ocr page 1

ocr page 2

ocr page 3

Over de tegenwoo

In twee WiengfrOdt:

Int eerfte werdt aenghewefen op wat manière men aldaer alles beter coop fal connen hebben, ende wat voordeelen aldaer uytftaen te verwachten.

ynt tWttoebedoftciteof^td^cktttebat/fula .— gditycoe000?oe «Tompagnte fdfg/moe Date Inacto alleen / ofte 0002 parttculteee.

dlles met redenen beveßieht, ende de te^hemvorpin^he die daer tegen fouden tonnen worden bygebracht

mm fAustelredam,

Ghedrxtkt by Iohannis loquti, woontndcindc Niewe-ldj-fttatto Zoor Ian van Hilten, Boeck-verkooper woo nen inde Beurs-ftraet. 1644

ocr page 4

ocr page 5

ocr page 6

ocr page 7

/té

irétcn/id het ftillieber loopcn ptmckclbanbe Viipnlictcncrd / foo [jet iiftopnt banbe fanden / cube Ijct onweber. !)icr bn foo komt noch bat itocfe fienfe hortet enbe be Schepen min bolcf licbbcnbc / meer hennen nflouWen/ be ficebetd finten boo?hare ^ehepen/enbe be fchipperdboo: lore ficbetd/bdnclthe ooch gemtenWth een part boer in hebben/beter tfoighe können oftebJillen b^aghen/ aid nn ban be «3. Wéren ^eWintlt; icikbberd kan gljefeljieben / be biarcn hier boomoemtiiillen op haren liechten tijt können ghebmthtWerben / be Wijnenwt ^pangieri enbe rê^inehnjeh op batTelfbegaer bat fogeWaffehen ^ÿn/enbe alfa berfch/ odipber enbe foet: Voel) laetbe ^oibcanrfehe aUjierartiberen/ 't falsmi omtrent *crmiffe/arban moeten gelofte beriaten / enbe Weberom ghe^ iiflben too^betnenbe fooinben Winter keften Wint hebben/können niet aintfo nntben Ooften id hetWater boo: be Dozft gtjeflooten / enbe ben epintbe^Winterd upt ben Ooften gewacht hebbenbe / füllen baernaet utfchmaellange tijb TOefleriÿthe brnben Ijebben/Warr boo: fill ghcbeu$ b«n bat aircmetë boo:%igufti in 752af!l niet füllen tonien/ahban Wan:: j0cev be framthc Wijnen/batmaer bogelen ban ten gaerjijn/beaim oiien afte gaen/be meelen heumigWo^emmet ben ftoenbid enbe ter-iideufuid/ rd het ebcleendgeftelt.

;ii ^cljalben be boomoembe boo?beelen foo reedtene noth ko:telijek be ftpoerbolgcnbe/ i, ben fjanbel toil niet ghebWongen^ün/infonberljept ober be jlcbcrianbers batromme geleek ben felfbenboo: befe macr lUeqneelt Ijecft/enbe noch bagekjeks afgaet/alfoo fal het hiér nart Ijer^ Iffltten/ enbe fuUenbele Cargafocnen berWaettd gcfonbenWo!ben / op ftodche boo:befe noptgfyebncfyt id fende alfoo ond lü^okant jaerlÿchd eel meer botekd boo:teelt bannier hier kennen rcneeren / füllen ben 'pangiaertfönniento merito enbe »ern / niet Soeben te benyben/ laer félbc bacr in ftonen tpben hebben eennien Dollant'cnbc fo bolck^ jek alg können Wenftljen.mnbuntkt ich fie onfc bee enbe mclck boent met hare ponten enbe meldt fthitOten boer na toe b:nben «Een tWeeben / be fiebert ban onfc Stoepen kirr te lande meenen it fp have faken Wel befeffithen/ Wanneer bat fn maer boo: Ijare fekr^ Meen goebe b?athttonnen bcfp:eetken/enbr ofWel fthoon op be goe^ ren gaenbenaer/Biafll Wegend be biatfrenboer op gheftek/niet of-Wepnigh oberfthiet) en ghefthiet nittomba:be b:achten klemt sÿn/ grom bat het ghemenne goerberlao?engaet/ niet bele min ban be ■tabewachten fullé particulière hun Wel genoegen en bebanehen. ^^Lyben/ VcnMeeftocljt boo: hctboo:noembe mibbci ban beter ^^^m^berpande Catien füllen albacina toekomen/Vuntfe hen/ n/Walen/^thotten/ (Cngljelfthe/ franfetye/biwdehe falfnne gnbentien mebe foenghen ; dek falbacr eenige mineralen ^ijn te bmbê/ füllen gebon^ bniebtcn könne gewonnen Worben/beWcIt:: falgefchieben /ßet krupt boer ben

ocr page 8

6

gnbigoban gbemoecht b:o?btgroeptbaetin pet Wilbc/ foo mebet ojember befe in gccultibccrbc aerbe oUcrgcbiacht cnbc nacr beboo. Wacrgljcnomen jÿabc/ füllen nacr alle apperentie tuier foo goetual

alg ergens eibers.

Œcn4 cnbc genomen Wp en fjabben Ijierboo?anberS geenboo?% al^ be planting^ banben Bobach/ foo menne bat bit alieene be Coiquot; pagnie fonberenbreren fobcclalSbe ^narher negj-ie: gn befe too.

Wo?tgerchen^bat gaedijex meer geit too# gljefpcnbecrt/banin alle: fpcccrÿen bie upt©oft-gnbienhomendjoc toelben Coboch bic upt it

Clbiftoffelenbc be Cplanbcnbaer omtrent balt benflecljtften ig/ no% ransboo! bcn »oo2caen baer in?Uugufti cnbe (September ober trf garen gctoccft/ibo tijibaer bergaen ontrent be 30 Beliepen wclc% gijetalin fóiafil bupten oo^ogße toepnghteffenb fal können gljcftf tootben. 7)cfeßabeocrooifaccht inbc bmepten beglanbtbibat i^ uoC namentlijcb ben Œobaclt) too# geeftinieertboben be 40 tonnen gone ^cCe nccringljc bic nu i$ in ßahben banbc ffmnfclje CHbeCngbelfcrë foubelitljtclijck boot bit mtbbcl/ tot be peberianbers können obere bmeßt Werben/ om befe reben: Ccrftcljck/ om bat ben Hoback% ^pfilien bed beter i^ aid bien ban Mgt;t. Cßtiftoffd- «Uen ttoecben/œ bat begngßcfetcnc in ^iafilicn gccn feßaben noeßte inbafien banbgl ^pangiaerben te bertoaeßten ßcbbcn gelßck in ^t.€ß#ftoffcl gefeßf id, lt;cnberben/ in 4 garen tiptdßebben 3 Pooicanen in #t ©Iniftc fei gbeßabt boo? Welckcn bat allcd uerbomen id 7 bit ontoeber id ^t filicn niet onbcrmo:pen ƒ cnbc be planter# befed Œobackd inbe bof, noembe plactfen albacr gefegtWœbé ober be 20000 feere te jßn/bp b^ oetafie in ^#ifilicn acngljclockt toopenbe/toatte Confumpden / bf een gnkomen/toat een berfekerßept boot be ^tact ber Compagnie E foube bit niet toefen gnterefte. quot;

Cenbßfocn/ toe eetbare toarenalbud beter koopsÿnbe/ foo faïoœ be Confumptic grooterWefeu/ bieDun nn met Caffabibeßelpen/ füllt alfban goetbioot eten/enbe bic nu ben IDßu ofte niet gßcbmpcken of feer fpaerfhem/ füllen bic ban niet ßoeben te menafgecren / dlfoo biet geißelt ooclt ^»nbeWüncn/amp;paenfcfe toijnen foo goebcn koop fuir Rebben aid ßicr tot %nftcrbam: fo bât genome baer toicrt al cento« nigh gelo2rcnb»cptßet fal ßem fcibcntßicnmaei ober betalen,

iWf P

Œcnicftcn ^00 größte menigßte ban b?pc perfoonen oberkome be Compagnie fal boo2ßacr fclbe beftacn / tcgljend alle b2ecfcjd po#ugcfcn ban binneh/enbe gnbaficn bancenigße Wanbmjffl ten/ niet een cenigß^albaet en fal in ko#e garen nootf filban noobcnsijn. „

Œcn febenben/Vcgtootc facOterßeben bie be imfflacnbeßccft/fuHcnaliban fetr ßaeft iugemagd^^^^^. ben/ ßet toeleke anberfintd boo: armoebc ofte@^^^^^^n feer tracgljlijtk fal gefeßieben/ toantbie nicU|^^^^^^^=

Ilt;

ocr page 9

1 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'

Cru ntbtflcn/gcfc bc^bcfcggenbhtaUe be ^upchet-pïanthigfye bie pataJooibtgljoubr cenigh Vofch t'^/ßier boQihibcrtayenin hanben luibc oLónpagnic Oc^pangiaerben bic cenigljc giuWmio^ Rebben |Wcfe.gi^icniuncu bact mieten uvtfdxiOcn / foo booi ben goeben popbcrfelfberals bcbiucte ber »cteo§ëiibcbu^cerlauglje tal I^ip huen relue fijne fnpcheren bail onë riomen Ijaleinpoitugaelfclber fal ft boo2 acn bet leger gherahenfbeIcefytfren fulteiifo goeben hoop pben al0fp; be »egrogbeter hoop/bc»amigefen ^ijii gljetocntbele Qooiiincii/bc l@oUanterë^ijn met een tamdÿefte romftc te vernoegen/ ?)c batpetboóinaemftc ip Ijet^iipcher-rictban ^imombuto enbe jcr omtrent fiénbeevt bccl ojcculocbigbcr/ al^ bat nanbc ^abia o^ mio b^0ciicro;bic banbe Ooft en fallen op berbe nacr Ijarebtacij-fibatr bp niet bonnen Uitben,

Æen negenden / Cnbcnlfoo up befetoijfe abcs feer goeben hoop fal fflin/ enbe bolgljcnb bien be gaeiibe eetwaren Wel cen Wepnigh bekt:: ligbehonncn bmgljen/ foo foube booi be wachten/ aenbetoclchc niet Ter gebonben füllen ^ÿn/ op be gaenbe fcljèpenkönnen ftellcncenigl) Jl-gelt alp ban 3.4ófte6gulben perlaft/ min ofte meer/ bit fal Wen^ Jljbefwacen/ enbe bdebeloopcn buprcii b?cefe ban flupehcrijc/alfóo fIc Schepen fonber Chercher ofte ŒoUenaer Wel honben gljcbonbcn nben: foube Ijter tegenti können afghebacn ofte bcrniinbert Wo^be 11 gt;ligc anbere beladingen/Want tot nieuWe beladingen foute niet hon^ Nnraben/alfoo bc goeberen ban nu aen foo bele belaft njs alp blagen linnen.

^IbuG gefien Ijebtenbe bc booibcelen bic onPnut het booighcftclbe fytachluUen/rcfteert battop aiitWooibcn op cenige fWarigljcbcn/bie .rlichtehjch füllen booighciboipcn Woiben.

roe éerfte/ bat Ijiet bob? be jQcgotie nptbeu Xanbe fal gljcbibcrtcert I.Tegen-ptbcnjjicr op fo antwoóibc / bataengacube bc manifacturen niet bc^ ftellinghe, jpibe toe gelaten te Woiben/uptanbere liabencn/alp bc ^cberlantfcbe rfr/Biafil te berfenben/Want bic bele hier te lanbe genuetkt Woibë/ {pe bete pcrfoonen baer bn Icben/enbcbic gene bic ban bupten hoiiien lèmcn bete onhoften Wel biagen enbe ban noch beter hoop ban onpin

Mfilicn gljcbiacljt Werben / alpban bcpomigccfcn/noch berftae bit ritbanbc homenbe goeberen/ bcWelche allein bcfe lanben moeten ar^ teren: maet Wat gaet bitbc jdooit ehe ïaften/lt;^pacirfeljc enbe Jurait-ie Wijnenaenft Welch geen bmcljtcn ban befe laiibcn en sÿn/alU be jabe bic hier boo2fal gcleben Woiben/ip/ bat fpalßiet niet fuUmbet' benit Wölben; ban het rene fehip in fetanber; bat cen mahclacrop facteur hier altemitp hunne Courtagienofte piobifiê füllen miffen. «Ten tWeeben/ j0act bien hier booinllerlcp .negotie enbe pcupclatic IBiafil fal aenWaffen/ niet alleen ban §upcher/mact ooch Bobach/ lengbet/ginbigo/Cattocnett. 't Welch altcmael ban baerin bctcDa^ ramoet acneomen/enbebp gcbolge in plactfe ban nu ccn/tljien ^cljc^

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;pen

ocr page 10

II. Te-genwer-pinghe.

ucn in ßctijncv-lmtct füllen ßebben/ fo en hin Bier boo: geen biberfie nùcr Vod gtootcnnen-lnagiban negotie ontftacn. i^etberbe / tcgljcn Wooibighltjch ïvo?btpegbeljch eene toe-gfyelaten allerer Waten bar 3Qoo)ben cube ©often/naerOMncbrjch cube ^pangientetyengljcn enbe Weberomme ban befe quartierente ruggtye / Waeromme fill ban 'tgljene een pegebjeh toe-gelaten Wert / niet ooch be Compagnie wir flaen : ßet gemeen foxechwoo^bt bic bet al Wil Rebben / bedieftfetól beeft ooeh biersÿn plrietfe/ Wiltenbe alleb hebben ober befe lanbeni boor be bierte foo ban befe Compagnie nimmermeer tot lupftet homeni baei-en-te.gOen0 toe-Iatcnbe bat aHegbaer goeben hoop gp/beeetWamp; ren bacrNjoiteturen niet epgen febepen gacnbe/boot Wepriighbatmif fen/fnUen tljienmad meer in Z32ef!l retour ontfangen.

l,ettWeebe frier boot füllen be ronbopenenbe gemeene mibbelen be^ %anbt0 Vermindert Werben / NntWooibt/ fo langue befe fWarigheobt nietgbemoveert Worbt ban be ^teben ban I^oHanbt bientet toehomt/ foo en Ijocben andere ßunbaermebe niet te becommeren. ^n allen ge' ballecube betaemt bit be ^eWint-hebber^ niet. 2. W/ ftljabe bet Conbonen iO fo hieen bat niet fal können op Wegen / op Welche nart befchabe bic befe goeberen allcene lijbcn ban be Œiunnchethetei tWee mael be Cancel pafferenbe/bactbolgenp bëWeg hier booten acngeWe' feu /3P ban befe fWacritheben ©rempt töm 3. Cube itaerbien Ijiet boo;acn te Waffeßen ftacn bc ^chip-bacrben / enbe alberlcp negotiequot; tot ons füllen ober gebtoeßt Wotbeu / Wart bp belt bupfenben ban giv gentenen fith füllen gcnecren iO liet bantybt te letten op ben gnterefl tier Canbonen /beWclchc boot cencnanbeteu Wegn aen Ijet Daberlant honbertfout fuHcn ghcrccontycnfecrtWo?ben. 4, jmaer ten quaetften genomen / bataen5ctDabedant bcr Bonbonen ofte Wegen^ be Conv pagnie / ofte Wegend bc Danbchicrd bergoct Werben/ foo id alle fWac rigljcubt Ijicrmtoe ivcglj-ghtnomen / fyoc Wel ich hertrouwe bitbc Compagnie niet cendboofghebouben fal Werben.

ÏI L Te- l^etbcrbe / hier boot fallet recht ban bc Compagnie grootefchabc genwer- Inbcn / eubefhi Wefen een open béuretot alle fraube enbe flnnchcrijc/ pinghe. NutWoott / bc fcaubc enbe fluncherije füllen hier boot bermmbert Wor ben/wanthoe grooterprofijt nien boen han met be franbe/Ijoe meer be menfchen boer toe ghenegen^ijn / niemanbt Wil eenbief Wefen om een htemte fahe. TOanneet nu pcgclnchßecne baert met ^ÿn engen §c[jip/ lbo en heeft bc Compagnie nacr 5c btaeßt niet tc ficn / enbe boer ober gheeu frauben te bteefcn/bolgend bien be rechte helft ban alle bootbee^ Icn/bat be flunpeed boo; hare flupperÿen honnen hopen/Woibthier afc gefneben/ cube obecfulcr min baciboot te bteefen / ban nu. 2. Œcgcm Wootbigh gaen foo bele frauben om bat boot meer nicthan qheweeft Wo;bcn / be hner-fdjepen aengaenbe fpmaechen profeffie om oe Com' pagnic imtté ftrijehen/met bc epgenegact het niet bcel beter/cii nacr' bien bc Wachtbc Compagnie tochomt / foo gebeurt het bat ^dj^er/

ocr page 11

9 e fatemum/ ftoopimn/ totbe minfte ^ootfrefene toe / inWintf/foo Vee! flupfhen alffe hoimcn/pegljelÿth tene fleeptfo beet goet^ baer in a!^fyn 1 han/ nienbaert aenbe^cfyepenofenbcaen/ be Wacbterei Wo?ben of ! uficcoirimpeert ofte laten bun nl toillen0 bctyieglien/ be litfytetg enbe Mfcljunt-liebcn btn flagßtöettnbe pnffenljier op/be¥toop-Heben ofte ftp qpercargoO fijn be meefte bienen / enbe bit alleen boo? be groote hope ban piofjt/ombat nu boot frire flupperÿc bendebe recognitiën cube be 1/ bmebtontgaen / baer faganberfintè niaer bet eene boo? bacre fraube 1 können ghenieten. 3. iteeene eeneboofflaglj tehonnen boen by Welr^ he men in befen beele niet nicer bebiogen fttflen Werben ban mén feine VInil/oelelabingfyc können ccnbcrlepstfn/enbe een ^thip met een Hoop^ manfepap alleene ghelabcn Woibcn / alO metnooitfebe laften lt;ernciif 0 biö/meclen/ fmiifcl)c/êgt;paenfcbe Wijnen ƒ een érbhrcn Mjipfetinv »merman of lanbt-metct fal op een batnact Weten Tc feggen hoe bclc v baerinhan/foo bute ban ordonneren bat be Schepen met befclabinge' 7 nlleenc enbe bol geladen WWben / enbe haecalbo boen betalen / Waiv ; ncetmcn Wil men han bit bben/hoeWcl ich het niet cn rabc. 4. Cube t b#eft men ban noch boo?frauben/ofte bat onber belt;ecneufbW nooit' quot;nbsp;fche lüften andere fwopmanfehappen fonben berborgen gijn / foo hoeft ,be Schepen op be Cufte komen/ ftelb bacr Wachterb op enbe bxnght ! be goeberen in be paefehupfé ban be Compagnic/kan bit aneker noch 11niet houben / enbe Wil men be fiecognitien fclbe nict berpachten/

't Welch ick beft 'oubehouben / foo herpachtbc confifcatic/ bic bergum 1nenbe boot cibilcn wijd oen te pachters met goebe fiecognitie ober ;barebigilantie/alleb te binben totlaféban be belmquantcn/ befe pach^ 1 terg ober hatte klachten kon enbe goetrecljt boenbe alles fal beter 'gacn alg tcgenWooibigfy. Qéfe flupekerpen können aUccne gljewccft 'foo?ben ober be gaenbe goeberen ; Want be goeberen IjerWacrtg ko^ 'mienbe / bchooiben gelijcb tegenWooibich in be pack-hupfen ber Corn' , pagnie gebucht te werben /enbealfoo bc Recognitiën ober be gaenbe ; goeberen mijneng Weteng niaer ontrent be 2^0000 gnlb. beg gaerg 1 hebben unt-gebmcht/enbe altemctg Wel min /foo bleekt bat het hier op 'niet moetgclochtWo;bcn/enbe Wil men baer nan piefumcren/batmen ; befen hanbel albug open fette/enbe berpachte hier te lanbc bc iïcrognilt; ftien ban bc gaenbe goeberen/ich bo;bc »,%, berfceckeren/batbic meer füllen upt-bicngen ban boo? befen.

miineeimen albug fal toc-Iatcn bat meel / foech / boter/etc. upt rv Bianckrijck enbe ^erlaubt nacr^Bnfilicn füllen berfonben Werben/fa

. fal het ghenc hier van oponfen ackerWaftongacnbc hanb blpben/cm Teghen-be fal Wennigh hier ban apt befe lanben ghefonbentooiden / ende bol- weromee.' gheng bién Çil dhebcuren bat alle bit beter kooplijnbe bc tjimg-licb^ aen haere heerschappen haere bicre pachten niet können op-bmighen/ enbe alfoo tot nacrbcelban bc ghemenne gighefetenc freeneh/hier op antWooiben: x, oochteghenWoo?bighfoo woibt Wepnighl^ollantrdjc

^Bboter/

ocr page 12

footer /fyttTtctt. bin nie • borfamett^ nhefonben/ßetfaomtmrftW! teueren/ be gnlonbftfe goebcrin ualkir bunte biere met Ijctfrandjd fpech /^er^ Dlcefrii cnbç boter honneu fybunbter tuet behelpen / foo bilt met bit te berbieben fo be Campagiiie ïnel fthabe körnen boen/, ninçufjunrfdben g^ren boomecl. 2; bc bierte ber cetVrae-en bier œ1 ^nbç i^ bfU te groot/men morttuct arbenben / om bic te iiermxerbamp;! Èenipafr Wï;lte berminberen zfo bicweerber tiroib tun tnoiben alte mV féniantfacturen quijt* hau mm bic nermu beren W fcMmberwie bic iDianckrijch / Cngelanb ABIacnbcrcn/ etc. nu lebben/ naer ong tree/ Ken. 3, benboogden piijei ber patfyten cube ïaribcn tanb tenineerbe' r^n beeleWmvtacckt boo^ be nicnichte ber röche gigefetene / eichtuil t»igçh bcftcbe/flrhbeeft geerneecnigebaftegronben ; bit fhl gefetye' Wgotie Wcigaenbe/bc¥ioop -heben alhier füllen,boer bp ri^H Woiben/imte bie-gfeene biciirO5?afiI futlenArct gbcWoibcn ^ijn fi füllet! lucre fommn gemaerftt ftebbenbe tueberdm homenzalbuei ono'Daber# iaribtbolchrijchc gigljcfetcne ^ijribe / be gronben enteManben füllen meer eubenicer og flaen.

V. , ®clcffefWaerigi,eubt bieaun Ijler boo^homt/fal. miffefyien ban oir Teghen- fen-booghben ƒibtyerin.f3ctumrlt;behberei ghemowernberberi/ wéé' werpinge. fenbebat hier bootthl gcuintertluiibtn: 1. tjun boWintenbe bircenó। g. fyitup;ofötAvant lillen fy fegçÇfenf Wanneet ^egcltjchcene berre^ Waertiïfalnaren met ^ijneiigen^chcpen/wp füllen alci ban ontzagen toefen ban alle birectién,fo;ge7é,uipagie /'t Welch jÿnbe Waer op lub| lenWpbannufe pxiWfie können UaWem iltatWoatbt/ bc fßemint-heb^ berg 3ön omber Çœmmgnirwofôt gljco2bonnccrt/maerniet be ConV pagnie tot nomWetban bc ^ewint febberd / cube aengaenbe 't gee^ ne ft) noch Wien te Verrichten cube Wier te nemen Hebben/id grootet ban be fthonberen Van fommighc ban Ijunftonnrn bjagen/ luant fybé Houten üao2 Hun bc birectie en Ijct boogc amp;ubcraement bangaritfep »jofil. AtubebegHcteele Ctifteban #tica/ fp Hebben boo^gacnd te foetitendUe mibbdcnrttooVmelcheHbbne conqueftén honnenghepeu^ phYtt tatobm/ bete:cube nleuiwbfttcÿtcir teWekhetu r totßeteii nietsüngewonnen/ moeten bootthunefnbnWibtmt-gfyebonben WoV ben / fyljebben te bcrfoigHcn Hare gdmifoerienvan n0oHhcchelijchHe^ ben/cnbeHierinne itictgcbigllcertsönbc naer bcHóó^n/ foo Heeft bit be Compagnie ghehofthet bootleben;aec meer ban cehiniltoen / ente Het ganücHejlanWkï baerborè fooberarmt/batI,etndeH t^genWoor bigHbaerbmfbë ihnrre bjaeg^i/xnbebaubtofnonuorti wagen W^t batvwu rebocnfalHebbemnnWtefl gHetidlteti# WreObtitTO Icbilfy^jn/, ban be Compagnie runneren / Welche tot Hebon boot Het nuact bekubt fobmugc id gespet/ be ^Hepen van bc hlcmic^tébriim BoIImU llcbbnmWcrcHr ,gHenocgHfi.infonberHcnbtmaiinêérfy fait ban bare r-particuliere ^iffloricn Wachtenemen rebben '/ en6(béèb UfttynbeZ inet bc rcgicringHebanten groot beuber nieuw WcrèltyjijnmotH w , 4 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;commert

ocr page 13

I1 tónmtett ban tebiglj te moeten gaen/eben eem^ gljeïüch of tot bet equi-1 peren / ban eenißfye Stoepen tot (jet loopen/ ende Inben/ban fommige । goeberen foo beel beflagg oan noobe toaere / een bip man/macchelaer/ jl'Utoor equipagie-meefter können bat boen/baer-in-boben.be faechch 1' ban be guobt/fo fteluchiglÿch onlangßgl boo: d'Heer Hendrick Brouwer, ê1 falig: ontbeeftt/fuUen tijtkojtingfye genoegd bonnen geben/ oen bie gee^ ; ne bie bier op füllen belieben te letten / fijnbeiwno oo2beclOban j'ulc^ 1 he importantie bat alle bet gbene be Compagnie boor befenbeeftgfe f tonquefteert hier bn niet en i^ te bergelÿchen/mÿneî bebundren^ enbe f; baat aengaetbune tractementen / bie ich berfiae bat beerhjeh moeten (syn/boeb bp befé conjuncturen beg tgt^ een Weyniglj gereguleert nact

1 bet bermogbenber Compagnie.

1 mijnO bebunehenb bet foubeeen rebelse en betameiiehe fake Ivcfen/ । inbien be C. Irreren ^etointljebbet^ ftclj lieten bergenoegen/meteen i beerlÿche ftaenbe gagie/foubenIjiermebe be blameontgaen / baermebe Inu niet fonber reben befmaert boerben / bat befen banbei alfoo b^ben boor beCompagnie/om Ijaer eigene piobifien goettemahen/todche fiv ,| foicten moiben berflerebt/nict alleenom bat men bcfe probifien fcer oiv 1 bebooilijch beeftgegroffeert/maer ooch om bat eben bic fclfbc camero/ / cube mbeearner# eben bie fclfbe personen/ bie altoo# bebben gljcbjon^ ; ghen om ben panhel nom be Compagnie tcbouben/oochbie geenc jijn/

1 betoelche tot geene flaenbe gagie en können gebhicpt luojben.

^^ Het tweede deel vande Con-' 'fideratie over de tegenwoordige ghele-ql nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;ghentheydtvan Brafil. .?;^qlt;

, T Teigene 't toeïeh tot noch toe gbefeebt id nternt foo Maerlifähctt tII terön/bat gbcenc rebelbch Creature bit tan b)cbetfp?eedten/ /-A-baeramme fcio enbertoatbte niet anbet# ban bat ergtaKTOS „manbtbitin bentuinbt ftccchc/fe«gpcnbc/bat befen Dmibclon fiilcbcu totyfc Meiboojen bcrbaelt/bcbowbete nèrblijbenaenbrCompagnie / e om onbet fulth ptetert/htfoo bit onbiënftitbiO/befci;ttcïtenihdïtccfe tamp; /gentegden/enbe alfoo be Compagnie erbe on# Baberiaubt te onfetten , ue treffelÿtfeboomçeten bie fyerupt te bettaacbten ftaen em bcfe

ocr page 14

12

te bolbocn ente alle uptblucfyteu te benemen/ foo füllen in ßet bolgenue, overwegen oft ßet bienftiger cube boibelÿcher is boo: be Compagnie/ b'U ben Boomoemben fyanbelaUeene blijde aenbe Compagnie ofte bat bien acu particulière Wo;betoegheflacn ; Cer bat come tot onberfoeeß bau befe materie foo fteHe bit alp ibnbamenteel / bat Wanneer bit gßc feUiet aUeene boo? be bienaeren bet Compagnie cube boot be felibe/ met erclufie ban anbere biye Ytoop- lieben / foo i^^bitWeberom te bcrbanen op tjct oube bifouptbanben fyanbdopen te ftellen / ofte te flumen /Welch: queftie boo? befen be Compagnie gebMcljt beeft/ op ben uptterften Cmitbanljacrerunne (jet gßene bier tegfyend tot eren' fe gbebMClit Wolbt / i^ ten fyoogbftcn impertinent / gfyelijch al§ r, TOpcn Willen ben Ijanbel niet flikten / lullen alle banbelaerè laten jpc' gotieren / al^booibefen. autènlijchen been banbei bie nieuW id/ fitllen bebouben boo: be Compagnie. Cen tweeben / Qit en gaet maeraenfommigbe Confamptien alle andere Coopmanfebappen/ foo Confumptien Waren/ manifacturen/ füllen nact ouber gbeWoonte bu particuliere bonnen berbanbelt/enbe npt bet Daberlanbtnaer %t' |ïlberfonben Woiben. Dier op foo antWóoibc: Cerfleltjch/ Wanneer bcBibted/ beWclcfe abioictiwe füllen gbeb?acbtWo?bcnbn nac cend foogoeben hoop füllen können gbegbebeu Wo?bcu / cube bitaUeeue bc Compagnie falbetmog^cn te boen. ^oo glicbc te bebencheu of (jetniet baer mebegbefpoti^ be »articnlierc negotianttu toe te laten/ bie ober befe Uanbeii te mogljtunaer^laftl uerboeven? «Urn tWee beu/ jOner bien be Confumptien/beWckht a b2oicturenaet $6?afil füllen gl)cb?ar(u Wo2bcn/ niet min ban behelft banbe gaenbe Vargas foenen^n; foo id bupten alle tWijffcl ofbefe .Negotie fal boo?bc groot' fte helft gljeflotcnWefen/ enbe gheifrh Veene negotie ben anberen trecht / Tooidniet te tWijffelen ófbegrootfte helft ben particulieren ontrochen 5hnbe /bet rcflemibc lal bc Compagnie ban felfd inhanben ballen ; phrtimlicre gheenhfflhebbenbe/ fiel) boer mebe te generen, gmmerd ghclpch alle be Wcrelbtmoct beftennen/befe Negotiefalten meercnbrclc geflooten ^lijn / cube oberfukr beftnaeritheben ente rtbe nen/beWeldw boo? befen fónghcnlligeett gheWeeft ban partpen ober hctfluincn ofte opcn-ffcllcn baribcn hanba / bie lellen noch tegheiv wombtfhWre kracht behouden/ boo? foo beel aid befe Negotie fal ghtflottn Werben, ^it ald nootfaecheiijch tot openinghe befer face' kcbooigheftelt ^tjube / foo come nutot hctberfchil / Welche ld / ofhet boo?bclÿchcr fal Wefen boo? be Compagnie / bat fp bat boen boo? haereepghene Qienaerd boo? Hart felberi alleene / ofte bat fa bat ioelate hen nubere particiriicre jdegotianten heneffen# haer. ©eteet' fte Wou noc6 teghenWooibith ghcb?eben/ghelüch ooch boo? befen ban eenige ^ebrintfebberd / het nnber W onfefufeneur / tot betet bet' fiant befedlal cerftboo?ftclltn enbccMminrtren bc redenen bienende tot boo;bcel banbicgene/bie bit Willen behobbeu boo? be Compagnie/ tube tuiernaethet contrarie, 1, Kjct

ocr page 15

13

if Wet Octropßeeft bit gegeben neu be Compagnie ïraeroni ban EerfteRe-be boo^beelen bie be Compagnie toe tomen bphetOctrop/ acn anbere den van göcgeben. %nim: minneer Ijet ©ttrop i0gbegenen foo en ljabbebe Partye. Compagnie niet eenen boet ban Oetgbeiie fpnu befitten / foo barßtt Ottropbc Compagnie alkene heeft fet retfjt ghegeben tot befen ban-bel / boel) in bcfittingljc enbe gfeb^mth ban bien niet gljeftelt / énbe naerbien be Compagnie niet heeft tonnen homen tot het gljebnipth ban befen Ijanbel/ bootbat frben gngefetcnni ban fô?afîlmet fotenv nelen èebe beeft toegheftaen ben tenen Ijaubet/gljelijch hier natt biet:; ber fatgßetootbt toetten/ foo is hier br fret Ottropboo: foo bede gtte^ berogtertenbe ghclimitttrt /tnbe is bc Compagnie boot hatvXttooit bat fdbiglje WplriHiriJ afghegatn. ten tbjetben : Wet Ottropen bete biet bit ooth niet/Wanneer [jet met tonfentenbe boo;bcel banbc Com::

pagnie gfyeftbiet/gbtl^th bat fdbighe bagdijthr Iroibtgep^attifeert/ Wanneer bcele particulieren tmo?bt toegfyclaten om#ont / ^oubt

Cabach/ etc. be limiten banbc Compagnie te bebaten. Cen bcrbeii: %ltc Ottroren Woibciighegljeben tot boo2beelenbe gtene tot ftljabc/ baeromme Wanneet hier Woibt ghcbhiccht Wat in befe faechemoet ghebaenWobben / men moet hiet Oen Wat met be letter ban Oct Or trop actoibecrt / maet Wat ben bienft banbe Compagnie berepftbt/ baeromme behenne geernebatboighenO hetOctrop alle be p?ofO'en bc Compidnietoe tomen: bat i§bunten tWijffeï/ maet [jet biffèrent ip op mâtWÿfe bc Compagnie tot bitbootbeclbeftfat tomen / bit moet upt bet bolgenbe blÿthen.

Wet èmnpd banbc Oofi-gnbifefye Compagnie torntbpbeien in Tweede tonfiterotie / enbe mepnen naer bien bc fclfbc ben banbclaen fyaet Reden, fclbcn beljoubcnbebudWelbaett/Wacrom en is het fclfbc niet te ber boopen banbc TDcft. ?(lntW: gchhebbe bichmael hoorn befen reben urgertn / macc (jebbe altoog berWonbert gbeWeeft bat lieben ban\ ®02b?elbit beben / be ficbenen OTbek/ i. gn Ooft-gnbitn cnljccft men gheenc pcuplatie te bebotberen om albacc bc lanbt-bouWerpe

Waer te nemen / hetlanbt heeft fijne eigene gnWoonbcr.0 / bie te buchten beti lanbts benefitieren/be ^ÿbc/ gnbigo / Salpeter/ enbe btlc TOogucObic ban China, enbe bc Cufte ban Perben komen / Wop benallecne boot het bolth brOlanbtggheWonnen/ hebben onfe jOatic enbc Bibxg niet ban boen fooban ghclüchen bc Cancel Booten/ fla::

gelen/»eper/bic ban Zeylon, Banda, Moiuques erbe anbcre gheWeften

tomen/woWenalbaer gheWonncn fonberonfe gabufttie / baecomin

Qoft^nbien niet fetr ban nooben m op pcnplatien te letten / Watt in be Itecheefepbt enbe het tocl-baerenban tëafil beftaet, 2. ille fet gene bat uptOoft-gnbien ljcrWacrteiWon ghebmeht / hcefrbaer ghtWeeft eer pcmanbt upt Europa bacr iet aheeomen ißeaotiecen/ mier ^lafil in'hem felbeti10maet een Woeft tiaobt / hebbenbe noch ^egotiënnoth ^Wooiibet^ban cenige nacchte jmenfehen/ enbe en

fO 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;han

ocr page 16

fanbiWomnie lKm bact niet gOebmcIjt Woibat / ban ljtt geëne ttvfé , bomben CDliftmen albiW geluoinmiwo)bt4)cwclchc bacromme boo: alle mibtelen bact naertoe móctcugdeloefttlverben/'tWelche niet tan ghelcßiebcn ban boo: Ijoopebanmdföt/ enbebefe tan niet groot iijiV biet men ben l^anbeïaevè enbe ^airèt-bonWerg baten bmboin be^ neemt/ enbe bic fielt onbet ben bWaneftenbe bootljbpe ban een Com^ pagnie. lt;en berben: ^oo en can noch be Compagnie ban^ofi-gn' bien niet befcbuXbießt Werben ban Mon ,polen , lapan en ontfangOt-be met ban oud niet/maer fielt ondbeweibe / enbe miflebien tfre ben à itepfer ban-China Weet batter I^oHanberd inbe TOereIbt ^n / be 3 Culte ban Perken beeft binnen enbe buntenlanbtfcbe |Qegofte/ met i aHe be Werclbt gemepn/ ben ^eper can gekregen Woibcn ban biegene f bie Wil/ enbe niet en Ijceft be Compagnie boo: bactaUeene aid ,Bootenf en J?oelie ballcnbc in bie Cnlanbé ban Banda, baerfa alles bat tot ber^1 gaberinge bet wyebtenbedlantg ban nooben id/ boot be gngcbo2cne 1 id boenbe;mactbit ban ban 'TBtafilien niet gefeest W02bcn,Cen bierbe:( pocWcIbc negotie bic in Compagnie gefebiet / bcelcofichjeher id aid f bie ban particulière /lbo can noebtand bic banbc®ofi bat b?agljcn/bct reben id / i. om bat bie Waren ten mccficnbcelc beelcofielijcher ^ÿn/ I 2. Cngclfclje jrtanfefye etc. bic berWaertd baren moeten ooch in Com^ 3 pagntebat boen/ 3 fommiglje goeberen als booten/ ffoclie/eube na^t gelen Ijceftbe Compagnie ten meefienbcle inbavehaubt/ betoelchefolt; bacromme can op pmO fetten / maer bit en Hééft gheen gßemeenfeßapk met be §updtercn / bic untZ^iafil comen /bic foo groote oncofien niet ! t tonnen bcrbiagen / beWcïchc banbc Po2tugcfcn/barcnbe oncofielbcfê jI enbe met ongemonteerbe^efjepen obergebiacljt Wo2bcn/ enbe boer eit 1( boben fijn inbe fyanbt ban pcgljclnch eene bie ben anberen be Catcht; fienen / bet id ten Hoocbfien bienmeß enbe noobicb/ bat be negotie op' Oofi-gnbien in Compagnie gefebiebe/om reben/fooanbcrd Ware menlt; foube in Oofi-gnbien be goeberen tegend ben anbecen opfagenz enbe! alljicr bact mebe clabben/maet bit en can niet gefeßieben met beWeft;'' Ijoubcn Wponfcfuncher op pnjs/Poxugael fal onp bie toefenben/gbC'1 lijch oockbagclijclir gcfcbiet. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;t

Wanneer ben particulieren WoUtocgljelaten olbud te baren / ibo'' Derde moetfilled confufclÿchtocgaen/ alsinu foo ter alledgeb^ech gbclnrtö| Heden, oulaiigbdgfefefyiet id / bitet nart foo komt mied in obetbloct/ foo bat] geene pacTOurfen te krijgen ^ijnbe goeberen berbetbem maer Waert* bat bc Compagnie befe .negotie beben / fn fouben ucrfoiglwn't gfyeenelt; rioobickifi/cnbc alfoo foube alles met wber toegaen/ Nutte: Crudooi^ .' tiamentyefte reben Wacrommebat bickmadbooi befen beDarticip:' licreomlienHcbbcirkbactmeer goeberen te fnengben banteffind hom!; nen bertiertfajerben/idbe Creeffroe pacft-frmdbiwc,Warrt tatmen* foigljeHabbegeb^agken bat bie beter koop Ware gbeweefi /boer foube' bichmid meerboo?tact gljcWccft 3ÿn/ bit kan ten grasten tmelc gebe,lt; tert

ocr page 17

tert lyo?bcn /imnnter bat Moonfclje Yaftnibocr a tyoicture glubMdn T^toerben/ 'tïudqk metbien be Compagnie tot ßebennUtbcefc belieft/ ^toe te laten / foo en han lÿ andere niet teufte leggljen/'tgeene boer fy feme ooafacefe ban i,ë. t?cttluecbe : fyctbetloop 'tWelch onlang# en^ ^te meermalen boot be feu is ggiehomen/ in^ufil boo? glubsch ban BtWeèen W HoptbpgDchomen/boo?faute oanbe Birticulierè bic niet ^giKnoeóh en fonbén@bgt;idn hebben'tot bebocfbanbcnlanbc/maer ?ahooN boo?Wan bebop: ixtn bc haniemi/ beWelche haere lt;^olbatircße 1biet berftenbe foo fini be fiiben ban ?5MfilghebWongen gljeWeeft be 1magatymiberpartienhere ten bcljocue ban ben biçnft bet Compago nie te berooben mbe Wçltfe inbicn al emets in fnlchen ghelegentijept foo bek niet i# gfyebgnben aïb ban noobeWa#ƒ foo moet Ijierban te fchuk gegeben Wœbeu neu be Cameren/ cube niet ben Vartienlicren/ »egottanten/oth ieben / bathetbernenbanbemagafrintn ber Couv pagnie/be Compagie bataltoosaenhaer fclbeu beeft befyonben/watts om be Particuliere geenen ftaet hebben conucumaheiiom bitte beté fen/aboo fnlche boor-ballen bupten gewoonte cnbc tegen#berWad); .tingle ^n / enbe hoe fnUen Partrulicre tonnen fo^gc Diagcnbooibc JBagqfönen ber Compagnie / bcWelche boo? hunbejcgclbc ^)ieben ^Ön/niet Wetende ofboer Wennith ofbeelin i#/enbe ofbc Compagnie bie falberfoigen ofmet.Iktberbe: »aerbien bc Compagnie onlang!)#. tube meermaclboo? befen fclfë (lore ^Dienaren cube Rolbaren niet en berfo?eht/ 'tWelche fo gehouden is cube acngenomen ijecft / hoc fouben fyban het gantfety¥anbtberfoigen / bat bat fclbigc nothin Wefen i#/ moctbenpavticiilicrcn danth geWeten Wo?ben. Dct bierbetWanneer oen Partirukere ben Ijanbel Wo;bt taeghelaten/ be Compagnie W^bt baerniet uptgheflooten/ fpWeten altoÓ# Wat in hare maga^nen i#/ fyWeten togt goeberenban particulière afghefonben^ÿn bere occafie tonnenfyWactnemen / om al# ban te fuppUcen't gene boer aen ont^ bicecht/cube metcenenhoer boo?bcekbaer mede te boen/ cube fal allt; biWAlk geb?cchenbeconfufic geWterr Woéden, l)et bijfbe: de Carnet: ban^eelanbti# nu eenige jaren berfotfr omben Cerreneuf# Dis a ib:oicture naer$OTiI te bxughen7't Welch naerbien ban huni# glje-! ereufeert/ Wat reden om nu (oo.bcekanberc.eetWacen te lui kn boo; jbe Compagnie alkene behouden/ ober tWeejaren heeft men cerft aen

Particuliere tocglKfta.en beniCerrfncufäDiba Woicture naer ^hifit te teenghen /wrintyhenomep^ijube met be opiniez ende die dacrupf ontftaet jalonfiejgan groote Piotrn/ dié be j^gotianten boer aen dr^ ben / menheeft bat riiet Winen confenterênop behoozlhche recognitie/ maer Wel boo: behelft baride Wareie / ende om dtit de Cainercnniet boot be^cu# fauben gluboonWo?bcn/cnbc men hun geen ^auchen-1 beurferectiKiüngefoubc doen/men heeft mebt boo? rcecheninge bande

Camer win Occlaudi cen^ijipmetbitO iCGrrencjif^BiO ghcfonben/ tn naeral bngljeWoel/ciibe albitheflagh foo i# be njthoniftebek gelt; Weeft:

ocr page 18

t6

Weeft: niet batt eygben§tßip hebben fy be facche atfoe Weten nente leggenbat bet ontrent met lierbetbc ban font labinge in ^;nfllibgbel nrrineert/e.ibe ba ben Idarticulieren id niet eenen pennineft gbepufi' teert/cube albudwibefe boo?beclen boot quaet beleibt banbe Camee banZedonbi bergauWelooft. «en feféén/ (0et tytbc leiftoiiea baii Ærhinp c1een ga itiche llantfcOap te mitten uoorfien; lt;oopmän0 Wiy ft bp forne ban Compagnie Concepten beta nehbe ben monieren efl biergpel^che onnutte menfeßen / bic ond be Bittonenbin Xinabid be «Baute enbe biergljclijche Rebben naergbclaten/ be Werelt en mo;btbp geene phantafien geregeert/ Wn hebben hier in l^oUant niet meer ban Mlcd gheb?cch/hout/^out/ Coim/ toj i/OIpe/$c. ßoe aerbighfoube hettoegaen/ Waert batmen boo: cent Compagnie enbe metljaereogcit Schepen hier binmoftcnbcrften Werten / her hoibertfte bed baube 4^egotie enbe be gnWooiH^erd biënufauben niet hebben/ enbe mepnf mentuffeßen befetWee gheen gdücheniiTe te sijn nien fret alleene 't ge^ ne fich toebmeghtin ^^uChiiftoffel enbe anbere Caribifche Cplanben/ boer ontrent ober 12aiç garen niet een Cibiftenmen.cße Wad ; enbe nu Wo2ben bie geeftimeert op 40 a çobunint / tube to oben ban allegi hiel berfien / fonder hamerd / fontei: ^-W'ntfyebberb/ aHeenlöch om, bat een uegfyelöch met engten /Schepen abioicture berWaert mach ba^, ren / bit drempel be[,oo2bt ond Wijd te maechem gt^rallien tav.? nen fonber Comparatic gcooter biiighenbctfyoopt Werben / gwigo/ Cattoen /6ember / etc. ben Œoebach bie baergewönnen tooibt/id btie abicrmael tneer Weert / ban be Ch!iftoffdre /hct%anbtWanneer het onber ben ftouinch ban ^pangien id gheweeft in ihnen meeften 1 fleur / en heeft noefj het thienbe part niet gebontghetweft/ ondlanbt: tyoebolchtjch bat ooch iö/id peel te hlcpne om bat te peupeltren/baer,;. ommemen nlbaer aUerhanbe bieembe jditien / Vuntfen /Cngelfen/1 Schottin /mien befyombe aen te lochen/enbe bie falmen alle ben mout1, openhouben boot be Compagnie. Cuen eend gelijchmen ben ^oot$'; gfyefellen het ranbtfoen upt beelt / phantafien ban Bruyicam,üie tube'; 3Ünen Bou fon Romanifki, ,. Cn toilmen ban bobbel bcrfehertWefcn/ ; boo:alle confute enbe ghcbicch/ be Compagnie en hoeft dUeene moer j fo:ghete buigen / bat hacrmaga^ü1bmfêclen Wél terrien tn / liier';;, mebehan alle berloop bom-homenWerben/enbe of banbuinternal ee^,i nigh gljebrechboo:-baltban^otet / TOijn / etc. bat han men miffen, booteeneri tijbt/enbe 'fghene men hier ban boo: niet hebben/heeft gfye^;1 fpaert/ fhl boer nier / bitto in ooerbloet homenbe / te libcraelberghe• bumcht Werben.

Vierde Reden,

toe Particuliere baren boer moer alleenc om womt / bit refferenbeI, fo füllen fp op-houben / enbe alfoo ^tafilonberften hippen / WeberonvI me iffet batboer p:ofytcn bp befe jOegotx te boen lijn7 toactomme bie1 nietlieber gheljouben aen bè Compagnie ban aen particulière bie ober' te iaten?noch meer Wanneer particulière boer baren fo moeten foWim, ncn/l

ocr page 19

, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;17

;1nen/ miber§fuï^enfo fßniid brijen / te Compagnie ban gßdifchm bie , moet boer bp fyacr oibniaire Ininfte ban recognitiën febben /Leube olfoo ; moeten boer tWee bp hunnen / en bp-gebolgealle bingljen bietberson/ i ban toanneer be Winfte alleen quame in be fyanbt ban be Compagnie/ gtnbe naerbien totbe peuplntien ben goeben lioop bcr lijf-tocbten ban 1 noben iel / foo fal ben openen banbei aüco bietber maechen/ bantauv ,neer bie boo2beCompagnie gefcljiebe cnbcbaeromme be peuplatie bets' 1binberen. tinttboo?bt/be boo;-geftelbe rebenen gijn meeftban een na-. tuet / tube fallen brieromme te gpeiOefte ban on^ beantwooit Wo^ben.

tyteerfte ^ctiO foo/niemonbt fal negotiëren/omfeßabe te boen / ons^ .bet-en-tuffeßen balt Ijet altemet^lbd anbere i npt / maer bitltanbe , Compagnie ooc gebeuren/betoelche boet min tegeh^ kan ban be pats' ticuliete/ een Vtoopman/ Schipper enbe Uitps man rönbartinne ma^ ihanbeten gelijch/ fy hopen altoos/luinfle goebe tepfe/ cube bmcljtbate 1 jatten / onbertuffefenfalmen altcmetS biiejaeren hopen / eetmen bat tenS falghenietcn / foo battefe teben: particulière baten boetmact 1 om Profijt ais bat op-houbt fnUenfpt'ljupS blpben / op gljelÿche Imjfc iis tcgljenSben banbei bet Compagnie rils bét particulière / aUbo bie . min ban be particulière teghenb fchabe han. Pet tluccbe : iKt is mnet , Imaginatie id te fegglien / bat tuinneer particulière boet negotiëren ; boet tbiee moeten piofytboen / macc Wanneet bc Compagniebat alS । ban alle be abante allcene in eene Ijanbt balt. Nubien bc Compagnie . eenen Pgt;otcuSWatt bic ftclj in allcrlcp gljebacntcnhonbe ttanffo2mce^ ; ten / ban biet alles hoopcn 'tWelch nobigh id / tcrflont baccnac fracte .^ Schepen equiperen cnbc banalS ^ebippers met bcfclbein Zccba-; ren / in ^lafd homenbe Webetom in Negotianten betanberen om lias . tc goeberen te bethoopen cnbc mibercbact boo:tc hoopen/fo foubc bit . eenigen febbn bebben: miet bic nu bc goebeten bet Compagnie hoo-: pencnbc bechoopen/ bat^ijn be C. Pecten ^eWintljcbbctS/bacr ban ;।niet iS tc pxfitmeren batfy ofte beguamet/ ofte beter foxibc btagbenbe ; ! tya Bombe Compagnic/ban particulieren boo: hact engen felfs pacre ,tfactoicnbie fp bunten S'lantS gcb?uucltf/ füllen niet beter bacr beboie ■boen /nisbic hen particulière contabcl ;bn/ baete epgbcnc ^cljepcn J moeten fp boen equiperen boo?anbcrc / bene fybepen können fo niet :ibeter hoop bebbenbananbetc / ban Particuliere boot bate felben / in j1^?afil ho nenbc/moctêWeberom bare bienaerd gebnipchen/om bacte igoeberen tc bcnerfcieren/eben gbehjeh alS anbete particuliere/ foban 1 naerbien bc Compagnie baete Rechen moet bccricbten booianbcrc/ ,! bic alle bact bu moeten Winnen cnbclebcn/foo en beeft fn in befcn bcelc :I gbeen booibeclboo: pacticuliere Negotianten, pet bérbe : bet is inv ; pertinent tc fcggben/ Wanneer particuliere bact geen piofyt honnen ; boen / foo lullen fyboer uptfdjepben / cube als ban be Negotie boo? bc ;1Compagnie laten Wanneer fn niet ben roœn Wegb 3Ün / Want Partienquot; 1 Here füllen bact können blpben baten / Wanneer be Compagnie bact C nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;upt

ocr page 20

18

lipt fal moeten fcfyepben. Bet blijft tipt ben boofleben ty/mben trete( ben oft fchoon in [jet gemern meer fcbabi banoo^bccl iß gf^baen / bp i ben ^Negotianten / nocfjtaiiiEi ^r^tpen erbe Cargefocnen genoegt soit t upt-geUnten ; macr genomen fergechiebcnalo/ ^artirmieretfiKp benber upt / 01$ ban too al benAanbel ban fclfd bmiaUen/ mfyinben| ban bc Compagnie cube füllen als ban / bcc Compagnie fyinbdaer0। ban felfë kregen bet gbenefybegceren. Cube en igmebe niet te uxe,t fen /batbe Vartituliere be roomtregblubbcnbc / be tappenbeniëlcft bootbc Compagnie uilen laten/ om batWanneerbe Compagnie beien| ^anbcl acn hacr Wil bouben;fo han boer op ïoo bele Winnen alpfpfelféI Wil / Want be maefr in be fyanbt Ijebbenbc / enbe alle goeberen in een/t fymbt3ünbe/roohan fp bie foo hoogte ftellen alp ip Wit / tube Webetomi befe met bnithten ban ben lanbe betaelt Werbenbe / bie foo leeglje in- 1 hoopcn nlPgoct buncht / bit albo gntoHerabilip enbe niemanbt op 1 fukhen tonbitic baer foube Willen gaenz ofte blpnen. ^oo han nietmvt bets fijn ban be ruinere ber Compagnie/gtlÿt mebe Wanneer beCom,lt; pagnie baer n?eer foube bpWillen abantemi / ban fnalrcbebp ljaere। beeilten eiibe retognitieii boet;anberp folmen te goeberenmeer beia^i flen ban fp blagen honnen/gelijth in Ijet nacr-boloenbe ban ong fal be^ Weftn Wóibcn. 4' maertotoberblocbt Wanneer bat be Compagnie ftBabe boet /alp ban füllen particuliere noclj gocbeWinflc boen / enbe blpbcn jOegotieren bacr be Compagnie achter um fal gaen / bitfijnu ban ons beWefen Wmben. Œcn cerften : het iphennclüchbat be Cbm^ paguie moet.Negotiëren met penningen abepofitio/ben gintcrcft moet cerft oberWonnen ^pn/eer abante han gereethent Werben. (CeutWee^ ben: ^p moet Hare Cargafoenen boen affeurertn ofteanberp liet pme^ helloopen /'tWelthe eben bed ip. Cenberben: lt;De Compagnie moet êtfytpen bucren ofte equiperen/befitbers baer ban fuUenbatmebc om geen fcliabe botn/iffet nu bat men particuliere maerbergunt befe b?pabantagien/ namentlÿdt be watt*ban hart tpgen^tljepen goebt te matchen / ben Entert* ban Hare pcnninghcn / cube be affeurantie ban Hart goeberen Wacrban barm be pitmienaenhaer felben tonné/ cube ten mceftenbclc füllen Hebben/ith Hoube batter partituliere ght' noctß füllen ghebonben Wojbtn/ bic om befe Winftc/befe Negotie füllen Wacr nemen infonbirfyept be Chechen ber Compagnie tens baft gcftelt %Ünbe: maer inbien pemanbt meent bat om bete piofijten niemand fijne goeberen ober amp;ec fal fenben. Pet contrarie blpcht npttWee / be boomaemfte Negotien/bie in ^Qtberlantfebbtn/ betent metftHier tot amfterbam / cube be aubèren. Zerianbt/ich menue be Negotien op doften enbe $Bo2bcaur Wacr ban allen benpegotianten henrelijth ig/ bat febtn jaren Hier ban be äbanten boo? ben anberen ghereerhent/ tube afgHetrochen be ^ntereffen / Beeilten / tube ÿcurantien/ boo; ben Coopman fal Wepnitfy obcrrcbieteii. gffet ban bat be* NcßO' tien/ ban Welche Ijet hcnnclÿth is / bat Wcpnitljmeer Woibt gljeauaiv cctri.

ocr page 21

^teert infonberfyept op biebah ^o^beaircbaerommc niet gljelaten Woi^ 0 ben/ïmeromme uil ban befc achtet Wijben/genomen/geen meer Nban^ 1 te baer opmare.

^^uo Perre gljefien hebbenbe bat mrtituliere eenetamelijehe Ipin^ 1 fte tonnen boen / fonberbat bier ban be Compagnie tenen pennineft imift /foo moeten mtboibertomen/enbe fienbeMomitagie bie be par^ tituliere boben be Compagnie füllen Ijebben. lt;en eerden: gffetbat

$ Partituliere batgoebe heben son/baren Wienten penningen ban boen 1 febben/fp füllen be felfbe tube gbereberenbe beter toop krÿgbcn ban * be Compagnie. Œen fineeben: ^^e ^tbepen bie be Compagnie fat / equiperen/ toften ongheiijch meer al^ bie ban »artituliere/ al bat bie 1 meer tonen bat lOftljabe / noth baer en boben moet boo: ftljabe gere^. - Rent too?benbenintoop ofte maerbpe ban be felfbe ^diepen / Want f, J betören enbe beronben fonber be Compagnie boo2beeïtoe te biengen. 'lt;en berben : Cube fo beeft fp petgeluth bithmil.g/ Wanneer fyimp:-'^t^epen / ofte ooth Ijaer epgene gbebnipeln/batbicoan anbere noo; 0 een goet gljebtelte ghebnlt / enbe ban nietbehoo2lÿtftgljelabcuWo2^ ben / be ^tpipperß Wel Wetenbe bat metfWaet gljelabcn^tljepen het

'moepdÿehft i0 boo: be ^ee te paffeeren / bat bete enbebiergelÿcke a^ ; bupfen baer onberloopen blijtht/om bat be bMtljttn ban be ^thepen : ofte Wtpuid, ofte niet oberftljiet/ niet om bat be bmdjten baer op ghe^ ifielt te hlepn 3i)n/particulière foubtn bat geerne bccl beter coop boen/ inner om be boomoembe abupfen. Œen bierben : Ve erbarcntljepbt t ban beele jaren heeft onbgljelccrt (men moet nip bier ten beften Bóm ^1 benbaticPbeWaerhepbt ipiccche) bat gliemcenelijrh bc goeberen bie bc Compagnie bier teianbc hoopt / onghdijch booger comen/ ban bie t ban particuliere ghebocht Werben/ Want het fal een miracchel^ijn/in^ : bien lp niet ofte mcrchclijch hooger ban pWb/ ofte flecljter ban balcur ; gebonben Wo?ben:bc fiebenigniet gljemepne goebtgaetberloo#n/nic^ t nianbt Wil fijnen b?ienbt in het particulière biiobligercn / om bien het c herte upt hetlijftc bingen. jVen Weet het noch te mbti^eren / om bat / men op fijne fBurgerpc foo nacu niet fien moet / men hooptban fijn 'fBuerman / ban fön Compere/ ban fön lt;oii0n / Oom/ ^Waqhec/ 1 !B2ocber/icnbc Wel altcmcto i0 ben hooper enbe bercooper ben felTben. t Cen ^eWintljebbcr lal altemctO ober be negotie/ Oguipagie/ etc, ge-tfielt Wo?ben/ bie baer ban berftantßecft/gelijch een cfel banbereuffyc' he/men ghebmptht een maecaclaer / enbe baer op gaet men aen ; m^ t bien Particuliere alfoo beben / men foubeterftoat fegten bic maecltc^ gt;nbsp;lacrgljcloof bie Wo/bt macchdacr. Qefe bingen fön bekent aei । bie 1 gene Welche bie Weten Willen / enbe Wat acngact bc goeberen bic be I Compagnie boot anbere hupten lanbe foube boen coopen om ban baer 1 abmteture nacr fBiafilicn te fenben / Wp moeten met hoopen bat be

Vienaerd beter fallen ^ijn ban bc mteftertf / bcfe factcu^ff füllen ap^ parentclijch het Euangelio wel ghdefen tebben / 'tWelch on^leert c2 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;bat

ocr page 22

batfyet/enbc gfyetmtftdÿchtt ente btateliget ig reetkentage te boen nente fientmeeftet^ ban nen be wincipaU: ^ Cpnbelinfóe tomen beft goeberen in $^01 / men moet bie loffen / tube inbe 0athtyupfcH mengen/bettoopewenbe iffet bat ^artituliere foo beek Wagferi/obet bie gene/todche belinie Rebben gepaffeevt/ (jet fal metbe goeberen bet Compagnie noch fleeßtetuM-baHen / be Jratteut^ fallen met be pen. ningben foeden/ ofte anberfintO be lt;DcbitcurO op contributie (joubeiv brivclche onber en tuffchen ban-goer gnactfuHen Woiben. Ce groote achterheben bie be (Compagnie heeft upiflaeube / tnbe nochtmigniet inghemaent tomben/ tonnen ons leeren Wat nu ghefthiet enbe WatWp boer ban in het toecomenbe te beobachten hebben / be fiebenen bie mi fullenoochale? ban ihn / be goeberen in %ifil tot contanten ghebmcht 3ijnbe/fo moeten Weberom aengelecfyt/ enbe ^upcheren baer boo? got#, kocht tanben/efi fulch cenfoube al te groeten geioobc hebbenbie foube mennen bat be Dienaren ber Compagnie in ^^mfil/beter/getrouwer/ enbe neerftiger füllen rijn/ban hart Leeren cubé jPcc|Icrg be gewint, hebberoalhier: be bijfbobcnÆaenbé poften fmnen gebiatßt 3ijnbc/ men fal bebinbenbat bie niet mih ban 40 a $o pertento füllen /untbien^! gen / gunt baer mact ban fe0 aen be particulière panbcIaerO/ncffcne^ be boomoembe'Nbancen/ban machten/ gintcreffen/eitt)c 3iffeurantien bie fy genieten neffenb be Negotianten / op ©often enbe B?anthrÿcW ghn fuit baer Negotianten hrÿghen thienmael meer ban ban borne fetit/enbeban lal aUegnoeß ten minften 30040 per cento inffiifU be^ ter coop gÿn/alb Wanneet boo? be Compagnie befen hanbcl fonbr ghe^ fehieben / boecht hier noch bp bat befe Negotie moet ghefchieben boo? factooien (geltjrh ich in befe gelegenthept be C:loeren ^eWintheb^ berg niet anberg can erkennen) bie aen niemant contabel;nn/ en bat hier altoog moet getonfibireert Werben/befe Negotie albud aengelcpt/ moet op Wegen bie ban be Noitugefenenbeanbere/ beWelche Tünche' ren tonnen mengen/ beWclche naerbien fo alle be tontratic bowbeelcn hebben/Wie én fiet niet bat bit bunte alle poope ig.ge Weet Wel bat tegé het boomoembe gheroepep Wo?t/bit ®talleen abupfen/men moet/ men fal/men tan bie tóeteren / bittn raecht het Weftn berfaethe niet/ maer alleen be abunfen / bcWelehe ghelÿch fningehtoopen ^nu/ alfoo moeten bicnu geWeertWo2ben / enbe een negdhrhmaechtfithfterth om 73uO enbefolue tot befe Wonbete bterigen/ ?amp;itW: TOanneec ich be courI pagnie panbdaergalbud hooic roepen / enbe bccle bdooben ban re^^ bug/mn buncht fn fijn ben hinberen gelach/ beWelthe alg men bie geep feltn Wll/roepen/itlien fait mijn lebé niét meer boen/'t heeft nu ober be tWintich jaren ghebnert/enbe (jet gaetnoeß hoe langer hot erger7hecft be ficchte boo? befen niet tonnen ghccurcertWoiben/tn fettoetomenbe iOWepnith hoopt/naerbien fn nu ingcWo2te(tid/ tn bie gene beWclche| oughepaffijt ban befe Inerhe fal oozbeekn / tan lirhtchjch berftnen befe1 abupfen fobaniclj te Wefcn/bot fo gcnoechfaem infeparabel jijn baute

Negotie

ocr page 23

Zf

negotie bie albu^ in Compagnie gefeßiet/ bat ibo lange altibe IDcrcIt gljeftnenßecft / cnbe ftaen blbcfc fhechen abbo gßegaen Rebben/ erbe noelj gaen füllen. Der heeftban alle tijbeu be mairhepbtgljcWeeft bat het gemenne goet berlooien gaet / bat Ijetrartkulicré mon Waer ghe^ nomen bóo2 l,et gemeine/ bat be C: ^eWintljebbcrb menltbtn ^hn/foo en gheloobe ich ooth niet bat be gnfluentien ban ben Qœtyonbt ban 5B?aftl ontrentbe lt;0fyemoebcrenbmibe gnWoonbeten albacr beran^ berenfnUen/om bat be Compagnie befe pegonenen baer reiben ib be-honbenbe. Cube ban noch botber batljier ban ghccn rebieb can bcrlt; BooptSerben / blÿthtuntbeferebeu/om bat gljcenacnficnlijche Qie^ narr ten bienne banbe Compagnie aenghenomen Iboibt / 't^inoefe lanben /'t 30 in ^^afü/ ofte eibers/ ofte lm heeft cenich 75ttöintfrb^ ber tot fijnen »benbt / bie hcni acn be Cómpagnie bekent maccht enbe retommanbeert / boot bnenß behulp lm in bienfte gfyehomen^ijn^ be / foo fal ooeh liefytdijeh booHiem gljemaintiHCcrt ïuoibcn / gbe:, nomen baer alboat hapert : boeß om te oœbeden upthet gOepaffeer# bc ban het tocromenbc lict is bunten tmijffel/cube be Opiniaterfte ban nlle beCompagnieO hanbelacrd moet behennenbat be Cquipagien bie boa: be Compagnie gheftyieben/beeinuaerbet ballen ban bie boo; particulitreienbc lut gljene banbe Cquipagien bafte gaet/toeUhe 00ch een fpeeie ban negotie iiï/han met geene bjaerfchijnelijthljent ban ah le anbere ghelooeöent Serben / können particulière bare Cquipagien ptofytclijehet boen/ foo können fn mebe Ijare Negotien/ baer han geen rcben bhn onbcrfthept gbegebcn luotbcn. 2, Qenegotie ban 6iii^ nen bie oen particuliere foo groote tibancen heeft ghegeben/ han onO incbe baer ban obertupghen / alfoo befelfbe eenigljc gareu hermaerteï groote fclmbc heeft ghegheben, Cen feher beluhO bat be negotie bau particuliere biel pmfitabclbcr ip ban bic banbe Compagnie. 3. IDil-men Ijicrban cenopxube nemen bat cenige Carnet baer tot luftheb^ benbe/ hanbele nebenbei bc particulière / be crbarcntljept fal ono hoeft keren l)ctonbcrfclupt cube Ivacrljept befer fahr / bit 10 be rechte piem be: luant ecu ban tUiccn / ofbc Compagnie knu foo booibccligh nego^ tieren als particulière/ofniet; Ïtan fp bat niet boen / luie cn móet niet bekennen / bat het 0obtlnchcr i^ cn beter ober een homenbe met alle goebe marimen ban ficgceringhe / acn perticulicrc te berguns nen fulchen bate / bie fpboo:hare ginbuftric cube neerftighepbt berbie^ nen/ban het felfbc te bcrloffcn boot naerlatighcpt/ cnbcaltcmetb gro^ berfauten ban fommige ber Compagnie dienaren / eubc alfoo te ghm boogcn bat bit tuffehen Iiapc cnbc ^chip obcrbooit gheraecht. gitct nubatbemanttoil bebjeeren/ bat bc Compagnie foogoeben hoop han negotiëren alsparticulière /cnbc boben hare Plachten / ficcognitien/ gnterefteu/piemien cnbe anbere onhoften noch Watmerchdijer nero-beren/fohun bat onberbinben/ men fal bat acncenige earner op hoer perochelnict toepgeren. ^acromme Ijet feccher i.iÿ bat alle be boo;^

C3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;luent;

ocr page 24

toentfeïgforni tcbic^metabnn^/nict ahbettf ban nbde untblucfre ^n/ todthen fonbet regten/ blociiicu bie nenn mudjtenfuneu biaggen/ oiv bettuffcOen men foolt fret hatje tot fteruen^ toe/ fienbe eenen feechereit enbe gebaenben Inegty/njen Wilbie nietingaen. »ae bien fyet ban buiv ten tWijffcIië/batpartkhliete Ijare Winninge bobbel ober können unk ben tînt Ijct gene'tWelch boo; een gemcyiie Compagnie uerfloft Wo* So en is hier her di paye niet,of de pro^yten die op delen handel können ge-daen worden,moeren vallen inde Beude vande Compagnie, ofte van parti-culiere;maerofhet niet redclijcker ende Chiidelijcker iS, dat het gene door de Compagnie wort vergauweljoft,ende door haer nier kan waergenomen worden, ende oock alremers door indirecte middelen is ftreckende rot par-/ ticuliere Avance van weyiighe, batbatfelbigc bcrgunt Werbe aengoer be enbe ccrh)rhc 0egotiantcn/ bcWelchc boo:hare nccrfttgljeben enbe gnbuftrie batberbiencn/enbe iffet ban bat be profijten fo groot ^ÿn/ge, lijch fommige boo; onhenniffe banfatthen / roepenbe bat be Compago nic ,Ocgotien bp belaftingbe bie bcrfWarenbc naer fyaer goet binben/ !)ocWelich oo?bcelc/ ghenjeh hier na fal blijthen bit onnobiglj/ enbe be Compagnie beet meet fchabelÿch ban booiberlück te füllen fljn. Cot hier en toc gefien hebbenbe hoc fribool bat jÿn alle be rebenen bicneiv be tot bewpo bat be jOegotie moet blpben acn be Compagnie/ foo füllen be contrarie.

EerfteRe- Qceerfte rcbcn id ghenomen ban (jet accoo#/ met folcmnelen Cebe den dat bcbcfligt/tuffchen be Co npagnie/megeng hare 0oog:mog.tcr eenre/ de Nego- enbe bc ponugcfcljc mtie ter anbere 3hben / mébcbienghenbe bat be tic moet boomoembe patic ban onb fal Woiben gemaintincert/in alle fjare pii^ open bikgien enbe immuniteiten/ bie fn gehabt heeft onber ben Coning brin ftaen, Wpaguien/murat^s murandis ban tcligic cnbeinpetio2itept/be Portuge^ fen hebben bact op folemnclhchct gefWoien/onfe boómaemfte Officie' ren Wegend hare Dogk:mog.bie hebben bloots hooft bacr bn geftaen/ ben mme0obd hebben fnbacr ober acngheroepen /b: rcchrcrhanbt biict na tot onberpanbt bah onfe trouwe id hun Wegeend befen^taet boer op gegeben/icli Woibe fchaemraet Wanneer ich ghebenche den be %llcgaticn bic fommigc Ijicrtegendinbiengen / batmen hun geen tcou' We fchulbig iel te houben/om bat fommige nankun trouweloos gijn ge; Wmben. Del iS hcnnclijc bat het gene hier innegefefyiet is/infonberhept id bngchomen boo:het ophitfen banbe Papen enbe monichen. Qefc ßebbt bacromme hare firaffe gebiagê/hunne gocbercngcconfquectt/ 31)11uw ben lanbe gebannen/anbere bie mebe hier aenIchulbigmn bes! bonbc/3nn niet bip gcgacn/cn fommige ban hun metter boot gefteaft/ en met bien befen Optant ber Ponugefen noot genetacliO geWeeft/ en altoos noch uelc ttyigeuonbêbie hun getrouwe aen befenffact heb'| ben gctoocht/ Wat reben hanber gegeben Woibcn bat be fttaffe berber' uptgefttechtWoibc ban be faute begaen id.

Pet en id nu ooch geenen tijtom te gnen onberfoechen oft be fiaben/ boemI

ocr page 25

boenmadin fBmfiïmadjthnbben om fnïrfte «ttooiten met tengm tooorberen mn te gaen/o.) Waren boet Wegeng br Compagnie gfoubiv ber/ lubben't obere fo gebaen bebben/gebnen op ben name berConv

: pagme lp reric enteerben albaer ben Q^tart ber Compagnie,beWelehe

; naer bien pmm bit pertrouWt beeft/ foo moet fobat ftantbouben/beb' ben fobare Commiffie te tupten gegaer/ be Compagnie bcljonbtbare

, %etie ugen^ befcibe. l^rt gljebeimt Welaltemetei bat cenen Zgentbe Commiffie banipnen Phinee te bunten gaet/ maer atfban Won bie gclt; .1 firaftanberen tot een efempd/ bier ban ib niet gefcbiet/t'biwiïhomen^ 1 bemen (Keft bic bebaneht/bare gagie betaeltgccnc moepteiibaer ober aengebaen. lOet Xcroott eh is oorh noot ber Vomigefcri opgerecht ge^

,I Weeft/noptbaer tegbembWegend be Compagnie gep?otefteert/be fan, , te fo bate eenige iß/iobupten tWöffelbegaen bp bedienaren ber Conv ;1paguie cube becemferenbe Oilmen be ftraffe bangen ober be ponm ,1 gefen/cube bat narr bat men lbo bde gareneenigbuitë be e^atie ber b^pen banbei beeft toegbefeacu,

, iPaer genomen be reberentie beo Cebb en honte on0 niet bouben Tweede :1 binnen be palen ban onObcboin ^oo en beboo:rgeen berftmibig men. Reden.

:felle te pogen narr eenige fahehuer ban be erbarentljent geleert beeft/ ibàtlpomnogbdÿchen ig. l\irc Dog: mog. boo, Cireumbentien enbe quabcgnfomiatien ban fommige/ bie lobben tot ja4 repfen toe gbe=

, confirmeert bare refolutien ban bet berblpben oer jlegotic boot be iCompagnie/ cube notfytan# beter gheinfotmeerthpibc / fóo hebben fy , goetgebonben bie te beranberen* Wat apparentié ban nu 't gbene foo ; bde garen id gbebebatteert/ bo lange in gbebmpch id glKtocefl/baer ; noch be felfb-rebenenftyi enbe perfoonen/ bie niet goeberebenen be^ , toeeren 't gbene bootbefen nan mm id gbebaen / baer beboomaemfte , Camerentegenduin / alle gitWoo teren ban (Btafil boo: fdpidicn/ gereet Kgt;ibc met alle geWdtenb: reben Geb baertegend te fedten/ nu 1fegghe ich bit Weberom te flapten boot be Compagnie, dit id anberß • niet ban met booibacbt be Compagnie in icbabete brugcnmict Willen, : be bie laten genieten ben bomfpoet bie foanberg foube/om bat men met ; fijn hooft niet boo2 han,foobanigbepaffien rijn intoUerabel in een ,5e, ,wintbebberenbe ruineud boo: be Compagnie.

; nbsp;nbsp;de berbereben Woitgbenomen ban be peupIatie/beWddie nimmer, DerdeRe*

(meer ion ballen in een lanbt baer gbeen bebooilijche mpbepbtid / bet den i eenenruph enbe ben cenen ^Boom en han niet Waffen onber ben bmp , ban ben anberen.de gulbene Bmbept id foo aengenaem ald betleben 11 feloe/ Wat iffet bat beKlanben foo bolchtijch enbe foo bol neeringbe I1maccht/anberd als be libcrtept om fieb te gbeneeren / om bat §paen-1igieu0ne g Woonberen beeft toegbdaten te baren met epgljen ^cbe^

,1»en/enbealled'n gnbien gocb'n Coop lirefr/^oobcdi fet (hocWcl min ban inwoonberen bootten ban eeuigh lanbt in Ch^ifteurhcn) in

।1ifog^iren/ljede Werdben bonnen bcbolchen/enbe meer ^paengiaer^ ,Iben

ocr page 26

benIrfnbienboonfetten banket in ^pangien fdbe Ijeeft. TOp en ßoc^ ben fo nette niet tégaen/ fiet riUeene'tgljcne inbe Gatibifetje Crlan-ben 1^gefdjiet bootabanbantie ban tombed ende ergen baettupgß/ foo barften befelfbe bón Colamerg; maer btoingßt bie omfyite goeberen bie foontfangcn enbeaffenben metbe ^djepen banbe Compagnie te berboeten/ betoorfaecht mebe onberßuneene biette glielnch oibinatld in ^Biafil id/ bet bolchbat in içgaetboer id gljehomen/(al in min ban $ bJcberomberbWijnen. geh en ban nip niet genoeg betWonberen bat bitcrempelbanbe Caribifdje CpIanben ong niet kan mÿdmaecken ban bare Colonien/en fyeeftmen ober iggaten niet geWetenbe goebe; ten bie ban bietkomen/^Ivepniglj tütboo2befen ban gtootet Weet^ bije gdveeft aid bie ban tózafil/eü bat fonber Haniet/fonber gewint' bcbbcrdaHe befe lieben Dim feinen nlbaer tet nebet gelet bebbenbege^ lijdt eenen fwerm $aen in Ijetb)ilbe:mpbaerentege metal ondbeflag banlüameré en tont boer aen bepenbeeit/met be liebe te hnebelen ban bild te baren en anbetg niet/ fdjijnen and felben en ond Baberlant te mifgimnc befe,negotie bienu id in fymben banCngdftfye enfrnnfdje/ en ondfoube toecomen fo bmmaet milbclvie iffet bie niet en toeet bat bact blvandiid/bat boet geen geringe Wefen enn/bner geen geringe id/geen Ind-baren/beCremptlê ban befen (tact enbe be regetinge bed grooten Curchr tonnen ond bat Iceten gcen ^oubetaine »linte inbe behenbe Werelt/ban ben Œurdifen/geen grootet^laben ban fijne Oin berbanen / alle be grouben tomen ben ^onbetain alleene toe/kpgeeft bie aen tuten hnWilpct id alïeenidj aen Wepnige familien in Conflant tinopolen bergunt te mogen feggen bat Ibin linet epgljen Ijiipfoitooa^ neu/ be mueblen goeberen/ßebuen alleene hare befonbere Cpgriiaetd/ enbe niet tegcn-ftaenbe bit alled id te bertoonbeten/ Ijoe klepn be gm tomften ^ijn ban bien grooten Printe / ghtftelt in tomparatie ban bie Wijt-ftrethenbe Vanben bie hn befit/ lbo bat fyptuepnith foube teonh fich ihn'ten toute om be abfehite macht bie pnheeft ober be lichamen ban fijne §laben/hecl anberd guethetm beferi ftaet toe /baerommt be gnWoonbertn ooth lbobede / enbe be »2obmticnfoomathtithbatW bc bcrtooiiberinge bed toerdtd 3ijn. hoepen hier toe noth rebenen noth erempclcn te gebnwchen/ben roep alleene ober cenigc jaren / eiv bt het beugen ban het fliwten bed hanbdd heeft be I^tmfcn op het «^I ciftboen offlacn toel bantoe helft / deft bie bènlcnbc be ^berhnberd/| be pomigcfen ten hoothftcn gemifeonmitccrt/totmutimtie gßetyatht; gereet om te bertretheû toact fn tauben.

Vierde ^c Monopoliën Serben in Ivcl ghcfttlbc regeringe niet toegdaten/ Reden, dibc beberben alle Commerrien / te toillen ertuferen bat bit accu Monopolie id/ tan banniemaubt ghefetfyttooiben/ aid bit bacr ^gnomid ban Wil lijn / Monopc'ife id / Wanneer het fract inbematljt ban eenen iTCt gene hp heeft te bertoopen / ofte het gene hg Wil toopen/ foo bie te bertoopen/ófte foo gotben toop in te tooptii aid hem bi* tjoebt buncht/ fllldl

ocr page 27

fukft etne mantete bai^negotieven igftrtjbic^ ttgci^rjct ßljcmeene teeßtaller bolthcn/ Wanircer ban be Compagnie ber feiner boo: bare. ^fenaergi foubc boeren a tyorcture jOoœbtftfye laften / ^paenfebe/ ftanfeße fB^anbewmun/ Glpen /^peeh/BIepei/ ^tcr/untferlmtotl 5amp;tetangien,\^pangien,13?anchrijeh/enbc be «fylanben/eribemrticn^ lierebatfonben moeten bom ober befe p?obineièn/batiO foo bcele aid inber bdetßmt bat berbiebt'en bolgenb bien alle/befe Coopmanfcbap; pen^itbe be mrefte helft / fouben npt eene Ijant moetengßchoeßt Wet^ ben/enbe befe goebeten tot gelbe gljemaecht ^ijnbe / be g ibjoonbercn foutenlieberom genootfaecht ^öaDare btueßten aen be Dienaren bet Compagnie te bercoopen/'t Welch alp bah een bobbele Monopolie fou, te3Üa/ enbe hier en balt gheen cmtlt bannen bc goeberen falbercoo-penboben doch aen ben meeftbiebenbe / ßcttornt enenWclupteene fonbt/enbe igebentocl ofgijp bie bp ben ftoch berhoopt/ ofbat gfy) bie oppmgftelt / ofte uptbc öanbtbcrcoopt / gfypen cont metniemânbt birchjchen contracteren / bien genen bacr gßp mebe contracteert ig utoen flOeefter enbe fielt u ben marefttnaer goebtbunchen /'t Welche tänbe/wil alle berftanbigen toeilaten oo?beelcn/ofeen bp-ghcboo?en Jlibcrlanbcr immermeer fal refofberen ftjn BabecIanbt te bcrlaten/ om in labten een @labc te sÿn ? warmenfeße fal refolberenom naer ^Mfiftc gaen/bacr ha niet meer fal tonnen p'ofpereren alg bc bifcre-tie b ahbe amp;nbsp;logeren ^eWintßebberg ßcm falnergunnen / bacr mett bem fön Winflc fal toerchenen als ben loon aen een bach-gelber / boet men ßem fal betten ben prijs ban ßet gene ßn ban boent feeft/enbeßem toeberommeaiftroopen fone goeberen boo: ßet gene men ßem gunt/fO' banige concepten ballë alleen in ongetemperbe uerfenen/enbe tg al te rotten Wach om bacr mebe bc linie enbe ben Oceacn te paffecrem .

pet igooch confiberabel / bat naer bien be Compagnie in ^?afil ig reptefenterenbe bc ^onberapnitept bat in fulchen geleacnthcpt Marthe। ofte jOegotiant met be Welche bc tynWoouberen ban ^lafil füllen hooi pen ofte berhoopen/ met eentn hunnen ^oubcrapn enbe Richter Wn fallen, 011 Wie en Weet niet hoc bele hcahelcng bat niet boozgaend tufa fcßcnbc pegotianten ontflaen / in alle bcfe fal partie utaen nießter moeten ^fyn/ Wie en han ooch niet bcb?ocbcn/bat be bienaren ber Conù pagnie ßebbenbe ben ruggße banßare ißincipale enbe negoticrenbe megheng hunne meefterg/ hier opmfolcntfüllen Wotben/ ßaer fclben foecncn^artncbctongclüchcn, %llc bcfc ^jurienenbe crto:ficn foiamp; bcn be (^igefctencn moeten Ißbcn cnbeopfwclgßen/ niemant moetfieß laten boorfaen/ bat bet hier anberggaen foube/bie maer Weet battet menfeßen Wn/moctbchennen batfy menfcßclnche beWegingßcn fom ten onbeeWotpeu 3ün.^tclt nuaHe befe foetigfeben bp bcn anberen/be Sugefetenen fbubentnoeten hoopen enbe uechoopen aen bie gßene bie Bünden mßg folgen ftellen nacr goctbiuben/in alle boo2ballenbc hra^ fieleupattgc foubeuWat rccßtcxjgu/ enbe ban uoeß oiùcrWœpenbe

ocr page 28

g ifo!tnticn cube crtorfunbmibc bicnaren bet Compagnie / cube ooi' bedt ofbeflaocnonber ben lt;urch niet ban gduthiget conbitie en sijri. ^ccmife bt bier tcgciio bioh gbcbzaciubaubc opiccljtingbc ban een amp;cbcpcquot;^-banrftmetaf3tuecringcbanbc Compagnie/ i^niaer alg bet bamp;rguitcl omtrent be bittere pillen j^ac bien befe Schepenen toegeng be Compagnie gefielt moeten moibt ban Wrgetilaricctt' finer bioot fonben eten/fooweetmen WcIWieng toomt bat bfonben fachen / nie; mant ban be Compagnießanbclaerg en foube fijn p:oeeg gcerne gebe cibeert Rebben ban fukheenen neutralen rechter.

Sede Re- Œgt;aer en ig noch niet ban te ttijÿffelen / ofbe biebenjen futkn alfbatt den. grooter ^ijn/ ban tegenWoofbigen be Compagnie meer bevolen Iver' ben/alghnberfintg/foo bat (jet gene men fat meenen bier by te profites reu/bobbel cube meer fhl Woiben berloxn/ be flnncherÿen ®n tegOem tooo?big groot/om batfyier bp benbe bc b?acfré cube fietognitien Wo;s ben geabanteert/maeralf ban talmen niet allecne bat / moer ooeh pet Cargifoen ftlbcbaer bp profiteren. l?oc [jet tegcnWoo2big[jtoegaet met bc uptftacnbe fdjulben in fóiafU/Sijnbc boben be $o tonnen gomg/enbe boer bauaen eener perfoon altemetg eenige konbertbuprent gulbeng gecrebiteertWorbeu/fonber bat be bctalinge ban mgljeborbcrt Wobben/ ld ondallen betent/ boe en fal (jet ban niet gaen mannret bc Compaq nie alle bcfcii Ijanbelaen liare bienaren fal moeten berttoutoen.

SrvenRe Bet ig buptcn tivÿffel bat fclfd allecne ben btoaneli ban fyne goede;: Reden, tmte laben inbc Schepen ber Compagnie/ontallyche ongemaché bet^ 00factht/ben negotiant en ig geen meefter ban ipn goet / fin moet bat bertrontóen aen bic gcuebie batbonnen berfapmé fteclcn/fonberbre^ fe ban talaigne/tcn beften hmnenbe/ pp treckt bc Cameren in rechte/ •quot; cube bic proceberen op onhoften ban andere / be geflipperd enbc ba;: rent bolcli/ bit ooehWetenbe/ biaglfen hun alfoomtrentbefe goeberen/i batfp bat niet fouben bomen benchen toacrt bat fpacn tjare partienfie; refieberg biet ober contabelmaren/enbc bat ooeh moét aengemercht। bjoibcn/ op befe (Ware b?acfytcntnabanceert bc Compagnie ofte niet/ ofte fcer toepnigO/naer het féher id/maert bat het toegclaten toarc met, engen feOepen te baren / cube befcntmniTChWarc toegfy ghenomen af;;| leene om be brachten banbe Schepen gort te maften /met bctoclchc te reberd bichmaclbcrlcgcn tijn /foube een tepfe booigcnomcn Werben.i Achfte nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;moet ooeh in aditingc genomen Werben/ bat bp befe gclegenthcpbt

Reden, ban tijbt men onfe alg be IPomw the gnWoonbercn allero tratterén/ bat ingebaUc boer eenige beranberinge in pmtuqactboo: biele / bie baute Babil,Rio de Genero tUbe Aiibctc him mifcfHcn nieten begaben onbetbeg Coninchd ban rtyanthtijeht pioicrte of c pemmitg anberg/ Watt mebe bc CoinptUjnie qualijthet foube gbebient Wefen/ban fyte, genWooibitlj ofte boojoefen/ metSpangien ofte psmigacl gfyrwee« 16/WantWatapparentie Wanneet febn andere pinten fouben tonne befpiccthcn fobanigt tonbitien alg Willen / ban hun te boegen bp bè on

ocr page 29

27 onfe tort fyniet anberg ban alle quact trntumentenbe tiwnt teuere toarfren tyebb-n.

Wnegenfie Hebe iel genome baute erbarcntlicytfribc/bcwclche een Negende lecr-mecftcr i^rclfëbanbc btancn/te porigeren Rebben boo;befen Reden. albi!0^mftlicn bebaren/enbe Dier booi iffet gebcurtbat fo IjetWoefte hebben rfieboniet TOilberniffen erbe ^offtfóen/ totbnicljt-b?agerbe jlanben hebben gemaecht / fy cube hare Woningen hier beo: rifche fijn gclvoibcnluH men ban mner fijne oogen geloobm/ met beeft niet bed te beraetflagen opWatWüfe men ^tafilienfal benefeieren/ poungad beeft on^ ben luteb geWtiïn /enbeop befen boet fal be Compagnie ge nieten het grootte bed ban het intomen /'tWelche certprs ben Coniiu gen ban Po'tngad toegfyetomen heeft:moer gdych het onber ons toe^ gaet/ het^ant en geeft niet bc helft ban fijn b^uebten bat het in booties ben tÿben gebnen heeft / be ^tebcn nemen af/ be gnWoonberen berate men/een fcher beWijdbatiup ben rechte Wcchföngtmift/ bacr tercon^ tratic fooWp be fheche recht batteben / aengefien be inbuftrie ban onlc Spatie/ ton het (met Ojbe.^hu'p beet bomber fauben bicnghen/ ban be ponugefen opt hebben ghebacn.

^eljalben hllc het boojgaenbe/fooi^ feher/ bat be p3ofytcn ban ben Open-hanbcl bed grootcr boo, be Compagnie fallen inn / ban often' felfben gheflooten fuarc/ enbefonbertomporatiegrooter ban beamp;afl-gnbifehe Compagnie io boei be /jaefo grootbat befelfbe niet grooter tonnen rön/belndche be Compagnie noch hanbergtooten/fo bele be gdenentheptbet fiechcntodaet. XHc het boo2gaenbc bcWjfe op befe linjfCcn bat ƒranfeße Wijn betadtaenbe Compagnie boo: recogui^ tie 60 gulben$par bat/ enbe boot abarpe 3fiinmero pat gulden/ i$fa-men 69. nu een goebtbat franche Wijn can hier o^binaerelijch boo, 20 pont / gfeeoefyt Werben /enbe altemetd minbec/in Btanchrijeft coo^ penbe enbe ban bacrab^o^ture fenbenbe / foube ongdtjch beter coop 3^11 be (^paenfehe enbe ffiinbeWijnen fijn mebe belaft/ nacr abbe^ nant/foo bat ten minften op beft gaenbe goeberenbe Compagnie id a= bancetenbe ço a 60 pet cento / enbe bat fonbet cenich gdbt te betfehie; ten/ofte ecnichberijchd tc loopen / be ftneh-goeberen betalen 10 pet tento ban hate Wcerben/ enbe bit ailed 't wbat Wÿnen ofte ftuth-goc^ beren onberWegentornen upt te lechcn/beberuen/ofce ooch^chip enbe goet te blijbcn.^oben bien befeConfumptien comenbc in ^,afil motte Wcberommefteare,mpoften betalen maet be Coftume beter lanbcn/ be miaute/ be Beren/befamp;innenlanbtfcfye Baerten/ enbe ich en Weet nietWat noch meet /bpnae tot ben rooch banbe^chouWen id alleg belaft/enbe Won betpacht tot p2oftjtbanbeCompagaie.Comenbe boer naettot bcbuchten bed Xantdbact ban fo geniet be Compagnie eet:: ftdÿch be rhicnbe bie fy betpacht tot te Cpecen/inhlupd/be(^upcheren ban uptcomenbe/ moetéWeberomme betalen 20 pet cento boo: rccog' nitie cube bau bo?bcr.dpebetWe beWdehe hier te lanbe geatribeect

© 2 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3Ünbcf

ocr page 30

28

3önbc / niatfy Vuectt fönfdjerp 40 ponben bïacm^l / ofte oluhjch nu be miMnleegcté/200 flo^nen ƒ moet toebetom ambe Compagnie be^ tttnbai! Biatljt cube recognitie ontrent 10 ponben bUemei Zenbe «mnen befe Stiften ober geteatOt Woiben boo? k giUbencnbe inhiber/ foobatbe.Compagnie bacr Iveberom aen profiteert ten mmften 45' parItiftcƒbrcnglnalle befe Poften famen / enbe gijp lultminbcn batbe Compagnie geniet ïvcnniel i mintan $0percento/ bhhelft ban alle be bmcl)tenbic73?aftlien can gebetWenbe bat fonber pcmmigctc pcrfrlite^ ten/ ofptiijckd te loopen batt mort alkencXijchgearbcptnjoibcn/ bat •bcklDntt Ilten ban ^upchcr Cocbaclï lt;Ocmbcr, cnbe Rubigobacrton neu ghetao nien Irocrb'eivbit fal gefclitcbcnWminftr nccle gngciitencn befer fanben bertuaertO acn füllen gaen/Waer aen betuier en Ihlon^ brechen / manneermen orbre fttlt batbc Confamptien albacrgoeben coop tonnen tÿn/enbe brgntooonber^ behoonlijehe übertent gbenie^ ten /Ivacr boorbet Umit hem feinenfal bemalen fonberpari noobe te frbben lt;0ricmonteerbe j^chepen.. op:bC:^.Cuflç /- oftepccle lt;0uarni^ fomen opbe foxen : maer fal be Comumptic befer Cölomeë nietab leone ben ftactlietfccthert / anaeraochhet incomen ber Compagnie 1benneerbert Wmbeii. 6cfie*tebbeobetüpt het boo?glenbcßoe groot be profijten jön bic bc Compagnie io teenbe / regeert batWp bemÿfen bat niet mogljclijch eu(*barbcfetfbr.b)rhet flipten beo hanbcliei ber^ meerberttoorben/tWelche Wpboen op bolgeube Wijfc : Serbien tot heben in fSraftlgeenc mineralen onbectht sijn / foo moeten alle pm^ fytcn gcbonbcn Wexbenop bc Wiicbten beeilantg AWaetàianbe funt^ heren boor alO noth bc boomatmftc wn/optefe toinften moeten leben beelberlcp looxenban^rfooncn/enbcgrootconcoften geboothtlncr-ben : Cerfttlÿch iit^êrifh bt§ignioW / bc gngenioeï/cnbe Uaboia-ibord/bic moeten bacr op leben / enbe feooth alfoo nootfaeckclüch boor be Compagnie aid rebeltjch in hem felben / bat fpbacr bpcenige Con^ queuën boen. 2. Oier op moet geuonben Werben hftgelbt batfy bop? hare jOegrod moeten geben. ?.i Bier boor moeten fytefeWe hetgant:: feile jaer boor onbeiljouben ban nootfahelfrhfycbcr. 4, i@icr opmoet ghebonben Werben alle het gene bat noobich të tot Wooningfyeenbe !)%ant-bouWerp / enbe gheneralych alle beCargafocnen bie naeSrafil gacn. ç. Dier op moet ghebonben Werben bc Conqueftenbanbefóhv inenlantfche lloouhrbcn. K. 'Oe»rächteilbarbe gaenbeenbetomem be Beliepen, , Cràc cmbcliogc be ttbaurcbcrkooplttbcn/be Welche iboor Imerberfchooten penningen mbuftneeiWc pttfeheloocfrbaer bp Watbehoorben te profiteren. Cbbe Wanneer mbua alle befe berfchep^ bene 'boxen ban menfcljcn hetgantftljc facr boor fullenflaben / arbeid ben enbe Woelen / bc CompagteaHeenr fal bacr meer ban gljcnictcn/ nld alle beanbere te famen/ nu rebe iclibenberftaib^gcnHeerte bt^ bencheivofalle be boomoembe perfoonen tanber WcichcbcCompag^ 1 nie tuet can beftacn/niet Wel be ßclft ber bweßten ban »/afil ban noo^ be heb::

ocr page 31

belebten/ tube merbien be Compagnie bacrbmibe anbertDelfti^ goHetciibcof 'm fonder fyoer fcluente tni'nerennTCerbct catrbeçreren, metemtooœbt /maerbieu lutniet mogfyeïDthcniielttit bn-ßctflimten beg Danbcl0 grooter ^banmigebaeuenbebneruwtbunfent tmghmt^ hen ontftaai/ Withall bactty^jngben als bitbefe facefe nieten ber^ ftaetlrftobaevin lKm felbcnfoerht. (0mbefcfaethenoelj beter tebe^ grijpen/fhl ithberercamp;eningMjicr boben fëdcnbe uoch op eenanbet tont boorfeUm/pP batbe Waertjey; ban onfëfugciincit onbJcbxrlive^ heföthblÿefte slcfmt bat be Compagnie qchrnqeboæ rctonr imtffîh^ fil iSœo stiften ^niuher/gehjthfiinn cenige garen ijetluacrtë genres gen feeft/fnbe apparent idkbKbgfycrcgccrtluotbcnbe feer toe te nemen ente eiche Stifte Wo?be gheeftimeert op 6œpont / cube eich pont op ly groot/ geUkU bcffilantopbathonnen nptbtengen/ fpo fal eiche Ïlifte olhier m't Bibcrlant gcb2acbt$ijnbc/Aveert;yii 22g/enbcalle te famen 4050000/hier op moet b.qo^alfnochalleei gßeuonben htoibcn/ batnact IBiafil gact /enbebatbc Compagnie boer ban gfyeniet / het Welch foo groot te tön/al0 Ijier booten Rebben gefept/b^cht HM be wepnigt, bo^ genbercgulcn.

tOebetrachtingen ban Œbienbên/tfonfampticn/tôteeên,amp;lanccnictc. bebbm nu emjge laren berwacreo cffcctibégnenbeett enbe ftam Jan, Itycr tebcrbetcren nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;400000

Uccognttiebande 20pertentobetodcheop bte i8QOQbrloopt tot. 3000 iWflfn' bare ban pebte Uifte geretehent als boten op 225/ mbeafgettot' hcniƒboo? be b;atbt/Warrboo; fpunlhübhöhnen obcrgcbiacbt TOojben. jSoofatmiompagnte fupber op ptbetamp;ifleabancemt 210/ moe op be bobo . nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. d. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;630000

«econittefnbe l^onbop banbe uptgaeitöe goebetennatrtfyafU/ bebe ben emtgbc;actn brrroaect0 gerenbrcrt nbsp;nbsp;nbsp;..°. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;250000

'©e 1,000 Utiften ^upchtt bctoeUlte be 20 per tento afgetrotken 3ijnlt; be/ botwaftieuhere komen bctalenaen be Compagnie boo?blatitcnbt ffietogntiie ontrtpt|6o gulben per Uifte / cube heunnvboo; 1, gulden 00 becgdfyatbttotrbcn/fypbat be Compagnie bate toeberom opabanceert 4,peeI^iftr/btlooptop rc1,000Uiftenz tfamen nbsp;nbsp;nbsp;-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;. nbsp;nbsp;nbsp;•,67^000

Somma 19,5000

Wt bc Bobenftaenbe Calculatie Blijcht ban onWebttfp?eBe^ lijch bat br Conqueften bet Compagnie fo groot jfyn bat fa niet grontcr liOtmenWcfcn/ cube bat fy nier kabiwn bcrnicctbcrt toopben, trn fpbooi groattf.aeiiqucêth hanbc Inuthtcn b^ Jant^^on en hafemv niet chrwoeeßbertt^onberenober biengoe^ beu maunic ineen ÆclniftgeHacmt Trouwhertiee Onderrichtin-ge,vicrbancor I^orf-parti^panten/ gn het Welche onbetbGcle Wtagl^ebcn typonpbcrwijt bat boog onfefcbul:0et bygbékO' 3 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;men

ocr page 32

men W/bût be Compagnie gaerl^cr niet en heeft gbep?ofïteettI ontrent be do tonnen gouW/'t Welch foube hebben können been| dghebbenbe99goenbejnnolenp/ beWdefe jaerhjehr können j uptleberen 247770 Xrobcu. déoobanige eeneertrabagante re-keninge en ie mpnoch noptboo;gekomen / fommigbebgienben, upt Zedant bie bp occafie Ijicr bebbe gherencontreert / ereufe, ten bit/ feggbenbe bat Ijiet een b?uchfhutei^/ maethebbe noch niemantkönnen binben/ bie mpfepbe Wdeke befe bmekfaute। Ware/ enbe Wikghpbp bc Cpfcrletrere^ banbe 99 moleno ofte/ 247770 arob eene Cpfcrletter bp ofte afboen / fo i^ be calculatie itochimpertinenter/ ja neemtfB?afilatol bet immermeer tot fye^ ben getoeeft iaonber ben Coninek ban I^ifpanien/fo cn kan bét noch niet eenpbpkomen tot be pgofijten ban befen nieuWen re-kenmeefter fdfé be tôoftgubifehe Compagnie boe gduchigb fp geWeefl ioeenigc garen/ en beeft nochtans on berre na foo^ bärtige aibancen niet gebaen/ Wacrommeoo^bede bat befe tab culatie geen b?uckfaute mare barffen faute is;Wat mpacngact moet bekennen bat bicrgbdijthe fotternije nopt meer en bebbe gbdefen / eene uptgbenomen / todeke om bat fp biet mebeI groote gbdücheniffe beeft / alhier bcrbalen fal feeckere XiP tbeut befcbmbenbc bc Rature ber ©Ipphanten/ beebadtbaer ban bat fp niet meer ban een^en gbentreren / enbeban mact1 een gonckter lDrdbt b;engben'/ 'ttodch cerftlefenbe/ ich, Wagbertoonbert /Wacrommebat ben fegten «Bobiei Waften^| be bermenigbbulbigbt / bit gbebierte toag onttrotken / enbe noch meeroberbentkenbe bp mp fdben boc bet konbe bpgeko^ men ^ÿn bit geflachte foo onbmebtbaer 3ünbe/ batbe gantfeb?^ toerdtober alfo bol Olpphanten igt; maer mp naerber bepemv fenbe begoftalbug bp mp fdben te reechenen/iffet bat ben ®fó/ pbant niet meer ban eeng en genereert/en ban macr cengonch/ be Ctoee bie 0obt inben beginne ghefcbapen beeft en können macr een hebben boo#gbetedt / enbe een akeeneniet konnenbe boo?tfctten/foo moftc bit gebierte uptgcflo2bcn sÿn/niet langfy nnerbat ghefcbapen Wa^/ Wacr uptbanbp mp fdben bcfloot bat befen Scribent banbcnature bet C^pphanten /fdfben mee, ften lt;0ïpphantban allen tragt. Op gdijeke tupfe befen trouW,gt; fyertighen onberriebtet konnenbe abanceren op 247770 ?£rob/ Wdeke mogen uptmaken ontrent 17000 niflen/enbealhier ten। 4oogh^!

ocr page 33

1boogbftcii mogbengegifttoogbeii op omtrent 3otonnen gout^z bic hanOner op abanceren ontrent De 60 tinnen goiitg/baer mes j bc betoonenOc bat bp ooth geen klepne^eeflc en i^. amp;cfcn fal P epnbigen/mit0 pitibpfldlenbëèenige ko^te Confiberatien.

T] Et edcHedeel van de bedieninghe der E.Heeren Bewinrhebbersen beftaet i iet in hetlooper, verknopen,loden, laden, verwenden, van cc-nighe goederen, haere Recognrien te ontfarghen, baneken in orderte houden, ende op de cadè te paffen , dit al te male zijn dingben van kleynen be-Btijpe.

Maer op wat wijfe hare conqueften,waer order Br'aflcn het voornaem-fte is,können vervult worden, met vele Inwoorderen , op wat wijfe alle.de lelide clck naer zijn ghclegentheydt hun. aldaer,wel ende bequaemlijck Rillen können onderhouden , door wat middel allerley vruchten aldaer funeri können ghewonnen worden , ende alloo hoe dat Brafilien tot eenen flori-fanten ftaet , ende de Inghefetene van dien,rijcke ende weeUigh niachyen Worden.

: nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;7 nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;3' nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;• r,

. Dat hier ontrent U.E. bekommerniffe behoorden te zijn, en kornrniet alleeneover een met de gerechtigheyt, door dien de voornoemde Inwoon-deren, voor gheene vrecmdclinghen, maer inghefetene van defen ftaét behoor en gerekent te worden, maer oock met net wel varen der Compagnie; want als dan lal defelvc haere groote t'achterheden können in-maenen , de (ware belaftirghen können ghevonden werden , ende dele natie welvarende ende u el ghetradeert wordende, en füllen niet denckenom van meefter te veranderen.

4°

Als dan fo wordteen Burgher ende oock een gantfehe PVovinrie rijcke, wanneer fy meer goederen uyt levert die zy tot gelde maeckt, dan tot haren gebruyek üikoopt, daer voor dat fy haer geit moet uyt-geven.

Hierepvreefe datin voorleden rijt,ten aenfien der Weft^lndifche Compagnie niet isgclet, van hier foo kom inlbndcrbeydt het verloop.

Alle de vruchten die tot heden Bralilien heeft uyt-gegcven, zijn ontrent de 40 tonnen gouts, waer van alfoö die helft wort getrocken van de Compagnie, fonder eenen penui ckuyt te geven, fop volgbt dat alle dteonkofteo moeten gevonden werden r op de ander helft, zijnde ontrent de 20 tonnen goudis.g

Ende dat dat befwaerljck kan ehefchieden ; kan fonder prccife calculatie lichte!jek bevroet worden, van die gheene die weet dar laerlijekx 10 a12 Schepen geladen güits-waertszyn geladen,die kdigh naer h»yszyn geko

men

ocr page 34

32gt;

tren,-dat aliamp;dieCamp;'gefoenen , weynigh uyt-ghenpmen deoNegotunten zyntoekomende, ende daer-en-tègnens alleen ontfangben de helft der Re« touren, d'ander h^tj ofte de weerde van dien de Compagnitoekomende.

• 7. nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;'-, nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;nbsp;-

Ick kanweltoeffaeh ; dathet geit aldaer merckelijck hooger gae dan alhier , maente meynen dat met het op-fteygren van het g(It men eene Land; dat armis fal rijcke maecken , is by my een Remedie minder dandedeck-te. Het is wel foo Jat wanneereenige fpecicn van gelde, hooger gaan in eene landt, dan het andere, foo Getmen de fel'de daer naer toe facken.maer dat is ghelchiet niet dan in landen die eenightins welvarende zyo, niemandt en fal zyn penningen verfenden,ofte hy weet waeromme,laet het gekgaei fohooghe al§ het wil,een bedclaeren heeft geen gout gewichte van doen, 8.

De eenighe remedie dan om Brafilien ende de Inwoonderen dien rijcke te maecken, is te letten dat het maer ontfangen voor zyne goederen die het uyt-leverr,dan uyt-gheve voor de goederen die het van nooden heeft.

Volghens dien foo isin het generale van noden, darmen hetdaertoea brenghe foo veel als mogelijck is , dat Brafilien op hem felven beftae, ende van tem felyen hebbe het geene daér ghevonden worden , alfoo (al minder geit uyt-geven, maer darter binnensfindts blyvende; fo dickmael dat uvt-gegeven wert, het (al maer van handt verwidèlen , ende den eenen lal alfoo Dy den anderenleveu.'

Maer om dit in het by fonder*wat naerder te doduceeren, men heeft voot defendaer dickmael gebracht heele Schepen met houdt, kalek ende gebac ken fteen gheladen, dit alfo feer koftelijck heeft moéten vallen, heeft de in« Woonderen verarmt , ende tot groote t'achterheden ghebracht, ende (oudé gheremedieert zijn gheweeft, waer darmen order hadde geftelt, dat aldaet houdt-molens,fteen ende kalck-ovens hadden gheweeft, ende moeten defe lieden daer nae toe ghelockt worden,midrshwi ehevende voor eenighe ta ren,cenighe vryheden ende voordeelen, diede Compagnie niet en Koften, ende de ghemeynte (oulagen.j

Het is cen grooten mis-dagh dat men voor defengeene ende noch geene behoorlijck forge draeght, voor het planten van Cauivi,welckë is het broot van Brazil, dit heeft by verfcheyden poofen de Compagnie verachtert en-de deingefeteneverbyftert,her voorleden laer rijn de taéelen by naer foo duer gheweeft in Brazil, als de fuickeren,den gemeynen man, Negros, Sofa daten, Ambachts.Iieden,Portuge(en moeten hun met Caflivi behelpen^ laet yemants gelqgentheyttoe fijne bloemete koopendie mach bet doe n, , 12.

Myieghefeghtdatmen een Brouwer willende gacn, naci Brazilienom aldaar

ocr page 35

ocr page 36