celi bne bis perfecte haz bcri non poidl. Uftotandum dl q-queftio quarn J’poz ntt ptimo be qua bicit plurcs finfle in errojcm quarn ipfe foluit in plunbus loeis dli q-bomnis virms Cctllens in lt;o:poic dlfimta.igitur omnes virtutes eddlco actiuc fût fimtciquarc non potcrunt canfare inotuj perpetuum. Ét b bicatur q gt;virtu s terminans motum perpetuum dlmfi mtaitunc icquitur $ mouet in non tempoiciquod dl imz potlibilc.7 m parte ipfebilfoluit iftam qudlionem in capi mto immediate piccedcnti vbioHenditq gt;nbsp;virtutes celdlcf vno modo funt finite.f.qnaluate acnonis.7 alto modo in Ïiniic.f.in buriitionc.7codcm modo biftinguit in fecudo cell 7 inundi.léd iblutionem magio complera5 bicit in.ni inetbapbfbce.bicit ibi cp momsedicaufatur ex buob^mo tonbusiquomm vnuo dl infinite potentie : a quo habet act nitatem:7 alius eft bniius in vtgotc a quo höbet velo citatem betermiuatam.x in candem fcntentia concotdatl quarto phfbconini:vbi vult q- pumusmofot cum fitfem pitcrnuo non dlfinims nee infinitus co $ non eft quanz tue.ncc babct attribunoncm ad quantitatem feeundum vi go:cm.7idco non icquitur q-non mouclur*in non tempo rciqma ibi vult q- piopiictas mot^ ftta ptimo mototc »quoiiwdo indigcat mototepamo ex hoc $ habet motoie qui mouetiplum dfcctiuc.,

CT 'jpï’crfcriitandû eft oe hoc q6otcimt œ co:pu« celeite eft limpler îeft fpirituaie.^ntendiieni^m ipfo efteoimeBfiones non in mareriait ideo no re cipit alterationéin qnalitahbus nee iniubfUntia. Ztr élient Didt2ibemiftiüß gjfol î limaî alie ftd le aut funt forme ideft oimenfionce non in materia ideftco:po:afpintualiataut babentmater135 eqia uocameuiftismaterii#- iRullusemm oubirat in hoc ® funt cotpota quia nlouentur.JEt eft nullus Dubirat epeotpeta non redpiunt alterationem in ’fubftantia nili quia funt in materia-7ideo inuenif ’in cis plus qjvnum numérote funt fpedes 7 gene ra.jCojpow igitur celeftia funtco:po:a atfolwaa materia«


-ocr page 216-

lt;quot;’®ecIar8t ;tjplt;ifitBm:drca quod bud facamp;ïpumóoflcn fût quarter celuunndigeaiinotoic pmq: vcl quam babitn ^in^ in fuo mouerfbabeatadmotoxm paumm.feainz do occafient bum« mouct quondam qncftioncrnnrisna juras coipoua edeftts i cas biflbluit.ibi ^oanuc8 enim aCt'reo pumum inimadbur bupfant^piinw alum adbuc non babcrc maccnam^pate.Cdufdcm rationiafumma Kria gencrabflium tconupubfliujeendo olk^U iplatn habere materiam quecd in potenha ad vbeerquo bemo drat intentu ibi Ged cum fient buo. ©irif ergo q^euj fuit bictu $ fiatun quod imeuditbic bedararc quo putpä-motn fmfe.r.cdum moucturojalio per naturam fuimotos ap fnopjiati.lHuc bicicopperierotandum eft igimr ad Ixx q? bieunt fapientes q, coipnseelcftecft fiinplidter feparabiic {deft feparatuma materia f rranfmotationc.ideo eft^ru landü vtfeiamus que potentia cftin eoipo« edefti tique non.nam er boeapparebit q «intends quofdam bieentca corpus eclcftccftc fimpler t fcparabilctnUndK ipfumcê bimenlioncs non in materia ideftcoiporcifatc fine mate/ ria que cft in potentia ad effendeo cftinalterabile tintrâfz mutabik fubftuntia tqualitate.f. alterationccouuptiua.t fubdit qï'cftficut a:bcmiftius btrit q»fol t lunatalie ftcl/ (c funt forme ideft bimenfiones non in materia ideft eor/ pora fpiritiialia:ant ft babent materiam cft equiuoee biets cum materialflorurn mferiorum.t grbatftatim. quianul lue bubitat epeorpora alterabilianon redpiantalterationc «tranfmutaflonem in fobdantia quia font in materia que beeft in potentia ad formas binerfas in fpecic t numéro moemtur in ipfis rebus naturalibus plufqj vno numéro fob vna fpecie vt font fpeeies t genera. Sed cum corpora edeftia ftc non altcrantur nec tranfmutantor fm fubfianz tiam nec inucnitur in cis multimdo indiuiduoj: fub vna fpecie.igitur corpora edeftia funt abftracta a materiatacfi srguerct bic fie. 0 nine quod babet materiam altcratur t iranfmntatur fm fubftannam.igitur.tc.j£t bums, ratio/ nis ponit maiorem comcntatortn littcra. 3notandu5qgt; corpora edeftia bicuntur forme ^ tantotquia font crlften/ tia in actu per fiipfa non per aliam formajbantem fibicc formaliter.t quia in ahis aetualiras eriftendi eft a format ideoalia cotpora quodamodo bicuntur forme . ^^Tctan dum etiam omnebabens materiam tranfmntabilc e fj fubftaniiamtquia materia fubiecta potentia ficut acctdens ;pprium fuum fubicctum.t ideo cum cft fub vna format Ipfa etiam in,potentia eft ad aliam.t ideo materiale t traf mntabile fin fubftantlam,ppter hoc bleit cómentator fep limo metbapß.qptranfmutatio fecit fcirc materiam. t cc boe cft cp in matcrialibusinuenitur pluralitas indiuiduo rum fub vna fpecie fed enama biucrfis numero co.cvmaz tfria per bimenfiones fibi primo inbercnteovnlucrfa'lter indiuiftbiliscft.tideo cum allquid agens per partes bi/ urrfao agat cadem fortna fm fpecicm rcetpiciur in bluer fis porcionibus materie: vt commentator bicit feptio me/ tbapW.T lta fiunt plura.indiuidua fub vna fpecie, ©elnz decum bicit. • i

lt;rSgt;ed tantum fuit oubiusoccis vt?: babeätm« rcriam per potentiam que eß in eis in vbu/Ömnif enim potentiaenßit in materia • ^cd forte videf grißa materia habet efle medium inter materie que eß in potentia t inter actum pu?t«f. tree oime Iionc6 in quibus non cfl potentia omninotr fie po tentia babi bit gradue t materia gradue.^ per bac potentiam indigent corpora cdeflia motorc iquo neneß potentia cinnino.

(TOftendit celumbabcrc materiam que eft in potfriaad vbitinquirit per modum quefttonis vtrum in cdo fit ma teria per potentiam que eft in co ad vbi bicit ÿfie. Quia omnis potentia criftit in materia.cumigitur celum babe at potentiam ad Vbi.tgitor habet matenam.Soluitrbieit q»forte Vidcturgp babcai matcriam.fcd ilia materia babj dfe medium inter matcriam que eftonmlno in potential; inter actumpurumrquod cft efle bimenfiones In quaco: poreitatc non cft omnino in potentia ad effe.î ita ilia po/ tentia babel gradus ita ft» qucdain cft potentia fimpler:q dam materia fimpler que fupple cft pura materia r purs potentia: t hoc eft generabuium t eormpnbilium.î que/ dam eft materiafm quid: vt cfl corpus eek flc quod IblUj efl in potentia ad vbi-Tifubdit q r bocgrpofitii principale^ ptcr quodomnia alia bicta ab lUa pane *|pgt;crferutandu!n igitur:bucufq;induritt- reft propter iftam potentiam que eflin corporibns cclcflibus, t indigct motorc allquo:qui non cft in potentia omninori ilk eft motor primus. Jto tandum c quod blcitur. ©ubitatur ^ fore eclnm vide tur habere materiam:pro tato bitlt Jf one fieut birit fupra inifto libdlorc oetauo mctbapbifice:q gt;nbsp;corpus celcftc viz dctur magis habere nomen fubiccti qj matenc.quia ma feriaeft propria in potentia adjformamitomne vcrn fub tectum cft firum forme vtfupra patuit.c fie corpus cclc/ ftc proprie non eft materia 5fc*” notandutn ficut bldt commentator feenndo cell r mundi r aliquantulum afluz ptum cft celum effe llgatum gcnerabilimn r corruptibillu cum caulis cternis corporels.« ideo ncccftc crtinier prin eip’a ctcrna « res gencrabilcs « cormptibilcs fit ens tale medium 5'fit ctcrnum« tranfmutabilc fin fubltanuam tranfmutabllcautem in loco.r It non diet ita: iinpolfibri kcftet ep a principijscternis ^uenirctaliqua actio ipecia lis.propter cjucd Impcdit in oetauo pLpficorum quanmj antiquum nihil agit in iftis inferioiibuo fine fecundo an tiquo.«ideo celum cft nature medic babcns aliud pombl litatis cum quacommunicaiei riftis inferioribus. 3^5 ficut btcit cómentatorfeptimo mcthapbpficc in corpore ce Icfti non eft potentia vtcorrumpatur: vtfupra bedaramn» cft fcpc.motus autein cius potcftcorruinpi:quia habetco tranum fcilicct quietcm.« ideo ariflotilcs bicit none me thapbpfice qpnon eft timendum ep celum ftct« non cfttt mcndum qgt;celum,corrumpaturiquia hoc cimpoflibiic $ corriipaf.qa hoc cftipofiTibile q gt;nbsp;n fit.ideo nullustlnict cue nircq» gt;eft impoflibilc vt cueniatrfcd iHud quod oil pom bile be fc.tEum igirar mows cell potcft corruinpi quanta cft be fc:« eft impolTibilc quod corrumpatur iquia cft mo tus fcmpitcinns fine principio « fine fine:vt probatur a tano pbffteorum.ideo oportet q ? MccdTita« fui dlctexqiro erfe non fit ab altquo principio in quo omnino nulla fit potentia per fc: nee per accidcns « tale eft folum primum principiumfquia ex hoc blcitur prim’ motor quia batmo tui rontinuitatemt hoc propter modum quern bcdaral co •ncntator in codcm cómento preallegato.f.q’ Ipfum c ide eodem modo femp immutabile mancns.idco motoribuo appropriatis idem femper « eodem modo ab ipfis appen tur femper.t quia mows cfl per appetituin: ^dcolicut idem femper eodem modo intelltgimr «appeiitnr .i fie fen per codcm mpdofit motus.i ideo ’apparei gpeorpoz ra ccleflia quia po Auntquiefeere : indigent ncecilar.oad perpetuationem fui motus motorc in qua nulla potentia cft omnino.in corporibuoantem altis q: in intclligcnii|S allquid eft polfibilftatiBiquod aliquid eft intdligcna extra fc bcpcndcrc cr alto:vt biritcommentator tertio beanl r funt vigoris beterminati fni vllam proporcionem.ad biz uerfa vero non poftuntfaccre motnm fempikrnum uez teffariuni.


-ocr page 217-

^5o^nneó autem gramaticue’ocdit queUionej öcqua piureeconfiderantes non poterantcuade ’’«♦©int enim fimnndne eft etemus oebet babc •■«^pttfnriaminftnitam.ergo cll gencrabilie t co: i'uptibilio.

•r216oiictquandamqueftionem;t paimomoueteam.fe finde foluitibiad boc öiccndum.quia öircrät Hanni $ Kluin mdigcat meucre papier potennam que cd 'in co ad tfle.t'dco circo boc tnouet qucftioncm qtiandani qua^ mo let Joannes grâmaticus öicens:^ » Jodnes niouct que/ fnonem ptpatbetidsbe qua plurcs eoufiderantes nó po/ Jucrunteuadcre (deft foluere. ©irit enim q gt;nbsp;fimotus eet initus veledmneflet finitß non podun, elfe virtutesin/ •inftcnn octane pbpfico?t in feeßdoedit mundi. omne ’Wemquod babet virtutemfsnitam eft buranonis finite: juia buratio eft ,pptcr aliqucm.er quo eonduditcclum cc iBratiois finitc.quare edu erit gencrabilc t eojioptibile.

^JEtad boc oteendum g jgeneraHo ? coKuptioî Omni? motu« eft a vntute que eft babitu«:«omne Quod caret caufio motus necelTe eft baberc quietc AUe eft ein? p:tuatioJ£t non eft impolTibtle enfte fe in co:po:efiniro quod caret motu quictej finite licet co:pH6 fitfnitum.quics eni5non eft pnuatto Îpnuatio non eft poteria.'^nde oicit ^trißotüc« 9iciim ftelle careant caulis motus quae babet co: Pmaccfeftiababentoe ncceffirate quictem infini fsnique eft ptiuatio motus.JHt fimiliter oftédit $ ictra oebetbaberc quictem tnfimtaj que eft p:iua do motustquia caret agente motum in ca in infini tumJlStidco oicit ^quice que eft in ea contingit ’’fcdïariovt fit fotrioîviitate ccli qua mouetur* ■^èiotus enim fupertpfam eft:motus enim ipofli I’ilis in eotquod eftqmefcens cfi carcat canfis mo fU8:boceft manifeftum per fe.^n cclo tgiturê p:i »atio infinita licctfitfinitnmxu quies fit ptiuatio »on virtu? ficut etiftimaucrunt oui oircrût çp ges eft in co per virtutemnmo necen ario eft per paua tionem virtutis.

Ç^Oic foluit.t pmo bcmondrat.fccudo mouttbubium Ona bictam folurioncm r ipfam folmt:ibi Ændeoloqucn ’fa.E)tcit ergo p:imo q, ad boc bicendu q, generatie et fonuptibilc T vniucrfalitcr omnis motus eft abahq vir/ »Bequi eft babitus.quies autem eft pnuatio motufp fold ^tentia caufar motus t non per virtutem aliquant q eft ^birns.r idco omne quod caret caufis morns nccclTc eft mhere quictem que eftpnuatio habitus, tue er boc foluit Hueftionem óieens ÿ in coipox finito non poffit efte vir *18 infinita : non tarnen poftibilc in coîpote fmtto: qb'ea/ fftniotu die puattonem infmitaj co cp quies eft ptiuatio: Muatio autem cum fir potétia vd habitus bene poteftee Pauano infinita in co:poje finito.quia caret caufis motus fboc bcclaratin tcrtu aç.qui bidt fcfûdoccliîmndi ç fin ftdle carcantcaufis motus quas babent cotpoîa be indTitate laabcntquictam infinitam pcr feituncconftat q »die fuutco2po:afinita: finit bicitur be terra quebidf be ifre quictem infinita que eft pnuaiio morns co q- infinit» f’fet canfa agente motû.ridco bintphus in libdlo fuob fiifa motus animalin:gpquico tcrrefoitioieft virtiitc i Vucic qjcdn. quia motus edicftfupia ipfum.oino aun motus bicitur efte fuper aliudfini vtappardbccanfa ms tus animaltû.mstus ^o impoflîbilis in co q. eft fimplidi qniclccnetcum carcatcaufis motus.quarc apparet no cé inconucnieno q, in coipoic finito fit infinita quies in celo: idco eft quies finita licet fit finitum cum quies nibil aliud fit qj punano coç motun mom conupttoms. Æt fubdit ^boc ignotauerfitifti qui birerut q, quies eft intcntio per virtutem que eft babitus.t idco non eft in ifta imo ineft needfanus per virtutis pnuationem mouentis adeonuz ptione. Ïlota q gt;iftam fblutionem tangit adiftam que/ ftionem circa quarto pbpficop vbi bien q- potentiua. f.fuf cepttua motos cft infinita:boc eft quia fimpler non cópo/ nitor er materiarfotmair er boc q» caret caufis connptio nis.abfdfioeni materie cft caufa perpetuitatis vtipfc bi/ cit fceódo'cdiimiidicum caret caufis co:juptfonismanct in infiniiii.q.ant in infimtn potcft infinitum motum rcci/ pere ab alto.r candem fblutionem tangitpmoccli^mun di.Äliam poteft barc fölntioncmad iftamqneftionem in Iib:o metbaph.bidi enim ibi q»cn bicitur q- omnis poten ria criftens in eo:po2c cftfinita:quod vey eft. fed potcnz tia bicitur multiplicitcr.cft eni potcntia in fubiecto: poten ria in alterarione: potentia ad vbi. Sed vt bedaratum eft in octauo pbrficoy r in primo edir modi q» in coipqie cc lefti nulla cft potentia nifi ad vbi.t co bicitur q- omnis po tcnria enftens in co:po:e finita eft:veijecft quccunqj potd ria co’.tuptina in ipfo-fed non fequiiur q gt;in cclo fit poten/ ria ad co2:uprioncmncc finita.

CTJEtidco vidcmue loqucntesiB bacqtwfliócamp;i cere vtrum permanens permanct per fe : aut per pjfpofitionem addiram illi-: eftpermanens per fe qnta permanctia eftpunano motus: t pauatio no acciditeimfiqina,caret agente motum. JEt feias quia beequeftio eft vale bona.

lt;r2}£gt;0Hct circa quoddam bubinm.quia bferam eft ftari q jcclum habet quictem que eft piiuatio tranfmutationist fubftantia per ptinationcm virtuostnon per piioationcj qui eft habitua.niic bicit q gt;idco loqucntco tn hac qncftioc bubitans be boe'etiam qucrnt vty corpus celeftc perma/ neat perfevd pcr aliquam bifpofitioncm additam. nam permatienria cftpziuario motostrpriuatio non sccido ei in aliqdnifi quia in fua eUentia caret agente moiü vel traf niutaiionem in fubftantia.idco fini fuam dfentiä cftpma nenn.Ætfubditqjbee qó eft valdc bona.quia multis fin ht bifficultatcm.idco in pluribuslocistpc biUbluit cam.

Æ’inis erpofitionis fup Wb20 be fubftantia orbio Joan nis be ^andauo pbilofopbi ptedariffimi.


-ocr page 218-

-1. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■ fit}• .niwur.

quot; : ' ''/in '

• ;■ » -c, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;; :gt;5:r!:'‘;^: r. i- • •, lt;nbsp;•

-ocr page 219-

lt;quot;5’’iP’tinNo^i ’lt;*nf9fi«subW0 lifter lib» be fub/ ftanna o:bia édite a dariffuno pbilofopbo Jüan« be ^andauo.JÈtpnmo.

^enturvtrum bimerifiones inter mtnate précédant foimaefubdariaz les in materia.^arguifgznoniqi ilia que funtacena nd pxcedût fo2/ num fubdanrialem in materia biz menfionef interminate ISt btitufmo di.ergoipfe.maioi pstqaacdta non adueniuntentinifi i aero : me vero in actu eft p foimâ fubftantialem i ipfa fomia'q: aaiden ria no pzceedutfojmam mine: pj ; qi bimenficnea funti gencre quantitatis. 3tcmfi bimenfionee interminate pîcadcrêtfoîmam fiibftantialê t materia:fcqucrcf q'fo: ma non aducniret imediate materie: fed mediantibus biz nicn(Ï0nibus:falfitas pâtis appetp comenratox pjimo pbFfieo:{t;q2fozma fubftantialis immediate aduenit maz tcrie pzime. ^tcilla quefüt eaufätaa fojma fubftantia linópieadunt.fed magie eóCequnnf eas bimenfiones: lid ou aantia funtbuinfmodi.ergo «.21C»aio2pj bc fc. elTatus enim (has piecedût eaulas.mino: pat5 er pnmo pbrficoy. nä materia cum fojnuéeaufa otum aecidaitn.

5tcni br.vij.mctapbf(ia:qgt;fi)bftanti# eft pjioi bimz nitToncrtpert vteómentatoïbicit cirea punefpin citifdê feptimnep indiuidua fubftantie peedunt idiuidua aantia. indiuidua vero fubltantie funtactu p foimam lubftâtialc in materia.3n oppolinieft bie pmta.ietrea pjimumec. tmu. adeuidenriâ queftionis eft lêicndn q- li qó quez riti eoiTablblutc vtru bnnenlïonee pjceedat fonna liin pli iter ïabfolutetbieo ep nó:q2fojmc ^fimplidfr nblbluz te biete funteterne.î ideo nee bimenfionee nee ipfa pzia materia paeecdûr foimam:rlie nó ipfa fonna via pfeenoz nis pjeecdir cés bimenfiones termiatas r beterminataf: Tenâ matcriam pnmam quare bimenfiones nópieccdut ro2m3mfimplieitcr ea nee tpc nee natura:bieo tarnen feed do cp bimenfiones interminate pjeeedütquaUbct foimaj fubftantialem fm indluidun eaufaliter in materia i viaï pfeerfonis : qd pj er mulas.ï pjimo fie- ira q? rceipiunt ec artuale ab oïbusaÜjs fonnis er quibus omnes fomie eó munieant via implcerionts:p’eeedüt bas foimas rillasi materia.bimenfiones funt buiufmodi.ergo ïë.maiojpj be fc:q!illa que pfianntur p plurcs foimas fueecdentes fibi inuieem in illis piceedüt vnaquanqjfoimarum.Ha:^ fieut p; bc ipfa pâma materia que pfieitur p foimas pluz rc0.2Jamp;ino} p5;qi bimenfiones interminate efle actuale Tbeterminatum rceipiunt a foimatin cis eóieantomnef foimctficutin matcriapnmaiqi lient materia piima rcciz pit efleaenule a foima:fie T bimenfiones vtbreit pmeta. quarto pbffieoK. 3tcm li bimenfiones interminate’nö picccderent foimanïin materia tue materia fimul nó red peretfomms biuerfasln fpé vel in numero.fed in eodej tpceffet tin vna foimarpno eft falfum.ergo raecns : pna appct;qi bimenfiones nifi picccdul foimam : en materia fit vna numcrorncebiurdifnifi p quantitatemmee nofoi ma biuidif nifi p biuifionem fubicetiitnc cöpofitu5 er ma teria t foima elfer tantu vnû indiuifu. Mlain bieitcóme» tatoi.vij.mctapbFfice. jfamultiplicationis indiuiduoió ab vno générante eft biuifio materie in p es fi bimenfio nes nó picccderent foimasfubftantialcs:foimenó biuiz dcrenfbiuifione fabiccti.fcd boe eft falfum.ergo eft piiz mum:,pbatio pne fi bimenfiones nó piecedcrcnt : en for mafm fcnóbiuiditur nee material cu indiuifibiliter itro duccref in tota elfcntia materie: t tune non elfer ertenfa foima ertenlione quantitatiua:cr ciuo etiam fcqueretur q» fubieemmbabcrct babiiitatem ad redpiendunt biuetfa« fonnagcum non pollet biuidi non eitet multum in potéz tiaituncnûqj bcnudarcf a foima quant pilmo rcciperet. fed elfer in ipfa elfcntialitenquc oia funt abfurda t eotra fcnfum:ncc valet quis bicaticp cum foima introducif Ilaz tim 1 bimenfiones introducutnr:nec biuifio cómentatoz ris quarto ecli tmundi:tque bafbc foimatätü : baturd accidentibus côfcqucntibus foimâtî lîc cft be bimenfioz nibus:quarc ad banc li fic ertenderef ertenfione fiibiceti boe non valctiqimultum matena cftïpotcntia:co q, éöi uifibilis p biuiliones.Siigitur bimenfiones:vt fût bfmê fioncs fibiaduenirent p foimam:fic potcutia magis effet be elfëtia foimeqj marcriciqi,ppter vnüquodqj tale té. quodeft marime ipolfibile:ibcc omnia babentur a com mentatoic bic tipluribus alijslocis. Sed fut bilficuï Utes circa boe cd bimenfiones fintaeddentia:quomó pnt ;pecdcrc foima fubftantialem in materialen elfe omnium acddcntium fit a foima. Seedda bitficulras eft : vd qi ifte bimenfiones interminate lint code numéro cd bimen fionibus que picccddr foimam.fed alie mouenf fimilea iftis t eiufdem fpcciei.0ibicatur ep funtecdem numéro cum piccedentibuoicn femper accns fitin fubiccto iu aett» crgo foima adncnitcnti in aauit :fic foima fubftantialis T acddcntalis effent ecdein gencre.fed boc nó biffcrt ab ■Itcrationciqö ’eft mcóuentensrp pbm piimo be genera tione. ad piimam Öicaf q» bimenfiones funt accntia. fed qi ifte bimenfiones ,put1ut interminate fût cócs cuiliz bet foimciidco funrin potcntia ad rcdpicndü terminos accidcntales a qualibet foima:tideo fcmp babcntelfe ac ddcntalcs foimc:vtcómentatoi bie bicit: q»ipfc bimenfio nes nnqjamatcria.fed rceipiunt biucrfa effe tbiuerfos terminos a biuerfis foimis. Üd81ia5 bicatur q gt;bimé fioncs que piccclfcrut foima in materia cófequuntur cir edferiptia terminis qui funttcodcin numero eodem mo do quo bimenfiones fimpliccs futcodé numero r polfdt bcccdcmificut materia puma ipfa bicif vna numero.fg piiuationcin foiinarum indiuiduarum : vtcommcntatoi bcclarat.rij.mctaphylicc. ©cd qi bimenfiones tquodlt betaliud accidcus poffttmancre in materia fub effe aceiz dcntali fub aliqiia foima fubftantiali a qua babcnt accidé talc:ideo buiulmodi bimenfionesPm Ic non bebcntec in actu neqj materia cd iftis bimenfionibus:fine foima effet cns in actuiqi actum clfcndi femper rccipit a foima tä, bi menfioncs qj matcriait ideo cum vna foima coiiumpiz tur T alia mtroduciturialiud effe rceipiunt bimenfiones t alios terminos -tipfa matcriait ideo bieuntur effcalic bi menfioncs que piius erant fub foima coipoiis in fua een na que non fuerdt coimptc coi'uptionc illius foimc:! eft be alii 6 codem modo bc aceidentibus communibns foiz nie coi2uptc!gencratc:vtapparct piimo be gencratioz ne. TP'er boc ad rationes in oppofituj. quia omnes co cludunt q» bimenfiones Pj qgt;funt in actu completo t fub piopiijs termini's non pioccdunt founam fubftannalc^. icdma^0fcqunntur cam:!boc eonccfrutn cft :lt; boc viz detur clTc bc intentione pbilofopbi piimo ! feeuado ri gc neratione.tcrpicffc commentatoi bic t in fcrto t i. viij. metapbfficcit fecundo cc.tmd.t piimot fccundo Ö gc ncrationc.i bcc cft intentio âme.tnfua mctapbFfi.licet bifcoidat a fentcntia commenta.! boc cum birit bimenfio ncs dfe in materia puma a quadam communi foima cot poieitaiis.! tó bieit cas elfe in actu coipoieitatis.3n bac fententiam commcntatoiis confentit Albertus in piimo cellt mun.nee vnqj vidiauctoiitaicm contraria : licet opt wo fit alia biuulgata tc.

ffinls.

23eritur vtrum foime fbbftantiales lint cotrarie JÊIarguitur gp fic:quia ficutcfti clfectibua foima rum fubftantialiuin fic eft in caufis.fcdiciPccnb* r


-ocr page 220-

cn.'C'ntrarirtas.cr^rottnVaiifionnaiöjpj.naiii fä t rife fais font ,ppo’ticnatf; vrpótbabener feenndo phpficoz rnTquinw itictapbfftrt.nuno: pref in cÖrftibue fonna ru rubnannalm tnuemï cótrarictas:vt p, in qmlttan'bua cótranjs. U^Jctfrca;Qiie fi)lfipiünt :tiiagio i min’fût côtrana.fed fomic fubnJrialcß lût bainfinodi. quare te. niai(*3 pï.q2tiiaiuo t nitnu0f5trarianf:i magnü contra riamr: vt bfquarto metaphrficezq: quedam lût magiap fera Tqueda^ minus. TPicrcrca: ^Ha que marimebi fiant criftentia fub codé gencrefunt contraria: fed alique fo:mcßtbu!ufniodi.crg:o tc.maioj pj.quarto metapbf. ber cnim cd biffintrio fon‘ario:j:.minot p5:q gt;nbsp;puma fotz ma que cd brus t fotme eftoy marime bidant. *^2€/ terra: ^Ua fnnt pria que mutuo ft co22ûpût t virffTim in fünf in codé fubiecto. fed contrarioycd fe mutuo cottuin pere t furcedcre übi innicem.mino: p,: nam fotme fub/ dantialco matcria'co mutuo fc co22Üpunt t fibitnuierm furcedunt in codem fubiedo:vt bint bic cómétaro2.3dc5 videtnrpbafentire in primo t femndo be generarione -r co22uptione.birifenim in fccudo igné contrarian 'aque.q

, rete. 0pooiïtiun b!Cii röinétato2 ptimotquinto pby dcoK.t erptede pbs bicit in pdicamcnrie:q? fubdantic ni bil écotrarinm.5dê cria bicit quinto pbfü.l^tobas cni ^(n fu bdanria nócd motnet^batp bor qioiö motus c inter rótraria.fcd fuPa nó cótrariaf fubdantic : vt ibi bi/ of.quarc tc.©ico ergoad idiquedtonem ponédo opi/ woncerpofitoK qHO2nnda.fecnndo opinione 3 uer.pti moq -lirutpm.iénbitquinto pbylï.opinio 211er.fuitier podrione fua fupta cundéfibzü be gcncratiöc t cottuprio' ne:qgt; fo:nic fubâlcs faite dros effent contraric.credcs cp forme fubâlcs dros fintralidû fri.burnt, deeii: vt appet er fntcntronc ciufdé tiler.fupta quarto mettau.tió àlcr. mouens quedioné i.v.pbxd.qnó 2lç. bint in prédira / mentis q ’fubdantic nibil é rótranü.t in Ii.pbicrme.bi/ ptrq? Ignis rórrarlafaquett foluens birif qnn libro pre/ diramentos inrrilerit q -fuba dm q »effet côpodta er mate ria t forma nórófrartaturalteri fubdantic compodte i li/ bro pbicrmc.intcllcrit be rorporibus dmpltclbus formis clcincntov que rótrarianfadinnirê. giedida opinio ns valetrqr idc qualirates prime non fuutforme dibdanria/ lesel nicntos:tum qr ad forn'ae fubdantiales no rd mo tns:ad Idas vcro quailtatee cd moi^quot; vt appet.v.pbrd. tune ét qr ide qualttatesfunt fendbtles:qrfunt tâgibiieèi; forma vcro fubdantialis mtnime.tum étqr forma fubdâ tialio non fuirtpit magis t minus: vf bicit quarto r quits pbfd. Sed be qualitatcs difipint magis r minusttû etiâ qnod vere ed;nuHt arcldlt:primo pbpdroy:^ Idco eu idc qualitarcs in minis dm areidentia non pnr effe forme Inb ftanrlalcs dmplicium;t criam cómentator.v.pbydrornj. jfcrat ettani opinio iänlr.q’ forme fubâlcs conrinuenf odinuiremrrt vidcf er Intenrionc dus in fccundotracta/ lu fnc fuffirientic.c.tei tlo.iSequcscnim opl. Sier, vtln plurib’freit:co q’ bc grcrfo pcnpatbctieis p9 av.Sier, fuit famodor apiid arabes birit q-dcondderefforma fub flantiali5,pnrcd in materia faciensens in artu t fpém: tpenocd fubicitum japrlomm accidentium: t de non ba bet contrarintqr introduriturrmon p motum.d aut for/ ma fubdantialis conddcratur fm fc.f.ipfa forma : mon que cd in materia printa:tune forma fubdantialis côtraz riamr forme fm fuas qualitates;qr mediantibus qualin tibus jjprijsmutuofe corrumpuntrtita dusopinio é ca dem eum opinione S1er.prêter boe q,non ponitIdas q litatcs prinias.f.ealidum ftigidum cffe formas clcmcnto rum.? ideo bicit:q’ buc forme vicifftudinantur in eodej fubiecto:t Inter cas cd marima bidantla . fed Ida opinio criam ncn cd be intenrionc Sip.r In ft non eft vcraiqr fi formefubdantiales effentcontrarie g feipfas conumpcz rent fc.ealida eni’m p feipfas cotrumperent fc.calidu cnfj p ft eorrumpit ç crpcllu frigtdum:qreft d contrariu3.for me ant fubdantiales non aguntp feipfas. fed mcdianu/ bus qualitatibus primio quc funtrahduj cc. vt pmenta. bicit. vij.metapbr.' rpbs primo 0'gencranonc:lgnls no aSit.qr igmsiquia forme fubdantialis non crunt contraz rictideo bicatur opiniopmenta.que videtur elft q conz trarictas pored buobus modis mtelligi. X5no mbJppne f.que lit fub codem genere:r marime a fc bidant : S’ «Ha fint cotrarlaJr irtomodo conn-arirtas eft .ppaci gciicrc quoriidam accidentium:vrpotc in qualitatibus. 2llio mb cótrarictas accipitur,.magis impropnciquc ed ficut perft ciumrimpfeetum:tido mo eft coutrarictao i co q tedu citurad priuationem t babitum que eft prima radir conz trarietatioivt appctcr quario meiapbpfiee. ‘(ßer boe adrarioncsbico ad qucrtioncm q gt;forme fubdâuales fût contrarie.Setüdomodo qr bifferunt Iicutpfcctum run pfectum.nam buc forme biucrfarum Ipcciciü nüqj fuut cqualio pftcnonis:vt vult pmcnta-fciüdo mctapbplicc. ëtco tarnen q forme fubdantlaks no lunt contrarie.pri mo móiqieólifhint in quodam mdiuifibiltad ipas nonc motneimodo inter quccüq5öuo contraria.primomööi/ eta potcd effe motus er quo eft interipfa marimabUtanz tia. l^rima : vna forma fubdantialis non crpcllit nee agit in aiiam.fed boe eft mediantibus qualitatibus primis: co traria ant mutuo fc crpel.unt z corrûpunnvt iam biitii é. Ætpbs bicit primo be generatóe î fccudo.31lam I5 princi paie agens tu forma: veruiamcn boe é mediantibus qua Iitanbus taq, agente inftrumentalt.quare fcquif q -foimc fubdantiales .ppne non funtcóti ai ie. |Pcr boe adró nes.eid pnmam cii öiciturificutcdin cHutibus ctiaöi/ coigpnon oportet q, biuerfc funt babitudincs cauiarü ad cflectustcftectus ad caufastvtpbs fccundo öc genera/ tione animaliu.Æt iópm.v.pbfli.bicit q’fubdantic firn plices funt contrarie fm fuao qualitatcs primastî prime qualitarcs in eis non lunt fubdantic:15 affimilentur fub/ danri|8:r idemctiam bicit. vii|.mctapbfficc:quare ratio non concludit. 2ld aliud cum bieitur. Que fufeipiont magfs.ctiam bico per intcrpretationem ; quia vt bieitur primo politicc magis t minus non bmcrlifieant fpcciein 7 ideo non omnia que fufeipiimtinagis r minus tune co traria vtfnnt pcrfcciumtimpertictnm. 2ld minorem farme fubdanrialcs ciiam bico q* forma fubdantialis non fufcipit magis t minus fm fc: vt apparet.quinto pb^fte, fed bene viia forma cd magis perfecta qjalia: vt win bi/ etumed. Äd aliam;Æaque inarimc ôiftani ctiaiiicon ccdatnr.Zld mi.bico q’ non bidant nifi fin magis pcrfc/ ctum î minus.bico ctiam q- prima forma non eft in gene re fientbeus ipferiieut alle tonne feparatc funt in cidrm genere etim iftis infcrioribnsinain corrnpribile t incor/ ruptibtic plus biffcruntqj gcncrc.quaiio mctapbffice. 2ld aliam: 511« fnnt eontrana.cnam bico g p verum é. 21d minoj. bico q gt;forme fubftaniiales mutuo feeorrum/ punt nicdianribuo qualitatibus propii)s:r lia fin luasq litatcs funt contrarie : fin fc vcro non. idd auetonta/ iem pbHofopbi crt biccnduin qgt;intclligit cetranaii aque fmqualitatcs t non fin fc: vt tarn bictum eft.

fmis.

lt;17 $cquunturqueftioncs be fubftantta orbio..

Jem bicit pbilofopbuo fteudo metapbp/ fiee pbilofopbiam verttatis feienriani vo can recte fc babct.jfiro eft quia Ida fclez ria bebet merito vcritatis bid cuius fini# eft ventas.fed pbilofopbia realis be qua ^•fif »ppofirioni8cft intcntio :cbuiufmo di.igitur it.niaioî eft nota per pbilcfopbum feeundo be


-ocr page 221-

anima inqutcnß tpiulluwi eft vnüqtiodqj a fine bcnoint/ hari.Éndco fiiactnuofintscftvcritas öcbct öici verita na fiia.alTmnptu? p, fcfüdo metapbfHcc.rbibicitur q^fi nia tbeoace dl vcritaa.conftatautem realem pbilofopbia quo ad omnes ciua presede ibcojieam vtbeclaratur.vi. metapbf.eondudif igifurtrcg dTe pbilofcpbiae tbcoii/ (23.f.niatbematieam pbyfieam t tbcologiü.ï.mctbapbp ficam.Æt boe pótaliter beclarartaHa fdentia cd veritatis cognofcinua que jxedit pcaufas.pbilofopbia rcalie c bu iuiiiiodi.tgitar ïc.matoï cftnota pjimo poticn 'oizitüc.n. Veriratem frimne cam caufas eognoucrimus. Jt'tbuic al ludirpba fcctido metapbpfice.öicêa ndetmusantvc? fi/ nc ca aduinpiu bedaratur in oibua ptibua pBic realia qd étmetapbf.cófiderat caufas nó foliiquafcuq, verü etiam olriflrimas.pj cr cius ^bcmio.q’ant mctapbpfica ingrat caufas bicitTbs.vi.mctapbf.g? autpBia naturalis mg/ ratetia caufas.P5 ex,pcdTu pumi liba pbpficoy. tetiam cHenclit bic pbsipuncipio fcrti metapby.g» ois feientia inteUcctiua dl circa caufas in ptincipta indcmóllrabilia t fimplida.Ætquibus p, g jvocari recte feientiam verita/ fis fe bj.2tuod attendeno Seneca octuagefimofebo cpi dolarum ad lucillnm bicit ptSiares tradit non folnm 6öi uinis.fedena bumanifq; cogitat be pteteritisrbe futurif: ïgt;ccaducis:be ctcrnis:bctpc.idco cd ptc ceteris appeten dacum fit veritatis cogitatio iiilius opatio firn röncm fit fummebonum in bac vita.bicête pBo pumo ctbicoqz qnt '’ult boia fcllcitatcm in opationc confidcrc ipfius anime fm virhitem eins opjimam in vita pfccta.optimaautem virms^Bnimccd intellecmscuius opario ed veritaris co gnifio.bnic confonatfcncca bccimoftpnmoepidoiarü ad luciUum.Scioneminem bene poflcvmcrc finc dudio fa pientic 1 alibi ad eundem fie ait.£1 3omnia babueris cur T friemiatn voles babcre becetiam crit vltimum vite in/ Ilrnmentum 1 tnbdit per burns ad omnem incurfum fa/ piensinutetus dl t interritus.non fi paupertas, no fi lu ctus.non fiignonunia.non fi bolorimpctus ficiat pedc refert mteritns.Æqua ilia ibit t interrita plcnuecd gau/ dto illarfsT pIacidijs cii biiscr pari vircrit. ^nquiti ct Vio-efimop;imocpidolarum ad cundem fludia tc nobild dTicfuntin dndio eger non dl animus; iô pbia ê fumme appetenda.licet cnim omnis feientia que fub triplici biffe renna pBie peted intcllfgi.dlcnim omnis feienna antae lina faettuaanttbconca.vt nos bocet ferto metapbpfice in tcr ipfastamen Icicntic tbconre quc non canfantur a no/ bis In rempote nodro fimplfciter I5mag:s ab opère natu re ohrtnent pnnetpatnm tjq5 pficientes t nobilitantcs in tdlccnunnollrum. 5dco concluditur ferto n1et9pbvf.ee (beoticas f. ientias ede alijs optatiotrs.namtbcoiicc finis dl Veritas.itacticc opus:vt pj fccundo metapbf.er quo Pïpbam effcbomini ncceffariamtbocdlquod bicit có/ •nentato: oeiauo pbvfico:p cp bomocquiuocc bicitur bc p lêcto pfeientiJS fpeculatiuas t bc alijs bominibus: inter quasconfiHit pbfficao bomtm marime noceffaria multi plici rarionc.lpitimoq: nibil oppo:tuniusc bominiqjfc ipfum cognefeere.qui cnim fc ignorât paruin aut nibilÖ alijs firc potdl.fcd p pbpficam bó fcipfumcognofcit .er Ro ^c.minoj bcclaratur.ell cnim feientia bc anima pars feienne naturalis vt bicit commentator in libro 6 anima, plurimaaßt eonfidctatio Icicntic naturalis dl bccorpori/ bus vbiait f Bs tertio eek tfimilitcr commentator ibidem igitur minor bcclaraturmam pbffica bat pluribus feien/ tij9 prima principia cognofcctidi cum nodra cognitie in/ Opiat a fenfnt bcc traditur feientia fenfatoru^ r fenfuum igitur confiât bare alijs principia cognofeendi. 5ta facit acquircre confirmationcm in prfmis pricipijs vbiait có/ mrntatorin probemtobeanima. igitur p5 pbyficam ede tieceffariam bomini inter omnes alias. jHaturalisautc 5 pBc plurcsfunt partes vt pateter biuerfa confidcratione entis mobilia quod cd fubiectum in ca cuius binifio omit tatiir co ç in iniiltis locis repcntur. Ajtem ifiapa pbi lofopbic naturalis t naturaliter magis bcfidcrata feitiq bc nobilioribus ingrit. Zlrtcscnim non’biffcruntadinui cein nifiaut nobilitate fubiceti autconfirmationebemon/ drationio vt patet per pbilofopbum i commentatorem in libro bcanima in probemio.bee autem pars que traditur in primo celi t fccundo faltcm quo ad cius maiorcm par/ tem tractat bc nobilidimis corporibustcntibus haben/ tibus vitam optimam per fc fudicicntem quant perfuiut toto etcrno a quo aliquid comnmnicatumcd ede t vitierc vt bicit pbilofopbus primo celi. £11 etiam pars marime fciribcfidcrata non folumqr bc nobilibns cntibus.led et guia modicum be corum caufis poffumus pcrcipcrc co q, a nobis bidantt ratio cd quia magis biligimus paruas fufficicmias babcre qj marimas bcmondiatfoncs t efff caccs rónco bc rebus iiotts:vbi bicit pbilofopbus fccun do celi «00111111011:2(0; in codem loco ait g » melius cd foi rc’rariim be rcbusnobilioribnsg; multa bc rebus viz lioribus.tBtlicct pbilofopbus bc ulis cntibus nobilibus ided oorporibus celclhbus t corum motoribus principa liter in libro eeli inquiratqs alibi, in pbilofopbia natura/ li tarnen ob biffioultatem corum multa inferit in alijsliz bris.vt in octaiio pbpficorum fccundo 6 gcncratione pri mo primo metbaurorii t in pluribus locis fuc metaphy fioc prccipuc in buodcoimo.£tidoo femper aridotclcs bc natura corporum celedium t corum motoribus obfcu ra nee non « bubia biocrc vidctur. Jfct idoo Ürido.« 00/ mentator nee non fingularis emulator quondam librunt qui be fubdantia oibisab co intitulatur compofuit i quo Zlucrrois be natura corporumceledium «nmiliter coz rum motorum « bidcreniiam loonucnientiam eorum ad generabitia « corrupnbilia in fubdantia. « in acnonibus tam er parte corporum q; er parte formarum fubcinctc er pliciiitqnedam erpreffa ab làrido.cr biuerfia locis adfu menstquedam er verborumeius intenttonefillogyjans ideo multi hune librum befpiciunt er co g - in cius tenu to ta feientia introducitur vtfi vcrborum xirido.cdet tranf latio nolensfainam altenam infurpando fibi contribucre quod erat alienis laboribiis adinuentum quern fi quidej libdlum qr be altifftmis « nobiliffimis feientiam Utrillo, nobis breuiter bilucidat buri pro viribus erponendum. cuius intenuonemfi non cur alijs occafio attingendi iu/ jta illd fccudi mctapbvficc.f.g )bij qui fupcrficialitcr enu ciaucrunt aliquid confcrcni.nam babitum nodrus pre er ercitati funi..0:t er bispatet quifit butus libri fints t inté tio. patet etiam caufa cfficienst materialis formalis vt pa tcbif.paict etiam ordo buius libri ad libros’namrales.an nctnntr cnim cum ptincipalibus lUiuelihrib tclo: « idea cllin ciusordine locandus.Æd autem liber eeli feciidus inter libros naturales.Æt quia in crordio buius libri coz mcnta.fupponit cclum c dc compolitum.j£um bicit inten dimus perfirutari be rebus cr,quibu8 corpus celcdc com ponitur.^dco bimiffis communibus quedionibus que in principijs libroruni fieri cófucnerc.f.vtrumbe tali ma tcria poffit ede feientia.« vtrum vna vel plurcs:« virum feientia naturalis fit alia « alia ab bis que paruin autnibil confcrunt.ideo primo.

23eritur an cdum componatBr er materia « forma vt vidctur bic fupponcre coinmen. « arguitur g» non:quia nullum pc i pctuum componitur er materia « forma,ged cclum cdbuiufmodi.crgo «c. maior bcclaratura pbilofopbo.viij.nietapbp.bictntc g’.quecunqj funt maf/ inutabilia firn fubdantiam non babentmatcriam.eternâ autem funttranfmutabilla fm fubdantiam ; vt probaf be r J


-ocr page 222-

Cflo tpicfcrtün bïpjimo cdoagitur fcluiii non babjma «nam t per pria non eft eompofitum er niaiena t forma minor pj prio eeli. Æonfinnaf illud 9’ no babet po;c/ Hamad non elfe non eomponttur ermatena 1 formaee/ Imn eft buiufincdi.igîtur îc.p5 qr materia ëillud en quo res pot cc t non cire.vii.metapbf.Ti fine primi ecii.po tentia aiireftmediate pe eontradietionia.f.ad eiret nócé .vtyuir pba.riu).metapbf.rm fine primi eeli t mundi. igitur ÿ non habet potennam ad non elfe non habet ma/ teriam:nee enain potentiam ad ede. minor beelaraiur pri mo ecli r mundi-f.q’ectum non habet potentiam ad non ede. 3flt;^ O’ mouctur mom peipctuo nó tomponitur er materia lforma eelum eft humfmodi.crgo îê . maior beelaraiur nono metaphf.bieiturauicm ibt q »non eft nz mendum cj^eelum ftet-tfubdtt rónc5huius.f.qr non eft motuseek fiipra potentiam eontradtenoma.ea emm faü/ gationia eft materia vi idem bintphaminor pj.vuj.pbf (ieoy9gt;celum moucttir motu ppcruo.^tcm momnieom polito er materia t forma reperitur pluralitaa indiuiduo rum fub cadem fpë.ged in edeftibuö non fût pluraindi aidua fub vnafpérvt öiciteommcntator primo celi.igiiur cclum non eomponuur er materia z forma.minor ps er i tentione comentatorts.vijmictapb!'. É. ft/nis maieriacâ mulhiudmis mdiutduoç fub vna fpc ^:jr.ctiam in fetü do mnapbf.^batp hoeq’celumeft mum qr non bj ma tcriam igiiur non eóponüur er materia i fèrina. 0pz pofitnm hutuö videtur biecre pmcn.bic immoeoncludit er intcnhoncphi corpora eeieftia componi er öuabus na luriö.ficut generabilia -reorruptibilia. 5ifm boeena pot argut róne. ïflain iii omni co quod mouctur neeede é ira here matcriamrvt vultpho.feeundo meiaphf. cclû moz netur vi boert fcnfus.cigo cclû hj matenamrerquo fegf effe eompofitum.onmeenim hns inatcriani eft compoliz turn ftps, adqueftionem eft inteHigcndü.quid intclz Iigitur noie ecli.nam p cclum pedumuobuo itclligerc. f. «ggregammermotore Tmobilivclipfum motum tantü fiue mobile qiiod eft quinta edentia.d nommeeeli intdli gitur aggregatum lie bico ^cclu eft eompofitum t (ie in Klligcrctcómcntator bie.amp;irócftqr omne quodmouef er fccéponitur er biiobusnaturis.l.agente motum ire eipiente motu vtpm.fumit in Ira.cclum mouctur er fc vt beelaraiur octauo pbj’.i ideo elf primü motum qr cclum lie eft compodm t be hoc nó bubitaturapud atiqucm feié tem phiam.öcd fiecli nomine intelIigifipfa quintacdëz tia femoto moto'.c: ifune bubitatur vtruin fit eompófiiuj er materia t forma t circa boe contrat iantopmionce aligt; quoy pbilofopbo^rfuoy Icquaciuj. ©ieufcnim altqui qgt; cclum quod cquinta eflentia femoto motorc componif er materia 7 forma: ita ^ iHa quinta edentia béat matei iain que be fc eft ipotcniia ad ede be fc eft podibilis cc : cc nc ccfrarium aequiritab alio.qb foin bc fc habet ede ncceda rium.f.a primo principio t btcquia opinio äuicenne in fua mciapby.ië.Üliqui vero priorce philofopbanico in temosicnent banc opinioncm in radicc.nituniur im tas fnlcirc alia via pr:neipi|S Üriftotilie magie propinquaé ratio corum prima eft ifta:omnc quod eft aeiu cne vei eft actue vd habene actum, jfelum eft aem cue vt apparct ad fenfum.aliter non agerct.igitur eft actue vd habens actum.non poteft bid gp fit actue:quia tunc edet forma ac tu enftene tnon edet fenfu comprebenfum.quod patei efTefaifum.igitur oportet biccreq ’corpus edcftc dializ quid babcne actum t ttmcoportei poncre into aliquod fubicctum fne aetualitatis quod eft materia. _ iConfirma tur quia accidentia fenfibilia non podunf cc fine co quod babet maicriam:eus materia fnbiccta forma fit caufa cm nlum accidcrittum prime phfficorum.igitur cum in cdo fini accidentia,fcndbilia patecipfum habere nratcrias.jfi

cum argnifur cp tune cclum iîaberet potential« ad corraz pi. iRdpondco q’ illa materia edi non eft prinationicortz t unetaico q ’Priuaiio noncftaliud qs carciitta forme cum optuudine ad cam t que nata eft in cdc materie . materie autem cell non eft innata inede alia forma qs ea quam ba bettt idco nulla admina édbi priuatio . fed forma replet totam pofTibilitatem materie co çp eft forma naturalio t g fircta:quod probatur ex vnmerfaluatc agentiummon enij lamen agunt viium elfcctum parttcularem vt faciunt for/ me particularcs.@cd vniucrfaliter non ficut forme infe riorum idco totam materie podibilitatem replet ita $ non remanct in materia aptUudo ad aliam formam.t bine eft enam qjcorpus cclcfte non eft fufeeptmum acddcntiiun fcilieet figure t aliorum lient alia corpora tnferiora . 4:t fi aliquio biccrec videtur œ Joannes grammaticus fitcon tra bictam opin ioncm fcilicet q? tunc matena edeftis bit/ ferrets materia borum infcnorum per aliam compofiiio nem fciliect per aliquid addumn bicunt ÿ non biffcrt per aliquid additum.fcd folum pcr habuudincm ad alias for niam fdiicct quia matcnaedibabei babitudincm ad for/ main perfcctam t vniuci falcnKf materia borum ufteno rum ad formas particulates.jlOuic autem fententic licet niulti'afTcnticntitamen videtur obuiari fcntcntie pbilofo pbi in muleis locis.inteliigit autem bee opinio in cdoee materiam que be ic vd fni fe conlidcrata eft in potciia ad tde ita gp actum effendi babet a forma:? quantum aft hoc non biffcrt a materia iltorum in fct iorum.fcd fblus biffcrt per biucrlam babitiidmcm ad forniam.Ubanc autem ma tcriam negat pbilofopbus occauo nictapbpftcc biccns q in fnbftaniiis eicrnis naturaiibu8$ forfan non babeui materiam.tfibabent non talcni vt gcncrabilia ? conuz pnbilia.Scd folwm fm locum mobilem.Æcccqcxprdfc negat in cdo quod eft fubllantia naturalis eicrna inatcn/ am que eft in potentia ad clfe. Sed Iblum bat fibi poten/ tiam ad vbi ? idem,paulopoft bicit lic.Jlcc oportet omni no maicriameffc.fcd quorus eft gencratto ? corrupuo ad inuiccm.quccunqs autem fine tranfinutatione fuuinone corum materia ? intdligit illa que funt fine tranfmutaiio nc in fubftanna. flit commentator idem q gt;bignius dlq cclum btcatur habere fubicctum qs materiam : cn propue bicatur habere matei ias que cftin potentta adede : nono inctaphpft. Jtcm pbilofopbus nono metapbfficc bteu q nulla potentia ad cde eft Icmpiierna.cuius rationem fuo luiirit. quia oinnie potentia ad cdc eft contradictionis ;ci ideo Illud quod habet potentiam ad cdc:babci potcntias ad non cdc.igitur talc non poteft clfe fcmpitcrnuin: vt ps primo eeli. ttx quo Pm eum patet q, in cdo non eft mate/ ria querd in potentia adcffe. ^tcmboearguii pbilofo/ phus in codcm nono metapbfft.vt adumptum eft : bid/ tur cniui qgt; idco cclum. femper mouctur quia motus dus non eft luper potentiam contradictionis ideft fopcr ma/ tc ria queert potentia ad ede ? non cdc. itt fubdii ibidem q jmate ria ? potentia eft caufa faugatioms ? apertcoften/ dit ibi pbilofopbus q gt;potentia fimplieficr bicia que c poz tentia ^n fubltantiam non eft aucuius incorrupubilis ne/ qs in co eft aliqua potentia Pm genus.fed omnia finge/ nus funt acto in corpore fcilicci omncs tranlmutationes« potemta autem eft tantum ibifnt partes vt ibi bcdarat co iiicnia. ^tcm fccundo mctapbfft. probat pbilofopbus ex boc intdicemm cdc vnum:quia non habet ni8t.riam que eft eauld multitudinis indiuiduorum fub vna fpccic: t idco omncs rclationcs prius inducic videtur conclude re firn intentionem pbilolopbli in cdo non cde maicnaj que ert in poicnna ad idci nec valet q- in fubfidium lt;H’i/ nionis aduerfe fuit abductum q gt;nbsp;ifta materia ellaltctm r# tionis per babitudincm ad aliam formamiquia bee babi/ tudo non toHif quin matciw be fc lit potenna ad cfTc quod


-ocr page 223-

negat pbilofopbug in celo w pamk. ^Kin talia babi/ Indocum non fit nifi quidam appetitufquo inelinatur ad foimam videtnr efe in omnimarcrïa:ctiam tnfcrio:omlt; non enim materia appctitfoimam inquantum foimaeft» perfeoa:vt non potene perficere totumappentum natu/ rc.^oe enim eft er imperfecrione foime.appetitua eni materie naturalia cd:vt per fotmam pcrfieiatur totus ap petima fuu0.fi autem non perfieiatur totus boe non va/ riatrflcntiamipfiue materie in Fotmaa materta ceiedi. Si talie ibiedet eu boe fit magia er parte foime:vel opoi tcbit in maicriacelialiquam bifixjfinonem bare ad fufee/ prioncm talia foime que non ed in materia idoiuin infe/ rioiumtc talie bifpodrio effet per aliam qualitatc; vet ali ud addirnm quod faeeret eompofinone t materia ilia: vt ^oannee grammatieue argucbai:cr quo fequeref q-ma teria piima effet eompofitajquod ed falfum.vnitao etiam agentium non ed fuffieiene fignum ad boe quia bee c er pane motoiia feparati piintipaliter. ^lem fieut eom/ mcnta.arguiteontra piedietam pofiiionem in pnino edi. Sieelum baberet matcriam que ed in potentia ad tffe.fe queretur q-atiquid effet frudra in natura quod cd incon/ neniensjeontra intentionem pbilofopbi piimocdi i mu/ di:tm pliiribus loeia quia bcuo’i natura nibil faciot frn dra.iConfeqiicntiam piobat commentatoi pnmo edi.ait cniin piopiia opario potentie ed generatio t eoiioprio vf iranfmutari be foima mfoimam.Sieut piopiia opcratio ocuitans gladii cd feidio.siigitur effet alia materia que be fc effet in potentia ad effc fine generatione t eoimptio ne eontingeret lt;j gt;nbsp;aliqnod eno fine actione per qua fuit po tcnti'a ipfiua materic cuius actio piopiit ed tranfmutari tf foima in foimam. boc fequitur ft eelum baberct materiaj vt beienotum. 3dco videtur bicendum dm Sl^.Tcoy mntatoicm q ?eelum vtipfa quinta cd edentia cireuferiz pro motoic non eomponitur er materia i foima.fcd e co: pnsfimpter aetu cridens fubicctum fuo motoii vd moto ribusita Ipnon ed pctentia ad effc:nee babet cffe foimali ter a more ic: vd ab alia foima.fcd Colum cd in ca poten/ tia ad vbi ita p cum fitfibicctum fiiuplicitcr i actu fua foi ma ided Cuns motoi cobcrct fibiabfq;alio medio id c no picecdcntibus bimcnfionibus nccalijs biCpofiionibuo. led tarn bimcnfionco qj alia accidentia communia fceun tur foimam naturalitcriquc cd motoi boe patebit in pioz fccutionc libit cum apparucrit qualitcr in gencrabilibua 1 coimpribilibus bimenfioncs interminate pircednt'foi/ mam Cubdannalcm pcificicntem in materia. Ætad idam pofitionem fumuntur rationes pans bietcquc be neccdt tare videntnr condudcrc eelum quod c quinta effentia no effe eompofitum cr matcria t foimai 'rlunc redat rationi buBcontrarijs pofitioni falcientibus rcfpondcrc. .Stpii mo cum arguitur q- eft aetu cns. iRcfpondeo q? bee ratio piocedit'ab infudicienti biuiftone. najbiutfio qgt;onmcqtf eft ens actu vd eft actus vd babens actum vd medium inter purum actum qui eft foimatpuram potentiam que eft materia c boc cd coipus celefte:quia vt bicit commen tato: piimo ediiHud quod ed ligamcntalitcr inter pimci/ pia cterna feparata t ipfa gencrabilia t coiiuptibilia nc/ ceffe cd vt fit intranfmutabile firn fubftantiam.tranCmu/ tabilc autem frn locum: ita qgt;,fit medium inter purunj,ac turn 1 puram potentiam vtipfo tranCmutato femper in lo co manente ant fm fubftantiam non eeffetagere alias ma fmutationes in mfcrioiibus nifi talc ens effet motum: irn poffibilc effet q gt;ilia pioucniret t actio tcmpoialis a piinei piis ctemis naturaliter loquendo vt ibicommcniatoi be clarat:i ita totum communieat cum piincipiis ctemis fc paratis in co cp eft fimplidtcr actu eriftcns non babenst fc potentiam ad effc:communieat autem cum gencrabili bus teoiiuptibilibns in co quod eft coipus fubiectuj sc cidennbus t ‘oimc que eft motoi babens in fc potentiam ad vbi cuius actualiiste recipit a foimait rune ed in natu ra media iter feparata ? gencrabilia ? coiiuptibilia . ideo piedicta ratio non concludit. idd aliam roncm cum bi citnr accidcns fenfibilc non poted effc in co quod non ba bet matcrtam.'iRcfpcndco q’verujeft bc talibuo quc fiit ficut accidentia infcriomm:modo accidentia edi t inferio rum non funt ciufdcm fpceici vt patct per eommentatoic fecundo edi vt etiam parebit.anam accidentia ecli no bi/ eantur cffe fenfibilta nifi fcnfu vifns. idco bicitur piimo be generatione capimlo piimo be tacm q»taetus piopiic bictus non bicitur nifi be rebus que patiuntur adinuieej: tideo piopiic non edin cclo:tidcocclum bicitur rages Pin fimüitudincm.nonautem tangi ic.©ico autem qi ac cidentia vt accidentia funt non rcqnirunt materiaj. fj fub tccmm in actu.i tdco non eft ncecffc qgt; vbiciiqj funt aeci/ dentia ibi fit materia l cum bicitur piimo pbpficoium qgt; materia cum foima iC.verum eft que funt in ca matcriali 1er vt ibi bkitur.fcd non fequitur er boe qjmateria fitca omnium aejdentium.fed tantum babctnr q »ifta aeeiden tia rcquirunt fubicctum in actu in quo fintcum per fc no poffnnt cffe eum non fint cntia.fed cniis fcptimo meta/ pb fiec:funtautem accidentia in cdo pioptcr foima que eft motoi co q jfunt p’optcr opcrationem vt patebit.étfi obijeitur accidentia rccipere eftquodam pan: cum igimr coipus edefte fit fimpler actu eriftcns mfi babens piop/ terquod patiamr :impoffibilc eft ipfuj rccipcrcaccidentia nam pati eontrarium cft acmi,TR.cfpondco q,vt aliquali ter factum eft commentatoi loqui ur in libio boc q. eoip^ edefte materia eft animalium edeftiuj.fed c prrfcctius cc tens materi|s:qtiia non eft be potennis nifi folum ad to/ cumince aliicr affimilatur materie nifi inquantum eft fub iectum foimc:ita q? non babet cffe a foima: nee fua foima conftituitunncffc pcr ipfum. nibilominus babet omnia accidentia pioptcr foimam qtic eft motoi ficutfiguraj fpe rieam pioptcr ipfum motoiem qui eft foima abftracta .ct ideo eft piineipium motus cireularis qui cft actiuus alia: vi ps in boe libio i binc cftq^boe fiibiciruiH non eft i po tenria ad alia accidenria:cum non fit paffiuum in fubdar« tia licct igitur fit fimpler actu eriftcns:quia eft fubicctum foimc abftractc babet accidentia ptoptcr ipfam fo:ma vt bictum cft.funt tarnen accidentia altcrins rationis . Scd circa iftud eft bubitatio non modica qui mouet commen taro: piin’o edi:! eft er quo illud cotpus non ell compo/ fi'um.^irum reB intcllcfta cr iflo roipo:c fittllud “quod eft fenfamm cr co vd aliud.Si bicatur q, res intdlecta er co eft illud quod nobis apparci ad fenfumifi ide tune res intdlecta 1 fcnfata.eft eadem quod eft falfum . ft fit aliud tunc ncecffc eft eelumeffc compofitum.tunc cniin critibi fingulare quod eft obicctum fenfus: i fb:ina t quidditss que eft obicctum intdlcctns i tunc effet compofiiu . TRc/ fpondco cp comnicntato: folummodo bicit quod ifta natu ra cdcftialis que eft quinta effcntta eft materia co:po/ ris edeftis aetu eriftcns p:out eo:puB edefte compteben dit motoiem t motum:rquia ifta materia abfqj motoic non accepta non habet foimam bictum cft.idco ifta Pjfc 1 abfolute:t piimo eft vna numéro per fe mdiuiduata et eft vna numéro i non eft intdlcctina nifi per refpeetü ad foimam que eft dius motoi ita q ificut ipfum coipus non opparet nifi inquantum eft fubicctum foimc ita non intd ligitur nifi refpeetü foimc que eft motoi ficut ipfa materia piima non intdligitur nifi per analogiam ad foimam pa nio pbf ’ficoium.jetfiinftattir q ’no cft fiinilc be materia piimaque eft be fc in potentia :i ideo non poted per fc in teliigi quia vniiquodqjintdligitur fin q, til in actu . bee

r J


-ocr page 224-

antcni narura wipons cdcftis pofefi elle macm ^«n fe.t idw Tidctur 5’fmfc poffit inteUigi. ^uiturfinu come/ uw: iRcfpondet i bjemter tobdurc ^ heet coipus « idle lie aauensbe fc:ita g^ actui» non rccinctab aha foz/ ina.no» tarnen dl cridena per fc.fcdcft fabiceemn in ac tu ipfüio fonncquc dlmotoj cmn qua femper cnflat.t ba heet in natura edcilinó fit aha potentia ad,ede nee fua aetuahiao clTcndi fit iotinalitcr a inotote nih eifeetiuetdl tarnen fcinpercum inofotet ptopter niotojc5: t fieutma tcria puma non potdl intdhgi nih per fonnam co $■non potdlendere fine fonna: ita nee t dia natura cclcllifi nifi refpeetu fonne que eft inotoj co q, fine tfta non dl nee po/ left dTctcuni fuumclTe fitptoptcrmoto;c.©ebcinu0au/ temintclhgeic bcIdocoipoie celdli quad cft quinta die lia ipfum elfe fubieetuni iphuo fonncabUractc : t ita cdn cft intcUcetum in babitudinc ad fotmäin queeft niotot.

5dco finuftain poiitioncin cftrcfponfuin ratiombua pnituaque probanteelum elfe eompofiiuin ce materia i fonna /Adauetohtatcni coinincntatohs iain patet quid fit Öiccndnm quia inteUigit cclum elfe eompolitum fin q? noininc edi eomprobenditur moto: ç motuin. £ld ra/ tionem que öicit oinne quod mouetur îc. iRdpondeo gp verum eft in omni generato cópofito er materia tfo:/ ina.fie etiani intdhgitur ifta ptopofiiio vt commentatoz ibt boe bedarat.10cl potdl bici in omni co quod mo/ uctur ncceirccft intdhgerc matcriain quc ell in potentia ad vbictabs materia eft cotpue.non antem cp ibi fit ma/ KIia que eft in potentia ad die. Seamen be ifta queftione eft alia opinio modernotum quc’bicit edum baberc ma/ icriam ciufdcm raticnia eft matera infcrio2um:cr quo fe/ quitur edum be fc die conuptibile. ranonem autem elfen di redpit ab aliott bee opinio ell cadcm penitua cum opi nionc Zlutecnnc quam Äuerrois bicimprobat : vt patc/ bit infra fepins iu hbrocdiit in Ouodcciino mctapbf’fiec. ideo dus ptofecutio bimiitatur ad ptefeno.t cft erprofte i ptobataapbflofopbo in finc cdi vbi oftenditur multiph titer 3 gt;oninecojaiptibilc Öc nccdfitatc connpetur,

Xleriturfceundo an cclum moucatur er fc tp quem modur arguitur q, non.quia quod mo/ \ uctur ab alio crtrinfcco non mouetur er fc.ee/ luin cft buiufmodi.crgo ic.alöaiojpatctquia quod mouetur er fc mouetur a puneipio intnnfeco.alamp;i/ notpatet quia eduiii mouetur ab inidhgcntia feparata: vt paict octauo pbpficommrphmocdiî commetatoi bi eit boe. 3tcm quod eft fiinplcr non dl bimfibik in per fe motum r tnoucne:necmouetur ex fetedum eft buiuf/ modi.ergo cc. Xllbaio: eft pbpiofopbi octauo pbplicoms epomne quod mouetur er fc eft binifibilc in per fc moues t per fc motuin.2)^mo: babeiur primo cch ^ commenta to:bic quiacdii eft fiinplcr. Stenibil mouef er fc.igif nóccluin.2)amp;aio: patct fcptimor octiiiio pbpfico:uin:q: omne qb niouef monel ab alio.eoicqucntia dl be fe nota» Jtcm iliud quod moueturer fc potdl er fe quicfccrc.ee lum mouetur er fc.igitur îc.2Hgt;aio: pater cetauo pbpfi/ commndeo ctiam alia bicntur er fc inoucri quia er fe pof fuut qdfcic.cduj autem non potcilcr fcqmdecrc.^i/ ne:pater fecundo eelt t nono mctapbpficciquia non eft ti mendum cpcelum ftetaliquando. 0 ppofituj bicitbic commentate: r cetauo pbpficorutn. iadqueftionem bi cendum q ^ ahqiiid inoucri er fc poteftbupheiter intdhgi: vel er fe fimplh iter vel per partcs.bico igitur q ’ eeluj nó mouetur er fe.*(^:iino modo : fed fecundo modo. Seen» do buo 2 mouetur er fc per partes vt fufficienter palet tf

daran Jo. Jilam fi celom mouetur er ft fimplieiter Jef primo mode Icquitnr q gt;idem ent eiufdem fimul dfenha in actu t in potcntia.bocautem eft faUiij. igi ur cc. 2iöa io: patetquia li eeium mouciur er tc pumouiud elfei mo ucnormotum peiutus.7 tunc cuminoucnofm q gt;buiuf modi fit actu:r motum Fin q-buiuffi* in potenna.de ref pectu ciufdcm ciTct in attu i ipotentia . Lifitad coitUquc tio patenqnia actusr potentia funt bitfercntie maximeeg polite.ergo tc. ^lem fi cclum fie mouetur idem cotpua ficetcrct fe fup» ft.fcd boe cftfalfum. ergo tc.Üiitccc/ dens patct erquo idem mouetur fe tpfo iiectcrct le fupa fetquia in fc agcrct.t antecedens paid in iib:o mii. ©i/ cit commentato: terno be animaq vntas eo:po:ea no lie ctir fc Iup:a fc quanto magiseotpus.öeiundobuo q cc/ Inin mouetur ex fe per partem:quia quod cit indiuiaOhe in pcr ftinouens r per le motum mouccur per partem edum eft buiufmoduigitur rc.^llbaio: patet lerto t octa/ uo pbpfico:um.2Kgt;ino: patet per eommcntatoiem i.ic.ee lum cnim complectitur moto:cm t mobile: 'Ipuctei va iliud mouetur ex fc quod mouetur ab alio bctciminaio io co 7 non btilinguitiir ab co loco cclum en tale . iguur cc. 211^3102 patet octane pbpfieo2U5quia ulud mouetur ex fc. 2lfbino2patet quia cclum mouetur ab mtcUigentia quc,p/ pile non habet locum quia non dl quanta nee coipus. iCerno bico q, cclum mourtur er fe lufttcicntiliimc : 7 p:i ino iliud mouetur er fc ftilficicnttlfune cui^ mote: ab alio non bependet.ted perfe fubfiftur cuius mobile non ap/ podtatur alien.cdujcftbuiubnednigitiirtc.2103102 pa let quia animal non mouetur ex fc fuftictentifttme quia no elt per fe fubftftcns.fed cius anima bepenact ad corpus, vbi bidteoimiiêiato: tertio be antma.af02pus igitur ani inalmm in Cue motu appodiaturalten;vt patet Iio2o 6 ca inoiusammahuin.corpus autem eclcftc in fuo motu non appodiatur aUen quia cftipfum ptimum corpustpuinü mobile:vt patetex ociauo pbffieorumquarc cclummoue tur er fc fufficicniiirime per parten» boe cft per niotojcin tlnmobilem.ttune patcat ad queftionem.p:imo gpcclum non mouetur ex fc Iimpliettcr.lèeundo q.mouetur per pc tcin.tcruo qi mouetur er fc fuificicntifrimc. att ad ratio nes 7 ad maio:cincum bicitur quod mouetur ab alio exe trinfcco.conccdo fi iliud extrinleeum babcat locum beter minatum.alucr non eft verum. Idd mino:cm ctiam cn bicitur cclum‘tc.concedo.fcd tarnen ifta igitur inteUigen tiaaqua mouetur cclum non elfebiftmeta loco nee iubz lecoaedo. i)cl aliter niaio: coitceduur fi itlud cxtnrue/ cum uoncftapp2op:tatuni.tnodo intclligcntia diappio/ pnaia fuo otbi: tta qgt;alium otbem moucre non poteft : vt patet feeundo celt, eld aliud ctiam bicitur q, éIimplci 7C. conccditui:adininoicm ctiam bicitur cclum 7C. negatur quia nomine eeh comp:cbcndinir motor 7 mobile : vipa tCt per commentato:em bic ex quo ipfmn probat die com polimm ex buabus naturis. fed corpus eclcfte iddl quin ta dfentia icparato motorc eft limplex 7 non mouetur ex fc. kid almd cnatn cum bicitur mbil mouetur ex fe concc .ditur fimplidicr 7 primo quin tarnen Fin partem ratio no cpikludit • kid aliud enam bicitur ^ mouetur 7C. at once ditur 3’ mouetur motu voluniario 7 aptum natum dlqui cfcerc: 7 quia cclum eft primum mobile:7ems moins eft primus ideo non eft barc terminum in quo non fuerit: vt p2obatnroctauo pbfIkotum : 7 ideo non poteft quiche/ rett


-ocr page 225-

^eriturcttamqittd ^ommentatoj bicit^ wâ tenapnma cftcns. lömni materiapnma fit ene.Sïtargmiur iÿnon. quia omnc quod eft medium inter contradietöna non eft ens.ma/ teria p’inia eftbuiufmodi.rrgo tc.maioj patct;quia inter contradietoiia non eft Oari medium.2ÎÔ nos patetpumo Riowm, '^tefiinateria eirctcnstaut naturaletant ma tbcniatbifum:antmedium.fed nullumiftomm.igitur te miotpatet per partes realeo pbilofopbie quia non Cum Plurcs:feno metbapbrliee teonCequenter enna realia no fiintplura nunoj ptobatur ptoprima parte, namomma Ujtiirjlia bâbent aliquem modi imome.fed materia nul' loin.igttur nee eft ens matbemetteum.quia ifta abftrabiit a motu T a materia.fed materia non abftrabit a materia: aliter abftrabcret a fcipfi.et^o non eft ens metbematbi/ cam. 3tem quod non biffert a priuationc non eftens. materia eft bumrmodi.igitur. maiot patet. quia puuatio non eft ens.minor patetquia biffcrentia materie eft pote tia.fed potentia eft fibi per priuationem : t p:optcr quod Vnmnquodque ta'e i illud magis.etrgo te.qnia fi poten/ lia eft biffcrentia fubftantialio materie multo magis p:i/ uatio. 3temquod eft terminuseonuptionis fimplieiz ter eft non ens.materia cft buiufinodi.crgo tc.maiot pa let quia generatio fimplieiter terminator ad ens fimplieiz t?r:vt patet ptimo be gencratione.quire conuptio fimiliz ter rerminatur ad non ens fimplieiter/nammotuum Opz pafitotam termini (untoppofiti.ininot patet er primo be Stneratione.quia tenninuo generationis fimplieiter quot;eft fonna fubftantialis que facit elfe aetu aetu-tcrmimiovcro «nuptionis fimplieiter cft priaanofotme que nibil aliud eftqimateria prima, 0 ppofitum buius bicit eommen tatot bie. ïVdqucftioncm tangcnturopiniones.Opiz mo fuit quotundam antiquotumep materia ptimanon fit ens.quia fieut ptinario non cft cno:ita t matcriatvt patet piimo pbrfieotimnged bce opinio non valet.quia mate ba t ptinario bifferunt.nain ifta fimtbiftineta qnoy vnü mancttaliudnon.fcd materia fernpermanct:ptiuatio au ’em non tc.matot patet er primo be generatione. minot patet quia etiam per tranfmutationem fotma introducif in materia.ptiuatio illius fotmecottumpitur: fed materia nianer.idco non funt cadem.nce valet fi ptiuatio bieaf ^ pnnaiio non cottumpitur abfolutc.qnarc fufficitad matez tic biffercnriam t q’ptiuarionon manetcadcm non freut materia, ^tem ilia non funteadem quotum vnum cft in ptedieamento fubftautic aliud non. fed materia ptima ell in ptedieamento fubftantic t ptiuatio non.ergote.ma lot pater ptimo ptiotum.quia ptedieamenta funtimpermi «a.minot patetquia ptiuatio non cft in ptcdicamcto fub ftanric fed circuit omnia ptcdicamcnta.igitur bcc opinio rlinquitur. cilia fuit opinio quotundam antiquotii ip materia ptima cft artu ens ficut cotpns ignis vel acrio:vt patet primopbf’ficotum.öcd bcc opinio non tenet, quia fi effet vcra cum in vtroq, termino tranfinntarionis fubz icctiim maneat.f. materia quiequid aducniret illi fubiccto clfet acetdensquiaaducnirctenti in actu vt argmt comz menmto:ptimo pbpficotutn. Mrguiteommentatot con tra auieennam.t bee opinio idco non ftanimmo fequcz fetnr q’curia client eadcm fubftantialitcrtimmo non efz fet nifi illud fubieetum in actu idco omnia non bifferrent m 'li accidcntalitcr.rcd boc cftfalfum:ideo materia ptima non eft ens in aetu. ‘Jdco cft opinio pbilofopbi t comme tatotig gpmateria ptima cft ens in potentia ^■'tpatet pmo pb^ficotum.t poicft quadruplidrer bedarari. T^timo luia quod rccipitomnes fotmas naturales nullam babef lie Ce non cft cnfin actu.inattria ptima cftbumfmodi.igi Pirtc.maiot patet quia babcteffe benndatum : vt patet pti ’’’o pbffico»u5‘rtcrit0 be anima pmen.mino:patetpriz

mb pbffieoium . t tertio eeli t bic per eommentatotem 5tern fi materia effet enfin actu fimplieiter fcqucrctur g » omnc adueniens materie ptiinc effet aceideno; vt fupta arguebatur.confcquca falfü. ergo t ancedens. cófcqucn ti» nota erquo matena ptimaeffet actus vel ensin actu i omnitranfinutationceum fubiertum mancat primo pbf z fieotumtomne adueniens illi effet accidensquia aducniz ' ret enti in aetu.fjlfitasconfcqucntis patet.quia tune nutz la effettranfinutatio fubftantialistfcd omnis motufad fot mam effet alteratio vt arguit eommentatot ptimo pbyhco rum t ptimo t fccundo bc generatione . 5^^”’ ßeßet ens actu fimplifitcrmnllam fotmain rccipcrctquia reef/ perceftper carentiam. 5tcin fimateria effet bcfc ens aetuttuncbabcrctbc fc foimam i tune ifta fotma niinqui cottumpcrcrurquia non babcrct eontrariuin vt bicit com mcntatotinfia.-tcr bocfcqucretur g nibil generaref nee cottumpcretur:quod cft falfum.igitur materia ptima nó cft ens in potentia t non ens in actui boejeftquod bieitur ptimo pbyfieotum. ‘||Sgt;crboc ad rationes refpondeiur ptimo quando bieitur q’cft medium.eoneedo.âd minoz rem bico qpn ncft verumffed cftmedium inter non ens fimplieiter i ens in actu quia eft ens in potétia vt bicit có mentarot pttmopbpficotum vbi ponitur bcc ratio 2ld Iccunduimfi effet ensaut naturale ie.eoneedo maiotem : 1 ad minotem bico g cft naturale fecundum g gt;materia ê ptincipium tranfmutationis.fcd motus qui cft ptoptiua naturaltumcotpotum vt bicit eommentatot tertio pbyfico ruin cft ens natueale.quia ifta materia ptima eum fit alio modocnsnaturalctetiam fi alio modo ptincipium tranfz inutationisteft etiam ens metbapbpfieum quiacft ens in potentia.1 bicit tantum vnam biffercnliamcntifquia me tb'pbpficus confideratens i biffcrentias cntis. ^tad,p bationcm materia ptima non cft en s naturale bieitur gc in plus q; fit ensnaturale quia babct aliquem modii quia' non foluni talc ens bebet biet naturale quod cft eompofiz turn er mater a i fotmaifcd illud quod cft ptincipium et materia eins quando ptoponitur quod non cft matbema ticumideo g non eft abllraetum. iRcfpoudctur g maz tcria bicit tbi quandam biffcrcniiamcntis que confidcraz tur a mctbapltyuco non vteft ptincipium tranfmutatiöia 1 tgcabftrabitur a inotu 1 qualitatibus fcnlibilibus.i tue confidcrstiir a mctbapbyfieo. zAdtcrtium g nó biffcrt ie.bieitur g verum cft g non biffertre i rationc. 2ld mi notcin eum biciturtmatenacft buiiifmodi. TRefponde tur g licet materia ptima fit idco fubiccto eum puuationc tarnen biffcrt ab ca rationc ficut etiam biffcrt a potctiavbi eommentatot be boe loquitur.itune patet ep materia ptiz macft enstn potential non eotpus ignis nee aerio nee aliquid aliud in aetu.vnde bicit eommentatot ptimo pby fieotum g nullus antiquotum ponitnaturam materie pti me nifi folutn cndclccbtam quod cft ens in potentia.3dé etiam bicit tertio eelit ptimo bc generatione. Zld quar turn g ens cft TC.bieitur qgt; vcrum dl g non cftens in ac tu.fcd non cft vcrum g non fit ensin potentia : quod cft purum nibil:quia ficut er nibilo non fttaliquidata aligd non cottuitipiturin nibil. adminotem emn bieitur:g materia Tcctcra. iRcfpondetnrg gt;vcrum cft:Tmateria ptima cft nonens in actu fed in potentia Colum.

Sequitur alia queftio.

ïlcriwrquit bicit ffommentato: g poten/ tiadl biffcrentia fubftantialis materie . ân potentia materie fit bccius effentia .

/Êtarguitur g fie . quia illud quodeft 6effe


-ocr page 226-

eft be ené Jliaimsqtfébiffcrctia nus fuBali'a.potétia in* tenceft b’i.ergo tcniaio:patct.quia bitfcrcntia fuBalia eft be eine eftenria emus êfubftandalia.mino:pj p pin.5 3Kin dent actos fe habet ad pnmam tbniiannlic poten tia ad pnmam materiain.fcd actuseft be eftemia pinc foa nic.crgo«.mato:tcnctquia idem eft mdicimn be poten lia reipectu materie tbe acts refpeetu fozme pume.minoi patct;qma actus pnmus eft be eflentia pnmi!pnncipi|.n4 quicqaid eft in beo eft actus puma tper fe bcua:c0mcn/ latO! duodecimo metba. 3^*^quot;’ Potentia matene eft fub ftanna que cft foniia vcl quc eftcompoliimn vel maieria Td accidensjed nccptimum ncc fecundum neequartnin igitur TC.maiot patet per fufficientem biu ftoncm. minot patct pnmo.qgt;non cftaecidcns quia accidcna eftahcuc iue.pofiti in acm.fed materia non eft talia.ergo tc. nee eft fotma quia tunc non eftet potentia;fed actus nee fubftan/ ria eompofita.ergo tej. ^tem actus i potentia funtieo dem genere.ied actus eft in genere fubftantic. ergo t po tentia.0 ppofttum ridetur fendre cómentato; hie t pmo pbfficop. 3” iftaqueftionepnmo tangentur opinioes aliquotum.feenndoopiuiones pbiiofopht t eoimnentaio ris-ierrio monentur bitTicultatcs circaqucftionun./u it opinio aliqucîumq -potentia paiTma eftet begcnerc ma terfe ita q, potentia mhil reale bicerct: led ratioms tantus quia bieunt q^ relatie nihiladdit fed tantum rclaiione5 ra iiouis fnpta fundamentum,fed potentia materie c relatio ergo«, öcd bceopinio non tenetquia cum bieo q, re larfo nihil addit te.illud eft falfum.quia relatioeftvnum pdicamcntuin.fcd ptedieamenta fuut realia «tra aninus vt patet fcïto metbaphtfiec.? lie potentia addit aliquid re alc fupta materiain. 3Kni quandoaiiqua lie fc habent ^ ad vnuin eft motus per fc iad aliud eft motas per ac/ cidensuUa bifTcruntad muieem.fed relatio t fundainen tuin lie fe babent.ergo te.tnaiot eft nota t mino: patel ga ad rdationio fundamentumeft motus per fe.f.adquaiua rem quantitatcin te.3deo bieituradqucftionem q-ppo tentiam poduinus buo intclligerc vel refpeetutn ad tot/ mam Vtfepe loquitnr pbilofophus fcptmio inetbapbpli/ ec tptimopbplieotum bicens q »materia eft ens m poten na.àlio modo per potcntiam poflumusintclligerc fubie etum potens.T mnceomincntatot loquitnr feenndo O’ani ma bicens q-materia eft potentia.‘[p'cr hoc igitur refpon deturadqueftionemq ’potentia ptimo modo non cit be efte niatcnc.^batur.qula illud non eft bc potentia mate/ rie quod eft rcfpectus.potentia pnmo modo bicta eft buz iufmodi.crgo ic.inaiot patet quia materia eft tn p;cdicaz nicnto fubftantictT rcfpectus in ptedieamenfo rclationia mioot patet er pnino tt^ffieotuinivt iam fmealTumpinm 3tciitilla non funt eircntialitcr cjdcinquomm vimeoj rnmpitur altcro rémanente.led potentia a: materia fiit bu infmodi.ergo «.maio: patct.quia eternumteottupiibiz Ic non font clTcntialitcr idem.minor patet. ga niaicria ma net in tota tranfinu tatione.refpcctus autem corrumpitur inaduentu formetp lino pbpficoy.idco«. 3lt;cm ilia non funtcadem quorum vnuin intclligimr:aliud non.fj potentia t materia lie fc babent.ergo te.maior eft no. mi nor patet.quia fubftantia inatcric manct cadem fub omni bus formis. fed potentia ad forinam non manct: vt patet fecundo pbrficoy.quia potentia fanitegri eft alia t alia. Si aiiicin potentia capitur fecundo niodo fie bieo q pote lia eft be efle materic vt patet. S‘^‘i^rca hoc.an poten ria materic que eft rclpci tue fit aliquid reale vel tantus ra tionis. TRcfpondetur gpcum prcdieamcnta lïntentia re alia:ideo bieo ^bicitaliquid reale feparatmn ab intcllcetu nam bato q intcUcctuseaufarct lefpeetom ad formam ad huCjrcfpcetus eft vcrc relatio.fed relatio eft accidens. er z go potentia materie eft accidens. ^ntelligcndum tame

Heul eft bc quolibet acetdete alio:iw eft be rdatióe.fed ita eft bc aliis accidentibno q»quedaiti funt perfecta quedam imperfecta: lie liinilitcr eft bc relanonibus.quia quedalui coaipletciqucdam non.modo bieo ^iftcreipcciuo vel po tcntia materie eft accidensimperfectum quia iuuiii fund* incntmiicft materia primaque eft ens foluinm poicmia be fc:licet ois forma accideniaus rcquirat fuû luoicctü in actu idco etiain in ilb potentia eft in ente maccu . quia tn compolito : jCamen quia eft accidens in.ompiciuintdeo cftticompoito raiionc mate, ic quod cit fuoicecum bez bUc fill fe tnuiiquam eft tn raiionc forme.per boe ad ra z Rones refpondetur. 3fudeft bc eftenoa alicuiusquod cltoirtercnua dus fubftantialia.conccdo.ï ininoi negaf Tcum probatn. q'boc conunentator bieicnie. iRcIpon dctur lp iple le «ponii p.ftea oitendendo bift^rcnuaiu in tcr potcniiam t maicnam.nam u.tcUigitq ’ potentia eft o' efte materie quia eft accidens proprium eins per cui*' 'coz cidens proprium dus pcreiusiogmnonem manuduciz muriii cognitum efte matei leprimc.tcalia accidentia fez pc fumuntor pro bilferennjseff. ntialitmsmaiiinc iii bif finitionibus quorum btlfcrcnnas elfentialcsignorainna. vt coBimcntaior bicil feptinio incthapbpiicc. cud Icmn puin.ftcut fc habci te.refpondeturcp non oportetquia pri ma forma eft fcparata omnino t limptieilTuna. idcoqmez quid eft in ipia eft actus purus. nam qngt;iqutd eft in beo eft bcus:vi bieit eomincntaiorbuodccimo mctoaplrfiice. non autem qutequid eft in materia;cftmaicria vJpoicuz ria t lie non ell fumlitudo. Ud tertmm.po.enus inatez ric tc.conecdo maiorcm; ad minorcj etiam bf ci ibfquod non eft acctdciis.ncgcmr.t ad probationem.quia acodef tc.patci « bis bictis quia eft eus incomplcium.î idco Ij fiifemper in fubiceto in actu.l.m coinpoluordt tamcn ra none materic. itd quartum.actus t potentia bicoqW rum eft intcUigcndo per potennam lubicetmu. fed non ƒ verum fi capitur ^ refpeetu.niodo potentia bcqualoquiz mur hie eft rcfpectus ad tbrmam.idco raiio non eocludU 23ta £ ommentator bteit g gt;nbsp;bifticile eft eogiiofz cere maicriain primam.idco qucritur.iytruiii matena poirit mtclligi cftentian intdlectu. ^t argmtur ^ lie.nam babens cHentiam aliaiua forma t a quolibet alio:illud propric potei i tnicliigi cHin/ riaiiter.fcd materia pnnia cii bumfmodi, ergo tc. niaior patct.quia quicqutd eft bc effenna rd poten elfe obiceiuni intcUcems.minot patct.quia almdelt cfle materic ab die forme t vniufcuiufquc alicnus. 3k*'’ ’****’* ‘f“®^*-ligitur drcunfripto quocunque aliorillud poteii p;0tgt;:ic imcUigi ab intcllcetu cifentiali.maieria efttoiufiuodi. cr go 'ïc.maior eft notât minor bcrlaratur.Ji lain vt ouitor octauo t nono meibapbpfice licet forme naturales nößnf feparate fecundum cite;bene tamcn Iceunduin intcllcti«; t codem modo eft matena primafcparata a formis.

3tcm quod eft pcr’le fcntibile : eft per fe intelligibilCquot; materia clt buiufmodi.ergo tccicra.maior patet primo perbiernunias.natn voces funtcaruin que funt m amma palfionum note, minor patet. Kam Icniauo materie no ell fenfaiio eompofiii ncc fojine 0 ppohtum bim bc coin mentor t pbilofopbus fcilicet q eft bi.iidlc intclligerc ma Kriam. Ubzo qucftione eft intciligcnduni q die per fc iniclligibile poteft capi buplieitcr. l^no inodop.opne intelligibik quod non per aliud intcUigimr. xilio moz do propric iniclligibile quod intdiguur biftindc a quoliz bet alio inielligibilinune bieo $ materia prima non c per fc intelligibilts primo modo intcllcetu effentiali: imino ell intdltgibile per aliud:quod probatur.quod non eft enfae tu per fe non poteft per fc tntclligi fine alio.materla éb^i. ergo tc.maior c nota.f.qmateria prima non eft intdligi lie.ga qb’gfe pmo intelligiitir ctn aetu. nono mctbapb.


-ocr page 227-

Î*cr fommcntatoiem pmwdpbpficoium.petenha dlbe ft non mte lig^bihe imcdiatc.minoz di nota . nam materia eft tantum enoin potentia’vt pàtet pmnopbrrtcomm.

5tem quod non habet intdleetum nib per refpeetû ad fonnam no eft pfe t pmo intdltgicile . materia eft bumf niodi.ersot£.mato:cft nota.quia quod intdligiturtana togia ad aliud non poieft line iUo mtelligi.nunot paietga materia ptimainteHigitur per fucednonem fotniay in ea «non per folampotenriam.quia vt bictuin fuit omne qtf intdligitur fmgp ell in actu.ntareria autcin non eft quan titao nee qnalitao nee aliquid alioy ptedteamentoy ftpiiz mo inetbapbifue:fedlt;eft eft ena in potentia ad fomiaoti telligitur per aliud. Si autem queftto intdligitur feeun do modoibieo q gt;nbsp;lie.quia alino eft int liectus materie ab i tdlcetu fotinc. Jictn quod babct cc aliud ab dît fonne 7 eompolîti babctintelleetum aliumab illo matei ia eft bu iufinodi.ergo reetera, inaio: eft nota t mino: etiam.qina licet materia non inldligatUr mfi per analogiaj ad fotmä tarnen quia aliud eft efle materie ab die fotmeadeo alius eft intdicctus materie ab intdleetu fotmc: licet intdlcttus non veniat in cogninouemniatcrie nib per formam. tax men Àuieenna in tractatu fuc fuffieientie repbendit Alqz qui pmo pbp.leoy bieit bic locutuo eft ratfonibus mciba pbordotcuni bieit ip ficut feinina appctit virtnn t turpc pulcby: lie locutuo eft in tertio be anima q gt;nbsp;bic modus to quendi eft in talibus que non poftuni bene intdligt per ft fcd pcraliud.- tideo per alia fenlibilia fimilia manu buciz mur in cognitioncm rcrum.iz in bis quc poffunt pcr fe i tdligi pbilofopbus non bebet vti verbis metbapboticis.

iad rationescum bicitunqb babct eflentiam tc.conec do gpillud potcft per fc fecundo modo.'quta intdlfct'’ct^ eft alius ab intdleetu .fomtemon tarnen opoaet ep^'pter boc pmuo I per ft inidligat«r;qu(a attno piimo intdligt tur t non pot;nna:fed potentia intdligitur per actum; fie concede matcriampofle per ft intdligi. Ûd fecundum quod poteft per ft intdligi. bico q’ verum eft Ppmno mo do t per fe intelltgatur fine alio î mncjirinot eft falfa. ga licet intdicctus materie pnme fit biftinctns a quolibj alio: non tarnen ipfa pnmo intdligitur per ft ita g*fine alio p fe intclligatur:vd maiot poteft fimplictrcr concediq gt;nbsp;illud quod eft talc poteft per ft intdligi Rcundo modo ; i tue ra no concludit que ponitur in folutionc qnefttois. ad ter tium cum bicimrtquod eftper ftftnfibilc bicq q^verum ê quod eft per ft intcl.igibilc:non tarnen ftqiiirur g-ptimo 7 fine alio fit per fe ftnfibilc:quarc ratio non concludit: ct ficad queftionem te.,

^crimr'^trum bimenfiohes picrcdät forma fubftanrialem in materia.Ætarguitur g^non. quia ilia que fibi accidum non precedut formaf fnbftantiales in materia.bimcnfionea font bu itifmodi.igiiur tc.maiqr patcttquia accidentia aducniunt cnti in actu.cns autem in acm eft per formant fubftantia z ftm vel eft ipfa forma:quia accidentia non precedut forma in materia.minor patet quia bimenfioncs funt be gcncrc quantitatis. ^tcmfi binicnfioncs ptecedunt forma fub Rantialcin in materia fcquttur g gt;nbsp;forma non aduenirct im mediate materie fedmediantibue bimenfionibus.confcz quens cftfalfuni.igimr t antecedens.confequentia nota: er quo forma fubftantialis non aduenirct mfi peft bimen fiones:vidctur g » non poftet forma pcrftecrc nifi median tibus bimcnfionibus.falfitas conftquentis patet per pbi lofopbum funo pbpficoy.quia forme immediate aducniz tint materie prime. 5ft”i*1'® ft“® funt a forma fubftan tiali non preecduntformam fed magie fequûtur. bimenfi ones funt buinfmodi.ergo îc.maior nota.cffcctus cni n^ó pccdimtcaufam.nuno; patet et: primo pbffico?.nani ma teria cam forma funt caufa omniu accidenttum que funtvt patet ibidem. 3tem bicitur feptimo mctbapbificc g lt;nbsp;lub Uantia por cft accidenté biffinutonc cognitione 7 bignitaz tc.7 fic commentator in principio ciufdcmbicit ^ indiuiz dua fubftantic precedunt indiuidua accidcnnum'. indiuiz duaautem fubftanne actu funt per formant fubftannalcm in maicriaiquare binicnfioncs cum fint accidenna nonp eedunt forinam fubftantialcnt in materia. 0 ppofitum fentii bic commentator 7 in fecundo eelt. 3.4 queftioné intclligendum g gt;nbsp;fi quie queritbefenna in communit ab fol ure.I.vtrum binicnfioncs précédant formant fimpliciz ter t abfolutdbico g, non.quia forinc fimplicitcr tabfolu te biete funt ctcrne:7 idco ncc materia nee binicnfioncs p ecdunt formant: fic etiam forma via perftenome precedit omncs bitnenfiones terminatae. f.t interminatas 1 efia; matcriam primant.igitur binicnfioncs non précédâtfoiz main fimplicitcr tabfolute fumptani tempore ncc natura

Secundo bico.bimenfioncs interminate précédât om nem forinam materialem firn indmiduum t via imperfe ctionistquod patet ci inultis.^batur.illa que recipint cé actualc t nuntcrunt ab omnibus fomus t in quibus omz nee forme communicant via iitipcrfcctionis précédât bas vel lilas formas in materia.lcd bitnenfiones fit nt buiufz modi.igitur tc.maioi patet quia ilia que pcrficiuntur per plurcs formas fucecdentes fibi inuicem in illis precedunt onincm fomtamivt patet be iftainateria que pcrficitur g particularcs foimas.minor patet.quia bitnenfiones inter initiate cUc actualc t teriinnatum recipiuta forma cicis coinunicantomnes forme.quia ficut materia prima redz pit efte actuate a fomiadic etiam binicnfioncs ficut bieit co mentatorquarto pbyficoy. 3fern fi bimcnliones interz minaie non prccedcrcni 7c.fcquitur g* materia non rcciz perct fimul biuerfas formas numero ncc fpccic.confcqnf ell falfumigitur 7 antecedens.confequentia nota, quia ft bimcnliones non prcccdcrcnt re.cum materia fit vna nu meronce bmiditur iiifi pcr quaniitatem nec etiam forme btuiduntur nifi biuifionc rubicctn fune fompofitujer tna teria t forina dTet taiitinn vnum indinifuni.nam vt patet feptimo metbapbifiec pcrcoinmcntatorcm caufa multituz duns indiuiduoMim ab vno générante eft biuifio partiuj materie in quasagit agcne.fallitaecbnftquentiscft nota 3tcm fi bimcnfionce non prcccdcrcnt onincm formi fin mdiuiduum ita gpnon fepararenrur a materia ftd fem ixr fiercnt be neuoln generatione fubHannaii tunc corp” ncrcternon corporc i bimcnfio cmon bimenfionibus. ftd boc cft polfibile,igitur 7 anicccdeno.confcqucnria pa tetter quo enini omncs binicnfioncs 7co;poicita67 alic. bimenfionee ftunt be nouotneceflurimneft g:illc fiant g? non binicnfioinbus 7 non corpore . Sed quia alig puz tant boc non pro inconucnientitguia bicuntijbimenfioef polfunt fieri ab agente be pot.ntia materie fimul cum ipa forma.tdco bcclaro boc efle nnpcffibilctficut nibil traufz niutai matci iam nifi corpus: /Commentator feptimo me/ tbapbpfiec 7 octauo pbÿficorum.Slgenscnini corporcus non agu mfi per contrarium:primo be generatione. ideo oportet g, otiine rccipicns actionem agentis corpoici baz beat fitum in vniucrfo.fcd guod babct fitum eft bimenfio natuin.igitur materia cum rccipit fotmam ab agente ipfa eft bimcnlionata 7 impofttbilc cft ipfam benudari a bime fiombus.nam mquocunque inftanti benudarcturabimc fionibu 6 aciionem agentis non recipcrct. 3tem omne gencratum nouucr gcncratur a finuli vcl fornialitcr vd virttialitcr feptimo mctbapbificc . fi igitur bin cnfioncs nouitcr gcncraniur boc cft a fibi finiili in fpccic.fcd mbä eft quod cis alTiinilctur formaliter vd virtnal.tcr mfi biz menfiones agenps.quia forma non eft cis fmilts : cum binicnfioncs .fini magis a parte materietquamaparte


-ocr page 228-

fôtnif: tiff matcrfa pored cas gencrarc : quia maicricnó fdascrcfcdrccipcre vr pater fcrado Öc gcnfrationc.igif fi gfucranturbofcdaÖiinfulionibueagentia.léd boecd tmpodibilftqnia biinenlioncs non fimtöc gencrc virtue tuin aetinarum.igiturvtöicitcóincnrato:quarto pbffico^: Jfrliect bec j^pefitio.f. 0 mne quod gencratur tenon te ncatmfi in fubdantia vt btcitcómentatoj libto eeii t fepti momctbaobi.ed tainc^a m^pofito.qma fômétatô Tepti mo nicrhaphpfieetlifctquantiratca non fcmpcrgcncrciur alibifimili per fctratnei)per qeeidencafibifimdi t lie bi menfionea que funt priotea rdpceiu materie ipliua qua/ litatibua beberent gencrari a libi liinili li fimplieitcrficret be nouo. nbsp;nbsp;5tcm co:po2citaB contrariftaß eontrarifref eotpojcitati:quia eoipojcitateefibi fuecedcrent in fubieez to fodemtquod cdnnpodibilc. ^tem li bimmlionceî terminate non pteeederent bane fonnam fed eonumpere mrpiceedcnlca t olie be nouo gcncrarcntur:vt multi ima ginantnr;tuncautem eotpojcitaa que ed eterna bimcniio eotpone eomimpcretur in non eotpuetteoipoteitas gee nerati gencraretur er non co:po:e:t lie ibi client buo mo meoppofitit bidlncti;quod patct ci:biuilionc fuo2U5 ter minor-vt ^batur oetauo pbffieov.inter quofcnnq,buz 09motueeadit quie a media ftippolito iHatn bimcnfionej ede vniucrfalcm.quarc fcquitnr inter gencrationemt eo2 ruptionem cum lint bidineti motus tcrmlnoy oppoliio:u crit quic0mcd1a.frquo Ccquitiir cp in aliquo tcpoic crit benndata ab omnibußfotmis t ab omnibus bimcnlioni bußteuius oppolirö babe? pmo be gcncrationc. ^i^’” generatio vnius non edeteonuprio alrcrms. quia moms fonitur Ipceiem t biuifionem a tcruiino adquem.v.pbpz fieo?:.ciitgitur idi teumini lint biucrli toppoliti t motus fjlr.li igimromncs idcfpeeles ■rbimcnlioncs qucpteccz dutfotmamin müeoîînpunturomncB ad motum'coruz ptionis Tiduterminürenebut li omnia que fcquiitur fotz mam Ipfcranr ad motum gcnciationis nibtligitur «^ qö’ peeWitfuit generatio neeeinsquod rcquimr conupriotqrc nccconuptfo vniuscd gcncr9noaltcriusl5 vnnlitptius alio cuiusoppolitüpï pmo be gcncrationc.ga in lubdait tijs fp altcnus eonuprio cd generatio alrcrius tcade aeti one qua generans general vnu eoimmpirahud. 3tem Ii boccdctvc:gfomic nälcs non fièrentnee baberent ma terias æpnas t ^pinquas nee actiones,ppnas. eui’opz pofitn bidt pm.vij.pbfli.vbi bidt cp vnius tranimutatio nis vnu cd l'ubicetH,pp;ic t^ppinqnu neeedario. ideo có clnditq, genus non cd fiibicetii jJpinqnü fotmayicrgorc 3tem fi bimcniionernon pccdcrcntifotme non bimde rnnr bitiilionc fnbicctt.pns lólfum.ergorans.ptobatur pna.li bimcnlioneo non ^ederentcu fotma fm fe nÓbiz uidaturtnccmatfomia indinifibilitcr introduccretur i ma tenatttue non effet ertenfafotmacrtcnlionc qnantitatis: er quo fcquitiur q’ rubiectum den babcret abilitatc rccipt cndi plurco fóïmascum non polierbiuidi. ergonen crit innlta in potenrfa c itnqna benudarctur a fotma qua ^mo redpit fed cdct in ipfa ctcrnalitertqucomnia funt falls 3d ee valct libiotur g,eum fomia introdueitur datim biz incnlioncs introdueantur vtpm.bidt quarto eeli.ga qua turn bator be foimattantu batur be aeddentibus generan tibus foima : lie cd be bimenlionibus.quarc founc adbue nobinidentur binilione fubiceti.boe non valet quia maz tcria cd multa in potentia co if cd bmilibilis per bimcnli oncstvt funt bimenliones liWaduenientcs pfomia r po tentia magis clTct be edefotme qj materie.quia ,pptcrqb Vnuquod talc re.ira q^effft tpolfibilc.t bec oia babenf er intenrione om.bieralibi, jged dres boe funtbidiculta tes.vna cd: £u bimenfiones fintaecidetia quopodimtp cedcrefomafmitcöede oia, aceidentiü fit a fotma.gccüz da.ga velide bimenfiones inrcrminaic lûtcodé mó cum biincrtfionibusquc peedcnitidi foaiwzfncrut eü illaveî funr alie.fi alic.ergo bimcnlioneo no peedcnjtfonnû.fi at ec codcuumcro fed fût files ilasr ciul'dcm fpccici.gi^o bicitur ÿfunteodem numéro cum pecdennbus cu femg seeidcns fit in aetu.crgo fotma fubdantialisaducnit enti in actu:t lie fonna fubdantialis t aeddentafis edenteade r generatio firn boe non bittert ab altcrarionc:quod edfai fum z contra pbm pmo be gcncratione. Ecrna bidieultaf ell:cu rbtma fubdantialis aducnit matcncpumc median/ fibus bimenlionibus videtur cp non imcdiatc pfidai tria tcriam pmam fed magis bimcnfioncs;idctrcs birticuita tes ponutui in rationiuus. idd pfimam btcitur g^ bime liones intei inmate funt aecidentia.fed quia ^pne btincn liooes^ui funt bimenfioes jfunt comunco cmlibct fonne ideo funt tn potentia ad recipiendum terminos z actualiz tatem a quaiioetfonna ficui ipfa materia ita q- iplc bimen liones tmquam a materia feparantur fj reeipit Oiuei fa cc z btucrfoo terminos a fotmis. iiid lccundam btcitur g» bimenfiones que pccfTcruni fotmam m matenatz que le quûtur circunlcripfis icnntnis fumeadem numéro.f.pef pnuaiioncin fo:nia:gmdimdualmm.z comineniato; bicit fccûdo nictba.ged quia bimenfiones z oinne aliud acciz dens non pored tcrmtnari tn materia fob cdCjactuafi fub «liqua formafubdanttali a qua baueretede.ideo bimeufi ones buiufmodi fill fe non oleuntur effe in acm nee mate ria cumidis bunenfionibus line forma effetens in actu : quia actumeffeudi femper recipit a fonna tarn dtmclio qgt; niatcria.idco cum forma vna ecrrnpitur:alia introducimr aliud cIfe rcctptunt bimenfionesz a fios terminos ficut ip fa matertaqrrima.idco bicutur cffe alie bimenfiones niiez ro ab alio elfe quod rccipnmi a forma gcnerata:lic5 lint cc dem bimenfiones que fucrant prius cum eorrupnoneilii^ forme; led Ibmm icrmini quifucruntlt;pprtidit forme fiiez runt eorruptt cum corrnptionccius.z tdco eodcm modoc bicendnmbe accidcntibus cömunibus forme generate et corrupte: vt patel pmo be gcncratioue. Xfd lertianibiz catur 5’ forma fubdantialis immediate pct fint inatcriam quij forma pmo cd propter matcriain:bimcnfioncsvcro funtquibus mcdianiibus babct materia potcnttam rccipi endi fimul plures formasrz ita per Idas fit multa in pore tia.z fic lj mediantibus bimenfiontbus materia recipiat formas:forme tarnen funt jrpter inatcriam: z «indeoù incnfiones z immediateforma pcrficit matcriaimz er coz ftquenti bimenfiones ideo ze. 2ld rationes tn oppohz nim.quia concluduntqgt;btmcnfionts fccuudumg’lunt i actu coinplcto z.fub ^pri|6 terminis non precedunt for/ mam fubdantialcin fed magis Icquüiur eam.z boe eoneef lum ed.vbitarnen lunt intcrmtnatc precedunt oinnê for mam.quia vt lie nunquam a materia fcpaianinr. z videz tur bee cife intentio pbilofopbi primo z feeundo be genez raiione.z ctprclfe boc bieit conimcntator fcpnmo pfiffiz C0Ç t feeundo edi z primoz feeundo be gcncratione, Ixe ettam cd intentio XXuieennc primo fuc fudicieniie.fj bifz eerdat a fententia eommentatoris in boe q, bieic bimlt;nfio ncs elfe in matcna prima a quadam forma communi cor porcuatis.z ideo bint cas elfe in actu eorporcitatis.mbac etiain fententiam commentator coufenfit Xitberius primo cell:nee vnquain vidi auctoritatcm contrarlam: licet alia opinio fit bmulMta. rftfic be ida gone bictu fit,p nite zc.

0 nlequentcr qucriiur.Struin bimenfiones intcrminaic fintprincipium tndiuiduaiiöiß.Ät arguitur tj gt;non. quia accidens non cd pnneiz plum fubdantiarum.fed bimenfionesmtermf note funt accidentia z indiuidua per fe lubfidc ria funt fubdanric.ergo zc. maioupaici lcptimo mcibapbi fiee. fubdantia no fit cr accidcntibus.niinorpatct ga bimc nbsp;nbsp;,

fioncs funt quantitates z indiuidua fabdatic fût fubdäric


-ocr page 229-

5Ïrnn indmidmim fubfljimc naturaliter cd pïhióinji/ Uiduis acddcntium.fcd bocnon cifei fiöiihcnfionca m/ Kninnatc effentpuneitnum indiuiduationi# fubllannc. igitiir ïc. 1119102 patet per eóinentaioxin oetauo i feptimo pbffieoç. Via enim effe CubOantic p2i02 effna ad effeac eidentimn.mino: pmet.qnia fi indwidnam fubdantic puf dlnaturaliter indiuidtua aeeidennomimne aeeidene non poffereffe piineipium indiuiduatioma fubHantieiga po/ lleriuß naturaliter nenefleanCaptiozis. Jtem libtmc fionca intenninate effent prineiptuin indtuiduanóts fubz nantie: tune enm öiinenfionee picecdantforinam in ma/ teriarfcquitur q - Öiinenfionea baberent effe aetualc ante/ qua (îtfotmain materia.fed boe eil faffum.igitur tanteee tiens.patetconfequentta per eómcntatoiem biet fceundo be generatione q - nullum aceidens babeteffe actuate ante fo2mam fubllantialcm in materia. 3tem fi bimenfióc» intenninate effent ptincipmm indiuiduatioma ; boe non effet nifi ptmcipiumfotmaic.fed boe ell falfum.igitur-ic maio: patct.quia öiinenfionee cum fint accidentia nô pof funteffe pztneipium aliud qjfotmaic.falfitaeconrequcn/ tie apparct.quia fi bimenfionceeffent pttnripium forma/ le:tuneindiuiduum effet formale indiuiduû per quanrita/ tem 7 tnnc gencrano non effet ad fubHanttam fed ad acct dene:qoodcll inipoffibilc. ^ tent fiita effet hicilla que non baberent btmenfioneeinterminatas non effent indi uidua. fed boe dlfalfum vt patet be corpo:ibuscdellib’: tgitiir patet q’bimenfiones interminate non funt ptinci/ piumindiuiduationia. 2) ppofitum videtureffebc in / tcnrionecómcnratoiia primo celit feptimo metbapbifice: vbi bicit qgt;caufa multiplieationi« indiuiduo^r cllbiuifio materie in pluree partes in quae agentia agût.biuifio au tem materie eil pertbimenfionesinterminatas:vt patet i boe libro adqueflionem omiflis opiniombus öicatur cum querimr l^trum bimenfióes intenninate tc.Iwc po teil bupliciter intclligi.vel q fint principium fine quo no: ita epfint principium bifpofitionuin ad bimfionem fub / ftantiarum:vd q, fint principium formale . fi intdligitur primo modo.bico q, fie:quod ptobaturi JUudquodc pn opium mdiuiduationie formein matcria illud ell princi/ pimn im^iuiduationis accidentio.bimenfiones funt but* niodi.igitur TC.maior patct.quia illud per quod vnöqöqj ell ab alio biHinctum t per quod fuaforma participatur a quocunqucalio etiam fimiliin fpecic:illud ell principium bifpofitiuum faltim indiuiduationis.igitur'te.maior pa/ tet er pumo pbyficoru;t quinto metbapbifice.quia biui/ fio primo bebetur quantitati r per quantitatem aiijs.titio quinto mctbapbificc biffinitur quantitas q’Cll biuilibili s in ca que mfunt. '5tern fi bimenfiones terminate non cffcnt:nmcfolumeffet vna forma in materia t ilia effjc/ terna vt probutum ell in boc libro.er quo fcquitur cpma/ teria non ell mnlra in potetia rideo no recipctmultas foi mas qa non cot biuilio nücraüsin entibus.Ærquo appa ret cp bimenfiones intenninate fût cä indiuiduatióis imä libus.t boe efl qb’bicitpin.vij.metba.q’multitudo indi uidno?rab vno*gcncrante c ^ptcr binwonemmäe iplu res ptes in quas agensagit.t boc ctia tangit pm. in boc libro. 0cicndu tn q forme fubalee funt ^ncipiu forma le indiuiduis.quia ficut quo indiuiduû c indiuiduûqb pt. gtpqb’vnûquodqjeft ens vnûbillinctû numero pcr ilïö’ eil mdiuidiiûformalitcr.forma fuBali8éb’i.igiï «.m8i5 eil nota.minor pj.quia actus equi fepati bluidit. vij.me tba. 5ff ß. Qî* vnûqbqj eil boe aliquid illud épneipium indiuiduatóis.forma ell b^.ergo ic.maior ell nota.minó f‘’“ pappm.fecûdobeaîa vbibicit qpficut tndiuidua fût indinidua p formaszfic fût entia per formas.r boc erpffç bcit pni.vii.mctba.cr intcntionc pbiibfdc vbi bicit for/ mä effe lubale pmâ:quia êcä fuße bemonllrate.î fubdit: bec.n.t’fuBc bemondiatc noftitntfipilla. £t a^t. bliff ipam.f.forma vna effe quia fuBa bcmollrata nöcvnanifi p bäc fubain que bf forma ide ét birit.rij.metba.q; forma ell qua res bf effe vna nûcro. 1 circa pncipiu feptimi bidt qgt; indiuiduû fuBe cfl pus indiuiduo aceidentis vtnotû ell

5te qb no ell fuBa qûo pópecpncipiü formale fuBec^ mi t forma fintcä o lus accidentiû que funt in ipfo.ipoUt bile.ii.éq?acennique fût cata ab ipfa mât forma funt ^ eipifi formale b^ forme in ilia mä.nä I;aliqua ad iuiec fint mutuo fibi ca no tit in code gcnerc cac fccüdo pbicop’. ga bimenfióes non put effepncipiu formale indiuiduationif nec ctiâ mâbùiifa pquantitaté eil pncipiu.quia I5 ilia for/ ma ptita fit in ilia portionc mac co qp mafocrit pus nalitcr ptita t terminatarrn quâtitas no cfl in boc indiufduo nifi firn banc forma,r ita bcc biuilio mac vcl ma biuifa p quan titatetn fuit pncipiû fine quo no: pncipiu tn formale c ipfa forma,^ideni etia ponctes q gt;nbsp;ma biuifa p quantitatCj fit pncipiu indimdtiationis pdiccre fibiro q gt;ponût eû boc qgt; introductione forme fuBalio vlr quâtitasi ota accidentia eorrûpunfrîalia be nouo introdueöfqfinint nalitcr ipam forma, tfr quo fcqueref q gt;nbsp;illud qb êpollcnufef lpnc^iiJ fiorisrqb ell fail'd. ©cd circa boc fût bifficultatcs. Tpri maerquo bimenfiones fût accidentia qûo pnt effe princi/ piû indiuiduationis fubfiantie cd accidentia non fint pnct piû fubllantic.pmo pbicoy,Sccûda.fuBe indiuifibilcs ft tndiuidua formaliter p formas fubales vcl Igif ille forme fuBalcs font indiuiduatc er fc:vel ab alio.non p fc;ga tue vna forma luBalis bifferrei ab alia ciufdc fpeiqb c incon iienicns.nec p aliud:quia me illud aliud effet principium indiuiduationis ï oio forma , Zertia cü cclü fit indiuiduS î bimenfiones intusin conûquâ pedferüt quo potnit in/ diuiduari, iàdpmâ bieoqacciis nô ell {mcipiu lubet mcdiatinfcd bene bifpofitiuûfubaç: vt pjcômento.rrvüf pbifi.a pin .quia nüquä forma fuBalis introducitur nifi in mä pus bifpofita per quantitates t bifpóncs,ppas vt biz it pin.pmo pbifi.qoia qn er fpcrmatc titbomo nóceffant ptes eiuo TC.T fubdit:Ætille modus no ell in formaluBs li que ell indmifibilis fed in qualitatibus t bifponibus fir prijoförmair. Zldfccunda heg ’ forme fubales funt in dillincte pcr boc q’ma pusfuit in partes biuerfas biuifa: t agens in illis partibus biuifim agit t introducit fud foi mam biuifim r ttmeipfa forma criflitindiuifa pappropa tionem foi facta ab agente ad beterminatam pórcionë ma fcrie 1 non p aliquidadditumipl ïforme vt bicit ^uicéna forto namraliü bcindiuiduationcintellectus ita q^caidt/ uiduatioins formcell bcicrminata actio in corpore bcterz minato ad beterminatam porcionem matenerque tn mate rie porcio poUquâ recipit alios terminos numero q? pus babebatrr ita 1$ biuifio materie fitca accidentisupfatamé forma ficappropriata per actionem agcntiscll caufa forz mails. Ùd tertiam bico q »cctum eft indiuiduum p naz tura fui ita q* ta bimenfióes qj etia alia acenria firn eêrfirn rationem fequütur forma fuârnnllû accideno in ccio pot fufcipcre inagis r minus.nam celi forma cebcrct ccIoim z mediate fine bimcnfionibns 1 fine alle acenteadeo c ma/ ior vnio inter corpus ecli î fuâ forma que cil motor qj in termateriâ t forma in fc vtpatuit. Sidróncscum bf; accidens tcbicif q , vey pncipiû imediatû ell forma cum quo tarnen flat tp fit pncipiû bifpofitiuûndeo non valet

iadiccûdû cum biciturindiuiduû fubfiantie tc.concez dein actuperfecto'quia bimenfiones vt interminate fijt er pre mäctadbuenó futin actn pfceto fed in potentia ad bi iicrfos actustterminos:t ad quélibct actum fini Indiz uidiiû îfntcâ materie biucrfoe actus t formas reeipiedt 1 ita eóccdo qindiuiduû fubilaMUc precedit indiuiduû ac cidentisr ficaccidcntia vel bimenfioncs non funt pneipiâ indiuiduationis: fed magie vtöimèfionco (ut potêtialco»


-ocr page 230-

£t fi ÖÊiför: si bimcnfionf8 fünf eaiifa inditttduatfönia cum öimenfioncs fintindiuidua: quia ^pter vnumqöqj té.©ko cpnon oponet.qma non funt canfa immcdiatar fo’malmif'dï'ifpofitma materic non opoitct ^bifponcnf adaliquid fit talc qualc illudadquod öiïponif:vtpi iqua litahbno ad fonnam Cubllantialcm öifconcntibuö que ra men non funtfotmc fubfiantialc». àd tcrtium cum bi riturtfiÖimenfioncs «.bidtarq»verumeft fi clientpun dpium fotmalet fed non funtnifi Öifpofitiuu vt patuit.vel melius Çnon effet verum dato ^ client pnetpium indiui duationistquiafotma non dlpnue fua materia.dj.mee tbapbpfice. ad quartum cum Öidtar fielfer verum im mo funtpïincipium öifpofitinn. tdeo ratio non tenet .

ad quintum cum Öieitur fi client puneipium tc. bico ^ non opouct ne: ratio plus condudit nifi q’ non indtuiz dnata.tquia'bc iHietbc illis non bidtur be tndiuiduia vniuoce led magie cquiuece vel analogice vt oiecbat coz mentatot in ^bemto bums.ideo no für indiuiduata Ikut bee inferioM.tft fit ad quedionem bieendum ell.

^erimr:'®re forma namraUs bcrerminctur ad maiimfi t ad minima. Æt arguttur q gt;non. quia ill nd quod cd bimfibile in infinitum be fe non ell beterminatum ad maximum vel ad mi nimu.entia naturalia cum fint contingentia buiufmói lut. igitur.maiot patct quia eiqno eil bimfibile in infinitum b fe non cd betemunatnm.quia quaeûqj parte bata eonrinz git bare minoiem per biuifionem dus in partes: pars aut cd minouoto.mino: patct {»mo tferto pbyfieoip t quinto metbapbffice. 5^^^ fifotma naturalts babcrct quanti tatem beterminatam fequeremrq» in quantitatibus edet manmum t minimüteonfequenter eontrarictas.fed boc cd falfum t centra pbilefopbum bccimo mctbipbyficc. nam contraria funtque ad fe inuieem bidant cpofita fub codem gcncrc.falfitasconfcquentis patct er piedicamcnz tis.quia quantitati nibil cd contrarium. ^temfiboe éf fct verum non elfet ^ipuum quantitati fufeipcre magis et minns.quia non eonucniret omniquantiati cum clfct re perirc quanritatem cuinon edet bare eins terminum opz polirombicitur in pdieamentis t comnientato: ferto pbp ficoijr. 5‘«m fojma ignis cdfojma naturalist; tarnen fi ponatnr combullibile crcfcet in infinitum vt patct fecunz dobc anima.igftur quclibetforma naturalis non bj quiz litatem bctcmiinatam. 0 ppofitum fcntitbic commen tator.quia bimenfioncs vt fnnt intermmate non peedunt fotmam in materia t tarnen vt funtterminate boc cd a fot ma. Stem fecundo bcanimaiomnm natura condantin Îin ;pbemio pbyficoy 3 gt;cd bare minimam carncm.t có menptor in bictis locis tpmo celi. ddquedioucm p:i «6 öicctur vcritac.fccudo Iblucntur bilficultatcs cminen Ks.Jfum igitur querimr vt^tquclibet forma naturalifba beat quantitatcm beterminatam.bico cp fic.quia licet qua» litas be fe non fit terminata: tarnen vt cd a forma namrali cd rermiuata vt patctbupliciter.*|Pgt;amo fient quclibet fot ma naturalis habetqunlitatcm rerminatam itat qnantitaz fem bererminatam.fed quelibctfotma babet qualiratcmb terminatam ita t quantitatem.maior patct per commenta toicm ferto pbyfico^r.bicit enim q*potentia omnisquanz lirascdterminata ficut qualitas.maior patct nam omnia forma beterminat fibi palfiones t qualitates beterminataf tarn in fimphcibnsqj in compofitis vt patct a commenta fo;c in codem ferto t fcptimopbpficoyt prlmo bc genez none, 3'em quodlibet babet opcrationem betermfna z lam fed r quantitatem.maior patct operatio enim eft fient argnit formant r virtutcm quearguit magnitudinem vir tutiSiquia quanto virtusell maior tanto tins operatio c fortior ' tmaioj.quia maiorvirtus cd in maiori corpore: z minor in minori ceterisparibus vt patct pmoedf.igffcd operatio betenninata t virtus beterminata i confequen z ter erit quantitas beterminata fi ids virtusfucrit in mag/ mtudine.minor cd nota quia onuno forma naturalis baz bet opcrationem beterminatam vt tratet pmo cell, qa nul lumens naturale edinfinitum. ^tcm fi forme naiuralcf non bctermlnarcmfibi quantitates fcqueremr^m corps rc finito podct ciTe virtus inftnitavd ccouucrfo.cólcquê» cd fa Ifum.igitur t antecedens.confequcwia patct crquo enim non clfctbeterminata ^porcio forme ad quanutaté fubiecti bene pollet ede infinitum in fubiecto finite vel cz contra.falfitas confcqucniis patct primoccli. 3fcnfoi meed beterminsre matcriani.igiturt quantitateiii.antez cedens ed notum fcptimo mtibapbfficc.z paiet confeqn tia.quia quodtcnninat fabiectuni tcrminabttquc luti co nam accidentia babcni fc in fubiecto t a fubiecto; vt patct pmo pbrficop 1 fcptimo metliapbpficc quare apparel loi mam fubdantialem bobere quantitatcm beterminatsj ad marimu tad minima.z boe cdquod cónicntatoröuitpn ino celiq ’fi natura alicuius forme fucrit infmita : ncccliaz no cd in corpore infinito.nam forme Öiuerfarum naturaz rum innate funt babcrc öiucrfc quantitatis matcriam.,

■39IC tarnen funtöifficiiltatcs. IPrimaedcum biciz tur q gt;forma naturalis beterminat fibi quauntatem ad ma nmü z ad minimu.acetpiamus ergo aliquodcns natura le.f.ignem lub minori quantitate in qua polîitcdc.iûcqz ritur an podit bluidi:z confiât q,lïccum fit quantû z qiwu mni cd bmilibile in infinitum terrio pbplicoy.tunc tgitur sut Öimditur in aliqmd aut nibil.fecundo modoquu licut er nibilo nibilfit: ita aliqmd in nibil rcfolui cfi uiipolfibi/ k.igiturin aliqnid : tunecumillud in quod bimditur fit minusiquia pars cfi minor toto.igitur lUa non fmtmini/ ma quantitasrquia fi fietune barctur minus minimo:qo cd falfuni. 3tem forma fubdaniialis cfi educta bc pote lia materie fccundo bc anima z ociauo inctbapbFfitc.igiC crrcnditur ertenfione materie z boc per öimenfioncaluz trinfccas que non fepantur a materia vt paruit.fed birncti fioncs polTunt rcfcindiin infinitum vel faltcin biuidimr. igiiur non babet quantitatcm temiinatam.z tune dlbiffi eultas vtrum boc babcatomnisforma z ctiam forma in fi en z in facto ede. Äd priinum bicifur q-omneeno naz luralc continua bicitur vtquantujz fieed biuifibtlc vt na rurale autcm ed öinifibilc.z cum biciturilla formacorram pitur z idc partes materiales conuertuntur m partes có/ linentes.f.aeris vel aquc.Æt fi biciturtp Ixx non ed pof fibilcin omnibustquia ftignis biuidaturtunc ille partes fuccedutin naturam acrie:fcquitur q? in inftantitemporif materia podit laluari tarn fub formaacris q, ignis quod cd impoffibilc z contra pbilofopbû fecundo be gcncratio nc. TRcfpondciur o'idc panes conuertuntur in nataz ram continentis.non enim lie ccnncnuntur in matcriam co nrinentis qgt; per fe fubfiftant fub natttra continétisz foi ma contincntis z conidguntur ipfi contmenii.modo lied non fit bare minimum fccundum partes que funt in to/ Io é bene bare minimü en biuidntur a toto vt pbdofoplr bicit bc biutfione quaniitans libro bc fenfu z fenfato.

Äd feeundam bidicoltatcm bico q gt;verum eft çp forme edurte be potentia materie exiendutur ertenfione materie zbiuidunntr biuifionc ctusino tfipp 15 ertenduntur biui fionc inftnira nee biuidunwr.nam Iicct bimcufionesvt bi menfioncs funt podint ertendi vel biuidi m infinit» a for ma tarnen terminatur ad marunu vel ad minimn in pofe lia cis vt patctbic er eómcntatorc z circa fincm quarti celi vbibidtonwis quatiias bata poftibilc cft ca inuenire ma ioremzminoremz vniuerfaliter ftniias non'inucnituri rebns nifi ^gt;ptcr formas carum non per quantitatcm, 21(1tcniuin bico $omnis founa materialis babpqua


-ocr page 231-

ritäffm MerminaNm ad mariHwmt«dniinimum Ij w5 omncs babcanturminos cefdeni in atenfionf: vt pj pzi mopb^lifo? T iccundo. xld rationco ad pumain cum S’ bidninllud quod eft öniiftbile eóecdo.ad nünojem eu Siciturentia naruraha te.©kiturep verum eft fm g »co tinna c quanta Tunt biutfibiha in infinitum, fed fin q- fut Tub fonna natural! non. 2ld aliud cum bidmr ft béret bico q, vern eft in quantitatibusratione forme bene erna rimmnT minima, fed non rationequantitatio.t idco nd fcquitnr quod ,pprcr beccôtrarirtae in quatitatc: t p boc ed tertium quia Ijqtiantiras babcat cetetoe terminos raz tioneformefm fc tn pot rccipere ningio t minuo in infiz nitum. 21d aliud cum bicitur cp forma ignis tc .©icif d’ ignis pappofirionem combuftibilmm non crcicit min finitum ficut vmnn conrinuum:potefttarnen crefeere ad marimum quantitanuum non tarnen in infmitium: quia non poteft crefeere vitra quantitatem eeli.uam vitra celfi non eft locus ncccorpus: vt probatur primoedi qiiod ve ro biatur feeudo beanima q^magis in infimtum crefeit î tdligcndum eft fm quantitatem atiarum reri inaturaliuj crcicit:iicad queftionem;

^critur vtrum formefubftantialcs Rntcofraz riert arguitur q’fic.nam ficu£cftin ctfeetibna ita eft in cd. fed effeetus funt córrarij.igitur tc.

ZlOaior nota.nam ca t effeetus bebent propox tionan.Tminor probatur.nam in effeetibus formant fub Rannalium inucnimr eotranctas lient in qualitatibus co trarijs. 3rem fufeipere magis t minus funt cotraria: formefubdamialcs funt buiufnodi.iginir «. SÔaiorpj quia mains eontrariaf minori betimo metapbp.minor pj quia quedam fuutmagis pfceta quedam mmus. nbsp;^rej marime biftantia fub’eodem généréfunt cótraria.aliquc forme funt bumCmodi.igitur maior pj beeimo meiapbf. ^bec cnim cft biffmilio eontrariojt.f.qjmarimc biftenit Tub codem genere.minor pj quia prima forma que eft be us t forme clemcntormn marime biftant. ^tej illa iut Contraria que innieem fc corrupuntteidem fubieeto vieif fiiu'infimr.forme fubftantialcs fnnt buiufinodl.igiturm« forpjm predieamentis.minor pj nam forme fubftannaz les materiales nmtuo fc corrumpunt t fibi inukem fucce duntin fubieeto.33ocenim bieit commentator i videtur fcnrire primo t fetundo be gencrationc pBs . vbi bieit $ ignis coumariatur aquc. qiiarc te. O ppofituj bieit co mentator primo tquinto pbf.t pBs in predicamentis in fra q jfubftantic nihil cft contrariii idem bieit quinto pbp. probans in fubftantia non eflemotumpboe^ ois mot* eft inter cótraria.fcd fubftanria non eóirariaf fubftantic: Vt bieit ibidem quare forme fubftantialcs nó contrarian/ tur.âd queftioncin primo tangenturopinfonco quorun dam bcindc opinio pbilofopbi -rpmc.amp;K9 ergo q -lient fenbitpmcn.v.pbp.ZVIcr.tn commento fup libro pbf.T iu gencrationc bieit qforme fubftantialca faltim clemcto rum funt contrarie credens q forme fubftantialcs clemé tor:effentealiduin i frigidum bumidütiiccumivbi pjp Ciindcm qiiarto'metbauro?:iidco 2ller.mouena quefti onemquarto pbp.quó 21?.bircratin predicamentis q fubftantic nibil eontrariaf t in libro pierminias bieit q ignis contrariatur aque.goluit q in libro predicamento rum'intcHigitur q fubftatia fm q eft compofita er mate/ ria 1 forma non contrariatur fubftantic compofite t in ß Icrmias intelligit bc formis llmplieibuselemctorum que tontrarfanturadinuieem. ged ifta opinio no valet raj ftuia ifte qualitatcs prime non funt forme fubftätiales: tu quia adformas fubftantialcs non eft motustad iHao qli tares eftmotustvt pp.v.pbp.tum ftq: ifte qualitatcs (St fenfibileo quia tangibilco forme vcro fabilantioies foluj intcIIigunfur.tu enSqr forme fubftantiafes nô ftifbw'uw magic t minus:vt oicitpme.quartot quinto pbp.lcd q/ litatco ifte fiifeipiuntmagis tc,ui ctia qr qb vcrc efttmi/ lino nulli aeeidit primo pby.fcd ifte qualitatcs fut aedden tia mirtoj rquarc ncc i fimplieibus nocrût forme fubftan lialc6 Vtarguit?m.v.pbp.ƒuitenâ opinio îàuicene q forme ftibftannalcs cótrarianiur iniitcc vt vidcf er eins t tenrionc feeundo traetatu fiie fuffieiciic. tertio capitule fc quensopinioncm alcrandri vt facit in pluribus co qbc bocris poft 2iv.2iler.fuitfamoiior apudarabco.bieit.n. q ft eóftderef forma fubftantialis Fm qeft imateria fäci/ ens cns actu t fpem qdens c fubicctiïprioy accidcntiuj vt fic nó bjcotrarin qr in inftantiintrodueeretur:t non p motum.gi aut forma fubftanaalis ftm fc pfiderciur ipf» forma m Fm qd efti materia.f.forma ignealis eft pria fox meaqueali nó carum qualitas tantum:imo eius opinioc cadem coopin(one alcrandri prêter bocqnó ponit iftas qualitatcs primas ccformas fubftantialcs clementorum t idco biritq buc forme vicilfitudinanc m code fubieeto t inter cas eftmarirna biftaniia. ged ifta opinio nóé be intentione pbplofopbi: nee etiä c vcra qr ft fubftâtic cent contrarie tune p fc ipfrs fe eoiruperent tin feagtrent: ca liduenim Fm fc eoinipit frigidü qr eft eius contraria . fox meautfubftantialcs non agütp fc ipfac.kd mediandb^ qualitatibus priiuis que funtcalidum vt bieitpmcta.vij. metapbp. primo bc gencrationcignis nó agit . qr ignis, fed qrealidusT forme fuBalcsnófuntpric.30 bkafop/ pofttü.pmeta.tn teuere.vf ad mente pbilofopbi qƒric/ tas pot bnplidtcr intel'igi.TJbnmo jpprie tifta fütpria q marmie biftant tfut fub ccdégcncrerrillo mó prierasê ;ppric in gencrc qualitafis.gecndo mó capifin ^pric:vt pfeetüî impfeetu t eft prieras i co qd redueif ad priuano nein tbabitu t bic eft prima radir prio:^: vt pj ie. metba pbift. 'Kamp;erboead queftioncin qforme fubftätiales fut pneiftomó qr biffcrüt fieut pfeeuicimpfeetu buc fornic fubftantialcs biucrfarü fpecicrn nnqua fût cqualiepfectio nis vt vult pmenta.rijunetapby.forme aürfubftantiales nuquä lût prie primemóqrcófiflunt i quodä idiuiftbilic ad ipfas nócrtmotus'mó inter quclibct duo pria. T^ie mó bieta pot cc moiuster quo inter ilia pét ec marirna bi ftantia.igiturçë. 3tc vna forma fubftâtialis ß fc nó et peilit alia.ncc agiti aliâ.fcd medianbus qualitatibus *pu mis contrarianf.pria aütmutuo fc erpcllunt i corrupunt vtpatiiit t'pbo bieit prie t feeundo be gcneratóc. nam U crt agens principale fît forma tn agit mediandbuo qualité tibus primistâquâ in agente imó tali igitur forme fubftä riales .wrk nófimtprie. Äd rênes râ bidffieuteft in effeetib^îë.bieo qnoo5qr biuerfc funt babitudinee can lead effeetusƒ effeetuu ad caufas vtpmeta.bieit.v.pbf. t primot fccudo be generatoe atalium.t io pmcnta.bieit frendo pbf.q fubftâtic ftmplices funt prie Fm fuae quali tatcs 7 prime qualitatcs i cis no funt fubftanrieilieet affi/ milenf fubftantijsrt idem bieit.v.metapbp.i.io.io now tenet. 2ld fcciidam cd bicif q fufeipiunt «. Tftndeo ne gnndo minoré vel aliter negado maiore qr vtpjquo poli ncc magis t tninus nó variautfpemit io no dia que fuz feipiuntmagis t minus fot pria nifi ficut pfceta t impfe/ rtüirad niinorcmbicafqlj vna forma fubftantialis pfe ctior fie alia no tu fufeipiunt magis t minus, fid terriä que marime biflat rc.jfóecdo r ad maioré« binf qfor me ic.'iRcfpondcfqnóbiflani nifi fieutpfectuint imp fecm.bieo etiä q primaforma q eft bens no eft in genere vt alic forme:nee alia forma fepate fut in eodc genere m5 iftis materialibue.naeorrnptibilec ineorrnjMiMe biffez runt pliifq; genere.to.metapbr. nbsp;Sd maiorem quarri

cócedif.ad minorent bies q forme fubftantialcs mntiio fceorrüpiit mcdiànb«» qualitatibus prinris.t it# '^ fuss


-ocr page 232-

qajlfMtcölunt contrarie non Fm fc: ZldaurtoiitatéW/ unir ij non inconuemtigncm aque contranari Fm qaali latcdnon aliter te.

ffrum motor ali fit idej Fm agenut Fm fine, boeeft vtrum in fepatis a materia cfficicna tfi nis différant vel fint idem . arguif q, non fint i4c;qtfieut eftimaterialibuo ita eft iIcßatia.fj in matcriahbuo cfTicicnfl c finis nó fiintidcm.igif nee in fepatio.^aioi p;materialia fut effeetus fcpatiis: fepato ruin ant,effeetusbj fimilitudinêeanfe.SÖinot c nota iga aliud eft qdmouetnou vtcfficiéa.f.appetitua t aliud qd •nouet vtappetibile.finio quod eft ertra vt babcf. tertio be anima t ftipina inboc ltbio ^tbat (i’idemefTet cffieica t finis motus eét oeiofus pris falfû. t.pbatur pila qtccf ficieno iâ baberct fmem qiipfum effet finis fruftra moue ret.omnis enim’motus eft eaearentie primo edi.t té bici tur primo be gencrationc q- babitibuspientibuo i n ma/ teria eeflat inotuoifaliîtasrpntis pjqr beust natura ni/ bil faeiuni fruftra prie edi. ^tem fi idc effet effieiens t finis tue anteqj fieret : effet-pno falfû.ergo t ans.pua pj quia.ppterea agens mouet vt aequirat fine,que priuonô babebat.fed en ipfe fit finis t babcat. ipfum qr aliter non moucrct ante qjfinis fiat faetuo effet.t io eft eotradietio.

5tem vnu t idem no poffetefte cd prior in clfc.t vltia in efTc.fed effieiens eft eä prior in effe t’fmis vltima. igif idem noerit effieiens t finis.maior pj: t minor efl nota er feeudo t oetauo piar.t feeudo be aia.finis enim ê eau fa vltima in efte t agens prima. 0 ppofitû buiuo Öicit rómentator bie bidtenimepformaqua fit motus non eil a forma qua fit mows.t idem biecns.xij.meiapbf.q ' lép non biHernt effieiens t finis.fed in materialibuo bitfei ut T i0 bicit ep fi forma balnei non eét in materia tune radem forma moucret effieiens tfinis. 2ld queftione bicit.qgt; in fepatis ertbiipler mouens.f.mouensimediatum qöé fimplietier primum.f.beus: t mediatum vt intelligentie fimiliter eft bupfer finis.primariusifccndan^rî ad que fltonc bieo biftinguendo q pin motoribusmediatia idem eft finis principaliseü agente motûre q- boe fit veruj. pgt; erterna mouent.pr(mo ^pter fc:lëe«dario,ppteralia. fed inotorcs cclorrmedian funt «temtigifipfinioacn; pro/ pter fei pnr funtfmcs principales ^pterquos munenr. maiorps per comenratorej primoedirvbi bieitq »actiobi nine rei eft ,pptcr fe.têt vtibi bidtpmentator illud quod agit prindpaliter.pptcr fc eft fpualc nóeorporeuj.nunor be feeft nota, ^të in materialibuo nóoiffertfanitao in róncnifinio- rpp aliud roneagentis nifi qr illudcceftali nd bjiaia taliud ertra aiamZedi fc idem elfe b, forma inanimat ertra;maior P5pcómcntatorcvndedmo me/ tapbp.©icensfmm'q’ ló in imaterialibue bilfcrüt ages motujtfinisrqr aliud efte b,forma in aia tik forma eft agens moiu.t aliud elfe ertra aiamtfiefinis motus .rj minor ibidem ah ‘dy.JHam bidtfi forma balnei nó efTef in materia idceffe baberct in aia t ertra aiam vt protot1 eodcm buodcdnio biccns tp fcnip idem e mteUigens ti tcllectum er quo apparct geide effe bjtn aia t ertra aiam 5rem fi in motoribus fciiip agens motu nó effet finis vel mows aliqn ecHarct vel aliqneffct fruftra.qiio? qbli bet eft ipoffibilcjpua tcnetrfi enim aliudeftetfmie moi^: tune moufrefppillu fmeni aequircndn quefi aningcrct motus cefTarer.qr babitibus prcfcntibuotc. fi afitnuniß stfingerent mows effet ad impofTibile:vt bictii eft fccudo iretapbp.a pbilofopbobieentc q,nulluscogitat aligd fa eerc ad tertninii nó fpaturus venire, geendo bieo q, pri mum mouensqb’emoues imediate mouetjn réne finis im.tnómrónc cfficicutis vt p) ppbmt cómentatorem fccudo ccli.qb ent eft nobiletpfcciü fimplicttcr non ejet actione ettrinfeca tn acquifitfonc nobiliiatia . qr non eget eirimilanalieui er quo eft fimplidtcr p2imu5t a fc ch eus nobilitas t ois pkeno.led primum fimplidtcr eft bumf/ modi.igifîC.Æriô ibtdê bicit pbstcometator q, clique damafrimiicnfcipaueaaetionc.qucdä vero pluribusct nobilius tpfeetius eft-qb ci alfimtlaf vniea actionert boc eft orbis primus eötineo totû t vtibidémquitpmentato; intdligic p orbe ipfum corpus tfuJ tntcUigennâ moucté iplujer quoceópolitn: vt pj er boclibre, ilh )vero orbes qui acqrunqppiiiqtaié ad pnndpiü pluribus aetionib^lüf ignobiliorcs.boe ctiâ pot eë be mete pme . feeundo edi. vbi bieit q’ fi i orbe prie plures effentfteUe vcl né mouet tc.ibiipmcma.mouct quethonc quo bidt Reflet ibi la/ boi eu bedaratû fît ab co qiin corpio^ edi nó fit labor nee fatigatio t folus bicit auctor intendebat q? motor moucret fuâ potentiâque potentia non crcfccrctfi baberct plurco ftcilas vcl maiorestheet mobile non reliât p pium idi nationc mobile tanié eft be fc ipotentia ad vbi t ad motii t fxc c potcntia cppofîta aetu î banc rcfiflcntiâ 05 imagt nari in oimotu.tiubdu q’fi potentia motf in primo edo addercf fup prineipiü niotoriomowacmscét violent^, quod aut mouet violenter ipolfibile eft vt reeipiat demi tatem a potctia infinita.f. a potetia que nócimateria t en no poH'.t 1 eupe erternitate needle ê vt laborer.nonic igic q, be intennonc eiuscfl q? intciligcnita que mouet priiiui orbe aliud eil a prie pnncipio qö notât bic potentia infini tarn meuente que no dl in materia:tbieit cd nócllc* nia teria ,p tâto qr nóappropriaialieui mobili: vt moucat ip5 effeettue.nópp boe 95 nó fubfiftat p materia:quarc ét in tdligentie ecs iunt iuiatcrialcoi lepe voeot alias inidli/ genrias inotorcs que fût i materia-tboe eftqbplures bu bitarc fedt drea bac materiâ boc idé bieit. feeundo edi ft* quanto p iini moti intdligentia tato befideratü ciuf quad babcatad priinü eft pfcetiustquanto befideratü dus eft fo2tius:tüioeins mows eft vclodor.ei go appel primum mobile iiioucridTcetmeab intdligentia behderante t in/ teUigciiic prmiii boc ct babel be mtentione pbi.rij.melt pbf'.bidieni S’primnmouetiranone ainati tbefideran 1 peftqsblkndit ibipbs conditioncs prinu mouentis er trinfcei ingritquid dipniiiii t primus terminis buuifin» di mows i moto t bicu g - bee intdligentia. quare pjS’ ip fc vult q, prêter pnniü fit alius motor cóiunctus g mouet effeetme vtpmentator ibidë bidt $ cclu moud ab iHo inf tore.f.primo Fill befideratü vtalïmûld ci Fni fuurii poire fieutamans moucf vtaffimtlrf fuo amato.âltj tût orbcf inoucnl Fm befideratü ad motü priinü vt bicit er quo feg tur 9, priniü nómouet nifi vtJims. nbsp;Jtcmmcodc.ni.

cómentatorponit q potentie corps edettia mouctes polfi bilcë vt fcmpmouctntrt vtnómoucanf fcnip f’clTuntz nófemp mouerc : fi illud ad qb mouet.f.primiio motor fit rccfpiibilis tranfiiiutanoms cuiulcüqj mobilis fit tranl/ mutatio.pnt ctiâ fcinp mouerc fi illud adqbnioncnt fiiez rit intranlmurabilc nltqiio mórquare pj priinu folu nioiic re in rone finis,©idi ctiâ i codc.xij.q noidc qb,mouet motu primimobilis inteiligit be prio pnncipio có coqbo ipfo intdligit inotoqz fawrni.ri primo libre buiuo opis bicit q forme co!po^z cdcllin t inarimccorpis.f.ptingt;iec li eft aia appetitina tintcllcctiua r fi ipfum cclu bs anima quceftmotor a^priawsprctcr ip fn priiiinfcquif q puz mû nómouet nifi vt finis. Sed drea ifta fûtöubia.lienij intelligentie mouet orbeejrptcr primo vt fe affimilcntci. igilaliud efteffieiens inoint finis qr priinü prindpui eft aliud ab ipfisintdligcmiiB, 5^ ameënai moapbyfi ca bidtq alique fût mouctes cclu i réne agentis 1 allem róne finis mouet que fût penitusabllractc ttaksnó pût mouerc i rónecffidcniio qr nó put ip fcpiiwlarcs reuoz Iquoncs. nbsp;£ld p:imnbfqitdligcnc rucud pp id quod


-ocr page 233-

(ntclligut be piiiiio;n5 vtaejrateluslîmiliwdm^ quam noli bnt.rcd fîtnilitudtnê eiusquâbabcnt pfcrucnt pms turn “Iûnitatc vtfsnuo beambuletnó vtfanitaté g inotü acgrat. léd fanitaté qua bs g motu ^Jléruet vi bidtcómen tato:.rij.metapby.móq: intelligentie nóitelligüt g fpea acqlitaa a lènlibus.fed g dfentia» fnasiipfü pninü êin fcllcctu0abftractn3fiew ipfe Ijgféetio: multii vtcrq5 tn é inrellea’abftraftue.f.rccipiceïrcceptü teu vterqs fitin' tdlectue reducüfin vnüinteUigens t intellectü tefiTieinn tur Vïiij:itaq5 nó biffernt :nifi Fmvnam bifpofitionej:vt bidt pm.rii.inetapbF.qn'gifgg illudqÖ mtclligenrie in icHigût be g fc moueritt bee êfimiluudo qndbnteuj ipfo fin qua funtidé eu eo.igifidécft qO’mouett : gg qb’mo/ uet:q:tn nulla eftinteHigentia queipfu gn'inum intelli/ gat (teut iplu feipfuintdltgi t firn grad’ inferior, ideo ali wdeftcc ptimii ab clTc tntclligentiarn.t ideo ét intelligé/ tic fmeUigütahqd be eo a quo bcpendcnl.ió pin.tcrtio be aia bidt q*nullusintdltctuséoio Kberatua a potentiag icr q5p2imu0g crtra fc nibil intclligit. Zldfm büif^ eadé cftinteHigcnna que mouetvt/dfidee mom t vt finif fi mente pbilofopbi tpniJicet’ameena aliter opinatua fneritïqöbirit äuicena q, ,itcl((gcntia Icgata non polTet cóeigcreuolutionca pmentatoi foluit boe q» intclligétia g befidcrin t intellectü qö b, ad primu iniendat motü vt ca feruef fimilitudiné pîimit gfectioné fuâ îtdligitpîincipa liter motü fempiternü et quo pfidunfrcuolutóca gtseula ree. Ættue ad róncs negafmaioi.qjaliud éi materia Itous T aliud ifempiternie.nâimatcrialtbuo fotmaî aia ■r'ettra aîam nó b, idé elle.lcd i fempiternia babent idej cITc vt patuit cr pm.rij.metapbf.t nouo:^bafmaioz qi effectua bj fimilitudiné eaufc:bico q; elf vern i efTeetibua vnmodstvnius gcncrif:móifla nó fut talia eu fempucr niarqrc nó valet, zld feb’m negaf pria t eü,pbaf q, ois motus é rêne carence bico q, nóelf vern be oi motu . fed folu be motu g cflad aliquid acqrcndnqb nó bs« fed non be motu g elf ad pfcrtiandi ihabita . fed qjmotus ecli eft adbnepiimaintétione.ió nócft frullra. ^dternuj br epeodémó eü bidfq, fi idé cflcticffidcna ïfinis aligd cét ante q5ficretaliquid1 g motü.fed nó elf ita qn g motitm Iblu rcseóléruaf.ióté. ZWquartü eóeedif maioi ï ad minozé eü bfeffidenscft putna tfinis vltima bieo. vc rum dl bc fine qui g motu acquirif.led nó be fine qui per motü cofemaf vt bidt pho in.riilt;$ eUftnif qui pcreriHit tfinis qui g momm aeqoiritur.

Ónfcqnétcr querif vtrü, edü fitaiatü aia gftei ente ipfmntïarguifg - fie.q: qö’bj^gt;pjiü mo/ tü ab aia eftaiatu aia pfidcntc Ipfu:eclü cft bu/ iufmodi.igif Té.33amp;aio2pj.nü er quo aequirit motü gfieienté ipfum t ogationévidcf dfe alatum etiam aia pfidcntc ipfum.mino: ps q: ficdumaedpit motü cir/ eularc ab aia fua qui eft^jpaufeine vt pjpao eeli. ^te qbmouet ad biucrfa loea pticularia cft aiatü. Snima gfi eiente edü cft buiufmodi.Zïföaio: P5 oc fe q: nihil monef ad plures bifferentias pofitionis bc fc nifi alatum. Wgt;i/ no: pjq: eclnm mouef ad biucrfa lota gticularia.nÜeadé gs quandeq, mouctur ad ozientéqnq;ad oeddéo. 3ré qb’ intclligitTappctit cftaiatumzceluj eftbuinfmodi.igif tc.ZJßgt;aio7 P5qz intdlectus tjapperitus non fut bc natura tozpozis.fcd ammefi igifaliquod cozpus b, I?oc illud cft animatü anima pfidcntc ipfü. 2ÏCMnoz p, acómentato/ re Iccundo ecli. bidtenimcclnm babcrc bc virtutibusaic intellectü T befidcrium. 'gtem qb’c ca animator anima pfdente lpfamcftanimatumzcdü cft buiulmodi.igif të. 21C»aioz P5 et feptimo metapby.qued omnc qb gcncrafa fibi fimili gcneratur.t pzimo poftcriou^pter quod vnü quodqvJCt. Sfeinozbe fc pjquia cclum cft ca aialiumct ouiniuminferiozum.©ccundo bc generationeimino cft pzincipalc agens vfbteft eommentaro: octauo phyfieozu;

0ppofoum fenfitbie eommentatozif.gj eclnm nóbct animam que bet fibieffe. fed anima eins cft fegata bans-fibidié inotuin. Sd cuidenriäqueftionis pzimo taugé tur opinioncs 2luieennc cómentatods t pbilofopbi.

0 pinio iHuiecnne fuit g ’ edü fit animatü aia gficicnte ipfum d’Ptcr róncs iain tactaszq: non videbatnr fibi tpi reUigentia abftracta in dfe polTet rcuolurioncs giirularcs moncrezq: eü intdlectus abftraetus fit'vntucrfaïium.gne eularcs vcro rdiolutioncs non pnt eondpere nifi dTida tur bic vel iftc g aliquid ^pzium t prienlarc : ïhoe nonê intellfgcntia abftracta que non b; nifi cflé'quidditatfs pzi mc.fpfaaütintcllfgentia non mouet nifi firn q? intdligitt quare abftracta intdligcnria non pót moiiere nifi foln vt fïnts.-ndco biriteclnm babcrc animam gfreientem ipfu. Sied bee opinio cft manifcftc contra intentionem philofó pbitveritatcm quia fi clTctanimatum ira vt bictum ctüe babcrct matcriam que cft in potenria ad cftczTgpnsad non dié:quia ipfum bc fc drcteozzupnbiie.er quofeqnez rctur firn intennonem pbilulophi pzimo,ecli q ’ non pollet aliundeppetuari qiiod cft manifcftc falfum.crpzdïcenaï bicit'pbilofophus oeteuophy.eclnm non babcrc materia que fît in potentia ad efle. 3tern fi cclmn babcrcttalc; animam gfieicnte tune tlla^nimaleffctozganiea î fi eelum babcrct ozgana babcrct fenfumfubicctum t mommzqbé impolTibtlc.gnabc fc p^rquia omnis anima immcrfa ma tcric cfto2ganica.falfit«0confequcnti6p;.q:tunc edü ba beret gtes biuerfaru rationum t g confequesnó cITct fint pler.adhuc aüt babcrctimaginationem t fenfum qz ois animamatcrialis cft fenfiriua vel vegetartua vt p^feeun do bc anima.adhuc aüt talie aia moucrcturg aecidens.f. ad motü fui fubiceti cuiusoppofîtü ,pbatur octauo phyfi. Tfccüdocdia eementatoze tmboclibzo ideo bcc opinio non tenet. 3dco bieaf opinio pbilofopbi i commétatozis cft t g’ eclnm dlanimatum anima fegata que non confit tuitur in clTc g fubicctum nee bat elfe fubiccto.quod patct quia illud qÿ mouctur motu circulari fine fatigationc cft animatü.amma fegata cdum cft buiufmodi.i^'ftë.21amp;a io: P5quia motus eireularis cft gzopziu; aninic firn ggt; ani matt ideo nóeontingitanimabus infcfiozibusquia cozü animeconftituimtur in ciTc g fubicctum: neebateflé fub iceto qb p^:vt bicit cómentato: bic ï ctiam'finc fatigatioz nc vt P5firn cum.eelum cft buiufmodi . igif te . aibaio: P5quia moms cireularis cft .gpzium anime firn euji3amp;i noz P5 ad fenfum, 3tem quod mouefmotu voluntario cft animatum.celum cft huiuftnodi . ergo maio: ? minoz fuut manifcftcquia g animata cft fegata non bans cé fub iceto.p, quia illud g facit motü perpetuuj non cft cozpus nee virtusin eozpoze.fed anima ecli cft buiufmodi.ergo, maioz P5 quia moto: ecli facit motü gpetuum tvnifozmc vt pjoctauo pby.tfeeundo ecli. ^ftcHigcndütamcq» moto: qui vis edi qui mouet efficiënter non cft eâ fuftiei' ens gpetuitans rooms vt patebit infra .fed magic p:imnf moto: qui mouct.vt finis. 2ld hoe enam faeiunt ratio/ nes auieennc. Zld pzimum bieitur euj arguitur g,b; motuin te,bico gnonojgfibj motum ab anima g^z ptcr boe fit animatü anima que fibi bet dfe q: 'alta cóiücta fuut firn cflé : vt anima cozpo:i:aliqua tarnen firn opcratio nes vt bieitur fcenndo ecli bc motionc eins.vndc verum cft g anima ecli pcrfieit eclnm co g bat fibi motum.pg:i« qui cfl perfectie eins.fed nos lequimur bic bc gcrfcirioz ne que eft effe non be tali. 2ld aliam cum bieitur q- mo uctur tZ.verum cft per fctp:imo adminozcm cum biei tur eelum cft huiufmodi.bico g » verum cft g erluni mo/ uctur ad diucrfa loea parricularia.fcd moto: dus per fc « p:imointcndit fuc perfeetionis conferuanonem per mo/ turn perpetuum t ita per femtendit motum gpc:uum .fi


-ocr page 234-

^diradbuc lcquuntur düicrre drculdttoncs ptkulare^' ^mm teil' Iwcêp accidena t « tóltqacnn: tlóïnó tóclu dit actdtjrio qiiBtelligcnnaabUracta pfc intcdifppetui rate niotus,tcdq:ppttui(aa nópór fieri nili p rcuaiudo/ nes pikiilarcaïbmerfas morioncs ptiu cdi.t boeppma tcrü toipoxa mdbilia.tóertörcqucnciinouct ad toca pn ttilaria. vel pollet Öici q- ficutiteUcftuag eH virtu0 abdra «a p fe.Tparno intelligtt vniuerfale ipfc i p:iiiio:'ipli neain reflcwfingularc.(ic in,ppofito inteHigcntia'abltra tla pfc.pmio intelligitmofü ppetuu i vnifotmêp linca aut rtfleram ptieularca reuolutioncs . 2ld aliatn cü bieif ^intelligit 1 appétit fc.bico g^^ptcr boe nó 05 g gt;nbsp;babeat aiam bantem dbieê.fed folu aiain öante (ibi intelligere: ka ÿ eil appaopnata ad banda fibi ^iiderin: intcUettust motü.iö non tenet, éddalia cd örqpéeaië.öieo cpnó dl veruro ntii inca vniuoca toni foo effettu.ëld minoié tu bttitur ttlü til buiidinodi.öito gpverum dl g gt;tüilloy mftrto^ell ccluni.led non vniuoca eüiliia inferionbor. fdco ratio nonconcluditit.

2Deritur vtiu paimus moto: fit infinitosin Vi genei -carguif p:imo g - fic quod mouctp tem/ puemfinitumdl vigoneinfiniti.pnmus mo tot cbmufinodi.crgo të.2llgt;aio:pj.vüi.pbf ficoy quod enim mouct ppetuoeft infin itumiqtfoa vin^ extenditur in infinitum.iïlbinot pj codcm octauo i ton/ firmattir ró.q: ptinium ptintipiü non bj in aliquo ptem aliquotam fuc virtutiG. ied toi.i finmlfuain vinutem bet: fed fua virtuecflinfmita in öurationc.vtomnco pßiton tedunt 1 be fc cd manifeilü.crgo crit ifinita in iiigotc. er quo enimtotam virtmcbjfimul i ipfa fin erteniionem burationia ed infnita.ergoin omniinllanti burattonia ê infinita.r bot dlede infinitum t vigote.. Ipteterca qó caufai er infmita billantiaidl vigotia infiniti: bcua dl bu iufinodi.igitur -tc.2JIgt;aio: p, er ferto pbp. crefcitenij po tentia mototta fm trementum fpaiij motua tetcrio pari/ bua.ita q, moto: qui mouctp magnü fpattumtctcria pa/ ribuedl maiotia vigotie.quod ergo mouct vel caufater infmita biftantiaiqttaufatcntia be nibilo vel non be ali/ quo mine aüt be nibilo aliquid dl biHantia infmita turn f{ niti ad infinituj fit oia ^po:tio polTibilio.crgo te. 3tê tp canfat infinitum ipfn dl vigotia infiniti . ptunum ptin cipium dl buiiifinodi.crgo 'ec.zlamp;aiot cdnota.fi cnij cf fectua dlinfmiroß molto magiaeâ cinfinita. 2ïOinot pj qnia ptimn ptincipiom caufat oia cntiainfmita. nbsp;nbsp;^tem qb’ potcllcaufarc plurcaanundos mfmitoa dlinfinui vi/ gotie.ptimnm pttneipiuj cd buiuünodi.igif ie. 2)lbaiot patctqt non diet vigotia infinitifinó pollet eaularemó dos fnfmitoe.ZÎÛiuoî p; qt ptinium ptincipinm pót boe fjccrc.ficut enim funiinfmita indiuidua fic potdl 'accre fpcainfinitae. iälitcr enim effet infufficieno: vt ait com/ Hicntatotoctauo pbf.fin opinioncm aliquo;;:. nbsp;nbsp;3te ba bes virtutcm creedenteomnem vinutem in effe dl vigo ris infiniti.bcus c buiiifmodi.crgo ic.211gt;aiotpjqt nul la virins finita creeditomnem aliam vii tutc.2Jüinotp^t quia virtus ptiinicrccditomnem virtutcm.qt enim dl fi nis omnium entium non bj fieri ab aliquo alio ciim non fitqliquid pttusfe. 3noppofitum arguiF fic:fi ptimu8 inotot effet infinitus in vigote mouerct in omni tempote tonfequens dl impoffibiie.crgo t antecedens. £ ófeque tia p5er fccudo cdi.j£t ptimo indccä motus animalium quia non cffct ^pottio inter moucns 1 moium.tidco vc iodtas fui motofim^pottionabilitcr creederct omne ve locitatcmtiboe non effet fi motus effet iu tempote.qt eu/ iullibet termini finiri ad alium terminn dl ^tpottio beter hunaratquarc fcqueref g motus effet In non tempote.

3tem fi ptimum ptindpium effet infinitum in vigote: aliquid effet ociofum in ipfo.fed bee eft falfuj. ergo ? pit liiumabator confequeniiaiqt omne rccipicns virtutcm a ptimo cd fit infinitum ft ittud cffetjiifimtum;tune iilud' in quo creederct alia entia effei oeioin. f.nullt communi/ cans r nulli billnbucns fua bonuatem ipfecttonem : ga folmn effet in potentia ad eaufandu.i miq^ rcducerel ad actum eaufandiiqb ell Uultum,opman 6 ptincipio ptimo quod ell puruo actus: vt ps.vui.pbf.t.rii.metapbf.

3 tern nee in ptimo ptincipio nee in all] s bebemus po ncrc qoTatuarc non poffumuscr fenfatis ï nnagmauo. fed non apparctin iUis er quo poffumus argucrc infini/ taré ipltus ptimi. ergo non bebemus btecre cp ipfotn.p«/ mum lit infiniti vigotiß.2lamp;aiot P5 g pmenta.Viii. pbf. 1 ptimo cell. Ærperimcntû icrmonum vereç elf vt con/ cotdct cû fcnfaiis.2îôinot p5:qtomnia que vident piocc dere a ptimo ptincipio tarn motus q^ ana queeüqj aiguut nobis bctemiinatü vigotem ipliusptimttt foliun argue mit infiniratcm buranonis cius.lcd in quantuatc acnonif oUcndil fimtaa:qu3rc pj ptimum ptincipiu clfc mfimiii in vigote ic, ©cilla gone eredunt magni viri in ptto fopbia opinantes pbos 1 marimc ccimcntatotcm venuti catbohec jducrfari.©icuntcnim er intenttone pbuvui« pbfUeo^t.t leeundo ccli:qgt;omnis moto; edi di bttcriui nati vigotisibieuntcr fceudo ccli:^ ncccffc cll: ep omnia motus naturalis 7 voltitarius babcat beterminaium mo totem:t 11 inotot non baberct potcntiam bctcrininata no babertt natuia bcicrminatam:7 fie uulla diet birtcrentia inter mototes edcflcs. lt;3cdmantfeliu ell er mtetione pbi I cbuientJtotis in codcm Ictudo ediîî.ril.mctapbf» 3 gt;mototes celei tes bifferunt in potenna 7 in die . 7^uin vnuquodqî inoucatp tempusinfinitum in boc non bille runt;inbil rcmanct g quod biSerant nUiper biuerfitatej ^pottionis inter fc 7 Ina mobilia:quart pj q lt;qmlibj mo tot bj betenmnatum Vigotem luoucndifmi5 mobile. Si ant potentie eo^ t client infinite tn vigote mouendi : tune non diet jgt;pottto inter mototem 7 rem mota: 7 h boccd tune non effet bifterentia inter mototes;nee cet icia mul titudo omnino eu non bifferâter pie buratiomo. iPie tcrca addit pmen.g’ li ita effet g, cent infnnti vigotis in/ uenirciur motus in mllaitntqnod diipoffibue; 7 lóöieil ibidcni:qgt;opinindidt qgt;potcntic mouenunm IcpabiUó 0 matena lint finite.i^no ittvdo.f.in quantitate aeiionia 7mfinitc. iUlto modo.f.in bmationeiqb confirmât an/ etotitatc Idç.m codcm fceiido bieentisig ) Ii otbcs babe/ rent plurcs Hellas qj babent;vd client maiotis quamita tis q5 modo fiint vd oio non moucrenF: vd laliciniardi’ niouerenf:qt no ercedcrent potentie mouennn in eadem ptopo ttionc qg modo creedût: er quo ecdudif g potentie mouciiû fût terminate ^pottionis ad cotpa moia:7 caufa bums biuerfitatis ptopottionts comcrlnas fuarum lot/ niaruni:7 fiibdit g illa imitas tn vigote vel in quantitate actionis cótnunio clltam fotmisqtic fiiim materia q5ct fotmis que non Int in matena. Jfcni alibi eiufdem fez eüdi erponesillud pbiquod ptcaflumptuin dl.^fifi in cclo effent plurcs Helle:bicit gp ptopottio cil beterminat# inicrmototc0 cclellc07fua mobilia:710 nóqumbet eeq: mouct quodcuqjmobile nee quacunqjvclocuate.fj vnuf qulfqg inouct ptoptium mobilc:7 in vclocii3tc ptop:ia;7 paulepoll lubdit: gpadditto potentie mototis fupta poten tiam mon nó dl infinita nee in tempote:7 i ctcrniiaie mo tionis nó in vnitate nee in nmltitudmc mobiliü:nee i gra uitatcmobilmm. 3^^*” incodem lecimdo in alio loco vbi mouct qudlioncm quomodo ptimusokas momtali 08 otbcs:7 in folutionc dus bicit gjtotusotbißdl quaff Vnum animal 7 vnum cotpus p tnam potcntiam qucdl in co bebet baberc magnitudmem bctcrminaiätco g gt;nbsp;ilia potentia l’ems moto:ê tcrminata: 7 er oibus iftie videf


-ocr page 235-

clT be intcutione pmentatoîis: g, pjimus mow; cdfiniz tua ill vijOKiq: mouct pjimu mobile, in virtute betermi hara. nâ pjimä mobile mouet a pno moto:c;vt pj er.vitj pbf. öcJopinio pb;lofopbi zcomentatone ; t p pna Jatet lieopinanteaivt parcbit inferina.ea ant bmu» laten tie cH vteridimo mutiipler.vna ell befceniaifecuda bed/ denuiqieôiîer befieit be comcnto auerrois in eniua er/ planatione eômen.queftionea mouet toetenninat iu pw plia fotmaitqt eonmnitcr no babeturadeireo eoitereiu» intentio igno:atur.aiiac3cft:quia eum a?z.vii|.pbf.,p batinotum ppetuum eaufariamotoic fcpato qui non eft eoipus nee virtue in co:pe.moto:ce ^o apptoptiatoe vo cat quandoq;fepatoe intcUigit iflu moto:ein elle puntunt ptincipm.t lo cii cômenta.bieit fecûdo ce.S’ oca mototea fepati funt vigotia temunati non bj boc ertedi»d; piimu motoîcmoio fepatu no aduertentea ggt;tH eodem.viij.fc cudo ec.T.ri).inctapb}’.vocat pamij pundpin potentiam oio fepatam que nee eft ebjpue nee virtue in eoipc.moto fee vero appjopnatoe voeatquadoqj fepatoe.qnqs vcro potentiae in co;pibua biuerlia refpeetibus.qnqjcnim co parat cos ad aliquid refpertu pnmivocat potennafcotpo rum vcl intcUcctua vel befideniiedtqn loquitur be ipiia rcfpcctufomiarû matcriahiivocat cos fepatoa: qb appet in pluribua locis.bicit cnim in fecudo ce.querens quarc 21:p.bicit:9’ii in cdocftcntplures ftelle vel no moucref vcl tneuerft cu feiigationc:cü fit bectaratum g » in cclo no fit labo: nec ftiigatiotî foluitbiccnatq » vltimua otbiacct in Iabo2c:q:potentia mototie in inouendo adderef fupia potentiâ fuam naturalcm:co $ potentia moti que c oppo fita potentie niotoiie crcfccrcti adderct fupta pofcnnain mototie:r tunc fequif qgt; motua cius effet viclentue;q ’fi fic moucrcftimpoffibilc effct vt rccipcrct ctcrnifatein mo tus a potentia infmita.f.mouente que no effin materia. Vocat ergo potentia infinitainque no eft i materia ptimn pnncipium:t bidt ipfuni nocffe in matena refpertu mo/ toy appiopiiatoyquaft innnea motorcs appjopnatosee in cotpoiibua. ^tem alibi ciufdem fctundo edibieit^ quanto intdlectus . pnmicd fo:matioi tanto bcfidcniint eins eft pfectius t quanuJdue befiderium eft pfectiuetta tu dus motua eft velocio:. ^Toftataut boc biccre be mo/ tote apptopnato.lftani ptimum non befidcrat aliquid er tra fe p quod pficiatur:r ideo no indiget actione:pquam conferuemr in fiia pfcctionc;vt ipfc ibidc5bieit: quarc pj qp pnmu mobile bj motoiem apptoptiatii a quo mouctur effcctiuc indigente t bcfiderantem pnmuquem vocat in tcllecnJ pnmo moti rcfpccM pnmipnnetpiiit boc ideap parct er verbie due i plunbus Iocis;t in.iij. metapbf. erpteffe in vliinio capitiilo buiue libnii ita er ifta queftio ne guodämodo credit 5’ quicquid bieit be motonbu« fez paratie:qb’totu bicat be ptimo ptincipio: qbtarnen noc ita:quia pnmn pnndpiii confidcratumfm fc non mouet nifi in rone finis:vt patuit in alia qucftione.cftcctiuc aute mouet no nifi firn q, in intdlcctu inotone apptopiiati : ct I5 vcl cffe beat in intdlcctu intelligentie t in fc : tarnen ga nulla intclligcntia infra ipfaui intcUigit ficut ipie fcipfuni intdligit:io pfectio: eft in fc qj ip(u inielligentia imdligat tqbptimmn mobile fienioucat a virtute intelligente et befiderantc:pnmu falie appeler bictiecómentatotie iceâ do ce. vbiquerit quo pnmusotbie mouet alios otbes. bidt enim ^ totus oibie eftquaü vnuanimal.fcd non cd ligatu pluribua ligamcntistficHtanfmalia biffimiliu par tium.fed eft ligatu p potentiam pumant,fpûalé biuifaj in fuo loco:p qua b; vnapotentiam magnitudinc betermiz natamtr fubdit.Quod bee potentia biuldif in alije otbi bus ' co cppnino biuidif in o:bc pnmoninfluitmotuj in alios orbcsico g, iplum influit pamo in oibe pamutfieul potentia inoucne animal influit niotn in niembtis : co jp ptimo influit ipfum in cort fie oibis pa'mus bicirar mo uerc alios otbes:tideo ipfe fcpe bieit in fceiido eeli:g gt;cC ten oibcs moucnfad befiderium pnmi moti: vel confer quunrar befiderium pnmimotiiquare P5 q firn potential pn'mam fpiritualeni ^rquam bieit celum cffe vnuni ani mal : intdligit pn'mam intdligennam inouerc effeenue pnmum oibem: r ideo ipfe bieit lequcns be motonbus ce Ii:quiquidem aequirut ^pinquitatcm pnnu: qb eft beus pauca opcratione:r bic eft oibis totum contincns. liions flat aut 9’bpojbes intdligit non folum coipoia cdeftia: quia itla non acquinit. fed intelligentie mouentes ipfa or quirunt piopinquitaiem.jftideo per oibes intdligit totfl quod eft compofitnm er mototcrmobili: boc ctiam mart me apparct in vltimo capitulo: vbi bfcit:g gt;Äy.confide/ ranit be virtuttbus edeftibus appninuisit vidit cas mo ueriad appctibile nobilius fc.bidtetiam erpteffe g* canft motus non cft fonna:que fitmotuseflcctiue.fedad appe nbilc nobiliua:r bcccpnina opinio comentaton'otr ideo bicatur opinio commcntaton's que videtur ee pbilofopbi 7 in nulle bcuiat a vcntatc fidci:licct verba biuerfificenz tur. £ommentatoi vcro in quadam bcmonftrationc ocra ui pbf’ficoy:que befielt communiter:vtbietu; eft: mouet iftam qucftioncm.bicit cnini ggt;2ly.tn octauo ponit iftaj piopolitionfin.öö'oinuiscojpons cft potcntia finita.

£t ad bedaranonem buiuspiopofitionis inducit ifta altam .ppofitionem.f. $ fi potentia infmita effet in eoipoz rc:motus effet in inftanti. Æirca bocmouet quellionej.f. quarc fcquerctur q,fi potentia infinita eet in coipoic: 1110 tua fictï iii inftan[i:7non fequiturid fipotentia infinita non fii in compote, er quo.n.potentia cft infinita 7 motus fuus fit in cojpe fuo:nÖ videtur g » bebeatcéinotus in in ftanti.Æt refpondens ait: g )fi aligna actio infinita fit aliz cuius eoipis vcl virtutis in co:pc: fequiturvirtutem iftaj eff; infinuain. Scdfifucrilalicuius virtutis non in cojz poicituneifta virtue f111 g, non cftco;po:is;neccrit finiz ta nee infinita ;quia quod non cftcoipons non poteft biet fillita vel infinita:cuiu6 ratio cftquia finitum 7 infinitum folumbc cotpotibusbici poteft: vt apparct pnino pbpfiz comm.qula finitss tinfinitas foli quantitati competunr., öiigitur pofuerimus potentiam infinitain in cojpoic:fc qiiitur g’ niolio eins fit in nô tpc:qi^»pue c infinita: 7 bc betagere actioné infinita,.gi veroilla potentiâ nóicor pojc:tunc 110 biccref nee finita nee infinita:coÿ nóeft in corpoze-nee bj attribunoncin ad quantitatem. no ergo fc quif ggt;iiioucntin nontpc:cuiiiin talibus potentijs que non funt in corpoicfi plurcs effent non poffent inrclligi vna maio:alia:qnnaius7nnnuefolius furit quantaiis. Sit ergo ró pofitionis ifta virtuo que non eft in corpore necincorpio magninidinc non eft finita nee infinita .vir lus primieft bu:ufmodi.ergo7c.maiorî minor finit bez claratc.boc ctiam dare bieit in vltimo capitnlobuius.biz cit enim gjoivirtutcs appctitiuc ccloy funt virtutis finite non poffunt cffe caufa continuationis moms : 7 fie vidit g -illudqb'eftcaconilnuationisniotus'eft infiniti vigez ri8:7boc eft probatunnquarepjer intentione ciufig»pa mum principium nec eftfinitum nee infinitum in vigorc: co $ fuus vigor non habetattributioncm ad quantitatej: nee ,ppoitionafur alicui quantitati non ,pptcr boc g- fuus vigor babcat aliam ^pomoncm terminatam ad aliqucm almm vigorem vel ad aliud tuobile:iiiio cft ertra onmej ^porttoncmcuinnibct alïcn'110 motorts 7 mobilis: quod ipfecommentato: dare manifeftat codcin libro bicens.

Sib fi bircrio aliquas potentias cffe in corperibuottne ectio cay erftproponionalio ficut propomo potenne mo/ due ad aliam potentiam motiuam:ficut proporiio vdociz tails motus dus ad pioporrionem altcrius. ^n potentia autcni non criftens mcorpox non crû proporiio cum ;ç/ fi


-ocr page 236-

po’«'o ibJuin fit magnirndinisîT cd? qurfunt in magnf/ ludmctelf ntaniwó g - bk intcUigug gt;poterie mouentef otbes fût }gt;otctk in co’pib’:q: bint easec ,ppo;ttonatao

• beterminata ,ppo:rioncT inter Ic tadmuice tad fua mo/ bilia.ibocêtökit in codcpmcto octairi nictapbf.immc diaic ante blnttonê bnius qönis:ï in pluribuo loeis.fe/ rondo ee. Ip'ïimó aüt primn bint ec potentiä oia nóico: po:c. 5nd candê folurionc ad iUa qudhone dare renbitï lii.mctapbf.vbibifit cf nwt’eelieóponifcr buplici mo toK quoi mue cfinite morioniett rik caiaerrike in ca •ïalter êmoacnie infinite:teil potcria que nócin mate/ ria pqua mtdligitpamn principiü:tfubdit q -fmÿmo/ ucï a potentufmitamouef in tpctqi brcfimtatcert babe re^pomonéterminatâ adcojpoemotuj: tfubdit ilatim O’ ,ppter biuerfitatem iUiue^po’tionio que eft inter co:/ pou ecleftia; T aiao eo'^ biuerfifieanf in vclocitate t tardi tatc.fin autegnnauef a potenria quenóeftin materia in quo föucniunt oc0o:bcs babcnt eicnritatc motus i eon tmnitatemrquarc manifefte videf relic primu pnneipiuj non bfc.ppotfionê aliqnâ in rigoïc ad aliquc mototcin nee ad aliquod mobile, boe etiä crpicflc fcribit ptimotdi, Tbi babcnf bee verba.3äcnini.bcdaratu eft: q ptimum mouens mouct in tpc infinite, led q: vtilitas iHiuo eft co tinuitaoïppcmuas eftendirió ncccflc cft qillud moues lit infinitumtfed ipolTibilc eft vttalc inoues fit co2pus vf in co:pc:qm li cflct:moucrct in no tpc.Ærquo appct ma nifefte q fi bebcret^m vigoxmattributione ad quannta tern biecref mfinitns in vigojerq: moucretin no tpc.

^b’ergo non Of infinit^ in vigo:c:no bicif,pptcr boe 9’ babentahqua ^ponionem beterminatâ ad aliqb aliud immo no eftalieui ,ppojnonatue.fcd ,pptcr boe qmo ba betarmburione ad quantitate. ^Hotandu tnqprimum pneipiu bfinftnim in burattonetcuius roefttquia vt bieit pm.in loco alkgato î in.rij.mcrapbp.in co:pc edefti no eft potentiä vteonüpaftQt non bj prium. tideo eft per/ mancns fm fuifubftanria.motus tneius non eft permaz nenepfui cffcntiannqrb, eontranü.f.quietes. i ideo po teft conupi. 2ld boe ergo qpmotuo cell pmancat eilen z tialitcr:opo2tct poncre aliqua eflentiam pmanentc etema •liter fine potcntialitate conuptionis t pmutationis: q: in eelo non cft poicntij'ias vteoimpaf.fed vt qmefeat . Æt q: ,pbatn eft cclu quiefecre elk impoflibile.vii|.pbp.fccu do cc.T.ri).metapbj’.3gif neeelTc eft vtca. pmanétic mo tus fir ^pter mototc in quo nulla eft poreria omnino nee aeeidentaliter nee dkniialitcrtt talc non e in materia oio Î fie pmancntia'moms t conrinuitas c a primo principio.

* «ridco ubdit pmcntatojeirca finc ciufdcm ptis: qpoten tic mouentes cojpa cclcftia.f.motoxo appiopriati polTibi leeft vt femp moueât Tpoffint no femp moucrc fi pofuc rimus illud ad qb monent.f.pumu motojcm elk recepri bilem tranfnnitationiscniuftiiqj modi. 'Ifbolfintantê femp moucre qnando illud ad quod mouctfnerit no mäf motabilc aliquo môtranfmntarionis.Êtcôcludit-Siigi tur moms eft cternus nccclk eft vt moueaf p potentiam criftentem in co.f.motoicm app’opnatüaliü a motoic cui nul us nwtus tranfmutattomoamp;ccidu;i talc’ in nulla ma tcria criftitt t boe cftprimum principiii. Ærquo apparct q jconrinuitas t rtemitas motus eft a primo principio.f. quod mouct femp codcm mo vt intdliguur ab animalib* eelcftibus t bcfiderah 'rquia femp idemt codcm modo intdligtit 1 bcfidcrant:idco femp t evdem mb mouct ; qi fgopmanenfia primi eft capmanentie quantitatis mot* idee pmanentia primi t buratio bj attnbuiioncm ad moz turn qui eft be dfentia quanritatisivd cófcquimrquanta ïideo vr eoucnit fibi inftnitastidco bicifinhmms in buz rarionc.fed cp vigoi cius non bj attributionem ad motnj Ikeadaliquid aliud quantuiquia non mouct nifi Tt fimu omnium moiunm cclcftiuiivtmicjnomagis bkeremrprf mi mobilia 95 cuiuHibct altcrius fpere emus oppolitu ap paret.viii.pbr.T.ui.mctapby . ©idfenim ibi^primuj mobile mouefapnmo moioic» zAd qb bieedd hem bi cit pin .ri|.metapbf.in Ufa pre. IPnncipiücnim intdligé tia.vbi poftq5pbsoftcndir pnmu mot02cmclk cternum 7 immobile abfqs materia oftendit quid eft primu moms cterni in ipfb moto cum omnis motus fit er aliquo 7 ad » liquid:7 bieit qgt; prieipiu iHmsmoma in moto eft intcUiz gentia que mouef ab intclligibili non lantaha tâ a fenfu: vttbi bieit commcntaro::7lupeadcm ptc bieit pmen.q’ ay.intdiigit ibi biccrc intcr primum princtpium 7 alia pnncipia abftracta.nâ alia principia videnf electa 7 befiz derata pp alia.f.q funt pmuipiaahoç iiiotuu cdcftmin p;ctcr motum biumu. 0.0 aüt eft principia motus bi urni eft cicctum ,ppterfe cu verfus ipfuj moucrit omnia mota.f.omnes oibes ininorimotu: 7 111410:1 mottbns,p piijs.inicndit.crgo q alie intelligentie funi fines 7 piimi pmmahoK motuumata q vna inteUigcnna imcUigit 7 b iidcrat alia.7ppboe bcfidcrui mouct alio motii q, biurz no.oes aüt o:bC6 mouent mom biurno pp befidenû priz mi: 710 poft alia fubdit i code pmeto ;q pninum 'inoues mouct pmim inotn heut ainatiimouct amantem pninum abfqj boe q ainatiimoucaf.ca aüt que fait fub moto . prio mouft mediate ifto prio moto: 7 bicit qintcdit p primuin moiii priinü eelü:7p caq fût fub ipfo alias fperae : 7 caq cadut fub generate». 7 conuptóe 7 lubdit. 'iprimüemj cclii inoucf aprio motoic fniibefidcriütvt alfinn.cfctf’in fuii poirc:ficui amäsmoucf vc alfimilcf fuo ainato. zAlia aiii cojpa celertia moiicncad bclidcriii primico?pis . £t quo apparct 9’ piuim pnncipiü imcdiaiiusintdligif 7 be fidcraf ab midligentia pnmi nioti:7heppns immedtaz te pmniipnncipinm mouct primo motum:ad cuius befiz derium oêsalq oibcs mouent mom biurno:l) i alijs ms tibus (Ppniß öefidcl etpninü pnncipui. boe tu eft magis êmediate.bee vf elk intério phi 7 crpicflc prii.eirca iliaj quertionêmce e rcpugnâtia in ^bispmcniatons bilige ter blîdciâri:15 aliqui boe crcdât.Ætifta opinio no bilco: dat realiter aimitate fieri: Ij A’batbeologoy öicätpnmuj principiiiicc infinim in vigo;e:q; imclligntipfu no limita tn nee ^ponionato allem alfcri: led ertra ^pomonc alicu iuoalicrius virturis. öedqi folutöisad vträq^pte vi denturahqualitcr buic foiutioni obuiarc: 10 foluatur poi dincm. zddpnmä cü bicif:^Ilud qbmouct p tempus mfinitimnbico 9 » verliert 9' talccft infinitumi buranenc fed in vigO2enóconcludit ró:7qH confirmatur q ’prima principiiibg iota virtutC3fuam Itmul pccdaf:7qn bieitur, ^irtus cius é infinite buranoni0:7 ira gcqd bji rota bu rarionc bj torn fimul :?ccdaf.Ij er boe peludit ilinitaevi goris fi i rota buratóc babcrct beternrinarii vigok. St er aligd beret potentiä beterminatâ agcdi vel moucdi aUgd 7 côtmuâdieädetn griene p Ipatiü vniusanitlkct babez at tale potentiä i oi inftäti illrustpisiqi noneft maioi nee mino:: nófequitur pp boc q- totam actionem quajfäcit in anno polfit faccre in codcm inftantnq: burario vel pniaz nentia nöconnertimrin quantitate agendi. nam alia eft î finhas vigoris:7 ita vna nen pclndit aliam. ergo 7C.

Äd Pm cum bieitur. JUud qö'caufat 7C. conccdifmaz ioi:7 fiminoi eet pcclfa nó cócludcrct neeeflärio. fed pßi negarent niino:cm:7ad piobationé cius : q: vr appeler phpficomm primo: communis contentio pbilofopbomj fmi^ er nibilo nibil fuit. Üd aliam turn bieitur. €16 caulat cffcctum.bico ^ verum eft ft cfketus eft mfinims: tel fint effectue in numero infiniti fimul. JÈt ad minez rem cum bicltur.l^nmuni principlum caufat. bico ^nó caufaz aliquê infinuücfkciiJ neeieAc nee inuméro ftmnl ^cd epftentc etcmiwtc mundi caufare mfmimm fukcflt


-ocr page 237-

Uenon ärguft infïntetem vfgoita feu Öurationis. Üd alfain cum btcitiir:quodpotcfl facere.conccditur fi client Infiniti in act».Ætad minoiem cum bidturiptimum pun cipium Tc.bico ^ eft impofTlbile.f.mundos eficinfinitos nee in multitudine nee in magnitudine:vt ^ibatur primo cdi.i idea bens non poteft hoc faccre.nam ficut bicit co/ tnentaro: ferto pbfficoy.agens non polTctagerc alfqned Impoflibile non bicitur effe biminutioageNnsifed biccre ipfmn faccrc aliquod impoflibile ell error t beccptio. Ad aliam cum'bicitnr.quod habet virtutem ercellcntcj TC. bi co q jvey eft fi ercedcret omnem virtutem in infinit», ali ter non elTct maiorvcra.fi enim’omnis alia virtue effet be temunatum-:finita;virtue que ercedcret omnia ialiqua ;pporcione beterminat non ,ppter hoc effet infinite. Æt ad maiomn bico q, virtue priminon habetaliqua^pporz tioncm ad alia virtutem cum fit ome fcparata t no attrie bnra qnantitati.T idco be ipfa nô pôt fitri coinparatio ad alfquid aliud tub rationemtnorie vel maforie vt patuu.

Ad rónee^ altera parte fimilitcr foluatur. Ad pni5 cum bicitur:fi pmue motor effet infinitue in vigore mouc ret in non tpe iam foluto eff per pm.ip.vcyeft fi effet cor/ puevd virtuein corpore.quia tunc ^jprie biccrctur infi/ Hirne.nnc antprium pneipiuoino cftabfiractu t idco ^/ prie non bicitur finitue nec infinitue.quarc non fcqiutur 9 'motto ciue effet in non tpe.potcflaut biei ficut bicit co/ men.nj.metba.ep'motue eff in tempore betenuinato ^pt motorce approprfatoe quoy vigor eftfinituei betermina tue a motorc pmo qui mouct in raiionc finie r in ratione cuiue motus habet cternftatem.' rfic bato q-pnmn prinei/ pmm fit infinitum adbuc ,ppter hoc motue non effet i in/ ftanti.quia quantitas eft a motorc qui mouct vt cffieiene: Tide eft finitue.tidco nullu agce poffit,iptn facerc in no tempore cum nullum agens poffit facerc impoffibdevt bi citom.octauo pbriicov. Ad aliam cum bicitur; fi pri/ mû pn^e p'um effet infinitum aliquid in co effet ociofutu. nego conicquent am.'reum probat»r:quia i11ud qb creez derer in co omnia entia effet non caufan6,;‘ ©ieo vtbi/ citom fccundoediq.entia cterna funt ^pter fe pma in/ tenttone.fed jpptcr alia fccunda intcntionc.modo cu inter entia primum fit nobiliffimn:marimcctit ^ptcr ft prima intentionc.cidco habet opcrationem nobiliffima t perfe ctiffimam que eft intclligere.bcc enirn opcratio eft infiniti gandij t bdcctationiervt patct cr.lii.mctba.q’aute attin git finem puncipalem ^pterquern eft: non eUfrullra: vt patct fe udo phyficorr.qnarc patet q* pnnwprincipium Ij non babeat opcrationem extra fc fibi effentialcm. nec eft poffibde habere ^»prer hoc non eft in co aliquid ociofum: quia infe babeteperationem ^priam. AdaUam cnbf tn pmo pncipio.bico q- non eft vcyimo In multie habe mus poncrc alla q; ca que fenfus iiidicat.quia Ijnollra co gnitio meipiat a fen fdtie.tamen intellcctue naturaliter af cendit ad airiora qj poffit fenfus compredere.quia bicit co mcntaror in öuodccimo metba.q : non eft impoffibilc no/ bis intciligcrc res que fiint infinite vcritatis ideft in pmo pncipior aliis pnctpiff Ceparatis a materia licet fit biffimi Ic, r tarnen buuifmodi res non cadunt fub fenfu ncc fub tmaginationr.'gdem ctiain birit tertio bcanima.f. gp W/ tdlectus noftefpofftbilis cum fucrit perfecte copulatufcu intclIcctu agcnfc intcllcctuB per ipfutti emnia tanqua per formam ipfam intelligct.iad hoc concordat fententia phi nonor buodeemw metba.’ ridco cum bicitur ^ erpimen tum fermonmn vcrov eftrc.bico q- verum eft in bis que poffunt effefenfata.vd pofful concedi maior r bici ad mi norem cum b citur qgt; nobis no apparel aliquid per quod argnamMs inftnitatcm primi.quiii beterminata veloeitas mortis non eftaprimotfeda motore appropriato.bieo qgt; hoc non eft verum immsapparct etcrnitas mows que eft

tantum a primo.

l^crimt'vtrum quod eft corruptihiie be ft poC fit perpetuari aliunde, jftarguitur ^ fie.ga quod eft infinite potentie-rcut nihil beeft poteft aliqued eorrnptibilc be fc perpctitarc in effe.pu mom principium eft buiufmodi.trgote . ’Jlcm omne quod habeteffe ab alio be fc eft eorruptibile.fed omnia p/ ter primum babcni effe ab alio.crgo omnia alia a primo babent effe cormptibilcrx tarnen multa perpetuanmr.er/ go be fe corruptibilc poteft ab alio perpetuari , maior eft nota per Auiccnnam primo nactatu fue metbapbyfiec. quod emm ab alio habet effe:be fc non habeteffe.xquod be ft non habet effe:be fe non poteft non effe. minor pa/ let per Auiceunam 'rpbiloIbpbum feeundo metbapbrff cce pcr,c0mcn.ibidem x mltbro iftor.ad fenfu patet q-nif ta perpetuantur in effe. Jtem agens quod caufat per voluntatem fu^m aliquid quando vult ficut bat fibice cu; prius non fintrita poteft ipfum apte conftruare perpétue Taufcrre fibi non effe.fed primum é buiufmodi.iergo pct be ft aliqb’corrupnbilc ppctiiarc icé.maior bcïe nota.mi nor patct per commentatorem feeundo mcihapbyficc.bi/ cit cnim ibiq-onniia entia non acquinmt effe inveritate a caufa prima. 0 ppofitum bicit hie commentator reprez hendens beboc Auiccnnani qui pofuit oppofitiim.x pro batur in fineprimi cell, Ad intcllcctuni qucftionis pri/ mo tangentur opinio alquorum.f.HMatonis t Anicenz nc.fceundo opinio commentatoris t pbilofcphi. 0 pi nio Auicenne fuitcp aliquid corruptibile be ft perpétua/ tiir ab alio.e bee fiiit intentio HMato.in (Thimco biceniif 0 bij bcorum quorum cpifer ego fum vos veftri non co ruptibilcs eftis eftis mci autcm gratia eftio tncormpti/ biles: ^ntroduicns lxc verba in, perfona bei ad alias intc'ligentiao ftparatas’.'r fic ifti credidcruntq’ aliquid be fc corruptibile proffit perpetuari aliunde . ged ifta opinio fccundum prt'ncipia philofophi non poteft fta rc.quia ficut bicit commentator in tfto libro.x primo tfez cundo cclit octauo phylicorum commcnto primo.f. fiilz lud effet vcriim fcqucrctur q, natura corruptihilis effieez rctur nceeffjna t mutarctur in ctcrnani;quod cftimpofz fibilc.quia iftc buc nature biffcrunt plus; q; généré fciliz eet eorrnptibicis Tincorruptibilfs.î boc eft habere matez riamt non habere: vt patet quarto mcthapbfficc.tqu d TJ^lato adiunritbc bijs qui per Ic effent non habet vcritalt; tem fccundum princifta pbilofopbic-quia fnntbe fc ctcr/ ni.quia vt bicit commentator feeundo ediabfeifio materie ob aliquo eft caufa perpetuitatts . cum ergo intelligentie fint feparate a materia:vtpatet feeundo cdii buodeeimo inctbapbfficc bc ftcrunt pertii * 3tcin fundamentum l^latonis qbcrat q’ {mui pneipiu eft ages p volutatc. Ct talc pot aliqd ppciuare beftruit a ptn.^mo ce.vbi bicitw no c,puideii9agctio p vojutate facerc eorruptibile qb’vtt ppcni arc.ga fua volntas priaref fue actioi, t io bee opto no valet. Alia éopto As.t pin.q» no c poffibtlc aliqua; fubftantla effe eomipribilcm be ft t ab alto ppetuari in ce pbylîeo loqucndo firn gpid non fiat mtraculofc p potenriâ fopnälc noerclndtf.maler pj.ga tue na poffibilis ’niutaz rcfin ctcmä.qb’c ipoffibilc vt bicru c;ga biffcrut plus q; gcncrc vt bf.r.mctba.tüe qnla fi fic eet idéeffet fimul cnf ïnon ens:qiicdcftimpofftbilc.quia fi aliquid ppctitaref ab allo be ft effet corroptibllc.ponitur ergo in effe corrupz to.tóe nullum fcquitur impofribilc.quiapoffihili In cc po fito pmo fgt;oy:fecUdo pbf.'rpniocclt.T vltcrius cu ponif^ effe perpetuu ponitur nûquâ cffceorruptnm:qnod cft imz poflibilc.crgonó crit po ffibtlc ipm coirüpi.quia ft cctpof fibUc er boc non fcgtur IpoftibUc.T fcquititrvltcrius. Æft corruptum ? non corruptu.zper cófequcocns tmoues.


-ocr page 238-

5tem ßeut argufteSmentatojpn'macdi.Raliqm'd eau rupubilepenitur crcrnum:poiiitur non «nuptibile. pjo batnr.onmc gencrabilc t omnecoizupribilc babet refpe/ du potentie fneclTe Öilhnctum a rcmpoic fut non effe. fed «emumcoijnptibik vel eternum Ineonnpribile non ba/ betpotennam nee tempus potentie ad elTeöUtinetó a tem pozepotentte non ede.ergo generabilc non enteternum nee eeontra.maiozeft be fenow.minoiem beciarat corné tato: ibidemiquia fi eonapnbiteed eternum in toto tem/ poiefue eternitatis efi coimptibile.ergo tempus potende ad ede non cd bifltnctum a tcmpoie potentie ad non elTe. Cadbuc muite rationes pofTentadduei er pumo edi. Md rationes. Mdptiinamcum bicinir.qood eftinfinite po tentic te.bico ^ non potedperpetuare id quod habet piin eipiumconuptionis quia impoiTibile quia boe Iblo pziuaf heus.©c genifis faccre mgenita vtbieit pbilofophns au eroiitatc jslgatonis.quia nó pótiface impoiribilcquia tunc ciTetcontra volunratem fue potentiendeo non concludit.

Md fecundam cum bicitur.omne qood babet re. bico q gt;ve^icd q ,habet edeab alio cdecnueifi ^otanquä a ft/ ne non cpoitct quia bene be fe aliquid ed necedanmn.,be pendet tamen ab alio, tftad minozem cum bieiturtom ne pzetcr pnmnm.bieo q» verum cd ç omnia babent ede a pzinio tanquam a fincij bc fc fozmalitcr habcantcenc/ cedarium.quia in cternia non cftnecedaria fictie ncq, ^ diiciio ^jpzic nee caufa effieiens; fed folum cd ibi perfici/ cnsT pc rfcciumt intdligens t intellcetum;vi bieii come tafoz quarto metha.r quarto ccli.ita bate q* ah aliobabe/ entede in rationc finis non fût ^»pfer hoc be fe eozzuptibi Ice:quarc actio non valet. Mdaliam cum bieih agens «.apparct iam quid fit bicendufmtomentatozepmo ecz li.quia fi agens per volnntatcm ed ^uidus t vult effeetn ede cozzuptibflcm faeit ipfum er caufis eozzuptibilibusrt n^ipfum vult ede eternum facictipfum er caufis éternisé pier quod bicitur pino tcli^ natura voluit ipfum edit po ncre inco2zupt;bilem:idco ercmitipfum a eontrari|or io bcus vult eelumefre perpcnium pcr voluntatcm iinutabi Icm.r ideo ozdinauit ipfum fine caufis cozzuptionis ;qua re ratio non valet.

ffrum intdligentic bepcndeanta pzimo pzinci pis in rationccaufc cffidentis vcl folum finis. Ætarguitur q »rationc eanfc cfficicutis.quia in vnoqnoqs generc ed bare vnmn pzimn qh fit caufa omnii lalioy in illo gcncrc.fcd effieiens ed viui gez nu9eanfa?z.ergo critibi vnnmeffciens p:imum:hoen5 poted ede nifi bcus qui cd caufaomniu ^ma.crgo beufc effieiens intelligcnttazz.maioz patct cr leeundo mctbaph. t minoz cd be fe manifeda. ^tem quod ed caufa finalif intdligcnna^ed caufa effieiens.bcus cd b^.crgo tc. ma ioz pMetpcr eomcntatozcm.rii.mctba.quia in fubdätijs fepansa materia idem cd caufa cffieicno'i finis.maiö ap parct quia bcus ed finis’omnium quia entia volunt male bifponinee ed bonum pluralitas bifpofitionum.vnus er go pzinceps:vt paietin fine.rt.mctba. ^tcm commen latoi bieit.rfi.metba.^pzimn pzincipiü cdcaufa omnium in generc caulc.f.cfficic ntis fozmalis rfinalis . ^tcin fibeus non effet caufa effieiens intcUigentiaç cum nihil fit quod poffitede caufa effieiens intdligentiay:tune non effent reducibilia ad vnum fed multa effent pzineipia.co fequens falfum.crgo t antecedens.confequentia nota.fal fitae eonfequenns patet per phm.rij.metba.-tin topicis. quod cnim per fuperabundantiam bicitur vnifolicompc tit,quarc vnum ent pzimum piinctpium omniu, Opz pofitum vidciur bic fcntirc cömcntatoz.öicit cnim q-fub dantie cternc fuut ncceflarie effc bcfcfozmalitcr . beinde ftiam bicit.xü.mctba.ï in pzincipio quaniceliq gt;in eter/ nis non ed caufa agens^rpne nee factio nee fidüaio'Sd tantum tbi ed pcrftcicns i perfectum intdligens rmicHe etum. Md cuidcniiam qucltioni3fcicndU5 g^opioMui cennetaltquo? fequeniium ipfum tuit,q^pitmum pzinei pium ed caufa ^ducnua redeenua omnium cntinui, ifed quodam ozdinc tantum ita immediate pzimum pneipiuni ^neit pzintam inteUigeniiam i medtantc ida jgt;dueit Mli as:vtpatet ct fecundo traeta(u fae metha.ca.fcciido i ma ti funt pzopter rationes factas.f.q ’in cmnigencrc 'zc.

IPzctcrca cternozum nihilpzohibet ede alteram caufa recBdo meihapbi.t ocuuo phffico|z.fed non vidctur q-altqiia fubdantia eterna polfubabcrc caulam pzodueuud licet aliqua quotum effc ed ab alio polfint hoc habere,na «quo fubdantia babet per fe fuhfidcre fipzoducta ed ab alio ncceflario initium lui effc habet t accipit elk poll no ede.quarc non ed intcUigibtle ÿ aliquid fin fe erillcns lit pzoductu ab aliqab cterno t to tuit alia opinio cómcntaio ris 'zpzimo pbfficoç.ied q 'in ctcrms fubdanlije non fit caufa effceiiua nec pioducnua.quia impotfibile S 'atiq fubdantia be,fe fit poiribilio t acquirat ctcrniiatc ab alio, quia tunc natura podibilis mutarctur in neced'arianr. qb' cd impoffibile cum bifferant plus q, gcncrc:quia biffift per habere materiam t per non babcrc.fcd cum intdlig^ tie fint fubdantie t ponantur elk etcrne non poduut bar here caufam cfficicntem.t ideo connucniatoz bicit buode cimo incthapbificc q-in eternis fubdautqs non ell ptouc tuo nce aeiio ncc patfio ncc confeeutio : ita ^ bicamus^ vnum factum vcl vna aciioeonfcquitur vnum agentem tantum cnim cd ibi caufa t caufatum firn $ bicimus qm tcllcctum cd caufa'mteUigentis . Ætper boc folini ad rationcm Muiecnc quc bicit qgt;pzimum pzincipiuin cü fit Vnum rfimpliciffimum non ^ducit nifi vnum iinnicdia te. ©idt.n.q^nô cd ipolfibile $ id quod per feed inielii gens t inicllccin fit eä'plurium entiû immediate fm gpcï copoffunt intelligi multis modif.ide bic in pneipioquat to ecii q’ in ctcrnis non ed piopiic caufa agens:led finiei fozma confernans.t ita vult q -intelligentie bependcant npzimo pzincipio in rationc fozme coiiferuanns î fini»; quia finis eöferuat oia que fût ad fine.t qgt; bependcantio ne finis bcelaratur.quia ida que fût minus perketa bepen denta perfeeto in tone finis.fed bcus eptcciidiu.us iid ligibilium.ergo tc.maioz nota.mmoi paict in leeûdo me tha.apin.ÿ nufius inteliccinacd libcratusoîno a poten tin pier pmû g moil intclhgi terna fc.t bieu ibiiq beuse infinite pfccnois t nobilttaiis.intdiigennc aiit fetcdi nta pkctioHc piimi.t code,modo cd bccozpibus ccleftib^quc funt eterna:bepcndcnt tarnen a pmo metote in rónefiiuf t confcruatóisinó antin róncenuientis ^pzie fm iniellc etum dus I5 hoe non fit verü fin fidc. iet li aliquis mz darct p bietü qöphs bicit.ni.mctha.q ' fi alle lubeeliemn mouentes client ociofc.Siergo pmu pncipiu non mouei nifi vt finis vt laetum dlin piecedentious qucltionibus. ncc ed caufans cffectiuc aliquidaunc vidctur qiplum no fit caufa ctficiens aliemus:quia fi noncffti11 illacaina mf to minus gencrabilia.quarc vidctur q nonhabcat^aliq; t fie erit ociofum :quodinconucnitbiecrc.©iit,ur vibiz cit eómcntaiozin.iq.mctba.q de biipolitio cft 111 muumé to coipo:peelcdium-z intclligcntia? in tonferuanao eter nateaufando ca ficui bifpontiobonoip eiuimn qui muât fe in regendo ciuttatê.ga scs aetioncs allez: oiuj Ium pp aetioncm pzimi pncipi).]ßgt;ontiteni omncs aeiioiies luus fermentes t confequentesaettoncm p;imi. öieutiguur pzimus pzinceps in duitate necclk clt vt habcatauionem pzopziain que cd nobiliffima actionum e hoctit mteUigté i biligere fc.bcc cnim aetio cd actio nobiliirugt;'ä vipj.nj inctha.qu8maetioncin intendunt omîtes ali) P actiocs fo as que fût ftibpiiinojtcc actio que ê mouere.nce et ci care


-ocr page 239-

Öl'Qmdcrtra Teeft nobilifTima actio.qumifta que agunf ertra fe vdaguntvtperfcctionem acqmrant. vet vtperfc ttionem per actionem conferuent.p’imiJantneuty iftom egetquia ipfc eft fuftictens c perfccrionem non babel ab alio.nee^pter aliud ideo non cgct acrionc ertcrioii ad co •eruationem vel ad acquifitionem Cue pfectionio: idco ap paretipfuni babcrc aetionem fibi ^piiamqua fibi eóueni ret non efteoeiofum.'equando bicit pBstfi eflent aliq fub nantie «.poteft bieiq »verumeft vd vtcfTieienBvel vt fi ni3T7ideo non valet, adrationes, adpumam cn biciturtin vno «.eonceditur inaiot.teonceditur i mino/ ri O’ efTiciens eft vnnm genuscaufarum.coneedendo in babentibns eauCani efticientem fed non omnia Isabel eau fam Pm pBm.c cum vltcriuebicitur ^ non poteftec can fa effieicns puma nifi beus.Oico q, non eft ita Pm opinio/ nempBoyimo gencrabilium t conuptibtlin que ^ppzic. babent caufam efïîcicntcin.cfïîcicns ptimum eft celd cuj motoubus fuis.beus antem eft caufa ftmplicitcr puma qa eft finis -rforma conferuano ^ptcr quam omnia alia Cunt quePnon effetmoneftet alia quia nibileft pter iplum qb lit fufficiens ad eflendum primumtabfolntum per fc . et bee omnia bependent in fe ab tpf«:vtpaietcirca fines bu ins libclli. 21d aliam cum bicitur qb eft caufafnalisre btco q, iam patetcr predictis quid fit bicendum ad boc qa ^ tanto bicitur q* in feparatis eft cfficiens idem t finis qa founa intellecta idem habet effe in intcllectu t in rc.c ideo intelligentie babent cife impjopuc quod eft forma confcr wans vr intclicctum eft caufa intclligcntis:nonauteni effi cicns^pductum propriere patet. Äd aliam cum bicit co mcntator qgt; primnin efteffe tc.bicitur qgt; intcllign ep fit ca effcicns ficut inteUectum intclligcntis vt btetum fuit, zad aliam cum bicitur q gt;fi bcu6«.bico q gt;verum eft fi bens effet caufa effendiillia que funt ^pric caufe jJductiue ifto rum inferioy bahenrium ^prie caufam effcctinam: nunc autcm beuseft caufa intclligcntijst cclo. quta ^ptcr ipm funt 1 effe ctemmn t nceeffarinm babent^pter cternita/ tern Tneccffitatem primi î nullum aliudcns poffct ce ab folutc T fimpliciter primnin preter beam.! fie beus é can fa perfeenonis -reffe aliis eternis licet ea non ,pducat b fa cto quod confonatinitiu effendi poft non effe.tita non co duditurq’omnia non redtmmtur ad vnu imo rcducunf adiplum fimpliciter pumu.'tfic patet ad queftionem.

0 nfequenter queritur.î^trum celum Pm fc to turn fit luminofum.^targuitur q gt;nbsp;non:qnia il lud quod Pm aliquam fuam partem acquirit lu/ men ab alio Pm fc lotum ncn eft lummqfu;. cc lum cftbuiufinodi. ergo Tc.inaior patet.quia nibil,rcctpit aliquod Pm q; habet fed vt caret co t eft inpotentia ad il/ lud.minor patet.quia celum Pm aliquam partem fui faite Pm Innam recipit lumen a fo[c. ^tem quod noné ben fum Pm fc totnm non eft luminofum Pm fc totum.fed edn eft buiufmodi.igitur.maior patet.quia benfitas eft caufa Imninofitatts Vtbicit cómentator in boc libro i in fccundo rdi.tdeo ftdla lucct quia eft pars benfior fut orbis. minor pater.quia fi celum Pm fc totumeffet bcnfum:tunc per or bee inferiores non poffemus viderc fnpcriorcs imo eelf pfarenifead inuicem ficut vna ftdla aliam:quod patet ee falfum. I^rctcrea quod non eft Pm fc totumvifibile no eft Pm fe totum luminofum.celum eft buiufmodi.igif ic. maior patet quia vt bicitur fccundo be animaUnmen c pri mo vifibilc:colorautcm mcdiantclumine.minor patet ad fenfum.non enim omnes partes edi videmus: ita vt pof fumus casbilccrnerc.fed ftdla tarn partem tpoftea fice lum Pm fe totum effet luminofum;tunc fcquilur q gt;celum Pm fc totum calefaccrct cumlumen babcat calcfacerctita nulla fuparet aliam.confcquens falfum. 'igitun antccc/

dens.confèquentia nota.t falfitafconfequentis palet:qif ctoiitate -r erpericnna aftronomoqr.f.qjfunt queda ftdie lt;rquedam partes ccli fupantes t abundantes. 0 ppo/ fitum videtur effc bic be iujenn'onc commcntatoris t in fccundo ccli.bicircnim boc auctoritate 2lp.c in quarto ce If q- ftellarum i fubftantia ccli radein eft naiura t ideo; bi eimr totum corpus celcfte Pm effe biapbanum in actu idc lucidum. Bd queftionem brcuiter bicitur t primoopf/ nio quedam rccitabitur que eft aftronomoruin.fccndo biz cetnr opiniocommentatoris qucvidetur iil.q:.*|ßgt;rimo.n. quidam aftronimt biremntq ’celum Pm fc totum non ert luminofum.quia in vno quoqsgcncrc cft bare vnum qb cft metrum ïmenfura omnium ilbus generis tfic in ge/ ncrc lucidorum cft bare aliquod primum quod cft cc. t il Ind cft fol qui cft lucidus 7 cum quo alia funtlucida en ab ipfo oia alia lumen rceipianr.: idco bicitpbilofopbns fccü copbpficoqr q, homotfol gcncrant hominem t non bidt bc alijo ftcllis qnia modicam vim luminofitas quam ba bent.babent a fc:idco biccbant antiqui q gt;fol cft (n me/ dio planctarum vt rcr in regno vtomnibus tam fiiperto ribns qsinferioribus lumen influât a:virtutcin.Xicct bcc fitfsmofa non tarnen eft adintcntioncm pbilofopbitcoz inentatoris. quia quando aliqua funt ciufdcm viwutis er non fin matcriam biffcrunt nifi Pm partes vnius indiut dni.f.q 'vna pars habet vnum accidcns,ppriii5-:alfc ba bebunt alia ficut btetum cft qgt;omnes partes ccli funt cede Pm matcriam t ciufdcm nature.igitur fi pars vna ccli cft luminofa fimditcr crit•:alia.maior patet.quia qticcunqf funt ciufdcm nature comunicant in accidcntibus ^jprijsr bato ctiam ip fint biuerfi numéro,vt fi vnus homo cft rift bills omnc6alti cruui buiufmodi.qufa accidcn0 ,ppriuin cónfequiturnaturam fpccificam quanto magis confcqucf partes huiufmodi indiuidm. minor patet in fccundo cell. Srgnlt enim fic q- fi vna ftdla erit fpcrica omnes crût ta/ les tfi vna non moucretnrmotu proprio ^pier motuin fui circuli bcfcrcnno.crgo ncc alic.t ita probat per lunaj que fi non mouerctur motu volubtlitatis q’ alle non mo/ uentur : boc non effet nifi effent ciufdcm tiamre in fpecic Tita patet q? fi vna ftdla effet Inminofa vtfol qgt; ticeeffa/ num forctaliao effe luminof?slicet biffcrantPin magis.t tunc ad rationcm eum bicitur ^in vno quoqj generc TC. bico cp vcrum cft fed boc non efl fol fed totnm celum. nd bcc ^politio cft intdligenda be vno quoq, nuncin fpecic ant corps edeftia no biffcrut fps vtalig volui qa nuc pits rones phi in li.cc. no cocluderct fed biffcrut fic ptcsvni^ afis.: io in ftellio leu orbibus fSt gradus minus pfectois T ^tutis ita q? vna ftdla e pfectior aliis t magis lumiofa. Tioer biuerfitate graduu -rpfeetionu catbiuerfos effect* Tboc Pm biucrfttatc^porrionuad iuicé qsbnt Pm biner losafpcct* T contiictócs.ió totu edn c pmu linofii vt fol fj fol magis bj be luce qsalic ftdlc. Tnûe poneda e opis pbi Tpm.qévf qgt;cdi iPmfctotû ftt lniofûls bifferâtptes dus Pm gradus î gradus.ga ocs pies ccli fut dufdc ntic îmo fiit dufdêindiuidui nnmero.iô ficute bcalijs acciz dentibusep eadem accidentia funtin vna partei in alia, licet bifferant fccundum magis i minus.i fic cft bc liimi nc.cumcrgo vna pars fit luminofa vt foLocscrunt Inz minoferfed Pm magis i nnnus. 1pgt;2ctcrca fi alic ftcllc non babcrcnt lumen nifia folcrtunc edppfarcntur pcrln terpofitionem fuiipfarum inter folcm i fc: vel interpoliz tioncm terre ilunaeclppfatur.fcd boc non videtur : qnia videmusqgt;ftcllc babcantlumen bcfc. ^clttHia tamê videtur magna bubitatio apud Ùriftotilc in qui bicit cam effe fimilem nature terre per quod intelligtt vt vidctur q* natura dus non cft luminofa nifi ab alio vt terra ab igne vt bicit comcniator’fccundo ccli.i (bi fubdit commentator partes ccli biuerlificantnr in benfitate t raritatc.d per


-ocr page 240-

to'dTtn ftia^bamtatc tlttinfrtofitstc.fcd nocjnfcna «^ ^omnino carca: Inmine.f.ipfa luna;fcd ita pa^ z habet 5 lumincbcfe^ ntdctttr obfeura refpectu aiia^ftcllarn et Parum redpitlumen a foktrenpitlumen tail rcceprione ^addit [innen per moäum reflenonis fed non per modâ lumtnis.per boe ad ranonea. ^d pzimam ^ li aliqua pars bkocp verum ell feeundum gradurn fm quern reel gt;nbsp;pit lumen non eftlummofum be fetquia tarnen adbueba betaliquod lumen be fc.idco ratio noncondudit . 214 aliam cum bidtur g» non eft tc, biro q, verum eft ft nullaj habet benfitatem,t ad minotem cum bidtur q gt;nbsp;cdum no eftfeenndu fc totum tc.bico gp verum eft equate, ideo no eft pertotumcqualiter luminofum.red parteo magisben le funt magis luminofe vt ftelkcum babeantaliquam be fitatem Vt babcant luminofitatem nihil 4gt;bibet partes q ,ppdc babent be luminofirate bifgregare. t ideo talcs no edyplantur ad inuicemvr partes non ftdlafe. 214 alias cum bicitur cp non eft fecundu fc totü.cóccdo. t ad mino rancum bidtur fcdcelu btco q’kdum eft vifibile fecundu omnea fnas partes :licet Pm magietminus;t er hoc ot/ bes non polfunt a nobis biftingui per vifum ntli media/ tibus ftdlis que funt magis lumtnofitmaistis virtutiat Influentie. 214 vltimii cu bicitur ^ ft totum eelum tc , conceditur.t cum bicitur cpfuntalique ftdle infrigidâtes bico Pm mentem cömentatotis ^ non eft veru fimplidtcr led aguntcalotcs finuks vnicniq5clcmento?z tvna bid fur fuparc rcfpcctu altcrius que facitcaloacm magis inten fiim fimikmignivd icri.alie vcro calotctn limiic aque. ^t ficin his concotdat,fententia nicdicoyquibiennt gpfri gidum non mgreditur opa nattire.13d poteft bid vt fu/ pta lt;p nulla ftella fimplidtcr infrlgidat:quia cr co gplumc habet calcfacere infrigidat autem Pm ^pjictatc aliquam ^pdam que rcfultat cr conifictione t sl^ctu ad alias ftcl las Pin aliquam.ppctcionem,

Sum bimenfioncs interminate maneat cedd Pmnnme^t in generato t in cottupto.targut • tur ^fic.quia cadcm fupcrfidcs numéro ma/

• nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;netin generato t comipto.ergo cadem quanti Me liue bimcnfio.confequentia tenet.tantecedens ^abaf nam ad lenfum patct q’cadcm dcatrir manet numéro in vinot moatuongitur. S.d oppofitniTitfi ccdem öiincn Cones manerent in generate t coampto.ergo gcncratio non biftinguerctur ab alteratione.confequens eft falfum •r cohfqiicntia,pbafiir:na)n Pm pbilofophuj ptimo P ge nerattenc per hoc biftinguitur gcncratio ab altcratione : quia in generatione totum tranfit in totumtin altcratione non.fed fi in generationealiciuu9 mouentcedem binien Cones que paiuc fuerunt in cotaupto totum non tranfirct in totum. 5”'^ qucflionc talcm Icruabo oadincm.ga paimo recitabo opinionem comentaroafsemn fuis moti/ nis.fccundo impacbabo ea.tertio refpondebo ad queftio ncm. Stiiantum ad paimfi fdendum çp cómentatoaTca fequenks öicHtq’ecdcin bimenfioncs numero manent 1 generato -a in coaatipio.t boc ^batmnltis rarionibus. 1|5gt;2imaeft ;qiiia cr non coapoae non poteft fieri ceapas quia generans per naturam fcniperagitin quantum.fed li bimenfioncs que painofucrunt in coaaupto coaaumperd tnr in generato cr non coapote fieretcoapuo.ergo non co: rumperentur. confequenria ^batur:nam fi coaaumpcren turtloama gcncrati aducnirct materie non quanre.r ideo ratio habetur in paindpio bc fnbftantta eabis r incipit. et quia inuemutomnee foamas comunicari. 3tciM fotma in fubketo eriftens cotaiimptor nifi vd a fubiccto vd c5 tmrio.fcd bimenfioncs non polfuntcoaaumpi aliquo ifto rummodoamn.igitnr re. minoa ^batur paimo q- no pof fct cotaumpi a fubiccto quia confequuntur compofitum ra

Cone materie que eil incoaauptibilts quando ctt#5aliquid fcqiiitnraliud rationc alicuiufincoaaupcibilis non coatum pitur licet iliud quod ipfum fequitur altud rationealicuiuf incoamptibilis non coaaumpitur licet illud quod ipfum fc quicur coaamnpatur.qma fcientia fequitur hominem roue anime inteUccnue licet: homo coaaunipamr non tarnen fei cntia coaaumpitur.quia anima rationc emus fcientia leg/ tur hominem eft incoaauptibilis.ncca contrario quia qua titati nihil eft contrarium.r bee ratio fimiliter ertrahif cr verbisimediate fcquentibus bum bicit t tune foamccoaz ruptibikseirent contrarie re, 2Llic rationes fimilifcr i ducuntur cr cum fcquentibus. nbsp;nbsp;f^tima eft quo et acre

fit ignis tota quantuas acris per tc coaaumpitur: tune que ro anjota quantitas ignis que be noooinducitur inducaf in vna parte nnterk acris:sn in alia r in alia pane, non eft biecndum paimo modo.quia aliqua pars materie clfct non qu8iifa.fi bicitur fccundo modo.crgo materia que fu it ipfiua aeris babebit partent r partem ante inductionej qnauti(3tis:quod falfumcft.quia iuncanfc qoanfif3tc cet qnantHas.conrequentia ^bainr.nsm illud in quo fotma inducturperiftit. Secundo arguttur fic.fi tota quanti/ tas generau be nouo eft:aut igitnr cdudtur be potctia ma tericiaufnon.ft non:tbc nouo eft.igiturcrcatur;qO ’non dl bicettduin. Qicdiidtur:autigitur be materia mdiui libili : am biuifibili. non paininm:qnia cum cns potcnti3 perficiatur pcractum: Sequitur q’materia indtuiftbilis cerctur per quantitatem r ficmdimfibilc perficcrctur jper biuilibilc:qnod eft falfum . ergo cdudtur be potentia biz mfibHi.Scd patctq 'materia non eft binifibilis be k fed per quantitatem. igitur ante quantitatem cftetquantitae« ^tem liquantitas preeriftcns cottumpifur. rtrgo mo fus localis eftetin initanti.pne falfü.vl patct fcrto phylif Cûç.pûa4gt;batur.nâ qn er acre fic ignis in troductióc foi me fubilantialts p tc inn-oducnfbimenfiöesignis.ß id« bimenliones occupât maloti locn qjbimcHliôcs acnf.cr go vcl fircrütcu 3lio co2pc:qo ’no ébicendû.vd aliud coi pus efderet cio;r fic cotpus cadens mouei ci in inttanii. ga ifte bimenflones in inftanti introdueiiificutr lotinafS ftantialis ipfius ignis. 3tc ois motus bj tcmiinu fibi tntrinfccn ga metua p fun termuni fpedficaf.v.pbicotu. led qn cr acrefit tgnie rarefaeno pcedit. ergo hj tcrimnd fibi intriukcu.fcd in inftann ißis fojme gcncranf ignis t fic motos rarefactioniscoplenf.ergo bs terminu fun in in ftanti ifto. fed in ills inftâti no fut nifi buucnlioes ignis. ergo tlic bunenfiocs ignis terminât ipminotu rardactio nie.crgo bimenfioncs aerie non condpul.licj fi lint i tg nc maioti tcrmiiio terminate. 3te remanct quatiiaf ita totaliter no inductt be nouo.crgo bunenfiocs cede rcmaz nent in giiato.tenet pna:ga ba oppofieü q gt;nbsp;non mancant t^ totaliter be nouo induccLans argutf.ois moerad qnz titatem vd c augmcntiSvd bat beercmentti. fed in aucio n tota quatitas gnatur ga augmenniêperiftens quantitatis additameniii.nec ctia in biminuto tcta quaniitas aufcraf ga bittinitio eft perns quantitatis minotainctii.igit tc. TPceterea fi vinn mutai in acctu no bidin’ q*bolw fit be nouo repktu.ergs nee aducnit noun rcpkmeiu qb eqnz litas.^te fi boliu mutaref in altud nobitcrcui’ qgt;loc^cet Imitat^.fed cp evn^r ideloc^.g ncc qn acr inutaf in igné biccrem’q ' öimcnfiócsacris pmutër.Ætpfinnaf ga ter mini mot’ velbifterôt fpc vel micro vd falte fm aliqucm gradnin ficot in motu augmcnti vel bimminiitionis vel altcratioHie.fcd qn boliii mutatur in boltu finiutarctur p aliquam potcntiâ naturalem ibi eftem omnino cedem èf menfienee non feeundum aliqucm gradum biffercnrie, ergo bimcnfio que eft in bolio quod eft tcrminue ad quc5 eft omnino cadem cum bimenlicnc que crat in tcrmino in tcrmino a quo fcilicct in alio bolio . aliter enun natura


-ocr page 241-

fruftra after« fi mouerrtur be ma quanhfate' babente^ta lem ad aliam babentem eundem terminunr. llbKtcrco quandocraerefuignig autötmenfiones aerie connpunf fn inftanri ant in tempojc.non infiamiqmaaccidentia ü/ rut acquirdtnr ita conumpunturpermotum. ncc in terne fox quia maneret vfq? ad inftans generationie ignis

3« oppsfitnm contra iftain opinionem argus niultipli citer:yion ftantc codent fubiccto non manct aceidens il liuefubiecti.fed fubiectum imediatu bimenfionatum dl compofitum cc materia t foimafubftantiali qua fotmam fubftantialcm icquitur quantitas.igitur non manentccó/ pofito ncccadem materia nee bimcnfio eadern:fed cottu/ pta founa fubftantialt non manetidem compofitum.ergo TC.©iras O 'non opottetaliquid iequésaliquid ratione al tenus conumpatur ad eottuprionem eins quod fequimr: quod ideo eft quia frientia (ëquitur compofituj raaócant me T tarnen feientia non eonumpitnr ad cottuptionej có/ pofin.fiein .ppofito quantitas iequitur compofitum ratio nc materic.tdco non apparctcpquando compofitum co:/ rumpitnr quantitasconumpatur:quia manetmateria ra tionc enfusipfum fequitnr. £ ontra:connpto pon een tialiicr in quo imediate fundatur poftcrius esttumpiturt ipfum pofteniis. fedfotma fubftantiahs manct interma tcriant Tfoïmam acctdentaIcm:T fie eftpno: dfcntialiter quannratct ficut fuperficies medietinter compofitum t al bediné i cft pjio: effentialiter albedine.crgo eotmpta foi ma fubftantialiin qua imediate fundatur quantifas’quä/ titas eo’wperetur’ 3tem accidentis clTc cft ineffe fepti/ mo mftbapbi’fice.crgo non inanente cadem inbertria ac ddentio non manct idem aecidcs.fed cotmpta fotma fab ftantiali non manct cadem inberentia bimenfionis, ergo TC. Secundo ptineipaliter arguimr fie.in generato qn doq; cft maiot quanritas q5 in conupto vtquando er acre fit ignis: tunc fi cadem bimcnfio mancat in generato «. qiicro ant quantitas gencratt que eft mate: t p:ccifc cade quantitastaut non pcifett non poteft btei p:itnu qui# tue idem rcfpcctu ciufdem etfet maius t minus:! fic fub con trarijstermini8.fibieitur fccundntcrgo in generato ê all qua pars noua que p:iuo non fuit in esnuptottunearguif lie. Quando aliqua funt ciufdem ranonis fivnu c co true ptibile:!aliud.aliter n effenteinfdé rónistga.eoruptibilc T îconuptibile biffernt pl^ qj gencrc.ç.mctba . fed tota qn riras TOUSpars font ciufdem rarionis.ergo fi pared gc ncrabilis ! coîîuptibilis ttotum cuius cft pars crit bm*’/ modi.ergo non neceffario manct. ionfirmatur ga fi aliq pars non adueniat I5 non ab extrinfeeo fed ab intrinfeco. ergo be nouo reducimr be potentia materie t ficut vna pf cducitur ita tquclibct alia poteft educi tfi quehbet pars. ergo t tota.igitur !C; ©ices q»quando cc acre fit ignif 9 gt;cadem quantitas manrt peifetnon tarnen crimusidepi jContra:an ptccifc cft vnaquantitas in ignct acrer fie vnü firn idem rcfpcctu eiufdem crit maius t minus.! fin ê pcifc cadem quantitas.ergo aliqua pars c öc nouo in ig nc qnon erat in acre:qniaidc terminé nó potcftc nifi aliq pars quäritatio eü non pcdît e^ffe punctus:quia piietus fi/ nc quantitateaduenire non pót.'q^aiJtfitmaio: quantitas in igncq, in acre:^baiur.tum quia replet maiotélocü qj acr ! nonrcpletnifi rationequantitatis.turn quia pbilofo pbu9 quarto pbyficov ca-Öc vacuo bicit g»qn er bcnfo fît ray.maiot quantitaseft in raroqjfuent in beplfo. 3^^ tp quantitas,aeris ! ignis nó fit ^fc cade ^batur: ipolfi bile cft cprelatio bc nouo adueniat.fed cqualc t incquale buplij ! bimidiü fut relatées pmi modt.igif!e:fed capiaf Vna qiiJtitas qpmancat ! firncu nó fic mediaffet fit cqlis quantitatülliusacris rarcfiat.igitur aer iflc cqualio qua titati fic acceptc.igitur aliquod nouutn in fundanicto ad/ ucnit.fed nó quantitate pmanétetga fic firn ca nó crat mo lus.ergo in acre rarefacto. Sedbfcesq »foin ibicft ter minus motus non alia quatitatc. ifoutra fold quanta/ le Öf aliqbcquale altert vel inc^e.quia ^p:iü quantitatic bici'cqualc vf,incqlc. ergo acr g pmo eratequalist peftea inequalis rcfpcctu illius quantitatio pmanentis b;aliam quantitate qua pus non babebat. 3temp noudmotu; res noua acquirif.fed augmentatio ! rarefaeno fût mor ad quantitate, ergo per cos uoua quatitas acquirif. fed in acre qn rarefit cft noua rarcfactio.igitur !C. Tertio pu cipalitcr a.tguitur.aut quantitas tenninata ! intermmata futvna qu4titaa ! fic br ^gt;pofitu:ga quantitas ternunata non femp manct.ergo ncc interminata aut cft alia talia ! tue in code fubiccto fuut bue qnantitatcs:qb ' cft falfum. fi biritur g- funt vna quantitas tn ternunata non manct fo/ lumquanta ad tcrminü:qucro iftc terminus autcft bc ge ncrc quantitatio:aulnó.fi fic cum nó.fit idtuiftbiliega ter minuseft biuifibilis non aducnitncc rcccdit fine biuifibt li.crgo biuifibilis.! per pus quantitas ! fic quantitas nó man«.!qua róne vna pars pótoino mancre ! tota finó fit bc gencrc quantitas.ergo augmentatio ! biminutio nó crut motus ad quantitatemcü fit adtalem tenninum.

Quarto puncipalites arguif fic.pbs.v.pbpficoï: ! fez cunbo mctba.,pbat per talcm rónrm c f gencratio non fit motus qb mouctureft in loco:qï gt;gcnératur non ê in loco fed fubieetû gêneratiotns cftmateria pma. ergo materia nó eft in loco.ergo materia pma vt cft fubieetû gencratio nis non cft quanta.?na ^pbatur.nani oë quantü cft in loc co quia quantitas cft rat 0 fotmalis qua aliquod fit in lor co. ©icctur fotre qjfubiectum generationie puta ma/ teria non cft er fc in loco fed per quantitate.illud autej qS mouetur perfeeft in loco ga jtpuc cft quantü.Æonfirmaf ficutmateria {»ma non cft per fc in loco inquantü fubieenî generationie fed p quantitatérita fubicctum mot^inquan tü fubicctum motus nócft per fc in,loco fed perquantitaz tc.crgo nulla cft büa inter iftaquantü ad effe in loco.miz not,pbatur v,cp fubicctum motus vt fic non cft per fc in loco fed'per quantitate.3Hud qb per fc cft fubieetû motuf recipit founa fut qua cft motus cuius róc fubieetû motuf éPfc in potentia ad terntinû motu«it qb eft p fc in poten tia ad terminümotus in fc recipitfomta firn quac motus capio uunox.fed fubieetû motus augmentu cft fuBatnqn tü fuba.fuBaaut vt fic non c ,ppc in loco (cd folüpcr qua/ titatc!fiep aceidens. Sedtubiccs q’bcc rónon folu| cpria ^^.fcd ctia pbeterminatione pBi fup:a. nüp boe pbs biftingnit gnaiionca motu ga fubieetû motus ein lo coinóaüt fubfcctn gnatióis.T^batg/itacft vnümloco fi cut ! aliud.iRndeo qpoBs biftinguitgnationcui a motu: ga illud qbtnouemrctloco vel p founa pfuppofita fomic firn quain cft motus:ficut fuBtn alteranonis vel loei muta tionis vel cft in loco nóquidcpfotma, pfuppofita fotme fm quam cft motus fieutfubicctnaugntcnti vel beeremen ti.fubicctü aüt generationie neutre modo iftoseft in loco quia non per fötmam picfuppofitam fomic firn quam cft gcneratio.quia vel nulla pfupponiturfo:mafomic gene randc firnquam cft gencratio: vel fi fic ifta non cft ró een di in loco.ncc ctiain fubicctum gcncrationts cft in loco fc cundnm fomiain fccundum quam cft gencratio: quia fa/ lis founa cum fit fubftantialis non eft ratio effendi in lo/ coalicui. Quantum ad tcrtiumartieulum. iRcfpon dco'ad queftionem ! bico g ^ quando aliquid conumpitur vel fit refolutio vfque ad matcriam pjimain:vel non.Si non ficibico gpin gcnito ! incoimpio manent cedem bi menfiones numero eriftentes ! ctiam quantitates Iftas bimenfiones fcqucntcsiÆuius ratio cft : quia quantitas fiue bimcnfio 110nconnmpiiur nifi eiuofubtcctum rot/ ruinpatur. Sed cius fubicctum fcilicct materia pu/ ma cum Jomia co:po:ca ponitur.renia nerft ergo fi antetn


-ocr page 242-

fit rcfolutfo vfiT5ad niaWriam p«n»5: fît biVo q,'ni'bi1fom munc matiet in gcnito t in conupto nifip:iina materia : fetma fubdannalio quia quantitae terminatatintenntna ta eoiüpitur t «iâ qualitas omnia.vndccaduertendum O ’ aliquod ede fubie«um actidentie contingitÖtipliciter. feno modo quia imediatc terminât Öcpendentia5 ein a vt fuperficiee eil fubieewm albedinie r tale bicitur fubienuj quo.vndc iceundo metbapbf(ice colo: eft ’m fiipcrfirie ß fe 1 pumo vt bicitcómentato: 5 » fuperficiee eft fubiectum quo albedinie.cllio modo aliquid bicitur elfc fubiectii ac cidcutie quia Ultimate terminât bependentiam ciuer tale fubiectum bicitur elTc fubiccm quod emno fubiectum eft prima fubfiantia rt probatur in pjcdicamentia nam be ip fa omnia bicuutur vd funt in ipia.quia ergoquando fit refolutb in gencranone vfq5 ad matcriam pitinaj beftru itur fubiectum quodipfius quantitano quia tue forma fub ftanrialie corrumpitur.bine cft cpquanntae corrumpitur t fubllantia i coniunitcr omnie quantitae infuudatur.

amp;'r bie poteft babcri ratio in ptopofito quando fubicz einm imediamii)ahcuiusaccidcntie corrumpinirtt illud accidene corrumpitur.fed quando fît rcfclutiovfq, ad ma teriam primam accidentia alicuiue fubiectum non manct Vd beftruitur.ergo omneaccidene illine fubiecti corrum pitur.minor patet quia tune non manctnift materia prime fed materia prima non eft imedtatum fubiectum al cuiue accidcntie.turn quia imediate non terminât bependentia alicuiue accidcntie.quia materia be fe non babct aetualiz latcm per quam poffitbeterminare bependentiam aceidé tie.turn quia nullum accidene mediant inter matcriam ct formam fubftanttalcm vt probatum fuit.ergo tee, gez cundo oftendendo eonelnfionem principalcnt limul beda rando modum ficut quanta fit er quanto ita eriflcns.er ex iftente materia que femper eft formata;quia materia nun qua eft fine forma.ctiam patet quantum fieri er quauto et crifteneer criftente quia corpus femper eft er terminie. fumo minorcm fed ad bocip eriftenefiat cr criftente non oportet poncrc aliquant formam fubHantialcm femp ma nerc in genito t in corruptorfed fufficit^ forma corrüpi,eó , tinuctur vfqj ad inftane introdnctiomsforme generate. ergo ad boc qi corpus fiat cr corpore non toportet poncrc aliquajquantitatem eandetn numéro femper mancrc fed fufficit quantitatem corporis crtrinfecam faccre aliud corz pus eontinuari vfqj ad inftane in quo generatur corpus er ipfo. 3tcmquicquidcftin potcr!tia purc palTma ad plures formas per quarum naturam fatiatur cius appeti fus:quod bico forte ^ptcr materiacdi que non eft tn poz tenria contradictioni $ refpcctu illay quia cr nono metbaz pbpfiec boc eft efle in potcntia contradictionie quia quod lie eft in potenua paftiua non magiebeterminatvnû con tradictorfoy qjahud. fed materia prima eft buiufmodiad omnee formas erquo non eft quid nec quale feptinio mez tbapbf(ice.ergo refpcctu ipCay eft in potcntia contradicz tionie.ergo materia non beterminat fibi nceeftario quan titatcm. Jtemaut quantitae eftformaliter contenta in potenria materier re biutfibilie in ipfam:aut non.(i non, ergo non eft forma fubftäiialis quia non cducitur nec re duettur in potentiam materie vt patet be anima intcllectiz na.fi (ic.igitureft gcncrabilis tcorruptibilie. ©cd gd fnt ventate bteemno fiiifle be intentione commentatoris. 25ico ggt;,intentio cius non fuit qp cadem bimenfio nuz mere mancatin genitotin corrupto licet cade fccundum fpecie mancat:quod patet cr rribue auctoritatibus in be fubftantia orbis prima bidtquia omnie forma fubftantta lie habet ,ppria quantitate terminatä.quia omniiinatura conftantiû tc.idco bimcnfioncs tcrminatc non criftunt i boc fubiccto.f.iuli poflquaforma fubftantialiscriftiti e» cr bis patet ^'quaniitas non perficit matcriam nifimedi ante forma fubftantiaü.ergo forma fubftantiali coimpta. quantitae corrüpitur. ©ecunda auctoritas quia quan/ do er acre fitignin caliduae ignis agit in acremrr enjigz nia vcncrit ad marima quantitate materia acrio crpoiiaz, mr forma fubftantialir accidentait t bimenlionibus proz, prij a recipitforma ignis t quantitate ipfam eonfequeute; aiiaauetoritas eft ^trcs bimcnfi once nunqua fepan tur a materia nifi ficut aeddemta comunia vt qualitatee ct fcnfibiles.Ætponit cremplum vt ficut biapbanitae (n sc ret in aqua.fed certu eft^ biapbaitas aerie veiaque no manct ipfie corruptie quia confequutur formas fubtlanz tialce eorum. ÿlotandû ^ipfa bpapbanitas 1 cis qua liras fpmbola corriipi non bicitur ficutqualitatee non iym bole: non quia cade numéro maneant: led quia’non a coz traria:fcd a fubiecto corinpuntur t fie per accidene corruz pitur magia qjqualiUs non fpmbola. kUia auctoritas iluicenne fccundo metbapbihee fccundo capituto vt ibtz dt g?quando ccra aliter t alitcr figuratur vd quando cr bcprclfo fitrar^priores qualitatcscerajpuntur t alienuz mcro gencrant. Sed buic auctoriutmoneft adixrédd mai^ quia buqt eft biccrc qpaqua que rare fit vol pcmtur in alio t in alio vafe aliter r aliter figurato perdatquantiz tatet bc nouoacquirat aliam. Äd rationeead primam comentatoris cu dicitur corpus non poteft fieri er non cot pore. iRcfpondeo lt;p ifta propolitto buplicitcr poteft in tclligi.t0no modo glt; illud cr quo fit corpus bebet habere aliam bimenfione t efte quantum.idlto modo qdJud cr quo lit corp’ be fe fit corpus t non lit be fc non corpus.? mo modo intciligcndo vers eft ^dofiitoquia materia cr qua fit corpus in inftanti generationis nect Ilario oportet efle quanta Itcct non quantitate precedente fed Icqucnte; quia in lUo inftanti babct forms fubilantialem t conicqn/ tern ipfam quantitate forma fcquente.feendo modointcl Itgcndo bico ÿ ^pofitio eft falfatquod patet buplici ratio nc.prima ratio eft fie redptens bebet efle benudatti a fpcz de Tlenere recepti Æómentator tertio be anima comenz to quarto.fcd materia eft rccipicns forma fubilantialemr qntttate. g befc bcnudatur ab iftis.Sccunda ratio eft ga illud quod generatur vt(ic non ell in loco, fed quod non eft in loco non eft quaniu.matcna ante eft fubiecui gene/ ranonisinquantum gcneratur.crgo non eft quanta be fe ergo re. ©ico.igitur ad formam argument! g, corpus fiter corporttve? eft per accidens.quta illud cr quo fit é quantum per occidens quia p quantitatem tanitti g corz pusfiac er per fe corporeilallu eft vt pantit.

Hdauctoritate cu bicitur t qui inucnit bico cp quodliz bet vey auctoritate vc^t eft.nam gemtu i conuptibilc coz municant tn dfde bimenfionibus non ternunatia eifdcin f.fpccie non numero r materia nunqua a bimenlionibus fntcrminansiquia nunquaeft fine bimtnltone licet lit,(iz ne bac vel ilia:ficut etia materia nunquabcnudatur a foi mis fubftantitlibus licet bcnudciur ab bac vel fila, vndc bene g* fi materia in inftanti generationis vd teperc baz bito infi inftanti client fincaliqua bimcnftonc'^ corpus ft eret er non corpore: tarnen nunquâ materia eft line bimen fione. ad iccunducn arguinir nulla forma tc.©ico $ illud argumentu non concludit:quia per idc^babimufq» quantitae non cortupatur qui ft corrumperctur ergo vd a fubiecto vd a comrario.non a contrario quia non babct. nec a fubiecto quia tunc er corrupticnc.f.forme ftibftantia lie nihil quantitatis remancrct.prctcrca ficut quanntas 0* fe fcqcitur compofitu raiione materie ita quantitae termiz nata.igltur ficut quantitae interminata cadem rationc fd licet quia materia non corrûpiiur. ©ico igitur ad arga mentii g-quantitae corrüpitur raiione fubiecti:quia.f.co/ pofita q»eft cius fubiectum corrupitur. Slices tu non (punpitur qui fcquiiur ebpofitum ratione materie:quanc


-ocr page 243-

tfta«v?ro rattcnf foime: t MM»«up»föpoRfo quSii tag t nóqaalitas conüpetnr. TRefpodco q gt;nbsp;bocbietü.f. gpquantitaa reqnitur copofimm rêne marenenan inurni mr a pbilofopbo nee a cóincntatw fed oppofitum vtin lupenon quertiene öcternünatü fuit,tarnen fi velum’ co folari fie biecnrce bfeemns ^ wÖtcitur quantitaa feg co/ pofitumrône materic.qualit8tc3 veto róncfoimc qt qua litas eu materia in Öuobus eenuenit in quibus qualttati/ b’ enm materia puma nópuenit.fimiüter qualitafiöuo bus cóuenit eu fotma fabUantiali in quib’quantitatis nó puenit euea.nâ fieut materia nöcd aetiua fieut nee quart tas ét fieut nee materia fieut materia inter entia êipfeerifz fimatquanuinó b5 alitiuêactü.ifa êtqualitas cd ipfeerioi qnâttiate.ïômagioeû materia cóuenit qjqualitas.qütaa eût c impfectiot r actiuioj.tó magiapuenit eufotma qsq litas.ió qli róncf«ma fubftantialie requit ppofitû t qua litaa rónc fotmecade rône qulritaa infequif ppofitû róe materie. 2ld rónca eonfequentiuen bicif aut tota. bico tp tota quantas indueifin tota materia t pa m pre t cum bicif.crgo materia que fuit ipfiuo aerie bcbit pté t ptej. 2gt;ico vtm loqueris be ptibu« materie fijillud qö’fût fie. eócedo qö’ bicir:* :tarnen non fequif q’ ante quantitate fit quantitaeq: illas pres non b; p quantitate fin ^pticula res Tcitriuficc i tales pieenó piccedunt quanntatc imo funt take p quantitate nccin cis quantiras rccipif. fed ta turn in ptibuematerie ptceedentis.quarcrc. ad f; eu oieiffi tota qnantitas.refpódeo q gt;nbsp;tilud argumentiï nó co cludtf.30iarguo fie .icodeindan in quo cotpus rpifuit 0îga'ii53tum fuit t aiatû.tune fit in illo indantiique aîaî funditur aufinfundafin co:pc viuo;autnó.non febo mô qtin codent indanti idc5 corpus cêi viuu mon viuût: qS cd impolftbilc nee in viuo:q: cum cotpus nó viuat nifi p annua anteqj recipct aiam babcretaiam î fie ante animai edetaia. Similiter lumen ê actus cotpislucidt.autcrz go lueidu cd lueidu ante receptionéluminifTante lumc: aut non.fi nó.igif non lueiduedet lueidu qö’implit it. si fie di biapbanu non luecat nifi p lumc anteqj rccipcrct hi men.lumc babcret lumen.que argumenta nó concludût T tarnen en fimiliter ^»cedunt. bico ergo ad ipfû qgt; tota qj titas be nouo adducif be potetia materie t be potentfa ma tcrie biuiübiii.non quidc biuifibilip quantitate pteceden tcm.fcd fcqucntê ficut lumcn c 9etus co3p(s lundi non g dem paus lundi vel fine lumine lundi.fed p lumen luetz diiita m ,ppofito quantitas edalicuius materie qjie non guidé be fe quantc. fedpquanrtratê qua babebit, ad aliud eu bicitur çp fitota quantiras cotnipercf. öicif,cp nó fequif qtin codé indanti tpis i quo ignis é primo genit’ ignis tin quanuï eins qualitaf fuperceditquaritaté acnf. ctquo generaftin cotrupif beignert fie nó 05 cpaliquod corpus moucafin quantatc.l^cl bicendiiqgt; in illo indan ti in quo ignis cd prune genit’ nó occupât maioré : loeu; 95 acr er quo genituscd.fed datim poficaitpe Iwbito vF immediate fe bntrcrépligfaponafignis i furno r clauda tur.primo ignis corrflpctiotuacré rcpknté toiu furnut eertued q gt;nó occupât maioré locü qua aer occuparet . led opto furno fubito maioré occupât t fie nó fequifcpmotuf fit in indäti.pofrn aut bicta ró be motu local! in indâti foi mari fiquantiias ignis bc nouo iducif t tota quâtitas ac ris corrupifreertû cd qi »tota indurifin indanti in quo gez nerafignis vel p augmentû 'vel p alrcraiionéfiiic fic.vel fie fequif vpmotus cd i indanti. Idüdeo ad bac fonna5 çp totii iducif i idâti gnaiêis ignis nó p motii aligné, ß per msfationértó moins neediindanti.agens cni non prîo attingit vus ptern materie tpodea aliam.fed tota, fimul potditiä materie.ió in indanti,pdncit.'ön fiendum cp fi gillüi vno indantiimprimeret figura in cerâ.ita cptotam CCra fimul axiingawjó g moiü.fcd g mutalioné in ca age rel.fie ta pulcnti niarimeeü quantiras fitqucdaj fpreflï» i’n fubdantia ab agente. Sd quand cd birifomnia motuf, bico cp bupicr ed mot’ vnus cormpnuusali’acgfiriuus: Öe acqfitione vcra éinaior qr p talc motu ed.peed’us ab iz pfeeto ad impfcctd.led be motu corruptiuo nó cd vcra qr tda,pceditab cé ad nó cc. ió talis mot’nó bs terminü fibi i'ntrinfccu qr nó cd bare vlrimn non ede forme prioris.fj bene primn fcqucniie.vüj.pbf.fdcadt momsrarcfaedo nis qn « acre fit ignis é fold motus corruptiuno.ió ie.

amp;d quined ed bicif répugnât quantitatt. bieendd g lt;nbsp;an iceedens é fallu: qr fi fibi repugnaret totaliter,pducip nul lam potcntid poirct ,pdu.TqS falfdcdiq: bcus produce« do ecld ,pdurittota qnanritatcm cd cdi fimul cd cclo:fimi Iiter,pducfre pollet tota bic multas quantitates enam tot» liter. Sriendd fff (pquafitas buplidlcr aegrif p motn. ^no mopmotd ,pprid terminatd ad ipfajti fie bene vc ra cd g gt;quantitan répugnât totalitergcgri p talon motd. Slio modo p motd terminatd ad forma fubdanriale: tp talé motd póf totalit induci:t indueif t generatione ignif « acre, àdfend ed bicif.Si vind «.Idddcolt;p fitvi no funtplurcs forme fubdantialcsiacctd nó be nouo rez plet boliu:q:'cadcm quantitas manet in aceto que fuit in vino : qr manct forma fubalis rónc cuius quantitas vini crat in vino.fi tarnen non fût plurcs bicendûtg’boliû tue be nouoiplef Tnoua quantitaa aducnit. 2.d fepiimuj cd bidf.Si vnd bolfd inutaref bieendd g? nulle mó locus idem numero maneretred rfi idem fpcric: queras gd per boe intclligif in fecundo fententiard qóne.Srrd angelus fit i'oeo. 2ld eófirmationé cd bicif. Termini motos in ter quospfe cdipfc motos.vndcbifferdt aliquo idorum modov qr aliter natura frudra agerct.fcd in fipofyo qui do.f.bolt'd vndmntaref in aliud ciufdc quatitaris: vel vt nd in accm non cd,ppric terminus illius tranfinotanóte: fcd mutario cdp fc inter fiiBam illins bolij vel inter lubz dantiam vinitaceti. 2ld qóncm eu bicif. 3 da acciden tia autcorrdpunfin tempore aut in indanti. bico g » in in z dann: qr in codé i quo eorrdpif acr.fed bicif: cp fieutses rdf bicédd g gt;nbsp;qn aliud aegrif p pfonc notné: tdc fi aegrdt pmotd ita corrumpunfp motd.fed in dapofitoipfa quan titastcrminata fine alia non p fe aegrimr p motu.fed per acefdensp mutationem qr in indanti ido in quo eins fui» (ectû generaf.ergo non corrûpiwr prnotû. Âd argoz memû principale cd bicif.^n gcnerato bicif:cp vel in ills cp babuit circafrices cd tantd vna forma, t fie cd bieendd cp né funr cedem cicatrices numéro in mortuo tin yiuo: vel font plurcstT tune cd öicendü'gjió quantitas nó eoiz rdpif:qr manet illa formaqne ed fubicctd imediatd eins Tc.21öóbico cpalia argumenta fnperi’facta podunt ma gidraliter folui tenedo g »fubdantia fnfcipiai magiaet mi mus TC.

Sfrum bimenfiones inferminatc précédât fot mam fubalc in materia.Æt arguif g, nö : quit fuba prior ed aeeidcnte cognitionc biffinitione Ttpc.vli.metapbp. fcd oés bimenfioncs doe terminate fiuc interminate lut aeefwia.ergo ic. ^’^ ma teria cd forma cd ed oîum accffdû que fidt in ca prio pbp. Mfd tgif cl fit prior canfato:fegtur formam fnbdanttalcm preecdcre bimenfioncs. ^tem bato oppofito feguitur biffinitioneffufiard eirep iiddilamcntaipns falfum.ergs pffa jjbaturtqr biffinitio principaliter fitmif a formatt ge quid cadit in biffinitione fiuc fit materia due fie adedqsaz Iftid cadit fiib rationc formetrune arguitur fie. Qui*«! pit its cd forma cadit in biffinitione fubdantie.fed bimenfiez nes interminate finit priores forma fubdantiali per «.er go ponende funt in biffmitionc fubdantic.A 'ondal aiitcj cum fini accidentia g» funt pod naturam fubdantic. ergs in biffinitione fubdantic ponttur aliquod quod no ed'be


-ocr page 244-

èdciitia fobftanne taite aft ertßadditanictum.igiï «.

Juin nutend eft^apjiü fubicctü generationieaak aft 05 mancrctqd nóvidetur babcre elk nirtpfoima fiibUI Ualc.ergoté, ©ppofiiü bicit pm.in öc lubftantia 02/ bis. ^anc nüt qucfhoné traetat eónientatot lbtdcj; t ibi pomtoptnionê Ùuieenneq btrttföima luhtlannalc.puz mo recipi i matenapm.Ær qua pofitiôc pmetaw! bedu cit Üuicena ad tria ineöucnicntia.'|ßgt;2iinü $ fottna que libet eiktimpnbtlie p fctp aeddenatua $ tota in toto t tota tc^m incouenicne:^ tale eopofoû cnetimobik.ter tium q ,materia nópolktrceipc mil vqieâ fozmä tâqjfix bi ^ptiätnee pka firnul vel fuceefliue. Æt^cuidétia ilio rum qualiter kquanffitida (uppolïtio:3 'qn aliquod,re/ dpiï in alio mediante quodâaho illudquod redpunr: re eiptf Pm natura illiua quo mediante redpikvt p5 bc albe dine quc be kcftindiuifibiliaan quia mediante fupfkic quedl öiuifibilia redpikiö ipla oimdifata q’omne imp tihile fi redpil in aliquo mediate aliquo piibili: ptibiliter redpitur.fi ergo eikt motus eonuerfua ßeret ceonuerlb. jfü igitm materia bc k fit imptibilia nee babeat piê.imo lt;11fit pora potenna nullum dlbabca actum vel öillmcu quantitate: nee c illud qd pkbiuidiLfimilitcrfoima fub (lantialiap kcfl indiuiftbilia. Siigif mediante kana fubflantialircnpcrcl qnantiiaa in inaccria indiuilibiliter redperekt ita illud eópefituin dktindinifibik.ciquo tl la feimanó ömidcretur bimftonc matcriciquc oio dl int ptibilia.Æx quopîptnnü fi aduertaf. 5f*:quot;’*^r'fiafigt;P pofitione fcqtur Pin.Cq, talc eôpofitü effet imniobtleiqin mobile ell bmifibile. lit finuliter Tequitur tcrtiu: gp in ma teria non effet nifi vnica kana fimul nee fueccffiuc: q: vt bieit pin.nj.metapby.nattn alia apperitus no ell frullra vel odorue,materia aut naturaliter appétit kana: vl'qud poiribikell fare vel quam nó.St feeiidomodo file appc titueéóodofua.fiieecffiuaaft pluralilao kanarû non ê fine motu.talc autcopolitu moucri non polkt: quia eu fit indiuifibik:non poffel pnm elk in terminoa quo: r pris in termino ad que.ergo non apparct plurce. 3tern in 'quot;mmibua babentibua maicrtam materiadi vna nuincz ro:co 3gt;nób5 per qööiffcrat.crgo tota materia non baz bebii vt appetat nifi bane vnicakanam numéro . eu igif bee fint infon«cnicniia:idcoilla fugata rclinqumik ged nunc bicetur qualiter ponemueillaa btmcnlïoncointerz minataaautrealitcrantPm rónem. IPzo klutionedl notandu q, materia be fc dlklutn pura potentia nee bét aliqucm actti bc Ic.ïiócu materia fitmuita velpqucaboc non bjafe.fcdaquantitatc.vn05 qjt gcncraiionc ignia er acrc:vel econucrfo:qgt;nibil vtrobiqj bepetdat bc ma Icria.kd picdfetanium fitfub vtroq5 termmotnon tauiê occupai tantiüocuiqi generansquantü batöc fonua tan mmt bc loco.led 05 q* tantü picdfc fit be materia in gene rato quaniu in conuptoiî econuerfo ficut bicimrin bc ge ncranondq’cr vndpugilloacria fuut becemaque . bcc aftraritaa materie non dlaknnaacria : qi fic eoiiupto acre in acre non mancrci tanta materia:qö dlfalliini ic. Jti per boc p5qgt; inaio: raritaa vel muliitudo cadeê pnz 02 fonna aeri6:q; non coijüpUur ad conuplionc aque :et fic inidligcndu ell in inatcria^bimcnfionum interminaz larum picccdcrc fonna fubifantialc. Sed^ folmionc argumente? q: aliqua videnf agerc fcicndiifecudo buo. l^nmum gpbiinenftonea intenninatepiccediit fonnam in materia (cbm clkntiatH non fm cffctbniçp pxceedût il lam modo accidentait non c(kntiali.'^ninu p, : qiacdz dentu non funtentia nifi pcrattribmicnê adlubicctûâU q, ficutentitaa accidcntin cdab entitate fubHaniiciitaclk accidentui ab cfk fubdantte t fubiecti: ideo btcimuaomz nia accidentia elk oia cadê numcrotlicctp accidcna p;o/ pier vnaelk lubiccti vel mppol'in.lkm igif p generatio/

nem « conupnonê variatur fubdannatficr accidentia f; clktT ficut materia fm q gt;inanet fub viroq5 termino : va natur infmclk $ acquirit fub biuerfis kimts : fic bimê fioncs intenninate oio fimtliicr manent ficut materia in g fundanitt fic fm cfk non pzeceduntk2ma5 fubdantialc in,matcria.Sccndum p5:q2 Vt btccum cd tota neccffitas ponendi bimcnfionesinterminatas picccdcrc fotmamc vt bet ei elk ptibtle t tranfmutabile.bcc aft oia acciduni fozmis que fbnne bc fc funl iinptibiko zintranfmutabtz Ies:vndc aecidentatitcrznó dkniialncr bimenfioncop eeduntkzmam in matcriatq: non picccdun; nifi in gene rari zco22npi:que non cffcnnalitcr z p k.kdp accidcna eompetuntfozme.zpboead argumenta, öemdo bu bitatur quoniodo bimêlionca intenninate pxiednnt foi mam. fRfideo $ cd iimcnirc buo genera ömicnfionuj inierminatarutn.äd cuius cuidemiam buo videbimns« ■|^2imo q gt;nbsp;ibi fût bimenfionea,fecudo q-ide lint interz niinatc. IPiimuodcndif q gt;nbsp;vnuopugillus terre fit bend 02vn^ugiUo aquc:znon eil er boe q? terra fit poiofiot aqua.ïHanrigmoqminime poiofne clt rariffimua qnce er boc q gt;nbsp;pies terre .ppinqmus iaccani q, ipfiuaaqueam mo cqualiter en linttmcdüie z vtrüq5fn cótinmi.lcd idco qiin pugillo terre plus cd bc inataia q5 ipugillo aque:z pp baneconuenientiam in aliquo cóibicit A?.fecudo be gencrationcp ituipcdoclcniiclcnicnia cd'e coparabUia: cc boc P5 qgt;itnatena cd inuentre multü z paru, léd bocé P quantitate fm qua aliquod btcilurcquale : vel mcqualc que licet fint in piedicamêto rclaiionts: fundal tii iii qua litatc.lïtitiliter bc multo z paucotiquarccü fit bc fc penit^ in potentia nó bj$ fit muita vel pauca luh p quantnaicm bcc adiquantirascin,materia ante on.nein foiinä : qb lic piobaf. Xlä non cd alia ró quare er grano mill) non pot fieri nions z nulls adduo z line rarctacnoiic nifi qi plus be materia Cd m monte qs in milto.fi ignur natura pods fupcr it ultn z paucum bc materia r ita ÿ polkt faccre bc pauca i.iateria niulium:tunc ciiam pollet taccre b grano milii montéfactendo bc pauca materia mill) niultu : z 10 ideo fine rarcfactione.fed q gt;nbsp;o’ minou fiat mains nulio ad dito vel rarefacto vel nulio bepto vel tondcfaio c oio co tra rónem augnienti z becrcmenti.crgo namra non poz ted fupcr multum z paucum.inn no actio materie fold cóz fiditad kimas fubdantialee quas pot fuccedme in mate ria inducere z ab cadcm remouere.zm boc etiam natuz ra biffcrrct ab artc:quia ars folum poted träfniutarc fub icctmn quantus ad foimas accidentalcs non quantum ad knnas fubdantiaka vel accidentalcs : liinidter vitra . er go ad fonnas accidentalcs non eitendd eins actio, rtr9 bus kquifcp quantitas in qua fuodai multum z paucum materie nó efibe accidcntfbns fomiâ fubllannaié in ma teriâ confequciitibiisiz confcqucntcnlia qiranhtas can te otimê fonnani fubdantialem in mata la. geennduj odcndif q jer co bicifquantitas îtemunaK : qi iiidetcnm naiumlœû occup3t.muliu5aut z paru i materia funt illa p que poied occupari locus.non aui occupai lœû betermi nainm iu aciu:q:eadcm muliitudo materie aiiqiundo oc cupat niatotcm locü:al(quando ininorcj.vt in mo pugtl lo terre:vtcû er wo pu^Ilo terre fiuni beeem aeris: 1fi tanto bicitiir biinenfio mdcicrminata. $ic igtur babez mus vnuni genus bimcfionü indetcnninataruniiqb nó vidcf venan acómcntatoi# in bc fubdantia omisinüc vi dendücFm genus ^ pmentato; magie inqnt. ida vnüz quodqjinquantd coipus t cd coipnszétakcotpus. vt igmsc cotpus z étakcotpus.f.’gnis. 451 tgitur er acre gcneiat ignis z econucrio aer cottdpif:gt boc tak co:p^ cotiüpitur.fcd nó corpus fimplttikr corrmnpit .fiiniliter be igneconupto öicatcorpus . ergo Fm baue opinionem pauscdboc vel ralicoj^ktz guta corpusconlcc^it bic


-ocr page 245-

itjmfionesfimpltritcr : thoccwpue t be bimenfioHta:'! ficutcoipus fimplidtcr pauseft hoc cojpoie ita bimenfio nca fimpliciter bis bimcn(ioiiibuf:tbimenfionesfimpli citcr funt intcnninate:q: no eojwfpondeteis locus Peter/ mtnatue.fed locus ftniplicitcr:qt corpus vt cotpus eft in loco.noaut in boc loco Jxgt;caßt cotpus eft in hoc loco be/ tenninato.nam generans quantn bat ignivd aeri be fot ma fpecificattantü bat ci be boc loco indeterminato . Qic (gitur babcinus buo genera bimenttonu intenninataruj ptecedentw fotnia in materia.©iffcrunt aut be bimenfio nes in boc;qt ptiini igenus biincnftonu pieccdit oem fox mam fubftantiale in materiatc generale qs fpecificam:q: ois fotina in materia recepta opottet 5, pnbiliter recipiat. bee aut vt patuit nopoteft efte nifi bimenfiones intermi/ natc pteecderent oes fotmas ta generales qjfpccificas»

Secundum aßt genus non vniucrfaliter ptecedit oes fotmas rubftantialestqt non fotmam cotpotio fimplicitcr imi^o fcquunf.fed tm fotmam (pccificata buius cotpotis ignis vcl acris. secunda bmerentia inter bas eft : qi ptimum genusbarß fundaturin matena fimplicitcr vti fubiecio fecudario in compofito er material fotma.non cnlm ptecedit cotpus fimpheiter.fed cotpus tale. Xcr/ riadkqpptimu genus btmcnfionnm ptecedit fotma fub/ ftanrialem. Secundß veto non nifi fmmodß confide/ randt. Iftam in vno compofito ce none nifi ma fotmat illa eft fpccifica.fi cnim in vno copofito effentplurcs c^ quclibet illaru bet effe fimplicitcr ide compofiin non eflj Pfe vnu 1 quclibet mgrederetur biffinitioncm cius: 1 fie biffnitto non effet pfe vnatcotra plim.vij.mctapby . Si igitur cr acre gencretur ignis:nulla fubftantialis fotma cffenualiter rcmancrct in ignc que fuit in acre, conceptni emm generis non refpodetalia vna bipoftafis vmus na turc rcalistqi intdlcctuo generis expua fimilintdinc col/ lectus cft:tcmiftino.ptimo be anima:ipm.fccudo meta pbp.manct igitur cotpus in tranfmutatione aerts.f.igne quodä ptius.f.vt genuszqb realiter no biffert a fui tfpc/ ciebus. fed fold rone i modo cofidcrandi:qtcotdidcrans ignem 1 acrem vtrobiqjinquantß cotpus noneottßpitur nifi aliquod in quo bee buo biffcrunt nc colideratati ficut corpus Pm r0ncm:fic confidcratum eft ptius Pm rónem tm.similiter bimenfiones fimplicitcr que ipfitm cenfc/ ciuimwr funt bis bimenfionibua ptiotes no cffcntialttcr fed rone. Siuarta biffcrenria eft inter bimenfiones tn/ terminatas 1 terminatas:3» folum rone adinuicem biffe/ runt ficut bimenfio a bimenfione.f.Pm rónem magis ab ftracii 1 minuszqt ficut a pticulari realiter non biffeiutni fi rone fie incerminata 1 terminata bimcnfio:i ficut termi nota bimenfio eft ilia qua terminatas locus occupât : ita indeterminata qua indeterminatns locus occupacur . fed ptimum genus bimenfionum a feeßdo realiter biffert: qx materia eiufdem eft multimdinis 1 paucitatis fubvno pit gillo terre 1 aque facte ex illo.terminate aut bimenfiones maiozem locum betcrminamm occupant fub aqua 35 ter re. Æumigitur m tranfmntatione pugilli in quatiuot a que bimenfio intcrminata eadem manct: qx vtrobiqjea/ dem multitude matcric.non aßt mancteadem terminata bimcnfiotqx non idem terminus equalio manct:p5 q - pn mum genus bunefionis interminate realiter biffert a ter minata £x bis fcquitur quinta biffcrentiaquecft. Qd pumß genusbimenfionis interminate compatur ad Pm genus interminate ficut inatcria ad foxmam. Seendi etiam genus ad terminatasficutfoxmaconfufaac magis abllracw ad foxmam pticnlarê.er quo fcquitur cp ficut ma teria que realiter 1 effcnrialiter biffert a forma : terminât tarnen per foxmam ficut pximum genus bimenfionis iter minatc realiter biuerfum a terminatienerminatar per bi menfionce terminatas i confequenter natum ad pamu}

/

genus terminarf fucceffine per omîtes bimenfiones ter/ tninatc:i quia vna forma fubftantialis aduenicns mate/ rie non indneit nifi vnam bimenfionem talcm;qucipfam confequitur.finiiliccr alia aliam:i fic bcali)s.fcd binc eft 3 gt;vna forma fubllannali recepta in materia no eft termi natns appenms materie ad altani formant fubltantialcm ad quani confequunnir alie bimenfionefmtcrminate:pcr 1 quas bimenfiones interminateprecedetes foxmam i ma teria apte natc funttermtnari: non eft aut fie o' materia ce li que licet abfolutc fit eadem cum materia intcriozum in/ ditfincte que eft per pziuationcm btftcrenrie:quia tune ba . berent ifte materie per quod bifferrent.multum tarnen et paueum in materia coxporali eft altcrius rationis a multo t paufo in materia cdclli:qb p5:quia multum be materia : in corpozalibus facit benfum: paruin facit rarum:in icox pozalibuo vcro parum facittranfparcntlam: niultu fpiffi tudinem 1 luminofitatemiPm q-bicimus q Hella eft ben fior pars fui orbis.vnde indeterminate ide bimenfiones non nate terminari quibus bimenfionibus terminaiis.f. vna bimenfio terminata . 1 ideo aduenit vna foxma fub/ ftantialis.quc induit vnam bimenfionem terminatam ta lem quali terminatur tetus appetitus illius materie, licet igitur materia per indiffercmiam fit vna in bis 1 in illisx non tarnen opoztctcozpora ccleftia eorzuptibilia effe ficutî fcrioza propter appentum ad biuerfas formas quas nats eft baberc materia 1 non babctzcaulam iani bicta eft*

CTSubtiliffimis ac bifficillimis queftionibus in libellus commentatoris be fubftantia orbis a folertiffimo pbfficc ver itatis indagatore Joanne be Sóandauo conipilatis. ©co opiimo maximoqj fauente finis fcliciter impolitus eft: Jmpefa mgenioqs #3ctirici be fancto ^rfo fumms cum biligenria impreffis ]0inccntic annis bni ab incar/ nactone.21amp;.cccc,txxxvi.xvti«x£ar.noucmbrt6.


-ocr page 246-

^ndpii TRcgif^rum;

a

earo non eftet

facit vtpellas

'Kimnuin wat ^iicipit in bis önobaa que ad nos

mouct mediunj efteaetu b

fcdfenfibilia er bis bnobus

0 per fe a rentin' eapit ipfum Jneipiterpofitâ qgt;licutbicit

opcrano anime fitcompofita biett liquidem vnqj ficut

C

album î nigrus liei indmifibilc i

ptopna opcratio' hgit anima

co2poiu5 cdcftin Ätcuin ita fed folum ferentiam inter

per le quia

pjamp;nc pjcpaiois

©incrunt enun

Tltimoquod ctum nobis

ptas in eis h

aeddens igni £luia bedaraui

po2ct non

gitatina aut auicm indigent

a virtute motma f

fmn.SJeinde quia 00 eft in viuentibus cere altera

e

tdlcetionc tdligëdusfceûdo

que puna mfibilc potentia

5ncipiüt qóncs animaiWquot;® negatpbi Quertturenam f

fenlitiuo vegeta

inteUigési aecu

titaté betminafä inteHigûtî »pno effe be intéttone ne non arguit

equies fe babent Àuiusqnidemê coloiia . T^ma

fcquitur aut m voluerimus.

f

tafmatibuo

aque fnperficiem in pupillam litudinein.bieif

ratione alierum funt vaidc

t

titas verordne mëfioncl fimplr

aliquid figni

fieeftindiffcrees

.lFimo.

Si

xConfidcrandus

fpeeipslenli

P5boe te.

-ocr page 247-

-ocr page 248-

-ocr page 249-

d,


‘f’


4




M-V


-4'


t





â– â– 4-



gw^^n-o’a». h^Ï-J’»'•^’**-'*?'r^‘:tr VV*^^^ ^»ijFeiF^v 2*^ gt;?ï-/’* '’’^ A ‘’^' »'’»’SW» '4''^ vtuwj quot;nbsp;lt;nbsp;' ''5 ^ T;-lt;-lt;)’‘- ;^ “^J


. F




-*S^^/|^gt;^I’ (^ 4 'X’^S' At^ .:’*’’lt;X’ ^w'ig’»«-

^’^^»'^{iV’*?^«^:'gt;'4quot; •‘‘^lt; ;^ ê-*r iw4»x»)-»^ n* 4- lt;»wi IKIV^»»^ ^cC-k Jx^s-o ’ï*'’quot;lt;V’V-/’“’^”” f'’’J

’ISixA^^^V’i^fi»«’«^' b^V.SHv ey„v)ç ^-r^^, quot;;*/:- *4^4.1?v'‘’'^’th4*V'^' »ƒ* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^* quot;^


Z5^



3^'


»fÎ ■ ^ 'v^ ' ,V. ^*r|« j^ jj^j^-j W»«Vi^ ^j«novy’W«igt;^ vV’,£¥*^'’*K''^’’’'*^



' ■gt;. -X ■ Si;- ‘^V 31^2.’?? -2 w^T '*^''-'' ïrj jwwjv ’j


.lli^jyU®^^Ht: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;* ^,^')J‘H‘

-^f’j^ i'’ ) gt;,«(4*^*.^ *T’*«Mt^ jlt;i-»^lt;;.i_ jo^nt -«*^4 J’w -*9 Jfr’''=^»\4^ilt;*?’*'**^ ®^J v** **- p-f^«^ i.’■^ „ö^aV^U K'..r * *lt;«*^W -£.gt;lt;^*y; Magt;’'.^^x.f 4’\2’1i''5?lt;’‘' ’ gt;’’’wçlt;»i v^v ^1 '•'ƒ)*’ '’’• * 'V ‘^


1




^‘'■-’1 Ç,^-,^,gt;^ï «jfU^ Vu ^órVySv^

«ÿ‘^’^/ 4gt;*'^‘ilt;^i'*' ■♦ =^’P’M»^’»»rtVeV ^■•' Vn^jiV t^^V'ŸV y‘ gt;^X7|VHI 2lt;gt; quot;A W^ -fVl^Ki gt;i^»y Ô'^gt; λ5^:âîi2£»

- -quot;-’.;^-^Vt|o^{j-4 ti.^^lf

r ® nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;^^*’'**^ nbsp;nbsp;nbsp;''’h'jw^xÄ QV

''*'''''^ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' «S’ -it v»' ' 24







ï^i- ^ A^i“«44 J*^J-j, ^ ’ ywï^

!?4 «?I^ '^1-^ '^^:-^-'w^v, ?; .


^■^•’’^ ^^’lt;V ***?’M‘^ H ■ gt;*»gt;i,m«4-£ï*



K n- .ts.i v, 9ç.r!ylt; .1^ '4^ -^vb Vuv :^v-.gt;4lt;)U,i •2f»1 *••*t^ t^^cft'-A? ^rnniJ ^- : -■'.’?PH^agt;-*Cy ■^‘■S,^^-»*lt;^gt;lt;1zr^i^u n,j ,-^. Z-VM JïMa^tïV^ (|4ft *” ^1? ’^^w^ t;»' ’t« 'vu o ’)^2’‘’’tiH av- 4 sin nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;gt;a?4 -^v, #’ J»

‘^K'ÏX ^ **-X-!gt;|F Jlj^v«»^ tï?*^/- tilt;»'.^ '_.»V'lt;*;‘a ■ '’quot;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-ivuv/»n’’* gt;W e; T^-hhic'

''*V J^ etv-i -^3^V,J ^»nvi 'C gt;V» A*J«lt;Jö4\Mt^^ JIV *gt; .^».yJbSt o«lt; -^M^d^ ’'5'^ P'iv■ »^ gt;'a44 jlt;^ jlt;.gt;lt;_ jvlt;^ 2\^_gt;»’tv ,V ^ ^\'' ’•*®cquot;* ■’ quot;»u^VJ gt;‘4^^ ;^v ïf*»! /\34-*M9^ V' *”gt;J21lt;3V,V fl^x-t g»»,lt;\Ah:^;.^^,^^,5| i^^ -Viini

^«qi^le«*«^*.^^,,^, ^.A.4.^dw;gt;^^JWUW ;^’_v,^ -»»«««x xCfS» .Vav^-k j,., 'M’'-'V‘4 -ù*C4Ffc-jRJÿ^-.W3 ^-2^ -^ S^ 4.*^^^^, Ibv^W.CJ9XbUw


■^P’^JhA ^ï'tF'tV ^w«Hgt; 5^gt;ui^v^h*-

.”X^^^JMF»w» -‘s'0'^ÿ»w» .‘^««QK''-


Ïfti


f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;?ult;j*Hidn çuVu*%,.r« -Wlt;»4^^J

jS^t -Aw, .^AV-UJU,M^^V,J£1|f^4^^^^,^’■gt; i «I ^^^’gt;f^»^^ »«»Xt*- *ç»p^ jnir if^v ^ ,ï^?A ^ -V »i*»j ^ç*H_r^ - .Z2KJ***’»®»’ A « ^5# ix 'An t^WHTAv^t ^«^^-.jp^^^ li .^r^i^iy'^i pj^ „^, HP^Pa^'-I^^^w.»y4t O«a ^\-;ii ‘^J^MJU^W' K’*»|»«*-J; 4ï|^lt;n».^,j ü-’K^^gt;”'gt;lt;’-»H] ^ ^7^trsgt;^4 '«BV»'

jv|ult;v-gt;. »gt; -u‘*Job-.,|j^^rtoa «un:^i’AjrtwAVi;^'^’** ■‘'^A^jt 4^ ■fW^VK’ f *k4ï-j,'.'- -w .J^ ^^ t-ijiy-^ ld


aV








-ocr page 250-

-ocr page 251-