if Hoc in uolumi'nc aurea hæcopufcula ccnüncntur, tfChirn cofulti Fortunandi Rhetoricorumlibritres^ CDialefticaChiru confylti Fortunatiani

ff Computus fortunatiani

(F Fracifci PuteolaniFpi'dola adlacobum Antiquatm

IT Dibnyïii Halycarnafei' prxcepta deoratione nuptia li per Theodorum garden c græco in latinû iradutla.

if Dionyfii Halycarnafei pcepta de oratione natalitia p Theodorum gazen cgrxco in latinum tradudta.

if DionyHi Halycarnafei pcepta de cóponcndis epu thalamus per Theodorum garzen cgræco traducta

if Oratio nuptialis«

if Chiriû Confultu Fortunatianutquitribusuolomi« nibus de artc rcthorica fubnlitcnnntiutcijtradlauitnn pugillari codice apte forfîtâ congruetcr^ redegimusî ut SC faRidium ledrorilollat:amp; quæ funt neccBariaco petéterinfinuct:Hunc legat qui breuitatis amator cR. Nam cum opus fuum in multos nontetendcnt:pluria tamé acutifdmaratiocinationediReruitcum praefatio ne fua in uno corpore reperietis effe eoiledtos.

EPISTOLA

ff Francifcusputeolanus lacobo Antiquario falutcm. Al^lbrosChirn Fortunananiconfuln' de ratione n|^^^*^^lt;^**quot;iuna quidem temporum excfos:ÓC multis partibus laceratos elegantes ahoquin amp;nbsp;cru^ros:ac magnam multamq ^ frugem fæculo no** ft ro albtutos fludiofiffime quarumfubumeo exeplari fieripotuitreeognouimusut imprimeretur dequo ope re profan lam Si polliceri aufim;nihilapud graneos acia tinosinucniri:quod eundemufum fcboladicis iitallatu* rum:non tamen contenderimipfum Fortunananu Ko* crati.Arifloteli:Halycarnafco Dionyfio:Ciceroni': Cei* fo Lennatiuirgimio Plinio doquena aut eruditioe : qua: in bis fummæamp;confummatiffîmæfuere præponendu fed ex utnufc^linguaeaudforibusueluti ex omniu flo^t mixtura pulcherrimum quoddam corpufculum effeeif fetundeomnes inffitutiSesoratorias haurire pofTemus, Libriucro qui Ariftotelis nomine de rhetorica circufe*gt; runtur:quos tarnen cgo non conieóluris fülu:red ccrrifJ fimis argumentis Ariftotelis putonon fuilTe.Q uid ha* bent quod eloquentiam adiuuarc poffîntfeos defydero tantopere a Fabio laudatos.Reliquorum omniu fcripta de hac arte uolumîa:equidé poft Ciceronem amp;nbsp;Fabid maximointeruallo pofuertRhetoricos fuosCicero ipfe non probat.rcliqui eiufdc oratorii libriemineniiffîma fiC abfolutifFma opa ornât magis qinftruunt nelt;^ fe demit tuntut oratoris infantia alere dignetur.ueteranisqtyro nibusaccomodatiora rhetorica Cornificii ad Erenniu« qua: falfo Ciceroniaferibif nomo Cice.nó redoktifed

EPISTOLA

'U'X dignaipfo corm'ficib eft* Fabu Q_uinn.mftitunoncs ab uj-berc matris ad cofumadone perducut oratorem;^ omnibus filis oibusnumeris côftânfcd in plcnfcp moni/ Ioris nodocetis munus fungunt’, remt^adeo difficilem cógeftis tot opîonibus reddût:utquafi per cccanû naui* gâtibusportus defpercturJnGôfulto exaétiffima eadê breuiffimadocédi ratiopucris fentitur omnibus probat? aperta cxpofita hoc folû defyderabunt homines q gt;uitio tempoç z non ad unguecaftigata ædi potuit« Itatj baud inficiaborme fæpe acmultum addubitafle an impreflb fibustraderémeq^ raritate auctoris pulchritudine mate* rix utilitate fcholafticorumxfed tua folaautftoritatezquæ mihi pro ratione apud omnes obtredratores fufficiet id ut Facerem addudus fumnantu enim tibi tribuo:quatu nunq M.Cicero TcretioVaroni:Tantu debeoquantu perfoluerenunq potero: tantum amo colo K obferuo: quantum decimus Lelius Scipionem: Agrippa diuum Auguftum:Suetonius Plinium* Sub tutela fub patro* cinio tuo Fcelix amp;nbsp;inuidendus fempapparuiQ^uum abs te deflexiallucinans perditote fimilisamp;demu meis aufpi ciis meo cofilio nihil optie fufeepturus aut abfoluturus: Idemaudoritatetua indudus fentétiapmotus cofilio ad iutus ope innixus præftare dCcofumare grandia ac fubli mia quæcp foliius. Olim quu Bononiae naufragiu meae fortuna: oes iam ia pafluraeeflent:fubitdis humeris ab imineti exitio fubduxiflided qd uetera merita i tot rcceti bus fcrutor:Mediolanu uocatu multis maxifq? rebus or naftinua Fuftragatioe Fres meiimuitate donati.ego hóe*

'a

epistola

ftifTmo Salano profitcorcertiffimisac honeflifTimis fa^ cerdonis cumulatus ^tum necquidc uenerati'n mentem unq optare haec benchciaoeputeolanu nome potuere 1 perpetuu fibiaftringere.Ac tu non contentus quottidie aliquid addismone hoc grauidimo bello quo tota Italia concutit uexaturlaccraócua lingulari uirtute prudetia auctoritate gratia (eruati lum?£'nóneego poft graui'fti maoftenlionclltuftri Ludouico Sphortix tua opa reco ciliatus non folû fcruatus:fed ÔC in nûerû aicoçz receptus fum:hæc tuqn mihiiputaftiYQ_uîn codé aio cadé libe* ralîtate deïoto hûano genere quotndîe benemerenstna in maximo officio I'nfplcndi'da admiftratîone ßC ad con* flandas ingentesopes accomodatiffima in tanto reru fa* ftigio collocatus.Prîncipuquidê gratta ÔC indulgentiam alienis honoribus Si cómodis expiris re familiare nemo uere unq dicere poterit abs te audtä. Famaopione ino centia eädore uitxiter hóeftiffimos imo ucro honeftiffi muscéfu nouiftimus:adeo facilius fuerit clauâ Herculi: q Annquario cotinetia amp;nbsp;abftinennam extórfifle:Attiliu eni SC CuriuSC Cincinatu imitatus exiguis patrimoniis fed fumis uirtutibus clariftïmos uiros contentufeç tenui ad modu facerdotiojq? ÔCipm ne ppéliffimi pricipis mu nus afpnariuidercris:accepiftiex ta logo prîcipû contu* bernio ex tot hoeftiffimis IcgatióibusiJâ præclarâ fupei ledtilc natius illas certiftimas opes es adeptusîq? ifinitos omniofficiosi genere diceris iuu (Te: defendifte ornaffie: lieminiunqobfoiflc:\^ndc q gt;nbsp;paucis admodû contigit auda gloria fupcrata inuidia. Vale,

If Computus Fortungtiani.

Ecomputo computa triginta fex per quindecim fut qn genti quadriginta.His Îemper adde duodecim fûtqn gen quinquagintaduo.Adde dCididiones anicuius uo lucris:utpuca decima nicies femel poll côfulatû Bafilii ' iunioris iunt quingenti lexagintaduo anni ab incarna* tioneChriftitHoctâtû memorefto folicitius: ut quo liés quitamdecima cópleueris indictionem quo argu* gru cuftodiri j.in trigintas exunu fempadiiciasiutpa ta p triginta fex finita quintadecimaindictione : quam in fuperiore coputoaddas trigîtafeptc per quindecim cóputabis annos dmfine ullo errore poterisinuenire« Si uis fare quota eft indictio^utputauicies femel poft cófulatu Balïfiiiunioris fumme annos abincarnatione chrifti:ideftquingentos fexagintaduos:his femp adii» cc triaffiunt quingenti fexaginta quinqi. Hxc partire p quindecimr remanet decéfdecima eft ididio.Si ue* to nihil reman ferit quintadecima eft indiCtio* Si uis cognolcere quotlint epaCtaerideftadieCtiones lu# naresffume annos ab icarnatione domini, quot.n.fue rintfutputa quingentos^hos partire pcr.xix.ôC retna»^ ncnt.xi,Hos.xi.mulriplica pcr.xi.fiuntCentura uiginti unum.Hoc itera partire per trigintaf remanet unustÔC una eftadieCtio lunaris.

Si uis feire adieCtiones folisîideft currentes feptimanæ dieSffume annos ab incarnatione domini quot fuerit: utputa quingentos fexagintaduo per indiCtionem de

FOR.COMPVTVS

amamper annorum qui (uerînclt;quartam femperadiî ccfidednunc centum quadraginta/ quiKunt (imulfe^ ptingetiduof h»saddequattuorthos partire per feptc remanent fex.Sex igiturfuntepadæ fohs:ideR cócur rentes feptimanxdies per fuprafcriptam idudi'onem uiciesferne! poRconCulatum Bafilü lunforis, Siuis fcire quotusannus fitdrcuhVdecem ôênouem an norum furnmc annosdomimV utputa quingentos fe*' xaginta duo/öi unum femper adiicelt;fiunt quingenti fexagintatresHos partire per decem Ôi nouem:iema* nent duodecim,Duodecimus annus eftcycli nouenna lis q? fi nihil remanferitfnonus decimus annus eft.

Siuis fcire quotus cyclus lunased^qui decem nouena« licirculo continetur^fumeannosdominifutputa quin gcntos fexagintaduo:6C fubtrahe femper duOffiGtqn genti fexagka.Hos partire per decem amp;nbsp;nouem rema nent.ix,Nonus cyclus lunas eftdeccnouennalis cycli. Q_uotiens aut nihilremanent nonufdecimus annuse.

Si UIS fcire quado hidextus dies fitffume annosdomim utputa quingetos fexagintaduo.Partirc hos per quat* tuorffi nihilremanferit biftextus eftffiunum uel duo uel tresfbiiTextus no eft. Et ne tibi forfitan aliqua ca^ ligo erroris occurrat.peromne computum quem du# cisffi nihil fuperfuerit/-eudem computumee per que ducis agnofecfutputa fi per decem 0Cnouem ducens: nihil fuperauerit:fcias nonumdeciraumcHe.Si pquin tumdecimum.Si per feptem: feptimum.

Si uis cognofccre quota lunaTcftipafchalis occurrat: fi

FOR.COMPVTVS

martîo menfepafcha celebratur^tunccomputa men/ fes a menfe feptembrio ufque ad Februan'um:fiürfex. Hus femper adnce duoföcfiütoótof amp;nbsp;epadtas ideft adiedtiones Lunærcui'us uoIuens annifutpuca indidli om's decïmaefunafïunt nouemlt;amp; dies menfis quo»p* fum pafcha celebratum'deft menfis Martn tneefimuf fiuntfimulquadraginta:Deduc trigintanouemrdec^ malunaedin die fupiusindicato.^» uero menfe Apri lipafcha celebramus.Computa ergo menfes a Septo brio méfe ufq^ ad Martiumramp; fiunt feptern: His fern per adree duOfÖC fiuntnouem*Adde amp;nbsp;epadias ideft adiedtiones lunxfcuius nolueris annirutputa indidlio nis decimaeuna qui fiutdece;amp; dies méfis quo pafcha celebramustideftaprilis nonumqui fimulfiût dece ÔC nouem.fane fi fuper trigintahabuenstfemper triginta fubtrahasmue autem nonadecima lunaerit«

Si uis agnofcere quotus dies feptimanaeefl:fume dies a lanuanoufq^admefem quernuolueris utputa ufq? ad nonum diem menfisapnlis fiunt dics.xeix. His adiice femper unumƒfiunt cetum SC Temper adde epadtas fo lisfcuius uolueris annifutputa decern indidhonis fex* t«ffiuntfimul centum fex* Hos partire in fepternƒre# manetuna^K ipfaed dominica pafchalis.

Compun Fortunatiani,

FINIS.

• ' Z \'.igt; Ît41 gt;J*iGnh -^ i,i . Jr'.; Min

;i • 'r'; iJowtwiij: , /tjJe-jud^^itl i nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-{-jriu.: ino

■i' • nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;■ ‘ nbsp;nbsp;nbsp;■ KJ’- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'ir^fOul

^/”njnjU' . f?r. ^ r-rLtir u d^ntÏl «• - ; iU’-.„• .jf t- -; p: i:t : '^ï^f' ?4'ÖO

gt;/? -Ti; -T?Slri'»''.'gt;Er2gt;ï5Óil

JK - \ 1, X-flsditf;, jld pgt; •'j,lt; nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• /

L' ’ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;- nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;! !

'bLri.;Ÿr;\1 Z 'nna: ^nji^ lt;'0 !,■'■?* «.K u! arzr ! feiuqju-jinra; -n ;; r';u.,gt;ù ' gt;nbsp;oilnrej cui4 «xJl n.nf »•/;•;(ƒ J^rur ^^’ ,2»'cH7Ïj. ] j.Jnimob/biJïq’ -:5gt;jx'v mw

JÓSLM«' ; g'4?VZ ’J

Ç CofultiÇhiru Foftuatiani attîs Rhetorice fcholica: nbsp;nbsp;nbsp;‘*'

ff Liber primus,

B^O ViT^s rhctoricoffcßinäUramltQ dcj^us ^^^^^^^slegcfqi trahubexicperiegat artis ^oc opus:K notum faciatp copit^jaUetg«

'^'’ '' )ratorf'uirbonusdicédipitus» «'i-«*«»’»-oratorisofficiuf bene dicere »r^^*'^^

®Eï^^^ perfonarum conditio patiatur;

O^uæ runtciuilesquxfbonesfquxin comunem ani»» O—'^«‘^^** mi conceptionem poffunt cadere:ideft quasunuf* quifque poteft intelligere : aut quum queritur de æquoamp;bono.

Genera ciuilium quæftionum quot funtî'Tnaîquæ^ ^^ ^»»^ demonftrariuum deliberatiuum iudicialc.Hæc ab aliis quæappcllantur:generadicendi.

Q uodeft demonftratiuumjeu aliquid demoftramuS: 'Dprwaw/b'i In quo c laus SC uituperatio. Hoc grxci uocat eiru ' ÄiKTiKoM Latineepididlicon.VelEYKdÄiatrTiKOM latine encomiafticon.

Q^uodcdeliberatiuûfin quo e fuafio amp;nbsp;difluafio.hoc ê^fÂc^itL^ græci uoeât ctvâ/Îouâeutikon latîe fymbuleuticó#

Q^uodciudicialcfln quo c accufatio öC defenfio; hoc fy^*:»^^ græci uocant Aikothikom: latine dicanicon:

Partes oratoris officii quot funt.quincpflnuctio.difpo« »t»^*^^ fitio,elocutio,memoria,pronuciatio.Ha:c græcc uo'

Fortu. rheto.

can^ cjjyetton ^fitoj)Ocr,Lanncerga tu rhetoros« Propoßta controuerfia quid primum confidcramuSî an confidat.Hoc quomodo inuenimus:ex intentio» neöêdepulfione.

Q_uid êintentio:quod prima ps pponmquæ facit litc quo graeci uocätKcc.rätpocerm.Latine cataphafin:

Q^uideddcpi^ioiqaod fecudapars refpódet.id grap ci dicunt «XKO^a^ im Latineapophafin.

Cataphafis unde firmatex actio. Q_uid é action: cafa* tiuulitis. ^pterquod res ctiâÜudiciû deuocatur. Apophafisundefirmatur.ex fynechontc.Q_uid éfy nechon.quo continetur omnis defenfio.

Ex æti'o amp;nbsp;fynechonte quid nafcitur:crinomenon,quid ed crinomenonjid de quo indicandum ed.

Q^ux matcrix principaliternó confidunt. Q^ux aut dcpulfionénon habent.autquximpudente aut tur* pcm habentdepulfioné. Hxe a graccis appellantur cccruo-raTa.Latineafydata.

Afydaraquodmodis fiunt:Secundum hermagoram quattuor.Cum cdautel!ipufa:aut Ifarufa:autmono mcrescautaporos.

Qux ê eHipufbCu aliqd deed ex circundâtiis qd fa ciatquxdionc:ut fi aliquis abdicatur:nec abdication nis ulia fitcaufa. Nam fiponamus quod luxuriofhs dc:uelquod amicos non habcattaut aliquid huiufmoi materia c0ddit.E(lipufaqbus aliis nominibus nucu* paftdCcatalipcs SCcatamorion OC catapcridafin.

Q^ux edlfarufa^cu cademex utrac^ptc dicuntutiSC

Liber Primus

nihil ^priu eft pris alteriusîut duo adolcfcctes uic'ni fpeciofas uxores habebatnofte micem ie côuenerût accufant fe aduitenif Q^uicgd.n.altera ps dixcricidc’ fit altera didtura ê.l farufam quibus aliis nominibus' uocant{'hetcrifomerenamp; cata ifothetaamp; proifonta.( Monomeres quxeftfeum ex prima ptc tantum eóftar1 neequicq ex iécudaafferripótmtfunt locicómuncs#j Verbi gra lenoqua parte uenturosad feadolcfcctes fciebat node foucâ fecit ocuitam. ca iuueres pierut

Aceufatur quod caufas mortis prxftiterit.Hic.n. Lej nuninulla defenfioé;Mononicres qdaliud sppcHalf • i hcteromeres ÖCcata heteromcrian» Q^ux clfaporostcum iudex non inuenit quarn fenté# nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;i

tiam dicat:Vftres firnuliteragebant.duo füllreueril funt.aceufmtfe inuicem cxdis.Hic.cnim iudex non inuenit qdfcquatur:cum uterq^abaltero dicatoccifu amp;nbsp;nihil abutrolt;j approbationis afferripoffitdeficiete circunftantia.

Hæfolx igitur afyftataçz fpccics:Sutamp; aliae fpeciesqs apud uanos artium feriptoresîuenimus.quæ fûtjhæ Antiftrcphufa.achromos.adynatos.apitanos;3ppre* pesanæfcyntos.Parhiftoriam.alogos,.

Q_uæ e antiftrepIwf^unKadfionem fuâ conucrtût li tigantcs:ÔCneuterutitur fua priorefentétiatfed aduer farii fui.Vt repetebatab amico fuo pecuniam cû ufu ris quail crédita.Ille offerebat fine ufuris tanq depoO/ ta inter morasiudicii lex allataé.de nouis tabulis repe tit ille pecunia tanqdepofitâ.retîet illequafî creditam

A ii

Portu. Rheto.

Q_ut cd achromosicum color fadi nó muenifiut de cem milites belli tempore pollices libiamputaueruot rei funtIxfe rcip.Q^uid differt monomeres ab achro mo.quod monomeres m omnib?defecit:achromos infolo colore»

Q_tijeeft adynatos.cam i'd ïthemate ponitur.qnod fît cora rerum naturæ Hdem.ut fî infansaccufetur adul teriuquod cum uxore cubarit aliéna.

Q_nx eft apuhanos.cu id i'nuem'musin thcmatc:qff 'min?fît ueriftmile:utcum oculos cæci recuperaffe di cuntur:uelcû obfeffi aliquomififfc legatos.Q_uæ ma terîæ tame folent recipi.Gurita; quoniam quis min? uerifimile fît oculos recuperaffe cæcum, tamépoffu mus credere diuina maieftate alicuiaüquâdo fuiffe co ceffum.ôCobfeffos aliquo mififfc Icgatos.ud captato oblidentium fomno.uel per cd partem ciuitan's:qud neglfgentius obfederut hoftes.Huiufmodi materias qui uoc3m?.cacofyftatas.Q^uæ fût cacofyftatæ.que no tarn firmiter confîffuntlt;Q uot funt genera in bis tria.Nam aliæfunt cacofytatæ.quæ non tarn firmiter confiftunt»aliæafyftatæ.quæin totum non eófiftunt: aliæ.quæ ne controuerfæ guidé dici debeant fed plagt; frnata inrationabilia eft aloga: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;*

Q_uæeft apræpcs»cum aliquid perfonxincógrués ac dpiat.ut uir fortis praemium accipi3t.Q_ uidam forti* ter feciepetit praemii nomine nuptias filiae fuæ.

Q^uæeft anxfchyntos.cum prima parsimpudésinue niturut luxuriofus pater abdicatfiliu frugi.lta tarne

Liber Primus

ut n uerc abdicet,Ni fi ut purgetpotent cofilio mate riacófïftcre:c|uis adbonem deficiat,Vndc inteHigef debenuseiTe qaafddcontrouerfiastqux podint con fikgt; cofideretcum ipaactione deficiat« Q_uid differt monomeresabanxfehynto/q? monomeres ex fecu* da deficit partetat anæfehyntos ex prima«

Q_uxeft parhiftorianjquando id in controuerfia inue nimus:quod fit c5tra hiftorix fidem:Vtreus eft.Q_4 -hortefiusiquodinconfulatu fuo de indenatis ciuibus fupplicium fumpferit cumfeiamus no hortcfium fu ide:fed TulIium.Hic modus non in pcrfona tantu in uenitur immo in omnibus circundantiis SC in re SC in tepore SC in loco SC in caufa.SC in domo SC in materia fi aiiqdex bis falfum póatur:qin hidoriisinuenimu9 Queeil Alogosƒque fine ratióe compóitur guis om* nia fiilata alogos dici po(Tunt:fiquidem nufq in bis ra tio reperiri poted«

Cum cognouerim9 materiam cófiderc qd primo que remus^Du(dum.Q_uid ed duedusfquomodo tota caufa agenda fit.Q^uidintercd ter dudlum SCmodu Duedused totius orationis.Modus uero partis alien ins in oratione.

Dudus quot funtfquieç.Simplek fubtilis figurât? ob liquas midus.

Simplex qui cd,cum finpliciter agim? ita ut in tbrma te pofitum cd.

Subtilis qui ed,cum aliud edin thematealiud in agen* tis uoluntate.

Fortui rhetoi

Figuratus quicnfeum palam dicere pudorimpcdih Obliquus eft cum periculum prohibet aperte agere: Mixtusquicftfquando non unuseft dudus.

Dudum unde inuenimus:cxconfiIio.Q^uom0:fi ucç^ fueritconfitiutueerit fimplexduôus.Si uo ucç^côfi hum tue no eritfimplex dud^Sed autfubtilis fi aliud fueritin thematc.alîudiuolûtatc agetis.Aut figurat? fi pudor impediat palam dicere,Autobliquosfi perii» culum impediatapette agere,Aut Mixtus fi no unus fuerit duplus,

Confilium unde inuenimusfex tpc:quomodo fiprate ritum fuerit tempustuc^ erit confilu.fi prafensfucrit tempus ud futurumino erit uerum confilium, Ipfum tempus quomodo inuenimus:excaufatiuo litis Fxcmplis docequomodo fingulidudi? inueniuntur Inuentusquidaiuxta cadauer recens hominis occifi fît raus cædis.Caufatiuû litis e q? fitinuetus q.eprx teriti tpis:amp; ideo ueru eft confilium.Ac per hoc fim«» plexeftdudfus:

Subtilisdudus quomodo inueniV: Amicosnó habes abdicatur.Caulatiuum litis eft q?amicos no habet q? eft præfentis tempons.amp; ideo no eft uerum confiliu ac phoc nee (implex du(ft?,Q^ui ergoeritdud? fub tilisfquoniam aliud eft in themate aliud in agedisuo# luntate.Naqui eft in themate abdicat filium non ue* re abdicat; fed titulo abdicationis fuadetjut amicos babeatt

Figuratiuus quomodoinuciturfAdulteros liceatoeci«»

Liber primus

- derclnfatnis tuitquidatmn nurum I'nuenfteum fili* *us adulterum obuoluto capite nec eum occidit. In ter rogatus a patre qui fueritadulter cui pepercerit. No dicit dC abdicatur.Caufatiuum litiscAq ? filius non di cit quod eftpræfentis 0iideo non eft uerum con fillû ac per hoc nec fimplexduótus.C^ui ergo erit figura,* tus quoniam pudore deterretur filius patri palam di* cere tu adulter fuifti.

Obliquus quomodo inuenitur:Tyrannusdepofuit do minationem fob paddo abolitionis.uuit petere magi* ftratufi.Contradicitur.Caufatiuum litis eft qui petit magiftrarum q :eft pratfentis temporis uel futuri, AC ideo non eft uerum confilium,

Ac per hoc nec (implex du0tus.Q_uicrgo:erit obliqu* us quoniam periculo prohibetur quicontradicitaper te mentionem facere tyrannidis.

Mixtus quomodoinuenitur:Q uiinfamis fuit in nuru arcem occupauit.uocauit ad le filium amp;nbsp;uerrogauit an rumori crederet negauit fe credere.depofuit pater dominatione fubpaddo abolitionis. Hiius repudiauit uxore. Interrogatpater caufas repudii.nó dicit SC ab* dicat.Caufanuu litis e q? filius no dicit caulas repu* dii quod eft praefentis teporis flCideo non eft uerû con filium ac per hoc nec fimp!ex dudfus.Q^uiergo crû mixtus id eft fit figuratusSi obliquus.quomapudore deterretur patri palam dicere tu adulter fuifti:amp; ideo repudiauiuxore K obliquus.quoniâ periculo prohv betur aperte mentionem facere tyrannidis»

Fortu.rhctô:

Hos omnes duflus ^uo nói'ne plær'^'uocam Fgura* ^ tos»Nos ergo quarc nominibus feparemus: om fin» guitdudtus diucr fa 6C ui amp;nbsp;rationeeófinunt.nee de* bent lure uno nomine nuncupari quoç ^ nis amp;nbsp;ratio nó eftuna.Q_uid ïtcreft inter obliquududö amp;nbsp;figu ratu: q? figuratus tune eftcu pudor impedit pala di* cere«obliquus eu pcriculu prohiber aperte agere,ite q gt;figuratus in conietftura eft;obliquus in qualitate Q^uid eft iftud,cum infamiaeft alicuius incerta.t Autcumdepofita dominatio eft conftat tyrannû fuif* fc.q»eft manifeftæ qualitatis.

Duduseft femputriufep partisƒ Non.qd itaf quoniâ dudus ex confilio nafcitur.Confiliu autc non omniu fempcreft unu.Hxc.n.utraq^ pars femper efteiufde uoluntatistq? ficiufdem eric.hoc eft fiunum confiliu utriufep partis fucrit:eritunus SCdudus: ficut pleru* ^ folet fieri in forocu ex compado agunt. Q uid cu diuerfum fuerit confiliu utriufq^ partis crit mucrfus K dudus.Q^uid modus SCfcopos fimilitcr ut dud? Nonquoniä moduseftdudus parce ratióis:fcopos autem id quod omnis efficitdudus.

Confiliu a dudu quo diftertfqui confiliu uolutatis eft dudus ipfus orationis.Ite qui dudus ex confilio na fciturmon confilium ex dudu:

Eperto dudu quid prio confiderabimustge* ®“® coD^ï’oucffiae.Quot ea funtfeptéquae l?lfe^JSimplex rationale.Siplex legale, Coniudu rationale,Goniundum legale. Ccparaiiuu rationale

Liber primus

. Comparatiuum legale Mixtum«

C^uid e hrnplcx ratiunalexû res unaueI fadu fmpli* citer tradaturmtiuentus ein cadauer rerés hominis occifi tenens cruentû gladiû.Reus e cedis.

Q_uod c fimplcx Iegale:cö lex una facit queflionciut peregrinus murum ne afeendar.Peregnnus murum afeendinhoHé propulfauitpetitur ad penam«

Coniundû rénale quotmodis fieduobusireb/ ’ ÔC eau fatiuis Rebus quéadmodû:cum muka quærunturut fi alîqsaccufetur ÔCadulterii amp;nbsp;facnlegii Caufatiuus quéadmodu fit ut eu una resquæritur amp;nbsp;multis eau« fisaporobatur .ut luxuriofus adolefeens iurauit fc uxorem non cfTc dudurum;ÔC abdicatur. Hic cnim una quxRione offendimus an abdicadus fitf fed eau fatiuis coniunda cffiSC t^ luxuriofus efbôé q, iurauit fe uxorem non effe dudurum.

Goniundlum legale queadmodû fitfeu queritur. An contra plurcs leges fit admifiTumut pegrinus muru ne afcendat Si nodte nemini liceat effe eu telo. Pere grinus muru eu telo notffe afcédit êChoflé ^pulfaui pene ad pcena.Hic.n.cótra duas legesfccifledicic''öC q^pcgrinusmu^afcédericfiCqnotfe cü telo fuerit» Q_uod egenus eópatiuu rationalef eu aut pfenæ au res eompantur.Perfonæquemadmodumf utq plus rcip»prxlf:terit petatprxmium.côtendunt medicus \ amp;nbsp;orator. Hie enim queriturqui melior fit utrum ■ medicus an orator.Res quemadmodumtut qui plus

Rcipublicx prxffitcrit petatprxmiu. Alter hottes ß

Fortu. rhcto.

ab obnJionc repulit.Alter hoftiu duitate cepi't. Con tendûtde praemio.Hi'c enim fadaeoçj ÔCres coparâ turut quaeraturquid plus fîchodes repellere ab obii di'one An hoflium duitatem capere.

Comparatîuum legale quomodo fît cum leges com* parantur utqui auxilium parentibusnon tulerit capi te plcdatur.ôCmas templum cereris fi ingreflus fue rît capîte puniatur. In templo cereris main' auxilium filiustulît.Petîtur ad poenam hîc enîm quaeritur per comparationem fecundumquam legem filius face* re debuerît.

Mixtuquemadmodu fit quando non ex uno genere materia compofita.efiîdécû 0Cfimplcxefi genus dC comparatîuum«Aut cum 60 rationale SC legale«

Simplex sc côparatîuu quéadmodum firf ut quidam prodîrîôîs accufabatufEx fili'isdus alter fortîter fedt. Alter deferuît.Petît pater de uiro fortîut abolîtîcncm ludich peteret.Ille icolumîtatem deferton's fratris op* lauît SC reo adfuit patrhAbfolutus paterabdicat filtu hic enim SC (impliciter quaeritur an contra uoluntatc patris praemiumeUlcucrltpeterc SCper ’comparatio* nem quid magis debueritoptare.

Mixtum exrational! SC legali qualiter fitfutqulprodi* tlonls damnatus fueritmaglfiratul detur cuHodlcn*

-dus SC trlcefimadle torqucatur:ut confclos dicat:SC adulteros liceat occideres

Proditionis igiturddnatusmaglftratul collega: fuo da tus eftcuftodicndusjlle cuiadulteriodepræhéfum

Uber Primus

occîdît.reus eRcófdenna.Hiceni K rationale eft ge nus in quo quæniur an hic cofeins fuerir.an illeadub ter de legale:in quo queritur an eu illi licuerit occidere qui torqueridebueratut confeios diceret, Hxc generacôtroueriîaçicur quadrimus/utiam for» mam amp;C facieftatuuni uideamus:0C imaginem diuifi onis.Hæc genera ubiinueniemusfem tcc« jJiHoxttkO

Oithec genera controuerüarû quid deinde nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;_

^“^‘^g^quot;“^ ^ appella f.^^Z^^i^. ’HjlvStur publicum fiuc commune:

Quot ifta funuquincp.Ethicu.Pateticum. Apodidlicu Diaporetieum.Modum.Q^uare no illis ut fuperiorb bus inngumfjquoniâ illa feptem ad imaginem ftaiu um pcrtincnr.Haccueroad formam elocutióis Q_ua# re publica appellantfiucc5ia:Q_uoniâ quodcûlt;ç fue rit ex illis fuperioribus feptem neceftè eft ut ex bis qn que aliquid in fe habeat.

Q_uod eft ethicu genusfin quo moralitas hoîum;id é 'mores holumconfidcrantur:ut funtcomœdiæ uerbi gratiaimerctrix ex tribus amatorib? aliumofculata c alio refiduum poculum dedit.Alium coronauit. con^ ' tenduntquem magis diligat«

Q^uod eftpathencu genusfin quo motus eft animiK juis quaedd amp;nbsp;impetus metistut funt tragœdiæ. Ver* bi gratiadndemnatos liberos liceat occidere. Tres fili

os lege indemnatorum inconfpetftu matris occidit Mater eodem gladio fe intcremit.Reuscft qui caufaf mortis pr^eftiterit

4

Fort«. Rheto.

Q_’J0£lefl apodiAicumfIn quo pugna quæŒîonum , ertutexcplî caufapegerc pfîcifccs reliquitapudamu# cum certam frumen' ntienfuratn.Illein fame duitaus duplo precio frumentum uendiditrReuerfus amicus contedir deluero,

Q_uoded diaporeticumtin quo dubitatio cd necquic q certi' afTertur.utcum duo fratres dididentes conto detet armis pater mtercefTic: uulncratus ed.inccrt? a qjo.qurrmtfitnaquo fit uulncratus.tun dicente accu fantdementiae.

Q^uod e mixtum:qui 'non exunognc compofitum cd utcd haecipa materia patrisuuInerati,Nam amp;nbsp;pathe ticaed m fratrumcongredîons.ôCdiapurcn'con edin dubitatione patris,

H ccgencra pprerqu^confideramusf pptcr modu aitionis Kgcn9 clocutiois,Vbiea inucnim^i'In pfo* nis K rebus.Nifipfonaamp; res miferanda fit eritethi* con.Si indignatAtrox.pathetico’fi argumens appro banda.Apoditdicon.fi no profereda.ied cum fumosa dubitatione fecum diaporeticon, ^^•g^Gpertis generibus cotróuerfia^ quid deinde ira nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;datus:quo confidit co

JïLsl^^trouerfia.Q^uomó una cogitatione tot res fi*'lt;* mul inucimusquoniâ bxc confidûtqux habet datu Genera datu uquot fut:duo;darióalc Qi. legalc.Quid einter ration aies datus ôClegales:qui ratióalesrei ali* cuius uel fa'di habent qurdionem.legales autélegis SC iuris continent difceptioncm.

Lilser Primai

Rationales flatusquot funt^Sccundu Hermagoran: quatfuor:Conie0iura:fi tiisiq4aIi'tas K tranflatio.fed tranOitionem tantudem acccpîmusIegalem.Cur ka: quoniam nulla trânano:i J eft præfcnptîo fine lege po.

teftetTe.

^92!^3£3H^ f^3tus quis cfl/cum i'd:quodab alio obi fekunabadu^ario pernegatur»

ComcdduM quot modI'sfirfScx.Aut defad-o cófiflk: Kde pfona non confiât:Aut cum de perfonacóflatf Sc non de fadlo.Autcu de urroeç nó cóflat.Autcu de fola uoïuntate fitquasrtio. Autcum de reipfaquxric Autcumcd Anticathegoria.Cum de faólo cóflat SC de perfona n5:quomodó fit/utcum abdicato fiho:q militabat n'noétus ê pater telo fib' ifm ociTusïRcus cfi lius parn'cïdn.Hïc enïde faólo c5flat;id eftoccifum edepatrem: fed de perfona no cóflat»qu ærkut enim an a filio fit oceffus»

Cum de perfona confiât SC defatdo non confiât quo* modo fit:Luxuriu filîu pater abdicauit. Abdicat? me dicmae fluduk.Poflca decumben patri 'dedit poculu: qd diceret fanitaii congruû.Pater in media potioc ait fe uenenu accepifTe.alius refiduum poculibibit:5C de cedit patcr:Rcuseft filius paricidii.hic de perfona c5 ftariquonia filius poculumdedit.fed de fadio non co* flat qualem enim dederit potionem utruuenenian fa nitatistincertum cft,

Gum de utrocç non eóftatquo fitfut luxuriofus pater non cóparauit. Reus c parricidii filius»hic enim non

Fortui rhctoj condatoccifumede patrem;óó fi cóHitencmccrtum ed an a hlio fu trucidatus»

Cum de uolûtate queritur quomodo fît utluxunofus adokkens in node a meretricis domo expulfustcao rcû ardente ante meretricis fores abiccit domus arût. Arguit eu ut redituattHic eni ÓCde perfona SC de fa do códat:fed tantu queritur qua id fecerit uolûtate, Cûdereipta queritur qualiter fitiquandorot^iTHOquot; outrialt;riideitde fubdatia quxdio ed:non de fado ahquo.i.cu quaeritur an aliquid fuerit1113 dequo quae dioed;non an aliquid iit fadu.ut repetebat acommi* litone fuo pecuniam tanquam credita.Negantem k debere occidit:fed ÔCfeinterfecit,Repetui pecuniam heredes interfedurisab hxredib? pernegatis.Illi co tradicuat. hiceni non de fado quedio eil: fed de eo an pecûiaâte fit crédita ulla.Q_uæc oHriKaTriy^ir id é mutua accufatioiided eu aliquifc uicem acculant utuir fortis habebat nouercam in matrimonio:SC ca*^ ptiuam babebattambiguis figm's obiit, Accufant fe inuicem ueneficii nouerca SC captiua«

Imtiuus dat?quis ed:cum id quod obiicitur, non hoc ede cotendimus.Oidinitio quot mo lis fit:quinque:Aut cum fimplex ed qua: ana kenadieatid c refellens diciif, Aut cu duplex adioc due comparatiua.qua: ationdica dicitur.Aut cum du plex qaasdio ed fine coniunda.Aut cum ex partibus didinimus.Autcum ed Antithetica,

Qua: edCmplex didinitiotcumunam rem fimpliciter

Liber primus

diffmimusîut naufragia ad publicanospcrtîncât.Cu i'ufdam naufragi corpus cumornamentis ad littusex pulfum harenaobrutu ed.Idpublicani erueruc. Rei funt fepulchrf uiolati. hicenim fimpliciter queritur quid fît molare fepulchrum,

Q^uæ ê duplex adlio fiuecoparanuaƒcum duas resdi uerfas diffiniunt lingantes.uerbi gratia,Sacrilegus ca pitc ple(ffaiur:fur quadruplu foluat«De templo quigt; darn pnuatam pecuniam luffulit:petiiur adpoenam qiaff facrllegus offert quadruploquad fur. Hic eni alter facnlegiu dicit effe cómiffumjóó hoc définit:AIlt;^ ter futuri Ôi comparatio quxn'tur.quld fit admiffum utrum (acnleglum an furtum.

Q_uæeft duplex quæftio flueconlundaƒ cu duas res quas prima pars definit cade aduerfarius impugnat utqai non inlciatus Gera enunclauerit:caplte plecta* tur.Non inldatur.facra uldit:in(omnls retulit ci qui fuerat iniciatus.llle ait Exciunt lacra.petitur ad ptnd amp;nbsp;contradicit . Hiccnim queriturquid flt iniciatum effe ÔCquld fit enunciare.

Q_ux eft ex partibus definitioƒcum unam rem multis partibus diffinimus:ut efiquioblidebanturab hofti buSiauxilia a finitimis conduxcrc:quu in itinere funt auxilia:receffere hoftesabobfidione.Petuntilli pacj’ tam mercedem hi uero contradicunt.Hic enim quae ritur quidficauxilium prxftaref Q_uod ex partibus diffinimustquod 0Cdccreuerunt.SC quodmifcruntjôC 2? hoftes recefferunti

Fûrtu.rhetô:

Q^uæêantubchca dcfin^iiof qua né tantu crFmm no gamustueçzcnâ cômodû'aIiquodaHcrîinus:utêccm médatâ fibi chlamyde ab ephebo defund-o eo i no/ numetismaioreeiu»pofuit.Accufatur a patre ephebi fepukhn uiobn.Hic dicit fepukhrum a fc no tantu no ede uiolatu : ue^zetiam ede 8 ^ornatum«

Vantasi quot fpecics diuiditVluridiciale: K ^cg3l^-Q_uare non in demodratiuû amp;nbsp;ddibc ratiuûf Q_uia demódratio amp;nbsp;deliberatio no mina funtdicédûquæ datibus dominant: Si. ideo no poiTunt qualitati feruirc:qa unacd ex citeris daub? luridicialis Facit datu an nó:Nó Cur:quia uim quam accipit qualitate non apudfe retinet fed faliis tradit; Q_uibus Abfolutæ Ôi affumptiuæ.

Adumptiua qualitas Facit datum:facit.quia uim quam accipit a iudiciali apud fe retinet.

Q_uotmodis fit abfoluta qualitas: duobus principals bus:Fadi qualitateamp; lurisrôcinatione.Fadiqualitas quæed:Cû odendimus fadû id quo arguimur non edè pernititiofum:amp; ideo naturaliiure ede cócedum utcodenato Milone Cicero exelamauit bonis ciuib? federn effe non poffe.Reused læfæ reipu.

Ïuris ratiocinatioquot modisficquattuor.Lege More Setda Arte.

Lege quemadmodum fit abfoluta qualitas: Indæmna tos liberos liceat occidere. Tres filios lege indemna/ tosoccidit. Reus ed uxoris malat tradiationis ♦ Hic enim fe dicit legefecide.

Liber primus

More quomodofîtfMosapud Scythasfuitut fexa/ genarüper ponté mitterent.Scytha Athenis fcxage nanu patrem per pontem dciecit.Rcus eftpamadu hic enim fe dicitgentis fuæ moræfecîfïe.

Seóta quéadmodû hti'Phûsdiïputauît în contione de bonomortIs:cûdM qui eum audiere laqueoultâ finie runt.Dnl coçtaccufantphûm damniillati« Hlç«n,dh cit fe fedta fua fecKTe ut hoc dlfputaret,

Artequemadmodum fîtf Pldor naufragia pinxit K publice propofultmcmo nauIgat.Rcus eft relpu, la:«» fæ.Et hic enlm neceffe ed fua fe arte defendat:qulpl^ (dores confucuerunt hulufmodlmulta pingere SC pu bllce proponere»

Aifumptlua qhtas faci't datufNo cur:quia ulm quam r accipit a lurldinali no apd fe retîet:fed aliïs tradIt,Q_uî busfReiatiohRemotióItCópéfationl: Veniae:

Relatiuus datusquéadmodû fittCu reus culparefert In cû pp que arguit. ut cd miles In acie cxclamaulti ulnclmur.occiiusêabImperatore. Reus fit Impera* tor læfæ rcipu.contra dicit,n.miUté peccafTe; amp;nbsp;Ideo occididebuldeq?hoc clamauerit, Remotluusquorao fitƒModIs fît duobus:cu aut Inp* foriam remonemus aut In re.ln pfonaquof Legatus intra.xxx.diem nauiget:Legatus no accepto a qdorc utaucomo nauigauit Intra,xxv.dic.Reusedmalegc* de legationis.Hic enlm remonetcrimen i quædoré aquo ulatlcum non accepit.

In rem qnemadmodûfutmiffus cad expugnâdâ ho* C

Fortu. rheto.

dium d'uitatetn.Inuenic illam lue laborare. Reduxit exercitum,Reus eft læfæ rcip.

In legem poftimus remouerc.poftimus.fed hoc idem accepimus quod eft cum in rem remouemus.

Copenfanuus ftatusquod modis fitf duobus. C urn autdelidho meritum comparamus.Aut cum maióri incomodo confultum efte contendimus;'

Delicfto meritum quemadmodum comparaturƒutmi lites ex acie ad muroscófugiebant.Imperator mutos diruituieftoriâ reportauit.Reus e læfæ Reipublicæ;

Maiori incommodo quomodo profpedum efte con« - tendimusf. Tyrannidis tempore fpeciofum filium amico commendauit « Vocauit ad fe patrem cius tyrannus dC tormentis expreftit ubi eflet filius.Sa* tellites mifit ad amicum' . Amicus puerum occidit: Amicum mater pueri caedis accufac. Adeft eipa-’ ter. Hic enim didli puerum maiori a fe pudoris in iuria liberatum,/

Venia omnis qualis eft:Aut purgatiua aut deprecati* ua.Purgatiua quot modis fit: quattuor: errore:cafu: neceiTitate: obliuione,

Errorequemadmodum fit: ut cxulem intra fines dc*ilt; prehenfumius fit occidere ex duobus geminis fratria busfimilibusalter exulabat:fratrem cius quidam tan quam cxulem occidit:Reuseft exdis.Hicenim fe di cit errore fecifle.

Cafu quomodofit:Dum ucnatur,haftam iferam mi** fit.in hominemicidit.eo uulnere petiit,reus fit caedis,

Liber Primus

quot;Hic enim dicit fehon uoluntatc:fed cafufeciffel 'Neceffitare quomodo finOratorcaptus ab hoHibus: laudes eorum feripHtuicentibus his.SCpublice recita uit,gratuito dimifluseft.adfuos reuerfusdæfærcipu blicae reus damnatur.Hic enim dicit tenonuolutate: fed necciTitate fecifTe,

Obliuionequemadmodum fir.Sacerdos omnibusca lendis factum non fecit.Petiturad poenam.Hic enim aliter defendi non poteft.nifimemoriaid fibi allega^«» uerit cxcidifle.

Deprecatiuauenia quemadmodum firj'cum nulla po ' teil elle defenlîo cuiliceatignofeere.fed eum tantum mododeprecamuf:quoniam negare non posumus non uoluntate fecifTe id propter quod arguimur/ Egocialis flatus quot modis fit pricipatib?du obusjn fcripto 0C extrafcriptu.In fcripto qd? modis fit/ tribus.Simplici .Coniutflo.Copa* ratiuo.Simplex quomodo fit.cum una lex limplex c ut ferturroqatio.uthonores uencant,

, Coniundlum qucmadmodum.curnduazlegcsuelplu res feruntur.utin æratii inopia ferturrogatio uthono res ueneant Knoua ucfligalia inftituantur.

Comparatiuusin fcripto quomodo fit.cum ita leges fe i runturut pro comparatione quærendum ûr.quæpo^ tius comprobanda uideat' ’ut in orarii îopia alios fert legem ut honores ueneantalius ut noua uedigalia in«» flituantur quaeritur quæpotior fît,'

C ii

Portu. Rheto.

Extrafcriptu quod modis fit; 'duobus. SimpliciÔi con paratiuo.SimpIex quot modis fitfquattuor: Inicdio ne qualitacum:parciculaiuns.quâtitate numeri: cura*^ caufæ redduntur mortis uoluntarix.

Iniedrionem qualitatu quidgræci uocât.îAi^oAimro lOrHTcoH.Q^uideRiniedlio qualitatu:cû qualitas qua litati fupernafeitur.

Inicótio qualitatum quot modis fitfquint^degejrogan one:Teftamento,pad:o:edidto uel præconio.

Lege quomodo fitfRapta raptoris mortem.Autindo natas nuptiasoptetiRapuit K profugit.dedit eam pa ter marito aliireuerfum raptorem uult pater produce re ad magiftratum.Ille contradicit.Q^uomodo hic fu pemafeitur qualitasqualitativ quoniam qua; antea ra pta eratthoc dic iam nupta cR»

Rogatione quemadmodu fitVVir fortis petit prxmii» um nuptias uxoris aliens.Accepit:ptimanode exani matam priori marito redididit:Cumapudillum ccua luiRetirepetiteam uir fortis.uiro forti contradicit pri* or maritus.quomodo hic fupernafeitur qualitas qua* litati.quoniamquam repetit quah uiuam reddidit qua f imortuam*

Teflamento quemadmodu fitV Decedens teRameto iuffit ut filia fuatutoris filio nuberet« Reddita tutela: tutoris filius petitea in matrimonium.IIla contradicit quo hic fupnafeiturqualitas qualitatiVqoonid iuifae tutoris filio nubcre.SCdle iam tutoris filius cRe deflir.’

Pado quo fitfPadusc daturum fe imattimoniu filia

Liber Primus

medico neâ ad (anitatem perducerecpduxîtad fanita' tem. Inter moras raptae ab alio;0i fecudum morem raptatu puella indotatas nuptias elegit.Petit medicus ex pado nuptias contradicit puella parer.

Edtdro ud praeconio quo fit:Cuius (eruus fugerat libel lo propofito uei ppraeconem nuncias dixit daturum' fe denarios mille ei qui ad fe feruu pduxilTet.f^uida perduxitrperdudlus in libertatemaffertuseft:K liber pnunciatus.Petit ille mille denarios: contradicit qdo minus fuerat.Q^uomo hic fupnafcitur qualitas quali tatiquoniam ille pro quo mille denarii promifiicrantî liber pionunciatusefl.

BArticula iuris quæ ê aliqua poftulatio c.Hæc fpccies q ? modis fit.tribus,Cum res pecunia ria e. Cti ius in pofteru fît.Cû de mo poenae agitur. Hi funt tituli controuerfiaw qui Katä tottAci trfow negocialem flatum oftendunt#

Res pecuaria quêadmodum é:Depofuit apudamicu certam frumeti menfuram:8C ait quâti emiffet eoab fentc.ille duplo uendidit præcio.Rcuerfo offert ei firn plam pecuniamjille exigit duplam»

lus iporterequemadmodum fit.cu ex præfenti indicio ius confhtui^.qd poflea fie obfemandû:ut corba^*' ximonubar.uelfî eâ noluerit imatrimoio ducere det .x.miliaJndicendifibi orbae proximusdedic.x.millia. Indicit illialias nuptias:dCc0tradicit.Ex hoc enimiudi cio incipiet inftitui ius.utrumuni orbae an omnibus. Htob noxius proximus,.

Fortuî theto3

De modîs poene eu quaerimus quo muemmusƒ Q^uî CAS mortis prædîterft capite puiatur'^raptor rapts det,x.minia.PuclIara csci patris duccrapuitJUeprs/ cipitioobiit.Petiturad pœnamtôC offert.x.milha.Hic enim quaeritur qua poena affici debear« nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;? j—Itulf cotrouerfiaçetq KcTamp;TOirAitrTOHnego Ratum effidunu Q^ui fût cum ttibu* appellâ^ * de îiufto fuppIicio.Cu abdicatio e Supræmn petitioeft. Deturexemplû quemadmodu tribuni ' appellcrur.Seru? meretrice dnam amar.uuk jUutribun? crucifigere.Appellat tribunus deiniuRo Q_uïd abdication Aicos nó hét SC abdicat fupplicio Gum praemiipetitióc quomodo fitmir fortis petit prae mium.RuRicus fortiter fecittpetit praemii nomine ne ones immolentur,

Vantitas nueri qua tertia fpém cc dixim?ne# gocialis extra fcriptu quemadmodum fir:Cû qtitas fine ulla copatione tradatmttyrânici da præmiû petatduos tyränos occidit.Petit duo præ* mia:ôi contradicitur.Hic cnî quærit p qtitatem fine ulla compationc tyrannilex illa una fuerit aut duae.

Q^uarta fpeciesextra fcripium negocialis Ratusquee cumcaufereddutur mortis uoluntariae:ut eunuch? amar:redditcaufas uoluntariae mortiss

Omparatiua fpecies extra fcriptu quotmois fit:quattuor.Cu diuinationercu qualitatu co* parationcteu qtitatumteu dua^ qualitatum.

QuseRdiuinationeu deidoneo accufatore quæRioé

Liber primus id eft eu duouelplures accufarioncfibrucndicét.ut e qui bibebatfillû Si uxore meretrice diligebat:uult fili US patrem accu fare dementia: uxor malx tradlanois Hicenimquæriturquis magis accufare debeat,' Q_ualitatum comparatio quXeft.Cum pfonæ compa iintur qui plus reipubli.præftiterit.petat premium, contendunt medicus 0C orator.

Q^uantitatucomparatio qux cft.quando fada com* parantur amp;nbsp;quæritur quantu hoc uel illud fit:

Vot modisfit qtitatu compatio^duobusicu autres coparanc autnücri.Kcs quêadmodu ÂÎ25^ copanlffut q plus reip. pftiterit:petat pmiu. Alter hoftes abobfidióe repulit. Alter hoftiû ciuitaté cxpit.Cótédut de prxmiWHic.n.res gcOxcoi^ co* parantur.Numeriquéadmodum eôparantunutî iu* dicio feptem indices fedcant:0C eorum fententia pro* bctur qpluresdixerinr.Reum très indices capite da« nandum indicaueruntduoexilio: duo abfoluerunti (Quaeritur quorum prior fententia fit trium indicum qui capite damnarunt. An quattuor qui non capite damnarunt.

Duarum qualitatum comparatioquxeftteu pfonæfi* mulamp; res comparanturtutc qplus reipublicx prx* ftiteritipetat præmiû.In ciuitatis (editione orator con cordiafecit in Senatu fuadendo. Philofophus apud populu contendunt de præmio. Hicenim amp;nbsp;pfonæ comparantur philofophi8C oratoris: 6€ facftaeo tum 3 5alter in (enatu fuascrit;alterad populum»

Fûftu.rhctoî

-----Egales datus quot funnfccuduHermagora quattuor« Scriptu Ôiuolûtas leges cotrarra:» _ ___^Ambiguitas ColledHo. Acciditad hos amp;tfâ

datioquætantû legalis edtSCdefinitio qua etiam lega lem accipimustfecundum.M, Tullium«

Trandatio quot modis fit,quattuor a pcrfona a re a tc pOrealoco;

Aperfona quotmodis fit:duobus.Rciamp; accufatoris: Q_ucadmodum profcribimusarc:utfi infamem ne/ gemus agere pode.Apfona cius q reus c:utfi ncgelt; mus podeaccufarcuiru fortem.A re quomodo prx* fcribimus:utfiliusaduerfus patrem nefit adio.nifi dementiæ.filius uult accufarc patrem affectataedomi nationis ille præferibit.

Atempore queadmodum prafcribirous:duplici mó fiaut olim cum agere potuide dicamus: nunc agere no pode.Aut fi nunc agere non poffe contendamus podea uero pode dicamus.

Olim potuide fed nûc non pode quéadmodu ut pu// pillus ne agat cum tutore pod accepta tutelam mfi in tra quinquénifi.Pupillus accepta tutela nomen mili/ tiæ dedit, Pod quinquennium dimiffus uult agere cum tutore.llle pradcribit.Tutorenim dicit olim illu agere potuide fed nunc non podc.

Q_ucmadmodu prxfcribimus cum aduerfanum po/ dea agcre pode nunc uero nópodccótendamus:Pu pillus no agat cu tutorejnifi pod accepta tutelam.

Pupillus amat mcretricem.Petit detutore.utcam fibi

Liber Prinus

IIIe præfcribît.Hic enim tutor didtenn no accepiffe tutclamiSCjdeo nondum agerepode«

Aloeo quéadmodû ptixfcnbimusfGuaduerfariunj dicimusalibiagere polle non ibiubi intenderit cau/ fam.Vtfi dicamus no Romsefed m protunda eum agere pode.Non apud praetorem fed apud cofulc. Amodo non prxfenbimus ficutapud.M.Ciceroncm habemus fed Ide accepimus modu ^ rem* Q^uodintereftinterpraefcnpnonc 5C tradationc/ qd* praefcripuo excludit aólionê.Traflatio aut differt, Tradatio quot modisfitfduobus pridpalibus p quali tateut fupra £ lt;pquantitate utfi dicamus non poted aduerfustotrAtq^idtot fcbus utilitatis Ôi podea.

Præferiptioni quotmodis occurrimus: qttuor: rajja** YƒcKpuoMTnrö^aYƒ»«pH dfininoeduris ratioeîatioe ®“*®’“’jCripti amp;nbsp;uoluptatis flatus quot modis fît: duobus.Cu aut prima pars feripto nitié’: fc^ eunda uoluntatc contendit aut cum utraque pars amiffo feripto fola uoluntate contendit, lt;nbsp;Cum prima pars feripto nititunfeeuda uoluntate que admodû fittut Peregrinus fi murosafccnderit:capitc plelt;ffatur:Peregrinus muros afeédinhodespuliauit: petitur ad pcenâ.Gontradicit utraq; pars, Omiffo feripto quéadmodu fola uoluntate contendit: ut decedescauil tedamentomt uxor fua dece millia ' acciperetfi alii non nuberet. Poft annu peperit. Re* petutab ea heredesdeeémiliaulla cotradicit« Hic.ni

Fortu. rheto.

utraque pars de tcflatoris uoluntate contendit«

'’1^^ ^^^^ cotrariaequot modisfiûtf duobus: Gû ^‘wsïcgcs côtranætradâf ex fingulis ptib? J^L^^^aut cû una lex duplex cfbôicius fibi lingulas ptes aduerfani ucJicât.Q_uare hûc modû no recipi*' mus qmnuUa hic iuns ccóparatto:fed fola pmioru petitîo:qux ad negocialéptiet ftatû:00 qatûc c RatuS legu côtranaçztcû altéra lex neceffe é pereat, Mbiguitas quot modis fit ƒ quînlt;j^:p difcreiu ^’fîucpîdîfcretûmô obfcuro p homonymiâ: ___per dîftîndtîoné:pabûdantia.y defiaénam, ?er dîfcretû K îndifcretû quéadmodû htf ut merctngt; ces fiâciUas habuerit pubiicæfmt. Meretrices habet ancillas.Q_uaefl:io eft quae debeat publicari merctri* ces:an ancillae earum: an utræq^.

Per homonymiaquomodo fît utlegauit teftamêto di* feu fuo aico.hæres offert uas uitreu illc petit argétcu Per diftinffioné quomofut quidaduos amicos habe* battalteçznomine Milefîum: alterum Ledum:tefta* mento ita cauit.Amicus meus hares efto Milefi.Có tendunt de hereditate Icfîus AC milefius.

Per abudantia quemadmodû ut meretrix aurata uefte ne utatur:fiufa fuerit publicetur. Meretrix aurea ue* ftcuafa eft. Q_uaeftio eft quæ debeat publicari ipfa an ueftis eius. Q^uomodohic pcrabundantiâ fît am biguitasfquoniam fi tollas ne utatur ita legem ponas Meretrix aurata uefte fiufa fuerit publicetur.icipiet

. publicatio ad meretrices pertinere.

Liber Primus Perdefîcicriam quomodo^Teliameto itacaui't abh« rede meo dari uolo amico meo deccuafa argeu.quæ clegcrit.Q_uæftioeft quis debeateligere.

ColledViuus datus quiseft^cû ex feripto eoiligim? id bd feriptu noedtutpinde ecdoceaus ac fi feriptuect Hn Ollctdio quot modis fit:quiD(^:afimilhacofe quetia:a contrariota maiore ad minus a mino re ad maius.

Afi mill queadmodfitTeftamto ita cauii:ut q patrepu1 fauerit:manuspdat:Matrc pulfauit;peiiturad poena; Acofequentiqueadmodum;Adulteros deprehenfosIi cearcaicarc.In adulterio depræhenfus cu excieat? ef fct:0Cperdudtuscetpoftea a parafito fuo in adultérin maritus cu eos inucniiTet parafitum exexcauitTara* fitusde eo repetit talioné.cótradicitmant?.Hic.n.cül letdio fithuiufmói:qm maritusdicit eófequens ecut eius oculi erueretur quomidro adulterii! é comiiTu« A cótrario qöo:defertorcapite pletdatur.defertor qda fortiterfecit:uult peterepræmium:ÔC cotradicitur; Amaiori ad minus quo:Exule intra fines deprehéfum liceat occidere.quidaexulem intra finesdeprehéfum uerberauit.se accufaturq ?contra leges fecerit.

A minori ad maius quomo.Q^ui comilitonem in acie ^texerit petat prxmiumamperatorcm protexit.uult petere præmium.ôC contradicitur.

Definito legalis queadmoduficcu petitiocx legcdfcc densuerbisc definieda.i.cu uerbu i Icgepoitu definii utefi qui nauim periculo pofita rexerit: eiusfit nauis

D ii

Fort«. Rheto*

eu onere Si g nauê reliqueritis nauim amp;nbsp;onus amittit Gubernator ÔC mercatornaufragiu paiTi fût.Orta te pedate gubernator in fehaphâ trâfiîiit:ÔC funib?quo ad potuitnauiopitulat? c.Mercator in clauum iiicu* buitneepotuit moritNaufragusad gubernaculum re' dit.Sedata tcpedate per uenerut ad littus.Contcndut denaui ôionere.Q^uemadmodumeft bic definitioIe galisƒquoniaquæri^ quid fî naui regere amp;nbsp;quid reib quere:querbain lege polita petióis faciût qibonemî Tatusubi inuéitur î eo g ^bam^taut in eo ex quo q)bam?.Secudu theodoç ^ i eo ex quo pbamus fecundû hermagorâaûtôi plurios m eo quod ^bamus.Nâ ex quo ^banius. argumétu continet:ÔCnon pot uideri in eo eé datus quâdo noid fubferiptu c: fed in id quod pbandû ed.Vtcum eaux faépMiIóe.Ndqdibi q^bat flatio é.PxIodi? meruit occidi.Ex quo ätqibäus cóietdura êJnfidiasmJecerat Cum plures datusinuencrimus quo eligimus pricipa lemfPrimo quaeremus quis cuius fit in locisdiuifióis Na qui alteri in fe habueritis erit principalis. Q_ui ue roin locis diuifióis fuerit alterius qualimebro^ eiusc iudicadu.Q^ui in locis fuerit alteriusipfe quoc^praece ptis fuis.i.locis fuis diuidetur, Nófempertfedquâdo uim habuerit incidentis,

Q^uieincidens datusfg confirmât principale; Incides locis fuis fempimpletunfempquoniâ necefie e imple rieu q feruit öiopaturiSCmres fuas tradit pricipali« Si neuter in alteriuslocisfuerit:quid faciemus^guxre/i«

Liber Primus mus quid euîq;fermatinam qui feruîeritns entincides Q_ut uero dominabiturlis ent principalis«

Si neuter alcen' feruierinquem iudicabimus principals utrunque«

Huiufmodi côtrouerfia quid uocatVCóplexiua.Cur itaiquoniam duos in fe uel plures ampleétitur datus# Has aut:id eft complexiuas quemadmodu diuidem?; finito uno ftatu ad ahu ueniemus.ita tarnen utquxra musique primo tratftemus.id eft eu unde incipitquae ftio;boc ê unde nafcitur origo litisiôêqui maioreinfe côtinec pugnaiaut eum q ad afteâus ptinet.iuxta epi logos tratftamus^q? fi pugnainuidiofa fueritaut pieu lofa eu ftatum in primo traiftabimusiquiptinetad af»» fetius.Meliusm.lenitis ac placatis in ptc nofträ iudb cibus uel in aduerfarios concitatis moralitate quadâf fympaihia ad pugnam fine inuidia defcendcm us, Omparatiuas maïerias quotmois diuidem?: ITribus.Aut eni perpetuaeft diuifio, Autpar tita.Autduplex,

Q_uaeeft perpetuafcum una pteomnib? fuis locis ex«» plicata ad alteram defcendimus

Ç^u;e eft partita ƒ quum lingulas queftioeç fingulis co paramus non cum locos diuifionis.

Q uado quo utcur genere diuifionisC'Cu fingulæ que ftioes pares fibi funtin compationettunc utemur du plici diuifióe.q? fiqueda fueritcotra nos quæftiôes pti to utemur genere diuifiôis.Ôi locis fingulis compabi mus.Curitafquomaibi poftumus qdcotra noseda

Fortui rhcto.’

teterohtereuel detegere.^fi lingulasqones finguUs copamus; amp;nbsp;ibialigd ptcrmiferim^ïid g ? nobisobeft manifertu mdebimur praetcnïïe*Q uodfi aliquis loc? cotra nos fuentxSCnópotuerimus uti eius cóparatióe perpetua utemur diuidóe in qua etiâ quofdam cótra rios nobis locos latenter pofTumus praeerite.

Diuifio ert femper eadcutriufq ^ partisfnó femper Na plerunque aliudalü expedit parti.Siquidemdiuifio p fua utilitate formanda ert» Q^uod rtatus ert femper utriu fep partisi 'SCipfe aliqua do diuerfuseft apud litigantes.

K^Gonfulti.Cbirii Fortunatiani artis rhetorica:.Scho icæ hber.i.explicit. Incipit Secundus,

Eperto ftatu quid confideramusftota ma* tetiâ per feptc cirûrtantias Cur nó rtati di*gt; uidimusfquoniâ priusuniuerfä cam cófu fe confyderarc debemus: tunc oia quas rep tafunccapitulatim quasrtionibus ordinare.

' Q_uot fuut circûrtâtiæffeptem.Perfona, Res# Caufa« Tcmpus.Locus materia, modus.

Perfonaquot modis confyderatusi'xxn. Ai/ Nominetur fapiens. Natione ut graecus;

Patria ut athenienfis.

Genere ut nobilis uel ignobilis

Dignitate utuir fortis:

Fortuna ut diues pauper:

Corpore ut ualidus longus.

Liber Secudus

Inditutioe ucleducadóe:ut quo fît mditutus eruditus. Moribus ut Frugiluxuriofus paciés ud impaciens.

Vidtu utfi prodigusaut bene frugi, (Quomodo rem fuam adminiftret, Q_ua confuetudine domeftica fît. Atfedione equorum armorum canumi Arte uel ftudio:ut medicus orator» Conditione utfcruus addidus.

Códitióe alia 6 liberos fpedtat utadoptiuusabdicatus. Habitu utnitido fordidoobfcuro

Vultu:utla:to triftig Inceflu utcito uel tardo. Oratione utgraui feditiofai Affectu ut lætitia ira.

Morbo debilitate.

|N re qdcôfyderamusf'Thefîn. Cofidera« 0^ “^ thematis multiformis e.in q uidebimus quot;^4^^ ^ qualis quasquafipublica colum cir ir^^^=ucuflantia^:ut an illa res heri poffît ab ullo hoieilla caillo tpe illo loco illo mo illa materia quisocs crcultaiix hoc mo fibiinuicc fint coniundlæ.

B Mnis caufa qlis cC Autipulfiua. ut ira odiu Aut raciodatiua utlucru hereditas. Impuili uâ græci qd uocât ojgt;6kthkh'H Ratiociatiuâ qd uocât.ÄoyKHN anlau.Ex hisquæcucj fueritqua lis e. Autefficiensquudicimus illa ratione prouoca* tuseft quod TroÎHTioMafOHgraeci uocant, Autadiu* uans quum dicimus etiam illa caufa acceffit , quod

Fûrtu.rhetoî

Äif^ jjêltrfKOM êtifîcv graeî sppdîâr.atjt ;pEitcs:!mó habui caufam no faciedîne admimicumeu hcredû tas pueniretquod KÄioufiKoMotiTiÖM graeî nucupât gi nihil hoçzîn câ inuenenmus gd afferéus: Âut ipm fadû cautam faacdi fuiffe dicemus. Autipfam pfo* nam talé fuper fuiffe monff rabimus

In ipfo fado quemadmodû caufam côfîffere dicemus ut dicamus in ipfo furto caufam fuiffe faciendi:quod trùNXtKTtKÔNaiTtoH uocamus*

Q_uid in pfona:ut fi {editionis alique arguamus dica*» musillum temper feditiofum fuiffe

Empusquod modiscofiderafpublicis:trib2 RMjtuturot pfentipterito Ex his quodeuepfue* bH^rit qbus modis iuenimus:Autnaturali ut dic node aut legitimoideftftatiuout feffonefafto Aut accidcti ut fame lue.Autcómuniut meffs uindemiæ Aut Angulari ut qnille togauirilé accapit quado ille duxit uxorem Aut ^prio:cû dânatuseffct:cûabdi* catuseét Autoportûitatequâ graciuoeât euroi^ jion rs’^ i Ocus ois qualis é:aut naturalis ut in mari in Hwcâpo Aut pofitiuus utîciuitate Po Ê^^ifitiuuquot modis cofideramus: odo Publi/ co ut theatro ftadio Priuato ut domouilla Sacro ut

tcplo adyto Refigiofo:ut maufolco fepulcho Infami ut lupanari Interuallo ut ^pe Lége (Qualitate utcon tra poft ante Q_uatitatc ut agufto fpaciofo Odus omnis qualis eft:Biparntus Clam aut pala Nam quacunque alia offerri poflut ad

Li'bcr Secundus

ißa reducunt utuiolcntcr. Impotenter . Audader. Q_uod enim ka fadiumcftid palam facium ede ma«» nifeflüc,Aut uero quodcapnofc infidiofe fraudulen ter dolofexlam fadium ede cognofci'mus;

Matena quibusmodis conddcratf SC hæc multiform* mïseft neun rem ede diximus»Vtfuite gladioIaqo ueneno dócætcris.Q uodeunepin themate fuentqui bus ex caulis collocatiiAut ut contrcuerdam faciat Aut ut augeatquedîones»

Podconfideradoncm thematisquid facicmus:contro ueniam diuidemus»

In diukioneqd cofilkobfetuandu ed: Vtpnmo loco ^ponamus præfcn'ptîuasqacdioes deide generales tue ad locos diukióis ucniamus qm arte tradun^»

Præfcnptionem femper in prima parte tradiabimus nó fempcr.Nam K aliquando Kin nouidîmam par tem didcrrcmustquod tune faciemus fiautres Indk uifa fuerit:autfufpedia perfonx»

Diuifióis uitia q fftGKÂert io^TrAéoNcttrTxtàtraTotfr Coiediura quot locis diuidiZ: dece, ira JetyJdçh pa* ragraphe.ocMtnrcc «yƒ dtp« antiparagraphe.nô ucti dmili quedione uolûtate facultate Ab initio ad finem dcn'uatióecaufae.VerkïmilidefcfióctEpi'ogicaqdióe: Semper omnibus his locisconiediurâ diuidemus: no femper.Nam ut non omne nomen omnibus litteris fcribittka non omnibuslocis ornnis materia diuidif quod ipfum fieri etiam in castens datibus fcire debe*« mus:cu accufator id quod negamus quiritaquo fit

Fortu. rheto.

adnudum quo greci uocant.cc^ik^ktih.'

Huicloco quot modisoccurrimusftnbus. Aut i'gno# ranti'a:fidicamus nefcio.Aut iïin ipfum aduerfarium rctorqucamus:utfi dicamus tufecidûAutfi in alium quemlibet:ut puta ille Fecit.

dffinitio quot locis diuidit :fex.Definitione Cülleóïióe,Q_uatitate. Cóparatioe.Con^* ledlura qlitate quae Fpcólatur. ludo, utili {j^lionedotepilogica quaedione.

Àb/oluta qualitasquot locis fitquinq;. Definitione fu mo adimum.Apartibus.Iuda uoluntate. Epilogica quædione.aliquando Si locis fcripti di uoluntatis:cu feriptum recipit quedionem.

Relatio quot modisdiuiditur:undecim:necfola relatio fed omnis fpeties adumptionis quibus a fummo ad imum abipfa adumpnonequae Fuerit fi relaiiuus a re latione fi' remotiuus a remotione.fi compenfatiuus a compenfatio fi uenialisa uenia.

Q_uid funt alii locita te Futationeadumptiois pcoiedu ra uelquantitate relationeremotioeta fine a collectio neta maiedate:a coparatione fadi amp;nbsp;adumptionis.. Cóietdura. Comuni qualitate.uel epilogica quedióe Omnes fpecies negocilalis datushiifde locisdiuidunt ediuerfis-Nam finguix habent fuos certos locos di.» uifionis.Negotialis fcripto cu lex: fertur uel rogatio quot locis diuiditur:tredccim.cum uerba fcripti ex*^ cutimusidecum quaerimus an obfcura fit lex uelro* gatio.An minus plena an dubia di anceps;

Libff Primus

Sequens locus quis entheum quaerimusan cotralegc ud decretu uel morem referatur amp;nbsp;liquid huius mo di fuerit.

Quidtemusfan hendia fit lex quam ferimus* Q_uartus.^an utilis fit uelluxta.(Quintus an necefTana Sextustan facilis fit in acipiendo Septimusfan pofli* bill's in facicdo.Odaiius an alia lege fatis caueatur id q:in hac noua fignifi'eatur, Nonus:an hoc alio mo/ do fieri pofTitiquod noua lege eópraehedif.Decimus quo animo quis legem ferat.Vndecimusfquo animo quis contradicat. Duodccimustconiedlura qua queri musqua caufa failum fituel fiat. Terciufdecim?:cu querim9 THNEKßatriH ideft eucnturum quid fit futu rum filex fuerit probata ud finó fuerit accepta;His femper locis lex diuiditur K rogatio.no nunquam SC locis fcriptfôCuoluntatis aut diffînitiui flatus aut cob-* Icdiui^I

Inieólio qualitatum quod locisdiuiditurƒSex a Sums'Ll» mo ad imum.Finc incideti.Q^ualitatc communi,Co* paratione qualitatum Continentia. Coniedura uel (Qualitate,’

Particula iuris quibus locis diuidit. hifdem quibus eu lex fert' ’uel rogatiojfiquädo ex aequo K bono pendo dl Non nunquam Klocis tränflatiuiflatus cumpræ feriptione petitio fummouetur.Aliquâdo fcripti amp;nbsp;uo luntatis eu petio ex lege defcendlt.Q^uod fi nihil hoçt fuerit hifdem locis materia diuidetur quibus iniedio qualitatis:

E ii

Fortu. Rheto.

(Quantitas numen' quod locis diulduurfquinc^ Q,^^ tiUie.Fme, Connnenua,Q_ualitate.Comcd:ura.

Cum caufx mom's uolumanæ rcddûtur quotlocts:fcx Legis intcrpretadóc. Ab initio ad finem.Definitione Tranfmotionel Coniedtura uel uoluntate,Q_uallrate uelepilogica quadlioe THtréKSacxscùO'' I'd eft euentus Diuinado quoi locisfquinc^.Remm uel formularu co paratione.Continennandelt cumquaerituran In ake«’ rlus pofiubnone alteriusquoeç poftulatlo contlnea* tuf.Temporisratione:ideftcum fignificatur altetum priorem ad caufam acceflilTe. Perfonarum compara tionctin quo fpeCtamus uteruerc uelit.ôC uter magis polTit.Voluntate uel coniedtura.

Q^ualltatum comparatlo:id eil perfonarum quot locis dluldlturdfex.Comparatlone honefli utilis neccffani Continentia clrcunftantla uoluntaiis uel conlcdlura: cûquxrimus feire quid fitfutui^ fi Ita fueritpnuclatu Q^uantlcatum comparatio quæ fitdln rebus.quot locis diuldirurq jattuor.Ao mitlo ad finem.l.rerum gefb^ comparai! jne contlnentla ctreunAanda conicCtura.

Quantitatum comparatio quxfitin numeris quotlogt; uantlratû compatione.i.nume

rl finx.Continentia. Gonledtura. Qualitate.

Duarum comparatio qualitatum id elf perfona^ ÔCre rum quot locis.fîtf lex.ab initio ad fine definltióe dua rum quantitatum.Comparatione. Continentia conic* dtura.qualltate.

Trandatiuus ftatusquotlocis diuUicVOclo’Propo *

LiberSecundus

fidone fcnptuH^ni jnymia uelHaonyniïa ddudVioc genens al fpeciem.Fmc incidendi.A fumo ad imum rraadidua quaîitate.ConieduraxCommuni quali» täte.

Coniedtura feripti SCuoluntads quot locis diuidit^no uem.propoiitione fcripti.Dedudtone generis adfpe ciem uoluncatis.Interpretanone.Antithedca quxftio» ne.Traoflatióe Tranfmotione.coniedfura qualitate. Voluntas legis quot modis confyderadfTribus.Vno cum legis feripto apparet eam femp non pofle ferua» ri:urqui parentes non aluerit uinctatur.Neque enim i fans aut debilis alere ponunt.Altero cum ex uerbis le gisintelligi poteft aliud uoluiffelatoremei^mtqui no tle cum ferro deprehéfus fuerit uinciatur.Cumma^» fa ferriinuentuseffuir:uultmagidrataseum alligare cacdis: Apparet enim latorem legisdetelo non de maf fa caucre uoluiffe.Tertio cu exemplo multarum lex« gum probamus præfentem quoque legem ita lentirej utnos defendimus,fîcut, M.Tullius fecit pro.M.lul lio SC pro.A.cccina.

Legescontraria: quot modis diuidunf i'fex.Iotcrprsx ratione»Scripto, Dcfinitione.Interpretanone legum» comparatioe perfonarum.compationequalitatum.

Leges quibus modis comparâturfCûquænmusutra fitantiquior:utra ad.Kempublicarn pertineat,utra ad res publicasjutraad dcos:utra fichonedior.iudior» magis necceffaria; utra de Ipecie cauea£;utar degt;x= genere.

Fortui rhctÓ3

Ambiguitas quot focis diui'di'tur:noucm:Pfopofîtione CIUSquod ex fcripto di'doue cxcipim? ad utilitate no ftrx patris.Voluntate:fine comparationcinterpreta tione‘compatione perfonarum uel rcçz:Ioci:xquitatis CoUcóliuus flatus quot locis diuidic'’’O0lo.Collectio/ nc:Q_uantitate:Comperati0c.Iodo. coicdiura iqua quo animo fecerit,Aut certe ubidabimus qualiepifo gicam quacftionc tho- eK-^atrcróótr.i. cuent^ quid fit futurû fi ita fuerit ^nunciatum utili honefio,Fpilogilt;’ ca quedione.in lococoniedfurx fieo bafis fuerit repta codé modo collocabitur an earn diffcremusfad epifo gicam quxfhonemdifferemus.Nâ hoc facit pierun* que quod folet Epilogica quaeftio.

Definitio legalis quot locis diuiditurfQuïdecim:Pro^ politione feripti.Deduiffione generis ad fpem Fine in cidenti.Colledionc.quatitate.comparationc continc tia.conicóVura.Tranflatione. tranfmorione Antithcti ca quællione:Iufto:Vtili,Honeflo:EpîIog ica qóne. fr De partibus orationis

Oft diuifam materiam quid confideremusƒ 3orationis.

Partes oratióis quot funtfQ^uattuor:Princi* piu Narratio: ^rgumcratio Perroratio Sut hæ folx* an funt K aliæ.Hæ KaratOTrAeicrTOMid e iuxta plu/

rimum Nam SC alias quida tradiderunt. Qua«fPro cdlcfin proparafceuen 2^ tlfoAoH id eft excelfu Heprf partitionem propofitioné uireÇaî (TIM fed Kiplarn argumentatióem

Liber Secudus

torum quæ Tr^oHyovVfcHaid cd pcedentia dicutur: Kreprehenfionem eorum quas ab aduerfario propos Quntur:qux awdu^a græci uocant.

CDe,Exordio,

Vemadmodum optime principia ducemus Si officia eorû diligentius côfidcrauerimus: Q_uæ funt ida.ut ludicem attentum facial/ mus 6€ beniuolmn amp;nbsp;docilem.

In quibus bæc obferuabimus.In figuris materiarum: quxgr^^i /(rgt;?HJui«Ta appellant. Q_uot funr iftasj' quinqj.^^iofocr.idefl honefta.aTrijziAo^ocr, Am* phidoxos.id eft anccps,Tra j’aÄ0f'o!r paradoxos. id eft admirabilis.aAo^ocr,auoxos,idefL humilis. 2tu«-Trct^ccKoAovj/HTocr^Difperacoluthetofudeobfcura» In eudoxo qualem ludicem faciemus f benruolum. Q_uidin amphidoxo ^ beniuolum«fed ica ut ab co. quod turpeeil ad id quod honcftum eft eum auocc* mus.In paradoxe qualem^beniuolum per inlinua* tionem.Q_uid in adoxof Attentum,Q_uid in difpa * racoluthetof Docilem^

Igurx cotrouerfix.id eft fchema.quibus mo dis inuenirurf Per fona SC Re,

Q_uid éifiuuatio . Subdolu pneipiu quo oc* irrepimus in animum iudicis Q_uo diftert exordiu a pricipio amp;nbsp;ifinuatioe. q? exordi urn genus eft,Principiu ÔC ifinuatio fpés funteius.

Ergo pricipium ab ifinuatione quo diftere.q» principi, urn fimplex cft.In finuatio aute fubdola dC occultior*

Fûrtu,rhetôî

Princip’a quod modis principalibus dicuntur.^duob9 a per fona amp;nbsp;a re.A per fona modis tribP.âut a noftra aut abaduerfanuaut indicis.

Q^uid a re:res multiformis eft q habetife SC ehcûct'Ïh sc accidentia»

Q_uid aliudin pricipiis obferuabimus uirtutes cow, Virtus qbus partibus coftat: (Qualitate SC quatitate: In qualitate.Q^uidobferuabimusmt amp;nbsp;de re fit.SC ^ read eft ut ca quæ nosadiuuantaugeamus.amp;ut ad* uerfs occurramus: Kut materia cópleóhamur:ÓC ut ita ab extremo principio ad narrationem defcenfus fubtilitcr fiat:SCnc iînt uitiofa principia,

^^ Rincipio^ uicia quot funnyii.quæ omni fut rationeuitädanQ^ux funtmulgare fiue gene ^X^ rale; Górnunc. Cdmutabilc. Longu. Sepa* ratu.Tranflatu.Contra præcepta contrarium, Prohemium contrarium an uitiofum cft:Contrarium non tantum progemium e(Tenondebct:ucrum om* nis pars orationis.

Sunt alia uicia prohemio^.Suntiquibus quidem non nunquti poflumusifed certa copellcnte ratione ideft cudefyderat caufa.Q^uæ funtina:ApoIogicó. Gno micon.Enthymematicon,Paradigmaticon,Schcma tifmenon: Ametaphoreticon.' nbsp;nbsp;nbsp;*v

In quantitate autem obferuandum eft ne (Ïntaut nimi um paucaautnimiumplura.

Q^uando paucioribus utendumeft ptincipiis;quando infinuatio non eft neccftatia.

Liber Secundus

Q^uando plun'mi'sfquando infinuanone fucn't uten^ dum fta tamen ne mmium plura fint. Cur kaf quo mam nombf confumenda orano efl. Q_uandoinfinuanone utcmurf cum anfmum ludias nobis infeftum fenfen'mus.Q^uibus modis hoc Kelli gemusf Tribus,Aut.n.cfl in ipfa caufa quædâ turpi tudo:autab iis qui ante dixeruntiam quiddâ auditori pfuafum uidélf.Auteo tepore locus dicendi datur eu iudices iam deffeffi funt audiendo. Proedefis, Q^uid eft Proedlcfisfcu ante narratione aliquid caufa docilitatisafferimus:utfecit Cicero pro Rofeio. Q^uideft proparafeeuef^fiue praeparatio fiuepraeflru ólio.Procatafceueeftqua nobis iudicem prépara lt;» mus.Cum aut quadam nobis obfunt. amp;nbsp;illis prius occurrendum efttut fecit Cicero pro Oppio contra. M.cottaeaudioritarem.Autcum quædam profuntK ea debemus utiliter fpargeret que nobis per totam adlionem prodefTe polTint.ut fecit Cicero pro Deio^’ tato rege.ubi oftenditqua fiduciaaduerfarii amp;nbsp;quid opinantes dictarum reum ad Cefarem deuocarunt.

ffDe narratione»

N narratione quid primouidendum c:An ^jCa uri debemus»Nam in plerifque narrai

=:==^^' 'Q_uaodo noneft narrandumƒ Cum aut caufæ obfunt res gæftae:autquâdo nihil profuntaut cumtotam narrationem confumptura oratio eft.

F

Fortu. theto*

Sioberuntres geftæquid faciemus/ qdiom'buscrut referuanJæ:00 per tota orationecôcidédæ ut Han tn lingulis occurramus quotlpfum in narrande facere ^ non pofTumus.C^uod fiquaedamobfint amp;nbsp;quaedam profint quae profuerit narrabimus: quaeuero obfue* rint eaquaeffionibus referuabimus.

Hoc genus narrationis quid uocatur/ Concifum» Q_uando nihil prodeRnarratio/cu quemadmodum aduerfa pars narrauit:ita 0Cnos narraturi fumus.

Q^uando totam orationem narratio confumit: cu res gedaeuicem obtinent argumento^z:uel eu caufae red duntur mortis uoIuntariac.Gfi fertur lexuel rogatio« Cum diuinatio.Cu qualitatfiuel qtitatum compara* tioed.In his enim res geda eapprobantcaufam,Item cum conietduraliter feciffe nos negamus,

Concifa etiam oratione tunc tantfiutemurquädo quae darn aduerfa funt nobis«immo amp;nbsp;cum fmgulæ res geda: maxima inuidiam continent:aduerfariorfi pof fumusoratione concideretur praepofitis fingulis re* busdatim exaggeratione utamur cur ita:utindigna* tionem iudicum non femel fed fæpius i rebus fingu* lis excitemus.ficuti fecit Marc? Gato de re floriana, (Quando non loco ponitur narratio quando non in ea parte orationis collocaturubirespodulat:dC fi qbuf darn rebusgrauioribus ante narratione prius fuerit relidendum utfecit Cicero pro milone.

Q^uando non quemadmodum caula podulat narra«* tutiCum autid quod aduerfarioproded dilucidat SC

Liber Primus ornateexponkumutid quod nosadi'uuat obfeure did tur K negligenter»

Narrarioomm's qualisefle debetf breuisut libentius audi'atur.Mamfefta utintdiigatur uerißmilis utpro/ bctur.

Narrationum quot funt generai'Q^uinquc. Diredum Conuerfum ♦ Conuinces, Solutum « Comparatiuu, Q_uando quo utamurgenere.Pro caufæ quahtate.Nâ cum aliquid approbandumcd diredVo utemur K con uinccnti.Q_uod eft conuinces genusfquo. ita utimur Ut non tam iudieem doceamus quam aduerfarium re uincamus.utCicero.fuifti igitur apud lecâ illa nocHe Catelina.Q uifi aliquid improbandum fueritfeouer fo utemur genere»Q^uatido comparatiuo utemurfft caufa rerumuel-perfonarum defyderauerir aliqua co parationem, Q_uid fi caufa hoc non exegerit/Solu// to utemur»

Species narrationis quot funt^ocfto.Na primaeft Dic gefisquæ narratio eft pricipaIiseft’K Antidiegefiscu aliquas res geftas extra caufa pofitas inducimus.qui/ iudicis’animum ad id quod caufa defiderst confirma/ mus.Eft K hypodiegefis.quandoqueftioem narra/» tiuo modo approbamus,Etcatadihegefis cu fola nar ratione materia contineturtqu«in his cotrouerfiis coi locatur in quibus tota oratio narratiua e»Eft S Cepidiz hegefis cum latius in quæftionibus uelante epilogos exequimur eas res geftas quas in narratioc breuiter attingamus»

F ii

Portu, Rheto,

Eft Ôi diafceuc qux res geftas no ta docet exaggerat Ornando ea utemurfflquado udppinvidiam i aduer fam ptem facicdam narrationem cocidemus,Autcu ipfa resita afpa eft:utamphficada potiusfit qdocéda Prohoemiara mericon potin aliqua naratioeponifpo* teft:fi aliquam relatione ludex eft prxparandus, Apoftrofas 6C profopopeias in^ natatione posumusfa cere; 'posumus fi aut elegantia fe uanetatis obtulerit. Aut utilitas adMonisexegert.Q^uid;'^phonefim pof fumusinterponere;'pollumus ut;plerunc^.M.tulliuf fecit:quasumidtias fi ta prohibere potuiffet g metue/ re folebauuiueret.SComniadenicjqua:in tota oratio* ne fill's locisponutur‘Nifi q ?hoc differ unttq: ioratio* ne ppetuum S iplenumfibi uendicant locutut excef fus.Patritio.EpilogusJn narratione autecum hcc fi* unt:ea breuiter attingamus.

Ante narrationem poteflpartitio induci:poteftjquado adinuidiam naratio fuerit concidenda.Autfi fueritio ganarratio:ut ad docilitateindicem praeparemusCa* thola narratio ois qualiseffe debetfprocatafeenosdd effuthabeat 1 fe quxfiionu femina.Ea fi litprxflruc

circumftatiasdiligcntius uiderimus.

V VfcAaiftinare ludice fenfenmustne utendo principi is magis eum ofïèndamus:dum illi moram facimus fed hxc in foro tantum, Q^uid in hisJcholafticis de^

LibcrSccunduä

clamationibus/minime^Non eni'm hic certifunt ludi ces;quorum animus perfpicipofTit maximecu ad au diendum fint uoluntariu

Q aid in narratione nouiffimo loco obferuabimus:ut ibi narratioem finiamusubieft initium quæftionum sc fubtiliter ad cas defcenfum faciamusme queftioes abrupte inchoemus,Port narratióem fernper induce mus cxcefium:queXis^crXoM Tree ƒcxctkeuhh graeci uocât:fi materia defiderauerit:id eft cum ea res eft in narratione,qux maximam in fe cotinet atrocitatem: Cur non igitur inter partes oratiois exceffus collocatur quoniam non eo tantum poft narrationem uti poflï* mus:fcd ubicuuqj rei atrrocitaspoftulat,

Exceffusubifumitur/excepté circuftantiis.fi nihilexa gerari poterit,Ante quæftioesquid faciendu eft Ana neofiiutemurqua nobis ad argumetatioem iudicem praeparemusad proheemiorum moduutfecit Cice# ro pro Q_uinto 0C pro Cecina.’

Ananeofis quomodo differtproheemio :quoJ prohoe mium in quacunque orationis patre poni poteft.Ana neofis autem no nifi poft narrationem ante queftióês Ananeofis a proparafceue quo differt.^, proparafceue ideftpræparatio.ipfam rem tratftat qua iudex eócilie-* tur.Ananeofis autem ad remaudiédam iudicem prat parat,non ipfa re:ut proparafceue:

ff De Partitióc.

p nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;Artitione fernper utemur: Nonne hoc no tai

caufae q oratoris effe uideatur:

Fortu.rhetoj

Q^uando ca utemur:cum caufa fuerituelcoiuodauel longa uel obfcura.

Partitionis genera quotluntf'Duo.Cum aut oftendit: quidcumaduerfario cóueniat Si quid in cotrouerßa reliquatur.quid uocamusper fe iundioneni.Aut eu easres e qb? erimusdiduri breuiter expoim/ ut cas animo teneat auditor:quod uocatur penumeratione: In ea partitione qua quid cóueniattK quid non conuc niât oftendimusxquid obferuabimPfutillud quod co uenit ad utilitatem noflram applicemus«

Q_uid in ea quae return diftributam continetcxpofino nem quid obferuabimus^ut in ea Gt breuitas: abfolu tio:paucitas«

Q_uid aliud in partitione obferuandum eftine in mul tas partes partiamur.Si ut ficcam inducamusno qua* fi certided quafi ita exiftimantes:utCiccro proScxto Rofeio.Tres funt reside quibus me dicere arbitror oportere.

Q_uid aliud obferuabimustut quod primoloco ^po* fuerimusprimo cxequamur.óCneÓatim partem pri cipalisparcitióisin partes alias diuidamus.fcd fuo lo coicu earn exequi ceperim9.ut Cicero de impio Gnlt;. Pompeii,’Hoc qd uoeamus.merieen digefm.

Semper ordinedißributionis in partitione fadum in ipfa exeufadone feruabimusfNon fempcr.Q^uâdo, ergo ordinem non feruabimus.quâdo no i multas p tes oratio fuerit diftributa.Nec enim metuendum eft ne iudicem mixtus caufa:ordo confundat«

Liber Secudus

Item cum id quodnobisaduerfumeßnomdtme poni mus in narrauone:ne ad cæiera iudexnosnon admit tat. In execunone aut id primo ponimus: ut purga nonem eiîungamusiôCneea quæ aduerfa funt has: proponamus:quod plerunc^m mericediegefî fit.

Q_uid aliud obferuabimus:nepoß partitioneinducdâ aliam partitionem iducamus principalédcd alicuius partis principalis. Et quidem co loco;cum ad earn ue nerimus in ipfa executionetquâuis ÔC principale alia partempoß partitionem imduótamiprincipalem no uiffimoloco ad ferre poßimusmelad elegamiam ua* rictatis ucl canfæ utilitate:idcß fi in propofitione ps aliqua inuidiofa {ucrit:amp; proponi nondcbcanóó no»» mflimo loco collocanda fit:ut a protetos impleatur: amp;nbsp;ne abßringiiudex ad plura uidcatur.

Omnis partitio qualiseßtaut noßra: quæ ÔC proegu menos dierefis dicióaut aduerfariitqoæ aMaYccKio dierefis nominatur,Aut communis:quae mid? pót dicitut Cicero de rege alexandrino.

Propofitio omnis:id eß protafis qualis c:Aut fimplex autconiunda.Coniunda qualiseßtAutnoßrarum quxßionum:aut aduerfariuaut utriuftj.

Pricipales tm qßiocs iungipoßunt an ôe incidentes» ^ De confirmatione pariter

K reprehenfione.

Oß partitionem quidconfyderabimus: Ar«« gumentationcm,

Q^uod dißert argumetatio ab argumctis; ^ argumta

Fûftvi.rheto:

ca funtquibuscaufa probatur. Argumentatio nero elocuti'o:qua argumenta ipfa uerbis. explicantur.

Argumentationem in quot partes,M.tul.diuifitfin du as.Confirmationem K repræhenfioncm,

Q_uotfunt genera Argumctorum:duo* Artificiale 03 inartificiale.

Artificiale quotlocis principalibus tradlaturtquattuor Ante rem.In rc.Circa rem. poft rem.

Ante rem quotloci funnfeptem.Aperfona.Are.Acau fa. A temporeiAlocoiAmodo,A materia de quibus plenein circunftantiis diximus.

In re quotlociTunt:duodecim.A toto.Apartc.A gene re.ab fpecie a differentia per feptem circunftantias» qui locus recipitin fe etiama maioread minus a mi^ nore ad maius a proprio a definitione a nemine multiplici appellatione ab initio a progreffione uel profedu aperfectione uel confumatione.

Circa rem quot locifunt:deccma fimili cuius fpecies funtquinc^.Exemplu. Similitudo. Fabula. Imago: Verifimile quoddeccemedia fumitur.Addunt qui;» darn 83 apologos utfuntxfopiFabulæ:

Q^ui fut alii circa rc loci:Diftimilia.Paria. Contraria p pofinonc 83 negatione airOTrƒverti ideftut aliquid quod figurat' ’cafibus quattuor qbus colligimus cox iucta 83 copulata ideftgenitiuo datiuo acto ablatiuo Abinter fe collidentibus p abitionem 83 amiffionem ideft E^iM 83 (Ttsphcthv,Amaior ad minus,Amiore ad maius^A pcedentiabeo quodfimulcuel a colunt

Liber Secundus

Aisuda confequcntibus.

Poft rem quot loci ' luntfduo.Ab cuentuîK a indicator A ludicato quibus locisargumentamurfCum aut om nium hominuiudicio nitimurtaut plurium: Auc opu morum.Aut eminentium ex histaut eorum quii una quaq: arte Si feientia uerfati funt eft: iudicatû amp;nbsp;rcligi ofum quod ad deos pertinet«

Hi foli funt loci argumentorum an Ôi alü ƒ Sur amp;nbsp;aid quos apud alios atq; alios auctores artiu inuenimus txiroTsiM Kaercop roci truyôêi «0p.i.a cóiundióe fiuc coiugatistqdquafiiuntftu eft perfonx qualitati.Vtit eu qui hoftilia fentiat bofte indicandum efte dicam? ut eu qui inimica confilia fuadctinimicu exiftimam?^ Q^ui funt aliilocis*Aqualitatcmtfi iracunde fecit : fine rónc fecit.Et a quätitate utfi feruis codé modo fatftu cft.EtacóiunóVis ideft airotHtrAtöipÊtrêüxr ut fa fees lidforcs toga ptexta fella curulis.!mperia prouin eix magfatuû ornamenta funtJte a partitione .i. citro tfim lt;ruÇuYtalt;rpcr omncs circunftantias cum par* timur aut ppfonasaut per tempora.Autextera.

His omnibus locis accufator tantum uiturfutiqi amp;nbsp;re us.Incoicifturali taniumodo ftatuimmoin omnibus quxin his argumentoru locisobferuabimus ut uarie his utamur in fingulis ftatibus.

,N attincialia argumcta iqsptes dioidunf, IHf^P” piudicia.Rumores.In tormeta ♦ In tabu

’^‘^niufiurandum.In teftes*

^^ojHxcqueadmodu tradabim?:queadmo*

Fortu. rheto.

dl ÔCartîfîd'ahatraôtâtur.qmex his lod's oïa appro* ba ntur. In argumentisquæ cauendaluntf Ne in aliq parte nobisnoccatme inter fe difcrcpentmeuulgaria fint: ne cum aduerfario communia fint.ne arte pettita aut fupra dignitatem caufæ:Aut infra dignitatem. Ab aduerfario propofîta argumenta quemadmodû re prehendimus^ Aut redarguendo.cura aut totum aut partem eius contra facere móflrabim?:aut repugna* do cum docemus falla fumpta ede pro ueris.uel fi ex hisque fumpta fût non efficieiufmodi coclufionem docemus.Autcompenfando fi contra argumentum quod aduerfum nosedaliud opponamus.

Peciesquedionum quod funtfodfo.gencra 'dis.fpccialis.pricipalis.icidens.uolutariatqua JgJproegumeno uocamus.Necedaria qua anet YKdtau dicimus,Accidens errartica fiuethetica. Omnisquxdioqualis cdfAutTr^oNyervxreHoo'quot; qa iiobis inducitur ut cofirmetur.Autin anaexaquaeab aduerfariis ut refellatur,

Njdraequaediones quot modis principalibus inducu turƒduobus.autlingulae feparatimaut pluurescon* iunedum.

In q taedioibusinducendis quid obferuandu cƒutea S uarie inducamus.Aut per fimplicé propolinone.Aut per praeparatione.Aut per figuras dianæas.qui locus multif formis cd.Nd pene tot funt ocaliones induce di quxdionesin hoc generequot funt figuro fentent tia^tAut per folutionc idedKcCTCt^iaAva^iHjKut p

Liber SecuduS

adicdlioncm idcft ctpo^ifrjiOH. Autp admonitione Aut per dißimulata propofitioné.aut per iftrudam propoiîtioné.Aut per partitam.Aut pet fimibtudmc fuperioris quæftionis. Aut pet fimilitüdincm (upc# noris refponfionis. Autper inucrfionem id eft cum primoearn quæftionem tractamus quæ fecunda eft de hinc primam.

(Quibus modis hypophoras inducimus^ lifdem fere quibus K noftra prohegumena.Non funt aliimodi in anthypophoris inducendiffuntjAut cum obfcu* re ponitur. Aut cum aduerfariis aliqd agendi caufa potius dixit qua probandi.Aut cump hypophoram gradumfaciamusnoftra: propofinois:Autcu aducr* farii proportionem in noftram partem conuertimus quam periftrophen uocamus.Aatcum fecunda pro pofita queftione primam tradiamus«

Hoc quandofaciemusfuei cum elcgâtiam uarietatis affedVamus.uei cum primaquæftio contra nos ualde facit K non eft in primo loco ponenda;

Hypophoras fempet inducimus: non femper.Nam elegans ratio eft earn aliquando diftimulareratiamen ita refpondere.quaü earn non fubtraxerimus* PofTumus poft refponßonem hypophoran inducere poftumus quandoinuidiofa propofitio eft amp;nbsp;fortior refponfio:ut in diuinatione uerrinarum.

In hypophorisquae cauenda funt;ne plene amp;copiofe ponantur : quod tarnen aliquando facimus dua^z bus ex caulis:Autirridendi aduerfarii gratia ft hoc G ii

Forui «Rhetor

augeatde quo nulla qftio cut ^ Cornelio tnaiedanst amfi Jilcrepas aliqdondafjut de regealexâdrio:

Q^uot raodisimminuimushypophorasf Tribus. Ad iedliane uerboçi Immutatione. Detradlione;

Q_uadiffert hypophora ab ätiphorafhypophora eft intentioaduerfæ partis.anthypbora refponfîo eiusi Q_uideft argumentationOratio ipfa qua exequimur argumentum quod probamus»

Q^uot funt genera argumentationum Duo. per Indu# (itionemquam eirtxyccyHH uoeât.ôC per Ratiocina# donem quam enthymema appellant,

Q^uid eftindudtiorquæ de rebus non dubiis captataf ienfionem eiuscum quo inftituta eft:

* In hoc genere quidobferuanduêmut illud quodindu# cimus piîmilitudiné eiufmodifît utabuduerfario ne cede fît concedirSC ne intelligat quo fpedtentitiæ pri# mxinduótióes.Curitatquomâaut induótiói noftrx non refpondebit:aut male refpondendo lógius inter# rogatione procedere non finer. K tarnen hoc extre# mumeft utaut taceataut concedat Aut neget.

Si negaueritquid faciemustoftcndendaeft firniUtudo earum return qux ante funtconceffæt

Q^uid fi concedettGócludcda Argumetatio c. Q_uid fi tacebit:Aut elicicda rnfioc:autqm taciturnitasimU ta^eófeftione peo ac ficóceftum fircócludemuSi Q_uid Ratiocinatio:qua aliquid,appprobamus:quod graeci enthymema uocant,

Q_uid differunt a feSyHogifmusphilofophoru St en#

LiberSccunduil

thymema Rhetoru.Syllogifmus habet alte proba* ti'onem.Enthymema ex proximo.Erquot: Syllogyf* museft plenusomnibus partibus probatïóisjEnthy* naenia non omnibus,

(^uæfuntpartes probationis;P fopofiu'o,Executîo eius concluûo,

Q_uid ed cpichcrcma:Execuno due approbatio pro** politionis aut afTumpnonis.

In cpicheremate polTumus inducere locoS comuncs; ôCexempla SC profopopeeias :poffuraus. Eft enim epîchcremalauer exeeutio«

Q_uotfunt genera enthymematum;quïnlt;^. Elcdicon gnomicon: didticon. paradignaaticon Jyllogifticon poteftuna argumentatio duobus enthymematuna generibus fieripote ft.

In epagoge enthymemate quid obferuandum eft: ut uaric his utamur:ÔC ea eommifeeamusdta tarnen ut enthymemate frequentius utamur,

Q,uid impiis enthymematibus obferuandum eft,ut his uarie utamurtumelendicisttum didicis SCcætcz ris ^qualitate generum dicendi 8Ccaufaçz: SCftatuu Seperfonarum tam agentium q indicantium. Ex crgalia:ideft elocutio enthymematum qualis efle debeturtuaria necfemperbrcuis:quam brachyenthi memauocamus:id eft correptum. Nec femper lata quam pro fenthymema dicimus: id eft longum, Inomniargumentatione:idefti omnibus quaftioni* bus qutdobferuandumeftiNon tatumutuarie eas

Fortu.rhetoi inducamusiucru etiâ ut fibiinuiccm cohæreât:amp; fint côcacenacæzneinteruulfa Si concifa uidcat oratio, Nouiflima qftio qhs effe debet:quæ autdcfccfum no* bis fubtilc faciatad epilogoS:autq ipfa fit cpilogica.

Epilogica quæftio fempcrcômunis cfl utriufqt partis an non:non,Q_uoniam adeflFeófum magis pertinet qadpugnamtÖCn^n eundem iudicis aifedum fern* per pars utraquedefyderat«

Ethypexærefin dixeras a quibufdam additaminter par tes orationis quaziHaeftiCu aliquid in aólióe fubtra himusquod tune faciemus non utiej cum contraria: nobis res geHæ fuerint quas aduerfarius proponit. Cæterû turn refidendæ funttfed cum id nobis pieu* lofum eft quod nee aduerfarius proponetueJignora tia uel periculo comuni turn fubtrahimus. ncc nos mouere debct:ft tacemusquaeftionem quam ncc ad» uerfarius opponit nec iudices fciunt;ut i ilia materia in quanouerca a piratis retêta équæ dupla bis pecu* niam obtulerit urpriuignû crucifigerent. Hic enim debet filius in abfione lubtrabere q? nouerca dupla pecuniam obtulicôc q ? a piratis retenta eft ut a patre redimatur. Neque id timendum eft praeteriretcum pater non proponat quod ignorat.

Anacephalxofis pseofonisdmmopars Epilogorum. Quot partes funt epilogorum: Tres. Enumeratio :id eft AnacephaIa:ofis.Indignatio:id eft Dinofis, Mife* ration'd eft tedfos fiue eleos.

InAnacephal«ofiqdobferuabimus:uteam uane in»

Liber SecuduS ducamus.Q_uâdo ea uternurfquâdoaut parutîôem facimus.Aui quando in multamquæHîones caufa^j celt ic.In hac quidem obkruâdum eft ut fuir nia quas que repetamusôCnonpanes pardumretexamus.

Hac podumus uci Scmalla parteoratonisfPeflumus ub'eurq^ ludids memoria retinendaelt.qd Lpimenf* mon uocamus.

Indignatioidefl dinofis unde futuitur Ex Iccis argumc toçz.Nâ his nontantû probamus:uc^ ena äugtmus. Conquetlio id eft miferanoquib^modis lunmur.qui bus 0^ indignatio ex locis argumentorum« Peroratione in fine tantumotatióis utemunlmmo ubi cuntç materia permiferittamp;plerôquu digrtßione prî cipiorumaut naratióisded amp;nbsp;quæfiionu nönunquä.» (^uid catholu:in cpilogis feruadum efl:ut breucs lint quoniam iudex commotusilfanm dimittendumiff ad fencentiatu ferendamteum aduerlano iralcuur; Ü in noflram mifericordiam prouucatus elf lachrymis. amp;nbsp;commotus Qatim debet ferre fentcntiam dum pro nobis mouetur.

Confulri Chirii Fortunatiani artis rhetoricasScho licasliber Secudus Explicit« Incipit.iihL.F.L«

Portu. RhetOi

ab aucumno.Cato ait autumm'tatemîKa perpetiendo *

Cicero perpcffionem.

jgenerat uerba.fed alit ac tuetur.

jQua: igitur fuma e exercüatioïs.i.^ partit? con[t4tf'quattuor,Q_uibusf ut grxca in launum có* ? uertasiut difficilia fcribas jieTaçpeteris facias,ut ex tempore affiidue dicas,hoc de uerborum copia, ç, nbsp;nbsp;nbsp;Onitas quemadmodum comparaturf'ut ma

b nbsp;nbsp;nbsp;la uitcmus:Ô£ optima appetamus.

Q_ua: lunt malafuulgaria.obfoleta,aliéna gc tilia,obfcura. Bona quæ funt que appetenda effe dicisf Splcdida an -tiqua.proprie trandata.

VuIgaria ergo quae funtƒ quibus utitur uulgus.i.ido* tffiifine ratióc atq? Icdtionc.Nä font quædâ uerba que quamuis obfoleta fint illis melius expediatur oratio ut M.Tul SC feracum ÓC ficem amp;nbsp;fcalas. dicere non turpe duxit.

Aliena nerbaquxfunt/quænon funt oratori accomo* data fed hydoricoaut poetæiutfi genitorem amp;nbsp;geni* tricem amp;nbsp;gnatum dicamus amp;nbsp;latorem amp;nbsp;altricem. Gentilia uerbaqux funt.qux propria funt quarumda gentium.fic Hifpanai non cubitum uocant.fed grae* co noie anconatSC galli facudos profacctis:amp; Roma* niuernacula plaiaiÓC neutra naulta mafculino gnere potius enutiattut hunc theatrum SChunc prodigium»

Obfcura quxiunttquxnimis prifea fut ôC a paucis eru*

'Libel Tertius ditidimis intdliguntuf.

Væ funtuerba fplendi3a:quæ natura fua n^ ■copulata facilius claritate fuâ p^^^oftendunnut quadriremigem quam in falo fludluantem reliquit;

Haec magnificentia atq; magnitudoeoibus locisaccó modatainó omnibus; Cur itaïquoniâ funtquaedam partes caufae perpetua: qua: uerba humilia defyde» rent.utlatet in fcalis tenebrofis cominus.Na aliquan do res atroces humilibus uerbisjnuidiam fua prafe* runt.utmultos ciuesromanos uirgis concidit.amp; pro duentio.poftnoótcm mortuus amp;nbsp;poflridie antcqlu ccfceret conbuftuseft.non ait concrematus.

Verba femperlongiora elle debent: non utique fem#gt; pcr.Nam aliquando amp;nbsp;breuia funt amp;nbsp;fplcndida«nam longioribus uerbis decora amp;nbsp;latior fit oratio uerum non fern per id affectandum eft.Verba enim freque tiusponenda funt longiora in fine elocutionis.utip^ fe me caufam campus pcnc docuit Lcontius„quid cu fententiam torquemusiuerbis breuioribuS finiemus Ut quod in tempore mali fuit obfitjôf quod in caufa boni fuit profit,

fingulis obferuabo:ut naturam eorum ^°*^° litteta» rum aut leuia autgrauia aut fplendida amp;nbsp;ple naalia cótra dura leuia fordida exilia de quibus facili us auribusindicariq oratione poteff tradi.

A qua i fyllaba magisincipicdu eff: A lóga:na uitâdæ H ii

Foftu. Rhetor ab autumno.Cato ait autumnîtatemiôCa perpetiendo Cicero perpefiTionem.

■^^3^ X^*^^*^^’® ucrbisquid prxQatfc^non quidc »i^n^Senerat uetbaJed aiit ac tuetur.

[■■iTnMiQ uæ Igitur fumaéexercnatióïs.i.qj partib/ conltarfquattuor.Q^uibusf utgraeca in latinum co* uertasiUt difFcilia fenbas KeTa«?ƒàcrip facias,ut ex tempore affidue dîcas.boede uerborum copia.

,tOnitas quemadmodum comparatur^ut ma b la uitemus:ôi optima appetamus.

Q_uæ lunt malafuulgaria.obfoleta,aliéna gc tilia,obfeura.

Bona qua: funt que appetenda effe dicisfSplédida an tiqua.proprie tranflata.

VuIgaria ergo qua: funtf quibus utitur uulgus.i. ido» 0ti fmcratióc atq^ledfione.Nd funt quædâ ucrba que quamuis obfoleta fint illis melius expediatur oratio ut M.Tul0C feracum SC licem 0C fcalas. dicere non turpe duxit.

Aliena nerba qua: funtƒquae non funt oratori accomo* data fed hyftoricoautpoeta::utfi genitorem amp;nbsp;geni* tricem amp;nbsp;enatum dicamus amp;nbsp;fatorem amp;nbsp;altricem.

Gentilia uerbaqua: funt.qux propria funt quarumda gentium.fic Hifpanai non cubitum uocant.fed grae* co noie ancona:06 galli facudos profacetistSC Roma* niucmacula plufiaidC neutra multa mafculino gnere potius enutiât:ut hunc theatrum 8C hunc prodigium»

Obfeura quxfunttquxnimis prifea fut ÔC a paucis era*

'Libel Tertius ditidinus I'ntclh'guntur.

Væfuntuerba fpîendidatquæ natura fua n^ udafunnquæ copulata facilius claritate fua odendunttut quadriremigem quam in falo fludtuanrem reliquit;

Hæc magnificentia atq;magnitudoéoibus locisaceo modata:nó omnibus; Cur ita:quoniâ funtquidam partes caufæ perpetua:quæ uerba humilia defyde* renr.ut latet in fcalis tenebrofiscominus.Nä aliquan do res atroces humilibus uerbisjnuidiam fuâ præfe* runt.utmultos ciues romanos uirgis concidit.SC pro cluentio.poft nodhem mortuusamp; poftridie ante^lu ccfceret conbuftus eft.non ait concrematus.

Verba fcmperlongiora elle debent: non utique fern*» per.Nam aliquando SC breuia funt SC fplcndida.nam longioribus uerbis decora SC latior fit oratio uerum non femper id affedandum eft.Verba enim freque tiusponenda funtlongiora in fine elocutionis.utip«» fe me caufam campus pene docuit Lcontius„quid cu (ententiam torquemusiucrbis breuioribuS finiemus ut quod in tempore mali fuit obfitjôC quod in caufa boni fuit profit.

fingulis obferuabo:ut naturam eorum KJRcofydercs.Sunt enim quadam fono littera* rum autleuia autgrauia aut fplendida 6C ple naalia cotra dura Icuia fordida exilia de quibus facili

os auribus indicariq oratione poteft tradi. Aqua 1 fyllaba magisincipicdu eft:Alogama uitâdæ

Fortu. Rhcto.

funt plurcsbrcucs amp;nbsp;plura monofyUaba

Q_uid hic abaci obferuabimusf'quæ uerbamagi's fona cia lint:ea potius collocem^ qua: lucibus euphonia ap ,pellat.id eft uocalia: ut procebb aliud fori lumen éab udlychnorum: cum potuiftetetia ftrutliusdicefeti/ am lucernarum

Antiqua uerba qua: maximeaffciftabo/qua: non adeo funtabobtatut fut in.xn.tabulis K faliari carmief NI i hæc fupra docuiec uitada propter obfcurbatem. Propria uerbaquæ partes oratibis magisdefiderat pri cipia «K narrationes,

Q uid graues ornatteqjfcntctix amp;nbsp;fublimesorationes lodYNam pleruncp propriis uerbis pulchre ^giaui ter explicantunqualia funtuehebanturin cHedoSCb« (ftores laureati antecedebant amp;nbsp;extera.

N elocutioc proprietas tatum uerborumca ptada eft anamp;fignificatioisMtaut fidida^ torem didum dicas.Flamiem proditu.Ve ftxuirgtnem captam,

TranOttione uerboç: quot cx caufis uumurfquattu* onQ^uibus/necefTitatis.decoris.brcuitatis intctibis« Etiam illainter trandationes ponimus.quxno uerbis fed noibustranflaiiimmutenturtut quum Atratinus Cclum pulchellumtiafonem appellar.SC Cicero do diam palatinam Medeam, d'’’^ obferuadum t^ utno le* fumatur Si qnlicentius uerbum aliqdtraf

^S^feremus.Ne010 praeceps abruptuc^ uidea^

Liber Tentai queadmodu uid ponem?/aliquo ucrecundiori admï nieulo fulciemus:ut inferam?: pene aut quodâmodo aut prope dixerîmiautaufim dicere Ôi cætera talia.

Q^uid aliud obferuabimus/utobfeuritaté uiteus.qua creat multitudo K continuatio rraflationum.Cur ita quoniaauditorpropria inte!ligit:de traOatis fufpica* tur.Simul Ä traOatu uerbum:fiinfrequentius pofi/ tu fuerit amp;nbsp;hefitatius dices iiignius fat^u ac notabile, K^^Vaealia in elocutioneobferuanda funt/ Vt ®“^ latina aperta ornata tSb^M^Latina quemadmodum/Duplici modo tram Ongula qcopulata.

In lingulis quidobferuabimus/neßne radóefint poiif ta eorumquæ agrammaticis t promptu arte tradun«» turaut fine auóloritate.aut fine le uitate,

Q_uid in copulatis/ne infequenter ac perturbate profe ranturuel generibusuel cafibuis uel perfonis:

Aperta quemadmodu erit elocutio/ fi utemuruerbis propriis ufitans:ficutin nummis:utdixi publica moe ta fignatis.Itéfiabftineamus ab ambiguitate freque*» tia tranflationum .uclaltc petitis tranilationib?:uel 15 gius tractis.uel nimis amputatis:amp;fere quxdc luci/lt;# da oratione præcepta fünf,

Omata elocutio quem admodu fit/cxrebusipfis Klo cis cómunibus SC generalib?cgrcffïonibus amp;nbsp;iniisp* pctualibus öó illuftnbus exêplisS C colatioibo Óiima« T nbsp;nbsp;ginibusóC fynonymis amp;nbsp;allocutionibus

Nelocutióeid qd aptu e quo feruabimusifi re

Foftu.rhetoî

rum qualitatemcotifideremus.Item perpetuae cratior tus partium quxq^eius perfonaru tempo^.

In reçzqualhate qd ^uidendu c(utru parua res agatur an magna priuata an publica ut ita ad géüsdocuuois ac comodemustenue puis moderatu mediocribus ■Votfunt genera pricipa (fublie magnis, lia orationisfidécharactei^ elocutiois/iria; TrotroTHtotr TTOioTHTötr c5gÄuK0THTült;r; uel TiÄiKoTrtjootr TTOcroTaTotr.quot funt genera TriataApoNiid é âplu fiue fublime isXMüMîidé te/ nue uel fubtilejMefo id c mediocre fiue moderatu. Adron uniformeefnó:Na eftaut adrojautquod é có» trariû tumidû amp;nbsp;iflatû.iç Xhon uniforme é, Nó, Nd aut eft feucrius:autfloridius,lfchno:quod é cótrariu aridum ac ficcu»TT£a-a):quod efteotrariûf tepidum ac diflblutu id eft uelut enerue,noiOTHToO'quot; quot funt general tria. Aƒä 'yyaTlK0M/\lKƒ i xiaTiKOMi joiiKToM. Sunt 0C alia TTOiOTHToor generadut quae uocari poiTunt publica fiue communia.

Q_uæ funt iftat jdotKjsoiuid eft longueƒ«Xv breue: jaecroNud eft medium.

Cur haec genera publica appellas:quia omnibus fupe rionbus feruunr.

esgAoKOTHTOO quot;nbsp;quot funt genera: TriatJuaK^o« ^oXuieeeroH,

^'ÏS^ ^ oratione perpetua aptum quibus obfer?«^ .i nabimusmodis:in duobustautin tota eloeu tioneraut in partibus.

LibcrTernus

Elocutiois fpeciesquo.funt.duæ Hngulorurn ucrboru SC cornundlorum.

Singuloç^ quæ ródt.utfplcndida fint no dura antiqua nô abolira propriaad exprimédû irâflata né improba Coiuela uerba quemadmodum fiût»figuris ideichen manbus ÔC compofmone.

Encra figuraurum quod funt.tria.Lcxcos, g nbsp;nbsp;Äoyov Aiacrpoiarr.

Quae eorum dilftrétia tftqJexcosi fingulis uerbis fiuntjó^ nudjgenu:qua inuno nomiepeffu* mus dicef Ao you ueroielocutióis eópofinóe q pluti b? mois fiunut7roAoTrTufO(r aynocfctfj^o^aa ht jgt;o quibus etiam fiue elocutione mutautribzaut ueiboçt ordineminuerterisreaedera tamen figura: præmaneat Verum utraque lexeos öi Aoyou non ita.

Pera figurarum quot funt.quic^: ut augeas: ut abiicias ut prob2exifiimeristut imparatus ut omes elocutionem.

Quid eft compolitio.quam ftruifturam uocamus. Queæfunt principales eius fpés:Cæfum.id eft coma. Membrumideft colon„Gircuius ideft periodos Strutfturæ qlitastnptita é.Aut.n.rotuuda c.i’uolubilis Aut plana.i.^currcns aut grauis.i.ftabilis acrefiftcns. His uitia quaeopponutur refiftetia.afpa amp;nbsp;cófragofa procurrennarHuxa uolubilia cótorta Si nimis rotata

Quot modis ftruimus quattuor,Quibus.conuerfio* ne uerborum adiclt;ftione:detra(ftione: immutatione»

Foftu.rhetoî

Va: îHruiflura obferuada funnut frcquétior Jfu rotunda qua plana. Ne hiulca fit uocaliu maxie longaßzcrcbra cocurfiée.Nr afpera duarum confonantiu conHidIu.Ne monofyllaba una plura lunganf.Nebreuia multa contînuenf.ne longa multa.ne ultima fyllaba prions uerbicadefît quæ ptP ma poftenorismeprima6^ ultima efficiat obfcœnitaté ne mulns exilibusucrbisautfyHabis uadis deformetur qratiome plurcs genitiui plurales iungamur.

Vandoutimur flruâura grauixG aut indi* Awg”^**®®^ aliqua autnimiamifcratio.

Qui ordoé cópofitionis:ut ante ponamus genera qua fpecies:Gómunia quam propria. Remota quam proxima leuiora uerba utnon nimis longe diffe ramus:utucrbis pixrunquein condufione quam no*« minibus utamur nifi melius cadant nomina K maiore uim habeant nouilTimc collocata. Itcmut caueamus ne ordo faciat ambiguitatem^

Vid aliud in druedura obferuaduefl:neduz diumoperis appareatne cédante orationem uerbismâibus cópleamus ne numerofa fint didbluta ne codemó drutduraefape utamur

^Nfingulis generibus dicendi qua drudura ^frequentius utendumed:In demodratiuo fî i^laudatio fit rotunda amp;nbsp;plana:fi uituperatio fit rotunda SCgraui.in ddiberatiuo plana SC grauiJn tu diciaii rotunda.

£ Vid î gcncrib?ofatiois:In tenuiplana In medio

Liber TettiuS

ctî rotunda amp;nbsp;plana.In an p’oroiuds 8fgrauu BVid 10 partibus orationibusƒ In prinnpiis rotunda amp;grauï. -

In narratione rotunda amp;nbsp;plana * In excedu rotunda amp;nbsp;graut•

In partitione rotunda amp;nbsp;plana per orationeomnem^ Q^uid in generibus argumentatioisfecsccYcoyHiideil indudione plana amp;nbsp;graui.

In enthymemate ideft ratiocinatione uarie prcutge* nus enthymematis fuerit»

In elendico rotuda.in didico plana.Tn gnomico graui In paradigmatico graui amp;nbsp;plana.In fyllogiftico totu Q_ux agentium perlonsqua ftrudura freque (da# tius uti debentforator eftomnibus pater. Senex tu« fticus.imperator SCquacuep cOgrauis perfona pla^ na SC graui: luuenis miles SC quxcun^ ed colorata perfona rotunda SC graui.

De Memoria,

Emoria qualiseftf Naturalis SC Artificialis iquæin feita mixtæfunt ut naturalisarte fer/ ÊöJuanda fit. Artificiofaiuuada fit natura, Cur ita:quoniam uttaque fine altera kuiseft.

In omnimemoria quod obferuandum eft:ut non tan/ turn ca Contineamus:uerum etiam cito precipiamus fenpta fola:immo SC cogitata.

Et quae funt ab aduerfa parte dida Temper co quo di difunt ordine reponemus:non femper fed oppor/ turn's locis difponere debemus.

Fortu« Rheto,

În memoria quid plun'mu ualeumenti's itcntio q? calt;ÿ dicimusquaff uideamus. Siqui'dcdum aha dicimus ahaquædiôlurî fumus puidearnus. Arte memoriae quis pn'musoffendi'turfSi'mom'des.Ex Simoidtsfaz dtode couiuioquid adfumi'musfiuuan' memona ff* gnatis animo fedîbus.Tune ad (cripta aci cogitata ah quid agni ad eius ffmilitudinem collocamus.

Htc exercitatione qui utebatur : Craneades: 5C Sce«* phus K Metrodorus,

Q^uæ melior Kffmpliciormconærocfut fflóglor foc ri't ofo ppartes difca^.Gur itafquoma dandi funtq* dam termini adcontextu ucrbo^.qui eft difficillimus cotinua SC crebra medi'tati'o:ptcsdeide fcipfas repetv’ tus ordo coiungat:0C his quae difficilius hæferint: ah«' quas opponemus notas. ’ ÔC eas fæpc repetamus: SC hifdemcænsedifcamus quibus fcnpffmus.

Q_uemadmodu edifeendû eft:uoce modica AC magi's murmureIta utfæpcnos tentemus an teneamur.

Q_uid uel maximememonam adiuuat:diuiffo 6C com poffti'o.nam memoriam uehementer ordo lferuat ff: cut accepimus de Simonidis conululo.

Q^ux e maxia pars mcorIæ:ExercItatIo AC labor.

Q_uemadmodu hanc exerceblmus.prlmopoematlb? dehinc orationibus : noulffime operibus durioribus fcrlpta font Iuris qualia.

Cur ea quæ nodtu meditamurzfadllus ac firmius tene mus.quoma nufq a uocaturIntentioiK poft iftacogi canonead ledfionc nlhll amplius alo cogItam9.0C fta

Liber Tertius hm capfmus quictcac fempad uerbu cdifcendum éi fi tempus permïnfcn't.Sm minus res I'pfas tenebimus de hinc bis uerba de tempore accommodabimus» Q_ui'd aliud in hac obferuabimusfne confuefeamus nobis ignofeeremamôc admonennöC cum dicas ad librum refpicere uiriofom eft. Si natura memoria durior fuerinaut no fufFragabitur tempus quid faciem non tcadomnia uerba alligabis. Namobliuio uniusuerbi autdeformem hæfuâtionc habettaut etiam filcntium indicit.

His generaliter amp;nbsp;naturaliter quid acciditƒdeledatio, Pronutiatio qbus modis conftar^uocc uultu geftu.

His quid accidir.cultus fine habitus«

Vox quibus conflat.natura amp;Cfeientia* In natura uocisquid obferuabo qualemocc habes. Ea quibusconftat.quantitate fiC qualitate.In uocis feio entia quid obferuabo.quem mea utaris.

Bonitas uocis quibus conftat.claritate firmitate fusui« täte ucneris continetia,Claram qua: res efficit, Ana^^ phonefis.Q uid firmam quid fuauem obferuantia ci bi K potus K ueneris continentia

Hxcomnia qua: res prxftat. natura quae augeturdili gentia,Q_ua:cft diligentia 0lt;cura uocis, triplexalendi 1 ii

Föftu. Rheto.

Mtn cuftodiendi' reftituendu

Vox quomodo aliturifî a lediuloftatim corpus deam bulando moueamus întra mille padustga fi quid ad* huc mfidetindigeftum parua exercitatione deducit* nam nimia extenuat ÔC fatigat»

Poil ambulationem quid faciendum eftƒflatim ad flu dia nosconfcramus:Ôi ptiufej fcribere incipiamus ut animus legendo calefcat. Legemus aliquic tacite uel cumtenuimurmure.tunc deinde (cribemusded non clara uoce ut quidam:

Poft illud quid faciendum eftfadcurani uocis nos traf feremus. Q_ua:efthæcƒut fedentes uerPpaucos pro nunciemus.

Q^uxratio eft elocutionis ea eft amp;nbsp;pronuciationis/ea Cur itafquoniam ut elocutio emendata effe debetîdi lucida ornata apraata S C pronutiatiojQ^uomodo erit cmendara.fiuicio careat.Q uid dilucidaturfonu uocis mediusi?t:nec grauidimusnec acutiffimus.

Q^uid onuta^urfit uirilis.Q_uid apta/utmonophoni* am uites.i. ut uaria utaris pronuntiatione.Idquemad modum faciam pro qualitate rerum.i. negocioç:

Rei obferuatio qualis eftfquadruplex.unai tota caufa ubifunt0C genera dicendi:altera in partib? orationis: tertiain feniibus: quarta in uerbis’Nam pro qlitate h irum omnium pronuntiatio effe debet: Huic diilribuconiquid accedit^ ut perfonarum etiam amp;nbsp;locorum SC temporum feruemusqualiratem:

Apee principia quemadmodu pronuntiabo^fiqualita

LibcrTerrius

tem figurarum.!.fehematu dihgeter infpexens.ab'ter enim caufa eudoxo 0C Amphidoxo ô C difpara cola«' theto pronuntiandum eft*

Q^uidnaranonemffi omnesfpccieseius eófydetaue* rimus«

Q_uïd partiuonemfexpedîte acßmpUdter.Q^md at/«* gumento mentionem^uarîe agiliter acriter pugnanter infianter.

Q_uid epilogusffipartes eiusperfpexeristquid fenfus fi locos quoquo comunes.Lenta SCgraui uoce.deind per graduspaulatim aicedamus aut extollamus.utq tum potfurgant.Tuncrurfus per eofde gradus eam paulatim reuoluerim9jdonec fine dano admurmur ufque perueniat.

In exercitatione ifia qui moduseH^ noampilius^ngc torum ucrfuum:quia plus uox laborat in ledioe qm uera adioeJi tamen angudia temporu tolleret resp nuciatis uoxquomocudodienda e quotiens declama dum fuerit fi ocupatioes permiferint aliquid ante prtgt; nunciabisut uocisitinea præmollies,Q_uod fi fuerit repete dicedum hoc idem côfequi poteris in ipfa mo dcratióe adionis ut in principiis uoxtua fubmidima — fit deinde paulatim fe intendat*

Q_uid in definendo obferuandumedfficut uitandum cdneuox in cÓclamorem fubitum erumpat:itaetia a clamore fubito concidat.

In cibo capiédo lut aliquaobferuâdaf fut ut domacho inferuias.Namfi melius prandioualet prandenda c

Fûfw.rEcto:

fæpius.non tarnen fempenfed cibo tenero amp;nbsp;exignot quem ccenctemposdiTTipet.incœnâdoauté nec mnl tisnec grauibusutendu eft.Q^uid mpotu frigidispo tionibus abdinebit: quia his iuruntur arterixtcabdis autem aperiunturNam peritias uox fluit»

Sileuiter uexata fuerit uox quid faciem^.uterc accriori bus cibiquibus fiquidobftatuoci Kobflrepit perru paturnam medici dormituris lafarinftilant:amp; exper*«» redVos iubent forbere aliquid aceti acris: Q^uidfluehementer frsda uoxfuerittquemadmodu eam reftituamus.fltiuteius itinera ficcent'’.Item am^ bulanoe multa ut humorad inferiora loca ex fuperio ribuseuoeeé’.ÔC uini amp;bflinctia;q,e uocilæfæ in fcflif Arnum q ?fî non poffum?utemur dulci ac diluto cib? quoc^leniflim^atterije ^dcH.Q^uod fi fimpicxfi nec multis medicamentis impedita»maxime gilcerica uté dum eftueifipoflis fuccieius modicum fub lingua habeto ad imaginem lenticuela euelpifli,

In fummaquidobferuabot ne operofam uocis tutela habeas ne ei nimiu indulgeas:^ tamen parcas ut 0C artarix ne defit humor nec fuperfit. Oportet enim illas non-humidasefTe fediubricas.intuearis inuedi uifintan defenfionales:defcriptian adfui an mini,* midtem fi figuram fchematum fpedfes.

Verbaquoeß qua in fe uim habcârcôfidcrabo:Vtitß. Na ut res ex féffbPcôftâcita amp;féfusuerbis explicäf Omnibus uerbis pronuntiationem accomodabo non fed neceflariis folum

Liber Tertius

Perfonaçz qualitatem quemadmodu fpedVab o: ut faas quid agas apud que pro quo , Aduerfusquê quibus praefcntibus:qbus oppugnantibus: qbusÊauentibus, In locis quid obferuabo:utfcias ubiagas,quid in rem/ poie ut uideas quando tibi fît promenda orario ne té* pons non competat qualitas;

Qua: de uultu præcepta funuprimo ut a perfonis co rum quorum res agitur affectus mutuetur.

In uultu qua: res plurimum ualent:oculi. Hos quem admodû cómouebimus:pro canfaitir qualitate amp;nbsp;fonarum SComnium illarum reazde quibus in præcp pris uocis plenius dixi.In uultu oculoi^ tantum perc fp3ctio neceïTaria cjmrao SCpaldebræ fcirc debes:* quemadmodumoueri debeant.Cur ita; Q_uoniam he uclutdefcruiens miniftenu præft ant oculis:

(Quid aliud obferuabo:fupcilia- Cur ita: quon iam his multum agitur.Natn amp;nbsp;oculos formant amp;nbsp;frótiimpe rat.His.n,unitus SCcotrahit* ÔC attollit' ’ÔC remittiû

Qualia catholu fupercilia eße debent. Nec immota nec nimium mobilia nec ulla inaequalitate diffidentia nec contra ea quae dicimus fidVa.

Quid aliud in uultu obferuabo:nenaribus quicqofte das.Cur ita:quoniam his non fere quicqnifiindecen ter offendi.

Quid aliud obferuabo.ne labris'quicqoftendasfimb liter ut naribus.

In fummauultus qualis effe debet; feuerus non race* ftus nec ftupens nec languidus,

Forto.rhctô:

De geftuqaæ praecepta funcut fci'as ged u uoef cope»» tere Kab dcbere:quonia geftus motu cotpis conftat in Hngulis mebn's corporis gd obfcruabo: ne a capite foluto geßu facias.SC utTcias quale id eile debet nee red'um SC ubi quemadmodü moueas,

Q_uid ceruix qlis effedebecôdipfa reda. Q^uid collu contrahafauttendatur.Q^uid mentu ne pedore fît affixu Q_uid humerime eoçi indecens alleuatioatcß contradio.Q_uid brachia:uteoç^ fit moderata proie* dio.Q_uid manustut has diligenter obferues:quoni am plurimos habentmotus.Has quemadmodü mo monebimus: proqualitate rerutid eft geneç^dicendi caufa^ partiu orationis, perfona^ fenfuum uerboat ficutetiam de uoce dixi:Q^ux alia de mâibus præce* pta funt:uteo ne proteudantur:quo Facies fpedac ni fi forte aüquîd execremur.

In pedibus quid obferuandu eft: ne prolato dextro fie mus.Nam cande manum ac pede proferre deforme efline nimium fintextenfi.quod no tatum deforme: iierum etiam obfcœnume, Q naede cultu præceptâ funcut fit fplendidus amp;nbsp;utrilis. Nam quarundam return leuiorquide cura c.notatur tame negligentia« Qucadmodu cingemusmec fubmiffe nee fuccinde Q,“'lt;1 iumbone:nc fluxe ncc abftride.Amidu femp obferuabimuS:dum incipimus tantumodo. Cæteçi procedéte aduiam pene ab initio narratióis minime poifumus.Sinus ab humero rede poteft Iabi:poteft in ipfoadu uelut fpontc.Namcum ad arguméta«aa

Li'bcf Tertius

locosuentum eft rencere a finiftro togam: amp;nbsp;dcHcere cumetiam fihæreatconuemh

Quæcatholu in adi'one obferuanda funtfNe pro/ nunciadoartem redolere uideatur:quodquidem nótâ turn inpronunciatione:uerum etiamm omni opere ui* tandum eftJicm ut quid nos magis deceat affectem? amp;nbsp;utnihilin nobis fit mutabile, Einit, -ti^v.LJ

CDeofficio oratoris incipit i^|RATORIS officiGeftppofita quæ^ ftione ciuiliduntaxat primumipfam i* telligere generalis an fpecialis;fimplex an coniuntftaex pluribus:abfoluta;an coparatiua.Deinde cum intellexerit. Inuenire in ea cogruetes partitionis locos amp;nbsp;hisnatu* rales feu mortales acomodare fnias.Exinde iudicared luetis repudiarc:quæ paru comodo occurrcrut tu his quæ iudicio cxamiaucrit dare ordié certû.Et.n.quâuis multa amp;nbsp;pertinentia inuenta fint:tamcn nifipro quali täte amp;nbsp;magnitudîe fua certis amp;nbsp;quafilegiptimis fedi/* bus collocentur:aut oberunt aut nó magnope ^ficict Subinde ordinationi rhetor explicationem reru com* modare debebit.quæduabus partibuscóftat flruólu ræ qualitatæ SCqtitate uerborum.Hæc omnia memo, ria fufeipi.quâ ^ plæriq: Græcorum K magifter. M. Tullius in primis oratori affirmant ncceflana hoc ut opinormodo.Venio nunc ad thefaurum reru oium memoriam:qu« nificuftosinuentis.ordinanfm rcb?

K

Portu.the/ adhibeaturJntclligim? omni'a ctîam fi præcIariHima fîntioratorc peritura.Memoriam pronuncîatîo feque tur:res ut Demôfthenî uîdetur iter oratoria officia uel prima uel fola qux coftatduobus.corporis motu K fo no uocis.Hxc fummati tetigiffe fan's fit:quæ funt ora»’ toris offîcn.Reliquum eff uidere quid fit finis.

ff De Fine.

Iniseftut opinorinomnib? rebus ad que eu da referunturjeuius caufa fiant reliqua oîa» A græcis TEÂojr dicir^qd' ctiâ fphi'ofûpho*

rum pcne oîum difputationibus omnibus qritur.ut quis fir finis bene uiuendiuirtusan uoluptas K estera Finem igitur oratoris officialialius atep alius alium at* quealium probaucrunt.Q^uibufdam enim uifum eff fummatim oratoris officii in bene dicendo effeiQui** bufdam in redfe dicendo.Q^uibufdam in nere dicedo Q_uibufdam in pcrfuadcdo perfiffcre.Q^uinefiam il* liqui bene autuerc dicere fine officii oratoris putaue runt:non abnuuttamen horumipforum finem effep fuaderejutfit finis oratoris officii bene dicere;bn dice* diperfuaderct.F^jautcm quaficxcofenfu omniuut finis oratoris offici fit perfuadere^ Hoc qa in caluni* arn uidebaturpoffe recidere.Non enim feper perfua* dee orator:Ncc fialiquando perfuadereno pnffitfacul tatem Si nomen oratoris amittit.addidit Hermagoras quo calumniam cffugcrct.6^ ita feriptu reliqui.Fine.tn eff^ratoris officii perfuaderc quatenus coditioreru perfnarumq?patitur,Alia fubindcexcodera uerbop

r

Liber TertiuS fuadendi calumVnafcitur inueta fane a Platone tradia ta multum in Gorgia^Scd poft hac multum impudc» tiusa qmbufdam.Thenicis obtredatoribus Herma* goræ frequentata. Negant quippe proprium finem efle oratorisoftien perfuadcrc: fed communem pene cum umuerfis.Nam 0Cmathematicos de his quæm hotîciâ ipn^ cecideratpfuadere,Et medios de his q in arte ipforum continentur perfuadere, opifices etiam amp;nbsp;tabernarios fabros:^ fi qui huiufmodi funt: pofte de eo q jagantcuiuis probabiliter perfuaderc quafi ra tionem faciant.Ergonon efte integrum finem qui fo# lam communitatem habeat careat proprietate efte ac turn perfuadendicómunem cum multis:amp; iccirco p* fuadcre nonefte proprium fine oratoris officii. Huic quoq; calumnia: Hermagoras percommode obftitit Dicit enim efte oratoris officium perfuaderc quate* nusjerum amp;nbsp;perfonarum conditio patitur dunraxat irpciuilibus quxftionibus. Nam medicorum SCphi* lofophoru: Kexterx huiufmodiqueftiones extra rex gulam ciuilequapoliticen grxei uocant collocantur.

^ De ciuilibus queftionibus.

PVntautem ciuilesquxftiones: quaç: pipe* l/fioin communeanimi coceptione poteft ____^cadere:quod gra:ciKoinoH emmoion uocat Ve^ut facilius itelligafquxfithxcipfa códitio qua demonftrantê efte uolumus:oïa qu/xunep huiufmót funt ut ca nefcif pudoris fir;óó q uel ignorâtes qfi fcia* K ii

Fortu..rheio»

mus tarnen eufimiilationepro nobïs Ferimus:quoticns in dubitationem ubcanturefficiunt ciuilem queftfo*' nem:quod dico huiufmodi cffiSide podere alicuius refquæratur:lî non uideans Icîre quod Iibraru fît non eft erubefcendum fîc de citeris huiufmodi rebus qs perfequilongu cft:Etideo quotienfeunque in dubita none uenerint licet faciant queftionc: tarnen ciuilem facere no poftunt^Atubiquæntuf fît ne aliquid luftu an iniuftum:honeftum an inhoneftumdaudandu an repraehendendum præmio afficiendum an fupplicio: Utile an iutile:S Cfîqua huiufmodi fut:nemo etia extra omnem arte Ôi fdentia collocatufno erubefcat fî ha:c nefeîre ui'deatur.Inde eft q ?omnespfuafum habeant: aut certe alus perfuadere no dubitat fe pofte cóci'pere animodfferimenlufti amp;nbsp;miufti honefti amp;nbsp;ihonefti cæ tero^quequæ fupradîximusiôC iccircoquædubitatio nes i'n huiufmodi rebus oriuntur ciuiles uocantur q» ftiones.quafî non propria: paucorum fed communes uniuerforum. Q_uæ cu ita ftnc memoquae commua ni animi conceptione perfpici poffuntqucfti'oes: quae RoiNHeMHOia dicitur duiles uocantur: amp;nbsp;hæ Cuntin quibus praeftare debebit orator*

![ ■De generibus ciuilium queftionum:

Vot funt primiamp; quafî generales ciuiliu q* ftionum modi:quoçz alter thefîs: Alter hy* pothefîsuocaf agra:cis.Nosucro priori no

mé nifî graecu dare no poftumus:nec poftcriori quidc quanq uideamur dedifte qppe côtrouerfîam dicimus

Liber Tertius

quod nomen tam îthefin qihypotefin poteft cadere. In utroque enim queflioideft controuerfia eft Porro hypothefeos fignificatio declaratur exipfo comporto nomine efte aliquidquod eft u7rOTHNöe(rïH id eft fub iHo genere quad fpocies.

^De differentia thefeos amp;nbsp;hypothefeoslt;

Hefis eft res quæadmittit rationale c^fidera tionem fine definitive pfonæ.hypothefis feu controuerfia eft uti proprio nomine utamur resquae admittat rationalem contentionem eu diffinio* tione perfonae. Melius autem declarabuntur exeplo; Xhaefiseftquaeftio huiufmodi.An nauigandû fit an philofophandd.Hypothefis eft quaeftio huiufmodi.’ An decerncndu duelli praemium.Nec defuntqui hic etiam Hermagora criminentur:ÔC Apollodorus in pri mistquinegat qeq aliud ede hypothefin q thefin: K nullius momentieffe difcrimen perfona9i:qq utrungt;igt; que hoc genus qftionis Hermagoras diftinxifte uidea« tur.Non minus entinfinitam amp;nbsp;indeterminatam effe

hypothefeos qthefeosquæftionc.Nam cum quæra^ tur fit nec ne animaduertendum in horeftem : non p fonam effe quæ faciatquæftionc fed Faeftum Ôi nihil i terefte an ita quæratur fie nec ne animaduertcdu i ma tricidâ,Q_uod fi ita eft : nihil inter hypothefinnhefin que diftare manifeftu eft:Ad hæc noftri primo omni um qualitatem perfonaç iquæftionum differentiam afferunt:quæipfis etiâ hypothefibus idefteontrouer* fiis fæpe (oient euenire:ut punita dC ipunica: honorata

Fortu..thcto»

amp; I'nhonorata eu quidam requirenda ui'deanfuf non tam ex return qualitate q quantitate pfonaßz: Deinde illo eti'am diftare hæc duo genera qftionû: q? I'n theft pfpedtfo fît alicuius rei qualis ficin hypothefi conten tio.Et quantû intereftinterinfpeÂioné K côtentioné tantu inter thefin amp;nbsp;hypothefin effe diferiminis. Deî de in ihefî quatimusqdoes opporteat facere:In hy* pothefî quid unû autalteç^ aut paulo plures cette diff nitum hominû modû.Etiam illa differentia acceditq» in theft quafî ignorâtes quatimus quid fitoprîmû fa«» ótu:ïn'hypothefiquafi fciés defendimus. Tu q? om;» nis thefis de futuroéhypothefis raro:quinimo nunq nifi de pteriro: aut etiä deeo qd’ iam agaf* facit qua ftionem,Nemo.n,nequc rcus:fieri poteft nifi fecerit aut fcciffe dicatur.neq: pramiu aut aliquid huiufmói peter nifi ia meritus fit autmcritucê fe cótêdat. Huic loco opponuttyrânidisôi pditióis reos:amp; ueneficiiï K parricidiinó perpetratuSó fiquaieundêmodu exeo gitare poffunt.In quo Audio criminâdi fallunf.Nam Kin co qpditionis reused non defututa re quatitur ideft deipfa ^ditione fed deco an fufcepetitcófilium

^ditiois quod utieppraceffit Si de tyrannide aquc an cogitarittyrânidé Ôi de paricidio no ppetrato amp;nbsp;de uc neficio. Ergo fempaut de prerito autde pfcntii hyppo theft nareien qdiodn theftcotra nuq nifi de futuro.q C^'^S’eu ira funt fatis éutriufq: declarata diuerfi««

t^-^^Vne qnquidcdifferentia generaliu Si fpc«»

Liber Tertius

cfaliuquæHiôu fan's diólu ê:fe parata^ tbefis ab hypo iheffutper ïde diflaret re ac noïetcofcquêsuideó’diccf gd fit qd hj^orhefin j', cótrouerfiam cfïici'at.Eft igi^ drcuftatia rc^^qua TT^jcrT.cccrMM hermagoras uolt;^ cat fine qu’la omnfnocótrourrfïa cnenon p5t.gd fît aut Pennals faciliuspartitióe q diffinitióe cius depræ hendipoteff.Sunt igif ptes circulantia: .i, pïnafcos feptemtqs Hermagoras mioria pirtafeos uocar»Theo dorus ÇTÔi^èVâîidcft elementa qdex coç: coniudfione i quæftiones fiatpind atqj ex coiüólionclitteraçz’noîa K uerba fieri uidem9,Scd fiue stóiXfitr fiue mioria re ólius dicut^ nos omiiTacótrouctfia nois qua: fint ipfa dicam9 Sunt igit'’hæc qsQ_uid.(Quando.Vbi.Cur. Q^ucadmodu.Q_uib9admïculis qsgræci ö^^oj?jJeer üocatHo^ oïum autplurimcf u rationalis eegregatio conflat queflionem.Sed nimia: finguloa: yiprictascx priméda c.Q^uis fîgnificâtiâ hetpfôæ fpeèfatduob? nióis ex noie K qlitate.Ex noïe hoc mó qsfCamillus. C,m3ri9.L fyllaba.Ex qlitatc qsf diues ófpaupimpa torpeatdefinitai noïb9ï finita in qualitatib9pfonaß:p fpeóVio.Q_n in appellatione nihil praeter nomen cadit: In qlitate ucro amp;nbsp;fortuna amp;nbsp;xtas’ßC condition difcipli na amp;nbsp;cxcra qua: funt ifinitanuero.Q uid fîgnificâtiâ habet rei qurfaefla ab aliquooei diófa uel cogita fieri dicicogitari;faólu iri ditflu iri cogitatu iriuidat bona nclhócfla udihóefla inflaueliiufta uelcótra neccf faria non parua ucl magna paß: ifitata udnoua.Q n: tenrporis fignificatioem habctjUelutintcfdiu acno^u

Foftu .rheto.

facro am'rrdigi'ofo dietöê'cx accidênbus.qnx intcrdu dant tempori fuam qualitatem.Velut in belli tepore An in pacis temporeen fcditione.an in ccncordia.î li* bertate.An in dominatione:0C fiqua in eundem modu cadere po (Tunt.Vbiloci fignificationem habet ueluti in ciuitate an extra.In facro loco an in profano,In mari an i terra.Cur fignificat caufam faciedi uel diccdi uel cog itandirem.utmea ferto opinio,ad conHituendam quacAionc in primis necefTana.Q ucadmcdum fign ficationem habet cxadlo.uel qd* fiat futurum nefitd monflratione ueluti clam palam per uim per dolu.6C fiqua fimilia in cundem modu caduni:quas nos admi nicula dicimus demonftrationcm habentcarum reru per quas fadfum ec aliquid dicatur \^teft laque? gla dius uenenum littereinter nuncius mandata fcruus. Confcius ficarius,Horurn articulorum.ut fupra dixi aut omnium.Aut plurimorum rationalis concurfus faciet ciuilcm quæftionem

U’De rationalibus quæfbonibus.'

An'onales quæftiones /ut.quas Hermago ^^^ AoyiKcTö uocat.Meliuscnî putat cas fie cognomiari q ucrbalcs:qa logicæ non ex uerbi.fed ex rationis fignificatione appellate funta technicis.i.artificib?.cum alioquin logos intcrdu ucr* bu iignificet.interduratione.Igitur rauoalis feu logi^* cequæftiôcs fiut modis quatruorjHæc.n. in illis qua:« réttur.An fiquid fit quale fit. An duci in iudicu debeat Vbi autem queritur an fit genus id quefliois Herma

LiberT cnlaSt

gotas lt;rtoS^alt;rïroHuocat: nos comedurâ pofïutnus dicere.Idc Theodorus TE^gt;iTHlt;rlt;rult;ric«r:ideftdefubgt; (lantia.Nlt;hîIenim fadtu uideripoteft quod no habuegt; ht fubftantiam:neqj futurum.quod non habiturum fît fubftann'am.Q_uidam hoc genus quaediois ex co q,^ ldquæhtur an fie uocaucrunt»Altera rationalis eft quas ftioquam Hermagoras finem uocat Theodorus Thct* ÄlOfHrotrud ede jppnetatc.Q^uidaqd fit. nonuHi de codé se altero,TÊj3iTOu TccvKaiTSj3OV, Tertiam ra^» nonalem queftionem uno nomine omnes qualitatem uocant;De quarta magna contentioed.quam fupra de inducendoludicio diximus.Plericpenim negat effe ea quandoid agant ne res poffit uenire m quæfti'oné,amp;m ter omnes Hermagoræ præcellitaudtoritas.qui amp;nbsp;quæ ftibncm putat SC împn'misneceffanam.ÔC agitariin fo romultum.amp; adhibendam etiam in ceteris quæfboni/ bus primo Qatirn congrelïu.ficaufæ conditio patiatur Nihil enim ftatuo tam interere eorum quibus iudiciu intenditur q declîarc iudicium:Porro I'pfam declinatio«» nem iudicii habere nonnullam iudiciifpecicm.Na fi ita res agerctur.utquotiens nollet aliquis caufam induci, effet hoc in ipfius poteftate nulla eiletquædio. nue eu femper exilant qui impediant.ipfa ilia contentioqua al ter in iudiciu uocatraltcr reçu fat.indicium fecit quflio» nem,Q_uod controuerfiæ genus Hermagoras Meta« lepfin appellat.noftrorum pauci reprchêdoné. Plcricp tranflationem uocauere.Vtrique fane ratione fccuti.q teprehenfionemdixere.co fcilicct'q cum maxime idu

Fortu.thcto;

caturîn îudîcîum caufa reprehendimur K quafi retra hitur.Q_uïtranflanoncm ^reus non omnino exclu»* dat axonem fed præfentem conditionem adiio excuz fet:autin aliud genus indien tranfferat: uel habitum .lamuclfuturum.

[ nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;CDcIcgaKbusquaeftionibus.

IBKWiVn: item aliæquediones quattuor,quas in Î^^^uentores nojaiKacr: nos l^ales appellat* y^^3'mus.In his nomina funt fcriptum góuolun»» tastquod iHi ^HTOH Köi ÄiäMOlaN appellant: qua nos contentionem ^ legum contrarium uocamus. Arnbi» guitas quam illiamphiboliam.CoHedlwqua iln^au^ ÄoyicrÄok^erum hec paulo poft diligentius trada* bimus^ita amp;fignificantiacuiufquc euidentius expri/ matur;amp; fpecies generibus addantur.Intérim mihiui* detur effe dicendum quibus omnis quæftio articulis Kquafi modis fubindeabftrida ad petfedam fpeci* cm fui perueniat.

fPQuid fît phafis:quidcataphaiist quid intentio:quid negatio flatus«

St aliud didu quod græci^dcsotBOcant: ^^id feindnur induas partes.Fteflcius altera ^£ ^pophafis : altera cataphafis. Non fufficit emm magnificentiam exprimere. Intentionem ucrbo fadam poffumus diceretid eflucrbu:quo crime itea*

LibcrT erilis.

ditur ucîuti pulfafipdidifti occidi'fti. Q^uod autem »Iff CTTO^a^iH nos abetiam criminis cius:quod per uerbu accu fator intendent ueluti non pulfaui non occidi non prodidi.Ex his duobusdidto uelrefpófo ucl intem'one amp;nbsp;negnioc media nafci'turquxflio:hoc modo.Intcno£ coccidifti.Negano no occidi'.Qu fliocan occideritif Sed utlam a cóic^rah' modo rccedamusutcntio eßt’ luria occidifti negatio no iniuria occidi; qflio an iniuria occiderit.Veh aliquo legali datu intetio cft:nó licebat tibi hoc facere per Icgem.C^uxftio cR an licuerit hoc facere per legem,Hanc quidam utufque adhuc dixiv mus quæftionem uocauere:quidam Ratum nominal* uerc:abeo uidelicctquodinea Si exordium quxRionis Si fumma coRRere.Primo enim quad eminus cu hic dicatur fadum eRe.Inde no elTe fadumjnulla pugna cRjfeJquad future pugnae meditatio.Deindecum p pius acccRum eR:6i quadad manus uentum.altcra?^«* tioni Si contentionimutua: media quæRio interucii^dt nec ne fadhi in ca uterque condRitiomifTo quod ante licebit unde et quaeRioni Ratus nomen impodrum eft* Hoc idem Theodorusks^öäom appellat tranflationc ulus uidelicet principale parte corpor!s;quod in hot etiam complexu duorum quæ utrique dióla’funt quin caput quoddam totius controuerdæ efficitur, Confcquens huic locus cRut perindetaut: magis etia neceffatiu5:quodemonRratur quid fît caufa quod con tincns quid de quo contenditur.

f nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;L iî

F ortu.thctoi

Caufamhermagoras Sinon uocatKVMtîkoM continens De quo contenditur kƒivoju-sKoy.

Eft igitur eau(a quæ nin preccflcritjcotrouerfia fieri n poteflquod dico taleeft.Abdicatur a patre filI'us.Con iroucrfia iccirco no eft:quia nulla cur abdicareturcd praecellit a patre.Denique addamus caufam:ÔC Had.

\ controuerfia efferta eft lurauit Fc non dudtumm uxo: remtabdicatur quod lurauit öitiom Knó fadtumeft «deft caufa cur abdicatinonem meretur.

Synechon uel cotines eft quod ad refutandum SC iflo ideft ad refellcdam caufa uidetur afferriVteft in hac. tnateria militâquiiurauerat fc deferturum imperator occidit SC reus fit cædis.Hic enî cuti dn écaufa iudiciï q?occidit Nequa enî fieret reus nifi occidiffet; Syne* chon eftideft continesid propterquod occidiftedixit quot;nbsp;quot;îufiura ndum fcilicet militis quo deferturû feeffeiura uerat. Hoc interdum fynccon Hermagorasa.contn Rensappe Hat abeo q ?omnis defeniio ab illo continea fur îterdu uero Sthom uocaïquafîcaufam caufæ.Na quemadmodum reatuscaufa eft quod milite occidit ha occidendi caufaq milcsdeferturum feeffe iurauifi Nunc quoniam feim?quid fitcaufa:quid côtinenstu deamus etiamqdfit de quo cotcnditur ideft quid fitlt; K^HÓxt.6N oM.Eft autc nihilaliud q exploratio cotine tistideft., truNXaôMTOcr.Quod dico tale.Eftenîin ea dem controuefia perfeuerandum puto quo fint lucidi ora quæ tardamus.

Aetion eft ÿ occidit militem hicimpatortSyneconeft:

Liber Ternus

quo reus m'tîtur.î. ratio propter qua occidiATe fedieet Eft autem q? miles iurauit fe deferturum.Cnnomeno eft examinatio huiusipfiusjquod ad defcnfionc reus attulic.In quo ita quacritf num alia caufa impatori fuc* rit cur occiderit militem.Ôê hæc prætaxatur.ut uideatf no quia iuraueritoccifus. fed alia quadâ uelfimultatis uelinuidiæ caufa.Poterit etiâ hoc modo articulusifte tradlari.An etia fiiurauerit,parum taméifta caufafue ritcur debuerit occidi^ôC tota pfpeólio tot? fyncheon tos.ideft cótinentisquod ad ociTiOHafferturi crinome# non uocatur.Euenit tamem non nuq utin una contro uerfia non femel action SCfynechon K crinomenó fed fepiusïpfaomnia p uices rcuoluta tracftenf.ut in hac cótrouerfia reus é ulyxcs Ixfx rei.q i procos occiderit. Hic enî Action eft q ? occiderit,Action ut1fynechon eos qui bóa lua de populab atunôCpudiciciæ uxoris ifidiabanf occidit.Crinomeno eft.Nunquid raméK fi hx res præccfterît. alia tamé caufa qua protexit oc cideritruel nun quid ne peftime quidem de fe meritos idemnatos debuerit occiderc.Deidc ad hoc erîomeno aliudfyncchô affert ulyxes‘q uod feiuffu Mineruæ iterueniffe Deinde hoc ipfû fynechon fit Crinomeno quod quxriturutrumnepropter iuffum Mineruæ oc ciderit.K utrum in tali re Mineruæ quidé obtempera re debucrit.Eft autemætion proprius aceufatoris loc? Syncchon deféforis.Crinomenon uirifque cómune

De thematibus quæ non confiftunt

Fortu.rheto.

Icendum fubinde puto quemadmodu Kqæ modiscótrouerfixafyHafa fîatttâôC fi ne dicî quidem controuerfias oporrettquxflatu non habent.fed pîafmata irationabiliadd efl longa, Eunt igiturAfyftaræ modis quattuor, Vnum cû aliquid dr eft ex circûflantfa. Q_ux autem uis fit circunftantix: fupra diximustid cftcum quæftiôibus aut eaufa autp fona:autlocus.aut aliquid eorum dceftquib? efficidr cunftantias diximus.Hoc autem genus afiftatæîfebo lafticam materia non poteft cadcre.Iccirco quia ne fin gi quidem poterit ullum Thema deficientecirconftan tia. In ucritate tamen nonnunquam cucnit.utaliquid horum dcfit:K per imprudéiiam adioris profligata ca ucniat ad iudicem:

Alter eft modus Afyftatx:quem kätcc i5'£óthtö ap pellant.Nos tamen finomenlatinum dare non poffiu* mus tarnen uim intelligcre debéus.Nam cum eadem utrinque dicuntur:K nulla re ne ptrua quidem difeer» nuntur:tum huiufmodi plegma propter xqualitatcm utriulque partis datum amplificatur uicini adolefcctu liqui uxoresfpeciofas habebatnotdu alterutrum fe ob uium habuerunt.accufant feinuicem adultcrii.Naqc quid altera pars dicat.00 altera dicat nccefle eft: ideue rifimile eft te adulteriumuoluiflc 'commirtere.qa ado«» lefceses.Tequoque uoluifteuerifimile eft:quia adolo fcens cs.Verifimilc e.quia fpeciofam uxorem habeos Tequoqueuerifimile.quia ôC ego fpeciofam uxore ha beo.Facultatc tibi uicinitas prxbuit.Et tibi eadem ui*

Libcr Tertius

cînitas præbuît facultatcm.Gur tu nodle î me/ Cur tu autemin memddifhVNihn ecquod diftingua^. amp;nbsp;ic, dreouter eoç z nue accufet alterum fc criminatur fiue fe purger defendi'teum quem criminariui'detur.

Tertiu eft Afiftata: genus qd græci NCröfTn^Jojiie* λtaN appeUannid eft eu reo nulla eft defenfio amp;nbsp;ut co^ orin radio non inuenitur. aut parum probabilis inuelt;lt; nirur color.Vnde etiam Démocrates pceptormeusfo litus erat dicere cas etiam controuerfiasiin quibus coi* lordiu quaerit^ ftatum no habere. Veru ille conftâtius nosucro fi afferatur aliquid ad defenfionê uel medio*’ criter probabilis admittimus.Sed fieuidenter confufa caufa:0C utoportet fecundum heteromerianddeft alte ram pastem cxplodemusîNonnunquâ incidunt quæ*» ram queftiones maxime in ueritate:quæ fuma accufa torimullam reo largiatur facultatem. Accedunt: ueru casnon controuerfias:fed communes locos dicimus: Q_uippein his non eftprobatio criminis: fed utin ex** preffum atque euidens facinus expreffio.

Q_uartuseft modus Afiftatæ:uel caliginofiftîmus adeout nonnunquam etiam dodlis hominibus foleat obrepere.Habet enim nonnullam fpeciem probabi» lis confiftentifcç materiæîea efthuiufmodiin qua in** dc^ ferendæ’fententiæ rationemexplorare non poteft: Hoc græci duo^on uoeât.Sed fubiieiamusexeplû. Pc tebat qs ab alio ufurâ:qfi pecuiæ creditam'Ilc accepifte fe pecunia cofitcbac'’;f; dpofitâ.Si iccircouelle fffituef forte fine ufura.pédéte iterea indicio lex d noms tabux

Fortu/thctó» lise allata,Repetit ille quali depolitam.llle retinet qua ( 1creditam.Non enlm'uldco quid fît hlc quod In fente/ tla ferendaludcx fîblpoŒtteû petitoridc iterdu credi* dllîea'nterdu depofuiue fe dlcat amp;nbsp;lHe alter interdum de pofîtam aecepllTe Interdum creditam.fiC neuterfua prl ore:feduterq5 alter alterius preterita fententia utatur« CDe Flguris controuerfîaru«

Ertlnere etiam no nihil ad rem uldeturfclrc fî Mamp;^äg'^’t'as controuerna^z:quibus Inulcem dllfe/ HUIitj3F.r^ut:quo magis In euldentl fît:qucadmodu quantu tradfêus.Sutigiï’ fehemataj.figuræ cótrouer* fîarum quattuor:Eudoxos;quod nos opiniones bonae cxutroq; bono polTumus dicere «ÂçiÂcûÇôcr opinio nis ex utroep bono ac malo confufe pofumusdlccrcPa radorofquodnos opinionis male polTumusdlccrcïta* êCfi 'quidam parumdiligenter grace loquentesparado xon pro hls quae funt bonaeopinionis accipiunt. Vnde uulgo etiam olymplonlcas amp;nbsp;exteros uldTorcs facro^e certaminumparadoxos uocantmagis confuetudlneq rationedudl.Nam ut opinorTrapa2LoÇolt;refî:quod c TreepöT MHAœ^oHild eft contra opinione boni. Denlep fleet allas uulgares fîgnifîcatlôes probare malimus hu* lus nominls:tamen hoc locomtmulia noua tarn athee* nids amp;nbsp;mathematicis g a philofophls cognominantur: accipere debemus non pro tarn folltoufu cofuetudlnls g pro conditionepraceptl.Q uarta eft fpês côtrouer* fîaeiq grace a2^ofocr dldfiquânos nôut uulgo ma la oplniols: fed nullius opinionis euldenter propofîtls:

LibcrT enms» îdeft humilem amp;fordidam:fcdhæc cxcplis liquebuf, rÄf'’ IVdoxos controuerfia huiufmodieft:in qua Ntam pcrfona qrescft honefta.Velut Scipio m'élis poenis petit præmiû ut fpedet ludos laurea coronatus^Etperfona honefta eft Scipionis: SC quod petitur non improbum;

F‘^^*‘” ^“® “^^ honeftatem per? ^^a'J®”® turpitudorei maculat:Velutfiidé Sei pio petat praemii nomine mortem Tyberii AfellitNam petitoris perfonahonefta eft.Q^uod autc petitur inhoneftum»VeI'contra.fi abdicatus fortiter fc cerit:K petat praemii nomine reditum in domum pa^ tris:perfona:quaepetit inhonefta abdicati:rcs quam pe tit:honcfta:utin dotnum patris redeat, iAradoxon écontrouerfiaegenustut fupradc finiebamtin quo utralt;^funtihoneftata ires q perfona,Velutipudicitiaereus fortiter Fe* cit:petit praemii nomineaccufatoris fui mortem. Nam amp;nbsp;perfona petentisibonefta eft:fiquidem fuitreus ira pudicitiae tam amp;fi aliquid turpitudini derogauerit q? fortiter fecittSC res quam petit improbacft.

Doxon cotrouerfiae genus e fine opinióe ita

cßhumile SC fordidû,Pauper ueftimcta uen 'debat:extitit alius pauper q uendicabit ea:K furto abeffe fibi diceret,ille uenditor ait fe ab adultero

deprchêfo illaueftimctadetraxifte inuicé feaceufant: ille adulterii hic furti.Hic enim amp;nbsp;perfoneehuiles pau peç^ SC res quae fecîife uidcnf quxftioné abieeftio uefti M

Fortu,theto*’

mentorum uendicanodC agnino.ói gcjiteruenit crime adukeru nó abicdtu:tamcn qui'a plura funt eu tri-rre^b Croc (TEI idedin circunftana humilia 8^ fordida totius controuerfiæ fpcciem fibiuendicant.Dignofccre autc has controuerharum figuras cum ad multa alia conue nintum uel in primisadiJ ut modum profandi idcft principia edendi congruente qualitate materiaeinucni re pofTumusiNon enim eadem fpccies debet cfTc prin cipiiin themate eudoxoamphidoxo amp;nbsp;paradoxo S Ca«* doxo:fed eh cuicp fua formatribuenda.

'Arn primu UudoxQ genere materiae Herma 1’8®*’^® ”^8^^ ^^*^ pfandu.Na fi beniuoletixt qtcodliadaegratia pfari folemusdbonxopi^» nionis themate qleeftillud Scipionis:benigni funt hi apud quos fumus locuturi aute attinet adparcreqdpa ratu crSed mihi loge aliteruidcf amp;nbsp;pace tâti uiri dixe/ rimtneqpn.cfd fempfpedâda audoritasutic^ eu ratio ne uincatur.Genfeo igit nihil ^hibere 5eudoxo gene.» re materix quo minus prxfemur.Nihi! eni opinor ma Ii benignosiudices benignioresfacere pfando:ut cum ofïcnfosaduerfanis uidemus:offenfionê iHa dicêdo au gcre conamur.Denicjaulowdos amp;nbsp;citharoedos Óf cx^ teros huiuimóiartifices qq nó polliceant oratione: ui* demus tn præloquiante adionc:K oîno curta K fine capite oratioéquæ fine principio ab ipfis rebus ordit Vtemuretia principiis in bona: opinionis cótrouerfiis fed brcuioribus Si erectioribus paulo SC confidétibus Si plenis dignitatib? fine iadâua dutaxac^nc res pariai

LiTjcrT ertfus.

ïnui'diatut eft illudapud.MtuLcótra contione Metelli inqua exultare uidcf cótra.r.p,ubiuis ueUipaeófifte^ re.Sic eni ut opior infequar fugientequoniä cógredi non licet cu rcfiftéte.Q^uod nuq ÿfedîo ta magnifice dicere in exordio dati orfus fuifletmifi K ipfusaudio« riscél'honefta pfona:ÔC res dcqualocuturuscrat noim proba.Itéq^alio loco eu de iuratoçz animaducrfiôclo« qucretur. Video inquit.P.C. in me omniu uefiru ora atqj oculoscflTe conuerfos.Deinceps,que omnia huiuf modi (ufut audior K fplédorefuo ÓCrebus his dequi« bus locuturi cfttqfi honeftiiïîmis uidcatur merito côfi dere.Plæraqjhuiufmodiexordia fût apud G.Graccbu quanto nobilioris fiunt fpiritus qur dicetem profedio Minutium aut aliquem ex caméiî catcrua nemo ferret

Amphidoxo genere materia: moderatione cum principia ducemus |Lj gt;nbsp;^'ut turpitudine qua: fube amp;dignitate quæeft in re aut pfona uelilluflrando augeamus ita uarie utrû que mifeebimus ut alterius patris turpitudinem alte riushoncftas tegat.Neque tarnen cu tanta iadlatioe q« ta in illo fuperiori genere materixded quaficu quadam confideti uerecundia.Si treturpitudo erit qtu fieri po*# terit aduocabimusiudicem ad perfonæ dignitate. Siin perfonatadreidignitatem quadde periculofo loco in tutiore locum refugiemus:fed fummatim Icuitcr q ce detes dcfpicerc ut potius fufpitioe q timore uidcamur. Iaborabim9 autem in eo utconfufa utraeç dignitate rei Kperfon: »plus fiducia:in honeftate:qmetus in turpi«

M ii

Forta.thcio^

ttidic habere uideaur.Scd ut limpidius hoc genus pu dpâdîdepræhedatur.dabo exemptu quod habuit.M» tul,cum pro.M.Scauro loqucretur«Erat enî cótroucr fia.Amphidoxos quippeqw niteretur dignitate perfo nx.M.Scaurune premeretturpitudine criminis de pe cunnsrepetundis utrunquein principiis ftatim confu dîtita orator:00 ut turpidine criminis dignitate pcrfo^* nxcontegerit.neque tamen largiter nimium neque ex ultanter.fed ita ut exprimat non nullam ena metus fut* pitionem«Maxime fuit optandum.M.Scauro uide ut nullo fufeepto cuiufquam odio fine offenfione ac mole Hia SCcætera.

P^f^doxo ideftimalx opimois thcmatc*gt;

^^^* ^ ^ perfona SCdignitas pariter labora lA^^^Jbit.logioribus principiis utendu erit.Kpur/ gadis fufpitionibus opa tribuenda.60 dimiffeloquedu: fcquendu etiam cum fententiis tum uerbis etiam pro* prius blanditia in fitis 00 querimonia quin falfiillati eri» minis.00 falfæinfamiæ compofitæaduerfus nos perin uidia et iâ fummilTiore toto corpore confirmati ad uo recudiafummifTo uultu occulis terräintuentibus.Ne*

que etidilla accriter fed fipoffurnus rumore fimulato« ^'^^^^ ideftin humili genere materiæpxi *^^ PW ®’ Friiioni dcbent eile pricipia.neque fente* dis alte pctitis.neque uerbis ultra modu orna tis.nec drudlura grauiore fed quafi refoluta K fimpli ci, Vis at omniu fententiaru quam his principiis adhi* bemus.c a ee debet ut rem proprietate reuocet ad com

Liber Ternus munîtatem:^ didt omnium mterefTeilIare umdicare propterea quodquanto quæq^ minora funt tanto ere# brius K raagi's inter multos cadere poflînttnectâ opor tere fpcólari magnitudine rerum Ôi perfonaç^î qrath# onem æquîdC iniqui ueri atque falßteadem enim ede hoç ^ in minimis uimqin maximis.Talia ’ principia fût pleraque apud Demoîthenemin ns libnsqui* infcribu tun'dîot!CÎ:ÔC magis apud Lyûamîamp;apd quofdam ex noftris^ten'bus.Certe,M.Tul*cum'pro Archia dice/ ret non ali'ter exorseft.

CDc Elocutionis cura.

Vnc elocutiois cura éintimâda:q cû collet ifîngulo^aîaduerfioetuerboçz hoc ab eloqn

tîænomine feparatur q;illa totius open's oratorii uirt? cd.hæc pars habef.odiciicui? Cicæ.quadfundamcta ponit latine loqui plane ornateq^ dicere;quoçzunû grâ matice loquédo didicitis:cû ei? uobis indnuata éfubti litas.fadigia uero fut plane omaietçdicercqdnóigeniï fed laborised maximi:exercitatióisetia diutina: quano folû huberior.fed illudriorquoq^ facultas acquiratur. Huius reiduplex eratio.una qua idngulis uerbis lumc appareat.altera utdignitas eloquedi copulationis ipius decore ferue^.In Cingulisucro rebus aut ^pnu attraf latum mutuatu quoq; conquiritf.Propria funt uetuda præcipue.Nam cu Siproceresucl nefciret hxc dice di ornameta.uel appetere n audiret.propriis utebâ^.Sed quiauerboç : ueterumiam exoleuitufus non funtauda cius ufurpanda illa.qua: cuma:tate mutata fut.Itaque

Foftu/rheto.

hallucman Kccrn'tü amp;nbsp;caperatu fîmihacÿ pfætefetin* Î tes uremur hîs quæcôfuetudo recîpbt.nec tarnen for/ didis niü cû rei fnîæcp uis exigittut Cice.uolés’crudelifa tis inuidiâ facere ait Gurgulióib9excd;is reliquerûcÔ^ uirgis p1æbem romand cócidere, Nec indecore Virgi lius uitâdæ humilitans aucupio lychnos ^ lucernis ait, q jfires fua ppria uerba no habeatmoudda fut.autali/ enis utendu: nouâtur auc duobus modis uerba.aut q/ da fi0lione:aut declinatione praefumptatautduoR ^que ufitata fint cóiunólióecópofita.fingüfmaxie cu traffe rimusmtqui ^coteta qualitates ee dixerutqdnomenu qfuerat in latinis.quo S Cauribustpandu Si infolenafu gienda: qua Cicero uitans Soterem Saluatorc noluit noiarc.SC ait q falutcdedinillud nimis infolesuidebaf deriuatióe quo(^fiuntuerba quægrâmatici paragogen noîanr.ut dicimus florea ruraSC capiq; uiretesoflib? al bet.q? fatis crifpa flexione Horatius albicat dicit,Is pia: runq;gramatice uiit'’jieet Tullius grandiferas poffefTi ones dicat. K gradiloquos oratores.Huicdiligetie fub iungis* uerboçz cura tranüatofé’cu resaut fuanoinue/ nit uerba aut cu nolumus fplendidius aliquid explicaf ergo autinopiaeaut decoris caufa tranfferunturinopias cu dicimus gemare uitem:K luxuriare fegetes lætaftç. ^hibem9:defunt.n.^pria Si comodatquot; afeita.Decoris uero ut bellu fubito exarfit:cupotcrardiciextitit. Et ite polTum? ab olbns fenfib? mutuari:aboculis lux liber tatis Siuerusodorlegu: Si filetleges iterarm aSi a gu/ ftu nomedulce libertatis, Vc^ no debettrâflatoç ^ alie

Liber Tertius

norucj uerbow affedio fine moderatioe captaruncc fÓ ge pentadbet cc traflatatutfi dicas luxun'ofä ebaryb« dim:Vitâdû quoque turpis fit fimilitudis ufurpanot ut fi dicascartrata afncamortua Rcp.aut clodiu fier^ cusïenat9Jn hoc gne rrafferédi et allegoria poetarpci pue'nexuerut,Et Cicc.cu dicit Senatu a gubernaculis deieci'fres?p4R.e naui cxturbafres: ipfc archipyrata cu ^3^p^‘gt;^u ipunïTimo plcniRimis ucli's nauig?.res.8C ï Pifonê.ut q i maximis tepeflatib? ac fludlib? reip.na» ui gubernalTem;faluacp i portu collocafTem frótis ture nubecubûô^ collega: tui cotaminatu fpum ptimcfcerc Vfurparis ergoels amp;nbsp;fimïli'tcr pluribus uerbi's elocu tuscfi.quæ qnidequis fortaffe angufbus Ó Cbumelius diceretJictraflata quodâmô funt;quæaufexpte totu autex totoptétautex uno plures móftrat autexplurh bus fingula.expte totu.utin puppi ferit unda.aut me üfde parietibustuto efre tenu pe3dé domo»Huc tro* pu grämatici metonymia mêorauerut.Catachrefin et græci. quâ nos abufionédicius.ut cû phibeus naturâ deoFupro ipfa fubffantiaJneoniundVis ueroucrbis ora tionifq ; contextu feruanda font hæc.ut côflrudïio co*» agmentata.K coclufio perfedta pcrucniat.amp; quodam fehemate ipfa diéVio uenufteturJam copofitionis prae cepta pcrcurram,cuius uitiom eff maximum Hiulcas K afperas uoces.frænos.Iotacifmos.Metacifmos.Lab dacifmos. Homeepropheron. Difpropheron. Poly-* fygma no uitare^uel cuiuflibet litcræ affiduitaté i odiû repetitâ.ut fate Taxa fonabât.ôC cafus Cadadra câebat

Fortu.tketó»

^fMetacifmus eß’cum.uerborum cóiundio Inter« Maiïidukate colliditunutûdicas Maiam ipfam ama quafimeam animam.

Labdacifmus eft:cum.L«plunmum diïTonauutfï dicas Sol SCluna luce lucent albam ladtcam. ff lotacifm/ ut fî dicas lunio luno louis iure irafcif. ff Polyfigma ubi fcilicet crebrius geminatur Sofia in folario foleas fartiebat fuas,

ff Homeo propheron eft:o tite tute tati tibi tanta’ ty* ranne tulifli.

ff Difpropheron ut fi aliquis dicatperfuafitricespræ^ fti^lattices atlt;ç indutriccs tygres»

ff Afperæ inter penultimu ultimuq; uerbu maxime uitandæ:cuiusexêplumê:fi dicas faleras ablatas gratis aut fi iuretauriga per lora per flagella per fræna: ff Hiulcae funt eu in ea parte qua dicimusfimiles uo^ cales ac fimiliter longe collifam hiantcmq; Hrudura faciut:utfiqs dicat fufcepilTe feliberos fecudo omine K Ut Tullius pro Milonc:audoritatc publica armare; quodquidé artem diflimulans plerunq; appetit uolun tate»Vitandû fimulnein eadéloco tres aut quattuor longas breuefeç continue ponamus:ncuci notifiamos uerfus maxime heroicos ftrudura fundatur:iam bi^ cofqj uerfus:quiseosGicero noneuitet:cum dicit:fe natus haec itelligit.confuluidet SCheroici uerfus fine: uel initium non declinet dû dicif:0miferu cui peccare licebattSCin acadcmicis latentida omnia. Varro ma* gis obfeurata SC circunfufa tenebristSi in Verrinis plc*

Liber Tertius nu ncifu gdêfyHabaiunliter fudit cudieit eu loquerer tâti fletusgemnufep fîebânnec fine uitauit elegi Sicut aitoderatille bonos.lncurriteua in hcndtcafyllabiphe leucn petulantiaeu dicit fucceffit tibi LuciumMtuUus; Hic tn uir amp;nbsp;logo ope amp;nbsp;ipfafui maieftate defenditur» Cxteru indaufulis uitiofiiTimu reperif.Aiaduenendu at ne cu fiinilitudineuerfusefiugiamus: bona daufuli lrafeamus:utntimeas dicere flrepitijqjplagatu:cu pia ga loga fft:0C bona daufula fecerit« V iiancsu ena code loco cacépható uditerpofÏnócucl cómuratiócuerbc^ ihonefla.n.exépla fórrut éarrigc aures paphileaiqjere ptx uir2:'s irâîhi'4n.fordefcit cfo.VitâJiamp; franu qfi* untcxafpimislnterisiunü cócurrétib?.Tcr.itcy.|.poI q paucosrcpiasmcretricib?cuenire amatores SyrarÖC ab iifdé litteris icipiétiatutéilludludiciu iudicii fimile iu diccsróC icadé definetiatut fortiiïimoçz ^pximoçr fidelif fimoyep fotioç r i codé uitio habend,lté pœnitus fügte# du breucs fyllabas continuareqplures utcdillud Sere ni:Pcriiauipedes animalia leporis.

4f Depedibus in oratione foluta«

Is breuiteritimatis pedes lût ailcrcrdite-bus Jclaufulacdeceterappctenf:quosqde Ci,qdâ pmixta cofufione perturbat:cum dcit modo detrodicoionicu dudcndu;modo pa:oiieprin u p^bat incipiétibus:mó finietibus:Pari mododocimiu qui co# datex brem' duabus Iógis:breui amp;nbsp;löga cuius exêplum póit amicos tenesJtéampliimacró pedé amp;nbsp;ruilu daóly licu laudat nuc^ mó anapedicurmoduabu 'audat: ntc tarnen ccrtalentéiia edego ïncópediofiora currat ut N

Fortu.rhctoj ut în hac {ylua lt;juibufdâ uîdear pcrîrc tramuibus, ^^ monofyllabis.

amp;:NmonofylIabisifpiaédü utrn finalis longa içjç^ brcuis uc fîufî.ndôga fit pire d^ troche^:uic i1lud Ci.nó fcriptaJcdnara lux aut debet cé Icguirep.’ pria uoxqua: rn pédend fenfu apta cóclufio.Aut uero fi breuisfuen't monofyllaba.Iâb? autana pa rt? âtcce»' dinutau Safufti'us.Tota at ifula modica K cukib? i'na nis eft breuc uero brems autlóganó fine uitupcraiióe fedlatf:ut fiucrtas ifla rcs meaé;aut cótra utCïce«fI» gario nó tu eu pna priuarc qua caret led uita uis qduo lutate orator nó errorecopofuitucru hoc de monofyl labo fupi9 perptud collo meli? coHocâus.aut cômatcî

nó 1 fine fnîæ CDe Disyllabis;

J!ISyllabi 'uero Îâbico nûcro dauJûc n utf fed L^^öifi penultIUS fpóde9 moxlâb?aptet'’ut fi dicaS teuî feruos meos aut phyn'chi9piabo ut côlul uidet at bóa clan Tula c ex labo SCultlo trocheojutfiqfdicat pria c0r’ct bon9 ci'uis:uelaSerit caputlegis.Caueduéâtne aut duolâbi.aut iabi9ôCphyrrhîchi9i fine ponâ^ut fi qs dicat pugnaucr luucs p paréu'b9 fuis.* Cauedû é et ne pyrrhichi? podpyrrhichiu uéiat ÔCqttuor breucS fiât:ut fiqs dicat pdidi bona mca.aut pod pyrrhichiu trocheus fpódeufucmtfi dicas cóqueritur fua fata auti putatfibi demés.Sed amp;nbsp;trochx? ÖC labusucl prolabo poft trochxu pyrrhichio malâ dau fulâ faciût huc.nï fine elegiaci petametri turpiter reddit, qd eni itereft atv dicasioia nepe uides:an ucro dicasafpice fcamea Bn aiponuc ud duo trochxiuel troche? ócfpódc? ifie

Liljcr Tertius cbufuix Ut Ggf dicathæc cbonoç z auiu magna cura» aut hase fc .^ maximi pricipes fola curâtquot; De tnyfilbbis

RifyHabisdaufuIâ tennînâtib? lexêt fimô câ uehs leniter fluere ut trochæo peedete pcnulumâ molofus fubfeqt:fiuelôgâ hcatnoui(Tmâ fyllabâ Hue brcuélure metneotut êilld Tul.mare fludhuân'bus lit* tus cîeélis.Fît ât pcffima daufula fi ,p trochæo pcnu!tî tno fpôleu plocauenstut fi dicas maf fludluâtib? nns eîedisjic pefTimafi ^ trocheo pyrrichiû pmifensiut fi dicas mare fl jdluatibusapiscicdVis.Itfuitiofaé côdu* fi)fi nouiflimi molofli pria fyllaba breuis fiatiguis tro* cheo rte pmiïfottuc.n.heroîcu córnanafcifjut figs di* cat littus aid's.!té bóa daufula fii't fi ja nouiffimomolof foîon'cus minor ponaf *pod trocheû:ut fi dicas: mare flutduâtib^ littusagitaf.in bacdaufula cauédûé ne ^ trocheopcnultio fpódeus ponaf.Nâtue fi folucris ter* tiâ molofTi i uitiu cadtii qlc icidit Ci.cû dicit:fi te femel ad meascapfas admifero^Siât pcnultio trocheo media molofTi (oluerispulcrâdaufula fecerisîut fi dicas littus cmiliæ.Ité trochæo pcnultio pulchre et tertia molofli rcfoluié*:utfi dicas littus æquabile.Ité fi trochei pcnulti* mâloga folucris Ôi prima molofli ultimhfît elegasclau fula utedeuras regere animorum*

ff De figuris fentétia^. Sniaç^ ât fi guræ hæ fut.Ironia.i.fimulatio i g aliud uerbif fignifica mus aliud re ipfa fentiustut c pricipiu ^l’gario. Nouu crimen.G.Cæfar. Paralipfisépræteritio cû pterr mittétesquædâ nihilominus dicimus.

Apoflrophe c i aliquédiftriida conuerfio freqns apud

N ii

Portu.rhctóï

Ciceronem ac nobilisfigura:hoc cft!cu in aliquem fie conuerumusadionctn.utex ea ludices doceamus.

Diaporefiscdubitatio qua figura utiturcu udutidubi tâtes abipfisiudicibusaliquid côfihïpodulâus.ut e p duétio.Eqdéquo me uertâ indices nefeio.amp;pComeJ cotra nobihiTimo^i hoinu Hudia.cófilia.rócfq? apia etc. Entorca cinterrogatio qua figura ut i ur.cû interroga* do aliquid aceruamus exaggeramus eiusinuidiam. Pyfm a équxfitu.q figura a Cupiore eo dft:q: illa iterro gantiuna uoce tantu refponderi pót;qfito at mfi plu*’ ribus refponderinó póttutcu diduSi’Q_ua igitur roe bellu gerans^q auxilia nobis parata crût ^qs eritqfub uenire uelit/cü tâaccerbe focios traótauerius.Diaty** phofisédefcriptio uel deformatio cu reb? pfonifep fu biceftis Si formas ipfas Sé hitusex primimustut Tub pro Milone.Sihæc nuc gefta audidistfca uidcritis:00 Miloneirheda fedctépcnulatu cu uxoredtedodiu cu cquo K delidbsuilla egredientê.Anuïagoge cflcótra^ ria idudbo.hæc figura eft cum aliqd difficUc K contra* riumconferius.ut Ci.de rege Pto.difticilisró belli gere diac plena fidei plena pietatis.Diafyrmos eft eleuatio ucl ipreftio.i hac figuralaudâtes que dnr ab aduerfari' is diftbiuius.qlis cin Mureniana totus ille i fuipiuu lo* cusde iu e ciuili. Metathcfiscft trafmutatio quædâ hoc eft cum rem a nobis alio tranfmouemus.fed non ita utibi totam cau fam conftituamus.alioquin ftatus. incipitefte non figura.

Chiri confulti FortunatianiRhetoricorum Ubri Ter tii SC ultimi Finis.

CTHEODORVS GAZES ThcfalomcclTs Lux chino de Medici's , S.D.P.

1ECI mi fuamdimc Luchi'ne qd a me cam uehemcter peti'cras.quu.n.Diony fus Hah'carnafc? dnuptns:acnatahuis Jiccda grazee tradidi't:ea tibilati c tradi xi.C^uaq id gdéiuroptio negafpotuif fem.Cu SC ho firn grxc9.0C ad hoc dicedi gen? hofpes: utuides placucnia. Veç^qd aliquomo fieri a me pór, no tniherculh meis poffiro aids ncgare.Ea î re pfetiq bniuolcfia fumatarogada nulli pfe ferat.Quis.n.ufcj adeoimeindex acerb? atqj iiquuscet:oifcpoffic.i ami« dtiæ ignaruS)Ut id mihi arrogantia: daret.Cu latini q^ dem fermÓis auditoreec me auidû fatearlt;auóforé oio

negé:id(^obea maxiceâm fufeepimtut ex audforis nfi præceptis que cupidifrudtu capiasiatqiex meoç^:ut ita dicauerbo^ iculto horridoc^câpodiaçz optia^ flofeu* los ill IUS coligas ate^ delibes.atq; eo libéiius tibi more gercdu ccfui.quo ea qego ïalicnu cóuerti fcrmonc no eo'ornatu quo did debuef.tu patriæ degâtia códir faci le pofTistatq? ppulchre ucflire.q nos ob lopiâ nuda^tu limus.Q^uod utoio fadas:äteq foras edâômagnope te rogo.eceni (î utilitate elocutionis dulcedini admixta: huerK:oîbus fane SC Icgeda magis SCimitâda uidebûf fî qdeilprætcrca iquo ftudiis tuis opa mca utilis effe potfinfidentcr fane atq^uti ou uerbo complectar uno amice petas uelim.Ois,n.^ te fufeeptus labor:ut quies

Diony.kaft mîhî atq ^ oblc^Vatïo uidcatur fingularis noHer amofcf ficieuVale Mantus i'dibusquintilis.

Dionyfii HalycarnafeiPrae cepta de oratione nupnaJi.

Stmihi profcólo lucudiffimu tuis iftis ircrcc n ^^^nuptiismicanfrimu caput:choro(|ioi ac fab ^^^jtatioetecu deIeólan':K matnoium qd pauto poft cóftcictur laudibus fummis effere atq; hymeneu cancre:quc apud nuptias dici deceat.Scd quoniâ nos uinculû hoc littera^ eruditionifqjpræfenu's corporib? K locis feparar. abfit eniut animi unquam ^affetftione: beniuolennac^ fe iungamur.Iccirco tanq aliquod mu* nus ad coficiendas ornandafque nuptiasthoca meue lira habeas ut nóeo9^ expersGfqusde nuptiis dici fole .annfiueidapud teipfc feruarc.Gue etiam alicui quali munusqffdam ad gratiam conficere uolueritis.Tuigi tur st, alias fortace huiufmodi orationem exercitationi

mandafti.Dum primam rhetoricorum uiaadmodu me in greffustcum ceterarum conferibe darufn:componcndarumue exercitationum ac medi* rationum rhetorico ftudio flagrabas;tumca:qusque ftiones appcllantur:Kcasqus maximead matrimoni orationem:atquehortationem:ad rem ipfam prtinet diligenter perfcquebaris.Nam id maximeex ominib? ad feribendum Furnitur abadokfcentibus.Siuxor du*

cendafit.Oratio autem que nuncuobis in manibus e: ieiufmôiorationû gneuerfafncc ab eisdiffentir qbus quacftionib? utiur.Et.n. a diis incipicducftcos.fqamp;' uenerunt ô C oftendetunt nuptias hoibus.Enim ucr'0

De orationenup* nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;''gt;

lupitcr amp;nbsp;luno primi coniungentcs K copulantesipcr inde iHe omnium pater appcllatur: ha:c comundrrx ^j fœminam man' coniugercqatque ab ipfis dus coetus re liquorum deorum ad humanam unam accefrmquihu ptns præfidentes nuptiales amp;nbsp;natales hoc modo nomi* nantur:0 Cmatrimonium fuiffe caufam:utipfidu nemp nentur atcg colantur. Nam fi' matrimonia non efient: non cos in honore Si cultu homines habuilTent. Dcin^ ceps de naturadicendum eius id opus effe procreare: amp;concipcre:i'dq?per omnia eius opera Si animalia Si plantas tranfire.Tum differentiam coitusiSi confocia# tionis humanxadducendum.Alia quidem imprudent ter Si temere coire hominem autem ordinem quenda Si legem matrimonii repcnffe.Non enim gregarim in/ dar beduarum cohire permißt.Sed coniunólioncm Si focictatem duorum commodiffimorum per totam ui/ tam molituseft,Q_uo in loco dicendû homines a fera Si uagarerrantiep uita liberaros.mâfuetam Si modefid uitam per matrimonium habuiffe genufque hominu cum effet mortale per coitum Si cómune matrimonii uinculum morjalcfadfum effe.Nam fucceffione pon ffntmirtft fterorum uclutilumenacccditurtSi pofteritate p gene rationem hominis permanens nunquam extinguitur: quare id iurealiquis munus optimum acpulchrû dixe/ rit non pecuniarum:nec poffeffionum quarudam: fed ipfîus naturæ:atque gencris.Deinde explicandû quo* bonacis contingant:quiuxorcfduxcrint. Primoad di/ gnitatis exiftimaiionem:cum eam turn magis affequî

Deorationehupi portinuAnup:ns flati ieipientes frudu tpanti'æ caperet üirtutis pulchcrîæ.Enîucro mfimomu eónnuo Leit ut hóies téperates habeat.Na fc ad id cotukrut ab ille gkü'mo coituhberatuad fo!adutaxat fuâ gfep uxoreak picereuidené’.qd fieri neceflecut fint amp;nbsp;magishonora di:SC fidclioresiac bêiuolétiores erga fuas patrias oib? ïreb?habeanf,Cu fuos filios qfiobfidcs patriis dede«' rint.quâubrê i cófiliö et magiscos accipinccefe é.Q^ui etiâ ad doloresoêfcjsres moleflas matnmoniu utiliiTk mu c.hoe.n.tanq onera Icuiora reddinDure^zaduerfa fu acdifficiliu confortes uxores hcamus.amp; haccóitate magna cofolationecapiamustquarc ficut res iocundae multo iocudiores utdeamfct.cu nos nó iter nos fofû de Icdtaremur.fed cosêt heremus q nobifeu celebrent, ac delelt;flenf.liberos:uxores cæterofcp côfanguineosîatqî dies fefli Si celebritatesnccirco fuauiflima fût. q?inter multosefficianf.qua qdé rc affinitates et augerineeek fe c.Ôê hâc ré effie îquies qprîo habitatócs.deidc pagos deidcciuitates cóflituit.Ex affinitatibusuero id ét effici tur.ut K rcç z notitia maiore habeamus Ôicû extremis hoibus cognatiôe iûgamur.Poftea eôprobandû amp;nbsp;mé tio matrimonioçz.^batorû‘aut antiques faciéda.amp; box na quæ ^pterea hoibus cótigerint explicada. éó dcpul fioneomniu pene reçzaduerfaçz matrimonio cotinge* rc poffie ofledendû.ut Menelaus ^ptcr matrimonium Helena:îmortalis fuerit.ôi pelcus ppuiculû thttidos.K demetus proprer alceflem mortem fatalem aufugerit* Vbiuerodchis fatis dixeris precibus utendun ’qua: de nuptiis,procrcationemque liberorum, pttiticnem

De oratione nopn.

bonofum:Jepulfionem malorum contincat.Tum ucr bisquaü Formandum:^: predicendum uita ipfa.qux cum uxore SC libenseßet Fortuauidelicct chorum libe rorum afpedtu locundiHimurn adc(Te:amp;quoda modo ad iuocntutctn redire:at(^ iterum cum Fuis libensado/ leFcere,Tum cnim ueI'ca«quaE ipfc luucm's Fecitcom## memorari folent.eorum aut e memoria quæpueri Feci mus l'ocundîfRma eftnec aliud éqd 'rurfusnos rcuiuî feere faciat.Siquis igitur fuâuidés imagine re inanîatâ dclefta^ Q_uâto magis dledlari debcat;dücânjnaîem uîdet fed Ôi aîatâ K non una fed multasïiqd ita cotige# rit.quo:in loco metio'ité nonulla ta biftoria^ Facienda c Q^uod ppter filios Formati fucrût:Q uod a fe mala ^ pulerît.atqjauerterîtiK anchife opera æneæ contigerit Nec ecç ipfonas omitiédu«guinculo matrimoioç icolli ganF’tfedeoçiquotçlaudes diccdû.aliquâdo î prîcipio aliqn î fine.Nâ nobiles amp;nbsp;gloriofi fintî prîcipio lauda/# bis.fin ât mîores qdâ effent fû mittes.K poftoîa dices. Laus uero qî laudatioib?dicif habebit K locos cofdé a patria gneta naturatabæducatione.æqles K fimiles: K cærtos âboseê.Præterea fie exeade patria fintlâ pride cos loco Familiariter ec cóiutftos fin at ex diuerfis a diis eé in hac focietatccoadlosJte fiexcodégne fint.Aug#/ metu « cófaguinitatis Familiaritate alia fup alia fuiffe: atqt uîculu muI'o firm9;ÔC ualid?cffclt;ftû ee.Cû at ex uariis ÔC diuerfi ftudiis fint ut militiæ ut litteraç^ cócéfu hucuticpoptimaeê fapiétiæ Fortitudineeê adindiâ.SC optiosforc;q ci9móparétib? nafcaf cófétaneu cc.Sin O

Dîonyfîusdé

autipfe ducat uxorec: qui orationec hcbi't:dchoc Fpfo faccre fati's rxordfédutnqucadmodu nunciibi faciunt dumed;^ f iamatores laudare foleât quosidelinis ha* bentimultomagis eu deceatmatrimomu laudaretq? fu asdelitiaSôCuna litterisaccrudmoe uel hoc in tepore utendu ede.Didlide uero mediocri utendu accedendu i^quappe Cenophonte SCNicoHratut nihin paucis opusfuerit ad grauitatc oratione extollere,uhi.f.magni Iudmequanda fente ntiaçzimpellat^

^Dionyfii Halicarnafei

Praecepta deoratio ne natalitia.

Equitur oratio qinatiuitatibus dici foIet.Na tiuitas enim matrimoniu fequatur necelTeé l^^yjlquaSCipfam hocmoefficere oportet*Q_uip pequonia principium natiuitatis cuiufq; ipfe dies cB: m lucem uenit primo de die pauca dicendu quali lau* dem occafionis cuiufdâ att^oportunitatis.Notatis fei* lieer Ô^ explicatistliiqua hic ^pria prater alios dies ha* bcat.ut fi calendis natus fit menfis principia effie.Prin* ciplu uero omniuoptimaclTe.ut oia ex principio fuif» fe amp;nbsp;dimidium ec totius.auttotu aurore Platone^Sin sute dies feptimus aut fextusfit:facros hos dies diift^ dicatos eciSC comunîtare quandam ec cum diis imor* talibusoportunitate natiuitatis.De nono præterea di* cere pullis foli confecratumeffie K infignem hunc ho minem fieri confentaneumeffie Si fortaffie beneficium quemadmodum foils natura cft,Sin autem quintuf*

Oratióe natalin'a, decimus fitthuncctiam ad Mincruam rcfern:amp; in hóe plenilunium effe perfeélunuKcmfmodi Nanukatem nulla re egere: uenfimilc efle Eodem autem modo de reliquis diebus.etenim eos quoepaut principio aut fini accomodabis:rebuf(^ confideratis quas afferre poffis laude facere conaberis.Poft diem ucro tempus cofide râdum qualefit:K omne tempeffatem authyemis:aut Ucris aut reliquarum partiuanni:quemadmodum in Iu dorum laudibus diximus.hyemi fortitudinem attribu* entes:Veri fuauitatem Kucnuftatemixflatingrc^fru ftus Si copiam oium bonorum.Reliquoautem tepori Uncationem operu K quietem.Præterea quænonnûq temporibus accidant fignificareoportet.ut Equis die (e do natus:fit uidelicetaut bacchanalibus:autmyderiis autquifbufdam folenitatibus.Hxc enim omnia facul tatem Si ad laudem prxbebuntPoftea ucnicdum ad locum:ubi aliquis natuseft.Si primoabeo quod natio nem cotinet utafiam:europam:0i ciufmodirurfu grc cos aut barbaros aut fapientiam aut fortitudinem na«--tionis.autaliquid eiufmodidicere.Deindcab co quod contincturtutquæ urbis effet ipfa fi principalis Si qua* fi materomniumtaut fi honore proxima ci finqoæ prîlt;» mas dignitates habeattSimagna:fi populofa;fi ad uir # tutem hominum fœcunda Si fertilis.Aut liquid aliud probitaris de urbe diceretut.Tû ea qua: in urbeconti« nen^iut qlis familiæ fit:n5 ignobilis fed nobilis.ex qb9 patribus Si maioribus quo^ Si ipfeçzlaudé brcuiafirî ges.proutres copiam fuppedîtet.Deinde ocniendum

DionysusJc

ad CIUSlaude culus dies natalisêK qualis fit ci? natü^ rariu magnitudine tu uinbus expli'cädu:ß magnus fît ut Aîax:fî pulcher K fortis:ut Achilles:Si prudes: aut ludus autteperanspfonas cógruentes afferres: Nefio rem:Thcmiftocle:An'fl:i'dcm:Photionem/Si mins.ö5 frugifît excandefeétîa quadâ laudabili 'códi'ta mâfuetu dîne proditu efie:adagendûefficacem efierSinaatetti paruus aiuirtute magnueê:ut TydeusSi Conó.Prx» terea quale una degeremaluerit fîlautuS qui'dé amp;nbsp;elo gans fît,fî magm'ficus.qualis erga priuatos.ergaduita tem tu liberalitate.tum cæteri's rebus.quæ ad honoris (ludia ptînentjtefî fciêtiæ cuiufdâ peritus fît mcdîcîa:« aut'rheton'ex aut phîlofophiæ laudé ab hîs expofîtæ adducere oportct.eîs.f.explicatis ad quæ fcia efièt ut^ lis.fîc enîm multiplex ÔCdiffufa fieret oratio.ut copræ hendi pofiîtqlîs îam fuerit.qualis i'n pfenti tpefît.qualc cjforeî pofteru ucrifîmile fît.Q_uocu uenen'mns:n5 utfepahenu nec abfonu foret precibusa dns petere, ta 1 ab aliis q ab hi's qui natîultatlbus præfident ut clulta (u tuta melior qprætenta côtingat multis teporu fpaths ' cófeóhsad fenedluté lætâ amp;nbsp;fœlicé perueniat. fîDionyfiiHalycamafei Pfaccepta de epithalamiis» Nte orationede natiuitate.id enî me qfi pte* ricrat ob tumultu amp;nbsp;turbatione difeeff?. Sc quif maxieofo.q dici apud thalamufoleah

K ea certe attingit q fepatim dicunf» Na una amp;nbsp;cade ceu nuptiali oratiôe præter hoc quod tepore différât» hæc.n.nuptiis ia confedisdiciturJed ceteris in rebus

Oratione nuptiali orationipdidlae olo rcfpondet.amp;pofl :nuptiasqfi loco , hymeneo^ camZ.Sutiglf uel apud* Sappho excpla huiufcc generis qdâ.f.cânlenæ q epithalmius iferibif Sed qm no eadee tradratio carminis amp;nbsp;folutæ ofonis fed ut metris amp;nbsp;fentetiis ita differut hanc etia oratione hoc m5comodedifponipoffe exiftio.Siqdc hoc ipfu cotinuo iexordio pdixeris’quod alitqdchymeneu cagt; nere cofueuerut.noshymenei loeo ofone habemus: no fibulis autcitharis aut aliquo cantueiufmoi fed eo ru laudibus Sihymnisq matrimonio coniugunf De indematrimoniu necefTariucchomimbus.id.n.falute generis hoium tue^.Si reliqua dices quæp mnmomu bonacotingat.Tuad eo^zpfonaueniendu qin mfimo«’ niu couenermSi explicadu quales fintquo loco de eo/ ru genereïSieducarióedicendû Si pulchritudie corpo rum:3i de ætate.Si quot bona fortuæ hcanr.Kdeeoçt (ludiis Si officiis. Eos præterea opam dediffe ut matrix 'moniu ipfaq^coniundlio efficeret amp;quo aiofint eius matrimoniicâ. familiares alieni ciuitafep ipfa publice oibus plane matrimoniu (ludio e(ïe:SimiIelt;çoîo uel ce lebritati cuipiæuel calédisuelfertis publicis*Ad hæc ite queadmodûi nuptialib? diximus cêcôdderandû fi ex cade patriadiex codégcncre:ita in hisquoc^ pre hanc ofonis no puifaciédâ ee cefemus.Port laudes aut amp;nbsp;lau datioes hortatio qddaddeda e ad eos.f.q i conubio co/ pulan^iut inter fe alter alterius fit rtudiofus:amp; qmaxh me fint concordes* atep bonaquæ cxeiufmodi concor* dia SC amore c ontingant proferenda (une oratione

Diony/i.halicar« abrecomamad ^priam dcdudaxoncôrdiâ filicct'cu omnibus hominib? bonoç zcaufa fictu maxîe his g fe matnmóio cóiunxenud qdad illud Homeri refercdu redlo faneiudicio cemprobatutnullum^bonum maius e(re:q gt;dumcócordes «des habitetuir amp;nbsp;uxor quanto: ob eä ré inimicidolorequâtaep uoluptate amici afïiciât Poftremo preeib? utédû.ut quâprimû liberi ^creenf quo nuptias eo^ deoç zuideamus: hymensumt^ cana mus.SC materia orationû huiufmodi iteç zhabeamus, ff Dionyfîi Halycamafci de oratione nupti

ali.de oratione nata!itia:de Epithalamiis. Finis: ff Oratio nuptialis:

nren Onmediocrimeonere dicendi Icuatucflein ! telligo pricepsilluftri.ac uiri magnificiiGu d rei uxorislaudibPac dignitate tâ multa totiéf feripta pronûciata coracé recordor, Q^us iï repetere uoluero id quidé erit auditore no delectare.fed audito rem obtenef.Góiungit li quidé commendata eft hone ftas:qus fie uxorimaritû copulacutad illicitos cuaga* ri cócubitus mime finat.q prscipuere a brutis homo plurimo differat animatibus.Illius quoq; laudata e uti* litas cu tot charitatestbniuolctis tot affinitates.ciluees cuttut hic ciuitatesbrian^ côlerucGangeâf.ôC qd ma» iuscdCmirabili9 gcn9huanu qd natura mortale equo dam m5imortale rcdi^jpfi?et pbata eft delctftatio: qus cu ireliquo uiriKuxoriscoiuftu uaria fittSCmulti ‘plextu uero illd precipue iocudiffimu parit qgt;facir dul cec^ paths cognofcernomé:ac dulces pédtf ad ofcula

Oratio nuptiali

natoshxc cum crebro ut dixi prolata fînt:de connubü honeftatc:comodis;ac iocunditate in prefentia dicere fuper fedebo.Inuitâtc prefertim ad breuitatem huius cxcclfi principis noftri ualitudine.Sponfîtamen ac fpó fe laudes tantum attingende. Et id quidem breuiter« Ea enim rcs:5Cmaiori tcmporc:amp; magno indiget lau# datore.Mamquis pro dignitate cómcndaueritugutio nem contrarium.genere clarum fed uirtutc dariflimut cuius eximia in difpiciendo prouidentta:in dccemédo prudcntia:in confulcndo grauitahin gerendo magna# nimitasteum per ora arc^ auresuirum uolitare facit, ip# Husquoqi res domiac militis geftsqplurima inter ui# uentes adhucprs fc ferunt tedimonia. in quibus iilu. principis noflri.cui carusedutHlius:amatus ut frater honoratus ut pqrer;huic tali digna uiro coniungitur: Camilla uirgo cadiffima:cuius ea cd prudentia: ho# nedas:modcratio:matronaliflt;5grauitas:ut Marco pa# tri uiro claridïmotfratribusmagnidcistóC uctudidims priorum profapis bene refpondeat ut qtum uiro ugui tioniornamenti allaturus fit: tantis Ôê receptura. Deus igiturimortalisoratus Si exoratus a nobis fit: ut huic JaudotêC felici coniugio propitius ac faués adfii: amp;nbsp;fie ad{ît:ut quantum celeberrima ferrariæ ciuitas ugutiôc gloriatur:tanturn utriufeg libens hoc præclaro matri# monio na fcituris glorietur in poderum.dixi«

FINIS.

DJALECrrCA ^GHÎRH Confuid Fortunauam'Dialeftica,

lALECTICA eft bene diïputâdi fctctia» Difputamus auteunq^uerbis« Verba aut ^JJIf^ut ûmpltcia:aut coniunÓta.SimpHciafunt quæ unum quiddam ftgnificanutquudfd mushomo equus difputatcurriuNecmireris q? difpm tat qufsex duobuscopofttu fituame inter hmplicia nu# meratum c.Nam resiliuftratur definitione,Didum cft cniid efte fimplex quod unum quiddam fignificamtat^ hoc includitur hac definitione qua non includitur quu dicimus loquor « Q_uamuis enim unum uerbum fit: non habet tame fimplicem fignificationem:fiquidcm fi gnificat etiamperfonam quæ loquiturndeo iâ obnoxiû eft ueritati aut falfitati.Nâ ÖC negari ÔC affirmaripôt.Oî itat^primaôC fecuda pfona ucrbi quâuisfingiUatim enû cictur: tn inter coniunda ucrba nûerabitunquia fimplt cemno habet fignifîcationé.Siquidéquifquis dicit am bulo ÔC ambulatione facitinteiligi Si feipfum qui ambu«* lat:6C quifquisdicit ambulas:fim liter rem qua: fit:6C cum qui facit fignificat, At uero qui dicit ambulat : nihil aliud qipfam fignificat ambulationêiquâ obre tertia p fona uerbifempinter fimplicia numeratur:K nódu aut affirmari aut negaripótmifi quu talia uerba funtiquib? neceffario cohaeretpfona: fignificatio eófuetudie toqué diutquu dicimus pluita utningit etiafinó addatur quis pluataut ningat:SC tn quia intelligitur non pot inter firn plicia'numerandeoniunda uerba funtquaefibi connc#

EPISTOLA xa res plures fignitïcâuutquû didmusho ambulattaut hó feftinansimonté ambulat0i fiquid tale.Scu confuus éïoçzuerboç^alia funtquæ fnîam eóprehedunutea qua: dtéVa fûtexpedVantaliquid:ut ca ipfa quænfedtxlmus « Sifubtrahisuerbuqdpofitu é.Q^uâuiseni uerba con/' luóta fintzhó feftinas imonté;tn adhuc pedetofo,Sepa raus igitur his coiudiis ucrbis quænô impletfnîam rc*^ ftantea uerbacoiudba qua: fnîam eóprehédut, Hoç tite du« fpecies funtlt;aut eni fic fnïaeóprehenditur ut ucro aut falfo teneaturobnoxia:ut ert ois hó ambulatsSê fiqd hmóieft.Autita impIctur fnia^utlicet pficiat ppofîtû aî affirmaritn negariue non podit^ut quum ipciam? op# tamusrquuraexeeramur amp;nmilia.Nam qfqsdicit per ge ad uillamfud düillum pdantmon potcrt arguiq? mé tiaturtaut crediq,ueru dicatrnihil.n.affirmauitaut ne«# gauit. Ergo ne tales fnîæ in quædioné ueniant ut difpu## tationêrequirant:fed iHæquæ requirût aut fimpliccs fût , aut coniundac.Simplices funt qu«(ine ulla copulatioe fnîæ alterius enucianturlt;utcftillud quoddicimus,Oîs homoambulat.Com'ûtdæ funtdc quarum copulatioe iudicatutfUt eflffi ambulat mouctur.Scd cum de coiu« dhone fententiarum judicium fitƒ tam diu eftdonee per ueniaturadfumma.Sûma en ; autquæconficit ex com cclTisrquod dico tale c^qui dicitrfi ambulatroouctur^* bare uult aliquid:ut quo hoc non concefTum eft uerum ecreftetiUi docere q»ambulet f K fumma con fequatur quaeia negari no pot.i.q? moueturraut reftet illi docere: q jno mouelffut confequatur fumarquæ ite non pût no

EPISTOLA

cônccdw.^ no âbuIct.Rurfus fi hoc modo ueHet dicere homoîfte ambulanfîmplex fnia cft quam fi concédero: K alia quæ aliquid expedientad cópknonem fententiæ: fniam comprchendunnadiunxcrit aliam:quifquis auté ambulatmouetur:amp; hâc etcontederotex hacconiund-i one fniarumiquauis fingiUatim enûciatarum Ôi concef* farum iHafumma (equatur quxia necedario concédai ii.hô idc igiturmouetur.His breuiter conditutis fingu/ las partes confidcremas:nâ funtprimæduæ.Vna de iis quxfimpliciter dicuntur:ubi cquafi materia dialedica: altéra de his quæ coniunda dnr:ubi iâquafi opusappet quæ de fimplicibus e uocatur de loquendonlla ucroquæ de coniundis in très ptes diuiditur. feparata enî coniun* dione uerborum quæ non impletfentennanlla quæ fieî plet fniam:ut nondu faciat quædione ud difputationc reqrat uocatur de eloquedodHa quæ fie îplet fniam ut de iniisfimplicibus iudicetur: donee pueniatur ad fummâ uocatur de ^loqucdo.Illa quæ fie comprehendit fniam: Ut de ipfa et copulatione iudicetur donee puéiatur ad fu* tnam:uocatur de proloquioç: fumma,Has ergo fngu* las ptes diligentius explicemus,Verbumêuniufeuiuftß fignu quod ab audientepodetitelligi a loqucte flatum, Res cd quicquid uel fentif:uel itelligitur ucllatet.Signu eft quod SC feipfum fenfim SC præter fe aliquid aio ondit Loquicd articulata uoce fignum darc:articulatam dico quæ comprehendilitterispoteft,Hæc omnino quæde# finita funt: amp;nbsp;utrum hatdenus uerba definitionis aliis definitionibus pfequendafuerint,ille idicauit locus quo

A ii

FORTVNATIANI

definiendidifciplma tradatunnunc quod inflat accipe ni tentus.Omne uerbum fonar.quom.n^cftin fenpto non uerbnm feduerbi fignûefttquippe infpeâisalegéte liamp; teris occurritanimo quid uoce prorumpat. Q^uid entra aliud Ktteræ fcriptæjq feipfas oculis pratter ie uoces anu mo oflendunt.^ pauloante iigna effe diximus: quod ÔC feipfu fenßm amp;nbsp;practerfe alt'qd animooriédit.Q^ux legi mus igitur no uerba fontfed iigna uerborum:fed utipfa littera cura rit pars minima uoeîs articulata:: abutimur tamen hoc uoeabulo amp;nbsp;ut appellemus littera etiamquu fcriptuin uidcmus.quis omnino tacita rit. neqmHa pars uocis fed fignu partis uocis appareat.ita etiam uerbuap pellatur quum fcriptu eft:quisuerbiügnû.i.fignû rigni ficantis uocis no eluceat.Ergout coeperam dicerejomne uerbum fonat:fed qjfonat nihil ad dialedticam.De feno .n.uerbi agitur quu quaerit ^uelanimaduertitur qta uoca lium ueldifputarioneleniatur uelconcurrione dehifcat. Item Cofonantin uelinterpofitioe nodefquot;. uel cógeftióe afperefuel quotuel qualibetfyllaba eóffenuti poeticus Rhithmustaccentufqp grammaticis folarum aurium tradlatur hegocio:amp; tamenquu de his præterdialedricâ non eR:hæc.n.fcientia difputandieft.Sed cû uerba funt return quando de ipris obtinenttuerboçzautê illa quib? de hisdifputatur.Nam eu de uerbis loquiniri uerbis ne queamustdC quu loqmur no niri dealiqbus rebus loque murtoccurritaioita eiTcuerba rigna reçt'utreseenô deü nâtiquû ergo uerbu ore ^cedit fi ppjfe qjcedit.imt de ipo Berbo aliqd qratur sut îiputeturirescutiq^ difputatiói

1

DIALECTICA

quæftionicpfubieôta.Scd ipfarcs uerbu noca^:qnfcgd autê ex uerbo nó aures fed animus fenntiôCrpfo animo renet indufum dicibile uocaf. Rcxatipa quxiauerbu nóelhnetj ubiin mente coceptioffiue habeat uerbum qd’ fignificari pofïïtfEue nó habeatnihil aliud qres uo*f catuipprio iam noic.Hxcergo quattuordiftidla tenca tur,Verbu dicibile,DióIio.Res.quod dixiuerbü óf uer hum cd: dt uerbum ügnificatrqood dixi dicibile uerbu eft.nec tarnen uerbnm fed quod in uerbo intelligituriK alo cotine^ fignificat.Q_uod dixidiihoné uerbu eft.fcd quod iam illa duo fimul.i.óiipfum uerbum SC quodfiti aio per uerbu fignificat.quod dixerim uerbumcd quod praeter illa tria qua:didfa funtquicquid reftat fignificat fed exêplis hxc illudradaeffe pfpicio.Fac igitur a quoq grâmatico pucrû interrogatu hoc modo.Arma qua: ps ofonis edi 'quod didfum eft arma propter fe didlu ed.i« uerbum ppipfum uerbu.Cæteç^ nó quod ait quæ pars ofonis eft.nó propter fe fed ppuerbult;quod arma didu eft uel aio fenfauel uoce^lata funt.Scd cu aio fenfa fint ante uoce dicibilia erutequu aut^pptcr id quod dixit pro rupcrutin uocedidfiones faefta funt.Ipfum uero Arma quod hie uerbum eft quum a Virgilio ^nunciatu eft dtdtio furt.No.n.propter fe piatu eft^ fed ut eo fignifica rctur uel bella qua: geilitAeneas uel feutu Si caetera q uulcanus heroi fabricatus eftjpfa no bella uel armafq geftaaututi gefta funtabæneaipfa inquâ quæcu gere renrurarcß effentuidebäturlt;quxq^fi nue adedent ucl ‘’'Syto monftrare poflemusaut tagere:qua:etiam ft no

FORWMPVTVS

cogitentur^non eo tarnen fit ut non fuenntjpfa ergop fe nee uerba funt:necdidbiliasnec diófionc fed res: quas lamproprio nomine res uocatur,Traólandum eft igitf nobis in hac parte dialeéticæ de uerbislt;dedi'cibilib9:de didtionibus;dc rebusfin quibus cibus cum partim uer ba fignificenturrpartim non uerbar nihil eft tarnen de quo nó ucrbis difputate necefte fitJtaq^ de iis primo dif puteturfper quæ de exteris difputare coeeditur. Igitur uerbum quodlibet excepto fono:de quo bene difputare ad facultate dialedicæ pertinet non ad dialcdticam difei plinam:utdefenfiones Ciceronis fût quidem rhetoricas facultatisffed non bis doceturipfa rhetorica. Ergo om» ne uerbum pratter id quod fonat quattuor quidem ne// ceflario uocat in quæftionem originem fuamlt;uimfde/ elinationemfordinationem.De origine uerbi quaeritur quum quaeritur unde ita dicatur res mea fentetia nimis curiofa Sf minus neccffaria.Nccg hoc complacuit dice* re quod ciceroniquoa idem uidetur.Q^uism.egeat au tftoritatein retam pcripicualt;q? fi omnino multum iuua retexplicare originem uerbifineptum effet aggredi qd* perfequiprofecto infinitum eft.Q_uis.n.rcpenre poffit quod didtum fuerit unum ita ditium fit.Huc acceditqgt; ut femnioru interprxtatiofita uerborum origo pro cui/ q:igenioiudicatur,Ecce,n.ucrba ipfaquifpiamex eo pu tat dicta q? aurequail uerberartimo inquit alius q aere. Sed quidnoftramo magna lis cftrnam uterç^auerberâ do huiusuocabuli originem trahit.Sed de trafuerfo ter tius uidequam rixam inferat^quod enim ucrum nos ait

FOR.COMPVTVS

loquioportetodiofumcj fît natura ipfa indicante menda ciumlt;ucrbuni a ucro cognominatum eft* Nccingeniu quartum defuitrnamfuntqui uerbumaueroquîdé pu* tant didtuf fed prima fyllaba fatisanimaducrfa fecunda öegligi non oportere«Verbû»n.quura dicimus l'nquiût prima eius fyîlaba uerum (îgnificatffecuda fonum.hoc enim uolunt efïe.bum.unde.Enoius fonum pedum bô, bumpedum duxit.SC boadegraeci damaidelt; SC Virgili* us reboantfîluæ.ergo uerbum didumeft a uerum bo^ ando hoc eft uerumfonando:quod ft ita eft præferibit quod hoc nomen ne quum uerbu facimus mentiamur« Sed uereor ne ipfi qui dicuntifta mcntiantur.Ergo ad te iam pertinet indicare uerum uerbum a uerberandof an a nero folotan a uero boandodiclum putemustan poti« usunum fit ditftum non curemusr eum quid figmficet intellfgamus.Breuiter tarnen huc locum notatum : hoc eft de origine uerborum uolo paulifper accipias f ne ul lam partem fufeepti opis praetcrmiftfte uideamur. Stoi* ci uincutquos Cicero in hac re ut cicero uidet nullu cffe Uerbumfcuius non ccrta explicari origo poftit^ amp;nbsp;quia hoc modo cos arguere facile fuitf ft diceres hoc infinitu elfe quibusuerbis alicuiusuerbioriginem interprætarif co^rurfus a te originem explicandam effer donec per» ueniaturcorut reseu fonouctbialiqua ftmilitudine co^ ueniatfut quum dicimus aeris tinnitumrequo^ hinnitu: ouiubaUatUftuba^z dagoremrftridorem catenaru.Per fpicis enim haec uerba ita fonarerutipfa: res q hisuerbis fignibeanftSedqa funtres^quae no fonanti hiis fimiU»

FORTVNATIANI tuànemtadtus ualercfut fî leniteruelafpere fcnfum ta guntXcnitas uel afpen'tas litterarum ut tangi't auditum fie eis nomîa pepererît ƒutipfum lene cum obncimus le niter fonatfitem afperitatern non Kipfo nomi'neafpera ludicent.Lcne eR auribus cum dicimusuoluptasiafpeçi quü dicimus cruxƒita res ipfx afficiuntutuerba fenti'an tur.Mel q fuaui'ter guRum re ipfatam Icni'tcr nomle ta gît auditum,Ac re in utroqueafperum eR. Lana K Vc près ut audiuntur uerba fic illa tangûturrhæc qualicu-x nabula uerborumenccredïdcrutlt;ubi fenfus rcru cum fonorum fenfu cócordarcntfhincadi'pfaruminter fere rum multitudinem proceffiffe licentiam nominandi^ ut quum uerbi 'caufa crux proptercadidla ßt^q- ipfius uer bi afpen'tas cum dolorisquem crux efficit afpentate co cordet«Crura tn no propter afpcn'tatc dolon'sf fed q Ion gitudme atq dun'ci'a inter mebra estera ligno fimihora lie appellata fint.Inde ad abufionem uentum:ut ufurpe tur tarnen no rei fimilisr fed quail uicins.Q^uid cnim fi* mile habet lignificatio parui 6C minuti:quu pofftpuum eRc:quod no modo nihil minutu fitf fedetiâ aliquid ere ueritfdicimus tarnen propterquandam uiciniraté minu tu pro paruo.Sed hæcabuRo uocabuliî ptâte loquêtis eR.habet.n.paruu ut minutu non dicat.lllud magis pti net ad id quod nue uolumus oRedereiq cu pifeina dica tur in balneis in qua pifeium nihil Utrnihilqfimile pifei bus habeatƒuidetur tame a pifeibus dicRa f propter qua ibi pifeibus uitaeR.lta uocabulum tranllatum limilitu* dincffed quada uicinitatc ufurpatum eR.q flquis dicat

Dl akdica

homines pifcibus Ïîmîles natâdo fieri 6i inde pifcmæno men ede natum:ftultum ércpugnare:cnm ab re neut^ abhorreat:Si utmep lateatJUud tamébn accidit:^hoc uno exemplo diîudicare podumusquid didet origo uer biquæ de uicinate arripiturab ea qua: a lîmilitudme du cctur.Hincfacda progri d^oufque ad côtrarium.Nam eus co putatur didusq » minime fuccacK bellum:q;rs bella non dttôC fœderis nomen q ? res foeda non fit.q? ft a foeditate porci di(dumcd:ut nonnulli uolunt:reditori »gt; go ad illlam uicinitatem quum id quod fît ab copquod htnominatur,Nam ida omnino uidnitas late patet SC p multas partes fecaturtaut per cdicientiam ut hoc ipum a foeditate porci per quern foenus cdicitutiaut per ede « Aaut puteus qgt;eiusedectum potatioed:credilur died? Aut per id quod continetur.ut urbem ab orbe appella*« tam uolunt:quodaufpicato locus aratro circundari fo*^ let Cuius rei K Virgilius meminit ubiæneas urbemde** lignai aratro.Aut per id quod continet:utdquis horreu mutata littera adirmetabordeo noiatum:Aut per abu lîonera:utquum horreumdicimus:K ubi triticum con datur. Vela parte totum;utmucronis nomine qua: fum ma pars gladii ed gladium uocamus: Vcl a toto pars;ut capillus quali capitis pilus.Q_uid ultra prouehor^quic quid alud adnumerari poted;authmilitudine rerum ip farum autuicinitatc:aut contrario contineri uidebisori* gînem uerbi;quam perfequi non quidê ultra foni fimi* lijudinem podumusded hoc non femputitj podumus Innumerabilia funtenim ucrba:quorum origo de qua

Fortunatîanî

ratio reddi pofTittaut non eft utego arbitror,aut fatettut doid contendant. Vide tarnen paululum cum pcrucni ri puintad illa uerboçi cunabula uel ftripem potiusatcß adeo fementem ultra quod queri ' originem uetant.nec ft quifquam uelit poteftquicq inuenire.Nemo abnuit fyh labas in quibus.uJittera locum obtinet confonantis.ut funtin his uerbis pnmx.uafer .udum, uinum .uomis uulnuscraftumKquaft ualidum fonum cderc:quodeti am approbat loquendi confuctudo.quum de quibufda uerbis cas fubtrahimusne oneret aurem.Nam indeeft qjamiftidicimuslibentius qamauifti:Knofti q nouifti 0C abiit nonabiuit.Kin huc modum innumerabilia.Ep* go quum dicimus uinum fonus ucrbiut didiu cft quaft ualiduscongruit reiquam ftgnificatJam ex illa uicinita te perid quodefficiunthoc eftqa uiolenta funtdidla uo cula poftunt uideri.amp;neruiquibus aliquid uinciaturjn de uiresq^adminicula quibus innitutur nexibus prehc dutthuiciam ppfimilitudinem incuruum fenc Vietum Tcrentiusappelianinhinc terra quæ pedibus iteratium flexuofa ÖCtrita eft uia dicitur. Sinautem uia q ? ui pcdum trita cft magis creditur difta.redirorigo ad illam uicini tatem.Sed faciamus a ffmilitudinc uitis uel uiminis:hoc eft a flexu etiamdifta.Q^ucrit ergo ame quifpiam qua re uia dicJa.R.efpódeo aflexu: q- flexum uelut incuruu uietum ueteres dixerunt. Vnde uietos.qux cautu am/z - biantur rotarumligna uoeanf Per fequiturquærere un de Vicfum flexum dicatur,Ôf hic rcfpondeo afîmilitudi ne ukisJqftataîfj exigitunde ita fic uitis nomen dicoq

DilcÄicä

umciat ea quæ cóprehéderit.Scrutatufundeipfum üïek re didu ficdicemus a uinus.Q_uare fic appellatur requi ret:reddeiurró.q, robuftoKquafi ualido fono uerbum rei'qua fignificatcogruit.ultra qd requiratn hct.Q_uot modis at origo uerbo9 icorrupnoe uocu uarictf meptu cft pfcqui.Na K longu amp;nbsp;minus qiHa quædiâra funtnc , ceHanu.Nunc lauerboç^quatu res patet breuker cófide remus.Vis ucrbicqua cognofciZquätuualcatruaitt at tâtu:quâtûaudiêtémouere pót:porro mouctaudientem aur. fedm fe:autfedmid qdfigniHcattaut ex utraq; cói fed quum fedm fe mouet.aut ad folu fenfum ptict:aut ad ar#, temrautad utrunq^Senfus aut natura niouetur:autcó# fuetudinc.natura mouetur quu offenditur. fiqms noïet Tartaréfem rcgéuel mulcet quo audit Euryalû.Q^uis ena fi nihil unquä de bis hoibus audierit.quoçz ifta funt noîa.nô tn amp;nbsp;in illo afpitaté maximâ.ôC i hoc indiceteffe lenitatc.Cófuctudine monetur fenfus cû offendit :quu audit Cotta.Nâ hic ad fonifuauitate uel in fuauitatcm ni hilinterefffed tn ualctaurid penetralia utru p fe träfen# tes fonos quafi hofpitcs notos an ignotos recipiat. Arte âtmoue^* auditorquûenûciato fibi uerbo attédit qua fît ps oratióis.uelfi quid aliudiiis difciplinis qua de ucrbis traduntur accepit. At uero exutroeç.i.K fenfu amp;nbsp;artede uerbo iudicatur: quorn id quod aures metiuntur: ratio notat:6Cnomen ita imponit.ut quom dicitur optimusr mox aut aurem longa una fyllaba 0Cdux breues huiufee nominis percuffetunt.animus ex arte ftatim pede dady Ium cognofcit.Sciam uero nofedm fejfed fecundum id B ii

Fortunanani

quod/ignifîçatuctbum mouetquadop Ucrbu accepto tigno animus nihii aliud g rem i'pfam intuctunCuius ik Indtignum eft quodacceqitmtquum auguftino notato nihilabus qegoipfe cogitorabeo cui notus fum;aut cui libet homino mentio curritis forte hoc nomem uclqui me ignorataudiarit.uei quialium nouitqui:Auguftino, cctur.quû aut fmulßi fccudu feuerbum mouci audien tcm,amp; fecudum id quod tîgnifîcat tunc Si ipfaenutiatio K id quod ab ca enuciâtur timui adiertit.Vndemquod no offenditur aurum caftitasiquom audit:manu;utntre, pene boa patria Iaccraucrat:Oftcndcnt aut obfecnaps-corporis fordido 6^, uulgarinomine appelereut»quu res eadem tir:cuius utrunq; uocabulum eftinitiq^ in illo tur pitudorci:qua: tiguificata cft decore uerbi ftgniheantis opentur:in hoc autem fenfum animnmq : dcfor mitas felt;» rit:uelutinonaria merctrix.Sed aliter tamen uidetur eo cultu.quoanteindicem ftarcaftoHet.aliter cum luxurioti cubiculo iacerct.Q_uom igitur tantam uim tamlt;^muIti plicem appareat efte uerborum qbreuiterpro tempore fummatimqj attingamus,Duplex hincex coftderatione fenfus nafeiturpartim propter explicandam ucritatem’ partim propter conferuâdom decorem.quorum primu ad dialcdricum.fecundum ad oratote maxime pertinet, quis eninec difputationem deceatineptam.nec cloquen* nam oporteatcftcmendace.tamcamp; in illa fxpcatqiadeo penefemper audiendidelitias difeendicupide cótemnit. Kin hac imperitior multitudo q? ornate dteituret iam ue re diciarbitratur.Erego quum apdareatquidhtuniufeu*

Dialedlica

lufq? proprium manifeflum eft K diTputatorcm fiqua SC delecftadi cura eft rhetrorico colore afpergendum.amp;ora torem:fiuentate perfuadere uult dialedlicis quafineruis at cpoffib ns efTe roborancum.qua ipfa natura in corpo* tibus noftns nee firmitati uinum fubtrahere potuit,nec oculorum offenfione patere permi'fiultaqjnue propter uentatom diiudicandu.quod diatedica profertur exhac uerborum ui:cuius quaedam femina fparfimus:quæ ira* pedîmenta nafcanturm'deamus:Impedit enim auditore aducritatem uidedamin uerbis aut obfcuritas autambu guitas:Inter ambiguum SCobfcurum hoc intcrcft:q )in ambiguo plurafe oftendunt.quorum quid potius accru pienpum fîtignoratur:Inobfcuro autem nihilaut paru quod attendaturapparettSed ubi parum eftquod appa retobeurum eft ambiguofimile:ueluti fi quis ingredies iter excipiatur aliquo biuio udtriuio:ucl etiam utiia dica in ultimo locoiibic^dcnfitate nebulae nihil uiarum quod efteIuccat:Ergo apergendo prius obfcuntate tcnetur:a ubi aliquantulum rarefccre ncbulx’cœpcrintmidetur al quid quod utrum uia fît an terra proprius nitidior color incertum eftjhoc eft obfcurum ambiguo fimile:dulce/# fcenrc aiunt caelo quantum oculis fatisfitiam omnium uiarum deductio claracft:fed qua fît pergendum nóob curitate fed ambiguitate dubitatur:item funt obfeuro;# fium genera tria:Vnûeft quod fcnfuipatet:animo clau fum eftnanq fiquis malum punicum pidumuideritf qui neq^ uidcrit aliquando donec omnino quale cflTet au* dieritmon oculorum eft fedanimi q^cuiusrei piótura fît

Fortunatum ncfdtaltetu genuseft ubi'res animo pateret.nîfî fenfuî daudcrctur^ficuti eft homo pióïus I'n tenebris,Nam ubi oculis apparueritmihil animus hominem pidlum effe dubitauerit.Ternum genus eft.in quo etiam fenfui 'ab/ fconditur.quod tamen h nudaretur:nihilo magis animo einineret:quod genus eft omnium obfeuriffimummth imperitus malum illudpunicun pitftum etia in tenebris cogeretur agnolcere.Refer nue animum ad uerba quo rum funt iftæ fimilicudines.eonftirue animo quempiam gramatieum eonuoeatisdifcipulis.fatftoq ^filentio fup*/ prefta uoce dixiffe. Temetum.quodabeo diduqq^pe aftidebantfatif audierunt,qui remotius paru.qui autem remotiftime nulla omnino uoce perdruifti funt.hoç^ aut illi quiremotiores erant nefeio quo cafu partimfciebant quid effet ternetu.partim igncrabauillos aere qui magi ftri uocem acceperatquid effertemetu prorfus latebat: omnesobfeuritate impediebantur:0i hie iam perfpicis omnia generaiHaobfeuritatum Nam qui de auditu nihil dubitant primum illud genus patiebat' ’cuifimilecfl ma lumpunicum ignorantibus:fcd in luce pidfu qui noue// rant uerbum fed auribusaut parumaut omninonóaece perât uocé fecudo illo genere laborabant CuiHmiliseft hominisimago.fed non pfpicuo aut omnino tenebrofo Loco.qui autem non fold uocis fed amp;nbsp;fignifîcatiois ucrbi experteseranttertii generis qdoium teterrimû écæcita* tc inuoluebâtur.Q^uid autedidtû effetquidâ obfeurum ambiguofîmile in his perfpid poteft quibus uerbuerat quod notum fed uoctm nec penitusnullammecomnino

Dia\cû:ïcn

certa pcrcepcrât»Omnia igiturobfeura genera loquedf uitanqui amp;nbsp;uoeequantû fanse dura nee ore impedito Qi Uerbis notiflimis uientur»Vnde nuncin code gramana exepIo qlonge aliteripediat ambiguitasq obfeura uerbi Fac enira eosquiaderant SC fan's fcnfu accepilTeuoceni magiftri SC ilium id uerbu nûtiaifequod omnibus notu ut puta faceu dixilTc magnus.SC deinde filuifïe. Attende quxin certi hoc audito nomine patiantur.Q_uid enimß dióluruseiïettqux pars orationisfquid fi de metris quas fiturus quid fit pesfqJ fi de biftona rogaturus;ur puta* magnus pópei? quot bella gefieritfqdfi de emédadoçt carminumgratia didur? ettmagnus SCpene foluspoc ta VirgiliusfQ_uid fi obiurgaturusnegligentiam difei^* m in hæc deindeucrba prorumpet:magnus uos erga (ludia torporinnuafit.Vidcs ne remota nebula ob* (curitatis ilidquod fopradidu cd quafi cminuifle.Na hoc unum quod didlumcd magnus SC nomeed SC pes choriused.sepompeius ed:SC VirgiliustSC negligenuc torpor SC (i qua alia uel innumerabilia non cómemorata funnquætarnen per hanc enuntiationem uerbi podunt inteliigijtaq^ redidimum a dialetdicis didum cd ambi* guum ede omne uerbum:Nec moneatqapud cicerone calumniatur Hortenfiushoc modo ambigua fe aiunt audire acute: explicate dilucide:iidem omne uerbum ambiguumede dicunt.quomodo igitur ambigua arn* biguis cxplicabunt.Nam hocedin tenebris extinedum lumen referre. Facete quidem atque callide ditium Sedhocedrquod apud cundem,M,Tullium Cicero*/

Forunatfanî

nem Scxuoîa JicitAntamo.Denque ut fapicntibus di ferte ftultisetiam neremdearis dicere.Quid enim ahud fecit illo loco Hortemus niß acumine ingéi iÓC lepore fer mom's quin meraco QL fuaui poculo impends caliginem fundicquodcnimdidum eft omne uerbum efteambi guumide uerbi's fingulis ditftumeft.Explicantur^autem ambiguadifputado ÖCnemo utic^ uerbi's fingulis difpu* tat.Nemofgiturucrbaambigua uerbis ambiguisexpln caui't:6C camé cum omneuerbum ambiguum fitmcmo uerboru ambiguitate ni'fiuerbîs:fcd fam eóf utfti's q am bigua non erunt explicable.Vt.n:fidicerem.omnis mP les pibes cft.non uh^fequeretur utchors ex militibus utiep pedibusirta conftare:ita qnum dico ambiguum ede omne uerbum.non dicofniam.non difputationem quis uerbis ifta tcxancur:Omne igitur ambiguû uerbu non ambigua diïputatione cxplicatur;Nunc ambiguita turn genera uideamus.quæ prima duo funt: Vnu in üs etiam quae dicuntur.alteru quod in iis folu quae fcribu^ dubitatione facit.Nifiquis audierit acies.ôê fiquis lege rit poteftincertum habere nid per fententiam clarefcat, utrem acies militum an ferrian oculoaum' ditfta ud(cnlt;tgt; ptafit At ucro fiquis inueniarfcrtptum:uerbi caufado* porem; necapparcat quo fnia pofitum efieprofetftodu* bicauit ueru pcnultima huiusuerbi fyllaba producenda de ab eo quod eftIepos:an ab eo ^ eft lepus corripiéda quam fcilicetnon pateretur ambaginem fi accufatiuum «q^dqsdi

cat etiâ loqeuentcm male pronunciare potuiffeiamnon

Diakdica anibigunate:fed obfcuritate impediretur audîtorum.Fx illo tamen genere quod ambiguo fimile eRiquia male Ia tine pron undatum uerbum no in diuerfas notiones tra hit cogitatem:fed ad id quod apparet impellir.Cu igitur duo ifta gcuera iter fe plurimo diftent:primu genus rur* fus in duo diuiditur.Nâquicquid dicitur amp;nbsp;p plura intel ligipóncadcfdhcct pluraautnó folu uacabulo uno;fcd una ct definitioc contineriqueuttaut tanto communite«« nenturuocabulo:feddiucrfis expeditionibus explicantur Ea quasuna definitioe includuntur uniuoca nominatur. Illis autem quæ fub uno nomine necefle eftdiuerfc defi niriequiuocis nomcm eft;Priusigitur 'confideremus uni uocamtquonia genus hoc iam definitione patefadum edtillufirctur exempIis.Homincmquu dicimus tapuo rum dicimusqiuuenem q fenem:tam Hultum qfapien« tem tam magnum q pauruu:taciuem qperegrinum:ta urbano q agrefie: tam qui iam fuit qqui nunc eft.tam fedentem qftantc:tam diuitem qpauperem.ta agctc ali* quid q ceftantem.tam gaudentem qmcerentem queo * trum.Sed in his omnibus didlionibus nihil/ft qdnon ut bois nomen accepit:ita hois definitione claudatur.Nam definitio hominis eft animal rationale mortafe.Nunc er goquifqpoteft dicereamimal ranonale mortali iuuenc tantum non etiam puero aut fenem efle:aut fapientem tantum non etiam ftultum:immo amp;nbsp;ifta K cætcra jquæ numerata funt:ut hois nominc:ita etiam definitione co* tinentur Nam fine puer. *fine ftultus:fiuepauper:fiueeti arn dorraicns:fi animal rationale mortale eft:nec homo

'Fortunatiam

- cn:cftautem hójlla igitur definitione cotincaf necefie ,eft.K de exterisquide nihiIambigitur.De puero autép uo aut ftulto feu ^rfus fatuo:aut de dormiete uelebrio uel furente dubitaripoteft quum pofTunt effe animalia ratïonali'a*Poteft omnino defenditfed adalia properans* ti'bus longum:eft ad id quod agiturillud fins nûc eftec iftam definitionem hornis retftam amp;nbsp;ratam.nifi omnis Iiomo eadem contineatur K praeter hominem:Haec fût igituruniuoeatiqux non folum nomine uno:fcd una eit am eiufdem nominis de finitione daudanturtquâuis dCÎ ter fe propriis nominibusÔidefinitionibus diftingui pof fint,Diuerfa eni nota puertadolefces dines K paupdibcr amp;nbsp;feruus.ôC fiqd aliud differentiarum efta'deo diuerfa in

' ter fe proprias definitiones habent.Sed ut illis unum c5 mune nomen eft homo.fic amp;nbsp;aial rationale mortale defi nitione comunis eft.Nunc aequiuoca uideamus.Ambi« biguitatu perplexio prope infinita fyluefcit.conabor ta^ men ea i genera certa diftingueremtç taute conatu meu facultas fequatur^tu indicabis.Ambiguitatu igitur qux ab aequiuocis ueniut prima genera tria funt.Vnumab arte.alteçeab ufu.tertiû ab utrotç.Attê nunc dico pp no/ mina quae in uerboçz difciplinis uerbis imponuntur.Ali tercni definitur apud grâmaticos qd fit æquocum.ôC ta men unû hocqd dico Tullius K noméc.K pesdady^/ lus Ôf æquiuocûîltaqîfiquis ex me flagitetut definiam quidût Tullius cuiuflibet nonôis explicatione refpódeo Poffum enî rceffe diccre.Tullius enomc qdßgnificatur homo .fummusqdâ orator.qui Catilinae côiuratîonem

Dhleâïcâ

conful opprediuSubtiliterattêdemenomcn I'pfum Jc^ finiHc.Na ff mihi TuHiusipfelUe qui fi uiucrct digito3 monftran po(ret:dcfimentïbusfofet:non dicerem TulK use noméquod fignificatur homo:fed diceré Tullius chomotSC ita cetera adiungcrejte refpondere pofTom hoc modo:T ulliuseft pcsdactylus his litteris conftans Q_uid enim nuncopusefteas litteras enumerareƒlicet etiam illud diccret:Tullius cft uerbum:per qua; æquiuo caCuntinterleomniatôCeu hocipfo quæ fupra dida fût amp;nbsp;liquid alliud inueniri poteft.Cum igitur hoc unû qd* dixi Tulliusfedm artium uocabula tarnen uarie mihi de finircdicuetit:qid dubitamuseffe ambiguorum genus exæquiuocis uenientiumtquod merito dici poftet ex ar* te contingere,Diximus cnim æquiuoca eftc:quænô ut uno noie:ita etiam una definitione poftintteneri,Vide nuncalterum genus:quod ex loquendiufu uenire me»* morauimus.Vfum nue appello illudipum ^pter quod uerba cognofcimus.Q_uiseni uerba propter ucrba co* quiratamp;coligatMtaq ^iam conftitue aliquem fic audire ut e motu fit nihil e partibusoratióis,autde metris quae: ri:autdeucrborum aliquadifciplina.tameadhuc poteft quu dicitur Tullius aequiuocorum ambiguitate impedi re.Haec.n.oia ôCipfequi fuit fumusorator.0C eiuspida imago uel ft atua uel codex quo eius littcre continentur« Ôifîqdcî cius fepulchro cadaueris fignifîcare potcft.Di uerfis.n:notióibusdicimus Tullius ab interitu pana li* liberauit:amp; TulliV totus tibi Icgêdus eft•amp; Tullius hoc loco fepultus cft.Vnu enim nomé, fed diucrfis hare oia

Fortunananî definitionibus explicanda funt.HocI'gftur genusæqu^/ uocorû eft iquoîam nulIa de di'fciplia uerborum on'tur ambiguitas feddeipfis rebusquae fignificanif;aift utru que confundat audientem uellegenrem.fîue qjex arte:fî ue qudex loquentiufu dicitur.nonne tcrtiu genus reële enumerabitur cuiusexemplu infumma quod apertius appareatut fiqui's di'cat multi dactylico metro feripferut uteft TuUiusJam hicincertum uerum tullius pro excm plo daëlyli pedis’an daëlylïci poetae pofitum eft'quoru illud ex artejhoc exufu loqucntï accïpi'tur«Scdin ftmpli dbusuerbis etiam contingiutanqfi hoc uerbum gram«»* maticus audientibusdifcipulis enunciet:ut fupra oftédi mus.Cumigitur haec tria genera manifeftis inter feratis onibus differant.rurfum primû genus in duodiuiditur. Q_uicquid.n.cx arteuerboç z facit ambiguitatem partira fîbi pro exemploeffepoteft.partim non poteft.Cum.n. definiero quid fignificet nomcn.poflum hoc ipfû cxcpli gratia fupponete.Et.n.hoc quod dico nomen eft hae.eni lege per cafos fleëliturtquum dicimus nomem nominis nomini K extera.Itécû definio quid fîgnifîcet dadylus. unam longa fyllabâ.K duas deinde breues enuntiamus« Atuerocum definitur aduerbium quid fignificet.non poteft hoc ipfum in exemplu ducere.Et.n.quû adurebi«^ um dicimus haecipfa enutiatio nomen eft ita fecudu alia notionem aduerbiumutic^aduerbium eft?amp;nomen eft nomemfecudum alia uero aduerbiu non eft aduerbium quia nomen eftjtem pes creticusquado quid fignificct definiturmon pot hoc ipfum excplo effe.Hxc.nicnutia

Dialedica

tîo^dîci'mus creticus prima longafyHaba amp;nbsp;breuîs amp;nbsp;IS ga eft.Ita Si hie fecundum aliam notionem creticus nihil eft aliud q creticus:0 Cdactylus nó eft:fccundû aha ucro creicus non eft creticus quia dactylus eft.Secûdû item genus quodiam praeter difciplinas uerboç zad loquendi ufum dieftu eft pertinere duas habet formas.Nam aequi uoca inde funtaut ex cadcm origine.atex diuerfa : cxea dem origineappello:qua:quäuis uno nomine ac non fub una definitione teneanrur.uno tamen fonte demanant Uteftillud quod Tullius amp;nbsp;homo Siftatua Kcodex SC cadaucr intelligi poteft.Nam poffuntquidem ifta una definitione condudi.fcd tamen unum habent fonte ipfu filicetuerum homincm:cuius Killa ftatua K illilibri:flC illud cadaucre;Vt quu dicimus neposlonge exdiuerfa origine filium filii Ôiluxuriofum fignificat.Hæc ergo di ftinifta teneamus K uide illud genus quod ex cadcm ori* gincappello in quæ iterum diuidatur: Nam diuiditur in duo:quorum unum tranflatione: altcç t declinatione con* tingit:Tranflationem uoco quû uel fimilitudine unu no* men fit multis rcbus:ut Tullius:amp; ille in quo magna do quentia fuitxK ftatua eiusdicitur:uel ex toto quum pars cognominatur:utquom cadauer eius Tullius dici poteft ud ex parte totum:utcu tetfta dicimus totasdomas: Aut a genere fpecies:uerba enim principaliter omniadicutur quibus loquimunfed tame uerba proprie nominata fun quæpmodos amp;nbsp;tepora declinamus: Auta fpetie genust nam cum fcholaftici non folu proprie:fcdôi primitus di: cantur:uqui adhucin fcholis(untiiomnes tamen quiin

Foftunatianî

Întensuiuunt nomen hoeufurpanr.Autexeffîaente c^ (edtu m:ut Cicero eft Iibcr Ciceronis.Aut exeffeóto effi dens ut terror qui terrorem facit, Aut aliquid continete quodcontincturaut domus etia qui domo funtdicuntur« aur conuerfa uice:ut cadanea et arbor dicitur:uel fi quid aliud inueniri poteßtquod ex eadem origine quafi tranf ferendo cognominetur.Vides ut arbitror quam facit in uerbis ambiguitatem.Q_uæ autem ad eadem originem pertinentia declinationis ambigua effe diximus talia fût Fac uerbicaufaqucnqdixiffe pluirK haec diuerfe utiqj definienda funt.Item feribere qui dicit incertum eft utçi infinito adliuiran imperatiuopafliuipronuciauerit:Ho moquis unum nomen ut Kuna enuntiatio: tamen fît aliquid exnominariuo aliud ex uocatiuo qdodus amp;nbsp;do/ tfteubienuntiatio diuerfa eft dodus: aliudiquum dici musdodumancipiu:aliud eftquudicimus dodus ille ifte difputauit.Declinatione igitur ambiguitas orta eft. Nam decliationc nunc appello quicquidfiue per uoces. -fiue per fgnificationes hedendo uetbacotingitjhic do» duus.n,0Cdode etiam per uoces flexum cft:hic autem homo amp;homo per folas figmficationes.Sed hec ge»/ nusambiguitatu minutatim concidere ac pfcqui penei finitum eft:itaq; locum ipum hadeus notafle fuffece/ rit ingenio præfertim tuo.Videnuncea:quæ diuerfa ori gineuemut.Na 2lt; ipfadiuidunfadhuc in duas primas formas:quarum unaeft.qua: cótingit diuerfitate lingua rum:Q_u0dicimus.tu.hxc unauoxaliud apud græcos aliud apud nosfignificatjqd genus nominandiomnino

D/akdica

fuit.Non cnim præfcnptû eftunicuiq^quod linguasoof fetautquodhnguis difputareuAItera formaequae I'am in unalingua facit ambiguitatem diuerfa tarnen coruns ongi'ne.quæiuno tamé uocabulo figm'ficatur.quale eft illud quod de nepote fupra pofuimus.qd ’ rurfus in duo fcinditur«Aut enim fubeodem genere partis orationis fît tam nomen eft enim ncposquum filium filii qquam luxuriofum fignificat.autfubdiuerfo.Nam no folu alid eftquu dicimus qui ut ditftum cft qui feisergoiftucnifi periculum feceris.Sed illd etiam pronomen, hoc aduer bium iam ex utroc^ ideft exarte óf ex ufu uerboru.quod in æquiuocis tertium genuspofijeramus.tot ambiguita turn genera pofTunt efTequotin duobus fuperioribus enumeramus.Reftat illud genus ambiguu quod ïfcri# pris folu repenZ.cuius tres funtfpecies.aut cnim fpatio fyllabarumfît tale ambiguum.aut acumine',aut utroqj fpacio.Vtquum fcribitur uenit.de temporeincertû eft propter occultum primaefyllaba efpaciu. Acumine quu fcribitur poneutrum abcoquod é pono.aut utditftum eftponefequcns.Nancj hoc dederat 'proferpinadeertu eft propterlatétem acuminis locum.Aut ueroex utroqj fit.uteft quod fuperius de lepore diximus.Namnon fo lumpro ducenda.fed acuenda eft penultima filaba hu* ius uerbi:fi ab co quod eft lepos.non ab co quod eft le#* pus deflexum eft.'

Dialcdicae Fort^natiani Finis